You are on page 1of 24

ti nghip v s phm: Gii phng trnh cha du gi tr

tuyt i THCS

P
h

ni:

M
u

I. L do chn ti
Sau khi trc tip ging dy Ton lp 8 vi chng trnh sch
gio khoa mi trong 2 nm, qua qu trnh ging dy v kt qu
cc bi kim tra chng IV i s 8 ti nhn thy hc sinh thng lng tng hoc khng kin thc gii thnh tho cc
phng trnh cha du gi tr tuyt i. Khi hc sinh khng
nm vng kin thc v tr tuyt i cng nh cc phng php
gii phng trnh cha du gi tr tuyt i c bn th vic
khng bit gii hoc mc sai lm l iu kh trnh khi. M
kin thc v tr tuyt i v cc bi tp lin quan rt quan
trng trong chng trnh, c bit l chng trnh ton lp 9
v ton cp 3 sau ny.
V sao hc sinh thng khng nm vng cc bc gii phng trnh cha du ga tr tuyt i?
Bi ton gii phng trnh cha du gi tr tuyt i l
bi ton kh v n cha ng nhiu kin thc nh tnh cht
ca th t v cc php ton cng, nhn, kin thc v tr tuyt
i, kin thc v gii phng trnh, gii bt phng trnh...Khi
gp dng ton no c cha du gi tr tuyt i hc sinh thng ngi kh v vy t lu tm khi phi tip thu kin thc.
Vy lm th no hc sinh d nm c cc kin thc,
nm vng cc phng php, cc bc gii phng trnh cha du
gi tr tuyt i. Trong nhng nm qua, t thc t ging dy,
trao i vi ng nghip v cc ti liu ti xin xut h

Trang 1

ti nghip v s phm: Gii phng trnh cha du gi tr


tuyt i THCS
thng cc dng phng trnh cha du gi tr tuyt i c bn
thng gp v cc bc gii tng dng phng trnh ny. Vi h
thng kin thc ny hc sinh s d tip thu v gii thnh tho
cc phng trnh cha du gi tr tuyt i c bn trong chng trnh ton 8. Ti hi vng ti s gip ch cho cc em
hc sinh trng THCS trong vic hc v gii cc phng trnh
cha du gi tr tuyt i. Qua cc em c phng php gii
nht nh, trnh tnh trng gii cha ng, lng tng trong
vic trnh by li gii. Qua y gip cc em c hng th tch
cc hn trong hc tp, t kt qu cao trong hc tp v
nghin cu.
Trong ti ny ti ch nu ra mt s dng c bn v
cch gii nhng phng trnh cha du gi tr tuyt i.
ti ny c th p dng cho gio vin ton v nhng hc sinh
yu thch mn ton tham kho cch gii v cch trnh by. Tuy
vy ,ni dung ca ti vn cn hn ch do nng lc bn
thn. V vy ti rt mong nhn c nhng kin ng gp
ca cc thy c gio ti ny c hon thin hn.
iI. Mc ch nhim v ca ti
-

Cc dng ton c bn v phng php gii nhng phng


trnh cha du gi tr tuyt i

Cc v d minh ha

Rn k nng vn dng kin thc gii phng trnh


cha du gi tr tuyt i.

Cng c v hng dn hc sinh lm bi tp.

IIi. i tng v phm vi nghin cu


1. i tng nghin cu:
Trang 2

ti nghip v s phm: Gii phng trnh cha du gi tr


tuyt i THCS
Hc sinh lp 8 trng THCS Duy Minh, huyn Duy Tin,
tnh H Nam
2. Phm vi nghin cu:

Cc dng phng trnh cha du gi tr tuyt i


lp 8 THCS
Iv/ Phng php nghin cu
Tham kho ti liu ,thu thp ti liu .
Phn tch, tng kt kinh nghim .
Kim tra kt qu: D gi, kim tra cht lng HS, nghin
cu h s ging dy, iu tra trc tip thng qua cc gi
hc ia1

P
h

nii:

ni dung
ti

i. c s l lun
1. Mc ch, ngha ca vic dy gii phng trnh cha
du gi tr tuyt i.
- Rn cho hc sinh nhng k nng thc hnh gii ton v
phng trnh cha du gi tr tuyt i
- Rn cho hc sinh cc thao tc t duy, so snh, khi qut
ho, tru tng ho, tng t ho
- Rn cho hc sinh cc nng lc v hot ng tr tu
c c s tip thu d dng cc mn hc khc trng THCS,
m rng kh nng p dng kin thc vo thc t.
- Ngoi ra cn rn luyn cho hc sinh nhng c tnh cn
thn, sng to, ch ng trong gii ton.
2. Cc k nng, kin thc khi hc gii phng trnh cha
du gi tr tuyt i
- Cc quy tc tnh ton v cc kin thc i s.

Trang 3

ti nghip v s phm: Gii phng trnh cha du gi tr


tuyt i THCS
- Gi tr tuyt i ca mt s. B du gi tr tuyt i
ca mt biu thc
- Gii bt phng trnh bc nht mt n
- Gii phng trnh bc nht mt n, phng trnh a c
v dng bc nht mt n.
ii. cc kin thc c bn v GI TR TUYT i
Trc khi a ra cc dng ton v gi tr tuyt i cng vi phng php gii th gio vin phi cho hc sinh hiu su sc v
nh c nh ngha v gi tr tuyt i, t nh ngha suy ra
mt s tnh cht vn dng vo lm bi tp.
1.

nh ngha
a, nh ngha 1( lp 6) :
Gi tr tuyt i ca s nguyn a, k hiu l a , l khong cch
t im a n im gc 0 trn trc s ( hnh 1).
0

-a
-a

a
Hnh 1

V d 1:
3

a = 3 a=
3
Do ng thc cho c nghim ng bi hai s tng
ng vi hai im trn trc s ( hnh 2)
-3

Hnh 2
a = b

b
a= ;
b
b > 0

Tng qut:

V d 2:
Trang 4

b
a = b a=
b

ti nghip v s phm: Gii phng trnh cha du gi tr


tuyt i THCS
a 3 nu a 0
0 a 3

-3 a 3
a 3
-a 3 nu a < 0
-3 a < 0
Do bt ng thc c nghim ng bi tp hp cc s ca
on [ 3;3] v trn trc sd th c nghim ng bi tp hp
cc im ca on [ 3;3] ( hnh 3)
0

-3

Hnh 3
V d 3:
a 3 nu a 0
a 3

a 3 nu a 0
3 a hoc a 3
a -3 v nu a < 0

-a 3 nu a < 0

Do bt ng thc c nghim ng bi tp hp cc s ca
hai na on (- ; 3] v [3; + ) v trn trc s th c nghim
ng bi hai na on tng ng vi cc khong s . (hnh 4)
0

-3

Hnh 4
Tng qut:

a b
a b
a b

b, nh ngha 2 ( lp 7-9):
Gi tr tuyt i ca mt s thc a, k hiu a l:
a nu a 0
a =
-a nu a < 0
15 = 15
32 = 32
0 =0
V d1:
1 = 1

17 = 17

*M rng khi nim ny thnh gi tr tuyt i ca mt biu


thc A(x), k hiu A(x) l:
A(x) nu A(x) 0
Trang 5

ti nghip v s phm: Gii phng trnh cha du gi tr


tuyt i THCS
A(x) =
-A(x) nu A(x) < 0
V d 2:
2x - 1 nu 2x- 1 0
2x 1 =

2x - 1 nu x

1
2

=
-(2x - 1) nu 2x - 1 < 0

1 - 2x nu x <

1
2

2. Cc tnh cht
a 0 a

2.1. Tnh cht 1:

2.2. Tnh cht 2: a = 0 a = 0


2.3. Tnh cht 3: - a a a
2.4 Tnh cht 4: a = a
Da trn nh ngha gi tr tuyt i ngi ta r thy c
cc tnh cht trn
2.5. Tnh cht 5: a + b a + b
Tht vy: - a a a ; - b a b -( a + b ) a + b
a+b
2.6. Tnh cht 6:
a - b a b a + b
Tht vy: a = a b + b a b + b a b a b (1)
a b = a + ( b) a + b = a + b a b a + b

(2)

T (1) v (2) pcm.


2.7. Tnh cht 7:
a b a b

Tht vy: a b a b

(1)

b a b a = (b a ) = a b ( a b ) a b
a b
ab =
( a b )

(3)

T (1), (2) v (3) a b a b (4)


a b a b a (b) a + b a b a + b (5)
T (4) v (5) pcm.

Trang 6

(2)

ti nghip v s phm: Gii phng trnh cha du gi tr


tuyt i THCS
2.8. Tnh cht 8:
a.b = a . b

Tht vy: a = 0, b = 0 hoc a = 0, b 0 hay a 0, b= 0


(1)
a.b = a . b
a > 0 v b > 0 a = a, b = b v a.b > 0
a.b = a.b = a . b a.b = a . b (2)
a < 0 v b < 0 a = -a, b = -b v a.b > 0
(3)
a.b = a.b = ( a)(b) = a . b a.b = a . b
a > 0 v b < 0 a = a, b = -b v a.b < 0
a.b = a.b = a.(b) = a . b a.b = a . b (4)
T (1), (2), (3) v (4) pcm.
2.9. Tnh cht 9:
a
a
= (b 0)
b
b

Tht vy: a = 0

a
a
a
=0 = 0
b
b
b

a > 0 v b > 0 a = a, b = b v

(1)
a
a a a
>0 = =
b
b b b

(2)
a < 0 v b < 0 a = -a, b = -b v
a
a a a a
>0 = =
=
b
b b b b

(3)

a > 0 v b < 0 a = a, b = -b v

a
a
a
a
a
<0 = =
=
b
b
b b b

(4)
T (1), (2), (3) v (4) pcm.
III. Cc dng c bn v phng php giI phng trnh
cha du gi tr tuyt i
Trc tin hc sinh cn nm chc c cc tnh cht ca gi
tr tuyt i. Lm cc bi tp n gin vi s hng dn ca gio
vin. Sau lm cc bi tp nng cao v bi tp i hi s t duy
ca hc sinh.
Trang 7

ti nghip v s phm: Gii phng trnh cha du gi tr


tuyt i THCS
Cn cho hc sinh vn dng cc kin thc v gi tr tuyt
i (ch yu l nh ngha v gi tr tuyt i ca 1 s, 1
biu thc) a bi ton trn v bi ton trong khng cn
cha du gi tr tuyt i c th tin hnh cc php tnh
i s quen thuc.
Xut pht t kin thc trn ngi ta pht trin thnh yu cu
gii phng trnh cha du gi tr tuyt i.Trong phm vi kin
thc lp 8 chng ta cn hng dn cho hc sinh quan tm ti 3 dng
phng trnh cha du gi tr tuyt i, bao gm:
Dng 1: Phng trnh: f(x) = k , vi k l hng s khng m.
Dng 2: Phng trnh: f(x) = g(x)
Dng 3: Phng trnh: f(x) = g(x) .
hc sinh tip cn v nm vng cc phng php gii ta
cn hng dn hc sinh theo th t c th nh sau:
Bi ton 1: Gii phng trnh: f(x) = k , vi k l hng s khng
m.
Phng php gii:
Bc 1: t iu kin f(x) xc nh (nu cn).
f(x) = k
nghim x.
Bc 2: Khi f(x) = k
f(x) = k
Bc 3: Kim tra iu kin, t a ra kt lun nghim cho
V d1: Gii cc phng trnh sau:
a, 2x 3 = 1

b,

x+1
-2=0
x

x 2
2x 3=1 2x= 4 =


a, ta c 2x 3 =1
x 1
2x 3=1 2x= 2 =
Vy phng trnh c hai nghim x = 1 v x = 2.
b, iu kin xc nh ca phng trnh l x 0.
x +1
x = 1
x =2
x +1= 2x
x= 1
x +1

= 2

x = 1
x
x +1 = 2 x+ 1= 2x 3x= 1

3
x
Trang 8

ti nghip v s phm: Gii phng trnh cha du gi tr


tuyt i THCS
1
Vy phng trnh c hai nghim x =
v x = 1.
3
Bi tp cng c:
Gii cc phng trnh sau:
a, 2 x 3 = 5
b, 2 7 x = 12
c, 0,5 x = 3
d, 2 x =

1
4

Bi ton 2: Gii phng trnh: f(x) = g(x)


Phng php gii:
Bc 1: t iu kin f(x) v g(x) xc nh (nu cn).
f(x) = g(x)
nghim x.
Bc 2: Khi f(x) = g(x)
f(x) = g(x)
Bc 3: Kim tra iu kin, t a ra kt lun nghim cho
phng trnh.
V d 2: Gii cc phng trnh sau:
x2 x + 2
x = 0.
b,
x+1
Gii:
a, Bin i tng ng phng trnh:
a, 2x + 3 = x 3

2x + 3 = x 3
2x x = 3 3
2x + 3 = x 3

2x + 3 = x + 3
2x +x =3 3

c,

x = 6

x =0

Vy phng trnh c hai nghim x = -6 v x = 0.


b, iu kin xc nh ca phng trnh l x 0.
Bin i tng ng phng trnh:
x2 x+ 2
x2 +x 2
x= 0
=
x +1
+
x 1

x2 x + 2
x+ 1 = x
x2 x + 2 = x(x +1)
2
2
x x + 2
x x +2 = x(x +1)
=

x
x + 1
Vy phng trnh c nghim x = 1
Trang 9

2x = 2

2
2x = 2 v nghim

x 1 =

ti nghip v s phm: Gii phng trnh cha du gi tr


tuyt i THCS
V d 3: Gii phng trnh: 2x 3m = x + 6 , vi m l tham
s.
Gii :
Bin i tng ng phng trnh:
2x 3m = x + 6 2x x = 3m+ 6 x = 3m+ 6
2x 3m = x + 6

2x 3m = x 6 2x + x = 3m 6 3x = 3m 6
x = 3m+ 6

x = m 2
Vy phng trnh c hai nghim x = 3m + 6 v x = m 2
Bi tp cng c:
Gii cc phng trnh sau:
a, 2 x 1 = 2 x + 3
b, | x - 3,5| = | 4,5 - x|
c, x 6 = 5 x + 9
d, 2 x = 3 + x
Bi ton 3: Gii phng trnh: f(x) = g(x)
Phng php gii:
Ta c th la chn mt trong hai cch gii sau:
Cch 1: (Ph du gi tr tuyt i) Thc hin cc bc:
+ 4v
+ 3xg(x)
= 5. xc nh (nu cn).
V d
trnh:
Bc4:
1:Gii
t phng
iu kin
x
f(x)
Cch
Xthai
haitrng
trnghp:
hp:
Bc
2:1:
Xt
-Trng
+ 400 x -4
(1)
-Trnghp
hp1:1:Nu
Nuxf(x)
(1)
1 tra
Phng trnh c dng: f(x) = g(x) => nghim x v kim
Phng trnh c dng: x + 4 + 3x = 5 4x = 1 x =
iu kin (1)
4
hp 2:kin
Nu(1)
f(x) < 0
(2)
tho-Trng
mn iu
Phng
cxdng:
-f(x)
= g(x)
tra
-Trng
hptrnh
2: Nu
+4<
0
x < =>
- 4 nghim x v kim(2)
iu kin (2)
9
x = cho
Phng
trnh
ciu
dng:kin,
-x - 4
3x a
= 5rakt
2x lun
= 9 nghim
Bc
3: Kim
tra
t+
2
phng
trnh.
khng tho
mn tra
Cch
2: Thc
iu
kin hin
(2). cc bc:
Bc 1: t iu kin f(x) v g(x) xc nh (nu cn) v
g(x) 0.
Trang 10

ti nghip v s phm: Gii phng trnh cha du gi tr


tuyt i THCS
1
Vy phng trnh c nghim x = .
4
Cch 2: Vit li phng trnh di dng x + 4 = 3x + 5
5
Vi iu kin - 3x + 5 0 - 3x - 5 x
3
Khi phng trnh c bin i:
1

x
=
x + 4 = 3x + 5
4
x + 4 = 3x + 5

x + 4 = 3x 5 x = 9 khng tho m n ( * )

2
1
Vy phng trnh c nghim x = .
4
Lu 1:
Qua v d trn cc em hc sinh s thy rng c hai cch gii
u c phc tp nh nhau. Vy trong trng hp no cch 1
s hiu qu hn cch 2 v ngc li?
Khi v phi l mt biu thc khng l a thc c bc 1 ta
nn s dng cch 1 v khi s dng cch 2 th vic tm x
tho mn iu kin g(x) khng m phc tp hn.
Khi biu thc trong tr tuyt i dng phc tp th khng
nn s dung cch 1 v s gp kh khn trong vic i gii bt
phng trnh f(x) 0 v f(x) < 0.
Tuy nhin hc sinh c th khc phc bng cch khng di gii
iu kin m c thc hin cc bc bin i phnmg trnh
sau th li iu kin m khng i chiu.
V d 5: Gii cc bt phng trnh:
2
a, x + 1 = x + x

b,

x2 2x + 4 = 2x

Gii:
a, Xt hai trng hp.
-Trng hp 1:
Nu x + 1 0 x -1
(1)
Khi phng trnh c dng: x + 1 = x2 + x
x2 = 1
x = 1 (tho mn k 1)
-Trng hp 2:
Nu x + 1 < 0 x < -1
(2)
Trang 11

ti nghip v s phm: Gii phng trnh cha du gi tr


tuyt i THCS
Khi phng trnh c dng: - x - 1 = x2 + x
x2 + 2x + 1 = 0
(x+1)2 = 0
x = -1 ( khng tho mn k 2).
Vy phng trnh cb hai nghim x = 1
b, Vit li phng trnh di dng:
x2 2x = 2x 4 vi iu kin 2x - 4 0 2x 4 x 2
(*)
x2 2x = 2x 4 x2 4x + 4 = 0
2
x 2x = 2x 4 2
2
Ta c:
x

2x
=

2x
+
4

x = 4
(x + 2)2 = 0 x = 2

x
=

x = 2 khng tho m n ( * )
Vy phng trnh c nghim x = 2.

Lu 2:
- i vi mt s dng phng trnh c bit khc
ta cng s c nhng cch gii khc ph hp chng hn nh phng php t n ph, s dng bt ng thc Csi.
2
V d 6: Gii phng trnh 2 x 1 = x 2x 2
Vit li phng trnh di dng
(x2 2x + 1) 2 x 1 3 = 0

(x 1)2 2 x 1 3 = 0

(1)

t x 1 = t ( t 0)
Khi t (1) ta c phng trnh
t2 - 2t - 3 = 0
t2 + t - 3t - 3 = 0
t(t + 1) - 3(t + 1) = 0
(t + 1)(t - 3) = 0
t = - 1 (loi) v t = 3 (t/m)
Vi t = 3 ta c x 1 = 3
x 1= 3 x = 4

x 1= 3 x = 2
Vy phng trnh c hai nghim x = -2 v x = 4.
Bi tp cng c:
Trang 12

ti nghip v s phm: Gii phng trnh cha du gi tr


tuyt i THCS
Bi 1: Gii cc phng trnh:
a, x 7 = 2 x + 3
b, 4 + 2 x = 4 x
2
c, x 3 = ( x 3)
2
2
d, x 3 x + 2 = 3 x x 2
2
e, 3 x + x (4 + x) x = 0

Bi 2: Gii v bin lun phng trnh sau


1). 3 x + m = x 1
2). x 2 + 4 x 2 x m + 2 m = 0

Bi 3: Tm m phng trnh sau c nghim


|x2 - 2x + m| = x2 + 3x - m - 1
Bi ton 4: Gii phng trnh: | f(x)| + | g(x)| = a.
Phng php gii: B du gi tr tuyt i
dng ny phi lp bng xt du xt ht cc trng hp xy ra (lu hc sinh s trng hp xy ra bng s
biu thc cha u gi tr tuyt i cng thm 1).
x+1
3
+
=2
(1)
x+1
3
iu kin xc nh ca phng trnh l x -1
Ta c th la chn mt trong hai cch sau:
x+1
Cch 1: t t =
iu kin t > 0
3
1
Khi (1) + t = 2 t2 2t + 1= 0 t = 1
t
x+1
x + 1= 3 x = 2

= 1 x + 1 = 3

3
x + 1= 3 x = 4
Vy phng trnh c hai nghim x = -4 v x = 2

V d 7: Gii phng trnh

Cch 2: p dng bt ng thc Csi ta c:


Trang 13

ti nghip v s phm: Gii phng trnh cha du gi tr


tuyt i THCS
x+1
3
3 x+1
+
2
.
VT =
=2
x+1
3
x+1 3
Ta thy du bng xy ra (Tc l

x+1
3
+
= 2)
x+1
3

x+1
x + 1= 3 x = 2
3
=
9 = (x + 1)2

x+1
3
x
+
1
=

x = 4
Vy phng trnh c hai nghim x = -4 v x = 2
khi

i vi nhng phng trnh c t gi tr tuyt i tr ln ta


nn gii theo cch t iu kin ph du gi tr tuyt
i. Mi tr tuyt i s c mt gi tr x lm mc xc
nh biu thc trong tr tuyt i m hay khng m.
Nhng gi tr x ny s chia trc s thnh cc khong c s
khong ln hn s cc tr tuyt i l 1. Khi ta xt gi tr
x trong tng khong b du gi tr tuyt i v gii phng trnh tm c.
V d 8: Gii phng trnh x 1 + x 3 = 2
Ta thy x - 1 0 x 1
x - 3 0 x 3
Khi thc hin vic b du gi tr tuyt i ta cn
phi xt ba trng hp.
+Trng hp 1: Nu x < 1
Khi phng trnh c dng:
- x + 1 - x + 3 = 2 -2x = - 2 x = 1 (khng t/m
k)
+Trng hp 2: Nu 1 x < 3.
Khi ta c phng trnh:
x - 1 - x + 3 = 2 0x = 0 lun ng => 1 x < 3
l nghim.
+Trng hp 3: Nu x 3
Khi phng trnh c dng:
x - 1 + x - 3 = 2 2x = 6 x = 3 (t/m k)
Vy nghim ca phng trnh l 1 x 3
Trang 14

ti nghip v s phm: Gii phng trnh cha du gi tr


tuyt i THCS
Bi tp cng c:
Gii cc phng trnh sau:
1). 2 x 1 + 2 x + 1 = 4
2). x 2 + x 3 = 4
3). 2 x + 2 + 2 x 1 = 5
2
4). x 1 + x = 1
5). 4 x 1 2 x 3 + x 2 = 0
6). x + 2 + x + x 2 = 4

Phniii:
kt qu
t

c:

Sau cc bui t chc hc ph kho v t chn i vi HS


lp 8 v truyn th cho hc sinh h thng cc dng v phng
php gii nu trn ti nhn thy a s hc sinh nm vng dc kin thc v gii thnh tho dng ton gii phng trnh
cha u gi tr tuyt i. Vi h thng kin thc, cc dng
ton v phng php gii c xy dng n gin v nh
nn hc sinh nm nhanh v vy hnh thnh cho hc sinh
nim thch th khi gp cc dng ton ny. ng nhin h
thng kin thc trn ch dng li i vi i tng hc sinh c
hc lc trung bnh v kh, cn i vi hc sinh gii chng ta
cn xy dng su hn v b sung cc dng ton phong ph
hn.

Trang 15

ti nghip v s phm: Gii phng trnh cha du gi tr


tuyt i THCS
P
h

niv
:

Kt lun

Nh vy, t ch hc sinh cn lng tng trong kin thc v


phng php giI, thm ch t thi khng yu thch, qua
thc t ging dy vi h thng kin thc nu trn hc sinh
gii thnh tho cc dng ton gii phng trnh cha du gi
tr tuyt i mc c bn. Khi nm vng kin thc v phng php gii hc sinh s c c s hng th gp phn khi
dy nim say m trong hc tp t nng cao c cht lng
i tr trong dy hc b mn Ton. Vi h thng kin thc c
bn c xy dng v truyn th nh trn hc sinh s ch ng
tip thu nhng kin mi hn trong chng trnh cc lp
trn.

C th ni, trn y l mt s iu m bn thn ti


rt c qua dy hc, qua tm ti t cc ti liu, sch bo
v hc hi t ng nghip. Tuy vy vn cn c nhng hn
ch nht nh do nng lc kinh nghim ca bn thn.
Rt mong nhn c cc kin ng gp ca cc thy
c ti c hon thin hn.
Xin chn thnh cm n !
Duy Minh, ngy 28/
03 / 2011
Ngi lm ti

Trang 16

ti nghip v s phm: Gii phng trnh cha du gi tr


tuyt i THCS

V Th Kim
Qu

Ti liu tham kho


1 Sch gio khoa Ton 8

NXB Gio Dc Phan c Chnh


Tn Thn

2 Sch bi tp Ton 8 Tp 2

NXB Gio Dc Tn Thn


Nguyn Huy oan

Trang 17

ti nghip v s phm: Gii phng trnh cha du gi tr


tuyt i THCS
3
NXB Gio Dc Phan c Chnh
Sch gio vin Ton 8
Tn Thn
4
NXBihc
hc tt Ton 8
quc gia H Hong Chng
Ni
Bi Vn Tuyn
5
Ti liu bi dng Ton 8 NXB Gio Dc
V Dng Thu 6
Chuyn nng cao
NXB Gio Dc Nguyn Ngc m
Ton 8.
Tn Thn
7
NXB Gio Dc V Hu Bnh
Nguyn V Thanh
Cc dng ton v phng
Bi Vn Tuyn
php gii ton 8 tp 2

Bi son:

PHNG TRNH ChA DU GI TR TUYT i

I/ Mc tiu:
Hc sinh c cng c nh ngha gi tr tuyt i ca
mt s
Bit b du gi tr tuyt i ca biu thc dng ax v
a+x
-

Bit gii mt s phng trnh cha du gi tr tuyt i


dng ax = cx + d v dng x + a = cx + d
Trang 18

ti nghip v s phm: Gii phng trnh cha du gi tr


tuyt i THCS
II/ Chun b:
GV: Bng ph ghi bi tp
HS: Bng nhm. n tp gi tr tuyt i ca mt s
III/ Tin trnh dy hc:
1. n nh: Kim tra s s
2. Kim tra bi c:
? Pht biu nh ngha gi tr tuyt i ca mt s a
2
3

? Tm 12 , , 0
? Cho biu thc x 5 . Hy b du gi tr tuyt i ca
biu thc khi x 5; khi x < 5
3. Bi mi:
Hot ng ca GV
*Gi 1 HS nhc li
nh ngha gi tr
tuyt i ca mt s
thc a
Yu cu HS cho v d

Hot ng ca HS
HS tr li

Ni dung
1. Nhc li v gi
tr tuyt i

VD:

a, a 0
a =
a, a < 0

5 = 5; 7 = 7;
3,5 = 3,5

GV: M rng khi


nim ny thnh gi
tr tuyt i ca mt
biu thc A(x), k
hiu A(x) l:
A( x); A( x ) 0
A( x ) =
A( x); A( x ) < 0

*GV nu VD1
? Khi x 5 , b du gi
tr tuyt i biu
thc A ta s thu c
biu thc no
? Thu gn biu thc

Gi HS ln lm cu a
? Khi x>0, b du gi

5 5
=
9 9

HS:
a, Khi x 5 => x 5 =
x-5
A = x-5 + x + 2 = 2x
-3

b, Khi x > 0 => 7 x


= 7x
Trang 19

A( x); A( x ) 0
A( x ) =
A( x); A( x ) < 0

VD1: B du gi tr
tuyt i v rt gn
cc biu thc:
a, A= x 5 +x+2 khi
x5

b, B =2x +3+ 7 x khi


x>0
G:
a, Khi x 5 => x 5 =
x-5
A = x-5 + x + 2 = 2x

ti nghip v s phm: Gii phng trnh


tuyt i THCS
tr tuyt i ca
B = 2x + 3 + 7x = 9x
biu thc B ta c
+3
biu thc no
? Thu gn biu thc

HS:
Gi HS ln lm cu b Khi x<5 => x 5 = 5Gi HS nhn xt
x
Yu cu HS b du gi A= 5-x + x +2 = 7
tr tuyt i v thu
Khi x<0 => 7 x = -7x
gn biu thc A khi
B = 2x + 3 -7x = 3x<5, biu thc B khi
5x
x<0
Gi 2 HS ln bng lm
Gi HS nhn xt
HS tho lun, lm
*Cho HS lm ?1 theo
vo bng nhm
nhm
a, Khi x 0 => 3x = Nhm 1,2: cu a
3x
Nhm 3,4: cu b
C = - 3x + 7x -4 = 4x
Thi gian 4 pht
-4
Yu cu cc nhm
b, Khi x<6 => x 6 =
nhn xt cho
6 -x
*? B du gi tr
D = 5 -4x + 6 - x =
tuyt i ca biu
11 -5x
thc sau 2 x 3
Hng dn:
? Cn xt my trng
hp
HS: 2 trng hp: 2x -3
0 v 2x -3<0
? Gii 2 bt phong
trnh tm
nghim tng ng

HS: 2x -3 0 x
2x -3<0 x <

? B du gi tr tuyt
i trong 2 trng hp
trn
Gi HS ln bng
Nhn xt

cha du gi tr
-3
b, Khi x > 0 => 7 x
= 7x
B = 2x + 3 + 7x =
9x + 3

?1:
Rt gn cc biu
thc
a,C = 3x + 7x - 4 khi
x0

b, D = 5 - 4x + x 6
khi x < 6
G:
a, Khi x 0 => 3x = 3x
C = - 3x + 7x -4 = 4x
-4
b, Khi x<6 => x 6 =
6 -x
D = 5 -4x + 6 - x =
11 -5x

3
2

3
2

HS: 2 x 3 =
3

2x 3 2x 3 0 x

3 2 x 2 x 3 < 0 x < 3

Trang 20

2. Gii mt s phng trnh cha


du gi tr tuyt
i
VD2: Gii phng

ti nghip v s phm: Gii phng trnh


tuyt i THCS
HS:
GV nu VD
4x =
? B du gi tr tuyt 4 x 4 x 0 x 0
i ca biu thc 4 x 4 x 4 x < 0 x < 0
HS: (1) 4x = x + 6
? Khi x 0 phng
trnh (1) tr thnh
nh th no
? Khi x<0 phng
trnh (1) tr thnh
nh th no
Gi 2 HS ln gii 2 phng trnh trong 2 trng hp
Cho HS nhn xt
? i chiu iu kin
ca x ri kt lun tp
nghim ca phng
trnh

HS: (1) - 4x = x +
6

HS: (1) c 2 nghim:


x = 2

HS : x + 3 =
x + 3 x + 3 0 x 3

x 3 x + 3 < 0 x < 3

Nu VD3
HS ln bng lm
Gi 1 HS ln b du
gi tr tuyt i ca
biu thc x + 3
Gi 2 HS ln gii phng trnh trong 2 trng hp x 3 v x< -3
Nhn xt bi lm ca
HS

? Hy kt lun
nghim ca phng

HS: phng trnh c


nghim x =

3
2

Cc nhm tin hnh


hot ng
a, x + 5 =
Trang 21

cha du gi tr
trnh:
4 x = x + 6 (1)
G:
Ta c: 4 x =
4 x 4 x 0 x 0

4 x 4 x < 0 x < 0
* x 0:
(1) 4x = x + 6
3x = 6
x=2

* x < 0:
(1) - 4x = x + 6
- 3x = 6
x=-2
Vy (1) c 2 nghim:
x = 2
VD3: Gii phng
trnh
x + 3 = 9 -3x (2)
G: Ta c: x + 3 =
x + 3 x + 3 0 x 3

x 3 x + 3 < 0 x < 3
* x 0:

(2) x + 3 = 9 -3x
4x = 6
x =

6 3
=
4 2

*x<0
(2) - x - 3 = 9 -3x
2x = 12
x = 6 ( loi)
Vy phng trnh c
nghim x =

3
2

?2: Gii phng


trnh
a, x + 5 = 3x + 1 (3)

ti nghip v s phm: Gii phng trnh cha du gi tr


tuyt i THCS
trnh
x + 5 x + 5 0 x 5
b, 5 x = 2x + 21 (4)

x 5 x + 5 < 0 x < 5 G:
Cho HS lm ? 2 theo
* x 5:
b, 5 x =
nhm

(3)
x + 5 = 3x + 1
5 x 5 x 0 x 0

-2x = -4
5 x 5 x < 0 x < 0
Nhm 1,2: cu a
x = 2
* x 5:
Nhm 3,4: cu b
(4) 5x = 2x + 21
Thi gian: 5 pht
3x = 21
* x<-5
x = 7
(3) -x - 5 = 3x + 1
-4x = 6
* x<0
3
x =
(loi)
(4) - 5x = 2x +
2
21
Vy phng trnh c
-7x = 21
nghim: x = 2
x = -3
Vy phng trnh c
2 nghim: x = 7 v x
= -3
Cho cc nhm nhn
xt

4. Cng c
Cho HS lm bi tp 35 theo nhm
BT 35:
3 x + 2 + 5 x = 8 x + 2 x 0
3 x + 2 5 x = 2 x + 2 x < 0
4 x 2 x + 12 = 6 x + 12 x 0
b, B =
4 x 2 x + 12 = 2 x + 12 x > 0

a, A =

c, Khi x > 5: C = x - 4 - 2x + 12 = 8 -x
3 x + 2 + x + 5 = 4 x + 7 x 5
3 x + 2 x 5 = 2 x 3 x < 5

d, D =

5. Hng dn v nh
n li nh ngha gi tr tuyt i ca mt s
Xem li cc v d
Lm BT 36, 37/ Tr 51 SGK; 65; 66/48 SBT
Trang 22

ti nghip v s phm: Gii phng trnh cha du gi tr


tuyt i THCS
Chun b bi hc tip theo
Xc nhn ca BGH trng THCS ng Xung, huyn
Ging Ring, tnh Kin Giang

Mc lc
Trang

Phn I: M u
I.
L do chn ti.......................................................1
II.
Mc ch-nhim v ca ti.................................2
III.
i tng nghin cu......................................................2
IV.
Phng php nghin cu...............................................2
Phn II: Ni dung ti
I.
C s l lun...............................................................3
II.
Nhng kin thc c bn v gi tr tuyt i
1. nh ngha.............................................................3
2. Cc tnh cht..........................................................5
III.
Cc dng c bn v phng php gii phng trnh cha
du
gi tr tuyt i
Bi ton 1....................................................................7
Bi ton 2....................................................................8
Trang 23

ti nghip v s phm: Gii phng trnh cha du gi tr


tuyt i THCS
Bi ton 3..................................................................10
Bi ton 4..................................................................13
Phn III:Kt qu t c.......................................................15
Phn IV: Kt lun...................................................................15
Ti liu tham kho.................................................................17
Bi son: Phng trnh cha du gi tr tuyt i..........18

Trang 24

Related Interests