You are on page 1of 8

Η αληεπαλάζηαζε

ζηελ
Τζερνζινβαθία ζηα 1968
Σα γεγνλφηα πνπ δηαδξακαηίζηεθαλ ζηε
Σνζηαιηζηηθή
Γεκνθξαηία
ηεο
Τζερνζινβαθίαο, ηνλ Αύγνπζην ηνπ 1968,
έγηλαλ, θαη ζπλερίδνπλ θαη ζήκεξα λα
γίλνληαη,
αληηθείκελν
ηεο
καχξεο
αληηζνζηαιηζηηθήο πξνπαγάλδαο θαη κέζν
αμηνπνίεζεο γηα ηελ ελίζρπζε ηνπ
αληηθνκκνπληζκνχ, πνπ απνηειεί έλα απφ
ηα πην επηζεηηθά ηδενινγηθνπνιηηηθά φπια
ηεο αζηηθήο ηδενινγίαο. Δίλαη γεγνλφο φηη ε
πξνπαγάλδα ησλ κνλνπσιίσλ θαη ηνπ
ηκπεξηαιηζκνχ έδσζε φια ηα ρξφληα κεηά ην
1968 έσο ηελ αλαηξνπή ηνπ ζνζηαιηζκνχ
ζηελ Κεληξηθή θαη Αλαηνιηθή Δπξψπε θαη
ηελ Δ΢΢Γ ιπζζαζκέλε κάρε, πξνθεηκέλνπ
λα πεξάζεη ζηηο ζπλεηδήζεηο ησλ ιατθψλ
καδψλ ζηνλ θαπηηαιηζηηθφ θφζκν ηελ
άπνςε φηη ηα ζπγθεθξηκέλα γεγνλφηα ηνπ
Απγνχζηνπ ζπληζηνχζαλ επέκβαζε ζην
εζσηεξηθφ κηαο ρψξαο θαη θαηά ηνπ ιανχ
ηεο απφ ηελ Δ΢΢Γ.
Η αζηηθή ηζηνξηνγξαθία, πνπ κεηά ηελ αληεπαλάζηαζε, δηά ηεο κεζφδνπ ηεο σκήο
δηαζηξέβισζεο θαη παξαράξαμεο ησλ ηζηνξηθψλ γεγνλφησλ, δηακνξθψλεη νπζηαζηηθά
πνιηηηθή θαη ηδενινγία ζηήξημεο ηεο ηκπεξηαιηζηηθήο βαξβαξφηεηαο, ρξεζηκνπνηεί φια εθείλα
ηα επηρεηξήκαηα ζρεηηθά κε ηα ζνζηαιηζηηθά θξάηε, ψζηε λα ελζηαιάδνπλ ηα ηκπεξηαιηζηηθά
πξνπαγαλδηζηηθά επηηειεία ην δειεηήξην ηεο αληηζνζηαιηζηηθήο - αληηθνκκνπληζηηθήο
πξνπαγάλδαο, πξνθεηκέλνπ λα παξνπζηαζηεί πεηζηηθή ε θάιπηθε αιήζεηα ηνπο. Καη πάλσ απ'
φια γηα ηελ ππεξάζπηζε ηνπ θαπηηαιηζκνχ, ηεο εθκεηάιιεπζεο, σο «δεκνθξαηίαο», σθέιηκεο
γηα ηνπο ιανχο θαη αο ηνπο ξίρλνπλ θαζεκεξηλά ζηνλ Καηάδα ηεο βαξβαξφηεηάο ηνπο. Σελ
ίδηα ζηφρεπζε έρεη ε ηαχηηζε ηνπ «ζνζηαιηζκνχ - θνκκνπληζκνχ» κε ηνλ νινθιεξσηηζκφ, ην
θαζηζκφ.
Οζν, δε, γηα ηηο ηκπεξηαιηζηηθέο επεκβάζεηο, φιεο γίλνληαη, ζχκθσλα κ' απηήλ ηελ
ηζηνξηνγξαθία, πάιη ζην φλνκα ηεο «δεκνθξαηίαο», ηεο απαιιαγήο δήζελ ησλ ιαψλ απφ
δηθηάηνξεο, πηζαλφλ κεξηθνί απ' απηνχο λα έρνπλ εγθαζηδξπζεί απφ ηα ηζρπξά ηκπεξηαιηζηηθά
θξάηε, ζπγθαιχπηνληαο φηη απηέο νη επεκβάζεηο νξγαλψλνληαη γηα ηα ζπκθέξνληα ησλ
κνλνπσιίσλ ζηε δηεζλή αγνξά. Γη' απηφ θαη πνπζελά δελ θάλνπλ ιφγν γηα ηηο σκέο
επεκβάζεηο ζην εζσηεξηθφ ησλ ζνζηαιηζηηθψλ ρσξψλ απφ ηα ηκπεξηαιηζηηθά θξάηε,
πξνθεηκέλνπ λα ππνλνκεχζνπλ θαη λα αλαηξέςνπλ ηελ εξγαηηθή εμνπζία. Πνπ φπσο ήηαλ
θπζηθφ, ζηελ Σζερνζινβαθία, ππεξάζπηζε ηφηε ηνλ εαπηφ ηεο.
Απηή ε ίδηα βεβαίσο ηζηνξηνγξαθία εθζεηάδεη ηε ζπκβνιή ησλ Αγγισλ ηκπεξηαιηζηψλ θαη ηνπ
ζηξαηνχ ηνπο πνπ είρε απνβηβαζηεί ζηελ Διιάδα κεηά ηελ απειεπζέξσζε απφ ηνπο
Γεξκαλνχο ηκπεξηαιηζηέο, γηα λα βνεζήζεη ηνλ αζηηθφ πνιηηηθφ θφζκν θαη ηνπο
παξαθξαηηθνχο ζηξαηησηηθνχο κεραληζκνχο ηνπ λα εδξαηψζνπλ ηελ εμνπζία ηνπ θεθαιαίνπ,

ρηππψληαο ην ιατθφ θίλεκα ην Γεθέκβξε ηνπ 1944. Καη πκλεί ηηο ΗΠΑ, γηαηί, αλ δε
βνεζνχζαλ απνθαζηζηηθά ηελ αζηηθή ηάμε ζηελ πάιε ηεο ελάληηα ζην Γεκνθξαηηθφ ΢ηξαηφ
Διιάδαο 1946-1949, θηλδχλεπε λα ράζεη ηελ εμνπζία.
Γε ζα αληηπαξαζέζνπκε εδψ ηηο εθαηνληάδεο επεκβάζεηο ησλ ΗΠΑ θαη άιισλ
ηκπεξηαιηζηηθψλ θξαηψλ, είηε κε πφιεκν, είηε κε ηελ εγθαζίδξπζε δηθηαηνξηθψλ
θαζεζηψησλ, είηε κε άιιεο κνξθέο, αλά ηνλ θφζκν. Θα ζηαζνχκε ζ' απηά θαζεαπηά ηα
γεγνλφηα, ηα νπνία επίζεο δελ ήηαλ θεξαπλφο ελ αηζξία.
Τν «πνηνο - πνηνλ» θαη ε επαγξύπλεζε
Η αληηπαξάζεζε ζε δηεζλέο επίπεδν, αλάκεζα ζηνλ θαπηηαιηζκφ θαη ην ζνζηαιηζκφ, είρε απφ
ηε ζθνπηά ησλ ηζρπξψλ ηκπεξηαιηζηηθψλ θξαηψλ θαη ζηφρνπο ζπγθεθξηκέλνπο θαη δηεμαγφηαλ
κε ζπγθεθξηκέλα κέζα. Δηζη, από ην Φιεβάξε αθόκε ηνπ 1948, όηαλ ε εξγαηηθή ηάμε ηεο
Τζερνζινβαθίαο κε ηνπο ζπκκάρνπο ηεο κεηέηξεςαλ ηελ θξίζε πνπ δεκηνπξγήζεθε ζε
πάιε γηα ην πέξαζκα ζην ζνζηαιηζκό, ε Τζερνζινβαθία έγηλε αληηθείκελν ελόο
εθηεηακέλνπ πνιηηηθνύ θαη ηδενινγηθνύ πνιέκνπ από ην δηεζλή ηκπεξηαιηζκό, κε ζηόρν
ηελ αλαηξνπή ηεο εξγαηηθήο εμνπζίαο. ΢' απηφλ ηνλ πφιεκν, ζεκαληηθφ ξφιν έπαηδαλ θαη νη
πξψελ θαπηηαιηζηέο πνπ έθπγαλ κεηά ηελ επαλάζηαζε απφ ηε ρψξα θαη δνχζαλ ζαλ
«πξφζθπγεο» ζηελ θαπηηαιηζηηθή Γχζε, νη νπνίνη ζπλέρηδαλ λα δηαηεξνχλ ζρέζεηο κε
αληηδξαζηηθέο δπλάκεηο κέζα ζηελ Σζερνζινβαθία. Οπζηαζηηθά, κέζα ζηε ρψξα, δηεμαγφηαλ
ζηελ πνξεία νηθνδφκεζεο ηνπ ζνζηαιηζκνχ ηαμηθή πάιε κε ηελ ακέξηζηε βνήζεηα ησλ
ηκπεξηαιηζηηθψλ δπλάκεσλ. Πάιε, ε νπνία ην 1968 εθθξάζηεθε απφ νξγαλψζεηο πνπ είραλ
ζπγθξνηεζεί ελάληηα ζηε ζνζηαιηζηηθή εμνπζία. Καη πνπ φζν ην Κνκκνπληζηηθφ Κφκκα
Σζερνζινβαθίαο δξνχζε πάλσ ζηηο αξρέο ηνπ καξμηζκνχ - ιεληληζκνχ, δελ κπνξνχζαλ λα
απνθηήζνπλ ηε δπλαηφηεηα αλνηρηήο αλαηξεπηηθήο δξάζεο ηθαλήο λα θέξεη ηε ρψξα ζηα
πξφζπξα αλαηξνπήο ηνπ ζνζηαιηζηηθνχ θαζεζηψηνο. Αιιά ζηελ πνξεία νηθνδφκεζεο ηνπ
ζνζηαιηζκνχ, εκθαλίζηεθαλ ιάζε θαη αδπλακίεο, ελψ ακβιχλζεθαλ ηφζν ε
ηδενινγηθνπνιηηηθή δνπιεηά ζην θφκκα, φζν θαη νη δεζκνί ηνπ κε ην ιαφ. ΢ην θφκκα
δηείζδπζαλ νπνξηνπληζηηθέο θαη αληηζνζηαιηζηηθέο δπλάκεηο. ΢ηελ απφθαζε ηεο ΚΔ ηνπ ΚΚ
Σζερνζινβαθίαο ην Γεθέκβξε ηνπ 1970 κε ζέκα: «Μαζήκαηα από ηελ Κνηλσληθή θαη
Κνκκαηηθή θξίζε κεηά ην 13ν ΢πλέδξην ηνπ Κνκκνπληζηηθνύ Κόκκαηνο Σζερνζινβαθίαο»,
γίλεηαη ε εθηίκεζε: «Είρε ππνηηκεζεί ν θίλδπλνο λα δηεηζδύζεη ζηηο γξακκέο καο ν δεμηόο
νπνξηνπληζκόο θαη ν αλαζεσξεηηζκόο. Η ηδενινγηθή δξαζηεξηόηεηα ραξαθηεξηδόηαλ από
ακπληηθό πλεύκα θαη επηείθεηα... Σν θόκκα αθνπιίζηεθε ζηγά - ζηγά ζηνλ ηδενινγηθό
ηνκέα... Γύξσ από ην δηαζπαζηηθό ππξήλα ησλ δεμηώλ αλαζεσξεηηθώλ δπλάκεσλ κέζα
ζην θόκκα ζρεκαηίζηεθε έλα αληηπνιηηεπηηθό ξεύκα, πνπ ζηγά - ζηγά εηζέδπε όιν θαη ζε
κεγαιύηεξν αξηζκό νξγαλώζεσλ. Σν ξεύκα απηό έθαλε δηθή ηνπ πνιηηηθή πιαηθόξκα θαη
νξγαλσηηθή δνκή... Οηαλ νη νπνξηνπληζηηθέο θαη αληηζνζηαιηζηηθέο δπλάκεηο αλέιαβαλ λα
θάλνπλ ζηελ Σζερνζινβαθία αλνηρηό πόιεκν ελάληηα ζηηο βαζηθέο αξρέο ηνπ θόκκαηνο θαη
ηνπ ζνζηαιηζκνύ θαη όηαλ ην δηαβξσηηθό απηό έξγν δε ζπλαληνύζε πηα απνθαζηζηηθή
αληίζηαζε, ν ηκπεξηαιηζκόο, πνπ δξνύζε από ην εμσηεξηθό, πέξαζε θη απηόο ζηελ επίζεζε.
Εδώ βξίζθεηαη θαη ην κπζηηθό ηεο βηαηόηεηαο ηεο ηαμηθήο πάιεο...».
Δηζη εκθαλίζηεθαλ αλνηρηά λα δξνπλ ελάληηα ζην ζνζηαιηζηηθφ θξάηνο θαη ην ΚΚ
Σζερνζινβαθίαο, κε ζθνπφ ηελ παιηλφξζσζε ηνπ θαπηηαιηζκνχ, αληηθνκκνπληζηηθέο
νξγαλψζεηο, φπσο ε Κ-231 θαη ε Λέζρε ησλ ιεγόκελσλ αθνκκάηηζησλ ΚΑΝ, πνπ είραλ
δηαζπλδέζεηο κε δηάθνξα ηκπεξηαιηζηηθά επηηειεία. Καη πνπ έθαλαλ δπλακηθή εκθάληζε ηελ
Πξσηνκαγηά ηνπ 1968 ζηελ Πξάγα, κε αληηζνζηαιηζηηθά - αληηθνκκνπληζηηθά
ζπλζήκαηα θαη δηαθεξύμεηο γηα εγθαζίδξπζε αζηηθνύ πνιηηηθνύ ζπζηήκαηνο. ΢ηελ
νπζία, ε αληεπαλάζηαζε έθαλε αλνηρηά ηελ εκθάληζή ηεο. Αιιά ηφζν ε εγεζία ηνπ ΚΚ
Σζερνζινβαθίαο, φζν θαη ε θπβέξλεζε δελ αληηκεηψπηδαλ ηελ αληεπαλαζηαηηθή πάιε, αθνχ
θπξηαξρνχζαλ νη νπνξηνπληζηηθέο δπλάκεηο. ΢ηελ ίδηα θαηεχζπλζε άξρηζαλ λα δξνπλ, ηφζν

ην Σνζηαιηζηηθό Κόκκα Τζερνζινβαθίαο, πνπ θαζνδεγνύληαλ από ηε Σνζηαιηζηηθή
Γηεζλή, φζν θαη ην Λατθό Κόκκα, ελψ αλάινγε δξαζηεξηφηεηα αλέπηπζζε θαη ε
εθθιεζηαζηηθή νξγάλσζε «Δξγν ηεο Δθθιεζηαζηηθήο Αλαγέλλεζεο». Οιεο απηέο νη
νξγαλψζεηο ελνπνίεζαλ ηε δξάζε ηνπο, αλεμάξηεηα απφ ηηο επηκέξνπο δηαθνξέο ηνπο, ζ' έλα
ζθνπφ: Σελ αλαηξνπή ηεο ζνζηαιηζηηθήο εμνπζίαο.
΢ηελ ίδηα απφθαζε ηεο ΚΔ ηνπ ΚΚ Σζερνζινβαθίαο, γίλεηαη ε εμήο εθηίκεζε: «Σνλ
Αύγνπζην ηνπ 1968, ε αληεπαλάζηαζε πήξε επηθίλδπλε έθηαζε ζηελ Σζερνζινβαθία θαη ε
ρώξα βξέζεθε ζην ρείινο ηνπ εκθπιίνπ πνιέκνπ. Σν εξώηεκα "πνηνο ζα επηβιεζεί"
γηλόηαλ πηεζηηθό. Θα επηθξαηνύζε ε αληεπαλάζηαζε κε ηε βνήζεηα ηεο δηεζλνύο
αληίδξαζεο θαη ζα νινθιήξσλε ην νιέζξην έξγν ηεο ή νη ζνζηαιηζηηθέο δπλάκεηο ζα
θαηάθεξλαλ λα απνθξνύζνπλ ηελ αληεπαλάζηαζε θαη λα ζώζνπλ ηελ ππόζεζε ηνπ
ζνζηαιηζκνύ;».
Οη ζπλεπείο επαλαζηαηηθέο δπλάκεηο ηνπ ΚΚ Σζερνζινβαθίαο, πξνθεηκέλνπ λα
αληηκεησπίζνπλ ηνλ θίλδπλν ηεο αλαηξνπήο, δήηεζαλ ηε δηεζληζηηθή βνήζεηα ησλ ζχκκαρσλ
ζνζηαιηζηηθψλ ρσξψλ ηνπ ΢πκθψλνπ ηεο Βαξζνβίαο. Δηζη ηζαθίζηεθε ε αληεπαλάζηαζε θαη
ε επηδίσμε ηνπ δηεζλνχο ηκπεξηαιηζκνχ λα αλαηξαπεί ην ζνζηαιηζηηθφ ζχζηεκα ζηελ
Σζερνζινβαθία.
Απηά θαζεαπηά ηα γεγνλφηα δελ ήηαλ θεξαπλφο ελ αηζξία. Η αληηπαξάζεζε ζε δηεζλέο
επίπεδν, αλάκεζα ζηνλ θαπηηαιηζκφ θαη ην ζνζηαιηζκφ, είρε απφ ηε ζθνπηά ησλ ηζρπξψλ
ηκπεξηαιηζηηθψλ θξαηψλ θαη ζηφρνπο ζπγθεθξηκέλνπο θαη δηεμαγφηαλ κε ζπγθεθξηκέλα κέζα.
Ο ηκπεξηαιηζκφο είρε επεμεξγαζκέλε επέιηθηε ζηξαηεγηθή γηα ηελ αλαηξνπή ηνπ
ζνζηαιηζκνχ, εληαία ζηξαηεγηθή ελάληηα ζην δηεζλέο θνκκνπληζηηθφ θίλεκα. Σν δηεζλέο
θνκκνπληζηηθφ θίλεκα δελ είρε εληαία ζηξαηεγηθή ελάληηα ζηνλ θαπηηαιηζκφ, δελ πήξε
ππφςηλ ηνπ ηηο ππνδείμεηο ησλ θιαζηθψλ ηνπ επηζηεκνληθνχ θνκκνπληζκνχ γηα ηελ
αληεπαλάζηαζε, ζεψξεζε ιαζεκέλε ηε λνκνηέιεηα φηη ε ηαμηθή πάιε ζπλερίδεηαη θαη κεηά ηε
λίθε ηεο επαλάζηαζεο κέρξη ηελ νηθνδφκεζε ηεο αηαμηθήο θνηλσλίαο, ππνηίκεζε ηε δχλακε
ηνπ θαπηηαιηζκνχ ζηε δηεζλή ηαμηθή πάιε θαη βεβαίσο ζεσξνχζε φηη δελ κπνξεί λα ππάξμεη
ηζηνξηθφ πηζσγχξηζκα απφ έλαλ αλψηεξν θνηλσληθν-νηθνλνκηθφ ζρεκαηηζκφ ζε έλαλ
θαηψηεξν, αλ θαη ε ηζηνξία ηνπ θαπηηαιηζκνχ έρεη επίζεο πνιιά ηέηνηα πηζσγπξίζκαηα.
Δίλαη γεγνλφο φηη ε λίθε ηεο επαλάζηαζεο δελ θαηαξγεί απηφκαηα ηνπο θηλδχλνπο αλαηξνπήο
ηεο λέαο εμνπζίαο απφ ηνπο θαπηηαιηζηέο. Η πάιε ζην εζσηεξηθφ ησλ ρσξψλ πνπ νηθνδνκνχλ
ηε λέα θνηλσλία ζπλερίδεηαη, κε δεδνκέλν θαη ην δηεζλή ηκπεξηαιηζηηθφ πεξίγπξν, πνπ επίζεο
δξα ελάληηα ζηελ επαλάζηαζε θαη ηελ εξγαηηθή εμνπζία. Δηζη νη αληηδξαζηηθέο δπλάκεηο πνπ
ππήξραλ κέζα ζηελ Σζερνζινβαθία, ζηελ πνξεία νηθνδφκεζεο ηνπ ζνζηαιηζκνχ, δηεμήγαγαλ
ηαμηθή πάιε κε ηελ ακέξηζηε βνήζεηα ησλ ηκπεξηαιηζηηθψλ δπλάκεσλ γηα ηελ αλαηξνπή ηνπ.
΢ηξαηεγηθή ηνπ ηκπεξηαιηζκνχ ήηαλ ε εζσηεξηθή ππνλφκεπζε. Δηζη ζηα πιαίζηα ηνπ
«ςπρξνχ πνιέκνπ», ν ηφηε εκπεηξνγλψκνλαο πξνγξακκαηηζκνχ ηνπ ΢ηέηη Νηηπάξηκελη θαη
αξγφηεξα ζχκβνπινο ηνπ Πξνέδξνπ Κάξηεξ, Μπξεδίλζθη, έγξαθε ζρεηηθά κε ηα αλαηξεπηηθά
ζρέδηα: «Η πην επηζπκεηή κνξθή αιιαγήο ζα άξρηδε κε κηα εζσηεξηθή θηιειεπζεξνπνίεζε
ησλ αλαηνιηθνεπξσπατθώλ θξαηώλ... Η Αλαηνιηθή Επξώπε κε ηνπο ηζηνξηθνύο δεζκνύο
ηεο κε ηε Δύζε θαη κε ηηο πξννδεπηηθόηεξεο ζπλζήθεο δηαβίσζεο πξηλ ηελ θαηάιεςε ηεο
εμνπζίαο από ηνπο θνκκνπληζηέο, ζα πξαγκαηνπνηήζεη ηελ αιιαγή αλακθηζβήηεηα
γξεγνξόηεξα από ηε Ρσζία. Απηό ηζρύεη θύξηα γηα ηελ Σζερνζινβαθία θαη ιηγόηεξν γηα ηελ
Οπγγαξία θαη ηελ Πνισλία»(Μπξεδίλζθη: «Δλαιιαθηηθή ιύζε ηεο δηαίξεζεο», Κνισλία,
Γπη. Βεξνιίλν, 1966, ζει. 179).
Αιιά θαη ν Φξαληο Γηφδεθ ΢ηξάνπο, ζην πξνγξακκαηηθφ θπιιάδην «Πξνζρέδην γηα ηελ
Δπξψπε», φξηζε σο θαζήθνλ ηεο πνιηηηθήο ηεο Οκνζπνλδηαθήο Γεκνθξαηίαο ηεο Γεξκαλίαο
λα πξνσζεί «κηα εμέιημε πνπ βξίζθεηαη ζηα πξώηα ζηάδηα» ζε κεξηθέο

αλαηνιηθνεπξσπατθέο ρώξεο θαη «λα ηελ νδεγήζεη ζην ζεκείν, από ην νπνίν δελ ππάξρεη
επηζηξνθή» (Φξαληο Γηόδεθ Σηξάνπο: «Πξνζρέδην γηα ηελ Δπξώπε»).
Ο Μαξμ, ν Δλγθειο θαη ν Λέληλ γηα ηελ αληεπαλάζηαζε
Οινη νη κεγάινη επαλαζηάηεο είραλ ζπλεηδεηνπνηήζεη ηνλ θίλδπλν ηεο αληεπαλάζηαζεο. ΢ην
θέληξν ηεο δηακάρεο αλάκεζα ζηηο δηάθνξεο ηάζεηο ησλ αζηψλ θαη ησλ κηθξναζηψλ (π.ρ.
Ιαθσβίλνη θαη Γηξνλδίλνη), ζηε δηάξθεηα ηεο Μεγάιεο Γαιιηθήο Δπαλάζηαζεο κεηά ην 1789,
βξηζθφηαλ θχξηα απηφ ην πξφβιεκα. Αιιά φηαλ ην πέξαζκα απφ ηε θενπδαξρία ζηνλ
θαπηηαιηζκφ - πνπ δελ έζηγε ηελ αηνκηθή ηδηνθηεζία ζηα κέζα παξαγσγήο, νχηε ηελ
εθκεηάιιεπζε, νχηε ην δηαρσξηζκφ ηεο θνηλσλίαο ζε ηάμεηο, αιιά έθεξλε κηα άιιε ηάμε
εθκεηαιιεπηψλ ζηελ εμνπζία - πξνθάιεζε ηελ πην ιπζζαιέα επίζεζε ηεο αληεπαλάζηαζεο,
πφζν νμχηεξα ήηαλ θπζηθφ λα ηεζεί ην πξφβιεκα ηεο αληεπαλάζηαζεο, φηαλ κε ηελ εξγαηηθή
ηάμε έκπαηλε ζηνλ παγθφζκην ηζηνξηθφ ζηίβν εθείλε ε δχλακε πνπ είρε ζαλ ζηφρν ηελ
θαηάξγεζε ηεο αηνκηθήο ηδηνθηεζίαο ζηα κέζα παξαγσγήο θαη ηελ εμάιεηςε θάζε είδνπο
εθκεηάιιεπζεο θαη θαηαπίεζεο αλζξψπνπ απφ άλζξσπν. Η ίδηα ε εξγαηηθή ηάμε δελ είρε
αθφκα ζθπξειαηεζεί κε θνηλσληθνχο θαη πνιηηηθνχο αγψλεο, ην Κνκκνπληζηηθφ Κφκκα δελ
είρε αθφκα δεκηνπξγεζεί. Κη φκσο ππήξραλ θηφιαο ηφζν πνιιέο εκπεηξίεο, ψζηε ν Μαξμ θαη
ν Δλγθειο αλαγθάζηεθαλ λα γξάςνπλ ζην «Μαληθέζην ηνπ Κνκκνπληζηηθνχ Κφκκαηνο» φηη
«φιεο νη δπλάκεηο ηεο γεξαηάο Δπξψπεο» ενώθηκαν γηα λα θεξχμνπλ «έλαλ ηεξφ πφιεκν»
θαηά ηνπ θνκκνπληζκνχ. Η αληεπαλαζηαηηθή ιχζζα ελάληηα ζηελ εξγαηηθή ηάμε άξρηζε
δειαδή πνιχ πξηλ νινθιεξσζεί ε δηακφξθσζή ηεο θαη κάιηζηα πξνηνχ θαηαθηήζεη θάπνπ
ηελ εμνπζία.
Οη θιαζηθνί ηνπ επηζηεκνληθνχ ζνζηαιηζκνχ αθηέξσζαλ πνιχ ρξφλν θαη θφπν ζηε κειέηε
ηεο πείξαο φισλ ησλ πξνεγνχκελσλ επαλαζηάζεσλ κε ζθνπφ λα αληιήζνπλ δηδάγκαηα γηα
ηνπο δηθνχο ηνπο αγψλεο ελάληηα ζηελ αληεπαλάζηαζε. Πνιιέο απφ ηηο βαζηθέο ηνπο ζέζεηο
γηα ηελ επαλάζηαζε θαη ηελ αληεπαλάζηαζε έρνπλ ηέηνηα γεληθή ηζρχ γηα ηελ ηαμηθή πάιε,
ψζηε εδψ κπνξεί πξαγκαηηθά λα γίλεη ιφγνο γηα λνκνηέιεηεο. Καζνξηζηηθφ ξφιν ζηελ
επεμεξγαζία ησλ δηδαγκάησλ ηεο επαλάζηαζεο θαη ηεο αληεπαλάζηαζεο έπαημε ε πξψηε
πξνιεηαξηαθή επαλάζηαζε ζηνλ θφζκν, ν εξσηθφο αγψλαο ησλ Κνκκνπλάξσλ ηνπ Παξηζηνχ.
Η Παξηζηλή Κνκκνχλα ηνπ 1871 έδεημε - πξάγκα πνπ επηβεβαίσζαλ κεηαγελέζηεξεο
επαλαζηάζεηο - φηη ε εξγαηηθή ηάμε θαη νη ζχκκαρνί ηεο κπνξνχλ λα πάξνπλ ηελ εμνπζία
γξήγνξα, ζρεηηθά αλαίκαθηα θαη κε ειάρηζηα ζχκαηα, κφλν ζηελ πεξίπησζε πνπ ε δξάζε
ηνπο είλαη απνθαζηζηηθή θαη εληαία θαη ε αληίζηαζε ηεο αζηηθήο ηάμεο ηζαθίδεηαη κε
ζπλέπεηα.
Απ' απηήλ αθξηβψο ηελ άπνςε, ηα ιάζε, ηδηαίηεξα ηεο Παξηζηλήο Κνκκνχλαο, είλαη
δηδαθηηθά. Υξεηάζηεθε λα πιεξσζνχλ αθξηβά κε ηε δνινθνλία 30.000 νπαδψλ ηεο
Κνκκνχλαο απφ ηελ αληεπαλάζηαζε. «Γχν ιάζε θαηέζηξεςαλ... ηνπο θαξπνχο ηεο ιακπξήο
λίθεο. Σν πξνιεηαξηάην έκεηλε ζηα κηζά ηνπ δξφκνπ. Αληί λα πξνρσξήζεη ζηελ
"απαιινηξίσζε ησλ απαιινηξησηψλ", βαπθαιίζηεθε κε ην φλεηξν φηη ε χςηζηε δηθαηνζχλε
ζα γηλφηαλ πξαγκαηηθφηεηα ζηελ ελσκέλε κε ην παλεζληθφ θαζήθνλ ρψξα. Γελ
εζληθνπνηήζεθαλ ηέηνηα ηδξχκαηα φπσο, γηα παξάδεηγκα, ε ηξάπεδα, ελψ κεηαμχ ησλ
ζνζηαιηζηψλ θπξηαξρνχζαλ αθφκα νη πξνπληνληζηηθέο ζεσξίεο ηεο "δίθαηεο αληαιιαγήο"
θ.ιπ. Σν δεχηεξν ιάζνο ήηαλ ε ππεξβνιηθή κεγαινςπρία ηνπ πξνιεηαξηάηνπ: Δπξεπε λα είρε
εμνληψζεη ηνπο ερζξνχο ηνπ, αληί γη' απηφ, φκσο, πξνζπαζνχζε λα ηνπο επεξεάζεη εζηθά.
Τπνηίκεζε ηε ζεκαζία ηεο θαζαξά ζηξαηησηηθήο δξάζεο ζηνλ εκθχιην πφιεκν θαη αληί λα
ζηέςεη ηε λίθε ηνπ ζην Παξίζη κε κηα απνθαζηζηηθή επίζεζε ζηηο Βεξζαιιίεο,
ακθηηαιαληεχηεθε θη έδσζε έηζη θαηξφ ζηελ θπβέξλεζε ησλ Βεξζαιιηψλ, λα ζπγθεληξψζεη
ηηο δπλάκεηο ηνπ ζθφηνπο θαη λα ηηο εμνπιίζεη γηα ηε καησκέλε βδνκάδα ηνπ Μάε» (Β. Ι.
Λέληλ: «Γηα ηελ Παξηζηλή Κνκκνχλα», έθδνζε «Μαξμίζηηζε Μπιέηεξ», Φξαγθθνχξηε 1971,
ζει. 11).

Η Παξηζηλή Κνκκνχλα έδεημε νινθάζαξα: Η αζηηθή ηάμε δελ αλέρζεθε πνηέ θνληά ζηε δηθή
ηεο εμνπζία θαη κηα εξγαηηθή εμνπζία. Γηα ηελ «...αζηηθή ηάμε ν αθνπιηζκφο ησλ εξγαηψλ
ήηαλ ινηπφλ πξψηε επηηαγή» (Β. Ι. Λέληλ: Απαληα, γεξκ. εθδ. ηφκ. 28, ζει. 248). Απηφ είλαη
έλα δίδαγκα, πνπ ηζρχεη αλάινγα θαη γηα ηελ εξγαηηθή ηάμε. Γελ κπνξεί λα επηηξέςεη, λα
δεκηνπξγεζεί κέζα ζην ζνζηαιηζκφ έλα δεχηεξν θαη κάιηζηα εμνπιηζκέλν θέληξν εμνπζίαο.
Η αζηηθή ηάμε πνηέ δε ζπκβηβάδεηαη κε ηε κνίξα ηεο, φηαλ έρεη δησρηεί απφ ηελ εμνπζία.
Ηηαλ θαη είλαη πάληα έηνηκε, λα ρξεζηκνπνηήζεη ηελ αληεπαλάζηαζε θαη ηελ αηκαηεξή
ηξνκνθξαηία. Αλ δελ ηζαθηζηεί ινηπφλ απνθαζηζηηθά ε αληίζηαζε ηεο αζηηθήο ηάμεο, ηφηε
απηή ζα ρξεζηκνπνηήζεη ηελ αληεπαλάζηαζε, θαη κ' απηήλ αθξηβψο ηελ έλλνηα κηα
κηζνηειεησκέλε επαλάζηαζε πξνθαιεί θαηά θαλφλα κηα νινθιεξσκέλε αληεπαλάζηαζε. Γη'
απηφ ν αζπκβίβαζηνο αγψλαο ηεο εξγαηηθήο ηάμεο ελάληηα ζε θάζε πξνζπάζεηα
αληεπαλαζηαηηθήο δξαζηεξηφηεηαο, είλαη πξνυπφζεζε θάζε επηηπρεκέλεο ζνζηαιηζηηθήο
επαλάζηαζεο.
Απηφ επηβεβαηψλεη ε ζπληξηβή ηεο Παξηζηλήο Κνκκνχλαο απφ ηε δηεζλή αληεπαλάζηαζε,
φπσο θαη ε ληθεθφξα Ορησβξηαλή Δπαλάζηαζε ζηε Ρσζία θαη φιεο νη ζνζηαιηζηηθέο
επαλαζηάζεηο πνπ αθνινχζεζαλ. Η ληθεθφξα εξγαηηθή ηάμε πξέπεη λα νηθνδνκεί ηελ
πνιηηηθή εμνπζία ηεο ζε ζπκκαρία κε ηνπο ππφινηπνπο εξγαδφκελνπο, ηφζν γηα λα πεξάζνπλ
φια ηα βαζηθά κέζα παξαγσγήο ζε θνηλσληθή ηδηνθηεζία γηα ηελ νηθνδφκεζε ηεο λέαο
θνηλσλίαο, φζν θαη λα ππεξαζπίζεη απνθαζηζηηθά ηα επηηεχγκαηα ηνπ ζνζηαιηζκνχ ελάληηα
ζηελ αζηηθή ηάμε. Απηή, φζν αθφκα ππάξρεη, ζα πξνζπαζεί λα επαλαθηήζεη ηε ρακέλε
εμνπζία ηεο, ηα πξνλφκηά ηεο. Απηήλ ηελ αιήζεηα ππνγξάκκηδαλ πάληα ν Μαξμ, ν Δλγθειο
θαη ν Λέληλ.
«Η ηζηνξηθή... αιήζεηα ζπλίζηαηαη ζην φηη θαλφλαο θάζε βαζηάο επαλάζηαζεο είλαη ε
καθξφρξνλε, επίκνλε, απεγλσζκέλε αληίζηαζε ησλ εθκεηαιιεπηψλ, πνπ δηαηεξνχλ γηα
πνιιά ρξφληα κεγάια θαη νπζηαζηηθά πιενλεθηήκαηα απέλαληη ζηνπο εθκεηαιιεπφκελνπο.
Πνηέ - έμσ απφ ηε γιπθαλάιαηε θαληαζία ηνπ γιπθαλάιαηνπ θνπηεληέ Κάνπηζθη - νη
εθκεηαιιεπηέο δε ζα ππνηαρζνχλ ζηελ απφθαζε ηεο πιεηνςεθίαο ησλ εθκεηαιιεπνκέλσλ,
ρσξίο λα δνθηκάζνπλ ζε κηα ζεηξά κάρεο, ζε κηα ηειεπηαία, απεγλσζκέλε κάρε, ηα
πιενλεθηήκαηά ηνπο... Καη χζηεξα απφ ηελ πξψηε ζνβαξή ήηηα, νη εθκεηαιιεπηέο πνπ
αλαηξάπεθαλ, κα δελ πεξίκελαλ ηελ αλαηξνπή ηνπο, δελ πίζηεπαλ ζε θάηη ηέηνην θαη δε
δέρνληαη νχηε ζθέςε γη' απηφ, ξίρλνληαλ ζηε κάρε κε δεθαπιαζηαζκέλε ελεξγεηηθφηεηα, κε
έμαιιν πάζνο, κε εθαηνληαπιάζην κίζνο, γηα λα πάξνπλ πίζσ ην ρακέλν "παξάδεηζν"... Καη...
πίζσ απφ ηνπο εθκεηαιιεπηέο - θαπηηαιηζηέο ζέξλεηαη ε κεγάιε κάδα ηεο κηθξναζηηθήο
ηάμεο, πνπ, φπσο δείρλνπλ δεθάδεο ρξφληα ηζηνξηθήο πείξαο ζε φιεο ηηο ρψξεο, δηζηάδεη θαη
ηαιαληεχεηαη, ζήκεξα πάεη κε ην πξνιεηαξηάην, αχξην ηε θνβίδνπλ νη δπζθνιίεο ηεο
επαλάζηαζεο, παληθνβάιιεηαη απφ ηελ πξψηε ήηηα ή κηζν-ήηηα ησλ εξγαηψλ, εθλεπξίδεηαη,
παξαδέξλεη, κπμνθιαίεη, κεηαπεδά απφ ην έλα ζηξαηφπεδν ζην άιιν...» (Β. Ι. Λέληλ: Απαληα,
ειι. εθδ., «΢χγρξνλε Δπνρή», ηφκ. 37, ζει. 264-265).
Ο Μαξμ, ν Δλγθειο θαη ν Λέληλ επηζήκαλαλ επαλεηιεκκέλα: Σφζν ε λίθε πάλσ ζην θεθάιαην
φζν θαη ε απφθξνπζε ηεο αληεπαλάζηαζεο εμαξηψληαη ζε βαζκφ απνθαζηζηηθφ απφ ην
επίπεδν ηεο νξγάλσζεο, ηελ ηδενινγηθή θαη πνιηηηθή σξηκφηεηα ηεο εξγαηηθήο ηάμεο, ηνπ
θφκκαηφο ηεο, απφ ηελ ηθαλφηεηά ηνπ λα θαζνδεγεί ηηο κάδεο. Η λίθε θαη ε επηηπρία ζηνλ
αγψλα ελάληηα ζηελ αληεπαλάζηαζε εμαξηψληαη εμίζνπ απνθαζηζηηθά απφ ην αλ νη
επαλαζηάηεο ζπλεηδεηνπνηνχλ πάληα φηη «... νη επαλαζηάζεηο γίλνληαη απφ ηελ πιεηνςεθία.
Οη επαλαζηάζεηο δε γίλνληαη απφ έλα θφκκα, αιιά απφ νιφθιεξν ην έζλνο» (Καξι Μαξμ:
΢πλέληεπμε ζηελ εθεκεξίδα «Σζηθάγθν Σξηκπηνχλ», 5.1.1879, ζει. 7, Αξρείν Κνηλσληθήο
Ιζηνξίαο, ηφκ. 5, ζει. 374).
Απ' φια απηά πξνθχπηεη φηη απφ ηελ πάιε γηα ηελ θαηάθηεζε ησλ καδψλ εμαξηάηαη ηειηθά ε
«ηχρε» ηεο επαλάζηαζεο ή ηεο αληεπαλάζηαζεο. Κη απηφ είλαη πάιη εθείλν πνπ θάλεη

αδηάζπαζηε ηελ ελφηεηα ζνζηαιηζκνχ θαη δεκνθξαηίαο. Απηή ε ελφηεηα είλαη ηφζν αλαγθαία
επεηδή νη αληίπαινη θάλνπλ ηα πάληα ελάληηα ζηνλ νηθνδνκνχκελν ζνζηαιηζκφ θάησ απφ ην
ζχλζεκα «δεκνθξαηία». Σα ιάζε πνπ γίλνληαη ζ' απηφλ ηνλ ηνκέα εθδηθνχληαη ζθιεξά, φπσο
απνδείρλνπλ νη εμειίμεηο ζηελ Πνισλία. Απ' απηήλ ηελ άπνςε ηα ιάζε πξνεηνηκάδνπλ
αληηθεηκεληθά ην έδαθνο ζηελ αληεπαλάζηαζε. Η αληεπαλάζηαζε αξρίδεη αλαληίξξεηα κε ην
γεληθφ ζχλζεκα: «πνιηηηθή ειεπζεξία», «ιατθά ζπκθέξνληα». Ο Δλγθειο έγξαθε ζρεηηθά ην
1884 ζηνλ Μπέκπει: «΢ε θάζε πεξίπησζε ν κνλαδηθφο καο αληίπαινο ηε κέξα ηεο θξίζεο θαη
ηελ επφκελε, είλαη ε ζπλνιηθή αληίδξαζε πνπ ζπζπεηξψλεηαη γχξσ απφ ηελ θαζαξή
δεκνθξαηία» (Μαξμ - Δλγθειο: Δξγα, γεξκ. Δθδ., ηφκ. 36, ζει. 253).
Απηφ ην πξφβιεκα είλαη ζπλδεδεκέλν κε ηε ιχζε πνιιψλ δχζθνισλ πξνβιεκάησλ. Γηαηί ε
νηθνδφκεζε ηνπ ζνζηαιηζκνχ απαηηεί αξθεηά κεγάιν ρξνληθφ δηάζηεκα, «γηαηί ε λέα
νξγάλσζε ηεο παξαγσγήο είλαη κηα δχζθνιε ππφζεζε αθφκα θαη γηαηί νη ξηδηθέο αιιαγέο ζ'
φια ηα επίπεδα ηεο δσήο ρξεηάδνληαη ρξφλν θαη ηειηθά γηαηί ε παλίζρπξε δχλακε ηεο
ζπλήζεηαο ζηε κηθξναζηηθή θαη αζηηθή νηθνλνκία κπνξεί λα μεπεξαζηεί κφλν κε καθξφρξνλν
επίκνλν αγψλα... ΢' νιφθιεξν απηφ ην δηάζηεκα ζα πξνβάιινπλ αληίζηαζε ηφζν νη
θαπηηαιηζηέο θαη ηαπηφρξνλα νη πνιπάξηζκνη ππεξέηεο ηνπο απφ ηελ αζηηθή δηαλφεζε πνπ
είλαη ζπλεηδεηά αληίζεηνη, φζν θαη ε ηεξάζηηα κάδα ησλ εξγαδνκέλσλ πνπ είλαη
βξαρπθπθισκέλνη ζε κηθξναζηηθέο ζπλήζεηεο θαη παξαδφζεηο, ζπκπεξηιακβαλνκέλσλ θαη
ησλ αγξνηψλ, θαη πνπ γεληθά αληηηίζεληαη φρη ζπλεηδεηά. Οη ακθηηαιαληεχζεηο είλαη
αλαπφθεπθηεο ζ' απηά ηα ζηξψκαηα» (Β. Ι. Λέληλ: Απαληα, γεξκ. εθδ., ηφκ. 29, ζει. 377,
θ.ε.).
Ο Λέληλ ιέεη παξαθάησ φηη ε νηθνδφκεζε ηνπ ζνζηαιηζκνχ «είλαη ην έξγν κηαο καθξφρξνλεο,
δχζθνιεο, ζθιεξήο, ηαμηθήο πάιεο, πνπ δε ζηακαηά κεηά ηελ πηψζε ηεο εμνπζίαο ηνπ
θεθαιαίνπ, κεηά ηελ θαηαζηξνθή ηνπ αζηηθνχ θξάηνπο θαη ηελ εγθαζίδξπζε ηεο δηθηαηνξίαο
ηνπ πξνιεηαξηάηνπ (φπσο ην θαληάδνληαη κεξηθνί ρνληξνθέθαινη απφ ηνλ παιηφ ζνζηαιηζκφ
θαη ηελ παιηά ζνζηαιδεκνθξαηία), αιιά αιιάδεη κνξθέο θαη κάιηζηα απφ πνιιέο απφςεηο
γίλεηαη ζθιεξφηεξε. ΢ηνλ ηαμηθφ αγψλα ελάληηα ζηελ αληίζηαζε ηεο αζηηθήο ηάμεο, ελάληηα
ζηελ αδξάλεηα, ηνλ θνκθνξκηζκφ, ηελ αλαπνθαζηζηηθφηεηα θαη ηηο ακθηηαιαληεχζεηο ησλ
κηθξναζηψλ, ην πξνιεηαξηάην πξέπεη λα ππεξαζπίδεη ηελ εμνπζία ηνπ, λα εληείλεη ηελ
νξγαλσηηθή ηνπ επηξξνή, λα πεηπραίλεη ηελ "νπδεηεξφηεηα" εθείλσλ ησλ ζηξσκάησλ, πνπ
θνβνχληαη λα εγθαηαιείςνπλ ηελ αζηηθή ηάμε θαη αθνινπζνχλ ην πξνιεηαξηάην πνιχ
δηζηαθηηθά» (Β. Ι. Λέληλ, Απαληα, γεξκ. Δθδ., ηφκ. 29, ζει. 378).
«Δδψ φκσο πξνζπαζεί λα ζηεξηρηεί ε αληεπαλάζηαζε. Γηα λα πεηχρεη ηνπο ζηφρνπο ηεο,
εθκεηαιιεχεηαη ηε κηα ή ηελ άιιε θξίζε ζηελ εξγαηηθή εμνπζία, ηα πνιηηηθά ιάζε πνπ
γίλνληαη θαη πνπ αθήλνπλ λα δεκηνπξγεζεί κηα ξσγκή, απφ ηελ νπνία ζα κπνξνχζε λα
πεξάζεη ε δπζαξέζθεηα ησλ καδψλ. Απηφ ζεκαίλεη φηη γηα κηα πξαγκαηηθή αληεπαλάζηαζε
δελ αξθεί κφλν ε επηζπκία ηεο αζηηθήο ηάμεο, αιιά θαη λα θάλνπλ ιάζε νη επαλαζηάηεο. Καη
φρη κφλν απηφ: Γηα λα πεηχρεη ε αληεπαλάζηαζε ην ζθνπφ ηεο, ζπκκαρεί ζηελ αλάγθε, ρσξίο
λα δηζηάζεη νχηε κηα ζηηγκή, κε ηνλ ερζξφ νιφθιεξνπ ηνπ έζλνπο» (Β. Ι. Λέληλ: Δξγα, γεξκ.
Δθδ., ηφκ. 15, ζει. 28).
Απηφ απνδείρηεθε κε θιαζηθφ ηξφπν ζηε ζπκπεξηθνξά ηεο γαιιηθήο αζηηθήο ηάμεο ην 1871,
φηαλ γηα λα κπνξέζεη λα ρηππήζεη ηελ Παξηζηλή Κνκκνχλα ζπλζεθνιφγεζε κε ηελ Πξσζηθή
Γεξκαλία ηνπ Μπίζκπαξθ, ηνπ νπνίνπ νη ζηξαηηέο πνιηνξθνχζαλ ηελ πξσηεχνπζα. Αθξηβψο
ην ίδην ζπκβαίλεη, φηαλ νη ζεκεξηλνί εγέηεο ηεο ΟΓ Γεξκαλίαο, ρσξίο λα παίξλνπλ ππφςε ηα
δσηηθά ζπκθέξνληα ηνπ ιανχ καο, μεπνπιηνχληαη ςπρή θαη ζψκαηη ζηελ ακεξηθαληθή αζηηθή
ηάμε, κε κνλαδηθφ ζθνπφ λα κπνξέζνπλ λα εμαιείςνπλ ην ζνζηαιηζκφ, αλ κπνξέζνπλ, απφ ην
πξφζσπν ηεο γεο, θαη είλαη πξφζπκνη λα ζπζηάζνπλ αλελδνίαζηα ηε δσή ηνπ ιανχ καο ζηα
παξαλντθά ακεξηθαληθά ζρέδηα γηα έλαλ αηνκηθφ επηζεηηθφ πφιεκν ελάληηα ζηε ΢νβηεηηθή
Δλσζε.

Αλ ε Παξηζηλή Κνκκνχλα ήηαλ έλα εξσηθφ παξάδεηγκα, πνπ άθεζε βαζηά ίρλε ζηε ζθέςε
θαη ηε δξάζε ηεο δηεζλνχο εξγαηηθήο ηάμεο θη έδσζε επαλεηιεκκέλα ζηνπο θιαζηθνχο ηνπ
καξμηζκνχ αθνξκή γηα αλαιχζεηο, απηφ ηζρχεη πνιχ πεξηζζφηεξν γηα ηε Μεγάιε
΢νζηαιηζηηθή Ορησβξηαλή Δπαλάζηαζε. Δδψ έζπαζε γηα πξψηε θνξά ε αιπζίδα ηνπ
θαπηηαιηζκνχ ζην έλα έθην ηεο Γεο. Καη αλ ε Παξηζηλή Κνκκνχλα ζηάζεθε αηηία γηα ηε
ζχκπξαμε ηεο αζηηθήο ηάμεο ησλ «εζληθψλ ερζξψλ» Γαιιίαο θαη Γεξκαλίαο θαηά ηεο
εξγαηηθήο ηάμεο ηνπ Παξηζηνχ, ελψ απφ ηελ άιιε κεξηά νη επαλαζηαηηθέο δπλάκεηο
νιφθιεξνπ ηνπ θφζκνπ ζπκπαξαζηέθνληαλ ζηελ Παξηζηλή Κνκκνχλα, ε Ορησβξηαλή
Δπαλάζηαζε νδήγεζε ζε κηα δηεζλή ζπκκαρία ηκπεξηαιηζηηθψλ δπλάκεσλ θαηά ηεο λεαξήο
ζνβηεηηθήο εμνπζίαο, πνπ έγηλε ηδηαίηεξα εκθαλήο ζηνλ επεκβαηηθφ πφιεκν 14
ηκπεξηαιηζηηθψλ θξαηψλ, πνπ άξρηζε ην θαινθαίξη ηνπ 1918.
Καη ε αζηηθή ηάμε δελ θνπξάζηεθε απφ ηφηε, λα νξγαλψλεη ζπλερψο λέα ζηξαηησηηθά
ζχκθσλα, λέεο ζπκκαρίεο, λέεο κεραλνξξαθίεο θαηά ηνπ ληθεθφξνπ ζνζηαιηζκνχ κέρξη θαη
ηε κεγάιε γελνθηνλία ηνπ Β' Παγθνζκίνπ Πνιέκνπ, ηε ζπκκαρία ηνπ ΝΑΣΟ ζήκεξα, θαη
ηνπο πνιέκνπο θαηά ησλ ζνζηαιηζηηθψλ θξαηψλ, φπσο π.ρ. θαηά ηνπ Βηεηλάκ, ηνπ Λάνο θαη
ηεο Κακπφηδεο, γηα λ' αλαθέξνπκε κφλν απηά ηα παξαδείγκαηα. Πξνζπάζεζε επαλεηιεκκέλα,
λα νξγαλψζεη θη άιιεο κνξθέο αληεπαλάζηαζεο, φπσο ε απφπεηξα λα αλαηξέςεη ην
ζνζηαιηζκφ ζηε ΓΛΓ ηνλ Ινχλε ηνπ 1953, λα θάλεη ην ίδην πξάγκα ην θζηλφπσξν ηνπ 1956
ζηελ Οπγγαξία θαη κεηά πάιη ην 1968 ζηελ Σζερνζινβαθία.
(Σν θείκελν από ην βηβιίν «Η ηκπεξηαιηζηηθή αληεπαλάζηαζε» πνπ εθδόζεθε από ην
Γεξκαληθό Κνκκνπληζηηθό Κόκκα, ην 1981, ζην Νηίζειληνξθ θαη θπθινθόξεζε ζηελ
Ειιάδα από ηηο εθδόζεηο «΢ύγρξνλε Επνρή» ην 1982).
Ο ζνζηαιηζκόο είλαη αλαγθαίνο θαη επίθαηξνο όζν πνηέ
΢ήκεξα, κεηά απ' απηά ηα γεγνλφηα θαη ην ηζάθηζκα ηεο αληεπαλάζηαζεο, πνπ θαηάθεξε
αξγφηεξα, ζηα 1989-1991, πξνζσξηλά βεβαίσο, λα ληθήζεη, αθνχ ζηηο εγεζίεο ησλ
θνκκνπληζηηθψλ θνκκάησλ, ηα νπνία βξίζθνληαλ ζηελ εμνπζία ησλ ζνζηαιηζηηθψλ
θαζεζηψησλ ηεο Δπξψπεο, επηθξάηεζαλ αληηζνζηαιηζηηθέο θαη νπνξηνπληζηηθέο δπλάκεηο,
φια ηα θέληξα παξαγσγήο θαη αλαπαξαγσγήο ηεο ηκπεξηαιηζηηθήο πξνπαγάλδαο ζπλερίδνπλ
λα ξίρλνπλ ιάζπε θαη δειεηήξην ζην ζνζηαιηζκφ πνπ γλσξίζακε θαη πνπ, παξά ηα ιάζε θαη
ηηο αδπλακίεο ηνπ, είρε ηε κεγαιχηεξε ζπλεηζθνξά ζηελ εμέιημε ηεο αλζξσπφηεηαο ζε φθεινο
ησλ ιαψλ ηνπ θφζκνπ. Γηαηί, θαηαξγψληαο ηελ εθκεηάιιεπζε, άλνημε ην δξφκν ηεο ιχζεο
ησλ πξνβιεκάησλ ηεο εξγαηηθήο ηάμεο θαη ησλ άιισλ ιατθψλ ζηξσκάησλ ζηηο ρψξεο πνπ
νηθνδνκνχληαλ, ζπλέβαιε ζηε δηαηήξεζε ηεο παγθφζκηαο εηξήλεο, ελψ αζθνχζε ζεκαληηθή
επίδξαζε ζηελ ηαμηθή πάιε ηεο εξγαηηθήο ηάμεο θαη ησλ ζπκκάρσλ ηεο ζηηο θαπηηαιηζηηθέο
ρψξεο. Οπνπ επίζεο θαηαρηήζεθαλ κε ηνπο ηαμηθνχο αγψλεο κηα ζεηξά δηθαηψκαηα πνπ
παξαρψξεζε ην θεθάιαην θαη πνπ βειηίσλαλ ηε ζέζε ηνπο. Απνηεινχζε, δε, νδεγφ ζηελ πάιε
απηψλ ησλ ιαψλ θαη ζηε ράξαμε ηεο πξννπηηθήο λα νηθνδνκήζνπλ ηε δηθή ηνπο θνηλσλία.
Απηφ γίλεηαη ζήκεξα αθφκε πην θαλεξφ, αθνχ ην θεθάιαην δηεμάγεη θαζνιηθή επίζεζε
ελάληηα ζηνπο ιανχο, ζηα δηθαηψκαηά ηνπο, αιιά θαη κε ηελ ππνδνχισζή ηνπο αθφκε θαη κε
πνιέκνπο. ΢ήκεξα ν ζνζηαιηζκφο είλαη αλαγθαίνο θαη επίθαηξνο φζν πνηέ.
Η φμπλζε ηεο βαζηθήο αληίζεζεο ηνπ θαπηηαιηζκνχ αλάκεζα ζηελ θνηλσληθνπνίεζε ηεο
παξαγσγήο θαη ζηελ θαπηηαιηζηηθή ηδηνπνίεζε ησλ απνηειεζκάησλ ηεο, είλαη πνπ θάλεη λα
μεπξνβάιιεη ε αληηθεηκεληθή αλαγθαηφηεηα λα γίλεη θαη ε ηδηνπνίεζε ησλ απνηειεζκάησλ ηεο
παξαγσγήο θνηλσληθή. Γεγνλφο πνπ απαηηεί λα θνηλσληθνπνηεζνχλ ηα κέζα παξαγσγήο,
δειαδή λα αληηθαηαζηαζεί ε θαπηηαιηζηηθή ηδηνθηεζία απφ ηελ θνηλσληθή. Καη απηφ κφλν ε
εμνπζία ηεο εξγαηηθήο ηάμεο κπνξεί λα ην θάλεη. Απφ ηε ζηηγκή πνπ ν ππνθεηκεληθφο
παξάγνληαο, δειαδή ε εξγαηηθή ηάμε κε ηελ επαλαζηαηηθή πνιηηηθή ηεο πξσηνπνξία, ην
Κνκκνπληζηηθφ Κφκκα, δηεμάγεη πάιε ζε ηέηνηα θαηεχζπλζε κε επαλαζηαηηθή ζηξαηεγηθή, ν
ηαμηθφο αληίπαινο, ην θεθάιαην θαη ηα θφκκαηά ηνπ, νη νπνξηνπληζηέο, ρξεζηκνπνηνχλ

ηζηνξηθά γεγνλφηα ζαλ ηελ αληεπαλάζηαζε ζηελ Σζερνζινβαθία. Απφ ηε ζθνπηά ησλ δηθψλ
ηνπο ηαμηθψλ ζθνπψλ, δειαδή ηεο δηαηήξεζεο ηνπ ζπζηήκαηφο ηνπο ηεο εμνπζίαο ηνπο.
Απηφ γίλεηαη ζήκεξα αθφκε πην θαλεξφ, αθνχ ην θεθάιαην δηεμάγεη θαζνιηθή επίζεζε
ελάληηα ζηνπο ιανχο, ζηα δηθαηψκαηά ηνπο, αιιά θαη κε ηελ ππνδνχισζή ηνπο αθφκε θαη κε
πνιέκνπο. Η θξίζε ηνπ θαπηηαιηζκνχ, ε φμπλζε ησλ ελδντκπεξηαιηζηηθψλ αληηζέζεσλ, ηα
δεηλά πνπ θέξλνπλ ζηα ιατθά ζηξψκαηα, κεγαιψλνπλ ηηο θνηλσληθέο αληζφηεηεο, νμχλνπλ ηηο
ηαμηθέο αληηζέζεηο, δεκηνπξγνχλ θαη ηηο πξνυπνζέζεηο γηα ηε γεληθεπκέλε φμπλζε ηεο θξίζεο,
πνπ κπνξεί λα νδεγήζεη ζηελ εκθάληζε αληηθεηκεληθψλ ζπλζεθψλ γηα ηελ αλαηξνπή ηεο
εμνπζίαο ηνπ θεθαιαίνπ.
Απηήλ ηελ πξννπηηθή ζέινπλ λα απνηξέςνπλ απφ ηε ζπλείδεζε ηεο εξγαηηθήο ηάμεο θαη ησλ
άιισλ ιατθψλ δπλάκεσλ νη δπλάκεηο ηνπ κεγάινπ θεθαιαίνπ, ζ' απηήλ ηελ θαηεχζπλζε
ρξεζηκνπνηνχλ θαη γεγνλφηα ζαλ απηά ηεο αληεπαλάζηαζεο ζηελ Σζερνζινβαθία ην 1968.
Αληεπαλάζηαζε, πνπ θαζνδήγεζε ν δηεζλήο ηκπεξηαιηζκφο.