HƯỚNG DẪN SỬ DỤNG SPSS 

TRẦN NGỌC VŨ

Môc Lôc
1

2
3

4

5

6

7

8

BµI 1 – Tæng quan ............................................................................................................................... 1
1.1
C¸c cöa sæ trong SPSS................................................................................................................... 1
1.2
Thanh menu {Menu}.................................................................................................................... 2
1.3
Thanh c«ng cô {Toolbars} ............................................................................................................ 2
1.4
Thanh t×nh tr¹ng {Status Bar} ....................................................................................................... 3
1.5
Hép tho¹i {Dialogue box} ............................................................................................................ 3
1.5.1
Tªn biÕn vµ nh·n biÕn trong c¸c danh s¸ch cña hép tho¹i......................................................... 4
1.5.2
C¸c nót trong hép tho¹i ........................................................................................................... 5
1.5.3
Hép tho¹i phô.......................................................................................................................... 5
1.5.4
Lùa chän biÕn .......................................................................................................................... 6
BµI 2: Më C¸c tÖp tin d÷ liÖu .............................................................................................................. 9
2.1
Khëi ®éng SPSS............................................................................................................................ 9
2.2
Më mét file ................................................................................................................................ 10
BµI 3: Cöa sæ Data Editor ................................................................................................................. 13
3.1
Data View .................................................................................................................................. 13
3.2
Variable View ............................................................................................................................ 14
3.2.1
Tªn biÕn................................................................................................................................. 15
3.2.2
C¸c thang ®o ......................................................................................................................... 16
3.2.3
Lo¹i biÕn ............................................................................................................................... 16
3.2.4
Nh·n biÕn {Variable Labels} ................................................................................................. 17
3.2.5
Nh·n trÞ sè cña biÕn {Value Labels}....................................................................................... 17
3.2.6
TrÞ sè khuyÕt thiÕu {Missing Value}........................................................................................ 18
3.3
NhËp d÷ liÖu............................................................................................................................... 19
3.4
HiÖu ®Ýnh d÷ liÖu trong b¶ng Data View...................................................................................... 21
3.4.1
C¾t, sao chÐp vµ d¸n c¸c trÞ sè cña d÷ liÖu ............................................................................. 22
3.4.2
ChÌn thªm c¸c ®èi t−îng míi ................................................................................................. 22
3.4.3
ChÌn mét biÕn míi ................................................................................................................. 23
3.4.4
Thay ®æi lo¹i d÷ liÖu .............................................................................................................. 24
3.5
T×nh tr¹ng läc ®èi t−îng trong Data Editor .................................................................................. 24
Bµi 4: C¸c phÐp biÕn ®æi d÷ liÖu........................................................................................................ 25
4.1
TÝnh to¸n biÕn {Compute Variable}............................................................................................ 25
4.1.1
TÝnh to¸n biÕn víi tuú chän If Cases....................................................................................... 26
4.1.2
Type&Label {Lo¹i vµ nh·n biÕn} trong hép tho¹i Compute Variable ..................................... 27
4.2
§Õm sè lÇn x¶y ra cña c¸c trÞ sè trong c¸c ®èi t−îng.................................................................... 27
4.3
M· ho¸ l¹i d÷ liÖu....................................................................................................................... 29
4.3.1
M· ho¸ l¹i d÷ liÖu ngay trong biÕn cã s½n (kh«ng t¹o thµnh biÕn míi) .................................. 29
4.3.2
M· ho¸ thµnh biÕn kh¸c......................................................................................................... 30
Bµi 5: §iÒu khiÓn file vµ biÕn ®æi file................................................................................................. 33
5.1
S¾p xÕp c¸c ®èi t−îng ................................................................................................................. 33
5.2
Chän c¸c ®èi t−îng {Select Cases}.............................................................................................. 34
5.2.1
Select Cases: If ...................................................................................................................... 35
5.2.2
Select Cases: Random Sample ................................................................................................ 36
5.2.3
Select Cases: Range ............................................................................................................... 37
Bµi 6: Lµm viÖc víi kÕt xuÊt .............................................................................................................. 38
6.1
Cöa sæ Viewer ............................................................................................................................ 38
6.1.1
ThÓ hiÖn vµ dÊu c¸c kÕt qu¶ ................................................................................................... 39
6.1.2
Di chuyÓn, sao chÐp vµ xo¸ bá c¸c kÕt qu¶ ............................................................................. 40
Bµi 8: Frequencies {TÇn sè}............................................................................................................... 41
7.1
KÕt xuÊt mÉu.............................................................................................................................. 41
7.2
§Ó thu ®−îc c¸c tÇn sè vµ c¸c thèng kª ....................................................................................... 43
7.2.1
Frequencies Statistics............................................................................................................. 43
7.2.2
Frequencies Charts................................................................................................................ 44
Bµi 7: B¶ng trô/xoay {pivot table}..................................................................................................... 46
8.1
Thao t¸c ®èi víi mét b¶ng trô ..................................................................................................... 46
8.2
Lµm viÖc víi c¸c trang/líp {Layer}............................................................................................. 50

1

Bµi 1 – Tæng quan

SPSS for Windows cung cÊp mét hÖ thèng qu¶n lý d÷ liÖu vµ ph©n tÝch thèng kª trong
mét m«i tr−êng ®å ho¹, sö dông c¸c tr×nh ®¬n m« t¶ {menu} vµ c¸c hép tho¹i {dialogue
box} ®¬n gi¶n ®Ó thùc hiÖn hÇu hÕt c¸c c«ng viÖc cho b¹n. PhÇn lín c¸c nhiÖm vô cã thÓ
®−îc hoµn thµnh chØ b»ng c¸ch rª vµ nh¾p chuét.
Bªn c¹nh giao diÖn rª‐nh¾p chuét ®Ó ph©n tÝch thèng kª, SPSS for Windows cung cÊp:
Data Editor {Cöa sæ HiÖu ®Ýnh d÷ liÖu}.

Mét hÖ thèng d¹ng b¶ng tÝnh {worksheet} uyÓn
chuyÓn ®Ó ®Þnh nghÜa, nhËp, hiÖu ®Ýnh, vµ thÓ hiÖn d÷ liÖu.
Cöa sæ Viewer cho phÐp dÔ dµng duyÖt c¸c kÕt qu¶ cña b¹n, thÓ
hiÖn vµ che giÊu cã thÓ chän läc c¸c kÕt xuÊt {output}, thay ®æi trËt tù cña c¸c kÕt qu¶, vµ
di chuyÓn c¸c b¶ng vµ ®å thÞ gi÷a SPSS for Windows vµ c¸c tr×nh øng dông kh¸c
Viewer {Cöa sæ Viewer}.

C¸c kÕt qu¶ cña b¹n sÏ sinh ®éng víi c¸c
b¶ng trô ®a chiÒu. Kh¸m ph¸ c¸c b¶ng cña b¹n b»ng c¸ch bè trÝ l¹i c¸c hµng, c¸c cét, vµ
c¸c trang/líp {layer}. Béc lé c¸c ph¸t hiÖn quan träng cã thÓ bÞ mÊt trong c¸c b¸o c¸o
tiªu chuÈn. So s¸nh c¸c nhãm dÔ dµng b»ng c¸ch chia t¸ch b¶ng cña b¹n sao cho mçi lÇn
chØ cã mét nhãm ®−îc thÓ hiÖn.
Multidimemtion pivot table {B¶ng trô ®a chiÒu}.

High‐revolution graphics {§å thÞ cã ®é ph©n gi¶i/®é nÐt cao}.

C¸c biÓu ®å h×nh trßn, ®å thÞ cét,
biÓu ®å tÇn suÊt, ®å thÞ ph©n t¸n cã ®é ph©n gi¶i cao, mµu s¾c sèng ®éng, c¸c ®å thÞ ba
chiÒu, vµ h¬n thÕ n÷a ®−îc bao gåm nh− lµ c¸c tÝnh n¨ng chuÈn trong SPSS.
Database access {Truy cËp d÷ liÖu}.

Truy cËp d÷ liÖu tõ c¸c c¬ së d÷ liÖu b»ng c¸ch sö dông
tr×nh chØ dÉn Database Wizard thay v× c¸c truy vÊn SQL phøc t¹p.
Data transformation {BiÕn ®æi d÷ liÖu}.

TÝnh n¨ng biÕn ®æi d÷ liÖu gióp b¹n cã ®−îc d÷ liÖu
s½n sµng cho c¸c b−íc ph©n tÝch. B¹n cã thÓ dÔ dµng nhãm, bæ sung, tæng hîp, trén, chia
vµ chuyÓn ®æi file, vµ h¬n thÕ n÷a.

1.1 C¸c cöa sæ trong SPSS
Cã mét sè lo¹i cöa sæ kh¸c nhau trong SPSS:
Data Editor.

Cöa sæ nµy thÓ hiÖn néi dung cña file d÷ liÖu. B¹n cã thÓ lËp mét file d÷ liÖu
míi hoÆc hiÖu chØnh thay ®æi mét file ®· cã s½n víi cöa sæ Data Editor. Cöa sæ Data
Editor tù ®éng më ra khi b¹n kÝch ho¹t/khëi ®éng SPSS. B¹n chØ cã thÓ mét file d÷ liÖu
t¹i mét thêi ®iÓm mµ th«i (kh«ng thÓ më h¬n mét file d÷ liÖu vµo cïng mét thêi ®iÓm).

Viewer.

Mäi kÕt qu¶ thèng kª, b¶ng, biÓu ®å ®−îc thÓ hiÖn trong cöa sæ Viewer. B¹n cã
thÓ hiÖu ®Ýnh kÕt xuÊt vµ l−u nã ®Ó sö dông sau nµy. Mét cöa sæ Viewer tù ®éng më ra
khi b¹n ch¹y mét thñ tôc ®Çu tiªn t¹o nªn kÕt xuÊt.
Draft Viewer.

B¹n cã thÓ tr×nh bµy kÕt xuÊt nh− lµ c¸c v¨n b¶n b×nh th−êng (thay v× c¸c
b¶ng trô) trong cöa sæ Draft Viewer.
Pivot Table Editor.

KÕt xuÊt ®−îc tr×nh bµy trong c¸c b¶ng trô cã thÓ ®−îc chØnh söa b»ng
nhiÒu c¸ch víi cöa sæ Pivot Table Editor. B¹n cã thÓ hiÖu ®Ýnh ®o¹n v¨n b¶n, chuyÓn ®æi
d÷ liÖu gi÷a hµng vµ cét, bæ sung mµu, t¹o c¸c b¶ng ®a chiÒu vµ Èn hoÆc hiÓn thÞ mét
c¸ch cã chän läc c¸c kÕt qu¶.
Chart Editor.

B¹n cã thÓ chØnh söa c¸c ®å thÞ chÊt l−îng cao trong c¸c cöa sæ chart editor.
B¹n cã thÓ thay ®æi mµu, chän lo¹i ph«ng hoÆc cì ch÷, chuyÓn ®æi trôc tung víi trôc
hoµnh, xoay c¸c ®å thÞ ba chiÒu, vµ thËm chÝ thay c¶ lo¹i ®å thÞ.
Text Output Editor.

C¸c kÕt xuÊt d¹ng v¨n b¶n kh«ng ®−îc thÓ hiÖn trong c¸c b¶ng trô cã
thÓ ®−îc chØnh söa víi cöa sæ Text Output Editor. B¹n cã thÓ hiÖu ®Ýnh kÕt xuÊt vµ thay
c¸c thuéc tÝnh cña ph«ng ch÷ (d¹ng, lo¹i, mµu, cì).
Syntax Editor.

B¹n cã thÓ d¸n c¸c lùa chän trong c¸c hép tho¹i vµo mét cöa sæ syntax, n¬i
mµ c¸c lùa chän cña b¹n xuÊt hiÖn d−íi d¹ng c¸c có ph¸p lÖnh. B¹n cã thÓ hiÖu ®Ýnh c¸c
có ph¸p lÖnh ®Ó tËn dông c¸c ®Æc tÝnh ®Æc biÖt cña SPSS kh«ng cã s½n trong c¸c hép
tho¹i. B¹n còng cã thÓ l−u c¸c m· lÖnh nµy trong mét file ®Ó sö dông cho nh÷ng c«ng
viÖc tiÕp theo cña SPSS.
Script Editor. Kü

thuËt tù ®éng OLE cho phÐp b¹n tuú biÕn vµ tù ®éng ho¸ nhiÒu nhiÖm vô
trong SPSS. Sö dông cöa sæ Script Editor ®Ó lËp vµ hiÖu ®Ýnh c¸c tr×nh nhá c¬ b¶n.

1.2 Thanh menu {Menu}
RÊt nhiÒu nhiÖm vô b¹n muèn tiÕn hµnh víi SPSS b¾t ®Çu víi viÖc lùa chän c¸c menu
{tr×nh ®¬n}. Tõng cöa sæ trong SPSS cã c¸c menu riªng cña nã víi c¸c lùa chän menu
thÝch hîp cho lo¹i cöa sæ ®ã.
Hai menu Analysis vµ Graphs lµ cã s½n ®èi víi mäi lo¹i cöa sæ, lµm cho viÖc t¹o c¸c kÕt
xuÊt míi rÊt nhanh chãng mµ kh«ng ph¶i chuyÓn ®æi gi÷a c¸c cöa sæ.

1.3 Thanh c«ng cô {Toolbars}
Tõng cöa sæ SPSS cã c¸c thanh c«ng cô riªng cña nã cho phÐp truy cËp nhanh ®Õn c¸c
nhiÖm vô th«ng dông. Cã mét sè cöa sæ cã h¬n mét thanh c«ng cô.

H×nh 1‐2: Thanh c«ng cô víi trî gióp chØ dÉn c«ng cô {ToolTip Help}

1.4 Thanh t×nh tr¹ng {Status Bar}
Thanh t×nh tr¹ng {status bar} n»m ë ®¸y cña tõng cöa sæ SPSS cung cÊp c¸c th«ng tin
d−íi ®©y:
Command status {T×nh tr¹ng lÖnh}.

§èi víi tõng lÖnh hoÆc thñ tôc mµ b¹n ch¹y, mét sè ®Õm
c¸c ®èi t−îng/tr−êng hîp {case} chØ ra sè l−îng c¸c ®èi t−îng ®−îc xö lý. §èi víi c¸c
thñ tôc ®ßi hái ph¶i xö lý lÆp, sè lÇn lÆp ®−îc thÓ hiÖn.
Filter status {T×nh tr¹ng läc}.

NÕu b¹n chän mét mÉu ngÉu nhiªn hoÆc mét tËp hîp phô c¸c
®èi t−îng ®Ó ph©n tÝch, th«ng tin Filter on chØ ra r»ng mét vµi nhãm ®èi t−îng nµo ®ã
®ang ®−îc läc vµ kh«ng ph¶i mäi ®èi t−îng trong tÖp tin d÷ liÖu ®−îc ®−a vµo ph©n tÝch.
Weight status {T×nh tr¹ng gia quyÒn}.

Th«ng tin Weight on chØ ra r»ng mét biÕn gia quyÒn
®ang ®−îc sö dông ®Ó gia quyÒn c¸c ®èi t−îng cho ph©n tÝch.
Split status {T×nh tr¹ng chia t¸ch}.

Th«ng tin Split on chØ ra r»ng file d÷ liÖu ®ang ®−îc chia
t¸ch thµnh mét sè nhãm ®Ó ph©n tÝch, ®−îc dùa vµo c¸c trÞ sè cña mét hoÆc mét sè biÕn
lËp nhãm/ph©n tæ.

1.5 Hép tho¹i {Dialogue box}
HÇu hÕt c¸c lùa chän menu më ra c¸c hép tho¹i. B¹n sö dông hép tho¹i ®Ó lùa chän c¸c
biÕn vµ c¸c tuú chän cho ph©n tÝch
Tõng hép tho¹i chÝnh cho c¸c thñ tôc thèng kª vµ ®å thÞ cã mét sè c¸c bé phËn c¬ b¶n
Danh s¸ch biÕn nguån.

Mét danh s¸ch c¸c biÕn trong file d÷ liÖu lµm viÖc. ChØ cã c¸c lo¹i
biÕn ®−îc phÐp bëi c¸c thñ tôc ®−îc chän míi ®−îc thÓ hiÖn trong danh s¸ch nguån.
ViÖc ding c¸c biÕn chuçi d¹ng ng¾n hay dµi bÞ h¹n chÕ bëi rÊt nhiÒu thñ tôc.
Danh s¸ch (hoÆc c¸c danh s¸ch) biÕn ®Ých.

Mét hoÆc mét vµi danh s¸ch thÓ hiÖn c¸c biÕn b¹n
võa chän cho ph©n tÝch, ch¼ng h¹n nh− danh s¸ch biÕn ®éc lËp vµ phô thuéc.
Nót Ên ®iÒu khiÓn {Command pushbutton}.

C¸c nót chØ dÉn ch−¬ng tr×nh thùc hiÖn mét t¸c
vô, ch¼ng h¹n nh− ch¹y mét thñ tôc, thÓ hiÖn phÇn th«ng tin Trî gióp, hoÆc më ra mét
hép tho¹i con ®Ó tiÕn hµnh c¸c lùa chän cô thÓ bæ sung.

§Ó cã ®−îc th«ng tin vÒ c¸c nót ®iÒu khiÓn trong mét hép tho¹i, nh¾p chuét ph¶i lªn nót
®ã.
H×nh 1‐5: C¸c bé phËn ®iÒu khiÓn hép tho¹i
Danh s¸ch biÕn
nguån

Danh s¸ch
biÕn ®Ých

C¸c nóm
nhÊn c©u
lÖnh

C¸c nóm
nhÊn hép
tho¹i phô

1.5.1 Tªn biÕn vµ nh∙n biÕn trong c¸c danh s¸ch cña hép tho¹i
B¹n cã thÓ thÓ hiÖn hoÆc lµ tªn biÕn hoÆc lµ nh·n biÕn trong danh s¸ch cña hép tho¹i. Do
tªn biÕn bÞ h¹n chÕ bëi 8 ký tù, nh·n biÕn th−êng cung cÊp nhiÒu th«ng tin m« t¶ biÕn
h¬n.

§ §Ó ®iÒu khiÓn sù thÓ hiÖn tªn biÕn hay nh·n biÕn trong danh s¸ch cña hép tho¹i, trong
Options trong menu Edit ë bÊt kú lo¹i cöa sæ nµo cña SPSS.

§ §Ó ®Þnh nghÜa hoÆc chØnh söa nh·n biÕn, h·y nh¾p ®óp tªn biÕn trong cöa sæ Data
Editor vµ sau ®ã nh¾p Labels.

§ §èi víi d÷ liÖu nhËp tõ c¸c nguån c¬ së d÷ liÖu, tªn c¸c tr−êng ®−îc sö dông lµm
nh·n biÕn.

§ §èi víi nh·n biÕn qu¸ dµi, chØ con trá lªn nh·n trong danh s¸ch ®Ó xem toµn bé nh·n
biÕn ®ã.

§ NÕu kh«ng cã nh·n biÕn nµo ®−îc x¸c ®Þnh th× tªn biÕn sÏ ®−îc thÓ hiÖn.

H×nh 1‐6: C¸c nh·n biÕn ®−îc thÓ hiÖn trong mét hép tho¹i

1.5.2 C¸c nót trong hép tho¹i
Cã 5 nót nhÊn tiªu chuÈn trong hÇu hÕt c¸c hép tho¹i:

§

OK.

§

Paste.

§

Reset.

§

Cancel.

§

Help.

Ch¹y thñ tôc. Sau khi b¹n chän c¸c biÕn nghiªn cøu vµ chän bÊt kú c¸c tuú chän
bæ sung nµo, nh¾p OK ®Ó ch¹y thñ tôc. §iÒu nµy còng ®ång thêi ®ãng hép tho¹i l¹i.
T¹o có ph¸p c©u lÖnh tõ c¸c lùa chän trong hép tho¹i vµ d¸n có ph¸p vµo mét
cöa sæ có ph¸p. Sau ®ã b¹n cã tuú biÕn c¸c c©u lÖnh víi c¸c ®Æc tÝnh bæ sung kh«ng
cã s½n trong hép tho¹i.
Bá chän bÊt kú biÕn nµo trong danh s¸ch c¸c biÕn ®−îc chän vµ thiÕt lËp mÆc
®Þnh cho mäi tuú chän trong hép tho¹i vµ bÊt kú hép tho¹i phô nµo.
Xo¸ bá bÊt kú thay ®æi nµo trong thiÕt lËp hép tho¹i kÓ tõ lÇn cuèi nã ®−îc më
ra vµ ®ãng hép tho¹i l¹i. Trong mçi lÇn lµm viÖc víi SPSS c¸c thiÕt lËp trong hép
tho¹i lµ lu«n tån t¹i cho ®Õn khi b¹n tho¸t khái SPSS. Mét hép tho¹i duy tr× mäi thiÕt
lËp mµ b¹n chän cho ®Õn khi b¹n thiÕt lËp l¹i. .
Nóm nµy cho b¹n cöa sæ trî gióp d¹ng chuÈn cña h·ng Microsoft bao gåm c¸c
th«ng tin vÒ hép tho¹i hiÖn t¹i. B¹n còng cã thÓ nhËn ®−îc c¸c trî gióp trong c¸c nóm
®iÒu khiÓn riªng trong tõng hép tho¹i b»ng c¸ch nh¾p chuét ph¶i lªn nã.

1.5.3 Hép tho¹i phô
Do hÇu hÕt c¸c thñ tôc ®Òu cung cÊp mét sù uyÓn chuyÓn lín, kh«ng ph¶i mäi lùa chän
®Òu cã thÓ ®−îc bao hµm chØ trong mét hép tho¹i. Hép tho¹i chÝnh bao gåm c¸c th«ng tin

tèi thiÓu ®ßi hái ®Ó ch¹y mét thñ tôc. C¸c thiÕt lËp bæ sung ®−îc thùc hiÖn trong c¸c hép
tho¹i phô.
Trong hép tho¹i chÝnh, nóm nhÊn víi ba dÊu chÊm (…) ®»ng sau tªn cña nã chØ ra r»ng
mét hép tho¹i phô sÏ ®−îc xuÊt hiÖn nÕu b¹n nhÊn chuét vµo nã.
1.5.4 Lùa chän biÕn
§Ó lùa chän mét biÕn, b¹n chØ ®¬n gi¶n nh¾p chuét vµo nã trong danh s¸ch c¸c biÕn
nguån vµ nh¾p nóm mòi tªn ph¶i n»m bªn c¹nh danh s¸ch c¸c biÕn nguån. NÕu chØ cã
mét danh s¸ch c¸c biÕn nguån, b¹n cã thÓ nh¾p ®óp c¸c biÕn ®¬n ®Ó chuyÓn chóng tõ
danh s¸ch nguån sang danh s¸ch tíi.
B¹n cã thÓ chän nhiÒu biÕn mét lóc:

§ §Ó chän nhiÒu biÕn n»m kÒ nhau liªn tôc trong danh s¸ch c¸c biÕn nguån, nh¾p vµo
biÕn ®Çu tiªn vµ gi÷ phÝm Shift vµ nh¾p vµo biÕn cuèi cïng.

§ §Ó chän c¸c biÕn kh«ng n»m kÒ nhau liªn tôc (n»m c¸ch qu·ng) trong danh s¸ch c¸c
biÕn nguån, h·y sö dông ph−¬ng ph¸p nh¾p+Ctrl. Chän biÕn ®Çu tiªn, sau ®ã gi÷
phÝm Ctrl vµ nh¾p biÕn tiÕp theo, vµ cø thÕ tiÕp tôc cho ®Õn biÕn cuèi cïng.

§ §Ó chän mäi biÕn trong danh s¸ch, nhÊn Ctrl+A
H×nh 1‐7: Lùa chän nhiÒu biÕn víi kü thuËt Shif t cïng víi nh¾p chuét

H×nh 1‐8: Chän nhiÒu biÕn kÕ tiÕp nhau víi kü thuËt Ctrl cïng víi nh¾p chuét

§Ó cã ®−îc th«ng tin vÒ mét biÕn trong mét danh s¸ch trong mét hép tho¹i

4 Nh¾p chuét tr¸i lªn mét biÕn trong mét danh s¸ch ®Ó chän nã
4 Nh¾p chuét ph¶i bÊt kÓ n¬i nµo trong danh s¸ch
4 Chän Variable Information trong menu pop‐up
H×nh 1‐9: Xem th«ng tin vÒ biÕn dïng phÝm chuét ph¶i

§Ó nhËn ®−îc th«ng tin vÒ nóm ®iÒu khiÓn trong hép tho¹i
4 Nh¾p chuét tr¸i lªn nóm b¹n muèn biÕt

4 Chän What’s This? Trong menu pop‐up.
Mét cöa sæ pop‐up thÓ hiÖn th«ng tin vÒ nóm ®iÒu khiÓn.
H×nh 1‐10: Trî gióp d¹ng “What’s This?”pop‐up b»ng c¸ch nh¾p phÝm ph¶i chuét

2

Bµi 2: Më C¸c tÖp tin d÷ liÖu

C¸c file d÷ liÖu cã c¸c ®Þnh d¹ng kh¸c nhau, vµ phÇn mÒm nµy ®−îc thiÕt kÕ ®Ó qu¶n lý
chóng, bao gåm:

§ C¸c b¶ng tÝnh worksheet ®−îc lËp trong Execl hoÆc Lotus
§ C¬ së d÷ liÖu ®−îc lËp d−íi ®Þnh d¹ng dBASE vµ SQL
§ C¸c file d¹ng text ASCII víi kiÓu Tab‐deliminated
§ C¸c file trong ®Þnh d¹ng SPSS ®−îc lËp trong c¸c hÖ ®iÒu hµnh kh¸c
§ C¸c file d÷ liÖu SYSTAT
2.1 Khëi ®éng SPSS

Trªn mµn h×nh desktop cña Widows nh¾p vµop biÓu t−îng
HoÆc më phÝm Start, All programs, SPSS for WIndows, SPSS 12.0.1 for Windows

SÏ xuÊt hiÖn cöa sæ SPSS Data Editor vµ mét hép tho¹i nh− sau:

9

ž Run the tutorial:

Ch¹y ch−¬ng tr×nh trî

gióp
ž Type in data: NhËp d÷

liÖu míi

ž Run an existing query:

Ch¹y mét truy

vÊn d÷ liÖu ®· cã s½n
ž Create new query using Database Wizard:

LËp mét truy vÊn d÷ liÖu sö dông
Database Wizard
ž Open an existing data source:

Më file d÷

liÖu ®· cã s½n
(Chó ý: Hép tho¹i nµy chØ xuÊt hiÖn mét
lÇn khi b¹n khëi ®éng SPSS)

2.2 Më mét file

§ NÕu ®· cã s½n mét file d÷ liÖu, b¹n cã thÓ më nã b»ng lùa chän ž Open an existing data
source

vµ nh¨p vµo More Files;

§ NÕu ®ang ë trong cöa sæ SPSS Data Editor:
Tõ thanh menu chän
File
Open
Data…

4 Trong hép tho¹i Open File, chän file mµ b¹n muèn më
4 Nh¾p Open
Bªn c¹nh c¸c file ®−îc l−u d−íi ®Þnh d¹ng cña SPSS, b¹n cã thÓ më c¸c file cã ®Þnh d¹ng
cña Excel, Lotus, dBASE, tab‐deliminated mµ kh«ng cÇn ph¶i chuyÓn ®æi chóng sang
mét ®Þnh d¹ng trung gian hoÆc nhËp c¸c th«ng tin ®Þnh nghÜa d÷ liÖu
§Ó më mét tÖp tin {file} Excel

T¹i cöa sæ SPSS Data Editor, tõ thanh menu chän
File
Open
Data…

10

4 Trong hép tho¹i Open File, chän file mµ b¹n muèn më
4 Nh¾p Open
4 Trong hép tho¹i Open File, chän nn¬i l−u gi÷ file (Look in); chän lo¹i file (Files of type) vµ
sau ®ã chän tªn file (File name)

Hép tho¹i Opening Excel Data Source xuÊt hiÖn

H·y chän Worksheet mµ b¹n ®Þnh më (®èi víi file cã nhiÒu h¬n mét worksheet).

11

12

3

Bµi 3: Cöa sæ Data Editor

Cöa sæ Data Editor cung cÊp mét ph−¬ng ph¸p gièng nh− b¶ng tÝnh, thuËn tiÖn ®Ó lËp vµ
hiÖu ®Ýnh c¸c file d÷ liÖu. Cöa sæ Data Editor tù ®éng më khi b¹n b¾t ®Çu khëi ®éng
SPSS.
Cöa sæ Data Editor cung cÊp hai lo¹i b¶ng xem d÷ liÖu:
Data view.

ThÓ hiÖn trÞ sè d÷ liÖu thùc hoÆc c¸c nh·n trÞ sè ®−îc x¸c ®Þnh

Variable view.

ThÓ hiÖn c¸c th«ng tin ®Þnh nghÜa vÒ biÕn, bao gåm c¸c nh·n biÕn vµ nh·n
trÞ sè biÕn ®−îc x¸c ®Þnh, lo¹i d÷ liÖu (vÝ dô nh− d¹ng chuçi, d¹ng ngµy th¸ng, vµ d¹ng
sè), thang ®o (®Þnh danh, ®Þnh h¹ng, hoÆc tû lÖ), vµ c¸c trÞ sè khuyÕt thiÕu do ng−êi
Trong c¶ hai b¶ng, b¹n cã thÓ bæ sung, vµ xo¸ c¸c th«ng tin ®−îc l−u chøa trong file d÷
liÖu.

3.1 Data View
H×nh 5‐1: Data view

RÊt nhiÒu thuéc tÝnh cña Data View còng gièng nh− nh÷ng g× ®−îc t×m thÊy trong c¸c
phÇn mÒm sö dông b¶ng tÝnh, (vÝ dô nh− Excel). Tuy nhiªn còng cã mét sè sù kh¸c biÖt
quan träng:
13

§ C¸c hµng lµ c¸c b¶n ghi/®èi t−îng/tr−êng hîp {case}. Tõng hµng ®Þa diÖn cho mét
®èi t−îng hoÆc mét quan s¸t. VÝ dô tõng ng−êi tr¶ lêi ®èi víi mét b¶ng hái/phiÕu ®iÒu
tra lµ mét ®èi t−îng.

§ C¸c cét lµ c¸c biÕn. Tõng cét ®¹i diÖn cho mét biÕn hoÆc thuéc tÝnh ®−îc ®o ®¹c. VÝ
dô tõng môc trong mét b¶ng hái lµ mét biÕn.

§ C¸c « chøa c¸c trÞ sè. Tõng « chøa mét trÞ sè cña mét biÕn cho mét ®èi t−îng. ¤ lµ sù
kÕt hîp cña ®èi t−îng vµ biÕn. C¸c « chØ chøa c¸c trÞ sè biÕn. Kh«ng gièng nh− c¸c
phÇn mÒm sö dông b¶ng tÝnh, c¸c « trong Data Editor kh«ng thÓ chøa ®ùng c¸c c«ng
thøc.

§ File d÷ liÖu cã h×nh ch÷ nhËt. Hai h−íng cña file d÷ liÖu ®−îc x¸c ®Þnh bëi sè l−îng
c¸c ®èi t−îng vµ sè l−îng c¸c biÕn. B¹n cã thÓ nhËp d÷ liÖu trong bÊt kÓ « nµo. NÕu
b¹n nhËp d÷ liÖu vµo mét « n»m bªn ngoµi c¸c ®−êng biªn cña file d÷ liÖu ®−îc x¸c
®Þnh, h×nh ch÷ nhËt d÷ liÖu sÏ ®−îc më réng ®Ó bao gåm bÊt kú mäi hµng vµ mäi cét
n»m gi÷a « ®ã vµ c¸c ®−êng biªn cña file. Kh«ng cã c¸c « “trèng rçng” trong c¸c
®−êng biªn cña file d÷ liÖu. §èi víi c¸c biÕn d¹ng sè, c¸c « rçng ®−îc chuyÓn thµnh
trÞ sè khuyÕt thiÕu hÖ thèng. §èi víi c¸c biÕn d¹ng chuçi, mét dÊu c¸ch vÉn ®−îc coi
lµ mét trÞ sè.

3.2 Variable View
H×nh 5‐2: Cöa sæ Variable View

B¶ng Variable View chøa ®ùng c¸c th«ng tin vÒ c¸c thuéc tÝnh cña tõng biÕn trong file d÷
liÖu. Trong mét b¶ng Data view:

14

§ C¸c hµng lµ c¸c biÕn.
§ C¸c cét lµ c¸c thuéc tÝnh cña biÕn
B¹n cã thÓ bæ sung hoÆc xo¸ c¸c biÕn vµ thay ®æi thuéc tÝnh cña c¸c biÕn, bao gåm:

§ Tªn biÕn {Name}
§ Lo¹i d÷ liÖu {Type}
§ Sè l−îng con sè hoÆc ch÷ {With}
§ Sè l−îng ch÷ sè thËp ph©n {Decimals}
§ M« t¶ biÕn/nh·n biÕn {Lable} vµ nh·n trÞ sè biÕn {Values}
§ C¸c trÞ sè khuyÕt thiÕu do ng−êi sö dông thiÕt lËp {Missing}
§ §é réng cña cét {Width}
§ C¨n lÒ {Align}
§ Thang ®o {Measure}
§Ó thÓ hiÖn hoÆc ®Þnh nghÜa c¸c thuéc tÝnh cña biÕn

4 Lµm cho cöa sæ Data Editor trë thµnh cöa sæ ho¹t ®éng
4 Nh¾p ®óp mét tªn biÕn ë ®Ønh cña cét trong b¶ng Data View, hoÆc nh¾p b¶ng
Variable View.
4 §Ó ®Þnh nghÜa mét biÕn míi, nhËp mét tªn biÕn trong bÊt kú hµng rçng nµo
4 Chän thuéc tÝnh mµ b¹n muèn ®Þnh nghÜa hoÆc hiÖu chØnh.
3.2.1 Tªn biÕn
C¸c qui t¾c d−íi ®©y ®−îc ¸p dông cho tªn biÕn:

§ Tªn ph¶i b¾t ®Çu b»ng mét ch÷. C¸c ký tù cßn l¹i cã thÓ lµ bÊt kú ch÷ nµo, bÊt kú sè
nµo, hoÆc c¸c biÓu t−îng nh− @, #, _, hoÆc $.

§ Tªn biÕn kh«ng ®−îc kÕt thóc b»ng mét dÊu chÊm.
§ Tr¸nh dïng c¸c tªn biÕn mµ kÕt thóc víi mét dÊu g¹ch d−íi cÇn (®Ó tr¸nh xung ®ét
víi c¸c biÕn ®−îc tù ®éng lËp bëi mét vµi thñ tôc)

15

§ §é dµi cña tªn biÕn kh«ng v−ît qu¸ 8 ký tù.
§ DÊu c¸ch vµ c¸c ký tù ®Æc biÖt (vÝ dô nh− !, ?, ‘, vµ *) kh«ng ®−îc sö dông
§ Tõng tªn biÕn ph¶i ®¬n chiÕc/duy nhÊt; kh«ng ®−îc phÐp trïng lÆp. Kh«ng ®−îc dïng
ch÷ hoa ®Ó ®Æt tªn biÕn. C¸c tªn NEWVAR, NewVar, vµ newvar ®−îc xem lµ gièng
nhau.
3.2.2 C¸c thang ®o

§ B¹n cã thÓ x¸c ®Þnh thang ®o d−íi d¹ng tû lÖ (d÷ liÖu d¹ng sè trªn mét thang ®ã
kho¶ng hoÆc thang ®o tû lÖ), thø bËc hoÆc ®Þnh danh. D÷ liÖu ®Þnh danh hoÆc thø bËc
cã thÓ cã d¹ng chuçi (ch÷ a, b, c…) hoÆc d¹ng sè.
3.2.3 Lo¹i biÕn
Variable Type x¸c ®Þnh lo¹i d÷ liÖu ®èi víi tõng biÕn. Theo mÆc ®Þnh, mäi biÕn míi ®−îc
gi¶ sö lµ d¹ng sè. B¹n sö dông Define Variable ®Ó thay ®æi lo¹i d÷ liÖu. Néi dung cña hép
tho¹i Variable Type phô thuéc vµo lo¹i d÷ liÖu ®· ®−îc thu thËp. §èi víi mét sè lo¹i d÷
liÖu, cã nh÷ng « cho ®é réng vµ sè thËp ph©n (Xem vÝ dô H×nh 5‐4); ®èi víi lo¹i kh¸c b¹n
chØ ®¬n gi¶n chän mét ®Þnh d¹ng tõ mét danh s¸ch cuèn (xem vÝ dô h×nh 5.4b) c¸c lo¹i
d÷ liÖu cho tr−íc.
H×nh 5‐4: Hép tho¹i Variable Type

C¸c lo¹i d÷ liÖu lµ d¹ng sè {numeric}, dÊu ph¶i {comma}, dÊu chÊm. {dot}, ghi chó
khoa häc {Scientific notation}, ngµy th¸ng {Date}, ®«‐la {Dollar}, tiÒn tuú biÕn {custom
currency} vµ chuçi {string}.

16

H×nh 5‐4: Hép tho¹i Variable Type víi d¹ng d÷ liÖu lµ ngµy th¸ng

§Ó ®Þnh nghÜa lo¹i d÷ liÖu

4 Nh¾p nóm trong « Type ®èi víi biÕn b¹n muèn ®Þnh nghÜa
4 Chän lo¹i d÷ liÖu trong hép tho¹i Data Type.
3.2.4 Nh∙n biÕn {Variable Labels}
Do tªn biÕn chØ cã thÓ dµi 8 ký tù, c¸c nh·n biÕn cã thÓ dµi ®Õn 256 ký tù, vµ nh÷ng nh·n
m« t¶ nµy ®−îc thÓ hiÖn trong c¸c kÕt xuÊt.
3.2.5 Nh∙n trÞ sè cña biÕn {Value Labels}
B¹n cã thÓ chØ ®Þnh c¸c nh·n m« t¶ ®èi víi tõng trÞ sè cña biÕn. §iÒu nµy cùc kú h÷u Ých
nÕu d÷ liÖu cña b¹n sö dông c¸c m· d¹ng sè ®Ó ®¹i diÖn cho c¸c nhãm/tæ kh«ng ph¶i
d¹ng sè (vÝ dô m· 1 vµ 2 cho nam vµ n÷). Nh· trÞ sè cña biÕn cã thÓ dµi ®Õn 60 ký tù.
Nh·n trÞ sè cña biÕn kh«ng cã s½n ®èi víi c¸c biÕn d¹ng chuçi dµi (c¸c biÕn d¹ng chuçi
dµi h¬n 8 ký tù).
H×nh 5‐5: Hép tho¹i Value Labels

17

§Ó ®Þnh nghÜa nh∙n trÞ sè cña d÷ liÖu

4 Nh¾p nóm trong « Values ®èi víi biÕn b¹n muèn ®Þnh nghÜa
4 §èi víi tõng trÞ sè, nhËp trÞ sè vµ nhËp mét nh·n
4 Nh¾p Add ®Ó nhËp nh·n trÞ sè.
3.2.6 TrÞ sè khuyÕt thiÕu {Missing Value}
Missng Value ®Þnh nghÜa c¸c trÞ sè nh− lµ khuyÕt thiÕu – cña ng−êi sö dông. Th«ng
th−êng chóng ta muèn biÕt t¹i sao th«ng tin l¹i bÞ khuyÕt thiÕu. VÝ dô b¹n cã thÓ ph©n
biÖt gi÷a trÞ sè khuyÕt thiÕu do mét ®èi t−îng ®iÒu tra tõ chèi tr¶ lêi mét c©u hái vµ trÞ sè
khuyÕt thiÕu do c©u hái ®ã kh«ng ¸p dông ®èi víi ng−êi nµy. C¸c trÞ sè ®−îc chØ ®Þnh lµ
khuyÕt thiÕu cña ng−êi sö dông ®−îc ®¸nh dÊu ®Ó ®−îc SPSS ®èi xö ®Æc biÖt trong hÇu
hÕt c¸c tÝnh to¸n.

§ B¹n cã thÓ nhËp ®Õn 3 trÞ sè khuyÕt thiÕu riªng biÖt, mét ph¹m vi kho¶ng c¸ch trÞ sè
khuyÕt thiÕu hoÆc mét ph¹m vi céng víi mét trÞ sè khuyÕt thiÕu riªng biÖt.

§ C¸c ph¹m vi cã thÓ ®−îc chØ ®Þnh cho c¸c biÕn d¹ng sè
§ B¹n kh«ng thÓ ®Þnh nghÜa trÞ sè khuyÕt thiÕu cho c¸c biÕn d¹ng chuçi dµi (h¬n 8 ký
tù)
C¸c trÞ sè khuyÕt thiÕu ®èi víi biÕn d¹ng chuçi.

Mäi d÷ liÖu d¹ng chuçi, bao gåm c¶ trÞ sè
rçng, ®−îc chuyÓn ®æi thµnh c¸c trÞ sè b×nh th−êng (kh«ng ph¶i lµ khuyÕt thiÕu) trõ phi
b¹n ®Þnh nghÜa chóng mét c¸ch trùc tiÕp nh− lµ c¸c trÞ sè khuyÕt thiÕu. §Ó ®Þnh nghÜa trÞ
sè rçng nh− lµ trÞ sè khuyÕt thiÕu ®èi víi biÕn d¹ng chuçi, h·y nhËp mét dÊu c¸ch vµo
mét trong nh÷ng tr−êng ®èi víi Discrete missing values.
H×nh 5‐6: Hép tho¹i Missing Values

18

§Ó ®Þnh nghÜa c¸c trÞ sè khuyÕt thiÕu cho mét biÕn

4 Nh¾p nóm trong « Missing ®èi víi biÕn b¹n muèn ®Þnh nghÜa
4 NhËp c¸c trÞ sè hay c¸c ph¹m vi/kho¶ng ®¹i diÖn cho trÞ sè khuyÕt thiÕu.
¸p dông c¸c thuéc tÝnh ®Þnh nghÜa biÕn cho c¸c biÕn kh¸c

Mét khi b¹n ®· ®Þnh nghÜa c¸c thuéc tÝnh cho mét biÕn, b¹n cã thÓ sao chÐp mét hoÆc
mét sè thuéc tÝnh vµ ¸p dông chóng cho mét hoÆc mét sè biÕn kh¸c.
§Ó ¸p dông c¸c thuéc tÝnh ®Þnh nghÜa biÕn cho c¸c biÕn kh¸c

4 Trong b¶ng Variable View, chän « hoÆc c¸c « cã thuéc tÝnh ®· ®−îc ®Þnh nghÜa mµ b¹n
muèn ¸p dông cho c¸c biÕn kh¸c
4 Tõ thanh menu chän
Edit
Copy

4 Chän « (hoÆc c¸c «) mµ b¹n muèn ¸p dông thuéc tÝnh. B¹n cã thÓ chän nhiÒu biÕn.
4 Tõ thanh menu chän
Edit
Paste

NÕu b¹n sao chÐp thuéc tÝnh cho c¸c hµng rçng, c¸c biÕn míi ®−îc lËp víi víi c¸c thuéc tÝnh mÆc
®Þnh cho tÊt c¶ nh−ng kh«ng ph¶i mÆc ®Þnh cho nh÷ng thuéc tÝnh ®−îc chän.

3.3 NhËp d÷ liÖu
B¹n cã thÓ nhËp d÷ liÖu trùc tiÕp tõ b¶ng Data View trong cöa sæ Data Editor. B¹n cã thÓ nhËp d÷
liÖu theo bÊt kú trËt tù nµo. B¹n cã thÓ nhËp d÷ liÖu theo ®èi t−îng hoÆc theo biÕn, hoÆc theo khu
vùc ®−îc chän, hoÆc theo tõng «

§ ¤ ho¹t ®éng (« con trá) lu«n ®−îc lµm s¸ng
§ Tªn biÕn vµ sè cña hµng cña « ho¹t ®éng ®−îc thÓ hiÖn ë gãc cao bªn tr¸i cña cöa sæ
Data Editor.

§ Khi b¹n chän mét « vµ nhËp mét trÞ sè th× nã sÏ ®−îc thÓ hiÖn ë khoang hiÖu ®Ýnh d÷
liÖu n»m ë trªn cña Data Editor

§ C¸c trÞ sè kh«ng ®−îc ghi cho ®Õn khi b¹n nhÊn Enter hoÆc chän « kh¸c

19

§ §Ó nhËp bÊt kú g× kh¸c mét d÷ liÖu d¹ng sè, tr−íc hÕt ph¶i ®Þnh nghÜa lo¹i d÷ liÖu.
NÕu b¹n nhËp mét trÞ sè vµo mét cét rçng, Data Editor tù ®éng t¹o ra mét biÕn míi vµ chØ
®Þnh mét tªn biÕn.
H×nh 5‐7: File d÷ liÖu lµm viÖc trong Data View
Sè cña hµng

Tªn biÕn

Khoang hiÖu ®Ýnh d÷ liÖu

¤ ho¹t ®éng

§Ó nhËp d÷ liÖu d¹ng sè

4 Chän mét « trong b¶ng DataView
4 NhËp trÞ sè. TrÞ sè nµy ®−îc thÓ hiÖn trong khoang hiÖu ®Ýnh d÷ liÖu ë ®Ønh cña Data
Editor
4 NhÊn Enter hoÆc chän mét « kh¸c ®Ó ghi trÞ sè nµy.
§Ó nhËp d÷ liÖu kh«ng ph¶i d¹ng sè
4 Nh¾p ®óp mét tªn biÕn ë ®Ønh cña cét trong b¶ng Data View hoÆc nh¾p b¶ng Variable
View
4 Nh¾p nóm trong « Type ®èi víi biÕn nµy
4 Chän lo¹i d÷ liÖu trong hép tho¹i Variable Type.
4 Nh¾p OK

20

4 Nh¾p ®óp sè cña hµng hoÆc nh¾p b¶ng Data View
4 NhËp d÷ liÖu trong hµng ®èi víi biÕn võa míi ®−îc ®Þnh nghÜa.
§Ó sö dông nh∙n cña trÞ sè khi nhËp d÷ liÖu
4 NÕu nh·n trÞ sè kh«ng xuÊt hiÖn trong b¶ng Data View, tõ thanh menu chän
View
Value Labels

4 Nh¾p lªn « mµ trong ®ã b¹n muèn nhËp trÞ sè
4 Chän mét nh·n trÞ sè tõ danh s¸ch më xuèng
TrÞ sè ®−îc nhËp vµo vµ nh·n trÞ sè ®−îc thÓ hiÖn trong «.
Chó ý: §iÒu nµy chØ lµm viÖc nÕu b¹n ®· ®Þnh nghÜa nh·n trÞ sè cña biÕn.
C¸c giíi h¹n vÒ trÞ sè cña d÷ liÖu

Lo¹i biÕn vµ ®é réng cña d÷ liÖu ®−îc thiÕt lËp sÏ qui ®Þnh lo¹i d÷ liÖu cã thÓ nhËp vµo «
trong Data View.

§ NÕu b¹n gâ mét ký tù kh«ng ®−îc chÊp nhËn bëi lo¹i biÕn, Data Editor sÏ ph¸t ra
tiÕng kªu bÝp vµ kh«ng nhËp ký tù vµo.

§ Víi c¸c biÕn d¹ng chuçi, c¸c ký tù n»m ngoµi ®é réng ®−îc ®Þnh nghÜa sÏ kh«ng
®−îc chÊp nhËn.

§ Víi c¸c biÕn d¹ng sè, c¸c trÞ sè nguyªn v−ît qu¸ ®é réng vÉn cã thÓ ®−îc nhËp vµo,
nh−ng Data Editor thÓ hiÖn hoÆc lµ chó gi¶i khoa häc hoÆc lµ c¸c dÊu hoa thÞ trong «
®Ó chØ ra r»ng trÞ sè nµy réng h¬n ®é réng ®−îc ®Þnh nghÜa. §Ó thÓ hiÖn trÞ sè trong «,
thay ®æi ®é réng cña biÕn. (Chó ý: Thay ®æi ®é rang cña cét kh«ng ¶nh h−ëng ®Õn ®é
réng cña biÕn.)

3.4 HiÖu ®Ýnh d÷ liÖu trong b¶ng Data View
Víi Data Editor, b¹n cã thÓ hiÖu ®Ýnh trÞ sè cña d÷ liÖu trong b¶ng Data View theo nhiÒu
c¸ch. B¹n cã thÓ:

§

Thay ®æi trÞ sè cña d÷ liÖu

§ C¾t, sao chÐp, vµ d¸n c¸c trÞ sè cña d÷ liÖu
§ Thªm vµo hoÆc xo¸ c¸c ®èi t−îng
21

§ Thªm vµo hoÆc xo¸ c¸c biÕn
§ Thay ®æi trËt tù cña c¸c biÕn
§Ó thay thÕ hoÆc hiÖu ®Ýnh mét trÞ sè cña d÷ liÖu

§Ó xo¸ trÞ sè cò vµ nhËp mét trÞ sè míi:
4 Trong b¶ng Data View, nh¾p ®óp vµo «. TrÞ sè ®−îc thÓ hiÖn trong khoang hiÖu ®Ýnh
d÷ liÖu.
4 HiÖu ®Ýnh trÞ sè trùc tiÕp tõ « hoÆc trong khoang hiÖu ®Ýnh d÷ liÖu.
4 NhÊn Enter (hoÆc chuyÓn sang « kh¸c) ®Ó ghi trÞ sè míi.
3.4.1 C¾t, sao chÐp vµ d¸n c¸c trÞ sè cña d÷ liÖu
B¹n cã thÓ c¾t, sao chÐp vµ d¸n c¸c trÞ sè cña tõng « hoÆc mét nhãm c¸c trÞ sè trong Data
Editor. B¹n cã thÓ:

§ ChuyÓn hoÆc sao chÐp trÞ sè cña mét « sang mét « kh¸c.
§ ChuyÓn hoÆc sao chÐp trÞ sè cña mét « sang mét nhãm c¸c «.
§ ChuyÓn hoÆc sao chÐp trÞ sè cña mét ®èi t−îng sang cho mét nhãm c¸c ®èi t−îng.
§ ChuyÓn hoÆc sao chÐp trÞ sè cña mét biÕn sang cho mét nhãm c¸c biÕn.
§ ChuyÓn hoÆc sao chÐp trÞ sè cña mét nhãm c¸c « sang cho mét nhãm c¸c « kh¸c.
3.4.2 ChÌn thªm c¸c ®èi t−îng míi
NhËp d÷ liÖu vµo mét « trong mét hµng rçng sÏ tù ®éng t¹o ra mét ®èi t−îng míi. Data
Editor sÏ chÌn c¸c trÞ sè khuyÕt thiÕu ®èi víi mäi biÕn kh¸c cho ®èi t−îng ®ã. NÕu cã bÊt
kÓ hµng rçng nµo n»m gi÷a ®èi t−îng míi vµ c¸c ®èi t−îng ®· cã s½n, c¸c hµng rçng ®ã
còng trë thµnh c¸c ®èi t−îng míi víi c¸c trÞ sè khuyÕt thiÕu hÖ thèng ®èi víi mäi biÕn.
B¹n cã thÓ chÌn c¸c ®èi t−îng míi vµo gi÷a c¸c ®èi t−îng ®· cã s½n.
§Ó chÌn mét ®èi t−îng míi gi÷a c¸c ®èi t−îng ®∙ cã s½n

4 Trong Data View, chän bÊt kú « nµo trong ®èi t−îng (hµng) n»m d−íi vÞ trÝ n¬i mµ b¹n
muèn chÌn ®èi t−îng míi.
4 Tõ thanh menu chän

22

Data
Insert Case

Mét hµng míi ®−îc chÌn vµo vµ mäi mäi biÕn cña ®èi t−îng míi nµy ®Òu nhËn ®−îc trÞ
sè khuyÕt thiÕu hÖ thèng.
3.4.3 ChÌn mét biÕn míi
NhËp d÷ liÖu vµo mét cét rçng trong b¶ng Data View hoÆc trong mét hµng rçng trong
b¶ng Variable View sÏ tù ®éng t¹o ra mét biÕn míi víi mét tªn biÕn mÆc ®Þnh (tiÒn tè var
vµ mét chuçi sè tuÇn tù) vµ mét ®Þnh d¹ng d÷ liÖu mÆc ®Þnh (d¹ng sè). Data Editor chÌn
trÞ sè khuyÕt thiÕu hÖ thèng cho mäi ®èi t−îng ®èi víi biÕn míi nµy. NÕu cã bÊt kú cét
rçng nµo trong b¶ng Data View hoÆc hµng rçng nµo trong b¶ng Variable View gi÷a biÕn
míi vµ c¸c biÕn ®· cã s½n, th× nh÷ng cét nµy (trong b¶ng Data View) hoÆc hµng nµy
(trong b¶ng Variable View) còng trë thµnh biÕn míi víi trÞ sè khuyÕt thiÕu hÖ thèng cho
mäi ®èi t−îng.
§Ó chÌn mét biÕn míi gi÷a c¸c biÕn ®∙ cã s½n

4 Chän bÊt kú « nµo trong biÕn bªn ph¶i cña (b¶ng Data View) hoÆc d−íi (cña b¶ng
Variable View) vÞ trÝ mµ b¹n muèn chÌn biÕn míi vµo.
4 Tõ thanh menu chän
Data
Insert Variable

Mét hµng míi ®−îc chÌn vµo víi trÞ sè khuyÕt thiÕu hÖ thèng cho mäi ®èi t−îng.
§Ó chuyÓn mét biÕn trong Data Editor

NÕu b¹n muèn ®Æt vÞ trÝ biÕn gi÷a hai biÕn ®· cã s½n, h·y chÌn mét biÕn vµo vÞ trÝ n¬i b¹n
muèn di chuyÓn biÕn ®Õn ®ã
4 §èi víi biÕn b¹n muèn chuyÓn, nh¾p tªn biÕn ë ®Ønh cña cét trong b¶ng Data View hoÆc
sè hµng trong b¶ng Variable View. Toµn bé biÕn sÏ ®−îc lµm næi bËt/t« s¸ng.
4 Tõ thanh menu chän
Edit
Cut

4 Nh¾p vµo tªn biÕn (trong b¶ng Data View) hoÆc sè hµng (trong b¶ng Variable View) n¬i
b¹n muèn di chuyÓn biÕn ®Õn. Toµn bé biÕn nµy sÏ ®−îc mµ næi bËt
4 Tõ thanh menu chän

23

Edit
Paste

3.4.4 Thay ®æi lo¹i d÷ liÖu
B¹n cã thÓ thay ®æi lo¹i d÷ liÖu cho mét biÕn bÊt kÓ lóc nµo cã sö dông hép tho¹i
Variable Type trong b¶ng Variable View, vµ Data Editor sÏ cè g¾ng chuyÓn ®æi c¸c trÞ sè
hiÖn cã sang lo¹i míi. NÕu kh«ng thÓ chuyÓn ®æi ®−îc th× trÞ sè khuyÕt thiÕu hÖ thèng sÏ
®−îc chØ ®Þnh. C¸c qui t¾c chuyÓn ®æi còng gièng nh− tr−êng hîp d¸n trÞ sè vµo mét biÕn
cã ®Þnh d¹ng kh¸c. NÕu sù thay ®æi trong ®Þnh d¹ng cña d÷ liÖu cã thÓ g©y ra c¸c ®Æc t¶
cña trÞ sè khuyÕt thiÕu hoÆc nh·n trÞ sè, Data Editor thÓ hiÖn mét hép c¶nh b¸o vµ hái nÕu
nh− b¹n muèn tiÕp tôc víi viÖc thay ®æi hay huû bá nã.

3.5 T×nh tr¹ng läc ®èi t−îng trong Data Editor
H×nh 5‐9: C¸c ®èi t−îng ®−îc läc trong Data Editor

C¸c ®èi
t−îng bÞ läc
(bÞ lo¹i trõ)

NÕu b¹n chän mét tËp hîp phô c¸c ®èi t−îng nh−ng kh«ng lo¹i bá nh÷ng ®èi t−îng
kh«ng ®−îc chän, nh÷ng ®èi t−îng kh«ng ®−îc chän ®−îc ®¸nh dÊu trong Data Editor
víi mét ®o¹n th¼ng n»m chÐo trong c¸c « sè hµng.

24

4

Bµi 4: C¸c phÐp biÕn ®æi d÷ liÖu

Trong mét tr−êng hîp lý t−ëng, d÷ liÖu ban ®Çu (th«) cña b¹n lµ thÝch hîp hoµn toµn cho
lo¹i ph©n tÝch mµ b¹n muèn tiÕn hµnh, vµ mäi quan hÖ gi÷a c¸c biÕn lµ hoÆc tuyÕn tÝnh
mét c¸ch thÝch hîp hoÆc gÇn nh− trùc giao. RÊt ®¸ng tiÕc ®©y lµ tr−êng hîp rÊt hiÕm cã.
C¸c ph©n tÝch s¬ bé cã thÓ béc lé c¸c tr×nh tù m· ho¸ bËt tiÖn hoÆc c¸c sai sè do m· ho¸,
hoÆc biÕn ®æi d÷ liÖu cã thÓ bÞ ®ßi hái ®Ó bé lé mèi quan hÖ thùc gi÷a c¸c biÕn.
B¹n cã thÓ thùc hiÖn c¸c phÐp biÕn ®æi tõ nh÷ng nhiÖm vô ®¬n gi¶n, ch¼ng h¹n nh− thu
nhá sè nhãm/tæ ®Ó tiÕn hµnh ph©n tÝch, hoÆc phøc t¹p h¬n nh− t¹o c¸c biÕn míi dùa trªn
c¸c ph−¬ng tr×nh phøc t¹p vµ c¸c c©u lÖnh/khai b¸o cã ®iÒu kiÖn

4.1 TÝnh to¸n biÕn {Compute Variable}
Thñ tôc Compute Variable tÝnh to¸n c¸c trÞ sè cña mét biÕn ®−îc dùa trªn sù biÕn ®æi cña
mét biÕn kh¸c

§ B¹n cã thÓ tÝnh c¸c trÞ sè cho c¸c biÕn d¹ng sè hoÆc d¹ng chuçi (c¸c ký tù chuçi cã
d¹ng sè)

§ B¹n cã thÓ lËp c¸c biÕn míi hoÆc thay thÕ c¸c trÞ sè cña biÕn ®· cã. §èi víi biÕn míi,
b¹n còng cã thÓ chØ ®Þnh lo¹i biÕn vµ nh·n biÕn.

§ B¹n cã thÓ tÝnh to¸n c¸c trÞ sè mét c¸ch cã chän läc ®èi víi c¸c tËp hîp con cña d÷
liÖu dùa trªn c¸c ®iÒu kiÖn l«‐gic.

§ B¹n cã thÓ sö dông trªn 70 hµm lËp s½n {built‐in}, bao gåm c¸c hµm ®¹i häc, c¸c hµm
thèng kª, c¸c hµm ph©n bè vµ c¸c hµm chuçi.
§Ó tÝnh to¸n biÕn

4 Tõ thanh menu chän
Transform
Compute… 

4 §¸nh tªn cña biÕn ®Ých {target variable}. Nã cã thÓ lµ mét biÕn ®· cã hoÆc mét biÕn míi
sÏ ®−îc bæ sung vµo file d÷ liÖu lµm viÖc.
4 X©y dùng mét biÓu thøc, hoÆc d¸n c¸c bé phËn vµo Numeric Expression hoÆc gâ trùc tiÕp
vµo ®ã.

25

§ D¸n c¸c hµm tõ danh s¸ch c¸c hµm {Functions} vµ nhËp c¸c tham sè ®−îc
biÓu thÞ b»ng c¸c dÊu hái

§ C¸c h»ng sè d¹ng chuçi ph¶i ®−îc ®Ó trong dÊu më ®ãng ngoÆc ®¬n hoÆc
ngoÆc kÐp

§ C¸c h»ng sè d¹ng sè ph¶i ®−îc nhËp theo ®Þnh d¹ng kiÓu Hoa Kú víi dÊu
chÊm (.) lµ dÊu thËp ph©n.
§èi víi biÕn d¹ng chuçi míi, b¹n cßn ph¶i chän Type&Lable ®Ó x¸c ®Þnh lo¹i d÷ liÖu.
H×nh 6‐1: Hép tho¹i Compute Variable

4.1.1 TÝnh to¸n biÕn víi tuú chän If Cases
Hép tho¹i If Cases cho phÐp b¹n ¸p dông phÐp chuyÓn ®æi d÷ liÖu ®èi víi c¸c nhãm c¸c
®èi t−îng ®−îc chän läc, cã sö dông c¸c biÓu thøc ®iÒu kiÖn. Mét biÓu thøc ®iÒu kiÖn tr¶
l¹i mét trÞ sè ®óng hay sai hoÆc khuyÕt thiÕu cho tõng ®èi t−îng.

§ NÕu kÕt qu¶ cña mét biÓu thøc ®iÒu kiÖn lµ true {®óng}, phÐp biÕn ®æi ®−îc ¸p dông
cho ®èi t−îng

§ NÕu kÕt qu¶ cña mét biÓu thøc ®iÒu kiÖn lµ false {sai} hoÆc missing {khuyÕt thiÕu},
phÐp biÕn ®æi kh«ng ®−îc ¸p dông cho ®èi t−îng

§ HÇu hÕt c¸c biÓu thøc ®iÒu kiÖn sö dông mét hoÆc mét sè trong 6 dÊu quan hÖ (<, >,
<= (nhá h¬n vµ b»ng), >= (b»ng vµ lín h¬n), = vµ ~= (kh¸c)) trªn b¶ng tÝnh to¸n.

§ C¸c biÓu thøc ®iÒu kiÖn cã thÓ bao hµm c¸c tªn biÕn, c¸c h»ng sè, c¸c phÐp to¸n sè
häc, c¸c hµm sè vµ hµm kh¸c, c¸c biÕn l«‐gÝc vµ c¸c thao t¸c cã ®iÒu kiÖn kh¸c

26

4.1.2 Type&Label {Lo¹i vµ nh∙n biÕn} trong hép tho¹i Compute Variable
Theo mÆc ®Þnh c¸c biÕn míi cã d¹ng sè. §Ó tÝnh to¸n mét biÕn d¹ng chuçi b¹n ph¶i x¸c
®Þnh lo¹i d÷ liÖu vµ ®é réng
Label.

Nh·n biÕn lµ kh«ng b¾t buéc ph¶i ®Þnh nghÜa, vµ cã thÓ dµi ®Õn 120 ký tù. B¹n cã
thÓ nhËp mét nh·n biÕn hoÆc sö dông 110 ký tù ®Çu tiªn cña biÓu thøc tÝnh to¸n nh− lµ
nh·n biÕn.
Type.

C¸c biÕn ®−îc tÝnh to¸n cã thÓ lµ d¹ng sè hoÆc d¹ng chuçi (ch÷ c¸i kiÓu con sè).
C¸c biÕn d¹ng chuçi kh«ng thÓ ®−îc ding trong c¸c phÐp tÝnh to¸n.
H×nh 6‐2: Hép tho¹i lo¹i vµ nh·n biÕn trong thñ tôc Compute Variable

4.2 §Õm sè lÇn x¶y ra cña c¸c trÞ sè trong c¸c ®èi t−îng
Hép tho¹i nµy to¹ nªn mét biÕn ®Õm sè lÇn x¶y ra cña cïng trÞ sè hoÆc c¸c trÞ sè trong
mét danh s¸ch c¸c biÕn cho tõng ®èi t−îng. VÝ dô mét cuéc ®iÒu tra cã thÓ bao gåm mét
danh s¸ch c¸c t¹p chÝ víi hép ®¸nh dÊu cã/kh«ng ®Ó chØ ra xem lo¹i t¹p chÝ nµo mµ tõng
®èi t−îng ®iÒu tra ®äc. B¹n cã thÓ ®Õm sè c©u tr¶ lêi cã cho tõng ®èi t−îng ®iÒu tra ®Ó t¹o
ra mét biÕn míi chøa ®ùng tæng sè t¹p chÝ ®−îc ®äc.
H×nh 6‐3: §Õm sè lÇn x¶y ra cña c¸c trÞ sè trong c¸c ®èi t−îng

27

§Ó ®Õm sè lÇn c¸c trÞ sè x¶y ra trong c¸c ®èi t−îng

4 Tõ thanh menu chän
Transform
Count… 

4 Chän mét hay h¬n mét biÕn cïng lo¹i (d¹ng sè hoÆc d¹ng chuçi)
4 Nh¾p Define Variable vµ x¸c ®Þnh lo¹i trÞ sè hoÆc c¸c trÞ sè nµo sÏ ®−îc ®Õm.
4 Kh«ng b¾t buéc, b¹n cã thÓ ®Þnh nghÜa mét tËp hîp con c¸c ®èi t−îng ®Ó ®Õm sè lÇn x¶y
ra cña c¸c trÞ sè.
Hép tho¹i If Cases ®Ó x¸c ®Þnh c¸c tËp hîp con gièng nh− ®−îc m« t¶ trong phÇn
Compute Variable.
§Õm c¸c trÞ sè trong c¸c ®èi t−îng: C¸c trÞ sè cÇn ®Õm

TrÞ sè cña biÕn ®Ých (trong hép tho¹i chÝnh) ®−îc t¨ng thªm 1 cho mçi lÇn khi mét trong
nh÷ng biÕn ®−îc lùa chän tho¶ m·n mét ®Æc t¶ trong Value to Count. NÕu mét ®èi t−îng
tho¶ m·n mét sè m« t¶ ®èi víi bÊt kú biÕn nµo, biÕn ®Ých ®−îc t¨ng mét sè lÇn t−¬ng øng
®èi víi biÕn ®ã.
C¸c ®Æc t¶ vÒ trÞ sè cã thÓ bao gåm c¸c trÞ sè riªng biÖt, c¸c trÞ sè khuyÕt thiÕu (hÖ thèng
hoÆc ng−êi sö dông), vµ c¸c ph¹m vi {range}. C¸c ph¹m vi bao gåm c¸c ®iÓm cuèi cña
chóng vµ bÊt kú trÞ sè khuyÕt thiÕu cña ng−êi sö dông cã ®é lín r¬i vµo trong ph¹m vi ®ã.
H×nh 6‐4: Hép tho¹i c¸c trÞ sè cÇn ®Õm

28

4.3 M∙ ho¸ l¹i d÷ liÖu
B¹n cã thÓ biÕn ®æi trÞ sè d÷ liÖu b»ng c¸ch m· ho¸ l¹i chóng
4.3.1 M∙ ho¸ l¹i d÷ liÖu ngay trong biÕn cã s½n (kh«ng t¹o thµnh biÕn míi)
M· ho¸ l¹i d÷ liÖu ngay trong biÕn cã s½n {Recode into Same Variable} g¸n l¹i c¸c trÞ sè
cña biÕn ®ang cã hoÆc c¾t gi¶m bít c¸c ph¹m vi cña c¸c trÞ sè ®ang cã vµo c¸c trÞ sè míi
B¹n cã thÓ m· ho¸ c¸c biÕn d¹ng sè vµ d¹ng chuçi. NÕu b¹n chän nhiÒu biÕn, chóng ph¶i
cã cïng lo¹i. B¹n kh«ng thÓ m· ho¸ c¸c biÕn d¹ng chuçi vµ d¹ng sè cïng víi nhau.
H×nh 6‐7: Hép tho¹i Recode into Same Variables

§Ó m∙ ho¸ l¹i d÷ liÖu ngay trong biÕn ®∙ cã s½n

4 Tõ thanh menu chän
Transform
Recode
Into Same Variables… 

4 Chän c¸c biÕn mµ b¹n muèn m· ho¸, NÕu b¹n chän nhiÒu biÕn, chóng ph¶i cã cïng d¹ng
(chuçi hoÆc sè)
4 Nh¾p vµo Old and New Values vµ ®Þnh râ c¸ch m· ho¸ l¹i trÞ sè.
Mét c¸ch tuú chän, b¹n cã thÓ chän mét nhãm c¸c ®èi t−îng ®Ó m· ho¸
Hép tho¹i If Cases ®Ó x¸c ®Þnh mét nhãm c¸c ®èi t−îng còng gièng nh− ®· ®−îc m« t¶
trong môc tÝnh to¸n biÕn {Compute Variable}
Hép tho¹i Recode into Same Values: Old and NewValues

29

B¹n cã thÓ x¸c ®Þnh c¸c trÞ sè ®Ó m· ho¸ trong hép tho¹i nµy. Mäi chØ ®Þnh vÒ trÞ sè ph¶i
cïng lo¹i d÷ liÖu (d¹ng sè hay d¹ng chuçi) gièng nh− cña c¸c biÕn ®· ®−îc chän trong
hép tho¹i chÝnh.
Old Value.

TrÞ sè (hoÆc c¸c trÞ sè) bÞ m· ho¸. B¹n cã thÓ m· ho¸ c¸c trÞ sè ®¬n, mét ph¹m
vi c¸c trÞ sè vµ c¸c trÞ sè khuyÕt thiÕu. C¸c trÞ sè khuyÕt thiÕu hÖ thèng vµ c¸c ph¹m vi
kh«ng thÓ ®−îc chän ®èi víi c¸c biÕn d¹ng chuçi bëi v× kh«ng cã kh¸i niÖm nµo ¸p dông
cho c¸c biÕn d¹ng chuçi. C¸c ph¹m vi bao gåm c¸c ®iÓm cuèi cña chóng vµ mäi trÞ sè
khuyÕt thiÕu cña ng−êi sö dông n»m trong ph¹m vi nµy.
New Value.

TrÞ sè ®¬n mµ trong nã tõng trÞ sè cò hoÆc ph¹m vi cña c¸c trÞ sè ®−îc m· ho¸.
B¹n cã thÓ nhËp mét trÞ sè hoÆc chØ ®Þnh trÞ sè khuyÕt thiÕu hÖ thèng.
Old‐>New.

Danh s¸ch c¸c trÞ sè sÏ ®−îc sö dông ®Ó m· ho¸ biÕn (hoÆc c¸c biÕn). B¹n cã
thÓ bæ sung, thay ®æi hoÆc lo¹i bá c¸c trÞ sè nµy ra khái danh s¸ch. Danh s¸ch ®−îc tù
®éng s¾p xÕp, dùa trªn c¸c trÞ sè cò, sö dông trËt tù sau: c¸c trÞ sè ®¬n, c¸c trÞ sè khuyÕt
thiÕu, c¸c ph¹m vi vµ mäi trÞ sè kh¸c. NÕu b¹n thay ®æi mét trÞ sè trong danh s¸ch, thñ
tôc sÏ tù ®éng s¾p xÕp l¹i danh s¸ch, nÕu cÇn thiÕt, ®Ó duy tr× trËt tù nµy.
H×nh 6‐8: Hép tho¹i Old and New Values

4.3.2 M∙ ho¸ thµnh biÕn kh¸c
Thñ tôc Recode into Different Variables g¸n l¹i c¸c trÞ sè cña c¸c biÕn cã s½n hoÆc c¸c
ph¹m vi cña c¸c trÞ sè cã s½n vµo c¸c trÞ sè míi cña mét biÕn míi. VÝ dô b¹n cã thÓ m·
ho¸ l−¬ng n¨m cña ®èi t−îng ®iÒu tra vµo mét biÕn míi cã c¸c trÞ sè lµ l−¬ng n¨m nh−ng
chia theo kho¶ng.

§ B¹n cã thÓ m· ho¸ c¸c biÕn d¹ng sè vµ d¹ng chuçi

30

§ B¹n cã thÓ m· ho¸ c¸c biÕn d¹ng sè sang d¹ng chuçi vµ ng−îc l¹i
§ NÕu b¹n chän nhiÒu biÕn, chóng ph¶i cã cïng lo¹i biÕn. B¹n kh«ng thÓ cïng mét lóc
m· ho¸ l¹i c¶ biÕn d¹ng sè lÉn biÕn d¹ng chuçi ®−îc.
H×nh 6‐9: Hép tho¹i Recode into Different Variables

§Ó m∙ ho¸ l¹i d÷ liÖu sang biÕn míi

4 Tõ thanh menu chän
Transform
Recode
Into Different Variables...

4 Chän c¸c biÕn mµ b¹n muèn m· ho¸, NÕu b¹n chän nhiÒu biÕn, chóng ph¶i cã cïng d¹ng
(chuçi hoÆc sè)
4 NhËp mét tªn biÕn míi cho tõng biÕn vµ nh¾p Change.
4 Nh¾p Old and New Values vµ ®Þnh râ c¸ch m· ho¸ l¹i trÞ sè.
Mét c¸ch tuú chän, b¹n cã thÓ chän mét nhãm c¸c ®èi t−îng ®Ó m· ho¸
Hép tho¹i Recode into Same Values: Old and NewValues

B¹n cã thÓ x¸c ®Þnh c¸c trÞ sè ®Ó m· ho¸ trong hép tho¹i nµy. Mäi chØ ®Þnh vÒ trÞ sè ph¶i
cïng lo¹i d÷ liÖu (d¹ng sè hay d¹ng chuçi) gièng nh− cña c¸c biÕn ®· ®−îc chän trong
hép tho¹i chÝnh.
Old Value.

TrÞ sè (hoÆc c¸c trÞ sè) bÞ m· ho¸. B¹n cã thÓ m· ho¸ c¸c trÞ sè ®¬n, mét ph¹m
vi c¸c trÞ sè vµ c¸c trÞ sè khuyÕt thiÕu. C¸c trÞ sè khuyÕt thiÕu hÖ thèng vµ c¸c ph¹m vi
kh«ng thÓ ®−îc chän ®èi víi c¸c biÕn d¹ng chuçi bëi v× kh«ng cã kh¸i niÖm nµo ¸p dông
31

cho c¸c biÕn d¹ng chuçi. C¸c ph¹m vi bao gåm c¸c ®iÓm cuèi cña chóng vµ mäi trÞ sè
khuyÕt thiÕu cña ng−êi sö dông n»m trong ph¹m vi nµy.
New Value.

TrÞ sè ®¬n mµ trong nã tõng trÞ sè cò hoÆc ph¹m vi cña c¸c trÞ sè ®−îc m· ho¸.
B¹n cã thÓ nhËp mét trÞ sè hoÆc chØ ®Þnh trÞ sè khuyÕt thiÕu hÖ thèng.
Old‐>New.

Danh s¸ch c¸c trÞ sè sÏ ®−îc sö dông ®Ó m· ho¸ biÕn (hoÆc c¸c biÕn). B¹n cã
thÓ bæ sung, thay ®æi hoÆc lo¹i bá c¸c trÞ sè nµy ra khái danh s¸ch. Danh s¸ch ®−îc tù
®éng s¾p xÕp, dùa trªn c¸c trÞ sè cò, sö dông trËt tù sau: c¸c trÞ sè ®¬n, c¸c trÞ sè khuyÕt
thiÕu, c¸c ph¹m vi vµ mäi trÞ sè kh¸c. NÕu b¹n thay ®æi mét trÞ sè trong danh s¸ch, thñ
tôc sÏ tù ®éng s¾p xÕp l¹i danh s¸ch, nÕu cÇn thiÕt, ®Ó duy tr× trËt tù nµy.
H×nh 6‐10: Hép tho¹i Old and New Values

32

5

Bµi 5: §iÒu khiÓn file vµ biÕn ®æi file

C¸c file d÷ liÖu kh«ng ph¶i lóc nµo còng ®−îc tæ chøc d−íi c¸c d¹ng lý t−ëng cho c¸c ®ßi
hái riªng biÖt cña b¹n. B¹n lu«n cÇn ph¶i kÕt hîp c¸c file d÷ liÖu s¾p xÕp d÷ liÖu theo mét
trËt tù kh¸c nhau, chän mét nhãm phô c¸c ®èi t−îng, hoÆc thay ®æi ®¬n vÞ ph©n tÝch b»ng
c¸ch gép c¸c ®èi t−îng víi nhau. Mét ph¹m vi lín cña kh¶ n¨ng biÕn ®æi d÷ liÖu lµ cã
s½n, bao gåm c¸c n¨ng lùc ®Ó:
S¾p xÕp d÷ liÖu. B¹n

cã thÓ s¾p xÕp d÷ liÖu dùo vµo trÞ sè cña mét hoÆc mét sè biÕn.

§Þnh d¹ng file d÷ liÖu SPSS ®äc c¸c hµng lµ c¸c
®èi t−îng vµ c¸c cét lµ c¸c biÕn. §èi víi c¸c file trong ®ã trËt tù nµy ®¶o ng−îc, b¹n cã
thÓ chuyÓn ®æi c¸c hµng vµ c¸c cét vµ ®äc d÷ liÖu trong ®Þnh d¹ng chÝnh x¸c.
ChuyÓn c¸c ®èi t−îng vµ c¸c biÕn víi nhau.

Trén c¸c file.

B¹n cã thÓ trén nhiÒu file víi nhau. B¹n cã thÓ kÕt hîp c¸c file víi cïng biÕn
nh−ng kh¸c ®èi t−îng hoÆc cïng ®èi t−îng nh−ng kh¸c biÕn.
Chän c¸c nhãm phô c¸c ®èi t−îng.

B¹n cã thÓ h¹n chÕ c¸c ph©n tÝch cña m×nh trong mét
nhãm c¸c ®èi t−îng hoÆc tiÕn hµnh ®ång thêi c¸c phÐp ph©n tÝch trong c¸c nhãm ®èi
t−îng kh¸c nhau.
Gép chung/Tæng hîp d÷ liÖu.

B¹n cã thÓ thay ®æi ®¬n vÞ cña phÐp ph©n tÝch b»ng c¸ch tæng
hîp c¸c ®èi t−îng víi nhau dùa trÞ sè cña mét hoÆc mét sè biÕn lËp nhãm.
Gia quyÒn d÷ liÖu.

Gia quyÒn c¸c ®èi t−îng ®Ó ph©n tÝch dù trªn trÞ sè cña mét biÕn gia

quyÒn.

5.1 S¾p xÕp c¸c ®èi t−îng
Hép tho¹i nµy s¾p xÕp c¸c ®èi t−îng (c¸c hµng) cña file d÷ liÖu dùa vµo c¸c trÞ sè cña
mét hoÆc mét sè biÕn s¾p xÕp. B¹n cöa sæ thÓ s¾p xÕp c¸c ®èi t−îng theo trËt tù t¨ng dÇn
hoÆc gi¶m dÇn.

§ NÕu b¹n chän nhiÒu biÕn s¾p xÕp, c¸c ®èi t−îng ®−îc s¾p xÕp theo tõng biÕn trong
vßng tõng nhãm cña biÕn ®øng tr−íc trong danh s¸ch Short by. VÝ dô nÕu b¹n chän
biÕn gender {giíi tÝnh} lµ biÕn s¾p xÕp thø nhÊt vµ minority {thiÓu sè}lµ biÕn s¾p xÕp
thø hai, c¸c ®èi t−îng sÏ ®−îc s¾p xÕp theo ph©n lo¹i thiÓu sè trong tõng lo¹i giíi
tÝnh.

§ §èi víi c¸c biÕn, c¸c ch÷ in ®øng tr−íc c¸c ch÷ th−êng gièng nã trong trËt tù s¾p xÕp.
H×nh 7‐1: Hép tho¹i Sort Cases

33

§Ó s¾p xÕp c¸c ®èi t−îng

4 Tõ thanh menu chän
Data
Sort Cases ...

4 Chän mét hoÆc mét sè biÕn s¾p xÕp.

5.2 Chän c¸c ®èi t−îng {Select Cases}
Thñ tôc Select Cases cung cÊp mét sè ph−¬ng ph¸p kh¸c nhau ®Ó chän mét nhãm c¸c ®èi
t−îng dùa vµo c¸c tiªu chÝ bao gåm c¸c biÕn vµ c¸c biÓu thøc phøc. B¹n còng cã thÓ chän
mét mÉu ngÉu nhiªn c¸c ®èi t−îng. Tiªu chÝ dïng ®Ó ®Þnh nghÜa mét nhãm cã thÓ bao
gåm:

§ C¸c trÞ sè biÕn vµ c¸c ph¹m vi/kho¶ng biÕn thiªn
§ C¸c ph¹m vi ngµy th¸ng vµ thêi gian
§ C¸c sè hµng
§ C¸c biÓu thøc sè häc
§ C¸c biÓu thøc l«‐gÝc
§ C¸c hµm
Unselected Cases.

B¹n cã thÓ läc hoÆc xo¸ bá c¸c ®èi t−îng kh«ng ®¸p øng tiªu chuÈn lùa
chän. C¸c ®èi t−îng ®−îc läc vÉn duy tr× trong file d÷ liÖu nh−ng bÞ lo¹i ra khái phÐp
ph©n tÝch. Thñ tôc Select Cases t¹o ra mét biÕn läc, filter_$, ®Ó chØ râ t×nh tr¹ng läc. C¸c
®èi t−îng ®−îc chän cã trÞ sè 1; c¸c ®èi t−îng kh«ng ®−îc chän (bÞ läc) cã trÞ sè 0. C¸c
®èi t−îng bÞ läc còng ®−îc ®¸nh dÊu b»ng mét dÊu g¹ch chÐo qua sè hµng trong cöa sæ
Data Editor. §Ó ®ãng t×nh tr¹ng läc vµ bao gåm mäi ®èi t−îng trong phÐp ph©n tÝch cña
ban, h·y chän All Cases.
34

C¸c ®èi t−îng bÞ xo¸ bá bÞ lo¹i ra khái file d÷ liÖu vµ kh«ng thÓ phôc håi l¹i ®−îc nÕu
b¹n l−u file d÷ liÖu sau khi xo¸ bá c¸c ®èi t−îng.
H×nh 7‐9: Hép tho¹i Select Cases

§Ó chän mét nhãm c¸c ®èi t−îng

4 Tõ thanh menu chän:
Data
Select Cases...

4 Chän mét trong nh÷ng ph−¬ng ph¸p lùa chän c¸c ®èi t−îng.
4 §Þnh râ c¸c tiªu chÝ chän c¸c ®èi t−îng.
5.2.1 Select Cases: If
Hép tho¹i nµy cho phÐp b¹n chän c¸c nhãm ®èi t−îng cã sö dông c¸c biÓu thøc ®iÒu
kiÖn. Mét biÓu thøc ®iÒu kiÖn tr¶ l¹i mét trÞ sè true {®óng}, false {sai}, hoÆc missing
{khuyÕt thiÕu} cho tõng ®èi t−îng.

35

H×nh 7‐10: Hép tho¹i Select Cases: If

§ NÕu kÕt qu¶ cña mét biÓu thøc ®iÒu kiÖn lµ true, ®èi t−îng sÏ ®−îc chän
§ NÕu kÕt qu¶ cña mét biÓu thøc ®iÒu kiÖn lµ false hoÆc missing, ®èi t−îng sÏ kh«ng
®−îc chän

§ HÇu hÕt c¸c biÓu thøc ®iÒu kiÖn sö dông mét hoÆc mét vµi trong sè 6 phÐp tÝnh ®iÒu
kiÖn (<, >, =, <=, >=, vµ ~=) trªn b¶ng tÝnh to¸n.

§ C¸c biÓu thøc ®iÒu kiÖn cã thÓ bao gåm c¸c tªn biÕn, h»ng sè, c¸c phÐp tÝnh sè häc,
c¸c hµm sè vµ c¸c hµm kh¸c, c¸c biÕn l«‐gic, vµ c¸c phÐp tÝnh ®iÒu kiÖn.
5.2.2 Select Cases: Random Sample
Hép tho¹i nµy cho phÐp b¹n chän mét mÉu ngÉu nhiªn dù trªn mét tû lÖ thÝch hîp hoÆc
mét l−îng chÝnh x¸c c¸c ®èi t−îng.
Approximately.

T¹o ra mét mÉu ngÉu nhiªn c¸c c¸c ®èi t−îng gÇn ®óng víi mét tû lÖ ®−îc
x¸c ®Þnh tr−íc. Do c¸ch lµm nµy t¹o ra mét quyÕt ®Þnh ngÉu nhiªu gi¶ ®Þnh ®éc lËp cho
tõng ®èi t−îng, tû lÖ c¸c ®èi t−îng ®−îc chän chØ cã thÓ gÇn ®óng víi tû lÖ ®−îc x¸c ®Þnh
tr−íc. Cµng cã nhiÒu ®èi t−îng trong file d÷ liÖu, tû lÖ c¸c ®èi t−îng ®−îc chän cµng gÇn
®óng víi tû lÖ ®−îc x¸c ®Þnh tr−íc.
Exactly. Mét

sè l−îng ®èi t−îng ®−îc x¸c ®Þnh bëi ng−êi sö dông. B¹n còng ph¶i chØ râ sè
c¸c ®èi t−îng ®Ó tõ ®ã t¹o ra mÉu. Con sè thø hai cÇn ph¶i nhá h¬n hoÆc b»ng tæng sè ®èi
t−îng cã trong file d÷ liÖu. NÕu con sè nµy v−ît qu¸ tæng sè ®èi t−îng cã trong file d÷
liÖu, mÉu sÏ bao gåm mét c¸ch tû lÖ Ýt ®èi t−îng h¬n con sè yªu cÇu.

36

H×nh 7‐11: Hép tho¹i Select Cases: Random Sample

5.2.3 Select Cases: Range
Hép tho¹i nµy chän c¸c ®èi t−îng dù vµo mét ph¹m vi sè ®èi t−îng hoÆc mét ph¹m vi c¸c
ngµy hoÆc thêi gian

§ C¸c ph¹m vi ®èi t−îng ®−îc dùa vµo sè hµng ®−îc thÓ hiÖn trong cöa sæ Data Editor
§ C¸c ph¹m vi ngµy th¸ng hoÆc thêi gian chØ cã s½n ®èi víi d÷ liÖu chuçi thêi gian
{time series data} víi c¸c biÕn ngµy th¸ng ®−îc x¸c ®Þnh (menu Data, Define Data).
H×nh 7‐12: Hép tho¹i Select Cases: Range ®èi víi ph¹m vi c¸c ®èi t−îng (kh«ng cã c¸c
biÕn ngµy th¸ng ®−îc ®Þnh nghÜa)

37

6

Bµi 6: Lµm viÖc víi kÕt xuÊt

Khi b¹n ch¹y mét thñ tôc, c¸c kÕt qu¶ ®−îc thÓ hiÖn trong mét cöa sæ gäi lµ Viewer.
Trong cöa sæ nµy, b¹n cã thÓ dÔ dµng chuyÓn ®Õn bÊt kú phÇn nµo cña c¸c kÕt xuÊt/kÕt
qu¶ ®Çu ra mµ b¹n muèn xem. B¹n còng cã thÓ ®iÒu khiÓn kÕt xuÊt vµ t¹o mét file tµi liÖu
chøa ®ùng c¸c kÕt xuÊt mµ b¹n muèn, ®−îc tæ chøc vµ ®Þnh d¹ng mét c¸ch thÝch hîp.

6.1 Cöa sæ Viewer
H×nh 8‐1: Cöa sæ Viewer
Nh¾p ®óp
mét biÓu
t−îng kiÓu
s¸ch ®Ó
hiÖn hoÆc
lµm Èn mét
chi tiÕt

Nh¾p ®Ó
më réng
hoÆc thu
hÑp c¸c cÊp
®é xem

Nh¾p mét chi
tiÕt ®Ó chän
vµ ®i th¼ng
®Õn nã
Pan« ph©n
cÊp xem

Pan« néi dung

Nh¾p ®óp mét b¶ng ®Ó xoay
hoÆc hiÖu ®Ýnh nã

C¸c kÕt qu¶ ®−îc thÓ hiÖn trong Viewer. B¹n cã thÓ sö dông Viewer ®Ó:

§ Xem l−ít c¸c kÕt qu¶.
§ ThÓ hiÖn hoÆc dÊu c¸c b¶ng vµ ®å thÞ ®−îc chän.
§ Thay ®æi trËt tù tr×nh bµy cña c¸c kÕt qu¶ b»ng c¸ch di chuyÓn c¸c chi tiÕt ®−îc chän.
§ Di chuyÓn c¸c chi tiÕt gi÷a Viewer víi c¸c tr×nh øng dông kh¸c.

38

Cöa sæ Viewer ®−îc chia lµm hai pan«:

§ Pan« bªn tr¸i cña Viewer chøa ®ùng môc ph©n cÊp cña c¸c néi dung.
§ Pan« bªn ph¶i bao gåm c¸c b¶ng thèng kª, c¸c biÓu ®å, vµ c¸c kÕt xuÊt d¹ng v¨n b¶n.
§ B¹n cã thÓ sö dông c¸c thanh cuèn ®Ó xem l−ít c¸c kÕt qu¶, hoÆc b¹n cã thÓ nh¾p vµo
mét chi tiÕt trong phÇn ph©n cÊp ®Ó ®Õn th¼ng b¶ng hoÆc ®å thÞ t−¬ng øng.

§ B¹n cã thÓ nh¾p vµ rª c¹nh bªn ph¶i cña pan« ph©n cÊp ®Ó thay ®æi ®é réng cña nã.
6.1.1 ThÓ hiÖn vµ dÊu c¸c kÕt qu¶
Trong cöa sæ Viewer, b¹n cã thÓ lµm xuÊt hiÖn hoÆc Èn ®i mét c¸ch cã chän läc c¸c b¶ng
hoÆc kÕt qu¶ tõ mét thñ tôc. ViÖc nµy rÊt h÷u Ých khi b¹n muèn lµm ng¾n h¬n c¸c kÕt
xuÊt cã thÓ nh×n thÊy ®−îc trong pan« néi dung (pan« bªn ph¶i).
§Ó Èn giÊu mét b¶ng hoÆc ®å thÞ mµ kh«ng xo¸ bá nã:

4 Nh¾p biÓu t−îng s¸ch më {book icon} cña nã thanh c«ng cô Outlining trong cöa sæ
Viewer
hoÆc
4 Nh¾p vµo chi tiÕt ®Ó chän nã
4 Tõ thanh menu chän:
View
Hide

hoÆc
4 Nh¾p biÓu t−îng s¸ch ®ãng (Hide) trªn thanh c«ng cô Outlining .
BiÓu t−îng s¸ch më (Show) trë thµnh biÓu t−îng ho¹t ®éng, chØ ra r»ng chi tiÕt giê ®©y ®·
®−îc Èn giÊu.
§Ó Èn giÊu mäi kÕt qu¶ cña mét thñ tôc:

4 Nh¾p hép bªn tr¸i cña tªn thñ tôc trong pan« ph©n cÊp.
ViÖc nµy Èn giÊu mäi kÕt qu¶ cña thñ tôc vµ lµm co phÇn ph©n cÊp l¹i

39

6.1.2 Di chuyÓn, sao chÐp vµ xo¸ bá c¸c kÕt qu¶
B¹n cã thÓ tæ chøc l¹i c¸c kÕt qu¶ b»ng c¸ch sao chÐp, chuyÓn vµ xo¸ mét chi tiÕt hoÆc
mét nhãm c¸c chi tiÕt.
§Ó di chuyÓn c¸c kÕt qu¶ trong cöa sæ Viewer

4 Nh¾p mét chi tiÕt trong pan« ph©n cÊp hoÆc pan« néi dung ®Ó chän nã. (Sö dông kü thuËt
gi÷ phÝm Shift vµ nh¾p chuét ®Ó chän nhiÒu chi tiÕt, hoÆc kü thuËt gi÷ phÝm Ctrl vµ nh¾p
chuét ®Ó chän c¸c chi tiÕt n»m kh«ng liªn tôc nhau.)
4 Sö dông chuét ®Ó nh¾p vµ rª c¸c chi tiÕt (gi÷a chuét trong khi rª).
4 Th¶ chuét ra lªn chi tiÕt n»m trªn vÞ trÝ mµ b¹n muèn th¶ chi tiÕt ®−îc di chuyÓn
B¹n còng cã thÓ chuyÓn c¸c chi tiÕt b»ng c¸ch sö dông hai lÖnh Cut vµ Paste After trong
menu Edit.
§Ó xo¸ c¸c kÕt qu¶ trong cöa sæ Viewer

4 Nh¾p mét chi tiÕt trong pan« ph©n cÊp hoÆc pan« néi dung ®Ó chän nã. (Sö dông kü thuËt
gi÷ phÝm Shift vµ nh¾p chuét ®Ó chän nhiÒu chi tiÕt, hoÆc kü thuËt gi÷ phÝm Ctrl vµ nh¾p
chuét ®Ó chän c¸c chi tiÕt n»m kh«ng liªn tôc nhau.)
4 NhÊn phÝm Delete
hoÆc
4 Tõ thanh menu chän:
Edit
Delete
§Ó sao chÐp c¸c kÕt qu¶ trong cöa sæ Viewer

4 Nh¾p mét chi tiÕt trong pan« ph©n cÊp hoÆc pan« néi dung ®Ó chän nã. (Sö dông kü thuËt
gi÷ phÝm Shift vµ nh¾p chuét ®Ó chän nhiÒu chi tiÕt, hoÆc kü thuËt gi÷ phÝm Ctrl vµ nh¾p
chuét ®Ó chän c¸c chi tiÕt n»m kh«ng liªn tôc nhau.)
4 Gi÷ phÝm Ctrl trong khi b¹n dïng chuét ®Ó nh¾p vµ rª c¸c chi tiÕt (gi÷a chuét trong khi
rª).
4 Th¶ chuét ra n¬i mµ b¹n muèn sao chÐp chóng vµo ®ã.
4 B¹n cã thÓ sao chÐp c¸c chi tiÕt b»ng c¸ch sö dông hai lÖnh Copy vµ Paste After trong
menu Edit.

40

7

Bµi 8: Frequencies {TÇn sè}

Thñ tôc Frequencies cung cÊp c¸c thèng kª vµ c¸c ®å thÞ h÷u Ých cho viÖc m« t¶ rÊt nhiÒu
lo¹i biÕn. §Ó nh×n ®Çu tiªn vµo d÷ liÖu, thñ tôc Frequencies lµ mét n¬i rÊt tèt ®Ó b¾t ®Çu.
§èi víi mét b¸o c¸o tÇn suÊt vµ mét ®å thÞ thanh, b¹n cã thÓ bè trÝ c¸c trÞ sè kh¸c nhau
theo trËt tù gi¶m dÇn hoÆc t¨ng dÇn c¸c nhãm theo tÇn sè cña chóng. B¸o c¸o tanµ sè cã
thÓ bÞ treo khi mét biÕn cã qu¸ nhiÒu trÞ sè kh¸c nhau. B¹n cã thÓ ®Æt tiªu ®Ò cho c¸c ®å
thÞ víi c¸c tÇn sè (trÞ sè mÆc ®Þnh) hoÆc tû lÖ %.
VÝ dô.

Ph©n bè cña c¸c kh¸ch hµng cña mét c«ng ty theo lo¹i ngµnh lµ nh− thÕ nµo? Tõ
kÕt xuÊt, b¹n cã thÓ nhËn thÊy r»ng 37,5% cña kh¸ch hµng cña b¹n lµ c¸c c¬ quan chÝnh
quyÒn, 24,9% lµ c¸c doanh nghiÖp, 28,1% lµ c¸c viÖn nghiªn cøu, vµ 9,4% lµ tõ ngµnh
ch¨m sãc søc khoÎ. §èi víi d÷ liÖu ®Þnh l−îng, liªn tôc, ch¼ng h¹n nh− doanh thu, b¹n cã
thÓ nhËn thÊy r»ng tiÒn b¸n s¶n phÈm b×nh qu©n lµ 3.576$ víi mét ®é lÖch chuÈn lµ
1.078$.
C¸c thèng kª vµ ®å thÞ.

C¸c tÇn sè, tû lÖ %, tû lÖ % tÝch luü, trung b×nh, trung vÞ, mode,
tæng, ®é lÖch chuÈn, ph−¬ng sai, ph¹m vi (toµn cù), trÞ sè nhá nhÊt vµ trÞ sè lín nhÊt, sai
sè chuÈn cña trung b×nh, ®é lÖch vµ ®é nhän (c¶ hai víi ®é lÖch chuÈn), tø ph©n vÞ, c¸c sè
ph©n vÞ do ng−êi sö dông ®Þnh nghÜa, ®å thÞ thanh, ®å thÞ trßn, vµ biÓu ®å tÇn suÊt.
D÷ liÖu.

Sö dông c¸c m· d¹ng sè hoÆc chuçi ng¾n cho c¸c biÕn ®Þnh tÝnh (thang ®o ®Þnh
danh hoÆc ®Þnh h¹ng).
C¸c gi¶ sö.

B¶ng vµ tû lÖ % cung cÊp mét m« t¶ h÷u Ých ®èi víi d÷ liÖu tõ mäi ph©n bè,
®Æc biÖt cho nh÷ng biÕn víi c¸c nhãm cã hoÆc kh«ng cã thø bËc. HÇu hÕt c¸c thèng kª
tæng kÕ tuú chän, ch¼ng h¹n nh− trung b×nh vµ ®é lÖch chuÈn, ®−îc dùa trªn lý thuyÕt
chuÈn vµ lµ thÝch hîp cho c¸c biÕn ®Þnh l−îng víi c¸c ph©n bè c©n xøng. C¸c thèng kª tù
kh¸ng, ch¼ng h¹n nh− trung vÞ, c¸c ph©n vÞ, vµ c¸c tø ph©n vÞ, lµ thÝch hîp cho c¸c biÕn
®Þnh l−îng cã thÓ hoÆc kh«ng cã thÓ tho¶ m·n gi¶ thiÕt vÒ ph©n bè chuÈn.

7.1 KÕt xuÊt mÉu

41

H×nh 14‐1: KÕt xuÊt cña thñ tôc Frequencies
So tien dau tu cho su dung nuoc sach

Percent
6.7
3.3

Valid Percent
6.7
3.3

Cumulative
Percent
6.7
10.0

2
1

6.7
3.3

6.7
3.3

16.7
20.0

500
600
700
800

6
2
3
2

20.0
6.7
10.0
6.7

20.0
6.7
10.0
6.7

40.0
46.7
56.7
63.3

900
1000
1100

1
2

3.3
6.7

3.3
6.7

66.7
73.3

2
1

6.7
3.3

6.7
3.3

80.0
83.3

3

10.0

10.0

93.3

2
30

6.7
100.0

6.7
100.0

100.0

100
200
300
400

1200
1500
2000
Total

Statistics
So tien dau tu cho su dung nuoc sach
N
Valid
Missing
Mean
Std. Error of Mean
Variance
Minimum

30
0
803.33
92.411
256195.4
100

Maximum 

2000

So tien dau tu cho su dung nuoc sach 
10 

Frequency 

Valid

Frequency
2
1

Std. Dev = 506.16 
Mean = 803.3 
N = 30.00


0.0 

500.0 
250.0 

1000.0 
750.0 

1500.0 

1250.0 

1750.0 

So tien dau tu cho su dung nuoc sach 

42

2000.0 

7.2 §Ó thu ®−îc c¸c tÇn sè vµ c¸c thèng kª
4 Tõ thanh menu chän:
Analyze
Descriptive Statistics
Frequencies...

H×nh 12‐2: Hép tho¹i Frequencies

4 Chän mét hoÆc mét sè biÕn ®Þnh l−îng hoÆc ®Þnh tÝnh.
Mét c¸ch tuú chän, b¹n cã thÓ:

§ Nh¾p Statistics ®Ó cã c¸c thèng kª m« t¶ ®èi víi biÕn ®Þnh l−îng
§ Nh¾p Charts ®Ó cã ®å thÞ thanh, ®å thÞ trßn, vµ biÓu ®å tÇn suÊt.
§ Nh¾p Format ®Ó cã trËt tù mµ c¸c kÕt qu¶ ®−îc thÓ hiÖn.
7.2.1 Frequencies Statistics

43

H×nh 12‐3: Hép tho¹i Frequencies Statistics

Percentile Values.

C¸c trÞ sè cña mét biÕn ®Þnh l−îng chia d÷ liÖu cã thø bËc vµo thµnh c¸c
nhãm sao cho mét tû lÖ % cô thÓ lµ n»m trªn nã vµ mét tû lÖ % kh¸c n»m d−íi nã. C¸c sè
tø ph©n vÞ (c¸c ph©n vÞ thø 25, thø 50, vµ thø 75) chia c¸c quan s¸t ra thµnh 4 nhãm cã
cïng sè l−îng quan s¸t. NÕu b¹n muèn mét sè l−îng c¸c nhãm lín h¬n 4, h·y chän Cut
points for n equal groups. B¹n còng cã thÓ x¸c ®Þnh c¸c sè ph©n vÞ riªng biÖt (vÝ dô, ph©n
vÞ thø 95, lµ trÞ sè mµ n»m d−íi nã lµ 95% sè l−îng quan s¸t r¬i vµo).
Central Tendency.

C¸c thèng kª m« t¶ trung t©m cña mét ph©n bè bao gåm trung b×nh,
trung vÞ, mode, vµ tæng mäi trÞ sè.
Dispersion.

C¸c thèng kª ®o ®¹c ®é lín cña sù biÕn thiªn hoÆc tr¶i réng trong d÷ liÖu bao
gåm ®é lÖch chuÈn, ph−¬ng sai, ph¹m vi, trÞ sè lín nhÊt, trÞ sè nhá nhÊt, vµ sai sè chuÈn
cña trung b×nh.
Distribution.

Skewness {§é lÖch} vµ Kurtosis {®é nhän} lµ c¸c thèng kª m« t¶ h×nh d¹ng
vµ ®é c©n xøng cña mét ph©n bè. C¸c thèng kª ®−îc thÓ hiÖn cïng víi sai sè chuÈn cña
chóng.
Value are group midpoints.

NÕu c¸c trÞ sè trong d÷ liÖu cña b¹n lµ ®iÓm gi÷a cña c¸c nhãm
(vÝ dô, tuæi cña mäi ng−êi trong nhãm 30 tuæi th× ®−îc m· lµ 35), h·y chän tuú chän nµy
®Ó −íc l−îng trung vÞ vµ c¸c ph©n vÞ cho d÷ liÖu th«, kh«ng nhãm gép.
7.2.2 Frequencies Charts

44

H×nh 12‐4: Hép tho¹i Frequencies Charts

Chart Type.

Mét ®å thÞ trßn {pie chart} thÓ hiÖn ph©n bè cña c¸c bé phËn trong toµn bé.
Tõng miÕng cña ®å thÞ trßn t−¬ng øng víi mét nhãm ®−îc x¸c ®Þnh bëi mét biÕn lËp
nhãm. Mét ®å thÞ thanh {bar chart} thÓ hiÖn sè l−îng/tÇn sè cña tõng trÞ sè riªng biÖt
hoÆc tõng nhãm nh− lµ mét thanh riªng, cho phÐp b¹n so s¸nh c¸c nhãm d−íi d¹ng h×nh
¶nh. Mét biÓu ®å tÇn suÊt còng cã c¸c thanh, nh−ng chóng ®−îc vÏ däc theo mét thang
®o kho¶ng b»ng nhau. ChiÒu cao cña tõng thanh lµ sè l−îng cña c¸c trÞ sè cña mét biÕn
®Þnh l−îng r¬i vµo trong kho¶ng. Mét biÓu ®å tÇn suÊt thÓ hiÖn h×nh d¹ng, trung t©m, vµ
®é tr¶i réng cña ph©n bè. Mét ®−êng cong chuÈn ®Æt chång thªm vµo mét biÓu ®å tÇn
suÊt gióp b¹n xÐt ®o¸n liÖu chõng d÷ liÖu cã ph©n bè chuÈn.
Chart Values.

§èi víi ®å thÞ thanh, trôc thang ®o cã thÓ ®−îc ®Æt nh·n bëi sè l−îng hoÆc
lÖ%.

45

8

Bµi 7: B¶ng trô/xoay {pivot table}

RÊt nhiÒu kÕt qu¶ trong cöa sæ Viewer ®−îc tr×nh bµy d−íi d¹ng b¶ng cã thÓ xoay mét
c¸ch t−¬ng t¸c. Tøc lµ b¹n cã thÓ tæ chøc l¹i c¸c hµng, cét vµ c¸c líp/trang {layer}

8.1 Thao t¸c ®èi víi mét b¶ng trô
C¸c tuú chän ®èi víi thao t¸c mét b¶ng trô bao gåm:

§ ChuyÓn ®æi c¸c hµng vµ c¸c cét víi nhau
§ Di chuyÓn c¸c hµng vµ c¸c cét
§ LËp c¸c líp ®a chiÒu
§ Nhãm vµ kh«ng nhãm c¸c hµng vµ c¸c cét
§ HiÖn vµ Èn c¸c «
§ T×m c¸c ®Þnh nghÜa cña c¸c chi tiÕt
§Ó hiÖu ®Ýnh mét b¶ng trô

4 Nh¾p ®óp b¶ng. ViÖc nµy kÝch ho¹t cöa sæ Pivot Table Editor
§Ó hiÖu ®Ýnh hai hoÆc h¬n hai b¶ng trô cïng mét lóc

4 Nh¾p chuét ph¶i lªn b¶ng
4 Tõ menu néi dung chän:
SPSS Pivot Table Object
Open

4 LÆp l¹i ®èi víi tõng b¶ng trô mµ b¹n muèn hiÖu ®Ýnh
§Ó xoay mét b¶ng trô sö dông biÓu t−îng

4 KÝch ho¹t b¶ng trô
4 Tõ menu Pivot Table chän:
Pivot
Pivoting Tray

46

4 Ch¹m con trá lªn tõng biÓu t−îng ®Ó xem mét chØ dÉn m¸ch b¶o b¹n biÓu t−îng ®ã ®¹i
diÖn cho h−íng nµo cña b¶ng.
4 Rª mét biÓu t−îng tõ mét khay nµy sang khay kh¸c.
§iÒu nµy thay ®æi sù bè trÝ cña b¶ng. VÝ dô gi¶ sö nh− mét biÓu t−îng ®¹i diÖn cho mét
biÕn víi c¸c nhãm Yes vµ No vµ b¹n rª biÓu t−îng nµy tõ khay Row sang khay Column.
Tr−íc khi di chuyÓn, Yes vµ No lµ c¸c tiªu ®Ò cña hµng; sau khi di chuyÓn chóng lµ c¸c
tiªu ®Ò cña cét.
H×nh 10‐1: C¸c khay trô

BiÓu t−îng trang/líp

BiÓu t−îng cét

Khay trang/líp

Khay cét

BiÓu t−îng hµng

Khay hµng

§Ó x¸c ®Þnh mét chiÒu trong mét b¶ng trô

4 KÝch ho¹t b¶ng trô
4 NÕu c¸c khay trô kh«ng xuÊt hiÖn, tõ menu Pivot Table chän:
Pivot
Pivoting Tray

4 Nh¾p lªn mét mét biÓu t−îng vµ gi÷ chuét.
§iÒu nµy lµm s¸ng c¸c tiªu ®Ò theo chiÒu trong b¶ng trô.
§Ó chuyÓn ®æi c¸c hµng vµ c¸c cét trong mét b¶ng trô

4 KÝch ho¹t b¶ng trô
4 Tõ menu Pivot Table chän:
Pivot
Transpose Rows and Columns

§iÒu nµy cã cïng t¸c ®éng nh− rª mäi biÓu t−îng hµng vµo khay Column vµ mäi biÓu
t−îng cét vµo khay Row.

47

§Ó thay ®æi trËt tù tr×nh bµy trong mét b¶ng trô

TrËt tù cña c¸c biÓu t−îng trªn khay chØ chiÒu ph¶n ¸nh trËt tù cña c¸c thµnh phÇn trong
b¶ng trô. §Ó thay ®æi trËt tù thÓ hiÖn cña c¸c thµnh phÇn trong mét chiÒu cña b¶ng
4 KÝch ho¹t b¶ng trô
4 NÕu c¸c khay trô kh«ng xuÊt hiÖn, tõ menu Pivot Table chän:
Pivot
Pivoting Tray

4 Nh¾p lªn mét mét biÓu t−îng ®Ó s¾p xÕp theo trËt tù mµ b¹n muèn (tr¸i sang ph¶i hoÆc
trªn xuèng d−íi)
§Ó di chuyÓn hµng hoÆc cét trong mét b¶ng trô

4 KÝch ho¹t b¶ng trô.
4 Nh¾p vµo nh·n/tiªu ®Ò cña hµng hoÆc cét mµ b¹n muèn di chuyÓn.
4 Nh¾p vµ rª nh·n sang vÞ trÝ míi
4 Tõ menu néi dung, chän Insert Before {chÌn vµo phÝa tr−íc} hoÆc Swap {Ho¸n vÞ}.
Chó ý: H·y ®¶m b¶o r»ng lÖnh Drag to Copy trong menu Edit kh«ng ®−îc chän (®¸nh
dÊu). NÕu Drag to Copy ®−îc chän, h·y bá chän nã.
H×nh 10‐2: C¸c nhãm hµng vµ nhãm cét víi c¸c tiªu ®Ò nhãm
Tiªu ®Ò nhãm cét
Gieng dao * Nuoc tu khe nui Crosstabulation
Count

Tiªu ®Ò nhãm hµng
Gieng
dao
Total

48

Khong
Co

Nuoc tu khe nui
Khong
Co
0
23
5
2
5
25

Total
23
7
30

NÕu b¹n chä Swap {ho¸n vÞ}, b¹n sÏ ®−îc kÕt qu¶ nh− b¶ng d−íi ®©y (H·y chó ý r»ng ë
b¶ng sau cét Co ®· chuyÓn sang bªn tr¸i cét Khong).
Gieng dao * Nuoc tu khe nui Crosstabulation 
Count 

Gieng 
dao 

Khong 
Co 

Total 

Nuoc tu khe nui 
Co 
Khong 
23 



25 

Total
23 

30 

§Ó t¸ch nhãm c¸c hµng hoÆc c¸c cét vµ xo¸ tiªu ®Ò nhãm

4 KÝch ho¹t b¶ng trô
4 Chän nh·n/tiªu ®Ò cña nhãm (nh¾p vµo bÊt kú vÞ trÝ nµo trong tiªu ®Ò nhãm) cña cét hoÆc
hµng mµ b¹n muèn t¸ch nhãm.
4 Tõ thanh menu chän:
Pivot
Pivoting Tray
§Ó xoay tiªu ®Ò hµng hoÆc cét

H×nh 10‐3: C¸c tiªu ®Ò hµng ®−îc xoay
Muc do sach cua nuoc

Valid Percent
82.6

Cumulative
Percent
82.6

1
1

3.3
3.3

4.3
4.3

87.0
91.3

Valid

Missing
Total

6.7 do sach cua
8.7 nuoc
Muc
76.7
100.0
23.3
100.0

Sach hon
It sach hon
Khong doi
Khong biet
Total
System

4 Tõ thanh menu chän:

49

19
1
1
2
23
7
30

63.3
3.3
3.3
6.7
76.7
23.3
100.0

100.0
Cumulative
Percent

2
23
7
30

Valid Percent

Khong biet
Total
System

Percent

Missing
Total

Sach hon
It sach hon
Khong doi

Percent
63.3

Frequency

Valid

Frequency
19

82.6
4.3
4.3
8.7
100.0

82.6
87.0
91.3
100.0

Format
Rotate InnerColumn Labels

hoÆc
Rotate OuterColumn Labels

ChØ c¸c tiªu ®Ò cét trong cïng nhÊt vµ tiªu ®Ò hµng ngoµi cïng nhÊt míi cã thÓ ®−îc
xoay.
§Ó thiÕt lËp chÕ ®é mÆc ®Þnh cho b¶ng trô

Sau khi thùc hiÖn mét hoÆc mét vµi thao t¸c b¶ng trô, b¹n cã thÓ trë l¹i c¸ch bè trÝ ban
®Çu cña b¶ng trô.
4 Tõ thanh menu chän:
Reset Pivots to Defaults

ViÖc nµy chØ thiÕt lËp l¹i nh÷ng thay ®æi lµ kÕt qu¶ cña thµnh phÇn hµng, c¸c cét vµ trang
gi÷a c¸c chiÒu cña b¶ng trô. Nã kh«ng ¶nh h−ëng ®Õn nh÷ng thay ®æi ch¼ng h¹n nh−
nhãm hay t¸ch nhãm hoÆc di chuyÓn c¸c hµng vµ c¸c cét.
§Ó t×m ®Þnh nghÜa cña tiªu ®Ò/nh∙n trong mét b¶ng trô

B¹n cã thÓ nhËn ®−îc trî gióp Help d¹ng nh¹y c¶m – néi dung trong c¸c « chøa nh·n
/tiªu ®Ò trong c¸c b¶ng trô. VÝ dô nÕu Mean {trung b×nh} xuÊt hiÖn nh− lµ mét nh·n, b¹n
cã thÓ thu ®−îc mét ®Þnh nghÜa vÒ mean.
4 Nh¾p chuét ph¶i lªn mét « chøa nh·n.
4 Tõ menu néi dung chän What’s This?
B¹n ph¶i nh¾p chuét ph¶i lªn « chøa nh·n chø kh«ng ®−îc nh¾p vµo « d÷ liÖu trong hµng
hoÆc cét.
Trî gióp Help d¹ng nh¹y c¶m – néi dung kh«ng cã s½n cho c¸c nh·n do ng−êi sö dông
®Þnh nghÜa, ch¼ng h¹n nh− tªn tªn hoÆc nh·n trÞ sè biÕn.

8.2 Lµm viÖc víi c¸c trang/líp {Layer}
B¹n cã thÓ tr×nh bµy mét b¶ng hai chiÒu riªng biÖt cho tõng nhãm hoÆc kÕt hîp cña c¸c
nhãm. B¶ng cã thÓ ®−îc nghÜ nh− ®−îc xÕp chång trong c¸c trang/líp, víi duy chØ cã ®Ønh
trang/líp lµ nh×n thÊy ®−îc.
§Ó t¹o vµ thÓ hiÖn c¸c trang/líp

50

4 KÝch ho¹t b¶ng trô, vµ tõ menu Pivot chän: Pivoting Trays nÕu nã kh«ng ®−îc chän.
4 Rª mét biÓu t−îng tõ khay Row hoÆc khay Column sang khay Layer.
H×nh 10‐4: ChuyÓn c¸c nhãm sang c¸c trang/líp
BiÕn muc do sach cua nuoc
®−îc chuyÓn tõ h−íng hµng
sang h−íng trang

Tõng biÓu t−îng layer cã mòi tªn sang tr¸i vµ mòi tªn sang ph¶i. B¶ng cã thÓ nh×n thÊy
®−îc lµ b¶ng cña trang trªn cïng.
H×nh 10‐5: C¸c nhãm trong c¸c trang riªng biÖt

51

§Ó thay ®æi c¸c trang/líp

4 KÝch mét trong nh÷ng mòi tªn cña biÓu t−îng layer.
hoÆc
4 Chän mét nhãm tõ hép danh s¸ch th¶ xuèng cña c¸c trang.
H×nh 10‐6: Chän c¸c trang tõ danh s¸ch th¶ xuèng

52

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful