หัวขอธรรมในคํากลอน

และ
บทประพันธของ "สิริวยาส"

www.buddhadasa.in.th
www.buddhadasa.org
อนุสรณในงานธรรมสมโภช
ฉลองชนฺมวรฺษ ๘๐ ป ทานอาจารยพุทธทาสภิกขุ

www.skyd.org
www.buddhadasa.in.th

ชุมนุม
หัวขอธรรมในคํากลอน
ของ ทานพุทธทาสภิกขุ
และ

บทประพันธของ "สิริวยาส"

www.buddhadasa.in.th
www.buddhadasa.org
จัดพิมพดวยเงินบริจาค (มีนามขางทาย) กับ ทุนธรรมทานปริวรรตน
ที่ตั้งไวทางสวนอุศมมูลนิธิ เปนอันดับที่ สิบเจ็ด เปนการพิมพครั้งแรกของ
หนังสือนี้
ซึ่งจัดอยูในธรรมโฆษณ หมวดหา ชุดรวมเรื่องปกิณกะ
อันดับ ๔๒ ค. บนพื้นแถบสีมวง
จํานวน ๓,๐๐๐ เลม ๒๗ พฤษภาคม ๒๕๒๙
[ลิขสิทธิ์ไมสงวนสําหรับการแจกเปนธรรมทาน สงวนเฉพาะการพิมพจําหนาย]

www.skyd.org
www.buddhadasa.in.th

www.buddhadasa.in.th
www.buddhadasa.org

www.skyd.org
www.buddhadasa.in.th

ค. ๑๐๒๖๐ ๒๗ พ.th www. ๒๙ www.skyd.buddhadasa.th .in.buddhadasa. และธรรมโฆษณ เล มนี้ มี ผู ปวารณารับเป นทานบดี ช วยจั ดพิ มพ อยู แล ว มี รายนาม ขางทายหนั งสือนี้ คณะผูจัดทํ าธรรมโฆษณ จึงพิ จารณาจัดพิ มพ เรื่องนี้เป นสองเล ม : แยก เป นธรรมโฆษณ โดยเฉพาะเล มหนึ่ ง สํ าหรับจั ดแจกและเผยแแพรตามโครงการธรรมโมษณ กับอีกเลมหนึ่งสําหรับถวายทานอาจารยจัดแจกเปนวิทยาทานตามประสงคของทาน www.org อานิ สงส ของการศึ กษาข อธรรมในคํ ากลอน และบทประพั นธ ของ “สิ ริ วยาส” จักมีเพียงไร ทานผูสนใจอาจศึกษาไดจากคํานําและคําชี้แจงขององคประพันธ ซึ่งตีพิมพ ไวแลวนั้น.org www.คําปรารภ การจั ด พิ ม พ ห นั ง สื อ ชุ ด หั ว ข อ ธรรมในคํ า กลอน ของท า น “พุ ท ธทาส อิ นฺ ทปฺโ” รวมกั บเรื่อง บทประพั นธของ “สิ ริวยาส” ครั้งนี้ เนื่ องมาจากคณะกรรมการ จัดงานธรรมสมโภชฉลองอายุ ๘๐ ป ของทานอาจารย โดยเฉพาะฝายจัดพิมพหนังสือ มีมติ ให รวบรวมบทประพั นธ รอยกรอง ของ ท านอาจารย “พุ ทธทาสภิ กขุ ” กั บ “สิ ริวยาส” มาตีพิมพเปนหนังสือสําหรับทานอาจารยไดแจกเปนวิทยาทานในงานครั้งนี้ดวย. กับเนื่อง จากการจัดพิ มพ งานเผยแผธรรมะของท านอาจารย มี เรื่องเกี่ ยวกับบทประพั นธของท าน เตรียมไวในโครงการธรรมโฆษณแลว ใน ชุดหมวดหา รวมเรื่องปกิณกะ ลําดับที่ ๔๒ ค.in. คณะผูจัดพิมพหนังสอชุดธรรมโฆษณ สวนอุศมมูลนิธิ ๗๗ หมู ๖ แขวงหนองบอน เขตพระโขนง ถนนสุขุมวิท ซอย ๑๐๓ กท.buddhadasa.

buddhadasa.skyd.th .in. www.คํานํา (ของทานอาจารย ฯ) หั วข อธรรมประเภทนี้ มี ไวสํ าหรับใช เพ ง เพื่ อให เห็ นข อเท็ จจริงแห งข อความ นั้ น แล วเพ งต อไป เพื่ อให เกิ ดความรูสึ กเช นนั้ นขึ้ นมาจริงๆ จนจิ ตใจเปลี่ ยนไปตามข อ เท็ จจริงนั้ น ในการที่ จะทํ าให เกิ ดความสลดสั งเวช ความไม ประมาท การเปลี่ ยนนิ สั ย ที่ ไม พึ งปรารถนา กวาดล างความรูสึ กชนิ ดที่ ทํ าความรําคาญต างๆ ให แก ตนให หมดไปจาก จิตใจ และมีความสะอาด ความสวาง ความสงบ โดยสมควรแกการกระทําของตน ๆ.org พุทธทาส อินฺทปฺโ www.buddhadasa.org www.in.th www.buddhadasa. ความรู ความเข า ใจ ที่ เ กิ ด จาการเพ งทํ า นองนี้ จะถู ก ต อ งและมี ประโยชน กว าที่ เกิ ดจาการอ านตะพึ ด และยั งเป นการปฏิ บั ติ กรรมฐานภาวนาชนิ ดหนึ่ ง อยู ในตั ว ทั้ งสมาธิ และป ญ ญาในระดั บที่ คนทั่ วไปจะพึ งทํ าได และพร อมกั นนั้ นก็ เป น ศี ล อยู แ ล ว ในขณะที่ มี การสั งวรระวั งบั งคั บ ตั วให ทํ าเช น นั้ น ไม มี โอกาสแก การทุ ศี ล แตประการใด.

skyd.คําประพันธ บทพระธรรม ไมจําเพาะ วาจะตอง.th .org www.buddhadasa.buddhadasa.buddhadasa.th www.in.in.org พุทธทาส อินฺทปฺโ www. ไพเราะ เพราะอักษร หรือสัมผัส ชอยชด แหงบทกลอน ที่อรชร เชิงกวี ตามนิยม ฯ ขอแตเพียง ใหอรรถ แหงธรรมะ ไดแจมจะ ถนัดเห็น เปนปฐม แลวไดรส แหงพระธรรม ด่ําอารมณ ที่อาจบม เบิกใจ ใหเจริญ ฯ ใหนิสัย เปลี่ยนใหม จากกอนเกา ไมซึมเศรา สุขสงา นาสรรเสริญ เปนจิตกลา สามารถ ไมขาดเกิน ขอชวนเชิญ ชมธรรมรส งดกวี ฯ www.

buddhadasa.www.org สมัยนี้ พวกเรา เอาแตไหว พอบอกให ประพฤติธรรมม ก็กําหู www.org www.buddhadasa.in.th .skyd.in.buddhadasa.th www.

จริงซี่ ๓๗ ๓๗ ๓๗ ๓๘ www.in.ส.skyd.org ๒.สารบาญ ภาคแรก หัวขอธรรมในคํากลอน พุทธนวารหคุณ ๙ บท อุบาลีพุทธคุณ ๑๐๐ บท หัวขอธรรมในคํากลอน หมวดบทนํา :.buddhadasa.th .ส.ธรรมพรปใหม .ความทุกขเกิด . .buddhadasa.คําประพันธบทพระธรรม . -กิเลสคุย.ค. หมวดอุปมาธรรมคํากลอน :- ยาระงับสรรพทุกข หลักเปนประธานของพุทธธรรม ชางหัวมัน อยาชางหัวมัน ปด . หนา ๒ ๗ ๒๙ ๓๓ ๓๔ ๓๕ ๓๕ ๓๖ ๑.ชีวิตของผูประเสริฐ .th www.buddhadasa.in.ปด – ปด ๓๙ ๔๐ ๔๓ ๔๓ ๔๕ (๑) www.org www. หมวดการงาน :- การงานคือการปฏิบัติธรรม การงานเปนสิ่งที่นารัก การงานทําใหชีวิตสดใส การงาน.

สุจิต – ทุจิต มีอยูแลว. บาปลึก ตัวกูมิไดมี.ตัวสู.ภาวะแหงเจาตนหลวง . บัวที่เริ่มบาน ๕๘ ๕๘ www.ชาติ ศาสนา พระมหากษัตริย. ทําไมโง ระวังผีกู ผีสู ตัวกู . ตัวกู – ตัวสู ตัวกูกับตัวกู.ของสู.th www.th . สิ่งที่รูจักยากที่สุด จงรูจักตัวเอง.buddhadasa.skyd. ศัตรูคือผูจูมาสอบไล ๕๐ ๕๐ ๕๐ ๕๑ ๕๑ ๕๒ ๕๓ ๕๔ ๕๕ ๕๕ ๕๖ ๕๖ ๕๗ www.buddhadasa. รักสงบ มีโดยไมตองเปนของกู มีโดยไมตองมีผูมี สหายเอย.เปด – เปด นั่งริมธาร นั่งเหนือเมฆ อุปมาธรรมคํายอ ตกนรกพลาง ควานิพพานพลาง บาดี – อะไรที่ไหน หนา ๔๕ ๔๖ ๔๗ ๔๘ ๔๘ ๔๙ ๓. หมวดเตือนตน :- หลักของคนทุกวันนี้ ยึดมั่นมันกัดแน บาปใหญ.org ๔.org www.(๒) - เปด . เมื่อกูเกง ของกู . หมวดอธิบายธรรมะจากภาพ :.in.in.buddhadasa.

buddhadasa.org www.org www. ศัตรูแหงศานติ ราคะ ศัตรูแหงศานติ.th www. สัมผัส โลกกลา ฯลฯ หนา ๕๙ ๕๙ ๕๙ ๖๐ ๖๐ ๖๑ ๖๑ ๖๒ ๖๓ ๖๓ ๖๔ ๖๔ ๖๕ ๖๕ ๖๖ ๖๖ ๖๗ ๖๗ ๖๘ ๖๘ ๖๙ ๗๐ ๗๑ www.(๓) - พระองคอยูที่หลังมาน จงรูจักตัวเอง เสียงตบมือขางเดียว ปฏิบัติเพื่อความสะอาด เสียงขลุยกลับมาหากอไผ ดอกไมจัดคน ไหวพระพุทธรูป อยูใหเหมือนลิ้นงูในปากงู เตาหินตาบอด ผูดับไมเหลือ จิตวางไดยินหญาพูด ฝนอิฐเปนกระจกเงา อริยมรรคมีองคแปด แมน้ําคด น้ําไมคด สาหรายเขียนพระไตรปฎก พนแลวโวย ไสเดือนเขียนจดหมายถึงมนุษย ตัวกู กับ ตัวกู ทะเลไฟ จากอนันตะสูอนันตะ ยอดนักรบ.buddhadasa. พุทธรูปไม.buddhadasa.th .in.in.skyd.

buddhadasa.ตายกอนตาย. .skyd.org ๖.ภัทเทกรัตต . สําคัญที่วิธี จิตลุถึง พุทธ .ปริญญาจากสวนโมกข .ธรรม .บางทีทานมีมัน. คาถาดับสังขาร.th . ตนสนเฒา . ไมนาจะบา มังคุดธรรม. เรียนศาสนาที่ตาหู เรียนปรัชญา.in. เรียนธรรมะกับเรียนปรัชญา เรียนแบบคันถธุระ.ในโลกนี้มีพุทธศาสนา ฯ.สงฆ ประชดธรรม.(๔) .นางเบ็ด หนา ๗๒ ๗๓ ๕.buddhadasa. หมวดศาสนา :- พระเจาองคเดียว ติดตําราจะติดตัง เราถือศาสนาอะไรกันแน เรียนธรรมะ. เรียนชีวิต เรียนศาสนา. มันมีเทานี้เอง . มีธรรมเปนอาภรณ ๗๔ ๗๔ ๗๕ ๗๕ ๗๖ ๗๗ ๗๘ ๗๙ ๗๙ ๘๐ www. ชีวิตนี้คืออะไรกัน ? .หนทางชนะความตาย.อยูกันนิรันดร ๘๑ ๘๒ ๘๓ ๘๔ ๘๕ ๘๖ ๘๗ ๘๘ www.buddhadasa. เรียนวิปสสนา.th www. พระยีซัส .รสแหงความเปลี่ยนแปลง ดับสังขาร .ความแก.org www. หมวดความตาย :.in.

th ๘. เปนพระบาน เปนพระเถื่อน. ฑ-ณ.in.th . ตามรอยพระพุทธองค อะไรเผือก ภัยรายของนักเรียน. ปรมัตถธรรมกลับมา.skyd. ศีลธรรมกลับมาเถิด ถาศีลธรรมไมกลับมา. เปนพระเมือง. อริยชน อรหันต. บ-ผ ๑๐๑ ๑๐๑ ๑๐๒ ๑๐๒ ๑๐๓ ๑๐๔ ๑๐๔ ๑๐๕ www. ท-น. ค-จ.(๕) หนา ๗. โพธิสัตว พระรัตนตรัย. หมวดศีลธรรม :www.buddhadasa. ไมรูจักหนาที่. อยูกับธรรม ปญหาเฉพาะหนา ก ข ศีลธรรม ก-ค.ถอย – ยับ หลงบาวาศีลธรรม.org www. เปนหลวงตา. เปนพอใหเปนพอ บุญเปนอะไร ชาวบานชาววัด ความเปนพระ. เปนอยูดวยจิตวาง ปากอยางใจอยาง. กัลยาณชน. หมวด เปน ใหเปน :- ยามไหนก็ได ยามจะมี. เปนพระปา.in. จ-ช ซ-ญ. ด-ถ. ยามจะใช. ฏ-ฐ. เปนมนุษยหรือคน ปุถุชน. เปนเจาคุณ.org www. ความหมายของศีลธรรม ศีลธรรมกับคน ศีลธรรมกับโลก ยน .buddhadasa. ความรักของอวิชชา ๘๙ ๙๐ ๙๑ ๙๒ ๙๓ ๙๔ ๙๕ ๙๖ ๙๗ ๙๘ ๙๙ ๑๐๐ - ศึกษากันเทาไร.buddhadasa.

buddhadasa.org ๑๐. ฬ-ฮ.โลกนี้เปรียบมหาสมุทรและกรงไก . หมวดมงคล :- เราสรางดวง อยาใหดวงสรางเรา ทําดี ดีแลวเปนพร กรรมดี ดีกวา มงคล สูกับหมอน. มองถูกทุกขคลาย .org www. ภ-ย. สําคัญที่มีศีลธรรม หนา ๑๐๖ ๑๐๗ ๑๐๘ ๑๐๙ ๙.th www. อัตตาหิฯ การพึ่งผูอื่น ๑๑๐ ๑๑๑ ๑๑๒ ๑๑๓ ๑๑๔ ๑๑๕ www. มองฟาปะดิน ๑๑.buddhadasa. ว-ษ.th . ค-ง. ร-ว. ด-ต. ช-ญ.เมื่อมองดิน เห็นฟา. ฎ-ฏ ฐ-ณ. จ-ฉ. หมวดโลก :.มองแตแงดีเถิด. การปดทอง รสสวรรคนั้นเสพติด.มอง . ส-ห.in. ฝ-ฟ.จะดูโลกแงไหนดี ๑๑๖ ๑๑๗ ๑๑๘ ๑๑๙ ๑๑๙ ๑๒๐ ๑๒๐ ๑๒๐ ๑๒๐ www.โลกนี้คือเครื่องลองและโรงละคร .in.มอง . ตาบอด – ตาดี . ถ-น. สนทนากับพระเจา. ภ-ม ย-ล.โลกนี้คืออะไรกันแน. หมวด มอง .(๖) - ฝ-ฟ.มอง.โลกนี้คือทางผานและบทเรียน . ศ-ส. ห-อ ก-ข ปรมัตถธรรม ก-ข.skyd.มอง :- . โลกนี่นาขํา . บ-ป.โลกเปรียบศาลาใหอาศัย .buddhadasa.

ทรงเปดโลก นกไมเห็นฟา. ปลาไมเห็นน้ํา โลกรอดเพราะกตัญู ๑๒. ใครอยูระดับไหน.in.org สารบาญภาคบทประพันธของ "สิริวยาส" มีสารบาญเฉพาะภาคนี้ตอจากหนา ๑๓๒ ของภาคแรก www. มัวแตสรางมาร มีมารไมมีมาร ๑๒๕ ๑๒๖ ๑๒๗ ๑๒๘ ๑๒๙ ๑๓๐ ๑๓๐ ๑๓๑ ๑๓๒ www.org www. โลกกลียุค โลกนี้พัฒนา.th . โลกพัฒนา ยิ่งเจริญยิ่งบา.buddhadasa.in. ชั่วในดี. เมื่อกิเลสยึดครองโลก. หมวดปกิณกะ :- อาสาฬหบูชา เผาตัวเอง. ใหเขาเถิด ไดดีเพราะถูกดา.buddhadasa. อาจารยไก สูบบุหรี่. นายเหนือหัว.th www.buddhadasa. ถาสตรีดื่มเหลา ดีในชั่ว.skyd.(๗) - หนา ๑๒๑ ๑๒๑ ๑๒๒ ๑๒๓ ๑๒๓ ๑๒๔ โลกนี้คืออะไรแน ? โลกนี้อนิจจัง. ยิ่งตรงยิ่งคดลึก บุญหรือนิพพานเชิญเลือก ความโงของปญญา. ความสุข ความอยาก.

org www.th www.buddhadasa. ๒๕๒๐ อรหํ สมฺมาสมฺพุทโธ วิชฺชาจรณสมฺปนฺโนจ สุคโต โลกวิทู อนุตฺตโร ปุริสทมฺมสารถิ สตฺถา เทวมนุสฺสานํ พุทฺโธ ภควา www.in.buddhadasa.buddhadasa.in.ศ.org www.พุทธนวารหคุณ หัวขอคําบรรยาย พระพุทธคุณ ๙ บท บรรยาย ณ สวนโมกขพลาราม พ.th .skyd.

in.เย็น – ยืน วัฏฏทั้งวง หักกระจาย ไมอาจฝนควรชมชื่น วาทานรอด เปนยอดคน.in. www. กิเลสวัฏฏ ถูกขจัด ทลายลง หมุนตอไป จึงได หยุด .นาจตรัส . ทรงแจมแจง แทงตลอด อริยสัจจ ปฏิจจ .หัวขอธรรมในคํากลอน ๒ พุทธนวารหคุณ ๙ บท คํากลอน บทสรุปคําบรรยาย ระหวางวันที่ ๒ เมษายน ถึง วันที่ ๒๓ เมษายน ๒๕๒๐ บทที่ ๑.รูยิ่ง มาร พรหม วิ่ง หนีหนา ไมทาอะไร.buddhadasa.ธิปญญา ทาใหติง อาศัยอํา . สัพพัญู รูแจง ทุกแหลงธรรม ทรงมหิท . อรหํ โอพระองค ทรงเปนพระ อรหันต เหตุแหงทุกข ไหลหลับ ไมกลับกลาย เพราะประหาน กิเลสา .th www.org บทที่ ๒.สมุปปา – ทธัมมา สามัญญลักษณ ประจักษชัด ตัดโมหา อสังขตะ สังขตา ประจักษจริง.สวะหาย ทุกขจึ่งวาย ตายไป ไมกลับคืน.th . www.buddhadasa.buddhadasa. สมฺมาสมฺพุทโธ. โอพระองค ทรงเปน พระสัมมารูโดยชอบ พรอมครบ จบกระบวน สัมพุทธะ ศาสดา ทุกกระสวน โดยพระองค เองลวน ไรครูบา. ยอดมนุษย สูงสุด ดวยคุณธรรม ถึงความวาง หางทั่ว จากตัวตน อยูเหนือกรรม เหนือเหตุ และเหนือผล นิรมล นิรทุกข วิมุกตมวล.org www.skyd.

โอพระองค ทรงสมัญญา โลกวิทู แมวิจิตร พิสดาร ปานมณี ทรงหยั่งรู โลกธาตุ ทุกวิถี ก็ไมมี สวนที่ นาติดพัน.จรณะ .buddhadasa. บทที่ ๔.org www. สัตวโลกเกิด อยูในคู อายตนะ สวนพระองค ทรงสภาพ เหนือโลกา หลงตะกละ ทุกขแสดง อยางแรงกลา เพราะรูโลก จนเรียกวา โลกวิทู www.buddhadasa. โอพระองค ทรงพระนาม พระสุคต ชั้นโลกุตร หลุดพน จากวัฏฏตรัย เพราะถึงบท อันสูงสุด เปนวิสัย อภิไธย เกิดขึ้นมา วา"ไปดี" หรือ"ถึงดี" คือถึงที่ แหงนิพพาน ถึงสภาพ นิรันดร นามกรมี ดับกิเลส ในสันดาน ทุกวิถี ไพเราะดี วา "มหา สุญญตา".org บทที่ ๕. ทรงทราบโลก และเหตุ ใหเกิดโลก อยูในกาย มีชีวา นาอัศจรรย ความดับโลก และทางถึง ความดับนั่น รวมดวยกัน อยูที่คู อายตนา.skyd. เพื่อความเปน พระสัมพุทธ สุดประเสริฐ ทําหนาที่ รื้อขน เวไนยยา ที่สามารถ กอกําเนิด พระศาสนา เพราะวิชชา . วิชฺชาจรณสมฺปนฺโน.in.th www. โลกวิทู.สัมปนโน.พุทธนวารหคุณ ๓ บทที่ ๓. อีกนามหนึ่ง ซึ่งไมคุน หูคนนัก เพราะไมเปลี่ยน แปลงอยางไร ไรเวลา ถาประจักษ ก็เรียกวา ถึง"ตถา" ใครถึงแลว ก็เรียกวา "ผูไปดี" www.buddhadasa.th . โอพระองค ทรงสมบูรณ ดวยวิชชา ทั้งสองธรรม สัมพันธ แกกันไป และจรณะ ปฏิปทา อันยิ่งใหญ มีผลได ถึงวิมุตติ สุดพรรณนา.in. สุคโต. สมัยนี้ เรียกวามี ทั้งเทคนิค วิชาการ วิธีการ ญาณภิยโย และเทคนีก เชี่ยวชาญ ชํานาญโข มอบมโน นมัสการ สมานใจ.

th .๔ หัวขอธรรมในคํากลอน บทที่ ๖.in. พุทฺโธ. สตฺถา เทวมนุสฺสานํ. ทรงรูลวง วิสัยสัตว ไมขัดสน ยอมจํานน ดําเนินตาม พระองคมา. มีสุขอยาง โลกิยา หลงเสวย ทรงเปดเผย สุขโลกุตร วิมุติไป.buddhadasa. อยางสดชื่น จากความหลับ ที่สับสน ไมมืดมนท ดวยกิเลส .skyd.org www. บางลมลุก ในอบาย ยิ่งรายใหญ หมดทุกขได ทั้งเทวดา แลมนุษย.buddhadasa. www.org www.in. เปนอรหันต ยอดสุด มนุสสา คือมรรคา พระนิพพาน ผานพนตาย. โอพระองค ทรงสมญา ยอดสารถี พอฝกได ตางตางกัน ตามขึ้นคู เพราะพระองค ทรงเปน สัพพัญู ปาฏิหาริย ดักใจสัตว ถนัดจน ออกจากโลก พนโลก หมดโศกศัลย ประทานสิ่ง สูงเหลือ เหนือโลกา เพราะฝกสัตว ที่พอมี นิสสัยอยู ฝกแลวรู ถอนพราก จากวัฏฏวน.th บทที่ ๘. โอพระองค ทรงพระนาม วาพุทธะ สามารถสั่ง สอนวิถี แหงวิมุติ อีกพุทธะ มีอัตถะ วา "ผูตื่น" สามารถปลุก สัตวทั้งหลาย ไดตื่นจน อีกพุทธะ มีอัตถะ วา "เบิกบาน" จึงสดใส สุกปลั่ง ดั่งจันทรา ทรงทราบธรรม . โอพระองค ทรงเปน พระศาสดา สอนใหพน ทุกขภัย ทั้งใจกาย เทพกามา รูปา อรูปา ยังมีทุกข เพราะยึดมั่น กันอยางเคย พวกมนุษย อุตลุด ในแหลงทุกข ทรงเปดเผย สุขโลกุตร สุดทุกขภัย ของเทวา และมนุษย มีจุดหมาย ถึงระดับ สุดทาย สิ้นทุกขเลย. เมฆหมอกไม พองพาน สักนิดหนา เพ็ญนภา ผองพิไล ไรละออง.สัจจะ อันสูงสุด ลุโลกุตร รูระงับ ดับทุกขตน. อนุตฺตโร ปุริสทมฺมสารถิ.buddhadasa. บทที่ ๗.นิทรา. www.

th .in.org www. เพราะแจกธรรม แกประชา เพื่ออุปภัมภ ไมชักนํา ภพใหม ใหติดตาม.พุทธนวารหคุณ ๕ บทที่ ๙. [จบ พุทธนวารหคุณ ๙ บท] www.ยธรรมผอง ไมมีพรอง มีเปลี่ยน เสถียรธรรม.in.th www. ภควา.buddhadasa.skyd. ที่คบหา แหงสัตว ในภพสาม ที่โชคงาม ตามพระองค ทรงภัคยธรรม.buddhadasa. โอพระองค ทรงนาม ภควา คือความดี มีอยู ทุกหมูกอง อนึ่งพระองค ทรงนาม ภควา ใหหมูสัตว พนวัฏฏ แหงวงกรรม อนึ่งพระองค ทรงนาม ภควา ไดเปนที่ พึ่งพา พยายาม เพราะหนั่นหนา ดวยภัค .org www.buddhadasa.

นิกฺกงฺโข ๒๘. นิสโภ ๓๒. อคฺคปฺปตฺโต ๘๒. วีตธูโม ๙๗. ฌายี ๗๕. วิมโล ๑๔. มนุโช ๑๙.พุทธสตารหคุณ หัวขอบาลีคําบรรยาย อุบาลีพุทธคุณ ๑๐๐ บท บรรยาย ณ สวนโมกขพลาราม พ. ปนฺนธโช ๔๘. วิทิตเวโท ๖๒. อุตฺตมปุคฺคโล ๒. วิชิตวิชโย ๗.buddhadasa.org www. ขีณสฺโญชโน ๔๔. อนูปลิตฺโต ๙๘. ปฏิมนฺตโก ๔๙. พุทฺธสีโล ๘. สุสํวุตตฺโต ๔๒. ตุสิโต ๑๕.skyd. วีตโลโภ ๘๗. ปทโก ๕๙. สนฺโต ๘๕. มุทิโต ๑๘. ตณฺหจฺฉิโท ๙๒.buddhadasa. เวสมนฺตาโร ๑๓.ศ. อสํสโย ๒๕.th . อริโย ๖๕.org www.in. พฺรหฺมสตฺโต ๕๘. อนภิณโต ๖๘. ตถาคโต ๘๙. สุคโต ๙๐. นิปฺปปฺโจ ๕๔. ปสฺสทฺโธ ๖๑. นาโค ๔๕. เวโท ๓๙. ตารยนฺโต ๘๓. เวนยิโก ๒๔. อสิโต ๗๖. มหนฺโต ๑๐๐. กุสโล ๒๖. ธมฺมฏโ ๔๑. อนุตฺตโร ๒๙. วีโร ๓๔. กตสมโณ ๑๖. อนนุคตนฺตโร ๗๗. สติมา ๖๙. โมโน ๕๐. นิปุโณ ๙๔. มหาปญโญ ๘๔. วิสารโท ๙๓. อตุโล ๓. โมนปฺปตฺโต ๓๘. อาหุเนยฺโย ๙๖. วิคตโมโห ๖. วิมุตโต ๔๗.in. อิสิสตฺตโม ๕๒. พุทฺโธ ๙๕. ภูริปฺโญ ๘๖.๒๕๒๐ ๑. วิปสฺสี ๗๐. อโนปโม ๒๐. ปภาสกโร ๓๑. สมฺมคฺคโต ๗๒. อปฺปภีโต ๗๙. สงฺคาติโค ๔๐. สารถิวโร ๒๗. อนฺติมสรีโร ๒๑. ยสคฺคปฺปตฺโต www. วนฺตโลกามิโส ๑๗.buddhadasa. ธีโร ๕. อาเนโช ๗๓. สาธุปฺโญ ๑๑. ติณฺโณ ๘๐. อนีโฆ ๙. เขมงฺกโร ๓๖. อปฺปฏิปุคฺคโล ๘๘. ยกฺโข ๙๙. เวยฺยากรโณ ๖๗. วีตราโค ๕๑. เตวิชฺโช ๕๗. สุสมจิตฺโต ๑๐. มุตฺโต ๔๓. วสิปฺปตฺโต ๗๔. อสโม ๙๑. นฺหาตโก ๕๖. ปุรินฺทโท ๖๐. มานจฺฉิโท ๓๓. อกถงฺกถี ๑๒. โน อปณโต ๗๑.th www. อปฺปเมยฺโย ๓๕. นโร ๒๒. สุทฺโธ ๗๘. สกฺโก ๖๓. ปภินฺนขีโล ๔. อกุโห ๕๕. คมฺภีโร ๓๗. ทนฺโต ๕๓. ปนฺตเสโน ๔๖. ภาวิตตฺโต ๖๖. ปตฺติปตฺโต ๖๔. วิรโช ๒๓. ปวิวิตฺโต ๘๑. รุจิรธมฺโม ๓๐.

in.skyd.buddhadasa. www. ๓.th .คํากลอน อุปาลีพุทธคุณ ๑๐๐ บท บทสรุปคําบรรยาย ระหวางวันที่ ๓๐ เมษายน ถึงวันที่ ๒ กรกฎาคม พ.ศ. ไมหวาดเสียว ไมของเกี่ยว กับบวงมาร สถานใด. เพราะภิยโย ดวยปญญา อันกลาแข็ง และปราดเปรื่อง เรื่องเจาะแทง กิเลส ๒.th www. โอพระองค ทรงปราศ จากโมหะ ทรงเห็นชัด สัปปายะ และอบาย ปญญาจักษุ แจมกระจะ และเฉิดฉาย มีธรรมกาย เปนพระองค ทรงความงาม.buddhadasa.in. โอพระองค ทรงสมญา วาธีโร ดุจดังปอม ปราการ อันเกรียงแกรง มลาย. โอพระองค ทรงหัก ซึ่งเสาเขื่อน ทั้งในรูป และอรูป หรือกองกาม เคยตรึงจิต ไมเขยื้อน ในภพสาม ไมติดตาม ตรึงจิต สักนิดเดียว. วิชิตวิชโย.buddhadasa.org www. วิคตโมโห. โอพระองค ทรงพิชิต ไดพิชัย ไมกลับแพ แกอะไร เรื่อยไปเทียว แกหมูมาร นอยใหญ.๒๕๒๐ ธีรวรรค ที่หนึ่ง ๑.org ๔. ๗ www. ปภินฺนขีโล. ธีโร.

โอพระองค ทรงสมญา วาพุทธศีล ทั้งปกติ มิแปรเปลี่ยน เพี้ยนจากเคย มีระบิล พุทธภาพ ที่เปดเผย พวกเราเอย เปลี่ยนเรื่อยไป ไมอยูคง.in. วิมโล.buddhadasa. ทั้งฉลาด ทั้งสะอาด เปนปราชญแท ไมมีปรุง จึงไมมี ปฏิกูล กิเลสแม กิเลสลูก ประยุกตสูญ บริบูรณ บริสุทธิ์ หยุดวายเวียน.สวานุสัย มีกายา วาจาใจ ไมกฏิกูล.buddhadasa. โอพระองค ทรงสมญา อะนีโฆ ตองทุกขยาก ลําบาก แหงผากใจ ปริสุทโธ จากสิ่ง กระทบให มีพระทัย หยุดเย็น เปนนิพพาน.in. ๗. พุทฺธสีโล.buddhadasa. อนีโฆ. สุสมจิตฺโต.skyd.th . เวสมนฺตาโร. โอพระองค ทรงสมญา วาผูขาม ทั้งดีชั่ว บุญบาป หยาบตระการ ซึ่งขวากหนาม ยิ่งใหญ ในสงสาร ลวนกันดาร ขรุขระ ทรงละไป. โอพระองค ทรงสมญา วาวิมล ไมแปดเปอน เปอยพัง ทั้งนอกใน เพราะผองพน กิเลสา .org www. www. โอพระองค ทรงมีจิต สม่ําเสมอ อนุสัย ไมเหลืออยู ในสันดาน ไมลอหลุบ ฟุบเฟอ อยางชาวบาน อาสวะ ไมมีผาน เขาออกเลย. ๖.๘ หัวขอธรรมในคํากลอน ๕.org ๑๐.th ๙. www. www. สาธุปฺโญ. โอพระองค ทรงสา – ธุปญญา สําเร็จประโยชน แจมกระจาง เปนทางตรง ที่มั่นคง แกกลา ไมใหลหลง ดียิ่งยง ตรงเหลือ เพื่อนิพพาน. สรุปวรรค ๑. ๘.

buddhadasa.skyd. โอพระองค ทรงสําเร็จ เปนอยางดี สงบเย็น เปนนิพพาน อุดมพร ในหนาที่ สมณะ ลือกระฉอน ไมมีรอน แตสักนิด หมดพิษเลย.org www. โอพระองค ทรงคาย ซึ่งอามิส อิฏฐารมณ ใดใด ไมอาจรอ เครื่องยอมติด นอยใหญ ไมเหลือหลอ หรือหลอกลอ ดวงใจ ใหติดตัง. www.buddhadasa. มุทิโต. ๑๖. กตสมโณ. มนุโช. โอพระองค ทรงสมญา วาผูอิ่ม ไมมีกิเลส ที่เปนเหตุ ใหทะเยอ เพราะความปริ่ม อยูดวยธรรม สม่ําเสมอ ทะยานเหอ หิวอะไร ไมรูพอ.th www. วนฺตโลกามิโส.org ๑๕. อกถงฺกถี.in. โอพระองค ทรงมี มุทิตา จะเปนมิตร แกปวงสัตว จัดประดัง ความออนโยน นานา เพราะวาหวัง ใหโลกหยั่ง สูสภาพ ภราดร. ตุสิโต.buddhadasa. โอพระองค ทรงกําเนิด แตมนู ธรรมศาสตร แหงโลกุตร สุกเปรียบเปรย เปนมนู กวามนู ผูเปดเผย วาใครเลย พบธรรมใด ใหญเปรียบปาน.th . ๑๓. โอพระองค ทรงพระนาม อะกถังกถี เรื่องดับทุกข ไดอยางไร ไมมีความ เพราะไมมี ขอสงสัย ตองไตถาม สงสัยตาม ที่คนเรา เฝาละเมอ- ๑๒. www.อุปาลีพุทธคุณ ๑๐๐ บท ๙ อกถังกถีวรรค ที่สอง ๑๑. ๑๔.in.

อุปาลีพุทธคุณ ๑๐๐ บท ๑๑ อสังสยวรรค ที่สาม ๒๑. โอพระองค ทรงพระนาม กุสะโล ทรงถือเอา เปนปญญา บารมี ทรงเติบโต ดวยกุศล จนเต็มที่ สามารถที่ ทลายกิเลส เฉทกระจาย ๒๓.นาจกิเลส วิเศษงาน. สารถิวโร.org www.skyd. โอพระองค ทรงสมญา อะสังสะโย ทรงทราบสิ่ง ควรทราบ เสร็จสิ้นไป เพราะความเปน สัมพุทโธ สิ้นสงสัย ไมเหลือไว ใหกังขา ทุกกรณี.buddhadasa.th . กุสโล. โอพระองค ทรงสมญา อะนุตตะโร ศีลสมาธิ ปญญา วิมุตติญาณ ไมอวดโอ แตยิ่งล้ํา ดวยธรรมสาร บริสุทธิ์ ปริมาณ มากกวาใคร. www.buddhadasa. โอพระองค ทรงสมญา สารถีประเสริฐ ทรงฝกสัตว ปฏิบัติ อยูเหนือกรรม ทรงฝกจิต พนเกิด แกตาย มิหนําอยูเหนืออํา. ๒๒. โอพระองค ทรงสมญา วาผูนํา สูสภาพ แสนวิเศษ สะดวกดาย สัตวสิ้นสุด แหงกรรม วิบากหาย คือนําให หลุดรอด ยอดผูนํา. เวนยิโก. www.org ๒๕. ๒๔.th www. อนุตฺตโร. อสํสโย.buddhadasa.in.in.

โอพระองค ทรงมี ธรรมรส ลวนชื่นชม บรมธรรม ล้ําเลิศนัย ที่ปรากฏ แกสัตว ทุกวิสัย ทุกดวงใจ ชื่นชม บรมธรรม. ทั้งสามารถ ทั้งฉลาด ทั้งบริสุทธิ์ พระองคเปน ผูนํา ขามวัฏฏภัย มวลมนุษย และเทวา ไดอาศัย กรรมกระษัย ไตรภพสูญ อาดูรมลาย. นิกฺกงฺโข.org สรุปวรรค ๓.buddhadasa.buddhadasa.org www. ๒๙. โอพระองค ทรงสิ้น สุดกังขา หมดสงสัย ในกิเลส และในกรรม เพราะปญญา ชวยชุบ อุปถัมภ ที่อาจนํา ใหเวียนวาย ในวัฏฏวน. โอพระองค ทรงตัด ซึ่งมานะ ไมมีตน วนอยู ใน"ประมาณ" ไดทรงละ ความหมายมั่น ทุกขั้นฐาน วาดีเลว หรือสมาน เสมอกัน. www. ปภาสกโร.๑๒ หัวขอธรรมในคํากลอน ๒๖. โอพระองค ทรงสมญา วาวีโร ไมรูหวาด หวั่นไหว อะไรกัน มีวีรธรรม นําโผล จากโมหันธ จึงฟาดฟน กิเลสมาร โลงลานไป. ยล- รังสีธรรม ประภัสสร ทุกแหงหน หนทางตน ถูกตอง คลองนิพพาน. www. www. รุจิรธมฺโม.skyd. โอพระองค ทรงสมญา ประภากร สัตวทั้งหลาย ไดรับแสง แหงธรรม. วีโร.in. ๒๗.th ๓๐.in. มานจฺฉิโท.buddhadasa.th . ๒๘.

๓๓. เขมงฺกโร.buddhadasa. คมฺภีโร.buddhadasa. โอพระองค ทรงสมญา วาอดุลย ไมอาจทํา อุปมา กันเทาไร เพราะทรงคุณ อันใครใคร ไมวัดได สุดวิสัย ใชประมาณ การคํานึง. ๓๒.อุปาลีพุทธคุณ ๑๐๐ บท ๑๓ นิสภวรรค ที่สี่ ๓๑.skyd. ๓๔. นิสโภ. โอพระองค ทรงสมญา วาคัมภีร ทรงทราบธรรม ลึกล้ํา เกินรําพึง เพราะทรงมี ธรรมสภาพ เกินซาบซึ้ง ทรงลุถึง ธรรมลึก เกินตรึกตรอง.org ๓๕. โอพระองค ทรงสมญา วาโมนะปตต ควบคุมจิต วิศิษฏได ดังใจปอง มีโมนะธรรม กําจัด สิ่งเศราหมอง ตามทํานอง มุนิมุนี ที่โลกลือ. โมนปฺปตฺโต.th . โอพระองค ทรงสมญา วาเขมกร เกษมจาก สรรพพิษ กิตติระบือ เพราะทรงสอน เวไนยสัตว ตัดยึดถือ ไดมีชื่อ วาศิษยพระ เขมกร.in.org www. โอพระองค ทรงสมญา วานิสะโภ เปนเสฏโฐ ประเสริฐนัก เรื่องชักจูง เปนอัคโค เพราะวาเลิศ ดวยจิตสูง เปนเชฏโฐ คือจาฝูง สัตวเวไนย. www.in. www.buddhadasa.th www. อปฺปเมยฺโย.

th . โอพระองค ทรงเปน สังคาติโค แหงวัฏฏะ พนทั่ว ทั้งชั่วดี มีมโน กาวออก นอกวิถีจึงไมมี เครื่องของ ยึดครองใจ. สงฺคาติโค. สุสํวุตตฺโต. ธมฺมฏโฐ. www. ๓๘.skyd.in.org www. www.ตภาพธรรม ล้ําสังขาร ชัชวาลย จากกิเลส เหตุจัดดี. โอพระองค ทรงสมญา วาทรงเวท ขจัดเสีย ซึ่งโมหันธ ทุกขั้นตอน เพราะทรงเดช เรืองแสง ดั่งแผลงศร ไมกลับยอน มาคลุมสัตว วิบตไกล.in.org สรุปวรรค ๔. โอองคพระ บรมครู สุสังวุตัตต ไมมีตน ใดดวย อุปาทาน ผูทรงอัต .buddhadasa.๑๔ หัวขอธรรมในคํากลอน ๓๖.buddhadasa.buddhadasa.th ๔๐. โอพระองค ทรงพระนาม ธัมมัฏโฐ ผูลุถึง โลกุตร หลุดอาลัย- ดํารงอยู อยางอาโอ ตามวิสัยอันยิ่งใหญ ในตัวเอง ทุกเพรงกาล. มุตฺโต. ทั้งฉลาด ทั้งสามารถ ทั้งวิสุทธิ์ ตามพระองค ไดไฉน อยางไรกัน ทั้งวิมุติ จากตัวตน พนโศกศัลย ควรพวกทาน ตรองตรึก นึกไดเอง. ๓๙. เวโท. ๓๗. โอพระองค ทรงสมญา วามุตโต แหงโลกีย กลายเปน โลกุตรไป เพราะพนหลุด ผุดโผ จากวิสัย จึงวางไกล จากตนตัว เครื่องพัวพัน. www.

org www. โอพระองค ทรงสมญา วาปฏิมันตก เกิดขึ้นเหมาะ เจาะแกเหตุ ทุกฐานการ เพราะปญญา สารพัน ทุกขั้นฐาน มีปฏิภาณ ผานไปได ไมติดตัน.buddhadasa. ปนฺตเสโน.th . โอพระองค ผูทรงพน พิเศษแลว เพราะกิเลส ทําลายไป ในทุกตอน เพราะผองแผว จากกองทุกข ทุกขนอน พนจากรอน เหลือแตเย็น เปนนิพพาน. ๔๔.buddhadasa.อุปาลีพุทธคุณ ๑๐๐ บท ๑๕ นาควรรค ที่หา ๔๑. โอองคพระ บรมครู ผูอิสระ ทุกกาละ ทุกขใดใด ไมบีฑา กิเลสใด ไมปะทะ ไปทุกทา เรียกไดวา มีวิเวก เปนเอกจริง ๔๓. โอพระองค ผูทรงสิ้น สิ่งผูกพัน อารมณใด กิเลสใด ไมพาดพิง ไมเหลืออยู แตสักชั้น วิสุทธิ์ยิ่ง จึงแนวนิ่ง ไมโคลงโยก : เปนโลกอุดร.skyd. ขีณสฺโญชโน.in.org ๔๕. โอพระองค ทรงสมญา นาคะประเสริฐ ทั้งเขมแข็ง ทั้งออนนอม พรอมวิธี พระคุณเลิศ อุปมา พญาหัตถี เกิดความดี ทั่วไกวัลย สุดพรรณนา. www.in. www. ปฏิมนฺตโก. นาโค. วิมุตฺโต. ๔๒.buddhadasa.th www.

โอพระองค ทรงสมญา วาโมโน เปนมุนี มีโมนะธรรม เปนสําคัญ ความหมายเดียว กับพุทโธ ไมผิดผัน เครื่องฟาดฟน อวิชชา ฝาออกไป. www.in.th ๕๐. ๔๗. โอพระองค ผูมีธง ลดลงแลว ไมอวดโอ โอหัง ดั่งใครใคร จึงผองแผว จากอัตตา มานานุสัย ที่ยกธง ขึ้นไสว คันใหญยาว.๑๖ หัวขอธรรมในคํากลอน ๔๖.org www. ปนฺนธโช.buddhadasa. ทนฺโต. สรุปวรรค ๕.th .buddhadasa. www.org โอพระองค ทรงทําลาย สายระยาง ที่รุงรัง กีดขวาง อยางหวยหนอง ใหเชือนแช แกการเดิน ในครรลอง แลวลองลอย สูจุดหมาย ไดฉับไว. ๔๙. โอพระองค ทรงสมญา วาทันโต คือสัจจะ จาคะ ขันตี แนม มีทะโม เปนยอดธรรม ซ้ําของแถม ปญญาแกม ฝกตนได ดั่งใจปอง. นิปฺปปฺโจ. www. โอพระองค ทรงปราศ จากราคะ ไมมีสี ใดใด ใหกลิ่นคาว เครื่องยอมติด หลุดละ เปลี่ยนเปนขาว อยางที่ชาว โลกยอม กันมอมแมม. วีตราโค.buddhadasa.skyd. โมโน.in. ทั้งฉลาด ทั้งสามารถ ทั้งไหวพริบ ทั้งอดีต อนาคต จดกันไป จึงเห็นกาล ไกลลิบ ไดแจมใส ทุกทุกนัย ก็ถูกตอง เปนคลองธรรม. ๔๘.

เตวิชฺโช.อุปาลีพุทธคุณ ๑๐๐ บท ๑๗ อิสิสัตมวรรค ที่หก ๕๑.org www. โอพระองค ทรงพระนาม วาไตรวิชช รูจักโลก รูชวยโลก รูจัดแจง มีวิชชา ชวลิต ไดสองแสง ใหโลกแลง เลิกโศก ทุกโลกเย็น.org ๕๕. โอพระองค ผูอิสี สัตตมะ เปนองคที่เจ็ด แหงอิสี ที่เดนดวง แสวงจน พบปะ คุณใหญหลวง สัตวทั้งปวง ไดปรีดา เพราะบารมี. โอพระองค ทรงสัจจเหลือ เหนือความคด ไมมีเท็จ ไมมีปด ทุกวิถี กิเลสไว ลวงใคร นั้นไมมี สมเปนที่ อุนใจ ไมระแวง.buddhadasa. นฺหาตโก.in.buddhadasa. ๕๒.buddhadasa. ๕๓. อิสิสตฺตโม. โอพระองค ทรงสมญา วาพรหมสัตว เปนพระพรหม ที่เหนือพรหม อุดมเปน ทรงเมตตา สารพัด จนสัตวเห็น ดวยเชิงเชน ที่อุดม กวาพรหมปวง. พฺรหฺมสตฺโต.th www.in. โอพระองค ทรงเสร็จ จากการอาบ สิ้นอาสวะ มีมนะ ที่เดนดวง มรรคญาณ ลางทั้งบาป และบุญหลวง อันโชติชวง บริสุทธิ์ หยุดเปอนเลน. www.skyd. ๕๔. อกุโห. www.th .

ปสฺสทฺโธ โอพระองค ทรงระงับ ดับสันดาน อารมณ ใดใด ไมยึดเหนี่ยว สงบเย็น เปนนิพพาน ไมซานเสียว-ตอ ไมเปลาเปลี่ยว เพราะเมตตา วิหารธรรม.นาจปญญา มหาพลัง. วิทิตเวโท โอพระองค ทรงธรรมกิติ์ วิทิตเวท มนุษย พนหลุด จากกองกรรม ปญญาวุธ สุดวิเศษ ทรงอุปภัมภ -ให เพราะเหตุอํา.buddhadasa.buddhadasa. ๕๘.in. www.๑๘ หัวขอธรรมในคํากลอน ๕๖.buddhadasa.in. ปทโก โอพระองค ทรงสมญา วาปะทะโก พฤติกรรม แนวหนัก มีหลักเกณฑ มีสภาพ พุทโธ โผลใหเห็น มุงความเย็น เปนนิพพาน สถานเดียว.th ๖๐. สกฺโก www.skyd. www. ๕๗.org www. ปุรินฺทโท โอพระองค ทรงขยี้ บุรีมาร ใหเหือดแหง หายไป ไรกําลัง คือกิเลส ในสันดาน พิษฉมัง ทรงสอนสั่ง สาวกให ทําลายมาร. ๕๙. ทั้งเยือกเย็น ทั้งฉลาด ทั้งอาจหาญ ทรงขนสัตว จากวัฏฏวน พนออกไป ทั้งเมตตา มากประมาณ ไมหวั่นไหว อยางนอยได รูยับยั้ง พลังวน.org สรุปวรรค ๖. โอพระองค ทรงสมญา วาศากยะ แลวเปนจอม สัตวทวี ทุกจักรวาล เปนหนอเนื้อ โอกกากะ อันกลาหาญ ทรงปาฏิหาริย นําสัตว ขจัดภัย.th .

ปตฺติปตฺโต โอพระองค ทรงสมญา วาปตติปตต กองกิเลส สูญกษัย ไมเบียดเบียน เพราะลุถึง ธรรมสัจจ สุขเสถียร ทุกขเกษียน เปนนิพพาน กาลนิรันดร. ๖๓. ภาวิตตฺโต โอพระองค มีพระองค อบรมแลว ทุกบารมี เต็มลน จนพระทัย - มีสันดาน ผองแผว จากอนุสัย วิมุติไกล จากวัฏฏวน พนวายเวียน. www.org ๖๕ สติมา โอพระองค ทรงเผยอรรถ อยางชัดแจง ใหหมูสัตว สลัดได ไมติดพัน ซึ่งความลับ รุนแรง แหงทุกขขันธ ไดพากัน พนโศก โลกวิไล.th .in.buddhadasa.อุปาลีพุทธคุณ ๑๐๐ บท ๑๙ อริยวรรค ที่เจ็ด ๖๑.ธิญาณกลา ไมมีขา . ๖๔. ๖๒. เวยฺยากรโณ www.buddhadasa. โอพระองค ทรงพระนาม สติมา อวิชชา ไมอาจจู สูพระทัย เพราะเหตุวา มีสติ เปนวิสัย ทุกขนอยใหญ ไมอาจเกิด กวนกมล.ศึกใดเหลือ เชื้อตอไป.in. อริโย โอพระองค ทรงสมญา วาอริโย ตัดกิเลส เหตุแหงวัฏฏ เต็มอัตรา พระสัมมา สัมโพ .org www.buddhadasa.th www.skyd.

buddhadasa.org www.บถใดใด ไมมืดมนท ความตื่นมี ในความหลับ ไมสับสน พระทศพล ญาณมี ทุกวี่วัน. ทั้งมีพลัง ทั้งตั้งมั่น ทั้งขันแข็ง ธรรมที่ซึ้ง ถึงได ทุกประเด็น ทั้งสองแสง สัตวทั้งหลาย ไดมองเห็น ความลําเค็ญ เศราโศก วิโยคไกล. วสิปฺปตฺโต www.buddhadasa.in. www.org สรุปวรรค ๗.in. วิปสฺสี โอพระองค ทรงสมญา วิปสสี อิริยา . โอพระองค จอมมุนี วสีปตต พระองคออก จากอํานาจ ดัสกร สามารถตัด เชื้อกิเลส เปนเหตุถอน ที่เคยรอน กลับหาย กลายเปนเย็น.skyd. อาเนโช โอพระองค ทรงสมญา วาอาเนช น้ําพระทัย ไมหวั่นไหว ไมถูกเติม เหยื่อกิเลส สักเทาไร มาใสเสริม ไมลดเพิ่ม แตสักนิด จิตถาวร. ๖๘. อยูอยางเดิม. www.th ๗๐.buddhadasa.๒๐ หัวขอธรรมในคํากลอน ๖๖.th . ๖๙. ๖๗. อนภิณโต โอพระองค ทรงสมญา อะนะภิณัต ไมแฟบฟุบ หุบเหี่ยว เพราะเกี่ยวพัน - น้ําพระทัย ไมตระหวัด ไมเหหัน อารมณอัน ไมอภิรมย ระทมใจ. โน อปณโต โอพระองค ทรงมี กมลจิต ความยั่วยุ แหงอารมณ ระดมใส ไมอาจฟุง แตสักนิด ในทุกวิสัย สักเทาใด ใจไมฟู.

สมฺมคฺคโต โอพระองค ทรงสมญา สัมมัคคะโต เมตตาสัตว ทรงทํานุก ทุกทํานอง สัมพุทโธ ผูสหาย แหงสัตวผอง อยูในคลอง แหงธรรม นําปลอดภัย.org ๗๕.buddhadasa. www.org www.skyd. สุทฺโธ โอพระองค ทรงมี บริสุทธิ์ จากกองทุกข ทุกชนิด ไมติดพระทัย เพราะวิมุติ จากกิเลส ทุกวิสัย ดังน้ํากลิ้ง จากใบ ปทุมา.buddhadasa. อสิโต ๗๔. ฌายี โอพระองค ทรงสมญา วาฌายี เพงสมถะ จิตมั่นคง และวองไว ความเพงมี สูงสุด พุทธวิสัย เพงปญญา สวางไสว ไดรูจริง. ๗๓.in.อุปาลีพุทธคุณ ๑๐๐ บท ๒๑ สัมมัคคตวรรค ที่แปด ๗๑. www.th www.in. โอพระองค ทรงสมญา วาอะสิต ไมอาจเปน หลักแหลง แหงอวิชชา เพราะมีจิต ลุกระทั่ง วิสังขาร ทั้งทิฏฐิ และตัณหา ไมเกาะกุม.buddhadasa.th . ๗๒. อนนุคตนฺตโร โอพระองค ดํารงจิต เหนือกิเลส หายหนาไป เปรียบได ดั่งฝูงลิง- ทุกประเภท ไมกลับ มาสูสิง ที่ถูกยิง ตายหมด งดหลอกใคร.

อปฺปภีโต โอพระองค ไมทรงมี ที่หวาดกลัว แหงความอยาก ความติด ชีวิตรุม เพราะไมมี ตนตัว ที่มั่วสุม จะประชุม ตัวกู และของกู.in.๒๒ หัวขอธรรมในคํากลอน ๗๖. ติณฺโณ โอพระองค ทรงพระนาม วาติณโณ คือขามทั้ง กองกิเลส และกองกรรม ดั่งผุดโผ ขามสมุทร สุดลึกล้ํา การกระทํา เปนเพียง กิริยา. www. ตารยนฺโต www. ทั้งขามเอง ทั้งชวย ผูอื่นขาม ทั้งงามงด ทั้งสดใส ในอนันต- ถึงที่สุด แหงความ สุทธิสันติ์ แหงนิรัน .buddhadasa. อคฺคปฺปตฺโต โอพระองค ทรงพระนาม อัคคะปตต ลวนสูงสุด เปนโลกุตร แหงธรรมกาย ทรงลุธรรม สารพัด ตามมุงหมาย เรียกวาได สิ่งเลิศสุด วิมุติประจํา.in. ๗๗. ๗๘. ปวิวิตฺโต โอพระองค ทรงมี ความวิเวก ในภายใน ไมมียึด ซึ่งธรรมคู เปนธรรมเอก สงบสิ้น กิเลสอยู ภายนอกสู วิเวกได ไมวุนวาย.org สรุปวรรค ๘.ดรภาพ ทรงทราบเอง.th ๘๐.org www.th . ๗๙. www.buddhadasa.skyd.buddhadasa. โอพระองค ทรงขนสัตว ขามสมุทร คือไมเกิด กิเลสอยู ทางหู ตา ฯลฯ ใหพนหลุด จากหวง แหงสังสาร เลยไดนาม สมญา วาตาระยันต.

buddhadasa.th . www. ภูริปฺโญ โอพระองค ทรงปญญา อันหนาแนน หรือปญญา ฝาทะลุ แผนดินไป เปรียบดังแผน พสุธา ใหอาศัย หรือทนตอ อารมณได ดุจแผนดิน. ตถาคโต ๘๔. สนฺโต โอพระองค ทรงสมญา วาสันโต รํางับได เพราะไมมี กิเลสครอง มีมโน กายา วาจาผอง อาสวะ ไมไหลนอง อีกตอไป.th www. โอพระองค ทรงสมญา ตถาคต เขาถึงแดน นิรันดร สอนพวกเรา มีญาณจรด ถึง"ตถา" ฆาความเขลา เหมือนเทือกเขาเถา แหงพระองค ผูทรงญาณ.in.buddhadasa. มหาปฺโญ โอพระองค ทรงปญญา มหาศาล ปญญาสูง ปญญาลึก ปญญาอจินตย ทุกเหตุการณ ทรงทราบได ดั่งถวิล เปนมุนินทร จอมปญญา แกกลาจริง.in. วีตโลโภ โอพระองค ทรงปราศ จากความโลภ อุปาทาน ทุก ทุกแบบ ไมแอบอิง ไมออมโอบ อารมณใด ไวสูสิง แตสักสิ่ง วาตัวเรา หรือของเรา.org www.org ๘๕. www.skyd. ๘๓.อุปาลีพุทธคุณ ๑๐๐ บท ๒๓ สันตวรรค ที่เกา ๘๑. ๘๒.buddhadasa.

อปฺปฎิปุคฺคโล โอพระองค หาไมได ผูใดเปรียบ ทรงอยูเหนือ รบรุก ทุกประเด็น เปนคูเทียบ หรือคูทา หาไมเห็น อยูเหนือเชน เชิงกระเทียบ หรือเปรียบเปรย.skyd. นิปุโณ www.รท บทประสงค จึงไดทรง ทราบสิ้น สรรพธรรม. ๘๘. สุคโต โอพระองค ทรงพระนาม พระสุคต ขั้นสุดทาย ไดลุถึง ซึ่งนิพพาน ดวยปรากฏ วา"ไปดี" ทุกสถาน เรียกวาการ "ถึงดี" มีแตเย็น.in.th .buddhadasa. โอพระองค ทรงปญญา ละเอียดออน ใหทรงชนะ กองกิเลส และกองธรรม ทุกขั้นตอน ชวยชุบ อุปถัมภ ทุกสดัมภ ทลายลง ตรงนั้นแล.in.buddhadasa.org www. วิสารโท โอพระองค ทรงพระญาณ อันแกลวกลา สิ่งใดใด ทรงทราบได ดั่งจํานง เรียกไดวา วิสา . ๘๗. www. www.๒๔ หัวขอธรรมในคํากลอน ๘๖.th ๙๐.buddhadasa. ทั้งแกลวกลา ทั้งปญญา ละเอียดออน แมหมูมาร ใดใด ใฝรังแก ทั้งลึกซึ้ง ทุกขั้นตอน ทุกกระแส หรือเยาแหย ก็พินาศ ปราศไปเอง. ๘๙. อสโม โอพระองค ไมทรงมี ผูที่เสมอ ที่ดีกวา ไมมีทา จะมีเลย ใครเผยอ เทียมพระองค ก็ทรงเฉย พวกเราเอย โชคดี ที่มีพระองค.org สรุปวรรค ๙.

th . ตณฺหจฺฉิโท โอพระองค ทรงทําลาย ขายตัณหา ทําลายบวง แหงวัฏฏะ ละทุกขไกล ดังพญา ปกษี มีฤทธิ์ใหญ อารมณไหน ก็ไมมี ที่พันพาน.buddhadasa. www.th www. วีตธูโม โอพระองค ทรงออก จากหมอกควัน คือหมอกแหง โมหะ อวิชชา ที่เคยกั้น ดวงใจ ไวแนนหนา ไมกลับมา มืดมน ผานพนไป.org www.org ๙๕. ๙๒. โอองคพระ อาหุเนย – ยะบุคคล ไทยทาน เกิดบุญ คุณมากมาย เปนบอเกิด แหงกุศล แกสัตวหลาย มีพระกาย เปนนาบุญ โลกอุนใจ.ธิปญญา อันกลาหาญ แลวเบิกบาน สดสวย ดวยปญญา. อาหุเนยฺโย ๙๔.in. www.buddhadasa.skyd. พุทฺโธ โอพระองค ทรงพระนาม วาพุทโธ เปนผูตื่น จากหลับ อันเนิ่นนาน เพราะมีโพ .in.buddhadasa. อนุปลิตฺโต โอพระองค ไมทรงติด ในตังเหนียว คือตัณหา และทิฎฐิ วิมุติไกล ที่สัตวโลก เกาะเกี่ยว แตไหนไหน ไมเปนภัย ดังเชนตัง รั้งนกตาย.อุปาลีพุทธคุณ ๑๐๐ บท ๒๕ ตัณหัจฉิทวรรค ที่สิบ ๙๑. ๙๓.

org สรุปวรรค ๑๐.in. อุตฺตมปุคฺคโล โอองคพระ ปญญาคม อุดมบุรุษ เพราะลุถึง ซึ่งนิพพาน กิเลสพัง เปนมนุษย งามปลอด ยอดอรหัง เปนสรณะ มนุษยทั้ง เทพและพรหม.org www. มหนฺโต โอพระองค ทรงสมญา วามหันต ทั้งลึกซึ้ง ใหญหลวง กวาปวงคุณ เพราะคุณอัน ล้ําเลิศ ประเสริฐสุนทร ทั้งค้ําจุน โลกกวาง วางทุกขภัย.buddhadasa. ๙๙.skyd. ๙๗. www.th . ๙๘.๒๖ หัวขอธรรมในคํากลอน ๙๖. ยสคฺคปฺปตฺโต www.in.buddhadasa. ยกฺโข โอพระองค ทรงสมญา วาเปนยักษ ความจริงคือ สัตวตองกลัว ทั่วโลกัย แปลกหูนัก บางคน ก็สงสัย ตองบูชา สุดใจ ไดเชื่อฟง.buddhadasa. www. โอพระองค ทรงมี กิตติยศ กิตติคุณ ร่ําระบือ เลื่องลือไกล กิตติศัพท ปรากฏ โลกไหนไหน โลกนอยใหญ ลวนเคารพ ครบไตรทวาร.th ๑๐๐. อตุโล โอพระองค ทรงพระคุณ ไมวัดได เหตุวามี สุญญตา เปนอาคม เหนือการเปรียบ การบรรยาย ใหเสียงขรม โลกนิยม พระคุณเห็น เปนอดุลย. ทั้งเรืองยศ เรืองเดช เรืองกิตติศัพท ไวเปนหลัก ปฏิบัติ ขัดสันดาน ทั่วไกวัลย ยอมรับ สมณสาสน มีนิพพาน เปนที่หมาย ฝายอนันต.

www.อุปาลีพุทธคุณ ๑๐๐ บท ๒๗ สรุปอุบาลีพุทธคุณ ๑๐๐ บท อุบาลี พุทธคุณ หนุนใหคิด หากผูใด ทําในใจ ไวทุกวัน มีนิมิต รอยรส บทแผกผัน จะพากัน แนนหนัก รักพระองค. ตอแตนั้น มีแต จะกาวไป จะเขาสู อมตะ มหานิพพาน ไมมีอะไร อะไร จะตายดาน ไดตามกาล อันสมควร ถวนทุกคน.buddhadasa. แมเพียงแต ทองบน สาธยาย มีศรัทธา ปสาทะ ประสะลง ก็ยังเกิด ผลได ตามประสงค อยางมั่นคง เปนอเวจจัป .skyd.buddhadasa.org www.org www.ต ศีลกลา มั่นตอหนา อมตะ มหาทวาร.in.ปสัทธา.th .buddhadasa.in.th www. ในพระพุทธ ในพระธรรม ในพระสงฆ ครบเปนองค โสตาปต – ติยังคมา ใหเกิดองค อริยกัน .

th www.th .skyd.org www.buddhadasa.org www.buddhadasa.buddhadasa.in.www.in.

buddhadasa.th www.buddhadasa. คง หากแลงพระธรรมญาณ จะครองโลกเปนอากร จะทุกขทนทั้งคืนวัน ดวยเหตุอหังการ ลงสูโลกอันเบียฬบีฑ ตามพระพุทธทรงประสงค สถาปนโลกใหอยูยง เปนโลกศุขสถาพร อันธพาลกลีบร ใหเลวลูสูเดรัจฉาน พิฆาตกันบมีประมาณ เขาครองโลกวิโยคธรรม ฯ ฯ ฯ ฯ www.skyd.in.buddhadasa.๑ หมวดบทนํา อุทิศนา ลอยธรรมะมาลัย แผธรรมะรังษี มั่นหมายจะเสริมศาสน ปลอดภัยพินาศ.th .org บรรษัทพระพุทธองค ตามแนวพระธรรมนํา เผยแผพระธรรมทาน แปดหมื่นสี่พันนัย จึ่งประสงคประกอบกรรม ใหโลกผองผองพนภัย ฯ ใหไพศาลพิชิตชัย อุทิศทั่วทั้งปถพี ฯ พ.org www.in.ท. ๒๕๒๓ ๒๙ www.

in.org www.buddhadasa.buddhadasa.buddhadasa.th www.๓๐ หัวขอธรรมในคํากลอน อุทิศนา จักรธรรมะมาลัย แผธรรมะรังษี มั่นหมายจะเสริมศาสน ปลอดภัยพินาศ.skyd.ท. คง หากแลงพระธรรมญาณ จะครองโลกเปนอากร จะทุกขทนทั้งคืนวัน ดวยเหตุอหังการ บรรษัทพระพุทธองค ตามแนวพระธรรมนํา เผยแผพระธรรมทาน แปดหมื่นสี่พันนัย จะหมุนทั่วทั้งธาษตรี ตามพระพุทธทรงประสงค สถาปนโลกใหอยูยง เปนโลกศุขสถาพร อันธพาลกลีบร ใหเลวลูสูเดรัจฉาน พิฆาตกันบมีประมาณ เขาครองโลกวิโยคธรรม จึ่งประสงคประกอบกรรม ใหโลกผองผองพนภัย ใหไพศาลพิชิตชัย อุทิศทั่วทั้งธาษตรี ฯ ฯ ฯ ฯ www.in.org ฯ ฯ พ.th . ๒๕๒๓ www.

th www.buddhadasa.buddhadasa.th .in.in.buddhadasa.org สมัยนี้ พวกเรา เอาแตไหว พอบอกให ประพฤติธรรม ก็กําหู ๓๑ www.หัวขอธรรมในคํากลอน คัดเลือก โดย พุทธทาส อินฺทปญโญ www.org www.skyd.

www.th .buddhadasa. ความรู  ความเขา ใจ ที ่เ กิด จากการเพง ทํ า นองนี ้ จะถูก ตอ งและ มีป ระโยชนก วา ที ่เ กิด จากการอา นตะพึด และยัง เปน การปฏิบ ัต ิก รรมฐานภาวนาชนิด หนึ ่ง อยู ใ นตัว ทั ้ง สมาธิแ ละปญ ญ าในระดับ ที ่ค นทั ่ว ไปจะพึง ทํ า ได แ ล ะพ ร อ ม กั น นั ้ น ก็ เ ป น ศี ล อ ยู  แ ล ว ใน ขณ ะที ่ ม ี ก ารสั ง วรระวั ง บั ง คั บ ตั ว ใหทําเชนนั้นแลว ไมมีโอกาสแกการทุศีลแตประการใด.org พุทธทาส อินฺทปญโญ www.buddhadasa.buddhadasa.หัวขอธรรมในคํากลอน ๓๒ คํานํา หัว ขอ ธรรมป ระเภ ท นี ้ม ีไ วสํ า หรับ ใชเ พง เพื ่อ ใหเ ห็น ขอ เท็จ จริง แหง ขอ ความนั ้น แลว เพง ตอ ไป เพื ่อ ใหเ กิด ความรู ส ึก เชน นั ้น ขึ ้น มาจริง ๆจน จิต ใจเปลี ่ย นไปตามขอ เท็จ จริง นั ้น ในการที ่จ ะทํ า ใหเ กิด ความสลดสัง เวช ความไมป ระมาท การเปลี ่ย นนิส ัย ที ่ไ มพ ึง ปรารถนา กวาดลา งความรู ส ึก ชนิด ที ่ทํ า ความรํ า คาญ ตา ง ๆ ใหแ กต นใหห มดไปจากจิต ใจ และมีค วามสะอาด ความสวาง และความสงบ โดยสมควรแกการกระทําของตน ๆ.skyd.org www.in.in.th www.

org www.org พุทธทาส อินฺทปฺโ www.๓๓ หมวดนํา คําประพันธ บทพระธรรม ไมจําเพาะ วาจะตอง ไพเราะ เพราะอักษร หรือสัมผัส ชอยชด แหงบทกลอน ที่อรชร เชิงกวี ตามนิยม ฯ ขอแตเพียง ใหอรรถ แหงธรรมะ ไดแจมจะ ถนัดเห็น เปนปฐม แลวไดรส แหงพระธรรม ด่ําอารมณ ที่อาจบม เบิกใจ ใหเจริญ ฯ ใหนิสัย เปลี่ยนใหม จากกอนเกา ไมซึมเศรา สุขสงา นาสรรเสริญ เปนจิตกลา สามารถ ไมขาดเกิน ขอชวนเชิญ ชมธรรมรส งดกวี ฯ www.in.buddhadasa.skyd.buddhadasa.buddhadasa.th www.in.th .

th .org www. ความทุกข ถาเขาใจ เกิดไมได. เมื่อผัสสะ.th www.in. เรื่องผัสสะ.skyd.buddhadasa.org www. ความทุกข ถาไมโง จะไมโผล.buddhadasa.buddhadasa.หัวขอธรรมในคํากลอน ๓๔ ความทุกขเกิด ความทุกข เพราะเห็นผิด เกิดที่จิต.in. เมื่อผัสสะ. พุทธทาส อินฺทปฺโ www.

buddhadasa.buddhadasa.org www.skyd.in.หมวดนํา ๓๕ สัพพัญูรูทั่วไป เปรียบใบไมหมดทั้งปา แตเลือก คัดเอามา สอนชี้นํา กํามือเดียว ฯ ธรรมพรปใหม อันชีวิต ดวยพระธรรม สุทธิ ปญญา ปใหมมี ผลิตขึ้นมา โดยพระธรรม เมตตา มากกวาเกา จากพระธรรม นําวิถี และขันตี พวกเราเอย ฯ www. www.th .buddhadasa.in.org ผลุงขึ้นมา แลวนั่งพัก มีเวลา ชีวิตผู จากนรก บนสวรรค เนานิพพาน ประเสริฐศรี ใหฉับพลัน กันสักครู นานโขอยู เชนนี้แล.th ชีวิตของผูประเสริฐ www.

buddhadasa.org www. O ปใหมมี สําหรับดี กวาปเกา พืชมีเหงา ครบป ทวีหัว ทั้งขนาด และจํานวน ลวนเกินตัว แตคนชั่ว กลับถอยถด ดีลดลง O คือปหนา เลวลงกวา ในปนี้ ไมกี่ป จะหมดดี เพราะมีหลง รูสึกตัว ละชั่ว เพราะเห็นตรง ดีจะคง ดีขึ้นไป ชื่นใจ เอย ฯ พุทธทาส อินฺทปฺโ www. ศ.buddhadasa.buddhadasa.in.th www.th . ค.หัวขอธรรมในคํากลอน ๓๖ ส.org www.skyd.in.

in.buddhadasa.org www.in.skyd.buddhadasa.) บางรองคราง เมื่อรอหนา วาเบื่อจริง สอนให ค น รู จั ก ไปทุ ก สิ่ ง ไดตรงดิ่ง สิ่งอุกฤษฏ คือจิตเจริญ เปนการชัก ธรรมะมา นาสรรเสริญ ครั้นหยุดเพลิน จิตก็วาง ทางนิพพาน.๓๗ ๑ หมวดการงาน การงานคือการปฏิบัติธรรม. อันที่จริง การงาน นั้นนารัก ไมรูจัก ก็ปลอยปละ แลวละวาง แต ที่ แ ท การงาน นั้ น น า รั ก ถายิ่งทํา ยิ่งฉลาด ไมพลาดยิงการงานนี้ ดูใหดี มันนารัก คือมีสติ ฉันทะ เกิน เมื่อยังไม รูจัก ก็อางขนาง(คือไมชอบ. อันการงาน คือคุณคา ของมนุษย ถาสนุก ดวยการงาน เบิกบานใจ เพราะการงาน เปนตัวการ ประพฤติธรรม ถาจะเปรียบ ก็เปรียบคน ฉลาดยิง คือการงาน นั้นตองทํา ดวยสติ มีสัจจะ มีทมะ มีปญญา ของมีเกียรติ สูงสุด อยาสงสัย ไมเทาไร ไดรูธรรม ฉ่ําซึ้งจริง กุศลกรรม กล้ําปนมา มีคายิ่ง นัดเดียววิ่ง เก็บนก หลายพกมา มีสมาธิ ขันติ มีอุตสาห มีศรัทธา และกลาหาญ รักงานจริง การงานเปนสิ่งที่นารัก. อันการงาน นั้นประเสริฐ ตรงที่สนุก ทําชีวิต ใหสดใส ใจเบิกบาน เมื่ออยางนี้ มีแตคน วิมลจิต เกิดสังคม ที่อุดม ดวยเมตตา ผลของงาน ลนเหลือ เผื่อแผทั่ว ทั้งเมืองเล็ก เมืองใหญ ไดชื่นชม ยิ่งทํางาน ยิ่งเปนสุก ทุกสถาน ในการงาน ประจําวัน นั่นเองนา เย็นสนิท ดวงใจ ไรโทสา อยากเรียกวา ธัมมิกะ สังคมนิยม สัตวทุกตัว ใหญนอย พลอยสุขสม โลกระดม สุขวาง ทางนิพพาน.org การงานทําใหชีวิตสดใส www.th . www.buddhadasa.th www.

หัวขอธรรมในคํากลอน ๓๘ การงาน อันการงาน คือคา ของมนุษย ของมีเกียรติ สูงสุด อยาสงสัย ถาสนุก ดวยการงาน เบิกบานใจ ไมเทาไร รูธรรม ฉ่ําซึ้งใจ ตัวการงาน คือตัวการ ประพฤติธรรม พรอมกันไป หลายส่ํา มีคายิ่ง ถาจะเปรียบ ก็เหมือนคน ฉลาดยิ่งยิ่ง นัดเดียววิ่ง เก็บนก หลายพกเอย ฯ กิเลสคุย คุยเสียดี ที่แท แพกิเลส นาสมเพช เตือนเทาไร ก็ไมเห็น วาเปนทาส กิเลส อยูเชาเย็น จะอวดเปน ปราชญไป ทําไมนา คนธรรมะ หาทางออก อุมกิเลส นาสมเพช จริงๆ เที่ยววิ่งหา ตํารานี่ ตํารานั่น สรรหามา ไดเปนขา กิเลสไป สมใจเอย ฯ www.ซ้ํา ธรรมกัน โลกแล ใจอยาก จุงเห็น ฯ ที่สมาน ยิ่งน้ํา คูชีพ ศุขตาม ฯ www.เทานั้น โลกนี้ โลกหนา เย็น ใคร คบ เสพ ธรรม ฐานตนศุข.in.th จริงซี่ ! www. เมีย. ธรรม.org www.th .org จริงซี่ ! เราบาบอก เพราะเหตุ ที่ธรรมนํา หางทุกข สบศุข ทัน เปน ศุข ที่เที่ยงแท ธรรม.in.skyd. ลูก.buddhadasa.buddhadasa.buddhadasa. ธรรม.

th .org จัดลงหมอ ใสน้ํา พอทวมยา เคี่ยวไฟกลา เหลือได หนึ่งในสาม หนึ่งชอนชา สามเวลา พยายาม กินเพื่อความ หมดสรรพโรค เปนโลกอุดร ฯ พุทธทาส อินฺทปฺโฺ www.๓๙ ๒ หมวดอุปมาคํากลอน ยาระงับสรรพทุกข ตน "ไมรู-ไมชี้" นี่เอาเปลือก ตน "ชั่งหัวมัน" นั้นเลือก เอาแกนแข็ง "อยางนั้นเอง" เอาแตราก ฤทธิ์มันแรง "ไมมีกู-ของกู" แสวง เอาแตใบ "ไมนาเอา-นาเปน" เฟนเอาดอก "ตายกอนตาย" เลือดออก ลูกใหญ ๆ หกอยางนี้ อยางละชั่ง ตั้งเกณฑไว "ดับไมเหลือ" สิ่งสุดทาย ใชเมล็ดมัน หนักหกชั่ง เทากับ ยาทั้งหลาย เคลากันไป เสกคาถา ที่อาถรรพ "สพฺเพ ธมฺมา นาลํ อภินิเวสาย" อัน เปนธรรมชั้น หฤทัย ในพุทธนาม www.in.org www.buddhadasa.th www.buddhadasa.in.buddhadasa.skyd.

หัวขอธรรมในคํากลอน ๔๐ หลักเปนประธานของพุทธธรรม ๑. ปารกสามดง ปารก สามดง หลงหลับตา วา " เที่ยงแท " วา " สิ้นสุด " วา " ไมมีอะไร " ๕.th .อรูป เฝาลูบคลํา. ทุกขทนทั้ง ๓ โลก www.buddhadasa.org เวียนวง สามวน ทนทุเรศ วน "กิเลส" "กรรม" "วิบาก" ยากแกไข ทุกขทน ทั้งสามโลก วิโยคใจ กามวิสัย รูป . www.buddhadasa.buddhadasa. โจรฉกรรจสามกก โจรฉกรรจ สามกก ฉกปลนดะ กกโลภะ โทสะ และโมหา ๔.in. ศาสตราสามอัน ศาสตรา มี สามอัน บั่นบาปลง ดั่งประสงค คือศีล .in.th ๖.สมา . ๓. เวียนวง สามวน www.ธิ ปญญา.skyd.org www. ไมสามขา ไมสามขา อาศัยกัน ชั้นเอกอุตม คือพระพุทธ พระธรรม แลพระสงฆ ๒.

buddhadasa. แมลงหาตัว ตัวแมลง หาตัว ตอมหัวหู นิวรณหา กวนอยู ไมสุขศานต.in. บวงคลองคนหกบวง www. ๙.skyd. ๘.th . www.buddhadasa.org บวงคลองคน หกบวง หวงแหงกาม ที่สวยงาม ไพเราะรส จดจอหา.buddhadasa.หมวดอุปมาธรรมคํากลอน ๔๑ ๗. ๑๒.in.th ๑๑. ทางหามเดินสองแพรง ทางหามเดิน สองแพรง แหลงระกํา หยอนดวยกาม ตึงดวยเกียรติ ไมเฉียดญาณ. ๑๐. เขาโคกมีสามเนิน เขาโคก มี สามเนิน มานะรั้น ดีกวากัน เลวกวากัน เสมอสม่ํา. มารนากลัวหาตน มารนากลัว หาตน ตามรังควาน กิเลส ขันธ มัจจุ สังขาร มารเทวดา. เหตุทั้งปวงหกตําแหนง เหตุทั้งปวง หกตําแหนง แหง หู ตา ชิวหา นาสา ผิวกาย และฝายใจ.org www. www.

buddhadasa.อสูร กายใหญ.skyd. ๑๔.org www. วัตถุที่พึ่งประสงคสองขั้นตอน วัตถุที่ พึงประสงค สองขั้นตอน ไมทุกรอน ทั้งสองฝาย ในสังคม.หัวขอธรรมในคํากลอน ๔๒ ๑๓.th อุปมาคํากลอน www.buddhadasa. ที่ตองคุมสามจุด ที่ตองคุม สามจุด ยุดใหได กาย วจี ใจ ทั้งสามคลอง ตองสังวร. แหลงอบายสี่ขุม แหลงอบาย สี่ขุม หลุมนรก เดรัจฉาน เปรต .org อุปมา คํากลอน ไวสอนใจ ประพฤติไว ตลอดไป ไมลมจม สิบหกขอ รูไว อยางเหมาะสม มีชีวิต รื่นรมย สมใจเอย.buddhadasa.in.in. www. ทางแหงวิมุตติแปดองค ทางแหง วิมุตติ มีแปดองค ตองเดินไม ถูกตรง ดั่งตรัสสอน.th . www. ๑๖. ๑๕.

org www.th www.buddhadasa.org การชวยเพื่อน เหมือนชวย ตัวเราเอง เมื่อจิตเพง เล็งชวย ทวยสหาย ยอมลดความ เห็นแกตัว ลงมากมาย ทุกทุกราย อยาเขวี้ยงขวาง ชางหัวมัน. เมื่อตัวกู ลูหลุบ ลงเทาไร รอดตัวได เพราะรูใช "ชางหัวมัน" จะเยือกเย็น ลงไป ไดเทานั้น จงพากัน หัดใช ไวทุกคนฯ อยาชางหัวมัน อยาบิ่นบา มัวแตอาง ชางหัวมัน ตองเอื้อเฟอ ปฏิบัติ เต็มอัตรา ถาเรื่องนั้น เกี่ยวกับเพื่อน มนุษยหนา โดยถือวา เปนเพื่อนเกิด .แก เจ็บ ตาย.หมวดอุปมาธรรมคํากลอน ๔๓ ชางหัวมัน จงยืนกราน สลัดทั่ว ชางหัวมัน อยาสําออย ตะบอยจัด ไวอัตรา ถาเรื่องนั้น นั้นเปนเหตุ แหงทุกขหนา ตัวกูกลา ขึ้นเรื่อยไป อัดใจตาย.in. เห็นแกตัว บางเบา ลงเทาไร รอดตัวได เพราะไมมัว ชางหัวมัน ยิ่งเขาใกล พระนิพพาน เห็นปานนั้น จงพากัน ใครครวญ ถวนทุกคน ฯ www.buddhadasa. www.skyd.th .buddhadasa. เรื่องนั้นนิด เรื่องนี้หนอย ลอยมาเอง ไปบวกเกง ใหเห็นวา จะฉิบหาย เรื่องเล็กนอย ตะบอยเห็น เปนมากมาย แตละราย รีบเขวี้ยงขวาง ชางหัวมัน.in.

www. อยาใหแส ไปฟงเรื่อง ปด ปด หู : : ที่เปนเครื่อง กวนใจ ใหหมนหมอง หรือเราใจ ใหฟุงซาน พาลลําพอง ผิดทํานอง คนฉลาด.in.buddhadasa.in.หัวขอธรรมในคํากลอน ๔๔ ปด . อนาจใจ . ปด ปด ปาก : อยาพูดมาก เกินจําเปน จะเปนคน.skyd.buddhadasa.buddhadasa.org www.ปด .org พ. ปากเหม็น เขาคลื่นไส ตองเกิดเรื่อง เยิ่นเยอ เสมอไป ถาหุบปาก มากไว ไดแทงทอง .th www.th . อินฺทปฺโฺ www.ปด ปด ปด ตา : : อยาสอดสาย ใหเกินเหตุ บางประเภท แกลงทําบอด ยอดกุศล มัวสอดรู สอดเห็น จะเปนคน เอาไฟลน ตนไป จนไหมพอง .

in.skyd.หมวดอุปมาธรรมคํากลอน ๔๕ เปด .th www.org พุทธทาส อินฺทปฺโฺ www.buddhadasa.org www.เปด .buddhadasa.th .in.เปด เปด เปด ตา : ใหรับแสง แหงพระธรรม ยิ่งมืดค่ํา ยิ่งเห็นชัด ถนัดถนี่ สมาธิมาก ยิ่งเห็ดชัด ถนัดดี นี่วิธี เปดตาใจ ใชกันมา ฯ เปด เปด หู : ใหยินเสียง สําเนียงธรรม ทั้งเชาค่ํา มีกองไป ในโลกหลา ลานลานป ฟงใหชัด เต็มอัตรา คือเสียงแหง สุญญตา คาสุดใจ ฯ เปด เปด ปาก : สนทนา พูดจาธรรม วันยังค่ํา อยาพูด เรื่องเหลวไหล พูดแตเรื่อง ดับทุกขได โดยสัจจนัย ไมเทาไร เราทั้งโลก พนโศก แล ฯ www.buddhadasa.

อีกทางหนึ่ง ตลึงแล แนใจนัก ถาใครผลัก ตกลง คงแดดิ้น กระทบกอน หินผา ใตวาริน แลวจะสิ้น ชีพไป ในวังวน มานึกดู เปรียบดั่ง สังสารวัฎฎ ดูผาด ๆ นากระหวัด ในลาภผล ที่ซอนอยู ในทุกข ปลุกใจคน ใหยอมทน ทุกขยาก บากบั่นไป.skyd.th . จนไดเกิด แกตาย ในวัฏฏะ ไมมีสะ ใจสราง อยางไหน ๆ ใครมองเห็น จงระวัง ยั้งจิตใจ อยาใหไพล พลัดตก นรกวน.buddhadasa.buddhadasa.org www.in.org www.buddhadasa.หัวขอธรรมในคํากลอน ๔๖ นั่ง ริม ธาร นั่งริมธาร ครุนวิจาร การเกิดดับ เปลี่ยนปุบปบ สายธาร ทะยานไหล เกิดไอเย็น ฟองฟุง จรุงใจ ดับรอนได โดยไมตอง ลองอาบกิน. www.in.th www.

หมวดอุปมาธรรมคํากลอน ๔๗ นั่งเหนือเมฆ รูสึกวา นาดู อยูเหนือเมฆ แสนวิเวก สุขใจ ดั่งในฝน เมื่อเมฆนอก เมฆใน ไมพัวพัน เปนสุขครัน สิ่งใด ไมมีปาน นั่งเหนือเมฆ แลวบางคน ยังกนเศรา อะไรเลา ติดมา ลองวาขาน หรือเงินทอง ติดตัง ทั้งการงาน ก็ตามมา รังควาญ เปนถานไฟ เห็นไหมเลา เมฆนอก ยังหลอกลวง ถึงใครลวง เลยได ก็ไมไหว ยังไมพน ทุกขทน หมนหมองใจ พนเมฆใน จึงจะเอก วิเวกจริง.buddhadasa.buddhadasa.in.skyd. ดูปวยการ ที่จะผาน เพียงเมฆกาย ไมทุกขทน มากมาย ดอกชายหญิง สวนเมฆจิต ปดบัง ควรชังชิง ยิ่งกวาลิง หลอกเจา ทําเราเพลีย อันเมฆกาย ที่จะกลาย เปนเมฆจิต ก็เพราะความ ขุนคิด จนจิตเสีย ถารูเทา ทัน .th www.org www.th .ทั่ว ไมงัวเงีย หยุดนัวเนีย ก็เย็นเหลือ เหนือเมฆเอย ฯ www.buddhadasa.org www.in.

กินขาวจานแมว อาบน้ําในคู นอนในกุฏิเลาหมู.in.th www.buddhadasa. สาม ส สาม ก สะอาด กิน สวาง กาม สงบ.หัวขอธรรมในคํากลอน ๔๘ อุปมาธรรมคํายอ . ตกนรกพลาง ควานิพพานพลาง เมื่อใด จิตวาง จากตัวกู ตัวกูเกิด เมื่อไร ที่ไหนกัน นิพพานก็ มีอยู ณ จิตนั้น สังสารวัฏฏ ก็พลัน เกิดขึ้นแทน.buddhadasa.org www. เกียรติ. www.in.th . สิบสาม ฟ :ศีลธรรมมัน แฟบ การศึกษามัน เฟด ประชาธิปไตยมัน เฟอ ยุวชนมัน ฟุง การปกครองมัน เฟอน การเมืองมัน ฟุบ สังคมมัน เฟะ เศรษฐกิจมัน ฟาม ศาสนามัน ฟน วัฒนธรรมมัน เฟยว ประเทศชาติมัน ฟอน รัฐธรรมนูญมัน ฟาง ความเปนไทยมัน เฟอย คติ ๑.org คติ ๒.skyd. ฟงยุงรองเพลง www.buddhadasa. กินขาวจานแมว อาบน้ําในคู เปนอยูอยางทาส มุงมาดความวาง เปนอยูอยางตายแลว พบแกวในมือ แจกของสองตะเกียง.

skyd.buddhadasa. ดลนิพพาน เขาชวยสง จมไมลง "บาดี" เอย ฯ อะไร ที่ไหน www.org www.หมวดอุปมาธรรมคํากลอน ๔๙ บา ดี ยิ่งทําดี ถาใจอยาก ใหผูคน คือยอมตัว ไมตองการ คงตองการ ใหลอยลม ตองประสงค จะยิ่งมี ดีเดน ทั้งผอง อยูใต มรรคผล แตให ลองไป แตเทานี้ : นรกมาก เปนเจาขรัว ตองยอมกลัว ปญญา ยุง .th www.buddhadasa.buddhadasa.in.th .in.org อัน ความงาม อันความดี ความเปนพระ นิพพาน ดิ่ง มีอยูตาม อยูที่ละ อยูที่เพียร อยูที่ตาย หมูซากผี สละยิ่ง บวชเรียนจริง กอนตาย เอย ฯ www.

buddhadasa.org www.หัวขอธรรมในคํากลอน ๕๐ ๓ หมวด เตือนตน หลักของคนทุกวันนี้ ถาเอาเปรียบ เขาไมได ก็วา "ไมถูก" ถึงวันดี เกิดมี เกลือจิ้มเกลือ คนพวกนี้ มีโลก ของตัวเอง ไมยอมรับ อะไรหมด แมกฎกรรม ไกลจากสัตว ไปทุกที ที่วาเจริญ ใชสงคราม ตัดสินความ ไมครามกลัว ถาจูงจมูก ไดทุกที ก็วา "ดีเหลือ" รองวา"เบื่อ" โลกอะไร ? ไมเปนธรรม.in.skyd. ถายึดมั่น แลวห้ําหั่น กัดเอา อยาเขลาเอยฯ บาปใหญ .th .org คิดวาดี กวาเขา ซิเราแย มันเพียงแต ดีกวาคน ที่บาปใหญ สวนตัวเอง บาปลึก นึกใหไกล มันบาปเบา อยูเมื่อไร ใหนึกดู เขาติดซาย. ชั้นที่อรอย แนนิ่งไป.เกียรติ สารพัด กลี หรือ ศรี ความชั่วดี บุญหรือบาป จงทราบกัน.กาม. ไปตามเพลง ของกิเลส ที่อุปถัมภ ความเปนธรรม นั้นคือ "ได ตามใจตัว" หาสวนเกิน มาเทิดไว ใสเกลาหัว วาความชั่ว จะไหมโลก เปนโคกไฟฯ ยึดมั่นมันกัดแน ชอบยึดมั่น ระวังมัน จะกัดเอา อุปาทาน กอดรัด มัดวิญญาณ ยึดสิ่งใด สิ่งนั้น แหละมันกัด หรือแมบุคน ภรรยา และสามี แมรสสุข ที่อรอย อยูกับใจ จะกลายเปน ยักษา ขึ้นมาพลัน เพราะความเขลา ยึดมั่น มีตัณหา อยูดีดี ก็เปนบา มาทันที. เราติดขวา. กิน.buddhadasa. ถามานึก มันยังติด เหลือลึก กันทั้งคู แมติดซาย เลวกวา ไมนาดู แตติดขวา มันก็หรู อยูเมื่อไร มันเพียงแต ดีกวาคน ที่ยังเลว สวนตัวเอง ก็ยังเหลว ไมไปไหน เฝาเกลียดซาย รักขวา เปนบาใจ มันก็โผล พลัดหาง ทางนิพพาน ฯ www.in.บาปลึก ? www.buddhadasa.th www.

skyd.หมวดเตือนตน ๕๑ ตัวกู มิไดมี. อันตัวกู เองหนอ ก็ไมมี ทรัพยของกู จะมี ไดอยางไร ลูกเมียกู มันจะมี ที่ไหนได เพราะตัวเอง มันก็ไม มีตัวกู ฯ ทําไมโง ? "หู .in."กู" อยาใหมี เหลืออยู เหมือนอยางผี เหลือกันไว แตปญญา และปรานี อยาใหมี "กู" .in."สู" ก็หายไป หมด "กู" .th ."สู" เสียได เปนเรื่องดี ฯ รักสงบ ชวนกันถอน ซึ่ง"สู" .org www.buddhadasa.buddhadasa."สู" เหลืออยูเวย ฯ อันธรรมชาติ ผี"กู" และผี"สู" มันเปนคู กัดกัน ชั้นเปดเผย เขาสิงจิต เมื่อไร เปนไมเสบย อยาเลี้ยงเลย ผีทั้งสอง ตองขับไป ฯ www.buddhadasa.org www.หาง" ยังมี อยูทนโท ดวยเหตุนี้ จึงเห็นมี แตใครใคร ไฉนโง ไมเห็น อันนั้นได เปนศัตรู ทั้งสิ้นไซร ! แสนโงจริง ฯ ระวัง ผี "กู" ผี "สู" อันความจริง "กู" ."สู" มิไดมี แตพอโง ก็เปนผี โผลมาได พอหายโง "กู" .th www.

in.buddhadasa. ฉันเกงกวา คนตั้งแสน เปนแมนมั่น ทําไมแก ไมกลัวฉัน นาขันเอย ฯ www. [ใหเฉพาะบุคคล] www.th www.org ฉันมีปญ .ญาลน จนหัวโต ฉันอยากฆา ตัวตาย ใหใครใคร ฉันมีดี อะไร ๆ ไมแกลงวา หัวฉันโต กวาหัวชาง ไมแกะกัน พวกแกโง ดูหมิ่นฉัน กันจนได ไดเขาใจ วาใครโง โขกวากัน.หัวขอธรรมในคํากลอน ๕๒ ตัวกู . พอหายโง "ตัวกู" ก็หายไป หมด"ตัวกู" เสียไดเปนเรื่องดี. ๑๓ กย.buddhadasa. เหตุดังนั้น จงถอน ซึ่ง "ตัวกู" และถอนทั้ง "ตัวสู" อยางเต็มที่ คงมีแต ปญญา และปรานี หนาที่ใคร ทําไดดี เทานี้เอย ฯ. ๑๙ เมื่อกูเกง.buddhadasa.org www.ตัวสู [โอวาทใหเฉพาะคน] อันความจริง "ตัวกู" มิไดมี แตพอโง มันก็มี ขึ้นจนได.skyd.in.th .

ตัวสู อันความจริง แตพอเผลอ พอหายเผลอ หมด"ตัวกู" สหายเอย และถอนทั้ง มีกันแต หนาที่ใคร "ตัวกู" มันเปนผี "ตัวกู" เสียได จงถอน "ตัวสู" ปญญา ทําใหดี มิไดมี โผลมาได ก็หายไป เปนเรื่องดี .th www.buddhadasa.th . ก็หายไป เปนเรื่องดี .ของสู อันความจริง แตพอเผลอ พอหายเผลอ หมด "ของกู" สหายเอย และถอนทั้ง ของเปลี่ยนไป เพราะไมมี "ของกู" "ของกู" มี "ของกู" เสียได จงถอน "ของสู" เปลี่ยนมา ของใคร มิไดมี ขึ้นจนได. ซึ่ง "ตัวกู" อยางเต็มที่ และปรานี เทานี้เอย ฯ www.in.buddhadasa. ซึ่ง "ของกู" อยางเต็มที่ ทุกนาที ที่ไหนเอย ฯ ตัวกู .org www.in.หมวดเตือนตน ๕๓ ของกู .buddhadasa.skyd.org www.

buddhadasa.หัวขอธรรมในคํากลอน ๕๔ ตัวกู กับ ตัวกู."สู" ก็หายไป พอโงใหม โผลใหม ดูใหดี. เหตุดังนั้น คุมความตริ มิใหเกิด เปนสุชน หมั่นระวัง ทันควัน "ตัวกู" เพราะสุจิต ตั้งสติ หมั่นฝกฝน อยูในตน วิศิฏฐเอย ฯ www.buddhadasa.skyd.ทุจิต ทุจิต เฝายกหู เขาตักเตือน เฝาคลุมคลั่ง คือจิต ชูหาง อยางไร เดือดพลาน เกิด"ตัวกู" อยางบาหลัง ไมยอมฟง เผาผลาญใจ.th www.buddhadasa. สุจิต สอาดอยู สวางอยู สงบอยู คือจิต ดวยสภาพ เพราะเห็นตาม เพราะเย็นได วาง "ตัวกู" อันผองใส ความจริงไป ไมรอนรน.th .in.org www. ที่ดอยกวา สูวากู ก็มีดี ที่เดนกวา ขมขี่ เขาเขาไว ที่พอกัน กันทา ไมวาใคร ลวนแตใคร โดงเดน เปนธรรมดา.org www.in. เอาพระธรรม กวาดลาง อยางไมกวาด สําหรับฟาด หัวสัตว ที่ขางฝา ตกกระเด็น เปนเหยื่อ แกไกกา ที่เกงกวา คืออยาโง ใหโผลเอย ฯ สุจิต . แตละขาง ตางยึด วา"ตัวกู" จึงเกิดการ ตอสู กันอยางผี ตางหมายมั่น แกกัน ฉันไพรี ทั้งเปดเผย ลับลี้ มีทั่วไป. อัน "ตัวกู" "ตัวสู" มิไดมี แตพอโง มันเปนผี โผลมาได พอหายโง "กู" .

หมวดเตือนตน ๕๕ มีอยูแลว ขณะใด นิพพานก็ พอ "ตัวกู" สังสารวัฏฏ จิตไม ปรากฏอยู เกิดได ก็พลัน มี "ตัวกู" ณ จิตนั่น ในจิตนั้น ปรากฏแทน ฯ รักสงบ รักสงบ และลืมทั้ง มีสติ หนาที่ใคร จงลืม "ตัวสู" ปญญา ทําใหดี .in.th www. มันจะดู วุนวาย คลายคนบา มันคึกวา "กู .กู" อยูร่ําไป.in. ถาจะอยู ในโลกนี้ อยางมีสุข มันจะสุม เผากระบาล ทานทั้งวัน เปนของกู ในอํานาจ แหงตัวกู อยางนอย เปนนกเขา เขาตํารา จะหามา มีไว ใชหรือกิน โดยไมตอง มั่นหมาย ใหอะไร ๆ อยาประยุกต สิ่งทั้งผอง เปนของฉัน ตองปลอยมัน เปนของมัน อยาผันมา. ซึ่ง "ตัวกู" อยางเต็มที่ และปรานี เทานี้เอย ฯ www.buddhadasa.buddhadasa.org www.ของ .skyd. ตามระบิล อยางอิ่มหนํา ก็ทําได ผูกยึดไว วา "ตัวกู" หรือ "ของกู" ฯ www.org มีโดยไมตองเปนของกู.buddhadasa.th .

สิ่งรูจัก ยากที่สุด กวาสิ่งใด สิ่งนั้นคือ ตัวเอง หรือตัวเรา ที่พระดื้อ เณรดื้อ และเด็กดื้อ เพราะความรู เรื่องตัวกู มันไมมี อันตัวกู ของกู ที่รูสึก สวนตัวธรรม เปนตัวจริง ที่ยิ่งยง ไมมีสิ่ง ไหนไหน ไดยากเทา ที่คนเขลา หลงวากู .in. ไมจับยุด วา "ของกู" รูวิถี มีอยางนี้ ยอมไมเกิด ตัวอัตตา.หัวขอธรรมในคํากลอน ๕๖ มีโดยไมตองมีผูมี.buddhadasa. ไมตองกอด ไฟนรก ระหกระเหิน ขอชวนเชิญ ใหรูมี อยางนี้แล ฯ สหายเอย ! สหายเอย "ตัวเรา" มิไดมี แตพอเผลอ "ตัวเรา" มี ขึ้นมาได พอหายเผลอ "ตัวเรา" ก็หายไป หมด "ตัวเรา" เสียได เปนเรื่องดี .รูจักดี. เพราะสติ อันประเสริฐ คอยกันทา นี้เรียกวา รูจักมี ที่เกงเกิน.th www."เขา" เบาเหลือเอย ฯ www. สหายเอย จงถอน ซึ่ง"ตัวเรา" และถอนทั้ง "ตัวเขา" อยางเต็มที่ ใหมีแต ปญญา และปรานี อยาใหมี "เรา" . ไมมีรื้อ มีสราง อยางหมุนจี่ หรือมีอยาง ไมมี ที่ถูกตรง เปนตัวลวง เหลือลึก ใหคนหลง หมดความหลง รูตัวธรรม ล้ําเลิศตน ฯ www.buddhadasa.skyd.org www.th .buddhadasa.in. ถามีอะไร แลวใจ รูสึกเหนื่อย มีทั้ง "กู" ทั้ง "ของกู" อยูอัตรา ถามีอะไร มีไป ตามสมมุติ แหงจิตใจ ไมวิปริต ผิดวิธี ฉะนั้นมีอะไร อยาใหมี อัตตาเกิด สมบูรณดวย สัมปชัญญ และปญญา เปนศิลปะ แหงการมี ที่ชั้นยอด มีอยางวา วางอยางมี มีไดเพลิน สํานึกเรื่อย วากูมี อยางหนี้หนา นั่นอัตตา มาผุดขึ้น ในการมี.org สิ่งที่รูจักยากที่สุด.

อันศัตรู คือ ผูสอน สัจจธรรม วาอาฆาต นั้นคือ น้ําสกปรก อยาเก็บไว ในใจ ใหใจฟก จะเวียนวก วายสงสาร นานนักเอย.th www.หมวดเตือนตน ๕๗ จงรูจักตัวเอง. สังขารไร ตนตัว มัวแตหมุน พนบาปบุญ ชั่วดี มีนิพพาน ฯ ศัตรูคือผูจูมาสอบไล.in.skyd. "จงรูจัก ตัวเอง" คํานี้หมาย ขางฝายดี มีไว ในดวงมาน จงรูจัก ตัวเอง คํานี้หมาย จึงสาระแน แตจะทํา บาปกรรมไกล จงรูจัก ตัวเอง คํานี้หมาย ไปตามเหตุ ปจจัย ที่ไส – รุน มีดีราย อยูเทาไร เรงไขขาน ขางฝายชั่ว รีบประหาน ใหหมดไป. วาในกาย มีกิเลส เปนเหตุใหญ ตองควบคุม มันไว ใหรักบุญ.th . อันศัตรู คือ ผูจู มาสอบไล หรือดีแต จะโกรธยืน เปนฟนไฟ ใหรูได วาเรามี ดีเทาไหน บังคับใจ ไวไมอยู สักครูเดียว. www.buddhadasa.org www.เลีย้ ว ไปเปนมาร พลานนรก.buddhadasa.buddhadasa.org อันศัตรู คือ ผูสรร สวรรคให ตรงที่ได มีจิต คิดเฉลียว วาอดกลั้น นั่นแหละนะ เปนพระเทียว ไมอด.in. เหตุฉะนั้น ศัตรู คือผูให เพราะผูรับ รับไมเปน อยางเชนเคย แตกลายเปน ผูราย เหตุไรเหวย ถารับเปน พวกเราเอย หมดศัตรู ฯ www.

เพื่อไพรฟา ฟูธรรม พร่ําสะสาง ทายาทอยาง กอนมา ภาระเอย ฯ ชาติ ศาสนา พระมหากษัตริย.skyd.in. ไมมีกาย ใจจะอยู อยางไรได ไมมีใจ ก็เหมือนตาย ซากกายนอน. มีชีวิต มีใหดี ตองมีชาติ สองนั้นจะดี ตองมี ธรรม . www. หมวดอธิบาย ธรรมะจากภาพ.buddhadasa. ภาระแหงเจาตนหลวง.หัวขอธรรมในคํากลอน ๕๘ ๔.org พุทธะตัวจริง คือความเบงบานถึงที่สุดของธรรมชาติแหงความเปนพุทธะ ซึ่งมีอยูแลวในทุกคน.buddhadasa.ราชา ประเทศชาติ เหมือนรางกาย ใหคิดดู ศาสนา นั้น เหมือนใจ ฝายนามกาย มหากษัตริย เหมือนสติ และปญญา รวมกันไป คลายกับงาน สหกรณ ชาติวิลาส นั้นตองมี ศรีศาสนา เปนหัวหนา และตัวอยาง ทุกอยางไป. เจาตนหลวง หวงประชา เปนภาระ เจาตนหลวง หวงชาติ ราชการ เจาตนหลวง ยังหวง ศาสนา เจาตนหลวง หวงสืบ พระวงศ. www. ที่บัญชา กายและใจ ใหเปนสมร ไมมวยมรณ ไทยเจริญ เกินเปรียบเอย ฯ บัวยิ่งบาน เต็มที่ ยิ่งมีมาก เหตุดังนั้น บัวที่เริ่ม จะบานจริง ผูมีพระภาค ยิ่งพอ พระทัยยิ่ง อยากลอกกลิ้ง ลอหลุบ หุบเสียเอย ฯ www.th บัวที่เริ่มบาน.org www.in.วาง- ดังจอมพระ หวงสัตว ในสงสาร ดั่งสมภาร หวงวัด สมบัติกลาง.th .buddhadasa.

เพราะเหตุวิญ . จะตกตะลึง ใจสั่น อยูหวั่นไหว รูจักได จักปรีดี "อยูนี่เอง".buddhadasa.org www. งดงมงาย ตายดาน หยุดโฉงเฉง วาไมเกง ไมสวย ไมรวยบุญ ฯ จงรูจักตัวเอง.ญาณรับ แตเสียงนั้น เปนเสียงอัน ดังสุด จะพรรณนา. "จงรูจัก ตัวเอง" คํานี้หมาย หานอกตัว ทําไม ใหปวยการ ในดอกบัว มีมณี ที่เอกอุตม "การตรัสรู หรือรู สิ่งใดใด วาคนพบ แกวได ในตัวทาน ดอกบัวบาน อยูในเรา อยาเขลาไป.th www.buddhadasa.th .org www.buddhadasa. ดูใหดี พระองคมี อยูหลังมาน เฝาเรียกหา ดุจเหาหอน หอนหาเปน เพียงแตแหวก มานออก สักศอกหนึ่ง จะรูจัก หรือไม ไมแนใจ เชิญพวกเรา เอาภาร "การแหวกมาน" ทําลายลาง อวิชชา อยามัวเกรง อยูตลอด อนันตกาล ทานไมเห็น ไมรูเชน เชิงหา ยิ่งหางไกล.in. เพื่อมนุษย คนหา มาใหได ลวนมาจาก ความรู ตัวสูเอง" ฯ มือฉันตบ ขางเดียว สงเสียงลั่น เสียงมือฉัน ดังกอง ทั้งโลกัย เสียงความวาง ดังกลบ เสียงความวุน เสียงสงบ กลบเสียง ทั้งโลกา เสียงของโลก ดังเทาไร ไมไดยิน เปนเสียงซึ่ง ผิดเสียง อยางสามัญ มือขางเดียว ตบดัง ฟงดูเถิด ไมยึดมั่น อารมณใด ไมนําพา มือทานตบ สองขาง จึ่งดังได เสียงมือทาน ดังไกล ไมกี่วา.หมวดอธิบาย ธรรมะจากภาพ ๕๙ พระองคอยูที่หลังมาน. www.in.skyd. ทั้งมีคุณ กวากัน ทางหรรษา หูของขา ไดยิน แตเสียงนั้น. แสนประเสริฐ คือจิต ไมใฝหา มันรองทา เยยทุกข ทุกเมื่อเอย ฯ เสียงมือตบขางเดียว.

buddhadasa. อาบอะไร ลางกันใหญ ดูใหดี ไมนาดู นั่นแหละดู ใหดีเวย อาบที่หนึ่ง นั่นลาง สวนรางกาย ภาพพวกเซ็น อาบเปน ตัวอยางดู อาบที่สอง จองลอง ไลกิเลส เที่ยวยึดนั่น ยึดนี่ ที่กอบกํา เอาน้ําคือ "ธรรมะ" เขาชะลาง อะไรมา ไมยึดมั่น ไมขันคู∗ ยามอาบลาง ทาทาง ไมนาดู ยามชะลาง แสนยาก ลําบากมี ดูลางกัน เต็มที่ ไมมีเฉย ขอเฉลย อรรถอาง ลาง "ตัวกู" ยอมทําได โดยขยัน หมั่นเช็ดถู ลางตัวกู กันอยางหนัก ดวยรักทํา. ที่เปนเหตุ เผลอไพล ไถลถลํา เอามาทํา เปน "ตัวกู" และ "ของกู". พอสิ้นฤทธิ์ ก็ตระหลบ หนทางเห ไมเถล ไถลไป ที่ไหนเลย. ไมมีทาง ไปไหน สหายเอย ความหยุดเฉย เปนเนื้อแท แกธรรมแลฯ เชนนกเขา www. ใหสวาง สะอาดสิ้น สงบอยู "สิ้นตัวกู" เปนวิมุตติ ดีสุดดี.หัวขอธรรมในคํากลอน ๖๐ ปฏิบัติเพื่อความสะอาด.th www.buddhadasa.th .skyd.in.org "เสียงขลุยหวาน กลับมา หากอไผ" วาลําไผ ตัดไป จากไผกอ เสียงก็หวน กลับมา หากอไผ เหมือนไอน้ํา จากทะเล เปนเมฆา เหมือนตัณหา พาคน ดนพิภพ วิ่งมาสู แดนวิสุทธิ์ หยุดเกเร "อันความวุน วิ่งมา หาความวาง ในที่สุด ก็ตองหยุด เหมือนอยางเคย ∗ จงคิดให เห็นความ ตามนี้หนอ ทําขลุยพอ เปาได เปนเสียงมา. www.in. เปาเทาไร กลับกัน เทานั้นหนา กลายเปนฝน กลับมา สูทะเล.buddhadasa. อาบเสร็จแลว สวยหรู ชูศักดิ์ศรี ลุถึงที่ สุขลวน ชวนชมเอย ฯ เสียงขลุยกลับมากอไผ.org www.

คนนั่งจัด บุบผชาติ ก็คาดคิด ความคิดนึ้ ถูกพี แลวหรือยัง คิดดูเถิด พวกถนัด จัดมาลัย ใครจัดใคร แยไป ใหนึกดู ดูใหดี พวกคน หลงดอกไม ในทันที ที่คนจัด .buddhadasa. คือพวกที่ หลงมัน ทุกแหงหน ไมเคยพน บุบผชาติ คาดมัดใจ ฯ ไหวพระพุทธรูป. พุทธรูป หินหรือแกว มักพาเขลา อะไรเลา มาหมอบไหว ใหยุงเอย" ฯ www.หมวดอธิบาย ธรรมะจากภาพ ๖๑ ดอกไมจัดคน. ถาในใจ สงสัย มันก็เขว มันไหลเท ออกจากใจ ขางในเรา. ลิงโลดใจ วาจัด ไดสวยหรู อยาหลงรู แตวาตน จัดมาลัย.in. อาจารยขา กอนศิลา บานขาเจา ทําพุทธรูป กันเถิดหนา เลิศกวาใคร "ถาอยางนั้น ไมไดแลว ไมไดแน ขืนทําไป ไมมั่น มันปวยการ ถาในใจ เชื่อมั่น มันก็ได เปนพุทธจริง ตรงที่ใจ ไมเกเร พุทธะจริง ขางในมี ดีอยูแลว มีพุทธจริง แลวจะวิ่ง เที่ยวหาเอง ลุกขึ้นเตน เราเรา นาเลื่อมใส "ออ ทําได" ! แนหนา ทานอาจารย.buddhadasa.buddhadasa.th www. มันมัดทาน ใจไข อยูไหวไหว มันรวบใจ คนมัด ในบัดดล.org www.org www.ดอกไมไป ดอกไมจัด คนบาง อยางภาพนี้ เด็กผูใหญ ไพรผูดี มีหรือจน วาพิชิต มันได ตามใจหวัง มันจัดใคร เขาใหมั่ง หยั่งคิดดู.th . เหตุวาแก สงสัย ไมฉาดฉาน พุทธรูป ตายดาน เพราะลังเล.in.skyd.

ก็ไมถูก เขี้ยวงู อยูเสมือน มีเคาเงื่อน เหมือนพระ. อยูเหนือกรรม เหนือทุกข เปนสุขสันติ์ รีบพากัน ทําตาม ยามนี้เอย ฯ เตาหินตาบอด.skyd.หัวขอธรรมในคํากลอน ๖๒ อยูใหเหมือนลิ้นงูในปากงู.buddhadasa. นั่นลูกตา มองเห็น ไมเปนหมัน อยูในโลก อยางไร ไมทรมาน อยูใหเหมือน ลิ้นงู ในปากงู อยูในโลก ไมเคยถูก เขี้ยวโลกีย คิดดูบาง นั่งได ในปากงู นั่งในหอง แสนสบาย ภายในเรือน อยูในโลก ไมกระทบ โลกธรรม ใครมีตา รีบเคารพ นอบนบพลัน เขาใชมัน เล็งแล แกปญหา พิจารณา ตรองไป ใหจงดี. และประหาร อวิชชา ไยวาขํา เปนความวาง มีประจํา อยูร่ําไป. คิดดูเถิด คนเอย อยาไถล ควาเอาไว แตคัมภีร ดีเหลือเอย" ฯ www.in.buddhadasa. ไมเคยถูก เขี้ยวงู อยูสุขศรี เปนเชนนี้ อุปมา อยาฟนเฟอน.ภควันต.buddhadasa.org www.th www. "โอ ! เตาเอย ขอถาม ความสักอยาง ตัวเปนหิน ตาก็บอด ยอดเวรกรรม "มนุษยเอย เราจะบอก กรอกหูเจา ธรรมของเจา คือตํารา บาพอดู ที่เปนหิน หมายถึงเย็น อยางนิพพาน ความหนวกบอด ยอดสงบ ลบลางกรรม อันตํารา นั้นมิใช พระธรรมเลย จะมีธรรม กันบาง ชางกระไร ดูทาทาง ของเตา เรานึกขํา มีพระธรรม อยูบนหลัง ยังไมรู" ตัวเราเอง แหละคือธรรม ตําตาอยู ธรรมของตู คือตัวตู อยูที่ธรรม.org www.in.th .

buddhadasa. มีแตการ จัดใจ ใหสบสันติ์ หรือลอกกัน ใหเลอะไป ไมหยุดเอยฯ ผูดับไมเหลือ.th .org www. พระคัมภีร ยังมิใช องคพระธรรม ครั้นนานเขา คัดลอก กันสืบมา คัดพลาง ฉงนพลาง ชางอึดอัด ยิ่งเปนปราชญ ยิ่งแกไป ไดไกลครัน สวนพระธรรม ล้ําเลิศ ประเสริฐแท ธรรมของใคร ใครเห็น ตามเปนจริง ทั้งมิอาจ ถายทอด วิธีใด ไมมีทาง ซื้อขาย หรือใหปน มีไวเพียง อานจํา เมื่อศึกษา เพียงแตเขียน อักขรา ใหคลายกัน. ไมมีใคร อาจแก ใหยุงขิง มิใชสิ่ง คัดลอก หรือบอกกัน. อยาเขาใจ ไปวา ตองเรียนมาก ถารูจริง สิ่งเดียว ก็งายดาย : เมื่อเจ็บไข ความตาย จะมาถึง ระวังให ดีดี "นาทีทอง" ถึงนาที สุดทาย อยาใหพลาด ดวยจิตวาง ปลอยวาง ทุกสิ่งอัน ตกกระได พลอยกระโจน ใหดีดี สมัครใจ ดับไมเหลือ .skyd. ตั้งสติ ไมประมาท เพื่อดับขันธ สารพัน ไมยึดครอง เปนของเรา. เมื่อไมเอา ตองปฏิบัติ ลําบาก จึ่งพนได รูดับให ไมมีเหลือ เชื่อก็ลอง.in.buddhadasa.th www.in.buddhadasa.org www. ตัวไมชัด เดาไป คลายในฝน ยิ่งแกมัน ก็ยิ่งเลอะ ไมเจอะจริง. อยาพรั่นพรึง หวาดไหว ใหหมนหมอง คอยจดจอง ใหตรงจุด หลุดไดทัน. จะถึงที่ มุงหมาย ไดงายเขา ก็ดับ "เรา" ดับตน ดลนิพพาน ฯ www.หมวดอธิบาย ธรรมะจากภาพ ๖๓ ยิ่งคัดลอกยิ่งเลอะเทอะ.

buddhadasa.buddhadasa. ถาฝนอิฐ ก็ฝนให ไมมีเหลือ ไมมีเชื้อ เวียนไป ในสงสาร ฝนความวุน เปนความวาง อยางเปรียบปาน ฝนอิฐดาน ใหเปนเงา เราบาเอง"ฯ www. ลวนแตสง เสียงจา ทุกหัวระแหง วาทุกสิ่ง รองแสดง บทพระธรรม. มันปรึกษา ขอความ ที่งามขํา ดวยจิตวาง เพราะวางธรรม ทั้งปวงเอย" ฯ ฝนอิฐเปนกระจกเงา.in.org www.หัวขอธรรมในคํากลอน ๖๔ จิตวางไดยินหญาพูด.buddhadasa.th www. "นั่นแหละเนอ มันสอนไห แลวไมเบา วาใหเราหยุดหา หยุดบาไป.in. อยาหลงตู มันเขา เพราะความเขลา จะตองเศรา โศกระบม ตรมใจแรง. พระพุทธะ ตรัสรู จิตอยูวาง เหมือนมันฟอง ตัวเอง เซ็งแซไป มาเพื่อเปน ตัวกู หรือของกู เอาของเปน อนัตตา มาเปนเรา แมกรวดดิน หินไม และใบหญา คนจิตวุน ไมเขาใจ ไมระแวง ครั้นจิตวาง จะไดยิน แมใบหญา วา "ทําไฉน สัตวทั้งหลาย จะรายรํา ไดยินสิ่ง ทุกอยาง แถลงไข วาไมมี สิ่งไหน นายืดเอา.org www.skyd.th . ศิษยวอนถาม อาจารย ฐานรอนใจ "ทําอยางไร ไปนิพพาน อาจารยขา" "ออ มันงาย นี่กระไร บอกใหนา คือคําวา ฝนอิฐเปน กระจกเงา" "อาจารยครับ เขาคงวา เราบาใหญ แมฝนไป ฝนไป ก็ตายเปลา". ไมมีใคร ฝนอิฐ เปนกระจก ไมตองยก มากลาว เขาใจไหม นิพพานนั้น ถึงได เพราะไมไป หมดตนไซร วางเห็น เปนนิพพาน.

ไมเขาใจ ตัดได อยางไรหนา จึงนับวา ผูฉลาด สามารถเอย ฯ www.หมวดอธิบาย ธรรมะจากภาพ ๖๕ อริยมรรคมีองคแปด.buddhadasa. แมน้ําคด สวนน้ํา นั้นไมคด กายกับใจ ไมลามก ไมวกวน จิตลวนลวน นั้นเปน ประภัสสร กิเลสเปรียบ ลําน้ํา ที่เลี้ยวลด อันจิตวาง มีได ในกายวุน ในสงสาร มีนิพพาน อยูมากพอ พระตรัสให ตัดปา อยาตัดไม รูแยกน้ํา จากแมน้ํา ตามวามา ไมแกลงปด ดูใหดี มีเหตุผล แตกิเลส แสนกล นั้นเหลือคด.buddhadasa.in.th .skyd.org www.th www.in.org www. มนุษยผาน ไปได โดยเหมาะสม ในธารธรรม งามอุดม สะดวกดี. ในน้ําขุน มีน้ําใส ไมหลอกหนอ แตละขอ งวยงง ชวนสงกา.buddhadasa. กิเลสจร ครอบงํา ทํายุงหมด จิตเปรียบน้ํา ตามกฎ ไมคดงอ. ใหทุกทาน ตามมา อยาผันหนี ถึงบุรี นิรวาณ กอนการตาย ฯ แมน้ําคด น้ําไมคด. พญานาค หกเศียร เฉวียนฉวัด ตา หู จมูก.ลิ้น กายใจ ไลพัลวัน พญาครุฑ ยุดขยํา กํานาคไว ดวยเรือฝูง แปดลํา ทวนน้ําลม มีมนุษย ถึงกอน วอนเรียกขาน ขอจงชวย กันและกัน ใหทันที เที่ยวขบกัด อารมณหก อยูผกผัน รูป เสียง กลิ่น รส ฉวิกระสัน ธรรมารมณ.

รีใส ในบึงบัว. วาไมตอง เสียเที่ยว เที่ยวคนหา เหมือนเที่ยวหา หนวดเตา ตายเปลาแล. อยูเหนือความ ทุกขโศก ทุกกระแส ไมอยูแค พื้นโบสถ โปรดคิดดู.th .th www.buddhadasa.org www. ลอยพนไป เหนือฟา ที่เทพอยู ไมมีอยู ไมมีตาย สบายเอย ฯ www.buddhadasa.หัวขอธรรมในคํากลอน ๖๖ สาหรายเขียนพระไตรปฎก. เสนสาหราย กายกัน หนาหนั่นนัก ประสานสอด ทอดไป ไมลดลา คือมันเขียน คัมภีร ที่ครบครัน สภาพธรรม สัจจธรรม ประจําตัว เปนหลักชี้ ชีวิต ไมผิดพลาด อยูในเสน สาหราย ที่กายกัน ตาผูใด ไมบอด สอดสองดู ดังศึกษา ปฎกไตร ไดประจํา เปนลวดลาย ยายยัก หลายหมื่นทา จนทั่ววา .buddhadasa.in.org www. แสดงซึ้ง ถึงขนาด ประสิทธิ์สันติ์ สารพัน สัญญลักษณ หลักพระธรรม. ทั้งวินัย สุตตันต ภิธรรมทั่ว ธรรมชาติ พันพัว ทั่วถึงกัน.skyd.in. ก็จะรู ความหมาย ไดยังค่ํา เปนเครื่องนํา สัตวรอด ตลอดเอยฯ พนแลวโวย ! บัดนี้เมฆ ลอยพน ยอดเจดีย เมฆรวมตัว เปนภาพ พิสดาร ตะโกนรอง บอกสหาย สิ้นทั้งผอง อนันตสุข ในโลกนี้ ที่หวังมา สุขแทจริง จิตไมวิ่ง ไปตามโลก มือเทาเหนียว เหนี่ยวขึ้นไป คลายตุกแก ลอยเหนือยอด โบสถไป ในเวหา ถึงความวาง หางพน จากตัวกู ทั้งโรงโบสถ มากมี และวิหาร บอกอาการ "พนแลวโวย" โปรยยิ้มมา.

ที่เดนกวา ขมขี่ เขาเขาไว ลวนแตใคร โดงเดน เปนธรรมดา. สําหรับฟาด หัวสัตว ที่ขางฝา ที่เกงกวา คืออยาโง ใหโผลเอย ฯ www.org www. พร่ําพรรณนา ใหระวัง ใหสังหรณ ทุกทุกตอน อนิจจัง อนัตตา.buddhadasa.buddhadasa. รอยไสเดือน เกลื่อนไป ในผิวดิน มีความหมาย วากระไร ใครสงกา คือจดหมาย ไสเดือน เตือนมนุษย ทั้งคืนวัน ขยันเขียน เวียนทําไป มันพร่ําบอก พร่ําสอน พร่ําวอนวา วาสรรพสิ่ง เปลี่ยนไป ไมถาวร มันใหอัต -ถาธิบาย หลายแสนอยาง รอยไสเดือน เกลื่อนทั่ว พสุธา เปนลวดลาย หลายระบิล หลายทวงทา หรือเห็นวา ไรสิ่ง นาสนใจ. ไมรูสิ้น รูสุด มาแตไหน มนุษยอาน หรือไม ไมอาวรณ.skyd.buddhadasa.org www.หมวดอธิบาย ธรรมะจากภาพ ๖๗ ไสเดือนเขียนจดหมายถึงมนุษย.th ."สู" ก็หายไป แตละขาง ตางยึด วา "ตัวกู" ตางหมายมั่น แกกัน ฉันไพรี ที่ดอยกวา สูวากู ก็มีดี ที่พอกัน กันทา ไมวาใคร เอาพระธรรม กวาดลาง อยางไมกวด ตกกระเด็น เปนเหยื่อ แกไกกา แตพอโง มันเปนผี โผลมาได พอโงใหม โผลใหม ดูใหดี. อัน "ตัวกู" "ตัวสู" มิไดมี พอหายโง "กู" . อุทาหรณ ตางตาง ครบทุกทา ก็เพราะวา ไสเดือนรัก คนนักเอย ฯ ตัวกู กับ ตัวกู.in.th www. จึงเกิดการ ตอสู กันอยางผี ทั้งเปดเผย ลับลี้ มีทั่วไป.in.

in.th . จาก "อนันต" สู "อนันต" นั้นเห็นอยาก คนสวนมา งันงง ตรงความหมาย "ไมสิ้นสุด ทั้งฝายเกิด และฝายตาย ภาษาคน ไมขวนขวาย มาฟงยิน.buddhadasa. จะหมดทุกข ตองไป เหนือสิ่งคู เผากิเลส ตองอยู ใจกลางไฟ.กาล. เผากิเลส สิ้นไป เหลือมรรคผล ดับแลวพน ทะเลไฟ ฝาไปเอย ฯ จากอนันตะ สู อนันตะ. เหมือนสังขตะ ธรรมธาตุ ปรุงแตงกัน เนืองอนันต มิรูสิ้น สายสังขาร ปรุงออกมา นานนับ กี่กัปปวาร อวสานต นั้นไมมี ที่เหตุมูล.org www. เพราะอนันต นั่นแลนาฯ www. ขอนี้ตอง เปรียบเทียบ กับเสียงระฆัง คือมันดัง ออกมาได ไมรูสิ้น ดังออกมา เรื่อยเรื่อยไป ไดอาจิณ ก็ไมเคย เต็มถิ่น อากาศ .skyd.buddhadasa. เรือของธรรม แลนฝา ทะเลไฟ เห็นที่จะ ขี้ขลาด และออนแอ จะออกไป นอกโลก ตองฝาไฟ จะพนตาย ตองพราก จากตัวกู คนเขลาเขลา เหมาเหมา ไปตามเขลา ไฟของธรรม มีไว เพื่อดับไฟ ตบะธรรม กรรมฐาน เปรียบปานไฟ อันไฟธรรม มีไว ดับไฟคน เรือของคน อยางไร ยังไมแน จึงตองแพ แกเนื้อหนัง นั่งเฝาดู.in.หัวขอธรรมในคํากลอน ๖๘ ทะเลไฟ. แมธรรมธาตุ อสังขตะ สุญญตา เปนอนันต เสมอมา ไมขาดสูญ เปนที่ดับ แหงสังขาร แตกาลบูรพ ไมเต็มนูน. ไมอยากเขา ใกลไฟ เพราะกลัวไหม ที่ไหมใจ ของสัตว ในบัดดล.buddhadasa.org www.th www.

buddhadasa.org ภยะ ศัตรูแหงศานติ.org www.buddhadasa. www. แปลกไหมคุณ ? ก็เทากับ ไมแบกอะไร ใหหันหุน ถึงเซซุน ไมรูวา หนักอะไร.th www. "เอาพุทธรูป สุมไฟ ทําไมเจา" "พุทธรูปไม มีพระธาตุ อยางไรกัน" ทานสมภาร สวางโลง โพลงในจิต หยุดผยอง อยางกอนมา หยุดวาใคร "ออ. จิตก็รู วางไว ไรยุงฉางมีชีวิต ก็มีอยาง ไมแบก "กู" ฯ พุทธรูปไม.เพราะเรา ควรจะได พระธาตุนั่น" "ถาอยางนั้น ควรเผา เพื่อผิงไฟ" ไดพินิจ เห็นตรง หมดสงสัย เพราะตานเสี่ย หยอดตาให หายบอดเอย ฯ โลกทุกวัน นี้ยังมี สิ่งที่กลัว ยิ่งกาวหนา ยิ่งระแวง แคลงใจกัน จนขวัญแยก จากตัว นาขบขัน ทุกคืนวัน เปนโรคกลัว ทั่วกันเอย ฯ www.skyd. นักรบแบก เครื่องรบ อยางครบครัน เอาจิตแบก งงงัน กันจนตาย ถาไมมุง หมายมั่น สิ่งอันใด แบกอะไร ก็ไมแปลก เทาแบกบุญ ไดอะไร พาอะไร ไมตองแบก กายของกาย จิตของจิต : ใชของใคร แมแบกอยู ใชอยู หรือกินอยู สําหรับใส ของ "กู" รูปลอยวาง พวกชาวบาน แบกบาน ทรัพยสินหลาย เพราะมั่นหมาย จึงมีแบก.buddhadasa.th . รูจักแยก เสียจากกัน อยาหวั่นไหว อะไรอะไร เกี่ยวของกัน ฉันของกลาง.in.in.หมวดอธิบาย ธรรมะจากภาพ ๖๙ ยอดนักรบ.

in. สมัยนี้ ละโมบกลา อยางปาเถื่อน ศิวิไลซ ลวนแตหมาย วาจะเอา ฯ จะรวบเดือน ดาวใส ในกระเปา โลกของเรา ยอนกลับหลัง ยังปาเอย โทสะ ศัตรูแหงศานติ.th สันติภาพของคนสมัยนี้.หัวขอธรรมในคํากลอน ๗๐ ราคะ ศัตรูแหงศานติ. สัมผัส กําหนด นั้น อารมณพบอินทรีย ทํางานเที่ยงตรงหลัก แตโลกหลงวาแกว เครื่องจักร ในกาย เขาแลว ตางหาก ก่ํากาม www.buddhadasa. ดนตรีชีพ รื่นสําราญ ชื่นบานนัก เพราะโทสะ สุมเผา เปนเคามูล แลวก็มัก ถูกทําลาย ใหหายสูญ ตองอาดูร ชีพรส หมดดนตรี ฯ อยูพรอมหนา ยืนยัน สันติภาพ ปากถือศีล มือถือสาก มีฉากบัง สรางอาวุธ ไวปราบ กันลับหลัง ตองวุนวาย ตึงตัง ทั้งตาป ฯ www.buddhadasa.org www.org เดินตัวเปลา เดินเร็ว กวาแบกบาน. www.skyd.buddhadasa. สัมผัส.in.th . พอ ราคะ กลัดกลุม หอหุมจิต ไมเห็นสวน อื่นใด เหมือนไมมี ตาก็พิศ เพงแตหนา รากษศี เห็นนาคี เปนมัจฉา นากอดรัด ฯ โลภะ ศัตรูแหงศานติ.

อยาติดใจฯ ในโลกนี้ มีพุทธ ศาสนา เพื่อเขนฆา สิ่งเหลานี้ มิใหเหลือ . สมัยนี้ โลกกลา อยางปาเถื่อน ศิวิไลซ มีความหมาย วาจะเอา จะรวบเดือน ดาวใส ในกระเปา โลกของเรา ยอนกลับหลัง ยังปาเอยฯ (คือปาเถื่อน) พุทธศตวรรษที่ ๘ เกิดแบงชั้น วรรณะ เต็มขนาด เริ่มกลืนพุทธ เลือนหาย ไปดวยกัน ตัดพวกศูทร ออกไปขาด ไมสังสรรค นั่นคือพราหมณ ยามกําแหง แหงอินเดีย ฯ การประชุมลดอาวุธ ป ๑๙๓๒ อยูพรอมหนา ยืนยัน สันติภาพ สรางอาวุธ ไวปราบ กันลับหลัง ปากถือศีล มือถือสา มีฉากบัง ตองวุนวาย ตึงตัง ทั้งตาป ฯ สันติภาพบริสุทธิ์ของเด็ก.in.หมวดอธิบาย ธรรมะจากภาพ ๗๑ โลกสมัยนี้.org www.buddhadasa.buddhadasa.buddhadasa.skyd.th .org สันติภาพ สัญญา ของเราไซร ไมมีใคร แข็งขอ ตอรองกัน เซ็นกันใน บทเพลง หฤหรรษ วาใครถูก ใครผิด. www.in.th www. เมาอาจารย ชั้นวรรณะ โชคชะตาราศี ความหลอกลวง พิธีรีตอง เมาตํารา ความเมาศาสนา เมาสวรรค อัตตา ตัวตน การเบียดเบียน www.

th www. www.skyd.th .in.org www.buddhadasa. www.หัวขอธรรมในคํากลอน ๗๒ ในโลกนี้ มี พุ ท ธ ศาสนา เพื่ อ เข น ฆ า สิ่ ง เหล า นี้ มิ ใ ห เ หลื อ การเบี ย ดเบี ย น พิ ธี รี ต อง ความหลอกลวง โชคชะตาราศี ชั้ น วรรณะ เมาอาจารย เมาตํารา ความเมาศาสนา เมาสวรรค อัตตาตัวตน.buddhadasa.org พระยีซัส สอนลัทธิ อหิงสา เสด็จมา ดูผลได ก็ใจหาย.buddhadasa.in.

หมดพันธไทย ไปก็มี เปนอันมาก ไมกระดาก แตงกาย คลายผีสาง คุณยาเห็น เปนลม ลมลงคราง เพราะทาทาง ไมมี ที่เปนไทย.th .buddhadasa.เหยื่อ เหลือประมาณ. แกลงออกแบบ ปดกาย อยาใหมิด มันมีจิต เกินสัตว เดรัจฉาน พระเจาสาป บาปกิน หมดวิญญาณ เปนลูกมาร ทุกกาวยาง นางเบ็ดงอน. ยาเจาเคย ปดละอาย ไวมิดชิด เจาแกลงปด หลุบลอ ตอหนาฉาน วัฒนธรรม รับมา อนาจาร อันธพาล รูปสวย ดวยเบ็ดพรู. สมัยกอน สาวสะอาง เรียก "นางฟา" สมัยนี้ เปลี่ยนมา เปน "นางเบ็ด" เปนรากษส รางมนุษย สุดมดเท็จ หาเลี้ยงชีพ เบ็ดเสร็จ ดวยเบ็ดอาน.th www.buddhadasa.in. โลกทุกวัน จึงมี กระลีบร ตองอาบเลือด เดือนรอน ดังไฟผลาญ พวกชาวพุทธ ทรุดหาง ทางนิพพาน เพราะซมซาน ติดเบ็ด เข็ดไมเปน ฯ สารตรานี้ สงมา ถึงชาวพุทธ ที่อุตลุด หดกระโปรง โลงโตงเห็น จนพระเณร ไมมี ที่หนีเรน ก็ออกไป โลดเตน ติดเบ็ดเอย ฯ www. ใชเนื้อหนัง เปนเหยื่อ เพื่อจับเขา ปญญาเบา เฟองฟอง ไมตองสอน มีจิตใจ ไหลเลือน จนเปอนปอน อรชร พราวกลเม็ด ตกเบ็ดคน.buddhadasa.in.skyd.org www.หมวดอธิบาย ธรรมะจากภาพ ๗๓ นางเบ็ด. เจาหลงงาม จิตทราม ไมรูสึก หลงสากล หลนลึก ลับหัวหู ปากเปนไทย ใจเปนทาส ประดาษรู ยึดฝรั่ง เปนครู เลยพนทาง. คําพระสอน ปดละอาย ใหมิดชิด ราวจะปด มิดเมน ทุกเสนขน เจาแกลงแยม นั่นนี่ สีประดน โกลาหล เบ็ด. สวมชุดเบ็ด ทันที ก็มีบาป เพราะโลภลาภ ลวงโลก ใหหลงใหล เกียรติมารดร บอนพินาศ ประลาตไป นักแฟชั่น มันมีใจ จิ้งจอกพาล.org www.

th .th www. มนุษยรัก รวมสุข ทุกแหงหน แหงปวงชน เพื่อบูชา พระเจาเดียว. ทางจึงมี แตทางเดียว เปนแมนมั่น เปนนิรัน ดรสุข แกทุกคน. พระศาสนา สัมพันธ คือมรรคา เพื่อมนุษย ไดเปนสุข ทุกนิกาย พระเจาแท มีแต พระองคเดียว เปนทางตรง มุงไป สูไกวัลย ไมมีขอ ขัดแยง แบงพวกพรรค นี่แหละหนา พวกเรามา รวมกมล การเรียกชื่อ ตางกัน นั้นไมแปลก คือธรรมธาตุ หนึ่งแน เปนแทเทียว ที่ชักพา นํามนุษย สูจุดหมาย เราทั้งหลาย ชวนกันมา ปรึกษากัน.หัวขอธรรมในคํากลอน ๗๔ ๕ หมวดเรียนศาสนา พระเจาองคเดียว.in.org www. www.buddhadasa.buddhadasa.buddhadasa.skyd.org จงรักษา ดวงใจ ใหผองแผว อยาถือแต ตามตํารา จะพาตน อยาถือแต ครูเกา เฝาสองบาตร อยามัวแต อางย้ํา วาคําครู อยามัวแต ถือตาม ความนึกเดา ตองฉลาด ขูดเขลา ปดเปาไป อยาทิ้งแนว การถือ คือ เหตุผล ใหเวียนวน ติดตัง นั่งเปดดู. ตองฉลาด ความหมาย สมัยสู แตไมรู ความจริง นั้นสิ่งใด ที่เคยเขลา เกาแก แตไหน ๆ ใหดวงใจ แจมตรู เห็นลูทาง ฯ www. แตเนื้อใน ไมอาจแยก เปนสวนเสี้ยว ทุกคนเหนี่ยว เปนที่พึ่ง จึงรอดเอย ฯ ติดตํารา จะติดตัง.in.

หมวดเรียนศาสนา ๗๕ เรานับถือศาสนาอะไรกันแน ? ศาสนา โบสถวิหาร การวัดวา ศาสนา ประพฤติธรรม ตามขั้นตอน ศาสนา เนื้องอก พอกพระธรรม ศาสนา ภูตผี พานิชการ ศาสนา ใหมใหม รายกวาเกา ศาสนา ปจจุบัน พันการเมือง ศาสนา ศาสนา ศาสนา ศาสนา ศาสนา ศาสนา คือพระธรรม คําสั่งสอน พาสัตวจร จวบนิพพาน. สัมผัสแลว เกิดเวทนา ตัณหาวิ่ง "เรียนรูยิง ตัณหาดับ นับวาพอ ฯ" เรียนศาสนา นั้นตองมี ที่ตาหู ฯ เรียนใหรู ตรงที่ จะชักสะพาน เรียนตรงตรง ลงไป ที่ตัวทุกข สะกัดกั้น การปรุงแตง แหงกระบวน เมื่อใหเกิด ทุกขอยู ทุกสถาน อยาใหเกิด อาการ มารรบกวน.buddhadasa. น้ําครํา ของเปดหาน วิตถาร กวนบานเมือง.buddhadasa.org www. เรียนเพื่อละ ทุกขใหญ ไมทอถอย ไมเลื่อนลอย มองใหเห็น ตามเปนจริง.skyd.org เรียนศาสนา ที่ตาหู.in.th www. ดูใหถูก กรรมวิธี กี่กระสวน จิตปนปวน สงบได ทุกขหายไป ฯ www.in.buddhadasa. ของพวกเจา โจรผาเหลือง มลังเมลือง เมืองคนเย็น ฯ เรียนธรรมะ. www.th . เรียนธรรมะ อยาตะกละ ใหเกินเหตุ อยาเรียนอยาง ปรัชญา มัวบาดัง เรียนธรรมะ ตองเรียน อยางธรรมะ เรียนที่ทุกข ที่มีจริง ยิ่งเขารอย ตองตั้งตน การเรียน ที่หูตา ฯลฯ ขึ้นมาอยาก เกิดผูอยาก เปนปากปลิง จะเปนเปรต หิวปราชญ เกินคาดหวัง เรียนกระทั่ง ตายเปลา ไมเขารอย.

มีตัวธรรม ที่สามารถ เห็นชัดใส สองลงได ตามที่อาจ ฉลาดมอง.in.th .org www.org www. เรียนอะไร ถาเรียนอยาง ปรัชญา เรียนจนตาย ก็ไมได พบวิธี เพราะมันเรียน เพื่อมิให รูอะไร มัวแตโยก โยไป ใหสั่นคลอน ไมอาจจะ มีวิมุตติ เปนจุดจบ เปนเฮโรอีน สําหรับปราชญ ที่อาจอง ที่เทียบกับ คําวา ฟโลโซฟ (Philosophy) ที่อาจขยี้ ทุกขดับ ไปกับกร. เรียนอะไร ถาเรียน อยางปรัชญา ยิ่งพลาดจาก ธรรมะ ที่ควรมี เพราะเรียนอยาง คํานวณสิ่ง ไมมีตัว อุปมาน อนุมาน สรานทึมทึม เรียนธรรมะมี วิถี วิทยาศาสตร ไมคํานวณ หากแตมอง ลองดวยใจ จะสวนเหตุ หรือสวนผล ยลประจักษ แกคําถาม แจงถนัด ชัดทํานอง ที่เทียบกับ คําวา ฟโลโซฟส เพราะเหตุที่ ยิ่งเรียนไป ยิ่งไมซึม.buddhadasa. ชัดลงไป ตามที่ ธรรมชาติสอน สรางคําถาม ปอนตอน รอบรอบวง. เห็นตระหนัก วาอะไร อยางไรสนอง ตามที่ตอง ปฏิบัติ ชัดลงไป ฯ www. ยิ่งเรียนยิ่ง ไมครบ ตามประสงค อยูในกรง ปรัชญา นาเอ็นดู ฯ เรียนธรรมะ กับเรียนปรัชญา.หัวขอธรรมในคํากลอน ๗๖ เรียนปรัชญา.in.buddhadasa.buddhadasa.th www.skyd. สมมติฐาน เอาในหัว อยางครื้มครึ่ม ผลออกมา งึมงึม งับเอาไป.

skyd.in. คํานี้ฟง วนเวียน "เรียนศาสนา" เรียนนักธรรม เรียนบาลี ยังมิพอ เรียนเรียนไป ก็ได สักวาเรียน มีหลายอยาง บาระห่ํา เกินธรรมดา เรียนศาสนา นั้นตองมี ที่ตา หู ฯลฯ เรียนใหรู ตรงที่จะ ชักสะพาน เรียนตรงตรง ลงไป ที่ตัวทุกข สะกัดกั้น การปรุงแตง แหงกระบวน ไมแนวา เรียนอะไร ทําไมหนอ ก็เรียนตอ กัมมัฏฐาน การวิปสสนา.buddhadasa.in.buddhadasa. ไมใหเกิด ทุกขอยู ทุกสถาน อยาใหเกิด อาการ มารรบกวน.org www. ไมสนใจ ทําใหถูก ตามหลักนั่น นี่แหละพันธุ พวกบา เจาขาเอย ฯ www. พุทธศาสนา คือวิชา ที่เปลื้องปลุก แตคนรับ รับมา ทาสัปดน ใหยึดมั่น ขาดเขลา เมาศาสนา สรางเปนบา จนเปนฝา บังจิตใจ สวนพระธรรม คําสอน สิ่งดับทุกข หลงสงเสริม เพิ่มทุกข ลุกเปนควัน มิใหคน ทนทุกข เทาเสนขน มาทําตน ใหทุกข รุกขึ้นไป. บางก็เปลี่ยน เปนอาพาธ บาศาสนา กระทั่งบา ลาภยศ อดนิพพาน.buddhadasa. ดูใหถูก กรรมวิธี กี่กระสวน จิตปนปวน สงบได ทุกขหายไป ฯ ไมนาจะบา.org www.หัวขอธรรมในคํากลอน ๗๘ เรียนศาสนา. สอนเปนบา เรียนเปนบา ควากันใหญ เกิดฝกฝาย พวกพรรค รักสูกัน.th .th www.

org www. ผิดวิธี ดีก็หาย กลายเปนบา เรื่องดีดี คนโงจับ ก็กลับกลาย ถูกวิธี บาก็หาย กลายเปนดี เรื่องราย ๆ คนดีจับ กลับเหลี่ยมคู หาวิธี อยาทอใจ ที่ไมอาจ ถาสะสาง อยางสูงสุด ถูกพุทธวิธี สมน้ําหนา คาดี จนดีหาย เปนเรื่องราย อยูถมไป ไยมิดู.in.สงฆ .th . ไอจอหนึ่ง กัดมังคุด ทั้งเปลือกฝาด ไอจอหนึ่ง มีปญญา รูคาคุณ คนโงงับ ศาสนา รองวาฝาด สัตบุรุษ ขุดพระธรรม ไดความจริง ลิงหรือคน ก็วิกล ไดดวยกัน กลืนทั้งเปลือก ตาเหลือก ตายทั้งยืน ก็อาละวาด ขวางทิ้ง กลิ้งหลุนหลุน หยิบบิดุน กินเนื้อใน ชื่นใจลิง.ธรรม .buddhadasa.หมวดเรียนศาสนา ๗๙ มังคุดธรรม.in.skyd. คือมหา อุเบกขา วิสุทธิ์ศรี เขาเห็นพุทธ . เพราะความโง ความขลาด นําวิถี พลิกโลกีย เปนโลกุตร ทุกขหยุดครอง ฯ www. กลืนถูกมัน ก็กลืนคลอง ไมตองฝน กลืนเนื้อใน ชื่นมื่น รื่นเริงธรรม ฯ สําคัญที่วิธี.org จิตลุถึงพุทธ . จิตลุถึง พุทธ ธรรม สงฆ อยางแรงกลา ในสุญญตา มีกรุณา เต็มสุดใจ กรุณา ที่เปนตัว สุญญตา ใครเห็นชัด เหลือจะจัด วาชั่วดี ดังนั้นจัด ใหมหา อุเบกขา ดวงประทีป แหงปญญา ถาเต็มพล นั้นซึมซาบ สุญญตา สวางไสว แตผูให และผูรับ กลับไมมี.buddhadasa. ก็อาละวาด โกรธในใจ คลายผีสิง ดื่มธรรมยิ่ง ดื่มสุข ทุกวันคืน.buddhadasa. นําวิญญาณ สูวิมุตติ วิสุทธิผล ยอมเต็มลน ดวยมหา กรุณา ฯ www. กลายจากผี เปนมนุษย สุดสวยหรู เปนเรื่องดี ก็มีอยู ดูใหดี.มณฑลที่ ในกายตน.th www.

buddhadasa. คนไรธรรม ฟนเฟอน เหมือนเปลือยกาย คนมีธรรม รูอาย ไมวายเวียน อาจสุขเย็น เห็นประจักษ เพราะรักตัว ตนออกจาก ความจริง สิ่งถาวร ความเหอเหิม เพิ่มตัณหา ใหกลาจัด ยิ่งมีมาก หนักมาก ยิ่งยากตัว มันนาอาย อวดได ไมคลื่นเหียน จุ ง ดู ใ ห แนบเนี ย น มี อ าภรณ . เหมือนหลงสราง .th .จาระพน ประชดบาป นํามาอาบ นาบหทัย ประชดกรรม นํากิเลส มาไลหัว อยามาเตือน ทั้งบิดา หรืออาจารย ที่เปรียบได เปนอุปมา หาสถาน เปรี้ยวหรือหวาน เขาก็รู อยูแกใจ. ไมเมามัว รักกิเลส เปนเหตุถอนจนเห็นกง .in.buddhadasa.in.สมบัติ ไวทูนหัว ทั้งยิ่งกลัว ความวิบัติ ขึ้นบัดดล ฯ www. ทั้งเนื้อตัว แมมมอม จอมกลาหาญ ยอมวายปราณ รวมหมด ประชดตนฯ มีธรรมเปนอาภรณ.org www.buddhadasa.th www.org www. ประชดธรรม คํานี้ มีความหมาย ประชดน้ํา พร่ําแตดื่ม น้ําลางจาน ประชดลม ก็อมอุจ .skyd. ตลบมา หนาของตน ก็พนใหญ ประชดไฟ ใหสาสม แกยมบาล.หัวขอธรรมในคํากลอน ๘๐ ประชดธรรม.จักรรอน เปนดอกบัว.

ถ า ไม อ ยาก ให ทุ ลั ก ทุ เ ลมาก ต อ งข า มฟาก ให พ น ก อ นตนแก ก อ นตามื ด หู ห นวก สดวกแท ตรองให แ น แต เ นิ่ น ๆ รี บ เดิ น เอย ฯ www.org ตนสนเฒา เมื่ อ มั น ยั ง ไม ไ ด เป น พุ ท ธะ ต น สนเฒ า ก็ ยั ง จะ อื ด อาดฝ น เอื่ อ ย ๆ ไป ได ส นุ ก ทุ ก คื น ___วั น พอเหมาะครั น เป น พุ ท ธได ในพริ บ ตา. มนุ ษ ย เ รา เบาความ ยามสบาย ก็ ไ ม ใ ฝ ฝ ก ธรรม ตามวาสนา จนแก เ ฒ า เข า เขต ของมรณา ก็ พ ะว า พะวั ง วาย ตายเปล า เอย ฯ www. หา วิ ธี ไ ต ไผ ลํา คลานคลํา มา กิ ริ ย า แสนทุ ลั ก ทุ เ ลแล .th .skyd.buddhadasa.th www.org www.in.buddhadasa.buddhadasa.in.๖ หมวด ความตาย ความแก ความแก หง อ ม ย อ มทุ ลั ก ทุ เ ลมาก ดั่ ง คนบอด ข า มฟาก ฝ ง คลอง.

buddhadasa.org www.หัวขอธรรมในคํากลอน ๘๒ ตายกอนตาย ตายเมื่อตาย ตายไมดี ตายทําไม ตายโอโถง ยอมกลาย ไดเปนที่ เพียงให นั้นคือตาย ไปเปนผี ผีตายโหง เขาใสโลง เสียตายกอ น ตายกอนตาย แตกลายเปน ที่แทคือ มีความหมาย มิใชกลาย สิ่งที่ ความตาย ไมมีใคร ไปเปนผี ไมสูญหาย ที่ไมตาย ไดเกิดแล คําพูดนี้ เหมือนเลนลิ้น แตเปนความ ใครคิดแก ผันผวน ลาวน จริงอัน อรรถได ชวนฉงน คนตอแหล ไมผันแปร ไมตายเอยฯ www.th www.th .buddhadasa.in.in.org www.buddhadasa.skyd.

org พ.in.หมวดความตาย ๘๓ ปริญญา จาก สวนโมกข "ปริญญา เปนอันนับ เปนโลกุตตร หยุดโลกเวียน ตายกอนตาย" วาจบสิ้น หลุดพน สิ้นสังสา- ใครไดรับ การศึกษา เหนือโลกา รวัฏฏวน ปริญญา คนเขาวา ไมเห็นดี รับเอามา แสนสงวน เยกโยก ที่ตรงไหน ดาปน จากสวนโมกข ไมเห็นหน ใครสัปรดน กันทั้งเมือง นี่แหละหนา คนทั้งหลาย เขาอยากอยู เขาเลยเคือง ปริญญา มองดู ใหเดนดัง วาเราชวน "ตายกอนตาย" ไมรูเรื่อง มลังเมลือง ใหดวนตาย ฯ www.skyd.buddhadasa.org www.th .buddhadasa.in.th www.buddhadasa. อินฺทปฺโ www.

ไมมีปญ .th www. จะสิ้นสุด ลงในวัน นี้เปนแน สังขารแทๆ มันจะดับ โดยธรรมดา. ลอยอยากตาย ใจสบาย บอกไมถูก มีแตครื้น เครงใจ อยูไมวาย สมัครตาย ยิ่งสบาย ไปกวานั้น การจะอยู หรือจะตาย คลายกันนี่หวา ตายกอนตาย ยิ่งสบาย ไปกวาอีก ทั้ง "ของกู" ไมอาจเกิด ประเสริฐพอ ไมตองหนาว ถึงกระดูก นะสหาย ไมเห็นเปน ภัยราย ในมรณา.หัวขอธรรมในคํากลอน ๘๔ หนทางชนะตาย.buddhadasa.th .skyd.หาเหลือ เปนเชื้อผวา ความชรา หรือเจ็บไข ไมอาจรอ.buddhadasa.in.in.buddhadasa.org มันมีเทานี้เอง ตองเวียนเกิด เมื่อไร ทราบ ไมตองเกิด มีเทานั้น ! เวียนตาย ธรรมแท ไมตองตาย ใครหาพบ ตามบุญบาป ไมแปรผัน สบายครัน จบกันเอย ฯ www. สิ่งปรุงแตง ทั้งหลาย ไมเที่ยงหนอ แลวก็ดับ เปนธรรมดา ตามอาการ สังขารกลุม นี้หนอ ก็เหมือนกัน ไมมีใคร เกิดหรือตาย มีไดแต ความสงบ มีเพราะดับ แหงสังขาร นามรูปนี้ ดับวันนี้ เปนกิริยา มันเกิดกอ ตามหนาที่ มีสังขาร ไมอยูนาน มันเปนเชนนี้แล.org www. มันดับเย็น เปนนิพพาน สิ้นสังสาร ไมมีเชื้อ กลับมา เกิดอีกแล ฯ www. เปนการฉีก "กู" สลาย ไมเหลือหลอ ตอนั้นหนอ ไมมีใคร ที่ตายเอย ฯ คาถาดับสังขาร.

เปลี่ยนที่.in.org www. เปลี่ยนสิ่งอัน แวดลอมมัน .buddhadasa.skyd.buddhadasa.buddhadasa. อินฺทปฺโ www.org อุปฺปชฺชิตฺวา นิรุชฺฌนฺติ มันเกิด. พอ เกิดแลวก็ แปรไป เปนธรรมดา www.in.หมวดความตาย ๘๕ รสแหงความเปลี่ยนแปลง. ผลิ แลวก็ดับ ลับตอหนา เปนเชนนี้ เวียนวัฏฏ อยูอัตรา ใครจะวา วอนอยางไร ไมฟงกัน เตสํ วูปสโม สุโข . อนิจฺจา วต สงฺขารา "สิ่งที่เหตุ ปรุงขึ้นมา ไมเที่ยงหนอ ! อุปาท วยธมฺมิโน .th www. เปลี่ยนเวลา เปลี่ยนอารมณ รสของความ เปลี่ยนแปลง แฝงเจืออยู จึงไดดู เปนรส ที่เหมาะสม เปนรสแหง อนิจจัง ชางลับลม ไมรูถึง จึ่งงม วาเลิศดี ฯ ดับสังขาร. สันดานจิต ชอบเวียน เปลี่ยนเสมอ มันเฝาเพอ หาใหม ไฝกระสัน จะเปลี่ยนรส. แปล วาสุขแท คือสงบ การปรุงแตงนั่น ไมปรุงแตง ตัวตนอะไร สักสิ่งอัน ชีวิตดับ หรือไมนั้น ไมประมาณ ฯ พ.th .

skyd. ตองหยุดบา ในอรอย คอยผอนผัน ทุกคืนวัน ใหถูกตอง คลองสัมมา ฯ www.org ชีวิตนี้ คือ อะไรกัน ? ฉันคิดวา ปรุงแตงธาตุ แหงกายใจ ไหลเปนควัน ชีวิตนี้ มี ทําไมกัน ? ฉันเห็นวา สงบกาย ใจเย็น เปนนิพพาน ชีวิตนี้ ทํา อยางไรกัน ? ฉันถือวา ตามองคมรรค แปดประการ ประสานกัน เปนความบา ของธรรมชาติ ประหลาดขัน เปนธาตุความ .th .in.buddhadasa. รสความวาง อิ่มโอชะ ตลอดกาล เปนสัมปราย .ศานติ์ ยิ่งไปกวา รสของการ "ไมตองได ไมตองเปน ไมตองอยู ไมตองตาย ไมกระหาย ไมสงสัย ไมกังวล.in. รสอะไร ไมประเสริฐ หรือสุทธิ .อรอยชั้น สัญชาตญาณ.หัวขอธรรมในคํากลอน ๘๖ บางนาทีทานมีมัน.โวหาร พระอรหันต ดูใหดี บางนาที ทานมีมัน แตวาทาน ดูไมดี ไมมีเอย ฯ ชีวิตนี้คืออะไรกัน ? www.org www.th www. ไมหวั่นไหว ไมถือ รายหรือดี ไมถวิล หวังที่ มันสับสน เชนจวนได หรือจะได แตกลายวน เปนไมแน วาตน จะไดมัน". เพื่อความบา ถึงที่สุด สิ้นสงสาร อวสาน แหงความไหล ไมมีควัน.buddhadasa.buddhadasa.

th .org www.skyd. www. สิ่งลวงแลว แลวไป อยาใฝหา อันวันวาน ผานพน ไมวนวัง ผูใดเฟน เห็นชัด ปจจุบัน ไมแงนงอน คลอนคลั่ง ดั่งเชนเคย วันนี้เอง เรงกระทํา ซึ่งหนาที่ เพราะไมอาจ บอกปด หรือผัดไว ผูมีเพียร เวียนเปน อยูเชนนี้ นั่นแหละผู "ภัทเท .buddhadasa. พุทธทาส จักอยูไป ไมมีตาย รางกายเปน รางกายไป ไมลําเอียง พุทธทาส คงอยูไป ไมมีตาย สมกับมอบ กายใจ รับใชมา พุทธทาส ยังอยูไป ไมมีตาย ดวยธรรมโฆษณ ตามที่วาง ไวอยางเคย แมรางกาย จะดับไป ไมฟงเสียง นั่นเปนเพียง สิ่งเปลี่ยนไป ในเวลา. ถึงดีราย ก็จะอยู คูศาสนา ตามบัญชา องคพระพุทธ ไมหยุดเลย.in.in.ทาน กลาวกันเอย ฯ พุทธทาสจักไมตาย.buddhadasa.buddhadasa.กรัตต" อัน ที่ไมมา ก็อยาพึ่ง คนึงหวัง วันขางหนา หรือก็ยัง ไมมาเลย. อันวันตาย แมพรุงนี้ ใครรูได ตอความตาย และมหา เสนามัน. อยูรับใช เพื่อนมนุษย ไมหยุดเลย โอเพื่อนเอย มองเห็นไหม อะไรตาย ฯ แมฉันตาย กายลับ ไปหมดแลว วาเคยพลอด กันอยางไร ไมเสื่อมคลาย ทํากับฉัน อยางกะฉัน นั้นไมตาย มีอะไร มาเขี่ยไค ใหกันฟง ทํากับฉัน อยางกะฉัน ไมตายเถิด ทุกวันนัด สนทนา อยาเลิกแลง แตเสียงสั่ง ยังแจว แววหูสหาย ก็เหมือนฉัน ไมตาย กายธรรมยัง.หมวดความตาย ๘๗ ภัทเทกรัตต. ยังอยูกับ ทานทั้งหลาย อยางหนหลัง เหมือนฉันนั่ง รวมดวย ชวยชี้แจง. ยอมจะเกิด ผลสนอง หลายแขนง ทําใหแจง ที่สุดได เลิกตายกัน ฯ www. เรื่องนั่นนั้น แจมกระจาง อยางเปดเผย รูแลวเลย ยิ่งเรา ใหกาวไป.org วิธีทําไมใหฉันตาย. ทั้งทิพา ราตรี แข็งขยัน สัตบุรุษ ผูรู.th www.

in.in." ทําฉันใด คือทําให สิ่งไมตาย สิ่งมวยมรณ จึงจะเปน เขาเคา ถึงใหได ก็ทิ้งมัน เชนนั้นเลา พระองคสอน ทุกขั้นตอน นั้นแลนา. สิ่งปรุงแตง ไมยินดี จิตวางไป ไมเห็นวา ใดใด ยึดมั่น ไร "ตัวกู" อะไรกัน ในโลกนี้ แหละทานขา ไมจูมา ที่มันตาย ฯ www.buddhadasa.org www.th . "ทํากับฉัน อยูเปนคู ทํากับฉัน ทานทั้งหลาย อยางกะฉัน กันชั่วฟา อยางกะฉัน ก็อยูกัน นั้นยังอยู ดินสลาย นั้นไมตาย นิรันดร.buddhadasa.หัวขอธรรมในคํากลอน ๘๘ อยูกันนิรันดร.org www.skyd.th www.buddhadasa.

อินฺทปฺโ www.org "ตายใหเปน" คือตายชนิดหนึ่ง ที่ไมตาย.skyd.in. "เปนใหเปน" คืออยาเปนดวยความรูสึกยึดมั่น ถือมั่นดวยอุปาทาน วา กูเปนนั่น เปนนี่ ไปตาม นั้นจริง ๆ แมที่สุดการแตการเปนบิดามารดา .buddhadasa.buddhadasa. ยามจะได ไดใหเปน ไมเปนทุกข ยามจะเปน เปนใหถูก ตามวิถี ยามจะตาย ตายใหเปน เห็นสุดดี ถาอยางนี้ ไมมีทุกข ทุกวันเอย ฯ หมายเหตุ :"ไดใหเปน" คืออยาไดเพื่อเอามาเปนตัวกู หรือของกู เหมือนที่เขาได ๆ กัน . www.buddhadasa.๘๙ ๗ หมวด เปน ใหเปน ยามไหนก็ได. แตกลับเปนอยูตลอดกาล และตองเปน การกระทํา ชนิดที่เรียกวา "ตายเสียกอนตาย" คือ ตายเสร็จเรียบรอยแลว กอนแตรางกาย แตก ดับ ฯ พ.th www.org www.in.th .

ยามจะใช ใชใหเปน ไมเปนทุกข ยามจะกิน กินใหถูก ตามวิถี ยามจะถาย ถานใหเปน เห็นสุดดี ถาอยางนี้ ไมเปนทุกข ทุกคืนวัน ฯ เปนอยูดวยจิตวาง www.th .in. มีอะไร มีไมเปน ก็เปนทุกข ถึงมีสุข ก็ยิ่งทุกข เพราะสุขนั่น ดูใหดี อยาเสียที ใหกับมัน จะพากัน มาเพิ่มทุกข ใหทุกที ฯ ยามจะใช.in.buddhadasa.buddhadasa.th www.buddhadasa.skyd.หัวขอธรรมในคํากลอน ๙๐ ยามจะมี.org จงทํางาน ทุกชนิด ดวยจิตวาง ยกผลงาน ใหความวาง ทุกอยางสิ้น กินอาหาร ของความวาง อยางพระกิน ตายเสร็จสิ้น แลวในตัว แตหัวที ทานผูใด วางได ดังวามา ไมมีทา ทุกขทน หมนหมองศรี "ศิลปะ" ในชีวิต ชนิดนี้ เปน "เคล็ด" ที่ ใครคิดได สบายเอย ฯ www.org www.

org www.buddhadasa.buddhadasa.ทิตยอุทัย ไมมีทรุด ทานจะยุด วิมุตติได ไมเปลาเอย ฯ www.org www.th . เมื่อทิ้งเกียรติ เกลียดศักดิ์ รักสงบ ก็จะพบ นิพพานได ดั่งไขขาน ตัวทานแหละ รูชัด อุบัติการณ ว า ตั ว ท า น เองถึ ง ซึ่ ง วิ มุ ต ติ .skyd.in.in.th www.หมวด เปน ใหเปน ๙๑ ปากอยางใจอยาง มีปากอยาง ใจอยาง หนทางสุข ไมเกิดทุกข เพราะยึดมั่น ฉันแถลง วาคําพระ พุทธองค ทรงแสดง อยาระแวง วาฉันหลอก ยอกยอนเลย อยายึดมั่น สิ่งใด ๆ ดวยใจตู ว า ตั ว กู ของกู อยู เ ฉย ๆ ปากพูดวา ตัวกู อยูตามเคย ใจอยาเปน เชนปากเอย เหวยพวกเราฯ ตามรอยพระพุทธองค.buddhadasa. จงดําเนิน ตามรอย พระพุทธองค บากบั่นมง รางวัล อันเอกอุตม แนดั่งอา .

หัวขอธรรมในคํากลอน ๙๒ อะไรเผือก ? ลิงจะเผือก เพราะขน มันสีขาว สวนคนเรา เผือกได ใครกมเศียร เนื่องจากมี ธรรมา ไมอาเกียรณ ใครพากเพียร เผือกได ไมเวนตน.skyd.buddhadasa.th .org www.in.in. อยาคิด ใหผิดยิ่ง มัวเลียนแบบ ที่ตรงเปลือก จะเผือกลิง แลวจะยิ่ง กวาไมเผือก เลือกใหดี ฯ www. ฝรั่งเผือก ผิวขาว เปลาแกนสาร เที่ยวเพนพาน มีได ทุกแหงหน คนเราเผือก ไมได เพียงกายยลเปนสีขาว : เผือกคน ใชเผือกลิง ถาฝรั่ง เปนครูเรา .org www.buddhadasa.buddhadasa. ใชเขาเผือก ที่ตรงเปลือก.th www.

in. ใชเงินอยาง เทน้ําเททา นาใจหาย หญิงหรือชาย เรียนไมดี สิ่งนี้เอง. มันแรงเหลือ รักราย หลายกระสวน. กตัญู กตเวที อยาโฉงเฉง เรียนใหเกง ไดยิ้มแปล แกทุกคน ฯ เปนพอใหเปนพอ. หนาขาวนวล ใจหยาบดํา ซ้ําละลาย. จะเดินไป ทางไหน ยังสับสน ลูกของตน พอฆา สาแกใจ ฯ www.org www.org www. ถาเปนพอ ก็จงเปน ใหเปนพอ เดี๋ยวนี้เปน กันจนผี ขี้ครานไย พอรุนนี้ เฝาพิรี้ พิไรปลอบ จะตอบลูก ก็ตอบไมถูก วาเกิดมา พอไมรู ลูกจะรู ไดอยางไร ทําอะไร ไดไม – ถึงเสี้ยวคน เปนเพียงให ผีหัวรอ หรือพอไหว พออะไร ใหลูกจูง จมูกพา.th www.buddhadasa. ใหชื่นชอบ สุดแตลูก จะปรารถนา เพื่ออะไร กันหนา ยังมืดมนท.buddhadasa.หมวด เปน ใหเปน ๙๓ ภัยรายของนักเรียน.skyd.in.buddhadasa.th . เปนนักเรียน เพียรศึกษา อยาริรัก สมาธิจะ หักเหี้ยน เตียนมลาย แตเตือนกัน สักเทาไร ก็ไมเชื่อ หลอกพอแม มากมาย หลายกระบวน การเลาเรียน เบื่อหนาย คลายจะบา ไมเทาไร ใจกระดาง สิ้นยางอาย มีสัจจะ ทมะ และขันติ รักพอแม พวกพอง ตองยําเกรง ถูกศรปก เรียนไมได ดั่งใจหมาย ถึงเรียนได ก็ไมดี เพราะผีกวน.

สิ่ ง นั้ น ๆ ที่ เ ป น บาป ที่ เ ป น บุ ญ ใชเปนคุณ เป น เหมื อ น เก็ บ กวาด มี ไ ว สดวกคาย ของเกลื่ อ นกลาด ทิ้ ง ใต ถุ น เพี ย งเจื อ จุ น คลายรถเรือ.org www.th .in.th www.skyd.buddhadasa.buddhadasa.org พุทธทาส อินฺทปฺโ www.in.หัวขอธรรมในคํากลอน ๙๔ บุญเปนอะไร.buddhadasa. หรือบาวไพร กลัวตกแตก เรากินเกลือ บุญเหมือนเรือ มีไวใช ใจสั่น ใชจะตอง มีไวขี่ ใชไวแบก ประหวั่นเหลือ บูชาเกลือ ไปนิพพาน มิใชเพื่อ เที่ยวอวดชู หรือลอยลอง ไมอยากขาม ไวประดับ แบกไป ไปในโลก ขึ้นนิพพาน ใหสวยหรู ทุกสถาน โอฆกันดาร เสียดายเรือ ฯ www.

หมวด เปน ใหเปน

๙๕

ชาวบาน - ชาววัด.
อันชาวบาน
จึงเกิดความ
สวนชาววัด
มิใหเกี่ยว

ทํางาน
ตึงเครียด
มุงขจัด
เกียรติกาม

เพื่อกามเกียรติ
จนสั่นเสียว
ไปทาเดียว :
มุงงามธรรม ;

จึงเกิดมี
ดวย "เงิน" "งาน"
สวนเครื่องวัด
วาเขาทํา

เครื่องวัด
"อดอยาก"
ชาววัด,
ใหวางได

วัดชาวบาน
หรือ "อิ่มหนํา" ?
วัดกิจกรรม
เทาไรแล ;

ถาชาววัด
มันนาเกลียด
ถาชาวบาน
ก็มีแต

ฮึดฮัด
แสนกล
เกียจคราน
ทุกขทน

มุงกามเกียรติ
คนตอแหล
งานเชือนแช
หมนหมองไป ;

จึงขอให
ผสมผสาน
ใหชาววัด
เพื่อพนภัย

ชาวบาน
เกียรติกาม
เปนชาววัด
เกียรติ – กาม

เปนชาวบาน
ตามวิสัย
ขจัดไกล
งามนักเอย ฯ.

www.buddhadasa.in.th
www.buddhadasa.org

www.skyd.org
www.buddhadasa.in.th

หัวขอธรรมในคํากลอน

๙๖

ความเปนพระ.
ความเปนพระ คือจิตพราก จากกิเลส
สํารวมระวัง รักษาใจ ไปทาเดียว
จากเรื่องกิน เรื่องกาม และเรื่องเกียรติ
ไมยินดี ไมยินราย ไมออมชอม
จิตสะอาด ใจสวาง มโนสงบ
ความเปนพระ จึงชนะ เหนืออารมณ

รูสังเกต ไมประมาท ฉลาดเฉลียว
เพื่อหลีกเลี้ยว ภัยทั้งสาม ไมตามตอม.
เห็นเสนียด ในรอนเย็น ทั้งเหม็นหอม
กิเลสลอม ลวงเทาไร ไมหลงลม.
ทั้งครันครบ กายวจี ที่เหมาะสม.
โลกนิยม กระหยิ่มใจ จึงไหวแล ฯ

เปนมนุษย หรือ เปนคน ?
เปนมนุษย
เหมื อ นหนึ่ ง ยู ง
ถ า ใจต่ํา
ยอมเสียที
ใจสอาด
ถามีครบ
เพราะทําถูก
เปรมปรีดา
ใจสกปรก
ใครมีเขา
เพราะพูดผิด
แตในสิ่ง
คิดดูเถิด,
จงรีบยก
ใหใจสูง
ก็สมหมาย

เปนได
มี ดี
เป น ได
ที่ตน
ใจสวาง
ควรเรียก
พูดถูก
คืนวัน
มืดมัว
ควรเรียก
ทําผิด
นําตัว
ถาใคร
ใจตน
เสียได
ที่เกิดมา ;

เพราะใจสูง
ที่ แ ววขน.
แต เ พี ย งคน
ไดเกิดมา.
ใจสงบ
มนุสสา
ทุกเวลา
ศุขสันติ์จริง.
และรอนเรา
วาผีสิง
จิตประวิง
กลัวอบาย.
ไมอยากตก
รีบขวนขวาย
กอนตัวตาย
อยาเชือน เอย ฯ

www.buddhadasa.in.th
www.buddhadasa.org

www.skyd.org
www.buddhadasa.in.th

หมวด เปน ใหเปน

๙๗

ปุถุชน.
หนาดวยความ เห็นแกตัว มัวยึดมั่น
เปนตัวตน นอกใน ใจหรือกาย
ดวยอํานาย อวิชชา ดังตาบอด
ตองหลงรัก หลงโศก เกิดโรคกลัว
อยางนี้แล เวียนวาย ในวัฏฏทุกข
เห็นตัวทุกข วาเปน ตน – ของตน

วาตัวฉัน ของฉัน มัวมั่นหมาย
ตั้งแตเกิด จนตาย ไวเปนตัว.
เกิดขึ้นสอด ไปทุกกาล สถานทั่ว
เปนไฟคั่ว ใจกาย ใหรอนรน.
ไมเยือกเย็น เปนสุข สักเสนขน
นี่แหละหนา ปุถุชน คนหนาจริง ฯ

กัลยาณชน.
กัลยาณชน นั้นละได ในสวนผิด
หมายมั่นเห็น วาเปน ตน – ของตน
แมความยึด จะเทากัน แตมันแปลก
ขางหนึ่งยึด ความทราม กามเชิดชู
ปุถุชน เคยหนาทึบ ดวยฝาตา
คือพระพุทธ พระธรรม พระสงฆ ตาม-

มายึดติด มากมาย ฝายกุศล
เทากันกับ ปุถุชน "ยึดตัวกู".
มันเกิดแยก ทางกัน ดูขันอยู
ขางหนึ่งยึด ความหรู กุศลงาม.
ครั้นนานมา เริ่มเห็นรัต - นะสาม
ความเปนจริง ใจเกิดงาม นามกัลยาณ ฯ

www.buddhadasa.in.th
www.buddhadasa.org
อริยชน
.

อริยะ แปลวาละ จากขาศึก
จนไมมี ขาศึกใหญ ทางใจกาย
เปนปุถุชน กันทําไม ใหนานเลา
มันมีทาง ชนะทุกข ทุกประเด็น
ทิฏฐิวา "ตัวกู" และ "ของกู"
กิเลสหลาย เริ่มมลาย ไมรัดรอย

ไมจมลึก อยูในโลก โศกสลาย
เพราะจางคลาย คือวิโยค เปนโลกเย็น.
จะตายเปลา ไปทั้งชาติ ฉลาดเห็น
อยามัวเปน ปูโสม เรื่องโคมลอย.
มุงมลาง มันอยู อยาทอถอย
นี้คือรอย อริยา รีบหาเทอญ ฯ

www.skyd.org
www.buddhadasa.in.th

th www. ไมมีตน เวียนวาย ในภพไหน ที่วางไป จากตัวกู และของกู. เปนเจาคุณ เขาวาบุญ ใหญหลวงนัก ฉันฉุกใจ ในยุค พระศาสดา พัดใบตาล ยังไมมี นี่พัดยศ สัญญาบัตร ไตรประทาน งานสําคัญ พากันปก ใจใคร ใฝฝนหา เปนเจาคุณ กันหรือหนา ทาไหนกัน.ดี มีแตใจจิตหลุดจาก ทุกอยาง ที่เคยติด เหนือความคิด ความตาย ใครครวญดู ทางวิมุตติ จากทุกข ทุกสาขา ควรแกการ วันทา ยิ่งกวาใคร. ไมมีพิษ มีภัย อะไรอยู จะไดรู พระนิพพาน เหมือนทานแลฯ เปนเจาคุณ.buddhadasa. นิตยภัตต มีหมด กระโถน ขัน ฉลองกัน หรูหรา จนบาใจ ฯ www.buddhadasa.skyd.buddhadasa.org เปนหลวงตา. เปนพระบาน นั้นเห็นวา ภาระมาก หนอนสังคม มีมา ทั้งตาป ฉันทนเปน พระบาน มานานแลว มีแตงาน เตี้ยต่ํา. เปนหลวงตา สนุกกวา เปนเจาคุณ ไมปรุงแตง สังขาร ประการใด บุญเปนเรื่อง สวยงาม กิน-กาม-เกียรติ สวนความวาง วางเสียจน คนกลัวลาน เหมือนความวาง ดีกวาบุญ เปนไหนๆ ลวนเปนไป สงบเย็น เปนนิพพาน. ทําตะบัน ตองเปนครก เปนสาก กันเต็มที่ ชางเหลือที่ จะเปาปด ขจัดมัน ฯ ถาคิดไป ใจแปว ไมสุขสันติ์ ก็ไมเห็น มีวัน จะหมดไป ฯ www.org www. อรหันต นั้นคือถูก ถึงที่สุด ถึงความเต็ม แหงมนุษย สุดพรรณนา ทานหักแลว ซึ่งวง แหงวัฏฏวน เหนือบุญ .in.th .บาป ชั่ว .in.หัวขอธรรมในคํากลอน ๙๘ อรหันต. แตไมมี ใครเกลียด ทุกสถาน เขาเกลียดกัน ขันจาน เปนหลวงตา ฯ เปนพระบาน.

th .in. เปนพระเมือง เรื่องมาก ดวยอยากเดน ตองแบกทรัพย แบกศักดิ์ แบกพรรคพงศ งานใตดิน ใตน้ํา ก็ทําเปน คอยแขงกัน มิใหใคร ดีกวาใคร ตองเขมน กันไป จนใหลหลง เพื่อการเมือง เรื่องณรงค ดวยใจจง.th www.buddhadasa. www. ไมมีใคร คอยวัด วาดี ชั่ว จึงเย็นตัว เย็นใจ ไมขึ้นลง ฯ เปนพระเมือง.buddhadasa.buddhadasa.skyd. ถึงฆาเขน กันพินาศ ไมหวาดไหว ไมเย็นใจ เย็นตัว มัวขึ้นลง ฯ โพธิสัตว คือสัตว มุงพัฒนา ดูใหดี มีอยูจริง ทั้งหญิงชาย ถาทุกคน ดิ้นรน เพื่อโพธิ ถามัวแต รองวาแย ยอมแพเวย อยายอมแพ มุงแต ปลูกโพธิ ไมเสียที ที่ไดเกิด มาเปนคน ใหโพธิแผ แกกลา เต็มความหมาย ดูงมงาย จะไมมี ที่ไหนเลย. เปนพระเถื่อน เหมือนนก วิหคหงษ เปนอิสระ อยากจะผละ สังคมใด เอ็นดูฉัน ขอใหฉัน เปนพระเถื่อน มอแมลง แสดงธรรม อยูจําแจ ยอมบินตรง ไปได ทิศไหนไหน ก็ผละได ทันใจ ไมอัดแอฯ มีหมูไม เปนเพื่อน ทุกกระแส ไพเราะแท ไมมีเบื่อ เหลือกลาวเอย ฯ เปนพระปา. เปนพระปา สงบกวา เปนพระเมือง ไมตองสวม หนากาก ผูมากดี จะนั่งนอน ยืนเดิน ไมเขินขัด ไมมีเรื่อง ยั่วเยา ใหเมามัว ไมมีเรื่อง แบกพรรค แบกศักดิ์ศรี มันเกิดศรี ขึ้นมาเอง เกงในตัว.org www. มันคอยผลิ ออกไป ไมหยุดเฉย ในโลกเลย ไมมีโพธิชน.org โพธิสัตว.หมวด เปน ใหเปน ๙๙ เปนพระเถื่อน. ใหเต็มสติ กําลัง หวังผล ไดผานพน อวิชชา เพราะกลาทํา ฯ www.in.

org . คือดูออก มีพุทธะ จอมพระสงฆ สอนพระสงฆ ทั้งหลาย ใหรูตาม.th .org www.buddhadasa. เกิดเปนแมว เกิดเปนหมู เกิดเปนงู เกิดเปนขุน เกิดเปนพระ เกิดเปนครู ทําไมนี่ ทําไมนี่ ทําไมนี่ ทําไมนี่ ทําไมนี่ ทําไมนี่ ขี้เกียจหา เกิดเปนหมา ขี้เกียจนอน เกิดเปนหนอน ขี้เกียจเลื้อย เกิดเปนเลื่อย ไมขี่คาน เกิดเปนหาน ดีแตขอ เกิดเปนหมอ ดีแตทอง เกิดเปนออง ทําไมนี่ ทําไมนี่ ทําไมนี่ ทําไมนี่ ทําไมนี่ ทําไมนี่ ขี่เกียจหอน ขี้เกียจคลาน ไมหนีขวาน ขี้เกียจฮอง ดีแตถอง ดีแตเออ ฯ www.th ความรักของอวิชชา www.buddhadasa. ฟาดลงไป เต็มดื้อ แมลงวันหนี ดูเถิดนี่ ความรัก ของอวิชชา ฯ www. มีชายหนึ่ง ลิงหนึ่ง อยูดวยกัน ลิงก็รัก คนจัด เต็มอัตรา มาวันหนึ่ง คนนั้น นอนหลับไป ลิงคิดวา ไอนี่ยวน กวนเพื่อนกู ฉวยดุนไม. วาธรรมหนึ่ง ซึ่งอยูครบ ในพระสาม ลวนมีความ สะอาด สวาง สงบ บรรจบกันฯ ไมรูจักหนาที่. แมลงวัน มาไต ที่กกหู จะตองบู ใหมันตาย อายอับปรีย.in.buddhadasa. พระพุทธะ พระธรรม และพระสงฆ หรือเปนองค เดียวกัน ที่ชั้นใน นั่นถูกแลว ถาดูกัน แตชั้นนอก ไดตรัสรู ซึ่งพระธรรม ทรงจํานง แตเมื่อดู ชั้นใน กลับไดพบ ทั้งพุทธ สงฆ หรือวาองค พระธรรมงาม ลวนตางองค เปนสามพระ หรือไฉน ดูเทาไร ก็ไมเห็น เปนสามองค. มาเงื้อ ขึ้นสองมือ ฝายเพื่อนรัก ดิ้นชัก ไปหลายที่ คนก็รัก ลิงนั้น เปนหนักหนา ทั้งสองรา รักกัน นั้นเกินดู.in.หัวขอธรรมในคํากลอน ๑๐๐ พระรัตนตรัย.skyd.

รวมฐานะ ที่พึงประสงค นําสูงสง ตรงตอญาณ.th .buddhadasa. ศีลธรรม ความปกติ ตามธรรมชาติ ศีลธรรม คือ สุข . บางทวงอิส .skyd.buddhadasa. คนมีปาก ก็ไมพลาม ศีลธรรมหาย คนจะหาย จากทุกข เปนสุขเอง ฯ www.สะดวก บวกเขากัน ศีลธรรม นําบุถุชน ดลอริยะ ศีลธรรม ทุกทุกสวน ลวนเสนตรง ศีลธรรม ปริยัติ จัดฐานราก ศีลธรรม สะอาด สวาง สงบ บรรจบงาน ศีลธรรม ศีลธรรม ศีลธรรม ศีลธรรม ศีลธรรม ศีลธรรม ตามอํานาจ คนจัดสรร คนทุกวัน หันหัวลง. จะกินกัด โกงกัน ขมันเขม็ง ลวนยําเกรง กันและกัน ฉันเพื่อนตาย.org ศีลธรรมเลว คนก็ได กลายเปนผี ศีลธรรมดี ผีก็ได กลายเปนคน ศีลธรรมต่ํา เปลี่ยนคน จนคลายสัตว ศีลธรรมสูง คนสดใส ไมอลเวง ศีลธรรมนี้ ทุกวัน มันตายซาก ศีลธรรมกลับ มาเมื่อไร ทั้งใจกาย หาความดี ไมประจักษ สักเสนขน ที่เลิศลน ภูมิใจ ไหวตัวเอง. www.ระพน จนเหลือขอ โลกเราหนอ ใหศึกษา กันทาไร ฯ ความหมายของศีลธรรม.in. บางก็เห็น เรื่องบุญ เปนเรื่องพลาม บางประณาม ศาสนา วาบาบอ.in. มีวิบาก ลวนสุขศานติ์ สวนอวสาน นิพพานแลฯ www.th ศีลธรรมกับคน.org www.๘ หมวด ศีลธรรม ศึกษากันเทาไร ? โลกยุคนี้ มีศึกษา กันทาไหน บางติดยา เสพติด เปนติดตัง บางดูหมิ่น พอแม ไมมีคุณ บางลุมหลง love free เปนดีงาม บางไปเปน ฮิปป มีหลายชนิด บางที่มี ดีกรีมาก โฮกฮากพอ ยุวชน รุนใหม ไดคลุมคลั่ง บางก็ฝง หัวสุม ลุมหลงกาม.buddhadasa.

หัวขอธรรมในคํากลอน ๑๐๒ ศีลธรรมโลก ยน .org www. แลวหลงเพลิน ความบา วาศีลธรรมฯ กลับมาเถิด ศีลธรรม กลับมาเถิด ! แกสัตวโลก ทั่วถิ่น จักรวาลปวง กลับมาเถิด ศีลธรรม กลับมาเถิด ! หลงวัตถุ บาคลั่ง เกินบังเอิญ กลับมาเถิด ศีลธรรม กลับมาเถิด ! รีบกลับมา ทันเวลา พาพลัง กําลังเกิด ภัยราย อันใหญหลวง นาเปนหวง ความพินาศ ฉกาจเกิน.หัวสง ลงปลักกิเลส สามารถดูด ดึงกันไป ใจมืดมัว มองไมเห็น ศีลธรรม วาจําเปน เกียรติ กาม กิน บิ่นบา ยิ่งกวาเกิน ที่เบิกบุก เร็วรุด สูจุดสลาย เพราะเห็นกง .buddhadasa. ถูกเหยียบย่ํา โดยฝูงคน จนปนป ที่คงที่ คือโลกสัตว ดูอัศจรรย ฯ หลงความบาวาศีลธรรม. ในโลกเกิด กลียุค อยางฉุกเฉิน มัวเพลิดเพลิน สิ่งกาลี มีกําลัง.th ศีลธรรมกลับมาเถิด ! www.ยับ.skyd. ตองตกต่ํา ไปเสียทั่ว ทุกหัวระแหง อยากใหมัน แหงแลง จากโลกนี้. โลกทุกวัน อยูในขั้น กลียุค จนสิ้นสุด มนุษยธรรม ต่ําอบาย กิเลสไส .จักรราย เปนดอกบัว. ความเลวราย ลามเตลิด จวนหมดหวัง มายับยั้ง โลกไว ใหทันกาล ฯ www.in.in.buddhadasa.ถอย .th . ศีลธรรม ! ศีลธรรม ! ศีลธรรม ! คงไมพอ ขอมาทํา น้ําหยอดตา ศีลธรรม ! ศีลธรรม ! ศีลธรรม ! เขารังเกียจ เกลียดชัง ดังผีกระแชง ศีลธรรม ! ศีลธรรม ! ศีลธรรม ! โลกของคน ยน ถอย ยับ เกินอับปรีย ตองตกต่ํา ลงทุกวัน ถาสรรหา เพราะบูชา กันแตเงิน เกินพอแรง.buddhadasa. มีความแกวน แสนพิเศษ มาสุมหัว เห็นตนตัว ที่จมกาม วาความเจริญ สําหรับอยู สุขเย็น ควรสรรเสริญ.org www.

org อยูกับธรรม. ไมระกํา ทุกขเห็น สักเสนขน ขอทุกคน จงมีธรรม ประจํากาย ฯ www. มีเลือดโชก แดงฉาน แลวซานไหล บาเกียรติก็ พอไมได ใหเมาตน.buddhadasa.in. เมื่อรบสู กับศัตรู สูดวยธรรม ถาสูกัน อยางนี้ ไมมีตาย เมื่อปองกัน ศัตรู รูใชธรรม ปองกันได สารพัด นาอัศจรรย เมื่อหลบซอน จากศัตรู อยูกับธรรม ชวยปลุกปลอบ ชื่นชอบ ฉ่ํากมล : จะปลุกปล้ํา กันเทาใด ไมเสียหาย ในสุดทาย จะปรองดอง ตองใจกัน.skyd.org www. เปนกําแพง เพชรล้ํา เลิศมหันต ปอมคายมั่น กวาสิ่งใด ในโลกคน. ถาศีลธรรม ไมกลับมา โลกาวินาศ มั่วหลงเรื่อง กิน กาม เกียรติ เกลียดนิพพาน อาชญากรรม เกิดกระหน่ํา ลงในโลก เพราะบากิน บากาม ทรามเกินไป อยากครองเมือง ครองโลก โยกกันใหญ ขอศีลธรรม ไดกลับมา พาหมูคน มนุษยชาติ จะเลวราย กวาเดรัจฉาน ลวนดื้อดาน ไมเหนี่ยวรั้ง บังคับใจ.buddhadasa.th www. ไมมีใคร เมตตาใคร ใหสับสน ใหผานพน วิกฤตการณ ทันเวลา ฯ ปรมัตถธรรมกลับมา. ปรมัตถธรรม กลับมา โลกาสวางไสว ปรมัตถธรรม หมดไป จิตใจมืดมนท มัวเปนกัน แตคน มนุษยก็ไมมี ศีลธรรมดี คนก็กลาย เปนมนุษยกันหมด ศีลธรรมถอยถด ตองเพิ่มปรมัตถธรรม คนทําบาปกรรม เพราะโลกขาดสัมมาทิฏฐิ คนมีสติ ยอมดําริโดยแนว แหงปรมัตถ.in.th .buddhadasa.หมวดศีลธรรม ๑๐๓ ถาศีลธรรมไมกลับมา. www.

มีเพราะควาย นาอายมันฯ ค คน ฆ ระฆัง ง งู จ จาน ฉ ฉิ่ง ช ชาง ถา ฝกฝน เสียงจะเพราะ เสียงกังวาน หวานใจครัน ที่ ลนลาน พิษพานนอย มี อาหาร คามันล้ํา ที่ ดีดี มีเสียงเพราะ มี สติตั้ง ระวังภัย ขัดคอกัน มันไมเหมาะ ไมสุขสันติ์ เสียงสวรรค เชิญใหคน สนใจธรรม. ที่แชมชอย พิษมันกลา ดูนาขํา ถาจานคว่ํา ไมเห็นมี ดีอะไร. โลกกําลัง มีปญหา วาพระธรรม เราดีได เพราะศีลธรรม บํารุงใจ พวกหนึ่งวา หิวนัก ตองอิ่มกอน พวกหนึ่งวา จะอิ่มทอง ธรรมตองมา คนสวนนอย สนใจ ใครธรรมะ หาเนื้อหนัง ทั้งแกหนุม ฟุมเฟอยไป สําคัญกวา ขาวน้ํา นั้นใชไหม โลกวิไล เลิศล้ํา เพราะธรรมพา. ก-ค ก ไก ข ไข ข ขวด ค ควาย ชอบ ขาวสาร ไมชอบพลอย กิน ประโยชนดี มีเหลือเฟอ ดูสงา กวากระบอก คนวาดง โมหะจัง แตทีถอย อารี มันดีเหลือ ตองเอื้อเฟอ แตกงาย ใหระวัง.org www.หัวขอธรรมในคํากลอน ๑๐๔ ปญหาเฉพาะหนา.th .skyd.จ. ใชนอกคอก ตีกัน นั้นผิดหวัง. สวนมากผละ หันเห เถลไถล โลกเลยไม มีพระธรรม ทํายาตา ฯ ก ข ศีลธรรม. แลวคอยสอน ศีลธรรม กันเถิดหนา หิวเจียนบา เพราะศีลธรรม ไมค้ําใจ.in.buddhadasa.in. ถาฉิ่งแตก ตีหรือเคาะ ฟงไมไหว จะเคลื่อนไหว งามสงา ทุกอาการ ฯ ค .buddhadasa.org www.ช www. จ . แตคนมั่ง .th www.buddhadasa.

ถ ฑ มณโฑ โสภา ยิ่งพายุง ฒ ผูเฒา ที่แทจริง ตองตื่นตน ณ เณร นั้น คือหนอ สมณะ ด เด็ก ตัว ยังเล็ก รูประมาณ ต เตา แมจะเขลา ก็หนวงหนัก ถ ถุง ทอง มีคา กวาถุงลม ควรจะมุง งามธรรม ตามเหตุผล เพราะไดยล โลกมา เวลานาน.skyd.buddhadasa.ลังใจ ไดมากพอ.กาม ก็งามขํา ใหเกิดกํา . หญิงสาระแน ชอบเปน อีปลารา จากชฎา คือผมเซิง ยุงเหยิงจริง.th .in. ระดองฝก ใชเปนเกราะ อยางเหมาะสม นานิยม อยางสูง คือถุงธรรม ฯ ท ทหาร มุง กําราบ ปราบขาศึก ธ ธง นั้น ธงชัย มีไวนํา น หนู หนูนอย ๆ คอยเชื่อฟง บ ใบไม ใชเปนยา หาไวพอ ป ปลา มี ลูกตา ไมเคยหลับ ผ ผึ้ง นับ เปนหนึ่ง แหงสามัคคี ถาไมฮึด เพื่อเกียรติ .org www. เริ่มตบะ เพื่อดับทุกข ทุกสถาน เชื่อพอแม อาจารย ทานอบรม.org www. ฏ . เครื่องฝกฝน วัวควาย ใหเกงวิ่ง สําคัญกวา ตัวสิ่ง อยูขางบน ฯ ฑ . บ .th ท .ผ www.หมวดศีลธรรม ๑๐๕ ซ .ฐ ซ โซ ไม อาจลาม ซึ่งน้ําใจ ฌ เฌอ ไม เลินเลอ เขาสูฌาน ญ ผูหญิงสิ่งสรางมา เปนเมีย. แม ฎ ชฎา หมายถึงเทริด เตลิดมา ฏ ปฏัก อยาใหปก เอาผูใช ฐ ฐาน แม อยูต่ํา อยาติติง แมลามได กระทั่ง ถึงชางสาร งายตอการ จะประสบ พบปญญา.buddhadasa.ญ. ทําแตตาม พอแมสั่ง จักสุขหนอ ทั้งยาหมอ ยาผง ใชจงดี.in. ด .buddhadasa. เปนคติ ที่ควรรับ มาขับผี (?) ความเพียรมี มากกวาคน ควรสนใจฯ www.น.ณ.

เคี้ยวกัดคลอง ชัดเสียง สําเนียงขาน ถึงนิพพาน เพราะ ถือเอา สําเภาธรรม. ภ .in.ฟ. รีบสนอง ใสใหได ดั่งใจหมาย มองเห็นได แมค่ํามืด ยืดยาวไกล ฯ www. แหวนพระธรรม สวมใจ หายโงเขลา มีรมเงา สุขสบาย ไดทุกวัน.th ห-อ www.buddhadasa.หัวขอธรรมในคํากลอน ๑๐๖ ฝ .org ห หีบ ฬ จุฬา อ อาง ฮ นกฮูก เหมือนหทัย ใสชีวิต ยอดสมอง ตองระวัง วางไว ใสกอนทอง ตาดี มีประกาย ชวนกันคิด ใหวิไล ดั่งใจหวัง อยาใหพลั้ง พลาดผิด ชีวิตวาย.ย ฝ ฝา หมาย ความวา ไวปองกัน พ พาน เพื่อ เสริมความ งามวิไล ฟ ฟน รักษามัน ใหถูกตอง ภ สําเภา เราใชขาม ชลธาร ม มา ยิ่ง เลี้ยงดี ยิ่งมีพลัง ย ยักษ ดู จะรัก แตบาปกรรม สิ่งในนั้น ใหงามงด และสดใส ดํารงกาย วาจาใจ ดั่งใสพาน.buddhadasa. เพื่อมนุษย อยูเย็น เปนสุขสันติ์ คนพากัน ใหเกียรติ ไมเกลียดชัง ฯ www. และมีทั้ง ทาที ที่งามขํา ซึ่งจะทํา ใหเปนยักษ ไมรักดี ฯ ร -ว. ศ .buddhadasa.skyd.org www.in.ส ร เรือ แลน อยูเหนือ ผิวนานน้ํา ล ลิง มี เหลี่ยมเลห หลายวิธี ว แหวน สวมนิ้ว ดูคมขํา ศ ศาลา คุมฝนฟา พาใหเรา ษ ฤาษี แสวงหา สิ่งสูงสุด ส เสือ ที่ดีดี มีคุณธรรม อยาใหคว่ํา ก็ถึงทา สงาศรี คนเรานี้ อยาใหลิง มันหลอกเอา.th .

th .in.ญ.org www. จ .ฉ ค ควาย ค คน ฆ ระฆัง ง งู จ จาน ฉ ฉิ่ง หมายถึง อวิชชา อยา สัปดน ยื่นเขาใน วังเวงเสียง สําแดงสัจจ อุปาทาน พานพันกาย เปรียบเหมือนกาย ใสธาตุ-ขันธ ทิ้ง จังหวะ อยูกรุกกรุก ขี่หรือฆา มันทั้งผอง จักผองใส หวงโซใหญ สายกรรม ช้ํามิวาย. แลวเกิดญาณ เพราะปญญา มาผสม เปนบัณฑิต มีถม เทียมผูชาย. เปนปรมัตถ แลววิมุตติ เปนจุดหมาย ดั่งผีพราย ยึดจับ ไวกับทุกข. โมหะหนา ออกไมได ใหขัดสน ใสของเมา เมาลน กวานั้นไป ฯ ค . ตอง"คว่ํา" มัน ใหวางหาย กลายเปนสุข บอกวาทุกข ทุกที่ ที่เกิดมา ฯ ช . กายาคน เปนหัวขอ แสดงธรรม นําศึกษา ใครอยากลา ยึดอะไร ไวเปนตน. ก-ข นึกถึงธรรม นํามาปรับ กับ ก ข ก ไก ขันกอง รองบอกมา ข ไข ของ เวียนวัฏฏ อยูอัตรา ข ขวด ใส สุรา .buddhadasa.ง.skyd. ฎ .org ช ชาง รองอยาง โกญจนาท ซ โซ สาย สงสาร ชางมารยา ฌ เฌอ ไมพลั้งเผลอ เขาสูฌาน ญ ผูหญิง รู จ ริ ง ไม โ ง ง ม ฎ ชฎา เลือนมา จากผมเซิง ฏ ปฏัก ปกหรือตี ที่วัวควาย มันไมพลาด พลัดตก จากหนาผา ผูกแนนหนา ไมแสดง แหงเงื่อนปม.หมวดศีลธรรม ๑๐๗ ก ข ปรมัตถธรรม.buddhadasa.ฏ www.buddhadasa. แสนยุงเหยิง คือกิเลส ฤทธิ์เดชราย เหมือนขับไล อวิชชา หนีหนาไป ฯ www.in.th www.

กายมนุษย ใสธรรมรส อันสดใส ตัดอนุสัย ไดดวยฟน คือปญญา.buddhadasa. รูจักจริง ทุกสิ่งสรรพ จะสรางสรรค ศาสนา สถาพร.ฟ.in.ป ถ ถุง นั้น บรรจุ อนุสัย ท ทหาร ของพระองค ตองระดม ธ ธง นั้น ธงชัย อรหันต น หนู นั้น พนภัย เพราะไดรู บ ใบไม ใชบังแดด ไดเย็นฉ่ํา ป ปลา น้ํา ถึงตา พาวิกล ถายเทไว ทุกครา อยาหมักหมม พลังถลม กิเลสมลาย ไรศัตรู. มีธรรมขันธ เปนกองทัพ ขับเคี่ยวสู เหมือนเรารู ใชธรรม กําบังตน.in.น.buddhadasa.org www.skyd.th .หัวขอธรรมในคํากลอน ๑๐๘ ฐ . สําเภาธรรม ขามมหรรณพ แหงตัณหา ตามมรรคา แปดองค ตรงนิพพานฯ www. ภ .ม www.ต ฐ ฐาน ที่ คงมั่น นั้นตองมี ฑ มณโฑ โสภา ทากระไร ฒ ผูเฒา ที่แท รูจักโลกสุขหรือโศก ณ เณร คือ หนอ สมณะอัน ด เด็ก ใจ ยังเล็ก ยึดถือนอย ต เตา เอาแต จะกินนอน ทุกคดี ธรรมหรือโลก ไมโยกไหว ทั้งกายใจ ตองโสภา มาดวยกัน.buddhadasa. ใบพระธรรม บังกิเลส วิเศษผล ไมเคยยล เห็นน้ํา ดั่งทําเมิน ฯ www. จึงไมคอย ทุกขใจ ฤทัยถอน เหมือนคนเขลา เอาแตรอน หาอารมณ ฯ ถ .org ผ ผึ้ง ฝ ฝา พ พาน ฟ ฟน ภ สําเภา ม มา พึงเปรียบ คณะสงฆ ถา ปดดี มีคุณเกิน มี ไวใส สิ่งสูงสุด นั้น เคี้ยวกัด ตัดเยื่อใย ขามสมุทร สุดลึกล้ํา เหมือน กายาดี ขี่ขับมา ดํารงงาน ศาสนา นาสรรเสริญ เหมือนคนเจริญ สติไว คุมกายใจ. ด .ณ. บ .th ผ .

th สํา คั ญ ที่ มี ศี ล ธรรม www.th . ส เสือ ซุม ในสมถะ วิปสสนา ห หีบ ใส สุญญตา อยาชิงชัง ฬ จุฬา ถือกันวา "สิ่งสูงสุด" อ อาง นั้น เปนแอง แหงอาสวา ฮ นกฮูก เห็นได ในยามค่ํา หัวขอธรรม นํามาวาง อยางเพียงพอ จับไดมา ซึ่งมรรคผล พิมลยิ่ง เพราะเปนสิ่ง เดียวเลิศ เหลือพรรณนา.org www.ล. คือวิมุตติ จุดหมายมาด แหงศาสนา ใชปญญา ทุบทลาย อยาใหรอ.skyd.in.buddhadasa. ว .buddhadasa.ษ ย ยักษ แปลวา "ผู เขาบูชา" ร เรือ เปรียบ เหมือนกาย ไวใชงาน ล ลิง ที่ แทจริง มันหลอกเจา ว แหวน ใส นิ้วงาม ความเหลือเฟอ ศ ศาลา สรางขึ้นมา บังแดดฝน ษ ฤาษี แสวงหา มาอยางเคย มักกลายมา เปนยักษ ผูหักหาญ ถาเรือรั่ว จะปวยการ งานใชเรือ.buddhadasa. ศาลาธรรม กําบังคน ทั้งโลกเหวย ไมหยุดเฉย วิปสสนา แกกลาจริง ฯ ส .. ผูมีธรรม เห็นถึงใน หทัยหนอ เปน ก ข แหงพระธรรม นําไปตรอง ฯ www.in.ห.หมวดศีลธรรม ๑๐๙ ย .ฮ. กิเลสเรา ก็หลอกเรา เอามากเหลือ ถาใครเชื่อ ก็ทิ้งไป อยาใสเลย.org ศีลธรรม มีประจํา อยูคูโลก ยิ่งกวาโชค ใดใด ที่ใฝฝน โชคจะดี หรือราย อยางไรกัน มันสําคัญ อยูที่ มีศีลธรรม ฯ www. ฬ .

th .in.buddhadasa.th www.in. ดีกวาที่ดวง ทําดีนั่นแหละเราหนวง มาทําใหดวง มันดี ดวงชั่วไมไดเลยนี่ ความดีทําไว เปนคุณ อยูดี ตายดี เพราะบุญ ตลอดชีวิตติดมา ดวงดีมีอยูอัตรา เราทําดีเปน เห็นมั้ย ? เหตุนั้น เราทานใดใคร ดวงดีจักมีสมบูรณ ฯ เพราะดีนั้นมี เอาดีทั้งปวง ถาเราขยันมี ทําไวเจือจุน ก็เพราะเหตุวา www.skyd.org ทําดีเสมอไป พุทธทาส อินฺทฺโ www.๙ หมวดมงคล เราสรางดวง อยาใหดวงสรางเรา --------------- เราดี ดีกวาดวงดี ที่เรา.buddhadasa.org www.buddhadasa.

buddhadasa.th . เปนเหมือน ลมหวน พรทํา ดีเอง มั่นคง ซื่อตรง ตอผูรับ รูทํา.org www.th www.หมวดมงคล ๑๑๑ ทําดี ดีแลว เปนพร ทําดี ดีแลว เปนพร ขอพร กะใคร ใหกวน.skyd. ไมตอง ออนวอน พรที่ ใหกัน ผันผวน อวลไป อวลมา อยาหลง. ชั่วดี มีจน ถือธรรม เชื่อกรรม ยําเกรง ทําแต กรรมดี ทวีพร ฯ บาปชั่ว กลัวเกรง www.in.org ทุกคน เกิดมา เปนคน เปนผล แหงกรรม ทําเอง. วันคืน ยืนยง อยากรวย ดวยพร เพียรบํา ใหถูก ใหพอ ตอตน. เพ็ญบุญ กุศลนํา www.buddhadasa.in.buddhadasa.

ขี้ขลาด หวาดกลัว หัวยุง มงคล อะไร ไดคุม. เหนือโลก เหนือกรรม อําไพ ไมอาจ ย่ํายี บีฑา ฯ สืบสราง กุศล ปลุกเสก แสนฉมัง กิเลส เต็มพุง เปนเรื่อง อุทลุม เปนเครื่อง คุมครอง ไรธรรม ผีสิง www.buddhadasa.org เรงขวน เรงขวาย หมดตัว หมดตน อุปทวะ ทั้งหลาย กิเลสา .in.หัวขอธรรมในคํากลอน ๑๑๒ กรรมดี ดีกวา มงคล กรรมดี ดีกวา มงคล ดีกวา นั่งเคลา ของขลัง. พระเครื่อง ตะกรุด อุทกัง คาดมั่ง แขวนมั่ง รังรุง.สวะไหน www. มีธรรม ฤามี ใครยิง ไมยิง ก็ตาย เกิดตาย. บริสุทธิ์ ผุดผอง ใจกาย ไมพอง ไมพาน สถานใด. เหตุนั้น เราทาน หญิงชาย หาธรรม มาเปน มงคล. กระทั่ง บรรลุ มรรคผล พนจาก เกิดแก เจ็บ ตาย.in.skyd. อันธพาล ซื้อหา มาคุม นอนตาย กายเครื่อง รางกอง.buddhadasa.org www.th .th www. ธรรมมะ ตางหาก เปนของ เพราะวา เปนพระ องคจริง.buddhadasa.

ทุกเหตุการณ ทุกทุกภพ ประสบสันติ์ ประพฤติกัน อยางกะของ ที่ตองกิน. ชางหลอกหลอน ไปได หลายแขนง นอนตะแคง หรือนอนหงาย ใชแขนรอง. จะเลิกราง หมดสิ่ง นาหวาดเสียว โลกจะเกี่ยว กอสุข ยุคศรีอาริย ฯ www.buddhadasa.in.th www.th .ถุ นิยม ตายทั้งเปน เหมือนวาเลน ทุกชั่วโมง ทําอยางไร ก็ยังไม มองเห็นทาง เมื่อศีลธรรม กลับผัน มาทันเทียว ทานคอยเฝา ดูโลก อันโยกไหว เทาไร เทาไร สัตวโลก ยังโยกโคลง. ดูไมสม ตามสวน ที่ควรถวิล ปดทองใน ใจสิ้น ความวายเวียน ฯ www. เกิดระทม ทุกขราย กวาตายโหง ยิ่งกวาตาย ใสโลง ซึ่งครั้งเดียว. หนุนหมอนต่ํา นอนหงาย สบายหนอ คือคอหัก เผาะออกไป ไดใสโลง พอคุณเอย จะตองมี สองสามหมอน แกลํามัน อยามีมัน ใหเหนื่อยแรง นอนแตนอย ไมตะบอย หาความสุข ที่กิเลส ชักนําใจ ใหลําพอง ถาหมอนสูง นอนหงาย กลัวตายโหง แตมันโลง สบายเหลือ เมื่อนอนตะแคง. จากการนอน ไมอยากจะลุก : เปนโรคสมอง จนเราตอง มีอะไร ใหเกินควร ฯ สนทนากับพระเจา.skyd. การปดทอง ตองหมาย ถึงความสมัคร เพื่อบูชา เต็มความรัก ประจักษตอน สุขจะเกิด ทั่วกัน นั้นยืนนาน เพราะเหตุที่ มีธรรม ประจําวัน ผิดจากนี้ มีแต จะงายงม ปดทองนอก ไดความงาม ตามระบิล ประพฤติธรรม พรอมพรัก ตามที่สอน ยามมวยมรณ หรือยังอยู ดูเหมือนกัน.buddhadasa.หมวดมงคล ๑๑๓ สูกับหมอน. บางเวลา สนทนา กับพระเจา ดวยขันติ เมตตา ปรานีไป เพราะเมาจัด ดวยวัต .in.org การปดทอง .buddhadasa.org www.

หัวขอธรรมในคํากลอน

๑๑๔

รสสวรรค นั้น เสพติด.
อันลัทธิ นานา นาเวียนหัว
เรื่องพระเจา เรื่องสวรรค นั้นเหมือนยาง
เปนกรงทอง จองจํา จํากัดเขต
ความหลุดพน ใชอรอย เชนออยตาล
รสสวรรค นั่นเสพติด พิษฉมัง
อยูแตรู มิไดรู เรื่องนกนอย

จงถอนตัว ออกมา เสียใหหาง
เปนตังเหนียว กั้นกาง ดวงวิญญาณ.
นาทุเรศ กลับรัก เปนหลักฐาน
ทั้งไมลาน ตาพราว ราวเพชรพลอย.
ถูกกังขัง ก็ไมรู เหมือนปูหอย
ที่บินลอย เวหา วาปานใด ฯ

อตฺตา หิ อตฺตโน นาโถ.
มิใยใคร
แตพวกเรา
ผูเชื่อฟง
ฟงธรรมา
ประกอบกรรม
ตั้งแตตน
ทั้งทางโลก
ถือเลบง
อตฺตา หิ
วา "ตัว พึ่ง
เปนอื่นไป
พึ่งเขานั้น

จะพึ่ง
ชาวพุทธ
โอวาท
คือพึ่ง
นํามา
จนปลาย
ทางธรรม
สรางตัว
อตฺตโน
ตัว "แน,
วนเวียน
ไม "หนึ่ง"

ซึ่งพระเจา
ศาสนา
พระศาสดา
ซึ่งตัวเอง,
ซึ่งโภคผล
ไดเหมาะเหม็ง
ก็ยําเกรง
อยูทั่วกัน.
นาโถ, แปล
ถาบิดผัน
พาเหียร ครัน
เหมือนพึ่งตัว ฯ

www.buddhadasa.in.th
www.buddhadasa.org

www.skyd.org
www.buddhadasa.in.th

หมวดมงคล

๑๑๕

การพึ่งผูอื่น.
อันพึ่งทาน
เชน พึ่งพิง
หรือพึ่งแรง
ใชจะพน
ตองทําดี
ไมมีดี
ทําดีไป
แลวจะได
พึ่งผูอื่น
ทานเพียงแต
ตองทําจริง
นี้, จึงถอน
จะตกจน
ตนตองยก
ตนไมยก,
จะตกหลม

พึ่งได
ผานเกลา
คนใช
พึ่งตัว
จึงเกิดมี
นิดหนึ่ง
พึ่งตัว
ที่พึ่ง
พึ่งได
กลาวบอก
เพียรจริง
ตัวได
หรือวา
ตนเอง
ใหเขายก
ตายเปลา

แตบางสิ่ง
เจาอยูหัว
จนควายวัว
ไปเมื่อไร.
ที่ใหพึ่ง
พึ่งเขาไฉน ?
ของตัวไป
ซึ่งถาวร.
แตภายนอก
หรือพร่ําสอน
ทุกสิ่ง, ตอนไมตกจม.
ตกนรก
ใหเหมาะสม
นั้นพกลม :
ไมเขาการ ฯ

www.buddhadasa.in.th
www.buddhadasa.org

www.skyd.org
www.buddhadasa.in.th

๑๐ หมวด มอง - มอง
มอง - มอง - มอง.
มองอะไร มองใหเห็น เปนครูสอน
มองเห็นความ เสมอกัน มีปญญา
มองทุกขสุข ก็จงจอง มองใหดี
มองวาเปน ตามปจจัย ใหระวัง
มองโดยนัย ที่มันสอน จะถอนโศก
มองไมเปน โทษผีสาง นางไมมา

มองไมขอน หรือมองคน มองคนหา
มองเห็นวา ลวนมีพิษ : อนิจจัง.
มองวาเปนอยางที่ คนเราหวัง
มองจริงจัง ก็จักเห็น เปนธรรมดา.
มองเยกโยก มันไมสอน รอนเปนบา
มองถูกทา ไมควาทุกข : มองถูกจริง !

มองถูก ทุกขคลาย.
มองอะไร ใหเห็น เปนครูสอน
มีสิ่งสอน เสมอกัน มีปญญา
จะมองทุกข หรือมองสุข มองใหดี
หรือเปนไป ตามปจจัย ใหระวัง
มองโดยนัย ใหมันสอน จะถอนโศก
มองไมเปน จะโทษใคร ที่ไหนมา

มองไมขอน หรือมองคน ถาคนหา
จะพบวา ลวนมีพิษ อนิจจัง.
วาจะเปน อยางที่ เรานึกหวัง
อยาคลุมคลั่ง จะมองเห็น เปนธรรมดา.
มองโยกเยก มันไมสอน นอนเปนบา
มองถูกทา ทุกขก็คลาย สลายเอง ฯ

www.buddhadasa.in.th
www.buddhadasa.org

www.skyd.org
www.buddhadasa.in.th

buddhadasa.org www.in.buddhadasa. เขามีสวน จงเลือกเอา เปนประโยชน สวนที่ชั่ว จะหาคน อยามัวเที่ยว เหมือนเที่ยวหา ฝกใหเคย เลวบาง สวนที่ดี โลกบาง อยาไปรู มีดี คนหา หนวดเตา มองแตดี ชางหัวเขา เขามีอยู ยังนาดู ของเขาเลย . มองเห็นโลก อยูนิจสิน ตามระบิล ตามจริงเอย ฯ www.หมวด มอง .th .มอง ๑๑๗ มองแตแงดีเถิด.skyd. โดยสวนเดียว สหายเอย ตายเปลาเลย มีคุณจริง ฯ ตาบอด ตาดี.th www.org www.buddhadasa. หมูนกจอง ถึงฝูงปลา ไสเดือนมอง คนทั่วไป ตองทุกขโศก สวนชาวพุทธ เห็นหมดสิ้น มองเทาไร ก็ไมเห็น ไมเห็นคูถ ก็ไม หงุดหงิด ประยุกตธรรม ทุกสิ่ง ไมเห็นฟา น้ําเย็นใส ที่ดูดกิน .in.

buddhadasa.หัวขอธรรมในคํากลอน ๑๑๘ เมื่อมองดินเห็นฟา.buddhadasa.buddhadasa.สุญญตา.in.in.skyd.th . แรกมองฟา ก็เห็นวาง อยางเขาวา ยิ่งมองไป ยิ่งวางมา สารพรรณ กลับไดเห็น สาระหนึ่ง ซึ่งความวาง เปนแผนดิน เย็นและหยุด กวาจุดใด เปนที่ตั้ง เย็นสนิท แหงจิตวาง เปนแดนดิน ที่คงมั่น นิรันดร ไมเห็นพวก เทวดา คลาสวรรค จิตใจมั่น ยิ่งเห็นวาง อยางสุดใจ.org www. ก็เห็นสิ่ง ที่เรียก วามหานี้เรียกวา มองฟา แลวปะดิน. มอบใหอยาง แกนสาร ปานดินใหม ทรงคุณใหญ เรียก "อมตะ มหานคร" กิเลสสราง ทุกขหาย ไรโศกศร นี่แลตอน ที่มองฟา แลวปะดิน ฯ www.org www.th www. มองเห็นฟา ดินใหญ กระไรเลย คือมองโลก เห็นวาง จากอัตตา มันวางจริง ยิ่งกวาฟา เพราะวามี ครั้นมองดู โลกวาง อยางแทจริง อมฤต นคร ซอนอยูนา คิดดูเถิด บาหรือดี มีใหดู ถาจะมั่ว อยูที่เห็น ดินเปนดิน เมื่อมองดิน เห็นฟา นิจจาเอย ฉันจะเอย ฟงดูหนา บาดีหรือ ? วางจากอัต ตนียา อยางเต็มที่ สิ่งหนึ่งที่ เรียกมหา. ถาไมเห็น อยาเพอจู มาติฉิน ก็ดูดกิน มันไป เปนไสเดือนฯ มองฟาปะดิน.

โลกนี้เปรียบ ศาลา ใหอาศัย ทางที่ดี เมื่อพราก ไปจากมัน เมื่อเราได เกิดมา ในอาโลก จึงควรสราง สิ่งชอบ ไวตอบแทน คุณความดี ของทาน กาลกอนกอน เราเกิดมา อาศัย ไดสําราญ ประเดี๋ยวใจ ผอนพัก แลวจักผัน ควรสรางสรร สงเสริม เพิ่มคะแนน.ทํา โมหา ไปทาเดียว โลกนี้คือ รมไม ไดอาศัย ออกไปสู โลกอื่น อีกหมื่นพัน ไมมีความ แจมแจง ไมเฉลียว ลองคิดเที่ยว โลกสวาง ขางหนากัน ! บัดเดี๋ยวใจ พักรอน แลวผอนผัน ไยยึดมั่น หมายมี โลกนี้นาน ! โลกนี้มี แตคนบา ไมนาอยู คือตัวกู ที่เกิดอยู เปนประจํา อยาปลอยให อารมณใด เขามาปรุง วางตัวกู จิตก็อยู เหนือโลกแท จงมองดู ใหดีดี มีขอขํา จงกระทํา อยาใหเกิด ประเสริฐแล. ใหพนโศก พนภัย สบายแสน ใหเปนแดน ดื่มสุข ขึ้นทุกกาล.th www.buddhadasa.th .skyd.พูด .buddhadasa. เปนจิตยุง วุนวาย หลายกระแส วางกูแน ก็หยุดบา นาขําเอย ฯ www.org www.in. ที่ทานสอน ไวประจักษ เปนหลักฐาน ควรหรือผาน พนไป ไมคํานึงฯ โลกนี้คืออะไรแน ? โลกนี้คือ ถ้ํามืด ไมเห็นแสง คิด .๑๑ หมวด โลก โลกเปรียบศาลาใหอาศัย.buddhadasa.in.org โลกนี้นาขํา. www.

ตโลกา!" หมั่นวิจาร ตื้นลึก รีบศึกษา แลวโลกมา เปนบาว เราร่ําไป ! โลกคือเครื่องลองและโรงละคร.skyd.in.buddhadasa. แตใหเกิดปญญา มาเปนแสง อยาใหแพลง พลาดพลั้ง ระวังเอย ฯ www.org www.หัวขอธรรมในคํากลอน ๑๒๐ โลกนี้คือทางผาน และบทเรียน. โลกนี้เหมือน ทางผาน ที่รกเรี้ยว พนโลกนี้ มียิ่ง กวาออยตาล โลกนี้ เพียง บทเรียน ใหเพียรอาน ใหรอบรู แจมจน พนมายา เพื่อทนสู อดเปรี้ยว ไปกินหวาน เมื่อพบพาน "อมฤ.buddhadasa.th .buddhadasa. โลกนี้คือ เครื่องลอง ของมารราย วาใครบา ใครเขลา เฝาจมใน โลกนี้ ที่แท คือโรงละคร ออกโรงกัน จริงจัง ทั้งตาป ไวสอบไล วาใคร ยังหลงใหล หลมโลกใหญ ติดตัง ทั้งชั่วดี! ไมตองสอน แสดงถูก ทุกวิถี ตามทวงที อวิชชา ลากพาไป! โลกเปรียบมหาสมุทรและกรงไก.org โลกนี้เปรียบ ปานวา มหาสมุทร เพราะตัณหา หมื่นวิถี เขาจี้ใจ โลกนี้คือ กรงไก เขาใสไว จิกกันเอง ในกรง ไดลงคอ ปลามนุษย ผุดวาย อยูไหวไหว วิ่งขวักไขว เหยื่อดี มีไมพอ! จะนําไป แลเนื้อ ไมเหลือหลอ เฝาตั้งขอ รบกัน ฉันนึกกลัว! จะดูโลกแงไหนดี ? จงดูเถิด โลกนี้ มีหลายแง หรือชวนเศรา โศกสลด ถึงหดตัว จะดูมัน แงไหน ตามใจเถิด สองทางเดิน ชีวา ราคาแพง ดูใหแน นาสรวล เปนชวนหัว ดูใหทั่ว ถวนความ ตามแสดง. www.th www.in.

in. แตใครบาง รูสึก เชนนี้ได คนเราใช อนิจจัง ขังตัวเอง ฯ โลกทุกวัน อยูในขั้น กลียุค จนสิ้นสุด มนุษยธรรม ด่ําอบาย กิเลสไส.หมวดโลก ๑๒๑ โลกนี้คืออะไรแน ? โลกเรานี้ ไมตองสอน ออกโรงกัน ตามทวงที โลกนี้คือ จะนําไป จิกกันเอง เฝาตั้งขอ ที่แท แสดงถูก จริงจัง อวิชชา กรงไก แลเนื้อ ในกรง รบกัน คือโรงละคร ทุกวิถี ทั้งตาป จะลากคอ . เขาใสไว ไมเหลือหลอ ไดลงคอ ฉันนึกกลัว – เอย ฯ โลกอนิจจัง.skyd.จักรราย เปนดอกบัว.th .org www. www.buddhadasa.buddhadasa. มีความแกวน แสนวิเศษ มาสุมหัว เห็นตนตัว ที่จมกาม วาความเจริญ.in.org โลกกลียุค. ตามธรรมดา ถาไมมี ความเปลี่ยนแปลง จะเปนคน ทนอยู ในโลกนี้ ดับจากโลก เพราะโลก มันนาชัง เพราะโลกมี อนิจจัง บังเอาไว มาบังแฝง คนจะเบื่อ จนเหลือที หนักเขามี แตอยาก จะดับไป.buddhadasa.หัวสง ลงปลักกิเลส สามารถดูด ดึงกันไป ใจมืดมัว มองไมเห็น ศีลธรรม วาจําเปน เกียรติ กาม กิน บิ่นบา ยิ่งกวาเกิน ที่เบิกบุก เร็วรุด ถึงจุดสลาย เพราะเห็นกง .th www. สําหรับอยู สุขเย็น ควรสรรเสริญ แลวหลงเพลิน ความบา วาศีลธรรม ฯ www.

th .org www.buddhadasa.th โลกพัฒนา. ทรัพยธรรมชาติ วอดวาย คลายกับวิ่ง จนยุงขิง กันไปหมด อดเยือกเย็น. โลกฮึดฮัด พัฒนา บูชาโป ไมมีใคร ตําหนิใคร เพราะใจเปน รัฐบาลไหน ในโลก สับโขกมัน พวกนักบวช แอบหา ภาพมาดู ความกวาหนา ทางเนื้อหนัง อยางนี้เอง บูชาโป ถึงทูนหัว มั่วกันไป เพราะเผลอโง ทีละนิด คิดไมเห็น ในเชิงเชน เดียวกัน ไมทันรู. www. ไมอิ่มหนํา ไมคิดเปลื้อง พวกเรื่องเหม็น ยิ่งโลดเตน ยิ่งสุมโศก โลกพัฒนา ฯ www.org www.buddhadasa.หัวขอธรรมในคํากลอน ๑๒๒ โลกนี้พัฒนา. ดูจะชอบ เหมือนกัน ทําไกอยู คุณครูรู พรางศิลปโป โยไดไกล ครั้นพัฒนา จบเพลง ไมไปไหน โลกยุคใหม ตองไมโง หยุดโปที ฯ เมื่อกิเลสยึดครองโลก.skyd. ยั่วความใคร เพิ่มเหยื่อ แกเนื้อหนัง ทั่วโลกคลั่ง ก็ยิ่งคลาย อบายภาพ.buddhadasa. เมื่อกิเลส ไหลนอง ยึดครองโลก เมื่อกระแส ไฟตัณหา ไหมพาไป กลับยกยอง วานั่นสิ่ง ศิวิไลซ เปนเครื่องลอ กามา บาติดตัง ทั้งแกเฒา สาวหนุม ลวนจมกาย อาชญากรรม ลุกลาม สงครามครบ มันสุดแสน โสโครก ที่โกรกไหล ทิ้งซากไว ระเกะระกะ อนิจจัง.in.in. เกลียดศีลธรรม เห็นเปนหนาม ระคายขบ รอนตลบ โลกกิเลส สังเวชจริงฯ โลกพัฒนา ที่เรียกวา Developed หรืออยางนอย ใหจบเร็ว กวาธรรมดา เรงพัฒนา เหมือนเรงฆา ใหตัวตาย ผลไดมา เฟอกวา ความเปนจริง โลกพัฒนา วัตถุเหลือ เหนือคุณธรรม เรื่องอวกาศ เรื่องอาละวาด เกินจําเปน ดูจะเพื่อ จุดจบ เสียมากกวา นึกแลวพา อนาถใจ ใครทวงติง.

หมวดโลก

๑๒๓

ยิ่งเจริญ ยิ่งบา ?
ถาพูดวา "ยิ่งเจริญ คือยิ่งบา"
เพราะตางชอบ ความเจริญ ที่เกินจริง
โลกเจริญ เกินขนาด ธรรมชาติแหลก
ทํามนุษย ใหเปนสัตว พิเศษพลัน
ยิ่งเจริญ ยิ่งดุเดือด ดวยเลือดอาบ
สรางปญหา ยุงยาก มากระบิล

ดูจะหา คนเชื่อ ไดยากยิ่ง
เจริญอยาง ผีสิง ยิ่งชอบกัน.
เกิดของแปลก แปลงโลก ใหโศกศัลย
คือฆากัน ทั้งบนดิน และใตดิน.
ยิ่งฉลาด ยิ่งมีบาป กวายุคหิน
ทั้งโลกสิ้น สุมความบา วาความเจริญ ฯ

ทรงเปดโลก.
ครั้นตรัสรู ลุถึง ความสําเร็จ
โปรดทวยเทพ ในเทวโลก เสร็จดั่งปอง
จึ่งเทวดา มานุษย และอบาย
ทั้งเหนือ-ใต ตก-ออก หรือลาง-บน
จนโลกุตตร โลกิยา จอหนากัน
จงเปดโง ออกรับ ระงับอาย

ทุกทุกลัทธิ ขามเข็ด กษัตริยสนอง
เสด็จลอง ลงมา ประชาชน.
เห็นถึงธรรม กันได ทุกแหงหน
กําแพงคน คือวรรณะ พังทลาย.
เหลือแตชั้น พวกเรา ที่เขลาหลาย
โลกิยะ จะไดกลาย เปนโลกุตตรา ฯ

www.buddhadasa.in.th
www.buddhadasa.org
นกไมเห็นฟา ปลาไมเห็นน้ํา
.

หมูนกจอง มองเทาไร ไมเห็นฟา
ไสเดือน ไมเห็นดิน ที่กินไป
คนทั่วไป ก็ไม มองเห็นโลก
สวนชาวพุทธ ประยุกตธรรม ตามระบิล

ถึงฝูงปลา ก็ไมเห็น น้ําเย็นใส
หนอนก็ไม มองเห็นคูถ ที่ดูดกิน.
ตองทุกขโศก หงุดหงิด อยูนิจสิน
เห็นหมดสิ้น ทุกสิ่ง ตามจริงเอย ฯ

www.skyd.org
www.buddhadasa.in.th

หัวขอธรรมในคํากลอน

๑๒๔

โลกรอด เพราะกตัญู.
อันบุคคล
อุปโภค
ขาวหรือเกลือ
รูจักใช

กตัญู
บริโภค
ผักหรือหญา
อยาทําลาย

รูคุณโลก
มีใหหลาย
ปลาหรือไม ฯลฯ
ใหหายไป ;

อนึ่งคน
ลวนแตมี
มองใหดี
โลกรอดได

ตอคน
คุณตอกัน
ดูใหเห็น
เพราะกตัญู

ทุกคนนี้
นั้นเปนไฉน
เชนนั้นไซร
รูคุณกัน ;

ประเทศชาติ
รวมเปน
รอดมาได
เพราะกตัญู

- ศาสนา
อัตตภาพไทย
เพราะรักใคร
มี

- มหากษัตริย
ใหญมหันต
อยางผูกพันธ
ที่ใจเอยฯ

www.buddhadasa.in.th
www.buddhadasa.org
พ. อินฺทฺโ

www.skyd.org
www.buddhadasa.in.th

๑๒ หมวดปกิณกะ
อาสาฬหบูชา.
อาสาฬหมาสแมน
โอภาสสองแสงนํา
จากทุกขทุษกรรม
ไยจะมัวขุดคน
อาสาฬห บูชา วันพระธรรม
ไยจะมัว คั่วใจกาย อยางงายงม
อาสา ฬหบูชา
เปดเผย หนทางนํา
ที่เกิด แกเจ็บตาย
มัวปด ตาอยูไย

มาสธรรม
มนุษยพน
นําโลก
ระแบบบาเบียฬกัน ฯ
อันลึกล้ํา ถูกเปดเผย เปนปฐม
เปนชาวพุทธ หยุดระทม สมชื่อเอย ฯ
ถือกันวา วันพระธรรม
สัตวโลกผอง ผองพนภัย.
ไดสบสุข ทุกขกษัย
ไมรับแสง แหงพระธรรม ฯ

www.buddhadasa.in.th
www.buddhadasa.org
อาสาฬหบูชา ทําสืบกันมา
ดับทุกขที่เหตุ สิ้นกิเลสสิ้นกรรม

อาสาฬหมสชี้
รูจักธรรมจักรจน
จักรประหัตประหารมล
มวลประโยชนตนทาน

เพื่อระลึกถึงธรรม
สื้นทุกขสุขสํา – ราญเรงรีบเทอญ ฯ
ชวนชน ชาวเรา
จักใช
มวลโทษ
มั่นแมนมโนหมาย ฯ

www.skyd.org
www.buddhadasa.in.th

รายอะไร ไมรายเทา จะเอาดี ชิงดีแลว อวดเดน เห็นออกมา สรางนรก เปนที่อยู เพราะเหตุนี้ กลัวหมดดี จุดจี้ ใหเกิดไฟ เปนธุลี จับจิต เกิดริษยา ตัวกูจา บาคลั่ง สังเวชใจ.org ความเอย ความสุข ใครๆ ทุก คนชอบเจา เฝาวิ่งหา "แกก็สุข ฉันก็สุข ทุกเวลา" แตดูหนา ตาแหง ยังแคลงใจ ถาเราเผา ตัวตัณหา ก็นาจะสุข ถามันเผา เราก็"สุก" หรือเกรียมได เขาวาสุข สุขเนอ! อยาเหอไป มันสุขเย็น หรือสุกไหม ใหแนเอยฯ www. www.org www.in. "ตัวกูดี.in.buddhadasa. ตัวกูเดน" เห็นหรือไม ? "เผาตัวเอง" ตอไป เศราใจเอย ฯ ใครอยูระดับไหน ? ตอนแรก ๆ ลวงมาไมกี่ป ใครตักเตือน ไมแครใคร เริ่มรูจัก ตอมา พระเจา เด็ก ๆ ก็กลายเปน ก็ไมฟง จะเขมน คดโกง ไมกี่มื้อ ไมโปรด มันก็อยาก อยาก มันอยาก มันอยาก มันอยาก มันอยาก มันตองอยาก ดี ดัง เดน โดง ดื้อ โดด ดับ.หัวขอธรรมในคํากลอน ๑๒๖ เผาตัวเอง.skyd.buddhadasa. www.th ความสุข.th .buddhadasa.

พ.หมวดปกิณกะ ๑๒๗ ความอยาก อันความอยาก นั้นมิใช สิ่งที่อยาก แตเพราะตอง ใหปญญา ความรอนไม ทั้งอาจผลิต ใหลวงไป จะระงับ เพราะเรา ใหทัน ฆามัน บงการ มีมาก กิจการ ดวยดี ดับลงได ตามสนอง ดั่งมันปอง ใหบรรลัย. แทนรานอยาก อยาสงสัย งานใด ๆ มีสุขเย็น ฯ อาจารยไก ถาคนเราเปรียบกับไกดูใหดี มันไมมีนอนไมหลับไมปวดหัว ไมมีโรคประสาทประจําตัว โรคจิตไมมากลั้วกับไกนอย คนในโลกกินยาเปนตัน ๆ พวกไกมันไมตองกินสักเทากอย หลับสนิทจิตสบายรอยทั้งรอย รูสึกนอยแหงน้ําใจอายไกเอย ไดเปนคนหรือจึงไดนอนไมหลับ ควรจะนับวาเปนบาปหรือบุญเหวย มีธรรมะกันเสียนะอยาละเลย อยูเสบยไมละอายแกไกมัน.th . อินฺทฺโ www.buddhadasa.in.buddhadasa.skyd.org www.in.buddhadasa.th www.org www.

เปนผูใหญ นําเด็กให สูบบุหรี่ ใหพวกผี หัวเราะคน ควรสงสาร แลวเกิดมา ทําไมกัน มันปวยการ หลงลางผลาญ ตัวเอง เกงสุดใจ ฯ ถาสตรีดื่มเหลา ถาสตรี กินเหลา เขาเรื่อง "บา" ไมรูวา กินทําไม กินไปได หรืออยากเปน กินนรี ที่ไวไฟ ยิ้มละไม อยูเพราะเหลา : ผีเขาทรง ดัดจริต ตามใคร บอกไมถูก เพราะปศาจ จูงจมูก ใหลุมหลง เห็นผีเปน เทวดา ดูนางาม โลกก็สง ตามแต แมผีตวง ยิ่งลูกผี มีแต จะเมาใหญ มีอะไร ก็ตองเหลา เฝายึดหนวง พอขาดเหลา รอนเรา เสียเต็มทรวง โลกทั้งปวง เปนโลกเหลา นาเศราจัง ถา "สตรี" คํานี้มาจาก "สตี" www.buddhadasa.in.buddhadasa.buddhadasa.org ก็แปลวา "คนผูมี สติยิ่ง" ไมควรไป หลงเหลา เขาเรื่องลิง ควรจะหยิ่ง ธรรมแท ของแมเอย ฯ www.th www.หัวขอธรรมในคํากลอน ๑๒๘ สูบบุหรี่ ? สูบบุหรี่ มีแตจะคอยบั่น ทอนอายุ ใหสั้น นั้นแน ๆ กําลังจิต ถูกตัดรอน ใหออนแอ เพราะตองแพ แกความเงี่ยน ราบเตียนไป.in.org www.skyd. ตองเสียทรัพย บุหรี่ดี ยิ่งมีคา เดือนกวา ๆ เงินรอย ๆ พลอยกษัย น้ําเสียงเครือ ครอแคร เหม็นแยไป เอาควันไฟ รมปอด ยอดอันธพาล.th .

skyd. มันสอนได ดีกวา ความสุขศรี เกลียดกลัวชั่ว กวากอนนี้ ดีอยางจริง.buddhadasa.org www.buddhadasa.buddhadasa.in. ชวยชูเชิด ใหประจักษ ดวยศักดิ์ศรี ตางฝายมี ผลงาม ตามเรื่องตน ฯ www. เรียนสิกขา ภาวนา เปนอยางยิ่ง ตัวของตัว เพราะชั่วสิง สอนรุนแรง ฯ ชั่วในดี. ไมนานหนอ ตอมา ก็สิ้นศรี ยึดมั่น "ดี" แลวยิ่งยาก จะจากวาง.in. สวนที่ดี มีซอน อยูในชั่ว มันสอนอยาง เจ็บช้ํา เปนธรรมดา ชั่วมันสอน มากกวา หรือจริงกวา สอนดีกวา ใหกลับตน จนถูกวิธี ใหศรัทธา วิ่งหาพระ .org www.th .ดี เปนผีบา ดีมันสอน ไมคอยจะ ถูกวิธี ยิ่งมีดี ก็ยิ่งมี คนรบกวน พวกริษยา ก็หาชอง จองจิตลาง คือดีมี เลศยั่ว ใหมัวหลง สอนไมลึก สอนไมตรง จึ่งหลงดี. หลายกระบวน หลายวิธี ไมมีสราง มองดูบาง ชั่วในดี มีอยูเนอ ฯ เขาอยากดี เทาไร ใหเขาเถิด ริษยา คือทุรกรรม ทําใหเพลีย เขาอยากเดน เทาไร ใหเขาเถิด มุทิตา สาธุกรรม ทําใหงาม เขาอยากดัง เทาไร ใหเขาเถิด ใหดังกอง ทองฟา อยางอสนี ไมตองเกิด แขงดี มีแตเสีย ทั้งลูกเมีย พลอยลําบาก มันมากความ.th ใหเขาเถิด. สวนที่ชั่ว มีกลั้ว อยูในดี ไมคอยสอน ไมคอยเตือน อาจเฟอนลง ยั่วใหหลง ในดี .ศาสนา สัตวนรก หมกอยู ยังรูติง ซึ่งสอนให เต็มตัว ไมยั้งทา แตมันสอน ลึกกวา เมื่อไดดี.หมวดปกิณกะ ๑๒๙ ดีในชั่ว. จะไมเกิด กรรมกะลี ที่ซ้ําสาม สมานความ รักใคร เปนไมตรี. www.

รีบสถา. หาแงดา กันโขมง ลวนโฉงเฉง ยิ่งครื้นเครง คือฉันทา ใหดาฟรี.skyd. ให จุงคืนคาย เหยื่อลอ พอใจนิพพาน. ยังตรงเกิน ตองนอนจม พยศอยู ไวใหหนู เด็กๆ เขา เราโตครัน ทั้งตรง-คด ไมเห็น เปนแผกผัน จะสุทธิ์สันติ์ พนโลก หมดโยกเอย ฯ www. เชิญเลือก www.in. ยิ่งจะให ตรงมา ยิ่งคดลึก อยากจะตรง เพราะอยากดี อยากมีชัย อวดวาตรง ตามเขาวา นาสรรเสริญ ที่อยากตรง เพื่อใหใคร เขาอุมชู จิตที่แจม จนปลอย เสียไดหมด พนคด-ตรง จนไมหลงในเรามัน เปนขาศึก เรนลับ กลับรายใหญ มันตรงอยู เมื่อไร ? ใครคิดดู.th .หัวขอธรรมในคํากลอน ๑๓๐ ไดดีเพราะถูกดา.buddhadasa.org .buddhadasa. ฉันมีดี เพราะถูกดา นาหัวไหม ? ใครจะดา สักเทาใด ไมเคยกลัว ใครมีดี คนก็คิด ริษยา เมื่อยปากเขา ปากก็มุบ หุบปากเอง ฉันเปนคน ไดดี เพราะคําดา ดาเทาไร ก็เห็นไม จริงสักที ยิ่งดีใจ เพราะถูกดา ดูนาหัว เรื่องจะชั่ว อยางเขาดา นั้นอยาเกรง.in.th บุญหรือพระนิพพาน.ปนาบุญ หนุนสุขไว ฯ [ของเทวดา] ชรารุก ชีพทุกวัน จึ่งสั้นไป ผูเพงเห็น ภัยทราม ในความตาย หาไมเห็น เครื่องตานตอ ขอนั้น . กลายเปนสิ่ง นํามา ซึ่งศักดิ์ศรี เลยไดดี เพราะถูกดา นาหัวครัน ฯ ยิ่งตรงยิ่งคดลึก. ชรารุก ชีพทุกวัน จึ่งสั้นไป เมื่อเพงเห็น ภัยราย ในมรณา หาไมได เครื่องตานตอ ขอนั้นเหนาะ .org www.buddhadasa. [ของพระพุทธองค] www.

มารจะมี ไดไฉน ลองกลาวขาน จะไมเกิด มีมาร ขึ้นมาเลย.org .th .skyd. ทานไมฟง เสียงใคร ใฝเสียดสี ชื่อทานมี วา "นายกาม" ตะกลามจริง.หมวดปกิณกะ ๑๓๑ ความโงของปญญา. พวกที่ มีปญญาฯ นายเหนือหัว.buddhadasa. เพราะสติ มันขาด ก็ผวนผัน ถาสติ มาทันควัน นั่นปลอดภัย.buddhadasa.buddhadasa. มันอุตริ ออกมา อยาสงสัย มีสติไว หนอ.th มัวแตสรางมาร www.in. ลูกออน กลืนสตางค คางติดคอ วาละลาย โลหะหมด แลวปลอดภัย นี่แหละหนา ปญญา มาพรวดพราด กลายเปนโง ในปญญา ขึ้นมาพลัน ความโงมี ในปญญา ถาขาดสติ ฆาเจาของ ของมัน ไดบรรลัย นางแมหลอ น้ํากรดตรง ลงแกไข ผลอยางไร เชื่อวาทาย ไดดวยกัน. ไมตองมี ตัณหา หนาทานเอย มารไหนเวย จะเกิดได ไมเห็นทาง ฯ www.org www. มารจะมี เมื่ออยากดี หรืออยากได เพราะความยึด แหงตัวฉัน มันเหลือเฟอ ถาไมอยาก ไดอะไร เปนอะไร อยาอยากอะไร ไดอะไร ดวยอัญญาณ คิดพูดทํา ทุกอยาง ดวยปญญา อยามีอยาก จะเย็นดี กวาที่เคย แมอยากตาย ก็ยังมี พิลึกเหลือ ไมมีเรื้อ เรื่องความอยาก มากประการ. นายของตน คนที่หนึ่ง คือปากทอง มาปอนทาน ใหทัน แกเวลา นายของตน คนที่สอง คือเนื้อหนัง แตในเรื่อง นุมเนื้อ เหยื่อโลกีย นายของตน คนที่สาม คือ หู หัว ทั้งยกหาง แกวงไกว ไวกวาลิง ยามทานอยาก ทานเรียกรอง ตองรีบหา ทานชื่อวา "นายกิน"เกงสิ้นดี.in. เฝายกตัว เรื่อยไป คลายผีสิง มีชื่อพริ้ง วา "นายเกียรติ" ใครเกลียดเอย ฯ www.

ไมมีมาร มารไมมี บารมี ยิ่งไมแก จะมีแต ถอยถด หมดความหมาย ไมมีพลัง สรางวิบาก ใหมากมาย หรือสอบไล ไหเรา เขาใจตัว ฯ มารยิ่งมี บารมี ยิ่งแกกลา ยิ่งรุดหนา สามารถ ในธรรมทั่ว สรางวิบาก ไดมากมาย ไมเนียนัว ใหดอกบัว เบงบาน สะทานสะเทือน ฯ แลวประหัต ประหาร มารรายใหตายเตียน ไดแนบเนียน ไมมี อะไรเหมือน เมื่อมารมี ก็เหมือนมาร มาตักเตือน ใหพบเงื่อน งํากลา ฆามารเอง ฯ www.buddhadasa.buddhadasa.org พุทธทาส อินฺทฺโ www.skyd.หัวขอธรรมในคํากลอน ๑๓๒ มีมาร .th www.org www.in.in.buddhadasa.th .

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful