J. of Nuclear Sci. and Tech.

‫ﻣﺠﻠﻪ ﻋﻠﻮم و ﻓﻨﻮن ﻫﺴﺘﻪاي‬

No. 51, pp. 42-47, 2010

1389 ،42-47 ‫ ﺻﻔﺤﺎت‬،51 ‫ﺷﻤﺎره‬

Short Paper
‫ﻣﻘﺎﻟﻪ ﻛﻮﺗﺎه‬

‫( از ﻣﺤﻠﻮلﻫﺎي آﺑﻲ‬VI) ‫ﺧﻮاص ﺟﺬﺑﻲ رزﻳﻦﻫﺎي آﻣﻴﺪاﻛﺴﻴﻢ ﺑﺮاي ﺟﺪاﺳﺎزي ﻳﻮنﻫﺎي اوراﻧﻴﻢ‬
1

‫ ﺳﻤﻴﻪ رﺳﻮﻟﻲﮔﺮﻣﺎرودي‬،2‫ ﻋﻠﻲاﻛﺒﺮ ﺑﺎﺑﺎﻟﻮ‬،2‫ رﺿﺎ رﻓﻴﻌﻲ‬،1*‫ﻋﺒﺪاﻟﺮﺿﺎ ﻧﻴﻠﭽﻲ‬

‫ ﺗﻬﺮان ـ اﻳﺮان‬،11365-8486 :‫ ﺻﻨﺪوق ﭘﺴﺘﻲ‬،‫ ﺳﺎزﻣﺎن اﻧﺮژي اﺗﻤﻲ اﻳﺮان‬،‫ ﭘﮋوﻫﺸﮕﺎه ﻋﻠﻮم و ﻓﻨﻮن ﻫﺴﺘﻪاي‬،‫ ﭘﮋوﻫﺸﻜﺪه ﭼﺮﺧﻪ ﺳﻮﺧﺖ ﻫﺴﺘﻪاي‬-1
‫ اﻳﺮان‬-‫ ﺗﺒﺮﻳﺰ‬،51335-1996 :‫ ﺻﻨﺪوق ﭘﺴﺘﻲ‬،‫ داﻧﺸﮕﺎه ﺻﻨﻌﺘﻲ ﺳﻬﻨﺪ‬،‫ داﻧﺸﻜﺪه ﻣﻬﻨﺪﺳﻲ ﺷﻴﻤﻲ‬،‫ ﮔﺮوه ﭘﻠﻲﻣﺮ‬-2

‫( ﺑﻪ روش ﭘﻠﻲﻣﺮﻳﺰاﺳﻴﻮن ﺗﻌﻠﻴﻘﻲ و در ﺣﻀﻮر‬MA) ‫ ﻣﺘﻴﻞ اﻛﺮﻳﻼت‬-(DVB) ‫ ديوﻳﻨﻴﻞ ﺑﻨﺰن‬-(AN) ‫ رزﻳﻦ اﻛﺮﻳﻠﻮﻧﻴﺘﺮﻳﻞ‬،‫ در اﻳﻦ ﺗﺤﻘﻴﻖ‬:‫ﭼﻜﻴﺪه‬
‫ ﺗﻮﻟﻮﺋﻦ و اﺻﻼح ﻗﻠﻴﺎﻳﻲ ﺑﺮ روي ﻇﺮﻓﻴﺖ ﺗﺒﺎدل‬،‫ اﺛﺮ ﻣﻴﺰان ﻣﺘﻴﻞاﻛﺮﻳﻼت‬.‫( ﺳﻨﺘﺰ ﺷﺪ‬BPO) ‫ﻋﺎﻣﻞ رﻗﻴﻖﻛﻨﻨﺪهي ﺗﻮﻟﻮﺋﻦ و آﻏﺎزﮔﺮ ﺑﻨﺰوﺋﻴﻞ ﭘﺮاﻛﺴﺎﻳﺪ‬
‫ ﻧﺘﺎﻳﺞ ﻧﺸﺎن داد ﻛﻪ ﻇﺮﻓﻴﺖ ﺗﺒﺎدل آﻧﻴﻮﻧﻲ ﺑﺎ اﻓﺰاﻳﺶ ﻣﻘﺪار ﻣﺘﻴﻞاﻛﺮﻳﻼت ﻛﺎﻫﺶ ﻣﻲﻳﺎﺑﺪ در ﺣﺎﻟﻲﻛﻪ اﺻﻼح ﻗﻠﻴﺎﻳﻲ ﺗﺄﺛﻴﺮ‬.‫ﻳﻮﻧﻲ رزﻳﻦ ﺑﺮرﺳﻲ ﮔﺮدﻳﺪ‬
ً‫ ﺗﻌﺎدل ﺟﺬب ﻧﺴﺒﺘﺎ‬.‫ ﻇﺮﻓﻴﺖ ﺗﺒﺎدل ﻛﺎﺗﻴﻮﻧﻲ اﻓﺰاﻳﺶ ﻣﻲﻳﺎﺑﺪ و ﺑﻪ ﻣﻘﺪار ﺑﻴﺸﻴﻨﻪ ﻣﻲرﺳﺪ‬،‫ ﻫﻢﭼﻨﻴﻦ ﺑﺎ اﻓﺰاﻳﺶ ﻣﻴﺰان ﻋﺎﻣﻞ آبدوﺳﺖ‬.‫ﭼﻨﺪاﻧﻲ ﺑﺮ آن ﻧﺪارد‬
‫ در ﻧﻬﺎﻳﺖ اﺻﻼح ﻗﻠﻴﺎﻳﻲ ﺳﺒﺐ ﺟﺬب ﺳﺮﻳﻊﺗﺮ‬.‫ ﻣﺤﻠﻮل ﺑﺴﺘﮕﻲ دارد‬pH ‫ ﻣﻴﺰان ﺟﺬب اوراﻧﻴﻢ ﺑﻪ‬.‫ دﻗﻴﻘﻪ ﺣﺎﺻﻞ ﻣﻲﺷﻮد‬40 ‫ﺳﺮﻳﻊ و در ﻣﺪت زﻣﺎن‬
.‫ ﺳﺎﺧﺘﺎرﻫﺎي ﻣﺘﺨﻠﺨﻞ ﻣﻨﺎﺳﺒﻲ ﺑﺮاي ﻧﻔﻮذ ﺳﺮﻳﻊﺗﺮ ﻳﻮنﻫﺎي اوراﻧﻴﻢ ﻓﺮاﻫﻢ ﻣﻲﻛﻨﻨﺪ‬،‫( ﺷﺪه و رزﻳﻦﻫﺎي ﻛﻲﻟﻴﺖﻛﻨﻨﺪه‬VI) ‫ﻳﻮنﻫﺎي اوراﻧﻴﻢ‬

‫ اﺻﻼح ﻗﻠﻴﺎﻳﻲ‬،‫ ﻋﺎﻣﻞ آبدوﺳﺖ‬،‫ ﻇﺮﻓﻴﺖ ﺗﺒﺎدل ﻳﻮﻧﻲ‬،‫ ﺟﺬب‬،‫ رزﻳﻦ آﻣﻴﺪاﻛﺴﻴﻢ‬:‫واژهﻫﺎي ﻛﻠﻴﺪي‬

Adsorption Properties of Amidoxime Resins for Separation of Uranium (VI)
from Aqueous Solutions
A. Nilchi*1, R. Rafiee2, A.A. Babalou2, S. Rasouli Garmarodi1
1- Nuclear Fuel Cycle Research School, Nuclear Science and Technology Research Institute, AEOI, P.O.Box: 11365-8486, Tehran – Iran

2- Research Center for Polymeric Materials, Sahand University of Technology, P.O. Box: 51335-1996, Tabriz – Iran

Abstract: In this study, the acrylonitrile (AN)-divinylbenzene (DVB)-methylacrylate (MA) resin was
synthesized via suspension polymerization in the presence of toluene as a diluent, and benzoylperoxide
(BPO) as an initiator. The effect of MA, toluene and alkaline treatment on the exchange capacity of the
resin were investigated. The results showed that the anion exchange capacity decreases with an increase
of the amount of MA, while alkaline treatment has no significant effect. Also, the cation exchange
capacity increases with an increase in the amount of hydrophilic agent and reaches a maximum. The
sorption equilibrium was achieved relatively fast within 40 minutes. The adsorption of uranium was
directly depends on the pH value. Finally, the alkaline treatment enhances the potential for the much
faster adsorption and the chelating resin provides a more favourable pore structure for the rapid diffusion
of the ions.
Keywords: Amidoxime Resin, Adsorption, Ion Exchange Capacity, Hydrophilic Agent, Alkaline
Treatment

*email: anilchi@aeoi.org.ir

88/5/3 :‫ ﺗﺎرﻳﺦ ﭘﺬﻳﺮش ﻣﻘﺎﻟﻪ‬87/9/12 :‫ﺗﺎرﻳﺦ درﻳﺎﻓﺖ ﻣﻘﺎﻟﻪ‬

۴۲

‫ﻣﺠﻠﻪ ﻋﻠﻮم و ﻓﻨﻮن ﻫﺴﺘﻪاي‪ ،‬ﺷﻤﺎره ‪1389 ،51‬‬
‫‪ 1-2‬روش ﺗﻬﻴﻪي ﻛﻮﭘﻠﻲﻣﺮ درﺷﺖ ﻣﻮﻟﻜﻮل ‪AN–DVB–MA‬‬

‫‪ -1‬ﻣﻘﺪﻣﻪ‬
‫ﺑﺮاي اﺳـﺘﺨﺮاج ﮔﺰﻳﻨـﺸﻲ ﻳـﻮنﻫـﺎي ﻓﻠـﺰي از ﭘـﺴﺎبﻫـﺎي رﻗﻴـﻖ و‬

‫ﻛﻮﭘﻠﻲﻣﺮ اﻛﺮﻳﻠﻮﻧﻴﺘﺮﻳﻞ‪ -‬ديوﻳﻨﻴﻞ ﺑﻨﺰن‪ -‬ﻣﺘﻴـﻞاﻛـﺮﻳﻼت ﺑـﻪ روش‬

‫ﺟﺮﻳﺎنﻫﺎي ﺻﻨﻌﺘﻲ ﻧﻴﺎز ﺑﻪ روشﻫﺎي ﺟﺪاﺳـﺎزي ﺟﺪﻳـﺪ ﻣـﻲﺑﺎﺷـﺪ‪.‬‬

‫ﭘﻠــﻲﻣﺮﻳﺰاﺳــﻴﻮن ﺗﻌﻠﻴﻘــﻲ و در ﺣــﻀﻮر رﻗﻴــﻖﻛﻨﻨــﺪهي ﺗﻮﻟــﻮﺋﻦ و‬

‫اﻫﻤﻴـــﺖ ﻣﻮﺿـــﻮع ﻣﺤـــﻴﻂ زﻳـــﺴﺖ و اﻣﻜـــﺎن ﺑﺎزﻳـــﺎﺑﻲ ﻓﻠﺰﻫـــﺎي‬

‫آﻏــﺎزﮔﺮ ﺑﻨﺰوﺋﻴــﻞ ﭘﺮاﻛــﺴﻴﺪ ﺗﻬﻴــﻪ ﺷــﺪ‪ .‬ﭘﻠــﻲﻣﺮﻳﺰاﺳــﻴﻮن در دﻣــﺎي‬

‫اﺳﺘﺨﺮاج ﺷﺪه‪ ،‬ﺗﺤﻘﻴﻖ و ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ ﺑـﺮاي ﻳـﺎﻓﺘﻦ روشﻫـﺎي ﺟﺪﻳـﺪ را‬

