You are on page 1of 16

       

El  regionalismo  crítico  
 La tradición local en  valor. 
Sinoe Alves Rodrigues           441‐06

.................................................  Introducción…………………………………………………………………………………………………….............................................7  Autores  Alvar Aalto...................................4  Rexionalismo crítico..................................................................................14        2    ..............………..Índice..............................10  Álvaro   Siza............................................................................3  Crítica o modernismo e o aparición de novos movementos…………………......................12  Conclusión...............................................................11  Luis Barragán..............................................13  Bibliografía……………………………………………………………………………………………………...................................................

  La razón de la elección de este tema es debido al interés que despierta este tema por  defender los aspectos contextuales de la Arquitectura. como exemplos  Europeo e Americano).  Introdución. la cultura regionalista sin abandonar  aspectos modernistas. Álvaro Siza y  Luis Barragán (por ser arquitectos que se poden abarcar no rexionalismo. pola influencia exercida. siendo esta cultura la que busca evolucionar con estrategias  modernistas.  Los autores que se van a trabajar son Alvar Aalto.      3    . reflexionando sobre sus bases pero no  imponiendo una estrategia de acción. etc. la complejidad de la Arquitectura.

 Estas ideas‐                                                               TAFURI.    O modernismo levantouse como unha crítica a vella orde. perdido su carácter de ideas‐fuerza. a ausencia do historicismo e de  toda cultura. a crítica débese desvincular do apoio a  causa revolucionaria. Rematada a revolución. errores.  1 4    . polo uso de superficies lisas desprovistas  de ornamentación.  Tamén chamado Estilo internacional. o eclecticismo. o aspecto de leveza debido a construción en voladizo. e sen características locais. “Teorías e historia de la arquitectura.  Caracterízase por a súa énfases pola ortogonalidade. nace por volta de 1920 e é un movemento antihistórico.  ´      Casa Citrohan. … levantando unha nova base ideolóxica que poden desembocar en  mitos para reforzar estas ideas. esta escava ata o fondo das súas  contradicións.Crítica o modernismo e o aparición de novos movementos.upload. a realización dunha arquitectura completamente nova. (Hacia una nueva concepción del espacio  arquitectónico).wikimedia.… “Los  mitos generosos de la primera fase heroica. carencias. levando a  creación de unha nova base ideolóxica que apoiouse en mitos. os eclecticismos. ademais de unha potenciación de outros materias como o  vidro para crear grandes fachadas vidradas. descubrindo en ela. “de masas”. outra vez. e o uso de materiais  novos como o formigón e aceiro.  que propugna una arquitectura universal. (www. Le Corbusier. se convierten  ahora en objeto de crítica”1. carencias. “moderna”. contradicións.    Cando unha crítica levántase contra unha vella orde. Manfredo.org)    O modernismo foi una etapa de ruptura co movemento anterior.

 o novo). defendendo a consciencia da  retoma da historia.forza permitiron o cambio de mentalidade arquitectónica.  Examinaba grandes estruturas. sendo esta más complexa. Confería énfase na multiplicidade e  as relacións humanas. aceptando o Funcionalismo da construcción segue intacto. etc. Defenden que a  ornamentación e a alusión histórica enriquecen a arquitectura.  5    . Neste movemento evidénciase unha  negación da historia.    O pos‐estruturalismo é un movemento en contra o modernismo. aparecen outros movementos que as rexeitan.  collendo de ela as formas que consideremos oportunas). Por exemplo.    O Pos‐modernismo rexeita os criterio propio do modernismo (a ruptura. unha postura de confrontación contra a historia e a arquitectura (rexeitando  calquera influencia pos‐modernista). acepta e adapta as condicións dadas por el. ten unha actitude de desmontar a  arquitectura. establecía relacións con estruturas tradicionais e  locais de África e Asía. Pode ser entendido como  un hipertexto. formas destruturalizantes.podendo tomas formas pasadas (unha visión da historia fragmentada. a planificación da cidade tendo en conta a  topografía do lugar ( en vez de un lugar plano e desobstruído como propuña o modernismo). Dende un punto de vista lingüístico. dando a posibilidade de varias interpretacións. o pos‐modernismo e  o estruturalismo.     A Escola de Venecia foi un movemento que predicaba a critica é revisión do  movemento moderno. pero unha vez superada a causa  revolucionaria. non  existe a necesidade de innovar. onde o arquitecto guíao no percurso. Caracterízase pola fragmentación. Pero non rexeita completamente o  modernismo. estruturalismo. sendo este un dos puntos para a complexidade da arquitectura. non defende ter a verdade absoluta. onde non existe nin principio nin fin.onde o arquitecto (emisor) vincula un significado a súa obra  (mensaxe) que o utilizador comprende (receptor). Rexionalismo Crítico)débese as diversas interpretacións  sobre unha mesma cuestión. punto en común con o modernismo.    A aparición de diferentes movementos (Pos‐modernismo. contradición e pluralidade da arquitectura. e o rexionalismo valoriza a cultura tradicional  aplicada a esa rexión. rexeita un proceso linear de deseño ( en  contra da racionalidade ordenada do modernismo). argumentar contra a simplicidade. e  afírmase co grupo Team  X. non é o emisor o que vincula un significado  a mensaxe senón o receptor. Pretende unha arquitectura máis participada por parte dos  utilizadores. Na  actitude do movemento vese unha certa relatividade. a humanización da cidade. converténdose estas ideas en  obxecto de crítica. rexeita a Racionalidade  estética. como xa veremos a seguir. Cara as densas  estruturas da sociedade contemporánea.     O estruturalismo nace no Congreso Internacional de Arquitectura Moderna (CIAM). Escola de Venecia.  podemos analizalo como un texto. xa que o estruturalismo colle fragmentos da cultura africana e asiática  para aplicar en calquera parte do mundo.  defendendo a complexidade. analizando as funcións e relacións mínimas. Isto non pode ser comparado con a utilización da cultura por parte do  rexionalismo crítico. claridade e singularidade. o  contrario do modernismo que prescribía como unha receita que tiña que ser repetida. pos‐ estruturalismo. pódese imitar criativamente. defendendo que había que pensar no cidadán como persoa e non como  datos estatísticos. En  síntese pódese dicir que o modernismo era a ocultación mediante a historia da produción de  obxectos arquitectónicos producidos en masa.

       6    . o contexto. deixando as súas ideas sobre a arquitectura orgánica)  que se vai traducir para unha preocupación con o lugar. a Escola de Venecia non rexeita os paradigmas formais  do modernismo (simplicidade formal.etc. Esta evidente preocupación polo lugar.…)pero desvincula a forma da  función. pero no utilizada como é no pos‐modernismo (que  utilizábase fragmentada. con a adaptación o sitio e as  condicións climáticas. que estuda  Historia da Arte e Arquitectura en Italia.  abriu camiño para o rexionalismo crítico. Este movemento defenden a historia. superficies limpas.Por outra parte. sendo esta influenciada polo lugar. e evidencia a preocupación por unha arquitectura orgánica  (pola influencia de Bruno Zevi e o “exilio voluntario” de Frank Lloyd Wright. puras. adquiríamos aqueles fragmentos do noso interese) senón como  análise do seu desenvolvemento.

 pouco a pouco. Pero chegar a negación de calquera aspecto estranxeiro. que sería máis tarde tamén utilizado polo  historiador de Arquitectura Kenneth Framptom. de aplicación universal". pero para a  arquitectura moderna. económica e/ou política. nace o sentimento de valorizar o local.  os límites políticos e territoriais.  Aparece entón o paradoxo: é preciso a reivindicación cultural e espiritual. o contexto social contribuíu para a afirmación do rexionalismo crítico. Contra isto. comezan a difuminarse. debe ser o moderador deste dialogo entre a  universalización e a cultura local. é necesario participar das evolucións e innovacións técnicas. a universalización do Estilo Internacional. Parecía que o ascender a unha cultura de masa conducía a unha  subcultura.  “produtivo” e “eficiente” para calquera lugar.   En pleno desenvolvemento da globalización.  debido o desexo da realización dunha identidade. o lugar.Rexionalismo crítico. Como comentou Marc Augé na súa  conferencia na Feira do Libro de 1998. Son unha busca e  conxunción crítica dos dous aspectos. terminan haciendo lo mismo. etc. que valorizan o local. "los fundamentalismos que reaccionan contra la  globalizacion capitalista y la Occidentalizacion. o rexionalismo crítico con é unha busca nostálxica  da cultura popular nin un rexeitamento das bases do modernismo. Ademais de inestimable axuda dos conceptos  da Escola de Venecia. transformándose nun produto de masas. o que paraliza en vez de axudar a crear. O  rexionalismo atopa aquí o seu papel. é  sentirse débil. Por tanto.  provocando unha “globalización” da arquitectura. con a aspiración de certa independencia  cultural.  7    . imponer de  cualquier medio sus conceptos como verdades absolutas. aparecen os nacionalismos. a cultura.  Dábase certo paralelismo na arquitectura. producido baixo unha base repetitiva como os  produtos industriais.        Debemos este termo a Tzonis e Lefaivre.  Fronte a isto.

  A arquitectura moderna e a súa relación con a  cultura. con a utilización das técnicas construtivas e  materiais locais. artesanal. a asociación entre a sociedade e o arquitecto. o aroma. A análise climatolóxica. Por  tanto. sen esperar modelos nin xuízos  de ningún centro. Polo que se provoca no  utilizador mudanzas sensoriais.  as diferentes temperaturas. Analizan a receptividade da luz e o clima para mellor  aproveitamento. melloradas con técnicas  innovadoras.. Se enfatizan outras características en vez do aspecto visual... descomposición e recomposición dos elementos  (desfamiliarización) polo que poden traballar en calquera lugar analizando a súa cultura.  Este movemento demostra un gran interese por  a especificidade do lugar. non só nas  súas cuestións climatolóxicas. artesanais. os sons. etc. podemos desenvolver un esquema básico de características do  rexionalismo crítico fronte o modernismo:  Rexionalismo Crítico    Importancia do terreo. É aquí onde cobra significado a ausencia da  inocencia arquitectónica. é  importante o aspecto de ser unha arquitectura menos impositiva que a modernista. Propón os seus propios camiños relativamente o tempo do contexto.  Visto todo isto.      Arquitectura ligada a unha base que  marca a estratexia a seguir. Por tanto. a ventilación. sen  importancia do lugar. Desde un punto de vista.  A crítica feita o rexionalismo Crítico é que os arquitectos só podrían construir nas súas  rexións. non se aceita unha arquitectura percibida como  un escenario o moda efémera. Tzonis e Lefaivre garanten que todos os arquitectos teñen os coñecementos  necesarios para a identificación.  8  . fan que sexan desde  o punto de vista ecolóxico máis correcta.… senón tamén as poboacións onde se  enxiren.Cada rexión participa como a súa xeradora de pautas. culturais. ou narcisista. etc. sendo máis  facilmente aceptada pola poboación. como o táctil. así como o uso crítico de prácticas construtivas.    Arquitectura máis ecolóxica debido a  énfase das condicións do terreo.  O rexionalismo crítico práctica unha arquitectura máis espacial e experimental  do que  orientada a imaxe. o arquitecto dirixe e condiciona acontecementos e relacións. psicolóxicas.  podendo ir dende o máximo ditame da forma de vivir (estruturalismo) ate a máxima liberdade  de utilización (pos‐estructuralismo). “construír o  lugar”    Aproveitamento das técnicas  artesanais e materias locais. así  como utilización de prácticas    Modernismo  Terreo plano e desobstruído. adecuándose a cultura e o punto de vista estético do local.    Arquitectura máis orientada a imaxe. o rexionalismo crítico reconstrúe as bases da arquitectura sen receitar unha estratexia  única. debido a  ser unha arquitectura que se adapta a rexión. pasa por unha resistencia pasiva.      Arquitectura máis espacial e  experimentada.      Innovación en todos os apartados. creando lugares e non espazos o escenografías.Por tanto.  rexeitamento da cultura e materias  novos como o aceiro ou formigón.

blogsome.    Arquitectura menos impositiva. www.  adecuándose a cultura e o punto de  vista estético do lugar. Pero isto non é así.    Casa del Puente.  9    . sobre todo na igrexa de Bagsvaerd.com  Outro exemplo pode ser o Grupo R.  Diversos movementos e arquitectos foron adherindo a esta idea de asimilación e  reinterpretación. Tamén temos  exemplos en América.  debido a utilización de prácticas  construtivas e materiais locais. fundado por Sostre y Bohigas.construtivas e materias locais. e os autores  despois estudados.            Arquitectura máis ditatorial. Oscar  Niemeyer.  Fronte a isto. pódese pensar que o rexionalismo crítico é un movemento desligado do  modernismo e contrario a el. podendo  provocar a rexeitación da obra por  parte da poboación. Amancio Williams. se non a eles. debido a  una estratexia definida. na Arxentina a casa ponte de Amancio Williams. como Jørn Utzon. pretende continuar coa liberalización  promulgada polo modernismo e establecer unha teoría que de continuidade o exercicio crítico  da arquitectura. en Brasil. sen coñecer o principio de reconstrución das bases modernas a través da  cultura rexional. rexeitando toda arquitectura deshumana. a algunha das súas obras. Como non podemos deixar de nomear a Mario Botta e Tadao Ando. definindo a  verdadeira cultura moderna como un híbrido de universalismo e rexionalismo.a4iu. Un movemento que prolóngase ate os nosos días e que moitos arquitectos  podemos consideralos dentro deste movemento.

 con  Aino Marsio. Diseña aquí a súa primeira silla en  estrutura de madeira autoportante e o vaso Savoy.edelstall. formando con o terreo un  conxunto arquitectónico.  Grazas o pai. pensando na luz. Acaba  trasladándose a Estados Unidos. En 1923  abre o seu propio despacho. Desde os seus primeiros traballos atísbase unha arquitectura  humanizada. onde foi profesor do Instituto Tecnolóxico de Massachusetts.o cal muda dous veces. Aalto herdou un estreito compromiso con a cultura finlandesa. tendo coidado para a realización de ambientes confortables. En 1928 foi nombrado membro do CIAM. Casase.Autores  Alvar Aalto       Alvar Aalto.  As obras de Aalto integranse na paisaxe armoniosamente. en 1925. establece un marco perfecto para contextualizar e integrar as obras o  medio envolvente.at)  Naceu en Koortana (Findlandia) o 3 de febreiro de 1898.  que defendía un profundo respeto con a natureza. Esta familiaridade e experiencia con o territorio voltou a Aalto sensible cara  o organicismo e os materias naturais. topógrafo. a súa  medición e descripción. quen foi a súa colaboradora. O estudo minucioso da paisaxe.  deseñando o seu mobiliario.  En 1935 funda con a súa esposa a empresa de mobles Artek. etc. a segunda a Helsinki. coñecido internacionalmente como o “naturilizador” e  10    . Muere en Helsinki el 11 de mayo de 1976. (www. Realizou unha viaxe de estudos por Europa en 1921. Estudou arquitectura no  Instituto Técnico de Helsinki.

 Estudamos este autor porque as súas ideas  e obras podemos introducilas no Rexionalismo Crítico. toma como exemplo a  Alvar Aalto. combinando o moderno e o tradicional (e mesmos os  materiais naturais. Aalto utilizaba  unha gran variedade de materiais. porque el non contaminaba e  reinterpretaba o Estilo Internacional coa cultura do local onde construía. demostrou como os materiais máis  tradicionais podían ser utilizados nunha auténtica arquitectura moderna. como a madeira e a pedra. material moi usado na Finlandia para a costrucción de edificios utilitarios. levaba consigo a Finlandia. son utilizados de forma innovadora). que era fría e excesivamente racional. Na súa fase madura.com)        11    . pero isto non é de todo certo.  Visto todo isto poderíamos considerar a Aalto un arquitecto plenamente integrado no  Rexionalismo Crítico. senón con  a cultura  finlandesa. Alvar Aalto(www. Aalto retoma especial  enfase no ladrillo. o pequeño Concello de Säynätsalo. buscando integrar unha  filosofía do Rexionalismo Crítico contra o pos‐modernismo ecleptico. e  pormenores constructivos de orixe tradicional . alí onde iba. e máis concretamente ao Concello de Säynätsalo. polo que foi unha gran influencia para  este movemento.      Concello de Säynätsalo.“humanizador” da arquitectura moderna. Kenneth Frampton. Isto faise máis evidente cando. A  súa obra maestra.freewebs.

  Para comprender o arquitecto. constructivos e de  sensibilidade. xa que  neles nútrese de parametros sociais.Álvaro Siza      Álvaro Siza. formais.freewebs. Foi profesor da Escola Superior de Belas Artes  de Oporto entre 1966 e 1969. fundamentalmente despois da visita a  Barcelona na década dos 40 e de visitar as obras do arquitecto Antonio Gaudí.   É un perfecto exemplo de fertilización recíproca e reinterpretación proclamado polo  Rexionalismo Crítico. dos que superen administrar a dose suficiente de "o de acá y o de alá". Os esbozos de Siza representan a arquitectura de Siza.Un  exemplo é o método de colaxe feito por Alvar Aalto para a forma construída é mediada por  tipoloxías normativas inspiradas nos traballos dos neo‐racionalistas italianos. O local de edificación acaba por  ser o núcleo da proxecto. (www. a textura e os acabamentos son tan importantes como as  formas e o tratamento da luz. Bogotá y  Harvad. basou a súa arquitectura na topografía do lugar. Pensilvania. Influído por  Aalto. establece un dialogo con o terreo e o reinterpreta. Outra é a profunda consciencia social. Por un lado observase a importancia que Siza dá os espazos: so basta ver os seus  bocetos in situ antes da realización de seu propio proxecto. Por último. as persoas non aparecen  forzadas. Licénciase en  1966 na Facultade de Arquitectura de Oporto. Tamén foi profesor visitante en Lausana. técnicos. constrúe edificios para as  persoas. históricos. Quiso ser escultor. solo fai falla observar o  seu bocetos. na sensibilidade   12    .com)  Nace en Matosinhos (Oporto) un 25 de junio de 1933. na paisaxe urbana. É Director do Plan de Recuperación de Schilderseijk na Haya e da reconstrucción do  Chiado en Lisboa. pero por non  contrariar o seu pai matricúlase en arquitectura. para que sirva de  base para os seus proxectos. a sensibilidade. os conceptos nos que se basea. senón que confiren de escala humana a súa arquitectura.

polos materiais do lugar.    Casa Beires en Póvoa do Varzim.homelessmonalisa.uc. a luminosidade da rexión sensibilizandose para o tipo de filtraxe e  penetración da luz.darq. Exemplo desto é a casa Beires en Póvoa do Varzim (1977).pt)      13    . Álvaro Siza (www.

 e a raíz da exposición de 1976  obtuvo o premio nacional de Arquitectura de México no mesmo ano. no entorno serrano rural mexicano deixaría pegada na súa creación  artística. procurou unha arquitectura sensual  e mundana. En 1976 o Museo de Arte Moderno de Nueva York realiza una mostra con o nome The  Architecture of Luis Barragan. O maior recoñecemento  conseguiuno en 1980 con o premio Pritzker. viaxa a Francia e España.com)    Nace en Guadalajara (México) un 9 de marzo de 1902. Luis Barragán. en Mazamitla. atrapada na terra.  Solía pasar as súas vacacións na facenda de Corrales. na  Escola Libre de Inxeñeiros de Guadalajara.arqhys. paixasista. (www. En1925 . para facer esapcios máis humanos. etc. Sente a necesidade de  amurallar os xardíns. televisión. A vida cotidiana moderna tórnase  demasiado pública.               Casa de Barragán en Póvoa do Varzim. (www. en parte debido a radio. entre 1919 e 1923. teléfono. Estudou.ibiblio. cores saturadas… Traía  sentimentos e preocupacións a invasión da privacidade. marcos. Esta  experiencia infantil. durante un ano. Foi membro da SAM e da AIA. Luis Barragán      Luis Barragán.org)  14    . fontes. Ademáis de arquitecto. crusos de auga.  Neste período visita a Exposition Internationale des Arts Décoratifs et Industriels Modernes  en  París. pensada só para  o horizonte mexicano. de espazos fechados. As súas obras son extremadamente topográficas. Jalisco.

 No defiende un estilo global.   A nivel personal me parece interesante debido a que es un pensamiento que refleja  claramente la complejidad de la arquitectura. sin dejar atrás las  innovaciones modernistas.        15    . sino la evolución de  la cultura del lugar a través de estrategias modernistas. Me parece una postura de total   actualidad. Además de ser una  opción más ecológica. no solo a nivel topográfico sino también cultural. la elección del regionalismo crítico es debido a la enraización de la  arquitectura al lugar.Conclusión.  Por tanto. como se ve en la administración de poderes en los países en el que se pactan unas  bases para que después las regiones tengan leyes que se adapten al lugar. que respeta el lugar y valoriza los materiales propios del lugar.

 Teorías e historia de la arquitectura ( hacia una nueva concepción  del espacio arquitectónico) Editorial Laia  Alvar Aalto.  PORTAS. Editorial Dinalibro.com            16    .wikipedia.  Fontes de internet.com   www.  Álvaro Siza. los últimos 20 años. Guía de  la arquitectura moderna. Portugal.Bibiografía.  BANHAM. Nuno. Editorial Dinalibro. Manfredo. Editorial Blume.  www.  As fontes consultadas foron:  TAFURI. arquitectura. Reymer. Editorial Electa.monografrías.