You are on page 1of 50

KAWIARNIA + KULTURA. Jak to dziaa?

Warszawa 2012

KAWIARNIA + KULTURA. Jak to dziaa?

Warszawa 2012

Skd w kawiarni KULTURA?

d kilku lat staym elementem krajobrazu polskich miast staj si kawiarnie, ktre wykraczaj poza rol lokalu gastronomicznego i wzbogacaj ycie kulturalne, organizujc i goszczc koncerty, wystawy, pokazy filmowe, dyskusje, spektakle, warsztaty. Powstaj zarwno w wielkich miastach o ambicjach metropolitalnych, jak i w maych, kilkunastotysicznych miasteczkach. Miejsca te tworzone s w peni oddolnie, z inicjatywy samych mieszkacw, dziaaj niezalenie - z dala od duych instytucji, przycigaj uwag mediw, skupiaj wok siebie rodowiska artystyczne, same si utrzymuj. Powodw, by uzna kawiarnie z kultur za zjawisko warte odnotowania, nie brakuje.

5
Tym bardziej, e zakorzenione jest ono w polskiej kulturze od czasw dawniejszych ni mona z pozoru sdzi. Podczas pracy nad ksik Stolik Zarezerwowany, powicon historii warszawskich kawiarni kontrkulturowych od XIX wieku po PRL, ktrej pierwsze wydanie Stocznia przygotowaa w 2011 roku, odkrywalimy z zaskoczeniem, jak wiele lokali w historii Warszawy penio rol niezalenych centrw kultury. Wikszo z nich, jak przedwojenna kawiarnia Skamandrytw Pod Picadorem, przetrway w legendach miejskich i pamici miasta. Niektre, jak kawiarnia Czytelnika, nadal istniej, cho ich rola w tworzeniu drugiego obiegu kultury nie jest ju tak znaczca. Dzisiejsza popularno modelu kulturalnej kawiarni, opartego na aktywnoci ze strony uytkownikw, wskazuje na coraz waniejsz rol kultury tworzonej oddolnie, wedug modelu DIY (do it yourself). Wsptwrcami dziaa w kawiarniach s czsto grupy, ktre w oficjalnych instytucjach kultury pojawiaj si sporadycznie, jako widzowie, bierni odbiorcy. W kawiarni maj moliwo uczestnictwa w kulturze na wasnych warunkach, regulujc poziom swojego zaangaowania od tradycyjnej roli widza po wsptwrc dziaa. Ta elastyczno jest cech, ktra czyni z kawiarni miejsce o wyjtkowym potencjale. Wspczesne kawiarnie z kultur to zjawisko ywe i ulegajce cigym zmianom. Wymaga wic przyjrzenia si zarwno modelowi dziaania i funkcjonowania samych miejsc, celom i motywacjom wacicieli, jak i odbiorcom dziaa/klientom/gociom/bywalcom - czyli ludziom, ktrzy kawiarniane ycie kulturalne mniej lub bardziej aktywnie wsptworz. Niniejsza publikacja jest prb diagnozy sytuacji, wypracowan na podstawie badania w siedmiu kawiarniach dziaajcych w rnych miastach: Katowicach, odzi, Ostrzeszowie, Radzyniu Podlaskim, Toruniu, Warszawie, Wrocawiu. Publikacja peni take funkcj mini-poradnika, a uwagi w niej zawarte mog przyda si zwaszcza trzem grupom odbiorcw: animatorom kultury, ktrzy szukaj miejsca do dziaania lub sposobu na rozkrcenie wasnej dziaalnoci kulturalnej, wacicielom ju istniejcych kawiarni, ktrzy chc wykorzysta potencja drzemicy w prowadzonych przez nich miejscach oraz pracownikom instytucji kultury, otwartym na poszukiwanie nowych grup odbiorcw, dla ktrych kawiarnia moe by atrakcyjnym sojusznikiem.

Kawiarnie, ktre odwiedzilimy w ramach badania


Do badania wytypowalimy siedem kawiarni dziaajcych w rnej wielkoci orodkach miejskich od 15-tysicznych miasteczek do metropolii takich jak Warszawa. Rozmawialimy z wacicielami, bywalcami oraz pracownikami instytucji kultury.

1.
DRAE, Toru - Drae nastawione s bardzo spoecznie - ludzie spotykaj si tu by tworzy kooperatywy, wymieniaj si rzeczami, albo organizuj wsplne przegldy. Wszystko to ma sprzyja wspieraniu oddolnych inicjatyw i lokalnych spoecznoci.

Ceraty w kolorowe kropki, nacignite na stare myskie koa i ogrdek wcinity pomidzy may budynek starego myna a toruski barbakan. Za murem, nieco poniej znajduje si boisko, na ktrym czsto przebywaj dzieci, grajc w pik non. Pika co i rusz przelatuje przez mur, zawsze kto odkopnie j na d. Dziaajce od lata 2011 w toruskim rdmieciu, nieco z dala od gwnych tras turystw i imprezowiczw Drae s przestrzeni cigego dziaania. Zaoone przez dwie Magdy Drae, od pocztku miay by miejscem realizacji przedsiwzi spoeczno-kulturalnych, miejscem, ktrego im samym i ich znajomym w Toruniu brakowao, a jakich wiele widziay, podrujc po Europie. Std te zarwno w rodku, jak i na zewntrz stale co si dzieje: warsztaty dwikowe dla dzieci prowadzone przez zaprzyjanion organizacj, Parcie na arcie, czyli kuchnia spoeczna, wielki wsplny posiek, z ktrego dochd przeznaczany jest na kolejne dziaania, wsplne kopanie ogrdka i sadzenie zi i warzyw na trawniku przed kawiarni czy wreszcie draliwe tematy, czyli cykl debat na tematy wane i trudne. Magdy marz, e kiedy na kaw i warsztaty bd przychodzi zarwno znajomi

8
mieszkajcy w innych czciach Torunia, jak i ssiedzi mieszkacy okolicznych kamienic, a miejsce to stanie si ich ulubion, lokaln knajp, do ktrej mona po prostu wpa pogada, zrealizowa swj pomys na dziaanie, spotka ssiadw. rowerowym, wielk kuchni, targiem warzywnym, a take kolektywem pracowniczym i szeroko rozumianym rodowiskiem aktywistw, twrcw i dziaaczy spoecznych. Zaangaowany w ruchy emancypacyjne, przyciga dziaania, ktre podejmuj temat wykluczenia spotyka si tu wrocawski oddzia Le Monde Diplomatique, dziaa koalicja AntyFutro, odbywaj si pokazy filmw dokumentalnych i dyskusje o problemach wspczesnego wiata, dziaa kuchnia spoeczna, przedsiwzicie kulinarne, a ktrego dochd przeznaczany jest na cele charytatywne, odbywaj si kameralne koncerty. Wszystkie decyzje podejmowane s przez kolektyw pracowniczy, a dziaania realizowane przez grup ludzi z pomysami, ale bez wasnej przestrzeni na dziaania. W samym centrum Wrocawia, tu za rogiem klubowych zagbi, klubo-kawiarnioksigarnia realizuje autorski program kulturalny. Nie trzeba, jak czsto jest w domach kultury, zapisywa si na cay semestr zaj, mona po prostu wpa na kaw od zapatystw (z upraw zarzdzanych wedug zasad ekonomii spoecznej) i zobaczy, co w Falansterze dziao si ostatnio i co wydarzy si niebawem.

2.
FALANSTER, Wrocaw - Chodzio o stworzenie miejsca publicznego, nie wietlicy, do ktrej trzeba zapuka, tylko miejsca, gdzie wchodzisz i siadasz.
Falanster jest: kawiarni, barem, klubem nocnym, sal kinow, ksigarni, bibliotek, galeri sztuki, warsztatem

3.
CHODNA 25, Warszawa - W naturalny sposb zapraszalimy osoby, ktre znalimy, wiedzielimy, e co robi, do robienia tego tutaj, na dole i na grze.
Miejsce znane prawie w caej Polsce, do niedawna jeden z waniejszych punktw na kulturalnej mapie Warszawy. Lokal, w ktrym przez niemal 9 lat dziaalnoci odbya si niezliczona liczba wszelkiego rodzaju wydarze od wykadw i spotka socjologw, politologw, historykw, przez koncerty, spektakle teatralne, po warsztaty i spotkania z twrcami kultury.

Chodna 25 umoliwia warszawiakom kontakt z muzykami, ktrych wczeniej trudno byo zobaczy na koncertach w Warszawie, jak Marcin Masecki, Mitch&Mitch czy Raphael Rogiski. Plakaty autorstwa Tymka Jezierskiego, towarzyszce kolejnym wydarzeniom, byy znakiem rozpoznawczym tego miejsca, a wymalowany nad barem cytat z Tadeusza Kantora Wszelk rewolucj artystyczn wywouj kawiarnie przywieca przeksztacaniu si grup towarzyskich w aktywnie dziaajce inicjatywy, jak choby Wybieram.pl, promujca aktywno obywatelsk w kilku kolejnych wyborach. Teraz Chodna 25, jako klubokawiarnia przechodzi do historii utrata koncesji sprawia, e ycie spoeczne i towarzyskie przenioso si do innych miejsc. Dla wielu wanych warszawskich inicjatyw Chodna 25 spenia funkcj inkubatora pomysy na zmian rzeczywistoci, ktre rodziy si przy stolikach, przy kawie czy piwie, teraz yj ju wasnym yciem, a piwnica przy Chodnej przeksztacia si wanie w pierwszy w Polsce Klub Komediowy.

10

4.
KATO, Katowice - Od samego pocztku zaoenie byo jasne: knajpa + sztuka. Sztuka finansowana wdk. Chciaem otworzy miejsce, ktre bdzie kreatorem fajnych zajawek.
Na pierwszy rzut oka to kolejna knajpa przy katowickim deptaku, czyli ulicy Mariackiej. Wchodzc do rodka wida jednak od razu architektoniczne fascynacje prowadzcego kawiarni Dominika wntrze jest surowe, nawizuje do post-industrialnej historii Katowic. ciany i meble z pyty OSB,

wielkie przemysowe wypeniacze, zazwyczaj uywane przez firmy transportowe, tutaj peni funkcje poduch, sof i foteli. Witryna suy czasem do wystawiania koncertw noc. Przychodz ludzie lubicy elektroniczn i jej pochodn muzyk. Za barem ogromny wybr piw, cz lokalna, wikszo trudno dostpna w osiedlowych sklepach. Poza koncertami, wystawami, Kato angauje si w dyskusje o architekturze i zmianach katowickiej tkanki miejskiej.

Napatrzylimy si troch na takie miejsca w innych miastach, i doszlimy do wniosku, e w odzi nie ma takiego miejsca. Gdyby nie inne tego typu miejsca, jak Chodna 25, nie wiedzielibymy, e istnieje taki format knajpy.

11

Owoce i Warzywa, d

u na studiach chciaem prowadzi takie miejsce, ktre bdzie takim kreatorem fajnych zajawek, ktre ciko woy w schemat instytucji, jakiej galerii czy orodka kultury. Z automatu pomylaem, e to powinna by wanie knajpa. (...) Miaem taki segregator zaoony, w ktrym umieszczaem rne inspiracje i za kadym razem, jak jedziem po Niemczech i widziaem jakie fajne rozwizania, wydarzenia, drinki to je sobie zapisywaem na maych karteczkach. Takie know-how mentalne.
KATO, Katowice

12

ajnie, eby w tym skomercjalizowanym wiecie znajdoway si miejsca, ktre s otwartymi sytuacjami, w ktrych mona przyj co zrobi, mona tam spotka ludzi albo zorganizowa ludzi, ktrym o co chodzi. Chciabym jeszcze kiedy takie miejsce zrobi.
Chodna 25, Warszawa

Pomys wzi si z braku takiego miejsca w Radzyniu. Dugo czekalimy, eby kto co takiego zrobi, liczylimy, e kto si znajdzie, ale nikt si nie znalaz. Kiedy powiedzielimy sobie z Kub, e jak w tym budynku zwolni si miejsce, to my pomylimy o tym, eby otworzy tu kawiarni.
Kofi&Ti, Radzy Podlaski

13

5.
KOFI&TI, Radzy Podlaski - To miejsce ma mie charakter kawiarni artystycznej, znastawieniem na duo rzeczy niekomercyjnych, gdzie si mona spotka, napi dobrej kawy.
Mieszkacy Radzynia Podlaskiego o tym, e powstaje nowy lokal dowiedzieli si z konkursu na nazw tego miejsca w gosowaniu na popularnym lokalnym portalu wzio udzia 200 osb, ktre wybrao obecn nazw. Miejsce jest niedue, mieci si w pomalowanej na biao piwnicy. Na niecaych 60 metrach

kwadratowych mieszcz si nie tylko kawiarniane stoliki, gry czy rega z ksikami na wymian w zalenoci od potrzeb jest to sala koncertowa, galeria, sala warsztatowa. Na cianach wisz zdjcia przedwojennego Radzynia, w tym wiele zdj kamienicy, w ktrej mieci si kawiarnia. Liczne wpisy w ksidze goci potwierdzaj popularno kawiarni. Jeszcze zanim nastpio oficjalne otwarcie, do kawiarni zgosio si lokalne stowarzyszenie artystyczne z pomysem zorganizowania w Kofi&Ti imprezy powernisaowej, a biblioteka zaproponowaa zorganizowanie finau konkursu recytatorskiego. Od tego czasu w niewielkiej piwnicy odbyo si wiele rnorodnych wydarze spotka, wystaw, warsztatw dla dzieci, dziaa z seniorami. Kofi&Ti wyrnia si lun atmosfer, o ktr waciciele dbaj na rne sposoby ze staymi bywalcami s na ty, sami wychodz z pomysami, zachcaj do dziaania osoby, o ktrych czasem przypadkiem wiedz, e robi co fajnego (jak np. licealistka rysujca w zeszytach, ktrej zorganizowali wystaw), zapraszaj znajomych do koncertowania, organizuj jam sessions z lokalnymi muzykami. Stali bywalcy czsto przychodz sami zawsze

14
mona tu kogo spotka, porozmawia, pogra w gry planszowe, podrzuci ksik do wymienialni. Piotrkowskiej, gwnego dzkiego deptaka. W wystroju wida fascynacje wacicieli - meble z lat 70-tych to dobre polskie projekty, uratowane przed mietnikami, na cianach plakaty i grafiki. Przy duym oknie, na parapecie, wygodne poduszki tworz ulubione miejsce bywalcw. Sufit nad maym podestem, wytumiony papierowymi opakowaniami po jajkach, wyznacza niewielk scen. Tu przed otwarciem twrcy kawiarni obeszli pracownie architektoniczne i graficzne w caym miecie zaleao im na stworzeniu miejsca, w ktrym zaczn kry idee i dyskusje o projektowaniu udao si. Teraz czsto odbywaj si tu spotkania zwizane z architektur, ktre zbliaj do siebie rodowisko dzkich architektw. Owoce i Warzywa to miejsce otwarte na wszystkie artystyczne wydarzenia. Odbywaj si tu wystawy, pokazy filmw z dzkiej wytwrni Se-ma-for, przegldy filmw krtkometraowych, premiery magazynw, dyskusje o projektowaniu.

6.
OWOCE I WARZYWA, d - To miejsce powstao, poniewa doszlimy do wniosku, e w odzi nie ma takiego miejsca, w ktrym bymy si dobrze czuli.
Klubokawiarnia Owoce i Warzywa powstaa w miejscu po sklepie o takiej samej nazwie, bardzo blisko ulicy

15

7.
BASZTA, Ostrzeszw - Fajnie mie poczucie, e robisz co dla ludzi. () Jeli zgosi si kto, kto pisze wiersze, maluje, piewa, to pierwsz nasz reakcj jest poka nam, co potrafisz.
Kawiarnio-lodziarnia Baszta poona jest w cisym centrum Ostrzeszowa w najwaniejszym zabytku okolicy Baszcie Kazimierzowskiej, znanej z kadej widokwki miasta. Starej baszcie kawiarnia Baszta zawdzicza te taras i scen wykorzystywana latem na koncerty. A Baszcie kawiarni mieszkacy zawdziczaj przede

wszystkim miejsce, na trasach koncertowych wielu znanych artystw. W rozkadzie jazdy kawiarni, poza koncertami, znajduj si wieczorki poetyckie, wystawy czy pokazy filmowe. Baszta jest wanym lokalnym orodkiem kultury, a jednoczenie miejscem, w ktrym po prostu mona si spotka, napi dobrej kawy, latem posiedzie na tarasie. Stali bywalcy honorowani s specjalnymi, odmiennymi nazwami drinkw, dla seniorw obowizuj zniki, a wszyscy, ktrzy co robi, zapraszani s do pokazywania swojej twrczoci.

INSPIRACJE, czyli kto i dlaczego otwiera kawiarnie z kultur?


Waciciele kawiarni, mwic o inspiracjach odwoywali si do przykadw zachodnich z podry do Berlina, Amsterdamu, Londynu.

17

wili oni o miejscach, do ktrych trafiali przypadkiem, a ktre zachwycay ich rnorodnoci: poczeniem kawy, produktw czsto pochodzcych ze sprawiedliwego handlu z rnorodnymi wydarzeniami kulturalnymi. Miejsca te yy przez cay dzie rano, bdc biurami dla wolnych zawodw, wieczorami zamieniay si w kluby muzyczne, miejsca spektakli, projekcji kinowych, sale warsztatowe miejsca generujce rnorodne preteksty do spotkania i wsplnego dziaania. Wan motywacj do zaoenia kawiarni by niedosyt zwizany z yciem kulturalnym miejscowoci: dom kultury czy miejska galeria, rzdzce si swoimi prawami i zasadami, a take skupiajce si w ofercie na dzieciach i modziey, nie oferoway nic modym dorosym, dziaajcym w zupenie innych ramach: w innym czasie, wedug mniej formalnych regu. Podejmowali wic oni decyzje o tworzeniu swoich miejsc takich, do ktrych sami chcieliby przyj spotka si ze znajomymi, a z czasem zrealizowa swj pomys na twrcze dziaanie. Czsto przywiecaa im idea stworzenia miejsca, ktre mona bdzie bardziej bezporednio ksztatowa, wsptworzy. Demokratycznego, w ktrym granice midzy twrc a odbiorc dziaa ulegaj zatarciu. Kawiarnie zaoone przez nich szybko staj si miejscami, w ktrych mona nie tylko spotka si ze znajomymi, ale wzi udzia we wsplnych dziaaniach, zobaczy spektakl czy wystaw. I zrobi to przewanie za darmo, w nieformalnej atmosferze, przy okazji poznajc nowych ludzi.

KAWIARNIA, czyli MIEJSCE

Waciciele i gocie kawiarni z kultur unikaj jednoznacznej definicji tego zjawiska sowa w rodzaju lokal czy knajpa zbytnio upraszczaj spraw. Za to chtnie uywaj pojemnego sowa miejsce. W przypadku kawiarni sowo to ma wiele znacze.

19

Wiele w jednym
Kawiarnie to przede wszystkim przestrze, ktra przez rne grupy uytkownikw wykorzystywana jest inaczej. Kawiarnie, ktre zobaczylimy, niezalenie od wielkoci lokalu, cz w sobie niezliczone funkcje. Poza kawiarniano-barowymi (mona napi si kawy, herbaty, czasem piwa, wina, co przeksi), mieszcz w sobie galerie, sale koncertowe, sale prb i wystpw teatralnych, sale kinowe, sale warsztatowe; staj si w pewnym sensie domami kultury. Wszystkie te funkcje peniy w przebadanych przez nas miejscach jedna-dwie sale. Ich modalno czy elastyczno wynikaa przede wszystkim ze swobodnego traktowania funkcji pomieszcze nie s one sztywno zdefiniowane, bywaj wrcz zaplanowane tak, eby mona byo atwo zmieni ich przeznaczenie. I tak sala jednego dnia przeznaczona na warsztat kulinarny z dziemi, tego samego wieczoru moe sta si sal kinow, a nastpnego zmieci wystaw fotograficzn z wernisaem czy pokaz slajdw z podry.

Zrb to sam
Wystroje kawiarni, ktre odwiedzilimy, powstaway czsto w wyniku poskadanych dowiadcze i rozwiza podpatrzonych w innych miejscach, dostosowanych do finansowych moliwoci organizatorw. Warto tu podkreli, e te finansowe zasoby uzupeniane byy o te pozafinansowe: meble od znajomych, ktre do tej pory kurzyy si w piwnicach, materiay otrzymane na zasadzie barteru od lokalnych przedsibiorcw.

20
Wiele elementw wntrz jest odbiciem kapitau spoecznego zgromadzonego wok wacicieli projekty robione przez zaprzyjanionych architektw, ciany malowane ze znajomymi i rodzin. W niektrych lokalach od pocztku zostawiano puste miejsca, ktre miay by zapenione w czasie dziaania kawiarni.

Kultura (w) przestrzeni


Wystrj traktowany jest jako element tworzenia i uczestnictwa w kulturze. Dominuje filozofia zrb-to-sam, emancypujca uytkownikw, przeksztacajca ich w aktywnych twrcw. W jednej ze zbadanych przez nas kawiarni cay wystrj skada si z mebli i wyposaenia zaprojektowanych przez modych, polskich twrcw, ktrzy dziki kawiarni maj szans pokaza swoje projekty szerszej publicznoci. Czstym elementem wystroju s fototapety czy obrazy na cianach, tworzone przez lokalnych artystw. Zdarza si, e prace wystawiane w kawiarniach zostaj w nich na stae jako elementy wystroju.

Uatwienia, zachcenia
Kawiarnie, ktre odwiedzilimy w ramach badania, posiadaj dodatkowe wyposaenie dla konkretnych grup, uatwiajce im funkcjonowanie w przestrzeni: kciki zabaw dla maych dzieci i ich rodzicw, miski na wod dla psw, specjalne zniki dla seniorw, miejsca na ogoszenia dla rnorodnych partnerw i zaprzyjanionych miejsc, organizacji i instytucji, gniazdka umoliwiajce prac na laptopie wolnym zawodom i przedstawicielom organizacji, czsto wykorzystujcym przestrze kawiarni jako mobilne biuro. Wszystko to wspiera strategi wczania w dziaania we wsplnej przestrzeni, ma zachca do pojawiania si rnorodnych grup, zwikszajc ich szanse na uczestnictwo w kulturze miasta.

Ta kamienica ma duo uroku, jest jedn z najpikniejszych kamienic w Radzyniu. Pomylelimy, e to jest fajne miejsce; gdyby si zwolnio, bdziemy si stara o wynajem tych pomieszcze. Od gwnej ulicy powsta bank, nam zaproponowano piwnice, ale i tak nie widzielimy tego lokalu w innym miejscu. Poza piwnic dostalimy propozycj wynajcia innego lokalu, te przy gwnej ulicy, byoby tam wicej powierzchni, by moe wiksze okna, ale nie byoby tego charakteru i uroku.
Kuba, waciciel kawiarni Kofi&Ti, Radzy Podlaski

21

Niektrzy zatrzymuj si przed wejciem i mwi: e, tu jest jako dziwnie, chodmy dalej znale jakie normalne miejsce, eby si po prostu kawy napi. (...) Myl, e tu si nie pije piwa albo nie przychodzi na kaw, bo tu s tylko jakie wydarzenia kulturalne. Jest to knajpa artystyczna w powszechym odbiorze. Micha, waciciel kawiarni Owoce i Warzywa, d

nas jest wszystko w pycie OSB, to czasami jak kto przychodzi to si pyta, czy ta knajpa przed remontem jest. Duo osb nie czuje klimatu. Takim fajnym papierkiem lakmusowym byo pytanie ochroniarza, bo na pitek, sobot ochroniarzy zatrudniamy. On si pyta czy ma nie wpuszcza dresiarzy, ja mwi, oni sami bd wchodzi i wychodzi. Przychodzi do mnie po dwch godzinach i mwi: naprawd! naprawd wychodz, nie trzeba ich wyprasza, bo sami wychodz!
Dominik, meneder, kawiarnia KATO

22

Ludzie zawsze sobie znajduj takie swoje miejsca, ktre najbardziej lubi; zawsze chyba tak jest, e s miejsca popularniejsze i mniej popularne w kadej knajpie. Ludzie lubi tak swoj przestrze wypracowa.
Dominik, meneder, kawiarnia KATO

23
Zakorzenieni
Dla osb, z ktrymi rozmawialimy, umiejscowienie kawiarni oznaczao te dotarcie do lokalnej historii, tosamoci. Waciciele wiedz, co tu byo wczeniej, czasem staraj si nawizywa do historii miejsca, eby wok nowej kawiarni odtworzy dawne legendy. Np. w kawiarni Kofi&Ti w Radzyniu Podlaskim, zdjcia miasta sprzed lat stanowi wany element nie tylko wystroju, ale i tosamoci miejsca, poniewa w Radzyniu za jedyn atrakcj powszechnie uznawany jest mieszczcy si tam Paac Potockich. Powieszenie zdj innych budynkw, z pozoru zwykych kamienic, ma przeama ten schemat postrzegania wasnego miasta przez mieszkacw.

Dla kogo to miejsce?


Warto na koniec zaznaczy, e wystrj, szczeglnie autorski, jest czci konkretnej kultury. To sprawia, e elementy wystroju oczywiste dla wacicieli, dla niektrych odbiorcw s kulturowo odlege. I tak stoy zrobione z taniej pyty OSB bywaj interpretowane jako cz ideologii ekologicznej, a kolorowe, nietypowe wntrze moe odstrasza przypadkowych przechodniw.

JELI....
Mylisz o stworzeniu swojego miejsca
jednoczenie wzmacniajc jej spoeczny potencja .

Miejskie instytucje zajmujce si nieruchomociami czsto zarzdzaj


bardzo ciekawymi lokalami, ktre na cele kulturalne mog wynaj po niszych ni rynkowe stawkach. co tu byo wczeniej Warto wiedzie, lokalnej tosamoci nawizanie do to dobry sposb na oywienie zapomnianej historii miasta.

ze znajomymi, Zrb-to-sam, a raczej modymi prolokalnymi artystami, jektantami wsplne zaplanowanie i urzdzenie kawiarni moe by pierwszym wsplnym projektem spoeczno-artystycznym.

Poszukaj potencjalnych partnerw dziaajcych lokalnie: zarwno

Od samego pocztku dziaania warto budowa przyjazne relacje z ssiadami;

dobrym pomysem jest zaoferowanie im specjalnych zniek, promocji czy zorganizowanie czego tylko pod ktem lokalnej spoecznoci.

przedsibiorcw, ktrzy w zamian za reklam pomog Ci wyposay miejsce, jak i partnerw, ktrzy potrzebuj miejsca na swoje dziaania - mog pomc Ci dobrze, efektywnie je zaprojektowa.

Przestrze kawiarni dziaa, gdy jest zrnicowana: miejsca ciasne

piwnicach Czsto w garaach i si stoy, fotele mieszkacw kurz

i wiele innych mebli, ktre pozwol szybko i tanio wyposay kawiarni,

i intymne, w ktrych swobodnie mona porozmawia oraz miejsca, ktre pomieszcz wicej osb, w ktrych mona organizowa wiksze dziaania, warsztaty. Warto zostawi te woln cian na ekspozycj wystaw.

.................
25
Masz swoje pomysy Pracujesz na dziaania w instytucji kultury spoeczno-kulturalne
kultur Przestrze kawiarni zrnych atwo wykorzysta do

Pierwszym krokiem do wsppracy z kawiarni moe by spotkanie

celw. Waciciele s czsto otwarci na propozycje zmian, modyfikacji przestrzeni.

zespou w kawiarni, a nie w biurze; nieformalna atmosfera sprzyja burzom mzgw, a przy okazji mona nawiza nowe znajomoci z kawiarnianym rodowiskiem.

w przestrzeni Jeli planujesz dziaaniamoesz co miasta/wsi, pamitaj, e zorganizowa blisko zaprzyjanionej kawiarni, wsppracujc z ni jako z zapleczem.

w kawiarniach Pomysy realizowane- cz z nich bywaj uniwersalne

kawiarni zapewnia kontakt Przestrzeludmi, ktrzy tu przychodz z rnymi

mona wykorzysta w murach instytucji, planujc kawiarni czy miejsce wsplne; do zorganizowania takiego miejsca warto zaprosi wacicieli kawiarni, oni zrobi to lepiej ni profesjonalici.

niektrzy specjalnie na spotkanie, koncert czy wystaw, niektrzy przypadkiem albo na kaw czy piwo. Planujc dziaania, warto uwzgldni rnorodne poziomy i sposoby zaangaowania.

Jeli planujesz reaktywowa nieuywan przestrze w budynku, w ktrym


mieci si Twoja macierzysta instytucja, zastanw si, czy urzdzenie tam kawiarni nie jest dobrym pomysem na odwieenie tej przestrzeni i zarazem wizerunku instytucji.

ALFABET MOLIWOCI

W tej czci przedstawiamy przegld rnego rodzaju dziaa, przedsiwzi i wydarze, ktre sprawdziy si w odwiedzonych przez nas kawiarniach. Pomysy te, ju co najmniej raz przetestowane, polecamy jako rdo inspiracji nie tylko prowadzcym kawiarnie z kultur, ale take animatorom i osobom zwizanym z wszelkiego rodzaju instytucjami kultury. Wszystkie te dziaania zostay zorganizowane w niewielkich przestrzeniach, przewanie siami grup znajomych.

B
Bajkowanie, czyli kawiarnie dla dzieci
Pomys jest prosty: zbierzmy dzieci i rodzicw i zrbmy co razem poczytajmy bajki na gos, ze wsparciem grupy teatralnej (Kofi&Ti), napiszmy wasne bajki (Drae), pograjmy na instrumentach muzycznych rnej wielkoci (Chodna 25), ugotujmy co razem (Falanster). Wszystkie dziaania dla dzieci miay wsplny mianownik: wczay dorosych, uatwiay kontakt z innymi dziemi i rodzicami, pokazyway, e aby wietnie si bawi z dzieckiem wystarczy kawaek podogi i grupa ludzi w bardzo rnym wieku.

Bbniarskie jam session


Zorganizowane z inicjatywy jednego z muzykw z Radzynia, ktry nie zna wczeniej wacicieli, ale uczestniczy w jednym z wydarze organizowanych w Kofi&Ti. Warsztaty okazay si ogromnym sukcesem frekwencyjnym.

D
Debaty na wane tematy
Prawa czowieka, kultura popularna, fotografia dokumentalna, problemy wspczesnoci widziane z rnych perspektyw, prawa pracownicze, prawa mniejszoci seksualnych, polityka Draliwe tematy to cykl spotka filmowych, paneli dyskusyjnych, wykadw, warsztatw. Tematy kolejnych odson zgaszane s przez inne organizacje i osoby prywatne, ktre potem wspieraj

Bajkolot
Podwieczorek dla dzieci (i dorosych) z bajkami z rzutnika ANIA, czyli polskie kino domowe lat 80-tych. W dniu pokazu w Caf Drae specjalne sodko-dziecice menu, czyli inna odsona dziaa dla dzieci.

kawiarni w organizowaniu debat. Caf Drae odpowiadaj za przestrze, napoje dla goci, nagonienie wydarzenia. Nie ma chyba tematu, ktry nie byby poruszony na Chodnej 25. Przez lata przestrze udostpniana bya niezliczonym organizacjom, ktre w ciasnej piwnicy dyskutoway ze swoimi gomi o wspczesnym wiecie. Podobnie w Falansterze, gdzie dominuj tematy zwizane z emancypacj, a kolejne organizacje zgaszaj swoje pomysy na debaty.

dopisuj swoje wspomnienia zwizane z rnymi miejscami w miecie.

E
Eko Bazar
Eko Bazar uatwia kontakt pomidzy rolnikami produkujcymi ekologiczn ywno a wiadomymi konsumentami, ktrym zaley na kupowaniu zdrowego i smacznego jedzenia, produkowanego lokalnie, z poszanowaniem rodowiska naturalnego, praw pracowniczych i praw zwierzt. Bazar odbywa si co tydzie w soboty we wrocawskim Falansterze.

Drugi obieg ksiek


W Kofi&Ti oraz Caf Drae wyznaczone s specjalne regay na ksiki krce w drugim obiegu kady, kto ma przeczytan ju ksik, ktr chce puci dalej w wiat, po prostu przynosi j do kawiarni i zostawia na wyznaczonej pce spragnieni lektury sigaj na pk, ksik mog wzi ze sob, a potem przynie z powrotem, eby krya dalej.

Dziadki dziatkom
Cykliczne (raz w miesicu) wieczory historyczno-wspomnieniowe powicone historii Radzynia Podlaskiego. Pokazywane s stare zdjcia z Radzynia, mieszkacy-seniorzy dziel si wspomnieniami. Podczas spotka powsta album ze zdjciami, do ktrego mieszkacy

F
Friszop i wymienialnia
Jako cz idei 3R: reduce, reuse, recycle, czyli w wolnym tumaczeniu: ograniczaj, uywaj wielokrotnie, zamiast wyrzuca znajd nowe zastosowanie; w Draach i Falansterze wyznaczone zostay spec-

jalne miejsca do oddawania rzeczy na wymian lub po prostu do zabrania. Osoby, ktre maj co, czego nie uywaj, zostawiaj ten przedmiot, ktry czeka, a wemie go kto, kto wykorzysta go ponownie. Kolejn odson scomiesiczne draowe wymianki przy kawie i herbacie ze Sprawiedliwego Handlu, wsporganizowane z toruskim lumpeksem oraz inicjatyw Mama w miecie. Wymieniane s ubrania, rzeczy codziennego uytku, zabawki, a kolejnym wymianom towarzysz sety DJ-skie z pyt winylowych.

niach maj si bardzo dobrze, poniewa skaniaj do interakcji. W Kofi&Ti mona zagra w gr o historii Radzynia Podlaskiego, zaprojektowan przez waciciela kawiarni. Chodna 25 oferuje cay rega najrniejszych gier planszowych. W Draach, poza planszwkami, mona pogra w gry wideo Pegasus.

G
Gotowanie
Do gotowania w KATO zapraszane s rne znane i mniej znane osoby z ycia publicznego miasta i regionu (pasjonaci miasta, znajomi, autorzy blogw kulinarnych itp.). Organizowane s te kulinarne imprezy tematyczne z potrawami z rnych stron wiata.

K
Koncerty w oknie
Impreza wzorowana na berliskim koncercie The Whitest Boy Alive, podczas ktrego zesp gra w lokalu za szyb, a ludzie stali przed klubem, gdzie byo nagonienie. W KATO podczas takich koncertw publiczno stoi na ulicy Mariackiej, jednym z gwnych deptakw miasta.

Konkurs na nazw kawiarni


Na lokalnym, radzyskim portalu internetowym, przed otwarciem kawiarni zorganizowano konkurs na jej nazw. Ponad 200 osb przysao swoje propozycje lub

Gry w gry
Gry planszowe i towarzyskie wrciy do ask i wic triumfy w kawiar-

zagosowao na te przedstawione przez wacicieli. W ten sposb stworzyo si grono zainteresowanych powstajcym wanie miejscem, a wybrana zostaa nazwa Kofi&Ti.

cho zrealizowane w Polsce, w ogle nie znalazy si w planach repertuarowych krajowych dystrybutorw. Po seansach odbywaj si spotkania z autorami.

M N

O
Ogrd wsplnotowy
Miejska ogrodnicza partyzantka na toruskim Przedzamczu, czyli spoeczny warzywniak w centrum miasta. Caf Drae wsplnie z mieszkacami okolicznych kamienic i bywalcami kawiarni stworzyy pierwszy spoeczny warzywniak w Toruniu. Wsplna przestrze relaksu w centrum miasta i wsplna grzdka, z ktrej kady moe zerwa szczypiorek, pietruszk czy pomidor i wrzuci do zupy.

Miejski piknik
Na kawaku trawy wyoonym przed Chodn 25 latem odbywa si miejski piknik zachcajcy do korzystania z adnej pogody, grania w gry towarzyskie i siedzenia na dworze.

Nie znajdziesz tego na torrentach


Cyklpokazw filmowych na Chodnej 25, promujcy kino spoza gwnego obiegu. Raz w miesicu pokazywane s filmy, ktre na moment trafiy do kin, ale szybko zeszy z afisza oraz takie, ktre,

P
Parcie na arcie lub Kuchnia Spoeczna

onad poowa rzeczy, projektw, ktre si tu dziej, to ludzie sami organizuj albo my ich zapraszamy do wsppracy, albo propozycje do nas przychodz, na przykad na maila. Teraz na przykad bdzie gotowanie autorskie blogerki Weroniki - lska kucharka doskonaa. Ona zaprasza ludzi i co miesic gotuj jedzenie, jakie lskie potrawy i hiszpaskie, greckie, niadania.
Dominik, meneder, kawiarnia Kato

Wiem, e jakikolwiek miabym pomys, mog i do dziewczyn rozmawia, jak one to widz, czy to pasuje do Ich wizji. Ale na pewno bd otwarte, bd chciay pomc.

stay bywalec, kawiarnia Drae

Bartek, gdyby sam nie przyszed i nie powiedzia, e robi ilustracje, to pewnie bymy si o tym nie dowiedzieli. Powiedzia, e rysuje, a my powiedzielimy: to zrb u nas wystaw. Dziki nam si omieli i zacz promowa swoje prace.

Ania, wacicielka Owocw i Warzyw

ielimy szczcie, e tu przyszli ludzie, ktrzy byli do aktywni i do podni, z pomysami. () Byy takie momenty na Chodnej, e wchodzio si na gr i przy omiu stolikach siedziao osiem grup, ktre kombinoway z fajnymi pomysami, muzycy, ludzie zwizani z organizacjami pozarzdowymi.
Grzegorz, waciciel Chodnej 25

Parcie na arcie, czyli masowy atak na wege arcie w dobrym celu, to kulinarna inicjatywa majca na celu promocj zdrowego jedzenia bez skadnikw pochodzenia zwierzcego. Dochd z imprezy w Caf Drae przeznaczany jest na szczytny cel. Podobnie wygldaj kolejne odsony Kuchni Spoecznej we wrocawskim Falansterze.

w innym ni kawiarnia miejscu nie byoby moliwe.

Recykling
Warsztaty przetwarzania niepotrzebnych przedmiotw w potrzebne odbyway si w Draach kilka razy, przewanie we wsppracy z zaprzyjanionymi organizacjami pozarzdowymi. W czasie warsztatw, z butelek, sznurka, korkw, workw do odkurzaczy, kolorowych magazynw i wszelkiego rodzaju czystych mieci, powstaway zupenie nowe elementy wyposaenia.

Projektanci w kawiarni
Meble i wyposaenie wcale nie musi pochodzi z sieciowych sklepw meblowych kawiarnia moe by te przestrzeni ekspozycyjn mebli i przedmiotw zaprojektowanych przez modych twrcw. Korzyci z takiej wsppracy s po obu stronach: kawiarnia ma niepowtarzalny wystrj, a meble zaczynajcych projektantw szerok widowni. Po wiey dizajn signy Drae i Kato.

Rkoczyny i inne rkodziea


Wsplne robienie przedmiotw rnego, nie zawsze codziennego uytku moe mie rne odsony: mog to by warsztaty recyklingowe (Caf Drae, Falanster) czy wsplne robienie ozdb witecznych (Kofi&Ti). Za kadym razem przestrze kawiarni, niezalenie od jej wielkoci, zmienia si w wielk pracowni ZPT.

Przegld lokalnych studiw graficznych


Wszystkie studia i firmy graficzne dziaajce w odzi mogy zaprezentowa swoje prace w przestrzeni kawiarni. Dao to szans lokalnym grafikom na pokazanie szerzej swojej twrczoci nie tylko w formie reklamy, ale take wystawy, co

S
SE-MA-FOR
Filmy z wytwrni filmw animowanych i krtkometraowych wywietlane s regularnie w klubokawiarni Warzywa i Owoce. dzka wytwrnia dotara do nowych odbiorcw, filmy trafiy te na Chodn 25 i do kilku innych klubokawiarni w Polsce.

Czsto sycha narzekania na nisk frekwencj wyborcz, polityka oddala si od nas, coraz rzadziej dyskutuje si o niej na powanie. Na Chodnej 25, przy okazji kolejnych wyborw odbyway si wieczory wyborcze przed telewizorem, w piwnicy kawiarni, z wypiekami ledzono frekwencj i wyniki poszczeglnych kandydatw.

Wiosenne wietrzenie pracowni


To targi taniej sztuki, dostpnej nie tylko dla wybranych, ale dla szerszego grona odbiorcw.Do udziau zaproszono kilkunastu artystw, ktrzy wystawili swoje prace za nie wicej ni 200 zotych. Wydarzenie suyo promocji sztuki i artystw oraz idei, wedug ktrejdobr sztuk mona kupi rwnie za niewielkie pienidze, a jej kolekcjonowanie moe rozpocz si wanie teraz, od zakupw w KATO.

Seniorzy
Na Chodnej 25 w ramach akcji Towarzystwa Inicjatyw Twrczych Seniorzy w Akcji stanli za barem na jeden dzie. W Baszcie s specjalne zniki, w Draach po zrealizowaniu przez wacicielki projektu midzypokoleniowego, panie z UTW wpadaj na kaw. W Kofi&Ti odbywaj si wieczory wspominkowe poczone z pokazem archiwalnych zdj.

W
Wieczr wyborczy

Wystawy debiutantw
W Falanstrze wystaw debiutantw byo kilka przestrze, mimo e maa, miaa t ogromn zalet, e bya krokiem porednim pomidzy szko artystyczn i wewntrznymi wystawami a prawdziwym

debiutem w rodowisku artystw i krytykw sztuki. Wystawy w kawiarni byy dla modych twrcw okazj do pokazania si szerszemu gronu, jednak bez stresu towarzyszcemu pierwszej wystawie w galerii.

na strychu; takich, ktre jeszcze si mog przyda, ale nie wiadomo do czego i zupenie nieprzydatnych na co dzie. Na Chodnej 25 odbyway si garawki z udziaem znanych warszawskich projektantw i projektantek, przy akompaniamencie DJ-a na ywo.

Wystawy (fotografii, malarstwa, grafiki)


Do wystaw w klubokawiarniach ju si przyzwyczailimy bardzo czsto sztuk mona zobaczy na wycignicie rki, przy kawie, bez koniecznoci udania si do galerii. To lune potraktowanie formy wystawy sprawia, e sztuka jest bliej - grafika ogldana znad kawy, malarstwo przy piwie. Luniej, bez koniecznoci tumaczenia si z wyborw artystycznych. Kawiarniane wystawy to take moliwo pokazania twrczoci amatorw.

Z
Zbieranie wspomnie
Podczas wieczornych spotka powiconych historii Radzynia Podlaskiego, w kawiarni powstaje niezwyky album ze zdjciami dawnego miasta, do ktrego mieszkacy mog wpisywa swoje wspomnienia zwizane z uwiecznionymi na zdjciach miejscami. Album jest zapeniany na bieco, a do kadego ze zdj dopisywany jest odrczny komentarz osoby, ktra chce podzieli si z innymi swoim wspomnieniem.

Y
Yard Sale
Po polsku: wyprzeda garaowa, czyli moliwo sprzedania (i kupienia) rzeczy zalegajcych na dnie szafy, w piwnicy czy

LUDZIE w kawiarni o wiele wicej ni klienci


Najwaniejszym i najczciej podkrelanym elementem, bez ktrego kawiarnie nie byyby w stanie dziaa, s ludzie. Brzmi to banalnie, bo przecie kade miejsce potrzebuje klientw, eby si utrzyma. Ale w kawiarniach z kultur niewielu jest klientw - s za to bywalcy, aktywici, animatorzy czy szeroko rozumiane rodowisko.

37

rodowisko, czyli punkt startowy


Zaoyciele kawiarni, z ktrymi rozmawialimy, jeszcze przed otwarciem lokalu widzieli rnorodno dziaa kulturalnych, ktre dziej si wok nich. W kawiarni chcieli tworzy przestrze skupiajc te dziaania, da im moliwo wypynicia. Na pocztku myleli o konkretnych osobach czy organizacjach, ktrych dziaania obserwowali w naturalny sposb to oni/one byli pierwszymi odbiorcami i wsptwrcami oferty. Ale rodowiskowy rys kawiarni pozostaje w nich na duej, a wspprace podjte na pocztku trwaj. Z jednej strony napdza to dziaalno kawiarni, tworzc cieki dostpu, ktre dla osb zwizanych z danym rodowiskiem s ju przetarte. Z drugiej - dla ludzi spoza rodowiska kawiarnia moe wydawa si miejscem zamknitym, co na pniejszym etapie dziaalnoci bywa problematyczne, bo odcina dopyw nowych osb, ktre mogyby wzbogaci ofert i atmosfer miejsca. Pojawiaj si take zarzuty o elitarno, co jest zrozumiae w sytuacji, w ktrej okrelone rodowisko czsto postrzegane jako artystyczne - decyduje o atmosferze i profilu miejsca. Mimo tych zarzutw waciciele kawiarni deklaruj jasno, e nie interesuje ich budowanie zamknitego rodowiska, a domniemania o braku otwartoci s dla nich czsto niezrozumiae.

Lokalno bez lokalsw


Wszyscy animatorzy kawiarni, z ktrymi rozmawialimy, na pocztku marzyli o tym, e do ich lokali w cigu dnia bd przychodzili mieszkacy z okolicy: wpadali na kaw, uczestniczyli w dyskusjach o okolicy, mieli dostpn, wspln przestrze do dziaania. Jak si jednak okazuje, lokalno i rodowiskowo wykluczaj si. Marzenie

38
o wsplnej dla mieszkacw przestrzeni spotkania i lokalnego dziaania nie spenio si w adnym z miejsc. Jak mwili sami waciciele, zwyczaj wychodzenia na kaw nie jest wcale powszechny i pojawienie si w okolicy kawiarni nie zmienia tych przyzwyczaje, a w kadym razie zmienia je powoli. Zmieni t sytuacj moe jasne zaadresowanie konkretnych dziaa do lokalsw: zorganizowanie wita ulicy, pikniku ssiedzkiego, udzielanie zniek dla ssiadw itd.

Od przychodzenia do wsptworzenia
Kultur w kawiarni wzbogacaj stali bywalcy, ktrzy po jakim czasie zaczynaj robi swoje rzeczy, wychodzi z inicjatyw. Najczciej to osoby ju aktywne, majce swoje pomysy na dziaania, czasem pracujcy w instytucjach kultury czy organizacjach pozarzdowych. Przestrze kawiarni jest dla nich atrakcyjna, bo daje im moliwo podjcia dziaania w peni autorskiego, zrobienia czego nie w ramach pracy, ale dla siebie i innych. Przechodzenie od bywania do wsptworzenia zaczyna si czsto od spotkania w kawiarni sojusznikw i potencjalnych partnerw w dziaaniu, ktrzy sami ju co na miejscu zrobili albo maj pomys, jak to zrobi. Czsto te bardziej aktywne, ju otrzaskane osoby, angauj do dziaania te mniej dowiadczone. Stolik kawiarniany sprzyja zawizywaniu sojuszy, szczeglnie gdy stoi w kawiarni, w ktrej wczeniej miao miejsce wiele rnorodnych wydarze. Rnorodno programu to jasny komunikat dla potencjalnych wsptwrcw: u nas/z nami mona zrealizowa bardzo rne pomysy, Twj te si tu mieci.

Wielopokoleniowo
Nietrudno si domyli, e kawiarnie przycigaj przede wszystkim ludzi modych. Jednak warto zaznaczy, e pojcie mody w przypadku kawiarni jest relatywne

39
i nie oznacza nawet (przesuwajcego si cigle w gr) przedziau 18-35 lat, ale grup znacznie szersz, od gimnazjalistw po czterdziestoparolatkw. Najliczniejsz grup bywalcw i aktywistw stanowi jednak modzi doroli - dwudziestoparolatkowie, czsto (zwaszcza w wikszych miastach) absolwenci artystycznych uczelni lub ludzie wolnych zawodw. To energia i kreatywno tej grupy najbardziej napdza dziaalno wielkomiejskich kawiarni. Co ciekawe, kawiarnie s atrakcyjn przestrzeni dla rodzicw z dziemi jedn z niewielu, ktra pozwala na realizowanie si zarwno jednym, jak i drugim jednoczenie. Wiele kawiarni ma specjalnie dedykowane takim osobom przestrzenie oraz elementy oferty (np. gry, zabawki). Wielopokoleniowy pejza goci kulturalnych kawiarni dopeniaj seniorzy, ktrzy zaczynaj odkrywa kawiarnie jako przestrze do realizacji rnego rodzaju dziaa, np. w ramach Uniwersytetw Trzeciego Wieku. Na wielu warszawskich kawiarniach widnieje naklejka miejsce przyjazne seniorom przyznawana w ramach akcji Towarzystwa Inicjatyw Twrczych .

JELI....
Mylisz o stworzeniu swojego miejsca...
masz gotowej grupy, ktr Jeli nie miejsca zaprosi do dziaania mona z ktra do Ciebie przychodzi ze swoj wizj dziaania, ktra nie mieci si akurat w programie lub nie pasuje do profilu. w kawiarni, mona wiele zrobi, by taka grupa powstaa; np. w kawiarni Owoce i Warzywa zorganizowano przegld prac dzkich studiw graficznych, dziki czemu rodowisko grafikw stao si naturalnym sojusznikiem dziaa kawiarni.

Warto da odczu przypadkowym odbiorcom dziaa, e s tu u siebie


zapyta ich o zdanie, zorganizowa ankiet po jakim wikszym wydarzeniu, tworzy na bieco list mailingow, na ktr mona si dopisa.

dawa jasne sygnay, e Wartomona wsptworzy; dlaprogram

osb nieznajcych si osobicie lub niezwizanych z Twoim rodowiskiem, nie jest to wcale oczywiste, mimo najszczerszych chci. Mona np. wywiesi plakat z informacj o tym, w jaki sposb zgasza swoje pomysy na dziaania.

Masz swoje pomysy na dziaania spoeczno-kulturalne

nie moesz lub nie chcesz Nawet, jelipomysw zrealizowa u siewszystkich bie, moesz pomc lub doradzi osobie,

Kawiarnia to wietny poligon dowiadczalny lub teren do artystycz-

nego debiutu. Jak co nie wyjdzie nie szkodzi, tu nikt nie liczy frekwencji ani pozytywnych recenzji z wydarze, atwo te o atmosfer wzajemnej yczliwoci.

.................
41
W kawiarni atwo znale sojusznikw; Animatorzy kawiarni czsto szukaj jeli brakuje Ci np. grafika, ktry nieoczywistych pomysw na dziaania;
pomoe zaprojektowa plakat Twojego wydarzenia, spytaj w kawiarni - tam na pewno kto taki si krci i moe by otwarty na wspprac.

Pracujesz w instytucji kultury


moe by miejscem, Kawiarniaatwo spotka nowych odbiorw ktrym cw dziaa take tych, ktrych trudno jest przycign w mury instytucji kultury. Moesz tu przenie niektre czci swojego programu albo wej w partnerstwo z kawiarni (np. proponujc jej rol klubu festiwalowego przy okazji jakiego wydarzenia).

inicjatywy, ktre nie mieszcz si w profilu Twojej instytucji, mog si odnale w przestrzeni kawiarni. Jeli nie moesz u siebie ugoci jakiego wydarzenia czy twrcy, pole mu kawiarni, moe tam uda mu si zrealizowa swj pomys.

i ludzi Kawiarnie gromadz aktywistwlokalnej twrczych; obserwujc program kulturalnej kawiarni, atwo namierzy nowe nazwiska, ktre wzbogac program Twojej instytucji.

KOMUNIKACJA, czyli jak kawiarnia dociera do ludzi?


Mocn stron kawiarni jest przebiegajca poza formalnym obiegiem medialnym luna komunikacja oraz elastyczno - zarwno, jeli chodzi o promowanie wydarze na miejscu, jak i budowanie relacji z bywalcami, partnerami, sojusznikami.

43

hyba byo bardziej na luzie, bo biblioteka, tak jak szkoa, powoduje tak sztywno (). Wiele osb zaczo bibliotek kojarzy z tym, e nie jest tutaj tak sztywno, e si tylko przychodzi, siedzi, odbiera nagrod i idzie do domu.
dyrektorka lokalnej biblioteki w Radzyniu Podlaskim o organizacji finau konkursu poetyckiego w kawiarni Kofi&Ti

Niektrzy myleli, e tu si nie pije piwa albo nie przychodzi na kaw, bo tu s tylko jakie wydarzenia kulturalne. () Nie mylelimy, e a tak to bdzie odbierane. Zdawalimy sobie spraw, e bdziemy mieli mocny profil, ale mylelimy, e swoim podejciem otwartym przekonamy wicej rnorodnych osb. Micha, waciciel Owocw i Warzyw

44
Czasami ludzie albo pisz na Facebooku, e gdzie np. w Katowicach widzieli na plakacie Ostrzeszw jako miejsce, gdzie zagra jaka kapela.
waciciel kawiarni Baszta

Wchodz na Facebooka, patrz, a tam na profilu kawiarni mj rysunek! Myl sobie: skd si to tu wzio? Patrz, a tam podpis: kto zostawi niepodpisany zeszyt od chemii, taki rysunek jest na kocu. Z tydzie pniej wpadam do kawiarni po zeszyt, a Kuba mwi, e adnie rysuj, mam wprawn rk i e moe chciaabym zrobi wystaw. To wyszo totalnie od niego. Powiedziaam: wow mog sprbowa.
Iwona, licealistka z Radzynia Podlaskiego, kawiarnia Kofi&Ti

45
Podaj dalej
Najskuteczniejsz metod promocji w wielu przypadkach okazuje si marketing szeptany to bana, ktry zna kady PR-owiec. Ale w przypadku kawiarni to naprawd dziaa. Ich rodowiskowy i spoecznociowy charakter sprawia, e nawet bez wielkiego zainteresowania mediw na wiele wydarze przychodzi sporo ludzi. Oczywicie nie oznacza to, e prowadzenie kawiarni to samograj - zdarzaj si te spotkania, na ktrych sale kawiarniane wiec pustkami. Dlatego animatorzy kawiarni nie poprzestaj na informacji bezporedniej i staraj si budowa dobre relacje z oficjalnymi mediami. Informuj na bieco o swoich dziaaniach i planach, prowadz blogi z relacjami z tego, co ju si wydarzyo i zapowiedziami kolejnych dziaa, uzyskuj patronaty medialne. Czsto w docieraniu do mediw s skuteczniejsi ni due instytucje kultury dziennikarzy przekonuje autentyczno dziaa i spoeczna energia skupiona wok tych miejsc.

Lokalnie, ale globalnie


Kawiarnie promuj si nie tylko wrd lokalnej publicznoci niektrzy ich animatorzy staraj si myle ponadlokalnie, wysyajc informacje o co waniejszych imprezach do oglnopolskich mediw czy orodkw i instytucji kultury. Zwaszcza w przypadku mniejszych miast sprawia to, e kawiarnia staje si niejako ambasadorem danego miasta, rozpoznawalnym dla przyjezdnych punktem na jego mapie.

Nieformalnie, ale skutecznie


Kanay komunikacji w przypadku kawiarni dziaaj mniej formalnie ni w instytucjach kultury. Dziennikarze chtnie pisz o wydarzeniach w kawiarniach, bo to miejsca, do ktrych sami lubi przychodzi i czsto znaj si z wacicielami. Podobnie twrcy, chtnie wystpuj w miejscu, w ktrym dominuj relacje koleeskie, a nie profesjonalne.

JELI....
Mylisz o stworzeniu swojego miejsca...

Dziaaniamipromocyjnymi mona si wymienia zastanw si, gdzie jeszcze

spdzaj czas bywalcy Twojego miejsca, co jeszcze moe ich zainteresowa i stwrz miejsce (cian, tablic), gdzie bd mogy ogasza si inne wydarzenia i inicjatywy.

wystaw mona obejrze przypadkiem, pijc akurat kaw. Wystawa prac w kawiarni, a nie w galerii ,to mniejszy presti, ale za to moliwo dotarcia do wikszej grupy przypadkowych odbiorcw, ktrzy by moe nigdy by do galerii nie przyszli.

rozgrywajcych si Promowanie dziaaograniczy si tylko w kawiarni nie musi

Pracujesz w instytucji kultury

do krgu lokalnych odbiorcw. Jeli robicie co, z czego jestecie naprawd dumni, wylij t informacj w wiat nawet jeli oglnopolskie media o tym nie napisz, informacja gdzie popynie i zapisze si pozytywnie na konto promocji miasta i regionu.

Kawiarnie maj olbrzymi potencja i promocyjny. Ich autentyczno, wieo

umiejtno tworzenia rodowiska s atrakcyjnym tematem dla mediw. Wsppraca z kawiarni oznacza duy potencja w medialnym promowaniu dziaa instytucji kultury, a takiego rodzaju partnerstwo ma szans by ciekaw informacj sam w sobie.

Masz swoje pomysy na dziaania spoeczno-kulturalne

Mniej formalny sposb dziaania kawiarni, przestrze, w ktrej mona posiedzie,

Kawiarnia to miejsce spotka, tu nie trzeba przyj specjalnie na dane wydarzenie

porozmawia, moe by inspiracj do stworzenia systemu mini-grantw wspierajcych dziaania pasjonatw. Czsto bardzo niewielkie rodki pozwalaj animatoromi aktywistom zrealizowa pomysy na dziaania.

.................
47

48
Koncepcja badania i opracowanie publikacji: Jan Mencwel Katarzyna Julia Olesiska Agnieszka Strzemiska Zesp badawczy: Alma Asuai Adam Kadenaci Kacper Leniewicz Ewa Majdecka Jan Mencwel Katarzyna Julia Olesiska Urszula Sczek Agnieszka Strzemiska Micha Szyndel Projekt graficzny, skad i amanie: Malwina Konopacka

Publikacja powstaa w ramach projektu badawczego Kawiarnie Kultury. Diagnoza dofinansowanego ze rodkw Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Wydawca: Fundacja Pracownia Bada i Innowacji Spoecznych Stocznia Warszawa 2012 peny raport oraz fotokast z badania dostpny na www.stocznia.org.pl ISBN 978-83-62590-05-6 nakad: 400 szt.

Related Interests