‫‪ 80‬درﺟﻪي ﺳﺎﻧﺘﻲﮔﺮاد و در ﻣﺪت زﻣﺎن ‪ 11‬ﺳﺎﻋﺖ اﻧﺠﺎم ﭘﺬﻳﺮﻓﺖ‬

‫اﻓﺰاﻳﺶ ﻣﻲدﻫﺪ ]‪ 2 ،1‬و ‪.[3‬‬

‫]‪ .[9‬ﺑﺮاي وارد ﻛﺮدن ﮔﺮوهﻫﺎي آﻣﻴﺪاﻛﺴﻴﻢ‪ ،‬داﻧﻪﻫﺎي ﭘﻠﻲﻣـﺮي ﺑـﺎ‬

‫رزﻳﻦﻫﺎﻳﻲ ﻛﻪ ﺑـﻪ ﺻـﻮرت ﺗﺠـﺎري در دﺳـﺘﺮس ﻫـﺴﺘﻨﺪ داراي‬

‫ﻣﺤﻠﻮل ‪ 3‬درﺻﺪ ﺣﺠﻤـﻲ ﻫﻴﺪروﻛـﺴﻴﻞ آﻣـﻴﻦ در ﻣﺘـﺎﻧﻮل‪-‬آب )ﺑـﺎ‬

‫ﻛﺎرآﻳﻲ ﺑﺎﻻﻳﻲ ﺑﺮاي ﺟﺪاﺳﺎزي ﻳﻮنﻫﺎ ﻣﻲﺑﺎﺷﻨﺪ وﻟﻲ ﻋﻤﻮﻣﺎً ﻧـﺴﺒﺖ‬

‫ﻧﺴﺒﺖ ‪ (1:1‬ﺑﻪ ﻣﺪت ‪ 2‬ﺳﺎﻋﺖ و در دﻣﺎي ‪ 80‬درﺟﻪي ﺳـﺎﻧﺘﻲﮔـﺮاد‬

‫ﺑﻪ ﻳﻮنﻫﺎي ﻓﻠﺰي ﻣﺨﺘﻠﻒ ﮔﺰﻳﻨﺶﭘﺬﻳﺮ ﻧﻴـﺴﺘﻨﺪ و ﺑـﻪ دﻟﻴـﻞ ﺳـﺎﺧﺘﺎر‬

‫واﻛﻨﺶ داده ﺷﺪ‪ .‬ﺑﺎ ﻏﻮﻃـﻪور ﺷـﺪن ﭘﻠـﻲﻣـﺮ ﺳـﻨﺘﺰ ﺷـﺪه در داﺧـﻞ‬

‫آبﮔﺮﻳــﺰ ﭘﻠــﻲﻣﺮﻫــﺎ ﺳــﻴﻨﺘﻴﻚ ﺗﺒــﺎدل ﺑــﺴﻴﺎر ﻛﻨــﺪ ﻣــﻲﺑﺎﺷــﺪ ]‪.[4‬‬

‫ﻣﺤﻠــﻮل آﺑــﻲ ﻫﻴﺪروﻛــﺴﻴﻞآﻣــﻴﻦ در ﺣــﻀﻮر ﻣﺘــﺎﻧﻮل ﺗﻌــﺪادي از‬

‫رزﻳﻦﻫﺎي ﻛﻲﻟﻴﺖﻛﻨﻨـﺪه ﮔـﺮوه ﻣﻬﻤـﻲ از ﻛـﻮﭘﻠﻲﻣﺮﻫـﺎي ﺳـﻨﺘﺰي‬

‫ﮔﺮوهﻫـﺎي ﺳـﻴﺎﻧﻮري ﻣﻮﺟـﻮد در ﺳـﺎﺧﺘﺎر اﻛﺮﻳﻠﻮﻧﻴﺘﺮﻳـﻞ ﺑـﻪ ﮔـﺮوه‬

‫ﻫﺴﺘﻨﺪ ﻛﻪ ﻛﺎرﺑﺮد وﺳﻴﻌﻲ در ﺣﺬف ﻓﻠﺰات دارﻧﺪ‪ .‬در ﺳـﺎﺧﺘﺎر اﻳـﻦ‬

‫آﻣﻴﺪاﻛﺴﻴﻢ ﺗﺒﺪﻳﻞ ﻣﻲﺷﻮﻧﺪ‪ .‬از ﻃﺮﻓﻲ ﺑـﻪ دﻟﻴـﻞ آﺑـﻲ ﺑـﻮدن ﻣﺤـﻴﻂ‬

‫ﻛﻮﭘﻠﻲﻣﺮﻫﺎ‪ ،‬ﻋﺎﻣﻞ ﻛﻲﻟﻴﺖﻛﻨﻨﺪه ﻣﻌﻤـﻮﻻً ﮔـﺮوهﻫـﺎي ﺳـﻮﻟﻔﻮﻧﻴﻚ‬

‫واﻛﻨﺶ‪ ،‬ﻫﻴﺪروﻟﻴﺰ ﺗﻌﺪادي از ﮔﺮوهﻫﺎي اﺳﺘﺮي ﻣﻮﺟﻮد در ﺗﺮﻛﻴﺐ‬

‫اﺳــﻴﺪ‪ ،‬آﻣﻴــﺪ و آﻣﻴﺪاﻛــﺴﻴﻢ ﻣــﻲﺑﺎﺷــﻨﺪ ﻛــﻪ ﺑــﺎ ﻳــﻮنﻫــﺎ ﺗــﺸﻜﻴﻞ‬

‫ﻣﺘﻴــﻞاﻛــﺮﻳﻼت ﻣﻮﺟــﺐ ﺗــﺸﻜﻴﻞ ﮔــﺮوهﻫــﺎي ﻛﺮﺑﻮﻛــﺴﻴﻠﻴﻚ و‬

‫ﻛﻤــﭙﻠﻜﺲﻫــﺎي ﭘﺎﻳــﺪار ﻣــﻲدﻫﻨــﺪ‪ .‬رزﻳــﻦﻫــﺎﻳﻲ ﻛــﻪ داراي ﮔــﺮوه‬

‫ﻫﻴﺪروﻛــﺴﻴﻤﻴﻚ ﻣــﻲﮔــﺮدد‪ .‬ﺗﻌــﺪادي از ﮔــﺮوهﻫــﺎي ﺳــﻴﺎﻧﻮري و‬

‫آﻣﻴﺪاﻛﺴﻴﻢ و ﮔﺮوهﻫﺎي آبدوﺳﺖ ﻫﺴﺘﻨﺪ ﻧـﺴﺒﺖ ﺑـﻪ رزﻳـﻦﻫـﺎﻳﻲ‬

‫اﺳﺘﺮي ﻧﻴﺰ ﺑﺪون ﺗﻐﻴﻴﺮ ﺑﺎﻗﻲ ﻣﻲﻣﺎﻧﻨﺪ‪.‬‬

‫ﻛﻪ ﻓﻘﻂ ﮔﺮوهﻫﺎي آﻣﻴﺪاﻛﺴﻴﻢ دارﻧﺪ داراي ﭘﺘﺎﻧﺴﻴﻞ ﺟﺬﺑﻲ ﺑﺎﻻﺗﺮي‬
‫ﻣﻲﺑﺎﺷـﻨﺪ ﻛـﻪ دﻟﻴـﻞ آن ﺧـﺼﻠﺖ آبدوﺳـﺘﻲ ﻛـﻢﺗـﺮ ﮔـﺮوهﻫـﺎي‬

‫‪ 2-2‬اﺻﻼح ﻗﻠﻴﺎﻳﻲ‬

‫آﻣﻴﺪاﻛﺴﻴﻢ اﺳﺖ ]‪ 5‬و ‪ .[6‬از رزﻳﻦﻫﺎي آﻣﻴﺪاﻛﺴﻴﻤﻲ ﻛﻪ ﺑﺮ ﭘﺎﻳﻪي‬

‫ﺑﺮاي اﻳﻦ ﻣﻨﻈﻮر‪ 0/5 ،‬ﮔﺮم از رزﻳـﻦ در ﻣﺠـﺎورت ‪ 50‬ﻣﻴﻠـﻲﻟﻴﺘـﺮ از‬

‫ﻛﻮﭘﻠﻲﻣﺮ اﻛﺮﻳﻠﻮﻧﻴﺘﺮﻳﻞ‪ -‬وﻳﻨﻴﻠﻴﺪﻳﻦ ﻛﻠﺮﻳـﺪ‪ -‬ديوﻳﻨﻴـﻞ ﺑﻨـﺰن ﺗﻬﻴـﻪ‬

‫ﻣﺤﻠــﻮل ‪ 0/1‬ﻣــﻮﻻر ﺳــﺪﻳﻢ ﻫﻴﺪروﻛــﺴﻴﺪ در دﻣــﺎي ‪ 30‬درﺟــﻪي‬

‫ﺷﺪهاﻧﺪ ﺑﺮاي ﺟﺬب اوراﻧـﻴﻢ از آب درﻳـﺎ‪ ،‬ﺟﺪاﺳـﺎزي اﻛﺘﻴﻨﻴـﺪﻫﺎ و‬

‫ﺳﺎﻧﺘﻲﮔﺮاد و ﺑﻪ ﻣﺪت ‪ 5‬ﺳﺎﻋﺖ ﻗﺮار داده ﺷﺪ‪.‬‬

‫ﻣﺤﺼﻮﻻت ﺷﻜﺎﻓﺖ از ﻣﺤﻠـﻮلﻫـﺎي آﺑـﻲ ﻛﺮﺑﻨـﺎﺗﻲ اﺳـﺘﻔﺎده ﺷـﺪه‬
‫اﺳﺖ ]‪ .[7‬ﻛﺎرآﻳﻲ ﭘﻠﻲﻣﺮﻫﺎي ﺣـﺎوي ﮔـﺮوهﻫـﺎي آﻣﻴﺪاﻛـﺴﻴﻢ در‬

‫‪ 3-2‬ﺗﻌﻴﻴﻦ ﻇﺮﻓﻴﺖ ﺗﺒﺎدل ﻛﺎﺗﻴﻮﻧﻲ و آﻧﻴﻮﻧﻲ‬

‫ﺟﺬب ﻳﻮنﻫﺎﻳﻲ ﻣﺎﻧﻨﺪ ‪ Sc3+ ،Ce3+‬و ‪ Y3+‬ﻧﻴﺰ ﻗﺎﺑﻞﺗﻮﺟﻪ ﺑﻮده اﺳﺖ‬

‫‪ 0/5‬ﮔـــﺮم از رزﻳـــﻦ ﺑـــﺎ ‪ 50‬ﻣﻴﻠـــﻲﻟﻴﺘـــﺮ از ﻣﺤﻠـــﻮل ‪ 0/1‬ﻣـــﻮﻻر‬

‫]‪.[8‬‬

‫ﻫﻴﺪروﻛﻠﺮﻳﻚ اﺳﻴﺪ در دﻣﺎي ‪ 30‬درﺟﻪي ﺳﺎﻧﺘﻲﮔـﺮاد و ﺑـﻪ ﻣـﺪت‬

‫در اﻳــﻦ ﺗﺤﻘﻴــﻖ‪ ،‬ﻛــﻮﭘﻠﻲﻣــﺮ اﻛﺮﻳﻠﻮﻧﻴﺘﺮﻳــﻞ‪ -‬دي وﻳﻨﻴــﻞ ﺑﻨــﺰن‪-‬‬

‫‪ 15‬ﺳﺎﻋﺖ ﻫﻢزده ﺷﺪ‪ .‬ﻇﺮﻓﻴﺖ ﺗﺒﺎدل آﻧﻴﻮﻧﻲ ﺟﺎذب ﺑﺎ اﻧﺪازهﮔﻴﺮي‬

‫ﻣﺘﻴﻞاﻛﺮﻳﻼت ﻛﻪ داراي ﮔﺮوهﻫﺎي آبدوﺳﺖ و آﻣﻴﺪاﻛﺴﻴﻢ اﺳﺖ‬

‫ﻳــﻮن ﻛﻠﺮﻳــﺪ ﻣﻮﺟــﻮد در ﻣﺤﻠــﻮل از ﻃﺮﻳــﻖ ﻋﻴﺎرﺳــﻨﺠﻲ ﺑــﺎ ﻣﺤﻠــﻮل‬

‫ﺑﻪ روش ﭘﻠﻲﻣﺮﻳﺰاﺳﻴﻮن ﺗﻌﻠﻴﻘﻲ ﺗﻬﻴﻪ ﺷﺪ و اﺛﺮ ﭘﺎراﻣﺘﺮﻫـﺎي ﻣﺨﺘﻠـﻒ‬

‫‪ 0/1‬ﻣﻮﻻر ﻧﻴﺘﺮات ﻧﻘﺮه در ﺣﻀﻮر ﻣﻌـﺮف ﻓﻠﻮرﺳـﻴﻦ ﺗﻌﻴـﻴﻦ ﮔﺮدﻳـﺪ‬

‫ﻣﺎﻧﻨﺪ ﻋﻮاﻣـﻞ آبدوﺳـﺖ و رﻗﻴـﻖﻛﻨﻨـﺪه‪ ،‬و ﻋﻤـﻞ اﺻـﻼح ﻗﻠﻴـﺎﻳﻲ‬

‫)ﺑﻪ ازاي ﻫﺮ ﮔﺮوه آﻣﻴﺪاﻛﺴﻴﻢ ﻳﻚ ﻳﻮن ﻛﻠﺮ ﺟﺬب ﻣﻲﺷﻮد(‪.‬‬
‫ﺑﻪ ﻣﻨﻈﻮر ﺗﻌﻴﻴﻦ ﻇﺮﻓﻴﺖ ﺗﺒـﺎدل ﻛـﺎﺗﻴﻮﻧﻲ‪ 0/5 ،‬ﮔـﺮم از رزﻳـﻦ ﺑـﺎ‬

‫ﺑــﺮ ﻇﺮﻓﻴــﺖ ﺗﺒــﺎدل ﻳــﻮن ﺑﺮرﺳــﻲ‪ ،‬و ﭘﺘﺎﻧــﺴﻴﻞ رزﻳــﻦ ﺑــﺮاي ﺟــﺬب‬

‫‪ 50‬ﻣﻴﻠﻲﻟﻴﺘـﺮ از ﻣﺤﻠـﻮل ﺳـﺪﻳﻢ ﻫﻴﺪروﻛـﺴﻴﺪ ‪ 0/1‬ﻣـﻮﻻر در دﻣـﺎي‬

‫ﻳﻮنﻫﺎي اوراﻧﻴﻢ )‪ (VI‬از ﻣﺤﻠﻮلﻫﺎي آﺑﻲ ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ ﺷﺪ‪.‬‬

‫‪ 30‬درﺟــﻪي ﺳــﺎﻧﺘﻲﮔــﺮاد و ﺑــﻪ ﻣــﺪت ‪ 15‬ﺳــﺎﻋﺖ ﻫــﻢزده ﺷــﺪ‪.‬‬
‫‪ 5‬ﻣﻴﻠﻲﻟﻴﺘﺮ از اﻳﻦ ﻣﺤﻠﻮل ﺑﺎ ﻣﺤﻠﻮل ‪ 0/1‬ﻣﻮﻻر ﻫﻴﺪروﻛﻠﺮﻳﻚ اﺳـﻴﺪ‬

‫‪ -2‬روش ﻛﺎر‬
‫ﻛﻠﻴــﻪي واﻛﻨــﺸﮕﺮﻫﺎ و ﻣــﻮاد ﺷــﻴﻤﻴﺎﻳﻲ اﺳــﺘﻔﺎده ﺷــﺪه ﺑــﺎ درﺟــﻪي‬

‫و ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از ﻣﻌﺮف ﻣﺘﻴﻞاوراﻧﮋ ﻋﻴﺎرﺳﻨﺠﻲ ﺷﺪ‪ .‬در ﻧﻘﻄﻪي ﭘﺎﻳﺎﻧﻲ‪،‬‬

‫ﺧﻠﻮص ﺗﺠﺰﻳﻪاي ﺑﻮده و از ﺷﺮﻛﺖ ﻣﺮك ﺗﻬﻴﻪ ﺷﺪﻧﺪ‪.‬‬

‫ﻣﻮلﻫﺎي ﻫﻴﺪروﻛﻠﺮﻳﻚ اﺳﻴﺪ ﻣـﺼﺮﻓﻲ ﻣﺤﺎﺳـﺒﻪ ﺷـﺪ ﻛـﻪ اﻳـﻦ ﻣﻘـﺪار‬
‫ﻣﻌﺎدل ﻳﻮنﻫﺎي ﺳﺪﻳﻢ ﺑﺎﻗﻲﻣﺎﻧﺪه در ﻣﺤﻠﻮل اﺳﺖ‪ .‬ﺑﺎ ﻛﻢ ﻛﺮدن ﻣﻘـﺪار‬
‫ﺳﺪﻳﻢ ﺑﺎﻗﻲﻣﺎﻧﺪه از ﻣﻘﺪار اوﻟﻴﻪي آن و در ﻧﺘﻴﺠﻪ دﺳﺖﻳﺎﺑﻲ ﺑـﻪ ﺗﻌـﺪاد‬

‫‪٤٣‬‬

‫ﺧﻮاص ﺟﺬﺑﻲ رزﻳﻦﻫﺎي آﻣﻴﺪاﻛﺴﻴﻢ ﺑﺮاي ﺟﺪاﺳﺎزي ‪. . .‬‬
‫‪50.0‬‬

‫ﻣﻮلﻫﺎي ﺳﺪﻳﻢ ﻣﺒﺎدﻟﻪ ﺷﺪه‪ ،‬ﻇﺮﻓﻴـﺖ ﺗﺒـﺎدل ﻛـﺎﺗﻴﻮﻧﻲ رزﻳـﻦ ﻣﺤﺎﺳـﺒﻪ‬

‫‪45.0 47.5‬‬
‫‪42.5‬‬

‫ﺷــﻮد ﻛــﻪ ﺑــﻪ ﺻــﻮرت ‪ –OH-‬در ﺗﺮﻛﻴــﺐ ﮔــﺮوهﻫــﺎي آﻣﻴﺪاﻛــﺴﻴﻢ‪،‬‬

‫‪40.0‬‬

‫ﻛﺮﺑﻮﻛﺴﻴﻠﻴﻚ و ﻫﻴﺪروﻛﺴﻴﻤﻴﻚ وﺟﻮد دارﻧﺪ‪.‬‬

‫‪37.5‬‬
‫‪35.0‬‬
‫‪32.5‬‬

‫‪ 4-2‬ﺟﺬب ﻳﻮنﻫﺎي اوراﻧﻴﻢ )‪(VI‬‬

‫)‪Transmittance (%‬‬

‫ﮔﺮدﻳﺪ‪ .‬ﻳﻮن ﺳﺪﻳﻢ ﻣﻲﺗﻮاﻧﺪ ﺟﺎﻧﺸﻴﻦ ﻫﺮ ﻳﻚ از ﻳﻮنﻫـﺎي ﻫﻴـﺪروژﻧﻲ‬

‫‪30.0‬‬

‫‪ 0/1‬ﮔـﺮم از ﺟـﺎذب اﺻــﻼح ﺷـﺪه ﺑـﺎ ﻗﻠﻴــﺎ‪ ،‬در ﻓﺮاﻳﻨـﺪ ﻧﺎﭘﻴﻮﺳــﺘﻪ در‬

‫‪500‬‬

‫ﻣﺠــﺎورت ‪ 50‬ﻣﻴﻠــﻲﻟﻴﺘــﺮ از ﻣﺤﻠــﻮل ‪ 0/01‬ﻣــﻮﻻر ‪ UO22+‬در ﻳــﻚ‬

‫‪1000 750‬‬

‫‪1250‬‬

‫‪1750 1500‬‬

‫‪2250 2000‬‬

‫‪2500‬‬

‫‪2750‬‬

‫‪3250 3000‬‬

‫‪3500‬‬

‫‪3750‬‬

‫‪4000‬‬

‫‪-1‬‬

‫) ‪Wavenumber (cm‬‬

‫ﻫﻢزن ﺗﺮﻣﻮﺳﺘﺎﺗﻴﻚ در دﻣﺎي ‪ 30‬درﺟـﻪي ﺳـﺎﻧﺘﻲﮔـﺮاد ﻗـﺮار داده‬

‫ﺷﻜﻞ ‪ -1‬ﻃﻴﻒ ﻣﺎدون ﻗﺮﻣﺰ رزﻳﻦ آﻣﻴﺪاﻛﺴﻴﻢ‪.‬‬

‫ﺷﺪ‪ .‬ﭘﺲ از ﺑﺮﻗﺮاري ﺗﻌﺎدل‪ ،‬ﻣﻘﺪار ‪ UO22+‬ﻣﻮﺟـﻮد در ﻣﺤﻠـﻮل ﺑـﻪ‬
‫روش ﻃﻴﻒ ﺳﻨﺠﻲ ﮔﺎﻣﺎ ﺗﻌﻴـﻴﻦ ﮔﺮدﻳـﺪ‪ .‬اﺛـﺮ زﻣـﺎن ﺗﻤـﺎس ﻣﺤﻠـﻮل‬

‫ﺷﻜﻞ ‪ 2‬ﻧﺸﺎن ﻣﻲدﻫﺪ ﻛﻪ ﻇﺮﻓﻴﺖ ﺗﺒﺎدل ﻛﺎﺗﻴﻮﻧﻲ رزﻳﻦ آﻣﻴﺪاﻛﺴﻴﻢ‬

‫ﺣﺎوي ﻳﻮن اوراﻧﻴﻢ ﺑﺎ ﺟـﺎذب و ﻧﻴـﺰ ‪ pH‬ﻣﺤﻠـﻮل ﺑـﺮ ﻣﻴـﺰان ﺟـﺬب‬

‫ﺑﺮاي ﺳﺪﻳﻢ ﺑﺎ اﻓﺰاﻳﺶ ﻣﻘﺪار ﻣﺘﻴﻞآﻛﺮﻳﻼت اﻓﺰاﻳﺶ ﻣﻲﻳﺎﺑﺪ و ﺑﻪ ﻳﻚ‬

‫ﻳﻮنﻫﺎي اوراﻧﻴﻢ ﺑﺮرﺳﻲ ﮔﺮدﻳﺪ‪.‬‬

‫ﻣﻘﺪار ﺑﻴﺸﻴﻨﻪ در ‪ 30‬درﺻﺪ ﻣﻮﻟﻲ از ﻣﺘﻴﻞاﻛﺮﻳﻼت ﻣـﻲرﺳـﺪ‪ .‬اﻓـﺰاﻳﺶ‬
‫ﺑﻴﺶﺗﺮ ﻣﻘﺪار ﻣﺘﻴﻞآﻛﺮﻳﻼت ﺳـﺒﺐ ﻛـﺎﻫﺶ ﻇﺮﻓﻴـﺖ ﺗﺒـﺎدل ﻛـﺎﺗﻴﻮﻧﻲ‬

‫‪ 5-2‬ﺗﺠﺰﻳﻪﻫﺎي ﺷﻴﻤﻴﺎﻳﻲ و دﺳﺘﮕﺎﻫﻲ‬

‫رزﻳﻦ آﻣﻴﺪاﻛﺴﻴﻢ ﺳﻨﺘﺰ ﺷﺪه ﻣﻲﮔﺮدد‪ .‬اﻳﻦ ﺗﻐﻴﻴﺮات را ﻣﻲﺗـﻮان ﻧﺎﺷـﻲ‬

‫از ﻫﻢزن ﺗﺮﻣﻮﺳﺘﺎﺗﻴﻚ ‪ GFL‬ﻣﺪل ‪ 1086‬ﺑﺮاي ﻫﻢزدن ﻣﺤﻠـﻮلﻫـﺎ‬

‫از ﻛﺎﻫﺶ ﻣﻘـﺪار اﻛﺮﻳﻠﻮﻧﻴﺘﺮﻳـﻞ و اﻓـﺰاﻳﺶ آبدوﺳـﺘﻲ در داﻧـﻪﻫـﺎي‬

‫در دﻣﺎي ﻣﻮردﻧﻈﺮ اﺳﺘﻔﺎده ﺷﺪ‪ .‬ﺑﺮاي اﻧﺪازهﮔﻴـﺮي ‪ pH‬ﻣﺤﻠـﻮلﻫـﺎ‪،‬‬

‫ﻛﻮﭘﻠﻲﻣﺮ داﻧﺴﺖ ﻛﻪ ﺑﻪ دﻟﻴﻞ ﺗﺸﻜﻴﻞ ﮔﺮوهﻫﺎي ﻫﻴﺪروﻛﺴﻴﻤﻴﻚ اﺳﻴﺪ‬

‫‪ pH‬ﻣﺘــﺮ ‪ Schott CG841‬و ﺑــﺮاي ﺑﺮرﺳــﻲ ﻃﻴــﻒ ﻣــﺎدون ﻗﺮﻣــﺰ‬

‫و ﮔــﺮوهﻫــﺎي ﻛﺮﺑﻮﻛــﺴﻴﻠﻴﻚ ﻣــﻲﺑﺎﺷــﺪ ﻛــﻪ ﺑــﺮ اﺛــﺮ اﻓــﺰاﻳﺶ ﻣﻘــﺪار‬

‫ﻃﻴــﻒﺳــﻨﺞ ‪ Perkin-Elmer-843‬ﺑــﻪ ﻛــﺎر ﮔﺮﻓﺘــﻪ ﺷــﺪ‪ .‬ﻓﻌﺎﻟﻴــﺖ‬

‫ﻣﺘﻴﻞاﻛﺮﻳﻼت رخ ﻣﻲدﻫﺪ‪.‬‬

‫ﺷﻜﻞ ‪ 3‬ﻧـﺸﺎن ﻣـﻲدﻫـﺪ ﻛـﻪ ﺑـﺎ اﻓـﺰاﻳﺶ ﻣﻴـﺰان ﻣﺘﻴـﻞاﻛـﺮﻳﻼت‬

‫ﻣﺤﻠﻮلﻫﺎ ﺑـﻪ روش ﻃﻴـﻒﺳـﻨﺠﻲ ﮔﺎﻣـﺎ‪ ،‬ﺑـﺎ اﺳـﺘﻔﺎده از ﻃﻴـﻒﺳـﻨﺞ‬

‫ﻇﺮﻓﻴﺖ ﺗﺒﺎدل آﻧﻴﻮﻧﻲ رزﻳﻦ آﻣﻴﺪاﻛـﺴﻴﻢ ﻛـﺎﻫﺶ ﻣـﻲﻳﺎﺑـﺪ‪ .‬ﺑـﻪ ﻧﻈـﺮ‬

‫‪ Ortec model GMX-15185-S‬ﺗﻌﻴﻴﻦ ﮔﺮدﻳﺪ‪.‬‬

‫ﻣﻲرﺳﺪ اﻳﻦ رﻓﺘﺎر ﺑﻪ دﻟﻴﻞ ﻛﺎﻫﺶ ﮔﺮوهﻫﺎي آﻣﻴﺪاﻛﺴﻴﻢ اﺳﺖ ﻛـﻪ‬
‫‪ -3‬ﺑﺤﺚ و ﻧﺘﺎﻳﺞ‬
‫در ﺷﻜﻞ ‪ 1‬ﻃﻴﻒ ﻣﺎدون ﻗﺮﻣﺰ رزﻳـﻦ آﻣﻴﺪاﻛـﺴﻴﻢ ﻧـﺸﺎن داده ﺷـﺪه‬

‫ﺷﻜﻞﻫﺎي ‪ 4‬و ‪ 5‬ﻧﺸﺎندﻫﻨـﺪهي ﺗﻐﻴﻴـﺮات ﻇﺮﻓﻴـﺖ ﺗﺒـﺎدل ﻳـﻮﻧﻲ‬

‫اﺳﺖ‪ .‬در اﻳﻦ ﻃﻴﻒ ﻗﻠﻪي ﻣﺸﺎﻫﺪه ﺷـﺪه در ‪ 2240cm-1‬ﻣﺮﺑـﻮط ﺑـﻪ‬

‫رزﻳﻦ ﺳﻨﺘﺰ ﺷﺪه ﺑﺮﺣﺴﺐ ﻣﻘﺪار ﻋﺎﻣﻞ رﻗﻴﻖﻛﻨﻨﺪه‪ -‬ﺗﻮﻟﻮﺋﻦ‪ -‬اﺳـﺖ‪.‬‬

‫ﻫﻢﭘﻮﺷﺎﻧﻲ ﻗﻠـﻪ ﻫـﺎي ‪ C=N‬و ‪ C=C‬آروﻣﺎﺗﻴـﻚ ﻣـﻲﺑﺎﺷـﺪ‪ .‬ﻗﻠـﻪ ي‬

‫اﻓﺰاﻳﺶ ﻣﻘﺪار ﺗﻮﻟﻮﺋﻦ ﺗﺎ ‪ 150‬درﺻﺪ ﺣﺠﻤﻲ ﺑﻪ دﻟﻴﻞ اﻓـﺰاﻳﺶ ﺗﺨﻠـﻞ‪،‬‬

‫ﻣﺮﺑــﻮط ﺑــﻪ ارﺗﻌــﺎش ﻛﺸــﺸﻲ ﮔــﺮوه ‪ NH2‬در ‪ 3450cm-1‬دﻳــﺪه‬

‫ﺳﺒﺐ اﻓﺰاﻳﺶ ﻇﺮﻓﻴﺖ ﺗﺒﺎدل ﻛﺎﺗﻴﻮن ﺳﺪﻳﻢ و آﻧﻴﻮن ﻛﻠﺮ ﻣﻲﺷﻮد‪.‬‬

‫ﻧﺎﺷﻲ از اﻓﺰاﻳﺶ ﮔﺮوهﻫﺎي آبدوﺳﺖ ﻣﻲﺑﺎﺷﺪ‪.‬‬

‫ﻣﻲﺷﻮد‪ .‬ﻗﻠـﻪﻫـﺎي ﻇـﺎﻫﺮ ﺷـﺪه در ‪ 1660‬و ‪ ،920cm-1‬ﺑـﻪ ﺗﺮﺗﻴـﺐ‪،‬‬

‫ﺷﻜﻞﻫﺎي ‪ 2‬و ‪ 4‬ﻧﺸﺎن ﻣﻲدﻫﻨﺪ ﻛﻪ ﺑﺎ اﺻﻼح ﻗﻠﻴﺎﻳﻲ‪ ،‬ﻇﺮﻓﻴﺖ ﺗﺒﺎدل‬

‫ﻣﺮﺑــﻮط ﺑــﻪ ارﺗﻌــﺎش ﻛﺸــﺸﻲ ‪ C=N‬و ارﺗﻌــﺎش ﻛﺸــﺸﻲ ‪N-O‬‬

‫ﻛــﺎﺗﻴﻮن اﻓــﺰاﻳﺶ ﻳﺎﻓﺘــﻪ اﺳــﺖ‪ .‬ﺑــﺎ اﺻــﻼح ﻗﻠﻴــﺎﻳﻲ‪ ،‬ﺗﻌــﺪاد ﮔــﺮوهﻫــﺎي‬

‫ﮔﺮوهﻫﺎي اﻛـﺴﻴﻢ ﻣـﻲﺑﺎﺷـﻨﺪ ]‪ 10‬و ‪ .[11‬ﻗﻠـﻪي ﻣـﺸﺎﻫﺪه ﺷـﺪه در‬

‫ﻛﺮﺑﻮﻛﺴﻴﻠﻴﻚ و ﻫﻴﺪروﻛﺴﻴﻤﻴﻚ ﻧﺎﺷﻲ از ﻫﻴﺪروﻟﻴﺰ اﺳـﺘﺮﻫﺎ ﺑـﻴﺶﺗـﺮ‬

‫ﺣــﺪود ‪ ،1750cm-1‬ﻧــﺸﺎﻧﻪي ﺣــﻀﻮر ﮔــﺮوه ‪ C=O‬در ﺳــﺎﺧﺘﻤﺎن‬

‫ﺷﺪه اﺳﺖ‪ .‬ﻟﺬا ﻋﻼوه ﺑﺮ آنﻛﻪ ﻣﻴﺰان آبدوﺳﺘﻲ رزﻳﻦ اﻓﺰاﻳﺶ ﻳﺎﻓﺘـﻪ‪،‬‬

‫ﺟـــﺎذب اﺳـــﺖ‪ .‬ﻗﻠـــﻪﻫـــﺎﻳﻲ ﻛـــﻪ در ‪ 3150cm-1‬و در ﻧﺎﺣﻴـــﻪي‬

‫اﻣﻜﺎن ﺗﺒﺎدل ﻛﺎﺗﻴﻮن ﺳﺪﻳﻢ ﻧﻴﺰ ﺑﻴﺶﺗﺮ ﺷﺪه اﺳﺖ ﻛﻪ ﻣﻲﺗﻮاﻧﺪ دﻟﻴﻠﻲ ﺑﺮ‬

‫‪ 600-900cm-1‬دﻳﺪه ﻣـﻲ ﺷـﻮﻧﺪ‪ ،‬ﺑـﻪ ﺧـﺎﻃﺮ ارﺗﻌﺎﺷـﺎت ﻛﺸـﺸﻲ و‬

‫اﻓﺰاﻳﺶ ﻇﺮﻓﻴﺖ ﺗﺒﺎدل ﻛﺎﺗﻴﻮﻧﻲ رزﻳﻦ ﺳﻨﺘﺰ ﺷﺪه ﺑﺎﺷﺪ‪ .‬اﻓﺰاﻳﺶ ﻇﺮﻓﻴﺖ‬

‫ﺧﻤﺸﻲ ﭘﻴﻮﻧﺪ ‪ C-H‬آروﻣﺎﺗﻴﻚ ﻣﻲﺑﺎﺷـﺪ‪ .‬ارﺗﻌـﺎش ﻛﺸـﺸﻲ ‪C–H‬‬

‫ﺗﺒﺎدل ﻛﺎﺗﻴﻮﻧﻲ در اﺛﺮ اﺻﻼح ﻗﻠﻴﺎﻳﻲ ﺑﺎ ﻧﺘﺎﻳﺞ ﮔﺰارش ﺷـﺪه ﺳـﺎزﮔﺎري‬

‫آﻟﻴﻔﺎﺗﻴﻚ در ‪ 2850cm-1‬و ارﺗﻌﺎش ﺧﻤـﺸﻲ ‪ CH2‬در ‪1465cm-1‬‬

‫دارد ]‪ .[12‬ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑـﻪ ﺷـﻜﻞﻫـﺎي ‪ 3‬و ‪ 5‬اﺻـﻼح ﻗﻠﻴـﺎﻳﻲ ﺗـﺄﺛﻴﺮي ﺑـﺮ‬

‫ﻣﺸﺎﻫﺪه ﻣﻲﺷﻮﻧﺪ‪.‬‬

‫ﻇﺮﻓﻴﺖ ﺗﺒﺎدل آﻧﻴﻮﻧﻲ رزﻳﻦ ﻧﺪارد‪ .‬زﻳﺮا ﻣﺤﻠﻮل ﻗﻠﻴﺎﻳﻲ ﻣﻮرد اﺳﺘﻔﺎده ﺑﻪ‬
‫ﺳﺨﺘﻲ ﻣﻲﺗﻮاﻧﺪ ﮔﺮوهﻫﺎي آﻣﻴﺪاﻛﺴﻴﻢ را ﻫﻴﺪروﻟﻴﺰ ﻛﻨﺪ‪.‬‬

‫‪٤٤‬‬

‫ﻣﺠﻠﻪ ﻋﻠﻮم و ﻓﻨﻮن ﻫﺴﺘﻪاي‪ ،‬ﺷﻤﺎره ‪1389 ،51‬‬

‫‪1.5‬‬
‫‪1‬‬
‫‪0.5‬‬
‫‪0‬‬
‫‪40‬‬

‫‪50‬‬

‫‪20‬‬

‫‪30‬‬

‫‪10‬‬

‫‪2‬‬

‫‪1.5‬‬

‫‪1‬‬

‫‪0.5‬‬

‫‪0‬‬

‫‪140‬‬

‫‪160‬‬

‫‪MA‬‬
‫)‪(mol %‬‬
‫)‪MA(mol%‬‬

‫‪alkaline treated resin‬‬

‫)‪Anion exchange capacity (meq/g‬‬

‫‪2‬‬

‫‪C Cation‬‬
‫‪a t io n eexchange‬‬
‫‪x c h a n g e ccapacity‬‬
‫)‪a p a c it y (meq/g‬‬
‫) ‪(m e q / g‬‬

‫‪2.5‬‬

‫‪2.5‬‬

‫‪100‬‬

‫‪120‬‬

‫‪60‬‬

‫‪80‬‬

‫‪40‬‬

‫‪Toluene (vol‬‬
‫)‪(vol%)%‬‬
‫‪Toluene‬‬

‫‪untreated resin‬‬

‫‪alkaline treated resin‬‬

‫‪untreated resin‬‬

‫ﺷﻜﻞ ‪ -5‬ﺗﻐﻴﻴﺮات ﻇﺮﻓﻴﺖ ﺗﺒﺎدل آﻧﻴﻮﻧﻲ رزﻳﻦ آﻣﻴﺪاﻛﺴﻴﻢ ﺑﺎ ﻣﻘﺪار ﺗﻮﻟﻮﺋﻦ‪.‬‬

‫ﺷـﻜﻞ ‪ -2‬ﺗﻐﻴﻴـﺮات ﻇﺮﻓﻴـﺖ ﺗﺒـﺎدل ﻛــﺎﺗﻴﻮﻧﻲ رزﻳـﻦ آﻣﻴﺪاﻛـﺴﻴﻢ ﺑـﺮاي ﺳــﺪﻳﻢ‬
‫ﺑﺮﺣﺴﺐ ﻣﻘﺪار ‪.MA‬‬

‫در ﺟﺪول ‪ 1‬ﺗﻐﻴﻴـﺮات ﺿـﺮﻳﺐ ﺗﻮزﻳـﻊ ﻳـﻮنﻫـﺎي اوراﻧـﻴﻢ )‪(VI‬‬

‫‪3‬‬

‫‪2‬‬
‫‪1.5‬‬
‫‪1‬‬
‫‪0.5‬‬
‫‪0‬‬
‫‪50‬‬

‫‪30‬‬

‫‪40‬‬

‫‪10‬‬

‫‪20‬‬

‫‪Anion exchange‬‬
‫‪g capacity‬‬
‫‪p‬‬
‫)‪y ( (meq/g‬‬
‫)‪q g‬‬

‫‪2.5‬‬

‫ﺑﺮ روي رزﻳﻦ ﺑﺮﺣﺴﺐ ‪ pH‬ﻣﺤﻠـﻮل آﻣـﺪه اﺳـﺖ‪ .‬ﻫﻤـﺎنﻃـﻮر ﻛـﻪ‬
‫ﻣــﺸـﺎﻫﺪه ﻣــﻲﺷــﻮد‪ ،‬ﺑــﺎ اﻓــﺰاﻳﺶ ‪ pH‬ﻣﺤﻠــﻮل ﺗــﺎ ‪ ،5‬ﺑــﻪ دﻟﻴــﻞ‬
‫ﻛﺎﻫﺶ رﻗﺎﺑﺖ ﻛـﺎﺗﻴﻮن ‪ H+‬ﺑـﺮاي ﺟـﺬب ﺑـﺮ روي ﺟـﺎيﮔـﺎهﻫـﺎي‬
‫ﻣﻮﺟﻮد در رزﻳﻦ ﺟﺬب ﻳﻮنﻫﺎي اوراﻧﻴﻢ ﺑﻬﺘـﺮ ﺻـﻮرت ﻣـﻲﮔﻴـﺮد‪.‬‬
‫ﭘـــﺲ از آن‪ ،‬در ﻣﺤـــﺪودهي ‪ 5<pH<8‬ﻣﻴـــﺰان ﺟـــﺬب ﺗﻘﺮﻳﺒـــﺎً‬
‫ﺛﺎﺑـــﺖ اﺳـــﺖ و در ‪ pH>8‬ﺿـــﺮﻳﺐ ﺗﻮزﻳـــﻊ ﺑـــﻪ دﻟﻴـــﻞ ﺗـــﺸﻜﻴﻞ‬
‫رﺳﻮب ﻛﻠﻮﻳﻴـﺪي ‪ UO2(OH)2‬ﻛـﺎﻫﺶ ﻣـﻲﻳﺎﺑـﺪ‪ .‬ﻧﺘـﺎﻳﺞ ﻣـﺸﺎﺑﻬﻲ‬

‫‪0‬‬

‫در ﻣﻮرد ﺟﺬب ﻳﻮنﻫﺎي اوراﻧﻴﻢ ﺑﺮ روي رزﻳـﻦﻫـﺎي داراي ﮔـﺮوه‬

‫)‪MA(mol%‬‬
‫‪MA‬‬
‫)‪(mol %‬‬
‫‪alkaline treated resin‬‬

‫آﻣﻴـﺪاﻛـﺴﻴـﻢ در ‪pH‬ﻫــﺎي ﻣﺨﺘــﻠﻒ ﮔــﺰارش ﺷــﺪه اﺳــﺖ ]‪ 5‬و‬

‫‪untreated resin‬‬

‫‪.[13‬‬
‫ﺷﻜﻞ ‪ -3‬ﺗﻐﻴﻴﺮات ﻇﺮﻓﻴﺖ ﺗﺒﺎدل آﻧﻴﻮﻧﻲ رزﻳﻦ آﻣﻴﺪاﻛﺴﻴﻢ ﺑﺮﺣﺴﺐ ﻣﻘﺪار ‪.MA‬‬

‫در ﺷـــﻜﻞ ‪ 6‬ﺗﻐﻴﻴـــﺮات زﻣـــﺎﻧﻲ ﻣﻴـــﺰان ﺟـــﺬب ﻳـــﻮنﻫـــﺎي‬
‫اوراﻧﻴﻞ ﺑـﺮ روي رزﻳـﻦ از ﻣﺤﻠـﻮل آﺑـﻲ ﺑـﺎ ﻏﻠﻈـﺖ ‪ 1000ppm‬در‬

‫‪2.5‬‬

‫‪1.5‬‬

‫‪1‬‬

‫‪0.5‬‬
‫‪160‬‬

‫‪140‬‬

‫‪120‬‬

‫‪80‬‬

‫‪100‬‬

‫‪60‬‬

‫)‪Cation exchange capacity (meq/g‬‬

‫‪2‬‬

‫‪ pH=5‬ﻣﺸﺎﻫﺪه ﻣﻲﺷﻮد‪ .‬در ‪ 5‬دﻗﻴﻘﻪي اول ﻣﻴﺰان ﺟﺬب ﻳﻮنﻫـﺎ ﺑـﻪ‬
‫ﺳـــﺮﻋﺖ اﻓـــﺰاﻳﺶ ﻳـﺎﻓﺘـــﻪ و ﭘــﺲ از ‪ 40‬دﻗﻴﻘـــﻪ ﺗﻌــﺎدل ﺑﺮﻗــﺮار‬
‫ﻣﻲﮔﺮدد‪.‬‬
‫‪2+‬‬

‫در ﺷﻜﻞ ‪ 7‬اﺛﺮ ﻏﻠﻈﺖ اوﻟﻴﻪي ﻳﻮنﻫﺎي ‪ UO2‬ﺑﺮ ﻣﻴﺰان ﺟـﺬب‬
‫آن ﻧﺸﺎن داده ﺷﺪه اﺳﺖ‪ .‬ﻫﻤﺎنﻃﻮر ﻛﻪ ﻣﺸﺎﻫﺪه ﻣﻲﺷﻮد ﺑﺎ اﻓـﺰاﻳﺶ‬
‫ﻏﻠﻈﺖ اوﻟﻴﻪ‪ ،‬ﻣﻴﺰان ﺟﺬب ﻳﻮنﻫﺎي اوراﻧﻴﻢ ﺑﺮ روي رزﻳـﻦ اﻓـﺰاﻳﺶ‬
‫ﻣﻲﻳﺎﺑﺪ‪.‬‬

‫‪40‬‬

‫)‪Toluene (vol%‬‬
‫‪Toluene‬‬
‫)‪(vol%‬‬
‫‪alkaline treated resin‬‬

‫‪untreated resin‬‬

‫ﺷﻜﻞ ‪ -4‬ﺗﻐﻴﻴﺮات ﻇﺮﻓﻴﺖ ﺗﺒﺎدل ﻛﺎﺗﻴﻮﻧﻲ رزﻳﻦ آﻣﻴﺪاﻛﺴﻴﻢ ﺑﺎ ﻣﻘﺪار ﺗﻮﻟﻮﺋﻦ‪.‬‬

‫‪٤٥‬‬

‫ﺧﻮاص ﺟﺬﺑﻲ رزﻳﻦﻫﺎي آﻣﻴﺪاﻛﺴﻴﻢ ﺑﺮاي ﺟﺪاﺳﺎزي ‪. . .‬‬

‫ﺟﺪول ‪ -1‬ﺗﻐﻴﻴﺮات ﺿﺮﻳﺐ ﺗﻮزﻳﻊ ﻳﻮنﻫﺎي )‪ U(VI‬ﺑﺎ ‪ pH‬ﻣﺤﻠﻮل )‪ 0/1‬ﮔـﺮم‬

‫‪ -4‬ﻧﺘﻴﺠﻪﮔﻴﺮي‬

‫رزﻳﻦ‪ ،‬زﻣﺎن ﻳﻚ ﺳﺎﻋﺖ و دﻣﺎ ‪.(30ºC‬‬

‫ﻣﻄﺎﻟﻌﻪي اﺛﺮ ﻋﻮاﻣﻞ آبدوﺳﺖ و رﻗﻴﻖﻛﻨﻨﺪه‪ ،‬و اﺛـﺮ ﻋﻤـﻞ اﺻـﻼح‬

‫ﺿﺮﻳﺐ ﺗﻮزﻳﻊ )‪(mL/g‬‬

‫ﻣﻘﺎدﻳﺮ ‪pH‬‬

‫ﻗﻠﻴــــﺎﻳﻲ ﺟــــﺎذب ﺑــــﺮ روي ﻇﺮﻓﻴــــﺖ ﺗﺒــــﺎدل ﻳــــﻮﻧﻲ رزﻳــــﻦ‬

‫‪64‬‬

‫‪2/0‬‬

‫‪ AN–DVB–MA‬ﻧـــﺸﺎن داد ﻛـــﻪ ﺑـــﺎ اﻓـــﺰاﻳﺶ ﻣﻘـــﺪار ﻋﺎﻣـــﻞ‬

‫‪189‬‬

‫‪3/0‬‬

‫آبدوﺳﺖ‪ ،‬ﻇﺮﻓﻴﺖ ﺗﺒﺎدل آﻧﻴـﻮﻧﻲ ﻛـﺎﻫﺶ ﻣـﻲﻳﺎﺑـﺪ در ﺣـﺎﻟﻲﻛـﻪ‬

‫‪397‬‬

‫‪4/0‬‬

‫ﻋﻤﻞ اﺻﻼح ﻗﻠﻴﺎﻳﻲ ﺗﺄﺛﻴﺮ ﭼﻨﺪاﻧﻲ ﺑﺮ روي آن ﻧﺪارد‪ .‬ﻇﺮﻓﻴﺖ ﺗﺒـﺎدل‬

‫‪456‬‬

‫‪5/0‬‬

‫ﻛﺎﺗﻴﻮﻧﻲ رزﻳﻦ ﻧﻴﺰ ﺑﺎ اﻓﺰاﻳﺶ ﻣﻘﺪار ﻋﺎﻣﻞ آبدوﺳﺖ اﻓﺰاﻳﺶ ﻳﺎﻓﺘـﻪ‬

‫‪448‬‬

‫‪6/0‬‬

‫و در ‪ 30‬درﺻــﺪ ﻣــﻮﻟﻲ از ﻣﺘﻴــﻞاﻛــﺮﻳﻼت ﺑــﻪ ﺑﻴــﺸﻴﻨﻪ ﻣﻘــﺪار ﺧــﻮد‬

‫‪448‬‬

‫‪7/0‬‬

‫ﻣﻲرﺳﺪ‪ .‬اﻓﺰاﻳﺶ ﺑـﻴﺶﺗـﺮ ﻣﺘﻴـﻞآﻛـﺮﻳﻼت ﺳـﺒﺐ ﻛـﺎﻫﺶ ﻇﺮﻓﻴـﺖ‬

‫‪443‬‬

‫‪8/0‬‬

‫ﺗﺒﺎدل ﻛﺎﺗﻴﻮﻧﻲ رزﻳﻦ آﻣﻴﺪاﻛﺴﻴﻢ ﺳﻨﺘﺰي ﻣـﻲﺷـﻮد‪ .‬ﻇﺮﻓﻴـﺖ ﺗﺒـﺎدل‬

‫ﺗﺸﻜﻴﻞ رﺳﻮب ﻛﻠﻮﻳﻴﺪي‬

‫‪9/0‬‬

‫ﻛﺎﺗﻴﻮﻧﻲ ﺑﺮاي رزﻳﻦﻫﺎي اﺻﻼح ﺷﺪه ﺑﺎ ﻗﻠﻴﺎ ﺑﺎﻻﺗﺮ اﺳﺖ‪ .‬دﻟﻴـﻞ اﻳـﻦ‬
‫اﻣﺮ ﻫﻴﺪروﻟﻴﺰ ﻗﻠﻴﺎﻳﻲ اﺳﺘﺮﻫﺎ اﺳﺖ‪ .‬ﻫﻨﮕـﺎم ﺳـﻨﺘﺰ رزﻳـﻦﻫـﺎ ﺑـﻪ دﻟﻴـﻞ‬
‫ﺗﺸﻜﻴﻞ ﺳﺎﺧﺘﺎر ﻣﺘﺨﻠﺨﻞ ﺗﻮﺳﻂ ﻋﺎﻣﻞ رﻗﻴﻖﻛﻨﻨﺪه‪ ،‬اﻓﺰاﻳﺶ ﺗﻮﻟـﻮﺋﻦ‬
‫ﺗﺎ ‪ 150‬درﺻﺪ ﺣﺠﻤـﻲ ﺳـﺒﺐ اﻓـﺰاﻳﺶ ﻇﺮﻓﻴـﺖ ﺗﺒـﺎدل ﻛـﺎﺗﻴﻮﻧﻲ و‬
‫)‪Retention of U (%‬‬

‫آﻧﻴﻮﻧﻲ ﻣﻲﺷﻮد‪.‬‬
‫ﻓﺮاﻳﻨﺪ ﺟﺬب اوراﻧﻴﻢ ﻧـﺴﺒﺘﺎً ﺳـﺮﻳﻊ ﺑـﻮده و ﻇـﺮف ‪ 40‬دﻗﻴﻘـﻪ ﺑـﻪ‬
‫ﺗﻌﺎدل ﻣﻲرﺳﺪ‪ .‬ﻣﻴﺰان ﺟﺬب اوراﻧﻴﻢ ﺑﺎ اﻓﺰاﻳﺶ ‪ pH‬ﻣﺤﻠﻮل اﻓﺰاﻳﺶ‬
‫ﻣﻲﻳﺎﺑﺪ و در ‪ pH=5‬ﺑـﻪ ﺑﻴـﺸﻴﻨﻪ ﻣﻘـﺪار ﺧـﻮد ﻣـﻲرﺳـﺪ‪ .‬ﺑـﺎ اﻓـﺰاﻳﺶ‬
‫ﻏﻠﻈﺖ اوﻟﻴﻪ‪ ،‬ﻣﻴﺰان ﻳﻮنﻫﺎي اوراﻧـﻴﻢ ﺟـﺬب ﺷـﺪه ﺑـﺮ روي رزﻳـﻦ‬
‫اﻓﺰاﻳﺶ ﻣﻲﻳﺎﺑﺪ‪ .‬از رزﻳﻦﻫﺎي ﻛﻲﻟﻴـﺖﻛﻨﻨـﺪهي داراي ﮔـﺮوهﻫـﺎي‬
‫آﻣﻴﺪاﻛﺴﻴﻢ ﻣﻲﺗﻮان ﺑﺮاي ﺑﺎزﻳﺎﺑﻲ اوراﻧﻴﻢ اﺳﺘﻔﺎده ﻛﺮد‪.‬‬

‫)‪Time (min‬‬

‫ﺷﻜﻞ ‪ -6‬ﺗﻐﻴﻴـﺮات ﻣﻴـﺰان ﺟـﺬب ﻳـﻮنﻫـﺎي اوراﻧﻴـﻞ ﺑـﺎ زﻣـﺎن ﺑـﺮ روي رزﻳـﻦ‬
‫آﻣﻴﺪاﻛﺴﻴﻢ )‪.(pH=5‬‬

‫)‪Adsorbed (mmol/g‬‬

‫‪٢+‬‬

‫)‪Initial Conuntration of UO٢ (mmol/L‬‬

‫ﺷﻜﻞ ‪ -7‬ﺗﻐﻴﻴﺮات ﻣﻴـﺰان ﺟـﺬب ﻳـﻮنﻫـﺎي اوراﻧﻴـﻞ ﺑﺮﺣـﺴﺐ ﻏﻠﻈـﺖ اوﻟﻴـﻪي‬
‫ﻳﻮنﻫﺎي ‪ UO22+‬در ‪.pH=5‬‬

‫‪٤٦‬‬

1389 ،51 ‫ ﺷﻤﺎره‬،‫ﻣﺠﻠﻪ ﻋﻠﻮم و ﻓﻨﻮن ﻫﺴﺘﻪاي‬

References:
1. A. Nilchi, A. Khanchi, M. Ghanadi Maragheh,
“The importance of cerium substituted
phosphates as cation exchanger-some unique
properties and related application potentials,”
Talanta, 56, 383-393 (2002).

8. H. Chao, N. Suzuki, “Adsorption behavior of
Scandium, Yttrium, Cerium and Uranium from
xylenol orange solutions onto anion exchange
resins,” Analy. Chimica. Acta, 125, 139-147
(1981).

2. A. Nilchi, M. Ghanadi Maragheh, A. Khanchi,
M.A. Farajzadeh, A.A. Aghaei, “Synthesis and
Ion exchange properties of crystalline titanium
and zirconium phosphates,” J. Radioanal. Nucl.
Chem, 261, No. 2, 393-400 (2004).

9. H. Egawa, M. Nakayama, T. Nonaka, H.
Yamamoto, “Recovery of uranium from sea
water V. preparation and properties of the
macroreticular chelating resins containing
amidoxime and other functional groups,” J.
Appl. Polym. Sci, 34, 1617-1625 (1987).

3. A. Nilchi, B. Maalek, A. Khanchi, M. Ghanadi
Maragheh, A. Bagheri, “Cerium (IV)
molybdate cation exchanger: synthesis,
properties and ion separation capabilities,” Rad.
Phys. Chem, 73, 301-308 (2002).

10. T. Hirotsu, “Adsorption of uranium on crosslinked amidoxime polymer from seawater,”
Ind. Eng. Chem. Res, 26, 1970-1977 (1987).
11. T. Hirotsu, “Adsorption of Uranium on
Amidoxime Type Resin,” J. Appl. polym. sci,
36, 1741-1752 (1988).

4. P.D. Verweij, S. Sital, M.J. Haanepen, W.L.
Driessen, J. Reedijk, “Metal binding affinity of
imidazole ligands immobilized on poly (glycidyl
methacrylateco-ethylene dimethacrylate) and on
silica,” J. Eur. Polym. J. 29, 1603-1614 (1993).

12. M.B. Colella, S. Siggia, R.M. Barnes,
“Synthesis and characterization of a poly
(acrylamidoxime) metal chelating resin,” Anal.
Chem, 52, 967-972 (1980).

5. A. Zhang, G. Uchiyama, T. Asakura, “pH effect
on the uranium adsorption from seawater by a
macroporous fibrous polymeric material
containing amidoxime chelating functional
group,” React. Funct. Polym, 63, 143-153
(2005).

13. A. Zhang, T. Asakura, G. Uchiyama, “The
adsorption mechanism of uranium(VI) from
seawater on a macroporous fibrous polymeric
adsorbent containing amidoxime chelating
functional group,” React. Funct. Polym, 57, 6776 (2003).

6. M. Nogami, S.Y. Kim, N. Asanuma, Y. Ikeda,
“Adsorption behavior of amidoxime resin for
separating actinide elements from aqueous
carbonate solutions,” J. Alloy. Comp, 374, 269271 (2004).
7. J. Korkisch, I. Steffan, “Determination of
uranium and Thorium after anion exchange
separation,” Analy. Chimica. Acta, 90, 151-158
(1977).

٤٧

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful