Βιζυηνός

1. Αινιγματική αφήγηση: (αμφιλογίες, αμφισημίες, αβεβαιότητες, τραγική κατάσταση,
αυταπάτη, πλάνη).
2. Ανατροπή προσδοκιών ηρώων (και αναγνωστών).
3. Ψυχογράφηση ηρώων: τον ενδιαφέρει η ψυχολογία τους, το πώς αντιμετωπίζουν τη
μοίρα τους και τις αδυναμίες τους (αμφιβολίες & διλήμματα).
4. Ύπαρξη ή αλληλοεπικάλυψη δύο πραγματικοτήτων (εσωτερικός κόσμος ηρώων και
εξωτερική πραγματικότητα). Η πραγματικότητα δεν συμβαδίζει με τις σκέψεις, επιθυμίες
ή καταστάσεις που βιώνουν οι ήρωες του, μοιάζει απατηλή.
5. Η υπέρβαση των ορίων.
6. Πλήθος ηθογραφικών στοιχείων
7. Γλώσσα: καθαρεύουσα στην αφήγηση, δημοτική στους διαλόγους
8. Τίτλος: περικλείει ένα ερώτημα ή μια απορία ή ελλοχεύει κάτι αλλόκοτο
9. Κλόνισε τις βεβαιότητες που προσπαθούσε να στερεώσει η ηθογραφική σχολή,
αναφορικά με τον κόσμο που προβάλλεται στη λογοτεχνία αλλά και με την ίδια τη ματιά
του λογοτέχνη.

Καρκαβίτσας
1. Τεχνοτροπία: νατουραλισμός, ηθογραφία.
2. Ρεαλιστική

περιγραφή,

αληθοφάνεια

(πρόσβαση

αναγνώστη

στις

αγροτικές

κοινότητες).
3. Αποστασιοποιημένη αφήγηση (με κάποιες αποκλίσεις). Ενίοτε εγκαταλείπει την
αντικειμενικότητα και παρεμβαίνει στην αφήγηση με σχόλια, προτροπές ή κριτική, με
σκοπό να ενεργοποιήσει τις συνειδήσεις. Ό,τι πιο ανενεργό στον νατουραλισμό.
4. Περιεχόμενο: προσωπικές εμπειρίες ή διηγήσεις
5. Εκτενή χρήση διαλόγου για επίτευξη παραστατικότητας.
6. Οικονομία λόγου.
7. Αφήγηση χωρίς συναισθηματικές εξάρσεις.
8. Έντονη κοινωνική κριτική.
9. Τρόπος δόμησης της πλοκής: από τα αίτια των πράξεων στα αποτελέσματα τους.
10.

Θεματική: αγροτική κοινωνία της ελληνικής υπαίθρου με τις σκοτεινές πλευρές της.

Τα ένστικτα (δουλοπρέπεια, κουτοπονηριά, απληστία, δεισιδαιμονία) εξουσιάζουν τη
ζωή των ανθρώπων. Σύνδεση της μοίρας του ανθρώπου με την παντοδύναμη φύση.
Περιβαλλοντική επίδραση.

1

11.

Γλώσσα: δημοτική, χρήση αγροτικού λεξιλογίου (θεσσαλικό). Βαθιά επηρεασμένος

από τον Ψυχάρη, άρχισε να γράφει στη δημοτική με πρώτο έργο το Ζητιάνο.
Παπαδιαμάντης
1. Τεχνοτροπία: Συνδέει ρεαλισμό, νατουραλισμό και λυρισμό-ποιητικότητα μέσω των
σκοτεινών δυνάμεων της ψυχής και του μεταφυσικού υπόβαθρου του έργου του.
2. Υπερβαίνει τις συμβάσεις της ρεαλιστικής αφήγησης (αυτά που παρουσιάζει, ξεφεύγουν
από την πραγματικότητα).
3. Ηθογραφικά στοιχεία.
4. Κατανόηση και συμπόνια για τους ήρωες του.
5. Ψυχογραφική διερεύνηση (π.χ. Βιζυηνός).
6. Κοινωνική κριτική (π.χ. Καρκαβίτσας).
7. Θεματική: αντίθεση μεταξύ ευτυχισμένης παιδικής/εφηβικής ηλικίας και δυστυχισμένης
ωριμότητας. Νοσταλγία για το χαμένο παρελθόν ή τα χαμένα ιδανικά (Σκιάθος). Αίσθημα
απομόνωσης, εξορίας και έκπτωσης (Αθήνα). Κύριοι αντιθετικοί άξονες: παρόνπαρελθόν & φύση-πολιτισμός.
8. Γλώσσα: Ιδιότυπη καθαρεύουσα στο αφηγηματικό μέρος, ομιλούμενη λαϊκή γλώσσα του
νησιού του στους διαλόγους.

Ξενόπουλος
1. Θεματική: κοινωνικές και οικογενειακές σχέσεις και συγκρούσεις.
2. Τεχνοτροπία: ρομαντικά στοιχεία για να συγκινήσει τους αναγνώστες (άδοξο τέλος
έρωτα, θάνατος, τρέλα), αλλά και προσγειωμένος τόνος σύμφωνος προς τις επιταγές του
ρεαλισμού (απλό καθημερινό λεξιλόγιο, ακρίβεια στις περιγραφές, ειλικρίνεια στην
αφήγηση). Ωστόσο στοιχεία του φανταστικού, της υπερβολής και του αξιοπερίεργου, με
μια διάθεση δημιουργίας σασπένς, υπερτερούν έναντι της ρεαλιστικής αφήγησης.
3. Ηθογραφία ζακυνθινή και αθηναϊκή.
4. Γλώσσα: δημοτική με επτανησιακό ιδίωμα, κυρίως στους διαλόγους
5. Σκοπός του η ψυχαγωγία.

Παπαδοπούλου – γυναικείο πεζογράφημα
1. Γενική θεματολογία: ο χώρος του σπιτιού, της οικογένειας, των κοινωνικών
συναναστροφών. Η αποκατάσταση των θηλυκών με τον κατάλληλο σύζυγο (άλλοτε με
τάσεις εξιδανίκευσης, άλλοτε με τάσεις προσγείωσης. Κάποιες φορές ο συναισθηματικός
κόσμος ηρώων/ηρωίδων με ειρωνική διάθεση).
2. Θεματική Παπαδοπούλου: θέματα αστικά.
2

3. Τεχνοτροπία: σύντομο αφήγημα («σκετς»), ρεαλισμός, ξεφεύγει από τα στενά
ηθογραφικά πλαίσια, προσπαθεί να διεισδύσει στην ψυχολογία των ηρώων της και να
διερμηνεύσει τα αίτια της συμπεριφοράς τους, καθώς και την ψυχολογία του πλήθους.
4. Κοντά σε Βιζυηνό και Παπαδιαμάντη. Αφηγηματική ματιά Ξενόπουλου (κοινωνική
ματιά-παιγνιώδες ύφος)
5. Γλώσσα: καθαρεύουσα
Χατζόπουλος – συμβολιστικό/ψυχολογικό μυθιστόρημα
1. Αντίδραση στην ορθολογιστική προσέγγιση της ζωής του ατόμου και της λογοτεχνίας
από το νατουραλισμό και γενικότερα το θετικισμό
2. Λεπτομερέστερη περιγραφή του εσωτερικού κόσμου των ηρώων.
3. Αντιστοίχηση συναισθημάτων με κάποιο στοιχείο της φύσης ή άλλο επαναλαμβανόμενο
στοιχείο ή σύμβολο
4. Δεν είναι σημαντικό πλέον τα αίτια και το αποτέλεσμα των πράξεων των ηρώων,
αλλά τι σκέφτονται και τι αισθάνονται.
5. Μέσω της διερεύνησης του εσωτερικού κόσμου δίνεται έμφαση και στην κοινωνική
ανάλυση.
6. Ο περιβάλλοντας χώρος λειτουργεί ως σύμβολο.
7. Πύργος του Ακροπόταμου: συνδυασμός κοινωνικού περιεχομένου με ψυχογράφηση
ηρώων
8. Τεχνοτροπία: νατουραλιστικά και ηθογραφικά στοιχεία
9. Γλώσσα: δημοτική στην αφήγηση, οι διάλογοι στην ντοπιολαλιά
Θεοτόκης – ιδεολογικό μυθιστόρημα
1. Κύριος εκπρόσωπος: παρουσιάζει στα έργα του τις κοινωνικές συγκρούσεις.
Διερεύνηση κοινωνικών ζητημάτων. Ενδιαφέρον για κοινωνικές συνθήκες και
απαραίτητες αλλαγές στο κοινωνικό πεδίο.
2. Θεματική: Αγροτική κοινωνία της ελληνικής υπαίθρου με τις σκοτεινές πλευρές της. Τα
ένστικτα (η αγριότητα και το εγκληματικό ένστικτο) εξουσιάζουν τη ζωή των ανθρώπων.
Σύνδεση της μοίρας του ανθρώπου με την παντοδύναμη φύση. Περιβαλλοντική
επίδραση.
3. Τεχνοτροπία: νατουραλισμός, ηθογραφία.
4. Ρεαλιστική περιγραφή.
5. Αποστασιοποιημένη αφήγηση.
6. Εκτενής χρήση διαλόγου για επίτευξη παραστατικότητας.
7. Οικονομία λόγου
8. Κοφτός τόνος παράθεσης γεγονότων
3

9. Αφήγηση χωρίς συναισθηματικές εξάρσεις.
10. Έντονη κοινωνική κριτική.
11. Γλώσσα: δημοτική προφορική, χρήση γλωσσικού ιδιώματος (κερκυραϊκό).

Βικέλας – Λουκής Λάρας
1. Έργο της Α’ Αθηναϊκής Σχολής, ουσιαστικά γέφυρα με τη Γενιά του 1880
2. Θεματική: οι εμπειρίες του αφηγητή από την εποχή της Ελληνικής Επανάστασης. Η
αντιδιαστολή του ηρωισμού με το εμπορικό πνεύμα.
3. Τεχνοτροπία: ρεαλισμός. Με τον ρεαλιστικό προσγειωμένο τόνο του κειμένου του
Βικέλα ξεκινάει η ανάπτυξη του διηγήματος στην Ελλάδα. Η ειλικρίνεια με την οποία
μιλά για τον εαυτό του εντείνει τη ρεαλιστική προοπτική.
4. Σηματοδοτείται η μετάβαση από το ιδανικό στο πραγματικό μέσω της προώθησης των
αξιών της σκληρής εργασίας, πειθαρχίας, κοινωνικής και οικογενειακής συνοχής.
5. Τα ρομαντικά εθνικά οράματα γειώνονται από τη συνετή και προσαρμοστική τάση που
προτάσσεται ως επιλογή επιβίωσης
6. Το ύφος της αφήγησης είναι ντοκουμενταρίστικο, επιδιώκεται η αναπαράσταση της
ελληνικής ζωής με ειλικρίνεια και σαφήνεια.
7. Γλώσσα: καθαρεύουσα, λιτή και απλή, προκρίνεται συχνά το προσωπικό ιδίωμα.

Ψυχάρης – Το Ταξείδι μου
1. Θέμα: αν και αρχικά παρουσιάζεται ως οδοιπορικό είναι ένα κείμενο πολλαπλών
στοχεύσεων, όπου μέσα από χιουμοριστικά, αληθοφανή ή φανταστικά επεισόδια προωθεί
ως υπέρτατη αξία της για την ελληνική κοινωνία την καθιέρωση της καθημερινής
γλώσσας των απλών ανθρώπων για κάθε είδους επικοινωνία, γραπτή ή προφορική.
2. Επιχειρήματα υπέρ της δημοτικής:
1. Παραβολή με κολοκύθι και γαζίες: έτσι και η γλώσσα παραμένει αν απαλλαγεί από
τα άχρηστα στοιχεία της.
2. Φανταστική ιστορία.
3. «Παίζει» με το «εδήχθη» και «εδείχθη».
4. Σατιρίζει την τυπολατρία της καθαρεύουσας και των υποστηρικτών της.
5. Αλληγορία για τις επιθέσεις που δέχτηκε.
6. Συνδέει τη χρήση της δημοτικής με την πραγματική ελευθερία, αλλά και με την
ελεύθερη σκέψη και την πνευματική εξέλιξη του ανθρώπου.

4

ΓΕΝΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΠΟΙΗΣΗΣ 1880
1. Θεματική: προβάδισμα στην καθημερινότητα. Σάτιρα. Κλειστός αστικός χώρος. Έρωτας
όχι εξιδανικευμένος & άυλος αλλά ως παιχνίδι και χαρά. Ο οικείος χώρος του σπιτιού.
Σκέψεις της στιγμής για απλά πράγματα.
2. Γλώσσα: απλή, λιτή, δημοτική.
3. Κατηγορία: η έμφαση στην αισθητική της φόρμας δημιουργεί την εντύπωση της
αδιαπέραστης ποίησης.
4. Απάντηση Παρνασσιστών: η ποίηση αποπνέει αίσθηση γαλήνης και ισορροπίας, είναι η
καταλληλότερη να εκφράσει συναισθηματικές διακυμάνσεις αλλά και φιλοσοφικές
σκέψεις.
5. Τεχνοτροπία: ηθογραφική διάσταση.
1. Γαλλικός Παρνασσισμός (επιμελημένη & πειθαρχημένη φόρμα ποιήματος, ρυθμική
& μελωδική στιχουργία, έντεχνα στροφικά συμπλέγματα-σονέτο, αναφορά στην
αρχαιότητα, φιλοσοφικές σκέψεις, έμφαση στο απλό και καθημερινό).
2. Συμβολισμός (Παλαμάς): Υποβολή, πρόκληση συναισθημάτων, χρήση συμβόλου,
υπαινικτική

ποίηση,

υποδήλωση

της

ψυχικής

υποκειμένου.
3. Συμβολιστικά θέματα, συμβολιστικές εικόνες

5

κατάστασης

του

ποιητικού

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful