Visoka tehnicka skola strukovnih studija, Novi Beograd

SEMINARSKI RAD MAŠINSKI SISTEMI

Tema: Revolver strug

Student: Slobodan Milic 38/08

Profesor: dr. Dragan Živković

Beograd, novembar 2012 godine

2

Sadržaj:

Uvod.................................................................................................................................................3 Cilj rada ...........................................................................................................................................4 1 . Istorijski razvoj mašine...............................................................................................................5 2. Pregled sadašnjih mašina.............................................................................................................7 3. Konstrukciona analiza mašine...................................................................................................11 4. Osnovna geometrija reznog alata..............................................................................................19 5. Pomoćni pribori.........................................................................................................................24 6. Osnovne mere i postupci za bezbedan rad na strugu.................................................................32 Literrtura........................................................................................................................................37

3

4 .

mehanizam za pravljenje navoja. a najsavremeniji su programabilni strugovi (CNC. Strug je mašina koja omogućava obradu predmeta struganjem tako što ga rotira dok se struže nožem.Uvod U ovom radu govoriću o mašini za obradu metala rezanjem i skidanjem strugotine. kojima je moguće uprogramirati željeni oblik radnog predmeta koga će potom sami napraviti. odnosno NU strugovi). Bolji strugovi mogu imati kopirajući mehanizam. Horizontalni revolver strug sa horizontalnom revolverskom glavom 5 . Strugovi za drvo su slabiji od strugova za metal i na nekim modelima je moguće obrađivati predmet i dletom iz ruke.

Po sličnosti kretanja ovi su strugovi i dobili svoj naziv. kod kojih se gubi dosta vremena u menjanju alata i njegovom njegovom podešavanju prema predmetu koji se obrađuje – revolverski strugovi imaju. Za razliku od standardnih. 1 . Istorijski razvoj mašine 6 . univerzalnih paralelnih strugova.Cilj rada Revolver strug rade sa većim brojem alata raznog oblika koji u određeno vreme jedan za drugim koji u određeno vreme jedan za drugim dolaze na radno mesto kao što meci iz burenceta revolvera dolaze u cev. bez obzira na standardni suport. naročite nosače alata preko kojih i dobijaju svoja kretanja pomeranja.

u Korneto. tj.1. veka (Sylvanin Brown. 1791). U 13. vidi strugu sa nožnim pogonom. U jednom egipatskom groblju iz 4. tako da je radnik. Ovakav koncept struga ostao je manje više do srednjeg veka. Slika 1. da li je on to izmislio nije poznato. dok je drugi obrađivao komad sa alatkom.n. slično pedalu.Strug sa nožnim pogonom Leonardo da Vinči je takođe izmislio jedan strug. Prvi strugovi sa mehaničkim suportom nastali su sredinom 18. Novina je bila jedan kotur preko kojeg je išao konopac i tako omogućivao jednu konstantu rotaciju struga.n. Iz 1480. Po grčkoj mitologiji strug je izmislio legendarni Dedal. 1751). koji je obrađivao. veka p. Moguće da su već u 2. sa korakom na dasku sam stvarao rotaciju struga.e. milenijumu p.e. veka u Velikoj Britaniji (Jacques Besson. Leonardo da Vinči koristio je i jednu drskalicu za alatku. Prvi radovi struga pronađeni su u 7. veku p.n. nastale su verovatno u Sjedinjenim Američkim Državama krajem 18. 7 . onaj sa krilima i otac Ikara. Ovo je doba početka industrijalizacije. dakle za obrađivanje metala. Prvi strugovi sposobni za mašinstvo. godine potiču i prve slike jednog struga sa suportom. Strugovi su tad bili uglavnom od metala i imale su skoro sve karakteristike modernog struga. Rotacija struga dobijena je time što je jedan vukao po jednom konopcu. veku konopac za rotaciju struga bio je vezan za jednu dasku.e. nađene su prve slike jednog struga.Prvi strugovi bili su poznati još u doba antike.. onomad etrurski grad. i Italiji. postojali strugovi za obrađivanje drva itd.

3..2. Pregled sadašnjih mašina 8 .Slika 1. Veka Slika 1.Revolver strug iz 1851god.Strug krajem 19.. 2.

broj noževa upotrebljenih itsovremen u radu.Karuselni strugovi Paralelni strugovi.Zajedničke osobine svih ovih vrsta strugova leži u tome što se predmet okreće. Za razliku od standardnih. Među paralelne strugove ubrajamo tzv.. količini skinute strugotine tako i u tačnosti u grubom i finom radu. Slika 2.Čeoni strugovi . Paralelno sanjegovom osom po čemu su ovi strugovi i dobili ime.Su u većini slučajeva univerzalni strugovi čija je karakteristika da predmet koji se obrađuje leži između šiljaka radnog vretena i konjica ili u čeljusnoj ploči se nož pomičeduž predmeta koji se obrađuje tj. To se strugovi koji se za vreme rada postižu veliki efekat kako u snazi.Karakteristika ovih strugova leži u tome što rade sa većim brojem alata raznog oblika koji u određeno vreme jedan za drugim koji u određeno vreme jedan za drugim dolaze na radno mesto kao što meci iz burenceta revolvera dolaze u cev. njihovo učvršćivanje. a nož vrši samo kretanje pomeranja.Paralelni strug Revolver strug.Paralelni strugovi . način pogona njihovog pomeranja itd. Ostaloi uslovi rada kao što su: način učvršćivanja predmeta i njegovo pomicanje. Po sličnosti kretanja ovi su strugovi i dobili svoj naziv. univerzalnih paralelnih strugova. Vrste strugova mogu biti: .1. kod kojih se gubi dosta vremena u menjanju alata i njegovom njegovom podešavanju prema predmetu koji se 9 .Revolverski strugovi . Strugove visokog dejstva koji se naziv vrlo često susreće. Naziv univerzalni strug dolazi od toga što se na ovim strugovima mogu obavljati skoro sve vrste strugarskih radova.

obrađuje – revolverski strugovi imaju. naročite nosače alata preko kojih i dobijaju svoja kretanja pomeranja Slika 2. Suport sruga je potpuno odvojen a jedino njegova veza sa strugom leži u lancu (8) preko koga dolazi pogon pomeranja noža (9) čija se veličina reguliše pomoću ekscentra (10) i mehanizma (11) 10 . Između ta dva dela nalazi se rupa širine (b) za prolaz čelične ploče i predmeta najvećeg prečnika.3. Karakteristika ovih strugova leži u podeljenom podnožju struga čiji jedan deo predstavlja postolje radnog vretena (5) a drugo postolje suporta (6).2.Revolver strug Slika 2. Predmet se postavlja i pričvršćuje na veliku čeličnu ploču (1) koja leži na masivnm radnom vretenu (2) a pogon dolazi preko stepenaste remenice (3) i zupčastog prenosa (4).Alat u revolverskoj glavi Čeoni strug.Nemaju ni šiljak radnog vretena ni šiljka konjica... bez obzira na standardni suport.

Neke konstrukcije imaju još i jedno pomoćno. a naročito postavljanje učršćivanje na čeličnu ploču predstavlja dug i težak posao tese zbog toga i upotrebljavaju u specijalnim slučajevima.Čeoni strug Karuselni strugovi. horizontalno radno vreteno u radnom vencu predmeta koji se obradjuju. Pogon pomoćnog vretena dolazi od pokretnog elektromotora preko menjača brzina. Predmet leži na okrugloj horizontalnoj ploči (6) masivne konstrukcije. Kretanje obrtanja ova ploča dobija sa donje strane preko vertikalnog radnog vretena struga i kružnog koničnog ozubljenog venca sa spiralnm ozubljenjem. Suporti se pored toga mogu pomerati još i duže grede levo i desno tako da se položaj u odnosu na predmet koji se obrađuje može tačno podesiti. 11 . Rad sa ovim strugovima.4. Poprečna greda zajedno sa supotroma može se dizati spuštati pomoću uspravnih vretena (4) pokretnim koničnim prenosnim zupčanicima (5).. Prečnik ovih poloča može da dostigne i veličinu od 20 m.za pomeranje. Na običnom uspravnim stubovima (1) leži poprečna greda (2) koja nosi dva suporta (3).Oni se prave sa jednim ili sa dva suporta. Slika 2.

Slika 2.5. Konstrukciona analiza mašine 12 ..Karoselni strug 3.

a njeno oretanje može biti ručno ili automatsko.Slika 3.bušilice.Horizontalna revolverska glava Za izradu predmeta obrade iz jednog stezanja sa više alata pogodan je revolver strug.1. zahvaljujući revolverskoj glavi u kojoj se postavljaju alati prema redosledu obrade. Revolver galva se nalazi na uzdužnom kizaču.strugarski noževi. Za vreme obrade revolverska glava izvodi kretanje pomaka u smeru glave struga. Najčešće u revolversku glavu idu.revolver strug sa horizontalnom revolverskom glavom . Prema položaju revolverske glave razlikujemo dva osnovna tipa revolverskih strugova: .revolver strug sa vertikalnom revolverskom glavom 13 . Okretanjem revolverske glave dovodi se u radni položaj naredni alat.bušilice za izradu navoja i drugi alati..

Slika 3. a mogu da budu i bez njega. osa otvora na revolverskoj glavi poklapa se sa osom glavnog vretena. Revolver strug sa vertikalnom revolverskom glavom mogu da imaju klizač sa poprečnim kretanjem.-Šematski prikaz tipova revolverskih glava Kod vertikalne revolverske glave alat koji se nalazi u radu zauzima gornji položaj tj.2.Vertikalna revolverska glava 14 .3. Kod ovih strugova mogu da se ugrade uređaji za programski rad što povećava njihovu produktivnost.Slika 3. pri čemu se poprečni alati primiču materijalu po kružnoj putanji. Poprečne operacije se izvode pomoću klizača sa poprečnim kretanjem. u tom slučaju poprečne operacije se izvode laganim okretanjem revolverske glave. Kod horizontalne revolverske glave može da se smesti veći broj alata što omogoćava izradu složenih predmeta.

3.Glavni delovi revolver struga Glavni delovi revolver struga su: 15 .3.1. Glavni delovi revolver struga Slika 3.

. čaura.. odnosno proizvodne operacije:  prethodne i  završne obrade. Prenosnik za pomoćno kretanje koristi se za kretanje revolverske glave. Vođica 8. izrada konusa i sl. Horizontalna revolverska glava-najčešće ima šest mesta za razne vrste strugarskih noževa i bušilica. razvrstavaju na proizvodne operacije: grube i fine obrade. 2. prema kvalitetu obrađene površine. remenica. . Ručica za pokretanje revolverske glave 7.2. Prenosnik za glavno kretanje (glavno vreteno dobija obrtno kretanje od elektro-motora preko prenosnika za glavno kretanje. Radne pozicije revolver struga Obrada struganjem je postupak obrade prvenstveno rotacionih delova (vijaka. 6.). 5. Šine po kojima se kreće revolverska glava 9. osovina. a alat pomoćno pravolinijsko kretanje. Relativna kretanja alata i predmeta obrade uslovljavaju i vrstu proizvodne operacije u obradi struganjem (uzdužna i poprečna obrada. Glavno vreteno koje dobija pogon od elektro motora. vratila. a proizvodne operacije završne obrade operacije grube ili fine obrade.1. Glavčina za držanje dela (obratka) koji se obradjuje 10. 16 . Kada za strugotinu 3. pri čemu su proizvodne operacije prethodne obrade operacije grube obrade. Obradom struganjem se realizuje veliki broj operacija kao što su:  uzdužna obrada (spoljašnja i unutrašnja). Elektro motor 4. navrtki. 3. Ostvaruje se tako što predmet obrade izvodi glavno obrtno kretanje.) Proizvodne operacije obrade struganjem se.

17 . usecanje. izrada profila (profilnim alatom i kopiranjem).  izrada i obrada otvora i rupa.4. izrada konusa (spoljašnjeg i unutrašnjeg). izrada navoja (spoljašnjeg i unutrašnjeg). prethodno i završno odsecanje).Proizvodne operacije na revolver strugu Glavno kretanje kod revolver struga vrši obradak i ono je definisano brzinom rezanja.      poprečna obrada (spoljašnja i unutrašnja. Slika 3.. nerotaciono struganje (prizmatičnih delova i leđno struganje). Korak je aksijalno pomeranje alata za jedan obrt predmeta obrade.pomoćno kretanje vrši revolverska glava sa alatima i ono je određeno korakom.

Osnovna kretanja alata i predmeta obrade u obradi struganjem Slika 3. I poprečnom obradom ćemo dobiti željenji oblik obratka.. 18 .5.Slika 3.Uzimamo vučenu šipku dimenzija ø90*6000mm i iz te šipke će biti isecana šipka dužine 180mm.6. Prvom operacijom uzimamo nož za secanje i time isecamo obradak na dužinu ø 90*180mm.Kretanje revolverske glave Primer jednog rada na revolver strugu.

Uzdužna obrada U trećoj operaciji obrćemo revolversku glavu i vise ne koristimo strugarski nož. Obrćemo revolversku glavu i tu koristimo razvrtač i razvrtamo rupu Ø42H7. Sada koristimo burgiju gde ćemo bušiti rupu dubine 46 milimetra i prečnika Ø42mm. 19 . Ø86*128mm.Slika 3. Nakon toga okrećemo revolversku glavu i uzimamo upuštač gde ćemo raditi upuštanje otvora Ø40 na dužinu od 2mm pod uglom od 45 stepeni. Slika 3.8.7. Poprečna obrada U drugoj operaciji ćemo raditi uzdužnu obradu tako što ćemo strugarskim nožem jedan deo našeg obratka smanjiti njegov prečnik za 4mm i smanjiti ga uzdužno za 128mm.

Slika 3.Obaranje ivica I ovako izgleda gotov deo. Bušenje otvora U četvrtoj operaciji radimo prolaze sa druge strane tako što zaustavljamo revolver strug i vadimo obradak iz stezne glave i okrećemo ga na drugu stranu.-Gotov deo-izradak 20 . Nakon toga uzimamo nož za obaranje ivica i radimo uzdužno obaranje Ø60 na R5. Slika 3.11.. Ponovo uzimamo strugarski nož i radimo uzdužno struganje Ø70 na dužinu 10mm. Slika 3.10.9.

1. LP . Rezni klin alata ispunjava osnovnu ulogu reznih alata. » leđna površina.Rezni alati Na reznom klinu alata se uočavaju karakteristične površine. GP .b). Rezni alati (slike 4..površina okrenuta prema površini rezanja i » pomoćna leđna površina.2) u svom osnovnom obliku imaju zajednički geometrijski oblik .12.1) se sastoji od najmanje dva dela: tela alata na kome se nalaze rezni elementi alata (rezni klin) i drške ili otvora u telu alata. obezbeđujući rezanje (uklanjanje viška materijala).rezni klin (slika 1. 21 .površina po kojoj klizi strugotina. Slika 4. PLP . linije i tačke: » grudna površina.1 i 4. preko kojih se izvodi postavljanje i pričvršćivanje alata na nosač alata i mašinu. Osnovna geometrija reznog alata Svi rezni alati (slika 4.4.površina reznog klina alata okrenuta prema obrađenoj površini predmeta obrade.

PRI.2.Osnovni delovi reznih alata Presek grudne i leđne površine reznog klina alata predstavlja glavno sečivo . a presek grudne i pomoćne leđne površine pomoćno sečivo .PS ili pomoćnu reznu ivicu .Slika 4.GS ili glavnu reznu ivicu alata .3 Koordinatne ravni tehnološkog koordinatnog sistema i osnovna geometrija reznog klina alata 22 .GRI. Presek glavnog i pomoćnog sečiva je rezni vrh alata – RV. Slika 4..

u normalnoj ravni Po (osnovni uglovi reznog klina sa ili bez indeksa .a) čine četiri ravni: .b). .ravan koja prolazi kroz posmatranu tačku na sečivu alata i paralelna je ili upravna na neku ravan ili osu alata od značaja za izradu i oštrenje alata ili kontrolu geometrije alata.ugao između grudne i leđne površine reznog klina alata.Normalna ravan na glavno sečivo Pn . Tehnološki koordinatni sistem (slika 4.ugao između grudne površine reznog klina alata i osnovne ravni i − ♦ugao klina ® . Može se definisati i kao ravan koja sadrži osu predmeta obrade ili alata i normalna je na vektor brzine u tački u kojoj se posmatra geometrija alata.definisanje geometrije reznih alata kao geometrijskog tela pri njegovoj izradi.3.12.ravan upravna na osnovnu i ravan rezanja i .Ravan rezanja Ps .Osnovna ravan Pr .Normalna ravan Po . najčešće. Mogu se definisati i normalni 23 .〈  .Osnovna geometrija reznog alata je geometrija reznog klina alata (slika 1. − ♦grudni ugao © . oštrenju i kontroli (osnovna geometrija alata) i ♦ kinematskog . ©  . Vrednosti uglova reznog klina alata se definišu (mere).3.ravan tangencijalna na glavnu reznu ivicu (sadrži glavnu reznu ivicu alata) i normalna je na osnovnu ravan. . ®  ). Položaj grudne i leđne površine reznog klina alata određen je osnovnom geometrijom alata (slika 4.A2.010 definisanje i utvrđivanje geometrije se izvodi korišćenjem dva koordinatna sistema: ♦ tehnološkog . koja obuhvata tri ugla: − ♦leđni ugao 〈 .b).ravan normalna na glavnu reznu ivicu ili tangentu na sečivo u posmatranoj tački. Prema standardu JUS K.definisanje geometrije alata u procesu rezanja (kinematska geometrija alata).ugao između leđne površine reznog klina alata i ravni rezanja.

energija i informacija.mehaničkom sistemu (TMS) čiju strukturu čine (slika 4.Tribomehanički sistem u obradi metala rezanjem pored strukture. predmet obrade i sredstvo za hlađenje i podmazivanje. radijalni i aksijalni uglovi reznog klina alata. ®  . TMS karakterišu ulazne i izlazne veličine. 4. Slika 4.4): rezni klin alata. Tribomehanički sistem predstavlja skup međusobno povezanih elemenata u jednu celinu radi ostvarivanja postavljenog cilja: uklanjanje viška materijala i oblikovanje delova uz minimalne troškove izrade i maksimalnu proizvodnost. tačnost i kvalitet obrade.u normalnoj ravni na glavno sečivo Pn).4 . Materijal se odnosi na materijal predmeta obrade i pomoćni materijal (sredstva za hlađenje i 24 . Ulazne veličine su: materijal.1 Tribomehanički sistem u obradi metala rezanjem Proces rezanja u svim vrstama obrade metala rezanjem se ostvaruje u tribo. ©  .(〈  .

proizvodnosti i ekonomičnosti obrade. otpora kretanju izvršnih organa obradnog sistema i ostvarivanje potrebnih kretanja alata i predmeta obrade. ulja za podmazivanje prenosnika i vođica alatnih mašina itd. savlađivanje otpora rezanja. a gotov deo izradak. Izlazni materijal je izradak i otpadni materijal (strugotina. položaja i ostvarenih mera i kvalitet obrađenih površina). toplotna i kinetička energija elastičnih deformacija i vibracija elemenata tehnološkog sistema (mašina rezni alat . energija i materijal.predmet obrade). materijal ili deo u toku obrade obradak (predmet obrade). mernim i kontrolnim sredstvima. Predstavljaju skup podataka o mašinama.). Informacija obezbeđuje upravljanje procesom rezanja.pribor .1 Uloga i klasifikacija pribora 25 . alatima. utrošeno sredstvo za hlađenje i podmazivanje. Izlazna energija je transformisana ulazna energija. Izlazne informacije su transformisane ulazne informacije i obuhvataju skupove podataka o: kvalitetu obrade (tačnost oblika. Pomoćni pribori 5.podmazivanje. Energija se troši na ostvarivanje procesa rezanja. priborima. utrošeno ulje za podmazivanje i sl. pripremku. sistemima upravljanja procesom itd. 5. Polazni materijal ili polufabrikat se naziva pripremak.). režimima obrade. Izlazne veličine iz tribomehaničkog sistema su: informacija.

projektovanje i konstrukcija. pri konstruisanju (izboru oblika površina. merenja ili montaže.). Predstavljaju standardni pribor svake alatne mašine. Osnovne baze vratila prikazanog na slici 5. imaju suštinski značaj.1 su cilindrična površina čaura 2(2'). Dele se na : . Pravilno koncipiranje pribora. Pri projektovanju konstrukcije i tehnologije obrade delova. najpre se vrši izbor baznih površina (baza). To su. osa vratila OO i stepenaste površine 1(1'). podrazumeva poznavanje i analizu baznih površina dela koji se izrađuje. koje.Univerzalni pribori su namenjeni obradi različitih pripremaka. Prema nameni dele se na: univerzalne i specijalne. merne i . utvrđivanju dimenzija i normi tačnosti i sl. na primer. Po pravilu položaj dela u sklopu se određuje kompletom od dve ili tri baze. U mnogim slučajevima obezbeđuju i potrebno vođenje alata u odnosu na predmet obrade. u 26 . se javljaju dva kompleta pomoćnih površina za postavljanje zupčanika. njihovog položaja. Grupu konstruktivnih baza čine: osnovne i pomoćne baze.Pribori su dopunski uređaji koji se koriste pri obradi. linije ili površine u odnosu na koje se orijentišu drugi delovi ili površine delova u procesu obrade.konstrukcione. Stepenaste površine sprečavaju pomeranje vratila duž ose vratila. posebno projektovanju tehnoloških procesa. pribori se koriste za pozicioniranje i stezanje predmeta obrade i alata.tehnološke.montažne.1). stepenica 5(5') i klin (slika 5. . Za vratilo. Baze su tačke. . montaži i kontroli delova. U fazi konstrukcije se identifikuju i: funkcionalne i slobodne površine. Pomoćna površina (baza) određuje položaj montiranih delova podsklopova. U toku izvođenja procesa obrade i realizacije pomoćnih operacija. Osnovne površine (baze) su površine u odnosu na koje se određuje položaj dela u proizvodu (sklopu).Specijalni pribori su namenjeni obradi određenih pripremaka ili izvođenju određenih operacija obrade na jednom ili više delova. sa tri elementa: rukavac 3(3'). jer određuju položaj vratila u kućištu 6(6'). sklopova i proizvoda. Funkcionalne površine su površine preko kojih se ostvaruje funkcija zadatog sklopa. .

1.2 Univerzalni (stezni) pribori 27 .Karakteristične površine delova sklopa Tehnološka baza je površina koja određuje položaj dela u procesu izrade (obrade) u odnosu na rezni alat i/ili pribor.pomenutom slučaju. bočne površine zuba zupčanika. Merne baze se koriste u procesu merenja i kontrole gotovog dela. To je površina valjka (4). Slobodne površine su površine povezuju osnovne i pomoćne površine. na primer pomeranja duž jedne ose i obrtanja oko druge dve ose. . 5. Slika 5. Merna baza je površina koja određuje relativni položaj dela ili sklopa i sredstva merenja. Montažne baze se koriste za orijentaciju i postavljanje delova pri montaži. To su baze koje lišavaju deo ili sklop tri stepena kretanja.

obrtni prstenovi. Kao univerzalni pribori koriste se: univerzalna glave za stezanje. univerzalni stezač za alate sa cilindričnom drškom. stezne čaure.). retko dve) čeljusti je standardni pribor strugova. omogućujući orijen. glodalica i brusilica.3) se koriste za ručno stezanje različitih delova na rendisalj.ma i dr. magnetne ploče i sl.Univerzalna glava za stezanje Mašinske stege (slika 5. Služi za stezanje okruglih (često i prizmatičnih) delova ili alata sa drškom (burgije. vretenasta glodala . odstojni prstenovi. Razlikuju se po stepenu univerzalnosti. konstrukciji mehanizma za samocentriranje i stezanje.Univerzalni pribori ili stezni pribori su namenjeni prvenstveno pojedinačnoj i maloserijskoj proizvodnji za postavljanje i stezanje predmeta obrade i alata različitih oblika i dimenzija. obrtni stolovi. bušilicama.. mašinske stege. sa ručnim i mehanizovanim (pneumatskim. elastične stezne čaure.. Postoje i druge konstrukcije univerzalnih glava. 2. . okretne u ravni ili prostoru. 2) sa tri (četiri. Slika 5. Pored ručnih. glodalica.kama. trnovi (vratila). 28 . hidrauličnim ili elektromehaničkim) stezanjem. Univerzalni pribori su najčešće i standardizovani. Različite konstrukcije stega. pa se nazivaju i standardnim priborima alatnih mašina (isporučuju se uz mašinu). najčešće hidrauličnim. šiljci. postoje i stege sa mehanizovanim stezanjem.taciju dela za obradu površina pod uglom. Univerzalna glava za stezanje (slika 5. brzi stezač za alate sa cilindričnom drškom.

Neki tipovi mašinskih stega Šiljci (slika 5.4) se koriste za pozicioniranje i stezanje cilindričnih delova većih dužina (odnos dužine i prečnika L/d iznad 4 do 10). najčešće na strugovima i brusilicama za okruglo brušenje Delovi se pozicioniraju i oslanjaju sa jedne ili obe strane (slika 5. Oslanjanju na šiljke prethodi izrada središnjih gnezda na delovima.Slika 5. 29 .5). primenom nepokretnih (neobrtnih) ili pokretnih (obtnih) šiljaka. 3. .

– Šiljci Slika 5. kod pozicioniranja pomoću šiljaka (slika 5. 6).Slika 5. . 30 .4.5.Pozicioniranje pomoću šiljaka Obrtači (srca) služe za prenos obrtnog kretanja sa glavnog vretena na predmet obrade.

Osnovne konstrukcije obrtača (srca) Linete (slika 5.). nastalih dejstvom spoljašnjih sila (sila i otpora rezanja. .7.7) se koriste za oslanjanje predmeta obrade u toku rezanja sa ciljem sprečavanja i smanjenja deformacija dužih delova. . a nepokretne na vođice nosača alata odnosno nosača šiljka.Pokretne i nepokretne linete Trnovi (slika 5.Slika 5. Dva osnovna tipa lineta su: pokretne i nepokretne. odnosno stezanje alata. 31 .6.8) se primenjuju za postavljanje i stezanje predmeta sa centralnim otvorom većeg prečnika i manje debljine zida. sopstvene mase i sl. Pokretne se postavljaju na uzdužni nosač alata. Slika 5.

vretenasta glodala. Mogu biti sa permanentnim magnetima ili elektromagnetima. baznoj površini obratka.8.) koriste se univerzalni stezači (slike 5.Trnovi Magnetne ploče se koriste za postavljanje i stezanje predmeta od feromagnetnih materijala sa ravnim površinama. proširivači. imaju visoku krutost i jednostavno i brzo stezanje (prebacivanjem ručica ili isključivanjem jednosmerne struje). upuštači.. . kod brusilica za ravno brušenje (slika 5. Obezbeđuju ravnomernu silu stezanja po oslonoj.Magnetna ploča Za stezanje alata sa drškom (burgije..9. .11). razvrtači. Slika 5.9). 32 .Slika 5.10 i 5.

Stezanje alata sa drškom Slika 5.3 Specijalni pribori 33 .Slika 5. .10. .Brzi stezač i stezne čaure 5.11.

Osnovne mere i postupci za bezbedan rad na strugu 34 . Sastoje se (slika 5. mehanizama za pritezanje (stezanje) i elemenata za povezivanje (čivije.12.Specijalni pribori ili pomoćni pribori se. Slika 5. prvenstveno. . koriste u serijskoj i masovnoj proizvodnji. elemenata za postavljanje (baziranje).Šematski prikaz mogućeg rešenja pribora u obradi glodanjem 6.12) od: tela pribora. zavrtnjevi i sl.).

strugarsko “srce”) 8. .1 Osnovni izvori opasnosti pri radu su: 35 . 4.Potencijalni izvori opasnosti: 1 – opasnost razvodna kutija za pogonsku energiju 2 – opasnost zbog rotiranja 3 – opasnost zbog nehotičnog uključivanja glavnog vretena 4 – opasnost od zahvatanja ili udara od stezne glave 5 – radni predmet / opasnost od zahvatanja rotacijom 6 – čeljusti stezne glave / opasnost od izbočenih rotirajućih delova 7 – opasnost od drugih rotirajućih delova (npr.opasnost od alata 9 – vučno vreteno / opasnost od rotacije 10 – vodeće vreteno / opasnost od rotacije Rukovanje sa strugom dozvoljeno je samo zaposlenim koji ispunjava posebne uslove za rad na tim poslovima: .Da su na strugu primenjene mere za bezbedan i zdrav rad.Da je zaposleni obučen za bezbedan i zdrav rad.Da zaposleni primenjuje propisana sredstva lične zaštite. .

2 Postavljanje mašine Prilikom postavljanja i razmeštaja mašine voditi računa o prilazima. Pad predmeta obrade ili radnih alata. rotirajući delovi ili pokretni delovi mogu zahvatiti delove tela i odeće. Oštra metalna strugotina pri uklanjanju sa radnih površina može povrediti ruke. "Šape" – pakne se postavljaju tako da ne vire iz stezne glave. Mašina se sme priključiti samo na instalaciju na kojoj je izvršena zaštita od indirektnog dodira. Oko nosača alata potrebno je postaviti mehaničku zaštitu za sprečavanje ulaska delova tela u opasnu zonu rada. 10. 5. Postaviti mehaničku zaštitu za sprečavanje odletanja čestica strugotine ili emulzije za hlađenje. šake i druge delove tela radnika. Napajanje se vrši preko priključnog kabla koji direktno ulazi u priključnu kutiju mašine. Voditi računa da stezna glava bude bez ispupčenja potpuno glatka. Strujni udar. 2. a sve u cilju lakog i bezbednog rukovanja. 9. Samo na propisanom mestu isti se i mogu ostavljati. posluživanja i održavanja oruđa. ukoliko nisu postavljene zaštitne naprave. Zaštita od kratkog spoja izvodi se preko osigurača priključnog sistema električne instalacije. 4. Direktno ili indirektno zahvatanje od prenosnika snage. 36 . 50 Hz. Radni alati koji se koriste u radu su oštri. Predmet obrade može se zakrenuti i odleteti ako nije sigurno pričvršćen. Opasnost od izbočenih rotirajućih delova alata. 7. prolazima i slobodnim površinama oko oruđa. Usled preopterećenja pri radu može doći do loma burgije.1. Pad radnika. 4. 11. Mašina se priključuje na napon 220 V. 6. usled neispravnosti električne instalacije. ako je pod klizav i zakrčen. nadgledanja procesa rada. Opasnost od isturenih delova stezne glave – mehaničke opasnosti ("šape" za stezanje i ključ stezne glave) 3. 8. Opasnost od letećih čestica strugotine ili tečnosti za hlađenje. Obezbediti i propisati mesto za odlaganje sirovina i gotovih proizvoda. Odskakanje odpadnih delova predmeta u toku struganja.

Proveriti da li su radni alati na pravilan način učvršćeni. a naročito ona na remenskom prenosu.htm 3.Pre početka rada proverite: .pdf 2.com/files/BZNR%20univerzalni%20strug.da li su na strugu postavljene sve potrebne zaštitne naprave.da li uređaj za uključivanje deluje ispravno. http://en.wikipedia. http://bezbednost021. Pre uključenja uređaja dobro i sigurno učvrstite predmet obrade u mehanizam za držanje predmeta obrade. .org/wiki/Turret_lathe 37 . Pre aktiviranja rada nemojte zaboraviti da izvadite ključ iz stezne glave. Literrtura : 1. file:///E:/masinski%20sistemi/Chapter-7-Lathes.

htm 5. file:///E:/masinski%20sistemi/Obrada-Rezanjem. file:///E:/masinski%20sistemi/Regular-Turret-Lathes-Part-4.4.html 38 .

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful