You are on page 1of 31

UVOD

Fikh
Drugi dio
Fikh drugi dio,Usuli Fikh 1

Hvala i Zahvala pripadaju Allahu   Gospodaru svih svjetova i neka je Selam i salavat na Njegovog miljenika Muhammeda na n gv čsu ooi , an gv ahb i se n kjg sj e j ou an prd u n j oe sae v oe o a le e c e i id do Sudnjeg dana. P š vn baoi et , ot ai ioi r s v aa o ot aa r o ć sse pš vn čac pe t lvm r o t daj vm nkl o ršrs Šr t e kdm jMu' i U e . a eo k bouia e 's aae i i i k a e sb b m j a n r O m hn pčt žl od s zham si poeoi a d a a oe u em a e avl o v rf r k i i m s m i direktoru medrese bratu Abdurrahman n vl oun ut ln u a ekdšo s p ei i uj m č t (os teat si i rg paa i jo i oor ei ii š e i u r h dui r ) d l č ba n sm t č ok h v em n đ m tekstovima za ove skripte, a am žl o a r oui o v t s v si oi kj s žl i zt em d pe rč oee t e v n o u en i i p m ko m m i j č t isr ng nn it et a v Šra k m dea io i a o zaj s dn m si e jsi er . sg p v a u i h it h s N pm n m d ć j a d s dt a ot r i ao i e o a e e n i r s v s a n j d o e a veh d tbco oe ki e i ut ln e 'so aae i Mu' ir ui m v sr tb i s p e Šr t j kdm j sb si j p t uj i k a i a i U e , dui i ć b i pt b e z pki n t šoa b m j a rg d e i uo eln a or aj r kv n r o t r j v e o š m aji dvt e vh Išaa. t pn u ae k srenalh a a s l

Aktivna Islamska Omladina Linz Fikh drugi dio,Usuli Fikh 2

U ej i ukj eul nm pč ji ai m "Doista se djela čn c s n g g vo oi a hd o : a i a nl s venj pe a ie …" r u r n ju d u m jt H a i avl pi d Al udeea uhu , a nakon toga vl zha r aa lh žlš’ a a p a l n salavat i selam na Resula Muhammeda sallallahu alejhi ve sellem, na n gv ahb R d eau nu , a j oučsu ooi iv j oe sae ailh ahm n n gv an prd u se e jl e c one koji ga slijede do Sudnjeg dana. Pi sea a a o pčt oe ae ko n boui u re vg n sm m oe u v nš srm e ršr e j k c kojoj j j a d zaj i m ža vduzaj m vm s an e e n i nn l od uo d o ai nn , i a r čo e d žl ot l dboolu j j t o sne Al oo P s n a em o u ordšc,e e o d unt lhvg ol i i p i r a a ak sllh a j v slm š m žm v jiz l a kd m j aaau lh e ee ,t oe o i e i s čj aa u e ll ei l o dt u a dšoSfa r ilh ah i ea d žld ui d oa a n a jl u nu r o a e a č i astudira v d aa k i šr t o zaj Al o P s n sllh a j v slm j e 's nn . lhv ol i aaau lh e ee e i k a e a a k ll ei l r a:D bo oa, tkjt ž zaj ' al o sne jd e o ' or dšo o i o r i nn !D k , d unt e a k ' iaš e' e a s pžl dboola t vm j m žl o u m l Al u e oe ordšc, e a e i em z o u lh i i i b a deea uu a a dde e kt d s ksi ši ud e io žlš’ h d nm an br ei a e an e i i zi č t l n e j r ž s isr n šr t o nn , zt čst ovm n oai ooa i a o e 's zaj a am eta pv i k a e i im a a db u vg r pt i em d bdt nsen i lhv  ol i ,e kž u žl o a ue aldi Al oi ps n a j ae a i e j c a h ak r Al o P s n sllh a j v slm ' čn cs nsen i lhv ol i aaau lh e ee :U ej iu aldi a a k ll ei l ' a j c Allahovih poslanika.'' Nasljednici Allahovih poslanika su sa dva aspekta: sa aspekta t žn zaj i aapk peoej t zaj j s t r i r ej nn s set r šn o nn ,e u o a l a a a a n a g a r di Allahovi  ol i. al sšnk zdć Al oi ps n a e  s n iD k ,ut sa aaa lhv ol i j p ac e i a h ak b a peoej ds v aj i oj n vn l d a A i r šn , ot ln l n e aj e b šj aj j i a a e um llahove deea uu b v. žlš’ h O j e l n a Nastavak iz prve boue ršr Klanjanje džnz u edi eae m sž u d N m s e j koš Mul b j i dAš d kž: e a m te a t n, o sm ie o i i lž e a ae ''Poslanik  nije klanjao Suhejlu ibn Bejdau deau oi um sž u' žnz, s m edi . d' A hb s k n ldeauE uB ku Omeru  m sž udk saiu l ji žnz b er i aa u edi o d im to niko nije osporio. Imam Malik i Ebu Hanife smatrali su to m kuo ui a ć z dkz gvrP s n a  ''Ko klanja erhm z j i a oa oo ol i : m u ak deauum sž unm n t z n g ( ii en ngau. žnz edi e a ia a j a ms s a ard) d š e l ' ' Meu m m đ u m m i a n kjs s a a oahd s b đt , eu l o m oi o u m t l vj ai l i i e h i ri s am (Ahmed), a oni koji su ovaj hadis smatrali sahihom uzeli su za rivajet E uD vd ukm s kž:' e a ia an m (dgih) b aua o e e ae' m n t n j u o rea. …N š e j ' ' K ž Inl ae bu -Kajjim: ''Nije bilo od upute Poslanika  da klanja deauum sž u ng b k n ovnm sž a oi s urm žnz edi , eo i l j a edi , s a z d aa d m o (o eo )dke o e l j i žnz vn edi . pt bm ,o jbl k n tdeau a m sž a' r j aa d' D zo eotl j jdeae a ee ovlnsk n n žnz z žn j aaa O ae ou m ša abz bi d lk n lsm i u žm t n jppt ukr ,e oz a ail ja a al de a . c r aa i u  T ča 2(r37 ak 2.s.6. t ) Vrijeme ukopavanja. Ukopavanje je dozvoljeno u svim vremenima, osim u pojedinim, u kojim je ukopavanje mekruh. Od Ukbe  epeoi akž:' t s r s d ae ' r n U i vremena Poslanik nam je zabranio da klanjamo ili da ukopavamo nš m t :oo iak S nasedks n ud n n nb, ae r e t m z sa uc v o e e zi e a eo u v k l g Fikh drugi dio,Usuli Fikh 4

K ž U v ei: ' pmn , pm n ć kr ti j n ia' ae zi n  ' o i ioo ea e oii v rim . (Edš O j st e c ' Dariat, 55. ajet) Fikh drugi dio,Usuli Fikh 3

vremenu zenita sve dok Sunce ne ode iz zenita, kada Sunce skoro zđ i t n ae u r utku zalaska.'' (iee h e, sm i sausnn e Blž A m d Mul ahb ue) j i O D ai  s peoid kž:''Rekao je Poslanik  »Ne d žb a r e r s a ae n : uoaae ae m lp nć oi u ud « kpvj vš u r o oi s nži t e , m .

mi u srce moje svjetlo i u jezik moj svjetlo, osvijetli mi sluh moj i vid moj, daruj mi svjetlo iza mene i ispred mene, podari mi iznad mene i ispod mene svjetlo. Allahu moj, svjetlo mi daruj.) D v pikm u sa iak im sž a oe ri l o l k iz saz edi a l d Rekao je Allahov Poslanik  ' aa nk o vsueu : ' d eo d a đ K da i nk dns sl a Al oo poslaniku Muhammedu  žmj ea oee a vt l hvm u a a i eakž: A L H MME nk ae » L A U -FTAH LI EBVABE RAHMETIKE.« ( opdr m jo oi i r am l t T o ) akd i đ G soa u o t r m va i s vj , aa z e , v t oi e a nk kž: ea ae »ALLAHUMME INNI ES'ELUKE MIN FADLIKE.« (Gospodaru moj, podari mi od dobara Tvojih) – u drugom rivajetu je dodat salavat i prilikom izlaska. T kđrj P s n  pikm u sa u da i ui aoe e ol i ak ri lo l k a žm j č : u o »EU'ZU BILLAHI-L-A I V B V D H H -L-KERIM, VE BI ZM, E I E Ž I I SULTANIHI-L-K D M, AI MIE -Š JA I A ŽM. N Š E T N-R-R D I « ( tčm s Al uS ei j , j oi le Mi sv , Uj e e lh vv n m Ne v i m l t i i e a še g m c o im Neoo m ćpa knkm o šjn polo. j vm oi r soso ,d eaa rk t ) g i t eg V idot oa r a edi ij eju j u renshd pe m sž u s dn n m j m d e a e Od Ebu Hurejre  prenosi da je Poslanik rekao: ''Ko se oei rts i m sž a( sai j o ol a i o zk d va e z edi z vk n gv d zk dl a) i d a e a a Al ć m srmtgšej uD ent '(BieeA m di l h e u pe i oćn a i e žne . lž h e u' j Šj n O E u ue e se prenosi da je Poslanik rekao: ''Ko e a) d b H r r  h j s oii so j uiazt kee rm j nj dAl oi e č tu vj kć s o , a m rn pe a e o o l hv i d a h kć,aob oai f z dAl oi f zv,vj krc a ua kk i bv a o l hv a oa so m oai o r a h r i m ( di krkm ć bi tgihdui krkmć d a so j n oao ) e r a re,rg oao e i t vj e m si j m zi stepen.'' (iei sm BlžMul ) j i N j j n i edi a r di m sž ve j d Fikh drugi dio,Usuli Fikh 6


P g v e m sž i a ol l o edi m aj d Od izuzimanja od ostalih naroda kojim je Allah  oat oa pčso vj i Ummet j t ič j j Z m j č t ,t o d b o gj ee s i e e e l io nn e sm a k a i d l e m sm n zdsnm zt g m ž i l ji d b Z r  ul aa aei a a, a oe k n t O E u e a se i u a a. r prenosi da je rekao: ' ea sm B ži ol i ,o m sž j ' ko a : oi P s n ekj edi e R j ač i d pv sgae n Zmj – rč:E-m sž u ri arđn a e l? ee l edi -l-haram. –pa i d rekoh: ''A koji na' p rč: Medi -l-aksa.« –Rekoh: od? a ee » sž u ' d ' o k jve ea z eu j ? – a ee » e dst oi . ' lo e rm n i đ n h' p rč: Č t eegd a K i m i ' r n« –a zatim je rekao: »I gdje god te zadesi namaz, klanjaj, jer je oa Zmj m sž .(ieižm ) n (e l ) edi« Blžde a a d j Fadilet gradnje mesdž ida Od Osmana  prenosi da je Allahov Poslanik rekao: se ' oAl usgai edi žl iie l hv le i rn) ' l h ard m sž ,e ć t Al oo i (keo, K a d e m a c s Al ć m sgai kć u žne .(Muttefekun alejhi) l h e u ard iuu D ent' a t u' D v ol k u edi oa d sa m sž a d »ALLAHUMME-D 'L F K L IN R N V F LS N Ž A I A B U E , E I IA I NUREN, VE-D 'LF S M'N R N V D 'LF B S R Ž A IE I UE,E Ž A I EA I N R N V D 'L MI H L IN R N V MI E MI UE, E Ž A N A F U E , E N MA N R N V D 'L MI F V IN R N V MI T H I UE, E Ž A N EK U E, E N A T NUREN. ALLAHUMME 'ATINI NUREN.« (Allahu moj, podari Fikh drugi dio,Usuli Fikh 5

Peoi eo D ai da je Poslanik  rekao: ''Namaz u r s s d žb a n r m sž u edi -l-haramu odgovara 100. 000 namaza (na drugom d met , nm z m m m sž uogvr 10 nm z, u j u a a a u o e edi doaa 00 a aa a s) d Bejtu-l-makdisu odgovara 500 namaza.'' (ieiB j k a Blž e ei j h , S j iae ae ae) u tkž d jhsn u U r aajm sž a ka vn edi š e d Od Enesa se prenosi da je Poslanik rekao: ' ee 'ć N ns p i un dn v dk ej i e uu vli edi m . at i Sdj a se o s l d n bd ha lm sž ia' ut i u i d ' (iee h e, b D vd N s' InMaž - u rivajetu Ibn Blž A m d E u au, ea ib j i de Huzejme: ''A ne budu u njima, osim mali broj njih.'') Od Ibn Abbasa  prenosi da je Poslanik rekao: ''Nije se m nrđn d pai v oem sž e' i aeeo a rv i k edi . –Ebu Davud dodaje: m s d' ''Rekao je Ibn Abbas  ' kaaa ćt i koš s ž oi i : ' ršvt e h a t u i v U e o d kšaikaaa so bgm l.(iei b D vd r nuršvl vj oo o e'BlžE u au) ć i e j' j Zekat Vrste na koje je obavezno davati zekat, prije svega stoka: krave, deve i ovce: 1) Nisab. 2 D s k bd n pšvć u oi . ) a t a ue a ai ei gd e o n n 3 D čv kt s k dž r i am oaaj an zog ) a oj u t u r a r nžvn , e b e o i d z a rada. Šo ei n aa eaetd s n 2 dv djdv o t s te i b dv j e a e a 5 ea a ea d č s s e gd un a gvd j3, d ote bvzn a a oee d oi ,i b oeae 0t ps joaea d d gvč o n s a a godinu dana, nisab ovaca je 40 do 120, tad je obavezan dati jednu oc. ot eor eevs s k n kj n eoaeadavati vu P s j de n re t e a o i bvz o đ t o e j zkt kl oj skt ćr a ho a t , am uzkt s n ea uo k e aa , oa , rm i .zt i a v d i ea e e u ui anj j n as k, iot ouo n ž o n kj j z m a r di t a a s a gj a i t j o e ve j o t k e v ia u Fikh drugi dio,Usuli Fikh 7

čv kpi e i z k n , r u dk t ž s s d a I e k oj r r o a l j ha , al r ie r i .m t e pm ae n ea en a n kjn e bvzodvtzkt a nrkć, a j t,u a o i oaen aa ea ko p. uanm e a at ij i šj a itd., a ako je trgovac to je posebna tema. D dt n t k b s.6. n g Mi až-l-Muslim: oa k aa u )t 37K j a n du a č r i h - Svr j t e n o dut ukj ć so ai i t t a e o r t g rš a o m e i m s č i an la n v e r ni dv z bgt e ou a oa š. a - I uaajo sae lh  s švn d t n Al a. k e r a P j n n hd az n g, str. 377: o šj j ai ikj e a ee s i ' e a l aj oš tz ooš pč i dj l s k, i ' m p ćn dte a n t oi ob g t a n i N a a e o n ea o t kvr e a ng o pde s rbnr i v sin e ont rai z oo k uan u t i ua čil n i pza n a j a k j , n irai z rdi u un u ( s čj d ns aa. ea i kvr e a an a rdi ,u l a a at d)Zkt t n k k u u r n poaeo aoao l o e /5.'' (iei Buhari) a rnđn zkpn b g j1 a Blž j 1 St ca a čv kps ž o n (s)ls k z kj ) i ai kd oj ut i t j pa i t u a o u j e i v iu io u za a e aitš t n d ć nn e tu ji e . 2 St ca a v so uts k i pa a e aee taa ) i ai d sj n ps t u l s d s nns š t u j e io i e, o jkdr ao pič a n tn ui d b s š tsrei. ne aad t srei l ia e č i a ie ta piča j ,i š n e j l 3) Situacija d ps so s k nć, t d s oa i ai a ut vj t u ousi a e v suca i u o m t j onssm n oe j e kdkj s oi jd s k pš j doia o a n l d o o h u b a a t u utu u i či o a nć n i au ou as š. p 4 A očv ki oa ua i knl ookć, a k nk ) k oj s p bnrl aa k uep ao eo e k i e uan un g džnj ndkai š t ut s čj p ć pde j a ua e aond i tu o l a l a e t e, m u u a kvr u d t dv zt š jn gv oj ,lao o r i a ra n o s ea a t e j o ps d a k t ua n i o o o e e i d m et kj n pi d n m , t s čj n m r p ti j u o e r aa j u u o l a e oa li s e p e m u u at krvarinu, jer je imao namjeru da iskopa kanal, ali ne i da ubije nekog. Fikh drugi dio,Usuli Fikh 8

D vn zktn pei , čm dt e sh gođ aaj ea a šn uj a ,a liuo rže e a c e u O o vg s s živuej i j v čt r am m . k ooa u l nsičn c t sa e oi i a a o a ,. v c Od Ebu Muse el-E'i  Mu'aza  prenosi da im je šra i aj se rekao Poslanik kad ih je poslao u Jemen: ''Ne uzimajte zekat oi z j n o čtivs :j a , šn u sh gođ i s a e u d er r e e m pei , uo rže m d i t č c datule.'' (iee ae n i ai ) Blž T br i H k j a m Šos tesh ža c: t e i ui ir a ''Nema zekata u datulama, u č h ti z el i žai m se o n dsge ei o ptoaa' r vu l i r a a v dk e ot n t n d e t r. n j it c i žu v ' (iei smo E u ed e BlžMul d b S'a l j i i -Hudrija  ) Šo ei zktn p dv; a liuo ržei a i t s te ea a l oedt e sh gođ,m m č a o u Maki a j s or ildvn zkt n oedi vs – l Šfa u ga či aaj ea a v v e re i i ni e a j t oiu al či ae oo zo kj jP s n naredio da n s zk ui d jpvd bg o g e ol i j l e ak s dj zkt adt ei uogođ: e a ea n a l sh rže ''Uzimanje za hranu i e u sl iej' k d t e' a šn . Imam Ahmed, rahimehullah, smatra da se zekat daje na se l oe o s m e t a m i o s sl iekdn g v p dv kj e j e o r a kj e k d t o j a o i r vi i a š, e j pvd sl iej i j ej t a m I a E uH n e e oo: k d t e m e n o r . m m b ai , a šn r e vo f r i eu a,m t d s djzkt a v š iai iz zemlje i a m hlh s a a a e a ean se t z z h l r e o l so oem đt , asr n e ij jo oarjm šej v vć, eu m njpa i m še e d v t e ij e i i v j ln i ln i a a l a Šfer i eu ea,bg ldć r l a m m Mak i a j a m hm lhzo seei a o : i i, h l j h zg 1 Z o t a ts oe v e re pm ntu ai . ) bgo š u v di vs so eu hd u g o j t e s 2 O nv jd čv k i oaea dtzktoi ) soae a oj n e bvzn a ea s e j i , mna ono š s so i e krnk iai i t s v a t e pm n u u' si hd k e t i . o j a m sm ko m

3 Js t š juvim P s n a vć r a uMei , ) et o t e re e ol i  oe a l e o j ak đo di n a or u a u n e r eeo d ol i  niti od njegovih pvć T i i i pe šn o P s n a , e f j n ak pravovjernih halifa d s ui a zkt a oe pvć. a u z l ean vć ior m i e Pos jda v tdvn zktn p dv iir e t e v uja aaj ea a l oe ža c: o e a a o ti a) Dostizanje nisaba. b D n a bd un gvm v siv uvim kd j ) a i b ue j oo l n t s e a š u re e aa e j obavezan dati zekat, a to je vrijeme sazrijevanja, ako bi stekao nisab nakon toga, nije obavezan dati zekat, kao npr. da kupi p dv i ža c,l nš o t aum kondkauz l oe l ir e i et d o z e a aond a o i ti i o g žt i lZ kteoaea n p dv kd sz j i ir e e u s ea j bvzn a l oe aa aru ža c v . o i ti kd s pčul št(a j uvidotut a m , a š aa e on j tidj e rens ui e j i o r a ko t vi o s juhd u. k čv kpoa ir elp dv, t i ai )A o oj rd ža c i l oenakon toga o s e ti i o sa njega ne spada obaveza davanja zekata. Zrnevlje koje se daje kozkt oab i č ćn o t v ij k, t d od a ea m r i oi eo d r e l se s i a vj t š a u m e treba spomenuti da Ebu Hanife, rahimehullah, to ne uvjetuje i kž: a r a a zkt a i kj kli . ea n datule i ae d t b dt ea n b o o o č u Z kt a e i l u in gođ s dj uoueo s n –Poslanik je naredio da se rže e a e sšnm t j au vš poj adt ai rža azt s zktzvj kd s r rc n a l gođ, am e ea i a aa e i e u i d a oue sš. Z kt a esi aiit rkjs ž ko ous o ean žnk nk s a o l e a pkćt t vi e u v - I r n em šej j d j m sm naoaen davati s a i ij e e a e ul ak bvza pvj ln i zekat na nakit, pa makar ga koristila kao ukras, kada on dostigne n a i o s v j o pišj uej ai a E uH n e i b t t a e d ran h čn k m m b ai , s g a j i a f r i eu a, o dnšj uaeihuej at s v s a m hlh a d aan h vžn i čn k o t a u h l i j a g a bili: Abdu-l-Aziz ibn Abdullah ibn Baz, rahimehullah, i Muhammed ibn Salih ibn Usejmin, rahimehullah, a dokazi za to s seei hd o U m Sl e r ilh ah. t u ldć ai d m u e m , a jl u na U o j : s e d aa m hd us kž d j U m Sl e r ilh ah, t ll ai e ae a e m u e m ,a jl u na s v a s e d aa a ja Fikh drugi dio,Usuli Fikh 10

Fikh drugi dio,Usuli Fikh

9

ogrlice od zlata i pitala je Poslanika  ' a ieo oe m t t : ' ls t m ž s a a D ri blagom.'' –''O iakjz t irbogml ui e rš g n n m o lo s r o ij n t e a a ia e a o Allahovom putu –navijesti bolnu patnju." (Et-Tewba, 34. ajet) – Pa je rekao Poslanik  ' k bdš aa zkt a j a ee e : ' o ue dvl ea n n g nć s A a e smatrati blagom.'' (ieeE uD vd D r u i H k , Blž b au, a kt i ai a j e n m Hakim gaj oin v rds j m Tei oa s upei e cei j oot n ) r dkz u oćn j o e oi ć kur'anski i hadiski tekstovi u kojima se spominje davanje zekata n z t ir r.D dt n t k 4s.7. a lo s bo( oa k aa u .t 39 a e a č r ) - Meu m aos n m t u čv kj t oe oaea đt , k e j a r j oj e a đr bvzn i i ge e ,k , dati zekat na njihovu vrijednost. Od Alije  prenosi da Poslanik se kž:'aabdšia 20d hm i r oi kdt e ae ' d ue m o 0 i e a pi d e o e , K r g n b obavezan si dati pet dirhema, nisi obavezan dati zekat sve dok ne bdš oj oa 2 z t k i z t hd aa–kd dsge ue ps dvo 0 l n a l l n i r aa ot nš e ai iai n i t kli i rđ j gd u aa dte pl d aa'Blž u o č u poeo oi dn, a ćš o i r.(iei in j n a n ' j Ebu Davud) ''Na imetak se ne daje zekat sve dok ne prigodini.'' ( aijdbrkk kž H k i H de u u g-l-meram H d e oa ao ae ai b ažr B l u s , m n u – oa kt k 6s.8. ddt , ča .t 30 a a r ) Kako se daje zekat na platu? I a o v nč a aajzekata na platu: m m da ai dvn n a 1 D čv ksao p tkj db ebo gd udn o ) a oj vkj li o oi rj oi aa d e a u j i n njenog uzimanja –svaka plata ima svoj nisab –n oa nč a vj ai n čv k a ee k a bvz. oj s sb si oaeu e d 2) On je mustehab i pogodniji za siromahe, a to je da uzme jednu mjeru za sve plate i aa rđ gd a dpvgpi aj kd poe oi o ro r n n m a p tdjzkt a v š ps djkd ee le a ean se t oj u o sb. a e o e e Spajanje zlata i srebra Fikh drugi dio,Usuli Fikh 11

- I a Šfa r i eu a, m t d s n sa z t i m m a j a m hlh s a a a e e pj lo i, h l r a a srebro: ''Nema zekata na srebro dok ne dostigne pet oka.'' ( ao ea Teat k s. 8.I r n em šej j d s N pm n: r a a t 31 s a i ij e e a e ć č r ) pvj ln ddj z t aonm dvl os ba a i b T j koš s oa lo k e a oo n r r z n a. o e a t e e a j e s o dodaje 1000,- $ na 1000,- DM. Z kt aroak rb ean t vču ou g - Šos te ea n t oak rb j t a t d Al  t e i zkt a r vču ou e e j gj lh č a g s e e a kž: ae''Uzmi od dobara njihovih zekat!'' (Et-Tewba, 103. ajet)

T kđrs b j i snn o E uD vd o Sm r ai aoe e ie u ueu d b aua d e ue b lž t n D udb  je rekao: ''Poslanik  a jnrđ a d dj o žnua da nm e aei o a a m v e zekat na robu koju smo pripremali za trgovinu.'' - Šj -l-Islam Ibn Tejmije, rahimehullah, navodi jednoglasan eu h s včt r e m m kdj up aj oaensdvn zkt t e oi i a a a e in bvzot aaj ea a v c t u a a n t oak rb. ar vču ou g U ji o s m r ui ui d b čv km r dvtzkt a v tkj e oa s n i a ioj oa aa ean e i j p t e o i t oak rb: r vču ou g 1) Da tu robu posjeduje vlastitom zaslugom, zaradom ili ps po ,ko š je trgovina, prihvatanje hedije, oporuka, ot km a to u najamnina itd. 2 D t rb ps dj s n e m t oaj i a đ aj ) a u ou oj u a it r vn zr i n e e jo g a av a njome u skladu sa hadisom Poslanika  ''Djela se vrjednuju : Fikh drugi dio,Usuli Fikh 12

prema namjerama.'' – Tgv au z u oć zaej ooa roi l i pe nčn vg n a e hadisa, jer je trgovina djelo. 3) Da njena vrijednost dostigne nisab u zlatu ili srebru, ili dnšj nvai m . aan m očn a a i c 4 D poe oi dn o ps dvn t i e az š j ) a rđ gd a aa d oj oaj o m t ,a t e n e a g k o dokaz hadis Allahovog Poslanika  ''Nema zekata u imetku dok : n poe oi dn.Meu ako kupi robu novcem koji je e rđ gd a aa' đt n ' im, dsgo i blkp duu ou i jvidot ot ln a, ot a n a i ui rg rb čae rensdsg i b i s i j j ia s pčtć s r uaj gd eo pčt ps dvn t oe e a a nn m oi d oe a oj oaj o č e n k e a g novca ili robe! K k s djzkt aroak rb? ao e a ean t vču ou e g - N kn š poe gd a dn,i aua ć pei o ao t rđ oi aa z čnt e r z o n r cn vidotoe o ps dj p t nt vžćjin i ać rensrb kj oj u , o r u o aeo cei dte j u e e e n j 2 %. ueps vi rs rie l š čv ki a l jn , K ć, ol n pot i zm j t oj z j j e e 5 o o a o e nm u pd j u oaei zkt zkt s dj n poi t ole iž bvz ea , ea e a a e a rf o t g iznajmljivanja. Poaeo aoao l o rnđn zkpn b g a - Ovo je u l a d n b g nđ za nv ri ; r, r s čj a a l u ae nk ej n aks gb u u a e k t 1 i . t s čj ć dt / Us čj d n nđ n aa za t, o l a e a 5 l a a e ae i kv nk du m u u i . u u k i d nđ m sm nk za n poaeo b g s a ać s l a ae ul asi nk a rnđnm l u m t te e i i a r i ulnm s a . hd ukj b j ib Maž s dbi z b eo t r U ai o g ie In de a or g j vi s e lž m senedom od A i i Š 'b  od njegovog oca, a on od mr b u j , n aa njegovog oca da je Poslanik  rekao: ' k g nđš nslnm ' o a ae u aeeo A j pduj od p a z n gvgv si , aog nđšu orč , na i j a j oo l n a a k a ae u t e a k pduj kj n ensln, nan n g dj/5!'' (Dodatak, orč o i aeeo od a j a a 1 u e j j e t k 6s.6. a u .t 32 č r ) Fikh drugi dio,Usuli Fikh 13

Zekat na stoku Udvn zktn s k s uju seee aaj ea a t u e v t e ldć: u a o ej j 1 D s k dsge i bko t joj n n u n z ) a t a oen n a,a š e b šj o kji o s o a e i. 2 D oan a bd ups d čv k pn gd u aaa ) a vj i b ue oj u oj a uu oi dn, s e e n d n a, m đve eubd pt n a i bu eur n,ue o u. s m p 3) Da se stoka napasa na otvorenom, tj. da joj njen vlasnik ne kupuje hranu (gazda ne daje zekat na stoku koju sam hrani). 4) Da se ne koristi za rad. (Dodatak na str. 383/384.) Z kt a l oe ža c ean p dv iir e o ti - K oš s peoi dP s n ada'if predajom: ''Nema a t e r s o ol i o n ak zekata na povre' ć.–isto tako zekat se ne uzima na plodove koji ' s n m g čvt ppt r keA os tp dv npjuu e e ou ua, ou be v. k e i l oi aa j z i s o a ulaganje truda, onda se daje 5 %. Ako se ti usjevi napajaju pola godine uz ulaganje truda, a pola godine prirodnim putem, tada se daje 7, 5 %. aos npj k o i dui pi di pt A k e aa i m l rg ron u m a š i m r m e onda se daje 10 %. Pisac spominje da se zekat ne daje nevjerniku, n i ekm gj n uA o e a a r – aa eesui so i vl o r ši . k s d kfu t nć i n ivj t i e k i d p t u sru t kod g n en do j s zkt a so an vh,j a a a i i a,e e ea dj i m ši . j r e r m muslimanima, –š s te e aaj f i ,oj zo dvn t e i n dvn a k t e bg aaj o č a su a pens,e aos n m d zktaa e e sui sraa r ot j k e j u a ea t ć s i n ivh,l d i r e d p t i pee e a e dbr dbr i m h a aos d f i nm r j d s oae oa so a,l k e a a k e a č e r i su s e j A očv kd zkt i m h p n gvj aji , m t e k oj a ea so au o j oo vn t ia n. e r e šn nakn oa e oi aeačv k oa t aesui oaeu o t s učd jt oj bgt a ji n bvz. g j e ,d p o Nj uj d čv koais so aad j ooš m dj i v t a oj bv et i m h a e n t u a e e e jir o e zkt j j u t eunm r aj so aain eŠr t ea e e o , r m ze i vn i m h a e r i e 'o j i m a poi n. ei uej am s vd n e ovln peoi rp ao V ć a čn k i a t a i dzo eo r si s n a a j j n t Fikh drugi dio,Usuli Fikh 14

zeai j n zm juduu oi us čj šr t o i e s ktz e e e l d e rg, s m l a e 's g n r a u u i k a te nrd u e l u o s nszkt ue ek so at i d p.a zm j kj e oieabd vl o i m š o l a i u i r v i čv ki arđk ut zm j ut s čj nm s e j oj m oae o e l, o l a e a m t e e j i m u u n. N j eej d čv ksm d zktaaom g bd t ž a r e a oj a a ea pč e , k u a ue r i ao vlaa dt em zkt i rt es i oaeu at j zo dr a ć u ea iz š ć t bvz, o e bg , vi m obaveze pokoravanju vladaru u dobru. –O ovž i s čj d v ai u l a a u u je vladar nasilnik ili tiranin, jer te stvari ne negiraju potrebu pkrot n m i o čv k s m r pkr a udbu oons j u t oj u e oa ooa t i e m e v i or, klanjati iza njega, boriti pod njegovom zastavom i ostale stvari koje pripadaju imamu. Ako vladar uzima neku vrstu poreza, tada n edzo eot r ua uzktng ć dtzkt rgm i ovln o a nt ea eo e a ea duo j j č i , i prilikom. Prva mes'ela je zekat vlasnika duga. U ovoj mes'eli imamo dva s čj l a: u a 1 D j dži bgt –ut s čj ć v si dg ) a e un oa š k a o l a e l n ua m u u a k dvtzkt n t dg ao oj psd duo čv k kj aa eai a a u; k čv k oui rgm oj u o i j e e i je bogat npr. 10. 000,- maraka na rok od tri godine, tada vlasnik imetka treba davati zekat na tih deset hiljada maraka svake godine. 2 D j dži so a i d j bgt kj i j aa ) a e un i m h l a e oa š o z e v k r i a i bg vaaj dg –uoo s čj v si dg ć dtzkt a r n ua ć e vm l a l n ua e a ea n u u a k i imetak koji je posudio, kada ga povrati samo za jednu godinu. D ua e'aD ldži djzktln? rg m sl aiun a eai e e: k e i 1) Kada dgč i ei i e a un aam t j dsgo u i vć u m t dži , i e k e oea n n k k a n a.m m Maki h e,ai eu ea, aud o n e ib Ia s l A m d r m hm lh kž a n i i h l j obavezan davati zekat kao i Hasan el-Basri, rahimehullah, dok i a Šfar i eu a,ae a u n si oaeu aaj m m a j a m hlhkž d dg e k a bvz dvn i, h l d a zkt zt š j t čv ks bdnm sm nkjps dj ea a t e a oj l oa ul a o oj u a o o j e o i i e e 15 Fikh drugi dio,Usuli Fikh

nisab cijele godine, tako da je davanje zekata za njega obaveza i ooj i r n em šej aAl  a o eza Šos te v e s a i ij e pvj ln , lh nj l n. t e i a bj č pi j a aeeo ukjit d čv km ž – r e nvdng n z j a oj oe ako je dao dug m r i, . e siromahu, da taj dg uaua u dvn zkt – to nije u r n č aaj ea e a dzo eo zt š s zkt edj o ivn m dg,e t ovln, a t e ea n a t s aj ua j o j o o e pi e r n eč ćn i e a azktj č ćn i e a O a k j i i ej m t , ea e i ej m t . nj o e j š e k š e k oaea dt zktu or eo ve eu nm pao d bvzn a ea i de nm r n e a r đ m v a dvn zkt ogđ ppt s l ' aaj ea daa ou oti ibadeta –sj eii so e a ah le ć f hk id k pravilo: da se naredba odmah ispunjava, t o d n ogđ a a e daa k dvn zkt oi u s čj šr t o i e s nr d u aaj ea , s e a m l a e 's g n r a p. a u u i k a te m đve eur i n kjzs žjzktlvć so ae eur n t žoe o al u eai ee i m h. m a i u u i r 2 U o k s kd čv k skp i e k vkfa ili ) kl o e o oj a aui m t i e a au dobrotvornih projekata, pa protekne godina dana u posjedovanju t i e ao n e ua n t dtzkt o m t ,n i džn ao a ea g k j i . Sadekatu-l-fitr - Šo ei i aa bvziunto ez z kj s cj t s tez z oaen snet ji a s o m e ia č r r i l n vdi –obavezu i nema smetnje da se koristi. Ibn Omer  a až b krti a f aa oaeao. t s te ooa b O e  oiiz z e d (bvzn)Šo e i gvr In m r s r r č a da je Poslanik rekao: »Bio on slobodan ili rob.« –to se odnosi n sao pj i gm sm n, eu m uonv j oaea a vkg o d o ul aa m đt , soie bvz en i i m klf aoi a o s zdžn šr t i poim ) a uee m (n kj u aueie 's m rp i ad ga li m i i k a s daju sami za sebe i na one –kj s oaen i r vt ppt o u bvziz ž a: ou e da i rb ižn,i d ta Šo s tezm t u u oim j oa ee l je . t e i a e a i et č k tb a e r k pžl o e a sdkt i n n g, reao i o s a  oen jdt aea -l-fr a j aj jt č i O m n , j i u t e e k n ali nije obavezno davanje zbog ne postojanja dokaza koji to nr u .D dt n pv t k,t 33 a đj ( oa k a rua us.9. e u a č r ) - T kđr j j n sra dvn zkt aoe o e a vh aaj ea -l-fitra jeste , š d a u iskazivanje zahvale Allahu  blagodati upotpunjavanja posta. na ( oa k a rg t k) D dt n duu a u a č Fikh drugi dio,Usuli Fikh 16

- Ovih pet namirnica (pogledaj u knjigu u vezi ovih pet nam ri )u vć iat ln u vkje l,lao e ea i c s u ei zs p ee sao zm j a k jnk na n uj i i dua a i i čs uper i t on t nk zm j t a rg nm r c et r a s nviv ee e l,a na a hn a ša e d se sadekatu-l-fr m ž dt iu n j K ž In-l-Kajjim, i oe a t i j . ae bu o rahimehullah, kada se spomenu ovih pet vrsta koje su spomenute u hadisu Ebu Seida ' v ptr a a i i s b e a eć : ' i evs nmr c u i nj še O h t na l č u Medini, pa ako stanovnici neke zemlje imaju u svojoj prehrani nk duupel aa ć vs –tada daju sadekatu-l-fitr u eu rg rv dvj u r u a u t n j p m krvć sa nmri u n hvjpern b o j , a aa ei k a i c o n na j oo rhai i i l mlijeko, m s,i (aln u i r e' t a e a sdkt eo r a dk i žai ) – a ć dt aea b e s t c. d ' i u l-fitr iz te namirnice ma koja namirnica bila – o kž d joo i n ae ae v gvr ei u m , o j i r a zt š j cj aea -loo vć e l e i n e s a n a t e i sdkt n e pv o o l u fr pm gn so an n dnbj m , aob oj a ia o aaj i m ši a a a a a kk i s ćl t e r m r e i brig dui kj s ol au dvn pel aa ć hae u rg o e g d h a e aaj r a vj e r u vd u n s nvi j n zm j O kž:'rm oo ei ršo s t on a e e e l. n ae ' e a vm banm e a k d e P ispunjava obaveza.'' –iako o njemu hadis nije ispravan. –Dalje kž:Š s te aaj ( rmj e hae i o eobl z ae't ei dvn s e ln) rn ( k jt o e a 'o č a p e a j siromah zo n hvg m n g zdž aj – to je manje e bg j oo aj aui n ) i e v a peoulv,e s žai m g dž čvt'(Dodatak na rprči j e i r e ou ue ua . jo r t c i ' t ć t k) r ua u e č - V ć auej akž d aočv kd sdkt ei čn k ae a k oj a aea -l-fitr u n a e u nvu ai nć i ui oaeu I a A m d r i eu a, oc s t ees n i bvz.m m h e,a m hlh m p t h l kž k su mu ljudi rekli da neki govore da je Omer ibn Abduae ada l-Aziz, rahimehullah, uzimao protuvrijednost: ''Oni ostavljaju govor Allahovog Poslanika i govore: ''Rekao je taj i taj.'' –A Ibn Omer  rekao: ''Allahov Poslanik j zdž sdkt je e aui aea -lo u fitrom…' ' Davanje protuvrijednosti u novcu se razilazi od sunneta i rekli smo da se sa tim ne ispunjava obaveza, –a onaj ko je obavezan dati zekat mora ga dati u onome imetku u kojem ps dj n a. I a E u H n e r i eu a, kž: oj u e e ib m m b s ai , a m hlh ae f h l Fikh drugi dio,Usuli Fikh 17

''Dozvoljeno je davati protuvrijednost u novcu, ali je prethodni govor ispravniji.'' ( oa k a e r t k) D dt n čt t a u a vu č - Šos te aaj zkt t e i dvn ea -l-fitra poslije bajram-namaza i u č a u vzt a aie e ai i ui t vdi uej im j da eio d lć s s t s n ia až , čn ci a v g m p t j b a u s v:en kž d s i uj a bvz,a š jp a nvo t aj i au a es n v oaeako t e i c ae, a d p a o s dkdui aud s n i uj a bvz –i n kž d ć o o rg kž a e e s n v oaea oi au a e n p a b i inz t n S dj dn. ro e ij ji r n ea i p a ao a un m au Pv jm še es a i,l t t e ln p v j i nm sm j d j čv k gj a zo ogđn dvn e a u n a e oj r šn bg daaj aaj e e e a a sadekatu-l-fitra. (Dodatak na petu t k) au č Kome je zekatu-l-fitr namijenjen? - Ovo je uz uvjet da se taj ne vrati drugi puta u obliku oaengdvn o sae j o m ž,aoe m ša ui bvzo aaj d t n n ng ua t đr ukr l a r e k c i žn j dzo eo d dj sdkt i rđc akj n u ei e ovln a a aea -l-fr oai j u u t m o i e s oaen i r vt bvziz ž a. da i - Uvjet za obaveznost sadekatu-l-fr j t d čv k ia e e a oj t s e posjeduje imetak koji prelazi dnevne potrebe njega i onih koje on i r v. zž a da - P d v s cjn hau o jkli k m n o s' o oi e ia a r kj e o č si aj d a . m l n a in a a - U ovome se ogleda mudrost davanja zekatu-l-fitra. (Napomene i dodaci iz knjige, str. 395.) Nasljedno pravo Uvod - Rukovanje bolesnika sa imetkom. Rukovanje novcem od strane muslimana se razlikuje u pogledu njegovog zdravlja ili bolesti –kada je zdrav njegovi postupci vezani za imetak se provode i sadaka u ovome stan j bl im vć ngau j e o a i a eu ar . u j d Allah  ae ' ujj t o ooas č es ovsosri kž:' d l j d ng a i m a pkb i I eu e m l Fikh drugi dio,Usuli Fikh 18

pi ng š nkm o vsdđ s r p o kž:m j re eo t eo d a oe m t a n ae o j o , G soau aa i e s v j m l kk b ujja i i opdr kd b m ot i o a ,ao i d lvo b ao š o h ei o o dbi aAl nć n j nj ui doi ežlaaj o d or , l h ee ie o dšogd ide kd o n h a d t j dđ, Al joaiš n oo e t vrd e' oba Sahiha oea l h e bvet o nm š iai.U a je o t' s b j i ae ol i  e ie d jP s n upitan: ''Koja sadaka je najbolja?'' – lž ak pa r e' a a sdk kd szrv kd s ut e o dvn ; e :D dš aau aa ida iaa e s žš d aaj č ' e a ndš e oa t , o š e i m š ai e ea d tdš d aa s bgtv bj s s o at n čkj a i ua o su i r v gkaadđ, ad kžšo čv k pi d t aoon m rl n oep a ae t oj u r aa o n j u j m e p , e vć r aa' e pi d. p ' Šo ei bl n am m da l a : ts te o si i a o v s čj č e k u a 1) Ako je bolestan zbog bolesti –zbog koje se ne boji smrti, oi o oo s čj rkvn i b n u vm l a uoaj metkom od strane bolesnika je č u u e ko ae nzr ,a ik b s bl tav a ps loan a d jo da čk ao ie o sr i i ota psa v e zl a p ž o t a i n š juiln b okod g juil u o i t a b oo t e d eeo i a a a e d eo v,d o jj l ji zdravlju. 2 A ojbl t o bl tkj oi ozvšv s r –u ) k e o s n d o s o b n ar a m ć ea ei a č a u oo s čj bl n m ž rkvtsm s 1/3 imetka, pa ako vm l a o si oe uoa a o a u u e k i jnl i dvn m n o 1/ i e ao e ezrt a ao e e a ž aaj aj d 3 m t t ć s i ši l k j oo e e k v i, i v eo 1/ nć s i rt oi u sg sotnsen a i d 3 ee e z ši s š v i, m z ul ns aldi . a j k 1 Poslanik  kž: ''Allah vam je udijelio / vš ie k u ae 3 ai m t a h a trenucima dolaska s r, kk b pvćo vš d l' m t ao i oea aa ja' i e. (ieib Maž – Blž In de Pod ovim se misli da je Allah  j dozvolio da mi maksimalno udijelimo 1/3.) Ovaj hadis nam ukazuje na dozvoljenost samo 1/3 imetka – v js v ei uej at j oo e t vć e čn k,o e a n a zo t aš us čj oan, zin bl t kj oi o bg o t g o l a pse ob j o s o , b n, u u le e i a č zvšv s s r ,aod dvn i i e a i v nnšn ar a a m ć t a u k a aaj z m t b a i aoej e k v d a š t nsen i a t od s or i v sm n 1/3 poput te aldim ,a a e ga č a a o a e j c k na vasijeta.

- Stanju bolesti odgovara stanje opasnosti, kao kada se u nsl pj i ua lkd s nđ ubj m r oi a i kd aeu o v kg i aa e ae o i e v ,l aa j a i n d m i padne u more itd. - Darovi i pokloni imaju prednost nad oporukom, pa ako su pokloni i oporuka u granicama 1/3 imetka – oboje se daje, ali ako 1 prelazi /3 imetka – pokloni imaju prednost i ne daje se sve, osim u sg sot aldi . k čv k zdss r a o sm r z ul nsnsen aA o oj a aeim t bl t oa a j k e n e 1 dati /3 imetka! Oporuka P d oouo s u Šr t pdau iv rkvn o prkm e e 'u or m j a uoaj i a z e e imovinom nakon smrti. Oporuka je u Islamu propisana kroz K rn S ne ko t kž Al ''Al vmnrđjd o u' i unt a š ae lh : l h a aeu a d a , o a a e d c vš –m šo pi de o k klodj ažnk a A j e ae ukm r an t i o k v m esi . e p lo i e m ao ue i o di žnk, j a 2/ ooaš jot i a k bd v e d ve esen m – 3 ng t e s v , š j i o ao 1 1 ako je samo jedna njoj – /2. A roditeljima, svakom posebno – /6 o ooaš j ot i aob imao dijete; a ako ne bude d ng t e s v , k ude o ao ia d ta a nseu g sm rd ei od n gvj m o je , alđj a a o oil, na j oo et j u tj e materi –1/ Aao uem obaeod n gvj a r–1/6, 3 k bd ia rć, na j oo m t i . e e pš s i r oouakj j ot i i pd i dg V n ot e z š prk o e s v ,l omr u. i e o vi u ao i i za k vm j b ž rd ei ails oiaiT jAl oa nt o a e li oil vši i v vš o e l hv e i, tj in . a zapovijed! – Allah, zaista, sve zna i mudar je.'' (En-Nisa', 11. ajet) – ulema smatra da je oporuka dozvoljena. Sva - O aen j np a oouugj ć s nvs paa o bvzo e ai t prk d e e aet r kj si e i v a kdn g i a duia a t nm sj o kako se ta prava o j a m j rg z š e a v dka, e u , o e n b zgb a K ž P s n  'vk pao čv k e i aui. ae ol i : ' ao rv oj a l ak S e muslimana koje se ogleda u posjedovanju neke stvari, a koja peoi ve oips jn gv ooua' t s dšv zo rnćdi nć ot e j oa prk.– o e eaa bg j , a e ' Fikh drugi dio,Usuli Fikh 20

Fikh drugi dio,Usuli Fikh

19

toga da se ta prava ne bi zagubila ili zapostavila i u vm s čj oo l a u u oporuka je obavezna. - O ouae oen s d e m i e a o ć s pt ši prk jpžl a a il m t kj e e o oi u j jo k i r t hajr stvari, kako bi nagrada za njih dolazila mejitu i nakon njegove smrti. - Oporuka je dozvoljena vezano maksimalno za 1/3 imetka. V ć a l e ae a e oen d ooua ue a aj o ei u m kž d j pžl o a prk bd s m n d n e j e 1 /3 imetka –ovo je preneseno od Ebu Bekra, Alije i Ibn Abbasa  tako da Ibn Abbas  ae ' o ob kd b l d sutia , kž:V l i aa ij ipsls ' i h u i 1 1 /3 na / zt š j P s n rekao: 'rć a at ć aj 4 a t e ol i o o ak ' ei , r i e T n en 1 puno.'' Alija je rekao: ' aooui / daem j ng d ' prč 5 rž ie eo a D ooui/4.'' Ebu Bekr  rekao: ''Ja se zadovoljavam sa onim, prč 1 je s č ej Al  a i e l h zadovoljan –za sebe. –p j poč gvr m a a e rui oo o Allaha ' za ed o ooaš zp j i, l h pi d : ' nj a d ng t ale t Al u r aa I t o in e a p 1 /5.'' - Ako oporukabd s v eo 1/3 i e an n i r vn ue a i d š m t j o z š aj k e va e nć b i ovln, s u sg sot aldi , a š j ee i dzo eo oi z ul ns nsen a zt t e t j m a j k o o dodavanje iznad 1/3 njihovo pravo. - O oua i i r n aos nm j i aldi zt š prk n e s a a k e a in nsen u a t j pv e j k o o Poslanik  kž:''Nema oporuke nasljedniku.'' (iee g ae Blž a j Ahmed, Ebu Davud i Tirmizi) Napomena: Ispravno je da je ovaj hadis derogirao ajet u suri El-Beqare: ''Kada neko od vas bude na samrti, ako ostavlja imetak, propisuje vam se, kao obaveza za one koji se Allah boje, d paen ui oouurd eiai ln m . (El-Beqare, a rvdo č i prk oilm b žj a n tj i i '' 180. ajet) – v s a a ei ia siuej a O o m t vć as m k čn k r n l h a

- O ouae ouea o ooa o i a a i e aa i prk jpkđn kd ng kj m m l m t , či i o k j s nsen i o en z t i e o ,a š u o s čj o u aldi pt biai m t m zt t t l a n j c r m k o o m u u oporukom daje prednost nad bliskim rodom koji je potreban za tim imetkom u odnosu na stranca. – Poslanik je rekao Sa'du Ibn Ebi Vekkasu ' o e ie aot iso nsen e oa m : ' l tj d s v vj aldi bgt , Bj aš e j k i ng d i ot is o an ,a a ržn rk oi z l d. eo a h s v i m ši p d puee ue b aej e' aš r m l u ' K ž Š',ai eu a: ae a ir m hlh ''Najveć ngaaj z oa ie k b h l a ard e a njm t a kj čv kot i vm d tuiieg ui noi i o o g oj s v so e je t e e a e t m a č i ev n d n sm ljudi.'' Alija  e ea j nm čv k: j r o e o oj u ''Ostavio si malo imetka k d e iza sebe, pa ga ostavi svojim nasljednicima.'' - O ouaj zbaj akd čv kn m cj nnšn prk e ar e aa oj j e ia aoej nn e o l e 1 š t nsen i auoo s čj oa e e zr v n i /3, te aldim , vm l a n s n i š a i u e j c u u va t n i oo e t jm n o n . i u nm š e aj d j t o e e K ž Al ''A vama pripada –1/ ooaš ot ežn ae lh : a 2 ng t s v ee o a vš, k n bd ia d ta aaobd ia d e , naaeao e uu m l je , k uu m l it od e et e je 1 /4 ooa t s ot i,ot s i r ooua o s ot i, ng š u s vepš ez š prk kj u s ve o al o vi u al 1 ili podmiri dug. A njima – /4 ooa t vot i,k n bdt ng š i s veao e ue o at e 1 imali djeteta; a ako budete imali dijete, njima – / ooaš s 8 ng t t o e ot i, ot s i r ooua o s ot i,lpd i dug. s vipš ez š prk kj t s vii omr al o vi u e al i i Aaom šaa i žn n bd ia n rd ean d ta a k ukrc l ea e uu m l i oil i je , i i tj et bd ia ba i ss u od ć saoo n hdo db i uu m l rt l et , na e vk d j vj oi – i a i r i e t 1 1 / aaoi bd v e od zj n k uet j u / pš s 6 k h ue i , na a di i čs u ; š e č v u 3 ot e , o i r ,n ot u ć n oa ooua kj j ot l z š e š ćj i i g, prk o e s v vi e u k a a jena ili podmiri dug; to je Allahova zapovijed! –A Allah sva zna i blag je.'' (En-Nisa', 12. ajet) – Fikh drugi dio,Usuli Fikh 22

Fikh drugi dio,Usuli Fikh

21

Poslanik  kž:'oj ć rd i oons Al u ae ' v k e ai pkrot l h Č e t a šzee gd a p ć m dć s r i ait eš t so m edst oi , a e u oi m t nn e ć tu vj n j e o oouo , ać m V t ps toavezna.'' Ibn Abbas  ae prkm p e u a a ot i b r a kž: ' aoej š t oouo j o vli gih. (iei eu ' nšn te prkm e d ek rea'Blž s N e e ih j ' j sunenu) - O a k ot l oouum ž d uso j prc m j j nj o s v a prk oe a vj ooui in aj o ea š hć zt š s oouan i r v, s nknn gv t oe a t e prk e z š a oi ao j oe a o o va m e s r, a š O e kž:'oj m ž mj j i so j m t ko t m r ae ' v k oe in t u vj i o Č e ea o oouin š o hć. prcoo t n oe' o ' - O aen j pi i r vn vse vat šr t e bvzo e re z š aj ait r i e 's j va a ja ti i k a obaveze i prava: poput dugova zekata, zavjeta, iskupljenja za per n zv thdda anknt as dj t pooi e r š i aj, ažž, ao o e a ,j rvd s ke e g e . oporuka. –T j zt š j P s n presudio prvo za dug, a o e a t e ol i o o ak nakon toga za oporuku. - Oporuka je ispravna ako je postavljena: ili muslimanu ili kafiru. Majka vjernika, Safija je ostatvila 1/3 svoga imetka u oporuci svome bratu koji je bio jevrej. Vasijet je ispravan ako se ot iinrđnm d tu a ao zm t n e pi t sv a e eo o je , l k a e k i ru n et i a j sa (prk s nrnp eupvm m eeu a n us un j l ooua e p. ai š ro j c, l i i rie i s i s g žn t dap s ups v d žn n erdald d e u r ear n, a e sot i a ea i t n i a it m e u a j u i je pi rđn , d ooua i i r n. reoej t a prk n es a a j aa j pv ) Nasljedno pravo i njegovi propisi N sen pao j vo a vžo f hk pg v e i aldo r j v e em an i so ol l k aj Poslanik jbdi l d d g ue n m pdčvj koš e or j e a a č i j u ouaa , a t ou e u o kž P s n  ' če e aldo pau n m pdčvj ae ol i : ' i s nsenm rv i j a ouaa e ak U t j i t ljude, jer su oni polovina znanja, i to se znanje zaboravlja i to je Fikh drugi dio,Usuli Fikh 23

pv zaj kj ć ns t u m m U m t ' (ieiIn ro nn o e et i e e a o e m e . Blž b u' j Maž) ae ol i  'a a čv k i ć dš b i zt a de K ž P s n : ' sm oj ča e ua i ue , ak J e j t a inn ć b i zt p ć s pj i s u j se o e o s zaj e i ue , a e e o vim t e v dt dk e e t o at n, l do c n rz uoonsengpaa t od n nđ n oa vja e ai k aldo rv,a a e au i g i đ j k k k ć peui i eu j .( aib j i h e) m r kž: o e rsd iz đ n h'H d ie A m d O e  ae t m i' s lž ' uaa e aldo rv, re n o vš v r. ' čvj nsen paoj joo d ae j e' I z t j e e ' Uvzs ot šnm u r g e ee epaa eia s vt o m l s vž pt r : a i o v 1) Imetak koji je nadoknada za njegovo opremanje kao mejita (cijena kefina, nadoknada za gusul, kopanje kabura.) 2 N dkaadgv i ui r n e zaej paa ko ) aond uoa l s a im nčn r , a i pvj u v š s zktkf e zv thdd – k jb u ouns d t u ea e r ,aj, ažž ao e i m gćot a o , at e o i oai ažždgv paaj i bv hdd,uoi r l d , v u. 3 D vn ooueo. ) aaj prčng e 4) Davanje nasljednicima njihovog nasljedstva. 5 A o nš pes n oto s dj asabi (univerzalni ) k et r t e s l e a o oa a e nasljednici). - Nije dozvoljeno mijenjanje nasljedstva od onoga kako ga je propisao Allah  a š Al nknš nvd a t ea z zt t lh , ao t aoi j vzn a o o a o e nasljedstvo, kaž: su Allahovi propisi. Onoga ko se pokorava e''To Allahu i Poslaniku Njegovu –O ć uetuD ent ebše n e vs i žne k ač, s ko kj ć reet iukj ać v čoot iioj up h rz o e ik e , o m e j n s t t e sj e j ć i e a, e veliki. A onoga ko se bude protiv Allaha i Poslanika Njegova dizao i preko granica Njegovih propisa prelazio – nć uV t O e au r bciukj ć v čoot in g čk s m apt a (Enai, o j e j n s t j a ea r n a j '' t o e a; e a n. Nisa', 13/14. ajet) –Poslanik kž. ae ''Ko pocijepa nasljedstvo čv k,Al ć pcea n gv nses o n Sdj oj a l h e oipt j oo aldt a un m e a j i e j v e Fikh drugi dio,Usuli Fikh 24

danu.'' (ieib Maž) Blž In de –Definicija nasljedstva jeste da je to j peoej m joo i e an dueusl us oi š j r šn et g m t a rg n e iv k kd a n t e a m o Allah  rp a, a š kž P s n  ''El-vela' je veza jaka, poi o ko t ae ol i : s o ak koš j j ai ob savz. Definicija vela jeste da ako a t ea o k rdi k ea' n ' čv kol oi vg rb,aas i eun hdo s a oj s bd soa oa t e o d e z đ j vj t r m i e va nova veza koja se naziva vela. Osnova te njihove veze jeste da uo k gsoa nm n engnsen a t ag nseu kl o opdr e a ido aldi ,a a alđj i j j k d j e n gvol oei o. D dt , t 19 kj aMi až-lj o s bđn rb ( oa k s. 7. n g e o a r i n du h Muslim II dio) Sm t e a alđ aj e jz nsei n n j v e O om sl d l m sm nnseu nv ri i oru k e'e a i ul a alđj ej n a l bnt e i j e e k i o uej iu al čildć: čn cs zk ui seee a j l j 1 Z baj o j nsei n u pt ns zo j nć ) ar e e alđ aj nn j v e o uot bg a oe p i s hadisa koji govori o tome. 2 N k uej i aud m sm n nseu nvjernika, ) ei čn c kž a ul ai alđj e a i j u dok ne vrijedi i suprotno, i to dokazuju hadisom: ''Islam pvćv, n u aj e' Meu m uoo e ai s j n oeaa a e m n j' u .– đt , vm hd u e a o i s s n uau n ou e'ut o ae ri oo i r n iŠo e e kzj a v m sl a d jpv gvrs a i. t s e e,k pvj te b t ps ji m u m d ui n nseu uijenog, i uiv ot id a l e a b a e alđj b č sa o ž e c j e at j zo t aš j l bvpe ai e um žantr a o e bg o t e j a r g o u m mt k od ae l ja ui d pžrs ruing zo t as Šr t zt r u b u a oui m t b eo, bg o e e 'o a a j c j g i m va a va oo z , ao t n b b r l z uin . an r a vg l kk o e i i a o a b aj V žo t a o zg j e pravilo: » o pžr nk s a pi ve ea kzi ć s K oui eu t r re rm n an e e v j t zabranom te stvari.« Relativna nesposobnost – až H db

H db ( li a nsoons j vo a vžn d až r av e t n epsbot e em ) aa i o nasljednog prava zato š s n onv n g or u k t e a sou j a de j o o e đe nseu , k n. eonvn oo d e nsengpaa alđj a o e N pzaaj vg il aldo r j e e ja j v vd k dvn d e nses aoo ek g n zs žj oi a aaj il aldt nm o a e al u . u ja j v u e Jdnd uej a ae ' aa j oo e on pza hdb ea i čn k kž:' rm e nm k e onj až o a H e da daje fetve o nasljednom pravu, tj. da dijeli nasljedstvo.'' H db až zai zbaj ajdvn nkj sb u ji i d l i o nč– ar i n aaj eo ooi c l il jo č . nv a a en i e m n Pisac knjige Mi až-l-Muslim nvd d s hdbd e n n du h aoi a e až il a ji dvije vrste: 1 H db-l-iskat – o uosl č aj ) ažu pt n i j i n . p ku v e 2 H db-n-naks – jo i o sl č aj ) ažu dl č i jin. e m n ku v e H dbe t ee n seei paim : až ju m ln a ldć r l a e j j m vi 1 S i n kjs vzn z m ja r o or n au l a ) v oi o u eaia etpe ps di , s čj i i k e k u u d ps jt ps di t a e ou a a alđj ko t j a ot ia or n , d n m g d g nseu : a š e o j e ka j u o a i i j ao ps j a i a t a a i i n m ž m d ć e k ot i m d , a ž, r o ž d m d ć e oe ž nsei t tako je isto sa bratom koji je vezan sa mejitom preko alđ a, j vi oap ao e t ž od ban nseu . c,a k jo c i na r e alđj a v t j e 2 Pei a e r i aldt oi dui r a kjjb ž ) r m n ba nses o s rgpe k o e li c n j v m d i i mejitu asl, tako da djedu ne brani nasljedstvo niko osim oca, a neni po ocu ne brani nasljedstvo osim majka. 3 P t c a e r i aldt oi pt a b žm ju ) o m i n ba nses o s o m k li et o m n j v m o i i, tako da unuk po sinu ne dobiva nasljedstvo samo ako postoji mejitov sin. 4 A o e au v nsen a o sb u o s čj s dj ) k s nđ da aldi p aai t l a e a j k , m u u e prednost sinu nad ocem i bratu nad sinom drugoga brata, a isto tako i punokrvnom bratu nad polubratom od strane oca. Pi j ialđ ajrd ea r e nsei n oil: m r j v a tj Fikh drugi dio,Usuli Fikh

Fikh drugi dio,Usuli Fikh

25

26

1 U r j čv ki s v di ke ei m du K g ) m o e oj ot i v e ćr a i . o a e ao j k ž 2 nseu ?O gvrD i ke ei a ui s /3 koji im je alđj doo: v e ćr m j d a j e j k u o propisan, a osta k pi d a i i ko j i m m šo t a r aa m d p ž a en do ukm nasljedniku po asabi. 2 U r j čv ki s v s a ke u K g nseu ? ) m o e oj ot i i i ćr . o a alđj e ao n k j e O gvrSni ćra il nsee t oš ć s db i v doo: i ke d e alđ,a t e i oi da k je j k o n t 2 pt v eo ke e T k ć s db i/3 i e a ake ać u i d ćr . ao e i oi a š k n t m t , ćr e k k dobiti 1/3 nsea alđ. j 3 U r j čv ki s v žn, m du das aien ) m o e oj ot i eu a i , v i j u e ao ž n d ke u K g nseu ? doo: ea e oi 1/8 – t j j ćr . o a alđj O gvrŽ n ć db i k j e t š oe o j poi n, ota ć pd li j a t oš ć s oi oi rp ao a s t e oji d c,a t e i v db i s ak et e k o n t dapt v eo ke e onso sais ć db i2/5 od v u i d ćr , don, vk i e oi a š k n t preostalih 7/8 i e a ake ać db i1/5 od preostalih 7/8 m t , ćr e oi k k t imetka. 4 U r j čv ki s v oa di ke ei r a K g ) m o e oj ot i c, v e ćr ba . o a e ao j k t nseu ? O gvr Oa ui a n m poi n d ,dk alđj j e doo: t z c m j u rp ai i o e s o ke e z a n m poi n d , ota ukoliko je prisutan ćr ui j j a rp ai i a s t k m u i s o a k, ć ue o c a sou sb. e zt t n onv aae ia 5 Č v k e m o ot i žn,i , v e nk i j oo ) oj ju r i s v eu s adi uue n hvg e ao n j i a i i .K g nseu ? O gvr žn ć db in j md ć ž a o a alđj j e doo: ea e oi j t o poi nd dk e idb i s t . rp aii o ć s oi ota s o n t ak R d eso alđ ajd c oilk nsei n j e tj j v e e Allah  ae ''Al vm nrđj d o d c vš – kž: l h a aeu a d j e ae a e e m šo pi deo k klo v m žnk a Aao ue i ukm r an t i o k dj a esi . k bd v e p lo i e m š o di žnk, j a–2/ ooaš j ot i aaoj sm d ve ese n m j i 3 ng t e s v , k e a o o ao Fikh drugi dio,Usuli Fikh 27

jedna njoj –1/2. A roditeljima, svakom posebno –1/6 od onoga š j ot i ako bude imao dijete; a ako ne bude imao djeteta, t e sv, o ao anseu g sm rd eiod n gvj a r– /3. A ako alđj a a o oil, na j oo m t i 1 j u tj e e bd ia bae od n gvj a r –1/ pš s i r ue m o rć, na j oo m t i 6 ot e z š e e , o vi oporuka koju je ostavio, ili podmiri dug. Vi ne znate ko vam je b ž rd ei ails oi aiT j Al oazpve! li oil vš i i v vš o e l hv aoid – i, tj in . a j Allah, zaista, sve zna i mudar je.'' (En-Nisa', 11. ajet) Oa nseu u rs čj t alđj t l a : c j e iu a 1 Neo or ei i ju soi/6. ) j v de n d e onv1 g đ o 2 A om j nm d tat a t ui a n š pes n ) k et e a je ,a o c z oo t r t e i et d a m o oa od drugih nsen a o i a or eid u aldt . aldi kj m j de nui nses u j k i u đ o j v 3 A om j ot i ćrei sb,aan gvo cui a ) k et s v ke z ee t i a k a d jo t z e a m or ei i kj i oi /6, a nakon toga uzima ostatak koji de n d o z s 1 đ o i n pes n p pi i aae j o n g nm pee r t e o r c u sb, e d j a e a r g oa np r e č nasljednika. Ma a oe i ursuce vzs nsei n m j m ž b i t i ai u eia alđ aj : k t it j j v e 1 K d oai aor ei d kji oi/6. Ovu 1/6 ona ) aa n m de n ui o z s 1 đ o i n uzima u dvije situacije i to: aK d m j ot io m t kjm ž nsei t ) aa ets vpt s o o oe alđ a. i a o v e j vi b) Ona uzima 1/ t oe ao etm bau do c i v e 6 a đrk m j i a r (vjal i ,k i ć i iš njih). 2 O ai aor ei d kji oi/ ious čj kd ) n m de n ui o z s 1 3 t l a aa đ o in u u mejjit nema djece.

Fikh drugi dio,Usuli Fikh

28

3) Ova situacija ima dva oblika i ova se situacija naziva ''Omerova  situacija'' (jer je on jednom prilikom presudio tako u pi t s ahb,a š s Z j ibn Sabit, Ibn Mes'ud, Osman, ru ot saako t u e sn i o d Alija i drugi . o r im ,k žn u r i s v m ž,c i )P pa l aao ea m e ot i uaoa vi a m j ,t a m ž ot e 1/2, majci 1/3, a ostatak 1/6 ocu. au a k d uu s n a Meu m O e  ae a ao š m ž z e /2, majci pripada đt , m r kž d nkn t u um 1 i o 1 /3 polovine koja ostaje, tj. 1/6, dok otac uzima ostatak, tj. 1/3. - Ako mejit ima potomke –d c kjnseu ,ldo c j u o alđj i vju e i j u i i i v e r e t s čj m j nseu 1/ K l oć o c l i ba u o l a a a alđj 6 o k e t i š ć m u u k j e . i a 1 naslijediti? Ako ima dijete onda ocu ide /6 kao kod majke, –a pripadaju mu 2/3 ako nema djece, oi us čj aoi av e s m la k m i u u š 1 bae t a e a im n j n /6, a ako ima samo jedan brat r ,a s m j s aj e a ć d c u onda 1/ G jjo š dua et a O u 3 d e tl rg šsn? c! . e ia i D ui l a kdnm d ta aiot onm do c i rg s čj a e a je , s a e a vju l u et t k i i 1 ve re i ba –tada ona ima / rei zi ng''A roditeljima, š ć 3 ič U v eo : ,j š svakom posebno –1/ o ooaš j ot i aobd ia 6 d ng t e s v , k ue m o o ao d e ; ao e uem o je , nseu g sm rd ei it a k n bd ia d taa alđj a a o oil, je et j u tj 1 onda njegovoj materi – /3.'' Omerova mes'ela: ona je ako mejit ima oca, majku i spuut bang rg. k žn u r a s v m ž i a u urg, .r o duaA o ea m e ot i ua m j j č , a k – a sou ng š s o či d i sipai m ž pi d n onv ooa t m ui o f hk r l uu r aa o l k h va p or ei i kji oi/ dkm j pi d or ei i a o de n d o z s1 2 o a i r aa de n d , t đ o in , c p đ o je 1/3, a ocu ide ostatak po principu asabe i to je 1/ Ž n nr 6 ea p. . ostavi 3000,- DM –m ž uuide 1500,- –majci 1000,- –ocu 500,-. S po t l s or ei paim f a u at j d m šo urta j e de n r l a e i , o e a uk s va đ m vi rz ui a vpt i ng žnk, u a aj rk oo k kl o z dau v e eo esoa nj n uu nl o o k m š m u i i i n ui a p nrs i ćra ba i et i s l–u ovim oa z , a p.i ke , r ssa oti m n k t r a s čj i am šoui adot k uons n žnk i u l av u e m uk z m vsuo dou a eso l r i duo s čj oo k kl oi eso O a e'a e ei u rgm l a nl o o k žnk. v m sl s dsa u u i i e l vrijeme ashaba  pa je Omer presudio da majka uzme 1/3 , Fikh drugi dio,Usuli Fikh 29

otk kj ot enkn dvn or eo d e m ž, a s t o s n ao aaj de ng il uu s aa i a a đ ja Omerom s s s ži s a, b Me'ud, Zejd ibn Sabit i u e l i O m n In s ol vć a saa , tj. da majka uzima 1/ a nknš m ž z e ei ahb  n 3 l ao t u um ,i o svoj dio. Ibn Abbas  s r i o o vć e ahb,p s e a š d ei saa a e za n raspravljao sa Zejdom ibn Sabitom –Ibn Abbas je bio na stavu da majka treba uzeti 1/ čao i e a –Ibn Abbas  3 ivg m t . t k je 1 upitao Zejda ibn Sabita  gdje se u Kur'anu navodi /3 od onog : š j oto –ispravnije je Zejdovo m šej zt š j t e sl o a? ij e a t e ln o o Omerova  r uaz ldć r l a pe d iseei a o : s j h zg 1 Iž a saa )dm ahb je prisutan u vezi Omerovog  govora. 2) Zejd  bolje poznaje nasljedno pravo od Ibn Abbasa kao , š m j t psj oi P s n kad mu je rekao da je on t u e o ov dč ol i o e o ak nj ei ahb vznseng r a a čn isa u ei aldo pa . u j j v 3) Govor Ibn Abbasa  er iz uor ei d e v au s a l i de n il i za đ m jo m nasljedstvu, dok je govor Omera  u saglasnosti sa njima (pravilima). 4 K rnpt đj O e vi Zejdov gvrkd kž: ) u' o ru m r a v e o oo, aa ae ' nseu g sm rd ei –i taj dio se ne daje majci ' alđj a a o oil…'' …a j u tj oćn o ng s dj sm u oo d e nses akj pei , eo e a a o t e nm il aldt o ju j v i pripada kod oba roditelja –dakle jedna je polovin o š ou a a tl c, ia otaeen pl i ( a a e alđj1/ čao i e a s ljj a o v a m j n nseu 3 ivgm t ) a d on k j e t k. 3000,- = m ž u + mj aa k + oc t a (3000,- x 1/2) + (1500,- x 1/3) + (ostalo) 500,+ ostalo Druga Omerova  m sl Mukr j u r iot i e'a e : ša c e m o a sv ao suprugu, oca i majku –po Omerovom m šej m j ui a ij u a a z ln k m 1 /o ooa t ot enkn tžn um so poi nd . 3 d ng š s n,ao š ea z e vj rp aii o a o s o Fikh drugi dio,Usuli Fikh 30

Primjeri za Omerove  me'sele: Č v ku re i ostavi 12 000,- D ot i eu oai oj m e M, s v žn, c a 1 majku – ei r aa /4, ostaje 9000,- – žn pi d p majka uzima 1/3 ostatka, a to je 3000-, o c z a n š ote to je 6000,-. a t ui oo t s j– a m o a D ua ee :k m ša c m e ot i v e eeoa rg m sl ao ukr u r i s v di žn,c a a a j i majku, a ostavi 20 000,- DM –di žn ui a 1/4 zajedno, v e ee z j j m u t od ć saaue p 20-, ostatak od 15 000,- od toga a a e vk zt o 50 k i majka uzima 1/3 = 5000-, a otac uzima ostatak = 10 000,-. Team sl žn j u r , ot i spua oai r ć ee : ea e m l a s v a urg, c a a al majku, a ostavila je 24 000,- D Reej m žui aso M. j n : u z š e m vj propisani dio, a to je 1/2 = 12 000,- DM – majka uzima 1/3 ostatka = 4000,- DM – otac uzima ostatak = 8000,- DM. a Sj ei r j ičv kj u r ot i ke u m j i ldć pi e : oj e m o s v ćr , a u e m r e ao k k 1 oca –ostavio je 12 000,- DM –ke a oi /2 = 6000-, otac ćr db a k j 1 /6 = 2000,- DM, a majci 1/6 2000,- i ostale 2000,- ocu. N sei n bang rg alđ aj r o dua j v e č Ša u nseu o spue tm ž alđj d urg? j e 1 A o ot io m k o nseu t a j u r aa /4. ) k ps jpt a kj alđj a n m pi d 1 o o i j e d e p 2 A o e a o m a o nseu n m pi d 1/2. ) k nm pt k kj alđj j u r aa o i j e e p K k žn nseu m ž? ao ea alđj ua j e 1 A om pt k kjjnseu od oa alđj1/8. ) k i a o m a o e alđj na n nseu o i j e j e

2 A o e a o m k na n nseu 1/4. ) k nm pt a od oa alđj o j e Č v k j ot i žn, c, a u t ke eis a oj e s v eu oa m j , r ćr e ao k i k i. n Reej ou /6, majci 1/ a s t ć s pd etp pi i ; j n :c 1 š e 6 ota e e oili o r c u , ak ji np m šodb a ul uons n ke eaor i oi a 00 uk oi dp v o dou a ćr ,k e m m 50, k c DM sinu ide 2000,- D a ćra a o 00 M, ke m p 10, k -. Kaž Allah  ''A ako muš e : karac ili ž ne budu imali ni ena roditelja ni djeteta, a budu imali brata ili sestru, onda ć svako od e njih dvoje dobiti –1/6; a ako ih bude viš onda zajednič uč e, ki estvuju u 1/3, poš se izvrš ne oš ujućnikoga, oporuka koja je ostavljena to i, teć i ili podmiri dug; to je Allahova zapovijed! –A Allah sve zna i blag je.'' (En-Nisa', 12. ajet) O ialdi nseu kd s i ue ldćuji vnsen ialđj aa es n seei v t j c j u p j e: 1. Ne postojanje pretka (asla). 2N ds t pt s a o nseu . . eota o m t kj alđj ak o v i j u O r eakli i e akj nseu j t d ao j de n o č a m t o alđj e e a k e đ in k u j u s 1 nsen sm t anseu / i duo s čj kd ps j aldi a ,a alđj 6 u rgm l a aa ot e j k d j e u u o do c i baa o a ioiaa alđju 1/3. vjal r p m j; n t nseu i i ć c d j Pravila: 1 Mukr u oo s čj nm pens nd žnk . ša c a vm l a e a r ot a esi u u d m nasljednikom – dijele podjednako. 2 Mukr u oo s čj nseu ps dt m žnkg . ša c a vm l a alđj or s o eso u u j e e v s di i pkst enseu so or ei i dksi r n a uro o o k m alđj vj de n d , o v j e đ o oti o i peo eso n s lkj d r žnkg asljedstva ne dobivaju svoj dio. a iu k 3 O inseu zj n s m j m im j z n h n . n alđj a do a a o j u e k aa a j e k i pes v a až; nu vm s čj nseu zj n s n m r t l hdb oi oo l a alđj a do a j . daj u u j u e o

Fikh drugi dio,Usuli Fikh

31

Fikh drugi dio,Usuli Fikh

32

4 K d ps j do c i v e oi nsen a oi . aa ot e vja l i v o i i š h aldi j k n d l i ozpeaa nses om j (ažu jo č ar vj aldt a e hdbn-naks) koje se sa em n č u j v k 1 /sutn 1/6. 3 pš a a S n u o m nseu b ć ie r t j kj a a j j r a s t : aa i lđ u a se 1D m j i a et ,aa j pi d pl i ooa t j . a etm ssut n j r aa o v a ng š e i r d o p on o on ostavio. 2 A om j ot i v ei v ess r t an m pi d . k et s v di l i et a a j a r aa i a j i š a, d i p di t ć e j oe s vt e v er i n gv ot šn. j en e a i 3 A om j ot i r ap ou t ać o nsei sv . k et s v ba o c,a e n ald i a i a t d j t imetak. 4 A om j ot i r uiet ,aa e ukr pi dt . k et s v ba sset ć m ša u r aa i a ć r d c p i dot kd kjpi d žn vsuii o r aa ei r o i p . 5 A o m j ot ike eisse u t s čj sse . k et s v ćr i a k et , o l a et r m u u r ui a oo tot e ao dvn ke a a j oo d e . z j n š s n nkn aaj ćr m n hvg il m u o a a k i ja P o s t D dt n pv t k: oa k a rua u a č UŠr t ' -su ' nčpsbo udžvn s psbi e 'u' am' ai oen szr aj a oen i e a s z a e m n e m u psbo ve eu o nčg psbo. P sbo it jo oenm r n d ee oeng oen m ss zn i szr vn s it pi i vn Al u , jer svaki ut aj l udž aj n e m r laaj lh  e ei a e jo bž u a imsak n zaisu .U psbo ve eu – ovo je vrijeme e nč am oenm r n m spomenuo Allah  Kur'anu kada je rekao: ''Jedite i pijte sve dok ne u budete mogli razlikovati bijelu nit od crne niti zore.'' (El-Bekare, 187. ajet) Napomena o spajanju posta – dodatak 400. str. Mi až-l-Muslim n du h Ue as r iap p aj sa n ps . dm 1 uleme l m e a š o in pj j ot Iž a zl t u aa a smatra da je Poslanik  zbai sa n .Z h i,šfe nk ar o pj j aij a j ee n ae re i, malikije i po jednom rivajetu Ahmeda ibn Hambela, rahimehullah, smatraju spajanje posta haramom, dokaz im je kur'anski ajet: ''Dozvoljava vam se da se u noć dok traje post sastajete sa svojim ima ž enama; one su odjeć vaš a vi ste njihova odjeć Allah zna da a a, a. vam je bilo teš pa je prihvatio pokajanje vaš i oprostio vam. Zato ko, e se sada sastajte sa njima u ž da dobijete ono š vam je Allah već elji to odredio. Jedite i pijte sve dok ne budete mogli razlikovati bijelu nit od crne niti zore; od tada postite sve do noć Sa ž i. enama ne smijete imati snoš dok ste u 'itikafu u dž aja amijama. To su Allahove granice, i epi i j i s!Eot oAl oj n v l d apoi n r lu e m e t a bž t k l h b šj a j i rp e a a a um s So d b s ooaš i j zbaj ok n i (El-Bekare, 187. vj a ie ng t m e arn n l i. e o e o l' ' ajet) I au m kj kž d j t m ku, kodkzui a m l e o ae a e o erh a a oa z j e a m u predaju od Abdullah ibn Omera  je Poslanik  kad su ga upitali: da , 'at o sa ps ' ' š n pj ot' Z o a ? –rekao: ''Ja nisam kao vi, mene Allah hrani i poji.'' – tzai a a i ui o a m m dui m sm n a š nčd g n e č ihr o rg o j n a m ul ai . i m N k uej i au ae ovln sa tpsu soi k ei čn ckž d jdzo eo pji ot onv ao a j a , je osoba jaka duhovno i tjelesno. Prenosi se da je Omer  spajao dva i tri dana. Abdullah ibn Zubejr  postio bez prekida 14 dana; niti je je

1

Konsenzus.

Fikh drugi dio,Usuli Fikh

33

Fikh drugi dio,Usuli Fikh

34

ia on ie eui seee dn.aiudkz d jsa n d f r i jshr ldćg aaJčs oai ae pj j o ti t o j ae sehura mekruh.2 Ramazanski post i njegovi propisi Dodatak 400 str.: Postoji post kod kojeg je obavezna uzastopnost dan za danom, ko š j r aasips zt ps ko kf e 3 za ubistvo a t e a znk ot am ot a e r o m , i at gekm pskokf e z r vdbaa i rn post kao kefaret r o , ot a e r a a o r z a , š at z k hu4 psjpl g doa dn r aaa zv t psaos č ole o o ons u au a zn i ajn ot k e ovjek i n m ei oaea d ć uat n pst P s u km n e oaea bvzo a e zs po oti ot o i. o e i bvz j uzastopnost jeste kada5, deset dana posta onome ko nije zaklao kra n hddu at j n e hddat eu zt ps ko ubn a ažž, o e it ažž e t ' am ot a j m t, i kf e z zk t kd du hru m ,t oe zv t ps e r a alv o žm u l e a đr ajn ot at eu e k ei uoćn ao oj n e ait uat ns peo k čv k i zn eo zs pot e j ji o . Dodatak 405. str. Rekao je Poslanik  ''Kada vidite mlađ postite, i kada ga : ak vidite prekinite post, i kada ga ne vidite onda rač unajte.'' (Biljež e Buhari i Muslim od Abdullaha ibn Omera  Islamska ulema se ) raziš po pitanju viđ mlađ je li obaveza kada se vidi mlađ u la enja aka ak jednoj drž postiti svima ili se u svakoj drž posebno gleda avi avi mlađ –neki kaž ako se vidi mlađ u jednom mjestu obaveza je ak u: ak postiti svima, svim muslimanima na zemlji –i ovo je mezheb Ebu Hanife i Ahmeda ibn Hambela, a dokaz im je upravo ovaj hadis. Prenosi se od Abdullaha ibn Abbasa  je č da ovjek po imenu Kurejda  putovao u Š i ramazan je u Š am amu nastupio u petak naveč Kad er. se vratio pitao ga je Ibn Abbas  ''Kad ste vidjeli mlađ : ak?'' –''U
2 3

petak naveč –odgovorio je. –''A mi smo ga vidjeli u subotu.'' – er.'' reč Ibn Abbas  –Na to Kurejda  e: ''Zar se niste oslonili na e . reč viđ mlađ od strane Muavije?'' –''Ne, jer nam je tako naredio enje aka Poslanik  Ovo je preovladavajuć miš .'' e ljenje kod uleme da svaka drž posti onda kada vidi mlađ posebno kada se zna da su ava ak, struč njaci otkrili da je pojava mlađ različ od mjesta do mjesta. aka ita Dodatak o postu musafira 405. str.: Uvjet je za prekidanje posta na putovanju da to putovanje bd n onv uaeoti oi ji a autso m et ue a sou dlns l b a d nps vj j o j ii č a i e s. D zo eo e ua r d n ps p i m u m e ,i u ovln jm sfu a e ot o d a U m t b j i i ž a o m gćoti n b , s ćoot eej ps m i n oj a, ouns l e i oj a p r n ot l e s ćo i ii o e eć e o i e m kr a m sf b u a eouons – aako ua r i nj ćjdbot dozvoljeno mu je da ne i o v i ps i ovln m j d sr u nm z ooj f v o In ot dzo eo u e a ka j a a, v e e a d b i j će t Tejmije, rahimehullah, u njegovoj zbirci Fetvi 25. tom 210. str. Kada je Ibn Abbas upitan o postu na putovanju rekao je: ''Teš a i lahkoć pa drž se lahkoć Abdullah ibn Omer je koć a, i e!'' davao prednost prekidanju posta na putovanju. A', ailh ah, E e i Makdavali su prednost ia r jl u na i ns b š d aa n l i ps n pt aj aoj čv kum gćot ašj Šni ot a u vn , k e oj u o u e ouns, e ek i i h t kž d joo le unt ae ae v b ž sne . i u Poi hdda u r r s ažž i m e pi U ji a ažž ude primljen v td hdd b e H dd, a isaiduii dt d b b pi lnkd ažž ko vk rg b e a i i r j o a , o me Allaha  mora ispunjavati dva uvjeta: 1. Da bude iskren u ime Allaha  d s čv k e aa ij i a e oj n nd n i j e čo nagradi, sem nagradi Gospodara svjetova. Stoga molim Allaha  d ns e č i d n kjoalj ibdte d l d u j a a n ui o oi o bv a ći ežl aj i n h n h i ju a e u i ui ps mi žld pd n so ul u č a rg . p u ro l e a oi u vj g d oi dui r t i e g e m h

P kđn. oueo Otkup. 4 K d oj kž žn tsm ko ea o m j . a čv k ae eiii ia l m j a e e đ e k 5 Naat jr aaa a z dn pš n a zn dn a a. ae m

Fikh drugi dio,Usuli Fikh

35

Fikh drugi dio,Usuli Fikh

36

2 D t i dtbd n nč kk g j oalo nš . a a b e ue a ai ao a e bv a a j a n j Poslanik  jer Allah  , prima samo ona djela koja su u skladu s uu m nšg ol i  pt ae P s n a . o ak V s or a ažž re b d hdda t e P s j t vs or ahdda i vk o n hi aso ot e r re be ažž, saa d j m vj o i t d i e u m ln uŠr t Z t sai aža oezba d oai t eej e 'u a ,vk hdi m ž i r i a bv e j e i . o a j a t ou ru o žl si e ar a al i d jnj l oai n vs kj e, t d t b ng si ae a o e bv i t u i m e at bj t temettu', jer je Poslanik podsticao ashabe da obave ovu vrstu hdda ažž. 1 T m t ' d s zn e sm u ru j ei a ažž i ) e euj a e ait a o m a m e c hdda t e ji s m kada se stigne u Mekku, da se obavi tavaf i sa'j od umre, zatim se oreg v, l s pdi , t eor u r b azvšn bi l a i e oš a i i j a i š m be m e i ar . d v e N knt adpš n jskinuti ihrame. A, kada bude osmi dan ao o , out o e g e zu-l-h žžt pnv s ouuha i zn e s hdd. i de ,ooo e bk i m iait e ažž d a r ji 2 Ia j d s zn e sm hdd,es nkndl k u )f d e a e ait a o ažž t e ao o sa r ji a Mekku obavi tavaf-kdm i a i euSf i re N kn uu s' z đ a e Me . ao j m f v t a hdi kjoal i ostaje u ihramima. A, ukoliko bi o , aža o bv a f g j i j rad ogd s' i bv g s t a m hdda nć s e t K doi a, oai a a a f o j o v o ažž, ee m ti o a. oal oahdd n e ua zk tkra. bv a vj ažž i džn ali ubn j j a 3 Kr jkd hdi zn e sm u r i ažž a do ) i n e aa aža ait a o m u hdd zj n, a j ji e od Mikata, ili da prvo zanijeti samo umru, pa onda da na taj nijet dd n ehddaSt d ć i ao oalng aa iaa oa it ažž. i a e nkn bv eo t f s' i j m j va j dl oti i a i a T k d j hdd-kiran poput ifrada, ae s tu h m m . ao a e ažž j a r sm š oa kjoal k a, oa ali ubn a o t nj o bv a i nm rzk tkra. o , i j r a O l a n m kt b čn i a a d zk a i , l ej h m a ao a e r i nijet

P s j pt i t n pt z Mek, saihdi i ot i e m k a a u a ku i vk aža d o a u j e pe a m kt kj gair N š hdi,kd keu z r m i u o m r ta ae aže aa r a e vi. j n a Mek, b n po z ko m d si i t u ku oi o rl e rz ei k m k Z -l-Hulejfe (mikat č a n a j gai n pt z Mek, o n s i poi nj o žl e r c a u a ku kj e m j rć oa kj e na u u e i i hdd i u ažžl mru, a da nije zanijetio obred i obukao ihrame). i K bd žl oai u r (a ia ui uov uhdda o ue eo bv i m u d lsm l ki ažži t i r k aai t eu , i ue eo bv i ažž i n, ie t ' i bd žl oai hdd-ifrad) sunnet mu r l m ta l i t jd zs n n m kt gj ć s oua, a š s kp kd e a at e a i u d e e kpt ko t e ua aa a a, e i o jduu. e žnp K pn j sne i a ukr i a ee čki a n kj uaj e unt z m ša e z žn ( e c a z oe o e i a m een paj .N kn kpn m ša c ć oui m j j čo r e ao uaj ukr e bć u s n) a a i a e dkz žn n ps j psbaoj a N šj žn h m , o a ee e ot i oen d ć. on ee r o e a t o or a ažž j ppt n nšj kj ol i ri m o m be hdda e ou oe on o b č pik k d e u a lo obavljanja namaza vdć r uad n n oj an bd u , oei a n a j a d ć e ue č e e bj a o sr u an . o m kj ke pžj a e ć u Poslije toga, ako je vrijeme farz-nm z, a i t ć oai a aan m k u e bv i a t nm z zt ć dn e n e A on evim f z a a, am e oit it k i re e a -namaza, i ji j. j j r od ć k n tdar a , n e m d k n sne kjsu na e l ji v e t s it a l j unt o aa ka jo aa e i propisani nakon uzimanja abdesta. Nakon toga, donosi se nijet za žln or . eei be j d Nj z ia:L be e lhm e A Ž Ž N' itaf d 'ebj Al u m H D D E . e r ' k a ' Nijet za temetu': ''Lebbejke Allahumme UMRETEN.'' Nijet za kiran: ''Lebbejke Allahumme UMRETEN VE H DDE. A Ž Ž N' ' Ž n kj i am een paj t oe ć dn e n e a ea o m j čo r e a đr e oit it l a s n, k ji j, i nć oaltnm z t ad pet k m nt ai. ee bv a a a ia f o r a a esuce ji v sn r j N knn e pč js se i m 'E B J EA L H MME ao it oi e e tb o :L B EK L A U ja n lj ' L B EK , E B J EL Š RK L K , E B J I N E B J E L B EK A E I E E E L B EK N E L-HAMDE VEN-NI'METE LEKE VE-L-MULK. LA Š RK E IE LEK.'' Mukr ć i oa ttb upv ei g sm dkć t ša i e z vr ie i oi n l o , o e o c g a lj š m a žn č i t o ee i t i . ni h 38 Fikh drugi dio,Usuli Fikh

Fikh drugi dio,Usuli Fikh

37

Ihramske zabrane N kn ito oi e be,e a ukr iee ae ldć ao n e t č jor tz m ša e žn vž seei ja p n d c j propisi: 1 Z baj es sr i n i raj d k n te , a i ) ar u e ka v j bin l a a il ko nj ćae j e a ju obrezivanje noktiju. 2 Z baj e e oiejm rako m rn spn. ) ar u s krt e is,a i isi aua nj šn i i h 3 Z baj e eo ib ajd lh i t j ) ar u s l uin i j ž o n . nj v j e vi v ia 4 Z baj es pizkžn s sać, am kr ob o ) ar u e raa ei a t šu p aa t i nj l r l dodirom ili poljupcem. Pogotovo je zabranjen polni odnos. 5) Zabranjuje s sl aj baa poej d vj i e k pn r , ršn j o e l a e k e e k i posredovanje u tome. 6 Z baj e e oejrkv a ) ar u s nšn uai . nj e c O i ooaz m ša e ae seee ar e s vg,a ukr vž ildć zba : m c j n 1) Ne smiju pokrivati glavu (dok suncobran ne smeta). 2 N s i nsi ou e pn l e c e i v ooš j ) e m j oi kšl, ato , i l se n t e u t j an pe o š eo Šos tepj a lt b e kjs nm j j i ačvn i n. t e i o s i o i , o u a in n z uaj v č a i rc i ee e dokumenata ili novca, jedan dio islamske uleme smatra da njihovo nšn n pes v a m t u oej e r t l s e j e daj n. Tavaf i sa'j N kndl k uMek uu t es k H r ud oai ao o sa a ku pt ć e a a m a bv i e tavaf. K oal t a t b d j pdads m K d ueu o bv a a f r a a e o bet . aa đ j v e o H r ,keu ć pe aH de -l-Evd,o kj pč j am r t e r e n m ažr seu d o g oi e u e n t a A oj um gćot d nt ekm ndso rkm i af k e v. ouns i u ć a e enm uo i r pl b i a aaon eus n o gže or u ć s pe a o ui g, k i j t j t j d uv, ke t e e r au n m H de -l-Esvedu, dignvi en rk, l o ć pkzt u ažr u uš dsu uu d nm e oaa a i n gvmpac,r i' IMIL H A L H E B R' j oo r uie :BS L A I L A U K E . e v ć ' ' 39 Fikh drugi dio,Usuli Fikh

N knt akeu ć s t a m vdć r uad o on ao o r t e a a f , oeia n a t če g n vo č p pi c el i, dkj pč j ku. aadđ d R ku re r i j o o oi e rg K d oe o un-lj n ne e n Jm n ( škK ' kjpe oi ažr-l-Esvedu), dodirnut e ai ć a a e o r hd H de o b i t u ć g d nm a ao n e u s n ,sm ć poui,n e a lo, k i a j t j a o e rdži e au t pkzj i uo .z euR ku e ai H de -l-Esveda oau ć rkm I đ un-l-Jm n i ažr u m u ui ć:'A B N A I A FD č e ' B E A TN I -DUNJA HASENETEN, VE t R FI-L-AHIRETI HASENETEN, VE KINA AZABEN-NAR.'' Tavaf ima sedam krugova, ivk nv ku pč jkd de sai oi rg oi e o H žr n u l-Evd. a oe u vkg rg r ie' L A UE B R' seaN pčt sao kua e ć:A L H K E . k ć ' ' T km t a m ž s ui š s pžliK rn,lo z r i oo a f oe e čit e oe z u' ai d i a va t a i a i k, r n dv. aoet b pvs r ua di s a : a i oaT kđrr a oet a n o v e t r zh e ič j vi 1 It a at zai as tokom tavafa otkrije desno rame. ) d b' o nč d e i, O os pat u t o t a , ons s sm n m ša e v e r i j o m a f i doi e a o a ukr . kk e k va c Pikm oaln nm z nžoj d or čbd peae ri l o bv aj a aa un e a gt ue r čn j a a b preko oba ramena. 2) Reml, a to je ubrzavanje koraka u prva tri kruga tavafa oko Bejtullaha. Ovo j sne sm z m ša e ileo g j e unt a o a ukr c ip a e j prakticirati, ako uvjeti dozvoljavaju. N knzvšt sdm kuoaooB j lh, untes t ao ar k ea rgv k eu aa sne j ti ea tl a iza Mekamu Ibrahima i klanjati dva rekata. Na prvom rekatu se nknFt eui'u j eue ao ah č ' l a j h-l-kafirun'', a na drugom ''Kul i K j hvlh E a. U o k gžan dzo aad s s n i uaau hd' kl o uv e ovlv a e t e z l ' i j a a Mea am ž s k n tu i kj d e H r a km , oe e l ji b o o m il a m . aa l e ju e N knt a , bv a e a. aa aža oe oSf , oe ao a f oal s s' K d hdi dđ d a eppt va j j j f ć s n n t i d m ž v ji a u O r u ć s pe a e e a j o k a oe i e K ' . ke t e e r u lo dt b n m n j i ć d nv i o te lh tpžl j , ć e l oe m l ć Al a š oe. odi a i a o i Poslanik j n oo m et ui 'A IA E IL L A e a vm j u č :' L H L A L H s o L V H E UL Š RK L H L H -L-MULKU VE LEHU-LA D H A E IE E , E U H MD , EH V A A K L I E' K D R L IA E A U V U E L U L Š JN A I. A L H I IL L A V H E U E D E EV 'E U V N S R L A L H A D H , N Ž Z AD H , E E A E ABDEHU, VE HEZEME-L-AHZABE VAHDEH.'' Fikh drugi dio,Usuli Fikh 40

S ne j oopnv a t pt m l iz eut a t pžl unte v oalt r u , o ć i đ o š oe. ji i a e m g a i Z t ć s uu tk Me iakd dđ d zl o zaa am e e pti a r , aa oe o e ng nk, i i v e pt a ć kl oj um gćot a d n unm r adue o čt e o k e r i ouns, l a e ze i v rg. i i a Tčn j sne d duo zl o zaa psj kj ć r j e unt o rgg e ng nk, ole o g e ae e i e ns v i oaa. r n n e rp aožnm . aadđ n at i kr t Tč j i poi n ea a K d oe a at či a e j s Me u t ej zvš iuo ui j a ku. aMe ić r i e aro pt n e n rg N v m i p o d r e v pnv d iue or ušs k Kb i č ć dv, a i a ooo i rk, ke vie a i i ui e ou ko n ć n l t Sf. ao počn dv n Me ipnv ć s uu tk a iN kn ruee oe a r , ooo e e pti a f v i Sf ioj pčt duo kua P va ks Me en Sf a i t e oe k rgg rg. or a a r a a u f a t v f r uas ko dui'rg ioai g ko ipv S's a n e a rg 'u' bv e a a č k ' ć ri a e . j zvšv sd i kuo n Me i N kn s',oa kj ar a em m rgm a r . ao aa nj o a v j i oal u r (alsm s l i uov uhddat e bv a m u d i a otn l ki ažž e t j ao i r m tu'a), ora ć g v i ć s pdi t dkć žn or a sm bit e l u l e e oš a, o e ee de t a o j a i ši zi vhv ks. v or b a ar ni n m g si ti a e roe oeO i be i zvš , oi ou k u h m m d v e nir iv zbae eae aha z n h r tu ai. o oi o se ar vzn z i m a j pe a vži k n kj n r i sj tD i obavljaju ifrad ili kiran ostaju u ihramima i ihramske zabrane za n h dl vž. j iae ae i j Odlazak na Minu i Arefat Osmog dana zu-l-h žžt sne j d s se aže pt n i de unte a e v hdi uu a d a j e Mi . ret a oi o s oai u r ( ov uhdda n Pi o , n kj u bv i m u u ki ažž u j g i l r t eu ) kjs si li a e uso m hti a e ooo e t ' i o u k u h m , vj o l ć pnv m ta i ni r i em oui ha ei aiti ažž 'E B J E A L H MME bć i m zn ethdd:' B EK r ji L LA U H D D E ' o oeć se i m A Ž Ž N' t čte tb o . ip lj O i o oalj ia i k a, ot s vć i a i asm n kj bv a f d l i n pš u e u h m m ,a o i ju r i r o r ć ns v i tb o . aMi ć k n t pdeii ni , e at i s e i m N at lj n e l ji on i aa k du i j ašm iai , a i aa dvt dn z-l-h žžt T g ka j j ko sbh ee g aa u i de . oa cu o d a dn se aže e pćj n A e tj jbr a n A e t aa v hdi s uuu a r a e e oa k a r a , j u f, r v fu dvt dn, dn d a oa ažž. ee g aaj a o f zv hdda o e r N A e t ć k n tpde i ni updeso ve eu a r a e l ji on ik d u onvkm r n, fu aa i j m sr eo p dar a .N kn t a š v eve eat b ka n o v e t ao o , t i r n r a ć ka g o š m e 41 Fikh drugi dio,Usuli Fikh

provesti u z r i oiRj i o j nšP s n nj š i u dv ič kj e a ol i k . e e ak ai ve ponavljao toga dana su: ''LA ILAHE ILLALLAH VAHDEHU L Š RK L H L H -L-MULKU VE LEHU-L-HAMDU A E IE E , E U V H V A AK L I E' K D R' E U E L U L Š JN A I. I ' N knzl k snanpš s A e t kees k Mudli ao a sa uc aut e r a i r e a zef a a f ć i. Tamo se klan j ašm iai so n, j ikm ve eu ju ka j j pj o u a j o r n. a ca e cs m N knt a unte d a zsa, aob čv ki a sae ao o sne j om h apt kk i oj m o ng g i e za obaveze narednog dana. Nakon sabah-namaza, sunnet je da se vrijeme na Muzdelifi provede u dovi. I kada se razdani, a prije zalaska sunca, kree e a n ć s k Mi . i O d j b n npm ntd s dpš oi akjs s ri vj e i o ao eu a e out n e t i a m o u t i, i aj i e oli bl n d nps Mudlu ao plnć St z m g l o si a aut zef nkn o oi i n ii e e i a . m d n bcjkm ni d iak sna a e aa a eč e o z sa uc. u ć l

O r i a n i ažž i b d n Mi hdds e i k tavaf (ifada) Po dolasku na Minu prvog dana Bajrama baca se sedam km ni n D e r u kb (žm e kj j nj i a eč a a žm e -l-A ae de r o e a le ć t e bž Mek . unte a a eč i uunš m n o lšj a ki S ne j d km ni bd et aj d j n k i ) ć o e e a d s bc dso rkm S ai a eč s bc psboi z a e aa enm uo . vk km ni e aa oen u ć sai a a s kž:'L A U E B R' un j d kamen vk zm h e ae ' L H K E .N žo e a A ' pde or ei rs r n e i o a ooit ,o s nl i an u ga npot i i b n d pgds bkj e a z đ o j t u i a us d i rg. ao bcn km ni , nj o j oai r i kua N kn aaj a eč a oa kj e bv en a ć i o t eui k a, al ć kra, am ć ora g v i s e t 'l i n zk t e ubn zt e bit l u l e m t i r a i ji a i pdi t dk n kjs oai ia,i dži li ubnt oš a,o oi o u bv if dn u un k tkra, ši , i l r s a e ć s om h ao bcn km ni pdi ti ora g v. e e d a nkn aaj a eč a oš a l bit l u a ć š i i ji a Nakon ovoga zabrane vezane za ihram prestaju, osim odnosa sa žnm P sj t aol i euH r d s oai ažžk eo . ole o d z s i g a a m a e bv hddsi e

Fikh drugi dio,Usuli Fikh

42

tavaf (tavafu-l-ifada), koje je jedan od farzov hddai e a ažž bz n g hdd n esr a. j a ažž i i a n e j pv N knt a , nj ooal t eu oai ć s'i eu ao a f oa k bv a e t ' bv e a z đ va j m t, t j m Sf i rea nj ooal k a i ia oaić s'ao a e Me , oa k bv e i n l f d bv e a,k f v j r ir t j ga nije obavio sa tavafu-l-kudumom (prvim tavafom po dolasku u Mekku). Nakon toa ovlne piu žnm . g dzo e jirt ea a j sp N Mi jdžot rvs nj ajpl i 1. 1. oiu a n e unspoet a n o v u 1 i 2 nćzi i m e on l-h žžt (oiz eu . 2 i . 3 dn B j m )D uo i i de nć i đ 1 i . 2 i . aa a a a rgg d a m r . t ćgdn B j m bcj s km ni n sat de r a r e aa a a a aa e a eč i a v r žm e , e r u ć i t nk š sne r e o v uneba. Bolje je baciti prije zalaska ao t uc pe pl i o đ on snaP čte d l de r a o jnj l o Mek iu uc. oeć o Ma g žm e kj e a ae d ke t o t e dj ć bcisdm km ni , ea p j a, zoa j ikd e ai ea a eč a j n o e n i vr u o t ć d d g ać sao ' L A U E B R'Z t ć keu m l npid vkg ' L H A K E . am e r t a are, ' i ni o j zs t e or u s k k li č ć dv kj pžl K d at ć, ke t e a i i ui e oe o oe. aa a ni b t e i zvšs dvm uu t e ek Sen m de r u n kj ć ar a oo , pt ć s a r j žm e , a o e i i de t e bci ea km ni , a i apvm zt ć s om ć u ai sdm a eč a ko n ro , am e e d ai t ć i leu t n i č ć dv. ao oabc ć sdm km ni iv sau ui e oeN k t , ai e ea a eč a j r t g t ć n D e ru a žm e -l-Akabe, a nakon njega se n ui oa t e čdv. K bd žl , ovln m j npstMi 1. aaz-lo ue eo dzo eo u e auti n 2 dn u i j i u h žžt (ee dn B j m ) ao bcn km ni , o i de t ćg aa a a a nkn aaj a eč a pd d a r r a ć ujo d i đ sMi pi zl k sna A kg zt n vt em az e a n re a sa uc. oa a ke e j a e ašm n Mi , ua j oti bct km ni i 3 z-lka a n džn e s ti aa a eč e 1. u i a i ć h žžtn sarde r a i de a v t žm e . d a i t Pi pva akć džoteoai t a -l-veda' –oprosni re or k ui uns j bv ia f j t , t vu t a O aea vg t a saa a ee o i a esucu a f bvz ooaa f pd s žn kj m m nt ai v. va a r j i ju ot rđj m c l u l e ps ooa o i u . i p n ks Poi hdda a ee r s ažž z žn pi S oz o d s žn z vim or ahddaiu r bi m a e ea a re e be ažž r j d me ss ć s pj a a o s so t n sm n j kjs m g ur e a o vm kj u vjv e a o j , o e ou e a e se oa e or aa n i r ns n n or a r u nsd nš da vt a s a ot j i be , a j a a ai ž i pv eh d de m 43 Fikh drugi dio,Usuli Fikh

ssa a ul akm m žm pnd i ee son poi et m m sm na a oe o oui nk onve rp e r i t s vzn z n hv or ehdda U npm n d s oi eae a j oe be ažž. z ao eu a u v i d poi i o if vnš sve ei ia si uej a rp iz rze iai ar n s m k čn k. s b t h m h l h a Pitanje:N pt z Mek pol sm ka m kt n a u a ku rš a r u a j i a e a zn evi bee ažž,e sm i a m een paj Z t ait šor hddaj a m l j čo r e am ji d r a s n. i sm br i uMek se opet k m g m eeng i ua a oa l va kiv d r a a oa j čo c l , sn s ks nknčg sm zn el or e ažž i Mek. ee b ao ea a aita be hdda z ke Ž ll i ji d ja h znati da li je ovaj moj postupak ispravan? Odgovor:T o ps pk j ni r a,j žn kj žl vj ot a e e pa n e ei o e u s v r a i oai hdd i u r,i dzo eo a rđ pr m ktn bv i ažžl m un e ovln d poe oe i a e t i j j d a zn evi eei be p m krm l m een paj Soa ait š žln or a aa i a j čo r e t ji j d a s n. g žn t b zn et hdd s m kt i o j u m eenm ea r a aiti ažž a i a a e e ji a k j čo s c l u n n ite i i r a. i u i j n eć b is a n ks e j t pv Pi j z oo e l aEm b t m j( n E u er  r e a v js čj s e i U e ž e b B ka ) m r u n s e kjs prd a o jb a a ei km m kt zt jt ža o e ooi dke i n m d so i u am er i a l l n a, i al od Poslanika d j kž kk ć ps pt O j j prč a o ae ao e ot a. n o e oui j u i j o seee ' kpj ei t i aso so i ra nš š ć ldć:' ua s s v n vj pl ogn et t e j O a n o o srei ii n kv azt zn e or .Pe am šej pičisc j ri am ait be ' r j t ta e , i ji d' m ij u ln šr t i uej a kvkj s j l kdžn nknprđj e 's h čn k, r o e a j o ee ao ooa i k a a a va a i as poiko kv j eng i ua m ii rp a i r m e čo c l . t s s ks Soasaažn kj i am een paj kd dđ n t g vk ea o m j čo r e aa oe a a s n, m ktr as oua, am s v i et n so so i ra i t b e kpt zt t i nš a vj pl ogn a e i i at o n (a i u žk š ć srei ii n kv azt ć vt l l a) t e piči sc j ri u i o o j t ta e , am e i zanijetiti obred. S napm nm d nkndl k uMek nć o eo a ao o sa a ku ee u zi H r n ieaa tse o r t k n ng j eng l i u a m i ć t fiv d pe a a j o m e čo at e t vi sn e s pranja, jer je Poslanik  r a Aš r ilh ah, o j e o i, a jl u na kj e k i d aa a db am een paj t o or au r ' aiš r ei oi j čo r e o m be m e ' d t a l s n k d :R o d ote hdi,a nm jt s l aže l e o avafiti oko Bejtullaha sve dok ne a j i pet evj j en c l . r a t m e čii u ' sn o s k s' Fikh drugi dio,Usuli Fikh 44

O o pćjn t d žn kjzn e or e ažž, i a v uuu ao a ea o ait be hddaam e a ji d m nt ai i j s oapj i pi ng š oaiaa esucu l o e n o v a re eo t bv t f r j i j al j o v, nć t a tn i bv a s' v d pet k n n m ntruacije eea fi i oalt a se o r a a j e es vi t ji j sn e i dok se ne okupa. Ali ako obavi tavaf te nakon toga dobije m nt ai , u t s čj m ž oai s' i o i a esucu r j o m la u u oe bv i a a t j k m m nt ai , e z s'i eu Sf iMe en ept bn esucu j a a z đ a e r j r j m f r i o ea v j r abdest. Propisi vezani za ihramske zabrane Pitanje: Da li je dozvoljeožn d zn e hdd u d ću n ei a ait ažž oj i ji e kj žli ps jpsbaoj aukj žn m r oai o j e l ot i oen d ć o ii o e o j ea oa bv i o t or e ažž? be hdda d Odgovor: ea o žloai or e ažž i u r t b Ž n kj e bv i be hddal m er a a i t d i e b i bčn koš s ol i aa e oai nm z V žoj i ouea a t e b č kd žl bv i a a. an e t o a i t napomenutd v r n poi jžn nšj b e oj eoo i a j a e rp u ei on il d ć t m e se u je e k or a a š t nk m s . a ukr jsned zn e u be ko t o ei ieZ m ša a e unt a ait d o l c ji b e joj ikj s ss j o dad e . aoj a m đ il d ć o e at i d v il T d ć, eu jo e a o ja e narodom, poznata je kao ihrami. Pitanje: alj dzo eožn oalthdd učr ai D ie ovln ei bv a ažž a p j ji a rukavicama? Odgovor: eie o e a oia p, ro o ui pki Ž n jbl d nsčr ej t pt n e or a j a e p j v n n te . t s rkv ai ,eie ar j od i nsz j o il Šo e uai težn jzba e ah oia e jo c č nn vim or ahdda j n hv nšn saai ha se re e be ažž,e j oo oej pd i m k j d r i e r zabrane. Pitanje: Je ldzo eožn d s m re a re eor a i ovln ei a e iš z vim be j i j d hdda Id l j j dzo eo d ui ap u kj ć ažž? a i o e ovln a z j j m il o e le e srei n nm een c l udn ahdda kk b j t piči j j či i u j t e s k s ai ažž, ao io o m j Fikh drugi dio,Usuli Fikh 45

o ka oaln hdda Id l j j dzo eot o l šl bv aj ažž? a i o e ovln o m a o j e j j k obreda nositi zlatni nakit? Odgovor:Pv: oiej m raz vim hddan e ro K rt e is a re e ažž i šn i j j dzo eon žn n m ša u D uo Ž n j dzo eod ovln i ei i ukr . rg: eie ovln a j c j ui a p u kj ć srei n n m een c l t o z m i l o e piči j le e j t e j či i u o m s ks k oaln hdda aoj s un d t nć ot i ngt n bv aj ažž, k e i ra a o ee s v i eave j a g at i posljedice po njeno zdravlje. Tee Ž n j dzo eod ns z t nk t o or a r : eie ovln a oi ln ai o m be ć j ai t k d hddaa j jzbaj o aank bd iant t m e ažž,l o e ar e d t ai ues ku u o j i ij nn j t t j r d pi aiol e ukr a a r l pg d m ša c. vč e a O r žn kji a j en p n b d ee o m m e čo r j e a s ae Pitanje: aa j šr t i rp z žn kj s pj i K kv e e 's poi a eu o j e o v i k a s o a m een c l u ai a ažž i aie j hdd i r a? j čii u dn hdda d ljn n ažžs a n s ks m e pv Odgovor: k s kdžn pj i j en c l udn a A o e o ee o v m e či i u a s k s ai m hddaseor eć nr a ooaltkoi rg hdi, ažž v be e om l bv a a due aže d n ji j oi š nć t a tn i bv a s sve dok traje njen ciklus. s t ee a fi i oalt a'j m o vi t ji A ao j j o or a hdda ot j i t a -l-veda' k o e d be ažž s o e n a f j d a do vu (oprosni tavaf) i tada joj se pojavi njen ciklus, a ona mora pt a i Mek, t s čj ć o u vt i n saa u vt z ke u o l a e t t a s j pd o i m u u po i e džot bv ajorso t a . unsoaln ponga f j a va Pitanje: aoć ps p i eakj j zn el hdd, a K k e ot i žn o e aita ažž p ut a ji j s pi dl k u ku o v m een paj o e re o sa Mek pj i j čo r e j j a a s n? Odgovor: ea o jeoodsm ž oaltj n o t Ž n kj s v ei oe bv a e u d r o ji d i vs hddat eu ia i k a. k oal t euoae re ažž:e t 'f dl i nA o bv ae t 'n j t m t, r i r j m t vć zn el u r iot esn e m u r P ao n n ee aita m u s ć ji a it jo m e a k j a . e menstruacija prestane prije devetog dana zu-l-h žžt (re i de pi d a j ol k n A e t oua ć s i bv i m u( vfi a) d sa a r a kpt e e oai u r t a s' a f) t a j . 46 Fikh drugi dio,Usuli Fikh

P sjt a e aiti ažž uu ts n A e t uo ui oleo ć zn ethdd i ptie a r ai pt n i i g ji i f p t svoje obrede. Meu m aon nm een c l n pet e o đt , k j j či i u e r a d i e s ks sn ol k n A e t na e rm j i n e iait ć hdd i d sa a r a od ć po in i it zn et e ažž a f et j ji u r zj n, r aš ' L A U m u a do e e vi ' L H MME A R MT k : A HE U BH D D I A U E I' a ra ažž zv s k a. I A Ž Ž ME MR T) T vs hdda oe e i n . ' t r Z t ć o ć n A e t olekj ć obaviti jedan tavaf i am e ti a r a psj o g e i i f i e j a s' nknpet k n nghj . oć j b i oo n e n a, ao r a a j o a a T e o i dvl o d j sn e z j t j z u r i ažža ć nknt a i oaen zk tkra a m u hdd,l e ao o b i bvza ali ubn i g t a ko se aže o oalj k a ie eu A ao ea ue a iv hdi kj bv a i n t t ' ,k žn bd j e ju r m t. zn elk a i hdd ia, pa ne bude u stanju obaviti tavaf i aita i n l ažžf d ji r i r s'pi A e t zo n n m een e ut s čj ć i a re r a bg j e j či , o l a e h j j fa e s c m u u ogd ia ole r a , oaić t a ia nkn or k doi z psjA e t i bv ea f s' ao pva a t i fa t v j t s r a kd pet e j om een paj a j hdd ć A e t aa r a n n j čo r e n n ažž e fa sn e s n, e biti ispravan –na i -Allah. š Pitanje: eazo n ngm eengc l an eus n Ž n bg j o j čo i u i e s ks j tj au oai t a hdda(au,adš j vim d nps bv i a f ažž i d) t v f ol e re e a aut o j i Mek i a e r i so zm j Ša e r i s bi m d j ku d s va u vj e l . tć ua t oz o ae t u u di r tavafu-l-i d j a o ss vi d e v hddabz kj f a e n d at n il a ažž e o g a d a h jo e hadd n ei r a. soz o d j j nm gć d s žž i s a n I bi m a o e e oue a e j pv r j nkan va i d ot ed pet k n ng m eeng ando r i l a s n o r a a j o j čo t i a sn e s ciklusa? Odgovor: k j s čj a š j so eu d žn n eu A o e l a ko t e pm nt a ea i u o o j s n oai t a hdda bg vg m eeng r ji i u t j bv ia f ažž zo soa j čo pa a n e au t v s n j stanj oti Mek n ie ando r i; oo s čj žn u s tu kii s nkan vat u vm l a ei a t ti u u je dozvoljeno da koristi jedan od dva metoda: 1 D krt t lekj ć zut i n n kv( oj ) a oii a e o e as v i j u r a e s bt e at e k s un d t n š tn nmzr l )zt d s oua t a . i ra ao e ti j o da j ,am a e kp ia f g e e vu i vi 2 ) Ili da ul km srei uej kv zt d s ouai o o pič cr e ri am a e kp š j n , i tavafi. N kn vg oa oe u vt ao ooa n m ž pt a. o i Fikh drugi dio,Usuli Fikh 47

D vn pnm ćd g a oaln aaj uo oi r i u bv aj e u m j u pj i h b d hdda o d i or a ažž en e Pitanje: aie ovln žn d ouo oivg m ž kk D ljdzo eo ei a pnm ćsoa ua ao j bi obavio oprosni tavaf umjesto nje? Odgovor: aajpnm ćnkm u bv aj t a n e D vn uo oi eo e oaln a f i e j u va j dozvoljeno, bez obzira da li je tavafu-l-ifada ili oprosni tavaf. A onaj ko propusti oprosni tavaf mora zaklati kurban i podijeliti ga so ai auMek U npm n d orsiaa n edžot im s r m ki z ao eu a pon t f i uns . v j žnkji a j en c l ,k joai hddsiaa(au. eio m m e čii u ao e bv a ažžk t fi d) a s ks l v f Pitanje: a ie ovln bl n ui žn d ouo oe D lj dzo eo o si l ei a pnm ć j e k i nkg k ć bctkm ni u j t n h eoa o e aa a eč e m e o j ? i ć s i Odgovor: ovln j bctkm ni z bl ngi z D zo eo e aa a eč e a o so l a j i ć e i žn kj j nj a lt daS oon žn t b bctz sb, eu o e e k i r n. psba ea r a aa a ee a a a iu e i aon eus n bci opdepvg dn B j m , nać k i j t j ai d on roa aa a a a od e au t r bctpsj pde O ti dn, k n m ž bctd zl k aa ole on. s l aa ao e oe aa o a sa i i ah i a sna od ć t ui tpsj n gv zl k. znpm n d uc, na e o č i ole j oa a sa U ao eu a ni i e a drugog, trećg ičt t dn B j m n e dzo eo bct e e r g aa a a a i ovln aa vo r j j i km ni pi pde B cn ut dn ao oi ekd sne a eč e re on. aaj i ai t č j aa uc ć j e m m p n pee o v u ea r pl i nb. đ on l t :bu ež N z, e o A dl di eo. kr m d . . or aes :a z Aai A dr h a K l i. ba t tH m a l ć bur m n a b , d ka g, a a ć. . šra k r ezapo.a er e Mus,ab ibn Umejr, e jsae ni: rfs m de it c j s d a it p:I Ln i j šm a O i zn a A z

Fikh drugi dio,Usuli Fikh

48

H a i avl pi d Al udeea uu, nkn t a vl zha r aa lh žlš’ h a ao o a a p a l n g salavat i selam na Resula Muhammeda sallallahu alejhi ve sellem, na n gv ahb R d eau nu , a j oučsu o j oe sae ailh ahm n n gv an prodicu i sve e jl e one koji ga slijede do Sudnjeg dana. Pi sea a a o pčt oe ae ko n boui u re vg n sm m oe u v nš srm e ršr e j k c kj j j a d zaj i m ža vduzaj m vm s an o je e n i nn l od uo o d o ai nn , i a r čo e d žl ot l dboolu j j t o sne Al oo P s n a em o u ordšc,e e o d unt lhvg ol i i p i r a a ak sallallahu alh v slm š m žm v jiz l a kd m j e i e ee ,t oe o i e i s čj aa u e j l o dt u a dšoSfa r ilh ah i ea d žld ui d s d a oa a n a jl u nu r o a e a č i a t i v d aa k i ur šr t o zaj Al o P s n sllh a j v slm j e 's nn . lhv ol i aaau lh e ee e i k a e a a k ll ei l r a:D bodšo otkjt ž zaj ' al o sne je da e o ' or oa, i o r i nn !D k , d unt k ' iaš e' e a s pžl dboola t vm j m žl o u m l Al u e oe ordšc, e a e i em z o u lh i i i b a deea uu a a dde e kt d s ksi ši ud e io žlš’ h d nm an br ei a e an e i i zi č t l n e j r ž s isr n šr t ozaj a am čst ovm n oai ooa i a o e 's nn , zt eta pv i k a e i im a a db u vg r pt i em d bdt nsen i lhv  ol i ,e kž u žl o a ue aldi Al oi ps n a j ae a i e j c a h ak r Al o P s n sllh a j v slm ' čn cs nsen i lhv ol i aaau lh e ee :U ej iu aldi a a k ll ei l ' a j c Allahovih poslanika.'' Nasljednici Allahovih poslanika su sa dva aspekta: sa aspekta t žn zaj i aapk peoej t zaj j s t r i r ej nn s set r šn o nn ,e u o a l a a a a n a g a r di Allahovi  ol i. al sšnk zdć Al oi ps n a e  s n iD k ,ut sa aaa lhv ol i j p ac e i a h ak b a peoej ds v aj i oj n vn l d a Al oe i r šn , ot ln l n e aj e b šj aj j i a a e um lhv a deea uu b v. žlš’ h O j e l n a

Fikh drugi dio,Usuli Fikh

49

Fikh drugi dio,Usuli Fikh

50

K ž U v ei: ' pmn , pm n ć kr ti j n ia' ae zi n  ' o i ioo ea e oii v rim . (Edš O j st e c ' D r t 5. j)U ej i ukj eul nm pč ji ai m a a 5 a t čn c s n g g vo oi a hd o : i, e a i a nl s " o ts d lvenj pe a ie …" D ia e ja r u r n ju s e d u m jt


Uvod
Ilm (znanje) jeste sporazumijevanje ili spoznaja, druga riječ je usul a potič od riječasl,to značtemelj ili osnova. Treć riječ e i š i a jeste fikh,to znač razumijevanje –ovo bi bilo jezič znač ove tri š i ko enje riječ i. T r i l k zaej p nk uej i aj t d j t e n o o nčn o ei čn c m oš e m a m ee a e o s zajoćn i dkz. i j tzajo e 'si poim n nn peih oaaFk e e nn šr t m rp i a a e t h s e i k a s onv pj i čidkz. sou o d an oaa en h N k uej idf i j f h ko m re -l-mesail vedei čn c e n a i a a f u a iru k it delail,6 m đt , t s teuu f h n n m s gaet ei eu m š e i sl i a a j u e r e l. i o č ik e d m j U u f hs bv oćn i dkz a n gv vžotet š j sl i e ai peim oai i j oa ansj e t e ik t m e s o o pduji t aa n orč d i d. e žh Pv uej kj j p a o uu f h j i a Šfa ri čn k o e i o a i s sl i u e m m a j i k i, rahimehullah, koji je napisao knjigu Er-Risale u o j pi o ooi kj ošn gvr o r o ovoj nauci. Druga knjiga koja je posebno znač u usuli fikhu jeste Elajna Musaffa fi usuli-l-fikhi od imama Gazalija, rahimehullah, takođ tu er je i knjiga El-Ihkam fi usulil-l-ahkam od imama El-Amidija. Oko koliko propisa se bazira fikh?

Njih je pet, a to su: 1 V di –z i r aj ngau , z ni r vn s . až b a z š n ar j a a e vš aj e v av e đe z a e kžj aV di s u vj b i iln di vs : an v. až e so j i d e a v e re a b o t ji j t a V di ) až -muajjen.7 T j oa vdi kj n t b o e nj až o g ia b e š duo e oe a in i ou nm z i posta. rg n m ž zm j i, pt a aali e tp b V di ) až -mubhen.8 T j oa vdi kg m ž b o e nj až oa oe b zm j i nš duo konr aos čv kzkn, aper a in i et rg, a p. k e oj aue p r š et o e ki zakletvu – tada ima izbor da nahrani ili odjene deset siromaha. P d l vdi s bi mn n gv v j e oja až a oz o a j oo re e b r e im U ej i slf h definiraju pojam vrijeme kao vremenski čn c uu i a a ik pr d o ge aooaa or iz or eibdt e o kj jZ kndvc de o a de n i e i e d đ a : 9 a V di ) až -mudika. T j oa vdi oo če b o e nj až k ig b j ve ea i r vn nm n av m gćot i oa ng j r n z š aj e a i ke ouns z r eo e m va a k i b , si n or i n tk o ga č . rt ne b V di ) až -mutesea. To je onaj vadi čej vim b ž i e re e b j j i r vn m gć or i t sm s l , nr pde z š aj oue de v i a otn va a đa a o p. on-namaz m žm k n tn pčt n gvg r eas d iln ka . oe o l ji a oe u j oo ve n,r i i a r u aa k e m en i j 10 2. Haram. T joo a i nč j js nć ngai,o o e n z če ei e e e ee ar t dk j nn di ć s z č j jioa an i e e a i e es g kzi. nn t t 3. Mustehab.11 Neo pč ic e i ngae, oak g j v oi l ć b i ar na nj o a g na t đ ot i ee i kžj –suprotno od toga je mekruh:12 pč ic e s v nć b i an n a t e oi l s na n kžj aa nj o a s v s ngau . e an v, oak g ot ie ar j a a đe 4. Mubah.13 T s oe t rz če i eju soi ee o o u n s a a i č j e onv nćm vi j nn b i ar ei i kžj i i nga n n i an n t đ ,t e.
7 8

6

Spoznaja mesela i dokaza.

O r ei de n đ . Ne sn lnor e. j a i ede n a i đ 9 Skčn lor i n ue i ga č . i ne 10 Zabranjeno. 11 P žl o oen. j 12 P kđn. oueo 13 Dozvoljeno.

Fikh drugi dio,Usuli Fikh

51

Fikh drugi dio,Usuli Fikh

52

5. Mendub –je djelo koje je naredio Zakonodavac, ali ne u fr i t g oaee Z n gv i r vn sj i ar a az om soe bvz. a j oo z š aj le nga , a r e v a e id d 14 njegovo ostavljanje nema kazne. Dokazi na kojima se temelji fikh T s čti son dkz: ua, unt dm i is o u eronva oaaK r S ne i a k a. i n ,ž j Kj j i inčor i n i venvn , j ej ise č zai de v j l r oaj m e n . a zk đaei d e r e Šr t a e n i k aaetpeoejoćn o poi n e 's df ij is j e r šn pei g rp a a i k i ca j a s n e t s ogranak u vezi sa propisom koji ih povezuje. Idf ijs v ia a is oa ps jiers a : z e n i e i d z k a m r u ot a čtit r i ce d j j ot i vi 1. Osnova. 2. Ogranak ili sporedna stvar u odnosu na osnovu. 3. R z g ooejpoi (l . al dnšn rp aie o a s l) 4. Propis. U Muslimovom Sahihu se prenosi da je Poslanik  rekao: 'o z zbpei z pei , čmz j a ,um z hr es ' b a o,šn a a šn uj a ae m hr e a um ,o Z c c e č za so – istom mjerom.'' Da bismo mogli primijeniti kijas mora sa ps jia di al – al dnšn poi i eu s 15 ili ot a zj n k ia r o ooej rp az đ al ot e č l zg a s m a 16 fer'a. Utemeljenje kijasa Zahirijski mezheb (Ebu Davud ez-Z h i n gvuei In ai i j o čn b r e k Hazm ez-Z h i ng ak a uŠr t i n s a a d j k a ai) ei is e 'u oi m t j a e is r r j i a ru j novotarija, dok vć a čn k pi a j k a ko en o onv ei uej a r vtu is a j u d soa n a h a j d

Šr t I a A m d r i eu a,er a: e 'a m m h e,a m hlh j e o ''Niko nije neovisan i . a h l k 17 o k aa n g pi a vl a ei f i i u klm . d is i j a r vt ek vć aa h m t ei a' j e h a i n ka e l ' D kzvć e čn k z pi a n k aa oai ei uej a a r vt j is: n a h ae j 1. Neprimjenjivanje kijasa dovodi u situaciju da brojni dgđji rb m nć i a šr t i rp . oaa pol ieem t e 's poi i e i i k a s 2 R zm m ž svtišr t u iu n onv kj j . au oe hat e 's l a sou o e i i k l a e donesen propis. 3P s ji m ahb u prihvatanju kijasa. . ot id a saa o ž 4UAl oo K ji j i a tkjs čs spominje: ''…i . lhvj n z t d ja o e et a i, . o e i o razmislite, o vi, koji ste razumom obdareni.' čn ckž d s pd ' ej i au a e o U a oi r m šaj m s n 'pr i n 'j čv kpr it j v a ij e ii a' oe v j'e oj oe s n m z ln m l u đ a e, r e d ae pišj nrd s s n m soanrd. aoe dkzj i ran h a a a t j vg a a T kđr oa e u j i o ae o , ajetu: ''Isaov sluč je u Allaha isti kao i sluč Ademov: od zemlje ga aj aj je stvorio, a zatim rekao: Budi! – on bi.'' (Ali 'Imran, 59. ajet) i

5. Govor Poslanika  ' aa ua dnsi t a,a ooi : ' d sdc ooid i dp pgd K žh – o i adi ngae aao pgiš –ima jednu nagradu.'' n m v e ar , k orei j d j Poslanik  e et s primjenjivao kijas. U Muslimovom Sahihu se jčs am o peoe ai d m j j nm dšom ša ca rg pt žn i r s hd i a u e e o oa ukr , dui u ea n s d a a da su ga pitali istu stvar, tj. umro im je roditelj koji je trebao obaviti hdd,a u a ild ld g oae m et n hP s n  je ažžp s g p a ai a a bv u j o j , ol i ih ti s i ak upitao: ' š m sš aa i n i zdžn d lb t ndkai ' ' t iikd b o b aue, ai io aond ? A a l o o' Odgovorili su: ''Da.'' O r e ' lhv paoj nj eed s n e :' l oo r č Aa v e ar pč ae nadoknadi.'' U ovome hadisu imamo osnovu, a to je pravo ljudi,
17

14 15

Mada nekada slijedi ukor za onoga koji ostavlja mendub. Osnova. 16 Ogranak.

Z ai oon , uoo s čj s t onsn oekjpočvj ai , t oe nč gvri a vm l a e o doi a n o ruaa k u a a đr k u u i u d k m ž i a zaejz oe o počvj fooi . oem t nčn a n kj ruaa i zfu i e i ul j

Fikh drugi dio,Usuli Fikh

53

Fikh drugi dio,Usuli Fikh

54

i a of ' a oj Al oopao(ažž i je dugovanje, dok m m eu t e lhv r hdd) l r, a v , la jpoioaea r ajdg. e rp bvz va n ua s ć a E l- M e s a l i h v e l - m e f a s i d18 Šj -l-islam Ibn Tejmije, rahimehullah, rekao je u svojoj eu h knjizi Mež u -l-fetava, XX tom, 54. str.: ''Nije pametan onaj koji dm ' u razlikuje dobro od zla, nego je pametan onaj koj r anj vć i a za ee z e dbo d v dba vć z o da l' or o da ori ee l d v z . o a' Ibnu-l-Kajjim, rahimehullah, je rekao: 'e ' s t ei a ' r te e l n Ši a m j pi b aj krt i dai n š t i ns t oe gai a r oin oii obc aj te o e a đr r n d j u s v u e, k d Al oo poi in r i a j oi rbv un hvm ž o lhvm rp u i e s Ne v ooa j oo i tu a s te m g h i v n oo ei nm sit CoŠr t em l t krt saa a vm oo e v e . i e ' j i s i oi i vk ju i a o s mes'ela koja skrene od pravde u nepravdu ili iz milosti u nasilje, iz krtu tuo m dotu epsc n e d e 'a aajl d oii š t d urs bsolu i o Šr tm krej i s e, i i j i a u uai u e ' so m t aej .(El-Ealamu-l-muveki'in19) bci Šr tvj u čn m ' l i a i m e ' K d s u j nm d l n gv č j j m ž db i aa e e o ju j oi i e e d e e m n n m oe oi t krt litauej i aud ć s ooč i i ot i son oi a š t čn c kž a e e n i t l s v ihdo s i e, a ni i a t t eš pev dv un m . k pev dv krt i t es i o t r l aa j u A o r l aa oi č ić e m a oa e oa s n spo o D kzz oom šej s nl u suri el-Bekare kada urt . oa a v ij e e a n ln azi Allah  ae ' bre e rt n h v dk ngbš a e et e kž:' oi s po v j se o m ooot n ns n I t i i v a i dok se Allahova vjera slobodno ispovijedati ne mogne.'' (El-Bekare, 193. ajet)

U ajetu se vidi prisutnost koristi, a to je slobodno ispovijedanje vjere, koi ru ottea oj uin l d ut a pi t sš t t e b aj j i o sn e, j eu j borbi – otjkrtea d te ob joaen. pš e oi vć o š tbrae bvza o s e Drugi primjer je u 217. ajetu sure el-Bekare: ''Pitaju te o svetom mjesecu, o ratovanju u njemu. Reci: "Ratovanje u njemu je veliki grijeh; ali je nevjerovanje u Allaha i odvrać anje od Njegova puta i č asnih mjesta i izgonjenje stanovnika njegovih iz njih još i već kod Allaha. A zlostavljanje je gore od ubijanja! Oni ć se neprestano e boriti protiv vas da vas odvrate od vjere vaš ako budu mogli. A oni e, međ vama koji od svoje vjere otpadnu i kao nevjernici umru, – u njihova djela bit ć poniš i na ovome i na onome svijetu, i oni ć e tena e stanovnici Dž ehennema biti, u njemu ć vječ ostati.'' e no

18 19

K rtite oii š t s e. Znaci ili zastave onih koji potpisuju umjesto Allaha  .

Fikh drugi dio,Usuli Fikh

55

Fikh drugi dio,Usuli Fikh

56

Č v kuo k n e s n d ps s n g saa bvz oj kl o i u t j a ot a j a pd oaea e i j au i e ps i ao i u t j d k n s j ia j a pd oaens ot l k n e s n a l j t e s n g saa bvzot ai j au aa oć e kijama, jer je kijam jedan od obaveznih dijelova namaza. N m hr a s čj ka jpt b,p.oj jn pt e a a m u l a r n o eenrčv k e a u a u u je r e u i oet em hae an poaen t oi l i ,aam n pns n u r , e rnđ ia s e n t a n š m še d u e pes joi d j eu ei . r te s ae t l n oa m d šu Razlozi zbog kojih kijas mož biti pogreš e an: 1) Ako propis nema svog konkretnog razloga (uzroka dnšn )npP s n je naredio onome ko jede devino meso da ooej ,r. ol i a ak uzme abdest nakon toga. Iz toga se vidi da jedenje devinog mesa kvari abdest. Ako bi neko na osnovu ovog hadisa naredio da se uzme abdest nakon jedenja mesa od srne –takav kijas ne bi bio ispravan zt š nm m knr a r l P s n oe  naredbe za a t e a o oke n a o ol i v o o t zg ak ui ajads u vm s čj z n bet oo l a . m e a u u 2 N ps j j zj n k ie( z g)z eual iea ) eot a e a di e l r l a i đ s f ' on e č l ao m a r (soe or k)nraob čv kzbai sko gođ,aa onv i ga a p: k i oj ar o o d rža t n , e n d t k a n b b i r a, a š oe v e t rnm j iuiu a is e i i s a n zt t v di s a e a s l jj o pv o o j vi u t l p kj s dns poi Iaj oin uoo s čj dkj o o j e ooi rp .l e p aj o s l j e vm l a , o e u u propis zabranjenost. 3) Neuzimanje u obzir svih faktora u kojima ovisi illa, npr: ao b čv k ui ui soa s a p i r n e m šej k i oj b b u vg i , o s a im ij u e o c n pvj ln uej ao s nć kzi uivm zt š ia a b t u se čn k,n e ee an i b t a t s o a t l z uiv ovt o ol so i (d ad j t uin i aaaj kšn t e paa U oo om zi e e b aj npdn , r j u g r . vm ) s j e e ee đ v s čj čv k etui ui ,ln e oi o aaaj zt š j l a oj j e b b u a i pč i npdn ,a t e u u e s o c ij n e o o on ''vlasnik krvi.''

U ej i au ' aas soedi š t unkm d l čn c kž:' d e uč v e te eo ju a K j e e ui ć s oakj j m n . A ouio d l m žm db i č i e n o e aj' k ne a a' s m ju oe o oi t e t krta u doitu o j vć o t krt t a e oot i oi,l j n š t kj e ea d e oii a ćm s v i s ie e a s, d at t krt ao e e i ei š t D kz a v j tgvr lh  u oi kk s n b dsa ta oa z ooe e oo Al a: s l e. s a ''Ne grdite one kojima se oni pored Allaha klanjanju da ne bi i oni npaen i ems ć š gvr Al agd i (El-En'am, 108. ervdo n iei t ooe l h ri. l a a l' ' ajet)

Fikh drugi dio,Usuli Fikh

57

Fikh drugi dio,Usuli Fikh

58

4 A os uiuuai n š n e dn . onte aiu ) k e l bc oo t i o j P za j hd l o j e s km s kž d j bdi dšoP s n ugvr i ud j o e e ae a e eu oa ol i n ak ooe m a e ć oć s so m spuo ur aaso dn. rp z oa pi a vj urgm o o a znkm au Poi a vj m s per jet d j oaea ui tkf e Ia a ovaj propis jeste r š j e a e bvzn č i e r .l z ka s ni a t l oćn s žnm ur aaso dn,lnk ddj n t iud pej a eo e a znkm au a ei oa au l a m i u l čv km r b i eu . v s čti l n r l azo kj oj oa i bdi O o u er g va a o bg o h e t n i a zg i uej iree k au čn cgiš u is. a j j

Metode spoznavanja ille U ej io i n da ai : čn ctč e a v nč a a n n 1) Predajom. 2) R zm j aj izoej ipoi (t bt Pea au ivn m i đn m z rp a ii a . r j e e v e s sn ) d a m ž b ian, a š kž Al nknš gvrkk j j a oe i j a ko t ae lh ao t ooi ao e e n t s o a o d Ademov sin ubio drugoga: ''Zbog toga smo Mi propisali sinovima Israilovim: ako neko ubije nekoga ko nije ubio nikoga, ili onoga koji na Zemlji nered ne č –kao da je sve ljude poubijao; a ako neko ini bude uzrok da se neč ž sač –kao da je svim ljudima ž iji ivot uva, ivot sač uvao. Našposlanici su im jasne dokaze donosili, ali su mnogi od i njih, i poslije toga, na Zemlji sve granice zla prelazili.'' (El-Ma'ide, 32. ajet) Ponekad se na illu u predaji ukazuje izdaleka. Allah ae ' kž:' I p a tomeenmpaj –rct j npi t s zt n oće i j e j čo rn tu s u eio e era ot a e pi jn , o t s žnm z vim meeng rn … a ea a a re e j čo paj j s a

'' (El-Bekare, 222. ajet) Illa u ovom poi j urei je neprijatnost –na ovu illu rp u e ičto s s j n e i k ouaaoua t vć ut uej i al či a sou i d et kzn j r n ju e s o čn c zk ui n onv e a j l veznika f koji dolazi u ajetu, a ukazuje na uzrok i posljedicu. U ej i aoepi j z ii a n onv pai:' e čn c nvd r e a sn t a sou r l 'v a m r tb va S š o t pija je zabranjeno.'' Oni na osnovu razumijevanja propisa o zk uu d jpoiieut r oo ot al čj ae rp l,s a ,pj s j u sl v i n .

Pravila iz usuli fikha 59 60

Fikh drugi dio,Usuli Fikh

Fikh drugi dio,Usuli Fikh

''El-m šktt ž u t eaa u i e u d b -tejsir'' – ekć zh ea l š u t oa atv o ki . š j a c Dokaz za ovo pravilo jeste: Allah ž da vam olakš a ne da eli a, poteš e imate. (El-Bekare, 185. ajet) koć

pkz ajl bv ior e ai zknm A o e ita u oai n j ai pdš z t aoo . k n bo šo v eu k m i sdi si ul ai iaa u ekć ztš bl oi un u vm sm n bzpl t ou a t io v c i i š o o p ns e n ka o m sm n za ćd s oi ee ikom em t o r i d ul aa nj ia e nnć n a l i u žli at i. U situaciji kada postoji š eri'atska i dunjaluč sudnica, ka č ovjeku je zabranjeno da ide u dunjaluč sudnicu. ku

Kada god se pojavi teš a Š koć eri'at donosi olakš icu. Poznato je da je Poslanik uvijek izmeđ dvije stvari birao u lakš Poslanik je rekao: ' as n bj d ć o žt so e u. ' e e o m a u t a vm D i e i Ummetu naredio bih im da koriste misvak prije svakog namaza.'' (iee ua i sm Blž B hr Mul ) j i i R z zz o ki u bdt a r a čn c a u ldć al ia l š u i em pe uej i s seei o a c a i m am j : 1 P t ajjurk l š en m rs pst ka s ) u vn e z o ki ,e oa e oti r ie o e o a c i, t namaz itd. 2 B l tr s v aal z o ki u rj m i dt a. ) o spe t l r o a l š u bo i b em e daj z g a c n a i 3) Prisila. 4) Zaborav. 5) Neznanje. 6 T šoa dut n nvl,a š jvl a l , ) ekć i rš ee eo eko t e ek g d v j o i a poplava, zemljotres itd. 7) Nepotpunost. O o r i uej i oie si pol i a o zds oa v pa l čn ckrtu v rb m m kj aee vj vo a s m e i U m t aa n ps jšr t e un eng s sudi prema m e D ns e ot e e 's sdi ,eo e . o i k a c zkn a o s i ii l d D ljčv k dzo eo aoi kj uz sl j i aie oj u ovln m e m li u . e j uo k m nk nš ur e a d u u un u ao ir i kl o u eo et ka d oe t sdi kk b t ž i o d c ao so pao K aa r s v a eo u lt kć kjjzdsa vj r ? r pe t l nvl i e ou o e aei e v đ daj j iš a l čv k:k n oe t sdi t kć ć oti t a oj u oj aao e d uu un u e oa e s tia čv k e c š a d e b a ovln d t žso pao t sdi m ,z e i dzo eo ar ivj r ui un a au n v j a e v m c 61 Fikh drugi dio,Usuli Fikh

« opdr nšn dps s ia ai d srn,a snmvć G soau a,e out r m nš a keukd i a e ic m na pravi put ukazao, i daruj nam Svoju milost; Ti si, uistinu, Onaj koji mnogo daruje » Ali Imran 8.

l t :bu ež N z, e o A dl di eo. kr m d . . or aes :a z Aai A dr h a K l i ba t tH m a l ć bur m n a b ,... d ka g, a ać šra k r ezapo.a er e s bb U e , e jsae ni: rfs m de Mu, i m j it c j s a n r d a it p:I Ln i j šm a O i zn a A z

Fikh drugi dio,Usuli Fikh

62