You are on page 1of 10

Esther durft bergen te verzetten en doet dat ook, desnoods met haar blote handen.

Kluun
Esther Jacobs (1970) heeft geen baan, relatie, geld, pensioen, rijke familie of andere zekerheid. Toch reisde ze door meer dan honderd landen, zamelde miljoenen euros in voor goede doelen, woont op een tropisch eiland en werkt slechts enkele maanden per jaar. Iedereen kent haar actie Coins for Care, waarmee ze rondom de invoering van de euro overgebleven buitenlandse muntjes inzamelde voor goede doelen. Daarna zette ze de vastgeroeste goededoelenwereld op zijn kop met haar roep om meer transparantie. Ten slotte werd ze weggepest van een onbewoond eiland tijdens het realityprogramma Expeditie Robinson. Ondanks alle tegenslagen en tegenwerking bleef Esther glimlachen. Ze wist uiteindelijk de situatie naar haar hand te zetten en haar doelen te bereiken. Hoe doet ze dat? En kunnen wij daar iets van leren? Aan de hand van haar ervaringen en de meest gebruikte excuses neemt Esther ons mee langs de pieken en dalen die we allemaal tegenkomen in ons leven. Ze laat zien dat er nooit een excuus is wanneer je iets cht graag wilt.

Excuus?
Wat is jouw

Wat is jouw Excuus?


Esther Jacobs

Esther Jacobs

Onze heldin; ze waren zo onredelijk tegen haar op dat Robinson-eiland, ze had geen schijn van kans. Ze bleef maar menselijk en aardig. Hoe doet ze dat toch? Linda de Mol Esther Jacobs heeft veel losgemaakt in de goededoelenwereld. Ik heb bewondering voor haar strijd om meer transparantie en de resultaten die ze heeft bereikt. Morris Tabaksblat Het is Esther gelukt veel publiciteit te genereren met weinig middelen, dat zegt veel over haar vindingrijkheid en inzet. Dat ze door haar sterke rechtvaardigheidsgevoel niet altijd de makkelijkste weg kiest, is voor mij zeer herkenbaar. Peter R. de Vries Deze tijd heeft behoefte aan mensen die uit het gangbare durven stappen, grenzen verleggen en nieuwe mogelijkheden vorm geven. Esther Jacobs is zo iemand. Herman Wijffels

www.watisjouwexcuus.info www.estherjacobs.info www.awbruna.nl

789022 996584

Geen geld Geen baan Geen tijd Geen probleem!

Wat is jouw excuus?


Drienhalve week eerder dan verwacht kwam ik thuis van Expeditie Robinson. Voor het populaire reality-tv-programma had ik wekenlang moeten overleven op een onbewoond eiland van Maleisi. Omdat niemand wist dat ik al terug was in Nederland, besloot ik nog even te spijbelen en kocht het eerste het beste ticket naar Amerika. Mijn twaalf jaar jongere broertje woonde al een paar jaar in een kunstenaarsgemeenschap in North Carolina. Hoewel ik steeds van plan was geweest hem op te zoeken, was het er nooit van gekomen. Nu zat ik in het vliegtuig voor een onverwacht en ongehaast bezoek. Mijn kleine broertje had van zijn veertiende tot zijn zeventiende bij mij in huis gewoond, waardoor er een speciale band tussen ons is ontstaan. Op mijn iPod speelde het liedje Nooit meer een morgen van Marco Borsato. Ik had het altijd al een bijzonder nummer gevonden, maar luisterde nu eigenlijk voor het eerst echt naar de tekst: Wat zou je doen als er nooit meer een morgen zou zijn? Terwijl ik door het vliegtuigraampje naar buiten staarde, dacht ik na. Stel dat dit om de n of andere reden mijn laatste dag zou zijn? Hoe zou ik die willen doorbrengen? Tot mijn verbazing kwam ik tot de conclusie dat ik precies zou doen wat ik op dit moment aan het doen was: mijn broertje opzoeken! Dit ontroerde me tot diep in mijn ziel. Het idee dat ik deze dag beleefde alsof het mijn laatste was, gaf me enorm veel energie. Ik had me nog nooit zo levend gevoeld! Toen ik zestien was, vertelde mijn helderziende buurvrouw dat de aarde binnen een paar jaar zou vergaan. Ik weet niet precies hoe of wanneer. Het kan binnen een jaar zijn, of nog tien jaar duren, maar er staat ons een ramp te wachten, vertrouwde ze me toe. Trek je er niets van aan, doe gewoon de dingen die je wilt doen, maar houd dit wel in je achterhoofd als je iets leuks of belangrijks lang uit wilt stellen, gaf ze me als advies mee. Dit was de eerste keer dat ik werd geconfronteerd met het idee van gelimiteerde tijd. Tot dan toe had ik altijd als vanzelfsprekend aangenomen dat mijn hele leven nog voor me lag. Maar stel dat er echt iets zou gebeuren? Met de aarde, of met mij?

Als er nooit meer een morgen zou zijn... En de zon viel in slaap met de maan. Heb je enig idee wat het met je zou doen, als je nog maar een dag zou bestaan? Zou je hart zich weer vullen met vuur? Van de eeuwige schaamte bevrijd. Keek je niet meer benauwd naar de klok aan de muur, kwam je los uit de greep van de tijd? Zouden zorgen niet langer je leven bepalen, en had je voor angst geen ontzag. Was je held of heldin van je eigen verhalen, al was het dan maar voor een dag? Zou de toekomst niet langer je denken beheersen, en leefde je voor het moment. Met een luisterend oor voor het kind in jezelf, zou je eindelijk weer zijn wie je bent. We verbannen de dromen naar morgen en later, maar doet het je stiekem geen pijn, dat je dan pas zou doen wat je altijd al wou? Als er nooit meer een morgen zou zijn... Marco Borsato Nooit meer een morgen

Wat is jouw excuus?

Wat is jouw excuus?

Hoe zou je je leven inrichten als je van tevoren wist dat je tijd beperkt was? Hoewel ik niet echt in het doemscenario voor de aarde wilde geloven, heeft het me onbewust toch benvloed. Ik koos voor een korte opleiding en ging daarna niet in loondienst, maar werkte als freelancer aan projecten van hooguit een paar weken. Ik plande geen dingen op de lange termijn. Daarom heb ik ook geen pensioen opgebouwd, niet gespaard, maar zorg ik tot op de dag van vandaag dat ik altijd net genoeg verdien om van te kunnen leven.

Er waren, vooral zakelijk, ook periodes dat ik dacht: waar ben ik mee bezig? Al mijn vrienden hadden goede banen en begonnen een gezinnetje. Ik probeerde steeds nieuwe dingen en stak mijn energie in vaak onmogelijke projecten. Daardoor leerde ik veel, maar ging ik ook vaak op mijn bek. Door alle reizen groeide langzaam het besef dat ik ook ooit nog een keer iets goeds wilde doen. Rondom de invoering van de euro kwam ik op het idee om het overgebleven buitenlandse muntgeld in te zamelen voor goede doelen. Een briljant idee, maar dat lukt je nooit, kreeg ik keer op keer te horen. Ik had geen idee waar ik aan begon. Als 28jarige marketingconsultant had ik geen ervaring met grote projecten, wist ik niets van de goededoelenwereld of van geldverwerking, was ik volkomen onbekend en bovendien had ik totaal geen budget. Maar ik zag een kans, en die heb ik met beide handen aangepakt. Een grote financile klapper zou mijn oudedagsvoorziening betekenen. Laat ik het maar eerlijk toegeven: ik ben Coins for Care begonnen om er zelf ook geld aan te verdienen. Alles liep echter anders dan ik dacht. Tot mijn verbazing en frustratie stuitte ik op enorme tegenwerking vanuit de gevestigde orde in de goededoelenwereld. Omdat ik geen budget had, deed ik alles anders en dat werd niet altijd op prijs gesteld. De tegenstand werd zelfs nog erger toen ik na de inzameling van vele miljoenen euros vragen ging stellen over wat goede doelen eigenlijk deden met het ontvangen geld. Het was schokkend te ontdekken dat goede doelen in Nederland niet worden geregistreerd of gecontroleerd. Bij gebrek aan een ombudsman voor goede doelen werd ik het informele aanspreekpunt voor duizenden donateurs. We hebben het recht te weten wat er met ons geld gebeurt! en hoe weet ik nu wat een goed goed doel is? schreven mensen uit het hele land me. Met een aantal gelijkgestemden richtte ik daarom eind 2003 de Donateursvereniging op. We probeerCommun icatie, ap ril 2004

Foto: Pat Hesse

06 Sis juni 20

geld

Deze levensinstelling gaf me de kans om dingen te doen die normaal gesproken niet logisch zouden zijn. Ik dacht niet na over een carrire of pensioen, maar stond open voor wat er op mijn pad kwam en probeerde zo veel mogelijk in het nu te leven. Zo heb ik ooit een wensenlijstje gemaakt met de landen die ik graag wilde bezoeken. Binnen een paar jaar heb ik toen mijn top tien afgevinkt. Ik wandelde de beroemde Inca Trail in Peru om de prachtige runes van de heilige stad Machu Picchu te bezoeken. Ik reisde door Brazili, woonde een tijdje op een tropisch eiland en zwom met wilde dolfijnen. Ook heb ik zelf een vliegtuig en helikopter bestuurd en maakte ik een parachutesprong met vrije val. Het voelde zo geweldig om mijn dromen waar te maken!

10

11

Wat is jouw excuus?

Wat is jouw excuus?

den de zeer gesloten goededoelenwereld transparanter te maken. Deze olietanker kwam echter erg moeizaam in beweging... Alles bij elkaar werkte ik ruim zeven jaar meer dan fulltime, zonder vergoeding, aan Coins for Care en de Donateursvereniging. Ik heb grote successen behaald, maar ook veel teleurstellingen moeten incasseren. Ik realiseer me nog dagelijks hoeveel ik hiervan heb geleerd en wat voor geluk ik heb gehad de juiste mensen en organisaties tegen te komen die graag wilden helpen en die echt een verschil hebben gemaakt. In 2005 meldde ik me aan voor Expeditie Robinson om even uit de schijnwerpers van de goededoelenwereld te zijn. Twee maanden zonder e-mail en telefoon, dat lijkt me wel wat! gaf ik als motivatie tijdens de selectieprocedure. Ik had me niet gerealiseerd dat dit realityprogramma heel andere schijnwerpers op me zou zetten...

Ik heb mezelf onder extreme omstandigheden leren kennen. Ik vertel in dit boek eerlijk hoe het voelt om je hart te volgen, je dromen achterna te gaan en dingen te doen waarvan men zegt dat ze onverstandig of onmogelijk zijn. Als mijn verhaal een paar mensen een stapje verder kan helpen op hun eigen pad, dan is het voor mij de moeite waard. Winnaars hebben een doel, verliezers een excuus, is een bekend gezegde. Aan de hand van de meest gehoorde excuses en mooie quotes die daar betrekking op hebben, vertel ik steeds een deel van mijn verhaal. Dit boek is absoluut geen handboek of to do-lijst. Ik vergelijk het liever met een buffet aan indrukken. Een buffet bestaat uit veel verschillende gerechten; zo is er voor elk wat wils. Er zullen ook dingen bij zitten die je niet zo aanspreken, andere smaken zijn misschien nieuw. Het mooie van een buffet is dat je zelf kunt kiezen wat je wel en niet opschept. In elk geval hoop ik dat iedereen iets van zijn gading vindt en met een voldaan gevoel terug naar huis gaat.

Tekening: Ecocomics/LexDirkse

Tekening: Ecocomics/LexDirkse

Inmiddels is het 22 jaar na de doemvoorspelling van mijn buurvrouw en de aarde doet het gelukkig nog steeds! Ik heb in deze periode meer dan honderd landen bezocht en verhuisde uiteindelijk naar de Cariben. Ik ontving een ridderorde voor Coins for Care, maar kreeg een rechtszaak aan mijn broek toen ik wilde stoppen met mijn vrijwilligerswerk. Ik deed veel ervaring op met de media en free publicity. Toch was ik verbaasd over de impact van een realityprogramma als Expeditie Robinson. Ik heb met vallen en opstaan geleerd hoe de zakenwereld in elkaar zit en geef nu strategische workshops en motivational speeches over creativiteit. Door op een andere manier naar de wereld te kijken, probeer ik mensen en bedrijven te helpen hun dromen te realiseren. Dit boek is een selectie van mijn ervaringen. De meeste mensen leren van fouten die ze zelf maken. Soms is het echter makkelijker om te leren van de belevenissen van anderen...

Of misschien wel op weg naar een nieuw avontuur, om die lang gekoesterde droom te verwezenlijken? Wat is jouw excuus om je droom NIET achterna te gaan?

Foto: Dirk de Jong

12

13

Excuus 1: Ik durf niet...

Excuus 1: Ik durf niet...

Robinson Cruso
Daar zat ik dan, in een donkere, kale grot, op een piepklein verlaten eilandje ergens bij Maleisi. Niet bepaald het tropische eiland met witte zandstranden, kokospalmen en tropische vruchten waar ik op had gerekend... zei ik tegen mezelf. Ik had me min of meer voorbereid op overleven in een tropische omgeving, niet in een soort grafkelder. Door deze onverwachte wending voelde ik me een beetje verloren. Aan de andere kant was ik nieuwsgierig. Eerst maar eens even kijken wat voor uitdaging er nu weer voor me ligt! pepte ik mezelf op. Normaal gesproken zijn er bij Expeditie Robinson achttien kandidaten, verdeeld over twee eilanden. Nu was ik echter alleen met Marnix, een Belgische rechercheur en huisvader, bij de grot afgezet door een bootje. We kregen verder geen instructies, maar in de grot vonden we al snel een grote houten kist. We bekeken de inhoud: drie potjes met een klein beetje rijst, bloem en olie, een wok, visdraad, een paar vishaakjes, een magnesiumstick, een machete, een zakmes en een bijl. Daar zullen we het mee moeten doen, mompelde Marnix, onder de indruk van de karige voorraad. Ook hadden we nog een olielamp die ons van licht voorzag. Op het moment dat we beseften dat we dat vlammetje zouden kunnen gebruiken om vuur te maken, waaide het net uit. We keken elkaar aan. Dat is een lekker begin, concludeerden we. Toen ontdekten we zestien houten fotolijsten in de kist. Dat zijn vast de andere kandidaten! riep ik enthousiast. We zetten de fotos tegen de rotswand en bekeken onze collegas bij deze expeditie. Het was een mix van jong en oud, man en vrouw, een aantal opvallende persoonlijkheden. Waar zijn deze andere kandidaten? vroegen we aan de cameramensen, die niets terugzeiden. Terwijl ik de fotos stond te bekijken om een beetje gevoel bij iedere persoon te krijgen, riep Marnix ineens dat hij een welkomstbrief had gevonden.
Foto: www.hraudiovisuals.com Jeroen van Amelsvoor Fotografie

Er zijn mensen die liever ja zeggen en er zijn mensen die liever nee zeggen. Zij die ja zeggen worden beloond met de avonturen die ze hebben. Zij die nee zeggen worden beloond door de veiligheid die ze bereiken. - Keith Johnstone -

15

Wat is jouw excuus?

Excuus 1: Ik durf niet...

Hij las voor: Esther en Marnix, welkom op Harimau. Dit is het meest onherbergzame eiland in de Zuid-Chinese Zee. Jullie zullen hier in het geheim moeten overleven, de andere kandidaten weten niet van jullie bestaan... HIER moeten we leven? riep ik vol ongeloof uit. Hoe lang dan? De cameramensen stonden met hun cameras en microfoons op ons gericht om onze reactie vast te leggen, maar gaven geen antwoord. Kennelijk mochten ze niets tegen ons zeggen. Marnix en ik keken nog eens om ons heen. De kleine grot ging aan beide kanten in het water over. Er lag wat vochtig wrakhout, stukken bamboe en restjes touw. Er groeide niets, het was kaal, donker en onaantrekkelijk. Hier moesten we dus zien te overleven, zonder de andere kandidaten, zonder enige informatie. Hoe lang zouden we hier moeten blijven? vroegen we ons af. We openden de piepkleine potjes met onze voorraad eten. Ik schatte dat we maximaal een pond rijst en een pond bloem hadden. Dat houden we niet lang vol... zeiden onze ogen tegen elkaar, maar we durfden het nog niet uit te spreken. Wat doen we nu? vroeg Marnix. Vuur maken? opperde ik. Hmmm, dat is net uitgewaaid, dat kan eigenlijk ook wel even wachten, bedacht ik meteen daarna. Zullen we ons kamp opzetten? stelde Marnix voor. Of even gaan zwemmen? Ik heb het eigenlijk wel warm, vervolgde hij. Door de adrenaline liepen we allebei ongecordineerd heen en weer. We wilden alles tegelijk doen, maar kwamen nergens toe. Uiteindelijk besloten we de omgeving te verkennen. Toen we aan kwamen varen met de boot, zagen we een strandje met palmbomen. Als we daarheen kunnen lopen en een paar
ls.com

kokosnoten kunnen vinden zou ons feest compleet zijn, merkte ik met een glimlach op. Marnix vond het een goed idee en begon de grot uit te lopen. Het eilandje waar we op terecht waren gekomen bestond uit kale, gladde rotsen. Op een richel stonden een paar struiken met rode vruchten, maar daar konden we moeilijk bij. We kwamen moeizaam vooruit. De cameracrew, die Foto: w voorzichtig om moest springen ww.hra udiovisu als.com met hun grote, dure cameras, had moeite ons te volgen. Met zijn allen glibberden we over de rotsen, door het water, de rotsen weer op. We voelden de zon op ons hoofd branden. Na een tijdje kwam er ineens een klein motorbootje langs gevaren met Jarno van de productie erop die riep: Jullie mogen niet verder lopen! Marnix en ik baalden, want we waren al een paar uur onderweg. De cameracrew had ons eigenlijk opgehouden. Met zijn tween hadden Marnix en ik veel sneller vooruit kunnen komen. Aarzelend keken we naar het palmstrandje, dat nu toch wel dichtbij leek. Jarno riep weer: Jullie mogen NIET verder, het strandje is VERBODEN, begrepen? Ik raakte gerriteerd door de verspilde energie en de beperkingen die ons werden opgelegd. Het is gewoon niet eerlijk. Als we niet eens eten mogen zoeken, wat dan? siste ik tegen Marnix. Half voor de grap riep ik naar het bootje: Sorry, ik kan je niet verstaan en deed net alsof ik verder liep. Toen werd Jarno boos en riep met rode wangen: Je hebt me WEL verstaan, jullie mogen NIET verder! Marnix en ik keken elkaar aan na deze heftige reactie. Het is in elk geval meteen duidelijk wie de baas is, probeerde Marnix te grappen, terwijl hij zich verslagen omdraaide. Gedemotiveerd liepen we terug naar de grot. Wat nu? Als er in de grot geen voedsel is en we er niet uit mogen, hoe komen we dan aan eten? Kun je vissen? vroeg Marnix hoopvol. Hoewel ik al jaren vegetarir was, besefte ik dat de vishaakjes die we hadden gekregen onze enige kans waren op eten in deze omgeving.

visua Foto: www.hraudio

16

17

Wat is jouw excuus?

Excuus 1: Ik durf niet...

Nee, jij? vroeg ik Marnix. Nog nooit gevist... gaf hij toe. Maar nooit te oud om te leren! vervolgde hij met een grote glimlach. Samen fabriceerden we een soort hengel. Volgens mij hebben we aas nodig, zei ik bedenkelijk. We keken om ons heen. Het enige wat we zagen, waren slakjes. Marnix sloeg een slakkenhuisje kapot met een steen en probeerde het glibberige beestje aan het haakje te prikken. We gruwelden beide van deze barbariteit. Verstand op nul, zeiden we tegen elkaar. We zullen hier de komende tijd moeten overleven! Aan de buitenkant van de grot was een rotsrand met prachtig blauwgroen water. Zodra we onze gemproviseerde hengel in het water hingen, hadden we beet. We keken elkaar ongelovig aan. Een vis! riepen we uit, terwijl we het glimmende blauwgroene beestje uit het water trokken. Hij was ongeveer acht centimeter lang en spartelde hulpeloos aan de hengel. Dit soort visjes zie ik normaal gesproken alleen tijdens het snorkelen, zei ik meer tegen mezelf dan tegen Marnix. Nu moeten we hem doodmaken en opeten, vervolgde ik triest. We wisten allebei niet goed wat we ermee aan moesten. Het haakje uit zijn mond halen? En dan? We stopten het arme beestje in een netje dat we hadden gevonden. Gruwelend en griezelend probeerde Marnix het kleine visje zo voorzichtig dood te maken, dat het bleef tegenspartelen. Uiteindelijk sneed hij de kop eraf. We staarden naar het kleine, onthoofde lijfje. Marnix herstelde zich het eerst en begon de schubben van het visje af te schrapen, maar het mes gleed er steeds langs. Je kunt het beste van staart naar kop de schubben eraf halen, herinnerde ik me uit mijn survivalboek.

Terwijl Marnix ons kleine visje schoonmaakte, probeerde ik vuur te maken. Dat ging nog best lastig, vooral met een camera die constant op me was gericht. Steeds weer haalde ik het mes langs de magnesiumstick. Er kwamen wel vonkjes af, maar het vochtige hout dat ik had verzameld, vatte geen vlam. Uiteindelijk waren de cameramensen het zat om tevergeefs te wachten op vuur en verplaatsten ze de camera weer naar Marnix. Zodra ze bij Marnix aan het filmen waren, gooide ik stiekem een beetje olie uit de olielamp op het hout. Met een klein vonkje van de magnesiumstick ontstond daarna met een luide WOESHHHH een prachtig vuur. Hoe kan dat nou? hoorde ik de cameramensen aan de andere kant van de grot verbaasd mompelen. Ik zette de wok met een beetje olie op het vuur. De vis was nog maar net uit het water en kon zo de pan in. Marnix was onder de indruk van het vuur. Ik heb een beetje gesmokkeld met de olie uit de lamp, fluisterde ik hem toe. Even later lag de vis, aan twee kanten gebakken, in een bakje van kokosschil. Uit stukjes bamboe die we in de grot vonden, maakten we eetstokjes. We wisten niet hoe we de vis moesten eten. Marnix schraapte wat vlees van de graatjes. Soms moet je een drempel over om nieuwe dingen te ontdekken, sprak ik mezelf streng toe. In gedachten zei ik gedag tegen mijn vegetarirsbestaan en nam voorzichtig een klein hapje. De vis rook niet naar vis, dat was al heel wat. Eigenlijk viel de smaak me heel erg mee. We aten allebei twee piepkleine hapjes en gooiden de rest weg. Kennelijk hadden we nog steeds geen echte honger. Maar echt voedingswaarde had zon klein beetje natuurlijk niet.
Eef Photography

Jeroen van Amelsvoor Fotografie

18

1

Wat is jouw excuus?

Excuus 1: Ik durf niet...

Jeroe n van

Goede voorbereiding is het halve werk


Ik had me in een opwelling ingeschreven voor Expeditie Robinson, omdat ik even weg wilde. Weg van alle e-mails en telefoontjes. Weg van de goededoelenwereld die ik onder veel weerstand probeerde transparanter te maken. Al jaren zeiden vrienden tegen me dat ze dat programma echt iets voor mij vonden, omdat ik altijd zo avontuurlijk reis. Ik legde dan uit dat het overlevingsaspect me wel aansprak, maar dat het programma ab-so-luut niets voor mij was. Ten eerste ben ik zo ongeveer verslaafd aan eten en zou ik wel gek zijn als ik voor zon programma honger zou gaan lijden. Ten tweede ben ik helemaal geen groepsmens en spreekt dat psychologische groepsgebeuren me totaal niet aan. Duidelijk dus. En toch had ik me in een vlaag van verstandsverbijstering aangemeld voor het programma.

ding van presentator Ernst Paul Hasselbach. Hij probeerde vooral uit te vinden of ik wel een doorzetter was. We kunnen het niet hebben als een kandidaat na een paar dagen opgeeft, legde Ernst Paul uit. Ik had met mezelf afgesproken dat ik gewoon naar het eiland zou gaan als ik geselecteerd werd, maar dat ik meteen zou stoppen als ik te veel honger kreeg. Het leek me niet verstandig dat tijdens de selectie te vertellen. Ik ben iemand die niet snel opgeeft, beloofde ik daarom. Kennen jullie de actie Coins for Care? vroeg ik en legde uit wat een gedoe het was geweest om die op te zetten. Ondanks tegenslagen en tegenwerking heb ik doorgezet, eindigde ik mijn pleidooi. Er volgde een gesprek met een psycholoog die probeerde uit te vinden hoe ik me in een groep zou gedragen. Ik ben een echte einzelgnger, viel ik meteen met de deur in huis. En bovendien ben ik helemaal gefixeerd op eten. Als ik honger heb, vervallen voor mij alle sociale normen. Ik probeerde een voorbeeld te vinden om dit toe te lichten. Stel dat ik op het eiland een mango vind en we met acht man moeten overleggen wanneer en hoe we die gaan verdelen... Sorry, dan denk ik dat ik die mango al heb opgegeten... besloot ik een beetje beschaamd. De psycholoog keek op van zijn papieren om te zien of ik serieus was. Hij noteerde iets en zei: Bedankt voor je toelichting, je kunt gaan. Was ik te eerlijk geweest? Voor een realityprogramma als Expeditie Robinson zoeken ze mensen met een sterke persoonlijkheid. Ze combineren kandidaten met karakters die zullen botsen. Kennelijk paste ik in dat profiel, want ik ging door naar de laatste ronde, de gezondheidstest. Onder toezicht van een arts moest ik eindeloos fietsen met allemaal draden op mijn bovenlichaam geplakt. Ik was verkouden en bang dat ze me daardoor niet gezond genoeg zouden vinden. Van tevoren had ik veel vitamine C geslikt om mijn verkoudheid de baas te worden. Toen ik een flesje urine moest inleveren, bleek mijn urine fluorescerend geel gekleurd door de vitamine. Mijn flesje viel enorm op tussen de andere flesjes. Ik schaamde me dood. Gelukkig werd ik medisch goedgekeurd.

Ame lsvoo r Fot ogra fie

Enkele dagen na mijn e-mail werd ik uitgenodigd voor een selectiedag. In totaal hadden zich achtduizend hoopvolle kandidaten aangemeld. We moesten maar liefst 25 paginas psychologische test invullen, met vragen varirend van hoe zou je jezelf omschrijven als weggebruiker (mijn antwoord was pittig, maar veilig) tot wat zou je meenemen naar een onbewoond eiland? De meeste kandidaten hadden zich goed voorbereid en wilden heel graag meedoen. Ik had er nog niet zo goed over nagedacht, maar zag al die concurrentie en wist dat ik me zou moeten onderscheiden. Die uitdaging hield me eigenlijk meer bezig dan de vraag of ik wel echt mee wilde doen. Bij de vraag waarom wil je meedoen aan het programma? vulde ik naar waarheid in: eigenlijk wil ik helemaal niet graag meedoen. Ik eet namelijk om de twee uur en ben een ontzettende einzelgnger. Hopelijk zou dat ongebruikelijke antwoord de aandacht trekken. En inderdaad, ik werd uitgenodigd voor de tweede selectieronde. Onderdeel daarvan was een gesprek met de productie, onder lei-

20

21

Wat is jouw excuus?

Excuus 1: Ik durf niet...

Tot slot was er een zwemtest. De productie legde uit: Veel van de proeven tijdens de expeditie zullen in het water plaatsvinden. Het is dus belangrijk dat iedere kandidaat goed kan zwemmen. Daarom willen we jullie zwemkwaliteiten graag testen. We werden meegenomen naar het zwembad van het hotel waar de selectie plaatsvond. Het bad was niet groter dan drie bij vijf meter. Hoe kunnen ze hier in hemelsnaam zien of iemand kan zwemmen? vroeg ik me af. Maar het doel werd al snel duidelijk. Iedere kandidaat werd gevraagd om even heen en weer te zwemmen en dan, voor het oog van de cameras, het zwembad uit te komen. Kun je nog een keer het water in en uit lopen? vroegen de cameramensen vervolgens, terwijl ze bleven filmen. Het bleek geen zwemtest, maar een bikinitest te zijn! Je weet dat je geen groepsmens bent, dus je zult op een andere manier je plekje in de groep moeten verdienen, zette een vriendin me aan het denken. Hoe ga je dat doen? Je moet iets bedenken waardoor je onmisbaar bent voor de groep, spoorde ze me aan. Ik dacht hardop na: Vissen is niet mijn ding, fysiek ben ik niet echt sterk en sociaal lig ik ook niet goed, Jeroen van Amelsvoor Fotografie vatte ik de situatie lekker ongenuanceerd samen. Wacht eens even, ik heb tijdens een onderzoek bij de Maya-indianen ooit geleerd over geneeskrachtige planten. Als ik me nu eens verdiep in eetbare planten die we daar in Maleisi tegen kunnen komen, dan heb ik in elk geval een toegevoegde waarde voor de groep. Dat vond mijn vriendin een goed idee. Toen de kans steeds groter werd dat ik mee zou doen, twee weken voor het mogelijke vertrek, probeerde ik me zo goed mogelijk voor te bereiden op de expeditie. Ik belde de botanische tuinen in Den Haag met de vraag of iemand daar verstand had van eetbare planten in Maleisi. Ik kreeg de naam van een expert, met wie ik een afspraak maakte. Ik heb niet zoveel verstand van eetbare planten, maar zal je alles ver-

tellen wat ik weet, gaf de gids toe aan het begin van de persoonlijke rondleiding. Voor mij leken alle planten op elkaar, maar ik probeerde een aantal belangrijke te onthouden. Er was een soort eetbare knol die erg voedzaam zou zijn. Ik probeerde de vorm van de bladeren te onthouden. Ik had het gevoel alsof ik voor een onmogelijke taak stond. In een paar uur alle kennis opdoen die nodig was om te overleven, op een onbewoond eiland en in een groep... Ook zocht ik op internet naar een survivalexpert. Met een omslachtige, algemene omschrijving probeerde ik informatie te vinden. Ik ga een tijdje naar een onbewoond eiland en wil graag de belangrijkste dingen leren om te overleven. Een survivalexpert uit Belgi schreef me terug: Goh, ga je soms meedoen met Expeditie Robinson? Ik heb ook meegedaan een aantal jaar geleden en wil je graag wat dingen leren. Maar dan moet je mijn naam wel geheimhouden, want ik mag officieel niet praten met nieuwe kandidaten... Een paar dagen later reisde ik af naar de mooie Belgische Ardennen voor een privsurvivalles. De expert liet me zien hoe je op verschillende manieren zonder lucifers vuur kunt maken. De meeste technieken vergat ik meteen weer. Waarom is dat allemaal zo ingewikkeld? riep ik gefrustreerd. Met veel geduld leerde de expert me een paar eenvoudige knopen om takken aan elkaar te binden voor een driepoot boven het vuur, een hutje etc. Dat zal je later nog van pas komen, zei hij vol zelfvertrouwen.
Jeroen van Am Het leukste vond ik om elsvoor Foto grafie van een beetje bloem en wat water heel eenvoudig een deegje te maken. Als je dit om een stok doet en boven het vuur roostert, heb je een heerlijk broodje! legde de expert met een schittering in zijn ogen uit. Je krijgt een beetje bloem en rijst tijdens de expeditie, maar dat is bij lange na niet genoeg. Je moet echt alles eten wat eetbaar is, ook insecten bijvoorbeeld... vervolgde hij met een grote glimlach. Tot mijn afgrijzen haalde hij een zakje met bevroren sprinkhanen en kevertjes uit zijn tas. Toen ze ontdooid waren, roosterde hij ze boven het vuur.

22

23

Wat is jouw excuus?

Excuus 1: Ik durf niet...

De torretjes kun je in zijn geheel eten. Van de sprinkhaan trek je de vleugels en de poten eraf voordat je hem eet, legde hij uit, terwijl hij het voordeed. De insecten verdwenen in zijn mond en hij kauwde er smakelijk op. Ik had het gevoel alsof ik moest kokhalzen. Ik ben hier om te leren overleven, zei ik tegen mezelf en moedig nam ik ook een torretje en een sprinkhaan. Men zegt weleens dat ze een beetje naar noten smaken, maar ik moet eerlijk toegeven dat ik niet echt geproefd heb. De rillingen liepen over mijn rug terwijl ik de vreemde hapjes doorslikte. Het valt best mee... zei ik met trillende stem tegen de expert die me hoopvol aankeek. Wil je er nog een? Er zijn er genoeg! probeerde hij nog, maar ik had voldoende geleerd, vond ik. Het is dat deze net ontdooid zijn, daarom smaken ze een beetje zompig, excuseerde de expert zich, maar vers geroosterd zijn ze echt heel lekker!

Ik knoopte alles goed in mijn oren en was opgewonden over het idee aan de expeditie mee te doen. In de auto op weg naar huis liet ik alles nog eens de revue passeren. De lessen van de survivalexpert, de eetbare planten uit de botanische tuinen, de tips van mijn vriendin; ik had een hoop nuttige dingen geleerd. Toch had ik een onheilspellend gevoel. Ik wist dat ik over mijn eigen grenzen zou moeten gaan, ik wist alleen nog niet welke grenzen en hoe ver. Het was alsof de sprinkhaan en het torretje nog steeds door mijn slokdarm kropen. Ik moest de hele autorit vanuit de Ardennen terug naar Nederland mijn uiterste best doen om ze binnen te houden...

Alleen als we niet langer bang zijn, beginnen we te leven. - Dorothy Thompson Wow, ik heb al zoveel geleerd! zei ik terwijl ik probeerde de knopen en andere adviezen te onthouden. Ik wilde alle kennis in me opnemen. Wat zijn je drie belangrijkste tips voor de expeditie? vroeg ik de ervaringsdeskundige daarom aan het eind van de dag. Hij dacht even na. Als ze je ooit een bed aanbieden, moet je dat absoluut weigeren, onder welke omstandigheden dan ook! Verder, als je de kans hebt, neem vitaminepillen mee. Je krijgt echt heel weinig voedingsstoffen binnen en elke vitamine is een grote meevaller voor je lichaam, vervolgde hij. Tot slot, laat het gewoon gebeuren en geniet ervan.

24

25