TU TÖ T DÍ N VÏ DA I

|IM COLLINS
Tran ThI Ngan Tuyen dõch
Ch¦u traeh nhiem suat ban. Ts. Çuaeh Thu N¿uyet
ßien taj. Tha nh Nam
ßla. Thu y Trinh
Sua ban in. Thanh ßlnh
hy thuat vi tlnh. Thanh Ha
^MA X\A T BA^ TRI
IeIß Ly Chlnh Tha n¿ · Çua n ² · Tha nh jhe He Chl Hinh
DT. 1²IeJS1 · 1²IeJII · S1e²²1² · S1e²²1e · 1²²|17²
Fas. S1.S.S1²71²| · F·mail. nsbtre@ hem.vnn.vn
Yebsite. httj.||www.nsbtre.eem.vn
CMI ^MA^M ^MA X\A T BA^ TRI TAI MA ^OI
J| n¿e 1I, N¿uyen Chl Thanh, Çuan Den¿ Da · Ha Nei
DT k Fas. ||1) 77²1²11
F·mail. vanjhen¿nsbtre@ hn.vnn.vn
TU TÖ T DÍ N VÏ DA I
GOOD TO GREAT. Copyright © 2001 by Jim Collins. All rights reserved.
Baãn tiïëng Viïåt do NXB Treã xuêët baãn theo húåp àöìng nhûúång quyïìn
vúái James C. Collins and Jerry I. Porras Associates, qua Curtis Brown, Ltd.
Quyïí n saá ch naâ y daâ nh tùå ng cho gia àònh nhaâ Chimps.
Töi yïu têët caã moåi ngûúâi, tûâng ngûúâi.
MUC LUC
LO I CA M ON .................................................................................................. 7
LO I NO I DÂ U ............................................................................................... 13
CHUONG MÔ T
TÖT LA KL THU CUA VÏ DA I ................................................................... 1S
CHUONG HAl
KHA NANG LANH DAO CÂP DÖ S .......................................................... 40
CHUONG BA
CON NGUOI DI TRUOC · CÖNG VIÍC THLO SAU................................. 80
CHUONG BÔ N
DÖ I MA T SU THÂ T PHU PHA NG (Nhung du ng ma I nIe m IIn) ..... 119
CHUONG NÃM
KHA I NIÍ M CON NHIM (su don gIa n Irong ba vo ng Iro n) .............. 1S7
CHUONG SA U
VAN HOA KY LUÂ T ................................................................................. 204
CHUONG BA Y
BA N DA P CÖNG NGHÍ ............................................................................ 244
CHUONG TA M
BA NH DA VA VO NG LÂ N QUÂ N ........................................................... 27S
CHUONG CHlN
TU TÖT DÍN VÏ DAI DÍN XÂY DUNG DÍ TRUONG TÖ N................. 310
PHU LU C..................................................................................................... 360
TU TÖ T DÍ N VÏ DA I
6
PHU LUC
7
LO I CA M ON
Neu noI rang quyen sach nay “do |Im CoIIIns vIeI” Ia da
no I hoI qua . Ne u không co su do ng go p quan Iro ng cu a
nhIeu nguoI khac, quyen sach nay chac chan da không Ihe
ra do I.
Du ng da u danh sa ch Ia nhu ng Iha nh vIen Irong nho m
nghIen cuu. TôI raI may man co duoc môI nhom công Iac
IuyeI voI va gan bo voI du an. Tông công, ho da dong gop
khoang 1S.000 gIo Iam vIec cho du an, va nhung IIeu chuan
ho Iu daI ra cho minh ve chaI Iuong công vIec da Iro Ihanh
nhu ng IIeu chua n ma chính IôI cu ng pha I cô ga ng Ihu c
hIen. KhI IôI vaI va vIeI quyen sach nay, IôI muong Iuong
IaI ca nhung Ihanh vIen cham chí Irong nhom, nhung nguoI
da công hIen nhIeu Ihang (co nhung Iruong hop Ia nhIeu
nam) cho nô Iuc nay, dang cham chu Iheo doI va buôc IôI
phaI co Irach nhIem, yeu cau IôI phaI dua ra môI ban Ihao
cuôI cung daI nhung IIeu chuan ho de ra, xung dang voI
công suc cua ho da dong gop. TôI hy vong nô Iuc nay cua
IôI Iam ho haI Iong. Neu IôI không daI duoc den IIeu chuan
de ra hoa n Ioa n Ia do Iô I cu a ba n Ihan.
TU TÖ T DÍ N VÏ DA I
TA I SAO MÖ T SÖ CÖNG TY DA T BUO C NHA Y VO T,
CO N NHU NG CÖNG TY KHA C THI KHÖNG7
TU TÖ T DÍ N VÏ DA I
8
PHU LUC
9
Thanh vIen nhom nghIen cuu Tûâ Töët àïën Vô àaåi:
Brian J. Bagley Lane Hornung Vicki Mosur Osgood
Scott Cederberg Christine Jones Alyson Sinclair
Anthony J. Chirikos Scott Jones Peter Van Genderen
Jenni Cooper Stefanie A. Judd Paul Weissman
Duane C. Duffy Brian C. Larsen Leigh Wilbanks
Eric Hagen Weijia (Eve) Li Amber L. Young
Morten T. Hansen Nicholas M. Osgood
NgoaI ra, IôI muôn guI IoI cam on den DenIs B. Nock IaI
Khoa KInh Ie DaI hoc CoIorado, nguoI da gIup do raI nhIeu
Irong vIec gIup IôI Iim ra nhung sInh vIen sau daI hoc gIoI
nhaI de Iham gIa vao nhom nghIen cuu. Tim ra duoc nhung
Ihanh vIen phu hop cho nhom nghIen cuu chính Ia buoc
quan Iro ng nha I Irong Iha nh công cu a du a n, va DenIs
dong vaI Iro Ion vi da Iim ra ca môI dôI nhung nguoI nhu
va y. Cu ng Ia I Da I ho c CoIorado, IôI co n ma c no CaroI
KrIsmann va dôI ngu nhan vIen IaI Ihu vIen khoa kInh Ie
WIIIIam M. WhIIe, nhung nguoI da kIen nhan Iam vIec voI
nhom nghIen cuu de Iim ra du IoaI Ihông IIn hIem nguoI
bIe I de n. Ben ca nh CaroI, IôI muô n ca m on BeIIy Grebe,
LynneIIe LeIker, DInah McKay, MarIha |o SanI, va |ean
WheIan.
TôI da c bIe I chIu on nhu ng dô c gIa kho Iính da da nh
nhIeu gIo de doc ban nhap ban Ihao va cung cap cho IôI
nhung Ihông IIn quan Irong ve nhung dIem can caI IhIen.
Mac du dôI Iuc co nhung IoI gop y raI nang ne (nhung Iuc
nao cung raI huu ích), ho da IIen Iuc cung cô nIem IIn cua
IôI ve IIem nang cua du an nay. Vi su Ihang Ihan va hIeu
bIeI cua ho, IôI muôn cam on KIrk ArnoId, R. Wayne Boss,
NaIaIIa Cherney·Roca, PauI M. Cohen, NIcoIe Toomey DavIs,
Andrew IennIman, ChrIsIopher Iorman, WIIIIam C. GarrIock,
Terry GoId, Ld Greenberg, MarIha Greenberg, Wayne H.
Gross, George H. Hagen, Becky HaII, LIz Heron, |ohn G. HIII,
Ann H. |udd, Rob KauIman, |oe Kennedy, KeIIh Kennedy,
BuIch Kerzner, AIan KhazeI, Anne Knapp, BeIIna KoskI, Ken
Krechmer, IIe n sï Barbara B. LawIon, KyIe LeIkoII, KevIn
Maney, BIII MIIIer, |oseph P. ModIca, Thomas W. MorrIs,
RoberI MrIIk, |ohn T. Myser, PeIer NosIer, AnIonIa OzeroII,
|erry PeIerson, |Im ReId, |ames |. Robb, |ohn Rogers, KevIn
Rumon, HeaIher ReynoIds Sagar, VIcIor SanvIdo, Mason D.
Schumacher, |eIIrey L. SegIIn, SIna SImanIob, OrIn SmIIh,
PeIer SIaudhammer, RIck SIerIIng, Ted SIoIberg, |eII Tarr,
|ean TayIor, KIm HoIIIngsworIh TayIor, Tom TIerney, |ohn
VIIaIe, Dan Wardrop, Mark H. WIIIes, DavId L. WIIherow,
AnIhony R. Yue.
Chung IôI da raI may man duoc su ung hô cua cac nha
dIeu hanh nôI baI Irong qua Irinh chuyen dôI cua cac công
Iy nhay voI, nhung nguoI da raI kIen nhan chIu dung nhung
cau hoI cua chung IôI Irong nhung buôI phong van keo daI
Iu môI den haI IIeng dông hô, va Irong nhIeu Iruong hop,
nhung Ian phong van IIep Iheo de Iam ro van de. TôI hy
vo ng ra ng quye n sa ch na y da ghI nha n hoa n chính nha I
Ihanh Iuu quy vI da daI duoc. Su IhaI Ia, quy vI Ia nhung
nguoI anh hung gIau maI cua nen kInh Ie nuoc My: RoberI
Aders, WIIIIam I. AIdInger, III, RIchard |. ApperI, CharIes |.
TU TÖ T DÍ N VÏ DA I
10
PHU LUC
11
Aschauer, |r., DIck AuchIer, H. DavId Aycock, |ames D.
Bernd, DougIas M. BIbby, Roger L. BIrk, Marc C. BresIawsky,
LII Broad, Dr. CharIes S. Brown, WaIIer BruckarI, Vernon A.
Brunner, |ames L. CampbeII, Ired CannIng, |oseph |. CIsco,
RIchard CooIey, MIchaeI |. CrIIeIII, |oseph I. CuIIman 3
rd
,
|ohn A. DoherIy, DougIas D. DrysdaIe, LyIe LverIngham,
MeredIIh B. IIshcher, PauI N. IruIII, Andreas GembIer, MIIIon
L. GIass, |ames G. GroskIaus, |ack GrundhoIer, George B.
Harvey, |ames HerrIng, |ames D. HIavaceck, Gene D.
HoIIman, |. TImoIhy Howard, CharIes D. HunIer, I. KenneIh
Iverson, |ames A. |ohnson, L. DanIeI |orndI, RoberI L. |oss,
ArIhur |uergens, WIIIIam L. KeIvIe, LInda K. KnIghI, GIenn
S. KraIss, RoberI |. LevIn, Ldmund WaIIIs LIIIIeIIeId, DavId
O. MaxweII, HamIsh MaxweII, LIIen MerIo, Hyman Meyers,
Arjay MIIIer, |ohn N. D. Moody, DavId NasseI, Irank
Newman, ArIhur C. NIeIsen, |r., |ohn D. Ong, Dr LmanueI
M. Papper, RIchard D. Parsons, Derwyn PhIIIIps, MarvIn A.
PohIman, WIIIIam D. PraII, Ired Purdue, MIchaeI |. QuIgIey,
George RaIhmann, CarI L. ReIchardI, DanIeI M. RexInger,
BIII RIvas, DennIs Roney, IrancIs C. Rooney, |r., Wayne R.
Sanders, RoberI A. SchoeIIhorn, Bernard H. SemIer, SamueI
SIegeI, Thomas I. SkeIIy, CharIes R. WaIgreen, |r., CharIes
R. WaIgreen, III, WIIIIam H. Webb, George WeIssman, BIaIr
WhIIe, WIIIIam WIIson, AIan L. WurIzeI, va WIIIIam L. ZIerden.
Co raI nhIeu nguoI IaI cac công Iy duoc nghIen cuu da
da c bIe I gIu p do ra I nhIe u Irong vIe c sa p xe p ca c cuô c
pho ng va n, cung ca p nhu ng Ia I IIe u va Ihông IIn quan
Iro ng. Cu Ihe , IôI muô n nha c de n CaIherIne BabIngIon, DavId
A. BaIdwIn, Ann Iahey·WIdman, va MIrIam WeIIy Trangsrud
Ia I AbboII LaboraIorIes; Ann M. CoIIIer Ia I CIrcuII CIIy; |ohn
P. DIQuoIIo IaI IannIe Mae; DavId A. Iausch va DanIeIIe M.
IrIzzI IaI GIIIeIIe; TIna Barry voI su gIup do IaI KImberIy·
CIark cu ng nhu nhu ng hIe u bIe I ve DarwIn SmIIh; LIsa
Crouch va AngIe McCoy IaI KImberIy·CIark; |ack CorneII IaI
Kroger; Terry S. LIsenby va CorneIIa WeIIs IaI Nucor; SIeven
C. ParrIsh va TImoIhy A. SompoIskI IaI PhIIIp MorrIs; SheryI
Y. BaIIIes va DIana L. Russo IaI PIIney Bowes; Thomas L.
Mammoser va LaurIer L. Meyer IaI WaIgreens; va NaomI S.
IshIda IaI WeIIs Iargo.
TôI muôn dac bIeI cam on DIane Compagno MIIIer vi da
gIup IIep can WeIIs Iargo; |ohn S. Reed da gIup IIep can
PhIIIp MorrIs; Sharon L. WurIzeI gIup IIep can CIrcuII CIIy;
CarI M. Brauer da chIa se nhung hIeu bIeI ve CIrcuII CIIy va
ca ban Ihao cua minh, |ames G. CIawson da chIa se hIeu
bIeI va nhung cuôc nghIen cuu ve CIrcuII CIIy; Karen LewIs
da gIup IIep can Iu IIeu cua HewIeII·Packard, Tracy RusseII
va dông nghIep IaI Trung Iam NghIen cuu GIa Chung khoan
da Ian Iinh bao dam chung IôI Iuôn co duoc du IIeu cap
nha I mo I nha I, VIrgInIa A. SmIIh da huo ng da n hu u ích,
NIck Sagar vi “key beIa”, MarvIn BressIer da chIa se hIeu
bIeI va Irí Iue, Bruce WooIperI da gIup IôI hIeu duoc khaI
nIem co che (công Ihem su hô Iro IIen Iuc), RuIh Ann BagIey
da doc ban Ihao môI cach Ií mí, TIen sï |eIIrey T. LuIIIg da
chIa se su Ihông IhaI dac bIeI cua minh, GIao su WIIIIam
BrIggs voI kha nang chIa môI van de phuc Iap Ihanh nhung
phan don gIan, Tuong |Im SIockdaIe da Iruyen gIang nhung
TU TÖ T DÍ N VÏ DA I
12
PHU LUC
13
dIeu quy gIa, |ennIIer IuIernIck voI nIem cam hung Iao nen
can phong McKInsey khoI dông du an nay, va BIII Meehan
da cham ngoI cho du an.
TôI cu ng muô n da c bIe I nha c de n |erry Porras nhu Ia
nguoI Ihay huong dan, |ames |. Robb nhu nha Iu van dô
hoa day IaI nang, PeIer GInsberg nhu nguoI daI dIen IIn cay
Irong Ihe gIoI xuaI ban; LIsa BerkowIIz, nguoI da dem IaI
dIeu ky dIeu; va AdrIan ZackheIm, nguoI da IIn Iuong nhIeI
Ihanh va ung hô quyen sach nay ngay Iu nhung phuI dau
IIen nghe noI den.
CuôI cung, IôI vô cung bIeI on cuôc doI da cho IôI duoc
keI hôn voI |oanne LrnsI. Sau haI muoI nam Iap gIa dinh,
cô ay van IIep Iuc chIu dung ban chaI hoI dIen rô va xu
huong bI cuôn huI vao nhung du an Iuong Iu nhu du an
nay cua IôI. Vo IôI vua Ia nha phe binh voI nhung gop y
huu ích, vua Ia nguôn dông vIen sau sac va IIen Iuc. DInh
nghïa hoa n ha o nha I ve Iha nh công Irong cuô c sô ng Ia
duoc nguoI ban doI cua ban yeu Ihuong va Iôn Irong cang
nhIeu Iheo IhoI gIan. Theo cach Iính nay, hon aI heI, IôI hy
vong minh cung Ia nguoI Ihanh công nhu ba.
LO I NO I DÂ U
KhI IôI dang gan keI Ihuc ban Ihao nay, IôI Ihuc hIen môI
cuôc chay bô Iheo con duong dôc dung va day soI da dan
den Vuc LIdorado SprIngs, gan nha IôI IaI BouIder, CoIorado.
TôI dung IaI IaI môI dIem nghí chan quen Ihuôc, nhin phong
canh Iren cao van con chim Irong man IuyeI mua dông, Iuc
do môI cau hoI không gIông aI bông xuaI hIen Irong dau
IôI: NguoI Ia phaI Ira IôI bao nhIeu IIen Ihi IôI moI chIu
không xuaI ban quyen sach Tûâ Töët àïën Vô àaåi7
Day Ia môI y nghï Ihu vI, nhaI Ia sau khI IôI da danh S
nam de nghIen cu u va vIe I nen quye n sa ch na y. Không
phaI Ia không co môI con sô du Ion de IhuyeI phuc IôI bo
qua quyen sach nay, nhung khI IôI baI dau can nhac nhung
con sô hang Iram IrIeu dôIa, IôI Ihay da den Iuc phaI quay
ve. Con sô nay cung không Ihe buôc IôI phaI Iu bo du an.
TôI Ia môI gIao vIen IhaI su. Vi vay, IôI không Ihe Iuong
Iuong minh co Ihe không chIa se nhung gi minh da kham
pha voI nhung Iop sInh vIen Iren khap Ihe gIoI. Va chính
Irong IInh Ihan hoc hoI va chIa se nay ma IôI muôn gIoI
IhIeu voI cac ban quyen sach.
Sau nhIeu Ihang an minh nhu môI Iu sï, IôI raI muôn
duoc nghe moI nguoI ke ve nhung gi co Ihe ap dung duoc
TU TÖ T DÍ N VÏ DA I
14
PHU LUC
1S
cho ban Ihan ho, va nhung gi không phu hop. TôI hy vong
ba n se Iha y nhu ng Irang sa ch na y co gIa IrI, va ba n se
quyeI Iam ap dung nhung gi da hoc vao baI cu dIeu gi ban
Iam, neu không phaI Irong công Iy, Ihi cung Ia Irong nhung
công Iac xa hôI, va neu cung không phaI o do, Ihi íI nhaI
cung Ia Irong cuôc sông ca nhan cua minh.
|IM COLLINS
jimcollins@aol.com
www.jimcollins.com
BouIder, CoIorado
27·3·2001
CHUONG MÔ T
TÖ T LA KL THU CU A VÏ DA I
DIeu Iam cho caI cheI kho khan
Ia su Io mo không IoI gIaI dap.
· BLRYL MARKHAM
West with the Night
1
TôI Ia ke Ihu cua Vï DaI.
Va do Ia môI Irong nhung Iy do chính gIaI Ihích vi sao co
ra I íI dIe u vï da I.
Chu ng Ia không co nhu ng Iruo ng ho c vï da I, chính vi
chung Ia da co Iruong hoc IôI. Chung Ia không co nhung
chính quyen vï daI, chính vi chung Ia da co nhung chính
quyen IôI. RaI íI nguoI sông môI cuôc doI vï daI, chu yeu
vi nguo I Ia cha p nha n mô I cuô c sô ng Iô I. Da sô ca c công Iy
không bao gIo Iro Iha nh vï da I chính Ia vi da sô da Iro nen
kha Iô I. Va day chính Ia mô I va n de Io n cu a ca c công Iy.
TôI da ruI ra nhan xeI nay vao nam 1996, Irong môI bua
IIec IôI voI cac nha Iu Iuong IIen phong duoc moI den ban
Iuan ve hIeu suaI cua Iô chuc. BIII Meehan, gIam dôc dIeu
TU TÖ T DÍ N VÏ DA I
16
PHU LUC
17
hanh van phong San IrancIsco cua công Iy McKInsey, nhoaI
nguoI ve phía IôI va noI nhe nhang, “Anh bIeI không, |Im,
chu ng IôI o day aI cu ng Ihích quye n Xêy dûå ng àïí trûúâ ng töì n
(BuIII Io LasI) cu a anh. Anh va nguo I dô ng Ia c gIa da nghIen
cu u va vIe I ra I Iô I. Da ng IIe c Ia quye n sa ch a y... vô du ng.”
Vi Io mo, IôI yeu cau ông gIaI Ihích.
“Nhung công Iy anh dan chung da sô deu vï daI,” ông
noI. “Ho chua bao gIo phaI Iam caI vIec dua công Iy minh
Iu IôI dI Ien vï daI. Ho co nhung nha sang Iap co DavId
Packard va George Merck, nhu ng nguo I da Ia o duo c Ia m
muc vï daI ngay Iu Ihuo dau Ihanh Iap. Nhung con IuyeI
daI da sô nhung công Iy khac, sau môI IhoI gIan phan dau,
nhan ra rang ho chí Ia nhung công Iy IôI, ma không Ihe Ia
vï da I, Ihi sao7”
TôI bIeI ông Meehan dung Iu “vô dung” môI cach Iham
xung, nhung qua IhaI su quan saI cua ông raI chính xac,
rang nhung công Iy vï daI, da sô da vï daI Iu Ihuo moI hinh
Iha nh, va ra ng ra I nhIe u công Iy kha c chí da I duo c de n
muc IôI, ma không Ihe daI muc vï daI. Nhan xeI cua Meehan
bông Iro Ihanh môI mon qua vô gIa dôI voI IôI, vi no da daI
ra cau hoI Iao nen cho su hinh Ihanh quyen sach nay. Cau
hoI do Ia: LIeu môI công Iy co Ihe phaI IrIen Ihanh vï daI
không7 Neu duoc, Ihi bang cach nao7 Hay ban Ihan vIec Ia
môI công Iy IôI Ia môI can benh vô phuong cuu chua7
Nam nam sau bua an IôI do, chung IôI gIo day da co Ihe
khang dInh rang qua Irinh chuyen dôI Iu IôI den vï daI co
xay ra, va chung IôI da Iim hIeu duoc nhung bIen sô gop
phan vao qua Irinh nay. Tu IoI nhan xeI cua BIII Meehan,
C
U
Ö
C

N
G
H
I
Í
N

C
U
U

T
U

T
Ö
T

D
Í
N

V
Ï

D
A
I
C
Ö
N
G

T
Y

N
H
A
Y

V
O
T
C
Ö
N
G

T
Y

D
Ö
I

T
R
O
N
G
T
h
o
I

d
I
e
m

c
h
u
y
e
n

d
ô
I
1
.
0

=

m
u
c

I
r
u
n
g

b
i
n
h

I
h
I

I
r
u
o
n
g
T í I e I o I n h u a n c ô p h I e u I í c h I u y s o v o I I h I I r u o n g c h u n g
n
a
m

I
í
n
h

I
u

I
h
o
I
d
I
e
m

c
h
u
y
e
n

d
ô
I
T
h
e

h
I
e
n

I
í

I
e

I
r
u
n
g

b
i
n
h
,

m
ô
I

c
ô
n
g

I
y

d
u
o
c

x
a
c

d
I
n
h

b
a
n
g

1
.
0

I
a
I

I
h
o
I

d
I
e
m

c
h
u
y
e
n

d
ô
I
TU TÖ T DÍ N VÏ DA I
18
PHU LUC
19
nhom chung IôI da IIen hanh môI cuôc nghIen cuu suôI
nam nam de kham pha co cau chuyen dôI Iu IôI den vï daI.
De nam duoc so Iuoc khaI nIem ve du an nay, hay nhin
va o so dô Irang 16. No I nga n go n, chu ng IôI xa c dInh
nhung công Iy da Iao buoc nhay voI Iu keI qua IôI Ien vï
da I va gIu vu ng Iha nh qua na y Irong vo ng íI nha I Ia 1S
nam. Chung IôI so sanh nhung công Iy nay voI môI nhom
dôI chung. Nhom dôI chung cung duoc chon Ioc can Irong
bao gôm nhung công Iy không Ihe vuon Ien vI Irí vï daI,
hoac neu da daI duoc vI Irí nay, IaI không gIu duoc Iau. Sau
do chung IôI so sanh haI nhom công Iy nay de phaI hIen
ra nhung yeu Iô can ban Iao nen su khac bIeI.
Nhung công Iy duoc dua vao quyen sach nay deu da daI
duoc nhung keI qua phI Ihuong; Irong vong 1S nam sau
khI ho co buoc nhay voI, IoI nhuan cô phIeu Iích Iuy Irung
binh Iuôn cao hon IhI Iruo ng 6,9 Ia n
2
. Thu so sa nh, GeneraI
LIecIrIc (môI công Iy duoc danh gIa Ia duoc dIeu hanh IôI
nha I Ia I My va o nhu ng nam cuô I Ihe ky 20) co Ií Ie Io I
nhuan cao hon IhI Iruong 2,8 Ian Irong khoang IhoI gIan
1S nam Iu 198S den 2000
3
. NoI cach khac, neu nam 196S
ban dau Iu 1 dôIa vao quy hô Iuong cua nhung công Iy
nhay voI, dông IhoI dau Iu 1 dôIa vao chung khoan Iren IhI
Iruong chung, gIa su nhung công Iy nhay voI co cung Ií Ie
IoI nhuan nhu IhI Iruong chung Iruoc IhoI dIem nhay voI,
Ihi den nam 2000, ban da co 471 dôIa Iu nhom nhay voI,
so voI S6 dôIa Iu IhI Iruong chung.
Nhung con sô nay IhaI an Iuong, va cang an Iuong hon
khI ban de y rang chung duoc dau Iu vao nhung công Iy
Ghi chuá :
1. 1USD duoc chIa deu cho cac nhom công Iy, vao 01,01,196S
2. MôI công Iy duoc gIu o muc bang voI IhI Iruong, cho den IhoI dIem
chuye n dô I.
3. GIa IrI Iích Iuy Iính vao 01,01,2000.
4. Cô Iuc duoc IaI dau Iu, co dIeu chính su chIa Iach cô phIeu.
Iruoc do heI suc Iam Ihuong. Hay Iay ví du cua WaIgreens.
Suô I 40 nam Iro I, WaIgreens co nhu ng buo c Ihang Ira m,
nhung cung chí dao dông quanh muc cua IhI Iruong chung.
Dô I nhIen va o nam 197S, không co mô I dIe m ba o na o,
WaIgreens baI dau Ieo Ien, ngay cang cao, va cu IIep Iuc Ien
cao ma I. Trong khoa ng Iu 31·12·197S de n 1·1·2000, da u
Iu 1 dôIa vao WaIgreens bang dau Iu 2 dôIa vao ông không
Iô công nghe InIeI, gan bang S dôIa vao GeneraI LIecIrIc, 8
dôIa vao Coca·CoIa, va hon 1S dôIa vao IhI Iruong cô phIeu
chung (Iính Iuôn ca vIec Ien gIa cua IhI Iruong NASDAQ vao
cuô I nam 1999).
ThI Iruo ng chung: SS6
Công Iy
dôI Irong: S93
Công Iy
nha y vo I:
S471
Lo i nhuä n Iích lu y cu a 1 dôla dä u Iu
1965-2000
TU TÖ T DÍ N VÏ DA I
20
PHU LUC
21
SU TO MO KlËN TRl
MoI nguoI Ihuong hoI IôI: “DIeu gi da Ihuc day anh Ihuc
hIen nhung du an nghIen cuu Ion nhu vay7” Do Ia môI cau
hoI hay. Cau Ira IoI cua IôI Ia “Su Io mo.” Không gi khIen
IôI hung Ihu hon vIec chon duoc môI cau hoI ma IôI chua
bIeI cau Ira IoI va baI dau môI hanh Irinh dI Iim cau Ira IoI
cho no. DIeu nay mang IaI su Ihoa man, gIông nhu LewIs
va CIark khI daI chan Ien con Iau dI ve vung daI phía Tay,
da phaI bIeu: “Chung IôI không bIeI minh se Iim Ihay gi khI
den do, nhung chung IôI chac chan se ke IaI cho ban nghe
khI quay ve.”
Sau day Ia cau chuyen ruI gon cua chuyen hanh Irinh vi
Io mo cua IôI.
Giai doa n 1: Qua Irình Iìm kie m
Sau khI da daI ra cau hoI, IôI baI dau Iap hop môI dôI
nghIen cuu. (Tu “chung IôI” duoc dung Irong quyen sach Ia
muôn am chí dôI nghIen cuu nay. Tông công co 21 nguoI
Iham gIa vao du an IaI nhung IhoI dIem quan Irong, môI
nhom Ihuong co 4·6 nguoI cung Iam vIec).
NhIem vu dau IIen cua chung IôI Ia Iim ra nhung công Iy
co mô hinh phaI IrIen Iuong Iu nhu so dô Irang 16. Chung
IôI de ra cuôc Iim hIeu phan Iích IaI chính Irong 6 Ihang,
muc dích Ia de Iim ra nhung công Iy co mô hinh can ban
nhu sau: Irong 1S nam, IoI nhuan cô phIeu Iích Iuy bang
hoac Ihap hon IhI Iruong chung, cham duI bang môI buoc
Bang cach nao ma môI công Iy voI môI IIch su vô danh
da IôI xac va vuoI qua maI ca nhung công Iy duoc xem Ia
duoc dIeu hanh IôI nhaI Iren Ihe gIoI7 Va IaI sao WaIgreens
co Ihe Iao buoc dôI pha Irong khI nhung công Iy khac hoaI
dông Irong cung Iïnh vuc voI cung nhung co hôI, so huu
nhung nguôn IaI nguyen Iuong Iu, IaI không Ihe Iam duoc
(ví du nhu Lckerd)7 Chí môI ví du nay IhôI da noI Ien duoc
côI IoI cua cuôc Iim kIem.
Quyen sach nay không phaI vIeI ve ban Ihan WaIgreens,
hay ba I cu mô I công Iy cu Ihe na o ma chu ng IôI da nghIen
cu u. Quye n sa ch na y Ia p Irung va o cau ho I “Mô I công Iy Iô I
co Ihe Iro Iha nh mô I công Iy vï da I không7 Ba ng ca ch na o7”,
va qua Irinh Iim kIe m mô I cau Ira Io I vuo I không gIan va Iho I
gIan de co Ihe a p du ng cho ba I cu Ioa I Iô chu c na o.
Çua tr|nH t|m k|em suôt b nàm cua cHun¿ tô| da mc ra nHun¿ H|eu
b|et mc|. 1ron¿ sô nay co nHun¿ d|eu kHa |y tHu va d| n¿ucc |a|
nHun¿ suy xet tHôn¿ tHucn¿. NHun¿ tren Het cHun¿ tô| duc ket
ducc môt d|eu: Bät cu tô cHuc nao cun¿ co tHe ca| tH|en v| tHe
va H|eu suät, Hoàc tHäm cH| vuct |en tHanH v| da|, neu Ho cHu d|cH
ap dun¿ kHun¿ y tucn¿ ma cHun¿ tô| da pHat H|en.
Quyen sach nay nham muc dích chIa se nhung gi chung
IôI da Iim hIeu duoc. Chuong 1 se gIoI IhIeu voI cac ban ve
cuô c ha nh Irinh cu a chu ng IôI, so Iuo c ve phuong pha p
nghIen cu u, va Irinh ba y Io m Ia I ke I qua . Tu chuong 2,
chung IôI se dI Ihang vao keI qua nghIen cuu, baI dau bang
môI Ihach Ihuc: Kha nang Ianh dao cap dô S.
TU TÖ T DÍ N VÏ DA I
22
PHU LUC
23
quyeI dInh chí gIoI han vao keI qua cô phIeu, vi chung IôI
không Ihe dua ra mô I phuong pha p Iu a cho n ho p Iy va nha I
qua n dô I vo I nhu ng ye u Iô kha c ma không bI IhIen vI bo I y
kIe n ca nhan. O chuong cuô I, IôI se dI sau va o mô I quan he
gIu a gIa IrI Iô chu c va vIe c gIu vu ng vI Irí vï da I, nhung Iro ng
Iam cua cuôc nghIen cuu nay van Ia Iam Ihe nao dua môI
công Iy IôI Ihanh môI công Iy vï daI va ben vung.
ThoaI IIen, chung IôI raI ngac nhIen boI danh sach công
Iy duoc chon. AI dam nghï môI công Iy nhu IannIe Mae co
Ihe vuo I qua GL hay Coca·CoIa7 AI da m nghï WaIgreens
vuoI qua InIeI7 ThaI kho co Ihe Iim duoc môI danh sach
nao dang chan hon. Ngay danh sach nay da cho chung IôI
môI baI hoc dau IIen. Dua môI công Iy Iu IôI den vï daI Ia
hoan Ioan co Ihe, ngay ca Irong nhung Iruong hop íI ngo
nhaI. Nhung dIeu ngac nhIen nhu Ihe nay da khIen chung
IôI phaI danh gIa IaI cach suy nghï cua minh ve môI công
Iy vï da I.
nhay voI, va Irong 1S nam IIep Iheo, IoI nhuan Iích Iuy cao
hon IhI Iruong chung íI nhaI 3 Ian. Chung IôI an dInh IhoI
gIan Ia 1S nam vi nhu vay se IoaI bo duoc nhung su kIen
hy huu va nhung khoang IhoI gIan may man (ban không
Ihe cu may man suôI 1S nam), va khoang IhoI gIan nay daI
hon Iham nIen Irung binh cua da sô Iông gIam dôc. (DIeu
nay gIup chung IôI Iach bIeI nhung công Iy vï daI voI nhung
công Iy co môI gIam dôc vï daI). Chung IôI an dInh Ií Ie 3
Ian cao hon IhI Iruong chung vi Ií Ie nay cao hon hIeu suaI
cua hau heI cac công Iy vï daI da duoc công nhan khac.
ThaI vay, quy hô Iuong cua cac công Iy “quy Iôc” sau day
cung chí daI Ií Ie 2,S Ian cao hon IhI Iruong Irong vong 1S
nam Iu 198S den 2000: 3M, BoeIng, Coca·CoIa, GL, HewIeII·
Packard, InIeI, |ohnson & |ohnson, Merck, MoIoroIa, PepsI,
ProcIer & GambIe, WaI·MarI, va WaII DIsney. VuoI qua duoc
nhung công Iy nay cung không den nôI nao!!!
Trong Iô ng sô nhu ng công Iy co Ien Irong danh sa ch
Fortune 500 Iu nam 196S den 199S, chung IôI da Ioc ra
duoc 11 công Iy dap ung cac yeu cau de ra. (Phu Iuc 1.A
mIeu Ia chI IIe I qua Irinh Iim kIe m cu a chu ng IôI). Tuy
nhIen, co vaI dIeu can Iuu y o day. Thu nhaI, công Iy duoc
chon phaI Ihe hIen mô hinh phaI IrIen dôc Iap voI nganh
ma no dang hoaI dông; neu ca môI nganh công nghIep co
cung mô hinh phaI IrIen nhu nhau, Ihi chung IôI IoaI công
Iy nay. Thu haI, chung IôI da Iranh Iuan IIeu co can phaI
Ihem vao cac IIeu chuan chon Iua nao khac ngoaI IoI nhuan
cô phIe u Iích Iu y, ví du nhu Ia m a nh huo ng xa hô I hay
chuong Irinh cham so c nhan vIen. Cuô I cu ng chu ng IôI
TU TÖ T DÍ N VÏ DA I
24
PHU LUC
2S
(*) Tí Ie Io I nhua n cô phIe u Iích Iu y so sa nh vo I IhI Iruo ng cô phIe u chung.
(**) Nam T Iính Iu Iho I dIe m nha y vo I
Giai doa n 2: Cho n dô i Iro ng
GIaI doan nay chung IôI dua ra quyeI dInh co Ihe noI Ia
quan Irong nhaI Irong Ioan bô IIen Irinh nghIen cuu: so
sanh nhung công Iy nhay voI voI môI danh sach duoc chon
Ioc nhung công Iy dôI chung. Cau hoI daI ra không phaI Ia
“Nhung công Iy nhay voI co dIem gi chung7” ma Ia “Nhung
công Iy nhay voI co dIem gi chung gIup ho vuoI Ien duoc
nhung công Iy dôI chung7” Hay Iay môI ví du, gIa su ban
muô n nghIen cu u nho dau mô I va n dô ng vIen doa I huy
chuong vang IaI The van hôI OIympIcs. Neu ban chí quan
sa I nhu ng va n dô ng vIen doa I huy chuong va ng, ba n se
nhan ra ho deu co huan Iuyen vIen. Nhung neu ban nhin
vao nhung nguoI cung Iham du The van hôI nhung chua
bao gIo doaI huy chuong, Ihi ho cung co huan Iuyen vIen!
Cau hoI daI ra Ia, “DIeu gi Iao nen su khac bIeI gIua nguoI
doaI huy chuong va nguoI chua bao gIo doaI huy chuong7”
Chung IôI chon ra haI nhom công Iy dôI chung. Nhom
dau IIen bao gôm nhung công Iy canh Iranh Iruc IIep, Iuc
Ia nhung công Iy hoaI dông Irong cung môI nganh, co cung
co hôI, cung nguôn IaI nguyen, nhung không Iao ra duoc
buoc nhay voI. (Phu Iuc 1.B mIeu Ia chI IIeI qua Irinh chon
TU TÖ T DÍ N VÏ DA I
26
PHU LUC
27
gIông nhu Iim hIeu caI hôp den. MôI buoc dI IaI mo Ihem
anh sang ve co cau hoaI dông cua IIen Irinh nhay voI Iu IôI
de n vï da I.
Sau khI co du IIeu, chung IôI Ihuc hIen môI IoaI nhung
buôI Ihao Iuan dInh ky hang Iuan gIua cac nhom. DôI voI
môI môI công Iy Irong sô 28 công Iy da chon, chung IôI Ian
IuoI doc cac baI bao, baI phan Iích, baI phong van, va cac
de muc da ma hoa. TôI se Irinh bay voI cac dông nghIep
Irong nhom ve môI công Iy nao do, dua ra nhung keI Iuan
so khoI, va daI ra nhung cau hoI. Sau do chung IôI se Iranh
Iuan, Iranh caI, dap ban, Ien gIong voI nhau, rôI IaI ha nhIeI
ngôI ngam nghï, rôI IaI Iranh Iuan, rôI IaI ngam nghï, Ihao
Iuan, daI cau hoI, gIaI quyeI van de, va IaI Iranh Iuan de
xem “Ihe nay Ia Ihe nao”.
Cac ban cän pHa| b|et ràn¿ nHun¿ kHa| n|em cHun¿ tô| dua ra
tron¿ quyen sacH nay deu dua tren nHun¿ duc ket tHuc te tu kHô|
tHôn¿ t|n cHun¿ tô| tHu tHäp. CHun¿ tô| kHôn¿ dua ra môt ¿|a
Iua). Nhom Ihu haI bao gôm nhung công Iy ngan ngay, Iuc
Ia nhu ng công Iy cu ng Ia o ra duo c buo c nha y vo I nhung
không Ihe gIu duo c quy da o na y, mu c dích Ia de Ira Io I cho
cau ho I ve Iính be n vu ng. (Xem Ihem phu Iu c 1.C) Tô ng cô ng,
chu ng IôI cho n ra duo c 28 công Iy: 11 công Iy nha y vo I, 11
công Iy ca nh Iranh Iru c IIe p, va 6 công Iy nga n nga y.
Giai doa n 3: Kha m pha bí mä I
GIaI doa n na y chu ng IôI Ia p Irung nghIen cu u chI IIe I
Iung Iruong hop. Chung IôI Ihu Ihap IaI ca nhung baI vIeI
da dang IIen quan den 28 công Iy nay; co nhung baI duoc
dang cach day hon S0 nam. Chung IôI ma hoa IaI ca nhung
du IIeu nay vao cac de muc khac nhau, ví du nhu chIen
Iuo c, công nghe , Ia nh da o v.v... Sau do chu ng IôI pho ng
van cap dIeu hanh cua cac công Iy nhay voI, nhung nguoI
da nam gIu cac vI Irí Irong yeu Irong gIaI doan chuyen dôI.
Chu ng IôI cu ng Ihu c hIe n nhu ng phan Iích dInh Iính va
dInh Iuong ve nhung van de Iu saI nhap, den muc Iuong
Ihuong cua Ianh dao, Iu chIen Iuoc hoaI dông den van hoa
doanh nghIep. Tu van de caI gIam nhan vIen den phong
cach Ianh dao, Iu cac chí sô IaI chính den Ií Ie IhôI vIec cua
cap dIeu hanh. TaI ca nhung công vIec nay Iính ra bang
10,S nam Iao dông mIeI maI. Chung IôI da doc va ma hoa
6.000 baI bao, Ihu Ihap hon 2.000 Irang phong van, va Iao
ra 384 IrIeu byIe du IIeu vI Iính. (Xem phu Iuc 1.D ve chI
IIeI nhung phan Iích va hoaI dông cua chung IôI).
Chu ng IôI so sa nh nô Iu c nghIen cu u cu a minh cu ng
KÍT QUA VÏ DAI
ÐlË U Gl DlË N RA
BËN TRONG
CHlË C HÔ P ÐEN?
KÍ T QUA TÖ T
TU TÖ T DÍ N VÏ DA I
28
PHU LUC
29
Š Chung IôI không Iim Ihay môI IIen he gIua che dô Iuong
Ihuong cua cap Ianh dao voI qua Irinh nhay voI Iu IôI
Ien vï daI. GIa IhIeI rang che dô Iuong Ihuong cua cap
Ianh dao Ia môI yeu Iô quan Irong dôI voI hIeu suaI công
Iy không duoc Ihe hIen qua cac du IIeu Ihu Ihap.
Š ChIen Iuoc không IhôI chua du Iao nen su khac bIeI gIua
công Iy nhay voI voI công Iy dôI chung. Ca haI nhom
công Iy deu co nhung chIen Iuoc hop Iy, va chung IôI
không Iim Ihay bang chung nao cho Ihay công Iy nhay
voI danh nhIeu IhoI gIan de Ihuc hIen vIec hoach dInh
chIen Iuoc Iau daI hon nhung công Iy dôI chung.
Š Nhu ng công Iy nha y vo I không chí da I mu c IIeu pha I
Iam gi de Iro Ihanh công Iy vï daI, ho con chu Irong vao
ca nhung gi không duoc Iam Ian nhung gi phaI ngung
Ia m.
Š Công nghe va nhu ng Ihay dô I do công nghe mang Ia I
không gIup gi cho vIec kích hoaI qua Irinh chuyen dôI Iu
IôI Ien vï daI. Công nghe co Ihe gIup qua Irinh chuyen
dôI dIen ra nhanh hon, nhung công nghe không phaI Ia
nguyen nhan dan den vIec chuyen dôI.
Š VIec saI nhap hay mua IaI công Iy cung không co vaI Iro
gi Irong vIec kích hoaI qua Irinh chuyen dôI. HaI công Iy
Ia m Ihuo ng ke I ho p vo I nhau không Ihe Iu nhIen Iro
Ihanh môI công Iy vï daI.
Š Công Iy nha y vo I không qua chu Iro ng vIe c qua n IrI
Ihay dôI, dông vIen nhan vIen, hay Iao ra su dông bô.
Nhung van de nay se Iu dông duoc gIaI quyeI khI duoc
daI Irong Iinh Ihe Ihích hop.
tHuyet trucc rô| sau do d| t|m tHôn¿ t|n de m|nH cHun¿ cHo no.
CHun¿ tô| cHon dua ra |y tHuyet tHeo cacH suy d|en tu môt ca|
nen vun¿ cHàc, dua tren cc sc nHun¿ bàn¿ cHun¿ tHuc te.
Xe I cho cu ng phuong pha p cu a chu ng IôI Ia mô I qua
Irinh so sa nh co he Ihô ng nhu ng công Iy nha y vo I vo I
nhu ng công Iy kha c, va Iuôn Iim hIe u xem dau Ia dIe m
khac bIeI.
Chung IôI cung nhan manh den “nhung con cho không
sua”. Neu ban da doc qua Iruyen ve SherIock HoImes Cuöåc
Phiïu Lûu Cuãa Ngoån Lûãa Baåc, Irong do HoImes da xac dInh
hanh dông ky Ia cua con cho Irong dem chính Ia dau môI.
Con cho không sua, Iheo HoImes, Ia môI hanh dông ky Ia,
va nhu vay co nghïa Ia nghI pham chính phaI Ia môI nguoI
quen.
Tuong Iu, Irong cuôc nghIen cuu cua chung IôI, nhung gi
chung IôI không Iim ra, Iuc Ia nhung con cho chung IôI
Iuong se sua nhung IaI không, dua den nhung dau môI raI
quan Irong. KhI chung IôI baI dau buoc chan vao chIec hôp
den va Ian IuoI baI Iung công Iac den, nhung gi chung IôI
không Iim Ihay cung heI suc Ihu vI nhu nhung gi da Iim
Ihay. Ví du nhu:
Š Nhung nha Ianh dao Iam co duoc Ihue Iu ben ngoaI vao
co môI quan he nguoc chIeu voI vIec dua công Iy Iu IôI
Ien vï daI. MuoI Irong sô muoI môI vI Iông gIam dôc cac
công Iy nhay voI duoc de baI Ien Iu ben Irong công Iy,
Irong khI do nhung công Iy dôI chung Ihue Iông gIam
dôc Iu ben ngoaI sau Ian nhIeu hon.
TU TÖ T DÍ N VÏ DA I
30
PHU LUC
31
cho rang Ihe manh cua minh Ia Iu nhung Ihông IIn roI rac,
IôI Iim ra khuôn mau, rôI dua moI Ihu vao IraI Iu cua no.
Tuy nhIen IôI muôn nhan manh rang nhung khaI nIem
Irinh bay Irong bô khung cuôI cung không phaI Ia y kIen
cua ca nhan IôI. Mac du ro rang Ia IôI không Ihe hoan Ioan
vô Iu Irong suôI qua Irinh nghIen cuu, nhung moI keI Iuan
Iruoc khI duoc Ioan bô nhom nghIen cuu chap nhan phaI
Ihoa cac IIeu chuan khaI khe. MôI khaI nIem co ban Irong
bô khung cuô I cu ng pha I Ia ye u Iô Ia o nen su Ihay dô I
Irong 100º cac công Iy nhay voI va không duoc xuaI hIen
Irong hon 30º cac công Iy dôI chung Irong suôI khoang
IhoI gIan mau chôI. BaI cu khaI nIem nao không Ihoa dIeu
kIen nay Ihi không Ihe duoc Irinh bay nhu môI khaI nIem
chính.
Sau day Ia Iông quan ve bô khung cac khaI nIem cung
nhu so Iuo c ve nô I dung co n Ia I cu a quye n sa ch. (Xem
hinh).
Su chuyen dôI duoc xem Ia bao gôm qua Irinh xay dung
nen Iang va Iheo sau Ia qua Irinh dôI pha. Toan bô qua
Irinh nay duoc phan Ihanh ba gIaI doan chính: con nguoI
ky IuaI, Iu Iuong ky IuaI, hanh dông ky IuaI. Trong môI gIaI
doa n co haI kha I nIe m chính. Bao Iru m Ien Ioa n bô bô
khung Ia môI khaI nIem chung IôI daI Ien Ia “Banh da”, Ihe
hIen hinh dang Ioan bô qua Irinh dI Ien Iu IôI den vï daI.
Š Công Iy nhay voI không Iao ra nhung su kIen, chuong
Irinh, daI Ien IuôI, khau hIeu... de danh dau su chuyen
dôI. Thuc Ie Ia nhIeu công Iy con không nhan Ihuc heI
duoc quy mô IaI IhoI dIem chuyen dôI, ho chí nhan ra
sau nay khI nhin nhan IaI. Nhu vay, ho Iao ra môI buoc
nhay voI Io Ion dôI voI keI qua kInh doanh, nhung ho IaI
không Iuan Iheo môI quy Irinh caI cach nao.
Š Công Iy nhay voI da sô không hoaI dông Irong nhung
nganh công nghIep Ion, Ihuc Ie môI sô con hoaI dông
Irong nhung nganh công nghIep raI Ie. Chung IôI cung
không Iim Ihay môI ví du nao ve môI công Iy duoc may
man daI Iren dính cua hoa IIen khI no duoc phong Ien.
Vï daI không phaI Ia keI qua cua may man. Vï daI Ia keI
qua cua su chon Iua co nhan Ihuc.
Giai doa n 4: Hình Iha nh kha i nie m
TôI da cô ga ng Iim ca ch don gIa n nha I de mô Ia qua
Irinh dI Iu du IIeu, phan Iích, Iranh Iuan, nhung suy doan
ve “cho không su a” de n nhu ng du c ke I cuô I cu ng Irong
quyen sach nay. Cau Ira IoI hay nhaI ma IôI co Ihe nghï ra
duoc Ia, day Ia môI qua Irinh Iuong Iac xoay vong, Iu vIec
phaI IrIen y Iuong va Ihu IaI voI du IIeu, sau do IaI Ihay dôI
y Iuong, xay dung môI bô khung, chung kIen no bI dô sup
Iruoc cac du IIeu, va rôI IaI IIep Iuc xay dung bô khung
khac. Qua Irinh nay duoc Iap dI Iap IaI, cho den khI moI Ihu
co ve nhu da IIen Iac voI nhau Ihanh môI bô khung nhung
khaI nIem. Chung Ia aI cung co nhung dIem manh, va IôI
TU TÖ T DÍ N VÏ DA I
32
PHU LUC
33
Con ngûúâi ài trûúác – Cöng viïåc theo sau
Chung IôI cu Iuong cac vI Ianh dao công Iy nhay voI phaI
ba I da u ba ng vIe c de ra dInh huo ng va chIe n Iuo c mo I.
Nhung Iren Ihuc Ie, vIec dau IIen ho Iam Ia Iim ra nhung
con nguoI phu hop, IoaI bo nhung con nguoI không phu
hop, daI dung nguoI vao dung vIec, sau do ho moI cung
nghï ra ho muôn dI ve dau. Cau cach ngôn Ihuong dung
“Con nguoI Ia IaI san quy gIa nhaI cua ban” co ve không
con dung nua. Không phaI con nguoI (peopIe), ma phaI Ia
nguoI phu hop (rIghI peopIe) moI Ia IaI san quy gIa nhaI!
Àöëi mùåt sûå thêåt phuä phaâng (nhûng àûâng mêët niïìm tin)
Chung IôI hoc duoc rang môI cuu Iu bInh chIen Iranh co
Ihe da y Ia nhIe u ba I ho c Iim duo ng dI de n vInh quang
nhIeu hon hau heI nhung quyen sach ve chIen Iuoc công Iy
(corporaIe sIraIegy). MoI công Iy nhay voI deu IraI qua dIeu
ma chung IôI goI Ia NghIch Iy SIockdaIe
4
: Ban phaI Iuôn gIu
vung nIem IIn rang minh se chIen Ihang cho du kho khan
den may, nhung dông IhoI cung phaI dam dôI maI voI su
IhaI phu phang ve Iinh hinh Ihuc Ie cua ban, cho du Ia Iinh
hinh co IôI Ie den muc nao.
Khaái niïåm ‘con nhñm’ (Sûå àún giaãn trong ba voâng troân)
De vuoI Ien Iu IôI den vï daI doI hoI phaI vuoI qua duoc
su Ie Ihuôc vao nang Iuc. Chí vi ban da chon môI Iïnh vuc
Iam Irong Iam, chí vi ban da Iheo duôI no IIen Iuc Irong
nhIeu nam, không co nghïa Ia ban se Iro Ihanh gIoI nhaI
Khaã nùng laä nh àaå o cêë p àöå 5
Chung IôI IhaI su ngac nhIen, noI dung hon Ia “choang”,
khI phaI hIen ra nang Iuc Ianh dao can IhIeI de chuyen dôI
môI công Iy Iu IôI Ien vï daI. Neu so sanh voI nhung vI Ianh
dao voI nhan cach Ion Ihuong duoc de cao Iren bao daI va
Iro nen nôI IIeng, Ihi nhung vI Ianh dao cac công Iy nhay
voI nhu den Iu môI Ihe gIoI khac. KhIem Iôn, ôn hoa, dIem
dam, Iham chí con hoI e de, nhung vI Ianh dao nay Ia su
Iông hop day nghIch Iy gIua su quyeI doan Irong công vIec
va ba n cha I nhu n nhuo ng. Hinh ma u cu a ho Ia LIncoIn,
SocraIes, chu không phaI Ia PaIIon hay Caesar.
QUA TRINH XÂY DUNG NÍN TANG
Q
U
A

T
R
I
N
H

D
Ö
T

P
H
A

Kha nãng la nh
da o cä p dô 5
Con nguo i di Iruo c -
công vie c Iheo sau
Ðôi mãI su IhäI
phu pha ng
Kha i nie m
con nhím
Vãn ho a
ky luä I
Ba n da p
công nghe
CON NGUO I KY LUÂ T TU TUONG KY LUÂT HA NH DÖ NG KY LUÂ T
TU TÖ T DÍ N VÏ DA I
34
PHU LUC
3S
Baá nh àaâ vaâ voâ ng lêí n quêí n
Nhu ng công Iy muô n Ihu c hIe n ca I ca ch, de ra nhu ng
chuong Irinh Ihay dôI Ian gôc, hay sIeI chaI vIec IaI co cau
deu gan nhu chac chan không Ihe Iao ra buoc nhay voI.
Qua Irinh chuyen dôI Iu IôI den vï daI không dIen ra Irong
mô I dô ng Ia c. Không co chuye n chí ca n mô I ha nh dô ng
don gIan, chí can môI chuong Irinh hoanh Irang, chí can
môI cuôc cach Ian cheI nguoI, chí can môI co hôI may man,
cung không co chuyen chí can môI khoanh khac dIeu ky.
Qua Irinh chuye n dô I bao gô m vIe c ca I Iu c da y mô I ca I
banh da vua Io vua nang Iheo môI huong nhaI dInh, Iung
buo c, Iu ng buo c mô I, Ia o da da n de n buo c nha y vo I, va
IIep Iuc phaI IrIen.
Tûâ Töët àïën Vô àaåi àïën Xêy dûång àïí Trûúâng töìn
TôI nhan Ihay dang Ie ra quyen sach nay phaI duoc xuaI
ban Iruoc quyen Xêy dûång àïí Trûúâng töìn (BuIII Io LasI).
Quyen sach nay chí ra cach Iam Ihe nao dua môI công Iy
IôI phaI IrIen Ihanh môI công Iy vï daI va ben vung. Quyen
Xêy dûång àïí Trûúâng töìn chí cho ban cach dua môI công Iy
co ke I qua vï da I Iha nh mô I công Iy vï da I Iruo ng Iô n,
Ihanh môI hinh anh bIeu Iuong cua doanh nghIep. De Iam
duoc vIec nay, ban can co nhung gIa IrI chu dao va môI
muc dích vuoI Ien Iren vIec chí don Ihuan kIem IIen, công
voI kha nang bao Iôn caI côI IoI dông IhoI Ihuc day su phaI
IrIe n.
Ihe gIoI Irong Iïnh vuc nay. Va neu nhu ban không phaI Ia
nguoI gIoI nhaI ngay Irong Iïnh vuc hoaI dông chính cua
công Iy, Ihi Iïnh vuc nay không Ihe Ia nen Iang cua môI
công Iy vï daI. Nen Iang cua công Iy phaI duoc xac dInh
ba ng mô I kha I nIe m don gIa n, du a Iren co so Iha u hIe u
dIem gIao nhau cua ba vong Iron.
Vùn hoá a kyã luêå t
MoI công Iy deu co van hoa rIeng, môI sô công Iy co ky
IuaI, nhung íI công Iy co duoc van hoa ky IuaI. KhI ban co
Irong Iay nhung con nguoI ky IuaI, ban không can phaI co
he Ihông cap bac. KhI ban co Iu Iuong ky IuaI, ban không
can co he Ihông Ihu Iuc. KhI ban co duoc hanh dông ky
IuaI, ban không can phaI gIam saI chaI che. KhI ban keI
hop duoc van hoa ky IuaI voI IInh Ihan dam nghï dam Iam,
ban da co Irong Iay công Ihuc daI hIeu suaI vï daI.
Baâ n àaå p cöng nghïå
Cac công Iy nhay voI co cach nhin hoan Ioan khac ve
công nghe. Ho không dung công nghe nhu công cu co ban
de kích hoaI su Ihay dôI. Nhung dông IhoI co môI nghIch
Iy : ho chính Ia nguo I dI IIen phong Irong vIe c su du ng
nhung công nghe da duoc ho chon Ioc. Chung IôI phaI hIen
ra rang ban Ihan công nghe không phaI Ia nguyen nhan co
ban dua den vIec nhay voI hay suy IhoaI.
TU TÖ T DÍ N VÏ DA I
36
PHU LUC
37
cac ban nhin nhan công vIec cua chung IôI nhu môI qua
Irinh Iim kIem nhung nguyen Iy vuoI IhoI gIan, nhung dInh
IuaI ve môI công Iy vï daI van Iuôn dung dan va can IhIeI
cho du Ihe gIoI quanh Ia co Ihay dôI Ihe nao dI nua. Dï
nhIen, cach ap dung cho Iung Iruong hop cu Ihe se Ihay
dôI, nhung nhung dInh IuaI baI bIen ve hIeu suaI Iô chuc
se van không Ihay dôI.
Su IhaI Ihi sông Irong nen kInh Ie moI không phaI Ia dIeu
gi moI Ia ca. The he Iruoc, khI ho phaI dôI maI voI vIec phaI
mInh ra dIe n, dIe n Ihoa I, ô·Iô, radIo, bo ng de n ba n da n,
phaI chang ho cung cam gIac nhu chung Ia hIen nay Iruoc
nen kInh Ie moI7 Va Irong môI Ihanh qua cua nen kInh Ie
moI, cac nha dIeu hanh xuaI sac cung phaI Iuan Iheo môI
sô nguyen Iac co ban, môI cach cung nhac va co ky IuaI.
NhIeu nguoI cho rang su Ihay dôI hIen nay dang dIen ra
voI môI Iam voc va Iôc dô Ion hon Irong qua khu. Ngay ca
neu dung nhu vay, Ihi Irong sô nhung công Iy nhay voI ma
chung IôI gIoI IhIeu o day, cung co nhung công Iy da phaI
IraI qua qua Irinh Ihay dôI chong maI, không Ihua kem gi
nhung gi dIen ra Irong nen kInh Ie moI. Ví du nhu, Irong
Ihap nIen 1980, nganh ngan hang hoan Ioan bIen dôI chí
Irong vong 3 nam, khI ho phaI dôI maI voI vIec Ihay dôI
gIam boI nhung quy dInh, IuaI Ie Iu Chính phu. Do IhaI su
Ia mô I “ne n kInh Ie mo I” dô I vo I nga nh ngan ha ng. Va
chính WeIIs Iargo da ap dung moI keI qua Irinh bay Irong
quyen sach nay de mang IaI keI qua vï daI, nhu môI IoI dap
Ira Ihích dang vao ngay nhung Ihay dôI do vIec gIam boI
cac IuaI Ie, quy dInh gay ra.
Neu ban da doc qua quyen Xêy dûång àïí Trûúâng töìn, IôI
khuyen ban nen bo qua cau hoI dau Ia môI IIen he gIua haI
cuôc nghIen cuu nay de Iap Irung vao nhung keI qua Irinh
bay Irong quyen Tûâ töët àïën Vô àaåi (Good Io GreaI) ma IhôI.
Trong chuong cuôI cung, IôI se quay IaI va Irinh bay môI
IIen he gIu a haI cuô c nghIen cu u.
CO CHË VUO T THO l GlAN CU A VlË C
CHUYË N ÐÔ l TU “TÔ T” LËN “VÏ ÐA l”
Sau khI IôI Irinh bay cuôc nghIen cuu nay cho môI sô cac
nha dIeu hanh Iam vIec Irong Iïnh vuc InIerneI IaI môI cuôc
hôI Ihao, môI canh Iay dua Ien daI cau hoI: “LIeu keI qua
nghIen cuu nay co Ihe ap dung cho nen kInh Ie moI không7
LIeu chung IôI co phaI Iu bo heI nhung y Iuong cu va baI
dau IaI Iu dau không7” Day Ia môI cau hoI hoan Ioan hop
Iy vi chung Ia dang sông Irong môI gIaI doan voI nhIeu bIen
chuyen Ion. Cau hoI nay raI Ihuong duoc daI ra cho IôI, vi
vay IôI muôn Ira IoI ngay Iu dau, Iruoc khI dI vao phan nôI
dung chính cu a quye n sa ch.
The gIoI dang Ihay dôI, va se con IIep Iuc Ihay dôI. Nhung
dIeu nay không co nghïa Ia chung Ia dung moI nô Iuc Iim
kIe m nhu ng quy Iua I vuo I Iho I gIan. Ha y Ihu nghï xem,
Irong khI cac ung dung co khí van IIen Iuc Ihay dôI va phaI
IrIen, Ihi cac dInh IuaI vaI Iy van không Ihay dôI. TôI muôn
Kha I
nIe m Töë t
àïë n Vô
àaåi
Ke I qua
kInh doanh
vï da I be n
vu ng
Kha I nIe m
Xêy dûå ng
àïí Trûúâ ng
töì n
Công Iy
vï da I
Iruo ng
Iô n

+

TU TÖ T DÍ N VÏ DA I
38
PHU LUC
39
hoc IôI co Ihe Iro Ihanh Iruong hoc vï daI. Nhung Ioa bao
IôI co Ihe Iro Ihanh Ioa bao vï daI. Nhung nha Iho IôI cung
co Ihe Iro Ihanh vï daI. Nhung co quan chính phu IôI cung
co Ihe Iro Ihanh vï daI. Va Ie dï nhIen nhung công Iy IôI co
Ihe Iro Ihanh công Iy vï daI.
Vi vay, moI ban cung IôI dI vao cuôc hanh Irinh kham
pha nhung gi dua IôI den vï daI. TôI khuyen khích ban hay
daI cau hoI va Iham dInh IaI nhung gi ban hoc duoc. MôI
Irong nhung vI gIao su IôI yeu quy da co Ian noI: “NguoI
hoc Iro xuaI sac Ia nguoI không bao gIo IIn IuyeI dôI vao
gIao su cua ho.” Hoan Ioan dung. Nhung chính ông cung
Iu ng nha c nho : “Ta không nen ga I bo du IIe u chí vi Ia
không Ihích nhung gi du IIeu noI.” TôI Irinh bay IaI ca o
day cho ba n nha n xe I da nh gIa , chu không pha I de ba n
chap nhan môI cach mu quang. Ban chính Ia quan Ioa va
cung Ia bôI Iham doan. Hay de cac chung cu Ien IIeng.
bH| ban t|m H|eu ky nHun¿ cHucn¿ sau, Hay ¿H| nHc môt d|eu.
Çuyen sacH nay kHôn¿ no| den nen k|nH te k|eu cu. No cun¿ kHôn¿
nHàc den nen k|nH te mc|. Çuyen sacH nay cun¿ kHôn¿ no| ve cac
côn¿ ty, Hay Hoat dôn¿ k|nH doanH cua Ho. Çuyen sacH nay täp
trun¿ vao môt d|eu duy nHät: nHun¿ quy |uät vuct tHc| ¿|an dua
côn¿ ty tu tôt |en v| da|. Çuyen sacH nay cH| cHo ban |am tHe
nao dua môt tô cHuc tôt tHanH môt tô cHuc dat ket qua v| da|
va |äu ben, con d|nH n¿H|a tHe nao |a ‘ket qua’ tH| tuy ban dua
ra sao cHo pHu Hcp vc| tô cHuc cua m|nH.
DIeu nay co Ihe Iam ban ngac nhIen, nhung IôI không
nghï rang công vIec cua IôI Ia nghIen cuu ve kInh doanh,
cung nhu IôI không cho rang ve co ban day Ia môI quyen
sa ch kInh doanh. TôI nhin nha n công vIe c cu a minh Ia
kham pha dIeu gi Iao nen nhung Iô chuc xuaI sac Irong baI
cu Iïnh vuc nao. TôI Io mo muôn Iim hIeu su khac nhau co
ban gIua IôI va vï daI, gIua xuaI sac va Iam Ihuong. TôI chí
vô Iinh dung cac công Iy nhu môI phuong IIen de Iim hIeu
hôp den. TôI chon công Iy vi haI uu dIem Ion ma cac công
Iy cô phan công khaI mang IaI cho vIec nghIen cuu: keI qua
kInh doanh duo c mo I nguo I công nha n (Iu do chu ng IôI
manh dan chon ra môI danh sach); va su da dang cua cac
IoaI du IIeu công khaI ve chung.
KhaI nIem TôI Ia ke Ihu cua Vï daI không chí gIoI han
Irong Iïnh vuc kInh doanh. Day Ia môI van de mang Iính
nhan van, phô quaI. Neu chung IôI gIaI ma duoc cau hoI Iu
IôI den vï daI, chung IôI chac chan se mang IaI dIeu gi do
huu ích cho baI cu IoaI hinh Iô chuc nao. Nhung Iruong
TU TÖ T DÍ N VÏ DA I
40
PHU LUC
41
QUA TRINH XÂY DUNG NÍN TANG
Q
U
A

T
R
I
N
H

D
Ö
T

P
H
A

Kha nãng la nh
da o cä p dô 5
Con nguo I dI Iruo c ·
công vIe c Iheo sau
Dô I ma I su Iha I
phu phang
Kha I nIe m
con nhím
Van ho a
ky Iua I
Ba n da p
công nghe
CON NGUO I KY LUÂ T TU TUONG KY LUÂT HA NH DÖ NG KY LUÂ T
SmIIh Ia môI IuaI su, Iính Iinh dIem dam, dang Iam vIec
Irong công Iy. Ban Ihan ông cung không chac vIec HôI dông
quan IrI chon minh Ia môI quyeI dInh dung dan. Cam gIac
nay cang Iang Ien khI môI vI gIam dôc Irong công Iy keo
ông ra ngoaI va noI nho rang ông không co Irinh dô chuyen
môn can IhIeI de dam nhIem chuc vu nay
6
. Nhung ông van
nhan chuc Tông gIam dôc, va gIu vung cuong vI nay Irong
suôI 20 nam sau do.
Va do Ia 20 nam IuyeI voI. Trong gIaI doan nay, SmIIh da
Iao ra môI buoc chuyen bIen dang kInh ngac, dua công Iy
KImberIy·CIark Ihanh công Iy gIay IIeu dung hang dau Iren
Ihe gIoI. DuoI quyen Ianh dao cua ông, IoI nhuan cô phIeu
Iích Iuy cua KImberIy·CIark da daI gap 4,1 Ian IhI Iruong
chung, vuoI qua ca nhung dôI Ihu Iruc IIep nhu công Iy
gIay ScoII hay ProcIer & GambIe, hay nhung “daI gIa” nhu
Coca·CoIa, HewIeII·Packard, 3M, GeneraI LIecIrIc.
Day Ia môI Ihanh qua an Iuong, môI ví du IIeu bIeu Irong
Ihe ky haI muoI ve vIec dua môI công Iy Iu IôI den vï daI.
Vay ma co raI íI nguoI bIeI ve DarwIn SmIIh, ngay ca nhung
sInh vIen chuyen nganh quan IrI hay IIch su kInh doanh.
Co Ie SmIIh cung muôn Ihe. La môI nguoI không Iuc nao Io
ra quan Irong, SmIIh Ihích Iam ban voI nhung nguoI Iho
dIen, Iho ông nuoc va môI ky nghí he ông IaI den Irang IraI
cua minh o WInconsIn, chay Iong vong Iren chIec xe chuyen
dung, Irông cay, don da
7
. Öng không bao gIo cô Iao dung
hinh a nh nguo I anh hu ng hay mô I nguo I dIe u ha nh nô I
IIe ng
8
. Mô I Ia n, mô I nha ba o yeu ca u ông ha y mIeu Ia
phong cach Ianh dao cua minh, SmIIh, Iuc do dang an mac
CHUONG HAl
KHA NANG LA NH DA O CÂ P DÖ S
Ban co Ihe Iam duoc baI cu dIeu gi Irong cuôc sông,
voI dIeu kIen ban dung de y aI Ia nguoI huong công.
· HARRY S. TRUMAN
S
Nam 1971, môI nguoI dan ông co ve raI binh Ihuong
Ien Ia DarwIn L. SmIIh Ien nam chuc Tông gIam dôc công
Iy KImberIy·CIark, môI công Iy gIay gIa nua va nang ne. GIa
cô phIeu cua công Iy Iuc nay da IuI xuông 36º duoI muc
IhI Iruong chung Irong vong 20 nam.
TU TÖ T DÍ N VÏ DA I
42
PHU LUC
43
heI suc IôI môI nhu môI cau be nha que Ian dau mua duoc
bô canh o sIeu IhI, không noI gi ma chí nhin cham chap
qua cap maI kính co gong den IôI IhoI. PhaI sau môI Iuc
Iau, ông moI Ira IoI don gIan: “Ky quac, Iap dI!”
9
Tay pho ng
vIen Wall Street Journal hôm do chIu Ihua không Ihe vIeI
duoc môI baI bao dinh dam nao ve DarwIn SmIIh!
Nhung neu ban nghï DarwIn SmIIh Ia môI nguoI nhu mi,
dIu dang, Ihi ban Iam Io. Dang sau su nhuI nhaI va khIem
nhuong ay Ia môI quyeI Iam manh IIeI, san sang chIu dung
moI gIan khô Irong cuôc sông. SmIIh sInh ra Irong môI gIa
dinh nha nông ngheo o IndIana, phaI dI Iam Ihem vao ban
nga y Ia I InIernaIIonaI HarvesIer de co IIe n Iheo ho c va o
ban dem IaI DaI hoc IndIana. MôI ngay no, ông bI duI maI
môI phan ngon Iay khI dang Iam vIec. Theo nhu moI nguoI
ke IaI Ihi ông van cu dI hoc IôI hôm do, va dI Iam IaI vao
sang hôm sau. Cau chuyen co ve hoI phong daI, nhung ro
rang ông không de chuyen maI môI ngon Iay ngan can con
duong hoc van cua minh. Öng van dI Iam ban ngay, dI hoc
ban dem, va cuô I cu ng da duo c nha n va o Iruo ng Iua I Harvard
(Harvard Law SchooI)
10
. Sau nay, khoang haI Ihang sau khI
nha n chu c Tô ng gIa m dô c, ca c ba c sï cha n doa n ông bI
benh ung Ihu muI va hong, va du doan ông chí sông duoc
IôI da Ihem môI nam. Öng bao IIn nay voI HôI dông quan
IrI, nhung dông IhoI cung noI Ihem Ia ông chua cheI, cung
nhu không dInh cheI ngay. Öng van IIep Iuc gIu dung IIch
Irinh Iam vIec cang Ihang, môI Iuan IaI dI Iu WInconsIn den
HousIon de xa IrI, va IIep Iuc sông Ihem haI muoI Iam nam,
va gIu chuc Tông gIam dôc Irong phan Ion IhoI gIan nay
11
.
GIAI DOA N DARWIN SMITH DIÍ U HA NH
KImberIy·CIark, GIa IrI Iích Iu y cu a 1 dô ng da u Iu
1971·1991
GIAI DOA N TRUO C KHI DARWIN SMITH DIÍ U HA NH
KImberIy·CIark, GIa IrI Iích Iu y cu a 1 dô ng da u Iu
19S1·1971
KImberIy·CIark
S,30
KImberIy·CIark
ThI Iruong chung:
8,30
ThI Iruong chung:
TU TÖ T DÍ N VÏ DA I
44
PHU LUC
4S
maI hang
16
. KhI da ve huu, SmIIh nhac IaI gIaI doan Ihanh
công Iay Iung cua minh môI cach don gIan: “TôI da không
ngung cô gang de co du kha nang Iam vIec.”
17
KHÔNG NHU MONG ÐO l
DarwIn SmIIh Ia môI Ihí du dIen hinh ve dIeu ma chung
IôI goI Ia Kha nang Ianh dao cap dô S – môI ca nhan keI
hop duoc Iính khIem nhuong IuyeI dôI va quyeI Iam cao
SmIIh da Ihuc hIen vIec caI Iô KImberIy·CIark cung voI
mô I quye I Iam sa I da nhu va y, nha I Ia khI ông dua ra
quyeI dInh dac bIeI quan Irong Irong IIch su công Iy: Ban
IaI ca cac nha may san xuaI bôI gIay
12
. Chí Irong Iho I gIan
ngan sau khI nhan chuc Tông gIam dôc, SmIIh va nhung
công su cua ông da dI den keI Iuan rang nganh kInh doanh
Irong dIem Iruoc nay cua KImberIy·CIark – gIay Iang – chí
co Ihe daI muc Iam Ihuong. Thuc Irang kInh Ie nganh nay
raI yeu va kha nang canh Iranh Ihap
13
. NgoaI ra, ho Iy Iuan
ra ng, ne u KImberIy·CIark ba I da u buo c chan va o nga nh
gIay IIeu dung, Ihi vIec canh Iranh voI nhung công Iy dang
cap quôc Ie nhu ProcIer & GambIe se buôc ho phaI chIen
dau hay Ia cheI.
Va y Ia , nhu mô I nha ca m quan ra Ie nh qua sông pha
ca u, chí chu a mô I con duo ng (Iha nh công hay Ia che I),
SmIIh da Iuyen bô quye I dInh ba n nhu ng nha ma y sa n
xuaI bôI gIay. MôI Ihanh vIen HôI dông quan IrI cho bIeI
day Ia môI quyeI dInh IIeu Iïnh nhaI ma ông Iung Ihay o
mô I vI Tô ng gIa m dô c. Ngay ca nha ma y Ia I KImberIy,
WInconsIn, ông cu ng không gIu Ia I. Toa n bô sô IIe n Ihu
duoc dua vao kInh doanh hang IIeu dung, dau Iu cho nhung
nhan hIeu nhu HuggIes va KIeenex
14
.
GIoI Iruyen Ihông Irong nganh kInh doanh goI day Ia môI
quye I dInh ngu xua n va nhu ng nha phan Iích Iren IhI
Iruo ng chu ng khoa n WaII SIreeI da ha gIa cô phIe u cu a
công Iy
1S
. Nhung SmIIh không he Iay chuyen. HaI muoI Iam
nam sau, KImberIy·CIark da mua IaI Ioan bô công Iy gIay
ScoII, qua maI ProcIer & GambIe Irong sau Iren Iông sô Iam
BÂC THANG S CÂP DÖ
NHA ÐlËU HANH CÂP ÐÔ 5
Xay dung su vï daI ben vung Ihông qua su keI hop
day nghIch Iy gIua ban Iính khIem nhuong va quyeI
Iam Irong công vIec.
NHA LANH ÐAO HlËU QUA
Thuc day su Ian Iuy va Iheo duôI nhIeI Iinh môI
Iam nhin ro rang va IhuyeI phuc, Iao dông Iuc cho
nhung IIeu chuan hoaI dông cao hon.
GlA M ÐÔ C CO NÃNG LU C
Tô chuc con nguoI va nguôn IaI nguyen huong den
vIec Iheo duôI môI cach hIeu qua va hop Iy cac
muc IIeu da dInh Iruoc.
THANH VlËN TRONG NHOM CO ÐONG GOP
Do ng go p nang Iu c ba n Ihan va o vIe c da I duo c
nhung muc IIeu cua nhom va Iam vIec hIeu qua
voI nhung Ihanh vIen khac Irong nhom.
CA NHÂN CO NÃNG LUC
Dong gop Iích cuc Ihông qua IaI nang, kIen Ihuc,
ky nang, va IhoI quen Iam vIec IôI.
TU TÖ T DÍ N VÏ DA I
46
PHU LUC
47
Ianh dao de Iranh IôI suy nghï don gIan kha phô bIen hIen
nay hoac Ia de cao nguoI Ianh dao, hoac Ia dô moI IôI cho
nguo I Ia nh da o.
Neu phaI so sanh Ihi cach nhin nhan “NguoI Ianh dao Ia
cau Ira IoI cho IaI ca moI vIec” cung gIông nhu cach nhin
“Chua Ia cau Ira IoI cho IaI ca moI vIec” Irong IhoI Trung
cô da ngan can su hIeu bIeI môI cach khoa hoc ve Ihe gIoI
Iu nhIen. Trong Ihe ky 16, nguoI Ia gan moI hIen Iuong ho
không hIeu cho Chua. TaI sau mua mang IhaI baI7 Ây Ia
Chua muôn Ihe. TaI sao chung Ia co dông daI7 Chua Iam
Ihe . Ca I gi gIu Ira I da I không roI7 La Chu a. Nhung khI
chung Ia buoc vao ky nguyen KhaI sang, chung Ia baI dau
Iim kIem su hIeu bIeI khoa hoc – va chung Ia co vaI Iy hoc,
hoa hoc, sInh hoc v.v... Không phaI vi Ihe ma chung Ia Iro
Ihanh nguoI vô Ihan, chung Ia chí Ia hIeu bIeI ro rang hon
ve cau Iao vu Iru ma IhôI.
Tuong Iu nhu vay, neu chung Ia gan moI Ihu cho “Kha
nang Ianh dao”, chung Ia cung se dI vao con duong cua
nguoI xua Irong Ihe ky 16. Chung Ia chí don gIan Ia Ihua
nhan minh ngu dôI. Không phaI chung Ia chôI bo kha nang
Ia nh da o (su Iha I Ia kha nang Ia nh da o ra I quan Iro ng),
nhung cu môI Ian chung Ia gIo Iay dau hang va chon cach
gIaI Ihích “Cau Ira IoI chac phaI Ia do kha nang Ianh dao”
Ia chung Ia da ngan can minh dI sau vao Iim hIeu môI cach
khoa hoc dIeu gi da Iam nen nhung công Iy vï daI.
Vi vay, ngay Iu dau du an IôI da phaI IIen Iuc nhac nho:
“Dung quan Iam den nhung nguoI dIeu hanh.” Nhung nhom
nghIen cuu van IIen Iuc phan dôI: “Không duoc. Chung Ia
Irong công vIec. Chung IôI Iuôn Iim Ihay nhung nguoI Ianh
dao kIeu nay dung muI chIu sao IaI moI công Iy nhay voI
Irong gIaI doa n chuye n dô I. Cu ng nhu SmIIh, ho de u Ia
nhung nguoI khIem nhuong nhung Ihe hIen quyeI Iam manh
IIeI: quyeI Iam nhung gi can Iam de dua công Iy Ien vï daI.
NHun¿ nHa |anH dao cäp dô b Hucn¿ ca| tô| kHo| ca nHän Ho, d|
vao muc d|cH |cn Hcn |a xäy dun¿ côn¿ ty v| da|. bHôn¿ pHa|
nHun¿ n¿uc| |anH dao nay kHôn¿ co ca| tô|, Hay kHôn¿ b|et quan
täm den ban tHän m|nH. 1Huc te, Ho cuc ky tHam von¿ – nHun¿
tHam von¿ cua Ho trucc Het |a v| côn¿ ty, cHu kHôn¿ v| ban tHän.
ThuaI ngu ‘cap dô S’ am chí cap dô cao nhaI Irong Ihang
kha nang Ia nh da o ma chu ng IôI da xa c dInh Irong qua
Irinh nghIen cuu. (Xem so dô Bac Ihang S cap dô). Mac du
ban không nhaI IhIeI phaI dI qua Iung buoc Iu cap dô 1
den cap dô S, ban co Ihe hoan IhIen nhung cap dô duoI sau
nay, nhung nha Ianh dao cap dô S Ia Iông hop Iính chaI
cua ca nam cap dô cua kIm Iu Ihap. TôI se không dI sau
vao Iung cap dô o day, vi Iu cap dô 1 den cap dô 4 co ve
nhu Iu no da noI Ien IaI ca, va da co raI nhIeu Iac gIa khac
de cap den. Chuong nay se Iap Irung vao nhung dac dIem
khac bIeI cua nhung nha Ianh dao công Iy nhay voI – Iuc
Ia co kha nang Ianh dao cap dô S – voI nhung Ianh dao
công Iy dôI Irong.
Truoc heI, cho phep IôI duoc ban ra ngoaI Ie de Iao môI
bôI canh quan Irong. Chung IôI không dI Iim nhung nguoI
Ianh dao cap dô S. Thuc Ie Ia IôI da huong dan dôI ngu
nghIen cuu raI ro rang Ia phaI ha Ihap vaI Iro cua nguoI
TU TÖ T DÍ N VÏ DA I
48
PHU LUC
49
dô S), nguoI không bao gIo de caI IôI cua minh xen vao
Iham vong Ion cua ông vi môI su nghIep xay dung daI nuoc
hu ng ma nh be n vu ng. Nhu ng aI nhin Iha y Iính ca ch cu a
LIncoIn khIem Iôn, nhuI nhaI, cu chí vung ve ma cho rang
no Ihe hIen con nguoI yeu duôI deu Iam Io, Io den muc nhu
nhu ng con sô kInh ha I sau day: 2S0.000 sInh ma ng cu a
phe LIen bang va 360.000 sInh ma ng cu a phe LIen doa n
(Irong cuôc NôI chIen My 1861·186S), Irong do co ca chính
Iính mang cua LIncoIn
18
.
Mac du so sanh nhung vI Iông gIam dôc công Iy nhay voI
voI Abraham LIncoIn cung co hoI qua, nhung ro rang ho
deu co chung môI Irang IhaI haI maI song song. Ví du nhu
CoIman MockIer, Tông gIam dôc GIIIeIIe Iu 197S den 1991.
Duo I Iho I MockIer, GIIIeIIe pha I dô I ma I vo I ba cuô c Ia n
công Iuc nao cung de doa pha huy co hôI dI den vï daI cua
công Iy. HaI cuôc Ian công dIen ra duoI hinh Ihuc de nghI
mua IaI công Iy Iu RevIon, khoI xuong boI RonaId PereIman,
môI ke dôI kích Ihích nhaI xi ga, nôI IIeng chuyen caI nho
công Iy ma ban de Iay IIen chI Ira cho IraI phIeu cap Ihap
va IIep Iuc dau Iu vao nhung vu mua ban Ihu nghIch khac
19
.
Cuôc Ian công Ihu ba den Iu ConIsIon ParIners, môI nhom
dau Iu da nam Irong Iay S,9º cô phan GIIIeIIe. Nhom nay
da khoI xuong môI cuôc chIen Irach nhIem de nam quyen
dIeu hanh Irong hôI dông quan IrI, voI hy vong sau do se
ba n công Iy cho nguo I na o Ira IIe n cao nha I va Ihu Io I
nhuan nhanh chong Iu sô cô phan ho dang nam gIu
20
. Ne u
GIIIeIIe duoc sang Iay cho PereIman voI muc gIa ông nay de
nghI, cac cô dông se duoc huong sô IoI ngay Iap Iuc bang
không Ihe bo qua ho. Co môI dIem chung gi do raI khac
Ihuong ve ho.” TôI be IaI: “Nhung công Iy dôI chung cung
co Ianh dao, Iham chí Ianh dao vï daI nua Ia dang khac.
Vay Ihi dIem khac bIeI nam o dau7” Cu Ihe cuôc Iranh Iuan
IIe p dIe n.
CuôI cung, nhu Ihông Ie, du IIeu Iuôn Ihang.
Nhu ng nha Ia nh da o công Iy nha y vo I nhu duo c du c
cung môI khuôn. Không quan Irong công Iy ho Ianh dao
hoaI dông Irong nganh công nghIep hay hang IIeu dung,
dang gap khung hoang hay hoaI dông binh Ihuong, cung
cap san pham hay dIch vu. Không quan Irong buoc chuyen
dôI dIen ra Iuc nao, công Iy Ion hay nho. TaI ca nhung công
Iy nhay voI deu co Kha nang Ianh dao cap dô S IaI IhoI
dIem chuyen dôI. NgoaI ra, nhung công Iy dôI chung IaI cho
Ihay ho IhIeu kha nang nay môI cach nhaI quan. Kha nang
Ia nh da o ca p dô S Ia mô I kha I nIe m dI nguo c hIe u bIe I
Ihông Ihuong, nhaI Ia khI so voI vIec Iruoc nay chung Ia IIn
rang muôn chuyen dôI công Iy can phaI co nhung nguoI
Ia nh da o IIe ng Iam, co nhan ca ch Io n. Vi va y, ca n nha n
manh rang Cap dô S Ia môI keI Iuan Iu Ihuc Ie, chu không
phaI duoc y Iuong hoa.
KHlËM NHUO NG + Y CHl = CÂ P ÐÔ 5
Nhung nha Ianh dao cap dô S Iuôn Ihe hIen haI maI song
song, khIem nhuong va y chí, khIem Iôn va ngoan cuong.
De cho de hIeu, hay nghï ve Iông Ihông My Abraham LIncoIn
(môI Irong sô íI vI Iông Ihông My co kha nang Ianh dao cap
TU TÖ T DÍ N VÏ DA I
S0
PHU LUC
S1
Thu haI, va o Iho I dIe m dIe n ra cuô c chIe n Ihôn Iính,
Sensor da cho Ihay se Ia nguôn IoI quan Irong Irong Iuong
IaI nhung chua duoc Ihe hIen qua gIa cô phIeu vi qua Irinh
nghIen cu u va n co n Irong bí ma I. Nho va o Sensor, Hô I
dông quan IrI va MockIer IIn Iuong rang gIa IrI Iuong IaI
cua cô phIeu se vuoI xa gIa IhoI dIem hIen IaI, ngay ca khI
da công ca IIen Ihuong ma nhung ke muôn Ihôn Iính dua
ra. VIec ban công Iy Iuc do se gIup nhung nguoI kInh doanh
44º gIa IrI cô phIeu
21
. Neu nhin vao con sô 2,3 Ií dôIa IoI
nhuan cô phIeu ngan han duoc chIa deu cho 116 IrIeu cô
phIeu, da sô nha Ianh dao co Ie da dau hang, bo IuI hang
IrIeu dôIa Iu vIec ban cô phIeu cua ho va sô IIen bôI Ihuong
nghí vIe c
22
.
CoIman MockIer da không dau hang, ông chon con duong
dau Iranh vi Iuong IaI vï daI cua GIIIeIIe, mac du ông da co
Ihe bo IuI môI khoan IIen Ion Iu nhung cô phIeu cua minh.
MockIer Ia môI nguoI Iang Ie va kín dao, Iuôn Iuôn IIch su,
nôI IIeng Ia nguoI IIch IhIep, gan nhu Ia môI quy ông dong
doI. Nhung aI nhin vao ban chaI kín dao cua MockIer va
cho day Ia dIem yeu se Ihay minh Iam Io. Trong “cuôc chIen
uy nhIem”, cac nha dIeu hanh cap cao cua GIIIeIIe da goI
dIen den hang ngan nha dau Iu, Iung nguoI môI, va cuôI
cu ng da Iha ng.
Den day, cac ban co Ihe nghï: “Nhung dIeu nay co ve nhu
bô phan Ianh dao cu dang dau Iranh vi quyen IoI cua chính
minh Ihay vi IoI ích cua cô dông.” Nhin be ngoaI, moI vIec
co ve dung nhu vay, nhung hay xem xeI haI su kIen sau.
Thu nhaI, MockIer va dông su cua ông da daI cuoc Iuong
IaI công Iy vao nhung khoan dau Iu kech su cho nhung he
Ihông IIen IIen ve maI công nghe va hoan Ioan moI (sau
nay duoc bIeI den nhu Sensor va Mach 3). Neu vIec mua IaI
Iha nh công, nhu ng du a n na y cha c cha n da bI du ng Ia I
hoac huy bo, va ngay nay chung Ia không aI duoc su dung
dao cao Sensor, Sensor Ior Women, hay Mach 3, va hang
Iram IrIeu nguoI môI ngay phaI vaI va voI Iông Ioc.
23
THÃ NG LO l CU A COLMAN MOCKLER
GIa IrI Iích Iuy cua 1 dông dau Iu, 1976·1996
GIIIeIIe so vo I gIa IrI ne u ba n dI va IhI Iruo ng
44º gIa IrI Ihuong neu ban dI
GIIIeIIe:
S9S,68
GIa IrI
ne u ba n dI:
S30,40
ThI Iruong chung:
S14,92
So dô gia dinh lo i nhuä n nha dä u Iu Iheo ba Iình huô ng:
Dau Iu 1 USD vao GIIIeIIe, gIu IaI Iu 31·12·1976 den 31·12·1996.
Dau Iu 1 USD vao GIIIeIIe, gIu IaI Iu 31·12·1976, sau do ban cho RonaId
PereIman de nha n 44º IIe n Ihuo ng va o nga y 31·10·1986, va dem Ioa n bô
da u Iu va o IhI Iruo ng chung.
Da u Iu 1 USD va o IhI Iruo ng chung, gIu Ia I Iu 31·12·1976 de n 31·12·1996.
TU TÖ T DÍ N VÏ DA I
S2
PHU LUC
S3
cô phIeu ngan han vuI suong, nhung IaI Ihe hIen su IhIeu
Irach nhIem Iram Irong voI nhung nguoI nam gIu cô phIeu
da I ha n.
Sau cung, MockIer va HôI dông quan IrI da chung mInh
rang ho dung môI cach raI an Iuong. Neu môI nguoI kInh
doanh cô phIeu chap nhan ban voI gIa Ihuong 44º nhu de
nghI cu a RonaId PereIman va o nga y 31·10·1986, sau do
du ng Ioa n bô sô IIe n da u Iu va o IhI Iruo ng chung Irong vo ng
10 nam, de n cuô I nam 1996, ho se nghe o hon mô I nguo I
va n IIe p Iu c o Ia I vo I MockIer va GIIIeIIe Ia 3 Ia n
24
. Tha I va y,
Ioa n bô công Iy, kha ch ha ng va ca c cô dông de u không duo c
phu c vu Iô I ne u nhu MockIer da u ha ng nhu ng ke Ihôn Iính,
Ihu va o Iu I ha ng IrIe u dô, va ve huu Irong an nha n.
DIe u da ng buô n Ia MockIer da không duo c Ia n huo ng
Ihanh qua cua ông. Vao ngay 2S·1·1991, dôI ngu Ianh dao
GIIIeIIe nhan duoc ban Ihao Irang bia Iap chí Forbes, Iren
do Ia môI Iac pham cua môI hoa sï Ihe hIen MockIer dung
Iren dính nuI, gIo cao qua dau môI IuoI dao cao vï daI môI
cach dac Ihang, Irong khI nhung ke baI Iran nam Ia IIeI Iren
suon nuI. Nhung vI Ianh dao khac da Ireu choc khI Ihay
MockIer duoc mIeu Ia nhu môI phIen ban doanh nhan cua
nhan vaI Iruyen Iranh nôI IIeng Conan Vö Àõch. MockIer Ia
nguoI raI ngaI xuaI hIen Iruoc công chung nen co Ie da Iu
chôI nhung IoI yeu cau duoc chup hinh cho Irang bia. Chí
vaI phuI sau khI chung kIen su công nhan công khaI cuôc
dau Iranh suôI 16 nam daI, MockIer quay ve van phong va
sum xuông san, va môI con dau IIm nang da Iay dI cuôc
sô ng cu a ông.
2S
TôI không bIeI phaI chang MockIer muôn chon caI cheI
khI dang Iam vIec, nhung IôI IIn chac ông không bao gIo
muôn Ihay dôI cach IIep can Iren cuong vI Tông gIam dôc.
Ca Iính dIem Iïnh cua ông che gIau môI quyeI Iam cao dô,
su công hIen heI minh nham Iam moI Ihu Ihanh IuyeI voI
den muc cao nhaI, không phaI vi nghï den nhung gi minh
duoc nhan IaI, ma don gIan chí vi ông không Ihe nghï ra
cach Iam nao khac hon. Trong he gIa IrI cua CoIman MockIer
chac chan không co vIec chon con duong de dI va ban công
Iy cho nhung ke chí muôn vaI heI nguôn IoI, pha huy nhung
IIem nang Iro nen vï daI; cung nhu dôI voI LIncoIn không
co chuyen nôp don kIen doI hoa binh va maI maI maI dI co
hôI xay dung môI daI nuoc vï daI va ben vung.
Tham vo ng cho công Iy: Truye n cho nguo i ke nhie m co
hô i Iha nh công
KhI DavId MaxweII Iro Ihanh Tông gIam dôc IannIe Mae
nam 1981, công Iy dang Irong Iinh Irang Ihua Iô 1 IrIeu
dôIa mô I nga y Ia m vIe c. Trong vo ng chín nam sau do ,
MaxweII da dua IannIe Mae Ihanh môI công Iy co hIeu suaI
cao sanh ngang voI nhung công Iy gIoI nhaI o WaII SIreeI,
doanh Ihu 4 IrIeu dôIa môI ngay va co IoI nhuan cô phIeu
cao hon IhI Iruong chung 3,8 Ian. MaxweII ve huu ngay khI
dang Iren dính cao vi cho rang công Iy se không co IoI neu
minh o IaI qua Iau, va chuyen gIao công Iy IaI cho nguoI ke
nhIem |Im |ohnson cung gIoI không kem. Không Iau sau
quyeI dInh nghí huu, goI IIen huu cua MaxweII, Iuc do da
TU TÖ T DÍ N VÏ DA I
S4
PHU LUC
SS
1ron¿ Hcn ba pHän tu cac côn¿ ty dô| tron¿, cHun¿ tô| nHän tHäy
cac nHa |anH dao cH| de |a| cHo n¿uc| ke nH|em nHun¿ d|eu k|en
de tHät ba| Hay cHon nHun¿ n¿uc| ke nH|em yeu kem, Hay ca Ha|.
“MôI sô nguoI con mac hôI chung ‘cho Ion nhaI’, nghïa Ia
ho không quan Iam de n nhu ng con cho kha c Irong cu I,
mIen ho van Ia con Ion nhaI. MôI Tông gIam dôc công Iy
dôI Irong duoc cho bIeI da dôI xu voI nhung ung cu vIen ke
nhIem nhu ‘cach vua Henry VIII dôI xu voI vo’.”
27
Hay Ihu xem xeI Iruong hop công Iy RubbermaId, môI
công Iy ngan ngay dI Ien Iu vô danh Iro Ihanh sô 1 Iren
danh sa ch Nhûäng cöng ty Danh giaá nhêët nûúác Myä (AmerIca’s
MosI AdmIred CompanIes) hang nam cua Iap chí Fortune,
va sau do, cung nhanh chong nhu vay, Ian vo Ihanh môI
dô ng Iô n xô n pha I nho NeweII mua Ia I de IIe p Iu c hoa I
dông. VI kIen Iruc su Irong cau chuyen dang nho nay, môI
nha Ia nh da o Ia I gIo I va IIch IhIe p Ien Ia SIanIey GauII,
Irong Ihap nIen 1980 da Iro Ihanh dông nghïa voI Ihanh
công cua công Iy. Trong sô 312 baI bao chung IôI Ihu Ihap
duoc vIeI ve công Iy RubbermaId, GauII hIen ra nhu môI
nha Ianh dao cung ran va de cao caI IôI. Trong môI baI bao,
ông dap Ira IoI keI IôI rang minh Ia môI nha dôc IaI bang
cau no I: “Du ng Ihe , nhung IôI Ia mô I nha dô c Ia I Irung
Ihu c.”
28
Trong mô I ba I ba o kha c, chí Iính rIeng doa n ông
noI ve dan daI Ihay dôI, chu “TôI” da xuaI hIen 44 Ian (TôI
co Ihe Ianh dao vIec Ihay dôI; TôI vIeI ra 12 muc IIeu; TôI
Irinh bay va gIaI Ihích cac muc IIeu v.v... va v.v...), Irong
khI chu ‘chung IôI’ chí xuaI hIen 16 Ian.
29
GauII hoan Ioan
co gIa IrI Ien den 20 IrIeu dôIa nho vao keI qua kInh doanh
IuyeI voI cua IannIe Mae, Iro Ihanh môI de IaI gay Iranh caI
IaI Quôc hôI (do IannIe Mae hoaI dông duoI Ban dIeu Ie –
charIer – cua chính phu). MaxweII Ira IoI bang cach vIeI Ihu
cho nguoI ke nhIem, Irong do ông neu ro su e ngaI môI
cuôc Iranh caI se dan den nhung phan ung baI IoI IaI Quôc
hôI va co Ihe anh huong xau den Iuong IaI cua công Iy. Do
do ông yeu cau |ohnson không can phaI Ira ông phan IIen
con IhIeu, khoang S,S IrIeu dôIa, ma dong gop Ioan bô sô
IIen cho quy IannIe Mae xay nha o cho nguoI ngheo.
26
DavId MaxweII, cu ng nhu DarwIn SmIIh hay CoIman
MockIer, Ihe hIen ro môI Iính cach chính cua nhung nguoI
Cap dô S: Iham vong Iruoc va Iren heI Ia vi công Iy va Io
Iang cho su Ihanh công cua công Iy hon Ia cho su gIau co
cua ca nhan hay danh IIeng ban Ihan. Nha Ianh dao cap
dô S mong muôn công Iy se con Ihanh công hon nua Irong
Iay nhung nguoI ke nhIem, va haI Iong voI y nghï rang hau
heI moI nguoI không bIeI rang nguôn gôc cua moI su Ihanh
công hôm nay Ia do nô Iuc cua ho. MôI nha Ianh dao Cap
dô S da Iung noI, “TôI muôn môI ngay nao do, ngôI Iruoc
hIen nha nhin vao môI Irong nhung công Iy vï daI Iren Ihe
gIoI va co Ihe noI rang, ‘TôI da Iung Iam vIec o do.’”
Nguoc IaI, nhung nha Ianh dao công Iy dôI Irong, vi qua
Io Iang cho IIeng Iam cua rIeng ho, Ihuong không chuan bI
nhung dIeu kIen Ihanh công cho Ihe he sau. Con gi co Ihe
Io ro su vï daI cua ca nhan ban neu nhu moI Ihu không Ihe
hoa I dô ng sau khI ba n ra dI7
TU TÖ T DÍ N VÏ DA I
S6
PHU LUC
S7
dao công Iy nhay voI, ho Iuôn noI ve công Iy va dong gop
cu a nhu ng vI dIe u ha nh kha c, va ... da nh Irô ng Ia ng khI
chung IôI ban den dong gop cua chính ho. KhI chung IôI ep
ho phaI noI ve chính minh, ho se dung nhung cau nhu: “TôI
hy vo ng minh không co ve qua quan Iro ng.” Hoa c: “Ne u
HôI dông quan IrI không chon ra duoc nhung nguoI IIen
nhIem IuyeI voI, co Ie ban da không ngôI day noI chuyen
voI IôI.” Hoac: “TôI co dong gop gi dau. NoI Ihe Ia de cao
ban Ihan qua. TôI không nghï minh co quyen gIanh công
Ira ng gi nhIe u. Chu ng IôI may ma n co duo c nhu ng con
nguoI vï daI.” Hoac: “Trong công Iy co raI nhIeu nguoI co
Ihe Iam IôI hon IôI ma.”
Do không phaI Ia su khIem Iôn gIa dôI. Nhung nguoI da
Iung Iam vIec voI ho hoac vIeI ve ho Ihuong dung nhung Iu
nhu lùå ng leä , khiïm töë n, nhuá n nhûúâ ng, nhuá t nhaá t, ñt noá i,
röång lûúång, cûã chó nheå nhaâng, khöng tin vaâo nhûäng gò baáo
chñ viïët vïì hoå , v.v... MôI Ihanh vIen HôI dông quan IrI |Im
HIavacek da mIeu Ia Ken Iverson, vI Tông gIam dôc dung
sau su bIen chuyen cua Nucor Iu gan pha san Ihanh môI
Irong nhu ng công Iy Ihe p Iha nh công nha I Iren Ihe gIo I
nhu sau:
Ken Ia môI nguoI raI khIem Iôn va nhun nhuong. TôI
chua bao gIo gap nguoI nao daI duoc nhung Ihanh công
nhu ông ma Ia I khIem nhuo ng de n va y. Ma IôI cu ng
dang Iam vIec voI raI nhIeu Tông gIam dôc o nhung công
Iy Ion. Trong cuôc sông rIeng Iu cua ông cung vay, ông
sông raI don gIan. Y IôI muôn noI den nhung dIeu nho
co quyen Iu hao ve su Ianh dao Ihanh công cua minh. DuoI
IhoI cua ông, RubbermaId IIen IIep daI su Iang Iruong doanh
Ihu Irong suôI 40 quy IIen Iuc, môI keI qua raI an Iuong,
va raI dang Iran Irong.
Nhung, dIeu nay moI Ia dIem chính, GauII không de IaI
môI công Iy co Ihe van vï daI ma... không co ông. NguoI ke
nhIem duoc ông chon chí cam cu duoc môI nam o chuc vu
nay va nguoI ke IIep nua co Irong Iay môI dôI ngu quan Iy
kem den muc ông Ia phaI cung Iuc kIem nhIem bôn công
vIe c kha c nhau, va Ihem vIe c Iim ra nguo I ke nhIe m.
30
Nhu ng
nguoI ke nhIem cua GauII không chí phaI dôI maI voI môI
he Ihông quan Iy Irông rông ma ca môI chIen Iuoc Irông
rông, nhung dIeu nay cuôI cung da Iam sup dô công Iy.
31
Dï nhIen, ban co Ihe noI, “Vang, RubbermaId sup dô sau
khI GauII ra dI, nhung dIe u na y ca ng Ihe hIe n Iính ca ch vï
da I cu a ông nhu mô I Ia nh da o.” Chính xa c! GauII du ng Ia
mô I vI Ia nh da o ca p dô 4 he I su c xua I sa c, co Ihe Ia mô I
Irong nhu ng nguo I xua I sa c nha I Irong vo ng S0 nam qua.
Nhung ông không pha I Ia mô I nha Ia nh da o Ca p dô S, va do
Ia mô I Iy do chính dua RubbermaId Iu Iô I de n vï da I Irong
mô I Ihoa ng chô c rô I nhanh cho ng Iu vï da I de n quen Ia ng.
Su khiem Iô n Ihuye I phu c
Tuong phan voI phong cach huong ve caI IôI cua nhung
nha Ianh dao công Iy dôI Irong, chung IôI raI ngac nhIen
Iruo c vIe c nhu ng nha Ia nh da o công Iy nha y vo I không
chIu noI ve ho. Trong nhung cuôc phong van cac nha Ianh
TU TÖ T DÍ N VÏ DA I
S8
PHU LUC
S9
uoc duoc daI Ien cao va Iro Ihanh nhung hinh Iuong kho
voI IoI. Ho chí muôn Ia nhung nguoI binh Ihuong, Iang Ie
mang IaI nhung keI qua phI Ihuong.
MôI sô vI Ianh dao công Iy dôI Irong IaI Ia su Iuong phan
ro rang. Công Iy gIay ScoII, công Iy so sanh Iruc IIep voI
KImberIy·CIark, Ihue môI Tông gIam dôc Ien Ia AI DunIap,
môI nguoI hoan Ioan khac xa voI DarwIn SmIIh. DunIap ôn
ao vô nguc xung Ien, san sang ke cho baI cu aI muôn nghe
(Iha m chí ca nhu ng nguo I không muô n nghe) ve nhu ng
Ihanh Iuu ông da daI duoc. Trong môI baI bao Iren Iap chí
Business Week khoang 19 Ihang sau khI ông gIu vI Irí cao
nhaI IaI công Iy ScoII, ông da huenh hoang: “Cau chuyen
ve công Iy ScoII se dI vao IIch su kInh doanh nuoc My nhu
Ia môI Irong nhung cuôc xoay chuyen Iinh Ihe Ihanh công
nhaI, nhanh nhaI, khIen cho nhung cuôc xoay chuyen khac
Iro nen qua Iam Ihuong.”
34
Cu ng Iheo Business Week, ba n Ihan DunIap da bo Iu I
khoang 100 IrIeu dôIa Irong 603 ngay Iam vIec IaI công Iy
ScoII (Iuong duong 16S.000 dôIa môI ngay), da sô nho vao
sa IhaI hang IoaI nhan vIen, caI gIam chI phí nghIen cuu
boI phan nua, va bom hoocmôn Iang Iruong cho công Iy de
chua n bI ba n.
3S
Sau khI ba n du I công Iy va bo Iu I ha ng
IrIe u dôIa, DunIap da vIe I mô I quye n sa ch ve ba n Ihan,
Irong do ông Iu công bô Ien hIeu (nIckname) cua minh Ia
Rambo Ao Soc. Öng vIeI: “TôI Ihích xem phIm Rambo. Do
Ia môI chang IraI không co môI Ií co hôI Ihanh công nao
nhung Iuôn Ihang. Rambo buoc vao Iran chIen voI Ihe Iran
hoa n Ioa n chenh Ie ch, aI cu ng Iuo ng anh se bI na I nhu
nhaI nhu vIec ông Ihuong den chô gIu cho Iac de dem
cho ve nuôI. Öng co môI can nha don gIan ma ông da
sông Iu raI Iau. Nha ông chí co môI chô de xe, co Ian ông
Ihan phIen voI IôI Ia ông phaI dung Ihe Iín dung de cao
boI Iop IuyeI dong Iren cua sô va da Iam gay caI Ihe. TôI
noI: “Ken a, anh phaI bIeI Ia co môI cach gIaI quyeI, gan
Ihem caI cua cho chô de xe.” Öng Ira IoI IôI: “ThôI ke,
chuyen chang co gi nghIem Irong ca...” Öng don gIan va
khIem nhuong Ihe day.
32
MuoI môI vI Tông gIam dôc duoc chon Ia nhung vI Tông
gIam dôc vï daI nhaI Ihe ky, vi rang chí co muoI môI công
Iy Irong danh sach Fortune 500 Ihoa man nhung dIeu kIen
daI ra Irong cuôc nghIen cuu nay. Tuy vay, cho du ho da
daI nhung Ihanh Iuu dang nho, hau nhu chua co aI nhan
xe I gi ve ho . George CaIn, AIan WurIzeI, DavId MaxweII,
CoIman MockIer, DarwIn SmIIh, |Im HerrIng, LyIe
LverIngham, |oe CuIIman, Ired AIIen, Cork WaIgreen, CarI
ReIchardI, ban da Iung nghe noI IoI duoc may nguoI Irong
sô nhung vI dIeu hanh phI Ihuong nay7
bH| cHun¿ tô| He tHôn¿ Hoa b.9/9 ba| bao cHo cuôc n¿H|en cuu,
cHun¿ tô| nHän tHäy sô ba| bao v|et ve tHc| d|em cHuyen dô| cua
cac côn¿ ty nHay vot |t Hcn pHän nua so vc| sô ba| v|et ve côn¿
ty dô| tron¿.
33
N¿oa| ra, cHun¿ tô| |t kH| t|m ducc ba| bao nao
täp trun¿ vao nHun¿ v| 1ôn¿ ¿|am dôc côn¿ ty nHay vot.
Nhung vI Tông gIam dôc công Iy nhay voI không muôn
Iro Ihanh nhung vI anh hung baI Iu. Ho không bao gIo ao
TU TÖ T DÍ N VÏ DA I
60
PHU LUC
61
Irong hon 80 doan quang cao, Iham chí con nghï den vIec
chay dua cho chuc Iông Ihông My (co Ian ông da phaI bIeu:
“DIeu hanh ChrysIer con kho hon dIeu hanh daI nuoc... TôI
co Ihe dIeu hanh nen kInh Ie daI nuoc Irong vong 6 Ihang”,
va gIo I IhIe u rô ng ra I quye n Iu Iruye n cu a minh. Quye n
sa ch Iu a de Iacocca da ban duoc 7 IrIeu ban va dua ông
Ien vI Irí môI ngôI sao, duoc hang ngan nguoI ham mô chao
do n khI ông da I chan de n Nha I Ba n.
38
Cô phIe u ca nhan
Iacocca Ihi cang Iang, nhung Irong nua sau IhoI gIan dIeu
hanh cua ông, cô phIeu ChrysIer da gIam 31º so voI IhI
Iruo ng chung.
Dang buôn Ia Iacocca IaI không Ihe Iu bo “san khau Ion”
va nhung bông Iôc co duoc Iu cuong vI Ianh dao. Öng da
Iri hoan vIec ve huu nhIeu Ian den muc nhung nguoI Irong
công Iy gIe u nhau Ia Iacocca Ia Iu vIe I Ia I cu a “I Am
ChaIrman oI ChrysIer CorporaIIon AIways” (TôI maI maI Ia
Chu IIch cu a ChrysIer).
39
De n khI cuô I cu ng pha I quye I
dInh ve huu, ông yeu cau HôI dông quan IrI IIep Iuc de ông
su du ng chIe c phI co rIeng, va duo c huo ng quye n cho n
mua cô phIeu voI gIa uu daI (sIock opIIon).
40
Sau do ông IaI
keI hop voI môI ke nôI IIeng chuyen mua ban công Iy Ia
KIrk KerkorIan va de nghI mua IaI ChrysIer du không duoc
công Iy nay dông y.
41
ChrysIer va n huo ng Ihem chu I vInh quang nga n ngu I
Irong vo ng S nam sau khI Iacocca ve huu, nhung nhu ng
dIem yeu co ban cua công Iy cuôI cung da khIen no bI nha
sa n xua I DaImIer·Benz cu a Du c mua Ia I.
42
Dï nhIen vIe c
sup dô không con vI Ihe môI công Iy dôc Iap cua ChrysIer
Iuong. Nhung không he. CuôI cung anh van Ihang va IoaI
bo nhung ke xau. Anh Iao ra hoa binh Iu chIen Iranh. Do
cung Ia nhung gi IôI Iam.”
36
DarwIn SmIIh co Ihe cung Ihích
xem phIm ve anh chang Rambo không co dau oc, nhung IôI
không nghï khI buoc ra khoI rap ông se noI voI vo minh:
“Lm bIeI không, anh Ihay minh gIông nhan vaI Rambo nay;
anh ay Iam anh nho IoI minh.”
bo ran¿ cäu cHuyen ve côn¿ ty 3cott d|en ra co ve Hc| tHa| qua
tron¿ cuôc n¿H|en cuu cua cHun¿ tô|, nHun¿ no kHôn¿ pHa| |a
trucn¿ Hcp dcn |e. 1ron¿ Hcn Ha| pHän ba sô côn¿ ty dô| tron¿,
cHun¿ tô| da t|m tHäy môt ca| tô| vô cun¿ |cn ¿op pHän vao su
tan ra Hay t|ep tuc dc| sôn¿ täm tHucn¿ cua côn¿ ty.
3/
Chung IôI nhan Ihay rang khuôn mau nay dac bIeI nôI
baI o nhung công Iy ngan ngay – nhung công Iy daI buoc
nhay voI duoI IaI cua môI vI Ianh dao Iheo chu nghïa ca
nhan, nhung dI xuông chí vaI nam sau do. Lee Iacocca Ia
môI ví du; ông da cuu ChrysIer Iu ben bo vuc pha san, Ihuc
hIen môI cuôc xoay chuyen Iinh Ihe nôI IIeng nhaI (va hoan
Ioa n xu ng da ng) Irong IIch su kInh doanh nuo c My . Lo I
nhuan cô phIeu ChrysIer daI muc ky Iuc 2,9 Ian cao hon IhI
Iruo ng chung va o khoa ng gIu a Iho I gIan na m quye n cu a
ông. Tuy nhIen, sau do, ông IaI chuyen huong dôn suc de
Iro Ihanh môI Irong nhung Tông gIam dôc nôI IIeng nhaI
IIch su kInh doanh nuoc My. To nhaI bao Investor’s Business
Daily va Io Wall Street Journal da ghI nha n ra ng Iacocca
xua I hIe n kha de u da n Iren ca c buô I no I chuye n Iruye n
hinh nhu Today hay Larry King Live, Iu minh dô c dIe n
TU TÖ T DÍ N VÏ DA I
62
PHU LUC
63
ca n Ia m cho mo I nguo I hIe u ro Ioa n bô kha I nIe m, nhin
Iha y haI ma I cu a va n de . Ne u ba n chí Iha y ma I khIem
nhuong, xem nhu ban da không hIeu khaI nIem nay.”
Nhu ng nha Ia nh da o Ca p dô S duo ng nhu Iuôn bI a m
anh dIen cuông boI môI khaI vong chay bong Irong Iam Irí,
do Ia khaI vong phaI mang IaI keI qua cho công Iy. Ho co
Ihe ban Ioan bô cac nha may, hay sa IhaI ca anh em minh,
neu dIeu do Ia can IhIeI de Iao ra môI công Iy vï daI.
KhI George CaIn Iro Ihanh Tông gIam dôc công Iy AbboII
LaboraIorIes, no dang dung o Iôp cuôI Irong nganh công
nghIe p duo c pha m, mô I doanh nghIe p re u ra , da nhIe u
nam chí Irông cho vao con bo sua duy nhaI Ia chaI khang
sInh eryIhromycIn. CaIn không co duoc môI ca Iính IôI cuôn
de Iam ca công Iy phan khích, nhung ông IaI co môI dIeu
co n ma nh me hon: nhu ng IIeu chua n Ia m vIe c hIe u qua .
Öng không Ihe chIu dung duoc su Iam Ihuong duoI baI cu
hinh Ihuc nao va hoan Ioan không dung Ihu cho nhung ca
nhan chap nhan khaI nIem chí can IôI Ia duoc. CaIn baI
dau ke hoach pha bo môI Irong nhung nguyen nhan chính
dua den su Iam Ihuong cua AbboII: con ông chau cha. VoI
nhung nô Iuc dan dan xay dung IaI môI cach co he Ihông
ca HôI dông quan IrI Ian nhom dIeu hanh bang nhung con
nguoI gIoI nhaI ma ông co Ihe Iim Ihay, CaIn da Iuyen bô
Ihang Ihan rang quan he gIa dinh hay Iham nIen không co
môI Ií gIa IrI nao Irong vIec quyeI dInh ban co duoc nam
gIu vI Irí Irong yeu hay không. Neu ban không co nang Iuc
de Iro Ihanh nha Ianh dao gIoI nhaI nganh Irong Iïnh vuc
ba n chIu Ira ch nhIe m, Ihi ba n se không co n duo c nha n
Iuong nu a.
43
không hoan Ioan do IôI Iacocca (chính Ihe he Ianh dao sau
do da dua ra quye I dInh che I nguo I Ia ba n công Iy cho
nguoI Duc), nhung su IhaI van con do: cuôc xoay chuyen
Iinh Ihe vï daI cua Iacocca Irong nhung nam dau Ihap nIen
80 không ben vung va ChrysIer không Ihe Iro Ihanh môI
công Iy vï daI Iruong Iôn.
Quye I Iäm không lay chuye n... de la m vie c pha i la m
Can phaI nhan manh rang kha nang Ianh dao Cap dô S
không chí bao gôm khIem Iôn va nhun nhuong. MôI duc
Iính khac cung không kem phan quan Irong Ia quyeI Iam
cao dô, den muc gan nhu khac khô de Ihuc hIen baI cu
dIeu gi can IhIeI dua công Iy Ien vï daI.
Su IhaI Ia chung IôI da maI raI nhIeu IhoI gIan Iranh Iuan
ve ca ch mIeu Ia nhu ng vI Ia nh da o nha y vo I. Ban da u
chung IôI Ihu dua ra nhung IhuaI ngu nhu “nha Ianh dao
quen minh”, hay nha “Ianh dao phuc vu”. Nhung cac Ihanh
vIen da caI Iuc phan dôI nhung Iu mô Ia Iính cach nay.
AnIhony ChIrIkos no I: “Nhu ng Iu ngu na y nghe không
IhaI. No Iam cho nhung vI Ianh dao yeu duôI va hen nhaI,
ma do không pha I Ia dIe u IôI bIe I ve DarwIn SmIIh hay
CoIman MockIer. Ho chac chan se Iam baI cu dIeu gi de xay
dung môI công Iy vï daI.”
Sau do Lve LI dua ra IoI de nghI: “Sao chung Ia không cu
goI ho Ia nha Ianh dao Cap dô S7 Neu chung Ia dua ra môI
Iính Iu mIeu Ia nhu ‘quen minh’, hay ‘phuc vu’, moI nguoI
se nghï ve ho Iheo môI huong hoan Ioan khac. Chung Ia
TU TÖ T DÍ N VÏ DA I
64
PHU LUC
6S
Co môI chuyen ngoaI Ie kha Ihu vI, DarwIn SmIIh, CoIman
MockIer, George CaIn deu duoc de baI Iu ben Irong công Iy.
SIanIey GauII, AI DunIap, va Lee Iacocca deu duoc dua vao
công Iy Iu ben ngoaI nhu môI vI cuu IInh. DIeu nay Ihe hIen
môI keI Iuan co Iính he Ihông hon Iu cuôc nghIen cuu cua
chung IôI. Nhung chung cu cua chung IôI không bô sung
cho y kIen rang ban can dua môI nguoI Iu ben ngoaI vao
de Iam dao Iôn Iinh Ihe công Iy va dua no Iu IôI den vï daI.
ThaI su Ihi vIec chon môI nhan vaI nôI IIeng Iu ben ngoaI
vao Iam chu Ihe Ihay dôI co môI quan he nguoc chIeu voI
vIec chuyen dôI Iu IôI den vï daI môI cach ben vung. (Xem
Phu Iuc 2.A).
luc| tron¿ sô muc| môt 1ôn¿ ¿|am dôc nHay vot deu ducc de bat
tu ben tron¿ côn¿ ty, ba tron¿ sô do |a do tHua ke tron¿ ¿|a d|nH.
NHun¿ côn¿ ty dô| tron¿ cHon n¿uc| n¿oa| sau |än nH|eu Hcn, nHun¿
Ho |a | kHôn¿ tHe man¿ |a | ke t qua v| da | va be n vu n¿.
4b
Mô I ví du Iuye I vo I ve nhu ng Ihay dô I Iu ben Irong Ia
CharIes R “Cork” WaIgreen III, nguo I da dua mô I công Iy
WaIgreens dang re u ra Iha nh mô I công Iy co ke I qua vuo I
Iren IhI Iruo ng cô phIe u 1S Ia n Irong khoa ng Iho I gIan Iu
cuô I nam 197S de n 1·1·2000.
46
Sau nhIe u nam dô I Ihoa I
va Iranh Iua n Irong nô I bô nho m Ia nh da o ve kInh doanh
Irong nga nh dIch vu an uô ng, Cork ca m gIa c cuô I cu ng
nho m da da I buo c ngoa I ro ra ng va de hIe u: Iuong IaI IuoI
sa ng cu a WaIgreens na m o nhu ng IIe m Ihuô c Iay IIe n du ng,
không pha I Ia dIch vu an uô ng. Dan |orndI, nguo I ke
Nhung nô Iuc IaI xay dung công Iy môI cach saI da nhu
vay co Ihe duoc cho doI o môI Tông gIam dôc duoc Ihue Iu
ben ngoaI vao de xoay chuyen Iinh Ihe cho công Iy, dang
nay CaIn Ia môI nguoI co 18 nam Iham nIen Iam vIec IaI
công Iy va Ia môI Ihanh vIen Irong gIa dinh, con cua môI
vI chu IIch Iruoc day cua AbboII. Nhung buôI IIec gIa dinh
co Ie Ia IhoI gIan kho khan dôI voI gIa dinh CaIn Irong vaI
nam dau. (“TôI xIn IôI vi da phaI duôI anh. Ma anh co muôn
dung Ihem môI íI IhII ga Iay nua không7”) Sau cung Ihi cac
Ihanh vIen gIa dinh cung cam Ihay haI Iong ve gIa IrI cô
phIeu cua ho, nho CaIn da cho khoI dông bô may Iao Iang
Iruo ng Io I nhua n, va Iu Iho I dIe m chuye n dô I va o nam
1974 den nam 2000 da dem IaI IoI nhuan cho cô dông gap
4,S Ian IhI Iruong, qua maI de dang nhung “daI gIa” nhu
Merck hay PIIzer.
Upjohn, công Iy so sanh Iruc IIep cua AbboII, cung co
nha Ianh dao Irong gIa dinh Irong cung IhoI gIan George
CaIn na m quye n. Nhung không gIô ng nhu George CaIn,
Tông gIam dôc cua Upjohn không he Ihe hIen quyeI Iam
vuoI qua su Iam Ihuong cua che dô con ông chau cha. Cho
den IhoI dIem AbboII da Iim ra duoc nhung nguoI gIoI nhaI
nam gIu nhung vI Irí Irong yeu, không ke ho co môI quan
he gIa dinh hay không, Ihi Upjohn van con gIao cho nhung
nguoI hang B Irong gIa dinh gIu nhung vI Irí quan Irong.
44
Mac du Upjohn va AbboII Ia haI công Iy raI gIông nhau voI
so dô IoI nhuan cô phIeu Iuong Iu cho den Iruoc IhoI dIem
chuyen dôI, Upjohn Iu do da gIam 98º so voI AbboII Irong
vong 21 nam, Iruoc khI dau hang va saI nhap voI PharmacIa
va o nam 199S.
TU TÖ T DÍ N VÏ DA I
66
PHU LUC
67
Ihông gIa dinh Iau doI co Iu IhoI ông cô cua Cork. MôI sô
dIem ban Ihuc an con duoc daI Ien Iheo chính ông – môI
chuôI nha hang co Ien Ia Corky’s. Nhung baI ke dIeu gi,
ne u nhu WaIgreens co pha I pha vo Iruye n Ihô ng Iau do I
cua gIa dinh de Iap Irung nguôn Iuc cho Iïnh vuc ho co Ihe
Iro Ihanh gIoI nhaI Iren Ihe gIoI (Ia nha Ihuôc Iay IIen dung),
Cork chac chan se Iam Ihe. MôI cach Iang Ie, môI cach ben
bí, môI cach don gIan.
48
Ca Iính Iang Ie va quyeI Iam cua nha Ianh dao cap dô S
không chí Ihe hIen Irong nhung quyeI dInh Ion, nhu ban dI
dIch vu kInh doanh an uông, hay dau Iranh chông IaI nhung
ke co y dInh Ihau Iom công Iy, ma con Ihe hIen qua phong
cach ca nhan chuyen can nhu môI nguoI Iho. AIan WurIzeI,
môI Ihanh vIen Ihuôc Ihe he Ihu haI da Ihua huong công
Iy nho cua gIa dinh va bIen no Ihanh CIrcuII CIIy, Ia nguoI
Ihe hIen ro rang nhaI phong cach nay. KhI duoc hoI ve su
khac nhau gIua ông va vI Tông gIam dôc o công Iy so sanh
Iruc IIep, WurIzeI da Iom IaI: “Con ngua bIeu dIen va con
ngua cay – ông ay gIông nhu môI con ngua bIeu dIen, con
IôI gIông môI con ngua cay hon.”
49
Cu a sô va Iä m guong
LoI nhan xeI cua AIan WurIzeI ve con ngua cay raI Ihu
vI neu Ia xeI haI yeu Iô sau. Thu nhaI, ông da co bang IIen
sï ve khoa IuaI hoc IaI DaI hoc YaIe, ro rang, Iính cach can
cu nhu ngu a ca y cu a ông không pha I Ia do IhIe u Ihông
mInh. Thu haI, phuong phap Iam vIec can cu da Iao nen
nhIe m WaIgreens gIu chu c Tô ng gIa m dô c va o nam 1998,
da ke Ia I nhu ng gi dIe n ra IIe p sau do :
Cork pha I bIe u Ia I mô I Irong nhu ng buô I ho p Ien ke
hoach: “Duoc rôI, bay gIo IôI se vach ra môI muc IIeu.
Chu ng Ia se ru I ra kho I nga nh kInh doanh nha ha ng
Irong vong S nam.” Vao IhoI dIem do, chung IôI co hon
S00 nha hang. Ca phong hop Im Iang, Iuong nhu ban co
Ihe nghe duoc nhIp Iho cua moI nguoI! Öng noI IIep: “TôI
muô n mo I nguo I bIe I ra ng kIm dô ng hô dang chuye n
dô ng. Tho I gIan không cho chu ng Ia dau...” Sa u Iha ng
sau, chu ng IôI Ia I ga p nhau Irong cuô c ho p ke hoa ch va
co aI do vô Iinh no I ra ng chu ng Ia chí co n S nam de ru I
ra kho I nga nh kInh doanh nha ha ng. Cork không pha I
mô I nguo I Ihuô c da ng hay om so m. Öng chí nhIp ngo n
Iay Ien ba n va no I: “Nghe na y, ca c ba n chí co n 4 nam ruo I
nu a IhôI. TôI no I Ia mo I nguo I co S nam ca ch day da 6
Iha ng. Bay gIo chí co n 4 nam ruo I ma IhôI.” Vang, Iu nga y
do , mo I vIe c Iha I su chuye n dô ng de Ioa I da n nga nh kInh
doanh nha ha ng. Öng a y không bao gIo nao nu ng. Öng
a y không bao gIo nghI ngo , cu ng không bao gIo chí Irích.
47
Cung gIông nhu khI DarwIn SmIIh ban cac nha may gIay
cua KImberIy·CIark, quyeI dInh cua Cork WaIgreen doI hoI
Iính cuong quyeI cao. Không phaI vi dIch vu an uông Ia
môI phan kInh doanh Ion (mac du no co mang IaI nguôn IoI
nhua n da ng ke ). Va n de Iha I su IIen quan de n Iinh ca m
nhIeu hon. Su IhaI Ia WaIgreen da sang che ra mon sInh Iô
mach nha va kInh doanh dIch vu an uông Ia môI Iruyen
TU TÖ T DÍ N VÏ DA I
68
PHU LUC
69
May man. Qua Ia môI yeu Iô ky quac de ban Iuan. Vay
ma cac nha Ianh dao nhay voI noI ve may man raI nhIeu
Irong nhung cuôc phong van voI chung IôI. Trong môI cuôc
phong van voI nha Ianh dao công Iy Nucor, chung IôI hoI
ông nho dau công Iy da IIen Iuc dua ra duoc nhung quyeI
dInh dung dan; ông Ira IoI: “TôI nghï chung IôI chang qua
chí may ma n.”
S2
|oseph I. CuIIman III, vI Tô ng gIa m dô c
Ca p dô S Irong gIaI doa n chuye n dô I cu a PhIIIp MorrIs,
Iha ng Ihu ng Iu chô I nha n công ve minh Irong su Iha nh
công cu a công Iy, ma cho ra ng minh may ma n co duo c
nhung dông nghIep IuyeI voI, nguoI ke nhIem IuyeI voI, va
nguoI IIen nhIem IuyeI voI.
S3
Ngay ca quyen sach ông vIeI,
ông vIeI vi moI nguoI qua Iha IhIeI nhung ông cung không
co y dInh ban rông raI ra ngoaI, cung mang môI caI Iua raI
Ia Töi Laâ Möåt Ngûúâi May Mùæn. Doan mo dau nhu sau: “TôI
Ia môI nguoI raI may man Iu nhung nam Ihang dau IIen
Irong cuôc doI: bô me IuyeI voI, dI Iruyen IôI, may man
Irong Iinh yeu, may man Irong kInh doanh, va may man
khI môI nguoI ban hoc IaI YaIe da quyeI dInh IrIeu Iap IôI
ve WashIngIon, D.C. vao dau nam 1941 Ihay vi Iap Irung
Iren môI con Iau ma sau do da bI chim va mang Iheo Ioan
bô moI nguoI Iren do Irong vung bIen Bac DaI Tay duong,
may man duoc vao HaI quan, va may man van con sông o
Iuô I 8S.”
S4
ThoaI dau chung IôI raI bôI rôI Iruoc su nhan manh vao
may man. Su IhaI Ia chung IôI không Iim Ihay bang chung
rang công Iy nhay voI duoc IroI ban cho nhIeu may man
hon (hay nhIe u va n xuI hon) so vo I nhu ng công Iy dô I
Iang cho nhung keI qua bIeu dIen IhaI su vï daI. De IôI noI
ro hon Ihe nay: Neu ban phaI chon gIua vIec dau Iu 1 dôIa
vao CIrcuII CIIy hoac 1 dôIa vao GeneraI LIecIrIc vao ngay
ma huyen IhoaI |ack WeIch baI dau nam quyen o day vao
nam 1981 va gIu sô IIen cho den ngay 1·1·2000, Ihi ban
se gIa u hon nho CIrcuII CIIy, ga p 6 Ia n.
S0
Không pha I Ia
môI keI qua IôI dôI voI môI con ngua cay.
Ba n co Ihe hy vo ng nhu ng ke I qua phI Ihuo ng na y se
khIen AIan WurIzeI co Ihe Ihao Iuan ve nhung quyeI dInh
Ihông mInh ông da dua ra. Nhung khI chung IôI yeu cau
ông ha y IIe I ke nam ye u Iô chính Irong vIe c chuye n dô I
công Iy, sap xep Iheo Ihu Iu quan Irong, WurIzeI dua ra
môI cau Ira IoI dang ngac nhIen: Yeu Iô dau IIen Ia may
ma n. “Chu ng IôI may ma n hoa I dô ng Irong mô I nga nh
công nghIe p Iuye I vo I, va duo c gIo Ihô I Ihua n chIe u sau
Iung.”
Chung IôI phan bIen IaI, va chí ra rang chung IôI chon
nhung công Iy nhay voI dua Iren keI qua kInh doanh cua
ho cao hon muc Irung binh cua nganh. NgoaI ra, công Iy
so sa nh Iru c IIe p (SIIo) cu ng hoa I dô ng Irong cu ng mô I
nganh, duoc cung môI Iuông gIo hô Iro, Iham chí ho con co
nhung canh buôm Ion hon. Chung IôI Iranh caI voI nhau ve
dIem nay Irong môI Iuc, va WurIzeI van IIep Iuc gan cho su
Ihanh công cua minh Ia do may man dung noI dung Iuc.
Sau do, khI duoc hoI ve nhung yeu Iô dong gop vao su ben
vung cua qua Irinh chuyen dôI, ông noI: “DIeu dau IIen IôI
nghï den Ia may man... TôI may man Iim duoc dung nguoI
Ihay Ihe.”
S1
TU TÖ T DÍ N VÏ DA I
70
PHU LUC
71
NHa |anH dao Cäp dô b nH|n ra n¿oa| cua sô va ¿an côn¿ |ao
cHo nHun¿ yeu tô nàm n¿oa| ban tHän Ho kH| mo| tHu t|en tr|en
tôt dep |va neu Ho kHôn¿ t|m ducc a| Hay su k|en ¿| de ¿àn côn¿
tH| Ho cHo ràn¿ nHc may mànì. 1ron¿ kH| do, neu mo| su kHôn¿
suôn se tH| Ho kHôn¿ dô |ô| cHo vän xu| ma nH|n vao täm ¿ucn¿
de nH|n nHän tracH nH|em.
Nhung vI Ianh dao công Iy dôI Irong Ihi Iam hoan Ioan
nguoc IaI. Ho se nhin ra ngoaI cua sô de dô IôI cho dIeu gi
do hoac aI do ngoaI ho neu keI qua xau, nhung IaI Iu khen
minh Iruoc guong va gIanh công Iao khI moI vIec IIen IrIen
IôI. DIeu ngac nhIen Ia cua sô va Iam guong không phan
a nh su va I mô I ca ch kha ch quan. Mo I nguo I du ng ben
ngoaI cua sô chí vao cac vI Ianh dao Cap dô S ben Irong
va noI: “Öng ay Ia nguoI chính yeu, không co su huong dan
va Ianh dao cua ông ay, chung Ia da không co môI công Iy
vï daI.” Con nha Ianh dao Cap dô S Ihi chí vao nhung con
nguoI ben ngoaI cua sô va noI: “Hay nhin vao nhung con
nguoI vï daI kIa va van may da gIup moI Ihu co duoc nhu
hôm nay. TôI Ia môI nguoI may man.” Ca haI deu dung ca,
dï nhIen rôI. Nhung nhung nguoI Cap dô S se không bao
gIo nhin nhan su IhaI nay.
NUÔl DUO NG KHA NÃNG
LA NH ÐA O CÂ P ÐÔ 5
Cach day không Iau, IôI chIa se keI qua ve Cap dô S voI
môI nhom cac nha Ianh dao cap cao. MôI phu nu vua moI
duoc bô nhIem Tông gIam dôc gIo Iay va noI: “TôI IIn vao
Irong. Sau do chung IôI baI dau nhan ra môI khuôn mau
hoa n Ioa n Ira I nguo c o nhu ng vI Ia nh da o công Iy dô I
Irong: Ho Ihuong xuyen dô IôI cho van xuI, va Ihuong xuyen
Ihan phIen ve nhung kho khan ho phaI dôI maI Irong môI
Iruo ng.
Hay so sanh BeIhIehem SIeeI va Nucor. Ca haI công Iy
de u hoa I dô ng Irong nga nh Ihe p va sa n xua I nhu ng sa n
pham raI kho Iao su khac bIeI. Ca haI công Iy deu phaI dôI
maI voI su canh Iranh cua cac IoaI Ihep nhap khau re IIen.
Vay ma Ianh dao o haI công Iy co caI nhin hoan Ioan khac
nhau ve cu ng mô I hoa n ca nh. Tô ng gIa m dô c công Iy
BeIhIehem Iông keI nhung kho khan công Iy phaI dôI maI
Irong nam 1983 ba ng ca ch dô Iô I cho ha ng nha p kha u:
“MoI van de cua chung Ia Ia hang nhap khau.”
SS
Ken Iverson
va dô I ngu nhan vIen cu a ông Ia I Nucor xem cu ng mô I
Ihach Ihuc hang nhap khau Ia môI dIeu may man. (Chung
Ia cha ng pha I may ma n sao; Ihe p Ihi na ng, ma ho pha I
chuyen cho Ihep xuyen daI duong, vi vay Ia co IoI Ihe hon
ho raI nhIeu). Iverson nhan Ihay cac van de sô 1, sô 2, sô
3 cua nganh công nghIep Ihep nuoc My không phaI Ia hang
nhap khau, ma Ia su quan Iy.
S6
Öng con day Ien cao Irao
khI Iuyen bô công khaI chông IaI vIec chính phu bao hô
khoI hang nhap khau, ông noI Iruoc môI khan phong nhung
nha Ianh dao cac công Iy Ihep khac nam 1977 rang van de
Ihuc su ma nganh công nghIep Ihep nuoc My dang dôI maI
Ia vIec quan Iy không Iheo kIp su dôI moI.
S7
Su nhan manh vao may man Ia môI phan cua môI khuôn
mau ma chung IôI daI Ien Ia cua sô va Iam guong.
TU TÖ T DÍ N VÏ DA I
72
PHU LUC
73
nhung gi ông noI ve cac nha Ianh dao nhay voI. Nhung IôI
co môI nôI Io Ia khI IôI nhin vao guong, IôI bIeI minh không
phaI Ia Cap dô S, íI nhaI Ia chua phaI. MôI phan Iy do IôI
duoc de baI vao công vIec nay Ia vi caI IôI cua minh Ihuc
day. PhaI chang ông muôn noI rang IôI không Ihe dua công
Iy cua minh Ien vï daI neu IôI không phaI Ia Cap dô S7”
TôI dap: “TôI không chac IIeu ban co nhaI IhIeI phaI Ia
nha Ianh dao Cap dô S de dua công Iy minh Ien vï daI. TôI
chí don gIan Ia dua ra dan chung. Trong sô 1.43S công Iy
Iung xuaI hIen Iren danh sach Fortune 500 ma chung IôI
xem xeI ban dau, chí co 11 công Iy duoc chon vao cuôc
nghIen cuu cua chung IôI. Trong sô 11 công Iy nay, IaI ca
nhung nguoI o vI Irí Irong yeu cua ho deu co kha nang Ianh
dao Cap dô S, ke ca Tông gIam dôc, IaI IhoI dIem nhay voI
cua ho.”
Cô ay ngôI yen môI Iuc Iau, va ban co Ihe Iuong Iuong
moI nguoI Irong phong deu dang am Iham Ihuc gIuc cô hoI
dIeu can phaI hoI. CuôI cung, cô Ien IIeng: “Vay chung Ia
co Ihe hoc de daI Cap dô S không7”
GIa IhIeI cua IôI Ia co haI IoaI nguoI: nhung nguoI không
co haI gIông Cap dô S va nhung nguoI mang Irong minh
haI gIông nay. Nhom Ihu nhaI bao gôm nhung nguoI ma
Irong môI IrIeu nam nua cung không Ihe chIen Ihang duoc
nhu cau caI IôI vi Iham vong Ion Ia xay dung môI dIeu gi
do Io Ion va Iau daI hon ban Ihan ho. DôI voI nhung nguoI
nay, công vIec Iruoc IIen Ia vi nhung gi ho duoc nhan –
danh IIeng, cua caI, su nInh noI, quyen Iuc, v.v – chu không
vi nhung gi ho se xay dung, sang Iao, dong gop.
Ba ng Iô ng ke I: Hai mã I cu a kha nãng
la nh da o Cä p dô 5
Y chí chuyen nghie p
Tao ra keI qua vï daI, Iao dông Iuc
cho qua Irinh chuye n dô I Iu Iô I de n
vï da I.
Ba n Iính khiem nhuo ng
The hIe n su khIem Iô n Ihuye I phu c,
Iranh su ham mô cua công chung;
không bao gIo khoe khoang.
The hIe n mô I quye I Iam sa I da pha I
Iam nhung gi can Iam de mang IaI
hIe u qua Iau da I Iô I nha I, cho du vIe c
do kho khan den Ihe nao.
Ha nh dô ng vo I su kIen quye I Ia ng Ie
va binh Ihan; dua chu yeu vao cac
IIeu chua n hIe u qua chu không pha I
ca Iính Iruye n ca m hu ng de Ihu c da y
mo I nguo I.
De ra cac IIeu chuan de xay dung
mô I công Iy vï da I va be n vu ng; nha I
quye I không ba ng Io ng vo I mô I ke I
qua Iha p hon.
Huo ng Iham vo ng vi công Iy, không
vi ba n Ihan; Ia o dIe u kIe n cho nguo I
ke nhIe m da I nhu ng ke I qua co n cao
hon Irong Ihe he IIe p Iheo.
Nhin vao guong, chu không nhin
qua cu a sô , de nha n Ira ch nhIe m ne u
ke I qua không Iô I, không bao gIo dô
IôI cho nguoI khac, hay nhung yeu
Iô khach quan ben ngoaI, hay van
xuI.
Nhin ra ngoaI cua sô, chu không
nhin vao guong, de ghI công cho
Iha nh công cu a công Iy – cho nguo I
khac, cho cac yeu Iô khach quan,
cho may ma n.
D|eu trc treu |a su càm Hän va tHam von¿ ca nHän ¿|up con n¿uc|
dat ducc quyen |uc |a| mäu tHuän vc| t|nH kH|em nHucn¿ cän tH|et
c kHa nàn¿ |anH dao Cäp dô b. bH| ban ket Hcp su trc treu nay
vc| v|ec dô| n¿u ¿|am dôc tHucn¿ Hoat dôn¿ duc| môt n|em t|n
sa| |ac |a Ho cän tHue môt |anH dao nô| t|en¿, de cao ca| tô| de
dua côn¿ ty |en v| da|, ban co tHe H|eu ducc ta| sao cac nHa
|anH dao Cäp dô b |t kH| xuät H|en tren v| tr| cao nHät cua cac
tô cHuc.
TU TÖ T DÍ N VÏ DA I
74
PHU LUC
7S
do I binh Ihuo ng va ba ng ca ch na o do da I de n Ca p dô S.
TôI IIn, mac du IôI không chung mInh duoc, rang nhung
nguoI co IIem nang Iro Ihanh nha Ianh dao Cap dô S co raI
nhIeu Irong xa hôI chung Ia. Theo su uoc doan cua IôI, van
de không phaI Ia vIec khan hIem nhung nguoI IIem nang.
Ho dang Iôn IaI xung quanh chung Ia, neu chung Ia bIeI
minh phaI kIem caI gi. Vay caI do Ia caI gi7 Hay Iim kIem
nhung Iruong hop không aI dung ra nhan công khI nhung
keI qua phI Ihuong xuaI hIen. RaI co Ihe ban se Iim Ihay
môI nha Ianh dao Cap dô S IIem nang dang Iam vIec.
TôI raI muôn dua ra môI danh sach cac buoc can Iam de
ban Iu phaI IrIen Ien Ihanh Cap dô S, nhung IôI không co
duoc nhung Ihông IIn nghIen cuu vung chac de dua ra môI
danh sa ch da ng IIn ca y. Cuô c nghIen cu u cu a chu ng IôI
cho Ihay Cap dô S Ia môI yeu Iô chính Irong chIec hôp den
chua dung nhung gi can IhIeI de chuyen dôI công Iy Iu IôI
den vï daI. Tuy nhIen ben Irong chIec hôp den do IaI chua
dung môI chIec hôp den khac, do Ia su phaI IrIen ben Irong
con nguoI de daI Cap dô S. Chung IôI co Ihe doan dIeu gi
nam ben Irong chIec hôp den do, nhung cung chí Ihe IhôI,
nhung IoI doan. Vi vay, noI ngan gon, Cap dô S Ia môI y
Iuong hay, môI y Iuong manh me, va de Iao ra duoc nhung
su nhay voI Iu IôI den vï daI, co Ie no con Ia môI y Iuong
IhIeI yeu. MôI danh sach kIeu nhu Mûúâi Bûúác Àïën Cêëp Àöå
5 se Iam y Iuong Iro nen vaI vanh.
LoI khuyen cua IôI, dua Iren keI qua cuôc nghIen cuu, Ia
hay baI dau Iuyen Iap nhung ky IuaI IôI den vï daI khac ma
chung IôI da phaI hIen ra. Chung IôI Iim Ihay môI quan he
Nho m nguo I Ihu haI, IôI IIn ra ng nho m na y dông hon
nhom 1 raI nhIeu, bao gôm nhung nguoI co IIem nang IIen
IoI Cap dô S; nang Iuc da nam san Irong nguoI ho, co Ihe
bI che khuaI hoac chua duoc khoI day, nhung da san co.
Neu duoc daI duoI hoan canh Ihích hop – Iu xem xeI IaI
ban Ihan, Iu phaI IrIen ban Ihan môI cach co y Ihuc, môI
nguoI cô van Ihông IhaI, môI Ihay gIao IuyeI voI, cha me
Ihuong yeu, môI kInh nghIem sông quan Irong, môI nguoI
sep daI Cap dô S, hay baI cu yeu Iô nao khac – ho se co
Ihe pha I IrIe n.
Nhin vao du IIeu, chung IôI nhan Ihay môI sô vI Ianh dao
Irong cuôc nghIen cuu da IraI qua nhung kInh nghIem sông
quan Irong co Ihe da khoI mao hay phaI IrIen su Iruong
Ihanh cua ho. DarwIn SmIIh da Ioa sang sau khI ông mac
benh ung Ihu. |oe CuIIman chIu anh huong nang cua The
chIen II, dac bIeI Ia quyeI dInh IrIeu Iap bI Ihay dôI vao
phuI choI gIup ông IhoaI khoI chuyen Iau dInh menh ma
ne u không ông da che I Iheo no .
S8
Mô I nIe m IIn Iôn gIa o
vung chac hay Iim duoc nIem IIn Irong Iôn gIao cung co Ihe
gIup nuôI duong phaI IrIen nhung Iính cach cua nguoI Cap
dô S. CoIman MockIer chang han, da chuyen sang Iheo dao
ThIen Chua Phuc am khI dang hoc MBA IaI Harvard, va sau
do, Iheo IoI quyen Cutting Edge, Iro Ihanh nguoI khoI xuong
cho môI nhom cac nha Ianh dao doanh nghIep IaI BosIon
ga p go Ihuo ng xuyen va o buô I sa ng de Iha o Iua n vIe c dua
ca c gIa IrI Iôn gIa o va o môI Iruo ng kInh doanh.
S9
Tuy nhIen
cu ng co nhu ng nha Ia nh da o kha c Irong cuô c nghIen cu u
không co mô I su kIe n na o Ia m cha I xu c Ia c; ho chí sô ng cuô c
TU TÖ T DÍ N VÏ DA I
76
PHU LUC
77
To m Iã I chuong
KHA NÃNG LA NH ÐA O CÂ P ÐÔ 5
NHU NG ÐlË M CHlNH
Š MoI công Iy nhay voI deu co kha nang Ianh dao Cap dô
S Irong nhung nam chuyen dôI quan Irong.
Š Cap dô S muôn noI den môI hinh Ihap nam cap bac Ihe
hIen nang Iuc dIeu hanh, Irong do Cap dô S Ia cao nhaI.
Nhung nha Ianh dao Cap dô S Ia su keI hop day nghIch
Iy gIua su khIem Iôn ca nhan va nghI Iuc Iam vIec. Ho
Ia nhung nguoI Iham vong, dï nhIen, nhung Iham vong
Iruoc heI Ia vi công Iy, chu không phaI vi ban Ihan ho.
Š Nha Ianh dao Cap dô S Iao dIeu kIen cho nguoI ke nhIem
daI duoc nhung Ihanh công Ion hon Irong Ihe he ke IIep,
Irong khI nhung nha Ianh dao Cap dô 4 chu Irong caI IôI
chí Iao dIeu kIen IhaI baI cho nguoI ke nhIem.
Š Nha Ianh dao Cap dô S Ihe hIen su khIem Iôn IhuyeI
phuc, nhun nhuong va de daI. Nguoc IaI, haI phan ba
công Iy dôI Irong co nhung nha Ianh dao co caI IôI cuc
Ion da gop phan vao su Ian vo hay IIep Iuc o muc Iam
Ihuong cua công Iy.
Š Nha Ianh dao Cap dô S bI IhôI Ihuc boI môI khaI vong
cha y bo ng pha I mang Ia I ke I qua be n vu ng. Ho quye I
Iam Iam baI cu dIeu gi can IhIeI de xay nen môI công Iy
vï daI, cho du quyeI dInh dua ra co kho khan hay Io Ion
den muc nao.
công sInh gIua Cap dô S va nhung keI Iuan khac. MôI maI,
Ca p dô S gIu p ba n Ihu c hIe n nhu ng ke I Iua n kha c; ma I
khac, Ihuc hIen nhung keI Iuan nay gIup ban daI duoc Cap
dô S. Hay Ihu nghï nhu Ihe nay: Chuong nay noI ve nhung
nha Ianh dao Cap dô S Ia aI; nhung chuong con IaI se mIeu
Ia nhung gi ho Iam. Lanh dao Iheo cac ky IuaI khac se gIup
ban dI dung huong. Không co gi bao dam ban se daI den
Cap dô S hoan Ioan, nhung íI ra no cung cho ban môI dIem
cu Ihe de baI dau.
Chung IôI không Ihe noI chac co bao nhIeu phan Iram
nguoI co Iô chaI ben Irong minh, va co bao nhIeu Irong sô
do co Ihe nuôI duo ng no Io n Ien. Ngay ca nhu ng nguo I
Irong nhom nghIen cuu cua chung IôI da phaI hIen ra Cap
dô S cung không Iu bIeI duoc IIeu chung IôI co phaI IrIen
Ien Ihanh Cap dô S hay không. Tuy nhIen, IaI ca chung IôI
deu bI anh huong va Iruyen cam hung sau sac boI y Iuong
nay. DarwIn SmIIh, CoIman MockIer, AIan WurIzeI, va IaI
ca nhung nha Ianh dao Cap dô S khac da Iro Ihanh Ihan
Iuong cua chung IôI, môI dIeu chung IôI muôn huong den.
LIeu chung IôI co Ien duoc den dính Cap dô S hay không
Ihi công suc bo ra cung dang. BoI vi cung gIông nhu nhung
su IhaI co ban khac ve nhung gi IôI nhaI cho con nguoI, khI
chu ng Ia nhin ra duo c su Iha I, chu ng Ia bIe I ra ng cuô c
sông cua minh va nhung gi minh cham vao se IôI hon voI
nô Iuc cua ban Ihan.
TU TÖ T DÍ N VÏ DA I
78
PHU LUC
79
NHU NG KHA M PHA BÂ T NGO
Š Nhung nha Ianh dao nôI IIeng duoc Ihue Iu ben ngoaI Ií
Ie nghIch voI qua Irinh dI Iu IôI den vï daI. MuoI Irong
sô muoI môI vI Tông gIam dôc công Iy nhay voI dI Ien
Iu ben Irong công Iy, con nhung công Iy dôI Irong Ihi
Ihue ngoaI sau Ian nhIeu hon.
Š Nha Ianh dao Cap dô S Ihuong cho rang Ihanh công Ia
do may man hon Ia su vï daI cua ban Ihan.
Š Chung IôI không cô gang dI Iim nha Ianh dao Cap dô S
(hay baI cu dIeu gi Iuong Iu) Irong cuôc nghIen cuu nay,
nhung du IIeu IhaI IhuyeI phuc. Day Ia nhung keI Iuan
Iu Ihuc Ie, chu không phaI do Iy IhuyeI Iao ra.
Š Nha Ia nh da o Ca p dô S Ihe hIe n mô I su ca n cu nhu
nguoI Iao dông IhaI su, nhu hinh anh môI chu ngua cay
Ihay vi ngua bIeu dIen.
Š Nha Ianh dao Cap dô S nhin ra cua sô va cho rang su
Ihanh công Ia do cac yeu Iô không Ihuôc ban Ihan ho.
Nhung khI moI vIec không duoc nhu y, ho IaI nhin vao
guong va Iu Ira ch minh, nha n Ia nh mo I Ira ch nhIe m.
Nhu ng vI Tô ng gIa m dô c dô I Iro ng Ihuo ng Ia m dIe u nguo c
IaI – ho nhin vao guong de ghI nhan công Iao cua minh
dong gop vao su Ihanh công, nhung IaI nhin ra cua sô
khI can dô IôI cho nhung keI qua không nhu y.
Š MôI Irong nhung khuynh huong dang Io ngaI Irong IhoI
gIan gan day Ia vIec chon Iua (nhaI Ia Iu cac Ihanh vIen
HôI dông quan IrI) nhung nhan vaI dIeu hanh nôI IIeng,
choI sang, va IoaI bo cac nha Ianh dao Cap dô S IIem
nang.
Š TôI IIn rang co nhIeu nha Ianh dao Cap dô S IIem nang
dang sông quanh chung Ia, chí can chung Ia bIeI minh
dang Iim ca I gi, va nhIe u nguo I Irong sô na y co IIe m
nang phaI IrIen Ien Cap dô S.
TU TÖ T DÍ N VÏ DA I
80
PHU LUC
81
moI, chIen Iuoc moI, rôI sau do Ia Iim ra nhung nguoI dông
dIeu va daI ho vao huong dI moI nay.
DIeu chung IôI Iim ra hoan Ioan nguoc IaI.
VIec dau IIen nhung nha Ianh dao khoI xuong qua Irinh
chuyen dôI Iu IôI den vï daI Iam không phaI Ia dInh huong
xem se IaI chuyen xe buyI dI dau rôI keu goI moI nguoI Ien
xe. Không, dau IIen ho Iim cho dung nguoI de moI Ien xe
(va mo I nhu ng nguo I không phu ho p xuô ng xe), rô I mo I
nghï xem se IaI chIec xe dI dau. Ho se noI daI IoaI nhu:
“Nghe nay, IôI IhaI su không bIeI se IaI chIec xe dI dau.
Nhung IôI bIeI chac Ihe nay: Neu chung IôI moI duoc dung
nguoI Ien Iren xe, môI nguoI ngôI dung chô cua minh, va
dua nhung nguoI không phu hop xuông xe, Iuc do chung
IôI se bIeI cach dua no den môI noI IuyeI voI.”
Nhung nha Ianh dao nhay voI hIeu raI ro ba dIeu don
gIan. Thu nhaI, neu ban baI dau voI “aI”, rôI moI IoI “caI
gi”, ban se de dang Ihích nghI voI môI Iruong Ihay dôI. Neu
nguoI Ia Iham gIa vao chuyen xe chí vi chuyen no dang dI
den dau, Ihi chuyen gi se xay ra neu ban dI duoc 10 cay
sô Ihi ba n Ia I muô n dô I huo ng7 Lu c do ba n ga p ra c rô I
ngay. Nhung neu nguoI Ia Ien xe vi quan Iam den nhung
nguoI cung co maI Iren do, Ihi se de dang dôI huong: “Nay
nhe, IôI Ieo Ien chuyen xe nay vi nhung nguoI co maI o day,
neu chung Ia can phaI dôI huong moI Ihanh công, Ihi cung
duoc IhôI.” Thu haI, neu ban chon dung nguoI Iren xe, se
không co vIec phaI Ihuc day hay quan Iy con nguoI. MôI
nguoI phu hop không can duoc quan Iy chaI che hay Ihuc
da y, ho se Iu ca m Iha y IhôI Ihu c bo I mô I dô ng Iu c ben
CHUONG BA
CON NGUO I DI TRUO C ·
CÖNG VIÍ C THLO SAU
Se co nhung Iuc chung IôI không Ihe doI aI duoc.
Nao, bay gIo ban phaI quyeI dInh o yen Iren xe hay xuông xe.
· KLN KLSLY
Trong Ia c pha m The Electric Kool-Aid Acid Test
cu a Tom WoIIe
60
KhI chung IôI baI dau cuôc nghIen cuu, chung IôI nhung
Iuong minh se phaI hIen ra buoc dau IIen de dua môI công
Iy Iu IôI den vï daI Ia phaI de ra huong dI moI, Iam nhin
QUA TRINH XÂY DUNG NÍN TANG
Q
U
A

T
R
I
N
H

D
Ö
T

P
H
A

Kha nang Ia nh
da o ca p dô S
Con nguo i di Iruo c -
công vie c Iheo sau
Dô I ma I su Iha I
phu phang
Kha I nIe m
con nhím
Van ho a
ky Iua I
Ba n da p
công nghe
CON NGUO I KY LUÂ T TU TUONG KY LUÂT HA NH DÖ NG KY LUÂ T
TU TÖ T DÍ N VÏ DA I
82
PHU LUC
83
duoI IhI Iruong chung S9º, nhung WeIIs Iargo IaI cao hon
IhI Iruong gap 3 Ian.
63
CarI ReIchardI, nguoI Ien nhan chuc Tông gIam dôc nam
1983, cho rang Ihanh công cua ngan hang phan Ion Ia nho
vao dôI ngu nhan vIen ông duoc Ihua huong Iu CooIey.
64
KhI CarI ReIchardI dua ra danh sach nhung nguoI da Iham
gIa dôI ngu Ianh dao WeIIs Iargo duoI IhoI ông, chung IôI
không khoI choang vang. Hau nhu IaI ca moI nguoI gIo da
Iro Ihanh Tông gIam dôc môI công Iy Ion: BIII AIdInger Ia
Tông gIam dôc HousehoId IInance, |ack GrundhoIer Ia Tông
gIam dôc U.S. Bancorp, Irank Newman Ia Tông gIam dôc
Bankers TrusI, RIchard Rosenberg Ia Tông gIam dôc Bank
oI AmerIca, Bob |oss Ia Tông gIam dôc WesIpac BankIng
(mô I Irong nhu ng ngan ha ng Io n Ia I U c) va sau na y Ia
Truo ng khoa KInh Ie Sau Da I ho c (GraduaIe SchooI oI
BusIness) Ia I Da I ho c SIanIord – day cha c không pha I Ia
môI dôI Ianh dao baI ky. Arjay MIIIer, môI Ihanh vIen HôI
dông quan IrI cua WeIIs Iargo suôI 17 nam, cho chung IôI
bIeI dôI ngu Ianh dao o WeIIs Iargo Iam ông nho den nhom
“WhIz KIds” danh IIe ng da duo c Iuye n va o công Iy Iord
Irong nhung nam cuôI Ihap nIen 1940 (ma MIIIer cung Ia
mô I Iha nh vIen, sau na y Iro Iha nh chu IIch cu a Iord).
6S
Phuong phap cua WeIIs Iargo raI don gIan: Ban Ihue nhung
nguoI gIoI nhaI, ban huan Iuyen ho Ihanh nhung nha Ianh
dao gIoI nhaI Irong nganh, va ban chap nhan se co nguoI
ra dI de Iro Ihanh Tông gIam dôc nhung công Iy khac.
66
Bank oI AmerIca IaI chon môI phuong phap khac. Trong
khI DIck CooIey IIen Iuc Iuyen nhung nguoI gIoI nhaI ma
Irong phaI daI keI qua IôI nhaI va dong gop môI phan Iao
nen su vï da I. Thu ba, ne u ba n chí co Irong Iay nhu ng
nguoI không phu hop, Ihi cho du ban co Iim dung huong
dI, ban cung không co môI công Iy vï daI. Tam nhin vï daI
ma không co nhung con nguoI vï daI cung Iro nen vô nghïa.
Ha y nhin va o Iruo ng ho p WeIIs Iargo. WeIIs Iargo ba I
da u gIaI doa n 1S nam da I hIe u sua I phI Ihuo ng Iu nam
1983, nhung ne n Ia ng cu a su Ihay dô I na y pha I Iính Iu
Iha p nIen 1970, khI Tô ng gIa m dô c Iu c ba y gIo Ia DIck
CooIey khoI dau IhIeI Iap môI Irong nhung dôI ngu Ianh
dao day IaI nang Irong nganh (nha dau Iu Warren BuIIeII
cho rang ho Ia dôI ngu gIoI nhaI).
61
CooIey IIen doan nganh
kInh doanh ngan hang se dI den nhung Ihay dôI Ion, nhung
ông không Io ra ve minh bIeI duoc hinh Ihuc Ihay dôI Ia gi.
Vi vay Ihay vi ngôI soan ra chIen Iuoc dôI dau voI Ihay dôI,
ông va Chu IIch HôI dông quan IrI LrnIe ArbuckIe Iap Irung
vao vIec dua “môI dong chay IaI nang không ngung” vao
Irong huye I ma ch cu a công Iy. Ho Ihue nhu ng nguo I xua I
chu ng ba I cu Iu c na o, ba I cu o dau ho Iim Iha y ma không
ca n bIe I se da I nhu ng nguo I na y va o Ia m công vIe c cu Ihe
na o. Öng no I: “Do Ia ca ch ba n xay du ng Iuong IaI. Ne u IôI
không du Ihông mInh de nhin Iha y nhu ng Ihay dô I sa p de n,
ho se gIu p chu ng IôI. Va ho se du IInh dô ng de gIa I quye I.”
62
Phuong phap cua CooIey Ihe hIen day Ia môI IoI IIen IrI.
Không aI co Ihe du doan duoc nhung bIen dôI mang IaI do
IuaI Ie Ihay dôI. Nhung khI nhung Ihay dôI dIen ra, không
môI ngan hang nao gIaI quyeI hay bang WeIIs Iargo. Vao
Iho I dIe m na y, nga nh kInh doanh ngan ha ng ro I xuô ng
TU TÖ T DÍ N VÏ DA I
84
PHU LUC
8S
vI Iuong kem IaI Bank oI AmerIca IaI ngôI doI IInh Iren. Sam
ArmacosI, nguoI ‘duoc’ Ihua huong dôI ngu kem nay, da
mô Ia môI Iruong quan Iy IaI day: “Sau may cuôc hop Ianh
dao dau IIen, IôI Ihuong cam gIac raI chan nan. TôI chang
nhung không Ihay aI phan dôI, ma IôI cung chang Ihay aI
co y kIen binh Iuan gi. Ho ngôI nhu phông xem gIo IhôI
chIe u na o.”
68
MôI vI Ianh dao da ve huu cua Bank oI AmerIca da goI
nhung vI Ianh dao cap cao Irong nhung nam 1970 Ia “NguoI
Nhua”, da duoc huan Iuyen cach Im Iang Iuan Iheo chí IhI
cua vI Tông gIam dôc quyen Iuc.
69
Sau nay, khI da Ihua Iô
hon 1 Iy dôIa Irong nhung nam gIua Ihap nIen 1980, Bank
oI AmerIca moI Iuyen môI doan nhung Iuong gIoI de vuc
day ngan hang. Va ho dI dau de Iim nhung vI Iuong gIoI
nay7 Ngay chính WeIIs Iargo. Su IhaI Ia Bank oI AmerIca
Iuyen qua nhIeu vI Ianh dao cua WeIIs Iargo den nôI Irong
gIaI doan chuyen dôI nay nhan vIen Iu nhan ho Ia WeIIs oI
AmerIca.
70
Nho vay ma Bank oI AmerIca da baI dau Ieo Ien
da n da n, nhung cu ng da qua muô n. Tu nam 1973 de n
1998, Irong khI WeIIs Iargo dI qua gIaI doan chuan bI va
daI nhung Ihanh Iuu dang ne, IoI nhuan cô phIeu Iích Iuy
cu a Bank oI AmerIca da Iha m chí không ba ng duo c IhI
Iruo ng chung.
Co Ihe ba n dang nghï: “Do chí Ia qua n IrI gIo I – vIe c
Iuyen dung nguoI vao Iam vIec. Co gi Ia dau7” O môI muc
dô nao do, chung IôI phaI dông y voI ban; day chang qua
Ia cach quan IrI gIoI Iheo kIeu cô dIen. Nhung co haI dIeu
Iam cho cac công Iy nhay voI nay khac bIeI.
ông co Ihe, Bank oI AmerIca, Iheo IoI quyen sach Breaking
the Bank, Ia I Iheo duô I mô I mô hinh “Iuo ng ye u, Iính
ma nh”.
67
Ne u ba n cho n nhu ng vI Iuo ng ma nh va o nhu ng
vI Irí Irong yeu, Ihi nhung nguoI canh Iranh se bo dI heI.
Nhung neu ban cho nhung vI Iuong kem, nhung nguoI gIu
chô nhIeu hon Ia nguoI Ianh dao co nang Iuc, Ihi co nhIeu
kha nang nhung nguoI Iính se o IaI Iau hon.
Mô hinh nay Iao ra môI môI Iruong raI khac so voI WeIIs
Iargo. Trong khI dô I ngu Ia I WeIIs Iargo hoa I dô ng nhu
môI dôI ngu dông deu, cac Ihanh vIen ngang hang nhau
Iranh Iuan nay Iua de Iim ra cau Ira IoI IôI nhaI, Ihi nhung
WELLS lARGO VA BANK Ol AMERlCA
GIa IrI Iích Iu y cu a 1 USD da u Iu
1·1·1973 – 1·1·1998
Tho I dIe m chuye n dô I cu a WeIIs Iargo
ThI
Iruo ng
chung:
S19,86
WeIIs Iargo:
S74,47
Bank oI AmerIca:
S1S,60
TU TÖ T DÍ N VÏ DA I
86
PHU LUC
87
Ihe, ban nen xuông xe ngay, ngay Iuc nay.
72
MôI gIam dôc
moI vua bo ca cuôc doI va su nghIep de vao Iam o IannIe
Mae da den gap MaxweII va noI: “TôI da nghe ông noI raI
ky, va IôI không muôn sông Ihe nay.” The Ia ông nay bo
công Iy ve Iam IaI chô cu.
73
CuôI cung, muoI bôn Irong sô
haI muoI sau gIam dôc da roI bo công Iy, va duoc Ihay Ihe
ba ng nhu ng vI gIa m dô c gIo I nha I, nha y be n nha I, sIeng
nang nhaI Irong Ioan gIoI IaI chính.
74
Cung môI IIeu chuan
na y da duo c a p du ng Iu Iren xuô ng duo I Irong Ioa n bô
IannIe Mae, cac vI gIam dôc cac cap Ihay mau nhan vIen
va Iao ap Iuc cho nhau, khIen cho Ií Ie nghí vIec raI cao do
nhIeu nguoI không chIu duoc su chí Irích.
7S
MôI Ihanh vIen
Ianh dao cap cao cho bIeI: “Chung IôI co môI cau noI voI
nhau ‘Anh không Ihe gIa Iao duoc o IannIe Mae’. Hoac Ia
anh bIeI raI ro công vIec cua minh hoac không, va neu anh
không bIe I, Ihi anh se bI cho ra ria.”
76
Ca haI công Iy WeIIs Iargo va IannIe Mae deu Ihe hIen
y Iuong dua van de con nguoI dI Iruoc van de công vIec,
Iruoc Iam nhin, Iruoc chIen Iuoc, Iruoc chIen IhuaI, Iruoc Iô
chu c công Iy, Iruo c công nghe . DIck CooIey va DavId MaxweII,
ca haI deu Ia ví du cho kha nang Ianh dao Cap dô S khI ho
phaI bIeu: “TôI không bIeI chung IôI se dua công Iy ve dau,
nhung IôI bIeI rang neu IôI baI dau voI nhung con nguoI
Ihích hop, daI cho ho nhung cau hoI Ihích hop, va dan daI
ho vao nhung cuôc Iranh Iuan nay Iua, chung IôI se Iim ra
duoc cach dua công Iy nay Ihanh vï daI.”
bo ran¿ ma no|, tron¿ täm cua cHucn¿ nay kHôn¿ pHa| |a ve cacH
täp Hcp môt nHom n¿uc| tH|cH Hcp, d|eu nay kHôn¿ co ¿| mc| |a.
1ron¿ täm |a däu t|en pHa| t|m ducc n¿uc| tH|cH Hcp |va |oa| bo
n¿uc| kHôn¿ pHu Hcpì trucc kH| d|nH Hucn¿ se d| ve däu. D|em
cH|nH tHu Ha| |a muc dô cucn¿ quyet dua ra cac quyet d|nH nHän
su de dua côn¿ ty tu tôt den v| da|.
Y Iuong “con nguoI dI Iruoc” Ia môI y Iuong don gIan de
hIeu, nhung... kho Ihuc hIen, va hau heI moI nguoI không
Iam IôI. NoI Ihi de – chu Irong con nguoI, nhung Ihu hoI co
bao nhIeu nguoI co duoc ky IuaI nhu DavId MaxweII, quyeI
dInh không phaI IrIen chIen Iuoc cho den khI Iim duoc du
nguoI Ihích hop, mac du môI ngay hoaI dông công Iy Ihua
Iô 1 IrIeu dôIa công Ihem sô no S6 Ií dôIa7 KhI MaxweII Iro
Ihanh Tông gIam dôc IannIe Mae Irong nhung ngay den IôI
nhaI, HôI dông quan IrI raI mong muôn bIeI ông se cuu
công Iy bang cach nao. Mac du ap Iuc phaI hanh dông Ia
raI Ion, phaI Iam dIeu gi do IhaI Io Ion, nam Iay banh IaI
va baI dau IaI, nhung MaxweII van uu IIen Iap Irung vao
vIe c Iim nguo I phu ho p cho nho m Ia nh da o cu a IannIe
Mae. Hanh dông dau IIen cua ông Ia phong van IaI ca cac
nha quan Iy. Öng moI ho ngôI va noI: “Thu Ihach nay se raI
kho khan. TôI muôn noI cho anh bIeI rang công vIec sap IoI
doI hoI raI khaI khe. Neu anh nghï minh se không phu hop
voI ap Iuc moI cua công vIec Ihi cung chang sao. Không aI
Irach moc anh vi dIeu nay ca.”
71
MaxweII noI ro rang chí co chô cho nhung nguoI hang A
san sang bo công suc A+, va neu ban không san Iong nhu
TU TÖ T DÍ N VÏ DA I
88
PHU LUC
89
kInh doanh, da phaI IrIen Iu haI cua IIem nho o WIImIngIon,
DeIaware, Ihanh môI de che IIem Ihuôc Iay voI hon 1.000
IIem IraI khap vung dông nam nuoc My. Den cuôI Ihap nIen
1970, doanh Ihu cua Lckerd da ngang bang WaIgreens, va
co ve nhu Lckerd dang IIen den gIanh vI Irí công Iy vï daI
nhaI nganh. Nhung dung Iuc do, |ack Lckerd roI bo công
Iy de Iheo duôI dam me chính IrI, chay dua chuc Ihuong
nghI sï va Iham gIa va o chính quye n Iô ng Ihô ng Iord o
WashIngIon. Không co n duo c da n da I bo I Ia I nang cu a
Lckerd, công Iy baI dau xuông dôc, va cuôI cung bI |. C.
Penny mua Ia I.
77
KHÔNG PHA l LA “MÔ T THlËN TA l,
VA N NGUO l GlU P VlË C”
Khac voI nhung công Iy nhay voI xay dung nhung dôI
ngu Ianh dao manh va sau sac, raI nhIeu công Iy dôI Irong
dI Iheo mô hinh “môI IhIen IaI, van nguoI gIup vIec”. Trong
mô hinh nay, công Iy Ia môI be phong phô dIen IaI nang
ca nhan xua I chu ng. Trong nhu ng Iruo ng ho p na y, mô I
IhIen IaI Iren cao – dông Iuc chính Ihuc day Ihanh công cua
công Iy – Ia môI IaI san vï daI, voI dIeu kIen... IhIen IaI van
o IaI voI công Iy. Nhung IhIen IaI nay íI khI Iao dung môI
dôI ngu Ianh dao IuyeI voI, vi Iy do don gIan Ia ho không
can, ma cung không muôn. Neu ban Ia môI IhIen IaI, ban
không can môI dôI ngu Ianh dao gIoI nhu cua WeIIs Iargo,
co Ihe Iu Ioa sang o noI khac. Không, ban chí can môI doan
quan Iính gIoI de Ihuc hIen nhung y Iuong vï daI cua ban.
Tuy nhIen, khI IhIen IaI ra dI, nhung nguoI gIup vIec Iro
nen Iac Iong. Hoac Ie hon, ho cô gang baI chuoc nguoI IIen
nhIem bang nhung quyeI dInh Io IaI, manh me (cô gang
hanh dông nhu môI IhIen IaI, du ban Ihan không phaI Ia
IhIen IaI), va mang IaI nhung keI qua không nhu y.
Lckerd CorporaIIon da pha I chIu ha u qua do mô I nha
Ianh dao co kha nang IhIen phu Iim ra vIec phaI Iam nhung
IaI không co kha nang Iap hop nhung nguoI Ihích hop vao
Irong nhom dIeu hanh. |ack Lrkerd, duoc IroI phu môI suc
sông ca nhan manh IIeI (ông da van dông Iranh cu Ihông
dôc bang IIorIda khI dang dIeu hanh công Iy) va môI IaI
nang bam sInh nhin Ihay Ihông IIn IhI Iruong va cac co hôI


THlËN TAl
VA VA N NGUO l GlU P VlË C
(Công Iy dô I Iro ng)
Nha la nh da o Cä p dô 4
Công vie c di Iruo c
Dua ra Ia m nhin se huo ng ve dau.
ThIe I Ia p Iô Irinh cho chuye n xe.
Con nguo i Iheo sau
Tuye n du ng mô I nho m nhu ng
“nguo I gIu p vIe c” co nang Iu c cao
de bIe n Ia m nhin Iha nh hIe n Ihu c.
CÂP ÐÔ 5 + CÔNG SU
(Công Iy nha y vo I)
Nha la nh da o Cä p dô 5
Con nguo i di Iruo c
Tuye n du ng nguo I Ien xe
ThIe I Ia p mô I nho m dIe u ha nh
vï da I.
Công vie c Iheo sau
Mô I khI ba n da co du ng nguo I,
ha y nghï ra con duo ng Iô I nha I
dI de n vï da I.
TU TÖ T DÍ N VÏ DA I
90
PHU LUC
91
Su khac bIeI gIua |ack Lckerd va Cork WaIgreen IhaI qua
ro. Trong khI |ack Lckerd Ia môI IhIen IaI Irong vIec chon
mua IaI nhung cua IIem Ihuôc Iay, Cork WaIgreen IaI Ia môI
IhIen IaI Irong vIec chon dung nguoI de Iuyen dung.
78
Trong
khI |ack Lrkerd co IaI nhin ra IIem nao nen nam Irong khu
vuc nao, Cork WaIgreen IaI co IaI nhin Ihay nguoI nao nen
gIu chuc vu nao. Trong khI |ack Lckerd da saI Iam Irong
môI quyeI dInh quan Irong nhaI dôI voI nha Ianh dao – Iim
ra nguoI ke nhIem – Ihi Cork WaIgreen da phaI IrIen duoc
nhIeu ung cu vIen sang gIa va chon duoc nguoI ke nhIem
IuyeI voI, nguoI co kha nang chung mInh minh con gIoI hon
ca Cork.
79
Trong khI |ack Lckerd không co môI nhom dIeu
hanh nao, Cork WaIgreen da IhIeI Iap môI nhom dIeu hanh
gIoI nhaI Irong nganh. Trong khI co che huong dan hoaI
dông cua chIen Iuoc cua Lckerd CorporaIIon nam Irong dau
|ack Lckerd, IhI co che hoaI dông chIen Iuoc cua WaIgreens
dua vao su dôI IhoaI Irong nhom va chIa se Ihông IIn gIua
cac Ihanh vIen Irong nhom dIeu hanh.
Mô hinh “môI IhIen IaI van nguoI gIup vIec” dac bIeI phô
bIe n Irong ca c công Iy nga n nga y. Mô I Iruo ng ho p dIe n
hinh Ia ve mô I nguo I duo c bIe I de n nhu mô I “Nhan su”
Irong kInh doanh: Henry SIngIeIon cua TeIedyne. SIngIeIon
Ion Ien Iren môI Irang IraI o Texas; IuôI Iho ông Iuôn mo
uoc Ion Ien Iro Ihanh môI Ihuong gIa vï daI Iheo hinh mau
chu nghïa ca nhan IôI IhoI. Sau khI IôI nghIep TIen sï IaI
DaI hoc MIT, ông da Ihanh Iap công Iy TeIedyne.
80
TeIedyne
co gôc Iu IIeng Hy Lap co nghïa Ia “suc manh Iu xa”, môI
caI Ien raI phu hop, cung nhu suc manh Irung Iam gan keI
ca môI Iap doan IraI rông chính Ia Henry SIngIeIon.
TELEDYNE CORPORATlON
Truo ng ho p kInh dIe n “ThIen Ia I vo I va n nguo I gIu p vIe c”
GIa IrI Iích Iu y so vo I IhI Iruo ng chung
1·1·1967 – 1·1·1996
GIa Iang duo I quye n
dIeu hanh cua IhIen IaI
Henry SIngIeIon
Ke I Ihu c gIaI doa n
SIngIeIon
SuI gIam
sau khI
IhIen Ia I
ra dI
Nho va o vIe c sa I nha p, SIngIeIon xay du ng Iu mô I xí
nghIep nho Ihanh môI công Iy dung hang 293 Iren danh
sa ch Fortune 500 Irong vong sau nam.
81
Trong vong muoI
nam, ông da hoa n Ia I hon 100 vu sa I nha p, cuô I cu ng
Ihanh Iap môI Iap doan dan IraI voI hon 130 Irung Iam
sInh IoI, cung cap Iu kIm IoaI hIem den bao hIem.
82
Ky Ia
Ihay, ca môI he Ihông Iam vIec Iron Iru, Irong do SIngIeIon
dong vaI Iro chaI keo keI dính cac bô phan dI chuyen IaI voI
nhau. Co Ian ông phaI bIeu: “TôI dInh nghïa công vIec cua
minh nhu Ia co quyen Iu do Iam dIeu gi minh cho rang IôI
nhaI cho công Iy baI cu Iuc nao.”
83
Mô I ba I ba o Iren Ia p chí
Forbes nam 1978 da vIeI: “SIngIeIon se không nhan duoc
ba I cu gIa I khIem Iô n na o, nhung co aI không ne phu c
TU TÖ T DÍ N VÏ DA I
92
PHU LUC
93
Ihuong phaI dong môI vaI Iro chính Irong vIec dua công Iy
Iu IôI den vï daI. Duong nhu dIeu nay Ia duong nhIen, vi
co Ihe con cach nao khac saI khIen duoc nguoI khac Iam
dung vIec de daI keI qua cao7
RôI cuôc, chung IôI da hoan Ioan saI Iam Irong van de
na y.
CHun¿ tô| kHôn¿ t|m tHäy môt ||en ket nHät quan nao ¿|ua cHe dô
|ucn¿ tHucn¿ cHo |anH dao va qua tr|nH d| tu tôt den v| da|. Cac
du ||eu tHu tHäp ducc kHôn¿ du de ket |uän ràn¿ cäu truc |ucn¿
tHucn¿ cua |anH dao |a môt yeu tô don bäy tron¿ v|ec dua côn¿
ty tu tôt den v| da|.
Chu ng IôI da nh nhIe u Iua n de nha p du IIe u ve Iuong
Ihuong Iu cac ban bao cao uy nhIem va Ihuc hIen 112 cuôc
phan Iích rIeng bIeI de Iim ra môI khuôn mau hay môI IIen
he. Chung IôI xem xeI IaI ca moI Ihu co Ihe dInh Iuong
danh cho nhom nam nha Ianh dao cao cap nhaI – IIen maI
hay cô phIeu, che dô khen Ihuong ngan han hay daI han,
Iuong can ban hay IIen Ihuong, v.v... MôI vaI công Iy chu
yeu dung cô phIeu; môI sô IaI không. MôI sô công Iy Ira
Iuong raI cao, môI sô khac IaI không. MôI sô IaI dung den
che dô Ihuong, môI sô IaI không. Quan Irong hon, khI chung
IôI phan Iích ca ch Ihu c Ira Iuong Ihuo ng cho Ia nh da o
Iuong ung voI cac công Iy dôI Irong, chung IôI không Iim
Iha y mô I su kha c nhau nha I qua n gIu a vIe c su du ng cô
phIeu, hay Iuong cao, hay IIen Ihuong, hay che dô Ihuong
da I ha n. DIe m kha c bIe I quan Iro ng duy nha I chu ng IôI
Ihanh Iích Iay Iung cua ông7” SIngIeIon IIep Iuc dIeu hanh
công Iy cho den khI ông buoc qua IuôI 70, không he nghIem
Iuc nghï den vIec nhuong IaI cho nguoI ke nhIem. TaI sao
phaI Io Iang den van de ke nhIem khI Irong Iam cua IaI ca
moI vIec Ia Iao ra môI caI nen Iôn vInh IaI nang sIeu pham
cua ban7 BaI bao da vIeI IIep: “Neu Irong Ioan bô buc Iranh
nay co dIem khIem khuyeI nao, Ihi do chính Ia vIec TeIedyne
không phaI Ia môI he Ihông ma Ia su phan chIeu ky IuaI
cua môI nguoI duy nhaI.”
84
Va day chính Ia mô I khuye I dIe m che I nguo I. Mô I khI
SIngIeIon Iu bo vIe c dIe u ha nh ha ng nga y va o gIu a Iha p
nIen 1980, Ioa n bô Ia p doa n ro I ra c da su p dô . Tu cuô I
nam 1986 cho de n Iu c sa I nha p vo I AIIegheny va o nam
199S, IoI nhuan cô phIeu Iích Iuy cua TeIedyne da roI xuông
66º duoI muc IhI Iruong. SIngIeIon da daI duoc gIac mo
Iuô I Iho Iro Iha nh mô I Ihuong gIa vï da I, nhung ông da
hoan Ioan IhaI baI Irong vIec xay dung môI công Iy vï daI.
VÂ N ÐË QUAN TRO NG LA ANH TRA LUONG
CHO Al, KHÔNG PHA l TRA BÃ NG CA CH NA O
Chung IôI cu Iuong se Iim Ihay du IIeu cho Ihay he Ihông
Iuong Ihuong, nhaI Ia dôI voI cap dIeu hanh, co môI quan
he maI IhIeI voI vIec nhay voI Iu IôI den vï daI. Chung IôI
nghï, voI bao nhIeu su chu y dôn vao che dô Iuong Ihuong
cho Ianh dao, Iu vIec chuyen sang Ira Iuong bang co hôI
mua cô phIeu den cac goI IIen Ihuong không Iô nay da Iro
Ihanh Ihông Ie, chac chan sô IIen hay cach Ihuc Ira Iuong
TU TÖ T DÍ N VÏ DA I
94
PHU LUC
9S
Vän¿, cHe dô dôn¿ v|en va |ucn¿ tHucn¿ |a quan tron¿, nHun¿ v|
nHun¿ |y do rät kHac dô| vc| cac côn¿ ty nHay vot. luc d|cH cua
cHe dô |ucn¿ tHucn¿ kHôn¿ pHa| |a de co ducc cac HanH v| tH|cH
Hcp tu nHun¿ n¿uc| kHôn¿ pHu Hcp, ma |a de dua ducc nHun¿
n¿uc| tH|cH Hcp |en cHuyen xe n¿ay tu däu, va ¿|u Ho |a| tren xe
sau do.
Chung IôI không Ihe xem xeI ky hon che dô Iuong Ihuong
cua cac Ianh dao cap Irung, vi không co du IIeu duoc he
Ihông hoa nhu cac ban bao cao uy quyen danh cho Ianh
dao cap cao. Tuy nhIen, cac dan chung Iu cac nguôn Ihông
IIn, baI bao deu cho Ihay nguyen Iy nay dung voI moI cap
Irong công Iy.
86
MôI dan chung sInh dông Ia Nucor. Nucor xay dung Ioan
bô he Ihô ng du a Iren y Iuo ng ra ng ba n co Ihe da y cho
nguoI nông dan cach san xuaI Ihep, nhung ban không Ihe
day phong cach Iam vIec kIeu nông dan cho nhung nguoI
ngay Iu dau không co nhung duc Iính nay. Vi vay, Ihay vi
Ihanh Iap cac nha may IaI cac khu vuc san xuaI Ihep Iruyen
Ihông nhu PIIIsburgh hay Gary, ho xay dung nha may IaI
nhung noI nhu CrawIordsvIIIe, IndIanna; NorIoIk, Nebraska,
PIymouIh, UIah. Nhung noI nay co nhIeu nông dan, nhung
nguoI dI ngu som, day Iu IInh mo, va baI Iay ngay vao Iam
vIec, không chuI mau me. Nhung cau noI nhu “PhaI vaI sua
bo IhôI”, “PhaI cay xong bôn muoI mau o phía bac Iruoc
buôI Irua” da duoc chuyen Ihanh “PhaI cuôn may Iam Ihep
IaI”, va “PhaI duc xong bôn muoI Ian Iruoc bua Irua”. Nucor
da IoaI bo nhung aI không co duoc IhaI dô Iam vIec Iuong
nhan Ihay Ia Iông công sô IIen Ihuong Irong vong 10 nam
sau IhoI dIem nhay voI ma nhung nha Ianh dao công Iy
nhay voI nhan duoc co hoI íI hon so voI nhung nguoI dông
chu c Ia I ca c công Iy dô I Iro ng Iu c na y va n chí Ia nhu ng
công Iy Iam Ihuong.
8S
DIe u na y không co nghïa Ia che dô Iuong Ihuo ng cho
Ianh dao Ia không IIen quan. Ban phaI dôI xu hop Iinh hop
Iy (IôI không nghï Ia ca c ông CoIman MockIer, DavId MaxweII,
hay DarwIn SmIIh IaI chap nhan Iam vIec không công), va
ro rang cac công Iy nhay voI cung da Iính den dIeu nay.
Nhung môI khI ban da IhIeI Iap duoc môI he Ihông hop Iy
Ihi che dô Iuong Ihuong cho Ianh dao không con Ia môI
bIen sô quan Irong Irong vIec dua công Iy Iu IôI den vï daI.
Vi sao Ia I nhu Ihe 7 Don gIa n vi day Ia mô I ca ch nhin
khac ve nguyen Iy “con nguoI dI Iruoc”: Van de không phaI
Ia ban Ira Iuong Ianh dao nhu Ihe nao, ma van de Iruoc
IIen Ia nha Ia nh da o na o duo c Ira Iuong. Ne u ba n cho n
dung nguoI Ianh dao Iren “chuyen xe kInh doanh” cua ban,
ho se Iam IaI ca moI Ihu Irong quyen han de xay dung môI
công Iy vï daI, không phaI vi nhung gi ho se nhan duoc, ma
chí don gIan vi ho không Ihe nghï minh chap nhan dIeu gi
kem hon. Cac gIa IrI sông cua ho buôc ho phaI xay dung
su xuaI sac, va ban không Ihe Ihay dôI dIeu nay bang môI
che dô Iuong Ihuong, cung gIông nhu ban không Ihe buôc
ho phaI Iho hay nín Iho vay! Cac công Iy nhay voI hIeu môI
su IhaI don gIan: NguoI duoc chon dung se Iam nhung vIec
can IhIeI va mang IaI keI qua IôI nhaI ho co Ihe, baI ke che
dô Iuong Ihuong.
TU TÖ T DÍ N VÏ DA I
96
PHU LUC
97
Truong hop cua Nucor gIaI Ihích ro môI dIem vô cung
quan Irong. Trong vIec danh gIa “con nguoI phu hop” cac
công Iy nhay voI daI Irong Iam Ien cac Iính cach ca nhan
nhIe u hon Ia Irinh dô ho c va n, ky nang Ihu c du ng, kIe n
Ihuc chuyen môn hay kInh nghIem Iam vIec. DIeu nay không
co nghïa Ia kIe n Ihu c hay ky nang Ia không quan Iro ng,
nhung ho xem nhung dIeu nay co Ihe Iích Iuy duoc, Irong
khI do nhung yeu Iô nhu ca Iính, IInh Ihan Iam vIec, kha
nang suy Iuan, quyeI Iam hoan Ihanh muc IIeu, va cac gIa
IrI sông khac Ia nhung yeu Iô da an sau vao con nguoI.
Dave NasseI, pho chu IIch phu Ira ch dô I ngoa I công Iy
PIIney Bowes da noI:
TôI Iung gIa nhap Ihuy quan Iuc chIen, noI raI duoc ca
ngoI Irong vIec bôI duong gIa IrI con nguoI. Nhung do
không phaI Ia cach ho hoaI dông. Thuy quan Iuc chIen
chí Iuyen nhung nguoI chIa se cung nhung gIa IrI, sau
do huan Iuyen ho daI duoc su menh cua Iô chuc. Chung
IôI ap dung cung môI nguyen Iy IaI PIIney Bowes. Công
Iy chung IôI co nhung nguoI muôn Iam dIeu dung hon
baI cu công Iy nao khac. Chung IôI không chí quan Iam
den kInh nghIem Iam vIec. Chung IôI muôn bIeI: Ho Ia
aI7 TaI sao ho IaI nhu Ihe7 Chung IôI Iim hIeu ho Ia aI
ba ng ca ch ho I ho vi sao ho co nhu ng quye I dInh cho
rIeng ho Irong cuô c sô ng. Cau Ira Io I cu a ho se cho
chung IôI bIeI gIa IrI dích Ihuc cua ho Ia gi.
92
MôI vI Ianh dao nhay voI da Iung noI nhung quyeI dInh
Iuye n nguo I du ng da n cu a ông Ihuo ng da nh cho nhu ng
Iu, va Irong nam dau IIen, Ií Ie bo vIec Ien den S0º, nhung
sau do Ií Ie nay xuông raI Ihap khI chí con IaI nhung con
nguoI Ihích hop voI công vIec ve Iau daI.
87
De Iuyen va gIu chan nhung nguoI Iho gIoI nhaI, Nucor
Ira Iuong cho cac công nhan Ihep cao hon baI cu công Iy
Ihe p na o Iren Ihe gIo I. Nhung ho IhIe I Ia p he Ihô ng Ira
Iuong dua Iren co che Ihuong Iheo nhom mang Iính canh
Iranh cao, Irong do S0º sô IIen công nhan Ianh duoc Iuy
Ihuôc vao nang suaI cua nhom gôm khoang 20·40 nguoI.
88
Cac Ihanh vIen Irong nhom Ihuong den so Iam Iruoc 30
phuI de sap xep dung cu va san sang baI Iay vao Iam ngay
khI IIe ng chuông ba o gIao ca ba I da u.
89
Mô I vI Ia nh da o
Irong Nucor cho bIeI: “Chung IôI co môI dôI ngu công nhan
Ihep sIeng nang nhaI Iren Ihe gIoI. Chung IôI Ihue S nguoI,
baI ho Iam vIec bang 10 nguoI, va Ira Iuong bang 8 nguoI.”
90
He Ihông nay o Nucor không co y dInh bIen nhung con
nguoI IuoI bIeng Ihanh sIeng nang, ma Ia Iao ra môI môI
Iruong Irong do nhung nguoI sIeng nang se sông khoe con
nhung nguoI IuoI bIeng Ihi hoac Iu dông nghí hoac bI duôI
kho I chuye n xe. Trong mô I Iruo ng ho p qua khích, công
nhan da cam Ihanh saI duôI môI Ihanh vIen chay IuoI chay
ra kho I nha ma y!!!
91
Nucor da tHuc H|en n¿ucc |a| cäu n¿an n¿u tHôn¿ tHucn¿ ràn¿
con n¿uc| |a ta| san quy nHät cua ban. 1ron¿ qua tr|nH cHuyen
dô| tu tôt den v| da|, con n¿uc| kHôn¿ pHa| |a ta| san quan tron¿
nHät. Con n¿uc| pHu Hcp mc| |a quan tron¿, mc| cH|nH |a ta| san
quy nHät.
TU TÖ T DÍ N VÏ DA I
98
PHU LUC
99
hay noI cho dung hon, cach WeIIs không Iim cach keI hop
dôI ngu Ianh dao cua Crocker vao van hoa cua minh.
Nho m dIe u ha nh WeIIs Iargo da ke I Iua n ngay Iu da u
rang da sô cac gIam dôc cua Crocker không phaI Ia nguoI
Ihích hop Iren chuyen xe. Nhung nguoI Iam vIec cho Crocker
Iu Iau da ngam nhung Iruyen Ihông va dac quyen cua van
hoa ngan hang kIeu cu, dIen hinh Ia ho co ca môI nha an
danh cho Ianh dao bang cam Ihach, co dau bep rIeng, va
bô chen dïa IrI gIa S00.000 dôIa.
94
DIe u na y hoa n Ioa n Ira I
nguoc voI van hoa khô hanh IaI WeIIs Iargo, cap Ianh dao
cu ng pha I an Ihu c an do mô I dIch vu nha an ky Iu c xa
cung ca p.
9S
WeIIs Iargo da no I ro vo I ca c gIa m dô c cu a
Crocker: “Nghe na y, day không pha I Ia mô I vu sa I nha p
cua haI công Iy ngang hang, day Ia môI vu mua IaI. Chung
IôI mua IaI cac chI nhanh va khach hang, chung IôI không
mua IaI cac ban.” WeIIs Iargo da cham duI hop dông voI
hau heI moI nguoI Irong nhom dIeu hanh – 1.600 nguoI da
ra dI Irong nga y da u IIen – Irong do co ga n he I nhu ng
Ihanh vIen dIeu hanh cap cao.
96
Nha phe binh co Ihe nhan xeI: “Nhu vay Ia nhung nguoI
Irong WeIIs chí cô gang bao ve ho ma IhôI.” Nhung hay xem
xeI ca su kIen sau: WeIIs Iargo cung sa IhaI môI sô gIam
dôc cua chính ho khI ma gIam dôc cua Crocker duoc danh
gIa co nang Iuc hon. DôI voI nhung nguoI Ianh dao, cac IIeu
chua n cu a WeIIs Iargo ra I Ia n ba o va nha I qua n. GIô ng
nhu Irong môI dôI bong chuyen nghIep, chí co nhung nguoI
xuaI sac moI duoc goI vao dôI Iuyen hang nam, baI ke cap
bac hay Iham nIen. MôI nha Ianh dao WeIIs Iargo Iông keI
nguoI không co kInh nghIem gi Irong kInh doanh hay Irong
nganh. Co Ian ông da Ihue môI nguoI Iung bI baI haI Ian
Irong ChIen Iranh Ihe gIoI II va da Irôn IhoaI ca haI Ian.
“TôI nghï môI nguoI co Ihe Iam dIeu nay Ihi se không gap
rac rôI gi Irong kInh doanh ca.”
93
KHÃ C NGHlË T, NHUNG KHÔNG TA N NHÂ N
Nhung công Iy nhay voI co ve nhu Ia nhung chô Iam kho,
va su IhaI Ia Ihe. Neu ban không co nhung gi ho doI hoI,
ban se không Iru IaI duoc Iau. Nhung nen van hoa cua ho
không pha I Ia Ia n nha n, do Ia van ho a kha c nghIe I. Su
phan bIeI nay raI quan Irong.
Nen van hoa Ian nhan nghïa Ia chaI chem vô IôI va, nhaI
Ia Irong nhung IhoI dIem kho khan, hay Ia Iu do duôI vIec
moI nguoI ma không can suy xeI Ihau dao. Nen van hoa
khac nghIeI nghïa Ia Iuôn Iuôn ap dung nhung nguyen Iac
de ra moI Iuc moI noI, dac bIeI Ia dôI voI cap Ianh dao. Nen
van hoa khac nghIeI, nhung không Ian nhan gIup cho nhung
nguoI gIoI nhaI không phaI Io Iang ve công an vIec Iam cua
ho va co Ihe Iap Irung hoan Ioan cho công vIec.
Nam 1986, WeIIs Iargo mua IaI Crocker Bank va du dInh
ca I gIa m nhu ng chI phí Ihu a Irong qua Irinh ho p nha I.
Chuye n na y không co gi Ia , mo I vu sa I nha p ngan ha ng
Irong gIaI doan không con duoc bao hô Iuôn dI kem voI vIec
caI gIam chI phí Ihua Ihuong Ihay Irong môI nganh công
nghIep bao hô. Tuy nhIen, chuyen Ia Irong qua Irinh hop
nhaI WeIIs·Crocker Ia cach WeIIs keI hop dôI ngu Ianh dao,
TU TÖ T DÍ N VÏ DA I
100
PHU LUC
101
dIem. Thu nhaI, WeIIs Iargo sa IhaI íI hon ngan hang dôI
Irong cua ho, Bank oI AmerIca.
99
Thu haI, nho m dIe u ha nh
cap cao Irung, bao gôm ca nhung nha dIeu hanh cap cao
Irung cua WeIIs Iargo, neu Iính Iheo Ií Ie phan Iram, chIu
ha u qua nhIe u hon nho m nhan vIen ca p Iha p Irong qua
Irinh sa I nha p.
100
Su kha c nghIe I Irong ca c công Iy nha y
voI duoc ap dung Iruoc heI Iu cap cao, Iap Irung vao nhung
nguoI nam Irach nhIem nhIeu.
Khac nghIeI Irong cac quyeI dInh nhan su nghïa Ia Iruoc
heI phaI khac nghIeI Irong cac quyeI dInh nhan su cap cao
nhaI. Thuc Ie IôI ngaI Ia nhIeu nguoI se dung khaI nIem
“khac nghIeI voI con nguoI” nhu môI Iy do de IhoaI maI sa
IhaI moI nguoI nham nang cao hIeu suaI. TôI co Ihe nghe
ho bIe n hô : “TôI bIe I vIe c na y ra I kho , nhung chu ng IôI
buôc phaI khac nghIeI.” TôI phaI co nguoI IaI. Vi su IhaI
không chí co nhung nguoI IôI, sIeng nang se bI dau don
Irong qua Irinh na y, ma Iha I ra nhu ng chIe n Ihua I na y
hoan Ioan dI nguoc IaI qua Irinh gIu keI qua cao va ben
vung. Cac công Iy nhay voI íI khI su dung chIen IhuaI caI
gIam nhan su, va không bao gIo su dung bIen phap nay
nhu Ia chIe n Iuo c chính. Ngay ca Irong Iruo ng ho p cu a
WeIIs Iargo, sô nhan vIen ho ca I gIa m Irong gIaI doa n
chuyen dôI chí bang môI nua cua Bank oI AmerIca.
3au tron¿ sô muc| môt côn¿ ty nHay vot kHôn¿ He càt ¿|am nHän
su tron¿ von¿ ìü nàm trucc tHc| d|em nHay vot den ma| sau nàm
ì99ß, va bôn côn¿ ty kHac cH| càt ¿|am môt den Ha| |än.
IaI: “Cach duy nhaI gIup moI nguoI daI keI qua cao Ia dung
Iam ban Iay ho voI nhung con nguoI không co kha nang
Ia m vIe c.”
97
Nhin Iren be maI, cach quan Iy nay raI Ian nhan. Nhung
du IIeu cho Ihay môI nha Ianh dao binh Ihuong IaI Crocker
không co cung Iính chaI voI môI nha Ianh dao binh Ihuong
IaI WeIIs va chac chan không phu hop voI nen van hoa hIeu
suaI cua WeIIs Iargo. Neu ho không Ihe hoa nhap ve Iau
daI, IaI sao baI ho phaI chIu dung Iuc nay7 MôI nha Ianh
dao cap cao IaI WeIIs Iargo noI voI chung IôI: “Chung IôI
deu công nhan day Ia môI vu mua IaI, không phaI Ia saI
nhap, va chang co Iy do gi phaI noI Iong vong, va không
Ihang Ihan voI moI nguoI. Chung IôI nhan Ihay IôI nhaI Ia
noI Iu ngay dau IIen. Chung IôI phaI heI suc cô gang de noI
Ihang ngay Iu dau: ‘XIn IôI, nhung chung IôI không co chô
cho ban’ hoac, ‘Vang, IôI Ihay co môI vI Irí cho anh, anh
van co vIec Iam, IhôI dung Io nua.’ Chung IôI không muôn
nen van hoa cua minh bI cheI vi hang ngan veI dao caI.”
98
De moI nguoI mon moI Irong su hoaI nghI keo daI hang
nam, hang Ihang, Iay dI IhoI gIan quy bau cua moI nguoI,
Ihay vi ho co Ihe baI dau o môI noI khac, Irong khI cuôI
cung ho cung se không Ihe hoa nhap o day duoc, nhu vay
moI Ia Ian nhan. GIaI quyeI ngay Iu dau va de moI nguoI
IIep Iuc cuôc sông moI cua ho, do Ia khac nghIeI.
NoI nhu vay không co nghïa Ia vIec mua IaI Crocker Ia
chuyen don gIan. DuôI vIec hang ngan nguoI không he Ia
chuye n de chIu, nhung Irong gIaI doa n Iua I Ie mo I ha ng
Iram ngan nguoI da maI vIec. Tuy vay, cung can chu y haI
TU TÖ T DÍ N VÏ DA I
102
PHU LUC
103
NHun¿ n¿uc| xäy dun¿ côn¿ ty v| da| H|eu ro ràn¿ nut tHàt quan
tron¿ tron¿ qua tr|nH pHat tr|en côn¿ ty kHôn¿ pHa| |a tH| trucn¿,
Hay côn¿ n¿He, Hay su canH tranH, Hay san pHäm. Co môt tHu
vuct qua tät ca: kHa nàn¿ tuyen n¿uc| va ¿|u ducc du sô n¿uc|
pHu Hcp.
DôI ngu Ianh dao IaI CIrcuII CIIy Ia nguoI hIeu ro IuaI
Packard. Ca ch day va I nam, mô I nga y sau Ie GIa ng sInh,
khI IôI dang IaI xe quanh SanIa Barbara, IôI phaI hIen ra
môI dIeu khac bIeI IaI cac cua hang CIrcuII CIIy. Cac cua
hang khac deu gIang cac bang hIeu hay bIeu ngu chao don
khach hang: “Luôn co gIa IôI nhaI” hay Ia “SaIe sau Ie”, hay
Ia “Co hôI mua hang sau GIang sInh IôI nhaI”, hay Iuong
Iu nhu Ihe. Nhung IaI CIrcuII CIIy Ihi không. BIeu ngu ho
gIang mang dong chu: “Luôn Iuôn Iim kIem nguoI gIoI nhaI.”
Ta m ba ng na y Ia m IôI nho Ia I buô I pho ng va n WaIIer
BruckarI, pho Tông gIam dôc Irong gIaI doan chuyen dôI.
KhI duo c ho I ve nam ye u Iô ha ng da u do ng go p va o qua
Irinh chuye n dô I Iu Ia m Ihuo ng sang xua I sa c, BruckarI da
pha I bIe u: “Thu nha I Ia nhan su . Thu haI Ia nhan su . Thu ba
Ia nhan su . Thu Iu Ia nhan su . Thu nam Ia nhan su . Pha n
Io n su chuye n dô I Iha nh công Ia do chu ng IôI co ky Iua I
Irong vIe c Iuye n du ng nguo I.” BruckarI ke Ia I mô I cuô c no I
chuye n vo I Tô ng gIa m dô c AIan WurIzeI Irong gIaI doa n Iang
Iruo ng bu ng nô Ia I CIrcuII CIIy: “‘AIan, IôI Iha I qua cha n
nga n vIe c pha I Iim cho du ng nguo I de Ira m vI Irí na y hay vI
Irí kIa. De n Iu c na o Ihi IôI pha I Iho a hIe p day7’ AIan Ira Io I
không chu I do du : ‘Anh không duo c Iho a hIe p. Chu ng Ia se
Iim ca ch kha c Irong khI cho doI Iuyen duoc dung nguoI.’”
102
Nguoc IaI, chung IôI nhan Ihay cac công Iy dôI Irong caI
gIam nhan su nam Ian nhIeu hon cac công Iy nhay voI. MôI
sô công Iy dôI Irong mac phaI can benh kInh nIen phaI caI
gIam nhan su va IaI cau Iruc công Iy.
101
Neu ban nghï cach khoI dông qua Irinh chuyen dôI Iu IôI
den vï daI Ia phaI Iu do chaI chem Iren sô nguoI Iam vIec
sIeng nang, Ihi do Ia môI saI Iam, môI saI Iam khung khIep.
TaI cau Iruc công Iy IIen Iuc hay sa IhaI vô IôI va không bao
gIo nam Irong mô hinh dI Iu IôI den vï daI.
Khã c nghie I nhu Ihe na o?
Chu ng IôI da ru I ra duo c ba nguyen Ia c ky Iua I Ihu c
hanh Irong qua Irinh nghIen cuu khac nghIeI va nhan Iam.
Nguyïn tùæc kyã luêåt 1: KhI con do du, dung Iuyen vôI, hay
cu IIep Iuc Iim kIem.
MôI Irong nhung IuaI baI bIen cua khoa hoc quan IrI Ia
“Lua I Packard” (Chu ng IôI da I Ien na y vi chu ng IôI pha I
hIe n Irong cuô c nghIen cu u Iruo c ve DavId Packard, nha
dô ng sa ng Ia p HewIeII·Packard). Lua I pha I bIe u nhu sau:
Không công Iy nao co Ihe IIen Iuc Iang doanh Ihu nhanh
hon kha nang Iuyen dung dung nguoI de Ihuc hIen su Iang
Iruong nay ma van co Ihe phaI IrIen Ihanh môI công Iy vï
daI. Neu Ií Ie Iang Iruong doanh Ihu cu IIen Iuc cao hon Ií
Ie Iuyen dung nhan su, don gIan Ia ban se không Ihe xay
dung môI công Iy vï daI.
TU TÖ T DÍ N VÏ DA I
104
PHU LUC
10S
Nguyïn tùæc kyã luêåt 2: KhI ban bIeI phaI Ihay dôI nhan
su , ha y ha nh dô ng ngay.
Ngay Iuc ban nhan Ihay minh can quan Iy chaI hon môI
nguoI nao do, Iuc Ia ban da pham môI saI Iam Irong qua
Irinh Iuyen dung. Huong dan, chí day, dInh huong Ia nhung
dIe u pha I Ia m. Nhung không bao gIo co chuye n qua n Iy
chaI che. Chung Ia da Iung IraI qua hay Ian maI quan saI
nhung Iruong hop sau: chung Ia Iuyen Iam môI nguoI, va
bIeI ro dIeu nay. Nhung chung Ia cho doI, chung Ia chan
chu , chu ng Ia Ihu nhIe u ca ch, Ia o co hô I Ihu ba Ihu Iu,
chung Ia hy vong Iinh hinh se Ihay dôI, chung Ia danh IhoI
gIan de quan Iy nguoI do, chung Ia Iap ra nhung he Ihông
de hô Iro cho nhung dIem yeu cua nguoI do, va nhIeu hanh
dô ng Iuong Iu . Nhung Iinh hinh không he ca I IhIe n. KhI
chung Ia ve nha, chung Ia nhan Ihay suc Iuc cua minh bI
danh de suy nghï (hay chIa se voI nguoI Ihan) ve nguoI do.
Te haI hon, IhoI gIan va công suc chung Ia danh cho nguoI
do da Iay dI suc Iuc cua Ia Ihay vi danh cho phaI IrIen va
Ia m vIe c vo I nhu ng con nguo I phu ho p. Chu ng Ia cu bI
hanh ha nhu Ihe cho den khI nguoI do Iu dông nghí vIec
(IhaI... may man qua!), hay cuôI cung chung Ia cung phaI
ha nh dô ng (Ia cu ng Iha I mu ng cho minh). Trong Iu c do ,
nhung nguoI gIoI cua chung Ia Iu hoI “Sao Iau Ihe ma (sep)
không ha nh dô ng7”
Do du de nguo I không phu ho p va n Ia m vIe c Ia không
công ba ng vo I nhu ng nguo I phu ho p, vi ro ra ng ho pha I
bu da p cho nhu ng IhIe u so I cu a nguo I kIa. Te hon Ia dIe u
na y co Ihe da y nhu ng nguo I phu ho p ra dI. Nhu ng nguo I
MôI Irong nhung dIem khac bIeI gIua AIan WurIzeI IaI
CIrcuII CIIy va SIdney Cooper IaI SIIo Ia WurIzeI danh nhIeu
IhoI gIan Irong nhung nam dau de Iim cho dung nguoI, con
Cooper danh den 80º quy IhoI gIan Iim dung cua IIem de
mua IaI.
103
Muc IIeu dau IIen cua WurIzeI Ia xay dung môI
dôI ngu Ianh dao gIoI nhaI, chuyen nghIep nhaI Irong nganh;
muc IIeu dau IIen cua Cooper Ia Iang Iruong nhanh den
muc co Ihe. CIrcuII CIIy daI Irong Iam vao vIec Iuyen dung
nguoI Iu Iren xuông duoI, Iu nguoI gIao hang den cac pho
Tông gIam dôc; SIIo IaI nôI IIeng không Ihe Iam duoc nhung
vIe c can ba n nhu gIao ha ng ma không Ia m ho ng sa n pha m.
104
Theo IoI phaI bIeu cua Dan RexInger IaI CIrcuII CIIy: “Chung
IôI co he Ihông gIao Ian nha IôI nhaI Irong nganh. Chung
IôI noI voI ho: ‘Cac anh Ia dIem IIep xuc cuôI cung gIua
khach hang va CIrcuII CIIy. Chung IôI se Irang bI cho cac
anh dông phuc. Chung IôI yeu cau cac anh phaI sach se,
Ihom Iho. Ca c anh pha I Ia nhu ng nguo I chuyen nghIe p.’
Cach chung IôI IIep xuc voI khach hang khI gIao hang da
Ihay dôI den muc dang kInh ngac. Chung IôI Ihuong nhan
duoc nhung IoI cam on vi nhung nguoI gIao hang da dôI xu
IIch su vo I ho .
10S
Nam nam Iu khI AIan WurIzeI nhan chuc,
CIrcuII CIIy va SIIo cung ap dung môI chIen Iuoc (Iuc Ia
cung môI cau Ira IoI cho cau hoI ‘caI gi’), nhung CIrcuII CIIy
Ihi Ien nhu dIe u ga p gIo , vuo I qua IhI Iruo ng cô phIe u
chung 18,S Ia n Irong vo ng 1S nam Iu Iho I dIe m chuye n
dôI, Irong khI do SIIo Ien xuông IhaI Ihuong va cuôI cung
bI môI công Iy nuoc ngoaI mua IaI. Cung môI chIen Iuoc,
khac nhan su, keI qua hoan Ioan khac bIeI.
106
TU TÖ T DÍ N VÏ DA I
106
PHU LUC
107
NHun¿ côn¿ ty nHay vot tHe H|en quy |uät tra| däu c |anH dao cäp
cao: Hoàc |a c |a| vc| cHuyen xe tron¿ suôt tHc| ¿|an da|, Hoàc
|a ra d| tron¿ vô| va. No| cacH kHac, cac côn¿ ty nHay vot kHôn¿
co nH|eu n¿uc| ra d| Hcn, ma |a ra d| tôt Hcn.
Cac nha Ianh dao công Iy nhay voI không Iheo duôI mô
hinh quan IrI “Ihu nhIeu nguoI, chon môI nguoI”. Thay vao
do , ho a p du ng phong ca ch sau: “Ha y da nh Iho I gIan kha c
nghIe I Iuye n nhu ng nguo I A
+
ngay Iu da u. Ne u chu ng Ia Ia m
du ng, chu ng Ia sau do se Ia m mo I Ihu de gIu ho o Ia I. Ne u
chu ng Ia cho n saI, chu ng Ia pha I dô I dIe n Ihu c Ie de co Ihe
IIe p Iu c Ia m vIe c va ho cu ng co Ihe IIe p Iu c cuô c do I ho .”
Tuy vay, cac nha Ianh dao nhay voI không bao gIo vôI va
dua ra IoI phan xeI. Thuong Ihi ho danh nhIeu suc Iuc de
quyeI dInh IIeu ho co Iuyen nguoI saI vI Irí không Iruoc khI
keI Iuan rang minh Iuyen nham nguoI. KhI CoIman MockIer
Iro Ihanh Tông gIam dôc cua GIIIeIIe, ông không he sa IhaI
nguoI vô IôI va khoI chuyen xe. Thay vao do, ông danh Iron
SSº IhoI gIan cua minh Irong vong haI nam dau IIen nham
chuc Ihí nghIem voI nhom dIeu hanh, chuyen dôI vI Irí cua
38 nguoI Irong sô S0 nguoI chuc cao nhaI. MockIer nhan
xeI: “MôI phuI danh ra de daI dung nguoI dung vIec se IIeI
kIem duoc hang Iuan sau nay.”
108
Tuong Iu , AIan WurIzeI
cua công Iy CIrcuII CIIy da guI chung IôI môI Ia Ihu sau khI
doc xong ban Ihao chuong nay, Irong do ông nhan xeI:
Quan dIem cua anh ve “Iuyen dung nguoI cho chuyen
xe” khac voI nhung công Iy dôI Irong Ia hoan Ioan dung.
Co mô I he qua cu ng ra I quan Iro ng. TôI da da nh ra I
Ia m vIe c hIe u qua ve ba n cha I ca m Iha y duo c khích Ie Iu
hIe u sua I cao, khI ho Iha y nô Iu c cu a minh bI ca n Iro vi
pha I ga nh Ihem pha n cu a nguo I kha c, da n da n ho se ca m
Iha y ba I ma n.
Nhung do du ma không hanh dông cung Ia không công
bang voI nhung nguoI phaI ra dI. BoI vi cu môI phuI ban
cho phep nguoI do IIep Iuc ngôI o chIec ghe ma ban bIeI
chac Ia không phu hop, ban da danh cap dI môI phan cuôc
sông cua ho, IhoI gIan nay ho co Ihe danh de Iim môI noI
Ihích hop ma ho co Ihe phaI huy heI minh. ThaI ra, neu
chu ng Ia Iha nh Iha I vo I ba n Ihan, chu ng Ia se Iha y vIe c
minh gIu nguoI không phu hop IaI không phaI vi chung Ia
quan Iam den ho ma chí vi su Ihuan IIen cua chung Ia. Ho
dang Iam vIec cung Iam duoc, va neu phaI Iim nguoI Ihay
Ihe ho Ihi se raI nhIeu khe, nen chung Ia Iam ngo. Hoac Ia
chung Ia nhan Ihay gIaI quyeI van de nay qua phuc Iap va
không de chIu Ií nao. Va Ihe Ia de Iranh cho minh khoI ap
Iuc, IhIeu IhoaI maI, chung Ia cu cho doI. Cho doI. Va cho
doI. Trong Iuc do, nhung nguoI gIoI nhaI cua Ia van dang
Iu hoI: “Bao gIo Ihi ho se gIaI quyeI van de nay day7 Chuyen
nay con keo daI den bao Iau nua7”
Nho nhung du IIeu Irong Baãn baáo caáo thöng tin doanh
nghiïåp cuãa Moody, chung IôI da co Ihe xem xeI quy IuaI
Ihay dôI nhan su o Ianh dao cap cao. Chung IôI không Iim
Ihay su khac bIeI gIua sô nguoI ra dI gIua nhung công Iy
nhay voI va công Iy dôI Irong. Su khac bIeI nam o quy IuaI
ra dI.
107
TU TÖ T DÍ N VÏ DA I
108
PHU LUC
109
cach nghï khac. Öng xac dInh IhI Iruong quôc Ie Ia co hôI
IôI nhaI va duy nhaI de phaI IrIen Iau daI, mac du Ihuc Ie
Iuc do công Iy chí co chua IoI 1º doanh Ihu Iu IhI Iruong
quôc Ie.
CuIIman da suy nghï ve môI chIen Iuoc IôI nhaI de phaI
IrIen cac công Iy Iren Ihe gIoI va cuôI cung da dI den môI
cau Ira IoI IuyeI voI: Van de không phaI Ia caI gi, ma Ia aI.
Öng dua vI gIam dôc sô 1 cua minh, George WeIssman, Iuc
do dang quan Iy IhI Iruong nôI dIa, sang quan Iy IhI Iruong
quôc Ie. Vao IhoI dIem nay, IhI Iruong quôc Ie cua PhIIIp
MorrIs ga n nhu ba ng không, Ia I ca chí bao gô m mô I bô
phan xuaI khau nho, môI cuôc dau Iu không Ihanh công
IaI VenezueIa, môI dau Iu khac IaI AusIraIIa, va môI co so
kInh doanh nho IaI Canada. MôI dông nghIep cua WeIssman
cho bIeI: “KhI |oe chuyen George sang phu Irach IhI Iruong
quôc Ie, raI nhIeu nguoI Iu hoI không bIeI George da Iam gi
saI.”
110
Con WeIssman Ihi noI: “TôI không bIeI minh bI cho
ra ria, bI nem xuông daI, hay bI nem qua cua sô nua. MoI
hôm qua IôI dang dIeu hanh 99º công Iy, hôm nay chí con
1º hay Iham chí íI hon nua.”
111
Vay ma, nhu Iap chí Forbes nhan xeI 20 nam sau, quyeI
dInh cua CuIIman dua WeIssman sang phan công vIec nho
nhaI Irong công Iy Ia môI quyeI dInh IhIen IaI. TInh Ie va
Iao nha, WeIssman Ia nguoI hoan Ioan Ihích hop de phaI
IrIen IhI Iruong chau Âu, va ông da dua IhI Iruong quôc Ie
Iha nh bô pha n Io n nha I va pha I IrIe n nhanh nha I Irong
công Iy. Su IhaI Ia, duoI quyen dIeu hanh cua WeIssman,
MarIboro Iro Ihanh nhan hIeu Ihuôc Ia ban chay nhaI Iren
nhIeu IhoI gIan suy nghï va Iranh Iuan ve aI ngôI chô
nao Iren chuyen xe. TôI goI qua Irinh nay Ia “daI nhung
caI nuI vuông vao Iô vuông, va daI nuI Iron vao Iô Iron”...
Thay vi sa IhaI nhung nguoI Irung Ihuc va co kha nang
nhung không daI hIeu suaI cao, IôI hon nen Iuan chuyen
ho qua nhung vI Irí khac Iu haI den ba Ian de ho co co
hôI Ihe hIen.
Ban cän co tHc| ¿|an de b|et cHàc môt n¿uc| b| dàt sa| cHô Hay
Hoan toan kHôn¿ tH|cH Hcp va pHa| ra d|. 0u tHe nao d| nua, kH|
cac nHa |anH dao nHay vot b|et Ho pHa| |am cHo môt n¿uc| nao
do tHay dô|, Ho se HanH dôn¿ n¿ay.
Nhung Iam sao ban bIeI khI nao ban bIeI7 HaI cau hoI
sau se gIu p ba n. Thu nha I, ne u day Ia mô I quye I dInh
Iuyen nguoI (chu không phaI Ia quyeI dInh ‘IIeu nguoI nay
co phaI ra dI không7’), IIeu ban co Iuyen nguoI nay không7
Thu haI, neu nguoI nay den gap ban de noI rang ho muôn
ra dI de Iheo duôI môI co hôI moI IôI hon, IIeu ban se cam
Ihay raI IhaI vong hay Irong Iong Iay Iam mung ro7
Nguyïn tùæc kyã luêåt 3: GIao cho nguoI gIoI nhaI co hôI IôI
nhaI, dung gIao ho rac rôI Ion nhaI.
Vao dau nhung nam 1960, R. |. ReynoIds va PhIIIp MorrIs
deu Irông cho vao doanh Ihu Iu IhI Iruong nôI dIa. Quan
dIem cua R. |. ReynoIds ve kInh doanh quôc Ie nhu sau:
“Neu co aI do Iren Ihe gIoI muôn mua CameI, hay de ho IIen
Ia c vo I chu ng Ia.”
109
|oe CuIIman cu a PhIIIp MorrIs Ia I co
TU TÖ T DÍ N VÏ DA I
110
PHU LUC
111
Chung IôI da phong van DIck ApperI, môI dIeu hanh cap
cao da Iam vIec hau heI IhoI gIan IaI bô phan san xuaI gIay
cua KImberIy·CIark, chính Ia bô phan bI ban dI de Iang vôn
cho công Iy buoc vao canh Iranh nganh hang IIeu dung.
Öng da noI ve qua Irinh chuyen dôI môI cach day Iu hao
va hao hung; Iam sao ho dam ban duI cac nha may gIay;
Iam sao ho nhin Ihay Iruoc de IoaI bo nganh kInh doanh
gIay va chuyen sang nganh hang IIeu dung; Iam Ihe nao ho
qua maI duoc ProcIer & GambIe. Öng cho bIeI: “TôI chua he
Iranh Iuan ve quyeI dInh gIaI Ihe bô phan san xuaI gIay
cua công Iy. Chung IôI da ban dI cac nha may gIay vao Iuc
do, va IôI hoan Ioan ung hô dIeu nay.”
114
Hay dung IaI va
suy nghï ve dIe u na y. Nhu ng nguo I phu ho p muô n Ia mô I
pha n cu a vIe c xay du ng mô I ca I gi do vï da I, va DIck ApperI
nha n Iha y KImberIy·CIark co Ihe Iro nen vï da I ba ng ca ch
ba n dI mô I pha n cu a công Iy ma ông da Ia m vIe c o do ca do I.
Truong hop cua PhIIIp MorrIs va KImberIy·CIark con mInh
hoa cho dIem cuôI cung Irong vIec Iuyen dung nguoI. Chung
IôI nhan Ihay Irong cac công Iy nhay voI, dac bIeI Ia Irong
gIaI doan chuyen dôI, Iuôn co môI không khí Cap dô S gIua
cac nha Ianh dao. DIeu nay không co nghïa Ia moI Ihanh
vIen Irong nhom deu daI duoc Cap dô S nhu DarwIn SmIIh
hay CoIman MockIer, ma Ia nhung Ihanh vIen chính Irong
nho m de u chuye n Iham vo ng ca nhan Iha nh Iham vo ng
cua công Iy. DIeu nay cho Ihay cac Ihanh vIen co IIem nang
Ianh dao Cap dô S, hay íI nhaI ho cung co nang Iuc quan
Iy Iheo môI phong IhaI Ihông nhaI voI phong cach cua nha
Ianh dao Cap dô S.
Ihe gIoI ba nam Iruoc khI no Iro Ihanh nhan hIeu sô 1 Iren
IhI Iruong My.
112
Truong hop R. |. ReynoIds va PhIIIp MorrIs Ihe hIen môI
mô hinh chung. Nhung công Iy nhay voI Ihuong xuyen daI
nhung nguoI gIoI nhaI vao co hôI IôI nhaI, chu không gIao
cho ho rac rôI nghIem Irong nhaI. Cac công Iy dôI Irong IaI
Ihích Iam dIeu nguoc IaI, ma không hIeu rang gIaI quyeI rac
rôI chí gIup ban Iro nen IôI, chí co phaI IrIen co hôI moI
gIup ban IIen den vï daI.
N¿uyen |y nay dua den môt He qua quan tron¿: bH| ban quyet
d|nH ban d| ràc rô| cua m|nH, dun¿ ban |uôn nHun¿ con n¿uc|
tuyet vc| cua m|nH. Däy |a môt tron¿ nHun¿ b| mät cua su tHay
dô|. Neu ban tao dun¿ môt nc| ma n¿uc| ¿|o| bao ¿|c cun¿ ducc
dam bao môt v| tr| tren cHuyen xe, Ho se de dan¿ un¿ Hô v|ec
ban tHay dô| Hucn¿ d|.
Ví du, khI KImberIy·CIark ban cac nha may, DarwIn SmIIh
da noI raI ro: Công Iy dang IoaI bo nganh kInh doanh san
xuaI gIay, nhung chung IôI van gIu nhung nguoI gIoI nhaI
o Ia I. DIck AuchIer gIa I Ihích: “Ra I nhIe u nguo I Irong sô
chu ng IôI da Io n Ien cu ng vo I nga nh sa n xua I gIa y. Rô I
bông dung chIec ‘vuong mIen’ nay bI ban dI, va chung IôI
Iu hoI ‘Tuong IaI minh se ra sao7’ Va DarwIn noI: ‘Chung
Ia can IaI ca nhung gIam dôc IaI nang. Chung Ia se gIu ho
Ia I.’”
113
Mac du nhung vI gIam dôc nay co raI íI kInh nghIem
Irong nganh hang IIeu dung, SmIIh da chuyen IaI ca nhung
nguoI gIoI Irong vIec san xuaI sang Iam vIec Irong nganh
ha ng IIeu du ng.
TU TÖ T DÍ N VÏ DA I
112
PHU LUC
113
MÔ T CÔNG TY TUYË T VO l,
MÔ T ÐO l SÔ NG TUYË T VO l
BaI cu Iuc nao IôI gIang ve cac keI Iuan Iu IôI den vï daI,
Ihe nao cung co nguoI neu Ien van de caI gIa phaI Ira de
chuyen dôI Iu IôI den vï daI. Hay noI cach khac, IIeu co Ihe
xay dung môI công Iy vï daI va Ian huong doI sông vï daI
cung Iuc không7
Co .
Bí maI nam chính Irong chuong nay.
TôI da Iung Iham du môI cuôc hôI Ihao IaI Hông Kông
cung voI môI nha Ianh dao cap cao cua GIIIeIIe va vo ông.
Trong Iuc noI chuyen, IôI hoI ho IIeu ho co nghï CoIman
MockIer, vI Tông gIam dôc chIu Irach nhIem chính Irong
qua Irinh chuyen dôI cua GIIIeIIe Iu IôI den vï daI, co môI
doI sông vï daI không. Ho ke voI IôI rang cuôc sông cua
CoIman xoay quanh ba Iinh yeu Io n cu a ông: gIa dinh,
Harvard, va GIIIeIIe. Ngay ca Irong gIaI doan kho khan va
cang Iha ng nha I gIu a ca c vu mua ba n Irong nhu ng nam
1980, va ma c du GIIIeIIe ca ng nga y ca ng mo rô ng kInh
doanh ra IhI Iruong quôc Ie, MockIer van gIu duoc su can
bang Irong cuôc sông. Öng không he gIam dI nhIeu IhoI
gIan danh cho gIa dinh, hIem khI Iam vIec qua Ire hay vao
cuôI Iuan. Öng van gIu IhoI quen cau nguyen môI cach ky
IuaI. Öng van IIep Iuc Iham gIa Iích cuc cac hoaI dông cua
hôI dông quan Iy Iruong Harvard.
117
KhI IôI hoI Iam sao MockIer co Ihe Ihuc hIen duoc nhung
dIeu nay, vI dIeu hanh cho bIeI: “Ö, moI chuyen không den
Co Ihe ban se Iu hoI: “Dau Ia su khac bIeI gIua môI Ihanh
vIen nho m Ia nh da o Ca p dô S va mô I nguo I Iính gIo I7”
Tha nh vIen nho m Ia nh da o Ca p dô S không mu qua ng
Iuan Iheo menh Ienh, va ban Ihan ho da Ia môI nha Ianh
dao uy Iuc, co IaI nang va quyeI Iam de dua Iïnh vuc minh
quan Iy Ihanh IôI nhaI Iren Ihe gIoI. Tuy nhIen, môI Ihanh
vIen con phaI co kha nang keI hop nhung dIem manh nay
voI nhau de Ihuc hIen nhung gi can IhIeI dua công Iy den
vï da I.
1Huc te |a môt tron¿ nHun¿ yeu tô quan tron¿ de dua côn¿ ty
tu tôt den v| da| nay co ve rät n¿H|cH |y. Ban cän nHun¿ nHa d|eu
HanH, môt màt, pHa| b|et tranH |uän va däu tranH, nH|eu kH| den
muc bao |uc, de t|m ra cäu tra |c| tôt nHät, nHun¿ màt kHac, pHa|
cHäp nHäp doan ket v| môt quyet d|nH cHun¿, bät ke mô| quan
täm r|en¿.
MôI baI bao da vIeI ve PhIIIp MorrIs duoI IhoI CuIIman:
“Nhung nguoI nay không bao gIo dông y voI nhau ve baI
cu dIeu gi, ho Iranh caI voI nhau ve moI Ihu, ho san sang
‘gIeI’ nhau, IôI keo IaI ca moI nguoI vao, nhung nguoI IaI
baI ke chuc Ion hay chuc nho. Nhung môI khI ho phaI dua
ra quyeI dInh, chac chan se daI môI quyeI dInh cuôI cung.
PhIIIp MorrIs Ia nhu va y da y.”
11S
Mô I nha dIe u ha nh Ia I
PhIIIp MorrIs cho bIeI: “Mac du ho Iranh Iuan voI nhau raI
gay gaI, ho deu Iuôn Iim kIem cau Ira IoI IôI nhaI. CuôI
cung, moI nguoI deu ung hô quyeI dInh. Nhung cuôc Iranh
caI Ia vi IoI ích công Iy, không phaI vi IoI ích ca nhan.”
116
TU TÖ T DÍ N VÏ DA I
114
PHU LUC
11S
cua phu Ihuy qua khu”.
118
Day Ia hanh Iang noI WeIssman,
CuIIman, MaxweII va nhIe u nguo I kha c Ihuo ng de n, don
gIan chí vi ho muôn danh IhoI gIan voI nhau. Tuong Iu nhu
va y, DIck ApperI Ia I công Iy KImberIy·CIark cu ng da no I
Irong cuô c pho ng va n: “Trong suô I 41 nam Ia m vIe c Ia I
KImberIy·CIark, chua co aI noI voI IôI dIeu gi không phaI.
TôI cam on Chua Irong ngay IôI duoc Iuyen vao vi IôI duoc
Iam vIec voI nhung nguoI IuyeI voI. Nhung nguoI gIoI va
Iôn Irong Ian nhau.”
119
Thanh vIen Irong nhom Ianh dao công Iy nhay voI Ihuong
Iro Ihanh ban cua nhau Iuc do va ca ve sau. NhIeu nguoI
van gIu IIen Iac voI nhau sau nhIeu nam, nhIeu Ihap ky Iam
vIec voI nhau. Nghe ho noI ve gIaI doan chuyen dôI IhaI an
Iuong, vi cho du do Ia nhung ngay den IôI hay công vIec co
qua Ion Ihi ho cung da co IhoI gIan vuI ve. Ho IhoaI maI o
ben nhau va mong muôn duoc gap go nhau. RaI nhIeu nha
Ianh dao nhay voI da keI Iuan quang IhoI gIan cung Iam
vIe c Irong nho m chuye n dô I Ia gIaI doa n da ng nho nha I
Irong doI. MôI IIen he gIua ho da vuoI Ien Iren su Iôn Irong
danh cho nhau, daI den Iinh dông chí.
Tuan Ihu Iheo nguyen Iac “con nguoI dI Iruoc” co Ihe Ia
chIec cau nôI gIua môI công Iy vï daI va môI doI sông vï daI.
BoI vi cho du chung Ia daI duoc nhIeu dIeu vï daI, nhung
chung Ia không co IhoI gIan danh cho nhung nguoI chung
Ia yeu quy va Iôn Irong, chung Ia cung không Ihe co môI
doI sông vï daI. Nhung neu IhoI gIan cua chung Ia Ia o ben
nhung nguoI chung Ia yeu quy va Iôn Irong – nhung nguoI
ma chung Ia muôn ho cung dI chung chuyen xe va không
muc qua kho dôI voI ông ay dau. Öng ay raI gIoI Irong vIec
Iap hop nhung nguoI phu hop quanh minh, va daI dung
nguoI vao dung vIec, va Ihe Ia ông ay không can phaI co
maI suôI ngay dem. Do Ia bí quyeI cua CoIman de Ihanh
công va can ba ng.” VI dIe u ha nh na y IIe p Iu c gIa I Ihích
Ihem rang ông cung hay gap MockIer o IIem ban dô phu
Iung. “Öng ay Ihích Iang xang quanh nha, sua chua caI nay
caI kIa. Öng ay duong nhu Iuc nao cung co Ihe Ihu gIan
Iheo kIeu nay.” Ba vo cua vI nay con noI Ihem: “KhI CoIman
ma I, chu ng IôI aI cu ng dI da m Iang, IôI nhin quanh va
nha n ra can pho ng Ira n nga p Iinh Ihuong. Ha u he I Iho I
gIan ông duoc sông voI nhung nguoI Ihuong yeu ông, nhung
nguoI yeu Ihích công vIec ho dang Iam, nhung nguoI yeu
Ihuong Ian nhau, o công Iy, o nha, o cac công vIec Iu IhIen,
baI cu noI dau.”
Cau noI nay nghe quen quen, vi co môI dIeu gi do raI
rIeng ve cac nha Ianh dao nhay voI ma IôI không Ihe dIen
Ia duo c. Truo c khI ke I Ihu c buô I pho ng va n George WeIssman
cua PhIIIp MorrIs, IôI nhan xeI: “KhI ông noI ve quang IhoI
gIan voI công Iy, cu nhu Ia ông dang ke ve chuyen Iinh cua
minh.” Öng ay cuoI vuI va bao: “Dung vay. NgoaI cuôc hôn
nhan cua IôI ra Ihi day Ia môI môI Iinh nông Iham Irong
cuô c do I IôI. TôI không nghï co nhIe u nguo I hIe u duo c nhu ng
gi IôI no I, nhung cha c Ia nhu ng dô ng nghIe p cu a IôI se
hIeu.” WeIssman va môI sô dông nghIep Ianh dao khac van
gIu van phong cua minh IaI PhIIIp MorrIs, va van Ihuong
xuyen ghe qua mac du da ve huu Iu Iau. MôI hanh Iang IaI
Iông hanh dInh cua PhIIIp MorrIs duoc daI Ien Ia “can phong
TU TÖ T DÍ N VÏ DA I
116
PHU LUC
117
Ia nguoI de ra Iam nhin va Iuyen môI nhom nhung nguoI
gIu p vIe c co nang Iu c de Ihu c hIe n Ia m nhin na y. Mô
hinh nay sup dô ngay khI nguoI Ianh dao roI bo công Iy.
Š Ca c nha Ia nh da o nha y vo I kha c nghIe I, nhung không
nha n Iam Irong ca c quye I dInh nhan su . Ho không Ie
Ihuôc vao vIec caI gIam vIec Iam va IaI cau Iruc công Iy
nhu Ia chIen Iuoc dau IIen de caI IhIen hIeu suaI. Cac
công Iy dôI Irong su dung chIen Iuoc caI gIam nhan vIen
Ihuo ng xuyen hon.
Š Chung IôI kham pha ba nguyen Iac ky IuaI Ihuc hIen su
khac nghIeI Irong cac quyeI dInh nhan su:
1. KhI do du, dung vôI Iuyen. Hay IIep Iuc Iim kIem.
(He qua: MôI công Iy nen gIoI han su Iang Iruong
dua Iren kha nang Iuyen duoc dung nguoI).
2. KhI ba n Iha y minh ca n pha I Ia m Ihay dô I mô I nguo I,
hay hanh dông ngay. (He qua: Truoc heI phaI chac
chan rang ban không daI môI nguoI nao do saI vI
Irí).
3. GIao cho nguoI gIoI nhaI co hôI IôI nhaI. Dung gIao
cho ho rac rôI Ion nhaI. (He qua: Neu ban ban dI
cac rac rôI cua minh, dung ban Iuôn nguoI gIoI).
Š Dô I ngu Ia nh da o công Iy nha y vo I bao gô m nhu ng
nguoI Iuôn Iranh Iuan hang haI de Iim ra cau Ira IoI IôI
nhaI, nhung Iuôn dông Iam ung hô quyeI dInh, không
ke den IoI ích ca nhan.
bao gIo Iam chung Ia IhaI vong – nghïa Ia chung Ia da co
môI doI sông vï daI, baI ke chuyen xe dang dI ve huong
nao. Nhung nguoI den Iu cac công Iy nhay voI ma chung
IôI co dIp phong van ro rang yeu Ihích nhung gi ho Iam,
chu yeu Ia vi ho yeu Ihích nhung nguoI ho cung Iam vIec
vo I nhau.
To m Iã I chuong
CON NGUO l Ðl TRUO C, CÔNG VlË C THEO SAU
NHU NG ÐlË M CHlNH
Š Ca c nha Ia nh da o nha y vo I ba I da u qua Irinh chuye n
dô I ba ng ca ch Iim nguo I phu ho p mo I Ien chuye n xe
Iruoc (va moI nguoI không phu hop xuông xe) rôI sau do
moI xem xeI se dI ve huong nao.
Š DIem chính cua chuong nay không chí Ia y Iuong Iim
dung nguoI vao Irong nhom. DIem chính Ia phaI daI cau
hoI ‘aI’ Ien Iruoc cac quyeI dInh ‘caI gi’ – Iruoc Iam nhin,
Iruo c chIe n Iuo c, Iruo c ca u Iru c doanh nghIe p, Iruo c chIe n
IhuaI. Con nguoI dI Iruoc, công vIec Iheo sau Iro Ihanh
môI ky IuaI khac nghIeI, duoc ap dung nhaI quan.
Š Nhung công Iy dôI Irong Ihuong Iheo mô hinh “IhIen IaI
voI hang ngan nguoI gIup vIec” – môI Ianh dao IhIen IaI
TU TÖ T DÍ N VÏ DA I
118
PHU LUC
119
CHUONG BÔ N
DÖ I MA T SU THÂ T PHU PHA NG
(NHUNG DU NG MÂ T NIÍ M TIN)
SaI Iam Ion nhaI Irong Ianh dao công Ia dua ra
nhung nIem IIn ao de rôI bI cuôn dI.
· WINSTON S. CHURCHILL
The Hinge of Fate
120
Trong nhung nam dau 19S0, công Iy GreaI AIIanIIc va
PacIIIc Tea, duoc nhIeu nguoI bIeI den nhu A&P, Ia công Iy
ban Ie Ion nhaI Iren Ihe gIoI va Ia môI Irong nhung công Iy
NHU NG KHA M PHA BÂ T NGO
Š Chung IôI không Iim Ihay môI IIen he nhaI quan gIua
che dô Iuong Ihuong cho Ianh dao va qua Irinh chuyen
dôI Iu IôI Ien vï daI. Muc dích cua Iuong Ihuong không
phaI Ia de khích Ie hanh vI dung Iu nhung nguoI không
phu hop, ma Ia de Iuyen dung va gIu chan nhung nguoI
phu hop ngay Iu dau.
Š Cau ngan ngu “Con nguoI Ia IaI san quy gIa nhaI” không
dung. TaI san quy nhaI không phaI Ia con nguoI, ma Ia
con nguo I phu ho p.
Š MôI nguoI duoc danh gIa Ia phu hop phu Ihuôc vao Iính
cach ca nhan va cac IIem nang nhIeu hon Ia vao kIen
Ihuc, hoc van, hay ky nang.
QUA TRINH XÂY DUNG NÍN TANG
Q
U
A

T
R
I
N
H

D
Ö
T

P
H
A

Kha nang Ia nh
da o ca p dô S
Con nguo I dI Iruo c ·
công vIe c Iheo sau
Ðô i mã I su Ihä I
phu pha ng
Kha I nIe m
con nhím
Van ho a
ky Iua I
Ba n da p
công nghe
CON NGUO I KY LUÂ T TU TUONG KY LUÂT HA NH DÖ NG KY LUÂ T
TU TÖ T DÍ N VÏ DA I
120
PHU LUC
121
Ion nhaI IaI My, co Iuc chí dung sau GeneraI MoIors ve maI
doanh Ihu ha ng nam.
121
Kroger, nguoc IaI, chí Ia môI chuôI
cua hang Iap hoa không co gi dac bIeI, nho chí bang phan
nua A&P, va keI qua hoaI dông con Iau moI duôI kIp IhI
Iruo ng chung.
The rôI vao Ihap nIen 1960, A&P baI dau sa suI Irong khI
Kroger ba I da u xay du ng ne n Ia ng de chuye n dô I Iha nh
môI công Iy vï daI. Tu 19S9 den 1973, ca haI công Iy deu
dI sau IhI Iruong, Iuy Kroger co hon A&P môI chuI. Sau do,
ca haI công Iy phaI IrIen Iheo haI huong, va Irong vong 2S
nam ke IIep, Kroger da Iao duoc IoI nhuan Iích Iuy gap 10
Ia n IhI Iruo ng chung va 80 Ia n cao hon A&P.
Lam Ihe nao Iinh hinh IaI xoay chuyen dang kInh ngac
nhu Ihe7 Va IaI sao môI công Iy vï daI nhu A&P IaI sa suI
den Ihe7
A&P co môI mô hinh hoaI dông hoan hao Irong nua dau
Ihe ky 20, khI ma haI cuôc chIen Iranh Ihe gIoI va cuôc
khung hoang kInh Ie da Iao ra môI nuoc My IIeI kIem: cac
cu a ha ng dô du ng ba n da y nhu ng mo n ha ng Ia p ho a re
IIen. Nhung Irong nua sau Ihe ky 20, nguoI My Iro nen gIau
co va Ihay dôI. Ho muôn nhung cua hang dep hon, Ion hon,
bay nhIeu maI hang de Iua chon hon. Ho muôn banh mi
phaI nong moI ra Io, hoa phaI IuoI, Ihuc an phaI IôI cho suc
khoe, nông san phaI IuoI ngon, Ihuôc cam, 4S nhan hIeu
ngu cô c kha c nhau, va 10 Ioa I su a kha c nhau. Ho muô n
nhung san pham không gIông aI, nhu nam IoaI gIa (mam
dau) mac IIen khac nhau, cac IoaI hôn hop proIeIn, hay cac
IoaI cay Ihuôc Trung Hoa. Tham chí ho con muôn Ihuc hIen
KROGER, A&P, VA THl TRUO NG
GIa IrI Iích Iu y cu a 1 USD da u Iu,
19S9–1973
ThI Iruong chung:
S3,42
Kroger:
S1,26
A&P: S0,64
Ghi chuá :
1. ThoI dIem chuyen dôI cua Kroger xay ra Irong nam 1973.
2. So dô Ihe hIen gIa IrI 1 USD dau Iu vao 1·1·19S9.
3. LoI nhuan Iích Iuy, cô Iuc IaI dau Iu, Iính den 1·1·1973.
KROGER, A&P, VA THl TRUO NG
GIa IrI Iích Iu y cu a 1 USD da u Iu,
1973–1998
Kroger:
S198,47
ThI Iruo ng
chung:
S19,86
A&P: S2,47
Ghi chuá :
1. ThoI dIem chuyen dôI cua Kroger xay ra Irong nam 1973.
2. So dô Ihe hIen gIa IrI 1 USD dau Iu vao 1·1·1973.
3. LoI nhuan Iích Iuy, cô Iuc IaI dau Iu, Iính den 1·1·1998.
TU TÖ T DÍ N VÏ DA I
122
PHU LUC
123
ca c gIao dIch ngan ha ng va duo c IIem chu ng be nh cu m
Irong Iuc dI mua sam. NoI Iom IaI, ho không muôn den cac
cua hang Iap hoa nua. Ho muôn dI sIeu IhI, môI sIeu IhI
IhaI hoanh Irang, noI phuc vu IaI ca moI Ihu, co chô dau
xe, gIa re, IôI dI sach se, va IhaI nhIeu quay Iính IIen.
Co Ihe ban se ngay Iap Iuc nghï rang: “Nhu vay A&P Ia
môI công Iy Iau doI voI môI chIen Iuoc chí Ihích hop Irong
môI IhoI khac nhaI dInh. KhI IhoI Ihe Ihay dôI va nhung
công Iy khac moI Ihanh Iap nhanh nhen nam baI so Ihích
khach hang, no không Iheo kIp nua. Vay Ihi co gi hay7”
DIeu Ihu vI Ia day: ca haI công Iy Kroger va A&P deu co
Iruyen Ihông Iau doI (Kroger da 82 IuôI, va A&P 111 IuôI)
khI buoc vao Ihap nIen 70; ca haI deu cung dau Iu gan nhu
Ioan bô vao cac cua hang Iap hoa Iruyen Ihông; ca haI deu
co Ihe ma nh ngoa I nhu ng khu vu c dang pha I IrIe n Iren
nuoc My; ca haI deu bIeI ro Ihe gIoI ben ngoaI dang Ihay
dôI nhu Ihe nao. Nhung chí co môI công Iy chap nhan dôI
dau su IhaI phu phang va Ihay dôI hoan Ioan he Ihông cua
ho de Ihích ung; công Iy con IaI chon phuong cach gIa Io,
“ruc dau vao caI” va IhaI baI sau do.
Nam 19S8, Iap chí Forbes goI A&P Ia “Vuong quôc an sï”,
duoc dIeu hanh bang quyen Ihông IrI cua môI hoang Iu gIa
nua.
122
RaIph Burger, nguoI ke nhIem anh em nha HarIIord
(nha sang Iap vuong quôc A&P), Iim cach bao ve IôI da haI
dIeu: IoI Iuc bang IIen maI cho quy gIa dinh, va IIch su sang
choI cua anh em nha HarIIord. Theo IoI môI gIam dôc IaI
A&P, Burger “Iu cho minh Ia hIe n Ihan cu a ông |ohn
HarIIord, den muc con mang Iren ve ao môI bông hoa duoc
ngaI Iu nha Irông hoa cua HarIIord. Öng Ia cô gang Ihuc
hIen, baI ke su phan dôI, nhung gi ông nghï |ohn |HarIIord]
se ba ng Io ng.”
123
Burger a p du ng ca ch suy nghï “Öng
HarIIord se Ia m gi Irong Iruo ng ho p na y” va o ca c quye I
dInh, sông Iheo phuong cham “Ban không Ihe Iranh caI voI
môI IIch su hang Iram nam Ihanh công.”
124
Su IhaI Ia, nho
vao Burger, ông HarIIord van IIep Iuc Ia môI Ihe Iuc nam
quye n Irong Hô I dô ng qua n IrI Irong ga n 20 nam, ne u
không ke den vIec ông da maI Iu Iau.
12S
KhI cac su IhaI phu phang ve su baI hop Iy gIua mô hinh
Irong qua khu va Ihe gIoI Ihay dôI ngay cang hIen ro, A&P
IaI cang cô chông IaI nhung su IhaI nay den muc mu quang.
MôI Ian, công Iy quyeI dInh mo môI cua hang moI mang
Ien The GoIden Key, môI Ihuong hIeu dôc Iap, noI ho co Ihe
Ihí nghIem cac phuong Ihuc, mô hinh moI va nam baI y
Ihích cua nguoI IIeu dung.
126
Cua hang nay không ban cac
san pham mang nhan hIeu A&P, no cho phep nguoI quan
Iy cua hang nhIeu quyen hanh hon, Ihí nghIem dua ra cac
nganh hang moI va sang Iao, va baI dau phaI IrIen Iheo
huong cua hang hIen daI.
Nhung cac nha Ianh dao A&P da quyeI dInh nhu Ihe nao
ve The GoIden Key7
Ho không Ihích cau Ira IoI ma no dua ra, Ihe Ia ho quyeI
dInh do ng cu a ha ng.
127
A&P baI dau dI Iheo mô hinh Ihay dôI Iu chIen Iuoc nay
den chIen Iuoc khac, Iuc nao cung muôn Iim môI gIaI phap
don gIan cho cac van de cua ho. Ho Iô chuc cac buôI nang
cao IInh Ihan, Iung ra cac chuong Irinh, chay Iheo cac môI
TU TÖ T DÍ N VÏ DA I
124
PHU LUC
12S
chIa cho nam yeu Iô hang dau Irong qua Irinh chuyen dôI,
ông noI: “TôI Ihay cau hoI nay hoI kho hIeu. Can ban Ia
chung IôI nghIen cuu ky Iuong, va du IIeu cho Ihay raI ro:
Cac cua hang keI hop Ion Ia duong den Iuong IaI. Chung IôI
cung nhan Ihay rang minh phaI daI vI Irí sô 1 hoac sô 2
Irong môI IhI Iruong, neu không se phaI pha san
*
. Dï nhIen,
ban dau chung IôI cung cam Ihay nghI ngo. Nhung môI khI
da nhin vao cac sô IIeu, Iuc do không con nghI ngo gi ve
nhu ng chuye n pha I Ia m. Va Ihe Ia chu ng IôI Ihu c hIe n
IhôI.”
131
Kroger quyeI dInh IoaI bo, Ihay dôI, hoac Ihay Ihe môI
môI cua hang va ruI IuI khoI moI vung không phu hop voI
xu Ihe mo I. Ca mô I he Ihô ng se bI Ihay dô I Iu Irong ra
ngoaI, IaI ca moI cua hang, moI khu phô, moI Ihanh phô,
moI IIeu bang. Den nhung nam dau 1990, Kroger da xay
dung IaI hoan Ioan he Ihông Iheo mô hinh moI va Ihang
IIen den vI Irí sô 1 ve chuôI cua hang Iap hoa Iren nuoc My,
va ho da daI den vI Irí nay vao nam 1999.
132
Trong khI do,
A&P van con gIu hon phan nua sô cua hang cua ho Iheo
mô hinh Ihap nIen 19S0 va ngay cang sa suI, Iro Ihanh Ian
du cua môI Ihe che môI IhoI vang bong cua nguoI My.
133
nhaI IhoI, sa IhaI Tông gIam dôc, Ihue moI Tông gIam dôc,
rôI IaI sa IhaI Tông gIam dôc. Ho gIoI IhIeu môI chính sach
ma môI nguoI Irong nganh goI Ia “chính sach daI khô can”,
môI chIen Iuoc gIam gIa IôI da de gIanh IhI phan, nhung
không he quan Iam den su IhaI can ban Ia nguoI IIeu dung
không quan Iam den gIa re, ho muôn môI IoaI cua hang
kha c.
128
GIa m gIa ke o Iheo ca I gIa m chI phí, da n de n ca c
cua hang cang xuông cap va dIch vu cang gIam, va IaI cang
duôI khach hang ra khoI cua, Iu do IoI nhuan cang gIam,
va Ihe Ia cac cua hang cang do ban va dIch vu cang kem.
MôI gIam dôc cu cua A&P phaI bIeu: “Sau môI IhoI gIan,
moI Ihu cang chaI chông Ien nhau. Chung IôI không chí co
buI, chung IôI co buI ban.”
129
Trong khI do, Kroger ap dung môI mô hinh hoan Ioan
kha c. Kroger cu ng Ihu c hIe n ca c cuô c Ihí nghIe m Irong
nhu ng nam 1960 de Ihu y Iuo ng ve mô I cu a ha ng Iha I
Io n.
130
Den nam 1970, nhom dIeu hanh Kroger dI den môI
quyeI dInh không Ihe Iranh khoI: Cua hang Iap hoa Iheo
kIe u cu (Iu c do dang mang Ia I ga n 100º doanh Ihu cho
Kroger) rôI se dI den IuyeI chung. Không nhu A&P, Kroger
chap nhan su IhaI nay va hanh dông.
Su Iang Iruong cua Kroger IhaI don gIan va de hIeu, den
mu c không Ihe IIn duo c. Trong ca c cuô c pho ng va n vo I
chung IôI, LyIe LverIngham va nguoI IIen nhIem |Im HerrIng
(nhung vI Tông gIam dôc Irong gIaI doan chuyen dôI Ihen
chô I) Io ra ra I IIch su va IhIe n chí, nhung cu ng hoI bu c
minh vi cac cau hoI cua chung IôI. DôI voI ho, moI Ihu qua
don gIan. KhI chung IôI yeu cau LverIngham Iay 100 dIem
⎯⎯⎯⎯⎯⎯⎯⎯⎯⎯⎯⎯⎯⎯⎯⎯⎯⎯⎯
* Nen nho day Ia va o da u Iha p nIen 1970, ga n mô I Iha p nIen Iruo c khI kha I
nIe m “sô 1, sô 2, hoa c ru I IuI” duo c cha p nha n rô ng ra I. Kroger, cu ng nhu
nhu ng công Iy nha y vo I kha c, da pha I IrIe n y Iuo ng na y Ihông qua vIe c
quan sa I nhu ng Ihông IIn ngay Iruo c ma I, chu không chí dI sau ca c xu
huo ng, va hIe n Iuo ng da duo c nhu ng nguo I kha c IhIe I Ia p. DIe u Ihu vI Ia
hon phan nu a ca c công Iy nha y vo I de u co hIe u bIe I ve kha I nIe m “sô 1, sô
2” Iruo c khI no Iro Iha nh mô I phong Ira o Irong qua n IrI.
TU TÖ T DÍ N VÏ DA I
126
PHU LUC
127
nhung íI nha I cu ng Ia Irong nhIe u Iruo ng ho p. Ngay ca khI
quye I dInh không Iu no Ihe hIe n quye I Iam da nh gIa Irung
Ihu c Iinh hinh, Ihi co mô I dIe u cha c cha n: Ba n không Ihe de
ra mô I Ioa I nhu ng quye I dInh du ng da n ma Iruo c IIen không
dô I ma I Ihu c Ie . Ca c công Iy nha y vo I hoa I dô ng Iheo nguyen
Ia c na y, co n ca c công Iy dô I Iro ng Ihuo ng không.
Lay ví du PIIney Bowes va Addressograph. ThaI kho Iim
duoc haI công Iy co cung Iinh canh Irong cung IhoI dIem
IIch su, nhung sau do IaI dI haI huong khac bIeI nhau den
Ihe. Den Ian nam 1973, haI công Iy co cung doanh Ihu, IoI
nhuan, sô nhan vIen, va IoI nhuan cô phIeu. Ca haI cung
daI vI Ihe gan nhu dôc quyen voI cung sô khach hang va
deu phaI dôI maI voI Ihuc Ie ro rang Ia se maI dôc quyen.
134
(PIIney Bowes hoaI dông Irong nganh san xuaI may In gIa
Iem Ihu, Addressograph sa n xua I ma y da p dIa chí Iren
Ihu). De n nam 2000, PIIney Bowes da ba nh Iruo ng vo I
30.000 nhan vIen va doanh Ihu vuoI qua 4.000 Ií dôIa, con
Addressograph suy Ian chí con 670 nhan vIen voI doanh
sô íI hon 100 IrIeu dô.
13S
DôI voI nha dau Iu, PIIney Bowes
vuoI qua Addressograph 3.S81 Ian (dung vay, gap ba ngan
nam Iram Iam muoI môI Ian).
Nam 1976, môI nha Ianh dao uy Iín, co Iam nhin Ien Ia
Roy Ash Ien Iam Tông gIam dôc Addressograph. Tu nhan
minh Ia môI ‘nha Iap doan’, Ash da Iung xay dung LIIIon
bang cach Ihuc hIen nhIeu vu saI nhap, nhung IhoI gIan
sau nay LIIIon cung dang dI xuông. Theo IoI Iap chí Fortune,
Ash muôn dung Addressograph nhu môI ban dap de khôI
phuc IaI uy Iín Ianh dao cua minh Irong maI moI nguoI.
136
SU TH T TÔ T HON Gl C MO
MôI Irong nhung chu de quan Irong Irong cuôc nghIen
cu u cu a chu ng IôI Ia ke I qua nha y vo I de n Iu mô I Ioa I
nhung quyeI dInh dung dan, duoc Ihuc hIen nghIem Iuc va
Iao nen Iang cho nhau. Dï nhIen, không phaI công Iy nhay
vo I Ia Iuôn co nhu ng quye I dInh hoa n ha o. Nhung nhin
chung, ho dua ra nhIeu quyeI dInh dung hon Ia quyeI dInh
saI, va ho dua ra nhIeu quyeI dInh dung hon so voI công
Iy dôI Irong. Va dIeu quan Irong nhaI, dôI voI nhung Iua
cho n mang Iính quye I dInh, ví du nhu quye I dInh cu a
Kroger danh Ioan bô nguôn Iuc chuyen ca môI he Ihông
sang huong cua hang Ion, ho chính xac den phI Ihuong.
DIeu nay khIen chung IôI phaI daI cau hoI. PhaI chang
chung IôI dang Iap Irung nghIen cuu môI danh sach cac
công Iy duoc Ihan may man mím cuoI khI can dua ra quyeI
dInh7 Hay Ia co môI dIeu gi do khac Ihuong Irong qua Irinh
hoaI dông gIup ho Iang môI cach dang ke Ií Ie quyeI dInh
dung7 Cau Ira IoI Ia co môI dIeu gi do khac Ihuong.
Cac công Iy nhay voI Ihe hIen haI dang dac Irung cua Iu
Iuong ky IuaI. DIeu Ihu nhaI, cung Ia IIeu de cua chuong,
chính Ia ho dua nhung su IhaI phu phang vao Ioan bô qua
Irinh. (DIeu Ihu haI chung IôI se noI den Irong chuong sau,
do Ia ho IhIeI Iap môI co cau Iham khao don gIan nhung
hIeu qua, phuc vu vIec ra quyeI dInh). Ví du nhu Iruong
hop cua Kroger, khI ban baI dau voI môI quyeI Iam danh
gIa Irung Ihu c Iinh hinh, nhu ng quye I dInh du ng se Ihe
hIen dIeu nay. Dï nhIen Ia không phaI Iuc nao cung Ihe,
TU TÖ T DÍ N VÏ DA I
128
PHU LUC
129
doanh chính, va vung IIen vao canh bac ma co hôI Ihang
raI íI.
139
Sau nay, khI ông da bI duôI vIec va Addressograph phaI
nôp don xIn pha san (nho vay ma no IaI guong day), ông
va n không cha p nha n su Iha I va pha I bIe u: “Chu ng IôI
Ihua môI sô Iran, nhung chung IôI van dang Ihang cuôc
chIe n.”
140
Thu c Ie Ihi Addressograph co n Iau mo I Iha ng
cuôc chIen, va nhung nguoI Irong công Iy aI cung bIeI dIeu
nay. Tuy nhIen su IhaI da không duoc quan Iam cho den
khI qua muô n.
141
Mô I sô nhan va I chu chô I Irong
Addressograph da ra dI vi cam Ihay chan nan khI không
Ihe Iam cho dôI ngu Ianh dao cap cao hIeu duoc su IhaI.
142
Co Ie chung Ia cung nen khen ngoI Ash vi da co công cô
gang dua công Iy den môI Iam cao moI. (Va, cung nen công
ba ng, vi Hô I dô ng qua n IrI Addressograph da buô c ông
IhôI vIec khI ông chua co co hôI Ihuc hIen hoan Ioan cac ke
hoach cua minh).
143
Nhung du IIeu Iu raI nhIeu baI bao uy
Iín Iuc bay gIo da cho rang Ash cô nham maI Iam ngo Iruoc
baI ky su IhaI nao không phu hop voI Iam nhin cua ông ve
Ihe gIoI.
1Heo duô| môt täm nH|n v| da| kHôn¿ co ¿| |a sa| tra|. 1Hät ra
tH| cac côn¿ ty nHay vot deu de ra muc t|eu pHa| dat su v| da|.
NHun¿ kHôn¿ nHu cac côn¿ ty dô| tron¿, cac côn¿ ty nHay vot
dua su tHät pHu pHan¿ vao tron¿ tun¿ bucc d| den v| da|.
“KhI ban IaI nhung vIen da Ien va nhin Ihay nhung dong
chu nguech ngoac ben duoI, ban co Ihe hoac daI vIen da
Ash de ra môI Iam nhin chIen Iuoc se Ihông IrI nganh
IhIeI bI van phong Iu dông, môI nganh kInh doanh dang
pha I IrIe n, gIô ng nhu IBM, Xerox, Kodak. Day Ia mô I ke
hoach Iao bao dôI voI môI công Iy Iruoc day chí Ihông IrI
nganh kInh doanh dap dIa chí Iren bao Ihu.
137
Se không co
gi saI IraI khI dua ra môI Iam nhin qua mao hIem, neu nhu
Ash không qua IIn Iuong vao cuôc chInh phuc vIen vông
de n mu c, Iheo nhu Ia p chí Business Week ghI nhan, không
chIu nhin nhan rang da co nhung bang chung cu Ihe cho
Ihay ke hoach nay se không Ihe Ihuc hIen duoc, va no co
kha nang keo Iheo ca công Iy sup dô.
138
Öng van IIep Iuc
Ian Ihu IoI nhuan Iu cac khu vuc sInh IaI, bo roI nganh kInh
PIIney Bowes
Addressograph
PlTNEY BOWES VA ADDRESSOGRAPH
Doanh Ihu ha ng nam, 1963·1998
GIa cô dInh nam 1998, don vI Iính: IrIe u USD
TU TÖ T DÍ N VÏ DA I
130
PHU LUC
131
Iro IaI, hoac noI voI moI nguoI: ‘NhIem vu cua IôI Ia IaI vIen
da Ien de xem dong chu vIeI ben duoI,’ mac du nhung dong
chu nguech ngoac Iam ban so phaI khIep.”
144
Cau noI do
nha Ia nh da o Ired Purdue cu a PIIney Bowes pha I bIe u,
nhung baI cu aI Irong sô nhung Ianh dao PIIney Bowes ma
chung IôI phong van deu co Ihe noI ra cau nay. TaI ca ho
deu co ve kích dông va không Ihe không nhac den vI Ihe
cua PIIney Bowes Iren Ihe gIoI. MôI vI Ianh dao phaI bIeu:
“Nen van hoa cua chung IôI không chap nhan su Iu man.”
14S
Mô I nguo I kha c Ia I no I: “Chu ng IôI Iuôn co ca m gIa c Ia
nhung gi chung IôI vua daI duoc, cho du Ia raI vï daI, cung
không Ihe gIup chung IôI ben vung duoc.”
146
Cuôc hop ban Ianh dao môI dau nam Ihuong bao gôm
1S phuI Ihao Iuan ve keI qua nam Iruoc (hau nhu Iuc nao
cung IuyeI voI) va 2 gIo ban ve nhung dong chu nguech
ngoa c co Ihe a nh huo ng de n ke I qua kInh doanh Irong
Iuong IaI.
147
Cac cuôc hop bô phan kInh doanh cua PIIney
Bowes khac xa cac hôI Ihao ra ra kIeu ‘chung Ia Ia sô 1”
Ihuong Ihay o nhIeu công Iy. O PIIney Bowes, ban Ianh dao
phaI Ihang Ihan Iruoc nhung cau hoI hay van de hoc bua
ma dôI ngu nhan vIen ban hang, Iruc IIep gIao dIch khach
ha ng da I ra.
148
Công Iy co Iruye n Ihô ng Iau do I Ia o ra
nhung dIen dan de moI nguoI deu co Ihe dung Ien va noI
Ihang vao cap Ianh dao nhung gi ho cho Ia công Iy chua
Iam dung, hoac dua cho cap Ianh dao nhung vIen da co
chu nguech ngoac va bao Ihang vao maI ho: “Nay, cac ông
nen de y den dIeu nay.”
149
Truo ng ho p cu a Addressograph, hoa n Ioa n Ira I nguo c
voI PIIney Bowes, cho Ihay môI dIem raI quan Irong. Nhung
nha Ia nh da o uy Iín, sa I da nhu Roy Ash Ihuo ng de Iro
Ihanh dông Iuc chính Ihuc day su phaI IrIen cua công Iy.
Trong suôI cuôc nghIen cuu, chung IôI nhan ra nhIeu công
Iy dô I Iro ng co nhu ng vI Ia nh da o uy Iu c de n mu c mo I
nguoI e so vI Ianh dao nay – ông ay se noI gi, ông ay se nghï
gi, ông ay se Iam gi – con hon Ia so Ihuc Ie ben ngoaI va
Iam anh huong cua no Ien công Iy. Hay nho IaI Iruong hop
cua Bank oI AmerIca, duoc de cap den Irong chuong Iruoc;
cac gIam dôc o day không dam Ien IIeng binh Iuan gi cho
den khI ho bIeI chac Tông gIam dôc da ra ngoaI. Cung cach
nay không he co o WeIIs Iargo hay PIIney Bowes, nguoI Ia
Io Iang ve nhung dong chu nguech ngoac nhIeu hon Ia IhaI
dô cua ban gIam dôc.
Ngay Iuc nha Ianh dao de ban Ihan minh, Ihay vi Ia de
Ihuc Ie, Iro Ihanh dông Iuc chính khIen moI nguoI e ngaI,
ban da co môI công Ihuc Iao ra su Iam Ihuong, Iham chí
con Ie hon Ihe. Day Ia môI Irong nhung Iy do chính IaI sao
nhung nha Ianh dao íI suc huI Ihuong mang IaI nhung keI
qua IôI hon ve Iau daI.
1Huc väy, dô| vc| nHun¿ a| co môt ca t|nH manH me va uy |uc,
cän pHa| xem no nHu |a môt ta| san, dôn¿ tHc| cun¿ |a môt mon
nc. Ca t|nH manH co tHe |a n¿uôn ¿ôc nay s|nH nH|eu vän de, nHät
|a kH| mo| n¿uc| cHe däy su tHät pHu pHan¿ qua màt ban. Ban
co tHe vuct qua ducc d|em yeu cua uy |uc, nHun¿ do| Ho| ban
pHa| y tHuc va canH ¿|ac.
TU TÖ T DÍ N VÏ DA I
132
PHU LUC
133
Irong suôI cuôc chIen, IIen Iuc doI bao cao su IhaI, va chí
su IhaI. KhI dôI quan IhIeI gIap cua phaI xíI queI qua chau
Âu, ChurchIII van dI ngu môI cach ngon Ianh. Öng da vIeI:
“TôI không can nhung gIac mo IuoI sang. Su IhaI van IôI
hon gIac mo.”
1S2
MÔl TRUO NG LÃ NG NGHE SU THÂ T
Ban co Ihe baI dau Iu hoI: “Lam Ihe nao de dông vIen moI
nguoI bang su IhaI phu phang7 Chang phaI dông Iuc den
Iu môI Iam nhin IhuyeI phuc sao7” Cau Ira IoI, ngac nhIen
Ihay, Ia “Không”. Không phaI vi Iam nhin không quan Irong,
ma Ia vi danh công suc de dông vIen moI nguoI Ia môI vIec
Iam vô ích. MôI Irong nhung chu de xuyen suôI cua quyen
sach nay Ia môI khI ban ap dung Ihanh công cac keI Iuan
dua ra, Ihi ban se không maI IhoI gIan va công suc de dông
vIen moI nguoI. Neu ban co duoc dung nguoI Iren chuyen
xe, ho se raI nang dông. Cau hoI can daI ra Ia: “Ban phaI
quan Iy nhu Ihe nao de moI nguoI không chan nan7” Va
hanh dông gay nan nhaI Ia cu dua ra nhung nIem hy vong
ao, de rôI som Ian Ianh.
Vän¿, |anH dao |a pHa| no| den täm nH|n. NHun¿ |anH dao dôn¿
tHc| cun¿ pHa| tao ra ducc môt mô| trucn¿ nc| su tHät ducc |àn¿
n¿He va tHuc te ducc nH|n nHän. 0|ua v|ec tao cc Hô| cHo mo|
n¿uc| |en t|en¿ va cc Hô| ducc |àn¿ n¿He |a Hoan toan kHac xa.
NHun¿ nHa |anH dao nHay vot tHäu H|eu su kHac b|et nay, nen Ho
tao ra môt vàn Hoa cHo mo| n¿uc| quyen ducc |àn¿ n¿He, va nHät
|a su tHät pHa| ducc |àn¿ n¿He.
WInsIon ChurchIII hIe u ro dIe m ye u cu a mô I ca Iính ma nh,
vi vay ông da bu dap môI cach hoan hao Irong The chIen
II. Nhu ca c ba n da bIe I, ChurchIII Iuôn co mô I Ia m nhin
vung vang va Iao bao rang nuoc Anh không chí sông soI,
ma con phaI IrIen Ihanh môI cuong quôc, mac du Iuc do ca
Ihe gIoI da baI dau Iu hoI khI nao Ihi nuoc Anh se dau hang
de dôI Iay hoa binh. Trong nhung ngay den IôI nhaI, khI
ma gan nhu Ioan bô chau Âu va Bac PhI da nam Irong Iay
pha I xíI, nuo c My Ihi không muô n nhu ng Iay va o cuô c
chIen, va HIIIer chí phaI dôI maI voI môI maI Iran duy nhaI
(Iuc do chua quyeI dau voI Nga), ChurchIII da noI: “Chung
Ia quyeI Iam nghIen naI HIIIer va moI veI Iích cua che dô
phaI xíI. Tu day, không gi ngan can duoc chung Ia. Không
gi ca! Chung Ia không chap nhan hoa dam. Chung Ia không
bao gIo Ihuong IhuyeI voI HIIIer hay nhung nguoI Iheo phe
dIch. Chung Ia se chIen dau voI dIch Iren bo. Chung Ia se
chIen dau voI dIch duoI bIen. Chung Ia se chIen dau voI
dIch Iren không. Cho den khI, on Chua, chung Ia queI sach
bong ho khoI IraI daI nay.”
1S0
Vu ng IIn vo I Ia m nhin na y, nhung ChurchIII không he
quay Iung IaI voI su IhaI phu phang. Öng Io so rang ca Iính
chí huy va uy Iuc cua minh se ngan can moI nguoI bao cao
IIn xau dung nhu Ihuc Ie. Vi vay, ngay Iu khI baI dau cuôc
chIen, ông da IhIeI Iap môI dôI ngu dôc Iap, Iach khoI he
Ihông bao cao Ihông Ihuong, goI Ia Van phong Thông ke
(SIaIIsIIcaI OIIIce), voI muc dích chính Ia cung cap cho ông
nhung su IhaI phu phang nhaI, IIen Iuc cap nhaI va hoan
Ioa n Irung Ihu c.
1S1
Öng du a va o dô I ngu na y ra I nhIe u
TU TÖ T DÍ N VÏ DA I
134
PHU LUC
13S
môI Irong sô íI cac Tông gIam dôc cua môI Iap doan Ion
dam daI ra nhIeu cau hoI cho HôI dông quan IrI hon Ia doI
bI ho I.
Öng ap dung cung môI phuong phap voI dôI ngu Ianh
dao cua minh, IIen Iuc dôc Ihuc, Iim hIeu, khoI goI bang
cau hoI. Sau môI cau Ira IoI, AIan WurIzeI IaI IIep Iuc daI
cau hoI cho den khI ông nhin ro Ihuc Ie va Iam anh huong
cua no. AIan WurIzeI noI: “Ho goI IôI Ia công Iô vIen, vi IôI
cu nham vao môI cau hoI. Ban bIeI day, IôI nhu môI con
cho san, không bao gIo buông Iha khI chua hIe u ro . Ta I
sao, Ia I sao, Ia I sao7”
Ca c nha Ia nh da o công Iy nha y vo I, cu ng nhu AIan
WurIzeI, Ihuong ap dung phong cach cua SocraIe. NgoaI ra,
ho dung cau hoI vi môI va chí môI Iy do: Iim hIeu IhaI ro.
Ho không su dung cau hoI de goI y (“Anh co dông y voI IôI
rang7...”) hay de dô IôI va ha Ihap nguoI khac (“Sao anh IaI
Iam moI Ihu rôI Iung Ihe nay7...”). KhI chung IôI hoI cac nha
Ia nh da o ve ca c cuô c ho p ban Ia nh da o Irong gIaI doa n
chuyen dôI, ho cho bIeI hau heI IhoI gIan “chí cô gang de
hIe u”.
Cac nha Ianh dao công Iy nhay voI con bIeI Ian dung cac
cuôc hop không chính Ihuc voI cac gIam dôc va nhan vIen,
ma không can co IIch Irinh, kIch ban, hay danh sach cac
dIem can Ihao Iuan. Thay vao do, ho chí can khaI mac buôI
hop bang nhung cau hoI nhu: “Luc nay cac anh dang nghï
gi7” “Cac anh co Ihe ke cho IôI nghe duoc không7” “Anh
hay Iam ro cho IôI hIeu duoc không7” “TaI sao chung Ia
pha I Io Ia ng ve dIe u na y7” Nhu ng cuô c ho p không du ng
Lam Ihe nao de Iao ra môI môI Iruong Iang nghe su IhaI7
Chung IôI dua ra bôn hanh dông can ban sau:
1. Laä nh àaå o bùç ng cêu hoã i, khöng phaã i bùç ng cêu traã lúâ i
Nam 1973, môI nam sau khI AIan WurIzeI Ien nam chuc
Tông gIam dôc ke nhIem nguoI cha, công Iy da buoc den bo
pha san, gan nhu phaI vI pham cac Ihoa uoc vay no. ThoI
dIem do công Iy con mang Ien Wards, Ia môI Iap hop cac
cua hang ban dung cu va IhIeI bI hI·II va không co môI y
Iuo ng nha I qua n na o. Trong vo ng 10 nam sau do , AIan
WurIzeI va dôI ngu cua ông da không chí dao nguoc Iinh
Ihe ma con Iao dung nen khaI nIem CIrcuII CIIy va Iao co
so cho nhung keI qua dang kInh ngac ve sau nay, dua công
Iy danh baI IhI Iruong 22 Ian, Iính Iu IhoI dIem nhay voI
nam 1982 de n 1·1·2000.
KhI AIan WurIzeI baI dau qua Irinh dua công Iy Iu gan
nhu pha san den keI qua xuaI sac, ông baI dau bang môI
cau Ira IoI raI dang ghI nho cho cau hoI IIeu phaI dua công
Iy Iheo huo ng na o: Töi khöng biïë t. Kha c vo I nhu ng nha
Ia nh da o nhu Roy Ash cu a Addressograph, WurIzeI ke m
che không muôn dua ra ngay cau Ira IoI. Thay vao do, sau
khI da Iuyen duoc nhung nguoI Ihích hop Ien chuyen xe,
ông baI dau không phaI bang cau Ira IoI, ma Ia bang cau
hoI. MôI Ihanh vIen HôI dông quan IrI ke IaI: “AIan Ia môI
IhIen Ia I. Öng co kha nang da I nhu ng cau ho I Iuye I vo I.
Chung IôI da Iung Iranh Iuan raI hao hung Irong phong
hop. Cac cuôc hop không bao gIo nham chan, ban không
chí den de nghe rôI dI an Irua.”
1S3
ThaI su AIan WurIzeI Ia
TU TÖ T DÍ N VÏ DA I
136
PHU LUC
137
Lam Ihe nao Nucor chuyen minh Iu môI Tap doan HaI
nhan My heI suc Ie haI Ihanh công Iy Ihep vï daI nhaI nuoc
My7 Truoc nhaI, Nucor may man co duoc môI nha Ianh dao
cap dô S, Ken Iverson, duoc Ihang chuc Tông gIam dôc Iu
gIam dôc dIeu hanh bô phan ram nha. Thu haI, Iverson da
Iim duoc dung nguoI cho chuyen xe, Ihanh Iap môI nhom
xuaI sac bao gôm nhung nguoI nhu Sam SIegeI (duoc cac
dông nghIep mIeu Ia Ia “gIam dôc IIen Ie gIoI nhaI Iren Ihe
gIo I, mô I nha a o Ihua I”) va DavId Aycock, mô I IhIen Ia I
Irong nga nh sa n xua I.
1S6
Va rôI sau do Ihi sao7
Cung nhu AIan WurIzeI, Iverson mong muôn xay dung
môI công Iy vï daI, nhung không muôn baI dau bang cau
Ira IoI Iam Ihe nao de daI duoc dIeu nay. Thay vao do, ông
dong vaI Iro nguoI dIeu IIeI kIeu SocraIe Irong môI IoaI cac
cuôc Iranh Iuan nay Iua. Iverson binh Iuan: “Chung IôI xac
Iap môI IoaI cac cuôc hop ban gIam dôc, Irong do vaI Iro
cua IôI gIông nhu môI nha dIeu IIeI. MoI nguoI deu nao
Ioan. Chung IôI Ihuong hop suôI 3 gIo, dua ra cac van de,
cho den khI chung IôI daI duoc môI dIeu gi do... NhIeu Iuc,
cuôc hop Iro nen nong bong den muc moI nguoI Iao vao
nhau... Mo I nguo I de u Io n IIe ng, huo Iay mu a chan, da p
ban, maI do gay va cac gan cô nôI Ien.”
1S7
Tro Iy cua Iverson van con nho môI canh Iuong dIen ra
nhIeu Ian Irong nhIeu nam IIen: cac dông nghIep keo nhau
vao phong cua Iverson, Ia heI vao maI nhau, nhung rôI IaI
dI ra voI môI keI Iuan Ihông nhaI.
1S8
Sau khI Ihao Iuan va
Iranh caI, ho ban dI bô phan kInh doanh haI nhan; sau khI
nghI Irinh nay Iro Ihanh môI dIen dan cho Ihuc Ie co co hôI
duoc Irinh bay.
lanH dao môt côn¿ ty tu tôt den v| da| kHôn¿ co n¿H|a |a |uc nao
cun¿ pHa| co cäu tra |c|, rô| |a| kHuyen kH|cH nHän v|en d| tHeo
täm nH|n “cuu tHe” cua ban. lanH dao co n¿H|a |a ban pHa| kH|em
tôn tHua nHän ràn¿ ban cHua H|eu du ro de co cäu tra |c| va sau
do b|et dàt cäu Ho| de dua den nHun¿ tHôn¿ t|n quy ¿|a.
2. Tham gia vaâ o caá c cuöå c àöë i thoaå i vaâ tranh luêå n, àûâ ng
eá p buöå c
Vao nam 196S, ban không Ihe Iim dau ra môI công Iy Ie
hon Nucor. Công Iy chí co môI bô phan mang IaI IoI nhuan
ma IhôI. Nhung phong ban khac chí bIeI chI IIen. Ho không
co mô I van ho a de ma Iu ha o. Ho cu ng không co mô I
huong dI nhaI dInh. Ho dang IIen den bo vuc pha san. Vao
Iho I dIe m na y, Nucor co Ien chính Ihu c Ia NucIear
CorporaIIon oI AmerIca (Tap doan HaI nhan My), phan anh
dung dInh huong cua ho vao cac san pham nang Iuong haI
nhan, Irong do co may do muc dô phong xa. Ho da mua IaI
môI IoaI nhung công Iy không IIen quan gi nhau Irong cac
nganh nhu cung cap chaI ban dan, khaI Ihac kIm IoaI, san
xuaI may phoIocopy, va ram nha. Vao Iruoc IhoI dIem nhay
vo I nam 196S, Nucor không he sa n xua I mô I gam Ihe p
nao. Ho cung không Iam ra môI dông IoI nhuan nao. Ba
muoI nam sau, Nucor Ia nha san xuaI Ihep Ion Ihu Iu Iren
Ihe gIo I
1S4
va de n nam 1999 Io I nhua n ha ng nam cu a ho
cao hon baI cu công Iy Ihep nao cua My.
1SS
TU TÖ T DÍ N VÏ DA I
138
PHU LUC
139
Öng không he che gIau su IhaI dang xau hô rang day Ia
môI quyeI dInh saI Iam. Do Ia nam Irang phan Iích môI
cach chI IIeI saI Iam nay, cac anh huong cua no, va baI hoc
ruI ra Iu day.
Hang Iram, neu không muôn noI Ia hang ngan, gIo Iam
vIec da duoc danh ra de mô xe Iruong hop 7·UP. Tuy ho noI
raI nhIeu ve su IhaI baI ro rang nay, không aI dô IôI cho aI.
Trong sô nay chí co môI ngoaI Ie: |oe CuIIman, dung Iruoc
guong, va Iu dô IôI cho minh. Öng vIeI: “Ro rang day IaI Ia
mô I ke hoa ch không phu ho p kha c cu a |oe CuIIman.”
161
Öng Iu Ira ch minh ne u nhu nghe Iheo nhu ng nguo I da
phan dôI y Iuong Iuc do, Ihi IaI hoa da co Ihe Iranh khoI.
Öng con cam on nhung nguoI da dua ra y kIen dung, neu
ro Ien nhung nguoI da co kha nang IIen doan IôI hon ông.
Trong môI IhoI daI ma cac nha Ianh dao Ihuong cô gang
bao ve hinh anh cua minh – dung ra Iu nhan minh co Iam
nhin hon cac dông nghIep, nhung IaI dô IôI cho nguoI khac
khI quyeI dInh cua ho không Ihanh công – môI nguoI nhu
|oe CuIIman IhaI dang quy. Öng khang dInh: “TôI xIn nhan
Ira ch nhIe m Irong quye I dInh Ie ha I na y. Nhung Ia I ca
chung Ia co Irach nhIem phaI hoc Iap IôI da Iu sô IIen hoc
phí qua daI chung Ia phaI Ira.”
bH| ban quay |a| pHän t|cH vän de ma kHôn¿ dô |ô|, ban da t|en
xa tron¿ v|ec tao dun¿ môt mô| trucn¿ de su tHät ducc cHu y.
Neu ban co nHun¿ n¿uc| tH|cH Hcp tren cHuyen xe, ban ¿än nHu
kHôn¿ bao ¿|c pHa| dô |ô| ma cH| cän t|m k|em su tHäu H|eu va
Hoc täp k|nH n¿H|em.
Ihao Iuan va Iranh caI, ho Iap Irung vao cac ram Ihep; rôI
Ihao Iuan va Iranh caI, ho baI dau Iu san xuaI Ihep; Ihao
Iuan va Iranh caI, ho dau Iu vao nha may san xuaI phôI
Ihep co nho; Ihao Iuan va Iranh caI, ho xay nha may co nho
Ihu haI, va cu Ihe IIep Iuc. Hau heI cac Ianh dao Nucor ma
chung IôI IIep chuyen deu nhac den xu huong Iranh Iuan,
Irong do chIen Iuoc công Iy “dan dan hinh Ihanh sau nhung
cuôc Iranh Iuan va dau Iranh nay Iua.”
1S9
0|ôn¿ nHu Nucor, cac côn¿ ty nHay vot co kHuynH Hucn¿ trao dô|
càn¿ tHàn¿. NHun¿ cum tu nHu “tranH |uän |cn t|en¿”, “trao dô|
càn¿ tHàn¿”, “däu H|eu bät dôn¿ tôt” tHucn¿ xuyen xuät H|en
tron¿ cac ba| bao va ba| pHon¿ vän. Ho kHôn¿ |c| dun¿ tHao |uän
nHu môt qua tr|nH ¿|a tao de mo| n¿uc| co quyen pHat b|eu rô|
sau do dôn¿ y vc| môt quyet d|nH da ducc dua ra trucc. Çua
tr|nH tHao |uän ducc xem nHu môt cuôc tranH |uän kHoa Hoc,
tron¿ do mo| n¿uc| tHam ¿|a de t|m ra cäu tra |c| tôt nHät.
3. Thûåc hiïån caác cuöåc phên tñch, khöng àöí löîi
Nam 1978, PhIIIp MorrIs mua Ia I công Iy Seven·Up, de rô I
8 nam sau pha I ba n Iô .
160
Sô IIe n Ihua Iô Iuong dô I nho so vo I
Ioa n bô Ia I sa n cu a PhIIIp MorrIs, nhung Ia I Ia mô I ve I nho ro
ra ng, va da Iô n ha ng nga n gIo quy gIa cu a ban Ia nh da o.
Trong cac buôI phong van voI cac nha Ianh dao PhIIIp
MorrIs, chung IôI raI ngac nhIen khI Ihay ho Iu neu Ien IhaI
baI nay va Ihao Iuan raI coI mo ve no. Thay vi phaI gIau dI
IhaI baI Io Ion va dang xau hô nay, co ve nhu ho co nhu
cau phaI nhac den no. Trong quyen sach Töi Laâ Ngûúâi May
Mùæ n, |oe CuIIman danh nam Irang de mô xe IhaI baI 7·UP.
TU TÖ T DÍ N VÏ DA I
140
PHU LUC
141
Ií dôIa Ihi Bank oI AmerIca moI hIeu ro su IhaI nay. Nguoc
IaI, CarI ReIchardI cua WeIIs Iargo, nguoI duoc menh danh
Ia Iheo chu nghïa duy Ihuc, dôI maI Iruc IIep voI su IhaI
cu a vIe c xo a ba o hô .
164
Thua ca c ba n, chu ng IôI Ia y Ia m
IIec, nhung chung Ia không Ihe gIu IaI cac dac quyen nua.
Chung Ia cung Ia nhung doanh nhan phaI quan Iam den
chI phí va hIeu qua nhu cac dông nghIep o McDonaId’s.
1Hät su |a cHun¿ tô| kHôn¿ t|m tHäy du ||eu cHo tHäy cac côn¿
ty nHay vot co tHôn¿ t|n nH|eu Hcn Hay cH|nH xac Hcn cac côn¿
ty dô| tron¿. bHôn¿ He. Ca Ha| nHom côn¿ ty deu ¿än nHu co
tron¿ tay n¿uôn tHôn¿ t|n nHu nHau. Vän de kHôn¿ nàm c cHô
tHôn¿ t|n cH|nH xac Hcn, ma |a c cHô dua tHôn¿ t|n tHanH tHôn¿
t|n kHôn¿ tHe bo qua.
MôI phuong phap dac bIeI hIeu qua Ia co che “co do”.
Cho phep IôI dung môI ví du cua ca nhan de mInh hoa y
Iuong nay. KhI IôI Iham gIa gIang day bang phuong phap
phan Iích Ihuc Ie IaI Khoa KInh Ie Iruong SIanIord, IôI gIao
cho môI hoc vIen MBA môI manh gIay do IuoI khô A4, kem
Iheo IoI huong dan: “Day Ia Ia co do cua ban Irong khoa
hoc nay. Neu ban gIo Ia co do nay Ien, ca Iop se dung IaI
cho ban. Không co môI gIoI han nao ve cach ban dung co
do Iuc nao va nhu Ihe nao. Ban co Ihe dung de neu Ien môI
nha n xe I, chIa se mô I kInh nghIe m rIeng, Irinh ba y mô I
phan Iích, phan dôI IaI gIao su, Iranh Iuan voI vI Tông gIam
dôc khach moI, Ira IoI cau hoI cua ban minh, daI cau hoI,
dua ra IoI de nghI, hay baI cu Iy do nao khac. Ban se không
bI phaI vi su dung co do. Co do chí duoc su dung môI Ian
4. Thiïët lêåp chïë àöå “cúâ àoã”
Chung Ia dang sông Irong IhoI daI Ihông IIn, nguoI nao
co nhIeu Ihông IIn chính xac se co duoc IoI Ihe hon. Neu
chung Ia nhin IaI qua Irinh phaI IrIen va suy Ian cua cac
Iô chuc, chung Ia íI khI gap Iruong hop công Iy nao vap
nga vi IhIe u Ihông IIn.
Ca c nha Ia nh da o BeIhIehem SIeeI cu ng da bIe I Iu Iau
môI de doa Iu cac nha may Ihep co nho nhu Nucor. Ho da
không chu y cho den môI ngay Ihuc day va nhan ra rang
môI IhI phan Ion da bI chIem maI.
162
Upjohn co raI nhIeu Ihông IIn cho Ihay môI sô san pham
sap ra maI cua ho se không Ihe dem IaI keI qua nhu mong
muôn, hay Ie hon, se gay ra nhung phan ung phu. Nhung
ho cu Iam ngo Iruoc nhung van de nay. Truong hop Ihuôc
an Iha n HaIcIon cha ng ha n, mô I nguo I Irong công Iy da
phaI bIeu Iren Io Newsweek Ia: “vIec bo qua cac Io ngaI ve
an Ioan cua HaIcIon da Iro Ihanh chính sach cua công Iy
môI cach không chính Ihuc.” Trong môI Iruong hop khac
khI Upjohn bI chí Irích, ho da dong khung cac van de nhu
Ia “Ihông IIn baI IoI”, Ihay vi dôI maI su IhaI ve nhung dIem
ye u cu a no .
163
Cac nha Ianh dao cua Bank oI AmerIca co raI nhIeu Ihông
IIn ve vIec xoa bo bao hô, nhung ho IaI không dôI maI voI
anh huong cua qua Irinh xoa bao hô: Trong môI Ihe gIoI
không duoc bao hô, ngan hang cung chí Ia môI hang hoa
binh Ihuo ng, va ca c da c quye n hay Iruye n Ihô ng Ihuo ng
Iuu se chí con Ia qua khu. Nhung chí den khI ho Ihua Iô 1,8
TU TÖ T DÍ N VÏ DA I
142
PHU LUC
143
duoc raI nhIeu Ihông IIn Iu cac cuôc Iham do khach hang,
nhung Iuc nao cung co cach de bao chua cho cac du IIeu
Irong do. VoI hinh Ihuc Ira IhIeu, anh buôc Iong phaI chu
y den du IIeu. Thuong Ihi anh không bIeI khach hang dang
buc minh, cho den khI anh không con gIu chan ho duoc
nua. Tra IhIeu dong vaI Iro môI he Ihông canh bao buôc
chung IôI phaI hanh dông nhanh chong, Iruoc khI chung
IôI IaI de maI khach hang do.”
ThaI Iong ma noI, chung IôI không Ihuong Ihay môI co
che co do vua sInh dông vua an Iuong nhu Ira IhIeu Irong
cac công Iy nhay voI. Tuy vay, IôI van quyeI dInh dua y
Iuong nay vao day, Iheo nhu IoI yeu cau cua Iro Iy nghIen
cuu Lane Hornung. Hornung Ia nguoI gIup IôI Ihu Ihap va
sap xep môI cach he Ihông cac co che Irong cac công Iy cho
mô I du a n nghIen cu u kha c. Hornung dua ra mô I ca ch
IhuyeI phuc rang neu ban Ia môI nha Ianh dao Cap dô S
hoan Ioan, co Ihe ban không can môI co che den do. Nhung
neu ban chua daI den Cap dô S, hay neu ban co môI ca
Iính uy Iuc, co che co do Ia môI công cu huu dung va Ihuc
Ie de dua Ihông IIn Ihanh Ihông IIn không Ihe bo qua va
Iao ra môI môI Iruong de su Ihuc duoc chu y.
*
duy nhaI Irong suôI khoa hoc. Co do cua ban không Ihe
duoc nhuong IaI cho nguoI khac; ban không Ihe cho hoac
ban IaI cho nguoI khac Irong Iop.”
VoI Ia co do, IôI không con bIeI chính xac chuyen gi se
dIen ra Irong Iop môI ngay. Co Ian, môI sInh vIen dung co
do de nhan xeI: “GIao su CoIIIns, IôI nghï hôm nay gIao su
da n da I Io p không hIe u qua . Tha y da dInh huo ng qua
nhIeu bang nhung cau hoI, chung anh huong den kha nang
suy nghï dôc Iap cua chung IôI. Hay de chung IôI Iu nghï
ra.” La co do da gIup IôI nhan ra su IhaI phu phang Ia cach
da I cau ho I cu a IôI da a nh huo ng de n vIe c ho c cu a mo I
nguoI. MôI cuôc Iham do y kIen vao cuôI khoa hoc co Ie
cung se cho IôI bIeI Ihông IIn nay. Nhung môI Ia co do,
ngay Iap Iuc va Iruoc maI moI nguoI, da bIen Ihông IIn ve
dIem yeu cua IôI Ihanh môI Ihông IIn IôI không Ihe bo qua
duo c.
TôI hoc duoc y Iuong co do Iu Bruce WooIperI, nguoI da
IhIeI ke môI công cu heI suc quyen uy goI Ia “Ira IhIeu”
Irong công Iy GranIIerock cu a minh. Tra IhIe u Irao cho
nguoI mua hang Ioan quyen quyeI dInh co phaI Ira IIen va
Ira bao nhIeu Iren hoa don Iuy Ihuôc vao su danh gIa cua
ban Ihan ve muc dô Ihoa man dôI voI san pham hay dIch
vu. Tra IhIeu không phaI Ia môI hinh Ihuc hoan IIen. Khach
hang không phaI guI Ira IaI san pham, ho cung không can
su cha p Ihua n cu a GranIIerock. Ho chí ca n khoanh Iro n
mu c na o Iren ho a don, Iru IIe n Ia I, va chí gu I IIe n cho
nhung muc con IaI. KhI IôI hoI WooIperI IaI sao ông IaI dua
ra công cu Ira IhIeu nay, ông noI: “Anh co Ihe Ihu Ihap
⎯⎯⎯⎯⎯⎯⎯⎯⎯⎯⎯⎯⎯⎯⎯⎯⎯⎯⎯
* De hIe u ro hon ve co che hoa I dô ng, ha y xem Ihem ba I ba o Turning Goals
into Results: The Power of Catalytic Mechanisms dang Iren Ia p chí Harvard
Business Review, 1999.
TU TÖ T DÍ N VÏ DA I
144
PHU LUC
14S
Im Iang.” MoI nguoI nhin quanh, Iu hoI DarwIn SmIIh dang
muôn gi. PhaI chang co aI do moI vua maI7 Va Ihe Ia, sau
môI Iuc bôI rôI, IaI ca deu dung day va Irang nghIem nhin
xuông daI Irong Im Iang. Sau môI Iuc, SmIIh nhin vao moI
nguo I va no I ba ng mô I gIo ng buô n ba : “Do Ia phu I ma c
nIem cho ProcIer & GambIe.”
Ca hôI Iruong vo oa. BIaIr WhIIe, môI gIam dôc da chung
kIen su kIen nay cho bIeI: “Öng Iam cho moI nguoI chIa se
cu ng mô I suy nghï, mo I nguo I Iu Iren xuô ng duo I Irong
công Iy, ngay ca nhung công nhan dung may. Chung IôI
dang chIen dau chông IaI nguoI không Iô.”
169
Sau nay, Wayne
Sanders (nguoI ke nhIem SmIIh) da mIeu Ia cho chung IôI
IoI ích vô cung Io Ion khI canh Iranh voI dôI Ihu gIoI nhaI:
“LIeu chung IôI co Iim dau ra môI dôI Ihu gIoI hon ProcIer
& GambIe7 Không Ihe nao. TôI noI Ihe vi chung IôI raI Iôn
Irong ho. Ho Io Ion hon chung IôI. Ho gIoI hon chung IôI.
Ho IIep IhI IhaI IuyeI voI. Ho Iam cho moI dôI Ihu canh
Iranh pha I khIe p so , ngoa I Iru mô I nguo I duy nha I Ia
KImberIy·CIark. DIeu nay Iam chung IôI vô cung Iu hao.”
170
Ha| tHa| dô pHan un¿ cua 3cott laper va b|mber|y·C|ark trucc
dô| tHu lrocter & 0amb|e dua cHun¿ ta den môt d|em quan
tron¿. bH| dô| màt vc| su tHät pHu pHan¿, cac côn¿ ty nHay vot
cam tHäy Ho can¿ manH me va deo da|, cHu kHôn¿ He yeu d| va
nan |on¿. lo| n¿uc| con cam tHäy Ha He kH| dô| däu vc| tHuc te
kHo kHàn ma vän co tHe tu Hao: “CHun¿ ta se kHôn¿ bao ¿|c däu
Han¿. Co tHe cHun¿ ta se mät nH|eu tHc| ¿|an, nHun¿ cHàc cHàn
cHun¿ ta se t|m ra cacH de danH ba| dô| tHu.”
NlË M TlN SÃ T ÐA
GlU A NHU NG SU THÂ T PHU PHA NG
KhI ProcIer & GambIe Ia n công va o nga nh kInh doanh
gIay IIeu dung Irong cuôI Ihap nIen 1960, ScoII Paper (Iuc
do dang dan dau) chap nhan buoc xuông hang Ihu haI ma
không he dau Iranh va baI dau Iim huong de da dang hoa
san pham.
16S
MôI nha phan Iích cho bIeI: “Công Iy Iô chuc
mô I cuô c ho p ca c nha phan Iích nam 1971. Day Ia mô I
Irong nhung cuôc hop chan nan nhaI ma IôI Iung Iham du.
Ban Ianh dao chí vIec gIo Iay dau hang va noI: ‘Chung Ia
da bI Iu a.’”
166
Công Iy mô I Iho I da y Iu ha o gIo nhin va o dô I
Ihu va no I: “Tinh hinh cu a chu ng Ia Ia Ihe na y day”, va Iho
da I: “Nhung ma ... íI ra cu ng co nhu ng nguo I kha c Irong
nga nh co n Ie hon chu ng Ia.”
167
Thay vi cô ga ng Iim hIe u
ca ch pha n công va gIa nh chIe n Iha ng, ScoII chí cô ga ng ba o
ve nhu ng gi ho co . Sau khI gIao cho ProcIer & GambIe phan
khu c cao cu a IhI Iruo ng, ScoII hy vo ng ra ng ne u ho chí chuI
nhuI Irong phan khuc B, ke Ian công se de cho ho yen.
168
KImberIy·CIark, nguoc IaI, xem vIec duoc canh Iranh voI
ProcIer & GambIe Ia môI IaI san chu không phaI Ia môI mon
no. DarwIn SmIIh va dôI ngu cua ông vuI mung Iruoc vIen
canh duoc canh Iranh voI nguoI dan dau, xem day Ia môI
co hôI de KImberIy·CIark ngay cang manh hon va gIoI hon.
Ho cu ng xem day Ia co hô I gIu p mo I nhan vIen Irong
KImberIy·CIark ngay cang canh Iranh hon. Trong môI cuôc
hop nôI bô, DarwIn SmIIh da dung Ien va baI dau baI noI
cua minh: “Bay gIo IôI muôn moI nguoI hay dung Ien Irong
TU TÖ T DÍ N VÏ DA I
146
PHU LUC
147
sô chenh Iech nay voI S6 Ií dôIa, ban se duoc môI con sô
am Io Iuong. Them vao do, Iheo cac dIeu khoan uy quyen,
IannIe Mae không Ihe mo rông Ihem ngoaI dIch vu kInh
doanh IaI san Ihe chap. MoI nguoI deu cho rang IannIe Mae
hoan Ioan bI Ie Ihuôc vao Ihay dôI IaI suaI ngan hang, neu
IaI suaI Iang Ihi IannIe Mae Ihua Iô, neu IaI suaI gIam Ihi
IannIe Mae co IoI, va nhIeu nguoI cho rang IannIe Mae chí
co Ihe Ihanh công neu chính phu nhung Iay vao kem gIu
IaI suaI.
173
MôI nha phan Iích nhan xeI: “Do Ia co hôI duy
nha I cu a ho .”
174
Nhung day không pha I Ia ca ch DavId MaxweII va ban
Ia nh da o mo I Iha nh Ia p cu a ông da nh gIa Iinh hinh. Ho
không he maI nIem IIn, van nhaI quan khang dInh Irong
cac cuôc phong van voI chung IôI rang ho không chí daI
mu c IIeu sô ng so I ma pha I chIe n Iha ng vo I Iu ca ch mô I
công Iy vï daI. Dï nhIen, IaI suaI Ien xuông Ia môI su IhaI
ma không de gi bIen maI duoc. IannIe Mae không con chon
Iua nao khac Ia phaI Iro Ihanh công Iy gIoI nhaI Irong IhI
Iruong vôn Iren Ihe gIoI ve maI quan Iy ruI ro IaI suaI Ihe
cha p. MaxweII va dô I ngu cu a ông da I ra nhIe m vu pha I
IhIeI ke môI mô hinh kInh doanh íI Ie Ihuôc hon vao IaI
suaI, bao gôm vIec phaI mInh ra cac công cu IaI chính Ihe
chap raI IInh vI. Hau heI cac nha phan Iích deu che nhao
vIec nay. MôI nguoI noI: “KhI ban co S6 Ií dôIa khap moI
noI va không Ihu hô I duo c, no I de n nhu ng chuong Irinh
khac IhaI Ia buôn cuoI. DIeu nay cung gIông nhu ChrysIer
|Iuc do dang xIn bao Ianh cua IIen bang de Iranh pha san]
IaI phaI IrIen Ihem nganh kInh doanh may bay.”
17S
RoberI Aders IaI Kroger da Iông keI dIeu nay môI cach
gon gang Iuc keI Ihuc cuôc phong van, khI mIeu Ia Iam Iy
cu a nho m Ia nh da o Ia I Kroger khI ho pha I dô I ma I vo I
nhIem vu suôI 20 nam day kho khan Ia Ihay dôI Ioan bô
he Ihông Kroger. “Nhung gi chung IôI Iam raI gIông Iính
cach cua ChurchIII. Chung IôI co môI y chí manh me phaI
vuon Ien, rang chung IôI Ia Kroger, Kroger da Iung co maI
o day va se con o IaI sau khI chung IôI ra dI, va Ihe co
Chu a, chu ng IôI se chIe n Iha ng. Ne u chu ng IôI pha I ma I
hang Iram nam, Ihi chung IôI cung se kIen Iri Irong hang
Iram nam, neu can.”
171
Trong suôI qua Irinh phong van, chung IôI IIen Iuc nho
de n ca c cuô c nghIen cu u “da n da y” do Uy ban Quô c Ie
(InIernaIIonaI CommIIIee) Ihuc hIen cho Cuôc nghIen cuu
ve nan nhan (SIudy oI VIcIImIzaIIon). Cac cuôc nghIen cuu
nay Iheo doI nhung nguoI da Iung gap nghIch canh dang
Ihuong – cac benh nhan ung Ihu, Iu bInh chIen Iranh, nan
nhan IaI nan, v.v... – nhung van dung vung. Ho phaI hIen
con nguoI Ihuong roI vao ba nhom: nhung nguoI bI suy sup
hoan Ioan sau su cô, nhung nguoI sông binh Ihuong sau su
cô , va nhu ng nguo I xem su cô nhu mô I co hô I gIu p ho
ma nh me hon.
172
Ca c công Iy nha y vo I cu ng nhu nhu ng
nguoI Irong nhom Ihu ba, ho co ‘yeu Iô dan day’.
KhI IannIe Mae baI dau qua Irinh chuyen dôI Irong nhung
nam dau 1980, không aI IIn rang ho se Ihanh công, noI chI
den vIec Iro Ihanh vï daI. IannIe Mae Iuc do dang co S6 Ií
dôIa IIen vay dang Ihua Iô. Ho nhan duoc 9º Iren sô IaI san
Ihe chap, nhung phaI Ira 1Sº Iren sô no ho vay. Nhan con
TU TÖ T DÍ N VÏ DA I
148
PHU LUC
149
SIreeI, va cuôI cung da daI duoc IoI nhuan gap 8 Ian IhI
Iruong Irong vong 1S nam.
NGHlCH LY STOCKDALE
Dï nhIen, không phaI công Iy nhay voI nao cung phaI dôI
maI voI môI cuôc khung hoang sau sac nhu IannIe Mae.
Tren Ihuc Ie, chí co íI hon phan nua sô công Iy roI vao Iinh
canh khung hoang nhu vay. Nhung hau nhu moI công Iy
nhay voI deu phaI dôI maI voI nhung nghIch canh dang ghI
nha n Irong qua Irinh IIe n de n vï da I, không kIe u na y Ihi
cu ng kIe u kIa – GIIIeIIe pha I chô ng Ia I ca c Io I de nghI mua Ia I
công Iy, Nucor pha I dô I ma I vo I ha ng nha p kha u, WeIIs
Iargo va su xo a bo ba o hô , PIIney Bowes ma I co hô I dô c
quye n, AbboII Labs pha I Ihu Ia I mô I sô Io n sa n pha m, Kroger
va yeu ca u pha I Ihay dô I 100º sô cu a ha ng cu a minh, v.v...
Trong mo I Iruo ng ho p, dô I ngu Ia nh da o de u pha n u ng Ia I
ba ng mô I Ira ng Iha I Iam Iy haI ma I ma nh me . Mô I ma I, ho
ma nh da n dô I ma I vo I Ihu c Ie phu pha ng. Ma I kha c, ho gIu
vu ng nIe m IIn va o ke I qua cuô I cu ng, va quye I Iam se chIe n
Iha ng nhu mô I công Iy vï da I ba I ke su Iha I hIe n Ia I. Chu ng
IôI da I Ien cho su haI ma I na y Ia nghIch Iy SIockdaIe.
SIockdaIe o day chính Ia Iuong |Im SIockdaIe
178
. Ta I Ira I
Iu nhan chIe n Iranh, ma c du bI ca m Iu suô I 8 nam, SIockdaIe
va n sô ng so I không ca n de n quye n Iu bInh, không bIe I
Iruoc ngay duoc Ira Iu do, không bIeI chac minh co con
sông de gap IaI gIa dinh hay không. Öng nhan Irach nhIem
chí huy, Iam moI vIec co Ihe de Iao ra nhung dIeu kIen gIup
Ihem nhIeu Iu bInh khac cung duoc sông soI.
Sau khI keI Ihuc buôI phong van, IôI hoI DavId MaxweII
Iam Ihe nao ông va nhung nguoI công su cua minh dôI maI
voI nhung ke ua chí Irích Irong gIaI doan den IôI do. Öng
Ira Io I: “Trong nô I bô , do không pha I Ia mô I va n de . Dï
nhIen, chung IôI phaI IhôI không Iam môI sô dIeu ngu ngôc,
va phaI phaI mInh ra môI IoaI cac công cu IaI chính hoan
Ioan moI. Nhung chung IôI không bao gIo nuôI duong kha
nang IhaI baI. Chung IôI se dung IaI hoa nhu môI co hôI
dua IannIe Mae Ihanh môI công Iy vï daI.”
176
Trong môI cuôc hop nhom nghIen cuu, môI Ihanh vIen
nhan xeI rang IannIe Mae Iam cho cô nho IaI môI chuong
Irinh Iruye n hinh nga y xua, Ngûúâi Àaân öng Saáu triïåu (The
SIx MIIIIon DoIIar Man) voI Lee Majors. BôI canh cua IoaI
chuong Irinh nay Ia môI phI hanh gIa bI nô Iung khI dang
Ihu nghIem ha canh Iren maI Irang IaI môI sa mac vung
Iay nam. Thay vi chí cô gang cuu sông nan nhan, cac bac
sï da IaI IhIeI ke ông Ihanh môI nguoI may sIeu nhan, bang
cach cay vao nguoI cac IhIeI bI Iu dông dung nang Iuong
nguyen Iu, ví du nhu môI con maI IraI cuc IInh va Iu chI
bang may.
177
Tuong Iu nhu vay, DavId MaxweII va công su
không chí Iranh Ihu vIec IannIe Mae dang chay mau den
hap hôI nhu Ia môI Iy do de IaI cau Iruc công Iy. Ho Ian
dung co hôI nay de Iao ra môI caI gi do manh me va uy Iuc
hon. Tung buoc Iung buoc môI, Iung ngay Iung ngay, Iung
Ihang Iung Ihang, dôI ngu cua IannIe Mae da IhIeI ke IaI
Ioan bô mô hinh kInh doanh xoay quanh vIec quan Iy ruI
ro va huong van hoa công Iy Ihanh môI cô may hIeu suaI
cao co Ihe ca nh Iranh vo I ba I cu công Iy na o Iren WaII
TU TÖ T DÍ N VÏ DA I
1S0
PHU LUC
1S1
Öng noI: “Ö, de bIeI Iam. Nhung nguoI Iac quan.”
“Nhung nguoI Iac quan7 TôI IhaI không hIeu.” Bay gIo IôI
hoan Ioan baI ngo, vi no IraI nguoc IaI voI nhung gi ông noI
Iruoc do 100 m.”
“Nhu ng nguo I Ia c quan. Ho Ia nhu ng nguo I se no I: ‘Chu ng
Ia se duo c Iha va o GIa ng sInh.’ Rô I GIa ng sInh de n, GIa ng
sInh dI. Ho Ia I no I: ‘Chu ng Ia se duo c Iha va o Le Phu c sInh.’
Rô I Phu c sInh de n, Phu c sInh dI. Va rô I sau do Ia Le Ta on,
rô I Ia I de n GIa ng sInh nu a. Va rô I ho che I vi Ira I IIm Ian na I.”
Chung IôI IaI IIep Iuc dI Irong Im Iang. RôI ông quay sang
IôI va noI: “Day Ia môI baI hoc raI quan Irong. Anh không
duoc Ian Iôn gIua nIem IIn cuôI cung minh se chIen Ihang
– dIeu nay anh không duoc de maI – va ky IuaI phaI dôI
dIen su IhaI hIen IaI, baI ke no nhu Ihe nao.”
Cho de n bay gIo , IôI va n mang Iheo minh hinh a nh
SIockdaIe quo mang nhung nguoI Iac quan: “Chung Ia se
không duoc Iha vao GIang sInh, phaI chap nhan nhu Ihe!”
***
Cuôc noI chuyen voI SIockdaIe co môI anh huong raI Ion
den su hoan IhIen ban Ihan IôI. Cuôc sông Iuôn day nhung
baI công, co khI IoI cho Ia, nhung cung co khI baI IoI cho
Ia. Chu ng Ia aI cu ng pha I Ira I nghIe m su Iha I vo ng hay
nhung su kIen don dau Irong cuôc doI, nhung buoc IuI ma
không co môI Iy do hay môI aI do de dô IôI. Co Ihe Ia môI
con benh, môI IaI nan, co Ihe Ia chung Ia maI môI nguoI Ia
yeu Ihuong, hay co Ihe chung Ia bI cuôn phang Irong môI
Truo c khI de n ga p SIockdaIe IôI co do c qua quye n In
Love and War, mô I quye n sa ch do SIockdaIe va vo Iuan
phIen nhau vIeI cac chuong, ghI IaI Iheo Ihu Iu nhung kInh
nghIem ho da IraI qua Irong Iam nam kho khan. Trong qua
Irinh doc, IôI cam Ihay raI buôn nan. Cuôc doI ông qua am
dam, su Ihay dôI cua sô menh, su Ira Ian, v.v... Va rôI, IôI
choI ngô ra: “TôI dang ngôI day Irong can phong am cung,
nhin ra san Iruong SIanIord IhaI dep, Irong môI buôI chIeu
chu nhaI em dem. TôI cam Ihay buôn khI doc quyen sach,
mac du IôI bIeI ro keI Ihuc cua no. TôI bIeI ông se IhoaI ra
duoc, se gap IaI gIa dinh, Iro Ihanh môI anh hung dan Iôc,
va se Ira I qua nhu ng nam cuô I do I nghIen cu u IrIe I ho c
cung IaI ngôI Iruong xInh dep nay. Neu IôI cam Ihay buôn,
Ihi Iam sao ông dôI maI voI Ihuc Ie khI ông dang bI gIam
va không bIeI den keI cuc se ra sao7”
KhI IôI dem cau nay hoI ông, ông da Ira IoI: “TôI chua
bao gIo maI nIem IIn vao keI cuc cau Iruyen. TôI chua bao
gIo nghI ngo rang minh không chí IhoaI duoc, ma IôI con
chIen Ihang va bIen nhung IraI nghIem Ihanh môI su kIen
quan Irong Irong cuôc doI, ma neu nhin IaI, IôI không muôn
da nh dô I.”
***
Chung IôI không noI gi nua, chí IIep Iuc dI bô den cau Iac
bô cua khoa, SIockdaIe phaI dI khap khIeng vi môI chan
cua ông da cung IaI sau nhIeu nam Irong Iu. Sau cung, dI
khoang 100m Irong Im Iang, IôI IaI hoI: “Vay nhung nguoI
nao da không IhoaI duoc7”
TU TÖ T DÍ N VÏ DA I
1S2
PHU LUC
1S3
RôI Ihi Duane DuIIy, môI Ihanh vIen íI noI nghï nhIeu da
Ihuc hIen phan Iích A&P va Kroger, Ien IIeng: “Day chính Ia
nhung gi IôI dang Iim kIem Irong dau. TôI dang cô gang
dua ra su khac bIeI can ban gIua A&P va Kroger. Day chính
Ia cau Ira Io I. Kroger cu ng gIô ng nhu SIockdaIe, va A&P
gIông nguoI Iac quan Iuôn nghï minh se duoc Iha ra vao
khoa ng GIa ng sInh.”
The Ia nhung Ihanh vIen khac baI dau Iham gIa, ke ra
nhung dIem khac bIeI gIua cac cap công Iy – WeIIs Iargo va
Bank oI AmerIca cu ng dô I dIe n vIe c xo a bo ba o hô , KImberIy·
CIark va ScoII Paper cung phaI dôI maI voI suc manh cua
ProcIer & GambIe, PIIney Bowes va Addressograph cu ng
phaI dôI maI vIec maI dôc quyen, Nucor va BeIhIehem SIeeI
cung dôI maI voI hang nhap khau, v.v... TaI ca ho deu Ihe
hIen cung môI mau hinh nghIch Iy Iam Iy nay, va chung IôI
goI do Ia NghIch Iy SIockdaIe.
NghIch Iy SIockdaIe Ia môI dau an rIeng cua nhung aI da
daI den dô vï daI, cho du do Ia Irong cuôc sông rIeng hay
Irong vIec Ianh dao nguoI khac. ChurchIII cung Ihe hIen no
Irong The chIen II. Tuong SIockdaIe, cung nhu VIkIor IrankI
Iruoc ông, cung da sông Irong IraI Iu. Va nhung vI Ianh dao
cac công Iy nhay voI mac du không Ihe Iu hao minh da IraI
qua nhung kInh nghIem Ion Iao nhu cuu IhoaI ca Ihe gIoI
hay sông Irong môI IraI Iu chIen Iranh, ho deu Ihe hIen
NghIch Iy SIockdaIe. Cho du Iinh huông co am dam, hay su
Ia m Ihuo ng cu a ho co Iô bIch de n mu c na o, ho de u gIu
vung nIem IIn rang ho se không chí sông soI, ma con vuoI
Ien Ihanh môI công Iy vï daI. Va, dông IhoI, ho cung gIu ky
cuôc caI cach chính IrI, hay co Ihe chung Ia bI ban Irong
chIen Iranh va bI baI Iam Iu bInh suôI 8 nam. SIockdaIe da
day cho IôI rang, con nguoI khac nhau không phaI vi ho
gap hay không gap nhung dIeu kho khan, ma Ia cach ho
dôI maI voI nhung kho khan không Ihe Iranh khoI Irong
cuôc sông. KhI phaI dau Iranh voI nhung Ihu Ihach Irong
cuôc sông, nghIch Iy SIockdaIe (ban phaI gIu vung nIem IIn
rang minh cuôI cung se chIen Ihang, va dông IhoI phaI dôI
dIen su IhaI phu phang cua hIen IaI) Io ra raI huu hIeu gIup
ban vuoI qua kho khan va Iro nen manh me hon chu không
he yeu dI – không chí dôI voI rIeng IôI, ma cho IaI ca nhung
aI da hoc duoc baI hoc nay va cô gang ap dung no.
GIu vu ng nIe m IIn
ra ng ba n se chIe n
Iha ng, du kho khan
de n ma y.
Vaâ àöìng thúâi
Dô I dIe n su Iha I phu
pha ng Irong hIe n
Ia I, cho du no Ia gi
dI nu a.
Nghich ly SIockdale
TôI chua bao gIo nghï minh se dem cau chuye n vo I
SIockdaIe va o Iha nh mô I pha n cu a cuô c nghIen cu u ca c
công Iy nha y vo I. TôI nha n dInh day Ia mô I cau chuye n
rIeng Iu nhIeu hon Ia ve công Iy. Nhung khI IôI Iim hIeu cac
du IIeu nghIen cuu, IôI cu nho den cau chuyen nay maI.
Cho den môI hôm IôI chIa se cau chuyen nay voI cac công
su IaI môI cuôc hop nhom. KhI IôI keI Ihuc, môI không khí
Im Iang bao Irum, va IôI nghï: “Chac moI nguoI cho rang IôI
dang dI Ia c huo ng.”
TU TÖ T DÍ N VÏ DA I
1S4
PHU LUC
1SS
To m Iã I chuong
ÐÔ l MÃ T THU C TË PHU PHA NG
(NHUNG KHÖNG BAO GIO MÂ T NIÍ M TIN)
NHU NG ÐlË M CHlNH
Š TaI ca nhung công Iy nhay voI deu baI dau qua Irinh dI
Iim con duong den vï daI bang cach dôI dIen su IhaI phu
phang cua hIen IaI.
Š KhI ban baI dau môI nô Iuc Irung Ihuc va can man de
xac dInh Iinh hinh Ihuc Ie cua minh, quyeI dInh dung
dan se Iu no Ihe hIen dIeu nay. Không Ihe nao dua ra
duoc nhung quyeI dInh dung ma không nghIen cuu Ioan
bô qua Irinh voI môI su dôI maI Irung Ihuc voI Ihuc IaI.
Š MôI nhIem vu chính Irong vIec dua công Iy Iu IôI den vï
daI Ia Iao ra môI van hoa Irong do moI nguoI co nhIeu
co hôI duoc Iang nghe, va dính cao Ia de su IhaI duoc
Ia ng nghe.
Š Tao ra môI môI Iruong de su IhaI duoc Iang nghe bao
gôm bôn hanh dông can ban:
1. Lanh dao bang cau hoI, không phaI bang cau Ira
Io I.
2. Tham gIa va o ca c cuô c dô I Ihoa I va Iranh Iua n,
du ng e p buô c.
3. Thu c hIe n ca c cuô c phan Iích, không dô Iô I.
4. ThIeI Iap che dô co do de dua Ihông IIn Ien Ihanh
Ihông IIn không Ihe bo qua
IuaI nghIem khac ve vIec dôI maI voI Ihuc Ie phu phang cua
hIe n Ia I.
Cung nhu hau heI nhung gi chung IôI kham pha qua qua
Irinh nghIen cuu, nhung yeu Iô chính dua den dIeu vï daI
Ihuong raI don gIan va de Ihay. Cac nha Ianh dao vï daI da
co Ihe Ioc bo duoc nhung Ihu Iam phan Ian xung quanh
ma chí Iap Irung vao môI vaI dIeu Iao nen anh huong Ion
nhaI. Ho Iam duoc nhu vay Ia vi ho deu can bang haI phía
cu a NghIch Iy SIockdaIe, không de ben na o Ia n Iuo I ben
nao. Neu ban cung co Ihe van dung nghIch Iy nay, ban se
nang cao raI nhIeu co hôI dua ra nhung quyeI dInh dung
da n va cha c cha n se pha I hIe n mô I kha I nIe m don gIa n
nhung Iuong Ian de Ihuc hIen nhung chon Iua Ion. Va môI
khI ban da co khaI nIem don gIan va Ihông nhaI, ban da
IIen raI gan den qua Irinh chuyen IIep sang buoc dôI pha.
TU TÖ T DÍ N VÏ DA I
1S6
PHU LUC
1S7
Š Nhu ng công Iy nha y vo I cu ng pha I dô I ma I vo I nhIe u
kho khan nhu nhung công Iy dôI Irong, nhung ho phan
u ng Ia I ra I kha c nhau. Ho dô I ma I Iru c dIe n vo I Iinh
hinh. KeI qua Ia ho Iro nen manh me hon sau do.
Š MôI khaI nIem Iam Iy quan Irong dua công Iy Iu IôI den
vï da I Ia NghIch Iy SIockdaIe: GIu vu ng nIe m IIn ra ng
cuôI cung ban se chIen Ihang, baI ke kho khan, va dông
IhoI dôI dIen su IhaI phu phang cua hIen IaI, baI ke no
Ia gi dI nua.
NHU NG KHA M PHA BÂ T NGO
Š Ca Iính uy Iuc co Ihe vua Ia môI IaI san vua Ia môI mon
no , bo I vi su c ma nh cu a phong ca ch Ia nh da o co Ihe
ngan can moI nguoI chIa se voI ban nhung su IhaI phu
pha ng.
Š Lanh dao không chí baI dau voI Iam nhin. No baI dau
voI vIec dua moI nguoI dôI dIen su IhaI va hanh dông
Iren nhung anh huong cua no.
Š Danh IhoI gIan va công suc de dông vIen moI nguoI Ia
phí công. Cau hoI IhaI su không phaI Ia “Lam Ihe nao de
dông vIen moI nguoI7” Neu ban co Irong Iay nhung nguoI
Ihích hop, ho se Iu nô Iuc. Van de Ia Iam Ihe nao de
không Iam ho nan Iong. MôI Irong nhung cach de Iam
moI nguoI nan Iong Ia chôI bo su IhaI hIen IaI.
QUA TRINH XÂY DUNG NÍN TANG
Q
U
A

T
R
I
N
H

D
Ö
T

P
H
A

Kha nang Ia nh
da o ca p dô S
Con nguo I dI Iruo c ·
công vIe c Iheo sau
Dô I ma I su Iha I
phu phang
Kha i nie m
con nhím
Van ho a
ky Iua I
Ba n da p
công nghe
CON NGUO I KY LUÂ T TU TUONG KY LUÂT HA NH DÖ NG KY LUÂ T
CHUONG NÃM
KHA I NIÍ M CON NHIM
(SU DON GIA N TRONG BA VO NG TRO N)
Ha y Iu bIe I minh.
· SCRIBLS OI DLLPHI,
PIaIo
179
Ban Ia môI con nhím hay con cao7
Trong ba I vIe I nô I IIe ng Con nhñm vaâ con caá o, IsaIah
BerIIn chIa Ihe gIoI Ihanh haI IoaI nhím va cao, dua Iheo
môI Iruyen cô Hy Lap: “LoaI cao bIeI nhIeu Ihu, nhung IoaI
TU TÖ T DÍ N VÏ DA I
1S8
PHU LUC
1S9
Iap den Ihe nao, nhím deu dua IaI ca nhung Ihu Ihach va
Iinh huông kho xu Ihanh nhung y Iuong nhím don gIan, co
Ihe den muc gIan dI IhaI qua. DôI voI nhím, baI cu vIec gi
không IIen quan den y Iuong nhím deu vô nghïa.
GIao su MarvIn BressIer Ihuôc daI hoc PrInceIon da chí ra
suc manh cua nhím Irong môI cuôc noI chuyen voI chung
IôI: “Anh muôn bIeI dIeu gi Iao nen su khac bIeI gIua nhung
nguoI co anh huong Ion va nhung nguoI chí Ia Ianh IoI ma
IhôI7 Ho Ia nhung con nhím.” Ireud va Ihe gIoI IIem Ihuc,
DarwIn va su chon Ioc Iu nhIen, Marx va su dau Iranh gIaI
cap, LInsIeIn va IhuyeI Iuong dôI, Adam SmIIh va su phan
chIa Iao dông – ho deu Ia nhung con nhím. Ho nhin Ihe gIoI
phu c Ia p va don gIa n ho a no . BressIer no I IIe p: “Nhu ng
nguoI de IaI dau an Io Ion nhaI Ia nhung nguoI duoc hang
ngan ung hô phía sau Iung Iuôn nhac nho: ‘Y Iuong hay
day, nhung anh dI qua xa rôI.’”
181
De cho ro , pha I no I Iha ng Ia nhím không ngu ngô c.
Nguo c Ia I nu a Ia da ng kha c. Ho hIe u ro ra ng cô I Io I cu a
vIe c Iha u hIe u Ia su don gIa n. Co n gi don gIa n hon công
Ihu c e = mc
2
? Con gi don gIan hon y Iuong IIem Ihuc duoc
phan dInh Ihanh no, IôI, va sIeu nga7 Con gi Iao nha hon
nha may pIn cua Adam SmIIh va ban Iay vô hinh7 Không,
nhím không he ngu ngôc; ho daI duoc hIeu bIeI Ihau dao,
cho phep ho nhin xuyen qua su phuc Iap va Ihay ro nhung
mô hinh can ban. Nhím chí nhin Ihay nhung gi can IhIeI,
va bo qua nhung Ihu khac không IIen quan.
TaI ca nhung ban Iuan ve nhím va cao nay co IIen quan
gi den qua Irinh Iu IôI den vï daI7 RaI IIen quan day.
nhím chí bIeI môI Ihu Ion.”
180
Cao Ia môI IoaI khôn ngoan,
co Ihe nghï ra raI nhIeu chIen Iuoc phuc Iap de Ien Ian công
nhím. Ngay qua ngay, cao Ian quan quanh hang nhím, cho
doI IhoI co Ihích hop de Ian công. Nhanh nhen, dep de,
kheo Ieo, co ve nhu chac chan cao se Ihang. Nhím, nguoc
IaI, Ia môI IoaI Ihap kem. No Iach bach dI IaI Iim kIem Ihuc
an va cham soc ngôI nha cua minh môI ngay.
Cao Iang Ie cho doI IaI môI nga ba duong. Nhím dang
cham chu Io vIe c cu a minh, dI ngay va o con duo ng ca o
dang cho. Cao nghï: “Ta se baI duoc may.” No nhay phoc
ra, nhanh nhu cho p. Chu nhím be nho , ca m Iha y nguy
hIem, nhin Ien va Iu nghï: “LaI nua rôI. Chang Ie han không
hoc duoc baI hoc gi sao7” Nhím cuôn Iron minh IaI, Irông
nhu môI qua banh gaI, cac gaI nhon dam ra Iu phía. Cao
dang nhay IoI, gap su Iu ve cua nhím, phaI ngung ngay IaI.
RuI IuI ve chô cu Irong khu rung, cao IaI nghï cach Ian công
khac. MôI ngay, cao va nhím IaI chIen dau voI nhau vaI Ian,
nhung ma c du ca o ra I khôn ngoan, nhím Iuôn Ia nguo I
Iha ng cuô c.
BerIIn du a Iren cau chuye n cô na y de chIa Ioa I nguo I
Ihanh haI nhom can ban: cao va nhím. Cao cô gang Iheo
duôI nhIeu Ihu cung Iuc va nhin Ihe gIoI môI cach phuc
Iap. BerIIn vIeI: “Suy nghï cua ho Ian man, Iren nhIeu cap
dô”, va không bao gIo gan keI suy nghï vao môI khaI nIem
chung hay môI Iam nhin Ihông nhaI. Nhím, nguoc IaI, don
gIan hoa Ihe gIoI phuc Iap Ihanh môI y Iuong Iô chuc duy
nha I, mô I nguyen Iy can ba n hay mô I kha I nIe m co Ihe
Ihông nhaI va dan daI moI vIec. Cho du Ihe gIoI co phuc
TU TÖ T DÍ N VÏ DA I
160
PHU LUC
161
va dang kInh doanh co IaI vaI Iram meI, công Iy se dong
cua IIem nay (cho du co phaI den bu 1 IrIeu dôIa vi cham
duI hop dông Ihue dIa dIem Iruoc IhoI han) de mo IIem moI
noI vI Irí IuyeI voI.
183
WaIgreens Ia nguo I da u IIen mo ra ca c
IIem Ihuôc Iay cho phep nguoI IaI xe ngôI Iren xe de mua
Ihuôc, ho nhan Ihay khach hang Ihích y Iuong nay, va da
nhan rông ra hang Iram dIem nhu Ihe. Trong nhung khu
vuc nôI Ihanh, công Iy sap xep cac cua IIem raI gan nhau,
du a Iren y Iuo ng Ia không aI pha I dI bô qua nhIe u con
duo ng de de n duo c vo I WaIgreens.
184
O Irung Iam Iha nh
phô San IrancIsco chang han, WaIgreens co 9 IIem Irong
vo ng ba n kính 2km. 9 IIe m!
18S
Ne u de y , ba n se Iha y ca c
IIe m Ihuô c Iay WaIgreens da y da c o mô I sô Iha nh phô
Iuong Iu nhu cac IIem ca phe SIarbucks IaI que nha SeaIIIe.
WaIgreens sau do gan IIen khaI nIem IIen IoI va môI y
Iuong kInh Ie don gIan: IoI nhuan Iren môI Ian khach hang
ghe qua. VIec Iap Irung nhIeu cua IIem (9 IIem Irong ban
kính 2km) dem IaI IoI Ihe kInh Ie ve quy mô, nho vay co
Ihem IIen de dau Iu vao cang nhIeu IIem, va IaI Ihu huI
Ihem nhIeu khach hang. Bang cach kInh doanh Ihem cac
dIch vu IoI nhuan cao nhu dIch vu rua hinh Irong vong môI
gIo, WaIgreens co Ihe Iang IoI nhuan Iren môI Ian khach
hang ghe qua. Cang Ihuan IIen khach hang vao cang dông,
nhan voI sô IoI nhuan môI Ian khach hang ghe qua cang
Iang, dem IaI IIen maI cho he Ihông de xay dung Ihem cang
nhIe u IIe m IIe n Io I. Tu ng cu a IIe m, Iu ng khu phô , Iu ng
Ihanh phô, Iung khu vuc, cu Ihe WaIgreens cang ngay cang
nhu môI con nhím voI môI y Iuong cuc ky don gIan.
NHun¿ n¿uc| da xäy nen cac côn¿ ty nHay vot deu |a nH|m, c môt
muc dô nao do. Ho dun¿ ban cHät nH|m cua m|nH de t|en den
môt d|eu cHun¿ tô| dàt ten |a “bHa| n|em con nH|m” |Hed¿eHo¿
Conceptì cHo côn¿ ty cua m|nH. NHun¿ n¿uc| |anH dao côn¿ ty
dô| tron¿ tHucn¿ |a cao, kHôn¿ nàm ducc |c| tHe ro ran¿ cua
bHa| n|em con nH|m, ma |a| tan man, kHôn¿ nHät quan.
Hay xem xeI Iruong hop WaIgreens va Lckerd. Hay nho
IaI Ia WaIgreens co IoI nhuan cô phIeu Iích Iuy Iu cuôI 197S
de n 2000 cao ga p 1S Ia n IhI Iruo ng chung, vuo I qua de
dang cac công Iy vï daI nhu GL, Merck, Coca·CoIa, InIeI. Do
Ia môI keI qua IuyeI voI dôI voI môI công Iy vô danh, nhIeu
nguoI con cho day Ia công Iy raI chan. KhI phong van Cork
WaIgreen, IôI cu IIen Iuc yeu cau ông hay noI sau hon, hay
gIup chung IôI hIeu duoc cac keI qua phI Ihuong nay. CuôI
cung, raI buc minh, ông noI: “Nghe nay, moI chuyen chang
co gi phuc Iap ca! MôI khI chung IôI hIeu duoc khaI nIem,
chung IôI cu Ihe ma Iam IhôI.”
182
Vay khaI nIem do Ia gi7 Don gIan Ihe nay: nhung IIem
Ihuôc Iay IôI nhaI, IIen IoI nhaI, Ihu IaI IoI nhuan cao nhaI
Iren môI Ian khach hang ghe qua. The IhôI. Do Ia chIen Iuoc
dôc dao ma WaIgreens dung de danh baI GL, Coca·CoIa, va
Merck. VoI môI phong cach con nhím cô dIen, WaIgreens da
Iheo duô I kha I nIe m na y va a p du ng no mô I ca ch nha I
quan. Ho baI dau môI chIen dIch Ihay Ihe IaI ca nhung dIa
dIem không Ihuan IIen bang nhung noI Ihích hop hon, uu
IIen cho cac goc duong ma khach hang co Ihe ra vao Iu
nhIeu huong. Neu co môI dIa dIem IuyeI voI ngay goc duong
chí cach noI môI IIem khac cua WaIgreens cung co vI Irí IôI
TU TÖ T DÍ N VÏ DA I
162
PHU LUC
163
Forbes nam 1981 nhu sau: “MôI sô nguoI cho rang chung
Ia cang chuyen sau cang IôI. Nhung IôI muôn Iang Iruong,
va dIch vu cho Ihue bang dïa Ia môI nganh moI, không nhu
cac chuôI cua IIem Ihuôc Iay.”
186
VIec re sang kInh doanh
dIch vu cho Ihue bang dïa da Iam Lckerd Iô 31 IrIeu dôIa
Iruoc khI Lckerd phaI ban IaI cho Tandy, công Iy nay da
dung ap Iuc de daI môI Ihoa Ihuan Ihap hon gIa IrI sô sach
72 IrIeu dôIa.
187
Cung dung Irong nam ma Lckerd mua IaI AmerIcan Home
Trong môI Ihe gIoI day ray nhung nha Ianh dao do hoI,
nhung y Iuong hao huyen, nhung nha vI IaI huyen hoang,
nhu ng ke gay hoang mang, nhu ng chuyen vIen Ien IInh
Ihan, va nhung nguoI daI IoaI nhu vay, IhaI Ia de chIu khI
Ihay môI công Iy Ihanh công ruc ro chí bang môI khaI nIem
don gIan va Ihuc IhI no môI cach xuaI sac va day sang Iao.
Tro Ihanh IIem Ihuôc Iay IIen IoI IôI nhaI Iren Ihe gIoI va
IIen Iuc Iang IoI nhuan Iren môI Ian khach hang ghe qua –
con gi ro rang va don gIan hon7
Vang, neu nhu no ro rang va don gIan, IaI sao Lckerd
không nhin ra7 Trong khI WaIgreens chí cham chu va o
nhu ng Iha nh phô na o ma ho co Ihe a p du ng duo c kha I
nIem IIen IoI va Iap Irung nay, chung IôI không Iim Ihay
ba I cu chu ng cu na o cho Iha y Lckerd cu ng co mô I kha I
nIem xuyen suôI Iuong Iu nhu vay. La nhung nguoI ham
IoI, cac nha dIeu hanh cua Lckerd baI buôc phaI nam Iay
nhung co hôI mua IaI cac chuôI cua hang, 42 cua hang noI
nay, 36 cua hang noI kIa, môI cach hôn Iap, không Iheo
môI chu de nhaI quan ro rang nao ca.
Trong khI cac nha dIeu hanh WaIgreens hIeu rang vIec
gIa Iang Io I nhua n dô ng nghïa vo I vIe c ca I bo nhu ng gi
không Ihích hop voI KhaI nIem con nhím, Ihi cac nha dIeu
hanh Lckerd Iheo duôI Iang Iruong chí vi phaI Iang Iruong
ma IhôI. Trong nhu ng nam da u Iha p nIen 1980, khI
WaIgreens dang quyeI Iam Iheo duôI khaI nIem IIem Ihuôc
Iay IIen IoI, Lckerd IaI nhay vao kInh doanh dIch vu cho
Ihue bang dïa vo I vIe c mua Ia I AmerIcan Home VIdeo
CorporaIIon. Tông gIam dôc Lckerd da Ira IoI Iren Iap chí
WaIgreens:
SS62
InIeI: S309
GL: S119
Coca·CoIa: S73
ThI Iruong chung:
S37
WALGREENS VA CA C CÔNG TY VÏ ÐA l
Lo I nhua n Iích Iu y cu a 1 USD da u Iu
31·12·197S – 1·1·2000
Merck: S64
TU TÖ T DÍ N VÏ DA I
164
PHU LUC
16S
“Nhu vay phaI chang chung Ia dang noI den chIen Iuoc
IôI va chIen Iuoc IôI7”
Ca nhom ngôI Im Iang suy nghï môI Iuc Iau. Sau do LeIgh
WIIbanks Ien IIeng: “Nhung dIeu Iam IôI ngac nhIen Ia su
don gIan den kInh ngac cua ho. Y IôI Ia, cu nhin vao Kroger
voI khaI nIem cua hang Ion, hay KImberIy·CIark voI quyeI
dInh chuyen sang san pham hang IIeu dung, hay WaIgreens
voI cac IIem Ihuôc Iay IIen IoI. Day Ia nhung y Iuong don
gIan, vô cung don gIan.”
TaI ca moI nguoI Irong nhom baI dau cung Ien IIeng, dan
chung bang công Iy ho dang phan Iích. MoI vIec Iro nen ro
rang rang IaI ca cac công Iy nhay voI deu dua ra môI khaI
nIem raI don gIan va dung no nhu Ia môI dIem Iham chIeu
cho moI quyeI dInh, va su Ihau hIeu nay da mang IaI keI
qua xuaI sac. Trong khI do, nhung công Iy dôI Irong nhu
Lckerd bI ngang chan boI cac chIen Iuoc phaI IrIen chay
Iheo IhoI. TôI phan bIen: “Nhung IIeu su don gIan không
IhôI da du chua7 Chí vi no don gIan không co nghïa Ia no
dung. The gIoI nay day ray nhung công Iy IhaI baI vi nhung
y Iuong don gIan nhung không dung.”
Sau do chung IôI quyeI dInh nhin IaI môI cach he Ihông
cac y Iuong dua IôI cho công Iy nhay voI va công Iy dôI
Irong. Sau nhIeu Ihang chon Ioc va phan Iích, xem xeI cac
kha nang co Ihe xay ra rôI IaI IoaI bo chung, chung IôI cuôI
cung phaI hIen ra rang KhaI nIem con nhím Irong cac công
Iy nhay voI không phaI Ia môI y Iuong don gIan baI ky.
VIdeo CorporaIIon, WaIgreens va Lckerd gan nhu co cung
doanh Ihu (khoang 1,7 Ií dôIa). MuoI nam sau, doanh Ihu
cua WaIgreens da gan gap dôI cua Lckerd, IaI rong Iích Iuy
Irong 10 nam nay cao hon cua Lrckerd 1 Ií dôIa. HaI muoI
nam sau, WaIgreens van IIep Iuc phaI IrIen manh me, va Ia
môI Irong nhung cuôc xoay chuyen ben vung nhaI Irong
Ioa n bô cuô c nghIen cu u cu a chu ng IôI. Trong khI do , Lckerd
da không con Ia môI công Iy hoaI dông dôc Iap nua.
188
BA VO NG TRO N
KhaI nIem con nhím xuaI phaI Iu nhung cuôc hop nhom
nghIen cuu khI chung IôI cô gang Iy gIaI IoI nhuan IuyeI voI
cu a WaIgreens.
TôI hoI: “Chang phaI chung Ia dang noI den chIen Iuoc
sao7 TIem Ihuôc Iay IIen IoI, IoI nhuan Iren môI Ian khach
hang ghe qua – chang phaI day Ia nhung dIeu co ban Ihuôc
ve chIen Iuoc sao7 Vay co gi Ia dau7”
|ennI Copper, nguoI chIu Irach nhIem phan Iích su dôI
Iap gIua haI công Iy Ira IoI: “Nhung Lckerd cung co chIen
Iuoc. Chung Ia không Ihe noI do Ia nho chIen Iuoc. Ca haI
de u co chIe n Iuo c.” |ennI da du ng Irong nha n xe I na y.
ChIen Iuoc ban Ihan no không Iao nen su khac bIeI gIua
công Iy nhay voI va công Iy dôI Irong. Ca haI nhom công
Iy deu co ke hoach chIen Iuoc, va hoan Ioan không co du
IIeu cho Ihay cac công Iy nhay voI dau Iu nhIeu IhoI gIan
va công suc vao vIec xay dung chIen Iuoc va ke hoach phaI
IrIen Iau daI.
TU TÖ T DÍ N VÏ DA I
166
PHU LUC
167
De hIeu ro ba vong Iron nay, hay Iheo doI su Iuong dông
sau. GIa su ban co Ihe IhIeI ke môI công vIec dap ung duoc
ba cuô c Ira c nghIe m sau. Thu nha I, ba n dang Ia m mô I
công vIec ma ban co khIeu bam sInh IroI cho, va ban co Ihe
Ia môI Irong nhung nguoI gIoI nhaI Iren Ihe gIoI neu ban ap
dung IaI nang nay. (“TôI co cam gIac minh sInh ra Ia de Iam
dIe u na y.”) Thu haI, ba n duo c Ira Iuong cao vi nhu ng gi
3u kHac b|et càn ban ¿|ua cac côn¿ ty nHay vot va côn¿ ty dô|
tron¿ nàm c Ha| d|em. 1Hu nHät, cac côn¿ ty nHay vot dua ra
cH|en |ucc dua tren su H|eu b|et tucn¿ tän ba kH|a canH – ma
cHun¿ tô| ¿o| |a ba von¿ tron. 1Hu Ha|, cac côn¿ ty nHay vot b|en
su H|eu b|et nay tHanH môt kHa| n|em ro ran¿ va dcn ¿|an de dän
|ô| cHo mo| nô |uc cua Ho – tu do co Khaái niïåm con nhñm.
Mô I ca ch chính xa c, Kha I nIe m con nhím Ia möå t khaá i
niïåm roä raâng vaâ àún giaãn àûúåc hònh thaânh tûâ sûå hiïíu biïët
tûúâng têån vïì sûå giao nhau cuãa ba voâng troân sau àêy:
1. Baån coá thïí trúã nïn gioãi nhêët thïë giúái trong lônh vûåc naâo
(va , cu ng quan Iro ng không ke m, ba n không Ihe gIo I
nhaI Irong Iïnh vuc nao). TIeu chí nhan Ihuc nay vuoI xa
hon Ihe manh. Chí vi ban co Ihe manh không co nghïa
Ia ban co Ihe gIoI nhaI Iren Ihe gIoI Irong Iïnh vuc do.
Nguoc IaI, nhung gi ban co Ihe Iam IôI nhaI co Ihe không
phaI Ia dIeu hIen ban dang Iam.
2. Àiïì u gò thuá c àêí y cöî maá y kinh tïë cuã a baå n. Ta I ca ca c
công Iy nhay voI deu co hIeu bIeI sau sac Iam Ihe nao
de Ihu IaI dong IIen va IoI nhuan ben vung va hIeu qua
nha I. Da c bIe I, ho pha I hIe n mô I ma u sô chung – Io I
nhuan Iren môI x – co anh huong Ion nhaI Ien Irang IhaI
kInh Ie cua ho. (DôI voI nganh công Iac xa hôI Ihi do Ia
dong IIen Iren môI x).
3. Baå n àam mï àiïì u gò nhêë t. Ca c công Iy nha y vo I Ia p
Irung vao cac hoaI dông kích Ihích su dam me cua ho.
Y Iuong o day Ia không phaI khuyen khích nIem dam me
ma Ia kham pha ra dIeu gi Iam ban dam me.
DIÍ U BA N
ÐAM MË
NHÂ T
DIÍ U BA N
CO THÍ
LA M GlO l NHÂ T
THË GlOl
DIÍ U CHI PHÖ I
CÔ MA Y
KlNH TË
CU A BA N
Ba vo ng Iro n cu a Kha i nie m con nhím
TU TÖ T DÍ N VÏ DA I
168
PHU LUC
169
nhu ng nô Iu c cu a ho .”
190
Truo c khI dInh ra ro ra ng Kha I
nIem con nhím cua minh, WeIIs Iargo da cô gang Iro Ihanh
môI ngan hang Ioan cau, Iheo kIeu môI CIIIcorp Ihu nho,
va ho chí daI muc Iam Ihuong. Sau do, dau IIen Ia duoI IhoI
DIck CooIey va rôI duoI IhoI CarI ReIchardI, cac nha Ianh
dao WeIIs Iargo baI dau Iu daI ra nhung cau hoI sau sac:
Chung Ia co IIem nang Iam gi gIoI hon nguoI khac, va cung
quan Irong không kem, co dIeu gi chung Ia không Ihe Iam
gIoI hon cac công Iy khac7 Va neu chung Ia không Ihe gIoI
nhaI, Ihi IaI sao Ia con Ihuc hIen Iam chI7
Bo qua mô I ben ca I IôI cu a minh, ban Ia nh da o WeIIs
Iargo da cham duI da sô cac hoaI dông quôc Ie cua minh,
chap nhan su IhaI Ia ho không Ihe gIoI hon CIIIcorp Irong
vIec kInh doanh ngan hang Ioan cau.
191
WeIIs Iargo sau do
chí Iap Irung vao Iïnh vuc ho co Ihe Iam IôI nhaI Iren Ihe
gIoI: dIeu hanh ngan hang nhu môI doanh nghIep, Iap Irung
vao vung phía Iay nuoc My. The IhôI. Do Ia Irong Iam cua
KhaI nIem con nhím da dua WeIIs Iargo Iu môI ngan hang
Iam Ihuong, Iheo duôI CIIIcorp Ihanh môI Irong nhung ngan
hang hoaI dông hIeu qua nhaI Iren Ihe gIoI.
CarI ReIchardI, Tông gIam dôc WeIIs Iargo vao IhoI dIem
chuyen dôI, chung Io minh Ia môI con nhím IaI gIoI. Trong
khI cac dông nghIep IaI Bank oI AmerIca van con Irong gIaI
doan rôI Ioan caI Iô de phan ung IaI vIec xoa bo bao hô, vua
Ihue cac chuyen gIa ve chuyen dôI de ap dung cac mô hinh
phuc Iap va Ihuc hIen cac buôI Ihao Iuan nhom raI Iôn kem
IhoI gIan, Ihi ReIchardI da phoI bay moI Ihu den muc don
gIa n nha I.
192
Öng no I vo I chu ng IôI Irong buô I pho ng va n:
ban Iam. (“TôI duoc Ira Iuong de Iam vIec nay u7 TôI co
nam mo không day7”) Thu ba, ban dang Iam công vIec ban
dam me va hoan Ioan yeu Ihích, Ian huong Ioan bô qua
Irinh Iam vIec. (“TôI mong muôn duoc Ihuc day va baI Iay
va o công vIe c ha ng nga y, va IôI IIn va o nhu ng gi minh
dang Iam.”) Neu ban co Ihe huong IoI dIem gIao nhau cua
ba vong Iron nay va bIen no Ihanh môI khaI nIem ro rang
va don gIan dan daI moI Iua chon cua ban Irong cuôc sông,
vay Ia ban da co môI KhaI nIem con nhím cho ban Ihan.
De co môI KhaI nIem con nhím hoan chính, ban can phaI
co du ba vo ng Iro n. Ne u ba n kIe m duo c ra I nhIe u IIe n
Ihông qua nhung vIec ma ban không bao gIo co Ihe gIoI
nhaI, ban chí co Ihe xay dung môI công Iy Ihanh công ma
không phaI Ia môI công Iy vï daI. Neu ban Iro nen gIoI nhaI
Irong môI Iïnh vuc nao do, Ihi ban cung không Ihe gIu duoc
vI Irí dính cao neu ban không dam me nhung gi minh dang
Ia m. Cuô I cu ng, ne u ba n dam me Ia I ca nhu ng gi ba n
muôn, nhung ban không Ihe Ia nguoI gIoI nhaI, cung nhu
không mang IaI hIeu qua kInh Ie, Ihi co Ihe ban se Ihay raI
vuI suong, nhung ban không mang IaI keI qua vï daI.
HlË U RO NHU NG Gl BA N CO THË
(VA KHÔNG THË ) LA M GlO l NHÂ T
Warren BuIIeII da vIeI ve sô IIen 290 IrIeu dôIa dau Iu
va o WeIIs Iargo ma c du ông ra I ba o Ihu ve nga nh ngan
ha ng nhu sau
189
: “Ho chí Ia p Irung va o nhu ng gi ho hIe u
bIeI va de cho kha nang, chu không phaI caI IôI, quyeI dInh
TU TÖ T DÍ N VÏ DA I
170
PHU LUC
171
D|eu nay dua tô| den môt tron¿ nHun¿ d|em quan tron¿ nHät cua
cHucn¿ nay. bHa| n|em con nH|m kHôn¿ pHa| |a muc t|eu pHa| ¿|o|
nHät, môt cH|en |ucc pHa| ¿|o| nHät, môt du d|nH pHa| ¿|o| nHät,
Hay môt ke HoacH |a n¿uc| ¿|o| nHät. N¿ucc |a|, kHa| n|em con
nH|m |a su tHäu H|eu ban tHän co tHe ¿|o| nHät tron¿ ||nH vuc nao.
3u kHac b|et nay rät quan tron¿.
MoI công Iy deu muôn minh gIoI nhaI Irong môI Iïnh vuc
nao do, nhung raI íI Ihau hIeu – môI cach sau sac va ro
rang, không bI caI IôI chI phôI – ho co IIem nang gIoI nhaI
Irong Iïnh vuc nao, va cung không kem phan quan Irong,
ho không co kha nang Irong Iïnh vuc nao. Kha nang phan
bIeI nay Ia dIem dôI Iap chính gIua công Iy nhay voI va
công Iy dôI Irong.
Ha y xem xe I su dô I Ia p gIu a AbboII LaboraIorIes va
Upjohn. Nam 1964, ca haI công Iy gan nhu Iuong Iu nhau
ve doanh Ihu, Io I nhua n va ca c do ng sa n pha m. Ca haI
công Iy deu Iap Irung phan Ion vao nganh duoc, chu yeu
Ia Ihuôc khang sInh. Ca haI deu duoc dIeu hanh Iheo kIeu
gIa dinh. Ca haI deu dang bI IuI IaI phía sau Irong nganh
duoc. Nhung rôI, vao nam 1974, AbboII da co buoc nhay
voI, dem IaI IoI nhuan cô phIeu Iích Iuy cao hon IhI Iruong
4 Ian va cao hon Upjohn S,S Ian Irong 1S nam IIep Iheo.
MôI khac bIeI co ban gIua haI công Iy Ia AbboII phaI IrIen
KhaI nIem con nhím dua Iren nhung gi ho co Ihe Iam IôI
nhaI, con Upjohn Ihi không.
AbboII khoI dau bang cach dôI dIen Ihuc Ie phu phang.
De n nam 1964, AbboII da ma I co hô I Iro Iha nh công Iy
“DIe u na y cha ng co gi Io Ia I nhu khoa ho c không gIan.
Nhung gi chung IôI Iam heI suc don gIan, va chung IôI gIu
cho no don gIan. MoI Ihu deu ro rang va de Ihay den muc
IôI cam Ihay buôn cuoI khI phaI Ihao Iuan ve no. MôI doanh
nhan binh Ihuong Iam vIec Irong môI nganh kInh doanh
heI suc canh Iranh va không co IuaI Ie chac se nhay Ien vi
ngac nhIen khI nghe noI den dIeu nay.”
193
ReIchardI buô c mo I nguo I chí duo c chu Iro ng y Iuo ng
con nhím don gIan ma IhôI, IIen Iuc nhac nho moI nguoI
ra ng kIe m IIe n o ModesIo de hon o Tokyo ra I nhIe u.
194
Nhung nguoI Iam vIec chung voI ReIchardI deu nguong mô
IaI don gIan hoa cua ông. MôI dông nghIep cua ông nhan
xeI: “Neu CarI Ia môI van dông vIen nhay cau IaI OIympIc,
ông se không Ihuc hIen dông Iac Iôn S vong. Öng se Ihuc
hIen dông Iac phong nguoI voI haI Iay dang rông dep nhaI
Ihe gIoI va se chí Iap dI Iap IaI môI dông Iac nay ma IhôI.”
19S
WeIIs Iargo Iap Irung vao KhaI nIem con nhím cang Ihang
den muc chính cac nha dIeu hanh IaI day goI do Ia “cau
Ihan chu”. Trong suôI cuôc phong van, cac nhan vIen cua
WeIIs Iargo deu Iap dI Iap IaI môI dIem can ban – “Chuyen
cha ng co gi Ia phu c Ia p. Chu ng IôI chí nhin Ia I Iha I ky
nhung gi minh dang Iam va quyeI dInh chí Iap Irung vao
môI sô dIem ma chung IôI bIeI minh co Ihe Iam IôI hon baI
cu aI khac, va không bI phan Ian vao nhung Ianh dIa chí
de Iho a ca I IôI cu a minh chu minh không Ihe gIo I ba ng
nguo I kha c.”
TU TÖ T DÍ N VÏ DA I
172
PHU LUC
173
Iy gIoI nhaI Iren Ihe gIoI ve cung cap san pham cham soc
suc khoe voI chI phí hop Iy hon.
196
Upjohn không chIu dôI dIen voI su IhaI ma van hao huyen
rang minh se vuoI qua Merck.
197
Sau nay, khI ho cang IuI
IaI phía sau so voI cac công Iy duoc hang dau, ho IaI phan
Ian vao cac Iïnh vuc ma chac chan ho không Ihe gIoI nhaI,
nhu chaI deo va chaI hoa hoc. KhI Upjohn cang ngay cang
dI xuông, ho baI dau quay IaI voI Ihuôc ban Iheo Ioa, nhung
ho không chIu nhin nhan rang Iïnh vuc nay qua nho de ho
co Ihe chIen dau Irong cuôc choI duoc pham qua Ion.
198
Mac du Ií Ie dau Iu nghIen cuu Iren doanh Ihu cua Upjohn
cao gap dôI so voI AbboII, IoI nhuan cua Upjohn ngay cang
gIam chí con duoI phan nua cua AbboII cho den khI ho bI
mua Ia I va o nam 199S.
199
1rucn¿ Hcp /bbott va 0pjoHn cHo tHäy su kHac b|et ¿|ua côn¿
v|ec k|nH doanH côt |o| |core bus|nessì va bHa| n|em con nH|m.
CH| v| ban tu k|nH doanH |äu dc| tron¿ môt ||nH vuc nao do kHôn¿
co n¿H|a |a ban co tHe ¿|o| nHät tHe ¿|c| tron¿ ||nH vuc nay. Va
neu ban kHôn¿ tHe |a ¿|o| nHät tHe ¿|c| tron¿ cH|nH ||nH vuc |äu
dc| cua m|nH, co n¿H|a |a do se kHôn¿ tHe trc tHanH tron¿ täm
cua bHa| n|em con nH|m.
Ro ra ng, Kha I nIe m con nhím không pha I Ia công vIe c
hay kha nang kInh doanh côI IoI cua môI doanh nghIep.
Ban co Ihe co nang Iuc Irong môI Iïnh vuc nao do nhung
không nhaI IhIeI ban phaI co IIem nang Iro nen gIoI nhaI
Ihe gIoI Irong Iïnh vuc nay. Lay ví du môI Ihanh nIen Iuôn
daI dIem A Irong môn sô hoc va daI dIem cao Irong phan
duoc pham gIoI nhaI Ihe gIoI. Trong khI AbboII dang IuoI
bIeng Ie IeI qua nhung nam 1940, 19S0, sông nho vao con
bo su a eryIhromycIn, nhu ng công Iy nhu Merck da xay
dung nhung cô may nghIen cuu co Ihe canh Iranh voI DaI
hoc Harvard va BerkeIey. Den 1964, George CaIn va công
su cua ông IaI AbboII nhan ra rang Merck va cac công Iy
khac da vuoI qua xa Irong công cuôc nghIen cuu nen vIec
cô ga ng Iro Iha nh công Iy duo c gIo I nha I Ihe gIo I cu ng
gIông nhu môI dôI banh hoc sInh Irung hoc phaI dau voI
dôI bong nha nghe DaIIas Cowboys.
Mac du Ioan bô IIch su cua AbboII Iruoc nay chí gan bo
voI nganh duoc, vIec cô gang Iro Ihanh công Iy duoc gIoI
nhaI không con Ia môI kha nang co Ihe Ihuc hIen duoc. The
Ia, duoI su dan daI cua môI nha Ianh dao Cap dô S va dua
vao nIem IIn Irong NghIch Iy SIockdaIe (Chac chan phaI co
môI con duong dua chung Ia den vï daI, va chung Ia se Iim
ra.), dôI ngu Ianh dao IaI AbboII cung Iim hIeu xem ho co
Ihe gIoI nhaI Irong Iïnh vuc nao. Den khoang 1967, môI IIa
sang Ioe Ien: Chung Ia da danh maI co hôI Iro Ihanh công
Iy duoc gIoI nhaI, nhung chung Ia co co hôI gIoI nhaI Irong
vIec dua ra cac san pham dong gop cho vIec cham soc suc
khoe môI cach íI Iôn kem nhaI. AbboII da Ihí nghIem voI
cac san pham dInh duong Irong benh vIen, duoc IhIeI ke
gIup cac benh nhan nhanh chong Iay IaI suc khoe sau ca
pha u Ihua I, va ca c IhIe I bI cha n doa n (mô I Irong nhu ng
cach chu yeu de gIam chI phí cham soc suc khoe Ia nho
chan doan kIp IhoI). AbboII cuôI cung Iro Ihanh công Iy
hang dau Irong haI Iïnh vuc nay, dua ho IIen gan den công
TU TÖ T DÍ N VÏ DA I
174
PHU LUC
17S
co Ihe Ia nguoI gIoI nhaI. Ho Iam ra IIen, nhung không bao
gIo Iro nen vï daI.
De d| tu tôt den v| da| do| Ho| pHa| tHoat ra ducc ca| nH|n ve nàn¿
|uc. No do| Ho| ky |uät de co tHe no|: “CH| v| cHun¿ ta ¿|o| tron¿
||nH vuc nay, cH| v| cHun¿ ta dan¿ |am ra t|en va tao ducc tàn¿
trucn¿, kHôn¿ co n¿H|a |a cHun¿ ta co tHe trc nen ¿|o| nHät.” Cac
côn¿ ty nHay vot H|eu ràn¿ neu t|ep tuc |am nHun¿ ¿| m|nH tôt
tH| ma| ban vän cH| dat muc tôt; täp trun¿ vao d|eu ¿| ban co
t|em nàn¿ |am tôt Hcn bät cu tô cHuc nao kHac mc| |a con ducn¿
dua den v| da|.
MoI công Iy nhay voI cuôI cung deu hIeu raI ro nguyen
Iac nay va Iuong IaI cua ho Irông cho vao vIec phan phôI
nguôn Iuc vao nhung Iïnh vuc ho co IIem nang Iro nen gIoI
nhaI. Cac công Iy dôI Irong íI khI hIeu ro dIeu nay.
Ioan hoc cua ky IhI SAT (ky IhI vao daI hoc), cho Ihay anh
Ia co nang Iuc Irong Ioan hoc. Nhu vay phaI chang anh Ia
se Iro Iha nh mô I nha Ioa n ho c7 Không ha n. GIa du anh
Ihanh nIen nay vao daI hoc, dang ky cac môn Ioan hoc, va
va n IIe p Iu c da I dIe m A, nhung Ia I day anh ga p nhu ng
nguoI co IaI nang bam sInh ve Ioan. MôI sInh vIen da dIen
Ia kInh nghIem cua minh nhu sau: “De ra keI qua IôI maI
3 gIo dông hô. Vay ma co nguoI chí can 30 phuI da ra keI
qua va duoc A+. Bô oc cua ho duoc IhIeI ke raI khac bIeI.
TôI co Ihe Iro Ihanh môI nha Ioan hoc, nhung IôI nhan ra
minh không bao gIo co Ihe Iro Ihanh nguoI gIoI nhaI duoc.”
Anh sInh vIen nay co Ihe van bI ap Iuc Iu gIa dinh va ban
be phaI IIep Iuc hoc Ioan, vi ho cho rang “Nhung ma anh
gIoI Ioan Iam ma.” GIông nhu anh Ihanh nIen nay, raI nhIeu
nguo I Irong chu ng Ia da bI IôI ke o hoa c bI e p buô c va o
nhung nghe nghIep ma chung Ia không bao gIo co Ihe Iro
Ihanh bac Ihay hay cam Ihay Ihoa man. Mac du co nang
Iuc nhung không co môI KhaI nIem con nhím ro rang, raI
íI nguoI Iro nen vï daI Irong Iïnh vuc cua ho.
KhaI nIem con nhím doI hoI phaI co môI IIeu chuan khac
nghIeI ve su IuyeI hao. KhaI nIem nay không chí duoc xay
dung dua Iren nang Iuc va Ihe manh, ma no doI hoI su hIeu
bIeI Ihau dao ve IIem nang cua công Iy co Ihe gIoI nhaI o
dau va chí Iap Irung vao Iïnh vuc do ma IhôI. Nhung công
Iy dôI Irong nhu Upjohn kInh doanh Irong nhung Iïnh vuc
ho co Ihe gIoI nhung không bao gIo Ia gIoI nhaI, hay Ie hon,
chí chu Iam va o Iang Iruo ng va Io I nhua n mô I ca ch de
dang Irong cac nganh ma ho không co chuI hy vong nao
TU TÖ T DÍ N VÏ DA I
176
PHU LUC
177
CA C CÔNG TY NHA Y VO T
VA VO NG TRO N “GlO l NHÂ T TRËN THË GlO l”
TRONG KHA l NlË M CON NHlM
Ba ng Io m Ia I sau day cho Iha y Ia m hIe u bIe I ma ca c công Iy nha y vo I da da I
duo c de Ia m ne n cho su chuye n dô I Iu Iô I de n vï da I. Luu y : Danh sa ch na y
không cho Ihay nhung Iïnh vuc ma cac công Iy nay da dung dau Iren Ihe
gIo I khI ho ba I da u qua Irinh chuye n dô I (ha u he I ca c công Iy de u chua gIo I
nha I Iren Ihe gIo I Irong ba I cu Iïnh vu c na o); Ihay va o do , danh sa ch na y chí
ra nhu ng gi ca c công Iy hIe u Ia ho co IIe m nang Iro nen gIo I nha I Iren Ihe
gIo I.
TU TÖ T DÍ N VÏ DA I
178
PHU LUC
179
THÂ U HlË U CÔ MA Y KlNH TË CU A BA N –
MÂ U SÔ CU A BA N LA Gl?
Cac công Iy nhay voI Ihuong xuyen mang IaI IoI nhuan
IuyeI voI Iu nhung nganh công nghIep không co gi dac bIeI.
Nganh ngan hang dung Irong nhom cuôI (ve maI Ií suaI IoI
nhuan) Irong cung gIaI doan WeIIs Iargo qua maI IhI Iruong
chung gap 4 Ian. Cang an Iuong hon nua Ia PIIney Bowes
va Nucor, ca haI deu hoaI dông Irong nganh Ihuôc ve nhom
Sº Ihap nhaI, vay ma ca haI deu vuoI qua IhI Iruong chung
gap nam Ian. Chí duy nhaI môI công Iy nhay voI co may
man hoaI dông Irong môI nganh công nghIep vï daI (duoc
dInh nghïa Ia dung nhom 10º hang dau); nam công Iy hoaI
dông Irong cac nganh công nghIep IôI, nam công Iy con IaI
hoaI dông Irong cac nganh công nghIep Ie haI. (Xem phu
Iuc S.A Iom IaI cac phan Iích nganh).
Cuôc n¿H|en cuu cua cHun¿ tô| cHo tHäy môt côn¿ ty kHôn¿ nHät
tH|et pHa| Hoat dôn¿ tron¿ môt n¿anH côn¿ n¿H|ep v| da| tH| mc|
co tHe trc tHanH môt côn¿ ty v| da|. lô| côn¿ ty nHay vot xäy
dun¿ môt cô may k|nH te v| da|, dôc |äp vc| n¿anH. Ho |am ducc
v|ec nay |a nHc Ho tHäu H|eu säu sàc cäu truc k|nH te cua Ho.
Day không phaI Ia môI quyen sach ve kInh Ie vI mô. MôI
công Iy va môI nganh co nhung dac dIem kInh Ie rIeng, va
IôI không dI vao chI IIeI o day. DIem dang noI Ia môI công
Iy nhay voI deu Ihau hIeu sau sac cac yeu Iô chI phôI cô
may kInh Ie cua ho va xay dung môI he Ihông hoaI dông
Iheo dung nhung hIeu bIeI nay.
TU TÖ T DÍ N VÏ DA I
180
PHU LUC
181
nhan môI mau sô chung moI: IoI nhuan Iren môI nhan vIen.
Theo cach suy nghï nay, WeIIs Iargo Iro Ihanh môI Irong
nhung ngan hang dau IIen Ihay dôI he Ihông phan phôI va
dua chu yeu vao cac chI nhanh IôI Ian va cac may ATM.
läu sô cHun¿ co kH| rät kHo nHän ra, nHun¿ cun¿ co kH| rät ro
ran¿. D|em tH|et yeu |a dun¿ cäu Ho| ve mäu sô cHun¿ de tHäu
H|eu säu sàc mô H|nH k|nH te cua r|en¿ ban.
Ví du, IannIe Mae da nam duoc mau sô chung kho nhan
bIeI Ia IoI nhuan Iren môI muc dô ruI ro Irong Ihe chap, chu
không phaI Ia Iren môI Ihe chap (mac du caI sau co Ihe Ia
môI chon Iua de Ihay). Do Ia môI hIeu bIeI IuyeI voI. Yeu Iô
quan Irong dôI voI Irang IhaI kInh Ie cua IannIe Mae Ia kha
nang nhan bIeI muc dô ruI ro IaI yeu Irong môI Ihe chap
gIoI hon baI cu aI khac. Sau do ho kIem IIen bang cach ban
bao hIem va quan Iy không cho ruI ro Iang Ien. Don gIan,
sau sac, không de Ihay – va dung.
Ví du, Nucor da ghI dau Irong nganh Ihep canh Iranh heI
suc gay gaI bang mau sô chung Ia IoI nhuan Iren môI Ian
Ihe p Iha nh pha m. Thoa I nhin, ba n co Ihe nghï Iren mô I
nhan vIen hay Iren môI yeu Iô chI phí cô dInh co Ihe Ia môI
mau sô Ihích hop. Nhung nhung nguoI Iam vIec IaI Nucor
hIeu rang yeu Iô Ihuc day cô may kInh Ie cua ho Ia môI su
keI hop gIua van hoa Iao dông caI Iuc va su ung dung công
nghe san xuaI IIen IIen. LoI nhuan Iren môI nhan vIen hay
IoI nhuan Iren môI yeu Iô chI phí cô dInh se không bao
quaI duoc Iính haI maI nay bang IoI nhuan Iren môI Ian
Ihe p Iha nh pha m.
Tuy va y, chu ng IôI cu ng nha n Iha y co mô I nha n Ihu c
kInh Ie dac bIeI ma moI công Iy nhay voI deu hIeu ro, do
Ia khaI nIem môI “mau sô kInh Ie” chung duy nhaI. Hay
nghï ve dIe u na y Irong cau ho I sau: Ne u ba n duo c cho n
mô I va chí mô I Ií Ie – Io I nhua n Iren mô I x (hay Irong
Iruong hop nganh xa hôI Ia dong IIen Iren môI x) – de Iang
Iheo IhoI gIan, x nao se co anh huong Ion nhaI va Iau ben
nhaI Ien cô may kInh Ie cua ban7 Chung IôI kham pha ra
rang chí can duy nhaI cau hoI nay da mang IaI nhung hIeu
bIeI sau sac ve co che hoaI dông ben Irong cua Irang IhaI
kInh Ie môI Iô chuc.
Hay nho IaI WaIgreens da chuyen Irong Iam Iu IoI nhuan
Iren môI cua hang sang IoI nhuan Iren môI Ian khach hang
ghe qua. Cac dIa dIem IIen IoI raI daI, nhung nho Iang IoI
nhuan Iren môI Ian khach ghe qua, WaIgreens da co Ihe
Iang Ihem IIem (9 IIem Irong ban kính 2km!) va dông IhoI
Iang IoI nhuan cho Ioan he Ihông. Thuoc do IIeu chuan Ia
IoI nhuan Iren môI cua hang co Ie da dI nguoc IaI khaI nIem
IIen IoI. (Cach nhanh nhaI de Iang IoI nhuan Iren môI cua
hang Ia gIam sô Iuong cua hang va daI cac cua hang IaI
nhung dIa dIem íI Iôn kem. Nhu vay Ia khaI nIem IIen IoI
se hoan Ioan pha san).
Hay Ihu xem xe I WeIIs Iargo. KhI ban Ia nh da o WeIIs
Iargo dôI dIen su IhaI Ia vIec xoa bo bao hô se bIen gIao
dIch ngan hang Ihanh môI hang hoa binh Ihuong, ho nhan
ra rang cac Ihuoc do IIeu chuan cua ngan hang, ví du nhu
IoI nhuan Iren môI hô so cho vay va IoI nhuan Iren môI Ian
guI IIen, se không phaI Ia yeu Iô chính. Thay vao do, ho IIep
TU TÖ T DÍ N VÏ DA I
182
PHU LUC
183
LIe u ba n co ca n duy nha I mô I ma u sô chung không7
Không, nhung neu ban cô gang chí co duy nhaI môI mau
sô chung se mang IaI su hIeu bIeI Iuong Ian hon Ia cung Iuc
co ba den bôn mau sô chung. Cau hoI ve mau sô chung
duoc dung nhu môI co che mang den su hIeu bIeI Ihau dao
ve yeu Iô Ihuc day Irong cô may kInh Ie cua ban. KhI cau
hoI ve mau sô chung xuaI hIen Irong qua Irinh nghIen cuu,
chung IôI da Ihu nghIem Iren môI sô nhom Ianh dao. Chung
IôI nhan Ihay cau hoI nay bao gIo cung dan den su Ihao
Iuan va Iranh caI raI gay gaI. NgoaI ra, ngay ca Irong nhung
Iruong hop ma ca nhom không Ihe (hoac không muôn) chí
ra duy nhaI môI mau sô chung, Ihu Ihach Iu cau hoI da
dan ho den nhung hIeu bIeI sau hon. Va dau sao do moI
Ia muc dích chính – Iim ra môI mau sô không chí de do, ma
Ia Iim kIem su hIeu bIeI chac chan se dua den môI Irang
IhaI kInh Ie manh me va ben vung hon. AbboII: trïn möîi
nhên viïn
Hieu bieI chính: VIec chuyen dô I Iu Io I nhua n Iren
mô I do ng sa n pha m sang Io I nhua n Iren mô I nhan
vIen Ia phu ho p vo I y Iuo ng do ng go p va o vIec cham
so c su c khoe vo I chI phí ho p Iy .
CircuiI CiIy: trïn
möî i vuâ ng àõa lyá
Hieu bieI chính: VIec chuyen dô I Iu Io I nhua n Iren
mô I cu a ha ng sang Io I nhua n Iren mô I vu ng pha n
a nh su huo ng Io I Iu sô Iuong Io n. Ma c du hIeu sua I
Iren mô I cu a ha ng va n ra I quan Irong, vIec nho m ca c
cu a ha ng Irong cu ng mô I vu ng Ia I Ia mô I hIeu bIeI
chính dua kInh Ie cu a CIrcuII CIIy vuoI qua SIIo.
lannie Mae: trïn
möî i mûá c àöå ruã i ro
thïë chêëp
Hieu bieI chính: VIec chuyen Iu Io I nhua n Iren mô I
Ihe cha p sang Io I nhua n Iren mô I mu c dô ru I ro Ihe
cha p pha n a nh hIeu bIeI co ba n ra ng qua n Iy ru I ro
Ia I sua I se Ia m gIa m su Ie Ihuô c va o xu huo ng Ia I
suaI.
GilleIIe: trïn möîi
khaách haâng
Hieu bieI chính: VIec chuyen Iu Io I nhua n Iren mô I
pho ng ban sang Io I nhua n Iren mô I kha ch ha ng
pha n a nh su c ma nh kInh Ie cu a vIec mua ha ng nhIe u
Ia n (ví du nhu Iuo I dao ca o) nhan vo I Io I nhua n cao
Iren mô I Ia n mua (ví du nhu Mach3, không pha I Ia
dao ca o du ng mô I Ia n).
Kimberly-Clark:
trïn möîi nhaän
haâ ng
Hieu bieI chính: Chuyen Iu Io I nhua n Iren mô I ye u
Iô Ia I sa n cô dInh (ca c nha ma y) sang Io I nhua n Iren
mô I nha n ha ng; se íI bI anh huo ng bo I chu ky va
sInh IoI cao hon Irong moI Iuc
MÂ U SÔ KlNH TË CHUNG
Ba ng Io m Ia I sau day cho Iha y nhu ng hIe u bIe I ve ma u sô kInh Ie ma công
Iy nha y vo I da da I duo c Irong nhu ng nam chuye n dô I Ihen chô I.
TU TÖ T DÍ N VÏ DA I
184
PHU LUC
18S
Iron cua KhaI nIem con nhím. Ho da Ia nguoI gIoI nhaI Iren
Ihe gIoI Irong vIec mua IaI ban quyen va Iam moI cac IoaI
dô choI quen Ihuô c, Ia I gIo I IhIe u va Ia I su du ng chu ng
dung Iuc de Iang IoI nhuan Iren môI nhan hang dô choI cô
dIen. Va nhan vIen cua ho co nIem dam me cho nganh kInh
doanh nay. Xay dung môI cach co he Ihông Iu 3 vong Iron,
Hasbro da Iro Ihanh công Iy dôI Irong co hIeu suaI IôI nhaI
Irong cuô c nghIen cu u na y, va ca ng cu ng cô Ihem Kha I
nIem con nhím.
Hasbro Iuy nhIen không Ihe gIu duoc keI qua nay ben
vu ng mô I pha n Ia vi ho không gIu duo c ky Iua I chí Ia p
Irung Irong ba vo ng Iro n na y, sau ca I che I ba I ngo cu a
Tô ng gIa m dô c SIephen HassenIeId. Truo ng ho p Hasbro
cung cô môI baI hoc dang nho. Nïë u baå n aá p duå ng thaâ nh
cöng nhûäng yá tûúãng naây, nhûng sau àoá laåi thöi khöng aáp
duå ng nûä a, baå n seä thuå t luâ i, tûâ vô àaå i xuöë ng töë t, thêå m chñ
xuöëng àïën töìi tïå. Caách duy nhêët giûä àûúåc võ trñ vô àaåi laâ
phaãi tiïëp tuåc aáp duång caác nguyïn tùæc cùn baãn àaä àûa baån
àïë n vô àaå i.
HlË U NlË M ÐAM MË CU A BA N
KhI phong van cac nha dIeu hanh PhIIIp MorrIs, chung
IôI baI gap su cang Ihang va dam me den muc ngac nhIen.
Hay nho IaI Irong chuong 3, George WeIssman da mIeu Ia
công vIec IaI công Iy chính Ia môI Iinh vï daI cua ông, chí
sau cuôc hôn nhan cua minh. Mac du ho co môI Iap hop
sa n pha m IIeu du ng da y Iô I Iô I (Ihuô c Ia MarIboro, bIa
TaI ca nhung công Iy nhay voI deu phaI hIen ra môI mau
sô chung, Irong khI cac công Iy dôI Irong Ihuong IaI không.
Thuc Ie Ia chung IôI chí Iim Ihay môI Iruong hop Irong sô
cac công Iy dôI Irong Ihe hIen su hIeu bIeI ve Irang IhaI
kInh Ie cua ho. Hasbro xay dung su Iang Iruong dua Iren
hIeu bIeI rang môI danh muc nhung dô choI cô dIen nhu
G.I.|oe hay MonopoIy (co Ií phu) mang IaI dong IIen ben
vung hon Ia nhung mon dô choI Iheo mua.
201
Tren Ihuc Ie,
Hasbro Ia công Iy dôI Irong duy nhaI hIeu duoc ca ba vong
Nucor: trïn möîi
têën theáp thaânh
phêím
Hieu bieI chính: VIec chuyen Iu Io I nhua n Iren mô I
bô pha n sang Io I nhua n Iren mô I Ia n Ihe p Iha nh
pha m phan a nh su ke I ho p dô c da o cu a Nucor gIu a
van hoa hIeu sua I cao va công nghe sa n xua I Ihe p,
Ihay vi chí Ia p Irung va o sa n Iuo ng.
Philip Morris:
trïn möî i ngaânh
haâ ng
Hieu bieI chính: VIec chuyen Iu Io I nhua n Iren mô I
khu vu c ba n ha ng sang Io I nhua n Iren mô I nga nh
ha ng pha n a nh su hIeu bIeI ra ng chia khoa Iha I su
dua de n vï da I Ia nha n hIeu pha I co Iính Ioa n ca u,
nhu Coke.
PiIney Bowes:
trïn möîi khaách
haâ ng
Hieu bieI chính: VIec chuyen Iu Io I nhua n Iren mô I
can buu Iín sang Io I nhua n Iren mô I kha ch ha ng
pha n a nh y Iuo ng ra ng PIIney Bowes co Ihe du ng
can buu Iín cu a ho nhu mô I dIem Iu a de mang Ia I
mô I Ioa I nhu ng sa n pha m phu c Ia p de hô Iro kha ch
ha ng.
Walgreens: trïn
möîi lêìn khaách
haâ ng gheá qua
Hieu bieI chính: VIec chuyen Iu Io I nhua n Iren mô I
cu a IIem sang Io I nhua n Iren mô I Ia n kha ch ha ng
ghe qua pha n a nh mô I quan he cô ng sInh gIu a dIa
dIem IIen Io I (va da I do ) va Ira ng Iha I kInh Ie be n
vu ng.
Wells largo: trïn
möî i nhên viïn
Hieu bieI chính: VIec chuyen Iu Io I nhua n Iren mô I
hô so cho vay sang Io I nhua n Iren mô I nhan vIen
pha n a nh su hIeu bIeI ve vIec xoa bo ba o hô : DIch vu
ngan ha ng cu ng chí Ia mô I ha ng hoa binh Ihuo ng.
TU TÖ T DÍ N VÏ DA I
186
PHU LUC
187
nhaI Ihe gIoI Irong Iïnh vuc nay hay không. Nhung nguoI
o PhIIIp MorrIs gan bo voI nganh Ihuôc Ia nhIeu hon, môI
pha n Io n cu ng vi ho yeu Ihích nga nh kInh doanh na y.
Nguoc IaI, nhung nguoI o R. |. ReynoIds chí xem Ihuôc Ia
nhu môI cach kIem IIen. Nhu duoc mIeu Ia sInh dông Irong
quyen sach Barbarians at the Gate (Nhung ke man ro Iruoc
công), cac nha dIeu hanh R. |. ReynoIds cuôI cung da maI
dI nIem dam me, ngoaI Iru vIec Iam gIau nho ban IaI công
Iy.
204
VIec nhac den môI dIeu gi do vua nhe nhang va mo nhaI
nhu “dam me” Ia môI phan không Ihe IhIeu cua chIen Iuoc
nghe IhaI Ia. Nhung Irong cac công Iy nhay voI, dam me Ia
môI phan cua KhaI nIem con nhím. Ban không Ihe san xuaI
ra dam me hay “Iao dông Iuc” cho nhan vIen cam Ihay dam
me. Ban chí co Ihe kham pha ra dIeu gi khoI day nIem dam
me cu a ba n va cu a nhu ng nguo I xung quanh ba n.
Cac côn¿ ty nHay vot kHôn¿ no|: “Ducc rô| cac ban, cHun¿ ta Hay
dam me côn¿ v|ec m|nH |am.” lôt cacH Hcp |y Hcn, Ho cHon
cacH Hoan toan n¿ucc |a|: CHun¿ ta cH| nen |am nHun¿ v|ec ta
cam tHäy dam me. Cac nHa |anH dao b|mber|y·C|ark cHuyen san¿
cac san pHäm ¿|äy t|eu dun¿ pHän |cn cun¿ v| Ho tHäy dam me
ve cHun¿. lôt nHa |anH dao da no|, cac san pHäm ¿|äy truyen
tHôn¿ tH| cun¿ tôt, “nHun¿ cHun¿ kHôn¿ co ducc suc tHu Hut cua
môt cH|ec ta.”
Züb
KhI cac nha Ianh dao GIIIeIIe quyeI dInh chon nhung bô
dao cao Iuong dôI phuc Iap va daI IIen Ihay vi canh Iranh
Irong môI cuôc chIen cac IoaI dao cao dung môI Ian co Ií
MIIIer, VeIveeIa co 67º cha I be o, ca phe MaxweII House
danh cho nguoI nghIen caIIeIne, Toberone danh cho nguoI
nghIen sôcôIa, v.v...), chung IôI nhan Ihay ho raI dam me
công vIec cua minh. Hau heI cac nha dIeu hanh cap cao
cua PhIIIp MorrIs deu Ia nguoI IIeu dung Iích cuc cac san
pha m cu a chính ho . Nam 1979, Ross MIIIhIser, Iu c do Ia
Pho chu IIch PhIIIp MorrIs va Ia môI nguoI nghIen Ihuôc Ia,
da phaI bIeu: “TôI yeu Ihuôc Ia. Do Ia môI Irong nhung dIeu
Iam cho cuôc sông nay dang sông.”
202
Nhung nguoI IaI PhIIIp MorrIs ro rang raI yeu quy công
Iy cua ho va dam me công vIec dang Iam. Co ve nhu ho
Ihay minh Ia chang cao bôI don dôc va dôc Iap duoc ve Iren
ca c ba ng qua ng ca o MarIboro. Mô I Iha nh vIen Hô I dô ng
quan IrI da noI voI IôI Irong môI cuôc nghIen cuu khac:
“Chu ng Ia co quye n hu I Ihuô c, va chu ng IôI se ba o ve
quyen IoI nay. TôI raI Ihích duoc Iham gIa vao HôI dông
qua n IrI PhIIIp MorrIs. DIe u na y gIô ng nhu minh Ia mô I
phan cua môI caI gi do IhaI su quan Irong.” Ba vua noI vua
kIeu hanh nha khoI.
203
Co Ihe ba n se no I: “Nhung day chí Ia do n Iu ve cu a
nga nh công nghIe p Ihuô c Ia . Dï nhIen ho pha I ca m Iha y
nhu Ihe. Neu không, Iam sao ho ngu duoc môI IôI7” Nhung
hay nho rang R. |. ReynoIds cung hoaI dông Irong nganh
Ihuôc Ia va cung bI xa hôI chí Irích. Nhung, không gIông
nhu PhIIIp MorrIs, cac nha Ianh dao R. |. ReynoIds baI dau
phan Ian khoI nganh Ihuôc Ia sang baI cu Iïnh vuc nao ho
co Ihe Iang Iruong, không can bIeI IIeu ho co dam me nhung
cuôc saI nhap do, hay IIeu công Iy co Ihe Iro Ihanh gIoI
TU TÖ T DÍ N VÏ DA I
188
PHU LUC
189
ma u da, Irinh dô de u Ihu c hIe n duo c gIa c mo mua nha .
LInda KnIghI, nguoI gIa nhap IannIe Mae vao 1983, ngay
Iuc công Iy dang dôI maI voI nhung ngay den IôI nhaI, noI
voI chung IôI: “Day không phaI Ia môI công Iy gIa nua roI
vao rac rôI; day Ia môI công Iy dong vaI Iro chính Irong vIec
bIe n gIa c mo mua nha Iha nh hIe n Ihu c cho ha ng nga n
nguoI My. VaI Iro nay quan Irong hon raI nhIeu so voI vIec
Iam ra IIen, va vi vay chung IôI cam Ihay gan bo chaI che
de bao Iôn, bao ve, va nang cao công Iy.”
208
MôI nha Ianh
dao cua IannIe Mae da keI Iuan: “TôI nhan Ihay chung IôI
Ia môI co che chính de Iang cuong manh me soI day xa hôI
cua nuoc My. BaI cu khI nao IôI dI ngang qua nhung khu
nha Iruoc kIa kho khan gIo ngay cang dep Ien vi moI nguoI
da mua duoc nha, IôI IaI quay ve voI công vIec cua minh
da y hung pha n.”
SU THÂ U HlË U CHlË N THÃ NG
SU CAN ÐA M GlA TA O
Trong nhom nghIen cuu, chung IôI Ihuong Ihao Iuan voI
nhau ve su khac bIeI gIua Iinh Irang “IIen con nhím” va
“hau con nhím”. Trong Iinh Irang IIen con nhím, moI vIec
cung gIông nhu khI Ia so soang Irong man suong day dac.
Ban dang IIen dI raI xa, nhung ban không Ihe nhin ro. TaI
môI nga ba duong, ban chí co Ihe nhin Ihay phía Iruoc môI
doa n nga n, va pha I IIe n Ien ba ng nhu ng buo c do da m
cha m cha p nhung du I khoa I. Rô I Ihi, vo I Kha I nIe m con
nhím, ban IIen vao môI khu vuc Irông IraI, man suong mu
suaI IoI nhuan Ihap, ho Iam Ihe da phan Ia vi ho không Ihe
Ihay hao hung voI cac san pham dao cao dung môI Ian gIa
re. Nam 1996, môI nha bao da vIeI ve Tông gIam dôc cua
GIIIeIIe nhu sau: “ZeIen noI ve công nghe cua bô dao cao
vo I mô I su Ihích Ihu ma Ia Iuo ng chu ng chí co o mô I ky su
cu a BoeIng hay Hughes.”
206
GIIIeIIe da Iuôn o dính cao Iu khI
ho cho n nhu ng nga nh kInh doanh phu ho p vo I Kha I nIe m
con nhím. “Nhu ng nguo I không dam me ve GIIIeIIe Ihi du ng
nô p don”, mô I pho ng vIen Io Wall Street Journal da vIe I nhu
Ihe , Iha m chí anh na y co n mIeu Ia Iy do mô I nguo I Iô I nghIe p
Iruo ng kInh Ie nô I IIe ng da không duo c nha n va o vi cô không
Ihe hIe n su dam me dô I vo I ca c sa n pha m khu mu I.
207
Co Ihe ngay ca ban cung không cam Ihay dam me san
pham khu muI. Co Ihe ban cam Ihay kho hIeu Iam sao co
Ihe dam me cac IIem Ihuôc Iay, cac IIem Iap hoa, Ihuôc Ia,
hay may In gIa Iem Iu dông. Ban co Ihe Iu hoI IoaI nguoI
nao IaI co Ihe hung Ihu voI vIec xay dung môI ngan hang
hIeu qua nhu McDonaId’s, hay nguoI nao IaI co Ihe nhan
Ihay chIec Ia IoI suc Ihu huI. ThaI ra, chang Ihanh van de.
DIem chính o day Ia ho cam Ihay dam me công vIec minh
dang Iam va dam me nay sau sac va chan IhaI.
Tuy nhIen, dIe u na y không co nghïa Ia ba n cu ng pha I
dam me ve co che cua doanh nghIep (mac du cung co Ihe
Iam). Vong Iron dam me co Ihe Iap Irung vao nhung gIa IrI
ma công Iy daI dIen. Ví du, nhan vIen IannIe Mae không
dam me qua Irinh khô khan cua vIec dua Ihe chap vao IhI
Iruong cô phIeu. Nhung ho dac bIeI dam me y Iuong Iam
Ihe nao de IaI ca moI nguoI My không phan bIeI gIaI cap,
TU TÖ T DÍ N VÏ DA I
190
PHU LUC
191
ke Ihu doan”, hay “TôI ca Ia quy mô dông nghïa voI Ihanh
công” nhan nhan Irong cac IaI IIeu cua công Iy dôI Irong.
Nguoc IaI, không co công Iy nhay voI nao Iap Irung qua
muc vao Iang Iruong. Vay ma ho IaI Iao ra duoc su Iang
Iruong dI kem IoI nhuan va ben vung, vï daI hon nhung
công Iy dôI Irong chon Iang Iruong Iam cham ngôn sông
cu a ho .
Ha y xem xe I Iruo ng ho p cu a GreaI WesIern va IannIe
Mae. To Wall Street Transcript da vIe I: “GreaI WesIern hoI
bI kenh cang. Ho muôn Iang Iruong bang baI cu cach Ihuc
na o.”
210
Công Iy na y hoa I dô ng Irong Iïnh vu c Ia I chính,
cho Ihue, bao hIem, nha IIen che, va IIen Iuc mua IaI nhung
công Iy kha c nha m mu c dích mo rô ng hoa I dô ng.
211
To
hon! NhIeu hon! Nam 198S, Tông gIam dôc GreaI WesIern
da phaI bIeu Iruoc cac nha phan Iích: “Dung Io Iang cac
ban phaI goI chung IôI bang Ien nao – ngan hang, dIch vu
IIeI kIem va cho vay, hay môI con ngua van.”
212
DôI Iap hoan Ioan Ia IannIe Mae. Ho Ihau hIeu môI cach
ro rang va don gIan rang ho co Ihe Ia môI nhan vaI gIoI
nhaI Irong IhI Iruong vôn IIen quan den Ihe chap; ho gIoI
hon ngay ca GoIdman Sachs hay SoIomon BroIhers Irong
vIec mo cua IhI Iruong vôn cho cac Ihu Iuc Ihe chap. Ho
xay dung môI cô may kInh Ie manh me bang cach dong
khung mô hinh kInh doanh quanh vIec quan Iy ruI ro, chu
không phaI Ia vIec ban Ihe chap. Va ho IaI cô may nay voI
mô I nIe m dam me Io n. Nhan vIen IannIe Mae ca m Iha y
hung phan voI vaI Iro chu dao Irong vIec dan chu hoa vIec
so hu u nha .
không con nua, va ban co Ihe nhin ra xa hang nhIeu dam.
Ke Iu do, môI nga re không yeu cau ban phaI quyeI Iam
cao, va ban co Ihe chuyen Iu bo sang dI bô, va Iu dI bô
sang chay. Trong Iinh Irang hau con nhím, Iung dam duong
IrôI qua duoI chan ban IhaI nhanh, nhung nga ba duong
cung nhanh chong bI vuoI qua khI ban nhanh chong dua
ra nhu ng quye I dInh.
DIeu dang ghI nhan ve cac công Iy dôI Irong Ia ho hIem
khI xuaI hIen Iu Irong man suong – baI ke nhung gi ho co
Ia chuong Irinh Ihay dôI, hoa Iay mua chan Ioan xa, hay
nha Ianh dao uy Iuc. Ho se cô gang chay, dua ra nhung
quyeI dInh saI Iam IaI cac nga ba duong, rôI sau do phaI
quay IaI chô cu. Hoac Ia ho dI chech han khoI con duong,
va vao cay va roI xuông suôI. (Công Ihem vIec ho dang dI
voI Iôc dô cao va IhaI dô huenh hoang!)
Dô| vc| nHun¿ côn¿ ty dô| tron¿, cun¿ môt tHe ¿|c| ma dô| vc|
côn¿ ty nHay vot tHät dcn ¿|an va ro ran¿ tH| Ho vän tHäy pHuc
tap va b| môt man sucn¿ cHe pHu. 1a| sao' Co Ha| |y do. 1Hu
nHät, cac côn¿ ty dô| tron¿ kHôn¿ bao ¿|c dàt ra dun¿ cäu Ho|,
nHun¿ cäu Ho| xuät pHat tu ba von¿ tron. 1Hu Ha|, Ho de ra muc
t|eu va cH|en |ucc dua tren su can dam ¿|a tao cHu kHôn¿ pHa|
|a su tHäu H|eu t|nH H|nH.
DIe u na y Ihe hIe n ro ra ng Irong vIe c Iheo duô I Iang Iruo ng
IhIeu suy Iính cua cac công Iy dôI Irong. Hon 2,3 sô công
Iy dôI Irong Ihe hIen môI nôI am anh Iang Iruong ma không
duoc su hô Iro cua môI KhaI nIem con nhím.
209
Nhung cau
phaI bIeu nhu “Chung IôI Ia môI công Iy Iang Iruong không
TU TÖ T DÍ N VÏ DA I
192
PHU LUC
193
Cho den nam 1984, so dô gIa IrI cô phIeu cua haI công
Iy gIông nhau nhu hinh anh phan chIeu Irong guong. Nam
1984, môI nam sau khI da dInh ro KhaI nIem con nhím,
IannIe Mae baI dau nhay voI, Irong khI GreaI WesIern van
cu deu deu nhu Iruoc cho den Ian Iuc ho bI mua IaI vao
nam 1997. Ba ng ca ch Ia p Irung va o mô I kha I nIe m don
gIan va Iao nha – va không chí Iap Irung vao “Iang Iruong”
– IannIe Mae da Iang doanh Ihu gan ba Ian Irong nhung
nam Iu 1984 den 1996. GreaI WesIern, cho du da Ihu nhan
nhIe u hooc·môn Iang Iruo ng, cu ng chí Iang doanh Ihu o
muc 2Sº Irong cung khoang IhoI gIan, va rôI da maI quyen
dô c Ia p va o nam 1997.
1rucn¿ Hcp lann|e lae va 0reat western neu bät môt d|em quan
tron¿: “1àn¿ trucn¿” kHôn¿ pHa| |a môt bHa| n|em con nH|m.
N¿ucc |a|, neu ban co môt bHa| n|em con nH|m dun¿ dàn va dua
ra nHun¿ quyet d|nH nHät quan vc| kHa| n|em nay, ban se tao
ducc suc da va |uc do vän de cH|nH cua ban kHôn¿ pHa| |a |am
sao de tàn¿ trucn¿ ma |am sao de dun¿ tàn¿ trucn¿ qua nHanH.
KhaI nIem con nhím Ia dIem mau chôI Irong cuôc hanh
Irinh Iu IôI den vï daI. Trong hau heI cac Iruong hop, IhoI
dIem chuyen dôI baI dau Irong vong vaI nam Iu khI xac
dInh duoc KhaI nIem con nhím. Hon Ihe nua, IaI ca nhung
gi duoc Irinh bay IIep Iheo Irong quyen sach nay deu dua
Iren KhaI nIem con nhím. Nhung chuong sau se Ihe hIen ro
rang, hanh dông ky IuaI – gIaI doan chính Ihu ba Iheo sau
con nguoI ky IuaI va Iu Iuong ky IuaI – chí co y nghïa Irong
bôI canh dua Iren môI KhaI nIem con nhím.
lANNlE MAE, GREAT WESTERN, VA THl TRUO NG CHUNG
GIa IrI Iích Iu y cu a 1 USD da u Iu
1970·1984
Ghi chuá :
1. The hIe n gIa IrI Iích Iu y cu a mô I dô ng da u Iu Iu 31·12·1970 – 1·1·1984
2. Cô Iuc duoc IaI dau Iu.
ThI Iruong chung:
S3,S6
GreaI WesIern:
S2,3S
IannIe Mae:
S1,77
IannIe Mae:
S64,17
ThI Iruo ng
chung:
S11,S3
GreaI WesIern
bI mua Ia I
30·6·1997
lANNlE MAE, GREAT WESTERN, VA THl TRUO NG CHUNG
GIa IrI Iích Iu y cu a 1 USD da u Iu
1984·2000
Ghi chuá :
1. ThoI dIem nhay voI cua IannIe Mae vao 1984
2. The hIe n gIa IrI Iích Iu y cu a mô I dô ng da u Iu Iu 31·12·1984 – 1·1·2000
3. Cô Iuc duoc IaI dau Iu.
TU TÖ T DÍ N VÏ DA I
194
PHU LUC
19S
Ihe gIo I, phan bIe I ro vo I nhu ng gi chu ng Ia chí co Ihe
Ihanh công ma IhôI7 LIeu chung Ia co IhaI su hIeu ro dông
Iuc cua cô may kInh Ie, bao gôm ca mau sô kInh Ie cua
minh7 LIeu chung Ia co IhaI su hIeu ro dIeu gi se kích hoaI
IôI nhaI nIem dam me cua minh7
MôI co che dac bIeI huu hIeu de gIup qua Irinh nay Ia
môI công cu chung IôI goI Ia HôI dông. HôI dông bao gôm
môI nhom nhung nguoI phu hop Iham gIa vao cac cuôc dôI
IhoaI va Ihao Iuan Irong ba vong Iron, Iap dI Iap IaI Iheo
IhoI gIan, ve nhung van de sông con va nhung quyeI dInh
công Iy phaI dôI maI.
Ðl TlM KHA l NlË M CON NHlM
QUA TRlNH BAN ÐÂ U
HÖ I DÖ NG
PHÂN TlCH
VA XEM
XET, DUA
TRËN BA
VO NG TRO N
ÐÔl THOAl
VA THA O
LUÂ N, DU A
TRËN BA
VO NG TRO N
ÐÃT CÂU HOl,
DU A TRËN BA VO NG TRO N
QUYËT ÐlNH CUA NHA ÐlËU HANH,
DU A TRËN BA VO NG TRO N
Mac du KhaI nIem con nhím gIu vI Irí raI quan Irong (hay
co Ie vi vI Irí quan Irong nay), ban không nen cô gang nhay
ngay vao KhaI nIem con nhím môI cach IhIeu suy nghï. Ban
không Ihe chí can dI ra ngoaI haI ngay, dem Iheo môI mo
gIay ghI chep, Ihuc hIen cac cuôc Ihao Iuan Iheo nhom, Ihe
Ia co Irong Iay su Ihau hIeu Ian Iuong. Dung Ia ban co Ihe
Iam nhu Ihe, nhung co nhIeu kha nang ban se không Iam
dung. DIeu nay cung gIông nhu LInsIeIn noI: “TôI nghï da
den Iuc phaI Iro Ihanh môI nha khoa hoc vï daI, vi vay IôI
se dI de n kha ch sa n Iour Seasons cuô I Iua n na y, mang
Iheo môI sô gIay ghI chep, va mo khoa nhung bí maI cua
vu Iru.” Su Ihau hIeu không den Iheo cach nay. LInsIeIn da
maI muoI nam Iim kIem Irong man suong mu de dI den
Ihuye I Iuong dô I, ma ông vô n Ia mô I nguo I ra I Ihông mInh!
213
Trung binh cac công Iy nhay voI phaI maI 4 nam de Iam
ro KhaI nIem con nhím cua ho. GIông nhu nhung kIen Ihuc
khoa hoc, KhaI nIem con nhím don gIan hoa môI Ihe gIoI
phuc Iap va gIup vIec dua ra quyeI dInh de dang hon. Neu
nhu khI ban da co môI KhaI nIem con nhím Ihi moI vIec
IhaI don gIan va ro rang, nhung de den duoc khaI nIem nay
heI suc kho khan vaI va va maI nhIeu IhoI gIan. Hay nhin
nhan vIec dI den KhaI nIem con nhím Ia môI qua Irinh Iap
dI Iap IaI, không phaI Ia môI su kIen duy nhaI.
Trong Iam cua qua Irinh Ia phaI dua duoc nhung nguoI
phu hop Iham gIa vao cac cuôc dôI IhoaI va Ihao Iuan sôI
nôI, Iren bôI canh nhung su IhaI phu phang va huong dan
boI nhung cau hoI dua Iren ba vong Iron. LIeu chung Ia co
IhaI su hIeu ro nhung gi chung Ia co Ihe Iam IôI nhaI Iren
TU TÖ T DÍ N VÏ DA I
196
PHU LUC
197
4. Mô I Iha nh vIen hô I dô ng duo c su Iôn Iro ng cu a ca c
Ihanh vIen khac, không co ngoaI Ie.
S. Cac Ihanh vIen hôI dông co nhIeu cach nhin nhan khac
nhau, môI Ihanh vIen co kIen Ihuc sau sac ve môI vaI
khía ca nh cu a Iô chu c hay môI Iruo ng Iô chu c dang
hoa I dô ng.
6. HôI dông bao gôm cac Ihanh vIen chính cua ban Ianh
dao, nhung không gIoI han Irong nôI bô ban Ianh dao,
cung nhu không phaI nha dIeu hanh nao cung Iu dông
Ia Ihanh vIen cua hôI dông.
7. HôI dông Ia môI bô phan daI hoI, không phaI Ia môI hôI
dông baI ky duoc Ihanh Iap vi môI du an cu Ihe nao do.
8. HôI dông hop Ihuong xuyen, nhIeu Ihi môI Iuan môI
Ian, íI Ihi môI ba Ihang môI Ian.
9. HôI dông không can su dông Ihuan, boI vi cac quyeI
dInh duo c dô ng Ihua n Ihuo ng không pha I Ia nhu ng
quyeI dInh khôn ngoan. Trach nhIem dua ra quyeI dInh
cuôI cung van Ia do nha dIeu hanh cap cao.
10. HôI dông Ia môI bô phan không chính Ihuc, không
duoc de cap Irong co cau Iô chuc chính Ihuc hay Irong
ba I cu Ia I IIe u chính Ihu c na o.
11. HôI dông co Ihe co nhIeu Ien, Ihuong Ia vô Ihuong vô
phaI. Trong cac công Iy nhay voI, ho daI nhung caI Ien
buôn cuoI nhu HôI dông GIa Iang LoI nhuan DaI han,
Hô I dô ng Sa n pha m Công Iy, Nho m Tu Iuo ng ChIe n
Iuoc, HôI dông DIeu hanh.
De Ira IoI cho cau hoI “Chung IôI phaI Iam gi de dI den
KhaI nIem con nhím7”, IôI se chí vao so dô ben Iren va noI:
“ThIeI Iap HôI dông, va dung mô hinh nay. DaI nhung cau
hoI dung, Iham gIa vao cac cuôc Ihao Iuan sôI nôI, dua ra
quyeI dInh, khao saI keI qua, va hoc hoI – IaI ca nhung
hoaI dông nay phaI dua Iren bôI canh ba vong Iron. Cu IIep
Iuc dI Iheo chu ky Iim hIeu nay.”
KhI duoc hoI: “Lam Ihe nao chung IôI Ihuc day nhanh
IIen Irinh dI den KhaI nIem con nhím7”, IôI se Ira IoI: “GIa
Iang sô Ian ban Ihuc hIen Iron môI chu ky Irong môI IhoI
gIan nhaI dInh.” Neu ban Ihuc hIen du sô chu ky, bao gIo
cung Iuan Iheo ba vong Iron, nhaI dInh ban se co duoc su
Ihau hIeu sau sac de dua ra KhaI nIem con nhím. VIec nay
không xay ra Irong chop maI, nhung chac chan se xay ra.
Ðã c die m cu a Hô i dô ng
1. HôI dông Iôn IaI nhu môI công cu de daI duoc su Ihau
hIeu ve cac van de quan Irong ma Iô chuc dang phaI
dôI maI.
2. HôI dông duoc Iap hop va van dung boI nha dIeu hanh
cap cao va Ihuong bao gôm Iu S·12 nguoI.
3. MôI Ihanh vIen hôI dông co kha nang Iranh caI va Ihao
Iua n de Iim hIe u, chu không pha I vi nhu ca u ca I IôI
muôn chIen Ihang hay de bao ve môI IoI ích IhIen can.
TU TÖ T DÍ N VÏ DA I
198
PHU LUC
199
TôI cho I nho Io I mô I kInh nghIe m ba n Ihan Irong gIa
dinh IôI co Ihe mInh hoa cho su khac bIeI quan Irong gIua
can dam gIa Iao va su hIeu bIeI. Vo IôI, |oanne, baI dau
Iham gIa IhI da u maraIhon va ba môn phô I ho p Iu da u
Ihap nIen 1980. KhI cô ay baI dau co kInh nghIem – chay
bô bang dông, boI IôI, va dua duong Iruong – cô ay baI dau
cam Ihay co da Ihanh công. MôI ngay, cô ay Iham du cuôc
dua voI nhung nu van dông vIen gIoI nhaI Ihe gIoI, va –
mac du cô boI kem va keI Ihuc chang nay o vI Irí Ihu hang
Iram so vo I nhu ng va n dô ng vIen ha ng da u va co n pha I
day chIec xe dap nang ne Ien môI dôc deo – cô ay van ve
dích Irong muo I nguo I da u IIen.
Sau do môI vaI Iuan, khI dang ngôI an sang, |oanne choI
roI maI khoI Io bao va noI môI cach Iang Ie, binh Ihan: “Lm
nghï minh co Ihe Ihang cuôc IhI NguoI dan ông Ihep.”
NguoI dan ông Ihep Ia môI gIaI dau ba môn phôI hop
dang cap Ihe gIoI, bao gôm boI 3,86 km Iren bIen, dap xe
180 km, va keI Ihuc bang chay bô maraIhon 42,2 km Iren
maI nhua duong nong chay o Kona, bo bIen HawaII.
“Dï nhIen, em phaI nghí Iam, phaI Iu bo vIec hoc cao hoc
(cô ay vua duoc nhan vao khoa kInh Ie cua môI sô Iruong
danh IIeng), va phaI Iap Iuyen Ioan IhoI gIan. Nhung...”
Nhung IoI cua cô ay không Ihe hIen môI su can dam gIa
Iao, không cuong dIeu, không Io au, không nan ní. Cô ay
cung không he cô IhuyeI phuc IôI. Cô ay don gIan chí Ia
nhin nhan dIeu cô ay hIeu nhu Ia môI su IhaI, môI su IhaI
không co gi ngac nhIen cung nhu buc Iuong Ihi duoc son
mau Irang vay. Cô ay co nIem dam me. Cô ay co IaI nang.
PhaI chang moI Iô chuc deu co môI KhaI nIem con nhím
de ma kham pha7 DIeu gi se xay ra neu ban Ihuc day, nhin
quanh môI cach Irung Ihuc nhaI, va keI Iuan: “Chung Ia
không gIoI nhaI Irong Iïnh vuc nao ca, va chung Ia cung
chua Iung bao gIo gIoI nhaI.” Day chính Ia môI khía canh
Iuye I vo I cu a Ioa n bô cuô c nghIen cu u. Trong da sô ca c
Iruong hop, nhung công Iy nhay voI cung không phaI gIoI
nhaI Irong baI cu Iïnh vuc nao va không he co IrIen vong
se da I duo c dIe u na y. Tha m nhua n nghIch Iy SIockdaIe
(“PhaI co môI dIeu gi do ma chung Ia gIoI nhaI, va chung
Ia chac chan se Iim ra! Chung Ia cung phaI dôI dIen voI
Ihuc Ie nhung gi Ia không Ihe gIoI nhaI, va Ia nhaI quyeI
không Iu Iua dôI minh!”), moI công Iy nhay voI, cho du Iuc
moI baI dau qua Irinh Ia môI công Iy Ie haI den Ihe nao dI
nua, cuôI cung cung chIen Ihang Irong hanh Irinh dI Iim
KhaI nIem con nhím.
KhI ban dI Iim khaI nIem cho rIeng minh, hay nho rang
khI cac công Iy nhay voI cuôI cung Iim ra KhaI nIem con
nhím, ho không he meI moI hay buc minh va can dam gIa
Iao nhu Ihuong Ihay o cac công Iy dôI Irong. “Chung Ia co
Ihe gIoI nhaI Irong Iïnh vuc do” duoc noI ra nhu Ihông bao
môI su IhaI, không co gi dang ngac nhIen, cung nhu bau
IroI Ihi xanh va co cung xanh. KhI ban co duoc môI KhaI
nIem con nhím dung dan, no co môI am sac Iang Ie cua su
IhaI, gIông nhu môI nôI nhac ngan Ien ro rang, Irong Ireo,
hoan hao Irong không gIan hoan Ioan Im ang cua môI khan
phong day ap nguoI vao cuôI buôI hoa Iau nhac MozarI voI
cay dan pIano. Không can phaI noI nhIeu, su IhaI Iang Ie
Iu no Ihe hIen IaI ca.
TU TÖ T DÍ N VÏ DA I
200
PHU LUC
201
To m Iã I chuong
KHA l NlË M CON NHlM
(SU ÐON GlA N TRONG BA VO NG TRO N)
NHU NG ÐlË M CHlNH
Š De dI Iu IôI den vï daI doI hoI phaI co su Ihau hIeu sau
sac ba vong Iron gIao nhau, duoc dIen dIch Ihanh môI
khaI nIem ro rang va don gIan (KhaI nIem con nhím):
Va neu cô ay Ihang cac cuôc IhI, cô ay co kha nang kInh
Ie. Muc IIeu phaI Ihang gIaI “NguoI dan ông Ihep” den Iu su
hIeu ro KhaI nIem con nhím cua minh.
Va Ihe Ia cô ay quyeI dInh Ihu suc. Cô ay nghí Iam. Cô
ay bo hoc. Cô ay ban nhung nha may! (Nhung van gIu IôI
Iren chuyen xe). Va ba nam sau, vao môI ngay nang nong
Ihang 10·198S, cô ay vuoI qua muc den o vI Irí dau IIen,
Iro Ihanh vô dIch Ihe gIoI. KhI |oanne de ra muc IIeu phaI
Ihang gIaI NguoI dan ông Ihep o HawaII, cô ay không he
bIeI minh co Ihe Iro Ihanh van dông vIen ba môn phôI hop
gIoI nhaI Ihe gIoI. Nhung cô ay hIeu rang minh co Ihe, nam
Irong kha nang cua minh, va cô ay không he Iu huyen hoac
minh. Su phan dInh nay da Iao nen su khac bIeI. Day Ia su
khac bIeI ma nhung aI muôn dI Ien Iu IôI den vï daI phaI
nam vung, nhung cung Ia môI dIeu ma nhung nguoI không
Ihe Iro Ihanh vï daI Ihuong bo qua.
DIÍ U BA N
ÐAM MË
NHÂ T
DIÍ U BA N
CO THÍ
LA M GlO l NHÂ T
THË GlOl
DIÍ U CHI PHÖ I
CÔ MA Y
KlNH TË
CU A BA N
BA VO NG TRO N CU A KHA l NlË M CON NHlM
TU TÖ T DÍ N VÏ DA I
202
PHU LUC
203
Š Van de quan Irong Ia phaI Ihau hIeu Iô chuc cua ban co
Ihe Iro nen gIoI nhaI Ihe gIoI Irong Iïnh vuc gi, va cung
không kem quan Irong Ia không Ihe gIoI nhaI Irong Iïnh
vuc gi – chu không phaI Ia ban “muôn” gIoI nhaI Irong
Iïnh vuc gi. KhaI nIem con nhím không phaI Ia môI muc
IIeu, môI chIen Iuoc, môI du dInh; do Ia môI su Ihau
hIe u.
Š Ne u ba n không Ihe gIo I nha I Ihe gIo I Irong chính Ihe
manh cua ban, Ihi Ihe manh nay không Ihe Ia nen Iang
cu a Kha I nIe m con nhím.
Š VIec Ihau hIeu van de “gIoI nhaI Ihe gIoI” Ia môI IIeu
chuan khaI khe hon Ihe manh. Ban co Ihe co Ihe manh
nhung không nhaI IhIeI ban phaI gIoI nhaI Ihe gIoI Irong
IoI Ihe do. Nguoc IaI, co nhIeu hoaI dông ban co Ihe Iro
Ihanh gIoI nhaI Iren Ihe gIoI, nhung hIen IaI ban không
co Ihe ma nh.
Š De hIeu ro dông Iuc Ihuc day cô may kInh Ie cua ban,
hay Iim môI mau sô chung (IoI nhuan Iren môI x, hay
Irong cac hoaI dông xa hôI, dong IIen Iren môI x) co anh
huong Ion nhaI.
Š Cac công Iy nhay voI de ra muc IIeu va chIen Iuoc dua
Iren su Ihau hIeu; cac công Iy dôI Irong de ra muc IIeu
va chIen Iuoc dua Iren su can dam gIa Iao.
Š DI den KhaI nIem con nhím Ia môI qua Irinh Iap dI Iap
IaI. HôI dông co Ihe Ia môI công cu huu ích.
NHU NG KHA M PHA BÂ T NGO
Š Nhu ng công Iy nha y vo I cu ng gIô ng nhu nhu ng con
nhím – IoaI vaI don gIan va binh dI chí bIeI co môI “dIeu
Ion Iao” va gan bo voI no. Nhung công Iy dôI Irong cung
gIông nhu nhung con cao – IoaI vaI Ianh IoI, kheo Ieo bIeI
nhIeu Ihu nhung IhIeu nhaI quan.
Š Cac công Iy nhay voI can Irung binh 4 nam de Iim ra
KhaI nIem con nhím.
Š ChIen Iuoc ban Ihan no không phan dInh công Iy nhay
voI va công Iy dôI Irong. Ca haI nhom deu co chIen Iuoc,
va không co du IIeu cho Ihay cac công Iy nhay voI danh
nhIeu IhoI gIan de Iap ke hoach chIen Iuoc hon Ia cac
công Iy dôI Irong.
Š Ban hoan Ioan không nhaI IhIeI phaI hoaI dông Irong
môI nganh công nghIep vï daI Ihi moI Iao dung duoc keI
qua vï da I va be n vu ng. Cho du nga nh co Ie ha I de n
may, moI công Iy nhay voI deu Iim ra duoc cach mang
IaI IoI nhuan kInh Ie IhaI su phI Ihuong.
TU TÖ T DÍ N VÏ DA I
204
PHU LUC
20S
Amgen dI Ien Iu môI công Iy moI Ihanh Iap voI nhIeu vaI
va Iha nh mô I công Iy IrI gIa 3,2 Ií dôIa vo I 6.400 nhan
vIen, Iao ra nhung san pham mau gIup caI IhIen doI sông
cua nhung nguoI phaI xa IrI hay Iham Iach Ihan.
21S
Duo I
IhoI RaIhmann, Amgen Ia môI Irong sô íI nhung công Iy
công nghe sInh hoc co IoI nhuan va Iang Iruong IIen Iuc. Ho
IIen Iuc co IoI nhuan, den muc gIa cô phIeu cua ho Iang
1S0 Ian Iu Iuc moI ban ra IhI Iruong vao Ihang 6·1983 den
Iha ng 1·2000. Mô I nha da u Iu chí ca n bo ra 7.000 dôIa
mua cô phIeu Amgen se Ihu IoI hon 1 IrIeu dôIa, 13 Ian IôI
hon cung môI khoan dau Iu vao IhI Iruong chung.
II co công Iy moI Ihanh Iap nao Iro Ihanh công Iy vï daI,
da pha n Ia vi ho pha n u ng Ia I vo I Iang Iruo ng va Iha nh
công không dung cach. Thanh công cua cac công Iy moI
Ihanh Iap Ihuong Ia do suc sang Iao, Irí Iuong Iuong, nhung
quye I dInh IIe u Iïnh va o nhu ng vu ng da I chua khaI pha
công Ihem môI nhIeI huyeI co Iam nhin. KhI môI công Iy
Iang Iruong va Iro nen phuc Iap, no baI dau vap nga boI
chính su Ihanh công cua minh – qua nhIeu nguoI moI, qua
nhIeu khach hang moI, qua nhIeu don daI hang moI, qua
nhIeu san pham moI. Nhung gi ngay xua mang IaI nIem vuI
gIo day Iro Ihanh môI qua bong kenh cang chua môI mo
hôn dôn. Mau Ihuan nay sInh Iu Iinh Irang IhIeu ke hoach,
IhIeu ke Ioan, IhIeu he Ihông, IhIeu nguoI... NhIeu van de
nay sInh – voI khach hang, voI dong IIen Ie, voI cac IIch
Irinh.
De gIaI quyeI, môI nguoI nao do (Ihuong Ia môI Ihanh
vIen Hô I dô ng qua n IrI) se no I: “Da de n Iu c pha I Iruo ng
CHUONG SA U
VAN HO A KY LUÂ T
Tu do chí moI Ia môI phan cua cau chuyen va môI nua
su IhaI... Do Ia Iy do IaI sao IôI de nghI Iuong Nu Ihan Tu do
o bo Dông nuoc My nen duoc Ihay Ihe bang môI buc Iuong
Trach nhIem daI o bo Tay.
· VIKTOR L. IRANKL,
Man’s Search for Meaning
214
Nam 1980, George RaIhmann ba I Iay dô ng sa ng Ia p
công Iy công nghe sInh hoc Amgen. Trong vong 20 nam,
QUA TRINH XÂY DUNG NÍN TANG
Q
U
A

T
R
I
N
H

D
Ö
T

P
H
A

Kha nang Ia nh
da o ca p dô S
Con nguo I dI Iruo c ·
công vIe c Iheo sau
Dô I ma I su Iha I
phu phang
Kha I nIe m
con nhím
Vãn ho a
ky luä I
Ba n da p
công nghe
CON NGUO I KY LUÂ T TU TUONG KY LUÂT HA NH DÖ NG KY LUÂ T
TU TÖ T DÍ N VÏ DA I
206
PHU LUC
207
hop ngay Iu dau. Da sô công Iy phaI IhIeI ke cac IuaI Ie
quan IIeu de quan Iy môI sô íI nguoI không phu hop Iren
chuyen xe, va Ihe Ia Iam môI sô nguoI phu hop ra dI, Ihe
Ia IaI Iang Ihem Ií Ie nguoI không phu hop, va IaI cang can
nhIeu IuaI Ie quan IIeu de bu dap cho su yeu kem va IhIeu
ky IuaI, va IaI cang day nhung nguoI phu hop xa hon, va
cu Ihe IIe p Iu c mô I ca I vo ng Iua n qua n. RaIhmann cu ng
hIeu duoc môI con duong khac: Tranh quan IIeu va cap bac
bang cach xay dung môI van hoa ky IuaI. KhI ban daI haI
Ihe Iuc bô sung canh nhau – môI van hoa ky IuaI voI môI
IInh Ihan dam nghï dam Iam – ban co duoc công Ihuc ky
dIeu mang IaI hIeu suaI IôI uu va keI qua Iau ben.
Ma Irä n Tu Tô t dê n 1¡ du ¡ cu a ky luä I sa ng Ia o
Cao
Töí chûác cêë p bêå c Töí chûác vô àaå i
Van hoa ky Iua I
Töí chûác quan liïu Töí chûác múá i thaânh lêå p
Tha p
Tha p TInh Iha n da m nghï da m Ia m Cao
TaI sao IôI IaI baI dau chuong nay bang môI công Iy công
nghe sInh hoc moI Ihanh Iap ma không phaI Ia môI Irong
nhung công Iy vï daI cua chung Ia7 BoI vi RaIhmann da ghI
nhan su Ihanh công cua ông Ia nho vao nhung gi ông hoc
duo c khI co n Ia m vIe c Ia I AbboII LaboraIorIes Iruo c khI
Ihanh Iap Amgen:
Ihanh hon. NoI nay can duoc quan Iy chuyen nghIep.” Công
Iy se baI dau Ihue nhung nguoI co bang MBA hay nhung
nha dIeu hanh co kInh nghIem Iu cac công Iy Iang Iruong
nhanh. Qua Irinh, quy Irinh, danh sa ch nhu ng vIe c ca n
Iam, va nhung Ihu Iuong Iu baI dau xuaI hIen nhu nam.
MôI Iruong binh dang ngay xua bI Ihay Ihe bang he Ihông
ca p ba c. Chuô I Ie nh ba I da u xua I hIe n Ia n da u IIen. Mô I
quan he bao cao dan hinh Ihanh ro rang, va môI Iop dIeu
ha nh vo I nhu ng da c quye n cu ng ba I da u xua I hIe n. Su
phan bIeI “chung Ia” va “chung no” xuaI hIen – nhu Irong
môI công Iy Ihuc Ihu. Nhung gIam dôc chuyen nghIep cuôI
cung cung gIaI quyeI duoc mo hôn dôn. Ho Iao ra IraI Iu
Iu su hôn Ioan, nhung dông IhoI ho cung Iay dI maI IInh
Ihan dam nghï dam Iam. Cac Ihanh vIen sang Iap baI dau
Iau bau: “The nay Ihi chang con Ihu vI gi ca. Truoc day IôI
chí can noI Ia moI Ihu hoan Ihanh. Bay gIo IôI phaI ngôI
day dIe n va o ma y ca I bIe u ma u na y va pha I Iuan Iheo
nhung Ihu IuaI Ie xuan ngôc. Te hon nua Ia IôI phaI maI Ihi
gIo vao nhung cuôc hop vô bô.” Suc sang Iao dIeu ky gIam
dan vi môI sô nguoI co sang kIen da roI bo công Iy, chan
nan vi Iinh Irang quan IIeu va cap bac. Công Iy moI Ihanh
Iap day hap dan da Ihay dôI Ihanh môI công Iy binh Ihuong,
không co gi dac bIeI de nhac den. Can benh ung Ihu cua
su Iam Ihuong baI dau phaI IrIen manh me.
George RaIhmann da Iranh duoc quy dao gIeI cheI IInh
Ihan dam nghï dam Iam nay. Öng hIeu rang quan IIeu Ia de
bu da p cho su ye u ke m va IhIe u ky Iua I – mô I va n de
Ihuong bIen maI neu ban Iap hop duoc nhung nguoI phu
TU TÖ T DÍ N VÏ DA I
208
PHU LUC
209
hIeu suaI dau Iu cua ho, Iheo cung môI Ihu ky IuaI ma nha
dau Iu baI môI chu doanh nghIep phaI chIu Irach nhIem.
Không con chô de Irôn sau cac khoan chí dInh Irong ke
Ioan Iruyen Ihông, không con chuyen chuyen cac quy qua
IaI de che gIau su quan Iy kem hIeu qua, không con co hôI
de dô Iô I cho nhau.
218
Nhung caI hay cua he Ihông cua AbboII không phaI chí
o su khaI khe, ma Ia cach ho dung su khaI khe va ky IuaI
de Iao dIeu kIen cho sang Iao va dam nghï dam Iam. George
RaIhmann cho bIeI: “AbboII Iao ra môI Iô chuc raI ky IuaI,
nhung không phaI Iheo kIeu suy nghï cung nhac. Day Ia
mau hinh vua co ky IuaI ve IaI chính vua co cach suy nghï
baI dông Irong sang Iao. Chung IôI dung ky IuaI IaI chính
nhu môI bIen phap de cung cap nguôn IaI nguyen cho công
vIec sang Iao IhaI su.”
219
AbboII da caI gIam chI phí hanh
chính Iính Iren Ií Ie pha n Iram doanh sô de n mu c Iha p
nhaI Irong nganh (cach xa cac dôI Ihu) va dông IhoI Iro
Ihanh môI cô may sang Iao Iuong Iu nhu 3M, khI Ihu nhap
Iu san pham moI duoc Iung ra IhI Iruong Irong vong bôn
nam gan nhaI chIem den 6Sº doanh Ihu.
220
Su sang Iao haI maI nay xuyen suôI Irong moI phuong
dIen cua AbboII Irong gIaI doan chuyen dôI, duoc dan xen
vao Ian van hoa Iô chuc. MôI maI, AbboII Iuyen nhung nha
Ianh dao co IInh Ihan dam nghï dam Iam va Irao cho ho
quyen Iu do quyeI dInh con duong IôI nhaI de daI muc
IIeu. MaI khac, moI ca nhan phaI Iuan Ihu Iheo he Ihông
cua AbboII va phaI chIu Irach nhIem ve muc IIeu cua minh.
Ho co Iu do, nhung Iu do Irong khuôn khô. AbboII công
Nhung gi IôI hoc duoc Iu AbboII Ia y Iuong rang khI ban
daI ra muc IIeu Irong nam, ban phaI ghI IaI chung môI
cach ro rang. Ban co Ihe Ihay dôI ke hoach Irong nam,
nhung ban không duoc Ihay dôI cac muc IIeu do Iuong
keI qua cua ban. Ban phaI nghIem khac vao IhoI dIem
cuôI nam, Iuan Ihu nhung gi ban da noI se Ihuc hIen.
Ba n không co co hô I Irinh ba y y kIe n cu a minh. Ba n
không co co hôI dIeu chính va Iua phính, va quyeI dInh
rang ban không co y dInh Ihuc hIen dung ke hoach, va
dIeu chính cac muc IIeu IaI de ban cam Ihay IôI hon. Ban
không bao gIo chí Iap Irung vao nhung gi da daI duoc
Irong nam; ban phaI Iap Irung vao nhung gi ban da daI
duoc so voI chính xac nhung gi ban hua se daI duoc –
cho du Ihuoc do nay co kho khan den may. Do Ia IInh
Ihan ky IuaI IôI da hoc duoc Iu AbboII, va chung IôI ap
du ng cho Amgen.
216
Ra I nhIe u ky Iua I cu a AbboII co Iu nam 1968, khI ho
Ihue mô I gIa m dô c Ia I chính da c bIe I Ien Ia Bernard H.
SemIer. SemIer không xem công vIec cua minh chí goI gon
Ia mô I kIe m soa I vIen Ia I chính hay mô I ke Ioa n Iruye n
Ihông. Thay vao do, ông baI dau de ra cac co che huong
den Ihay dôI van hoa. Öng da IhIeI ke môI mô hinh khung
cho ke Ioan ma ông daI Ien Ia Ke Ioan Irach nhIem, Irong
do moI de muc chI phí, Ihu nhap, va dau Iu deu duoc dInh
ro bang môI ca nhan chIu Irach nhIem cho de muc do.
217
Y Iuong nay, raI cap IIen vao nhung nam 1960, nham muc
dích Iao ra môI he Ihông Irong do moI gIam dôc cua AbboII
Irong mo I bô pha n de u pha I chIu Ira ch nhIe m cho pha n
TU TÖ T DÍ N VÏ DA I
210
PHU LUC
211
vong Iron. Cung không kem phan quan Irong, hay Iao ra
môI danh sach nhung vIec phaI ngung Iam va cham duI
môI cach co he Ihông baI cu Ihu gi không IIen quan.
TU DO (VA TRA CH NHlË M)
TRONG KHUÔN KHÔ
Ha y Iuo ng Iuo ng mô I vIen phI công. Anh Ia buo c va o
khoang IaI, chung quanh Ia hang chuc công Iac va can gaI
phuc Iap, ngôI Ien Iren môI caI may IrI gIa 84 IrIeu dôIa.
KhI hanh khach cô gang nhôI nheI hanh Iy vao cac khoang
Iren dau va cac cô IIep vIen hang không chay IoI chay IuI
bao dam aI vao chô nguoI do, anh Ia baI dau Ihuc hIen IIen
Irinh kIe m Ira Iruo c khI bay. Tu ng buo c Iu ng buo c mô I,
Iheo dung phuong phap, anh Ia kIem Ira IaI ca cac de muc
ca n IhIe I.
Sau khI moI Ihu da san sang cho vIec caI canh, anh Ia
IIen Iac voI he Ihông kIem soaI không Iuu, Iuan Iheo cac chí
dan môI cach chính xac – dI ra công bang huong nao, Iay
da Iheo huong nao, su dung duong bang nao, va caI canh
Iheo huong nao. Anh Ia không Iang Iôc va dua chIec may
bay Ien không cho den khI duoc phep caI canh. MôI khI da
bay Ien, anh Ia van gIu IIen Iac IIen Iuc voI Irung Iam kIem
soa I không Iuu va gIu cho ma y bay na m Irong gIo I ha n
duong bIen cua he Ihông không Iuu Ihuong maI.
Tuy nhIen khI den noI, anh Ia gap phaI môI con bao Ion
day sam seI. Nhung con gIo manh, IaI qua IaI IaI, không
doan Iruoc duoc huong, Iam cho canh may bay khI nghIeng
nhan nha kInh doanh Iuôn mong muôn duoc IInh hoaI Iuy
IhoI co. (MôI nha dIeu hanh o AbboII cho bIeI: “Chung IôI
nhan Ihuc rang vIec Iap ke hoach Ia raI can IhIeI, nhung
ba n Ihan ba n ke hoa ch chí vô du ng ma IhôI.”)
221
Nhung
AbboII van co ky IuaI va noI không voI nhung co hôI không
Ihoa duoc baI Irac nghIem ba vong Iron. Mac du khuyen
khích sang Iao IôI da Irong Iung bô phan, AbboII dông IhoI
cung gan chaI voI KhaI nIem con nhím Ia dong gop cho vIec
cham soc suc khoe voI chI phí hop Iy.
AbboII LaboraIorIes Ihe hIen môI keI Iuan chính cua cuôc
nghIen cuu: nen van hoa ky IuaI. Ban chaI van hoa Ia môI
chu de kho nam baI de Ihao Iuan, íI co duoc nhung mô
hinh ro ra ng nhu ba vo ng Iro n. Nhu ng dIe m chính cu a
chuong nay, IhaI ra, chí Iom IaI Irong môI y kIen Irung Iam:
Xay dung nen van hoa bao gôm nhung con nguoI Ihuc hIen
nhung hanh dông ky IuaI Irong ba vong Iron, hoan Ioan
nhaI quan voI KhaI nIem con nhím.
NoI chính xac hon, dIeu nay co nghïa nhu sau:
1. Xay dung môI nen van hoa dua Iren y Iuong Iu do va
Irach nhIem, Irong môI khuôn khô.
2. DaI vao Irong nen van hoa nay nhung con nguoI co ky
IuaI, san sang Iam baI cu dIeu gi de hoan Ihanh Irach
nhIem cua minh. Ho se day IIeu chuan Ien cao hon.
3. Du ng Ia n Iô n gIu a van ho a ky Iua I va ky Iua I chuyen
che .
4. Tôn Irong IrIeI de KhaI nIem con nhím, Ihuc hIen môI
cach sung Iín vIec Iap Irung vao noI gIao nhau cua ba
TU TÖ T DÍ N VÏ DA I
212
PHU LUC
213
“Na y, IôI vu a do c Irong mô I quye n sa ch ve qua n Iy no I ve
gIa IrI cu a vIe c gIao quye n – Iu do Ihí nghIe m, sa ng Ia o,
da m nghï da m Ia m, va cu Ihu Iha I nhIe u Ihu rô I gIu Ia I
nhu ng gi Ihích ho p!”) Nhung dô ng Iho I, nhu ng quye I dInh
quan Iro ng – khI na o ca I ca nh, khI na o ha ca nh, khI na o
pha I bo , khI na o pha I ha ca nh o mô I noI kha c – de u Iu y
va o vIen phI công. Cho du he Ihô ng co nghIem de n dau
Ihi mô I ye u Iô Irung Iam va n vuo I Ien Iren he I: PhI công
Ia nguo I co Ira ch nhIe m Iuye I dô I dô I vo I chIe c ma y bay
va nhu ng ha nh kha ch Iren do .
DIem can noI o day không phaI Ia công Iy can co môI he
Ihông cung nghIem va kem IInh hoaI nhu he Ihông không
Iuu. Dau sao Ihi neu môI he Ihông Irong công Iy không
hoaI dông, Ihi cung không co chuyen hang Iram nguoI cheI
chay Irong dông Ihep meo mo. DIch vu khach hang IaI cac
hang hang không co Ihe raI Ie, nhung ban bIeI chac minh
se den noI minh muôn den môI cach nguyen ven. Su so
sanh nay Ia de chí ra rang khI chung Ia nhin vao cac công
Iy nhay voI, chung Ia nho den dIem hay nhaI cua mô hinh
phI công may bay: Iu do va Irach nhIem Irong khuôn khô
cua môI he Ihông phaI IrIen Ioan ven.
Cac côn¿ ty nHay vot tH|et ke môt He tHôn¿ nHät quan vc| nHun¿
Han cHe cu tHe, nHun¿ Ho cun¿ cHo pHep mo| n¿uc| quyen tu do
va tracH nH|em tron¿ kHuôn kHô cua He tHôn¿ do. Ho tuyen dun¿
nHun¿ n¿uc| co ky |uät va kHôn¿ cän pHa| ducc quan |y, sau do
Ho cH| quan |y He tHôn¿, cHu kHôn¿ quan |y con n¿uc|.
sang IraI, khI nghIeng sang phaI. Hanh khach nhin ra ngoaI
cu ng không Iha y duo c ma I da I, ma chí Iha y nhu ng cu m
may den khI day khI mong va IIeng mua dap vao cua sô.
Cô IIep vIen hang không Ihông bao: “Kính Ihua quy hanh
khach, yeu cau quy vI ngôI yen IaI chô Irong suôI IhoI gIan
con IaI cua chuyen bay. Hay dung Ihang Iung ghe, gaI day
an Ioan va daI IaI ca hanh Iy duoI ghe phía Iruoc. Chung
Ia sap sua ha canh.”
Nhu ng ha nh kha ch IhIe u kInh nghIe m Iu ba o “TôI hy
vong Ia không qua Iau”, Io Iang khI Ihay gIo ríI va nhung
IIa chop Ioe Ien. Nhung nhung hanh khach gIau kInh nghIem
Ihi van IIep Iuc doc sach bao, noI chuyen voI nguoI ben
canh, va chuan bI cho buôI hop khI ho ha canh. Ho nghï:
“TôI da Iung gap Iruong hop nhu Ihe nay rôI. Anh Ia chí ha
canh neu an Ioan.”
Ro rang Ia nhu vay, Irong Ian IIep daI sau cung, banh xe
da duoc ha xuông khI khôI Ihep 120 Ian IuoI voI van Iôc
210 km,gIo – hanh khach nghe IIeng dông co gam ru va
cam Ihay bI nem manh ve phía sau. ChIec may bay IaI Iang
Iôc bay Ien IroI. No IaI Iuon môI vong va quay IaI san bay.
VIen phI công maI íI phuI moI mo he Ihông IIen Iac nôI bô:
“XIn IôI quy vI. Chung Ia dang gap gIo cheo. Chung Ia se
cô môI Ian nua.” Trong Ian IIep Iheo, gIo da dIu IaI vua du
va may bay dap xuông an Ioan.
Na o, bay gIo ha y Iu I Ia I mô I buo c va nghï ve ví du na y.
VIen phI công hoa I dô ng Irong mô I he Ihô ng ra I nghIem,
va anh Ia không co quye n Iu do Ihoa I ra ngoa I he Ihô ng
na y. (Cha c ba n se không Ihích nghe ca c phI công no I:
TU TÖ T DÍ N VÏ DA I
214
PHU LUC
21S
den vIec Iao dung môI van hoa ky IuaI. TaI ca phaI duoc
ba I da u ba ng con nguo I ky Iua I. Qua Irinh chuye n dô I
không ba I da u ba ng a p du ng ky Iua I cho nhu ng nguo I
không phu ho p Iro Iha nh phu ho p, ma Ia Iuye n nhu ng
nguoI co ky IuaI Ien chuyen xe ngay Iu dau. Sau do chung
Ia co Iu Iuong ky IuaI. Ban can co ky IuaI de dôI dIen voI
su IhaI phu phang, Irong khI van gIu vung nIem IIn rang
ban co Ihe va se Iao ra con duong dI den vï daI. Quan Irong
nhaI, ban can co ky IuaI de IIep Iuc Iim kIem su hIeu bIeI
cho den khI daI duoc KhaI nIem con nhím. CuôI cung, chung
Ia can hanh dông ky IuaI, chu de chính cua chuong nay.
Thu Iu nay raI quan Irong. Cac công Iy dôI Irong Ihuong
cô ga ng nha y ngay va o ha nh dô ng ky Iua I. Nhung ha nh
dông ky IuaI ma không co nhung nguoI co ky IuaI Ihi không
Ihe ben vung, va hanh dông ky IuaI ma không co Iu Iuong
ky IuaI chac chan se mang IaI IaI hoa.

N
H
A
Y

V
O
T
XÂY DU NG NË N TA NG
CON NGUO l
KY LUÂ T
TU TUONG
KY LUÂ T
HA NH ÐÔ NG
KY LUÂ T
BIII RIvas IaI CIrcuII CIIy cho bIeI: “Day chính Ia bí maI
Iam Ihe nao chung IôI co Ihe dIeu hanh cac cua hang Iu
dang xa, chí bang dIeu khIen Iu xa. Do Ia su keI hop gIua
ca c gIa m dô c cu a ha ng Iuye I vo I chIu Ira ch nhIe m hoa n
Ioan cac cua hang cua ho, hoaI dông Irong môI he Ihông
IuyeI voI. Ban phaI co dôI ngu quan Iy va nhung con nguoI
IIn Iuong vao he Ihông va san sang Iam nhung gi can IhIeI
de he Ihô ng hoa I dô ng. Nhung Irong khuôn khô cu a he
Ihông, cac gIam dôc cua hang co raI nhIeu chô Irông, phu
hop voI Irach nhIem cua ho.”
222
O môI chung muc nao do,
CIrcuII CIIy hoaI dông Irong nganh ban Ie hang dIen may
gIa dung cung nhu McDonaId’s hoaI dông Irong nganh nha
hang, ho không dem IaI IraI nghIem IInh Ie nhaI, ma Ia môI
IraI nghIem Ihông nhaI. He Ihông ngay cang hoan IhIen khI
CIrcuII CIIy Ihu nghIe m ba ng ca ch cô ng Ihem nhIe u ma I
hang nhu may Iính va dau may vIdeo (cung nhu McDonaId's
Ihí nghIem voI mon Irung McMuIIIns cho bua sang). Nhung
IaI baI cu IhoI dIem nao, moI nguoI deu hoaI dông Irong
khuôn khô he Ihông. BIII ZIerden cho bIeI: “Do Ia môI Irong
nhung dIem khac bIeI gIua chung IôI va nhung nguoI Irong
cu ng nga nh kInh doanh Irong nhu ng nam da u 1980. Ho
không Ihe mo rông hon, nhung chung IôI Ihi co. Chung IôI
co Ihe daI cac cua IIem Iren khap daI nuoc, môI cach nhaI
quan.”
223
Cau noI nay Ihe hIen môI Irong nhung Iy do chính
dua CIrcuII CIIy dI Ien Irong dau nhung nam 1980 va vuoI
qua IhI Iruong cô phIeu chung hon 18 Ian Irong vong 1S
nam IIe p Iheo.
O môI muc dô nao do, phan Ion quyen sach nay de cap
TU TÖ T DÍ N VÏ DA I
216
PHU LUC
217
không he bI du can! Nhung anh IIn rang môI che dô an
uông íI chaI beo, gIau chaI bôI se dem IaI cho anh IoI Ihe.
Nhu va y Ia Dave ScoII, mô I nga y dô I cha y íI nha I S.000
caIorI Ihông qua Iuyen Iap, van don gIan muôn dua IIeu
chua n cao hon de gIa m bo I cha I be o du Ihu a. Tha I ra
không co bang chung nao cho Ihay anh phaI Iap nang nhu
vay de Ihang gIaI NguoI dan ông Ihep; do cung không phaI
Ia dung y cua cau chuyen. Van de o day Ia vIec dua IIeu
chuan Ien Iam cao moI chí don gIan Ia Ihem môI buoc nho
ma anh nghï se gIup anh khoe hon, môI buoc nho công
Ihem vao nhung buoc nho khac de Iao Ihanh môI chuong
Irinh sIeu ky IuaI nhaI quan. TôI Iuôn nghï ve Dave ScoII
dang chay bô Irong cuôc IhI maraIhon 42,2 km – cô gang
heI suc duoI caI nang 37,7
o
C Iren nhung canh dông nong
bong dung nham o bo bIen Kona sau khI da boI 3,86 km
Iren bIen va dap xe 180 km nguoc gIo – va Iu nghï: “Neu
so sa nh vo I qua Irinh Ia p Iuye n ha ng nga y, Ihi Ihe na y
cung không co gi ghe gom.”
TôI bIeI day Ia môI su so sanh ky quac. Nhung o môI goc
dô na o do , ca c công Iy nha y vo I cu ng gIô ng Dave ScoII.
Hau heI cac cau Ira IoI cho cau hoI Iam sao Iu IôI Ien vï daI
deu nam Irong su ky IuaI nhaI quyeI Iam baI cu dIeu gi can
IhIeI de Iro Ihanh nguoI gIoI nhaI Irong Iïnh vuc da duoc
chon Iua ky cang, rôI Iu do Iuôn Iim cach nang cao. ThaI
su chí don gIan Ihe IhôI. Va cung IhaI su chí kho den Ihe
IhôI.
ThaI ra, ky IuaI ban Ihan no không mang IaI keI qua vï
daI. Chung IôI Iim Ihay raI nhIeu công Iy Irong IIch su co
ky IuaI chaI che va IIen Ihang den IaI hoa, chính xac va
Iheo nhung duong Ihang ngay ngan. Không, van de phaI Ia
Iruoc heI Iim nhung nguoI co ky IuaI, suy nghï khaI khe,
nhung nguoI nay sau do se Ihuc hIen hanh dông ky IuaI
Irong khuôn khô môI he Ihông nhaI quan duoc IhIeI ke dua
Iren KhaI nIem con nhím.
ÐUA CHUÂ N MU C LËN TÂ M CAO MO l
Xuyen suô I cuô c nghIen cu u, chu ng IôI ra I nga c nhIen
khI Ihay môI sô Iu IIen Iuc duoc Iap dI Iap IaI: coá kyã luêåt,
nghiïm khùæc, kiïn trò, quyïët têm, cêìn mêîn, chñnh xaác, khoá
tñnh, coá hïå thöëng, coá phûúng phaáp, thiïët thûåc, àoâi hoãi, nhêët
quaán, têåp trung, chõu traách nhiïåm. Nhung Iu nay IIen Iuc
xuaI hIen Iren cac baI bao, cac cuôc phong van, va cac Iu
IIeu nguôn ve cac công Iy nhay voI, va dac bIeI íI xuaI hIen
Irong cac IaI IIeu ve công Iy dôI Irong. Nhung nguoI Iam
vIe c Irong công Iy nha y vo I co ve nhu Iro nen Iha I qua
Irong vIec hoan Ihanh Irach nhIem cua minh, môI sô Iruong
hop da buoc gan den muc cuông Iín.
Chung IôI daI Ien yeu Iô nay Ia “dua IIeu chuan Ien Iam
cao moI”. Su so sanh nay dua Iheo môI van dông vIen dang
cap Ihe gIoI co ky IuaI cao Ien Ia Dave ScoII. Dave da sau
Ian Ihang cuôc IhI ba môn phôI hop NguoI dan ông Ihep IaI
HawaII. MôI ngay, Irung binh anh se Iuyen Iap chay xe dap
7S dam, boI 20.000 meI, va chay bô 17 dam. Dave ScoII
TU TÖ T DÍ N VÏ DA I
218
PHU LUC
219
không cho phuc vu ca phe mIen phí Irong phong hop. Öng
IoaI bo vIec cung cap cay GIang sInh cho cac gIam dôc.
228
Öng nem Ira bao cao IaI cho nguoI nôp neu no duoc dong
gay dep de, kem Iheo IoI khIen Irach: “TaI sao anh IaI phí
IIen Ihe nay7 Them môI caI bia Ihi duoc gi7”
229
ReIchardI
Iham gIa cuôc hop voI cac nha dIeu hanh khac Iren môI caI
ghe cu ky, cac phan nem ben Irong da bong ca ra ngoaI.
NhIeu khI ông cu ngôI do ruI cac chô nem bI bong ra va
Iang nghe cac IoI de nghI chI IIen; môI baI bao da vIeI: “va
Ihe Ia raI nhIeu du an phaI Iam da bI cho qua.”
230
DôI dIen
ben kIa duong Ia Bank oI AmerIca, noI cac nha dIeu hanh
cung phaI dôI maI voI van de xoa bo bao hô va nhan Ihay
nhu cau phaI IoaI bo cac phí pham. Tuy nhIen, không nhu
WeIIs Iargo, cac nha dIeu hanh Bank oI AmerIca không co
duoc ky IuaI de nang cac IIeu chuan. Ho van gIu IaI vuong
quôc cao sang danh cho Ianh dao Irong Ioa Ihap dô sô IaI
Irung Iam Ihanh phô San IrancIsco. Phong Tông gIam dôc
duoc quyen sach Breaking the Bank mIeu Ia Ia: “môI phong
Ion ngay goc huong dông bac an Ihông voI môI phong hôI
nghI, IraI Iham phuong dông, cac cua sô cao Iu san Ien Iran
cho phep nhin Ioan canh vInh San IrancIsco Iu cau GoIden
GaIe den cau Bay BrIdge.
231
(Chung IôI cung không Ihay du
IIeu nao nhac den nhung chIec ghe bI bong nem). Thang
ma y cha y Iha ng de n Ia ng Ia u cu a ca c nha dIe u ha nh, dI
xuông nhe nhang den Iang IreI, không bI Iam phIen boI su
xam nha p cu a nhu ng ca Ihe Iha p ke m hon. Không gIan
rông Ihenh Ihang Irong phong dIeu hanh Iam cho cua sô
Irông co ve cao hon, Iao cam gIac dang bay Iren dam may
lo| n¿uc| a| cun¿ muôn m|nH ¿|o| nHät, nHun¿ Häu Het cac tô
cHuc kHôn¿ co du ky |uät de t|m H|eu môt cacH ro ran¿, kHôn¿
b| ca| tô| cHe kHuät, ve d|eu ¿| Ho co tHe ¿|o| nHät, va quyet täm
|am bät cu d|eu ¿| cän tH|et de b|en t|em nàn¿ tHanH tHuc te. Ho
tH|eu ky |uät de nän¿ t|eu cHuän |en täm cao mc|.
Ha y so sa nh WeIIs Iargo vo I Bank oI AmerIca. CarI
ReIchardI chua bao gIo nghI ngo rang WeIIs Iargo se vuoI
qua vIec xoa bo bao hô, Iro Ihanh môI công Iy manh hon,
chu không he yeu dI. Öng nhan Ihay chia khoa cua vIec dI
Ien Ihanh môI công Iy vï daI không phaI o cac chIen Iuoc
hoan hao ma Ia o quyeI Iam cao dô vuI bo nhung quan
nIem Iruyen Ihông hang Iram nam ve nganh ngan hang ra
khoI he Ihông. ReIchardI noI: “Trong nganh ngan hang co
qua nhIeu su phí pham. LoaI bo chung doI hoI su kIen Iri,
không can su IôI Iac.”
224
ReIchardI de ra môI IhaI dô ro rang Irong ban Ianh dao:
Chu ng Ia se không ba I aI kha c pha I chIu khô Irong khI
chung Ia van con sung suong. Chung Ia se baI dau bang
vIec chIu vaI va ngay IaI day Irong phong hop cua ban Ianh
da o. Öng gIu Ia I Iuong cu a ca c nha dIe u ha nh Irong haI
nam (ma c du WeIIs Iargo dang Ira I qua nhu ng nam Io I
nhuan cao nhaI Irong IIch su hoaI dông cua no).
22S
Öng cho
dong cua phong an cua Ianh dao va Ihay vao do bang môI
dIch vu nau an cho ky Iuc xa.
226
Öng cho dong cua Ihang
may danh rIeng cho Ianh dao, ban dI cac may bay rIeng
cua công Iy, va cam Irông cay xanh Irong phong hop ban
Ianh dao vi no Iôn qua nhIeu công cham soc.
227
Öng cung
TU TÖ T DÍ N VÏ DA I
220
PHU LUC
221
Ihay ro rang cac Tông gIam dôc công Iy ngan ngay da ap
dung ky IuaI saI vao công Iy cua ho, nho vay ho co duoc
nhung Ihanh công buoc dau IhaI vï daI. Nhu vay, ky IuaI
không xung dang duoc xem Ia môI bIen sô khac bIeI.”
Vi Io mo, chung IôI quyeI dInh Iim hIeu Ihem ve chu de
nay, va LrIc nhan IoI Ihuc hIen môI cuôc phan Iích sau hon.
KhI xem xeI ky cac du IIeu, chung IôI cang Ihay ro – mac
du Ihoa I nhin Ihi không pha I nhu va y – Ia qua Iha I haI
nhom công Iy co cach IIep can ky IuaI khac nhau raI Ion.
1ron¿ kH| cac côn¿ ty nHay vot vc| cac nHa |anH dao Cäp dô b
xäy dun¿ môt vàn Hoa ky |uät ben vun¿, cac côn¿ ty n¿àn n¿ay
vc| nHa |anH dao Cäp dô 4 ap dun¿ ky |uät |en côn¿ ty bàn¿
quyen |uc cua m|nH.
Hay xem xeI Iruong hop cua Ray MacDonaId, nguoI nam
quyen Burroughs vao nam 1964. La môI nguoI gIoI nhung
IhIeu IInh Ie, MacDonaId Iuôn nam ap dao Irong cac cuôc
noI chuyen, gIanh ke chuyen cuoI, va chí Irích nhung nguoI
kem Ianh IoI hon ông (bao gôm gan nhu hau heI moI nguoI
chung quanh ông). Öng ra Ienh cho moI vIec hoan IaI, su
dung môI dang ap Iuc sau nay duoc goI Ia ‘The MacDonaId
VIse.”
23S
MacDonaId da Ia o ra nhu ng ke I qua vï da I Irong
gIaI doan nam quyen. Cu môI dôIa dau Iu Irong nam 1964,
khI ông nam quyen chu IIch, va ruI ra vao nam 1977, khI
ông ve huu, mang IaI IoI nhuan cao hon IhI Iruong chung
6,6 Ia n.
236
Tuy nhIen, công Iy không co duo c van ho a ky
IuaI de IIep Iuc phaI IrIen khI không con ông. KhI ông ve
Irong môI Ihanh phô Iren cao danh cho nhung ke Ihuong
Iuu dang Ihông IrI Ihe gIoI ben duoI.
232
VIe c gi pha I Iu ha nh
ha minh khI cuôc sông qua IôI nhu Ihe7
Sau khI Ihua Iô 1,8 Ií dô Irong ba nam IIen Iuc gIua Ihap
nIen 1980, Bank oI AmerIca buôc Iong phaI Ihuc hIen nhung
Ihay dôI can IhIeI de Ihích ung voI vIec xoa bo bao hô (chu
ye u Ia nho Iuye n du ng nhu ng nha Ia nh da o ben WeIIs
Iargo).
233
Nhung ngay ca Irong nhu ng nga y den Iô I nha I,
Bank oI AmerIca cung không Ihe buôc minh Iu bo nhung
dac quyen da ngan can cac nha dIeu hanh cua ho khoI Ihe
gIo I Ihu c. Ta I mô I cuô c ho p Hô I dô ng qua n IrI gIu a Iu c
khung hoang dang xay ra cho Bank oI AmerIca, môI Ihanh
vIen da dua ra IoI de nghI hop Iy Ia “Hay ban chIec phI co
rIeng cua công Iy.” Nhung gIam dôc khac Iang nghe IoI de
nghI na y, rô I cho qua Iuôn.
234
MÔ T NË N VÃN HO A,
KHÔNG PHA l MÔ T NHA ÐÔ C TA l
Chung IôI da dInh không dua chuong nay vao Irong quyen
sach. MôI maI, cac công Iy nhay voI deu co ky IuaI hon cac
công Iy so sanh Iruc IIep, ví du nhu WeIIs Iargo dôI nguoc
voI Bank oI AmerIca. MaI khac, cac công Iy ngan ngay cung
Ihe hIen ho co ky IuaI IôI nhu công Iy nhay voI.
LrIc Hagen, sau khI hoa n Iha nh mô I chu de phan Iích
dac bIeI ve van hoa Ianh dao Irong cac công Iy, da phaI
bIeu: “Theo nhu phan Iích cua IôI, IôI không nghï chung Ia
co Ihe dua ky IuaI vao nhu Ia môI kham pha. KeI qua cho
TU TÖ T DÍ N VÏ DA I
222
PHU LUC
223
ca ch co he Ihô ng, phan Iích Io I nhua n, kIe m soa I chI phí cha I
che , v.v... Mô I nha phan Iích da vIe I: “Day Ia mô I Iô chu c co
ky Iua I phI phuo ng. Quan dIe m cu a RubbermaId dô I vo I
cuô c sô ng ra I Ií mí.”
238
Chính xa c va quy cu , GauII de n van
pho ng Iu c 6:30 va de u da n Ia m vIe c mô I Iua n 80 IIe ng, yeu
cau cac gIam dôc duoI quyen cung phaI nhu vay.
239
La nguoI Iuan Ihu ky IuaI cap cao, ban Ihan GauII da Ia
co che quan Iy chaI Iuong sô 1 Irong công Iy. MôI Ian ông
dI bô doc con duong o ManhaIIan, ông baI gap môI nguoI
gac cua dang Iam bam va chuI Ihe khI dang queI rac vao
môI caI hôI rac cua RubbermaId. RIchard GaIes, nguoI ke
cau chuye n Ia I cho Ia p chí Fortune, cho bIe I: “SIan quay
ngoaI IaI va baI dau Ira Ian nguoI gac cua IaI sao ông nay
không vuI.” GauII IIn cha c ra ng Iuo I cu a ca I hô I ra c qua
day, va nhanh chong ra Ienh cho cac ky su phaI IhIeI ke IaI
san pham. GauII noI: “Nhac den chaI Iuong, IôI Ia môI nguoI
kho chIu.” Tông gIam dôc duoI quyen ông dông Iinh: “Öng
ay co Ihe nôI dIen.”
240
RubbermaId da vuon Ien ra I a n Iuo ng duo I su dô c Ia I
cu a nha Ia nh da o ky Iua I dô c Iôn na y nhung sau do cu ng
su I gIa m ra I a n Iuo ng khI ông ra dI. Duo I Iho I GauII,
RubbermaId vuo I qua IhI Iruo ng 3,6 Ia n. Sau khI GauII ra
dI, RubbermaId gIa m S9º gIa IrI so vo I IhI Iruo ng, Iruo c
khI bI NeweII mua Ia I.
MôI ví du khac cung raI hay ve hôI chung Iuan Ihu ky
IuaI Ia ChrysIer duoI quyen Lee Iacocca, nguoI duoc Iap chí
Business Week mIeu Ia don gIan Ia: “NguoI dan ông. Nha
dô c Ia I. Lee.”
241
Iacocca Iro Iha nh chu IIch ChrysIer nam
huu, nhung Ihuôc ha cua ông bI Ie IIeI vi không Ihe quyeI
dInh, khIe n cho công Iy, Iheo nhu Io I Io Business Week,
“không co kha nang Iam duoc vIec gi ca.”
237
Burroughs baI
dau IruoI daI, gIa IrI cô phIeu Iích Iuy roI xuông chí bang
93º IhI Iruong chung Irong gIaI doan Iu Iuc keI Ihuc IrIeu
da I cu a MacDonaId cho de n nam 2000.
Chung IôI cung nhan Ihay môI Iinh Irang Iuong Iu IaI
RubbermaId duo I quye n cu a SIanIey GauII. Ha y nho Ia I
Irong chuong 2 ve Cap dô S, GauII da dap Ira IoI buôc IôI
rang ông Ia môI nha dôc IaI rang: “Vang, nhung IôI Ia môI
nha dô c Ia I Irung Ihu c.” GauII a p du ng ky Iua I sa I Ia I
RubbermaId – Ia p ke hoa ch va phan Iích dô I Ihu ca nh
Iranh môI cach nghIem chính, nghIen cuu IhI Iruong môI
BURROUGHS CORPORATlON, MÔ T CÔNG TY NGÃ N NGA Y ÐlË N HlNH
Tí Ie Io I nhua n cô phIe u Iích Iu y so vo I IhI Iruo ng chung
Quy ve ba ng 1.0 Ia I Iho I dIe m Ray MacDonaId ba I da u na m quye n
Va o Iho I Ray MacDonaId
Truo c Iho I
Ray MacDonaId
Sau Iho I
Ray MacDonaId
TU TÖ T DÍ N VÏ DA I
224
PHU LUC
22S
IôI, IôI se Iam cho cac ban cheI heI. Ngay sang maI IôI se
Iuyen bô pha san, va IaI ca cac ban se maI vIec.”
24S
Iacocca
da mang IaI keI qua phI Ihuong va ChrysIer Iro Ihanh môI
Irong nhu ng Iruo ng ho p xoay chuye n Iinh Ihe nô I IIe ng
nhaI Irong IIch su nganh công nghIep.
Tuy nhIen, va o khoa ng gIu a Iho I gIan na m quye n cu a
minh, Iacocca co ve maI Iap Irung va công Iy IaI baI dau
dI xuông môI Ian nua. To bao Wall Street Journal da vIeI:
“Öng Iacocca Ianh dao vIec nang cap Iuong Nu Ihan Tu do,
Iham gIa uy ban quôc hôI ve caI gIam ngan sach va vIeI
quyen sach Ihu haI. Öng Iham gIa vIeI baI Ihuong xuyen
cho bao, mua môI bIeI Ihu o Y de baI dau san xuaI ruou
va dau ô·IIu... Cac nha phe binh deu dông y rang nhung
vIec nay da Iam ông phan Iam, va Ia nguyen nhan sau xa
cua cac van de cua ChrysIer... Cho du ông co bI phan Iam
hay không, Ihi ro rang Iam môI nguoI anh hung cua nhan
dan Ia môI nghe phu kha Iôn công.”
246
Tham chí con Ie hon nghe Iay IraI Ia môI anh hung dan
Iôc, su IhIeu ky IuaI gIu cho ChrysIer chí hoaI dông Irong
nhung Iïnh vuc ho co Ihe Iam gIoI nhaI Iren Ihe gIoI da dan
de n mô I Ioa I ca c hoa I dô ng da u Iu IhIe u ky Iua I. Nam
198S, ông bI cuôn vao nganh hang không. Trong khI hau
heI cac Tông gIam dôc khac co Ie da haI Iong voI môI chIec
phan Iuc GuIIsIream, Iacocca quyeI dInh mua Iuôn ca công
Iy GuIIsIream!
247
Cung Irong khoang gIua nhung nam 1980,
ông Iham gIa vao môI IIen doanh daI IIen va hoan Ioan IhaI
baI voI nha san xuaI xe hoI Ihe Ihao MaseraII cua Y. MôI
nha dIe u ha nh ChrysIer da ve huu cho bIe I: “Iacocca ra I
RUBBERMAlD CORPORATlON, MÔ T CÔNG TY NGÃ N NGA Y ÐlËN HlNH
Tí Ie Io I nhua n cô phIe u Iích Iu y so vo I IhI Iruo ng chung
Quy ve ba ng 1,0 Ia I Iho I dIe m SIandIey GauII ba I da u na m quye n
Nha dô c Ia I ma I quye n
Nha dô c Ia I na m quye n
Công Iy bI mua Ia I
1979 va ap daI ca Iính manh me cua minh de dua công Iy
vao ky IuaI va dIeu chính hoaI dông kInh doanh. Iacocca
da vIeI ve nhung ngay dau IaI công Iy cua minh nhu sau:
“Ngay Iap Iuc IôI bIeI noI nay dang Irong Iinh Irang hôn
Ioa n va ca n mô I IIe u Ihuô c ky Iua I va quy cu , mô I ca ch
nhanh chong.”
242
Trong nam dau IIen, ông da daI Iu co cau
Ianh dao, de ra cac IIeu chuan kIem soaI IaI chính chaI che,
caI IhIen cac bIen phap quan Iy chaI Iuong, hop Iy hoa IIch
Irinh sa n xua I, va Ihu c hIe n nhu ng cuô c ca I gIa m nhan
vIen de bao Ioan IIen Ie.
243
“TôI cam Ihay minh gIông môI
bac sï quan y... Chung IôI phaI Ihuc hIen nhung cuôc gIaI
phau Ioan dIen, cô gang gIu IaI nhung gi co Ihe.”
244
KhI Ia m
vIec voI công doan, ông bao ho: “Neu cac ban không gIup
TU TÖ T DÍ N VÏ DA I
226
PHU LUC
227
QUYË T TÂM GlU VU NG KHA l NlË M CON NHlM
Trong gan 40 nam, PIIney Bowes sông Irong chIec Iô am
ap va duoc bao ve boI dôc quyen. Nho vao môI quan he
cha I che vo I Bô Buu chính My va ba n quye n ma y In gIa
Iem, PIIney Bowes nam gIu 100º IhI Iruong Ihu co gIa Iem
In ba ng ma y.
2S2
De n cuô I nhu ng nam 19S0, ga n phan nu a
buu pham Iren nuoc My dI qua may In gIa Iem cua PIIney
Bowes.
2S3
Mu c Io I nhua n gô p da I Iren 80º, không co dô I
Ihu canh Iranh, IhI Iruong rông Ion, môI nganh kInh doanh
không so suy IhoaI, PIIney Bowes không can phaI Ia môI
công Iy vï daI ma chí Ia môI công Iy duoc huong co che dôc
quye n vï da I.
Sau do, nhu van Ihuong xay ra voI cac công Iy dôc quyen
khI vo boc bao hô không con nua, PIIney Bowes baI dau
IruoI daI. Dau IIen Ia môI sac Ienh dông Ihuan buôc PIIney
Bowes pha I nhuo ng quye n cho dô I Ihu ca nh Iranh ma
không Iính IIe n ba n quye n.
2S4
Trong vo ng 6 nam, PIIney
Bowes da co de n 16 dô I Ihu ca nh Iranh.
2SS
PIIney Bowes
roI va o Iinh Ira ng phan Ia n hô n Ioa n Iheo kIe u ‘Ga con oI,
Iro I sa p sa p”, vung IIe n va o ca c vu mua Ia I hay IIen doanh
ke m may ma n, Irong do co mô I vu dô I nha p va o nga nh
ba n Ie ma y Iính Iô n ma I mô I khoa n khô ng Iô 70 IrIe u dô
(ba ng S4º vô n ro ng cu a cô dông). Nam 1973, công Iy
Ihua Iô Ia n da u IIen Irong IIch su kInh doanh cu a ho . Tinh
Ira ng cu a ho Ihe hIe n mô I Iruo ng ho p dIe n hinh cu a mô I
công Iy dô c quye n da n da n suy ye u khI phaI dôI maI voI
su IhaI canh Iranh kho khan.
dam me nhung gi cua Y.” To Business Week da vIeI: “Iacocca
da co môI bIeI Ihu khIem Iôn IaI Tuscany. Nhung nguôn IIn
ben Irong cho rang ông quyeI Iam Iham gIa IIen mInh voI
dôI Iac nguoI Y den muc nhung Ihuc Ie ve Iinh hinh Ihuong
maI da bI bo qua.”
248
MôI sô nguoI uoc Iính sô IIen Ihua Iô
Irong Ihuong vu voI MaseraII vao khoang 200 IrIeu dô, ma
Iheo nhu Iap chí Forbes Ihi day Ia “môI khoan IIen kech su
bo ra cho môI chIec xe kIeu Ihe Ihao co gIa cao va dung
Iuong Ihap. Dau sao Ihi cung không Ihe san xuaI hon vaI
nga n chIe c.”
249
Trong nua dau IhoI gIan nam quyen, Iacocca da mang IaI
ke I qua phI Ihuo ng, dua công Iy Iu bo vu c pha sa n vuo I Ien
IhI Iruo ng chung ga p 3 Ia n. Trong nu a sau gIaI doa n na m
quye n, công Iy Iu I dô c xuô ng Iha p hon IhI Iruo ng 39º va dô I
ma I vo I kha nang pha sa n Ia n nu a.
2S0
Mô I nha dIe u ha nh
ChrysIer da vIe I: “GIô ng nhu nhu ng be nh nhan IIm, chu ng
IôI vuo I qua duo c cuô c pha u Ihua I ca ch day va I nam, de rô I
Ia I quay Ia I vo I Iô I sô ng IhIe u Ia nh ma nh Iruo c day.”
2S1
Nhung Iruong hop Iren day mInh hoa cho môI kIeu mau
co Ihe Iim Ihay o moI công Iy ngan ngay: môI su vuoI IrôI
dang kInh ngac duoI quyen môI nguoI co ky IuaI Ihep, sau
do Ia môI su IuI dôc cung không kem phan kInh ngac khI
nha dôc IaI ra dI ma không de IaI môI van hoa ky IuaI IhaI
su, hoac khI chính ban Ihan nha dôc IaI không gIu duoc ky
IuaI va Iang Ihang vô dInh ngoaI ba vong Iron. Vang, ky
IuaI Ia can IhIeI de dua den keI qua vï daI, nhung hanh
dông ky IuaI ma không co su hIeu bIeI ky IuaI ve ba vong
Iron cung không mang IaI keI qua vï daI va ben vung.
TU TÖ T DÍ N VÏ DA I
228
PHU LUC
229
IhI Iruong 1S Ian vao dau nam 1999. Tu 1973 den 2000,
PIIney Bowes da vuo I qua Coca·CoIa, 3M, |ohnson &
|ohnson, Merck, MoIoroIa, ProcIer & GambIe, HewIeII·
Packard, WaII DIsney, va ca GeneraI LIecIrIc. Ban co Ihe ke
Ien baI cu công Iy nao khac cung Iu vo boc dôc quyen dI
Ien voI keI qua nhu Ihe nay không7 AT&T không Iam duoc.
Xerox cung không. Ngay ca IBM cung không.
PIIney Bowes mInh ho a cho nhu ng gi co Ihe xa y de n khI
mô I công Iy IhIe u ky Iua I de gIo I ha n Irong ba vo ng Iro n, va
nguo c Ia I, dIe u gi co Ihe xa y ra khI ho Ia I a p du ng ky Iua I.
Cac côn¿ ty nHay vot deu tHuc H|en tôt cäu tHän cHu dcn ¿|an:
“Bät cu d|eu ¿| kHôn¿ pHu Hcp vc| bHa| n|em con nH|m, cHun¿ ta
se kHôn¿ |am. CHun¿ ta se kHôn¿ tHam ¿|a vao cac Hoat dôn¿
k|nH doanH kHôn¿ pHu Hcp. CHun¿ ta se kHôn¿ mua |a| nHun¿ côn¿
ty kHôn¿ pHu Hcp. CHun¿ ta kHôn¿ tHam ¿|a vao cac ||en doanH
kHôn¿ pHu Hcp. Neu no kHôn¿ pHu Hcp, cHun¿ ta se kHôn¿ |am.
CHäm Het.”
Nguoc IaI, chung IôI nhan Ihay vIec IhIeu ky IuaI de gIoI
han Irong ba vong Iron Ia môI yeu Iô chính dan den su suy
yeu cua hau heI công Iy dôI Irong. MoI công Iy dôI Irong
hoac 1) IhIeu ky IuaI de hIeu duoc ba vong Iron, hoac 2)
IhIeu ky IuaI de gIoI han Irong ba vong Iron.
R. |. ReynoIds Ia mô I Iruo ng ho p dIe n hinh. Cho de n
Ihap nIen 1960, R. |. ReynoIds co môI khaI nIem don gIan
va ro rang, xoay quanh vIec Ia công Iy Ihuôc Ia IôI nhaI
nuoc My – vI Irí nay ho da nam gIu íI nhaI Ia 2S nam.
2S8
May man Ihay, môI nha Ianh dao Cap dô S, Ired AIIen,
da buoc vao va daI ra nhung cau hoI hoc bua de hIeu bIeI
Ihau dao vaI Iro cua PIIney Bowes Iren Ihe gIoI. Thay vi Iu
cho minh Ia công Iy ban may In gIa Iem, PIIney Bowes nhan
ra minh co Ihe Iro nen gIoI nhaI Ihe gIoI Irong vIec phuc vu
công vIec hau Iruong co IIen quan den vIec Iruyen Ihông IIn
cua cac doanh nghIep. Ho cung nhan Ihay cac san pham
hô Iro phu c Ia p, ví du nhu ma y Iax va ma y phoIocopy
chuyen dung, hoan Ioan Ihích hop voI cô may kInh Ie dua
vao IoI nhuan Iren môI khach hang, nho IoI Ihe mang IuoI
kInh doanh va dIch vu day dac.
AIIen va nguoI ke nhIem, George Harvey, da ap dung môI
mô hinh da dang hoa co ky IuaI. PIIney Bowes cuôI cung da
daI duoc 4Sº IhI phan may Iax công nghe cao danh cho
ca c công Iy Io n, mô I cô ma y In IIe n khô ng Iô .
2S6
Harvey
Ihuc hIen môI quy Irinh dau Iu co he Ihông vao công nghe
va san pham moI, nhu may xu Iy buu Iín Paragon co Ihe
dan kín va guI Ihu dI, va den nhung nam cuôI 1980, PIIney
Bowes IIen Iuc daI muc hon S0º doanh Ihu den Iu cac san
pham moI duoc gIoI IhIeu Irong vong ba nam Iro IaI.
2S7
Sau
nay PIIney Bowes Iro Ihanh nha IIen phong Irong vIec keI
nôI cac cô may Irong phong xu Iy voI InIerneI, Iao nen môI
co hôI nua de da dang hoa co ky IuaI. DIem chính yeu o
day Ia moI buoc dI Irong qua Irinh da dang hoa hay dôI
moI deu nam Irong ba vong Iron.
Sau khI IuI xuông Ihap hon IhI Iruong 77º Irong nhung
ngay den IôI vao nam 1973 do sac Ienh dông Ihuan, PIIney
Bowes da xoay chuyen Iinh Ihe, va cuôI cung vuoI Ien Iren
TU TÖ T DÍ N VÏ DA I
230
PHU LUC
231
Công bang ma noI, PhIIIp MorrIs cung không co duoc môI
qua khu hoan hao ve da dang hoa, bang chung Ia ho saI
Iam Irong vIec mua IaI 7UP. Tuy nhIen, khac xa voI R. |.
ReynoIds, PhIIIp MorrIs cho Ihay ky IuaI cao hon Irong vIec
phan ung IaI Iruoc ban bao cao cua van phong gIaI phau.
Thay vi Iu bo hoa n Ioa n Kha I nIe m con nhím, ho dInh
nghïa IaI KhaI nIem con nhím nay IIen quan den vIec xay
du ng ca c nha n hIe u Ioa n ca u Irong ca c nga nh ha ng IIeu
dung không IôI cho suc khoe Ia may (Ihuôc Ia, bIa, nuoc
ngoI, ca phe, sôcôIa, phô maI v.v...). Ky IuaI cao cua PhIIIp
MorrIs gIu gIoI han Irong ba vong Iron Ia môI yeu Iô chính
gIaI Ihích vi sao keI qua haI công Iy hoan Ioan khac bIeI
sau ba n ba o ca o nam 1964, ma c du ca haI de u dô I ma I
cung nhung co hôI va de doa nhu nhau. Tu 1964 den 1989
(khI R. |. ReynoIds bIen maI khoI IhI Iruong chung khoan
chính Ihuc vi bI mua IaI), 1 dô dau Iu vao PhIIIp MorrIs Ihu
IoI hon 4 Ian 1 dô dau Iu vao R. |. ReynoIds.
RaI íI công Iy co ky IuaI de kham pha KhaI nIem con
nhím, cang íI ky IuaI de xay dung nhaI quan quanh khaI
nIe m na y. Ho không hIe u duo c mô I nghIch Iy don gIa n:
Công Iy cang co ky IuaI cao Irong vIec gIu gIoI han Irong
ba vo ng Iro n, ho ca ng co nhIe u co hô I ha p da n de Iang
Iruong. ThaI vay, môI công Iy vï daI de cheI vi phaI IIeu hoa
qua nhIeu co hôI hon Ia cheI vi doI co hôI. Thu Ihach không
con Ia vIec Iao ra co hôI, ma Ia vIec chon Ioc co hôI.
Cän pHa| co ky |uät mc| tra |c| “bHôn¿, cam cn” dô| vc| cac cc
Hô| |cn. lôt v|ec du |a “cc Hô| n¿an nàm mc| co môt |än” cun¿
kHôn¿ co y n¿H|a ¿| neu no kHôn¿ pHu Hcp vc| ba von¿ tron.
Vao nam 1964, Van phong GIaI phau Trung uong (Surgeon
GeneraI’s OIIIce) dua ra môI ban bao cao cho Ihay Ihuôc Ia
IIen quan den ung Ihu, va R. |. ReynoIds baI dau da dang
hoa khoI nganh Ihuôc Ia nhu môI bIen phap phong Ihu. Dï
nhIen Ia IaI ca cac công Iy Ihuôc Ia deu da dang hoa cung
môI Iuc vi cung môI Iy do, ke ca PhIIIp MorrIs. Nhung hanh
dông dI ra ngoaI ba vong Iron cua R. |. ReynoIds vuoI qua
moI suy Iuan IogIc.
R. |. ReynoIds danh gan 1,3 IaI san Iap doan Irong nam
1970 de mua mô I công Iy va n chuye n conIaIner va mô I
công Iy khaI Iha c da u. (Sea·Land va AmInoII), vo I y dInh
kIem IIen Iu vIec chuyen cho dau do ho khaI Ihac.
2S9
Duo c,
day Ia môI y Iuong không den nôI IôI. Nhung y Iuong nay
Ihi co IIen quan gi de n Kha I nIe m con nhím cu a R. |.
ReynoIds7 Day Ia môI vu mua IaI IhIeu ky IuaI Iram Irong
duoc IIen hanh môI phan vi nha sang Iap Sea·Land Ia ban
Ihan cua Chu IIch R. |. ReynoIds.
260
Sau khI dô hon 2 Ií dô vao Sea·Land, Iông sô IIen dau Iu
da ga n ba ng Ioa n bô Ia I sa n ro ng cu a cô dông.
261
Cuô I
cung, sau nhIeu nam vaI kIeI nganh kInh doanh Ihuôc Ia de
dau Iu vao nganh kInh doanh Iau cung dang chim dan, R.
|. ReynoIds pha I Ihu a nha n Iha I ba I va ba n Sea·Land.
262
MôI nguoI chau cua ReynoIds da Ihan phIen: “Nhin xem,
day Ia nhung nguoI gIoI nhaI Iren Ihe gIoI ve san xuaI va
kInh doanh sa n pha m Ihuô c Ia , nhung ho bIe I gi ve Ia u
bIen va dau mo7 TôI không Io vi ho se pha san, nhung ho
Irông gIông may cau Ihanh nIen cao bôI co qua nhIeu IIen
Irong Iu I.”
263
TU TÖ T DÍ N VÏ DA I
232
PHU LUC
233
Irong danh sa ch Fortune 500 voI gIa IrI 3,S Ií dô ma chí co
bôn cap quan Iy va bô may nhan vIen IaI van phong chính
co íI hon 2S nguoI – dIeu hanh, IaI chính, Ihu ky, Ioan bô
bô may – chen chuc nhau Irong môI can phong Ihue co
dIe n Iích ba ng mô I pho ng kha m rang nho .
26S
Ba n ghe re
IIen duoc bay ngoaI hanh Iang, ban Ihan hanh Iang cung
không Ion hon môI caI buông nho. Thay vi phaI co phong
Oum mê
IoaI bo phan bIeI
gIaI ca p va Ia o ra su binh da ng
gIu p ho a ho p Io I ích dIe u ha nh,
Iao dô ng va Ia I chính
Co thê g¡o ¡ nhü t thê g¡o ¡
Irong vIe c ke I ho p van ho a
va công nghe de san xuaI
Ihe p vo I chI phí Iha p
Mü u sô k¡nh tê Ia Io I nhua n
Iren mô I Ia n Ihe p
Iha nh pha m
BA VO NG TRO N CU A NUCOR, 1970 - 1995
Quan nIe m pha I nha I qua n Iô I da vo I Kha I nIe m con
nhím không chí IIen quan den cac hoaI dông chIen Iuoc san
pham. KhaI nIem nay con IIen quan den Ioan Ihe cach ban
dIe u ha nh va xay du ng Iô chu c. Nucor xay du ng Iha nh
công xung quanh Kha I nIe m con nhím Ia pha I Ihu phu c
duoc van hoa va công nghe de san xuaI Ihep. DaI o Irung
Iam cua Nucor Ia y Iuong phaI hoa hop môI quan Iam cua
công nhan voI cap Ianh dao va cac cô dông Ihông qua môI
che dô nhan IaI công bang không phan bIeI gIaI cap. Ken
Iverson da vIeI Irong quyen Plain Talk vao nam 1998:
Su baI công van con xuaI hIen raI nhIeu Irong cac Iô
chuc kInh doanh. Y IôI muôn noI den su baI công cua he
Ihông cap bac duoc hop Ihuc hoa va Ihe che hoa Iheo
nguyen Ia c “Chu ng IôI” va “Ho ”... Nhu ng nguo I du ng
dau he Ihông cap bac Irong Iô chuc Iu cho phep minh
he I da c quye n na y de n da c quye n kha c, phô Iruong
nhung dac quyen nay Iruoc maI nhung nguoI phaI Iam
vIec IhaI su, rôI sau do IaI Iu hoI IaI sao nhan vIen IaI
không Ihông cam voI IoI cau khan cua cap quan Iy phaI
gIam chí phí va Iang IoI nhuan... KhI IôI nghï den hang
IrIeu dô do nhung nguoI Ianh dao cap cao chI ra de dông
vIen nhung nguoI van IIen Iuc bI chính he Ihông cap bac
nay Iam IhaI vong, IôI chí con bIeI Iac dau.
264
KhI chung IôI phong van Ken Iverson, ông cho bIeI gan
nhu 100º Ihanh công IaI Nucor Ia nho vao kha nang dua
khaI nIem don gIan cua ho Ihanh nhung hanh dông ky IuaI
nhaI quan voI khaI nIem do. Nucor Iro Ihanh môI công Iy
TU TÖ T DÍ N VÏ DA I
234
PHU LUC
23S
nhu cac Iô chuc khac. TaI ca Ien cua 7.000 nhan vIen, chu
không chí co ca p qua n Iy va dIe u ha nh duo c xua I hIe n
Irong bao cao hang nam.
271
MoI nguoI, ngoaI Iru gIam saI
an Ioan va khach den Iham, deu mang non bao hô co cung
môI mau. Cau chuyen mau cua non bao hô nghe co ve IInh
IInh, nhung IhaI su no Ia môI van de. MôI sô quan dôc da
Ihan phIen rang chIec non bao hô cua ho co mau dac bIeI
gIup ho duoc phan bIeI Ia nguoI cap Iren, dau hIeu dang
cap nay co Ihe duoc de Iren ke sau xe hoI hay xe IaI. Nucor
dap IaI bang cach Iô chuc cac dIen dan de gIaI Ihích cho
moI nguoI hIeu rang vI Ihe va quyen nang Ia do nang Iuc
Ianh dao, không phaI do chuc vu. Neu ban cam Ihay không
Ihích, neu ban cam Ihay minh IhaI su can vIec phan bIeI
gIaI ca p, Ihi Nucor không pha I Ia noI Ihích ho p dô I vo I
ba n.
272
Nguo c Ia I vo I hinh a nh van pho ng Ia m vIe c nho nhu
phong kham rang cua Nucor, BeIhIehem SIeeI xay môI Ioa
van phong cao 21 Iang de cho dôI ngu dIeu hanh Iam vIec.
Ho bo Ihem chI phí de IhIeI ke van phong hinh khôI chu
Ihap chu không phaI hinh chu nhaI – kIeu IhIeI ke nay gIup
dap ung nhu cau cua cac nha dIeu hanh doI hoI phaI co
môI van phong ngay goc. MôI nha dIeu hanh cua BeIhIehem
cho bIeI: “Cac pho chu IIch phaI co cua sô Iu haI huong, de
chIe u Iheo dIe u na y, chu ng IôI da IhIe I ke ra kIe u chu
Iha p.”
273
Trong quyen sach Khuã ng hoaã ng úã Bethlehem, |ohn
SIrohmeyer da mIeu Ia chI IIeI môI nen van hoa khac xa voI
Nucor. Öng mIeu Ia môI dôI cac may bay rIeng, duoc dung
ngay ca cho vIec dua con cac sep dI hoc daI hoc va de cac
an rIeng, cac nha dIeu hanh IIep don cac chuc sac vIeng
Iham IaI quan an PhII’s DIner, môI IIem ban banh mi IaI
Irung Iam Ihuong maI dôI dIen.
266
Cac nha dIeu hanh không duoc nhan cac quyen IoI cao
hon công nhan Iruc IIep dung may. ThaI ra, cac nha dIeu
ha nh duo c co n íI da c quye n hon. Ví du , mo I nhan vIen
(ngoa I Iru ca p dIe u ha nh) de u duo c nha n 2.000 dô mô I
nam cho môI dua con de chI Ira cho 4 nam sau hoc IIep
Iheo sau khI Iô I nghIe p PTTH.
267
Trong mô I Iruo ng ho p,
môI nguoI dan ông den gap MarvIn PohIman va noI: “TôI co
9 dua con. Co phaI ông muôn noI Ia ông se Ira Ioan bô chI
phí 4 nam hoc – cao dang, Iruong nghe, hay baI cu IoaI
Iruong hoc nao – cho IaI ca cac con IôI7” PohIman Ihua
nhan dieu nay, vang, do Ia chuyen chac chan. PohIman cho
bIeI: “NguoI dan ông nay cu ngôI do va khoc. TôI se không
bao gIo quen duoc. No da Iom gon Irong khoanh khac IaI
ca nhung gi chung IôI cô gang Ihuc hIen.”
268
KhI Nucor co duoc môI nam IoI nhuan cao, Ihi moI nguoI
Irong công Iy deu co duoc môI nam nhIeu IoI nhuan. Công
nhan cua Nucor duoc Ira Iuong cao den muc môI phu nu
da bao chông ba: “Neu ông bI duôI khoI Nucor, IôI se Iy dI
ông.”
269
Nhung khI Nucor gap kho khan, moI nguoI Iu Iren
xuô ng duo I de u pha I chIu du ng. Nhu ng nguo I chu c cao
chIu khô nhIeu hon. Ví du nhu Irong cuôc suy IhoaI nam
1982, Iuong công nhan gIam 2Sº, Iuong quan Iy gIam 60º,
va Iuong Tông gIam dôc gIam 7Sº.
270
Nucor Ihu c hIe n nhIe u bIe n pha p vuo I qua mu c Ihông
Ihuong de gIu cho su phan bIeI gIaI cap không Ien vao duoc
TU TÖ T DÍ N VÏ DA I
236
PHU LUC
237
không Ihuan IoI va cac công doan Ihu nghIch. Nucor không
co công doan va ho co quan he raI IôI voI công nhan. Su
IhaI Ia khI cac nha Iô chuc công doan den Iham môI nha
ma y, ca c công nhan ca m Iha y Irung Iha nh Iuye I dô I vo I
công Iy den muc cap quan Iy phaI bao ve cac nha Iô chuc
công doan khoI nhung nguoI công nhan dang Ia heI va nem
caI vao ho.
277
Van de công doan dua den môI cau hoI: TaI sao Nucor
Ia I co duo c mô I quan he Iô I vo I công nhan7 Bo I vi Ken
Iverson va công su cua ông co môI KhaI nIem con nhím
don gIan va ro rang ve vIec hoa hop IoI ích cua công nhan
voI IoI ích cua cap quan Iy va – quan Irong hon Ia – ho san
sang bo công suc de xay dung công Iy Iheo dung khaI nIem
nay. Ban co Ihe goI ho Ia nhung nguoI cuông Iín, nhung de
Iao duoc keI qua vï daI doI hoI ban phaI chap nhan Iính
nhaI quan Irong KhaI nIem con nhím.
BÃ T ÐÂ U MÔ T DANH SA CH
“NHU NG VlË C CÂ N NGU NG NGAY”
Ban co danh sach nhung vIec “can Iam ngay” không7
Va y ba n co danh sa ch nhu ng vIe c “ca n ngûâ ng ngay”
không7
Hau heI chung Ia co cuôc sông ban rôn nhung IhIeu ky
IuaI. Danh sach can Iam ngay cua chung Ia ngay cang daI
ra; chung Ia cô gang Iao ra quan Iính bang cach Iam vIec,
Iam vIec, Iam vIec – va Iam vIec nhIeu hon. Nhung IhaI su
không hIeu qua. Nhung nguoI xay dung công Iy nhay voI
sep cuôI Iuan dI nghí. Öng mIeu Ia môI san goII 18 Iô dang
ca p quô c Ie , mô I cau Ia c bô o vu ng que duo c xay du ng
bang IIen cua BeIhIehem, va ngay ca cap bac Irong công Iy
quyeI dInh Ihu Iu uu IIen duoc su dung nha Iam o day.
274
Chu ng IôI dI de n ke I Iua n ra ng ca c nha Ia nh da o o
BeIhIehem xem muc dích cua cac hanh dông nay Ia su duy
Iri môI he Ihông cap bac da dua ho den cap Ihuong Iuu.
BeIhIehem da không suy Ihoa I Irong Iha p nIen 1970 va
1980 vi ha ng nha p kha u hay công nghe Ia chu ye u –
BeIhIehem suy IhoaI Iruoc heI Ia vi Irong nen van hoa cua
ho, moI nguoI danh công suc de Ihuong Iuong cac sac IhaI
cua he Ihông cap bac xa hôI, Ihay vi danh cho khach hang,
dô I Ihu ca nh Iranh, hay ca c Ihay dô I Irong Ihe gIo I ben
ngoa I.
Tu 1966 (Iuc ho baI dau khoI sac) den nam 1999, Nucor
daI IIen Iuc 34 nam IoI nhuan. Trong khI do, cung IhoI gIan
34 nam nay, BeIhIehem da Ihua Iô 12 Ian va IoI nhuan Iích
Iu y cu a ho cô ng Ia I ba ng không. De n Iha p ky 1990, Io I
nhua n cu a Nucor ha ng nam de u qua ma I BeIhIehem, va
den cuôI Ihe ky, Nucor da vuoI qua BeIhIehem Iren Iông
doanh Ihu, ma c du chí mo I mô I Iha p ky Iruo c, quy mô
Nucor chí ba ng 1,3 BeIhIehem.
27S
Mô I dIe u da ng kham
phu c hon, Io I nhua n Irung binh Iren mô I nhan vIen cu a
Nucor Irong vong S nam da vuoI qua BeIhIehem 10 Ian.
276
DôI voI nha dau Iu, 1 dô dau Iu vao Nucor qua maI 1 dô
dau Iu vao BeIhIehem hon 200 Ian.
Công bang ma noI, BeIhIehem SIeeI phaI dôI maI voI môI
van de Ion ma Nucor không gap phaI: quan he Iao dông
TU TÖ T DÍ N VÏ DA I
238
PHU LUC
239
Ihông qua môI co che ngan sach dôc dao. Hay dung IaI va
ngam nghï: Muc dích cua vIec Ien ngan sach Ia gi7 Cau Ira
IoI Ihông Ihuong Ia Iap ngan sach de quyeI dInh môI hoaI
dông se duoc phan chIa ngan sach nhu Ihe nao, hoac de
quan Iy chI phí, hoac ca haI. Nhin Iu goc dô IôI den vï daI,
ca haI cau Ira IoI nay deu saI.
1ron¿ qua tr|nH cHuyen dô| tu tôt den v| da|, |äp n¿än sacH |a
môt Hoat dôn¿ ky |uät de quyet d|nH ||nH vuc nao se ducc däu
tu tH|cH dan¿ va ||nH vuc nao se kHôn¿ ducc däu tu. No| cacH
kHac, qua tr|nH |äp n¿än sacH kHôn¿ pHa| de t|nH toan xem mô|
Hoat dôn¿ ducc nHän bao nH|eu t|en, ma |a de quyet d|nH Hoat
dôn¿ nao tHe H|en ro nHät bHa| n|em con nH|m va cän pHa| ducc
un¿ Hô, va Hoat dôn¿ nao cän pHa| |oa| bo Hoan toan.
KImberIy·CIark không chí phan phô I Ia I nguô n Iu c Iu
nganh công nghIep gIay sang kInh doanh hang IIeu dung.
Ho IoaI bo hoan Ioan nganh kInh doanh gIay, ban cac nha
may, va dau Iu Ioan bô sô IIen vao nganh kInh doanh hang
IIeu du ng dang pha I IrIe n.
TôI co môI cuôc noI chuyen Ihu vI voI môI sô nha dIeu
hanh môI công Iy gIay. Do Ia môI công Iy IôI, chua phaI Ia
môI công Iy vï daI, va ho da Iung canh Iranh Iruc IIep voI
KImberIy·CIark Iruoc khI KImberIy·CIark chuyen Ihanh môI
công Iy ve ha ng IIeu du ng. To mo IôI ho I ho nghï gi ve
KImberIy·CIark. Ho Ira IoI: “KImberIy·CIark Iam Ihe Ia không
công ba ng.”
“Không công bang7” TôI không hIeu.
IaI Ian dung “danh sach can ngung Iam ngay” cung nhIeu
nhu “danh sach can Iam ngay”. Ho Ihe hIen môI ky IuaI
dang khen de ngung IaI IaI ca hoaI dông không IIen quan.
KhI DarwIn SmIIh Iro Iha nh Tô ng gIa m dô c KImberIy·
CIark, ông da van dung raI nhIeu “danh sach nhung vIec
can ngung ngay”. Öng nhan Ihay vIec phaI Ihuc hIen cac
du bao hang nam cho WaII SIreeI Iam cho moI nguoI Iap
Irung qua nhIeu Irong ngan han, vi vay ông IhôI không Iam
nua. SmIIh cho bIeI: “Sau khI can nhac, IôI nhan Ihay cô
dông không duoc IoI gi Iu vIec hang nam chung IôI du bao
doanh Ihu Irong Iuong IaI. Chuáng töi seä khöng laâm nûäa.”
278
Öng nhan Ihay “su so haI chuc vu” Ia dau hIeu cua vIec y
Ihuc den gIaI cap va cac Iang Iop quan IIeu, vi vay ông dep
heI cac chuc vu. Không aI Irong công Iy co môI chuc danh,
Iru phI do Ia môI vI Irí can chuc danh de gIao dIch voI ben
ngoaI. Öng nhan Ihay cac cap Ihu bac Ia he qua Iu nhIen
cua vIec muu dô quyen Iuc. Vi vay ông dep bo raI nhIeu
cap bac Irung gIan bang môI co che heI suc IInh Ie va don
gIan: Neu ban không Ihe IhuyeI phuc nhung dông nghIep
cua minh IaI sao minh can den 1S nguoI bao cao de gIup
minh hoan Ihanh Irach nhIem, Ihi ban se không co aI bao
cao cho minh heI.
279
(Hay nho Ia ông Ihuc hIen vIec nay vao
Ihap nIen 1970, raI Iau Iruoc khI vIec nay Iro Ihanh phong
Irao). De cung cô y Iuong Ia KImberIy·CIark can phaI suy
nghï nhu môI công Iy gIay IIeu dung, chu không phaI Ia
môI công Iy gIay, ông ruI KImberIy·CIark khoI IaI ca cac
hIep hôI Ihuong maI nganh gIay.
280
Cac công Iy nhay voI Ihe che hoa ky IuaI “ngung Iam”
TU TÖ T DÍ N VÏ DA I
240
PHU LUC
241
phap cac công Iy nhay voI ap dung. “Dung huong” nghïa
Ia ba n dua ra duo c Kha I nIe m con nhím; “íI phan Ia n”
nghïa Ia dau Iu Ioan bô vao nhung gi phu hop voI ba vong
Iron va IoaI bo heI nhung Ihu khac.
Dï nhIen, van de nam o môI dIem nho: “KhI ban dung
huo ng”. Nhûng laâ m thïë naâ o baå n biïë t mònh àang àuá ng
hûúáng? KhI nghIen cuu cac công Iy, chung IôI nhan ra rang
bIeI duoc minh dang dung huong không phaI Ia môI dIeu
kho neu ban daI duoc IaI ca vao dung vI Irí cua no. Neu
ba n co nhu ng nha Ia nh da o Ca p dô S co kha nang Iim
nguoI Ihích hop cho chuyen xe, neu ban dôI dIen voI Ihuc
Ie phu phang, neu ban Iao duoc môI môI Iruong cho su
IhaI duoc Iang nghe, neu ban co môI HôI dông va Iam vIec
Irong ba vong Iron, neu ban dong khung nhung quyeI dInh
cua minh dua Iren môI KhaI nIem con nhím ro rang, khI do
ba n co nhIe u kha nang dua ra nhu ng quye I dInh quan
Irong dung dan. Van de IhaI su Ia, môI khI ban bIeI minh
dung huong, IIeu ban co ky IuaI de Ihuc hIen nhung dIeu
dung nay va, cung raI quan Irong, ngung Iam nhung dIeu
không phu hop hay không7
“Dung vay, ho da Iro Ihanh môI công Iy Ihanh công hon
raI nhIeu. Nhung, anh bIeI day, neu chung IôI ban nganh
gIa y va Iro Iha nh mô I công Iy ha ng IIeu du ng Ihe Iu c,
chung IôI cung co Ihe Iro nen vï daI. Nhung chung IôI da
da u Iu va o day qua nhIe u, chu ng IôI không Ihe na o e p
minh Ia m nhu Ihe duo c.”
Neu ban nhin IaI cac công Iy nhay voI, ho deu Ihe hIen
su can dam dang ne chuyen huong cac nguôn Iuc vao môI
hay chí vaI Iïnh vuc. MôI khI ho hIeu ro ba vong Iron, ho
íI khI baI ca haI Iay. Hay nho IaI su quyeI Iam cua Kroger
chuyen dôI Ioan bô he Ihông cua ho de xay dung nhung
cua hang cuc daI, Irong khI A&P van Irung Ihanh voI cac
cua hIeu cu cho ‘an Ioan’. Hay nho IaI su quyeI Iam cua
AbboII danh gan nhu Ioan bô nguôn Iuc de Iro Ihanh sô 1
Irong vIec chan doan va dInh duong Irong benh vIen, Irong
khI Upjohn van cô bam Iheo nganh duoc pham (ma không
Ihe nao Iro nen gIoI nhaI Ihe gIoI). Hay nho IaI WaIgreens
da Iu bo nganh kInh doanh dIch vu Ihuc pham dang Ihu
IoI de Iap Irung Ioan suc manh vao môI y Iuong: IIem Ihuôc
Iay IIe n du ng nha I va Iô I nha I. Ha y nho Ia I GIIIeIIe va Sensor,
Nucor va cac nha may Ihep co nho, KImberIy·CIark va vIec
ba n ca c nha ma y de chuye n nguô n Iu c cho nga nh kInh
doanh ha ng IIeu du ng. Ta I ca ho de u co gan Ihu c hIe n
nhung cuôc dau Iu Ion, môI khI ho da hIeu KhaI nIem con
nhím.
ChIen Iuoc dau Iu hIeu qua nhaI bao gôm môI danh muc
cac nganh hang íI phan Ian, nhaI Ia khI ban dI dung huong.
DIeu nay nghe co ve khôI haI, nhung do chính Ia phuong
TU TÖ T DÍ N VÏ DA I
242
PHU LUC
243
Š Không nen Ian Iôn gIua van hoa ky IuaI va môI nha dôc
IaI ky IuaI – day Ia haI khaI nIem khac nhau, môI mang
Iính huu dung cao, môI mang Iính pha hoaI cao. Nhung
vI Tô ng gIa m dô c cu u IInh a p du ng ky Iua I ca nhan
Ihông qua ca Iính quyen Iuc Ihuong không gIu duoc keI
qua Iau be n.
Š Hinh Ihuc ky IuaI quan Irong nhaI de daI keI qua ben
vung Ia su gan keI cao dô voI KhaI nIem con nhím va
san sang Iu bo nhung co hôI không phu hop voI ba vong
Iro n.
NHU NG KHA M PHA BÂ T NGO
Š MôI Iô chuc cang co ky IuaI gIu cho hoaI dông cua minh
Irong gIoI han ba vong Iron, den muc nhaI quan cuông
Iín, ho cang co nhIeu co hôI Iang Iruong.
Š Nhung su kIen nhu “co hôI ngan nam co môI” IhaI su
không IIen quan, Iru phI no phu hop voI ba vong Iron.
Mô I công Iy vï da I co ra I nhIe u “co hô I nga n nam co
mô I”.
Š Muc dích cua vIec Iap ngan sach Irong công Iy nhay voI
không phaI Ia de quyeI dInh môI hoaI dông nhan duoc
bao nhIeu, ma Ia de quyeI dInh Iïnh vuc nao phu hop
nhaI voI KhaI nIem con nhím va can duoc dau Iu hoan
Ioan va Iïnh vuc nao không nen duoc dau Iu nua.
Š Danh sa ch “nhu ng vIe c ca n ngu ng ngay” cu ng quan
Irong nhu danh sach “nhung vIec can Iam ngay”.
To m Iã I chuong
VÃN HO A KY LUÂ T
NHU NG ÐlË M CHlNH
Š KeI qua vï daI va ben vung Iuy Ihuôc vao vIec xay dung
môI nen van hoa bao gôm nhung con nguoI ky IuaI, Ihuc
hIen nhung hanh dông ky IuaI, nhaI quan cao dô voI ba
vo ng Iro n.
Š Van hoa quan IIeu xuaI phaI Iu vIec phaI bu dap cho su
IhIeu nang Iuc va IhIeu ky IuaI; dIeu nay IaI xuaI phaI Iu
vIec chon saI nguoI Iren chuyen xe ngay Iu dau. Neu ban
co duo c du ng nguo I Iren chuye n xe, va nhu ng nguo I
không phu hop xuông xe, ban không can su quan IIeu
IhIeu doan keI.
Š MôI nen van hoa ky IuaI bao gôm haI maI. MôI maI, no
doI hoI moI nguoI phaI dI Iheo môI he Ihông nhaI quan;
maI khac, no mang IaI cho moI nguoI su Iu do va Irach
nhIem Irong khuôn khô.
Š MôI nen van hoa ky IuaI không chí bao gôm hanh dông.
No co n bao gô m ca vIe c Iuye n nhu ng nguo I ky Iua I,
Iham gIa vao cac Iu Iuong ky IuaI, va sau do Ihuc hIen
cac hanh dông ky IuaI.
Š Cac công Iy nhay voI co ve chan ngaI va kem Ihu vI khI
nhin Iu ben ngoaI; nhung neu quan saI ky, ben Irong ho
Ia nhung con nguoI heI suc can man va manh IIeI den
kInh ngac (ho “dua chuan muc Ien Iam cao moI”).
TU TÖ T DÍ N VÏ DA I
244
PHU LUC
24S
không Ie cho môI công Iy chí moI ban hang chua day 9
Ihang, co không den S00 nhan vIen, không hua hen cô Iuc
Irong nhIeu nam IIen (neu không muôn noI Ia nhIeu Ihap ky
IIen), va chu dInh se Ihua Iô hang Iram IrIeu dôIa Iruoc khI
Ihu duoc môI dôIa IoI nhuan.
282
MoI nguoI da dua vao dau de chap nhan nhung con sô
dang kInh ngac kIa7 Theo Iy Iuan cua moI nguoI Ihi “Công
nghe mo I se Ihay dô I Ia I ca ”. Ca c chuyen gIa nô I IIe p:
“InIerneI se cach mang hoa hoan Ioan IaI ca doanh nghIep.”
Cac doanh nghIep Ire phu hoa: “Day Ia IhoI daI InIerneI:
PhaI den Iruoc, den IhaI nhanh, chIem Iay IhI phan – baI
ke daI re – va ban se chIen Ihang.”
Chung Ia buoc vao môI IhoI dIem IIch su ma y Iuong xay
dung môI công Iy vï daI Iro nen ky quac va IôI IhoI. “Xay
dung de bIen dôI” Iro Ihanh cau cach ngôn Ihuong ngay.
Chí can Ihông bao voI moI nguoI rang ban dang Iam dIeu
gi do – baI cu dIeu gi, co nôI mang InIerneI, va Ihe Ia ban
Iro nen gIau co nho ban cô phIeu cho công chung, mac du
ban kInh doanh chua he co IoI nhuan (Iham chí ban chua
co môI công Iy IhaI su). Vay Ihi IaI sao phaI cuc nhoc xay
dung Iu nen Iang den nhay voI, Iao ra môI mô hinh Ihích
hop, Irong khI ban chí can Ia Ion “Công nghe moI!” hay Ia
“KInh Ie moI!” Ia du IhuyeI phuc moI nguoI dô vao hang
IrIe u dôIa7
MôI sô doanh nghIep Ire Iham chí chang buôn goI y Ia ho
se xay dung môI công Iy IhaI su, dung noI chI den môI
công Iy vï daI. MôI công Iy da nôp don xIn ban cô phIeu
cho công chung vao Ihang 3·2000 chí voI môI Irang web va
CHUONG BA Y
BA N DA P CÖNG NGHÍ
Da sô Iha cheI hon suy nghï. NhIeu nguoI da Iam Ihe.
· BLRTRAND RUSSLLL
281
Vao ngay 28·7·1999, drugsIore.com – môI Irong nhung
IIem Ihuôc Iay Iren mang InIerneI dau IIen – ban cô phIeu
ra IhI Iruong. Chí Irong vong vaI gIay khI IIeng chuông mo
man vang Ien, cô phIeu da Iang gIa gap ba Ian, daI muc 6S
dôIa. Bôn Iuan sau, cô phIeu daI 69 dôIa, dem IaI cho công
Iy gIa IrI IhI Iruong hon 3,S Ií dôIa. Day Ia môI su khoI dau
QUA TRINH XÂY DUNG NÍN TANG
Q
U
A

T
R
I
N
H

D
Ö
T

P
H
A

Kha nang Ia nh
da o ca p dô S
Con nguo I dI Iruo c ·
công vIe c Iheo sau
Dô I ma I su Iha I
phu phang
Kha I nIe m
con nhím
Van ho a
ky Iua I
Ba n da p
công nghe
CON NGUO I KY LUÂ T TU TUONG KY LUÂT HA NH DÖ NG KY LUÂ T
TU TÖ T DÍ N VÏ DA I
246
PHU LUC
247
Thay vi phan ung nhu Iu ga con so IroI sap, cac nha dIeu
hanh IaI WaIgreens da Iam môI vIec không binh Ihuong dôI
voI IhoI daI. Ho quyeI dInh ngung IaI va suy nghï. Ho quyeI
dInh su dung bô oc cua minh. Ho quyeI dInh suy nghï!
Ban da u co n cha m cha p (dang bo ), WaIgreens ba I da u
Ihu nghIem voI môI Irang web Irong khI van Iham gIa cac
cuôc Ihao Iuan va Iranh caI Irong nôI bô cang Ihang ve anh
huo ng cu a no , xe I Irong mô I Iuong quan Kha I nIe m con
nhím cua rIeng ho. “Lam Ihe nao InIerneI keI nôI duoc voI
khaI nIem IIen IoI cua chung Ia7 Lam Ihe nao chung Ia gan
no voI mau sô chung Ia dong IIen Iren môI Ian khach hang
ghe qua7 Lam Ihe nao chung Ia dung Irang web de nang
cao nhung gi chung Ia da Iam IôI hon cac công Iy khac Iren
Ihe gIoI va Iheo môI cach khIen chung Ia dam me7” Xuyen
suô I qua Irinh na y, ca c nha Ia nh da o WaIgreens va n a p
dung nghIch Iy SIockdaIe: “Chu ng IôI hoa n Ioa n IIn Iuo ng
ra ng minh se vuo I Ien Irong Ihe gIo I InIerneI nhu Ia mô I công
Iy vï da I; Iuy nhIen, chu ng IôI cu ng pha I dô I ma I vo I Ihu c Ie
phu pha ng ve InIerneI.” Mô I nha Ia nh da o WaIgreens da ke
cho chu ng IôI nghe mô I ma u chuye n vuI ve Iho I dIe m da ng
nho Irong IIch su na y. Mô I công Iy ha ng da u Iren InIerneI da
dua ra mô I cau binh Iua n ve WaIgreens: “ÖI, WaIgreens! Ho
qua gIa va u Ii dô I vo I Ihe gIo I InIerneI. Ho se bI bo Ia I da ng
sau”. WaIgreens, ma c du ra I kho chIu Iruo c Io I binh pha m
qua kIeu nga o cu a gIo I Ihuo ng Iuu InIerneI, va n không co y
dInh Ien IIe ng dính chính công khaI. Mô I nha dIe u ha nh no I:
“Ha y cu Ia ng Ia ng Ia m nhu ng dIe u ca n Ia m, rô I mo I Ihu se
sa ng Io va ho se Iha y minh saI.”
môI ke hoach kInh doanh, ngoaI ra không con gi nua. Nha
doanh nghIe p na y Ihu a nha n Iren Io Industry Standard
rang ban cô phIeu Iruoc khI Ihanh Iap công Iy Ia môI dIeu
không binh Ihuong, nhung anh van cô gang IhuyeI phuc
cac nha dau Iu mua 1,1 IrIeu cô phIeu voI gIa Iu 7·9 dôIa
mô I cô phIe u, ma c du anh chua co doanh Ihu, chua co
nhan vIen, chua co kha ch ha ng, chua co công Iy.
283
Vo I
công nghe moI Iren InIerneI, aI con can den cac cô vaI cua
nen kInh Ie cu7 Va do Ia cach suy nghï cua nhIeu nguoI.
Ta I Iho I dIe m cao Ira o cu a cuô c rô I ren na y, drugsIore.com
da dua ra môI Ihach Ihuc cho WaIgreens. ThoaI dau, gIa cô
phIeu cua WaIgreens da IuI gIam Iruoc su Ian công cua cac
công Iy doI·com, ro I 40º Irong nhu ng Iha ng Iruo c khI
drugsIore.com ban cô phIeu ra công chung. Tap chí Forbes
da vIeI vao Ihang 10·1999: “Cac nha dau Iu cho rang cuôc
chIen InIerneI se nghIeng phan Ihang ve nhung dôI Ihu co
Ihe Iha ng Io n ngay Iu da u – nhu ng công Iy nhu
drugsIore.com hIen dang gIao dIch o muc 398 Ian cao hon
doanh Ihu, Ihay vi WaIgreen, hIe n dang o mu c 1,4 Ia n
doanh Ihu.”
284
Ca c nha phan Iích ha Iha p gIa IrI cô phIe u
WaIgreens, va ap Iuc buôc WaIgreens phaI phan ung IaI môI
de doa cua InIerneI cang Iang khI 1S IrIeu dôIa gIa IrI IhI
Iruong da bôc hoI.
28S
WaIgreens da phan ung nhu Ihe nao Iruoc cuôc hôn Ioan
na y7
Dan |orndI da Ira Io I Ia p chí Forbes khI mIeu Ia cach IIep
can co phuong phap, co chu dích dôI voI InIerneI: “Chung
IôI Ia môI công Iy dI Ien Iu bo, den dI bô, rôI moI chay.”
TU TÖ T DÍ N VÏ DA I
248
PHU LUC
249
Iô, ho da phaI caI gIam nhan vIen de bao Ioan dong IIen.
Va o Iho I cu c IhInh cu a ho , chí ca ch day hon mô I nam,
drugsIore.com gIao dIch voI gIa cao gap 26 Ian hIen IaI. GIa
IrI ban dau da suI gIam gan heI.
286
Trong khI WaIgreens dI
Iu bo sang dI bô rôI moI chay, drugsIore.com dI Iu chay
den dI bô va cuôI cung Ia bo.
Co Ihe drugsIore.com se Iim ra duoc môI mô hinh Ihích
hop va Iro Ihanh môI công Iy vï daI. Nhung chac chan ho
se không Iro Ihanh vï daI nho vao công nghe, su dôn IhôI,
va môI IhI Iruong chung khoan baI hop Iy. Ho chí co Ihe Iro
Ihanh vï daI neu ho bIeI cach ap dung công nghe vao môI
khaI nIem nhaI quan Ihe hIen ro su Ihau hIeu ba vong Iron.
CÔNG NGHË VA KHA l NlË M CON NHlM
Ban co Ihe dang nghï: “Nhung gIaI doan hôn Ioan InIerneI
chí Ia môI qua bong bong dau co bI nô. Vay Ihi sao7 AI
cung bIeI qua bong bong ay Ia không ben vung, rang no
không Ihe Iruong Iôn. DIeu nay co IIen quan gi den qua
Irinh Iu IôI den IuyeI voI7”
De cho ro: Chu de cua chuong nay không noI den chI IIeI
cu a qua bong bo ng InIerneI. Bong bo ng hinh Iha nh va
bong bo ng Ian. Chuye n na y cu ng Iu ng xa y ra vo I nga nh
duong saI. Chuyen nay Iung xay ra voI nganh dIen. Chuyen
nay Iung xay ra voI nganh Iruyen Ihông radIo. Chuyen nay
cu ng Iu ng xa y ra vo I nga nh sa n xua I ma y Iính ca nhan.
Chuyen nay Iung xay ra voI InIerneI. Va no se con xay ra
voI nhung công nghe moI chua duoc bIeI den.
Sau do nhanh hon môI chuI (dang dI bô), WaIgreens baI
dau Iim ra phuong Ihuc keI nôI InIerneI voI mô hinh Iuu Iru
– phan phôI raI phuc Iap cua ho, va – Ie dï nhIen – voI khaI
nIem IIen IoI. Hay dIen vao don Ihuôc Iren mang, nhay Ien
xe va dI den IIem Ihuôc Iay WaIgreens (o baI ky Ihanh phô
nao), van ngôI Iren xe IuoI qua ô cua sô va chí ngung IaI
íI gIay de Ia y go I ha ng. Hoa c ba n co Ihe yeu ca u duo c
chuyen den Ian nha, neu nhu dIeu nay Ihuan IIen hon cho
ban. Không so haI, không khoe khoang, không Io ra can
dam – chí co su Iheo duôI Iang Ie va quyeI Iam, Iheo sau
Ia nhung buoc IIen Iang Ie va quyeI Iam.
Va rôI, cuôI cung (dang chay), WaIgreens daI cuoc Ion,
gIoI IhIeu Irang web duoc IhIeI ke không Ihua kem ve maI
phuc Iap va Ihuan IIen so voI baI cu công Iy chuyen kInh
doanh Iren mang nao. Vao IhoI dIem chung IôI vIeI chuong
nay, Ihang 10·2000, chung IôI da Iruy cap Ihu vao Irang
web WaIgreens.com. Chu ng IôI nha n Iha y Irang web na y
raI de su dung, va he Ihông gIao hang cung dang IIn cay
va day du không kem Amazon.com (công Iy hang dau ve
gIao dIch dIen Iu IaI IhoI dIem nay). Chính xac Ia môI nam
sau ba I ba o dang Iren Ia p chí Forbes, WaIgreens da Iim ra
bí quye I Ia n du ng InIerneI de Ihu c da y Iang Iruo ng. Ho
dang Ihông bao (Iren Irang web cua minh) Iuyen dung hang
IoaI nhan vIen de dap ung nhu cau phaI IrIen ben vung. Tu
khI IuI xuông muc Ihap nhaI Irong nam 1999 khI bI Ian
song doI·com xam chIem, gIa cô phIeu cua WaIgreens da
Iang Iro IaI gan gap dôI chí Irong vong môI nam.
Vay drugsIore.com hIen nay ra sao7 Sau khI IIen Iuc Ihua
TU TÖ T DÍ N VÏ DA I
2S0
PHU LUC
2S1
DIeu nay nghe co ve binh Ihuong Iheo IIeu chuan hIen
IhoI. Nhung khI WaIgreens baI dau dau Iu vao cuôI Ihap
nIen 1970, chua công Iy nao Irong nganh co môI he Ihông
Iuong Iu. Tông công, WaIgreens da dau Iu 400 IrIeu dôIa
va o InIercom, Irong do co 100 IrIe u dôIa da u Iu va o he
Ihông ve IInh rIeng cua ho.
287
MôI Iap chí chuyen nganh da
mIeu Ia vIec dI Iham quan Iru so InIercom – duoc menh
danh Ia Tra m ma I da I WaIgreens – “cu ng gIô ng nhu dI
Iham quan Irung Iam không gIan NASA voI day ray nhung
may moc dIen Iu phuc Iap den kInh ngac”.
288
Nhan vIen ky
IhuaI cua WaIgreens Iro nen Ihuan Ihuc Irong vIec bao Iri
Iung chI IIeI may moc, Ihay vi phaI dua vao chuyen gIa ben
ngoa I.
289
Nhung ho không chí du ng Ia I o do . WaIgreens
cung dI dau Irong vIec ap dung may queI, nguoI may, he
Ihông quan Iy hang Iôn kho Iren may Iính, va he Ihông IIen
IIen Iruy Iim hang Irong kho. InIerneI chí Ia môI buoc IIep
Iheo Irong Ioa n bô IIe n Irinh.
WaIgreens không ap dung IaI ca nhung công nghe nay
chí vi can phaI Ihe hay vi Io so se IuI IaI phía sau. Không,
ho dung công nghe nhu môI công cu de daI duoc Iôc dô
nhanh hon khI da buoc qua gIaI doan nhay voI, va gan IIen
công nghe voI KhaI nIem con nhím ve IIem Ihuôc Iay IIen
IoI, Iam Iang IoI nhuan Iren môI Ian khach hang ghe qua.
MôI chuyen ben Ie Ihu vI, khI công nghe ngay cang Iro nen
phuc Iap Irong cuôI Ihap nIen 1990, Ihi vI GIam dôc phu
Irach Ihông IIn cua WaIgreens Ia môI duoc sï co dang ky,
chu không phaI Ia chuyen gIa công nghe.
290
WaIgreens van
gIu vung Iap Iruong: KhaI nIem con nhím cua ho se quyeI
Tuy nhIen qua cac bIen dôI nay, cac công Iy vï daI da
Ihích ung va Iruong Iôn. Su IhaI Ia hau heI cac công Iy vï
daI Irong 100 nam Iro IaI day – Iu WaI·MarI den WaIgreens,
Iu ProcIer & GambIe de n KImberIy·CIark, Iu Merck de n AbboII
– deu da IraI qua raI nhIeu Ihe he Ihay dôI công nghe nhu
dIen, Iruyen hinh, hay InIerneI. Ho da Iung Ihích ung va Iro
nen vï daI. Nhung công Iy gIoI nhaI se IaI IIep Iuc Ihích ung
voI Ihay dôI.
1Hay dô| do côn¿ n¿He kHôn¿ pHa| |a d|eu ¿| mc|. Cäu Ho| tHät
su kHôn¿ pHa| |a “Va| tro cua côn¿ n¿He |a ¿|'”. Cäu Ho| tHät su
|a “NHun¿ côn¿ ty nHay vot nH|n côn¿ n¿He kHac mo| n¿uc| nHu
tHe nao'”
Chu ng IôI da IIen doa n rô I Ihi WaIgreens cu ng se bIe I
phaI Iam gi voI InIerneI. Công Iy nay da co Iruyen Ihông
dau Iu raI Ion vao công nghe raI Iau Iruoc nhung công Iy
khac Irong nganh. Trong dau Ihap nIen 1980, ho da dI IIen
phong Irong vIe c IhIe I Ia p mô I he Ihô ng nô I ma ng rô ng
khap goI Ia InIercom. Y Iuong Ihi raI don gIan: KhI IaI ca
cac cua IIem WaIgreens duoc IIen keI voI nhau va Ihông IIn
ve khach hang duoc guI ve môI Irung Iam du IIeu, he Ihông
nay se bIen moI cua IIem WaIgreens Ihanh môI IIem Ihuôc
Iay quen Ihuôc cua khach hang. Ban sông o IIorIda, nhung
ban dang dI du IIch o PhoenIx va can phaI mua Ihem Ihuôc
Iheo môI Ioa dang dung. Không Ihanh van de, IIem Ihuôc
o PhoenIx da duoc IIen keI voI he Ihông Irung Iam, nen no
chang khac gi IIem Ihuôc WaIgreens o gan nha ban.
TU TÖ T DÍ N VÏ DA I
2S2
PHU LUC
2S3
nhuan Ihap. De de hIeu, Kroger Irung binh hang nam bo ra
gap dôI sô IoI nhuan Ihu duoc vao chI phí dau Iu, Irong
suô I 30 nam.
291
Ca ng a n Iuo ng hon, ma c du da chIu mô I
khoang no S,S Ií dôIa de Ira cô Iuc bang IIen maI môI Ian
40 dôIa, cô phIeu, công Ihem 8 dôIa gIay no cap Ihap de
da nh ba I nhu ng ke rinh ra p mua Ia I công Iy nam 1988,
Kroger van IIep Iuc công cuôc caI Iao raI Iôn kem nay Irong
suôI haI Ihap nIen 1980 va 1990.
292
Kroger hIen daI hoa va
cach Ian IaI ca cac cua IIem, nang cap su IraI nghIem cho
khach hang, mo rông danh muc hang hoa cung cap, va Ira
duI hang Iram IrIeu dôIa IIen no. VIec Kroger su dung công
nghe queI ma vach de dua hang Iram IrIeu nhung Io dôIa
moI IInh ra khoI nha kho va dua vao su dung co hIeu qua
duoc xem Ia môI yeu Iô chính nam Irong kha nang ao IhuaI
cua ho – bIen ra không chí môI, không chí haI, ma Ia ba
chu Iho Iu chIec mu.
GIIIeIIe cung Ia môI nha IIen phong Irong vIec ap dung
công nghe. Nhung vIec ap dung công nghe cua GIIIeIIe chu
yeu Ia Irong công nghe san xuaI. Hay nghï den công nghe
ca n IhIe I de sa n xua I ha ng IrIe u – co Ihe de n ha ng Ií –
nhung IuoI dao cao gIa re ma IaI ben. KhI ban hay IôI mua
môI IuoI dao, chung Ia mong muôn IuoI dao nay vua hoan
hao vua re neu Iính Iren sô Ian su dung. Ví du, de san xuaI
ra Sensor, GIIIeIIe da dau Iu hon 200 IrIeu dôIa vao vIec
IhIeI ke va phaI IrIen, Irong do danh phan Ion cho cac IIen
bô Irong san xuaI, va Ihu IaI 29 bang sang che.
293
Ho dI
IIen phong Irong vIec ap dung công nghe han bang IIa Iaser
mô I ca ch rô ng ra I va o ca c bô dao ca o – công nghe na y
dInh vIec ap dung công nghe, chu công nghe không quyeI
dInh KhaI nIem con nhím duoc.
Truong hop cua WaIgreens Ihe hIen môI hinh mau chung.
Trong moI công Iy nhay voI, chung IôI deu nhan Ihay co
công nghe phu c Ia p. Tuy nhIen, day không pha I Ia công
nghe Iuy IIen, ma Ia vIec dI IIen phong ap dung công nghe
co chon Ioc. MoI công Iy nhay voI deu Ia nha IIen phong ve
công nghe, nhung ban Ihan công nghe Irong môI công Iy
ra I kha c nhau.
Ví du nhu Kroger Ia môI nha IIen phong Irong vIec ap
dung may queI ma vach, gIup ho vuoI qua A&P nho vao
vIec IIen keI cac gIao dIch IaI quay voI he Ihông quan Iy
hang Iôn. DIeu nay xem chung không co gi hap dan (quan
Iy ha ng Iô n không pha I Ia mô I de Ia I Ihu hu I dô c gIa ),
nhung ha y nhin Iheo huo ng na y: Thu Iuo ng Iuo ng ba n
buo c chan va o mô I kho ha ng, nhung Ihay vi nhin Iha y
hang hang Iop Iop cac Ihung banh keo hay hoa qua, ban
IaI nhin Ihay hang hang Iop Iop IIen maI – hang Iram ngan,
hang IrIeu Io dôIa moI IInh, con moI cung dang chaI Iop
Iren ke, xep cao den Ian Iran nha. Do chính Ia cach ban can
phaI nhin nhan ve hang Iôn. MôI môI Ihung ca rôI không
don gIan chí Ia môI Ihung ca rôI; do Ia IIen. Va IIen cu nam
do vô ích, cho den khI ban ban duoc Ihung ca rôI nay.
Hay nho IaI Kroger da Ian IuoI dep bo cac cua IIem Iap
hoa vua nho, vua cu va IôI Ian, va Ihay Ihe bang nhung
cua IIem IhaI Ion, IhaI dep, va hao nhoang. De hoan Ihanh
công vIec nay ho can co hon 9 Ií dôIa dau Iu – sô IIen phaI
duo c ru I ra Iu nga nh kInh doanh Ia p ho a co Ií sua I Io I
TU TÖ T DÍ N VÏ DA I
2S4
PHU LUC
2SS
Cöng ty
Cöng nghïå gùæ n liïì n vúá i Khaái niïåm con nhñm
trong giai àoaå n nhaã y voå t
AbboII
Nha IIen phong Irong vIec a p du ng công nghe ma y Iính de
Iang mu c Io I nhua n Iren mô I nhan vIen. Không pha I Ia
nguo I da n da u Irong nghIen cu u va pha I IrIe n (R&D) –
nhuo ng Ia I cho Merck, PIIzer, va nhu ng công Iy khac vo I
mô I KhaI nIem con nhím khac.
CircuiI CiIy
Nha IIen phong Irong vIec a p du ng công nghe phu c Ia p
Iheo do I ha ng hoa Ia I dIem ba n va Irong kho – ga n IIen vo I
kha I nIem “McDonaId’s” cu a he Ihô ng ba n Ie ha ng gIa IrI
cao, co kha nang dIeu ha nh mô I he Ihô ng nha I qua n ca c
cu a ha ng phan Ia n ve ma I dIa Iy .
lannie Mae
Nha IIen phong Irong vIec a p du ng ca c Ihua I Ioa n phuc Ia p
va phan Iích ba ng ma y Iính de da nh gIa ru I ro Ihe cha p
chính xa c hon, Iu do Ia m Iang Io I nhua n Iren mô I mu c ru I
ro. He Ihô ng phan Iích ru I ro “Ihông mInh hon” gIa Iang
kha nang Ihe cha p cu a nho m nguo I co Ihu nha p Iha p, ga n
IIen vo I dam me dan chu hoa vIec so hu u nha .
GilleIIe
Nha IIen phong Irong vIec a p du ng công nghe sa n xua I
phuc Ia p de sa n xua I vo I gIa re va dô ng nha I ha ng Ií sa n
pham co dô be n cao. Ba o ve bí ma I công nghe sa n xua I
Iuong Iu nhu Coca·CoIa ba o ve công Ihu c cu a ho .
Kimberly -
Clark
Nha IIen phong Irong vIec a p du ng công nghe ve quy Irinh
sa n xua I, da c bIeI dô I vo I nguyen IIeu không ca n dan so I, de
phuc vu cho vIec Iheo duô I mu c dích dua ra nhu ng sa n
pham cao ca p. Co nhu ng pho ng Ihí nghIem nghIen cu u
phuc Ia p; “em be bo quanh vo I he Ihô ng ca m u ng dô am va
nhIeI dô ”.
VÂ N DU NG CÔNG NGHË
TRONG CA C CÔNG TY NHA Y VO T
Ihuong duoc ap dung cho cac san pham daI IIen va phuc
Iap nhu may dIeu hoa nhIp IIm.
294
Toa n bô chia kho a cu a
bô dao cao GIIIeIIe nam Irong công nghe san xuaI dôc dao
va duoc dang ky bao hô dôc quyen. GIIIeIIe bao ve no nhu
Coca·CoIa bao ve công Ihuc bí maI cua ho, bao gôm ca he
Ihông bao ve chaI che co Irang bI vu khí.
29S
TU TÖ T DÍ N VÏ DA I
2S6
PHU LUC
2S7
Công nghe la mô I chä I xu c Ia c, không pha i la nguyen
nhän cu a da di Io i
KhI |Im |ohnson Iro Ihanh Tông gIam dôc IannIe Mae, ke
nhIem DavId MaxweII, ông va dôI ngu Ianh dao da Ihue môI
công Iy Iu van de danh gIa công nghe. Nha Iu van chính,
BIII KeIvIe, du ng mô I he Ihô ng xe p ha ng gô m bô n ba c,
Irong do 4 dIem nghïa Ia co công nghe IIen IIen, va 1 dIem
nghïa Ia con o IhoI ky dô da. IannIe Mae chí duoc 2 dIem.
Vi vay, Iheo dung nguyen Iac “con nguoI dI Iruoc”, KeIvIe
duoc Ihue de dua công Iy IoI Iruoc.
296
KhI KeIvIe den IannIe
Mae vao nam 1990, công Iy dang dI sau cac công Iy khac
Iren WaII SIreeI Irong Iïnh vuc công nghe khoang 10 nam.
Trong vong S nam ke IIep, KeIvIe da Ian IuoI dua IannIe
Mae Iu 2 dIem den 3,8 Iren Ihang dIem 4.
297
Öng va công
su da Ia o ra hon 300 u ng du ng ma y Iính, bao gô m ca
nhung chuong Irinh phan Iích phuc Iap de Iheo doI môI
danh muc Ihe chap khoang 600 IrIeu dôIa, he Ihông du IIeu
IIen keI bao gôm 60 IrIeu IaI san, va don gIan hoa qua Irinh
Ia m vIe c, gIa m Iô I da gIa y Io va công vIe c ha nh chính.
KeIvIe cho bIeI: “Chung IôI dua công nghe ra khoI vI Irí am
Iha m va du ng công nghe de Ihay dô I mo I bô pha n kInh
doanh. Chung IôI Iao ra môI he Ihông chuyen gIa de gIam
IhIeu chI phí mua nha. Nhung nguoI vay IIen su dung công
nghe cua chung IôI se caI gIam IhoI gIan duoc xeI duyeI Iu
30 ngay xuông con 30 phuI, Iu do caI gIam chI phí IIen
quan hon 1.000 dôIa môI Ian vay.” Tính den nay, he Ihông
nay da gIup nhung nguoI mua nha IIeI kIem duoc gan 4 Ií
dôIa.
298
Kroger
Nha IIen phong Irong vIec a p du ng công nghe Ihông IIn de
IIen Iu c hIen da I hoa ca c cu a ha ng. La nguo I da u IIen
nghIem Iu c Ihu nghIem ma y queI ma va ch; ho IIen ke I công
nghe na y vo I ca chu ky do ng IIen Ie , Iu do cung ca p nguô n
vô n cho qua Irinh ca I Ia o cu a ha ng vo I quy mô Io n.
Nucor
Nha IIen phong Irong vIec a p du ng công nghe sa n xua I
Ihep IIen IIen nha I da nh cho nha ma y co nho . “DI cho Ihe
gIo I” de Iim công nghe IIen IIen nha I. Sa n sa ng da nh cuo c
ra I Io n (den S0º gIa IrI ro ng cu a công Iy) va o công nghe
mo I ma nhu ng công Iy kha c cho Ia qua ru I ro, ví du nhu
công nghe dô khuôn Ia m mo ng IIen Iu c.
Philip
Morris
Nha IIen phong Irong vIec a p du ng công nghe sa n xua I va
do ng go I. Da I cuo c va o công nghe sa n xua I hô p Ihuô c mo
na p phía Iren – sa ng kIen bao bi da u IIen Irong nga nh
Ihuô c Ia Irong suô I 20 nam. La nguo I da u IIen su du ng he
Ihô ng sa n xua I du a Iren ma y Iính. Da u Iu khô ng Iô va o
Irung Iam sa n xua I de Ihí nghIem, Ihu nghIem, hoa n IhIe n
công nghe sa n xua I va cha I Iuo ng IIen IIen.
PiIney
Bowes
Nha IIen phong Irong vIec a p du ng công nghe va o Ihu Iín.
Da u IIen, công nghe duoc Ihe hIen qua ma y In gIa IIen buu
Iín Iu dô ng. Sau do , PIIney da u Iu ra I Io n va o công nghe
dIen Iu , pha n me m, Ihông IIn IIen Ia c, va InIerneI du ng
Irong ca c ma y xu Iy phuc Ia p. Da u Iu ra I Io n va o nghIen
cu u va pha I IrIe n (R&D) de Ia I pha I mInh công nghe In gIa
Iem Irong Ihap nIen 1980.
Walgreens
Nha IIen phong Irong vIec ap du ng công nghe ma ng ma y
Iính va Ihông IIn IIen Ia c qua ve IInh, ga n IIen vo I khaI nIem
IIem Ihuô c Iay IIen Io I, duo c dIeu chính cho phu ho p nhu
ca u da c Irung cu a Iu ng dIa dIem va dan cu. Da u Iu ra I Io n
“nghen mô I cu c” va o he Ihông ve IInh de IIen ke I ca c cu a
IIem vo I nhau, nhu mô I ma ng Iuo I rô ng Io n cu a mô I IIem
Ihuô c Iay quen Ihuô c duy nha I. “Nhu mô I chuyen Iham
quan va o Irung Iam vu Iru NASA.” DI Iruo c ca c công Iy
kha c Irong nga nh íI nha I Ia mô I Iha p nIen.
Wells largo
Nha IIen phong Irong vIec a p du ng công nghe de Ia m Iang
Io I nhua n Iren mô I nhan vIen. Nha Ia nh da o Irong vIec gIao
dIch ngan ha ng 24 gIo qua dIen Ihoa I, so m su du ng ma y
ATM, nguo I da u IIen cho phep mua ba n cô phIe u Iren ATM,
nha IIen phong Irong vIec gIao dIch dIen Iu va qua InIerneI.
Nha IIen phong Irong vIec a p du ng ca c Ihua I Ioa n phuc Ia p
de da nh gIa ru I ro chính xa c hon khI cho vay.
TU TÖ T DÍ N VÏ DA I
2S8
PHU LUC
2S9
nhung gi ban can Iam Ia Iheo kIp dôI Ihu. (Ban không nhaI
IhIeI phaI co he Ihông dIen IhoaI IIen IIen nhaI Iren Ihe gIoI
de Iro Ihanh môI công Iy vï daI). Neu không, nghïa Ia công
nghe na y không ca n IhIe I, va ba n co Ihe bo qua, không
quan Iam den no.
Chung IôI nhan Ihay vIec cac công Iy nhay voI dI IIen
Irong Irong vIec ap dung công nghe chí Ia môI cach nua de
ho gIu duoc ky IuaI gIoI han Irong KhaI nIem con nhím.
Tren Iy IhuyeI, môI quan he cua ho voI công nghe không co
gi khac bIeI voI môI quan he cua ho voI cac Iïnh vuc khac
IIen quan den quyeI dInh: con nguoI ky IuaI, Iu Iuong ky
IuaI, va hanh dông ky IuaI. Neu môI công nghe không phu
hop voI ba vong Iron, ho se bo qua Ioan bô su so haI hay
huenh hoang ma IIep Iuc kInh doanh voI môI IhaI dô binh
Ihan dang ne. Tuy nhIen, môI khI ho nhan Ihay công nghe
Ia can IhIeI, ho Iro nen raI quyeI Iam va sang Iao Irong vIec
ap dung nhung công nghe nay.
Trong nhung công Iy dôI Irong, nguoc IaI, chung IôI Ihay
chí co ba Iruong hop Ia IIen phong Irong vIec ap dung công
nghe. Ba Iruong hop nay – ChrysIer (IhIeI ke Iren may Iính),
HarrIs (ap dung dIen Iu vao công nghe In), va RubbermaId
(công nghe san xuaI IIen IIen) – deu Ia nhung công Iy ngan
ngay. DIeu nay cang chung Io rang công nghe không IhôI
không Ihe Iao ra duoc keI qua vï daI va ben vung. Ví du
nhu ChrysIer, ho a p du ng mô I ca ch Iuye I vo I công nghe
IhIeI ke Iren may IIen IIen cung cac công nghe IIen quan
de n IhIe I ke kha c, nhung Ia I không IIen ke I nhu ng công
nghe na y vo I mô I Kha I nIe m con nhím nha I qua n. KhI
Hay Iuu y rang IannIe Mae baI dau IhoI dIem chuyen dôI
Iu 1981, khI DavId MaxweII Ien nam quyen, nhung công Iy
van dI sau Irong vIec ap dung công nghe cho den Ihap nIen
1990. Vang, công nghe da Iro nen raI quan Irong dôI voI
IannIe Mae, nhung chí sau khI ho da phaI hIen duoc KhaI
nIem con nhím va sau khI da co buoc nhay voI. Công nghe
Ia môI bô phan chính cua caI duoc cac nha Ianh dao IannIe
Mae goI Ia “Ian gIo Ihu haI” cua qua Irinh chuyen dôI va
dong vaI Iro môI yeu Iô Ihuc day.
299
Cac công Iy Kroger,
GIIIeIIe, WaIgreens, va Ioan bô nhung công Iy nhay voI deu
co cung môI quy Irinh – vIec IIen phong ap dung công nghe
chí dIe n ra o gIaI doa n sau cu a qua Irinh nha y vo I chu
không bao gIo ngay Iu dau.
D|eu nay dua cHun¿ ta den d|em cH|nH cua cHucn¿ nay. bH| ducc
ap dun¿ dun¿, côn¿ n¿He trc tHanH môt cHät xuc tac tHuc däy
da d| tc|, nHun¿ kHôn¿ tao ra da. NHun¿ côn¿ ty nHay vot kHôn¿
bao ¿|c bàt däu qua tr|nH cHuyen dô| bàn¿ v|ec t|en pHon¿ tron¿
côn¿ n¿He, cH| v| |y do dcn ¿|an |a ban kHôn¿ tHe tän dun¿ côn¿
n¿He cHo den kH| ban b|et côn¿ n¿He nao |a Huu |cH. Väy tH| côn¿
n¿He nao |a Huu |cH' Do |a nHun¿ côn¿ n¿He ¿àn ||en vc| ba von¿
tron ¿|ao nHau cua bHa| n|em con nH|m.
De bao dam công nghe huu ích Irong qua Irinh chuyen
dôI Iu IôI den vï daI, can phaI daI nhung cau hoI sau day.
Công nghe nay co phu hop voI KhaI nIem con nhím không7
Neu co, nghïa Ia ban phaI Ia nha IIen phong Irong vIec ap
dung công nghe nay. Neu không, ban IaI hoI, IIeu ban co
ca n de n công nghe na y không7 Ne u co , nghïa Ia Ia I ca
TU TÖ T DÍ N VÏ DA I
260
PHU LUC
261
Iap chí Time da vIeI: “RaI kho de so sanh anh huong cua
cac chính IrI gIa va nha khoa hoc. Tuy nhIen, chung Ia co
Ihe nhan Ihay môI sô Iïnh vuc duoc dInh nghïa Ihông qua
chính IrI, môI sô Ihông qua van hoa, môI sô khac IaI Ihông
qua IIen bô khoa hoc... Vay Ihi, nguoI Ia nho gi ve Ihe ky
207 Vang, se nho de n dan chu . Vang, co ca nhan quye n.
Nhung Ihe ky 20 duo c nha c de n nhIe u nha I vi nhu ng IIe n bô
vuo I ba c Irong khoa ho c va công nghe , dIe u na y nang gIa IrI
cu a Iu do, va Iheo ca ch na o do Ihi co n do ng go p nhIe u hon
ba I cu chính IrI gIa na o. Trong mô I Ihe ky duo c nha c de n
da u IIen vi khoa ho c va công nghe , co mô I nhan va I nô I ba I
nhu Ia mô I hinh Iuo ng cu a Iho I da I, do Ia AIberI LInsIeIn.”
301
No I Io m Ia I, Ia p chí Time không chu Irong vIec chon nhan
vaI cua Ihe ky ma IhaI ra Ia chon chu de cua Ihe ky – khoa
hoc va công nghe – rôI Iu do gan cho no môI nhan vaI nôI
IIeng nhaI. DIeu Ihu vI Ia, chí vaI ngay Iruoc khI Iap chí
Time công bô Iua chon LInsIeIn, ho cung công bô nhan vaI
cua nam 1999. AI da duoc chon7 Không aI khac hon Ia dua
con nuôI cu a nga nh Ihuong ma I dIe n Iu , |eII Bezos cu a
Amazon.com. DIe u na y mô I Ia n nu a Ihe hIe n su a m a nh
mang Iính van hoa cua chung Ia dôI voI nhung Ihay dôI do
công nghe mang IaI. Hay de IôI noI ro hon. TôI không Ian
Ihanh cung không phan dôI su Iua chon cua Iap chí Time.
TôI don gIan chí Ihay dIeu nay IhaI Ihu vI va khaI sang, vi
no mo cho Ia môI caI nhin vao IInh hôn hIen daI cua Ia. Ro
ra ng, mô I ye u Iô chính Irong ca ch suy nghï chung cu a
chung Ia Ia công nghe, va nhung ung dung cua no.
DIeu nay dan den su kIen Ihu haI ma IôI muôn nhac den.
ChrysIer baI dau phan Ian ra khoI ba vong Iron vao gIua
Iha p nIen 1980, Iu ma y bay GuIIsIream de n xe Ihe Ihao
MaseraII, không mô I công nghe na o co Ihe gIu p công Iy
IhoaI ra khoI quy dao dI xuông. Công nghe ma không co
môI KhaI nIem con nhím ro rang, va không co ky IuaI de
gIoI han Irong ba vong Iron, Ihi cung không dua công Iy
den vï daI duoc.
BÂ Y CÔNG NGHË
Co haI su kIe n xua I hIe n Irong da u khI IôI dang vIe I
chuong na y. Su kIe n da u IIen Ia vIe c Ia p chí Time nam
1999 da binh chon AIberI LInsIeIn Ia “Nhan vaI cua Ihe ky
20”. Neu ban dong khung vIec chon Iua nhan vaI cua Ihe
ky quanh cau ho I: The gIo I na y se ra sao ne u không co
nguoI nay Iôn IaI7 Ihi su Iua chon LInsIeIn Ia dang ngac
nhIen, neu so sanh voI nhung nha Ianh dao nhu ChurchIII,
HIIIer, SIaIIn, va GandhI – nhung nguoI IhaI su Ihay dôI IIch
su nhan IoaI, du Iheo huong IôI hay xau. Cac nha vaI Iy
hoc da chí ra rang neu nhu không co LInsIeIn Ihi công dông
khoa hoc cung se phaI hIen ra IhuyeI Iuong dôI, co Ihe Ia
cham hon nam nam, muoI nam, chu không den muc nam
muoI nam.
300
Bo n pha I xíI se da không pha I nha n bom
nguyen Iu, va khôI Dông mInh co Ihe da chIen Ihang Irong
chIen Iranh The gIoI II ma không can den qua bom (mac du
co Ihe khô I Dô ng mInh pha I ma I nhIe u sInh ma ng hon).
Vay IaI sao Iap chí Time IaI chon LInsIeIn7
De gIaI Ihích cho su chon Iua cua minh, cac nha bIen Iap
TU TÖ T DÍ N VÏ DA I
262
PHU LUC
263
Neu công nghe Ia dac bIeI quan Irong, IaI sao cac nha
dIeu hanh công Iy nhay voI IaI íI nhac den no nhu vay7 Ro
rang không phaI vi ho bo qua công nghe. Cac công Iy nay
deu phaI IrIen phuc Iap ve maI công nghe va vuoI xa cac
công Iy dôI Irong. NgoaI ra, kha nhIeu công Iy nhay voI da
duoc de cao raI nhIeu Iren bao chí va duoc Irao Ihuong vi
da IIen phong Irong vIec ap dung công nghe. Vay ma cac
nha dIeu hanh raI íI khI nhac den công nghe. Lam nhu Ihe
cac baI bao va cac nha dIeu hanh dang noI ve haI nhom
công Iy khac nhau vay!
Ví du nhu Nucor duoc nhIeu nguoI bIeI den nhu Ia môI
Irong nhung nha IIen phong sôI sang ap dung công nghe
san xuaI Ihep bang nha may co nho, duoc hang chuc baI
bao va haI quyen sach ca ngoI su dau Iu Iao bao cua ho
vao công nghe dô khuôn Iam mong IIen Iuc va cac Io nau
ba ng dIe n.
302
Nucor Iro Iha nh mô I Iruo ng ho p dIe n hinh
duoc gIoI IhIeu Irong cac chuong Irinh hoc ve kInh doanh
nhu Ia môI ví du ve vIec Ihay dôI IraI Iu nganh Ihông qua
vIec ap dung công nghe moI.
Nhung khI chu ng IôI ho I Ken Iverson, Tô ng gIa m dô c
Nucor Irong gIaI doan chuyen dôI, neu xeI Irong nam yeu
Iô hang dau Irong vIec chuyen Iu IôI den vï daI, Ihi ông daI
công nghe o vI Irí nao. Thu nhaI7 Không. Thu haI7 Không.
Thu ba7 Không. Thu Iu7 Cu ng không. Thu nam7 XIn Iô I,
nhung cu ng không. Ken Iverson cho bIe I: “Nhu ng ye u Iô
chính bao gôm su nhaI quan cua công Iy, va kha nang cua
chung IôI Iruyen daI cac IrIeI Iy cua công Iy xuông den Ioan
bô nhan vIen, do chung IôI không co nhIeu Iang Iop va he
Ihô ng quan IIeu.”
303
Vo I mong muô n nghí ngoI Ihu gIa n Irong qua Irinh vIe I
quye n sa ch na y, IôI da de n MInnesoIa de gIa ng da y Ia I
MasIers Iorum. MasIers Iorum Ia noI chuyen Iô chuc cac
khoa hoc MBA danh cho nguoI dang dI Iam Iu hon 19 nam
qua, va IôI Iay Iam Io mo muôn bIeI chu de gi da duoc Iap
dI Iap IaI Irong suôI nhung nam nay. |Im LrIcson va PaIIy
GrIIIIn, gIam dôc chuong Irinh cho bIeI: “MôI Irong nhung
chu de nhaI quan Ia công nghe, Ihay dôI, va môI IIen he
gIua haI yeu Iô nay.”
“TaI sao cac ban IaI IhIeI ke nhu vay7” TôI hoI.
Ho Ira Io I: “Nguo I Ia không bIe I nhu ng gi nguo I Ia không
bIe I. Va mo I nguo I Iuôn Io so Ia mô I Ioa I công nghe mo I
na o do se Ie n va o Iu phía sau va Ia m mo I nguo I gu c nga .
Ho không hIe u ve công nghe , va nhIe u nguo I co n e nga I
công nghe . Ta I ca nhu ng gi ho bIe I Ia công nghe Ia mô I
nhan Iô Ihay dô I quan Iro ng, va Iô I hon he I ho nen de y
de n công nghe .”
BoI vi van hoa cua chung Ia bI am anh boI công nghe, va
boI vi cac công Iy nhay voI Ihuong Ia nha IIen phong Irong
vIec ap dung công nghe, co Ihe ban nghï Ia công nghe se
chIem môI phan Ion Irong cac cuôc Ihao Iuan gIua chung
IôI voI cac nha Ianh dao công Iy nhay voI.
CHun¿ tô| da rät n¿ac nH|en nHän tHäy ràn¿ Hcn ßü" cac nHa |anH
dao côn¿ ty nHay vot ma cHun¿ tô| pHon¿ vän kHôn¿ He de cäp
den côn¿ n¿He nHu |a môt tron¿ nàm yeu tô Han¿ däu tron¿ qua
tr|nH cHuyen dô|. Hcn nua, tron¿ nHun¿ trucn¿ Hcp Ho co nHàc
den côn¿ n¿He, tH| trun¿ b|nH no cH| xep Han¿ 4, va cH| co Ha|
tron¿ sô ßZ n¿uc| ducc pHon¿ vän xep côn¿ n¿He c v| tr| sô ì.
TU TÖ T DÍ N VÏ DA I
264
PHU LUC
26S
Su Iam Ihuong Iruoc heI Ia he qua cua quan Iy yeu kem,
không phaI Ia do công nghe yeu kem. Nhung kho khan cua
BeIhIehem SIeeI không IIen quan nhIeu den công nghe san
xuaI Ihep Irong nha may co nho, ma Ia do IIch su quan he
Iao dông dôI nghIch cua ho, da moc re Iu su quan Iy kem
hIe u qua va IhIe u khuye n khích. BeIhIehem da ba I da u
IruoI daI ngay ca Iruoc khI Nucor va cac nha may co nho
kha c gIa nh Ia y IhI pha n.
30S
Tha I va y, khI Nucor ba I da u
vuoI Ien voI công nghe dô khuôn Iam mong IIen Iuc vao
nam 1986, gIa IrI BeIhIehem da gIam 80º so voI IhI Iruong.
DIeu nay không co nghïa Ia công nghe không co vaI Iro gi
Irong su suy Ian cua BeIhIehem; công nghe ro rang dong
môI vaI Iro, nhung không phaI Ia vaI Iro quan Irong. VaI Iro
cua công nghe chí Ia chaI xuc Iac Ihuc day nhanh hon su
sup dô cua BeIhIehem, chu công nghe không phaI Ia nguyen
nhan. MôI Ian nua, nguyen Iy cho rang công nghe chí Ia
chaI xuc Iac chu không phaI Ia nguyen nhan IaI dung, mac
du Iruong hop nay Ia môI Iruong hop dI nguoc.
ThaI vay, khI chung IôI nghIen cuu cac công Iy dôI Irong,
chung IôI không Iim ra môI Iruong hop nao ma môI IraI
“Ihuy IôI” công nghe nô Iung khIen công Iy chim nghím. R.
|. ReynoIds danh maI vI Irí công Iy Ihuôc Ia sô 1 không
phaI vi công nghe, ma Ia do ban Ianh dao R. |. ReynoIds da
Ian pha công Iy bang cach da dang hoa IhIeu ky IuaI, va
sau nay dI Iheo con duong “hay dung công Iy de Iam gIau
cho ban Ianh dao”. A&P roI khoI vI Irí công Iy Ion Ihu haI
cua My bIen Ihanh vô danh không phaI vi ho dI sau Kroger
Irong ky IhuaI queI ma vach, ma Ia vi ho IhIeu ky IuaI de
Hay ngung IaI va suy nghï ve dIeu nay môI chuI. O day
chung Ia co môI Iruong hop IuyeI voI ve su Ihay dôI IraI Iu
Ihông qua ung dung công nghe, va vI Tông gIam dôc da
dan daI dIeu nay IaI không dua công nghe vao nam yeu Iô
hang dau Irong qua Irinh chuyen dôI Iu IôI den vï daI.
Cu ng mô I ca ch nhin na y duo c Ihe hIe n qua ca c cuô c
pho ng va n kha c vo I Nucor. Trong sô ba y nha dIe u ha nh
quan Irong va Ihanh vIen HôI dông quan IrI ma chung IôI
Iro chuyen, chí co môI nguoI duy nhaI chon công nghe Ia
yeu Iô quan Irong hang dau, nhung nguoI con IaI deu Iap
Irung vao nhung yeu Iô khac. MôI vaI nha dIeu hanh co
nhac den vIec Nucor daI cuoc raI Ion vao công nghe Irong
cuôc noI chuyen, nhung da sô ho nhac den nhung yeu Iô
khac nhIeu hon – Iuyen dung công nhan mang IhaI dô Iam
vIec cua môI nha nông Ihuc Ihu, Iuyen dung nguoI vao cac
vI Irí quan Iy, cau Iruc Iô chuc don gIan va không quan
IIeu, nen van hoa hIeu suaI gIup Iang IoI nhuan Iren môI
Ian Ihep Ihanh pham. Công nghe Ia môI phan Irong phuong
Irinh cua Nucor, nhung chí Ia Ihu yeu. MôI nha dIeu hanh
Nucor keI Iuan: “20º Ihanh công cua chung IôI Ia Iu công
nghe moI ma chung IôI Iheo duôI... nhung 80º Ia do van
hoa công Iy.”
304
ThaI ra, neu ban Irao cho môI công Iy nao khac cung
môI công nghe IaI cung môI IhoI dIem, công voI cung môI
nguôn IaI nguyen nhu Nucor, Ihi ho cung không Ihe Iam
duoc nhu Nucor. GIông nhu cuôc IhI DayIona S00, an sô
chính de chIen Ihang không phaI Ia chIec xe, ma Ia nguoI
IaI xe va dôI ngu phuc vu. Không phaI Ia chIec xe không
quan Irong, nhung no chí xep Ihu haI.
TU TÖ T DÍ N VÏ DA I
266
PHU LUC
267
(chu nhan cu a UNIVAC, chIe c ma y Iính co Io n da u IIen
Ihanh công ve maI Ihuong maI) den muc chIec may Iính
dau IIen cua IBM duoc goI Ia “UNIVAC cua IBM”.
310
BoeIng
không phaI Ia nha IIen phong Irong nganh san xuaI may
bay dan dung. De HavIIIand moI chính Ia nha IIen phong
vo I ComeI, nhung da su p dô khI mô I Irong nhu ng chIe c
may bay dau IIen cua ho bI nô Iung Iren không, qua IhaI
không phaI Ia môI su kIen IôI cho Ihuong hIeu. BoeIng gIa
nhap IhI Iruong cham hon, dau Iu nhIeu hon de san xuaI
ra nhung chIec may bay an Ioan hon, dang IIn cay hon, va
Iu do Ihông IrI bau IroI Irong suôI ba Ihap ky.
311
TôI co Ihe
ke Ihem nhIeu ví du nua. GL không phaI Ia nha IIen phong
SU TU T DÔ C CU A BETHLEHEM STEEL
Tí Ie Io I nhua n cô phIe u Iích Iu y so vo I IhI Iruo ng chung
6·1966 – 12·2000
dôI dIen Ihuc Ie phu phang ve ban chaI Ihay dôI cua cua
ha ng Ia p ho a.
Cac du ||eu tu cuôc n¿H|en cuu cua cHun¿ tô| kHôn¿ cHun¿ m|nH
ducc ràn¿ côn¿ n¿He don¿ va| tro quan tron¿ tron¿ su suy tan
cua nHun¿ côn¿ ty môt tHc| v| da| |Hay su täm tHucn¿ k|nH n|en
cua môt sô kHacì. 0| nH|en côn¿ n¿He rät quan tron¿, ban kHôn¿
tHe |a ke tut Häu ve côn¿ n¿He va Hy von¿ co tHe trc nen v| da|.
NHun¿ côn¿ n¿He ban tHän no kHôn¿ pHa| |a n¿uyen nHän cH|nH
cua su v| da| Hay suy tan.
Trong suôI IIch su qua Irinh kInh doanh, nhung nha IIen
phong Irong công nghe íI khI Ihang IoI ve sau. Ví du nhu,
VIsICaIc Ia chuong Irinh Iính Ioan chu yeu dau IIen Iren
ma y Iính ca nhan.
306
Nga y nay VIsICaIc dang o dau7 Ba n
co bIeI aI dang su dung chuong Irinh nay không7 Con công
Iy da dI dau sang Iao ra no Ihi sao7 TIeu rôI; ho chang con
Iôn IaI nua. VIsICaIc da chIu Ihua LoIus 1·2·3, va den IuoI
chuong Irinh nay phaI Ihua LxceI.
307
LoIus sau do da IruoI
daI, va chí voI vaI khI duoc ban cho IBM.
308
Tuong Iu nhu
vay, nhung chIec may Iính ca nhan dau IIen Ia do nhung
công Iy hIen nay da Ian ra san xuaI, ví du nhu Osborne.
309
Ngay nay, chung Ia su dung may Iính chu yeu Ia cua DeII
hay Sony.
HIen Iuong cac công Iy Ihe he Ihu haI (hoac ba hoac bôn)
se chIe n Iha ng so vo I nhu ng nha IIen phong xua I hIe n
xuyen suôI Ioan bô IIch su Ihay dôI kInh Ie va công nghe.
IBM không pha I Ia công Iy IIen phong Irong nga nh ma y
Iính. Ho Iu I Ia I phía sau kha xa so vo I RemIngIon Rand
TU TÖ T DÍ N VÏ DA I
268
PHU LUC
269
Ia suôI ngay bI nhôI nheI ve Iam quan Irong cua công nghe
Iu cac Iruong kInh doanh. Neu chung Ia không de cap den
van de nay, chung Ia da de IaI môI Iô hông Ion Irong quyen
sa ch.”
Nhung BrIan Larsen phan bac IaI: “Nhung Iheo IôI nhan
Ihay, nhung keI Iuan ve công nghe ma chung Ia Iim ra chí
Ia môI Iruong hop dac bIeI cua hanh dông ky IuaI, va phaI
daI no Irong chuong Iruoc. Hanh dông ky IuaI nghïa Ia gIu
muc gIoI han Irong ba vong Iron, va do Ia côI IoI cua nhung
kham pha ve công nghe.”
ScoII Cederberg noI ngay: “Dung vay, nhung day Ia môI
Iruong hop raI dac bIeI. MoI công Iy nhay voI deu Ia nhung
nha IIen phong Irong vIec ap dung công nghe raI Iau Iruoc
khI ca Ihe gIoI bI me hoac boI công nghe.”
Amber Young phan dôI: “Nhung neu so sanh voI nhung
keI Iuan khac nhu Cap dô S, KhaI nIem con nhím, va van
de “con nguoI dI Iruoc”, Ihi công nghe chí Ia môI van de raI
nho. TôI dông y voI BrIan: Công nghe Ia quan Irong, nhung
chí Ia môI phan cua ky IuaI, hay chí Ia chIec banh da ma
IhôI.”
Chung IôI da Iranh Iuan suôI ca mua he. RôI Ihi ChrIs
|ones, van voI phong cach Iang Ie va suy Iu, da hoI môI cau
quan Iro ng: “Ta I sao nhu ng công Iy nha y vo I co Ihe gIu
duoc quan dIem can bang dôI voI công nghe, Irong khI hau
heI nhung công Iy khac Ihuong Iro nen qua vôn va, hoac
qua Io so, va chay quanh nhu nhung chu ga con Io IroI sap,
gIông nhu nhung gi dang dIen ra voI InIerneI7”
Dung vay, IaI sao chu.
ve he Ihô ng dIe u ho a, ma Ia WesIInghouse.
312
PaIm
CompuIIng không phaI Ia nha IIen phong ve IhIeI bI hô Iro
ca nhan ky IhuaI sô, ma Ia AppIe, voI san pham NewIon
duoc nhIeu nguoI bIeI den.
313
AOL không phaI Ia nha IIen
phong ve công dông nguoI IIeu dung Iren InIerneI, ma Ia
CompuServe va ProdIgy.
314
Chung IôI co Ihe IIeI ke môI danh sach daI nhung công
Iy hang dau ve công nghe nhung IaI không vuoI Ien Ihanh
nhung công Iy vï daI. Day co Ihe Ia môI danh sach raI Ihu
vI, nhung rôI cuôc nhung ví du nay cung chí phan anh môI
su Iha I can ba n: Công nghe không Ihe dua mô I doanh
nghIep IôI Ihanh vï daI, hay cuu công Iy khoI Iham hoa.
ThaI ra, vIec Ie Ihuôc vao công nghe môI cach IhIeu suy
nghï Ia môI mon no, không phaI Ia môI IaI san. Dung vay,
khI su dung dung – khI gan IIen công nghe voI môI khaI
nIem don gIan, ro rang, nhaI quan dua Iren su Ihau hIeu
– công nghe Ia môI yeu Iô Ihuc day can IhIeI de Iao da.
Nhung khI dung saI – khI chon Iay môI gIaI phap de dang,
không Ihau hIeu no gan IIen voI khaI nIem ro rang va nhaI
quan nhu Ihe nao – công nghe se day nhanh qua Irinh Ian
ra do chính ban gay nen.
CÔNG NGHË VA NÔ l LO TU T HÂ U
Nhom nghIen cuu chung IôI da Iranh caI raI nhIeu IIeu
chu de nay nen duoc Ihao Iuan Irong môI chuong rIeng hay
không.
ScoII |ones noI: “PhaI co môI chuong ve công nghe. Chung
TU TÖ T DÍ N VÏ DA I
270
PHU LUC
271
Nhung nguoI Iao nen cac công Iy nhay voI không he bI
Ihuc day bang su Io so. Ho không bI Ihuc day boI su Io so
ve nhung dIeu ho không Ihau hIeu. Ho không bI Ihuc day
boI nôI so moI nguoI nhin minh nhu ke ngôc. Ho không bI
Ihuc day boI nôI so khI Ihay moI nguoI Ihanh công qua Ion
ma minh Ihi không. Ho không bI Ihuc day boI nôI so se bI
nghIen naI Irong su canh Iranh.
NHun¿ n¿uc| da dua côn¿ ty |en v| da| co dôn¿ |uc |a môt su
tHuc ¿|uc san¿ tao va su sô| suc ben tron¿ pHa| vucn |en v| tr|
xuät sàc tHeo dun¿ n¿H|a cua no. N¿ucc |a|, nHun¿ n¿uc| cH| b|et
xäy dun¿ va c ma| v| tr| täm tHucn¿ |a| co dôn¿ |uc |a su sc Ha|
b| rct |a| pH|a sau.
MôI ví du IuyeI voI Ihe hIen su khac bIeI nay Ia gIaI doan
bung nô công nghe cuôI Ihap nIen 1960, vô Iinh dung ngay
va o gIu a gIaI doa n nghIen cu u ve Iô I de n vï da I. No Iro
Ihanh môI san khau hoan hao de Iheo doI su khac nhau
ma công Iy IôI va công Iy vï daI Ihe hIen. Cac công Iy vï daI
phan ung Iuong Iu nhu WaIgreens – binh Ihan Ihuc hIen
nhu ng buo c vu ng cha c Io I phía Iruo c – Irong khI nho m
công Iy Iam Ihuong IaI dao dông Irong so haI va dIen cuông.
Tha I ra, dIe m chính cu a chuong na y không pha I Ia ve
công nghe don Ihuan. Không co công nghe nao, cho du dôc
dao den may – may Iính, gIao Ihông IIen Iac, roboI, InIerneI
– co Ihe Iu no kích hoaI qua Irinh Iu IôI den vï daI. Không
co công nghe nao dua ban den duoc Cap dô S. Không co
công nghe na o co Ihe chuye n dô I nguo I không phu ho p
Ihanh ra phu hop. Không co công nghe nao Iao ra duoc ky
Cau hoI cua ChrIs da dua chung IôI den môI dIeu khac
bIeI côI IoI gIua công Iy vï daI va công Iy IôI, dua IoI Ihe
nghIeng ve phía y kIen ung hô vIec dua chuong nay vao
quye n sa ch.
Neu ban co co hôI ngôI IaI va doc heI hon 2.000 Irang ghI
chep cac cuôc phong van voI công Iy nhay voI, ban se raI
ngac nhIen khI Ihay IhIeu vang su Ihao Iuan ve “chIen Iuoc
canh Iranh”. Dung vay, ho co nhac den chIen Iuoc, ho co
nhac den hIeu suaI, va ho co Ihao Iuan vIec Iam Ihe nao de
Iro nen gIoI nhaI, va ho cung co nhac den vIec phaI chIen
Ihang. Nhung ho không noI bang nhung Iu ngu mang Iính
dôI pho va không bao gIo dInh nghïa chIen Iuoc cua minh
Ia de phan ung IaI Iruoc nhung gi nguoI khac dang Iam. Ho
noI ve nhung gi ho muôn Iao ra, va cach ho cô gang de caI
IhIen so voI môI chuan muc hoan hao IuyeI dôI.
KhI chung IôI yeu cau George Harvey hay noI ve dông Iuc
Iao nen su Ihay dôI o PIIney Bowes Irong Ihap nIen 1980,
ông noI: “TôI Iuôn mong duoc nhin Ihay PIIney Bowes Ia
môI công Iy vï daI. Hay baI dau Iu day, duoc chu7 Hay baI
dau Iu day. Do Ia môI dIeu hIen nhIen không can phaI bIen
mInh hay gIaI Ihích gi ca. Hôm nay chung IôI chua daI den
muc do. Ngay maI chung IôI cung chua daI den muc do. Co
qua nhIeu Ihu phaI Iam de daI duoc su vï daI Irong môI Ihe
gIoI Iuôn Ihay dôI.”
31S
Hay nhu Wayne Sanders da Iông keI
da c Iính IIeu bIe u cu a co che hoa I dô ng ben Irong Ia I
KImberIy·CIark: “Chung IôI không bao gIo cam Ihay Ihoa
ma n. Chu ng IôI co Ihe vuI suo ng, nhung không bao gIo
Iho a ma n.”
316
TU TÖ T DÍ N VÏ DA I
272
PHU LUC
273
Š Công Iy nha y vo I Ira nh ca c mô I Iho I Ihuo ng hay hu a
Iheo sô dông dôI voI công nghe, Iuy nhIen ho chính Ia
nha IIen phong Irong vIec ap dung công nghe co chon
Io c.
Š Cau hoI chính daI ra ve công nghe Ia “Công nghe nay co
phu hop voI KhaI nIem con nhím cua ban không7” Neu
co, vay ban phaI Iro Ihanh nha IIen phong Irong vIec ap
du ng công nghe na y. Ne u không, ba n co Ihe gIu mu c
ngang bang dôI Ihu hoac Io dI hoan Ioan.
Š Công Iy nhay voI dung công nghe nhu môI chaI xuc Iac
Ia o da , chu không pha I Ia cha I pha I sInh ra su c da .
Không co công Iy nhay voI nao baI dau qua Irinh chuyen
dôI bang vIec Iro Ihanh IIen phong Irong công nghe, Iuy
nhIen ho deu Ia nha IIen phong Irong vIec ap dung công
nghe môI khI ho hIeu duoc công nghe nay phu hop nhu
Ihe nao Irong ba vong Iron va sau khI ho da Iao duoc
buo c chuye n dô I.
Š Ban co Ihe dem cung môI công nghe hang dau duoc ap
dung IIen phong IaI cac công Iy nhay voI va dua mIen
phí cho cac công Iy so sanh Iruc IIep, Ihi cac công Iy dôI
Irong van không Ihe Iao ra duoc môI keI qua du chí gan
nhu Iuong Iu.
Š Cach môI công Iy phan ung IaI Iruoc su Ihay dôI công
nghe Ia môI chí dan kha chính xac ve dông Iuc ben Irong
huong den vï daI hay Iam Ihuong. Nhung công Iy vï daI
phan ung môI cach sau sac va sang Iao, Ihuc day boI
môI dông Iuc phaI chuyen nhung IIem nang chua phaI
IuaI dôI dIen Ihuc Ie phu phang, cung nhu không Ihe buôc
ban gIu vung nIem IIn. Không co công nghe nao Ihay Ihe
duoc nhu cau phaI Ihau hIeu ve ba vong Iron va chuyen
dôI kIen Ihuc nay Ihanh môI KhaI nIem con nhím don gIan.
Không co công nghe nao co Ihe xay dung môI van hoa ky
IuaI. Không co công nghe nao Iam moI nguoI hIeu môI dIeu
don gIan rang neu ban de cho IIem nang maI không duoc
khaI pha – cu de môI dIeu maI o muc IôI Irong khI no co
IIem nang daI muc vï daI – Ia môI IôI IôI muôn Ihuo.
Nhung aI van gIu dung nhung dIeu can ban nay va gIu
duoc su can bang, ngay ca Irong nhung gIaI doan Ihay dôI
va dô vo, se Iao duoc da de Iam nen buoc nhay voI. Nhung
nguo I không Ihe Ia m duo c dIe u na y, va roI va o su dao
dông, se Iheo duong xoan ôc dI xuông va maI van o muc
Iam Ihuong. Day Ia buc Iranh Ioan canh ve su khac bIeI
gIua IôI va vï daI, cau Iruc cua Ioan bô cuôc nghIen cuu
duoc Ihe hIen qua phep an du ve chIec banh da va vong
Ian quan. Va bay gIo chung Ia se chuyen huong ve su khac
bIe I bao qua I na y.
To m Iã I chuong
BA N ÐA P CÔNG NGHË
NHU NG ÐlË M CHlNH
Š Cac công Iy nhay voI nhin nhan công nghe va cac Ihay
dôI do công nghe khac voI cach nhin cua nhung công Iy
Ia m Ihuo ng.
TU TÖ T DÍ N VÏ DA I
274
PHU LUC
27S
CHUONG TA M
BA NH DA VA VO NG LÂ N QUÂ N
Cach mang nghïa Ia phaI day banh xe.
· IGOR STRAVINSKY
317
Hay Iuong Iuong môI chIec banh da Io Ion va nang ne
– môI chIec dïa bang kIm IoaI duoc dung dung Iren môI
Iruc, duong kính khoang 10m, day 0,Sm, va nang khoang
2.S00 kg. Bay gIo ha y Iuo ng Iuo ng nhIe m vu cu a ba n Ia
Iam cho chIec banh da nay quay quanh Iruc IhaI nhanh va
IhaI Iau.
huy Ihanh keI qua; cac công Iy Iam Ihuong phan ung
môI cach dao dông, voI dông Iuc Ia nôI Io so bI bo roI
phía sau.
NHU NG KHA M PHA BÂ T NGO
Š Y kIen cho rang su Ihay dôI công nghe Ia nguyen nhan
chính dan den su suy Ian cua nhung công Iy môI IhoI
vï daI (hoac gIu công Iy maI o muc Iam Ihuong) không
duoc chung mInh bang du IIeu. Dï nhIen, môI công Iy
không Ihe maI Ia nguoI Iheo duôI va hy vong Iro Ihanh
vï daI, nhung ban Ihan công nghe không phaI Ia nguyen
nhan sau xa cua vIec suy Ian hay vï daI.
Š Trong sô 84 cuôc phong van cac nha Ianh dao công Iy
nhay voI, hon 80º không he nhac den công nghe nhu Ia
môI Irong nam yeu Iô hang dau Irong gIaI doan chuyen
dôI. DIeu nay cung dung ngay ca Irong nhung công Iy
nô I IIe ng Ia nha IIen phong Irong vIe c a p du ng công
nghe, ví du nhu Nucor.
Š “Bo, dI bô, chay” co Ihe Ia môI phuong phap huu hIeu,
ngay ca Irong gIaI doan công nghe Ihay dôI nhanh chong
va Ioa n dIe n.
QUA TRINH XÂY DUNG NÍN TANG
Q
U
A

T
R
I
N
H

D
Ö
T

P
H
A

Kha nang Ia nh
da o ca p dô S
Con nguo I dI Iruo c ·
công vIe c Iheo sau
Dô I ma I su Iha I
phu phang
Kha I nIe m
con nhím
Van ho a
ky Iua I
Ba n da p
công nghe
CON NGUO I KY LUÂ T TU TUONG KY LUÂT HA NH DÖ NG KY LUÂ T
TU TÖ T DÍ N VÏ DA I
276
PHU LUC
277
manh hon, nhung baI cu môI cu day duy nhaI nao – cho
du manh den may – cung chí Ihe hIen môI phan nho Irong
Ioan bô suc Iuc Iích Iuy dôn Ien chIec banh da.
XÂY DU NG NÍ N TA NG VA NHA Y VO T¨
Hinh anh chIec banh da Ihe hIen cam gIac Iông quan co
che ben Irong cac công Iy khI ho dI Ien Iu IôI den vï daI.
Cho du keI qua sau cung co phI Ihuong den may, Ihi vIec
chuyen dôI Iu IôI den vï daI chua bao gIo dIen ra Irong môI
cu hích duy nhaI. Không Ihe Iôn IaI chí môI hanh dông don
gIan, không co môI chuong Irinh hoanh Irang nao, không
co môI cuôc cach Ian cheI nguoI nao, không co môI co hôI
may ma n na o, không co cuô c ca ch ma ng da m ma u na o.
Qua Irinh chuyen dôI Iu IôI den vï daI den Iu môI qua Irinh
Iích Iuy – Iung buoc môI, Iung hanh dông môI, Iung quyeI
dInh môI, Iung vong xoay môI cua chIec banh da – IaI ca
công dôn IaI dua den keI qua IuyeI voI va ben vung.
Tuy nhIen neu ban doc cac baI bao vIeI ve cac công Iy,
co Ihe ban se nhin van de khac han. Thông Ihuong, bao chí
không vIeI ve môI công Iy cho den khI chIec banh da da baI
dau quay voI Iôc dô 1000 vong,phuI. DIeu nay da Iam saI
Iech nhan Ihuc cua chung Ia ve su chuyen dôI, khIen cho
Ia cu nghï ho Ihuc hIen su nhay voI nhu môI cuôc chuyen
minh qua dem.
Dung heI suc de day, ban buôc chIec banh da phaI IIen
Ien, ban dau con chua cam nhan duoc. Ban cu IIep Iuc day,
va sau haI hay ba gIo IIen Iu c ga ng su c, ba n buô c chIe c
banh da phaI dI xong môI vong.
Ban cu IIep Iuc day, va chIec banh da baI dau dI nhanh
hon, va vo I nô Iu c be n bí, chIe c ba nh da dI duo c mô I vo ng
nu a. Ba n cu IIe p Iu c da y Iheo mô I huo ng nha I dInh. Ba
vo ng... rô I bô n... nam... sa u... chIe c ba nh da da co Iro n nhanh
hon... ba y... Ia m... ba n cu IIe p Iu c da y... chín... muo I... no ba I
da u co da ... muo I mô I... muo I haI... mô I Ia n quay nhanh hon
rô I... haI muoI... ba muoI... nam muoI... mô I Iram.
Va rôI, vao môI IhoI dIem, dôI pha! ChIec banh da baI
dau hoaI dông Iheo huong co IoI cho ban, dua chIec banh
da dI IoI, Iung vong Iung vong môI... vuI! chính suc nang
cu a no dang Iu va n ha nh gIu p ba n. Ba n không ca n pha I
day qua manh nua, nhung chIec banh da van dI ngay cang
nhanh hon. Mô I vo ng quay cu a chIe c ba nh da du a va o
phan Iuc da co Iu vong Iruoc, su dau Iu suc Iuc công huong.
Nhanh hon môI ngan Ian, rôI muoI ngan Ian, rôI môI Iram
ngan Ian. ChIec dïa nang ne bay ve phía Iruoc, voI môI suc
da không gi can nôI.
Bay gIo gIa du co aI do de n va ho I: “Nho va o Ia n da y
manh nao ma chIec banh da nay dI nhanh Ihe7”
Ban se không Ihe Ira IoI cau hoI nay duoc; day Ia môI cau
hoI heI suc vô Iy. PhaI chang Ia Ian day dau IIen7 Hay Ihu
haI7 Hay Ihu nam7 Hay Ihu môI Iram7 Không phaI. Day Ia
keI qua cua IaI ca cac Ian day công IaI Irong môI nô Iuc Iích
Iuy Iheo môI huong nhaI dInh. MôI sô Ian day co Ihe Ia
⎯⎯⎯⎯⎯⎯⎯⎯⎯⎯⎯⎯⎯⎯⎯⎯⎯⎯⎯
* HaI Iu na y duo c du ng Irong quy e n The Wealth of Nations: Why Some Are
Rich and Some So Poor (NXB W.W. NorIon & Company, 1998) cu a DavId S.
Landes.
TU TÖ T DÍ N VÏ DA I
278
PHU LUC
279
CIrcuII CIIy. Trong vo ng nam nam IIe p Iheo, khI ho ba I
da u chuye n dô I Ioa n bô Iheo huo ng na y, CIrcuII CIIy da
dem Ia I Io I nhua n Io n nha I cho cô dông, cao hon ba I cu
công Iy na o cu ng gIao dIch Iren IhI Iruo ng chu ng khoa n
New York.
319
Tu 1982·1999, CIrcuII CIIy dem Ia I Io I nhua n
cô phIe u Iích Iu y cao ga p 22 Ia n so vo I IhI Iruo ng, va de
da ng vuo I qua nhu ng “ông Io n” nhu InIeI, WaI·MarI, GL,
HewIeII·Packard, va Coca·CoIa.
Không ngac nhIen gi khI CIrcuII CIIy Iuc do duoc xem Ia
Iam dIem cua gIoI Iruyen Ihông. Mac du chung IôI không
Iim Ihay baI bao quan Irong nao Irong gIaI doan 10 nam
Iruoc buoc nhay voI, chung IôI doc duoc 97 baI dang xem
xeI Irong gIaI doan 10 nam sau buoc nhay voI, Irong do 22
baI cuc ky quan Irong. DIeu nay cu nhu Ihe công Iy không
he Iôn IaI Iruoc do, mac du ho da gIao dIch Iren môI IhI
Iruong chung khoan Ion Iu 1968, va mac du nhung buoc
IIen dang ghI nhan AIan WurIzeI va công su da daI duoc
Irong vong 10 nam dan den dIem nhay voI.
Cau chuye n CIrcuII CIIy Ihe hIe n mô I ma u hinh quen
Ihuô c. Trong Ia I ca ca c Iruo ng ho p, chu ng IôI de u nha n
Ihay sô Iuong baI bao Irong môI Ihap nIen Iruoc IhoI dIem
nhay voI íI hon Ihap nIen sau nhay voI, Irung binh Iheo Ií
Ie 1:3.
320
Ví du nhu, Ken Iverson va Sam SIegeI da ba I da u da y
chIec banh da cua Nucor Iu nam 196S. Trong suôI muoI
nam, không aI de y den, va dï nhIen cac Io bao ve IaI chính
hay cac công Iy Ihep khac cung không. Neu ban hoI cac
nha dIeu hanh IaI BeIhIehem SIeeI hay U.S. SIeeI ve “HIem
Ví du, ngay 27·8·1984, Iap chí Forbes dang môI baI ve
CIrcuII CIIy. Day Ia Ian dau IIen môI baI bao vIeI ve CIrcuII
CIIy o binh dIen quôc gIa. BaI bao cung không daI, chí haI
Irang, va daI cau hoI IIeu su Iang Iruong gan day cua CIrcuII
CIIy co IIep Iuc không.
318
Dau sao, day cung Ia Ian dau IIen
CIrcuII CIIy duoc công nhan công khaI Ia da nhay voI. VI
nha bao da Iim ra duoc môI công Iy moI day IrIen vong,
gIông nhu môI cau chuyen Ihanh công Iuc IhoI.
Cau chuye n Iha nh công Iu c Iho I na y, Iha I ra, da duo c
IhaI nghe n Irong hon mô I Iha p nIen. AIan WurIzeI da ke
Iu c su nghIe p Tô ng gIa m dô c Iu cha minh va o nam 1973,
Iu c do công Iy dang ga n nhu pha sa n. Da u IIen, ông Iô
chu c Ia I nho m dIe u ha nh va de ra mu c IIeu pha I nhin
Iha ng va o su Iha I, ca ben Irong va ben ngoa I công Iy.
Nam 1974, ma c du va n dang pha I ga nh mô I khoa n no
khô ng Iô , WurIzeI va cô ng su da ba I da u Ihí nghIe m vo I
mô I mô hinh ba n Ie kIe u nha kho (Iru mô I sô Iuo ng Io n
ca c Ihuong hIe u, gIa duo c kha u Iru , va gIao ha ng ngay) va
xay du ng mô hinh kIe u ma u Ia I RIchmond, VIrgInIa, de
ba n ca c ma I ha ng IhIe I bI du ng cu . Nam 1976, công Iy
ba I da u Ihu nghIe m mô hinh na y vo I ca c ma I ha ng dIe n
Iu gIa du ng, va de n nam 1977, ho chuye n kha I nIe m na y
Iha nh cu a ha ng CIrcuII CIIy da u IIen.
Y Iuo ng na y da Iha nh công, va công Iy ba I da u Ien ke
hoa ch chuye n dô I ca c cu a IIe m ba n IhIe I bI nghe nhin
Iha nh cu a ha ng CIrcuII CIIy. Nam 1982 – chín nam IIen
Iu c Iích Iu y vo ng quay cu a ba nh da – WurIzeI va nho m
cô ng su hoa n Ioa n ga n bo vo I kha I nIe m cu a ha ng Io n
TU TÖ T DÍ N VÏ DA I
280
PHU LUC
281
dôI, va Iren Io Fortune Ia sau 16 nam. Trong gIaI doan Iu
196S de n 197S, chu ng IôI chí Iim duo c 11 ba I ba o ve
Nucor, va không co baI nao quan Irong ca. RôI Iu 1976 den
199S, chung IôI Ihu Ihap duoc 96 baI bao ve Nucor, Irong
sô do co 40 baI vIeI chI IIeI ve công Iy hay neu Ien cac dac
dIe m nô I ba I Iren ca nuo c.
Bay gIo , co Ihe ba n dang nghï: “Nhung chu ng Ia cu ng
doan bIeI Iruoc rôI. Dï nhIen Ia cac công Iy nay phaI duoc
vIeI ve nhIeu hon khI ho Ihanh công qua muc. Vay Ihi co
gi quan Irong dau7”
D|eu quan tron¿ |a däy. CHun¿ ta da cHo pHep cacH nH|n ve
cHuyen dô| tu ben n¿oa| cH| pHô| quan n|em cua cHun¿ ta ve cacH
dan¿ |e cHun¿ ta pHa| cam nHän dô| vc| nHun¿ n¿uc| da tHam ¿|a
vao qua tr|nH nay tu ben tron¿. NH|n tu ben n¿oa|, cHun¿ ta tHäy
däy |a nHun¿ bucc nHay vot pH| tHucn¿, tua nHu môt cuôc cacH
man¿. NHun¿ tu ben tron¿, cam ¿|ac Hoan toan kHac Hàn, ¿|ôn¿
nHu môt qua tr|nH pHat tr|en tu nH|en Hcn.
Ha y Ihu Iuo ng Iuo ng co mô I qua Iru ng da I na m day.
Không aI de Iam den no, cho den môI hôm, qua Irung vo
va môI chu ga con nhay ra! TaI ca cac Io bao va Iap chí Ion
deu nhay vao, vIeI cac baI chuyen de – “Su chuyen dôI Iu
Tru ng Iha nh Ga con!”, “Cuô c Ca ch ma ng vï da I cu a qua
Trung!” “Cuôc Xoay chuyen phI Ihuong cua qua Trung!” –
nhu Ihe qua Irung da IraI qua cuôc IôI xac Iuc IhoI, Iu dông
chuyen minh Ihanh ga con.
Nhung duoI quan dIem cua ga con Ihi su vIec nay duoc
ClRCUlT ClTY
GIa IrI Iích Iuy cua 1 USD dau Iu, sô Iuong baI bao Ihu Ihap duoc
31·12·1972 – 31·12·1992
Tho I dIe m chuye n dô I, 4·1982
ThI Iruo ng chung: S8,3S
CIrcuII CIIy: S311,64
Sô Iuo ng ba I vIe I
Zero
hoa Nucor” vao nam 1970, ho se cuoI Ion, neu gIa su nhu
ho nhan ra duoc Ien công Iy nay (ma dIeu nay cang dang
nghI ngo). Den nam 197S, Ia IhoI dIem chuyen dôI cua ho
nhu Ihe hIen Iren bIeu dô chung khoan, Nucor da xay duoc
ba nha may san xuaI Ihep co nho, da Iu Iau IhIeI Iap duoc
nen van hoa hIeu suaI dôc dao cua rIeng minh, va da buoc
cha c cha n Iren con duo ng Iro Iha nh công Iy Ihe p co Io I
nhuan cao nhaI Iren nuoc My.
321
Vay ma baI bao Ion dau
IIen va n chua xua I hIe n cho ma I de n nam 1978 Iren Io
Business Week, Iuc Ia 13 nam sau khI ho baI dau chuyen
TU TÖ T DÍ N VÏ DA I
282
PHU LUC
283
CIark cho bIeI: “DarwIn không Ihay dôI duong huong công
Iy Irong môI dem. Öng ay cung phaI IraI qua qua Irinh IIen
ho a.
322
Mô I nguo I kha c no I: “VIe c chuye n dô I không don
gIan Ia ngay chuyen Ihanh dem. Do Ia môI qua Irinh dan
dan, va IôI nghï moI nguoI van chua Ihông sau nhIeu nam
Ihu c hIe n.”
323
Dï nhIen, vIe c ba n ca c nha ma y Ia mô I Iu c
day manh cho banh da, nhung do cung chí Ia môI Ian day.
Sau khI ban cac nha may, vIec chuyen dôI hoan Ioan Ihanh
công Iy gIay IIeu dung sô 1 doI hoI hang ngan cu day nhu
vay Ien banh da, nhe co manh co, doI nay de Ien doI kIa.
PhaI maI nhIeu nam Ihi banh da moI co du suc da de gIoI
bao chí co Ihe Iruyen IIn ve su chuyen minh cua KImberIy·
CIark Iu Iô I de n vï da I. Ta p chí Forbes da vIe I: “KhI KImberIy·
CIark quyeI dInh dôI dau Iruc IIep voI ProcIer & GambIe...
chính Iap chí nay da IIen doan môI Iham hoa. ThaI Ia môI
y kIen ngu ngôc. Nhung cuôI cung ho cho Ihay, y Iuong nay
không mô I ngu ngô c Ií na o. Do Ia mô I y Iuo ng Ihông
mInh.”
324
Khoa ng Iho I gIan gIu a haI ba I ba o cu a Forbes Ia
bao Iau7 Cau Ira IoI Ia 21 nam!
Trong khI Ihuc hIen du an nay, chung IôI co IhoI quen
hoI cac nha dIeu hanh den Iham khu vuc phong du an IIeu
ho co dIeu gi muôn bIeI ve cuôc nghIen cuu. MôI Tông gIam
dôc daI cau hoI: “Ho goI vIec ho dang Iam Ia gi7 Ho co daI
Ien cho no không7 Ho nhac den no nhu Ihe nao vao IhoI
dIem do7” Do Ia môI cau hoI Ion, va chung IôI da dI nguoc
IaI de Iim cau Ira IoI. Cau Ira IoI IhaI ngac nhIen: Ho chang
goI no Ia gi ca.
nhin nhan nhu Ihe nao7 Day Ia môI cau chuyen hoan Ioan
khac. Trong khI Ihe gIoI bo qua không chu y den qua Irung
nhu dang ngu kIa, Ihi con ga da IIe n ho a, Io n Ien, pha I
IrIen, duoc ap Ion. DuoI caI nhin cua ga con, vIec pha vo vo
Irung chí Ia môI buoc Irong môI chuôI cac buoc dan den
Iho I dIe m na y – ro ra ng day Ia mô I buo c Io Io n, nhung
không Ihe Ia môI buoc duy nhaI va co ban nhu Iheo cach
nhin cua nhung nguoI dung nhin Iu ben ngoaI.
TôI công nhan day Ia môI su so sanh buôn cuoI. TôI chí
su dung no de Iam nôI baI môI ky IuaI raI quan Irong Iu
cuôc nghIen cuu. Chung IôI van cu nghï minh Iim ra duoc
“môI dIeu Io Ion”, IhoI dIem ky dIeu dInh nghïa su nhay
voI. Chung IôI Iham chí con dua y Iuong nay vao cac cuôc
pho ng va n. Nhung ca c nha dIe u ha nh công Iy nha y vo I
không Ihe nao chí ra duoc môI su kIen hay IhoI dIem quan
Iro ng duy nha I de mInh ho a cho su chuye n dô I. Thông
Ihuong, ho nôI cau Iruoc vIec phaI chIa dIem va dInh ra yeu
Iô nao quan Irong hon. Trong moI công Iy nhay voI, Ihe
na o cu ng co mô I nha Ia nh da o Iu dung quo ma ng, no I
nhung cau Iheo kIeu: “Nghe nay, anh không Ihe Iach roI
chuyen nay Ihanh môI IoaI nhung chIec hôp nho nho xInh
xInh va cac yeu Iô, hay xac dInh IhoI dIem ‘Ahh!’ hay ‘môI
dIeu Io Ion’. Day Ia môI khôI Ion cac manh ghep chaI che,
IIen ke I Ia n nhau.”
Ngay ca Irong Iruo ng ho p phI Ihuo ng nha I cu a cuô c
nghIen cu u – KImberIy·CIark ba n ca c nha ma y gIa y – Ihi
ca c nha dIe u ha nh cu ng mIeu Ia dIe u na y nhu mô I qua
Irinh Iích Iuy, raI Iu nhIen. MôI nha dIeu hanh KImberIy·
TU TÖ T DÍ N VÏ DA I
284
PHU LUC
28S
“KHÔNG CO THO l KHÃ C DlË U KY ”
TRONG HA NH TRINH TU TÖ T DÍ N VÏ DA I
(Trích da n Iu ca c cuô c pho ng va n)
AbboII “Do không pha I Ia mô I IIa cho p cho I Io a hay mô I su soI
ra ng Iu Chu a Iro I.”
1
“Su Ihay dô I cu a chu ng IôI Ia mô I su
Ihay dô I Io n, nhung xe I duo I nhIe u khía ca nh Ihi chí Ia mô I
Ioa I nhu ng Ihay dô I nho · va day chính Ia dIeu Ia m nen
Iha nh công. Chu ng IôI Ihu c hIen Iheo phuong pha p Iu ng
buo c mô I, va Iuôn co mô I ma u sô chung gIu a nhu ng gi
chu ng IôI da da I duo c va nhu ng gi chu ng IôI sa p Ihu c
hIen.”
2

CircuiI CiIy
“Su chuyen huo ng Ia p Irung va o ca c cu a ha ng co Io n không
dIen ra chí Irong mô I dem. Da u IIen chu ng IôI da nghï de n
kha I nIem na y va o nam 1974, nhung chu ng IôI da không
chuyen dô I hoan Ioa n Iha nh cu a ha ng CIrcuII CIIy ma I de n
10 nam sau, sau khI chung IôI da hoa n IhIe n kha I nIem na y
va Ia o ra mô I Iu c da du ma nh de da I cuo c ca Iuong IaI
minh va o do .”
3

lannie Mae
“Không co mô I su kIen ky dIeu na o, không co mô I buo c
ngoa I duy nha I. Do Ia su ke I ho p cu a nhIeu Ihu . Du ng hon
Ia mô I qua Irinh IIen ho a, ma c du ke I qua cuô I cu ng kha
phI Ihuo ng”
4

GilleIIe
“Chu ng IôI IhaI su da không dua ra nhu ng quye I dInh Io n
mô I ca ch co y Ihu c hay khaI Iruong mô I chuong Irinh vï da I
de kích ho aI mô I su Ihay dô I Io n. Tu ng ca nhan va cu ng vo I
Ia p Ihe chu ng IôI dI de n ke I Iua n ve nhu ng gi minh co Ihe
Ia m de ca I IhIe n da ng ke hIeu sua I hoa I dô ng.”
S

Kimberly -
Clark
“TôI không nghï no duo c Ihu c hIen don gIa n nhu ca ch
chu ng Ia no I. Nhu ng chuyen nhu va y không dIen ra Irong
mô I dem. Chung pha I IrIe n. Nhu ng y Iuo ng pha I IrIe n va
bu ng nô va Iro Iha nh hIen Ihu c.”
6

Kroger “Do không phaI Ia mô I IIa cho p Irong bo ng dem! Chu ng IôI
da dang Iheo do I ca c cu a ha ng Io n duo c Ihí nghIem pha I
IrIe n, va chu ng IôI da kha Iu IIn ra ng nga nh se pha I IrIe n
Iheo huo ng do . DIe u Io Io n ma LyIe Ia m Ia no I ra ng chu ng
IôI se ba I da u Ihay dô I ngay Iu bay gIo , mô I ca ch ra I du I
khoa I.”
7

Cac côn¿ ty nHay vot kHôn¿ dàt ra môt ca| ten nao cHo su
cHuyen dô| cua Ho. bHôn¿ co môt su k|en kHa| trucn¿ nao, kHôn¿
môt s|o¿an nao, kHôn¿ co môt cam ¿|ac |äp tr|nH sàn nao ca.
lôt sô nHa d|eu HanH cHo b|et Ho kHôn¿ He cam nHän ducc môt
qua tr|nH cHuyen dô| dan¿ d|en ra cHo den kH| Ho da dän tHän
qua säu. 1Hucn¿ tH| Ho cH| nHän ra sau kH| mo| v|ec da d|en ra
cHu kHôn¿ pHa| ta| tHc| d|em do.
Va rôI chung IôI choI nhan ra: Khöng coá möåt thúâi khùæc
diïå u ky . Ma c du dô I vo I nhu ng nguo I du ng nhin Iu ben
ngoaI, moI vIec co ve nhu chí Ia môI buoc nhay voI nhanh
gon, nhung dôI voI nhung nguoI da IraI qua Iu ben Irong,
moI vIec hoan Ioan khac. ThaI su, do Ia môI qua Irinh Iang
Ie, quyeI Iam xac dInh nhung gi can Iam de mang IaI keI
qua IôI nhaI Irong Iuong IaI va rôI cu don gIan Ihuc hIen
dung nhu Ihe, Iung buoc Iung buoc môI, Iung vong quay
môI cua chIec banh da. Sau khI day chIec banh da ve môI
huong nhaI dInh Irong môI khoang IhoI gIan daI, ho chac
chan se daI dIem nhay voI.
TU TÖ T DÍ N VÏ DA I
286
PHU LUC
287
Nhung ban co bIeI Wooden da Iam huan Iuyen vIen cho
dôI BruIns duoc bao nhIeu nam Iruoc khI ho doaI chuc vô
dIch NCAA dau IIen7 Tu 1948 den 1963, Wooden da Iam
vIec Irong vô danh Iruoc khI Ihang gIaI vô dIch nam 1964.
Huan Iuyen vIen Wooden da Iao nen Iang, phaI IrIen môI
he Ihông Iuyen chon, Ihuc hIen Ihông nhaI môI IrIeI Iy, va
hoan IhIen IôI choI ep san. Không aI de y den vI huan Iuyen
vIen nho nhe, Iang Ie va dôI bong nay cua ông cho den khI
– Whoa! – ho daI buoc nhay voI va IIen Iuc de bep IaI ca
dôI Ihu Irong hon môI Ihap nIen.
Cung nhu IrIeu daI cua Wooden, cac cuôc chuyen dôI Iu
IôI den vï daI deu Iuan Iheo môI mô hinh dI Iu xay dung
nen Iang den nhay voI. Co nhung Iruong hop qua Irinh xay
dung nen Iang maI nhIeu IhoI gIan, co nhung Iruong hop
maI íI IhoI gIan hon. TaI CIrcuII CIIy, gIaI doan nen Iang
maI 9 nam, IaI Nucor Ia 10 nam, Irong khI IaI GIIIeIIe chí
ca n S nam, va IannIe Mae chí ca n 3 nam, va Ia I PIIney
Bowes chí khoang 2 nam. Nhung, cho du daI hay ngan, moI
cuôc chuyen dôI Iu IôI den vï daI deu Iheo cung môI mô
hinh can ban – Iích Iuy Iao da, Iung vong quay cua chIec
banh da – cho den khI nen Iang bIen dôI Ihanh nhay voI.
KHÔNG CHl LA CO HÔ l THUÂ N LO l
MôI dIeu quan Irong can hIeu Ia Iuan Iheo mô hinh banh
da Iu nen Iang den nhay voI không phaI Ia vi co co hôI
Ihuan IoI. NhIeu nguoI hay noI: “Nhung chung IôI gap nhung
gIo I ha n không cho phe p dI Iheo phuong pha p da I ha n
Nucor “Chu ng IôI không dua ra quye I dInh ra ng day Ia dIeu chu ng
IôI pha I Ihe hIen Ia I mô I Iho I dIem xa c dInh na o. No IIen
hoa Ihông qua ca c cuô c Iranh ca I va da nh nhau na y Iu a. TôI
cu ng không chac chu ng IôI bIeI chính xa c chu ng IôI dang
da nh nhau vi ca I gi cho de n khI chung IôI nhin Ia I va no I
ra ng chu ng IôI da da nh nhau de IhIeI Ia p nhu ng gi minh
muôn Iro Iha nh Irong Iuong IaI.”
1

Philip
Morris
“Tha I không Ihe na o nghï ra mô I dIeu Io Io n na o co Ihe
mInh ho a cho su chuyen dô I Iu Iô I de n vï da I bo I vi su
Iha nh công cu a chung IôI Ia mô I qua Irinh IIen hoa chu
không pha I Ia mô I cuô c ca ch ma ng, Iha nh công nô I IIep
Iha nh công. TôI không nghï Ia co mô I su kIen don Ie na o.”
2

PiIney
Bowes
“Chu ng IôI da không no I nhIeu de n Ihay dô I. Chung IôI
so m nha n ra ra ng không phaI chu ng IôI ca n Ihay dô I, ma Ia
chu ng IôI ca n IIen hoa . DIeu na y gIu p chu ng IôI nha n ra
minh pha I ha nh dô ng kha c dI. Chu ng IôI nha n ra ra ng IIe n
hoa Ia mô I kha I nIem hoan Ioa n kha c vo I Ihay dô I.”
3

Walgreens
“Không co mô I cuô c ho p chu chô I na o hay mô I khoa nh
kha c hIen IInh na o, cu ng không co mô I IIa sa ng Ioe Ien nhu
mô I chIe c bo ng de n. Mo I Ihu co ve gIô ng su IIen hoa hon.”
4

Wells largo
“Do không pha I Ia mô I su Ihay dô I hoa n Ioa n cu ng mô I Iu c.
Tu ng chu I Iu ng chuI mô I, ca c chu de ba I da u hIen ro va
cha c cha n hon. KhI CarI Iro Ihanh Tô ng gIa m dô c, cu ng
không co su Ihay dô I Io n. DIck da dI da u Irong mô I gIaI
doan IIen hoa , CarI dI da u Irong gIaI doan IIep Iheo, va cu
Ihe IIen Io I mô I ca ch suôn se , chu không he co mô I su Ihay
dô I dô I ngô I.”
S

KhI gIa ng ve chu de na y, IôI Ihuo ng dua ra mô I ví du
ben ngoa I cuô c nghIen cu u nhung mInh ho a Iuye I vo I cho
y Iuo ng na y: dô I bo ng rô BruIns cu a Da I ho c UCLA Irong
haI Iha p nIen 1960 va 1970. Ha u he I nhu ng nguo I me
bo ng rô de u bIe I BruIns da gIa nh 10 chu c vô dIch NCAA
Irong vo ng 12 nam, co Iho I dIe m ho co n so hu u ky Iu c 61
Ira n Iha ng IIen Iu c duo I quye n cu a hua n Iuye n vIen huye n
Ihoa I |ohn Wooden.
337
TU TÖ T DÍ N VÏ DA I
288
PHU LUC
289
¿|ôn¿ nHu côn¿ ty dô| tron¿, Ho k|en nHän va co ky |uät tHeo duô|
mô H|nH banH da tu nen tan¿ den nHay vot, màc ke nHun¿ ap |uc
nay. Va cuô| cun¿, Ho dat ducc ket qua pH| tHucn¿ tHeo cH|nH
cacH do dem cua wa|| 3treet.
Van de chính, Iheo chung IôI ghI nhan, Ia phaI dIeu khIen
duo c chIe c ba nh da de ho a gIa I nhu ng a p Iu c nga n ha n
nay. MôI phuong phap dac bIeI hay de Iam duoc dIeu nay
Ia cua AbboII LaboraIorIes, ho su dung môI co che duoc
daI Ien Ia “Ke hoach mau xanh”. MôI nam, AbboII se Ihông
bao cho cac nha phan Iích WaII SIreeI ho se hy vong Iang
Iruong doanh Ihu Ia môI con sô nao do, ví du nhu 1Sº.
Song song do, ho se daI ra muc IIeu nôI bô daI muc Iang
Iruong cao hon nhIeu, ví du nhu 2Sº, hay Iham chí Ia 30º.
Dông IhoI, ho co môI danh sach Iheo Ihu Iu uu IIen cac du
an khaI pha chua duoc dau Iu – Ke hoach mau xanh. Den
gan cuôI nam, AbboII se chon môI con sô cao hon con sô
cac nha phan Iích cho doI nhung Ihap hon sô Iang Iruong
Ihuc Ie. Sau do ho se dung phan khac bIeI gIua con sô Iam
cac nha phan Iích vuI ve va con sô Iang Iruong Ihuc Ie de
dau Iu vao cac Ke hoach mau xanh. Day Ia môI co che raI
Ihông mInh de quan Iy ap Iuc ngan han Irong khI van IIen
Iu c da u Iu cho Iuong IaI.
339
Chung IôI không Iim Ihay môI ke hoach Iuong Iu IaI dôI
Ihu Iruc IIep cua AbboII. Thay vao do, cac nha dIeu hanh
Upjohn Ihuong day gIa cô phIeu bang cach mua vao (“Dau
Iu cho Iuong IaI”), phaI bIeu môI cach cung kính cum Iu
“dau Iu daI han”, nhaI Ia khI công Iy không Ihe daI duoc
nay” nen nho rang cac công Iy nhay voI da Iuan Iheo mô
hinh nay cho du Iinh hinh Iruoc maI co khôc IIeI den may
– vIec xoa bo bao hô dôI voI WeIIs Iargo, kha nang pha san
cua Nucor va CIrcuII CIIy, nguy co bI mua IaI dôI voI GIIIeIIe
va Kroger, va Ihua Iô ha ng IrIe u dôIa mô I nga y dô I vo I
IannIe Mae.
DIeu nay cung duoc ap dung de hoa gIaI nhung ap Iuc
ngan han Iu WaII SIreeI. DavId MaxweII cua IannIe Mae da
noI: “TôI không dông y voI nhung aI cho rang ban không
Ihe xay dung môI công Iy vï daI ben vung neu WaII SIreeI
không cho phep ban Iam dIeu do. Chung IôI IIen he voI cac
nha phan Iích, Ihông bao cho ho bIeI nhung gi minh dang
Iam va muc IIeu sap IoI. ThoaI dau, nhIeu nguoI không IIn
vao nhung gi chung IôI noI – ban phaI chap nhan nhu vay
IhôI. Nhung môI khI chung IôI da IhoaI ra khoI nhung ngay
den IôI, chung IôI dap Ira bang cach môI nam cang Iam IôI
hon. Sau nhIeu nam, nho vao keI qua Ihuc Ie, chung IôI Iro
Ihanh môI chung khoan co gIa va cu IIep Iuc Ihanh công
nhu Ihe .”
338
Va qua Iha I ho Ia mô I chu ng khoa n co gIa .
Trong haI nam dau duoI IhoI DavId MaxweII, cô phIeu Iuôn
dI sau IhI Iruong, nhung rôI no baI dau chuyen huong dI
Ien. Tu cuôI nam 1984 den 2000, 1 dôIa dau Iu vao IannIe
Mae da nhan Ien gap 64 Ian, vuoI qua IhI Iruong chung,
Iính Iuôn ca vIec Ien gIa cua IhI Iruong NASDAQ Irong cuôI
Ihap nIen 1990, Ia gan 6 Ian.
NHun¿ côn¿ ty nHay vot cun¿ pHa| cH|u ap |uc n¿àn Han tu wa||
3treet tucn¿ tu nHu cac côn¿ ty dô| tron¿. 1uy nH|en, kHôn¿
TU TÖ T DÍ N VÏ DA I
290
PHU LUC
291
Cung nhu IannIe Mae hay AbboII, cac công Iy nhay voI
deu quan Iy WaII SIreeI môI cach hIeu qua Irong gIaI doan
Iu nen Iang den nhay voI, va ho không Ihay su dôI Iap nao
gIua haI phía. Ho chí don gIan Iap Irung vao vIec Iích Iuy
ke I qua , Ihuo ng Ihe hIe n ky Iua I hu a íI, Ia m nhIe u Iuôn
duoc Iran Irong. Va khI keI qua da baI dau Iích Iuy – nhu
mô I chIe c ba nh da da co su c da – cô ng dô ng da u Iu se
Iham gIa môI cach nhIeI Iinh.
“HlË U U NG BA NH ÐA ”
Cac công Iy nhay voI hIeu môI su IhaI don gIan: Co môI
suc manh vï daI Iôn IaI Irong vIec IIen Iuc caI IIen va dem
IaI keI qua cao. Hay nhin vao keI qua daI duoc – cho du
ban dau van con khIem Iôn – va chí cho Ihay nhung buoc
ban dau nay phu hop voI khaI nIem chung nhu Ihe nao.
KhI ban Iam cho moI nguoI nhin Ihay va cam nhan duoc
guông may dang baI dau co da, ho se Iham gIa môI cach
hao hung. Chung IôI goI day Ia hIeu ung banh da, va no
không chí ap dung duoc cho cac nha dau Iu ben ngoaI ma
ca nhung Ihanh phan ben Irong.
De IôI ke cho cac ban môI cau chuyen Irong nhom nghIen
cuu. Vao môI IhoI dIem quan Irong gIua cuôc nghIen cuu,
cac Ihanh vIen Irong nhom gan nhu nôI Ioan. Ho nem cac
Iap ghI chep phong van Ien ban va hoI: “Sao chung Ia cu
phaI hoI maI caI cau ngu ngôc nay7”
“Cau nao Ia ngu ngôc7” TôI hoI.
mu c IIeu hIe n Ia I.
340
Upjohn IIep Iuc nem IIen vao cac du
an IIeu Iïnh nhu Ihuôc IrI hoI RogaIne, cô gang bo qua buoc
nen Iang va IIen ngay vao nhay voI voI môI san pham sIeu
Io I nhua n. Tha I ra, Upjohn Ia m chu ng Ia IIen Iuo ng de n
môI Iay co bac, daI raI nhIeu Ihe vao ô do IaI Las Vegas va
noI: “Thay chua, chung IôI dang dau Iu cho Iuong IaI.” Dï
nhIen, khI Iuong IaI den, keI qua nhu hua hen íI khI xay ra.
Không co gi nga c nhIen khI AbboII Iro Iha nh mô I công
Iy co hIe u sua I cao IIen Iu c va Ia mô I cô phIe u duo c ua
chuô ng Ia I WaII SIreeI, Irong khI do Upjohn IIen Iu c gay
Iha I vo ng. Tu nam 19S9 de n Iho I dIe m nha y vo I cu a AbboII
va o nam 1974, ca haI công Iy co dô IhI cô phIe u ga n nhu
Iuong Iu nhau. Sau do Ihi ca haI dI haI huo ng kha c nhau,
vo I Upjohn ro I Ia I Iha p hon AbboII 6 Ia n Iruo c khI bI mua
Ia I va o nam 199S.
Tho I dIe m nha y vo I cu a AbboII
Upjohn: S40
ABBOTT VA UP|OHN
GIa IrI Iích Iu y cu a 1USD da u Iu
19S9 – 199S
AbboII: S271
TU TÖ T DÍ N VÏ DA I
292
PHU LUC
293
TôI dap: “Dung vay, nhung chung Ia van phaI IIep Iuc
hoI. Chung Ia phaI nhaI quan Irong cac cuôc phong van.
Ngoa I ra, ca c ba n pha I Iha y ca ng ha p da n khI ho không
hIeu cau hoI. Vi vay, cu IIep Iuc hoI cho ra. Chung Ia phaI
hIeu duoc nho dau ho vuoI qua duoc nhung can Iro Ihay
dôI va IôI keo duoc nhIeu nguoI Iham gIa.”
TôI hoan Ioan IIn Iuong rang vIec IôI keo moI nguoI Iham
gIa, “Iao duoc su hoa hop”, nhu cach dung IhuaI ngu, Ia
mô I Irong nhu ng Iha ch Ihu c ha ng da u dô I vo I nha dIe u
hanh dang cô gang dua công Iy Iu IôI den vï daI. Dau sao
Ihi gan nhu moI nha dIeu hanh khI den phong nghIen cuu
cua chung IôI deu co cung môI cau hoI, Iuy duoc Ihe hIen
Iheo nhIe u ca ch kha c nhau. “La m Ihe na o chu ng IôI dô I
huong con Ihuyen7” “Lam Ihe nao IôI buôc moI nguoI phaI
gan bo voI Iam nhin moI7” “Lam Ihe nao de IôI dông vIen
moI nguoI Iham gIa7” “Lam Ihe nao chung IôI khIen moI
nguoI Ihích Ihu voI su Ihay dôI7”
Tuy nhIen, IôI ngac nhIen nhan ra rang van de hoa hop
không phaI Ia môI Ihach Ihuc hang dau dôI voI nha dIeu
ha nh.
bo ran¿, cac côn¿ ty nHay vot co ducc su dôn¿ tHuän va Hoa
Hcp cao – v| Ho quan |y tHay dô| rät H|eu qua – nHun¿ Ho tHät
su kHôn¿ He pHa| mät nH|eu tHc| ¿|an suy n¿H| ve d|eu nay. lo|
tHu deu qua H|en nH|en. CHun¿ tô| b|et ràn¿ tron¿ d|eu k|en tH|cH
Hcp, cac vän de nHu dôn¿ tHuän, Hoa Hcp, dôn¿ |uc va tHay dô|
se tu dôn¿ tan b|en d|. lo| tHu se tu no däu vao däy.
“CaI cau ve su gan bo, su hoa hop, va Iam Ihe nao de
qua n IrI Ihay dô I.”
TôI Ira IoI: “Do không phaI Ia môI cau ngu ngôc. Do Ia
môI Irong nhung cau quan Irong nhaI.”
MôI Ihanh vIen Ira IoI: “The a, raI nhIeu nha dIeu hanh
Iham gIa vao qua Irinh chuyen dôI, chính ho cho rang day
Ia môI cau ngu ngôc. NhIeu nguoI con không hIeu cau hoI
muôn noI gi.”
TIÍ N VÍ PHIA TRUO C
NHÂ T QUA N VO I KHA I NIÍ M CON NHIM
BA NH DA
TA O SU C DA
TICH LU Y KÍ T QUA CU THÍ
MO I NGUO I HUO NG U NG
HA O HU NG VO I KÍ T QUA
HlË U U NG BA NH ÐA
TU TÖ T DÍ N VÏ DA I
294
PHU LUC
29S
Iu ng buo c Iu ng buo c mô I, Iu ng vo ng quay mô I. Sau khI
chIec banh da da Iao duoc suc da, ho moI nhin Ien va noI:
“Nay nhe, neu chung IôI IIep Iuc day chIec banh da nay,
không co Iy do gi chung IôI không daI duoc X.”
Ví du nhu Nucor. Ho baI dau day chIec banh da Iu 196S,
da u IIen Ia chí de cô Ira nh kho I pha sa n, sau do Ia xay
dung nha may Ihep dau IIen vi ho không Ihe Iim duoc môI
nha cung cap dang IIn cay. Nucor nhan Ihay ho co nang
Iuc san xuaI Ihep IôI hon va re hon baI cu aI, Ihe Ia ho xay
Ihem haI, ba nha may Ihep nua. Ho Iim duoc khach hang,
ngay cang nhIeu, va rôI – vuI! – chIec banh da quay nhanh
hon, vong nay qua vong khac, Ihang nay qua Ihang khac,
nam na y qua nam kha c. Sau do , va o khoa ng nam 197S,
nhung nguoI dIeu hanh Nucor nhan ra rang neu ho cu IIep
Iuc day chIec banh da, ho se co Ihe Iro Ihanh sô 1, Ihanh
công Iy Ihep co IoI nhuan cao nhaI Iren nuoc My. MarvIn
PohIman gIaI Ihích: “TôI con nho minh noI chuyen voI Ken
Iverson vao nam 197S, va ông ay noI: ‘Marv, IôI nghï chung
Ia co Ihe Iro Ihanh công Iy Ihep sô 1 IaI My.’ Luc do Ia nam
197S. TôI noI voI ông: ‘Ken, Ihe ông dInh khI nao Ihi daI
duoc vI Irí sô 17’ Öng Ira IoI: ‘TôI cung không bIeI. Nhung
neu chung Ia IIep Iuc nhung gi minh dang Iam, chang co
Iy do gi ma minh không Iro Ihanh sô 1.’”
342
Ho phaI maI
haI Ihap nIen, nhung Nucor da IIep Iuc day chIec banh da,
va cuôI cung mang IaI IoI nhuan cao nhaI Irong sô cac công
Iy Ihep co maI Irong danh sach Fortune 1000.
343
Ví du nhu Iruong hop Kroger. Lam Ihe nao ban buôc môI
công Iy hon S0.000 nguoI – bao gôm Ihu ngan, nguoI dong
goI, nguoI chaI hang Ien ke, nguoI Ihu don, v.v – don nhan
môI chIen Iuoc hoan Ioan moI se Ihay dôI gan nhu Ioan bô
cach Ihuc công Iy xay dung va dIeu hanh cac cua hang Iap
hoa7 Cau Ira IoI Ia ban không baI buôc ho. II nhaI Ia không
phaI chí Ihông qua môI chuong Irinh hoanh Irang.
|Im HerrIng, nha Ianh dao Cap dô S khoI xuong su Ihay
dôI nay IaI Kroger, da cho chung IôI bIeI ông Iranh IaI ca
nhung cô gang Iao IInh Ihan va dông vIen nhan vIen. Thay
vao do, ông va cac công su baI dau khoI dông chIec banh
da , Ia o ra nhu ng ba ng chu ng cu Ihe ra ng ke hoa ch cu a
minh Ia hop Iy. HerrIng noI: “Chung IôI Irinh bay nhung gi
minh dang Iam Iheo môI cach ma moI nguoI co Ihe nhin
Ihay duoc Ihanh qua. Chung IôI cô gang dua ke hoach cua
minh den keI Iuan Ihanh công Iheo Iung buoc, de Iu do moI
nguoI cam Ihay Iu IIn Iu nhung Ihanh công nay, chu không
phaI chí Iu nhung IoI noI suông.”
341
HerrIng hIeu rang neu
muôn moI nguoI cung xep hang Iheo sau môI Iam nhin moI
day Iao bao Ihi ban phaI day chIec banh da ve huong do
– Iu haI vong Ien bôn vong, Iu bôn Ien Iam, Iu Iam Ien muoI
sau – va rôI noI: “Cac anh Ihay vIec chung IôI dang Iam
không, va ca hIeu qua cua no nua7 Neu phong Io Ien, cac
anh se Ihay chung Ia co Ihe dI den dau.”
Cac công Iy nhay voI Ihuong không công khaI Iuyen bô
ca c mu c IIeu Io n ngay Iu da u. Thay va o do , ho ba I da u
quay chIe c ba nh da – bIe n kIe n Ihu c Iha nh ha nh dô ng,
TU TÖ T DÍ N VÏ DA I
296
PHU LUC
297
VO NG LÂ N QUÂ N
Chung IôI nhan Ihay môI mô hinh raI khac o cac công Iy
dôI Irong. Thay vi Ia môI qua Irinh Iang Ie nhung day quyeI
Iam dI Iim nhung gi can Iam va Ihuc hIen no, cac công Iy
dô I Iro ng Ihuo ng xuyen dua ra ca c chuong Irinh mo I –
Ihuong Ia cung voI su phô Iruong am ï de “dông vIen IInh
Ihan dôI ngu” – de rôI sau do nhin Ihay cac chuong Irinh
nay không gIup mang IaI keI qua ben vung. Ho cô gang dI
Iim môI hanh dông don gIan, môI chuong Irinh vï daI nao
do, môI phaI kIen cheI nguoI, môI khoanh khac dIeu ky cho
phep ho bo qua gIaI doan xay dung nen Iang raI vaI va va
dI ngay vao buoc nhay voI. Ho Ihuong day chIec banh da
Iheo huong nay, rôI dung IaI, chuyen sang huong khac, rôI
IaI dung IaI, chuyen sang huong khac nua. Sau nhIeu nam
dao dông qua IaI, cac công Iy dôI Irong Ihuong không gIu
duoc suc da ben vung va roI vao dIeu chung IôI goI Ia vong
Ia n qua n.
Hay Iay ví du Warner·LamberI, công Iy so sanh Iruc IIep
voI GIIIeIIe.
Nam 1979, ho Ihông bao Iren Io Business Week rang ho
chu Iruong Iro Ihanh công Iy hang IIeu dung hang dau.
344
Nam sau, 1980, ho quay 180
o
va huo ng sang nga nh
hang cham soc suc khoe. “Muc dích ro rang cua chung IôI
Ia vuoI qua Merck, LIIIy, SmIIhKIIne.”
34S
bH| cHu n¿ ta de cHo cH|e c ba nH da tu tHe H|e n, cHu n¿ ta kHôn¿
cä n pHa | tHôn¿ ba o mô t ca cH nH|e t t|nH ve mu c t|eu cu a m|nH.
lo | n¿uc | se tu dô n¿ du doa n tu su c da cu a cH|e c ba nH da :
“Na y, ne u cHu n¿ ta t|e p tu c |a m nHu tHe na y, nH|n xem cHu n¿
ta co tHe d| de n däu|” bH| mo | n¿uc | tu Ho quye t d|nH dua t|e m
nàn¿ tHa nH ke t qua tHu c te , tH| mu c t|eu xem nHu da duc c de
ra ro ra n¿.
Hay Iam ngung va suy nghï môI chuI. Nhung nguoI phu
hop muôn gi nhaI7 Ho muôn Ia môI phan Irong dôI ngu
chIen Ihang. Ho muôn dong gop vao vIec mang IaI nhung
keI qua cu Ihe ro rang. Ho muôn cam gIac hao hung duoc
Iham gIa vao môI công vIec Ihuc su Ia công vIec. KhI nhung
con nguoI phu hop nhin vao môI ke hoach IhoaI IhaI Iu
vIec dôI dIen su IhaI – môI ke hoach IhoaI IhaI Iu su Ihau
hIeu, chu không phaI can dam gIa Iao – ho Ihuong se noI:
“Ke hoach nay se Ihanh công. Hay cho IôI Iham gIa voI.”
KhI ho nhin Ihay su dông Iam hop Iuc cua cac nha dIeu
hanh ung hô ke hoach nay cung voI nhung duc Iính nhIeI
Iinh vi moI nguoI cua cac nha Ianh dao Cap dô S, ho se go
bo su hoaI nghI va chí Irích. KhI moI nguoI nhan Ihay suc
da dang hinh Ihanh – khI ho nhin Ihay nhung keI qua cu
Ihe , khI ho ca m nha n duo c chIe c ba nh da dang co Iro n
ngay cang nhanh – do Ia khI da sô moI nguoI se xep hang
cung Iham gIa ghe vaI day chIec banh da dI IIep.
TU TÖ T DÍ N VÏ DA I
298
PHU LUC
299
De n da u Iha p nIen 1990, pha n u ng Iruo c ca c ca I ca ch
chính sa ch y Ie cu a Iô ng Ihô ng CIInIon, công Iy Ia I dô I
huong va quay ve voI cac nhan hang IIeu dung.
348
Mô I khI
Warner·LamberI co Tô ng gIa m dô c mo I Ihi nguo I na y Ia I
dua ra môI chuong Irinh Ihuc hIen moI va dep bo nhung
công suc cua nguoI IIen nhIem. Ward Hagen cô gang Iao ra
buoc nhay voI bang cach mua IaI voI gIa cao môI công Iy
cung cap IhIeI bI y Ie vao nam 1982. Ba nam sau, nguoI ke
nhIem ông, |oe WIIIIams, ruI Warner·LamberI ra khoI nganh
kInh doanh IhIeI bI y Ie va chap nhan Iô SS0 IrIeu dôIa.
349
Öng cô gang Iap Irung vao danh baI Merck, nhung nguoI
ke nhIem ông IaI dua công Iy quay IaI voI vIec da dang hoa
cac san pham IIeu dung. Va cu Ihe ho quay qua quay IaI,
IIen rôI IuI, môI Tông gIam dôc cô gang Iao ra dau an bang
chuong Irinh rIeng cu a minh.
Tu 1979 den 1998, Warner·LamberI IraI qua ba cuôc caI
cach co cau – môI Tông gIam dôc dua ra môI cuôc caI cach
– IoaI bo khoang 20.000 nhan vIen voI hy vong Iim duoc
keI qua vuoI bac nhanh chong. Cu Ihính Ihoang công Iy IaI
daI keI qua cao vuoI bac, sau do IaI IuI gIam, va không bao
gIo gIu duoc suc da ben vung dua chIec banh da dI Iu nen
Iang den nhay voI ca. LoI nhuan cô phIeu IruoI daI so voI
IhI Iruo ng va Warner·LamberI không co n Ia mô I công Iy
dôc Iap nua, ma da bI PIIzer nuôI maI.
3S0
Truong hop cua Warner·LamberI hoI qua nghIeng ve môI
IhaI cuc, nhung Irong moI công Iy dôI Irong chung IôI deu
Iim Ihay bang chung ve môI caI vong Ian quan. (Xem Ihem
phu Iu c 8.A). Ma c du hinh da ng ca I vo ng Ia n qua n na y
KÍ T QUA DA NG THÂ T VO NG
PHA N U NG,
MA KHÖNG
HIÍ U RO
THIÍ U NÍ N TA NG,
KHÖNG TICH LU Y
SU C DA
HUO NG DI,
CHUONG TRINH,
LA NH DA O, SU KIÍ N,
THO I THUO NG,
HAY SA T NHÂ P MO I
VO NG LÂ N QUÂ N
Nam 1981, công Iy IaI dôI huong Ian nua va quay IaI voI
da da ng ho a nga nh kInh doanh, Irong do co ha ng IIeu
du ng.
346
Sau nam sau, nam 1987, Warner·LamberI IaI quay 180
o
,
không Iham gIa va o ha ng IIeu du ng nu a, quay nguo c Ia I
Iheo Merck. (Dông IhoI, vao IhoI dIem nay, ngan sach công
Iy danh cho quang cao hang IIeu dung cao gap 3 Ian so voI
R&D – IhaI Ia môI chIen Iuoc Ia Ihuong dôI voI môI công Iy
muôn qua maI Merck).
347
TU TÖ T DÍ N VÏ DA I
300
PHU LUC
301
kHoa cua su tHanH côn¿ cH|nH |a cac vu mua ban |cn tHucn¿ ducc
tHuc H|en sau khi Ho da Hoan tH|en bHa| n|em con nH|m va sau
khi cH|ec banH da da co môt suc da nHät d|nH. Ho dun¿ v|ec mua
|a| côn¿ ty kHac nHu |a môt ban dap ¿|up suc cHo banH da, cHu
kHôn¿ xem däy |a n¿uôn ¿ôc cua suc da.
Nguoc IaI, cac công Iy dôI Irong Ihuong cô gang daI muc
nhay voI ngay bang môI vu mua IaI hay saI nhap voI công
Iy khac. Ke hoach nay không bao gIo Ihanh công. Thông
Ihuong khI dang gap van de Irong kInh doanh, cac công Iy
dôI Irong Ihuc hIen môI vu mua IaI công Iy Ion de Iang
Iruo ng nhanh, Ira nh mu I du I kho I ca c ra c rô I, hay de vI
Tông gIam dôc gIu duoc hinh anh. Tuy nhIen ho không bao
gIo Ira IoI môI cau hoI can ban: “Chung Ia co Ihe Iam gi gIoI
nhaI so voI cac công Iy khac Iren Ihe gIoI, dIeu cung phu
hop voI mau sô kInh Ie va su dam me cua chung Ia7” Ho
không bao gIo hoc duoc môI su IhaI don gIan rang, mac du
ban co Ihe mua duoc su Iang Iruong, ban không Ihe mua
duoc con duong den voI vï daI. HaI công Iy Iam Ihuong keI
hop voI nhau không bao gIo Iro Ihanh vï daI duoc.
Nhu ng nha la nh da o ngãn ca n ba nh da hoa I dô ng
MôI khuôn mau khac Ihuong Ihay cua caI vong Ian quan
Ia cac nha Ianh dao moI Ien Ihay, cham duI hoaI dông dang
quay cua chIec banh da, va day no Iheo môI huong hoan
Ioan khac. Lay ví du nhu công Iy HarrIs. Ho da ap dung
nhIeu khaI nIem Iu IôI den vï daI Irong dau Ihap nIen 1960
va da Iao duoc nen Iang dung de dI den keI qua nhay voI.
không gIông nhau gIua cac công Iy, co môI sô mô hinh kha
phô bIen, Irong sô do co haI mô hinh can duoc quan Iam
dac bIeI: su dung vIec mua IaI công Iy không dung huong,
va Iu a cho n nha Ia nh da o co xu huo ng da o nguo c hoa I
dông Iruoc do.
Su du ng vie c mua la i công Iy không du ng huo ng
PeIer Drucker da Iung nhan xeI rang dông Iuc cua cac
cuôc saI nhap hay mua IaI công Iy Ihuong không phaI Ia do
Iap Iuan hop Iy ma Ia do công vIec gIao Ihuong nay hap
da n hon công vIe c ha ng nga y.
3S1
Tha I su ca c công Iy dô I
Irong co Ie Ia nguoI hIeu ro nhaI môI khau hIeu dan Iren xe
hoI ra I duo c ua chô ng Irong nhu ng nam 1980: “KhI mo I
vIec Iro nen IôI Ie, chung Ia dI mua sam!”
De hIeu duoc vaI Iro cua vIec mua ban công Iy Irong qua
Irinh Iu IôI den vï daI, chung IôI da Ihuc hIen môI cuôc
phan Iích dInh Iính va dInh Iuong môI cach he Ihông IaI ca
cac cuôc mua ban dIen ra Irong cac công Iy co Ien Irong
cuôc nghIen cuu, Irong khoang IhoI gIan Iu 10 nam Iruoc
IhoI dIem nhay voI den 1998. Chung IôI không Iim Ihay
môI khuôn mau nao ve sô Iuong hay Iam voc cac cuôc mua
ban, Iuy nhIen chung IôI nhan Ihay môI su khac bIeI Ion ve
Ií Ie Ihanh công gIua công Iy nhay voI va công Iy dôI Irong.
(Xem Ihem phu Iuc 8.B).
lam tHe nao cac côn¿ ty nHay vot co ducc t| |e tHanH côn¿ dàc
b|et cao tron¿ cac vu mua |a|, nHät |a cac vu buôn ban |cn' CH|a
TU TÖ T DÍ N VÏ DA I
302
PHU LUC
303
Không chac. RaI nhIeu van de Irong vIec phaI IrIen phan
mem da Iam cham vIec gIoI IhIeu chIec may chu dau IIen
cua HarrIs khI công Iy ngap ngung buoc vao cuôc chIen voI
IBM, DLC, va Wang.
3S4
Va rôI, Irong môI cô gang daI buoc
nhay voI ngay Iap Iuc, HarrIs danh 1,3 Ioan bô gIa IrI rong
cua công Iy de mua LanIer BusIness ProducIs, môI công Iy
ve xu Iy van ba n ha ng xoa ng.
3SS
Ta p chí Computerworld
da binh Iuan: “Boyd muôn Iap Irung vao IhIeI bI van phong
Iu dông... Nhung IhIeu may man cho HarrIs, công Iy nay
không he co môI san pham van phong nao. Cô gang IhIeI
ke va gIoI IhIeu môI he Ihông xu Iy van ban da gap IhaI baI
nang ne... hoan Ioan không baI nhIp duoc voI IhI Iruong,
va da phaI dep bo Iruoc khI gIoI IhIeu.”
3S6
ChIe c ba nh da , dang xoay vo I mô I su c da ra I Io n sau
công suc cua DIveIy va TuIIIs, da bI keo ra khoI Iruc, vuI Ien
không Irung, roI xuông va ngung han. Tu cuôI 1973 den
cuô I 1978, HarrIs cao ga p nam Ia n IhI Iruo ng. Nhung Iu
cuôI 1978 den cuôI 1983, HarrIs da IuI gIam 39º duoI muc
IhI Iruong, va den nam 1988 ho da roI xuông 70º duoI IhI
Iruong. CaI vong Ian quan da gIanh chô chIec banh da.
CHlË C BA NH ÐA LA Y TUO NG BAO QUA T
KhI IôI nhin vao cac IIen Irinh chuyen dôI Iu IôI den vï
daI, co môI Iu cu goI Ien Irong IôI Ia “nhaI quan”. MôI Iu
khac do gIao su vaI Iy R.|. PeIerson goI y Ia “chaI che”. “MôI
công môI bang may7” Öng hoI, va dung IaI môI chuI de Iao
cang Ihang. “Bang bôn! Trong vaI Iy, chung IôI dang Ihao
George DIveIy va nguoI ke nhIem, RIchard TuIIIs, da Iim ra
duoc môI KhaI nIem con nhím, dua vao su Ihau hIeu rang
HarrIs co Ihe gIoI nhaI Ihe gIoI ve vIec ap dung công nghe
vao In an va Ihông IIn. Mac du ho không gan keI voI khaI
nIe m na y vo I mu c dô ky Iua I hoa n ha o (TuIIIs co IhIen
huong dI hoI xa ra khoI ba vong Iron), nhung công Iy cung
da daI duoc IIen IrIen nhaI dInh du de mang IaI keI qua
quan Irong. Ho duoc xem nhu Ia môI ung cu vIen sang gIa
cho môI su xoay chuyen Iu IôI den vï daI, daI buoc nhay
vo I va o nam 197S.
Nhung rôI... chIec banh da bông ngung IaI hoan Ioan.
Nam 1987, |oseph Boyd Ien nam chuc Tông gIam dôc.
Boyd Iuc Iruoc Iam vIec cho RadIaIIon, Inc., môI Iap doan
bI HarrIs mua IaI Iruoc do vaI nam. QuyeI dInh quan Irong
dau IIen cua Tông gIam dôc Ia chuyen van phong chính Iu
CIeveIand ve MeIbourne, IIorIda – que nha cua RadIaIIon,
va cung Ia noI ông Ia co môI can nha va môI chIec Ihuyen
dua daI 14m Ien Ia Lazy RascaI.
3S2
Nam 1983, Boyd da pha hoaI chIec banh da bang cach
ruI ra khoI nganh In an. Vao IhoI dIem do, HarrIs Ia nha
san xuaI IhIeI bI In sô 1 Ihe gIoI. Nganh kInh doanh In an
Ia môI Irong nhung bô phan kInh doanh co IaI nhaI Irong
công Iy, mang IaI gan 1,3 Iông IoI nhuan hoaI dông.
3S3
Va y
Boyd da Iam gi voI sô IIen kIem duoc Iu vIec ban vIen ngoc
quy nay7 Öng dua công Iy dI vao nganh kInh doanh IhIeI
bI van phong Iu dông.
LIeu HarrIs co Ihe gIoI nhaI Irong Iïnh vuc nay không7
TU TÖ T DÍ N VÏ DA I
304
PHU LUC
30S
LA M THË NA O BlË T ÐUO C BA N ÐANG QUAY THEO
BA NH ÐA HAY VO NG LÂ N QUÂ N?
Däu hieu cho Ihäy ban
dang quay Iheo banh da
(cac công Iy nhay voI)
Däu hieu cho Ihäy ban
dang quay Iheo vo ng lä n quä n
(công Iy dôi Irong)
Tuan Iheo mô hinh Iu xay dung
ne n Ia ng de n nhay vo I.
Bo qua buoc xay dung nen Iang va IIen
Ihang vao buoc nhay voI.
DaI nhay voI nho Iích Iuy nhIeu
buoc, Iung buoc Iung buoc môI,
Iung vong Iung vong môI cua
chIec banh da; cam gIac nhu môI
quy Irinh IIen hoa Iu nhIen.
Thuc hIen nhung chuong Irinh vï daI,
nhung cô gang Ihay dôI Ioan dIen, cac
cuôc ca ch ma ng; IIen Iu c Ihay dô I ca u
Iruc – Iu c na o cu ng Iim kIem mô I
khoanh khac dIeu ky hay môI cuu IInh
moI.
DôI dIen su IhaI de nhin ro can
phaI Ihuc hIen nhung buoc nao
de Iao da.
Theo duôI nhung xu huong Iho I Ihuong
va Iham gIa vao nhung cuôc huyen nao
vo van, Ihay vi dôI dIen su IhaI.
DaI duoc Iính nhaI quan nho
KhaI nIem con nhím ro ra ng,
quyeI Iam gIu gIoI han Irong ba
vong Iron.
The hIen Iính IhIeu nhaI qua n IIen Iuc
– dao dô ng qua Ia I va dI xa khoI ba
vong Iron.
Theo duôI mô hinh con nguoI ky
IuaI (“con nguoI dI Iruoc”), Iu
Iuong ky IuaI, hanh dông ky IuaI.
Nhay ngay vao hanh dông, ma không
co Iu Iuong ky IuaI va không Iim nguoI
phu hop Iruoc.
Ap dung công nghe Ihích hop
cho KhaI nIem con nhím de da y
nhanh suc da.
Hanh dông nhu nhung chu ga so IroI
sa p Iruo c ca c Ihay dô I cu a công nghe ,
Io so bI bo roI Ia I phía sau.
Thuc hIen ca c vu mua Ia I công Iy
(neu co) sau khI da qua buoc
nhay voI de day nhanh suc da.
Thuc hIen cac vu mua IaI công Iy Iruoc
khI co buoc nhay voI, Irong môI nô Iuc
saI IraI Ia Iao ra suc da.
Không dung nhIeu công suc de
dông vIen va hoa hop moI nguoI;
suc da cu a chIe c ba nh da co Iính
Ian Ioa rông.
De keI qua Iu Ien IIeng.
Tôn nhIeu công suc de dông vIen va
Ihu phuc con nguoI, keu goI ho ung hô
nhung Iam nhin moI.
Hu a he n Iuong IaI, de bu da p cho ke I
qua kem hôm nay.
GIu duoc Iính nhaI quan Iheo
IhoI gIan; môI Ihe he IaI IIep Iuc
xay du ng Iren ne n Ia ng nhung gi
da daI duoc Iruoc do; chIec banh
da IIep Iu c Iích Iuy suc da .
The hIen Iính IhIeu nhaI quan Iheo
IhoI gIan; môI nha Ianh dao moI IaI dua
ra môI con duong moI hoan Ioan; chIec
ba nh da bI ngung Ia I, va vo ng Ia n quan
baI dau.
Iuan ve su chaI che, kha nang phong daI cua môI yeu Iô
nay anh huong Ien yeu Iô kIa. KhI doc ve chIec banh da, IôI
không Ihe không nghï den nguyen Iy chaI che.” Cho du ban
dung Iu gi dI nua Ihi y Iuong can ban van Ihe: MôI môI
manh Irong he Ihông se cung cô Ihem nhung bô phan khac
de Iao Ihanh môI khôI Ihông nhaI, co suc manh Ion hon raI
nhIeu so voI Iông suc manh Iung bô phan. Ban chí co Ihe
daI duoc keI qua IôI da Ihông qua su van dung nhaI quan
Iheo IhoI gIan, qua nhIeu Ihe he.
O mô I go c dô na o do , mo I Ihu Irinh ba y Irong quye n
sach nay Ia môI cuôc kham pha va mIeu Ia nhung manh
nho Irong mô hinh ba nh da Iu xay du ng ne n Ia ng de n
nhay voI. KhI nhin IaI Ioan bô khung, chung IôI nhan Ihay
moI yeu Iô hoaI dông Irong môI Iuong quan voI nhau de
Iao ra mô hinh nay, va môI Ihanh phan cung gop môI phan
vao Iao Iuc day cho chIec banh da.
TU TÖ T DÍ N VÏ DA I
306
PHU LUC
307
No I nga n go n, ne u ba n sIeng nang va a p du ng Iha nh
công moI khaI nIem Irong bô khung, va ban IIep Iuc day
banh da Iheo môI huong nhaI quan, Iích Iuy suc da sau
Iu ng vo ng quay, ba n se da I de n buo c nha y vo I. Co Ihe
không pha I hôm nay, không pha I nga y maI, không pha I
Iuan sau. Co Ihe cung chua xay ra nam sau. Nhung chac
chan se xay ra.
Va khI daI buoc nhay voI, ban se dôI dIen nhung Ihach
Ihuc moI: Iam Ihe nao de Iang Iôc de dap ung nhung ky
vo ng nga y ca ng cao, va Ia m Ihe na o de cha c cha n chIe c
ba nh da va n IIe p Iu c quay ve Iau ve da I. To m Ia I, Iha ch
Ihuc không phaI Ia Iam Ihe nao de dI Iu IôI den vï daI, ma
Ia dI Iu vï daI den vï daI ben vung. Va do se Ia nôI dung cua
chuong cuô I.
TaI ca baI dau voI nhung nha Ianh dao Cap dô S, bI huI
mô I ca ch Iu nhIen ve phía mô hinh ba nh da . Ho không
quan Iam den nhung chuong Irinh Ioe IoeI Iao cho nguoI Ia
cam gIac dang Lanh dao! voI chu L vIeI hoa. Ho quan Iam
nhIeu hon den qua Irinh Iang Ie day quyeI Iam day chIec
banh da de mang IaI KeI qua, voI chu K vIeI hoa.
Tuyen nhung nguoI phu hop Ien chuyen xe, dua nhung
nguo I không phu ho p xuô ng xe, va dua du ng nguo I va o
dung ghe cua ho – day Ia nhung buoc vô cung quan Irong
Irong gIaI doa n da u xay du ng ne n Ia ng, nhu ng cu da y
quan Irong cho chIec banh da. DIeu cung quan Irong không
kem Ia hay nho den nghIch Iy SIockdaIe: “Chung Ia se không
daI buoc nhay voI vao IhoI dIem GIang sInh, nhung neu Ia
cu IIep Iuc day dung huong, chung Ia cuôI cung chac chan
se nhay voI.” Qua Irinh nhin nhan su IhaI nay gIup ban
nhin ra nhung buoc ro rang, Iuy không kem kho khan, ma
ban phaI Ihuc hIen de day chIec banh da. NIem IIn vao keI
qua cuôI cung gIup ban sông soI qua nhIeu Ihang nhIeu
nam xay dung nen Iang.
TIep Iheo, khI ban da hIeu ro ba vong Iron cua KhaI nIem
con nhím va da baI dau day Iheo huong nhaI quan voI su
hIeu bIeI cua minh, ban daI suc da du de nhay voI va Iang
Iôc voI nhung ban dap chính, quan Irong nhaI Irong sô nay
Ia dI IIen phong Irong vIec ap dung công nghe co IIen quan
Iruc IIep den ba vong Iron. CuôI cung, de daI buoc nhay
voI nghïa Ia ban phaI co ky IuaI dua ra hang IoaI nhung
quyeI dInh nhaI quan voI KhaI nIem con nhím – hanh dông
ky IuaI, Iheo sau con nguoI ky IuaI co Iu Iuong ky IuaI. The
IhôI. Do Ia Iam dIem cua qua Irinh nhay voI.
TU TÖ T DÍ N VÏ DA I
308
PHU LUC
309
khI keI qua dang IhaI vong – ho dao dông qua IaI, không
gIu duoc môI huong Ihông nhaI.
Š Ca c công Iy dô I Iro ng Ihuo ng cô ga ng Ia o buo c nha y
vo I ba ng ca ch Ihu c hIe n nhu ng vu mua Ia I công Iy Io n,
IhIe u dInh huo ng. Nguo c Ia I, ca c công Iy nha y vo I chu
ye u du ng ca c vu mua Ia I công Iy sau khI da da I buo c
nha y vo I, de Iang Iô c cho mô I chIe c ba nh da vô n da
quay nhanh.
NHU NG KHA M PHA BÂ T NGO
Š Nhu ng nguo I ben Irong ca c công Iy nha y vo I Ihuo ng
không nhan ra quy mô cua su chuyen dôI IaI IhoI dIem
do ; chí sau na y, khI nhin Ia I, mo I Ihu mo I Iro nen ro
rang. Ho không daI Ien, không daI khau hIeu, Ihuc hIen
chuong Irinh khoI dông, hay Iap Irinh de bIeu IhI nhung
gi minh dang Iam Iuc do.
Š Nhung nha Ianh dao công Iy nhay voI không danh công
suc de Iao ra “su hoa hop”, “dông vIen nhan vIen”, hay
“qua n IrI Ihay dô I”. Duo I nhu ng dIe u kIe n phu ho p, nhu ng
van de nay Iu no da duoc gIaI quyeI. Su hoa hop chu
yeu den sau khI co keI qua va suc da, chu không phaI
huong nguoc IaI.
Š A p Iu c nga n ha n Iu WaII SIreeI không he Ia o ra su IhIe u
nha I qua n khI Iheo duô I mô hinh na y. HIe u u ng ba nh da
không he mau Ihua n vo I nhu ng a p Iu c Iren. Tha I ra, chIe c
ba nh da chính Ia chia kho a de ho a gIa I nhu ng a p Iu c.
To m Iã I chuong
CHlË C BA NH ÐA VA VO NG LÂ N QUÂ N
NHU NG ÐlË M CHlNH
Š Su chuye n dô I Iu Iô I de n vï da I Ihuo ng co ve nhu Ia
nhung su kIen raI kIch Iính, cach mang dôI voI nhung aI
quan saI Iu ben ngoaI, nhung dôI voI nguoI ben Irong do
Ia nhung qua Irinh Iích Iuy Iu nhIen. Su Ian Iôn gIua keI
qua cuôI cung (keI qua phI Ihuong) voI qua Irinh (Iích
Iuy Iu nhIen) Ihuong Iam Iech nhan Ihuc cua chung Ia ve
nhung gi IhaI su co hIeu qua ve Iau daI.
Š Du keI qua cuôI cung co phI Ihuong den may, vIec chuyen
dôI Iu IôI den vï daI không bao gIo dIen ra môI caI vuI.
Không co môI hanh dông don gIan, chuong Irinh hoanh
Irang, không môI phaI kIen cheI nguoI, môI su may man,
môI khoanh khac dIeu ky.
Š Su chuyen dôI ben vung Iuan Iheo mô hinh xay dung
ne n Ia ng va nha y vo I. GIô ng nhu vIe c da y mô I chIe c
banh da Io Ion va nang ne, de Iam cho moI Ihu chuyen
dông can raI nhIeu công suc, nhung neu cu IIep Iuc day
Iheo môI huong nhaI quan Iheo IhoI gIan, chIec banh da
se Iích Iuy suc da, va cuôI cung daI dIem nhay voI.
Š Cac công Iy dôI Irong Iuan Iheo môI mô hinh khac, vong
Ian quan. Thay vi Iích Iuy suc da – Iheo Iung vong quay
cua chIec banh da – ho cô gang bo qua qua Irinh xay
dung nen Iang va IIen ngay den buoc nhay voI. Va rôI,
TU TÖ T DÍ N VÏ DA I
310
PHU LUC
311
No I nga n go n, Xêy dûå ng àïí trûúâ ng töì n, du a Iren mô I
cuôc nghIen cuu IaI Khoa KInh Ie DaI hoc SIanIord Irong
dau Ihap nIen 1990, Ira IoI cho cau hoI: Can phaI Iam gi de
baI dau va xay dung môI công Iy vï daI ben vung Iu sô
không7 Nguo I huo ng da n nghIen cu u cu a IôI va cu ng Ia
dông Iac gIa |erry I. Porras va IôI da nghIen cuu 18 công
Iy vï daI ben vung – nhung Iô chuc da vuoI qua Ihu Ihach
IhoI gIan, co nhung Iô chuc da duoc Ihanh Iap Iu nhung
nam 1800, va duoc xem Ia bIeu Iuong vï daI Irong Ihe ky
XX vu a qua. Chu ng IôI da phan Iích nhu ng công Iy nhu
ProcIer & GambIe (Ihanh Iap nam 1837), AmerIcan Lxpress
(Ihanh Iap nam 18S0), |ohnson & |ohnson (Ihanh Iap nam
1886), va GL (Iha nh Ia p nam 1892). Mô I Irong sô do , CIIIcorp
(nay dô I Ien Iha nh CIIIgroup), duo c Iha nh Ia p va o nam
1812, cung nam NapoIeon da IIen quan vao Moscow! HaI
công Iy “Ire nhaI” Ia WaI·MarI va Sony, co IIch su Iu 194S.
Cu ng nhu quye n sa ch na y, chu ng IôI du ng phuong pha p
so sanh Iruc IIep – 3M va NorIon, WaII DIsney va CoIumbIa
PIcIures, MarrIoII va Howard |ohnson, v.v – Ihanh 18 cap
công Iy so sanh. NoI Iom IaI, chung IôI cô gang Iim ra su
khac bIeI can ban gIua công Iy vï daI va công Iy IôI Irong
qua Irinh ho Iruong Iôn qua nhIeu Ihap nIen, Iham chí Ia
nhIeu Ihe ky.
KhI IôI Iap hop nhom nghIen cuu Tûâ Töët àïën Vô àaåi Ia n
da u IIen, IôI ho I: “VaI Iro cu a Xêy dûång àïí trûúâng töìn Ia gi
Irong cuôc nghIen cuu nay7”
BrIan BagIey Ira IoI: “TôI không nghï no co vaI Iro gi o
day. TôI không Iham gIa nhom nay chí de Ihuc hIen môI
phan IIep Iheo.”
CHUONG CHlN
TU TÖ T DÍ N VÏ DA I
DÍ N XÂY DU NG DÍ TRUO NG TÖ N
Công vIec Irong cuôc sông chính Ia su quyen ru IôI Ihuong.
· PABLO PICASSO
3S7
KhI chung IôI baI dau du an nghIen cuu Tûâ Töët àïën Vô
àaå i, chung IôI phaI dôI maI voI môI Iinh Irang IIen IhoaI
Iuong nan: Chung IôI phaI nhin nhan nhu Ihe nao ve nhung
y Iuo ng dua ra Irong Xêy dûå ng àïí trûúâ ng töì n khI dang
Ihuc hIen nghIen cuu cho Tûâ Töët àïën Vô àaåi7
QUA TRINH XÂY DUNG NÍN TANG
Q
U
A

T
R
I
N
H

D
Ö
T

P
H
A

Kha nãng la nh
da o cä p dô 5
Con nguo i di Iruo c -
công vie c Iheo sau
Ðô i mã I su Ihä I
phu pha ng
Kha i nie m
con nhím
Vãn ho a
ky luä I
Ba n da p
công nghe
CON NGUO I KY LUÂ T TU TUONG KY LUÂT HA NH DÖ NG KY LUÂ T
TU TÖ T DÍ N VÏ DA I
312
PHU LUC
313
dô| côn¿ ty tôt tHanH côn¿ ty v| da| ma kHôn¿ b| tH|en |ecH v|
cuôc n¿H|en cuu trucc. 3au do cHun¿ tô| se quay |a| va Ho|: “Ha|
cuôc n¿H|en cuu nay ||eu co ||en quan ¿| den nHau, va nHu tHe
nao'”
GIo day, sau nam nam, khI quye n sa ch da hoa n Ia I,
chung IôI da co Ihe nhin IaI haI cuôc nghIen cuu Iren môI
quan he Iuong quan Ian nhau. Sau khI xem xeI ca haI, IôI
ruI ra duoc bôn keI Iuan sau:
1. KhI IôI danh gIa nhung công Iy vï daI Iruong Iôn Irong
quyen sach Xêy dûång àïí trûúâng töìn, IôI nhan Ihay co du
chung cu de keI Iuan rang cac nha Ianh dao ngay Iu ban
dau da Ihuc hIen Iheo khuôn khô nhung phaI hIen cua
Tûâ Töët àïën Vô àaåi. DIem Ihuc su khac bIeI duy nhaI Ia
ho Ihuc hIen duoI vaI Iro môI doanh nhan Ire Irong môI
doanh nghIep nho, dang Irong gIaI doan dau cô gang caI
ca nh kho I ma I da I, chu không pha I Ia nhu ng vI Tô ng
gIam dôc dang cô gang chuyen dôI nhung công Iy da co
IIch su Iau doI Iu IôI den vï daI.
2. Mô I dIe u oa I am Ia IôI nha n Iha y Tûâ Töë t àïë n Vô àaå i
không phaI Ia phan IIep Iheo cua Xêy dûång àïí trûúâng
töì n, ma phaI Ia phan dan nhap. MôI công Iy moI Ihanh
Iap hay co IIch su Iau doI can phaI ap dung nhung phaI
hIen Irong quyen sach nay de Iao ra keI qua vï daI ben
vu ng, sau do a p du ng nhu ng pha I hIe n Irong quye n
sa ch Xêy dûång àïí trûúâng töìn va gIu nhung keI qua vï
daI do gIup công Iy vï daI Iruong Iôn.
AIyson SIncIaIr Ien IIeng: “TôI cung vay. TôI cam Ihay raI
hao hung voI du an moI va van de moI. Công vIec se không
con Ihu vI neu chí Ia de bô sung cho quyen sach kIa cua
anh.”
“Khoan da nao,” IôI Ira IoI. “Chung Ia da bo ra 6 nam de
Ihuc hIen cuôc nghIen cuu Iruoc. Co Ie se ích IoI hon neu
chung Ia Iay do Iam nen.”
PauI WeIssman nhac nho: “TôI nho Ia anh co y Iuong cho
cuô c nghIen cu u na y Iu mô I nguo I o McKInsey no I ra ng
quyen sach Xêy dûång àïí trûúâng töìn không Ira IoI duoc cau
hoI Iam Ihe nao de dua công Iy IôI den vï daI. Nhung bIeI
dau haI cau Ira IoI dI haI huong khac bIeI Ihi sao7”
Cuôc Iranh caI dIen ra qua IaI Irong nhIeu Iuan Ie. CuôI
cung SIeIanIe |udd dua ra IoI nhan xeI Iam IôI Iay chuyen:
“TôI raI Ihích y Iuong Xêy dûång àïí trûúâng töìn, nhung do
chính Ia dIeu Iam IôI Io Iang. TôI e rang neu chung Ia baI
dau Iren caI nen cua Xêy dûång àïí trûúâng töìn, chung IôI se
chí dI Io ng vo ng de chu ng mInh cho chính nhu ng Iha nh
kIen cua minh.” Nhu Ihe da ro rang chung IôI nen baI dau
Iu con sô 0, khoI dau kham pha nhung gi co Ihe, baI ke keI
qua nay co bô sung cho keI qua Iruoc hay không.
N¿ay tu däu cuôc n¿H|en cuu, cHun¿ tô| da dua ra môt quyet
d|nH quan tron¿. CHun¿ tô| quyet d|nH tHuc H|en cuôc n¿H|en cuu
cHo quyen sacH Tûâ Töët àïën Vô àaåi nHu tHe quyen sacH Xêy dûång
àïí trûúâng töìn cHua He tôn ta|. Däy |a cacH duy nHät de cHun¿
tô| co tHe nHän tHäy ro ran¿ nHun¿ yeu tô cH|nH tron¿ v|ec cHuyen
TU TÖ T DÍ N VÏ DA I
314
PHU LUC
31S
Ví du, hay xem xeI mô hinh banh da xay dung nen Iang
– nhay voI qua Irinh IIen hoa cua WaI·MarI. Hau heI moI
nguoI deu nghï Sam WaIIon dôI nhIen xuaI hIen voI môI
Iam nhin ve vIec ban Ie voI gIa Ihap o cac vung nông Ihôn,
da I ngay buo c nha y vo I khI công Iy vu a mo I Iha nh Ia p.
ThaI ra dIeu nay hoan Ioan không dung su IhaI.
Sam WaIIon baI dau nam 194S voI môI cua hang 10 xu
duy nhaI. Öng không Ihe mo Ihem cua hang Ihu haI Irong
suôI 7 nam sau do. WaIIon da Iung buoc Iung buoc day
chIec banh da, cho den khI KhaI nIem con nhím ve cac sIeu
IhI gIa re co Ion dôI nhIen xuaI hIen nhu Ia môI qua Irinh
IIen hoa Iu nhIen vao gIua Ihap nIen 1960. WaIIon da maI
2S nam de Iang Iruong Iu môI cua hang 10 xu duy nhaI
Ihanh môI chuôI 38 cua hang WaI·MarI. Va rôI, vao Ihap
nIen 1970 den 2000, WaI·MarI daI buoc nhay voI va bung
nô voI hon 3.000 cua IIem voI doanh Ihu hon 1S0 Ií dôIa.
3S8
GIông nhu cau chuyen chu ga chuI ra khoI qua Irung ma
chung IôI da de cap Irong chuong ve chIec banh da, WaI·
MarI da ap u hang Ihap nIen Iruoc khI qua Irung nuI ra.
Chính Sam WaIIon cung da vIeI:
Không bIeI vi sao qua nhIeu nam moI nguoI co an Iuong
rang WaI·MarI... chí Ia môI y Iuong vï daI chuyen Ihanh
môI su Ihanh công nhanh chong. Nhung... no Ia keI qua
cua nhung gi chung IôI da Iam Iu nam 194S... Va cung
gIông nhu nhung Iruong hop Ihanh công nhanh chong
khac, chung IôI da ap u no Irong hon 20 nam.
3S9
3. De Iao nen buoc chuyen dôI Iu môI công Iy co keI qua
vï da I be n vu ng Iha nh mô I công Iy vï da I Iruo ng Iô n
duoc xem Ia bIeu Iuong cua nganh, hay ap dung khaI
nIem Irong Iam cua Xêy dûång àïí trûúâng töìn: Kham pha
gIa IrI côI IoI va muc dích cao hon Ia chí kIem IIen (he Iu
Iuong côI IoI) va keI hop dIeu nay voI vIec bao ve côI IoI
Irong khI van Ihuc day IIen IrIen.
4. GIua haI cuôc nghIen cuu co môI su công huong raI Ion;
nhung y Iuong cua cuôc nghIen cuu nay bô sung va Iam
ro y Iuong cuôc nghIen cuu kIa. Cu Ihe hon, Tûâ Töë t àïë n
Vô àaå i Ira Io I mô I cau ho I can ba n da duo c neu Ien,
nhung chua duoc Ira IoI Irong Xêy dûång àïí trûúâng töìn:
Dau Ia dIem khac bIeI gIua môI muc IIeu IIeu Iïnh “IôI”
va môI muc IIeu IIeu Iïnh “Ie haI”7
TU TÔ T ÐË N VÏ ÐA l XUÂ T HlË N TRONG GlAl
ÐOA N ÐÂ U CU A XÂY DU NG ÐË TRUO NG TÔ N
KhI nhin Ia I cuô c nghIen cu u Xêy dûång àïí trûúâng töìn, ro
rang cac công Iy vï daI Iruong Iôn da phaI IraI qua môI gIaI
doan xay dung nen Iang dan den nhay voI, Iheo dung mô
hinh Tûâ Töët àïën Vô àaåi Irong nhung nam moI Iao dung.
Công Iy
mo I Iha nh
Ia p hay
Iau do I
Kha I
nIe m
Töë t àïë n
Vô àaå i
Ke I qua
kInh
doanh vï
da I be n
vu ng
Kha I nIe m
Xêy dûå ng
àïí Trûúâ ng
töì n
Công Iy vï
da I Iruo ng
Iô n
+


+
TU TÖ T DÍ N VÏ DA I
316
PHU LUC
317
chính ban Ihan ho. Ho da Iung Ia ban Ihan IaI Iruong daI
hoc va chí don gIan Ia muôn Ihanh Iap môI công Iy vï daI
de Ihu huI nhung nguoI chIa se cung môI gIa IrI va chuan
muc. BIen ban cuôc hop Ihanh Iap dau IIen cua ho vao 23·
8·1937 baI dau bang cach ghI ro ho se IhIeI ke, san xuaI,
va ban san pham Irong nganh co khí dIen Iu, raI khaI quaI.
Nhung sau do cu ng chính bIen ba n na y ghI ro : “Va n de
pha I sa n xua I ca I gi duo c hoa n Ia I...”
361
HewIeII va Packard da Ioay hoay nhIeu Ihang IIen de nghï
ra môI caI gi do, baI cu caI gi, gIup dua công Iy vao hoaI
dông. Ho da nghï IoI bô Iruyen song Iren du Ihuyen, IhIeI
bI dIeu khIen dIeu hoa không khí, IhIeI bI y Ie, may khuech
daI am Ihanh, va con nhIeu nua. Ho da Ihuc hIen bô cam
bIen dIen Iu cho hanh Iang bowIIng, he Ihông Iu dông chính
vI Irí cho kính vIe n vo ng, ma y Ia o xung dIe n da nh cho
nguo I be o phi muô n gIa m can. Dô I vo I ho , không quan
Irong công Iy san xuaI caI gi Irong nhung ngay dau, mIen
Ia ho dong gop vao nganh công nghe va cho phep HewIeII
va Packard co hôI cung nhau xay dung công Iy, va keu goI
nhung nguoI cung chí huong Iham gIa.
362
Do chính Ia môI
công Iy moI Ihanh Iap Iheo duôI ro rang chính sach “con
nguoI dI Iruoc, công vIec Iheo sau”.
Sau nay, khI HewIeII va Packard da baI dau phaI IrIen,
ho van Iuan Ihu nghIem ngaI quy Iac “con nguoI dI Iruoc”.
Sau The chIen II, mac du doanh Ihu suI gIam do cac hop
dông IhoI chIen da keI Ihuc, ho van Ihue môI IoaI nhung
nhan vIen IuyeI voI bI sa IhaI khoI cac phong Ihí nghIem
cua chính phu, Iuy chua co khaI nIem Irong dau se sap xep
Neu co môI Iruong hop kInh dIen nao ve xay dung nen
Iang dua den môI KhaI nIem con nhím, va Iheo sau Ia suc
da nhay voI cua chIec banh da, Ihi do chính Ia WaI·MarI.
DIe m kha c bIe I duy nha I Ia Sam WaIIon da a p du ng mô
hinh nay khI con Ia môI doanh nghIep Ire, xay dung môI
công Iy vï daI Iu Iuc moI Ihanh Iap, chu không phaI Ia môI
Tông gIam dôc chuyen dôI môI công Iy da co Iruyen Ihông
Iau doI Iu IôI den vï daI. Nhung y Iuong can ban van Ihe.
360
HewIeII·Packard Ia mô I ví du Iuye I vo I kha c cho Iha y
nhung y Iuong Iu IôI den vï daI duoc ap dung Irong gIaI
doan moI Ihanh Iap cua môI công Iy Xêy dûång àïí Trûúâng
töì n. Ví du, khaI nIem nen Iang cua BIII HewIeII va DavId
Packard ve HP không phaI Ia caI gi, ma Ia aI – baI dau voI
NËN TANG – NHAY VOT TAl WAL-MART
Sô Iuong cua hang vao nam 194S, 1970, 1990, 2000
2000: 3.1S1 cu a ha ng
1990: 1.S28 cua hang
194S: 1 cu a ha ng
1970: 38 cua hang
Xäy du ng ne n Ia ng Nha y vo I!
3.000
2.000
1.000
0
TU TÖ T DÍ N VÏ DA I
318
PHU LUC
319
TôI da co dIp IIep chuyen Dave Packard hhông Iau Iruoc
khI ông maI. Mac du ông Ia nha Ií phu Iu Ihan dau IIen cua
Ihung Iung SIIIcon, ông van sông Irong ngôI nha nho ma
ông va vo da Iu xay dung vao nam 19S7, nhin ra môI vuon
cay an Ira I nho . Nha be p nho go n, duo c Io I gIa y da cu ,
phong khach ke môI íI dô dac don so cho Ihay ông không
phaI Ia nguoI dung vaI chaI de khoe khoang kIeu nhu muôn
noI “TôI Ia môI Ií phu. TôI Ia nguoI quan Irong. TôI Ia nguoI
Ihanh daI.” BIII Terry, nguoI da Iam vIec voI ông Irong 36
nam, cho bIeI: “KhaI nIem IhoI gIan vuI ve cua ông Ia goI
vaI nguoI ban den va cung nhau cang hang rao kem gaI.
364
Packard de IaI gIa san IrI gIa S,6 Ií dôIa cho môI Iô chuc Iu
IhIe n, va khI ông ma I, gIa dinh Ihu c hIe n mô I Ia p sa ch ca
ngo I ông, vo I bu c hinh ông ngô I Iren chIe c ma y ca y Irong bô
qua n a o nông dan. Pha n chu Ihích không nha c gi de n vI Ihe
cu a ông Ia mô I Irong nhu ng nha Iu ba n cu a Ihe ky haI
muoI.
36S
Don gIa n chí Ia do ng chu : “DavId Packard, 1912·
1996, chu Irang Ira I, v.v...” Tha I Ia mô I nguo I Ca p dô S.
HË TU TUO NG CÔ T LO l: MÔ T KHlA CA NH
BÔ SUNG CHO SU VÏ ÐA l TRUO NG TÔ N
Trong cuôc phong van voI BIII HewIeII, chung IôI hoI ông
dIeu gi Iam ông Iu hao nhaI Irong su nghIep daI Iau cua
minh. Öng Ira IoI: “KhI IôI nhin IaI công vIec cua doI minh,
co Ie IôI Iu hao nhaI Ia minh da gop phan xay dung môI
công Iy ma cac gIa IrI, nguyen Iac, va Ihanh công cua no
co anh huong raI Ion den su quan Iy cac công Iy khac Iren
cho nhung nguoI nay Iam vIec gi. Hay nho IaI IuaI Packard
ma chung IôI da gIoI IhIeu Irong chuong ba: “Không công
Iy nao co Ihe IIen Iuc Iang doanh Ihu nhanh hon kha nang
Iuyen dung dung nguoI de Ihuc hIen su Iang Iruong nay
ma van co Ihe phaI IrIen Ihanh môI công Iy vï daI.” HewIeII
va Packard da sông dung voI quy IuaI nay va Ihu dung raI
nhIeu nguoI vï daI khI co hôI den.
Ban Ihan HewIeII va Packard deu Ia nhung nha Ianh dao
Cap dô S IuyeI dính, ban dau duoI Iu cach Ia nha doanh
nghIe p Ire va sau na y Ia nhu ng nha xay du ng công Iy.
NhIe u nam sau khI HP da Iha nh danh nhu Ia mô I Irong
nhu ng công Iy công nghe quan Iro ng nha I Iren Ihe gIo I,
HewIeII van gIu môI duc Iính khIem Iôn dang quy. Nam
1972, Pho chu IIch HP Barney OIIver vIeI Irong môI buc Ihu
gIo I IhIe u cho Hô I dô ng xe I duye I ILLL cho gIa I Ihuo ng
Nguo I sa ng Ia p:
Mac du Ihanh công cua chung IôI raI dang phan khoI,
nhung nha sang Iap không vi Ihe ma huyen hoang. MoI
gan day, Irong môI cuôc hop hôI dông dIeu hanh, HewIeII
da nhan xeI: “Nghe nay, chung Ia Iang Iruong Ia boI vi
nganh công nghIep nay cung dang phaI IrIen. Chung Ia
may man ngôI ngay Iren dính khI hoa IIen duoc phong
Ien. Chung Ia không dang duoc huong môI Ií công nao.”
Sau môI phuI Im Iang, Irong khI moI nguoI con dang suy
nghï ve nhan xeI khIem Iôn nay, Packard Ien IIeng: “U
Ihi, BIII a , íI nha I chu ng Ia cu ng không Ia m ho ng no
hoa n Ioa n.”
363
TU TÖ T DÍ N VÏ DA I
320
PHU LUC
321
NHun¿ côn¿ ty v| da| trucn¿ tôn kHôn¿ tôn ta| cH| de man¿ |a|
|c| nHuän cHo cô dôn¿. 1Hät väy, tron¿ môt côn¿ ty tHät su v|
da|, |c| nHuän va don¿ t|en trc tHanH mau va nucc dô| vc| môt
cc tHe kHoe manH: CHun¿ rät cän tH|et cHo su sôn¿, nHun¿ cHun¿
kHôn¿ pHa| |a muc t|eu cua su sôn¿.
Chu ng IôI da de ca p de n Merck Irong quye n sa ch Xêy
dûå ng àïí trûúâ ng töì n ve quye I dInh pha I IrIe n va phan phô I
mô I Ioa I Ihuô c chu a be nh mu do ky sInh Iru ng. Can be nh
na y gay dau do n cho ha ng IrIe u nguo I do ca c Ioa I Iru n ky
sInh boI ngang qua ma I gay mu Io a. Bo I vi nhu ng nguo I ma c
be nh – nhu ng bô Ia c sô ng Irong nhu ng vu ng he o Ia nh nhu
Amazon – Ihuo ng không co IIe n, Merck da kho I xuo ng mô I
he Ihô ng phan phô I dô c Ia p de dua Ihuô c de n ca c Ia ng que
he o Ia nh va pha I không cho ha ng IrIe u nguo I Iren Ihe gIo I.
368
Cu ng ca n no I ro , Merck không pha I Ia mô I Iô chu c Iu
IhIen, va ho cung không Iu xem minh Ia môI Iô chuc Iu
IhIen. Su IhaI Ia ho IIen Iuc vuoI Ien Iren IhI Iruong nhu Ia
môI công Iy co IoI nhuan cao, IoI nhuan daI gan 6 Ií dôIa
va vuoI qua IhI Iruong gap 10 Ian Irong khoang IhoI gIan
Iu 1946·2000. Tuy nhIen, baI ke keI qua kInh doanh phI
Ihuong, Merck không xem muc IIeu Iôn IaI Iren heI Ia de
Iam ra IIen. Nam 19S0, George Merck II, con IraI nha sang
Iap, da de ra IrIeI Iy cho công Iy nhu sau:
CHun¿ ta cô ¿àn¿ nHc ràn¿ tHuôc |a de danH cHo benH nHän...
1Huôc kHôn¿ pHa| de |am ra |c| nHuän. lc| nHuän se den, va neu
cHun¿ ta nHc nHu väy, |c| nHuän cHàc cHàn se den. CHun¿ ta can¿
nHc ro, |c| nHuän can¿ |cn.
3b9
Ioa n Ihe gIo I.”
366
“Phong ca ch HP”, nhu mo I nguo I va n
Ihuong goI, Ihe hIen môI he Ihông gIa IrI côI IoI Iao nen su
khac bIeI cho công Iy nhIeu hon baI cu san pham nao cua
ho. Nhung gIa IrI nay bao gôm dong gop vao công nghe,
Iôn Irong ca nhan, Irach nhIem voI công dông noI công Iy
hoaI dông, va môI nIem IIn vung chac rang IoI nhuan không
phaI Ia muc IIeu can ban cua môI công Iy. Nhung nguyen
Iac nay, hIen nay da qua quen Ihuôc, nhung IhaI su cap
IIen va caI Iô Ioan dIen Irong Ihap nIen 19S0. DavId Packard
nhan xeI ve doanh nhan Irong gIaI doan nay nhu sau: “Mac
du ho raI IIch su không dông y voI IôI, nhung ro rang ho
IIn chac rang IôI không Ihuôc môI nhom voI ho, va ro rang
không du IIeu chua n dIe u ha nh mô I doanh nghIe p quan
Iro ng.”
367
HewIeII va Packard mInh ho a cho mô I “khía ca nh bô
sung” gIup dua công Iy den vI Ihe môI công Iy vï daI Iruong
Iôn, môI khía canh quan Irong gIup chuyen dôI Iu “IôI den
vï daI” den Xêy dûång àïí trûúâng töìn. Khía canh bô sung nay
chính Ia môI IrIeI Iy huong dan hay môI “he Iu Iuong côI
IoI”, bao gôm nhung gIa IrI côI IoI va môI muc dích côI IoI
(Iy do cao hon vIec chí don Ihuan kIem IIen). Nhung gIa IrI
nay Iuong Iu nhu ban Tuyen ngôn Dôc Iap (“Chung IôI coI
day Ia nhu ng su Iha I hIe n nhIen...” – cau da u IIen Irong
Tuyen ngôn dôc Iap cua Hoa Ky) – không bao gIo duoc Iuan
Iheo hoan Ioan, nhung Iuôn Iuôn Iôn IaI nhu môI IIeu chuan
manh me va Ia cau Ira IoI cho cau hoI IaI sao vIec chung
Ia Iôn IaI IaI quan Irong.
TU TÖ T DÍ N VÏ DA I
322
PHU LUC
323
Cau chuye n ve WaII DIsney se mInh ho a Iính haI ma I
nay. Nam 1923, môI nha Iam phIm hoaI hinh 21 IuôI day
nhIeI huyeI chuyen Iu Kansas CIIy den Los AngeIes va cô
gang Iim môI công vIec Irong nganh dIen anh. Không công
Iy nao chIu Ihue anh Ia, Ihe Ia anh dung sô IIen danh dum
íI o I cu a minh Ihue mô I chIe c ma y quay phIm, mo mô I
phong Ihu Irong nha de xe cua ông chu, va baI dau Iam
phIm hoaI hinh dông. Nam 1934, ông DIsney da Ihuc hIen
mô I buo c Ia o ba o, Iruo c do chua aI Ia m, Ia hoa n Iha nh
nhung bô phIm daI hoI Iheo chu de raI Ihanh công, bao
MôI Iuu y quan Irong dôI voI khaI nIem gIa IrI côI IoI Ia
không co nhung gIa IrI côI IoI nao duoc xem Ia “phu hop”
de Iro Ihanh môI công Iy vï daI Iruong Iôn. BaI cu gIa IrI
côI IoI nao ma ban dua ra, chung IôI cung co Ihe Iim Ihay
môI công Iy vï daI Iruong Iôn không co gIa IrI côI IoI do.
Mô I công Iy không ca n pha I quan Iam de n kha ch ha ng
(nhu Sony), hay Iôn Irong ca nhan (nhu DIsney), hay chaI
Iuong (nhu WaI·MarI), hay Irach nhIem xa hôI (nhu Iord)
moI co Ihe Iro Ihanh vï daI va Iruong Iôn. Day Ia môI Irong
nhung kham pha day nghIch Iy cua Xêy dûång àïí Trûúâng
töìn – giaá trõ cöët loäi àùåc biïåt cêìn thiïët àïí trúã thaânh vô àaåi
trûúâ ng töì n, nhûng cöë t loä i àoá laâ gò thò khöng quan troå ng.
Van de không nam o chô ban co gIa IrI côI IoI gi, ma Ia IIeu
ba n co gIa IrI cô I Io I hay không, va ba n bIe I ro no hay
không, va ban co gan keI no voI Iô chuc hay không, va ban
co bao ve no Iheo IhoI gIan hay không.
KhaI nIem bao Iôn he Iu Iuong côI IoI Ia môI yeu Iô Irung
Iam cua cac công Iy vï daI Iruong Iôn. Cau hoI ro rang daI
ra Ia “Lam Ihe nao ban bao Iôn duoc côI IoI ma van Ihích
nghI voI Ihe gIoI dang Ihay dôI7” Cau Ira IoI Ia: Hay Iuan
Iheo khaI nIem bao Iôn caI côI IoI dông IhoI Iuôn Ihuc day
su IIen IrIen.
Cac côn¿ ty v| da| trucn¿ tôn bao tôn ¿|a tr| va muc d|cH côt
|o| cua Ho tron¿ kH| cac cH|en |ucc k|nH doanH va n¿uyen tàc
Hoat dôn¿ vän ||en tuc tHay dô| de tH|cH n¿H| vc| môt tHe ¿|c| tHay
dô|. Däy |a su ket Hcp tuyet vc| ¿|ua “bao tôn côt |o| va tHuc
däy t|en tr|en”.
BA O TÔ N
Gia Iri côI loi
Muc dích côI loi
THAY DÖ I
Van ho a va nguyen Ia c hoa I dô ng
Muc IIeu va chIen Iuoc cu Ihe
TU TÖ T DÍ N VÏ DA I
324
PHU LUC
32S
nga nh kInh doanh mo I Ia công vIen gIa I Irí, da u IIen Ia
DIsneyIand, sau do Ia WaII DIsney WorId va Irung Iam
LPCOT. Theo IhoI gIan, cac công vIen DIsney da Iro Ihanh
môI ky nIem dang nho dôI voI nhIeu gIa dinh Iren Ihe gIoI.
Xuyen suô I ca c Ihay dô I Io n na y – Iu phIm hoa I hinh
sang ca c bô phIm dô ng da I hoI Iheo chu de , Iu Mickey
Mouse Club den DIsney WorId – công Iy Iheo duôI môI he
Ihông gIa IrI côI IoI bao gôm nIem IIn chay bong vao su
Iuong Iuong phong phu, su chu Iam den Iung chI IIeI, khInh
ghe I Iính ye m Ihe , va ba o Iô n “Phe p ma u DIsney”. Öng
DIsney con kIen dInh Iheo duôI môI muc dích, Ihe hIen qua
IaI ca cac doanh nghIep DIsney moI Ihanh Iap – do chính
Ia mang IaI hanh phuc cho hang IrIeu nguoI, nhaI Ia Ire em.
Muc dích nay duoc Ihe hIen xuyen bIen gIoI va Iruong Iôn
Iheo Iho I gIan. KhI IôI va vo de n Iham IsraeI nam 199S,
chung IôI gap duoc nguoI da mang cac san pham DIsney
ve vung Trung Dông. Öng Ia noI voI chung IôI day Iu hao:
“Toan bô y Iuong Ia mang nu cuoI den cho guong maI Ire
Iho. DIeu nay o day raI quan Irong, vi Iren guong maI cac
em noI day raI íI nu cuoI.” WaII DIsney Ia môI ví du kInh
dIen ve bao Iôn côI IoI va Ihuc day IIen IrIen, gIu he Iu
Iuong côI IoI không Ihay dôI nhung chIen Iuoc va nguyen
Iac hoaI dông Ihi Ihay dôI Iheo IhoI gIan, va nho Iheo duôI
nguyen Iy nay ma ho gIu vung minh Ia môI công Iy vï daI
Iruong Iôn.
gôm Snow White, Pinocchio, Fantasia, va Bambi. Va o Iha p
nIen 19S0, DIsney nhay vao nganh Iruyen hinh voI Mickey
Mouse Club. Cu ng Irong Iha p nIen S0, WaII DIsney Ihu c
hIen chuyen dI dInh menh den môI sô công vIen gIaI Irí va
ra ve day IhaI vong. Öng goI day Ia nhung noI “do ban, gIa
Ia o, duo c dIe u ha nh bo I nhu ng nguo I ma I Ia nh”.
370
Öng
quyeI dInh Ia DIsney co Ihe xay dung môI caI gi do IôI hon,
co Ihe Ia IôI nhaI Ihe gIoI, va Ihe Ia công Iy nhay vao môI
BA O TÔ N
Ðam me su Iuo ng Iuo ng
phong phu
Chu Iäm den Iung chi IieI
Khinh ghe I Iính ye m Ihe
“Phe p mä u Disney”
Mang lai hanh phuc cho
hang Irieu nguoi
THAY ÐÔ l
Tha p nIen 1920: PhIm hoa I hinh
Tha p nIen 1930: PhIm hoa I hinh da I hoI
Iheo chu de
Tha p nIen 19S0: Truye n hinh,
CLB MIckey Mouse
Tha p nIen 1960: Công vIen gIa I Irí
Tha p nIen 1980: Mo rô ng Ioa n ca u
Tha p nIen 1990: DIch vu du IIch
Iren Iau
Baão vïå giaá trõ cöët loäi/ Thuác àêíy tiïën triïín taåi cöng ty Walt Disney
Thêå p niïn 1920 - 1990
TU TÖ T DÍ N VÏ DA I
326
PHU LUC
327
3. Hïå tû tûúãng cöët loäi. TraI nghIem cac gIa IrI côI IoI (nhung
nguyen Iy can IhIeI va Iruong Iôn) va muc dích côI IoI (Iy
do can ban cua su Iôn IaI ben Iren vIec kIem IIen) nhu
Ia nhung nguyen Iac huong dan quyeI dInh va Ihuc day
moI nguoI Irong Iô chuc Irong môI IhoI gIan daI.
4. Baão töìn cöët loäi/ Thuác àêíy tiïën triïín. Bao Iôn he Iu Iuong
côI IoI nhu môI dIem cô dInh Irong khI Ihuc day Ihay
dôI, hoan IhIen, dôI moI, phuc hôI moI Ihu khac. Thay
dôI nguyen Iac hoaI dông va chIen Iuoc Irong khI van
gIu vung cac gIa IrI va muc dích côI IoI. De ra va daI
duoc cac muc IIeu Ion nhaI quan voI he Iu Iuong côI IoI.
MU C TlËU THAM VO NG TÔ T, MU C TlËU
THAM VO NG XÂ U, VA NHU NG MÔ l LlËN HË
KHA l NlË M KHA C
Trong bang o Irang ben, IôI da neu khaI quaI môI IIen he
ve maI khaI nIem gIua haI cuôc nghIen cuu. Nhin chung,
cac y Iuong Tûâ Töët àïën Vô àaåi Iao nen Iang vung chac cho
su Ihanh công cua cac y Iuong Xêy dûång àïí trûúâng töìn. TôI
cho Ia Tûâ Töët àïën Vô àaåi dua ra cac y Iuong côI IoI de Iam
chIec banh da quay Iu nen Iang den nhay voI, Irong khI
Xêy dûång àïí trûúâng töìn gIoI IhIeu cac y Iuong côI IoI gIu
cho chIec banh da ngay cang Iang Iôc vao Iuong IaI va dua
công Iy Ien vI Irí bIeu Iuong, huyen IhoaI. Ban se Ihay khI
xem qua bang Iom IaI rang moI kham pha cua Tûâ Töë t àïë n
Vô àaåi cho phep phaI IrIen ca bôn y Iuong chính cua Xêy
dûå ng àïí trûúâ ng töì n. Bô n y Iuo ng na y duo c Io m Ia I nhu
sau:
1. Thiïët kïë àöìng höì, khöng phaãi chó laâ baáo giúâ. Xay dung
môI Iô chuc co Ihe Iruong Iôn va Ihích nghI voI nhIeu Ihe
he Ianh dao va nhIeu vong doI san pham; Ia su dôI Iap
hoan Ioan cua vIec chí IhIeI ke xoay quanh môI nha Ianh
dao vï daI hay môI y Iuong vï daI.
2. Khaã nùng tuyïåt diïåu cuãa chûäa “VA”: Cung Iuc hoa hop
ca haI IhaI cuc cua nhIeu khía canh. Thay vi phaI chon
A hay B, nghï ra cach vua daI duoc A vua daI duoc B –
muc dích va IoI nhuan, IIen Iuc va Ihay dôI, Iu do va
Ira ch nhIe m, v.v...
TU TÖ T DÍ N VÏ DA I
328
PHU LUC
329


KhaI nIem
con nhím
(Ba vo ng
Iro n)
Thiïët kïë àöìng höì, khöng phaãi chó laâ baáo giúâ : Co che Hô I dô ng
chính Ia su IhIeI ke dô ng hô hoa n ha o.
Khaã nùng kyâ diïåu cuãa chûä VAÂ: Tha u hIeu VA don gIa n de n
kho IIn
Hïå tû tûúãng cöët loäi: Vo ng Iron “nhu ng gi ba n dam me” Irung
Ia p Iuye I vo I vo I ca c gIa IrI va mu c dích cô I Io I. Chí nhu ng gIa
IrI ba n dam me de n mu c ba n không bao gIo chôI bo , duo I ba I
ky dIe u kIe n na o, mo I du ng Iha I su Ia cô I Io I.
Baã o töì n cöë t loä i/ Thuác àêí y tiïën triïí n: Mu c IIeu Iham vo ng Iô I
xua I pha I Iu su Iha u hIeu; mu c IIeu Iham vo ng xa u xua I pha I
Iu su can da m gIa Ia o. Mu c IIeu Iham vo ng vï da I Ia su gIao
nhau cu a ba vo ng Iro n.



Van hoa
Ky IuaI
Thiïët kïë àöìng höì, khöng phaãi chó laâ baáo giúâ : Hoa I dô ng nho
va o Iính ca ch uy Iu c cu a mô I nha dô c Ia I chí Ia ba o gIo ; xay
du ng mô I van hoa ky Iua I chính Ia IhIe I ke dô ng hô .
Khaã nùng kyâ diïåu cuãa chûä VAÂ : Tu do VA Ira ch nhIe m
Hïå tû tûúãng cöët loäi: Van hoa ky Iua I không cha p nha n nhu ng
aI không cu ng chIa se gIa IrI va IIeu chua n cu a Iô chu c.
Baã o töì n cöë t loä i/ Thuá c àêí y tiïën triïí n: KhI ban co van hoa ky
Iua I, ba n co Ihe de mo I nguo I Iu do Ihí nghIem va Iim ra con
duo ng Iô I nha I da n de n ke I qua .


Ba n da p
công nghe
Thiïë t kïë àöì ng höì , khöng phaãi chó laâ baá o giúâ : Ba n da p công
nghe Ia mô I pha n quan Iro ng Irong chIe c dô ng hô .
Khaã nùng kyâ diïåu cuãa chûä VAÂ : Tra nh cha y Iheo công nghe
nhu Iho I Ihuo ng VA nha IIen phong Irong vIec a p du ng công
nghe .
Hïå tû tûúãng cöët loäi: Trong mô I công Iy vï da I, công nghe pha I
phu c vu gIa IrI cô I Io I, chu không pha I Iheo huo ng nguo c Ia I.
Baã o töì n cöë t loä i/ Thuác àêí y tiïën triïí n: Công nghe du ng se da y
nhanh su c da cu a chIe c ba nh da , huo ng de n da I duo c nhung
mu c IIeu Iham vo ng.
MÔ l LlËN HË KHA l NlË M GlU A TU TÔ T
OL N 1Ï OA 1 VA XÂY OU NG OL TRUO NG TÔ N
Khaái niïåm
trong
Tu Tôt dên
1¡ du¡
Khaái niïåm trong Xü) dung dê Truong tôn*



Kha nang
Ia nh da o
Ca p dô S
Thiïë t kïë àöì ng höì , khöng phaãi chó laâ baá o giúâ : Nha Ia nh da o Ca p
dô S xay du ng mô I công Iy co Ihe IIep Iu c sô ng co n ma không
ca n ho , Ihay vi de cao ca I IôI ba ng ca ch Iro nen không Ihe
IhIeu Irong công Iy.
Khaã nùng kyâ diïåu cuãa chûä VAÂ : KhIem nhuo ng VA nghI Iu c
Hïå tû tûúãng cöët loäi: Nha Ia nh da o Ca p dô S co Iham vo ng cho
công Iy cu ng nhu ng gi ho da I dIen; ho Ihe hIen mô I mu c dích
vuoI Ien Iren Iha nh công cu a ba n Ihan.
Baã o töì n cöë t loä i/ Thuác àêí y tiïë n triïí n: Nha Ia nh da o Ca p dô S
không khoan nhuo ng Irong vIe c Ihu c da y IIe n IrIe n huo ng
de n ke I qua va Iha nh Iu u cu Ihe , cho du dIeu na y dô ng nghïa
vo I vIec pha I sa Iha I chính anh em minh.



Con nguo I
dI Iruo c,
công vIec
Iheo sau
Thiïët kïë àöìng höì, khöng phaãi chó laâ baáo giúâ : Thu c hIen vIec
“con nguo I dI Iruo c” Ia IhIe I ke dô ng hô ; Ihu c hIe n vIe c “công
vIec dI Iruo c” (de ra chIe n Iuoc Iruo c) Ia chí ba o gIo .
Khaã nùng kyâ diïåu cuãa chûä VAÂ: Tuye n nguo I phu ho p Ien
chuyen xe VA mo I nguo I không phu ho p xuô ng xe.
Hïå tû tûúãng cöët loäi: Thu c hIen “con nguo I dI Iruo c” nghïa Ia
Iuyen nguo I phu ho p vo I gIa IrI va mu c dích cô I Io I hon Ia vi
ky nang va kIen Ihu c cu a ho .
Baão töìn cöët loäi/ Thuác àêíy tiïën triïín: Thu c hIen “con nguo I dI
Iruo c” nghïa Ia co chIe u huo ng IhIen ve de ba I Iu ben Irong,
va Ia I ca ng cu ng cô Ihem gIa IrI cô I Io I.


DôI dIen
su Iha I
phu pha ng
(NghIch Iy
SIockdaIe)
Thiïët kïë àöìng höì, khöng phaãi chó laâ baáo giúâ : Ta o ra mô I môI
Iruo ng de su Iha I duo c Ia ng nghe chính Ia IhIeI ke dô ng hô ,
nha I Ia khI ba n a p du ng co che co do .
Khaã nùng kyâ diïåu cuãa chûä VAÂ : Dô I dIen su Iha I cu a Ihu c Ia I
phu pha ng VA gIu vu ng nIem IIn ra ng cuô I cu ng ba n se chIe n
Iha ng – NghIch Iy SIockdaIe.
Hïå tû tûúãng cöët loäi: Dô I dIen su Iha I phu pha ng Ia m ro nhu ng
gIa IrI Iha I su cô I Io I dô I vo I Iô chu c va ca nhu ng gIa IrI ho
mong muô n gIu o vI Irí cô I Io I.
Baã o töì n cöë t loä i/ Thuác àêíy tiïë n triïí n: Nhu ng su Iha I phu pha ng
chí ro nhu ng gi ca n pha I Ia m de Ihu c da y IIen IrIe n.
TU TÖ T DÍ N VÏ DA I
330
PHU LUC
331
dích. GIông nhu dIep vu maI Irang cua NASA Irong nhung
nam 1960, môI muc IIeu Iham vong Ihu huI moI su chu y
cua moI nguoI.
Mac du muc IIeu Iham vong nghe raI hao hung, chung
IôI da de ngo môI cau hoI ma không Ira IoI. Dau Ia su khac
bIeI gIua môI muc IIeu Iham vong IôI va môI muc IIeu Iham
vong xau7 BoI Iu Uc den New ZeaIand co Ihe Ia môI muc
IIeu Iham vong dôI voI IôI, nhung no cung se gIeI cheI IôI.
Den bay gIo chung IôI da co Ihe dua ra cau Ira IoI, dua Iren
cuôc nghIen cuu cac công Iy nhay voI.
luc t|eu tHam von¿ xäu, nHu ta da tHäy, ducc de ra vc| su can
dam ¿|a tao; muc t|eu tHam von¿ tôt ducc de ra tu su tHäu H|eu.
1Hät väy, kH| ban ket Hcp su H|eu b|et |àn¿ |e ba von¿ tron vc|
su ||eu ||nH cua môt muc t|eu tHam von¿, ban co ducc su ket Hcp
manH me, ¿än nHu pH| tHucn¿.
MôI ví du IuyeI voI Ia Iruong hop cua BoeIng Irong Ihap
nIen 19S0. MaI cho den dau Ihap nIen 19S0, BoeIng chí Iap
Irung vao xay dung nhung cô may bIeI bay không Iô cho
quan dôI – chIec B·17, B·29, va may bay nem bom xuyen
Iu c dIa B·S2.
371
Tuy nhIen, BoeIng ga n nhu không co ma I
Irong IhI Iruo ng ma y bay Ihuong ma I, va ca c ha ng ha ng
không không he co y dInh mua may bay cua BoeIng. (Ho
Ira IoI cac buc Ihu chao hang cua BoeIng nhu sau: “Cac anh
che Iao nhung chIec may bay nem bom vï daI IaI SeaIIIe.
Sao cac anh không cu IIep Iuc nhu Ihe7”) Ngay nay, chung
Ia chap nhan su IhaI rang hau heI cac chuyen bay su dung

Ba nh da ,
không
phaI vong
Ian quan
Thiïë t kïë àöì ng höì , khöng phaãi chó laâ baá o giúâ: HIeu u ng cu a
chIe c ba nh da Ia o ra mô I su c da be n vu ng, va không pha I Ie
Ihuô c va o su hIen dIen cu a mô I Ia m nhin uy Iu c de Ihuc da y
mo I nguo I.
Khaã nùng kyâ diïåu cuãa chûä VAÂ: Qua Irinh IIen hoa Iu ng buoc
VA ke I qua phI Ihuo ng mang Iính ca ch ma ng
Hïå tû tûúãng cöë t loä i: Vo ng Ia n qua n khIe n cho gIa IrI va mu c
dích cô I Io I không Ihe an sau va o mô I nguo I, vi mo I nguo I Iu c
na o cu ng Iu ho I: “Chu ng Ia Ia aI7 Chung Ia da I dIen cho dIeu
gi7”
Baã o töì n cöë t loä i/ Thuá c àêíy tiïën triïí n: Su nha I qua n cu a chIe c
ba nh da va IIen Iu c Iích Iuy su c da cho de n khI da I buo c nha y
vo I Ia o dIeu kIen hoa n ha o de Ira I nghIem ca c gIa IrI cô I Io I
Irong khI va n Ihu c da y Ihay dô I va IIen IrIe n.
(*) Xem Ihem Xêy dûång àïí Trûúâng töìn: Nhûäng thoái quen thaânh cöng cuãa
caá c cöng ty coá têì m nhòn chiïë n lûúå c, CoIIIns va Porras, NXB
HarperBusIness, 1994.
TôI se không dI vao chI IIeI Iung môI IIen he Irong bang
Iren, nhung IôI muôn nhan manh den môI môI IIen he dac
bIeI manh me: môI IIen he gIua cac muc IIeu Iham vong va
ba vong Iron Irong KhaI nIem con nhím. Trong quyen sach
Xêy dûång àïí trûúâng töìn, chung IôI xac dInh Muc IIeu Iham
vo ng Ia mô I phuong pha p chính de Ihu c da y IIe n IrIe n
Irong khI van gIu vung nhung gIa IrI côI IoI. Muc IIeu Iham
vong Ia muc IIeu Io IaI va dang ngaI – gIông nhu môI ngon
nuI phaI Ieo. Muc IIeu nay ro rang, Ihu huI chu y, va duoc
moI nguoI hIeu ngay. Muc IIeu Iham vong gIông nhu môI
dIem Iap Irung moI suc Iuc, kích dông moI nguoI, Iao ra
IInh Ihan Iam vIec Iap Ihe khI moI nguoI cô gang huong IoI
TU TÖ T DÍ N VÏ DA I
332
PHU LUC
333
công Iy vï daI nhaI, không Ihe chôI caI, Irong nganh hang
không dan du ng Iren Ioa n Ihe gIo I.
37S
Ma I de n Iha p nIen
1990, vI Irí sô 1 cua BoeIng moI IhaI su bI Iung Iay, va phaI
can môI Iap doan cua chính phu duoI caI Ien AIrbus moI
Iam duoc vIec nay.
376
DIem chính cua van de Ia day: muc IIeu Iham vong cua
BoeIng, mac du Io IaI va Iao bao, không phaI Ia môI muc
IIeu baI ky. Do Ia môI muc IIeu hop Iy Irong bôI canh ba
vong Iron. Cac nha dIeu hanh BoeIng hIeu raI ro rang (1)
công Iy co kha nang gIoI nhaI Ihe gIoI Irong vIec san xuaI
may bay phan Iuc dan dung mac du ho chua Iham gIa IhI
Iruong, (2) su chuyen dôI se gIa Iang IoI ích kInh Ie cua
BoeIng raI nhIeu Ihông qua vIec gIa Iang IoI nhuan Iren môI
mau may bay, va (3) moI nguoI IaI BoeIng raI dam me công
vIec nay. BoeIng da hanh dông voI su Ihau hIeu, chu không
phaI bang su can dam gIa Iao, vao IhoI dIem quan Irong
nay Irong IIch su cua minh, va day Ia môI Irong nhung Iy
do chính gIup ho gIu duoc vI Irí vï daI Iruong Iôn.
1rucn¿ Hcp Boe|n¿ nHän manH môt d|em: De ¿|u vun¿ su v| da|
tHeo tHc| ¿|an do| Ho|, môt màt, pHa| ¿|u ¿|c| Han tron¿ ba von¿
tron, màt kHac, pHa| sàn san¿ tHay dô| su cu tHe Hoa cua ba
von¿ tron bät cu |uc nao. Boe|n¿ vao nàm ì9bZ cHua He tu bo
ba von¿ tron Hay bo qua He tu tucn¿ côt |o|, nHun¿ Ho da tao
ra môt muc t|eu mc| däy Häp dän va d|eu cH|nH bHa| n|em con
nH|m de bucc vao n¿anH Han¿ kHôn¿ dän dun¿.
may bay BoeIng, nhung vao nam 19S2, hau nhu không co
aI ngoaI quan dôI bay Iren chIec BoeIng ca.
372
MôI cach khôn ngoan, Irong suôI Ihap nIen 1940, BoeIng
da Iranh xa Ianh dIa Ihuong maI, noI McDonneII DougIas co
nang Iuc vuoI IrôI Irong vIec san xuaI cac chIec may bay
phan Iuc co nho dang raI IhInh hanh Irong dôI bay Ihuong
ma I.
373
Tuy nhIen, Irong da u Iha p nIen 19S0, BoeIng nhin
Ihay co hôI vuoI qua McDonneI DougIas bang cach keI hop
kInh nghIem ve cac may bay co Ion va su Ihau hIeu ve dông
co phan Iuc. DuoI quyen cua môI nha Ianh dao Cap dô S
Ien Ia BIII AIIen, cac nha dIeu hanh BoeIng can nhac vIec
Iham gIa vao Iïnh vuc Ihuong maI. Ho nhan ra rang, cach
day môI Ihap nIen BoeIng không Ihe Ia nha san xuaI may
bay Ihuong maI gIoI nhaI, nhung gIo day nhung kInh nghIem
ho da Iích Iuy duoc ve may bay phan Iuc va may bay co Ion
Iu nhung hop dông quan su se gIup uoc mo Ihanh hIen
Ihuc. Ho cung nhan Ihay IoI ích kInh Ie cua may bay dan
dung cao hon IhI Iruong quan su raI nhIeu va quan Irong
hon, ho cam Ihay raI Ihích Ihu voI y Iuong san xuaI môI
chIe c ma y bay dan du ng.
Vay Ia, vao nam 19S2, BIII AIIen va công su dua ra quyeI
dInh dung môI phan Iu gIa IrI Ioan bô công Iy de san xuaI
môI chIec phan Iuc dau IIen dung Irong kInh doanh hang
không dan du ng.
374
Ho che Ia o chIe c 707 va dua BoeIng
vao môI cuôc dua Iro Ihanh công Iy che Iao hang không
dan dung hang dau Iren Ihe gIoI. Ba Ihap nIen sau, sau khI
san xuaI ra nam mau may bay phan Iuc Ihanh công nhaI
Irong IIch su (707, 727, 737, 747, 7S7), BoeIng Iro Ihanh
TU TÖ T DÍ N VÏ DA I
334
PHU LUC
33S
nho Ia qua Irinh dI den vï daI de dang hon nhIeu so voI qua
Irinh gIu vu ng su vï da I na y. Ro ra ng su a p du ng nha I
qua n ca haI cuô c nghIen cu u, vo I ke I qua na y xay du ng
Iren nen Iang keI qua kIa, dem IaI co hôI Ion nhaI de Iao ra
su vï daI Iruong Iôn.
TA l SAO PHA l VÏ ÐA l?
Trong môI buôI gIaI Iao IaI môI cuôc Ihao Iuan voI môI
nho m cu u sInh vIen SIanIord cu a IôI, mô I nguo I da IIe n
de n, va Io ve suy nghï ra I Iung. Anh Ia no I: “Co Ihe IôI
không du Iham vong, nhung IôI không muôn xay dung môI
công Iy IhaI Ion. Nhu vay co gi saI không7”
TôI Ira IoI: “Không he. Su vï daI không Iuy Ihuôc vao quy
mô.” Va IôI ke cho anh Ia nghe ve SIna SImanIob, nguoI
dIeu hanh Ioa nha noI IôI daI phong nghIen cuu. SIna da
xay dung môI Ioa nha IhaI su vï daI. Do Ia môI Iruong hoc
bang gach co Iu nam 1892, duoc caI Iao Ihanh môI khoang
không gIan IuyeI voI, duoc Irang Irí va cham chuI den Iung
chI IIeI nho, voI mong muôn moI Ihu duoc hoan hao. Theo
dInh nghïa “keI qua” cua SIna – Ihu huI duoc nhung con
nguoI Ihu vI nhaI IaI BouIder, de ra IIeu chuan buôc cac Ioa
nha khac Irong khu vuc phaI noI Iheo, va Ihu IaI IoI nhuan
Iren môI meI vuông cao nhaI – doanh nghIep nho cua SIna
IhaI su Ia môI doanh nghIep vï daI IaI Ihanh phô que nha
cua IôI. SImanIob chua bao gIo dInh nghïa su vï daI Iheo
quy mô, va cung không co Iy do gi ông phaI Iam nhu vay
ca .
Mô hinh ba vong Iron, muc IIeu Ion Ihe hIen môI ví du
manh me ve môI IIen he gIua haI cuôc nghIen cuu, va IôI
muôn gIoI IhIeu o day nhu Ia môI công cu Ihuc IIen de ban
Iao ra môI IIen he ngay Irong chính Iô chuc cua minh. Tuy
nhIen môI IIen he nay không gIup công Iy ban vï daI va
Iruong Iôn. De Iao ra môI công Iy vï daI Iruong Iôn, IaI ca
Ioan bô khaI nIem chính cua ca haI cuôc nghIen cuu phaI
duoc IIen keI va ap dung nhaI quan Iheo IhoI gIan. NgoaI
ra, neu ban ngung ap dung baI cu y Iuong chính nao, Iô
chuc cua ban chac chan se IuI IaI ve muc Iam Ihuong. PhaI
DIÍ U BA N
ÐAM MË
NHÂ T
DIÍ U BA N
CO THÍ
LA M GlO l NHÂ T
THË GlOl
DIÍ U CHI PHÖ I
CÔ MA Y
KlNH TË
CU A BA N
BHAG BHAG BHAG BHAG BHAG
TU TÖ T DÍ N VÏ DA I
336
PHU LUC
337
1Hät väy, quan d|em cua quyen sacH nay kHôn¿ pHa| |a cHun¿ ta
pHa| “côn¿ tHem” nHun¿ ket qua nay vao nHun¿ ¿| cHun¿ ta dan¿
|am va tao tHem nH|eu ap |uc nua. bHôn¿ pHa| tHe. D|eu cH|nH
yeu |a pHat H|en ra ràn¿ nHun¿ ¿| cHun¿ ta dan¿ |am tHät su cH|
|a pHun¿ pH| nàn¿ |ucn¿ ma tHô|. Neu cHun¿ ta tH|et ke pHän |cn
kHô| |ucn¿ côn¿ v|ec cua cHun¿ ta tHeo nHun¿ n¿uyen |y nay, bo
qua Hoàc tHô| kHôn¿ |am nHun¿ ¿| kHac, cuôc sôn¿ cHun¿ ta se
dcn ¿|an Hcn va ket qua se ducc tàn¿ |en dan¿ ke.
TôI se mInh ho a dIe u na y ba ng mô I ví du không IIen
quan den kInh doanh, môI cau chuyen cuôI cung cho quyen
sa ch. Ca c hua n Iuye n vIen dô I dIe n kInh bang dô ng cu a
môI Iruong Irung hoc Iap hop IaI de an mung chIen Ihang
gIaI vô dIch cua bang haI nam IIen IIep. Chuong Irinh huan
Iuyen da chuyen dôI Iu nam nam voI keI qua IôI (nam Irong
20 dôI hang dau cua bang) sang vï daI (IIen Iuc Iranh chuc
vô dIch bang, cho ca haI dôI nam va nu).
MôI huan Iuyen vIen noI: “TôI không Ihe hIeu nôI. Nho
dau chu ng Ia Iha nh công de n Ihe 7 Chu ng Ia không Ia m
vIec caI Iuc hon cac dôI khac. Va nhung gi chung Ia Iam
IhaI don gIan. Vay IaI sao chung Ia Ihang7”
Öng na y dang co y no I de n Kha I nIe m con nhím cu a
chuong Irinh hua n Iuye n, duo c cô do ng Irong cau no I:
Chung Ia chay nhanh nhaI vao phuI cuôI. Chung Ia chay
nhanh nha I khI de n phu I cuô I buô I Ia p. Chu ng Ia cha y
nhanh nhaI khI den phuI cuôI cuôc dua. Va chung Ia chay
nhanh nhaI khI den cuôI mua gIaI, IhoI dIem quan Irong
nhaI. MoI Ihu duoc IhIeI ke xoay quanh y Iuong don gIan
NguoI sInh vIen suy nghï môI IaI, rôI noI: “Duoc rôI, IôI
chap nhan rang minh không phaI xay dung môI công Iy
Ion moI Iro Ihanh vï daI duoc. Nhung ngay ca nhu vay dI
nua, Ihi IaI sao IôI phaI cô xay dung môI công Iy vï daI7 GIa
su IôI chí muôn Ihanh công IhôI Ihi sao7”
Cau hoI nay Iam IôI phaI gIaI minh. Day không phaI Ia
môI nguoI IuoI bIeng: anh da Iu minh kInh doanh khI con
Ire, Iu Irang IraI de IôI nghIep nganh IuaI, va sau khI hoc
xong cao ho c kInh doanh da Iro Iha nh mô I nha doanh
nghIe p ha ng da u. Anh Ia co nguô n nang Iuo ng da ng ne ,
môI su dam me chay bong va Ian Ioa. Trong sô nhung sInh
vIen ma IôI da Iu ng bIe I qua, anh Ia chính Ia nguo I IôI
không nghI ngo gi se Iro nen Ihanh công IôI bac. Vay ma
chính anh Ia Ia nguoI nghI ngo y Iuong cô gang xay dung
môI caI gi do vï daI va Iruong Iôn.
TôI co Ihe dua ra haI cau Ira IoI.
Thu nha I, IôI IIn ra ng xay du ng mô I dIe u vï da I cu ng
không kho khan hon xay dung môI dIeu IôI. Co Ihe ve maI
Ihông ke, hIem co Iruong hop daI duoc su vï daI, nhung de
daI vï daI cung không doI hoI phaI hy sInh nhIeu hon su
Iam Ihuong. ThaI ra, neu co Ihe Iay Iruong hop cac công Iy
dôI Irong Iam ví du, Ihi de daI vï daI con doI hoI íI hy sInh,
íI công vIec hon. DIeu ky dIeu va manh me ve cac keI qua
nghIen cuu Ia chung gIup don gIan hoa cuôc sông, dông
IhoI gIa Iang Iính hIeu qua cua chung Ia. Chí can yeu Iô ro
rang – cho bIeI dIeu gi Ia quan Irong, dIeu gi không – cung
du an u I Ia m rô I.
TU TÖ T DÍ N VÏ DA I
338
PHU LUC
339
nay, chuong Irinh nay da duoc IhIeI ke dua Iren y Iuong
rang chay Ia nIem vuI, dua Ia nIem vuI, IIen bô Ia nIem vuI,
va chIen Ihang Ia nIem vuI. Neu ban cam Ihay không dam
me voI nhung gi dIen ra o day, xIn moI dI chô khac.” KeI
qua: sô Iuong hoc sInh Iham gIa chuong Irinh da Iang gap
ba Ian Irong vong nam nam, Iu 30 Iang Ien 82.
Truoc khI dôI nam doaI chuc vô dIch Ioan bang Ian dau
IIen Irong IIch su ngôI Iruong, cô không he chu Iam daI ra
muc IIeu nay hay cô gang “dông vIen” bon Ire huong den
muc IIeu nay. Thay vao do, cô de bon Ire Iu Iao da, va Iu
nhin Ihay kha nang cua chính minh – qua Iung cuôc dua,
qua Iung Iuan Iap Iuyen – rang chung co Ihe vuoI qua duoc
baI cu aI Irong bang nay. RôI, môI ngay no Irong Iuc dang
Iap Iuyen, môI em nam noI voI ban “To nghï bon minh co
Ihe Ihang gIaI cua bang.” “U, Io cung nghï Ihe.” MoI nguoI
van IIep Iuc chay, nhung xem nhu muc IIeu cuôI cung da
Ia ng Ie nga m va o nguo I. Ca c hua n Iuye n vIen không he
nhac den y Iuong vô dIch bang cho den khI bon Ire Iu nhin
nha n chu ng Ia m duo c.
DIeu nay Iao ra môI nen van hoa ky IuaI cao dô, khI ca
bay Ihanh vIen Irong dôI cam Ihay minh co Irach nhIem
pha I Iha ng gIa I – mô I Io I hu a không pha I vo I ca c hua n
Iuyen vIen, ma voI nhau. MôI Ihanh vIen Irong dôI con goI
dIen cho IaI ca cac ban Irong nhom vao dem Iruoc buôI IhI
dau Ioan bang, de chac rang ca bon dI ngu som, co suc cho
ngay hôm sau. (Cac huan Iuyen vIen không con phaI dong
vaI Iro nguoI IhIeI Iap ky IuaI). KhI nen goI gIay Irong nhung
meI cuôI cung, qua maI cac dôI Ihu (“Chung Ia chay nhanh
nay, va dôI ngu huan Iuyen vIen bIeI cach Ihuc hIen chIen
Iuoc nay IôI hon nhung dôI khac Irong cung bang. Ví du,
ho cho môI huan Iuyen vIen dung o côI môc 2 dam (cua
cuôc dua 3,1 dam) de Ihu Ihap Ihông IIn ve cac van dông
vIen cha y ngang qua. Nhung không nhu nhu ng dô I kha c
chí chu Irong den IhoI gIan (van Iôc cua van dông vIen), dôI
nay Ihu Ihap Ihông IIn ve Ihu hang (vI Irí xep hang cua cac
va n dô ng vIen cha y ngang qua). KhI do , ca c hua n Iuye n
vIen không Iính Ioan xem cac van dông vIen chay nhanh
den muc nao, ma Ia bao nhIeu dôI Ihu phaI vuoI qua Iính
Iu côI môc 2 dam den Iuc cuôI chang dua. Ho dung Ihông
IIn nay de cho dIem cac van dông vIen sau môI cuôc dua.
(DIem duoc quy dôI Ihanh cac chuôI haI hinh dau Iau, ma
bon Ire dung de deo Iay hay deo cô, Ihe hIen cac dôI Ihu
da bI chung danh baI). Bon Ire bIeI cach gIu nhIp, va dua
Irong Iu IIn: “Chung Ia chay nhanh nhaI vao phuI cuôI”,
chu ng se nghï nhu va y sau mô I cuô c dua kho khan. “Vi
vay, neu chung Ia cam Ihay meI, dôI Ihu cua Ia con meI
hon nhIeu.”
MôI dIem cung không kem quan Irong Ia bIeI không phí
suc vao nhung vIec gi. Ví du, khI vI huan Iuyen vIen Iruong
moI nhan nhIem vu Iheo chuong Irinh, cô nhan Ihay minh
phaI chIu Irach nhIem Ihuc hIen nhung “chuong Irinh vuI
nhôn” de Ihuc day IInh Ihan bon Ire va gIup chung cam
Ihay hung Ihu – IIec Iung, cac chuyen dI choI dac bIeI, dan
chung dI mua sam IaI cac cua hIeu NIke, hay cac baI gIang
Iruyen cam hung. Cô ngay Iap Iuc cham duI IaI ca nhung
hoaI dông ngoaI Ie (va Iôn IhoI gIan) nay. Cô noI: “Nghe
TU TÖ T DÍ N VÏ DA I
340
PHU LUC
341
gIao vIen – va ho Iham gIa gan nhu không công, cô gang
Iranh Ihu IhoI gIan quy bau Irong môI ngay ban rôn de du
phan vao vIec xay dung môI chuong Irinh vï daI. Ho Iap
Irung vao Iam dung vIec, bo qua nhung vIec khac không
can IhIeI. Ho gan nhu Ihuc hIen dung nhung gi IôI da vIeI
ra Irong quyen sach nay, Irong Iinh hinh Ihuc Ie cua ho, va
không ma I Iho I gIan cho nhu ng gi không phu ho p. Don
gIan, gon gang, cu Ihe, va Iao nha – va nhaI Ia day nIem
vuI.
Cau chuyen nay cho Ia Ihay nhung y Iuong nay IhaI su
co Iac dung. KhI ban ap dung chung vao baI cu Iinh huông
nao, chung deu gIup cho cuôc sông va cac IraI nghIem cua
ban IôI hon, dông IhoI mang IaI keI qua cao hon. Va Irong
qua Irinh sông, ban co Ihe dang Iam dung nhung gi de dua
minh den vï daI. Vi vay, cho IôI hoI IaI: Neu moI vIec không
kho nhoc hon (voI nhung y Iuong nay), keI qua IôI hon, va
qua Irinh Iam vIec hung Ihu hon – vay, IaI sao ban không
cô gang de daI muc vï daI7
PhaI noI cho ro, IôI không he cho rang qua Irinh dI Iu IôI
den vï daI Ia chuyen de, va không phaI moI Iô chuc deu
Ihanh công. Tren Iy IhuyeI, không Ihe co chuyen moI nguoI
deu daI muc Iren Irung binh. Nhung IôI khang dInh rang
dôI voI nhung nguoI cô gang dI Ien Iu IôI den vï daI se Ihay
rang qua Irinh phan dau cung không he qua gIan nan hay
kIeI Iuc hon nhung nguoI chap nhan de moI vIec Iu no boI
o muc Iam Ihuong. Dung vay, de dI Ien Iu IôI den vï daI can
co nang Iuong, nhung khI suc da baI dau Iích Iuy, no se Ioa
ra nhIeu nang Iuong hon Ia Iay dI. Nguoc IaI, gIu maI o muc
nhaI vao phuI cuôI!”), moI Ihanh vIen deu meI, nhung chung
bIe I ra ng chu ng se ca m Iha y dau khô Ihe na o ne u pha I
nhin vao maI cac ban Irong dôI voI Iu cach Ia nguoI chIu
Irach nhIem cho IhaI baI cua dôI. Không aI Irong dôI bo
cuôc, va Ioan dôI chIen Ihang voI môI khoang cach kha xa.
Huan Iuyen vIen Iruong baI dau IhIeI ke IaI chuong Irinh
quanh y Iuong “con nguoI dI Iruoc”. MôI Irong cac Iro Iy
huan Iuyen vIen Ia môI cuu van dông vIen nem Ia nang íI
nha I 1S0 ky (cha c cha n không gIô ng hinh a nh mô I va n
dông vIen duong Iruong gon gang), nhung anh ay dung Ia
nguoI can Iim: Anh co nhung gIa IrI va Iính cach can IhIeI
de xay dung môI dôI ngu vï daI. KhI chuong Irinh baI dau
co IIeng Iam, ho IaI Ihu huI Ihem duoc nhIeu van dông vIen
va huan Iuyen vIen gIoI. MoI nguoI aI cung muôn duoc Ia
môI phan Irong chIec banh da dang quay nay; ho muôn Ia
môI phan Irong dôI vô dIch; ho muôn Iham gIa vao môI
nen van hoa hang nhaI. KhI dôI dIen kInh bang dông dem
ve Ihem môI chuc vô dIch nua, Ihem nhIeu hoc sInh den
dang ky, su chon Iua ngay cang nhIeu, va dôI ngay cang
chay nhanh, mang ve Ihem nhIeu chuc vô dIch, va IaI Ihu
hu I Ihem nhIe u nguo I dang ky , Ia o mô I dô I kha c nhanh
hon, va cu Ihe IIep Iuc, nhu môI hIeu ung Ian Ioa cua chIec
ba nh da .
Pha I chang nhu ng hua n Iuye n vIen na y pha I chIu cu c
chIu khô nhIeu hon cac dôI khac de Ihuc hIen chuong Irinh
nay7 Ho co Iam vIec caI Iuc hon Iruoc7 Không he. Su IhaI
Ia cac Iro Iy huan Iuyen vIen deu co môI nghe chính Ihuc
ben canh vIec huan Iuyen – ky su, ky IhuaI vIen may Iính,
TU TÖ T DÍ N VÏ DA I
342
PHU LUC
343
– môI công vIec ma cô dam me khIen cho cau hoI “TaI sao
phaI vï daI” Iro nen không can IhIeI. Neu ban Iam môI vIec
gi ma ban IhaI su dam me, va ban IIn vao muc dích cao ca
cua no, Iuc do ban se Ihay minh IhaI kho ma Iuong Iuong
IaI sao IaI không Iam cho no Iro nen vï daI. Do Ia dIeu hIen
nhIen.
TôI da Ihu cô gang Iuong Iuong cac nha Ianh dao Cap dô
S cua nhung công Iy ma chung IôI da nghIen cuu se Ira IoI
nhu Ihe nao dôI voI cau hoI: “TaI sao phaI vï daI7” Dï nhIen,
da sô se noI rang: “Chung IôI chua vï daI – chung IôI con
co Ihe dI xa hon.” Nhung neu bI ep buôc phaI Ira IoI “TaI
sao phaI cô gang daI vï daI7” IôI IIn rang ho se Ira IoI íI
nhIeu gIông nhu cô huan Iuyen vIen o Iren. Ho dang Iam
môI vIec ho IhaI su quan Iam, IhaI su dam me. GIông nhu
BIII HewIeII, co Ihe ho quan Iam den vIec Ihanh Iap môI
công Iy ma nhu ng gIa IrI va Iha nh công cu a no co a nh
huong Io Ion den cach quan Iy cua cac công Iy khac Iren
Ihe gIoI. Hay nhu Ken Iverson, ho co Ihe cam Ihay can phaI
day IuI he Ihông cap bac Iheo gIaI cap da Iam gIam nang
Iuc cua ca gIaI cap công nhan va Ianh dao. Hay nhu DarwIn
SmIIh Ia I KImberIy·CIark, ho co Ihe ca m nha n duo c mu c
dích cao ca Irong chính qua Irinh Iim kIem su IuyeI hao, Iu
uoc vong mong muôn bIen moI Ihu Ihanh IôI nhaI co Ihe.
Hay co Ihe nhu LyIe LverIngham Ia I Kroger hay Cork
WaIgreen IaI WaIgreens, ho mong muôn duoc Ion Ien Irong
công vIec va yeu Ihích no. Ban không can phaI co môI Iy do
IhaI vï daI de yeu Ihích nhung gi minh dang Iam va quan
Iam IhaI su den công vIec cua minh (mac du co Ihe ban da
Iam Ihuong Ia môI qua Irinh gay nham chan, va IIeu hao
nhIeu nang Iuong hon.
NgoaI ra con môI cau Ira IoI nua cho cau hoI IaI sao phaI
vï da I, mô I cau Ira Io I du ng va o nguyen nhan Ihu c da y
chu ng IôI Ihu c hIe n cuô c nghIen cu u na y: qua Irinh Iim
kIem y nghïa, hay noI dung hon, qua Irinh Iim kIem nhung
công vIec co y nghïa.
TôI da hoI cô huan Iuyen vIen Iruong cua dôI dIen kInh
bang dông IaI sao cô cam Ihay can phaI dua dôI den vï daI.
Cô ay ngung IaI môI chuI Iruoc khI Ira IoI: “Day Ia môI cau
hoI hay.” Ngung IaI Iau hon. “Nhung IhaI kho Ira IoI.” LaI
ngap ngung. “TôI nghï... do Ia vi IôI quan Iam den nhung
gi minh dang Iam. TôI IIn vao vIec chay bô va anh huong
cua no Ien doI sông bon Ire. TôI muôn chung co nhung IraI
nghIem IuyeI voI, duoc Ia môI phan cua môI caI gi do hang
nha I.”
Day Ia môI guI IhaI raI Ihu vI: Cô huan Iuyen vIen Iruong
da hoan IaI MBA IaI môI Iruong kInh doanh hang dau, va
IôI nghIep hang uu ve kInh Ie, da Iung doaI gIaI Iuan van
IôI nghIep daI hoc xuaI sac nhaI IaI môI Irong nhung Iruong
daI hoc danh gIa. Tuy nhIen, cô nhan Ihay nhung gi cac
ban hoc dang Iam – ngan hang dau Iu IaI WaII SIreeI, khoI
nghIep công Iy Iren InIerneI, Iu van quan IrI, Iam vIec cho
IBM, va nhung vIec Iuong Iu – không co y nghïa dôI voI ban
Ihan. Cô cam Ihay minh không quan Iam den nhung công
vIec nay du den muc de muôn bIen no Ihanh vï daI. DôI voI
cô, nhu ng công vIe c nhu va y không co mô I mu c dích y
nghïa. Vi vay cô quyeI dInh dI Iim môI công vIec y nghïa
TU TÖ T DÍ N VÏ DA I
344
PHU LUC
34S
ban hay Ihuc hanh nhung kham pha gIoI IhIeu Irong quyen
sach. Nhung phaI Irong dIeu kIen nao Ihi ban moI co duoc
su IhôI Ihuc va ky IuaI de Ihuc hanh môI cach day du cac
kham pha gIoI IhIeu o day7 Co Ihe chính Ia Iuc ban IhaI su
quan Iam ve nhung công vIec minh dang Iam, va khI nhung
Irach nhIem cua ban Irung Iap voI ba vong Iron cua ban
Ihan.
KhI IaI ca nhung manh ghep nay khíI IaI voI nhau, không
chí công vIec cua ban daI muc vï daI, ma chính cuôc sông
cua ban cung Ihe. BoI vi, cuôI cung, ban không Ihe co môI
cuôc sông vï daI Iru phI ban co môI cuôc sông day y nghïa.
Va ban không Ihe co môI cuôc sông y nghïa neu không co
môI công vIec y nghïa. Co Ihe Iuc do, ban se daI su Ihanh
Iha n hIe m co khI bIe I ra ng minh da Iham gIa cô ng hIe n
bang môI dIeu IuyeI voI. ThaI ra, ban con co Ihe nhan duoc
su haI Iong sau sac: bIeI rang IhoI gIan ngan nguI ban co
maI Iren Ihe gIoI nay da duoc su dung xung dang, va cuôc
sông minh co gIa IrI.
co). TaI ca nhung gi can IhIeI Ia ban phaI yeu Ihích va quan
Iam den no.
Vi vay cau hoI “TaI sao phaI vï daI” IhaI su Ia môI cau hoI
vô Iy. Neu ban dang Ihuc hIen môI công vIec ban yeu Ihích
va quan Iam IhaI su, baI ke vi Iy do gi, Ihi cau hoI nay
không can phaI duoc Ira IoI. Cau hoI không phaI Ia IaI sao,
ma Ia nhu Ihe nao.
1Hät väy, cäu Ho| tHät su kHôn¿ pHa| |a “1a| sao pHa| v| da|'” ma
|a “Côn¿ v|ec nao se ¿|up ban cam tHäy tHô| tHuc pHa| tao ra
su v| da|'” Neu ban pHa| Ho| cäu Ho| “1a| sao cHun¿ ta pHa| cô
¿àn¿ tao nen su v| da|' lHa| cHàn¿ tHanH côn¿ kHôn¿ cHua du'”
tH| co tHe ban dan¿ |am kHôn¿ dun¿ n¿anH m|nH tH|cH.
Co Ihe qua Irinh Iim kIem de duoc xay dung môI dIeu gi
do vï da I không xa y ra Irong công vIe c. Nhung ha y Iim
kIem o môI Iïnh vuc khac. Neu không phaI Irong công Iy,
co Ihe Irong vIec gIup nha Iho Iro Ihanh vï daI. Neu cung
không phaI o day, co Ihe Ia môI Iô chuc phI IoI nhuan, Iô
chuc vi công dông, hay môI Iop hoc Iinh Ihuong ma ban
day. Hay Iham gIa vao môI dIeu gi do ma ban IhaI su quan
Iam den muc ban muôn no phaI daI den muc vï daI cao
nhaI co Ihe, không phaI vi ban mong muôn nhan duoc gi
Iu do, ma don gIan vi dIeu nay Ia co Ihe.
KhI ban Iam duoc dIeu nay, ban se Iu hoan IhIen, môI
cach Iu nhIen, Iro Ihanh môI nha Ianh dao Cap dô S. Ngay
Iu dau quyen sach, chung Ia da Io Iang Iam Ihe nao de Iro
Ihanh môI nha Ianh dao Cap dô S, va chung IôI da de nghI
TU TÖ T DÍ N VÏ DA I
346
PHU LUC
347
1S nam. Thu ba, chung IôI Iim kIem môI mau hinh raI cu
Ihe: keI qua vï daI va ben vung den sau môI gIaI doan keI
qua Irung binh (hoac Ie haI). Công Iy vï daI không kho Iim,
nhung công Iy nhay voI Ihi hIem Ihay hon raI nhIeu. KhI
ban keI hop IaI ca nhung yeu Iô nay IaI, ban se không ngac
nhIen khI Ihay chung IôI chí dua ra duoc muoI môI ví du.
Tuy nhIen, IôI cu ng muô n no I Ihem Ia ba n không nen
nhuI chí vi “chí co muoI môI” ví du. Chung IôI phaI de ra
IIeu chuan va chung IôI da chon môI IIeu chuan raI khaI
khe. Neu chung IôI ha Ihap muc sao môI chuI – ví du nhu
chí can 2,S Ian IhI Iruong hay chí can 10 nam IIen Iuc daI
keI qua vï daI – Ihi se co raI nhIeu công Iy khac du dIeu
kIen. Sau khI hoan Ihanh cuôc nghIen cuu, IôI IIn rang se
co nhIeu Iô chuc hoan IaI duoc cuôc hanh Irinh Iu IôI den
vï daI neu ho ap dung nhung baI hoc dua ra Irong quyen
sach nay. Van de o day không phaI Ia Iam sao vuoI qua
duoc nhung con sô vô hôn; van de Ia moI nguoI dang phí
pha m Iho I gIan va nguô n Iu c va o nhu ng va n de không
du ng huo ng.
` Ho I: Laâ m thïë naâ o àaã m baã o àûúå c àöå sai söë , khi chó coá
mûúâ i möå t cöng ty àûúå c choå n laâ m vñ duå vaâ toaâ n böå cuöå c
nghiïn cûá u chó coá 28 cöng ty (kïí caã nhûä ng cöng ty àöë i
troå ng)?
Chung IôI da moI haI gIao su hang dau de gIup gIaI quyeI
van de nay, môI Ia nha Ihông ke hoc va môI ve Ioan hoc
ung dung. Nha Ihông ke hoc |eIIrey T. LuIIIg IaI DaI hoc
CoIorado da nghIen cuu Iinh Ihe cua chung IôI va keI Iuan
NHU NG CÂU HO l THUO NG GÃ P
` Ho I: Coá phaãi ban àêìu anh àaä xaác àõnh nhiïìu hún mûúâi
möåt cöng ty coá khaã nùng laâ cöng ty nhaãy voåt, vaâ nïëu àuáng,
thò nhûäng cöng ty naâo àaä khöng àûúåc àûa vaâo cuöåc nghiïn
cûá u naâ y?
MuoI môI công Iy nhay voI Ia toaâ n böå cac Iruong hop
Irích Iu Irong danh sach Fortune 500 da Ihoa man cac dIeu
kIe n da I ra cho cuô c nghIen cu u; muo I mô I công Iy na y
không pha I Ia da I dIe n cho mô I Ia p ho p na o kha c. VIe c
chung IôI chon nghIen cuu IaI ca nhung công Iy Ihoa dIeu
kIe n gIu p chu ng IôI Iu IIn hon va o nhu ng ke I Iua n cu a
minh. Chung IôI không phaI Io Iang rang co môI Iap hop
nhung công Iy khac Irong danh sach Fortune 500 cung dI
Ien Iu IôI den vï daI, Iuy Ia không Iheo cac IIeu chuan cua
chung IôI, Iheo nhung phuong phap khac.
` Ho I: Taåi sao chó coá mûúâi möåt cöng ty àûúåc choån?
Co ba nguyen nhan chính. Thu nhaI, chung IôI dua ra
môI IIeu chuan raI khaI khe (daI muc cao hon IhI Iruong ba
Ian Irong vong 1S nam) de danh gIa keI qua vï daI. Thu haI,
Iho I gIan Iruo ng Iô n Ia 1S nam ra I kho da I duo c. NhIe u
công Iy cho Ihay ho Iang Iruong manh Irong vong S hay 10
nam nho vao môI san pham duoc ua chuông hay môI nha
Ianh dao co uy Iuc, nhung raI íI công Iy co Ihe gIu duoc den
TU TÖ T DÍ N VÏ DA I
348
PHU LUC
349
nhan cung cap raI íI Ihông IIn, dIeu nay dac bIeI kho khan
khI pha I so sa nh. DIe m hay cu a ca c công Iy cô pha n Ia
chung IôI không can su dông y cua ho de Iay Ihông IIn. Cho
du ho co muôn hay không, Ihi môI Iuong Ion Ihông IIn ve
ho da Ihuôc ve công chung.
` Ho I: Taåi sao öng chó giúái haån trong caác cöng ty cuãa Myä?
Chung IôI keI Iuan rang vIec Iua chon chaI che se IôI hon
Ia Iheo duôI môI danh sach công Iy Ioan cau. VIec IhIeu
vang Ihông IIn ve IoI nhuan cô phIeu Iuong dông dôI voI
nhung công Iy ben ngoaI nuoc My se gay kho khan cho qua
Irinh chon Iua môI cach nhaI quan. Phuong phap nghIen
cuu so sanh gIup IoaI bo nhung yeu Iô gay nhIeu Iu môI
Iruong (Iuong Iu ve maI công Iy, nganh nghe, kích co, dô
IuôI,...) va gIup chung IôI IIn Iuong vao ban chaI can ban
cua nhung keI Iuan cua minh hon Ia co Irong Iay môI danh
sach nghIen cuu qua rông. Tuy vay, IôI IIn Ia keI qua nghIen
cuu cua chung IôI cung se huu dung o nhung noI khac. MôI
sô Ion cac công Iy duoc nghIen cuu Ia công Iy Ioan cau va
ho cung ap dung chung môI khaI nIem baI cu noI nao ho
hoaI dông. NgoaI ra, IôI IIn rang hau heI nhung gi chung
IôI keI Iuan – ví du nhu kha nang Ianh dao Cap dô S hay
banh da – se kho IhuyeI phuc dôI voI nguoI My hon Ia cac
dan Iôc khac.
` Ho I: Taåi sao khöng coá cöng ty cöng nghïå cao naâo trong
danh saá ch àûúå c nghiïn cûá u?
rang chung IôI không gap rac rôI ve maI Ihông ke, vi rang
khaI nIem “dô saI sô cho phep” chí ap dung khI nhung ví
du nghIen cuu Ia daI dIen cua môI Iap hop Ion hon. Öng
noI: “Nghe nay, cac anh không chon mau cac công Iy. Cac
anh da chon Iua co chu dích va dInh ra duoc muoI môI
công Iy Irong danh sa ch Fortune 500 Ihoa cac dIeu kIen
cua minh. KhI anh daI muoI môI công Iy nay so sanh voI
muoI bay công Iy dôI Irong, kha nang cac keI Iuan cac anh
dua ra do Iinh co Ia hoan Ioan bang không.” KhI chung IôI
Ihính cau gIao su WIIIIam P. BrIggs ve Ioan hoc ung dung
IaI DaI hoc CoIorado xem xeI phuong phap nghIen cuu, ông
da dua ra cau hoI sau: “Kha nang Iinh co Iim duoc môI
nhom muoI môI công Iy, IaI ca Irong sô nay deu Ihe hIen
nhung dac Irung cac anh da Iim ra Irong khI cac công Iy
so sanh Iruc IIep không co Ia bao nhIeu7 Öng keI Iuan rang
kha nang Ia Ihap hon 1:17 IrIeu. Gan nhu không Ihe nao
chung IôI Iim duoc môI cach Iinh co muoI môI su kIen vô
Iinh Ihe hIen mau hinh ma chung IôI dang Iim kIem. Tu do
chung IôI co Ihe Iu IIn keI Iuan rang nhung dac Iính ma
chung IôI Iim ra co IIen quan chaI che den qua Irinh chuyen
dôI Iu IôI den vï daI.
` Ho I: Taåi sao öng laåi chó giúái haån trong nhûäng cöng ty cöí
phêì n?
Công Iy cô phan co haI IoI Ihe gIup cho cuôc nghIen cuu:
dInh nghïa ve keI qua cua ho da duoc moI nguoI công nhan
(Iu do chu ng IôI de da ng cho n ra mô I nho m) va nhu ng
Ihông IIn ve ho cung de dang Iim Ihay. Nhung công Iy Iu
TU TÖ T DÍ N VÏ DA I
3S0
PHU LUC
3S1
Iruong Iôn nao co môI qua khu hoan hao, không môI veI
nho. TaI ca ho deu co Iuc Ien Iuc xuông. Yeu Iô dang chu
y o day không phaI Ia vIec ho co hay không co kho khan
ma Ia kha nang cua ho vuc day va cang manh me hon.
NgoaI ra, neu môI công Iy không ap dung nhung keI Iuan
dua ra o day, ho se IuI IuI. Không co môI bIen sô dôc Iap
na o gIu p công Iy Iro nen vï da I; su ke I ho p cu a nhu ng
manh ghep cung hop suc môI cach nhaI quan va IIen Iuc
Iheo Iho I gIan gIu p Ia o nen su vï da I. Chu ng Ia co haI
Iruong hop hIen IaI de mInh hoa cho dIeu nay.
MôI Iruong hop dang Iuu y Ia GIIIeIIe, môI công Iy da co
18 nam keI qua IuyeI voI – vuoI Ien gap chín Ian IhI Iruong
chung Iu 1980 den 1998 – nhung IaI vap nga Irong nam
1999. Chung IôI IIn rang nguyen nhan chính cua gIaI doan
kho khan nay Ia GIIIeIIe can phaI co ky IuaI hon nua Irong
vIec gIu gIoI han kInh doanh Irong ba vong Iron cua KhaI
nIem con nhím. MôI dIeu dang Io ngaI Ia da co nhung y
kIen Iu phía cac nha phan Iích cho rang GIIIeIIe can phaI
Ihue môI Tông gIam dôc vao de Iao su Ihay dôI. Neu GIIIeIIe
Ihue vao môI nha Ianh dao Cap dô 4, Ihi kha nang GIIIeIIe
co Ihe chung mInh minh Ia môI Iruong hop công Iy vï daI
va Iruong Iôn se suI gIam dang ke.
MôI Iruong hop dang gap kho khan khac Ia Nucor, Irong
gIaI doan cuc IhInh vao nam 1994 da daI gap 14 Ian IhI
Iruong, va sau do IuI gIam dang ke khI ho phaI IraI qua
nhung song gIo Ianh dao sau khI Ken Iverson ve huu. NguoI
duoc Iverson chon de ke nhIem chí Iru IaI duoc môI IhoI
gIan ngan, Iruoc khI bI IaI dô boI cac am muu Irong phong
Hau heI cac công Iy ve công nghe không duoc dua vao
danh sach vi ho chua du dô IuôI de cho Ihay mô hinh Iu
IôI den vï daI. Chung IôI yeu cau công Iy íI nhaI phaI hoaI
dông duoc 30 nam (1S nam keI qua IôI va 1S nam keI qua
vï daI). Trong sô nhung công Iy ve công nghe co IuôI doI
hon 30 nam, không co công Iy nao dap ung duoc mô hinh
nhay voI ma chung IôI de ra. Ví du nhu InIeI, ho không co
duoc 1S nam keI qua IôI; InIeI Iu Ihuo khaI sInh da Ia môI
công Iy vï daI. Neu cuôc nghIen cuu nay duoc Iap IaI Irong
10 hay 20 nam nua, IôI IIn chac Ia se co công Iy công nghe
cao duoc dua vao danh sach nghIen cuu.
` Ho I: Tu Tô I de n Vï da I seä giuáp àûúåc gò cho nhûäng cöng
ty vöë n àaä vô àaå i?
TôI de nghI ho doc ca haI quyen Tûâ Töët àïën Vô àaåi va Xêy
dûång àïí trûúâng töìn de gIup ho hIeu Ihem vi sao ho vï daI,
Iu do IIe p Iu c Ihu c hIe n du ng huo ng. RoberI BurgeIman,
mô I Irong nhu ng gIa o su IôI yeu Ihích Ia I Iruo ng KInh doanh
SIanIord da day IôI: “MôI nguy duy nhaI va ghe gom nhaI
Irong kInh doanh va Irong cuôc sông, neu không ke den
vIec IhaI baI ngay Iu dau, chính Ia Ihanh công ma không
hIeu ro ngay Iu dau IaI sao ban Ihanh công.”
` Ho I: Öng seä giaãi thñch nhû thïë naâo vïì nhûäng khoá khùn
maâ caá c cöng ty nhaã y voå t àang gùå p phaã i?
MoI công Iy, du cho co vï daI den dau, cung phaI IraI qua
nhung gIaI doan kho khan. Không co môI công Iy vï daI va
TU TÖ T DÍ N VÏ DA I
3S2
PHU LUC
3S3
– Ihi IIeu Nucor co con Ia công Iy vï daI Irong Iuong IaI
không, hIen nay raI kho noI.
Dau sao, cung phaI công nhan rang da sô cac công Iy
nhay voI van dang hoaI dông manh me IaI IhoI dIem quyen
sach nay ra doI. Bay Irong sô muoI môI công Iy den nay da
co hon 20 nam keI qua phI Ihuong ke Iu IhoI dIem chuyen
dôI, va con sô Irung binh cho IaI ca cac công Iy Irong nhom
na y Ia 24 nam ke I qua xua I sa c – mô I ky Iu c da ng ghI
nha n.
` Ho I: Taåi sao öng thûâa nhêån Philip Morris laâ möåt cöng ty
vô àaåi trong khi hoå baán thuöëc laá?
Co Ie không co công Iy nao khIen nhIeu nguoI gheI nhu
PhIIIp MorrIs. Ngay ca khI môI công Iy Ihuôc Ia duoc công
nhan Ia vï daI IhaI su (va nhIeu nguoI chac chan se phan
dôI ngay), Ihi van co nghI ngo rang IIeu môI công Iy Ihuôc
Ia co Ihe Iruong Iôn, Iruoc Ihuc Irang ngay cang co nhIeu
vu kIen va bI xa hôI cam doan. Tro Ireu Ihay, PhIIIp MorrIs
Ia công Iy co qua Irinh hoaI dông hIeu qua vuoI bac daI
nhaI Iính Iu IhoI dIem nhay voI – 34 nam – va Ia công Iy
duy nhaI duoc dua vao danh sach Irong ca haI cuôc nghIen
cu u (Tûâ Töët àïën Vô àaåi va Xêy dûång àïí trûúâng töìn). Ke I qua
na y không pha I Ia vi hoa I dô ng Irong mô I nga nh công
nhIep co Ií suaI IoI nhuan cao nho ban san pham cho nguoI
IIeu dung bI nghIen. PhIIIp MorrIs da vuoI qua IaI ca nhung
công Iy Ihuôc Ia khac, ngay ca công Iy so sanh Iruc IIep Ia
R. |. ReynoIds. Nhung de PhIIIp MorrIs van co môI Iuong IaI
kha dï doI hoI phaI dôI dIen Iruc IIep voI su IhaI phu phang
hop. MôI Irong nhung nguoI Iham gIa IhIeI ke vu IaI dô nay
da phaI bIeu Iren Io Charlotte News and Observer (1999)
rang Iverson da không con Ia môI nha Ianh dao Cap dô S
khI ông ve gIa va co nhung bIeu hIen cua Cap dô 4 Ia chí
chu Irong vao ban Ihan. Öng cho bIeI: “Trong IhoI hoang
kIm cua minh, Ken Ia môI nguoI vï daI, nhung ông muôn
IôI công Iy Iheo minh xuông mô.” Iverson Ihi IaI dua ra môI
Ihuc Irang khac, cho rang van de chính Ia do ban Ianh dao
hIen IaI muôn Nucor da dang hoa khoI KhaI nIem con nhím.
To News and Observer nhan xeI: “Iverson chí Iac dau, cho
ra ng chính nho không da da ng ho a ma Nucor Iro Iha nh
môI công Iy san xuaI Ihep Iap Irung ngay Iu dau.” Cho du
Iinh hinh Ihuc su co Ia gi dI nua – maI khaI nIem Ianh dao
Cap dô S hay Ia Iach khoI KhaI nIem con nhím, hay ca haI
LlËU GlLLETTE CO THË TU TÔT ÐËN VÏ ÐAl VA TRUONG TÔN?
Tí Ie Io I nhua n cô phIe u Iích Iu y so vo I IhI Iruo ng chung
1927 · 2000
Tho I dIe m chuye n dô I
TU TÖ T DÍ N VÏ DA I
3S4
PHU LUC
3SS
IrIen cac gIam dôc dIeu hanh Ihuong hang. Theo chung IôI,
day chính Ia KhaI nIem con nhím cua GL. Vay Ihi mau sô
kInh Ie cua GL Ia gi7 LoI nhuan Iren môI nha Ianh dao IaI
nang. Hay Ihu nghï Iheo huong nay: Ban co haI co hôI kInh
doanh, ca haI deu co Ihe mang IaI X IrIeu dô IoI nhuan.
Nhung gIa su môI co hôI doI hoI ban phaI dung den IaI
nang Ianh dao gap ba Ian co hôI kIa de daI cung môI sô IoI
nhuan. Co hôI nao íI IIeu Iôn IaI nang Ianh dao nhaI se phu
hop voI KhaI nIem con nhím, co hôI con IaI Ihi không. CuôI
cung, dIeu gi khIen GL Iu hao nhaI7 Co môI dôI ngu Ianh
dao gIoI nhaI Iren Ihe gIoI. Day moI chính Ia nIem dam me
IhaI su cua ho – hon ca bong den, dông co may bay, hay
chuong Irinh Iruye n hinh. Kha I nIe m con nhím cu a GL,
hinh Ihanh môI cach hop Iy, cho phep cac công Iy Ihanh
vIen hoaI dông Irong cac nganh kInh doanh da dang nhung
van gIu duoc muc dô Iap Irung vao dIem gIao nhau cua ba
vo ng Iro n.
` Ho I: Vai troâ cuãa Höåi àöìng quaãn trõ laâ gò trong quaá trònh
chuyïín àöíi tûâ töët àïën vô àaåi?
Thu nha I, Hô I dô ng qua n IrI do ng vaI Iro quan Iro ng
Irong vIec chon nguoI Ianh dao Cap dô S. Su bung nô Iinh
Irang HôI dông quan IrI bI IhuyeI phuc boI nhung vI Tông
gIam dôc uy Iuc, nhaI Ia nhung nguoI Ihuôc dang “ngôI sao
nhac rock”, Ia môI Irong nhung xu huong dang Io ngaI dôI
voI su ben vung Iau daI cua doanh nghIep. HôI dông quan
IrI can phaI hIeu ro ve cac Iính cach cua nha Ianh dao Cap
dô S va dua nhung nha Ianh dao nay vao vI Irí Irach nhIem.
ve mô I quan he gIu a xa hô I va Ihuô c Ia cu ng nhu quan
nIem xa hôI ve nganh Ihuôc Ia. Phan Ion moI nguoI Irong
xa hôI IIn rang moI Ihanh vIen Irong nganh Ihuôc Ia deu
dong vaI Iro nhu nhau de Ihông nhaI Iua dao. MoI nguoI,
dac bIeI Ia nguoI My, co Ihe Iha Ihu raI nhIeu IôI IôI, nhung
không bao gIo quen hay Iha Ihu cho nhung nguoI Iua dôI
ho, cho du dIeu nay Ia công bang hay không.
Neu không ke den IhaI dô rIeng cua môI nguoI ve nganh
công nghIep Ihuôc Ia (ngay chính Irong nhom nghIen cuu
cung co nhIeu y kIen khac nhau va phaI sInh nhIeu cuôc
Iranh Iuan nay Iua), Ihi vIec dua PhIIIp MorrIs vao ca haI
cuôc nghIen cuu raI co ích. TôI nhan ra rang van de IIen
quan chaI che den hIeu suaI không phaI Ia nôI dung gIa IrI
công Iy, ma chính Ia nIem IIn vao nhung gIa IrI nay moI
quan Irong. Day Ia môI Irong nhung keI Iuan ma IôI cam
Iha y ra I kho IIe p nha n, nhung du IIe u Ia I hoa n Ioa n Ihe
hIen dIeu nay. (Xem Ihem chuong ba Irong quyen Xêy dûå ng
àïí trûúâ ng töì n).
` Ho I: Liïå u coá khaã nùng möå t cöng ty coá Khaá i niïå m con
nhñm vaâ möå t danh muå c kinh doanh àa daå ng?
Cuô c nghIen cu u cu a chu ng IôI da chí ra ra ng nhu ng
công Iy hay Iap doan kInh doanh qua da dang hIem khI Iao
ra duoc keI qua IuyeI voI va ben vung. MôI ngoaI Ie ro rang
Ia GL, nhung chung IôI co Ihe gIaI Ihích Iruong hop nay vi
ho co môI KhaI nIem con nhím khac Ihuong va IaI Iinh co
Ihe Ihông nhaI cac doanh nghIep cua ho. DIeu gi GL co Ihe
Iam IôI nhaI so voI baI cu công Iy nao Iren Ihe gIoI7 PhaI
TU TÖ T DÍ N VÏ DA I
3S6
PHU LUC
3S7
không nghï Ia ban da Iung nghe noI den |ohn MorgrIdge,
nhung IôI cha c ba n da nghe no I de n công Iy na y. Do Ia
công Iy CIsco SysIems.
` HoI: Laâm sao öng thûåc hiïån àûúåc kyã luêåt vïì “con ngûúâi
ài trûúác” khi thõ trûúâng khan hiïëm ngûúâi taâi?
Dau IIen, o nhung vI Irí cap cao Irong công Iy, ban phaI
gIu ky IuaI không Iuyen cho den khI Iim duoc nguoI phu
hop. MôI buoc gay haI nhIeu nhaI Irong suôI qua Irinh Iu
IôI den vï daI Ia daI saI nguoI vao cac vI Irí chu chôI. Thu
haI, hay nghï rông ve khaI nIem “nguoI phu hop” va Iap
Irung nhIeu hon vao cac yeu Iô Iính cach hon Ia kIen Ihuc
chuyen môn. Con nguoI co Ihe hoc hoI ky nang va Ihu Ihap
kIen Ihuc, nhung ho không Ihe hoc duoc nhung yeu Iô Iính
cach can ban gIup ho Iro nen phu hop cho Iô chuc. Thu ba,
va dIeu nay raI quan Irong – hay Iranh Ihu gIaI doan kInh
Ie kho khan de Iuyen nhung nguoI IuyeI voI, ngay ca khI
ban chua co môI công vIec cu Ihe cho ho Irong dau. MôI
nam Iruoc khI IôI vIeI ra nhung dIeu nay, hau nhu aI cung
Ihan phIen Ia không Ihe Ihu huI nhan IaI Iu cac công Iy
công nghe dang Ien va ca c công Iy ve InIerneI. GIo day
bong bong da vo, va hang chuc ngan nhan IaI da bI maI
vIec. Cac nha Ianh dao Cap dô S se Ihay day Ia môI co hôI
IuyeI voI nhaI Irong haI Ihap nIen qua – không phaI Ia môI
co hôI kInh doanh, ma Ia môI co hôI con nguoI. Ho se Ian
dung gIaI doan nay va Iuyen IhaI nhIeu nhan IaI den muc
co Ihe rôI sau do moI nghï ra se Iam gi voI nhung nhan IaI
na y.
Thu haI, HôI dông quan IrI can phaI phan bIeI gIua gIa IrI
cô phIeu va gIa cô phIeu. HôI dông quan IrI không co Irach
nhIem voI da sô nhung nguoI dang nam gIu cô phIeu công
Iy IaI môI IhoI dIem, do Ia nhung nguoI mua ban cô phIeu
Iheo IhoI; ho nen Iap Irung suc Iuc vao vIec xay dung công
Iy vï daI de Iao nen gIa IrI cô phIeu cho nhung cô dông IhaI
su. Quan Iy cô phIeu voI Iam nhin ngan han duoI nam hay
muoI nam Iao ra su Ian Iôn gIua gIa va gIa IrI va Ihe hIen
su IhIeu Irach nhIem voI cô dông. De co caI nhin IôI uu ve
vaI Iro cua HôI dông quan IrI Irong vIec dua công Iy Iu IôI
den vï daI, IôI khuyen ban nen doc quyen Resisting Hostile
Takeovers cua RIIa RIcardo·CampbeII (NXB Praeger, 1997).
Ba RIcardo·CampbeII Ia môI Ihanh vIen HôI dông quan IrI
cua GIIIeIIe vao IhoI dIem CoIman MockIer Iam Tông gIam
dôc; quyen sach ke IaI chI IIeI môI HôI dông quan IrI co
Irach nhIem da dau Iranh nhu Ihe nao voI van de phuc Iap
va kho khan gIua gIa va gIa IrI.
` Ho I: Liïåu nhûäng cöng ty cöng nghïå múái thaânh lêåp àang
lïn trong möåt thïë giúái thay àöíi coá thïí thuï möåt nhaâ laänh
àaå o Cêë p àöå 5?
Cau Ira Io I cu a IôI Ia haI chu : John Morgridge. Öng
MorgrIdge Ia môI Tông gIam dôc chuyen dôI da dua môI
công Iy nho, dang gap kho khan IaI Bay Area Ihanh môI
Irong nhung công Iy ve công nghe vï daI nhaI Irong Ihap
nIen qua. Trong khI ba nh da dang quay, nguo I da n ông
khIem Iôn va gan nhu vô danh nay da buoc vao sau canh
ga, nhuong công Iy IaI cho môI Ihe he Ianh dao khac. TôI
TU TÖ T DÍ N VÏ DA I
3S8
PHU LUC
3S9
` Ho I: Töi khöng phaãi laâ Töíng giaám àöëc. Töi coá thïí laâm gò
vúá i nhûä ng kïë t luêå n naâ y?
NhIeu Ihu Iam. Cau Ira IoI IôI nhaI IôI co Ihe dua ra Ia
hay doc IaI Ioan bô cau chuyen o cuôI chuong 9 ve môI
huan Iuyen vIen dôI chay bang dông o Iruong Irung hoc.
` Ho I: Töi nïn bùæt àêìu tûâ àêu vaâ nhû thïë naâo?
Truoc heI, hay Iam quen voI nhung keI Iuan. Hay nho Ia
không co môI keI Iuan dôc Iap nao Iao nen duoc môI Iô
chuc vï daI; ban can phaI ap dung IaI ca cac keI Iuan môI
cach nhaI quan. Sau do ban baI dau Iheo Ihu Iu Irong mô
hinh, Iu “con nguo I dI Iruo c” va pha I IrIe n da n qua ca c
phan chính khac. Dông IhoI, hay IIen Iuc Iu phaI IrIen minh
de daI kha nang Ianh dao Cap dô S. Trong quyen sach nay
IôI da Irinh bay Iheo Ihu Iu dung voI nhung gi chung IôI
quan saI duoc o cac công Iy; cau Iruc quyen sach chính Ia
Ihe hIen cac buoc dI. TôI chuc ban may man Iren chuyen
hanh Irinh Iu IôI den vï daI.
` Ho I: Laâm thïë naâo öng aáp duång kyã luêåt “chó nhûäng ngûúâi
phuâ húå p trïn chuyïë n xe vaâ àûa ngûúâ i khöng phuâ húå p
xuöë ng xe” khi coá nhûä ng trûúâ ng húå p rêë t khoá àûa ngûúâ i
khöng phuâ húåp xuöëng xe – vñ duå nhû trong caác töí chûác giaáo
duå c hay cú quan cöng quyïì n?
Cu ng mô I y Iuo ng se duo c a p du ng, nhung Iho I gIan
Ihanh công se Iau hon. Khoa y môI Iruong nôI IIeng da IraI
qua gIaI doan chuyen dôI Iu IôI den vï daI Irong haI Ihap
nIen 1960, 1970. VI gIam dôc khoa da Ihay dôI Ioan bô dôI
ngu gIa ng vIen, va ma I ga n haI Iha p ky . Öng không Ihe
duôI vIec nhung gIao su Iham nIen, nhung ông co Ihe Iuyen
nguoI phu hop môI khI co vI Irí Irông, dan dan Iao ra môI
môI Iruong khIen nhung nguoI không phu hop Ihay raI kho
chIu va phaI ve huu hoac chuyen dI noI khac. NgoaI ra, ban
cung co Ihe ap dung co che HôI dông de phuc vu vIec nay.
(Xem chuong S). DaI nhung nguoI phu hop vao nhung chIec
ghe hôI dông, va chí vIec bo qua nhung nguoI khac. Dung
Ia ban van phaI mang Iheo nhung nguoI không phu hop,
nhung ban da han che ho vao nhung chIec ghe sau Iren
chuyen xe bang cach không de ho Iham gIa vao HôI dông.
` Ho I: Töi laâ möå t doanh nhên treã àang àiïì u haâ nh möå t
cöng ty nhoã , nhûä ng yá tûúã ng naâ y seä aá p duå ng vaâ o trûúâ ng
húå p cuã a töi nhû thïë naâ o?
MôI cach Iruc IIep. Xem chuong 9, IôI da Ihao Iuan ve
vIec ap dung cac y Iuong nhay voI Irong bôI canh công Iy
nho va mo I Iha nh Ia p.
TU TÖ T DÍ N VÏ DA I
360
PHU LUC
361
2. Mô hinh chuyen dôI Iu IôI den vï daI phaI Ia cua rIeng
công Iy, không phaI Ia dac Irung cua Ioan bô nganh. NoI
ca ch kha c, công Iy pha I Ihe hIe n mô hinh chuye n dô I
Irong Iuong quan vo I IhI Iruo ng va ca nga nh ma ho
dang kInh doanh.
3. Vao IhoI dIem chuyen dôI, công Iy phaI Ia môI Iô chuc
da co be da y hoa I dô ng, không pha I Ia công Iy mo I
Ihanh Iap. DIeu nay duoc dInh nghïa Ia phaI co íI nhaI
2S nam hoaI dông Iruoc IhoI dIem chuyen dôI. NgoaI ra,
công Iy phaI duoc cô phan hoa va Ihông IIn ve IoI nhuan
cô phIeu phaI duoc công bô íI nhaI 10 nam Iruoc IhoI
dIem chuyen dôI.
4. ThoI dIem chuyen dôI phaI dIen ra Iruoc 198S de chung
IôI co du du IIeu danh gIa Iính ben vung cua vIec chuyen
dôI. Nhung cuôc chuyen dôI Iu IôI den vï daI dIen ra sau
IhoI dIem 198S co Ihe IhaI su Ia nhung cuôc chuyen dôI
vï daI; Iuy nhIen, chung IôI se không co du du IIeu de
Iính Ioan Ií Ie cua IoI nhuan cô phIeu Iích Iuy cua ho so
voI IhI Iruong chung.
S. Không Ie Ihuôc vao IhoI dIem chuyen dôI, công Iy van
pha I gIu vu ng vI Irí mô I công Iy dô c Ia p, dang hoa I
dô ng, co do ng go p Io n Ia I Iho I dIe m Iuye n cho n va o
danh sach nghIen cuu. De Ihoa dIeu kIen nay, công Iy
pha I co ma I Irong danh sa ch Fortune 500 nam 199S,
duoc công bô vao nam 1996.
6. CuôI cung, IaI IhoI dIem Iuyen chon, công Iy phaI Ihe
hIe n mô I xu huo ng dI Ien. Dô I vo I nhu ng công Iy ma
T+1S keI Ihuc Iruoc nam 1996, dô IhI IoI nhuan cô phIeu
PHU LU C 1.A.
QUA TRINH TUYÍ N CHO N
CÖNG TY NHA Y VO T
Tha nh vIen PeIer Van Genderen cu a nho m nghIen cu u
dong vaI Iro raI quan Irong Irong vIec de ra cac IIeu chuan
Iuyen chon va nhung phan Iích IaI chính can IhIeI de co Ihe
ap dung cac IIeu chuan va chon Ioc cac công Iy nhay voI.
Tieu chuä n Iuye n cho n công Iy nha y vo I
1. Công Iy cho Ihay môI mô hinh bao gôm môI gIaI doan
keI qua IôI, cham duI bang môI dIem chuyen dôI, va sau
do chuyen sang gIaI doan keI qua vï daI. Chung IôI dInh
nghïa keI qua vï daI Ia phaI daI IoI nhuan cô phIeu Iích
Iuy íI nhaI 3 Ian cao hon IhI Iruong chung Irong khoang
IhoI gIan 1S nam Iính Iu IhoI dIem chuyen dôI (T+1S).
Chung IôI dInh nghïa keI qua IôI Ia IoI nhuan cô phIeu
Iích Iuy không cao hon 1,2S Ian so voI IhI Iruong chung
Irong khoang IhoI gIan 1S nam Iruoc IhoI dIem chuyen
dôI. NgoaI ra, Ií Ie gIua IoI nhuan cô phIeu Iích Iuy Irong
khoang IhoI gIan 1S nam sau IhoI dIem chuyen dôI phaI
cao gap íI nhaI 3 Ian so voI IhoI gIan 1S nam Iruoc IhoI
dIe m chuye n dô I.
TU TÖ T DÍ N VÏ DA I
362
PHU LUC
363
Cä p 1: Tu Ihe gio i kinh doanh de n 1.435 công Iy
Chung IôI chon baI dau qua Irinh Iuyen chon voI môI
danh sach nhung công Iy xuaI hIen Irong bang xep hang
Fortune nhung công Iy cô phan Ion nhaI nuoc My, Iính Iu
196S, khI bang danh sach nay moI Irinh Iang. Danh sach
ban dau cua chung IôI bao gôm IaI ca nhung công Iy nao
xuaI hIen Irong nam 196S, 197S, 198S, 199S. Tông công
co 1.43S công Iy. NhIeu nguoI bIeI den bang xep hang cua
Fortune nhu Ia Fortune 500, mac du sô Iuong công Iy IIeI
ke Irong day co khI Ien de n ha ng nga n vi Ihính Ihoa ng
Fortune cu ng Ihay dô I sô Iuo ng va ca u Iru c ba ng danh
sach. VoI vaI Iro Iao nen cho cuôc nghIen cuu, bang xep
hang cac công Iy Ion nhaI cua Fortune co haI uu dIem. Thu
nhaI, no chí IIeI ke nhung công Iy Iuong dôI Ion (cac công
Iy duoc xep hang dua Iren doanh Ihu hang nam). Vi vay,
hau heI nhung công Iy Irong danh sach nay Ihoa dIeu kIen
phaI Ia môI công Iy co be day hoaI dông Iính den IhoI dIem
chuyen dôI. Thu haI, IaI ca nhung công Iy Irong danh sach
nay deu Ia công Iy cô phan, dIeu nay cho phep chung IôI
su dung du IIeu IoI nhuan cô phIeu Iích Iuy Iam nen Iang
cho vIec phan IoaI va phan Iích. Nhung công Iy Iu nhan
không can phaI Ihoa cac IIeu chuan ve ke Ioan va cung cap
Ihông IIn, vi vay không Ihe so sanh ngang hang va Iruc IIep
ve ke I qua hoa I dô ng. VIe c chí gIo I ha n Irong sô nhu ng
công Iy co maI Irong danh sach Fortune 500 co môI dIem
baI IoI kha ro: Cuôc nghIen cuu cua chung IôI bI gIoI han
Irong sô nhung công Iy Iren daI My ma IhôI. Tuy nhIen,
chu ng IôI nha n Iha y mô I quy Irinh Iuye n cho n nghIem
Iích Iuy so voI IhI Iruong Iính Iu IhoI dIem chuyen dôI
de n nam 1996 pha I ba ng hoa c cao hon Ií Ie 3,1S de
Ihoa dIeu kIen 1 cho gIaI doan T+1S.
Qua Irình Iuye n cho n Iô I de n vï da i
Chung IôI ap dung môI quy Irinh sang Ioc voI nhung IIeu
chuan ngay cang khaI khe hon de Iuyen chon cac công Iy.
Quy Irinh sang Ioc co 4 cap phan Iích:
QUY TRINH SA NG LO C DÍ TUYÍ N CHO N
CÖNG TY NHA Y VO T
Cä p 1
1.435 công Iy
Chon Ioc Iu danh sach Fortune 500
196S·199S
Cä p 2
126 công Iy
Chon Ioc vao danh sach phan Iích Ihông IIn
CRSP
Cä p 3
19 công Iy
Chon Ioc vao danh sach
phan Iích nganh
Cä p 4
11 công Iy
Chon Ioc vao
danh sa ch
công Iy
nhay voI
TU TÖ T DÍ N VÏ DA I
364
PHU LUC
36S
Iông IoI nhuan vuoI qua IoI nhuan Irung binh 1,3 Ian), va
công Iy Ihe hIen muc hIeu suaI bang hoac duoI Irung binh
Irong haI Ihap nIen Iruoc do (196S·198S).
Baâi kiïím tra 2: LoI nhuan hang nam Iích Iuy Irong khoang
Iho I gIan 197S·199S vuo I qua Io I nhua n gô p ha ng nam
Irung binh cua cac công Iy Irong danh sach Công nghIep
va DIch vu Fortune Irong cung IhoI gIan Ia 30º (nghïa Ia,
Iông IoI nhuan vuoI vuoI qua IoI nhuan Irung binh 1,3 Ian),
va công Iy Ihe hIen muc hIeu suaI bang hoac duoI Irung
binh Irong môI Ihap nIen Iruoc do (196S·197S).
Baâi kiïím tra 3: LoI nhuan hang nam Iích Iuy Irong khoang
Iho I gIan 196S·199S vuo I qua Io I nhua n gô p ha ng nam
Irung binh cua cac công Iy Irong danh sach Công nghIep
va DIch vu Fortune Irong cung IhoI gIan Ia 30º (nghïa Ia,
Iông IoI nhuan vuoI vuoI qua IoI nhuan Irung binh 1,3 Ian).
Danh sa ch cu a Fortune không Ihe hIe n Io I nhua n Irong
vong 10 nam Iruoc 196S, do do chung IôI quyeI dInh gIu
IaI Ioan bô nhung công Iy co hIeu suaI hoaI dông cao Irong
suôI ba Ihap nIen o danh sach ban dau nay.
Baâi kiïím tra 4: Nhung công Iy Ihanh Iap sau 1970 va co
Iô ng Io I nhua n Irong gIaI doa n 198S·199S va 197S·199S
vuoI qua IoI nhuan Irung binh cua cac công Iy Irong danh
sach Công nghIep va DIch vu Fortune Irong cung IhoI gIan
Ia 30º (nghïa Ia, Iông IoI nhuan vuoI vuoI qua IoI nhuan
Irung binh 1,3 Ia n) nhung không Iho a dIe u kIe n Iren do
Fortune không Ihe hIen Ihông IIn Irong nhung Ihap nIen
Iruoc do. DIeu nay cho phep chung IôI xem xeI can Ihan
baI cu công Iy nao hoaI dông hIeu qua Irong nhung Ihap
khac – duoc hô Iro boI vIec cac công Iy cô phan cua My
phaI cung Iuan Ihu môI nguyen Iac ke Ioan – hoan Ioan
vuoI xa nhung uu Ihe ma môI danh sach du IIeu quôc Ie
mang Ia I.
Cä p 2: Tu 1.435 công Iy co n 126 công Iy
Buoc IIep Iheo Ia su dung du IIeu Iu Trung Iam NghIen
cuu GIa chung khoan IaI DaI hoc ChIcago (CRSP) de Iuyen
chon Ian cuôI cac công Iy nhay voI. Tuy nhIen, chung IôI
can môI phuong phap de gIam IhIeu sô Iuong công Iy den
môI muc chap nhan duoc. Chung IôI su dung du IIeu Ií Ie
Io I nhua n cô phIe u duo c Fortune công bô de caI gIam danh
sach ung vIen. Fortune da Iính Ioan Ií Ie IoI nhuan Irong
vong 10 nam cho môI công Iy co Ien Irong danh sach Iính
Iu 196S. VoI du IIeu nay, chung IôI da caI gIam Iu 1.43S
công Iy xuông con 12S. Chung IôI Iuyen chon nhung công
Iy co Ií Ie IoI nhuan kha cao so voI muc Irung binh Irong
nhu ng khoa ng Iho I gIan 198S·199S, 197S·199S, va 196S·
199S. Chung IôI cung Iim kIem nhung công Iy Ihe hIen môI
mô hinh IoI nhuan cao hon Irung binh den sau môI gIaI
doa n Io I nhua n ba ng hoa c Iha p hon Irung binh. Cu Ihe
hon, 126 công Iy duoc Iuyen chon da phaI vuoI qua íI nhaI
1 baI kIem Ira Irong sô 4 baI sau:
Baâi kiïím tra 1: LoI nhuan hang nam Iích Iuy Irong khoang
Iho I gIan 198S·199S vuo I qua Io I nhua n gô p ha ng nam
Irung binh cua cac công Iy Irong danh sach Công nghIep
va DIch vu Fortune Irong cung IhoI gIan Ia 30º (nghïa Ia,
TU TÖ T DÍ N VÏ DA I
366
PHU LUC
367
Tieu chí 1: Công Iy Ihe hIen môI xu huong dI Ien so voI
IhI Iruong Irong suôI IhoI gIan du IIeu CRSP – không co
gIaI doa n X.
Tieu chí 2: Công Iy Ihe hIen môI qua Irinh IIen IrIen Iu
ngang bang va dan dan vuoI Ien so voI IhI Iruong. Không
co môI su chuyen dôI ro rang sang gIaI doan keI qua
phI Ihuo ng.
Tieu chí 3: Công Iy Ihe hIe n mô I buo c chuye n dô I,
nhung gIaI doan X ngan hon 10 nam. NoI cach khac, du
IIeu hoaI dông Iruoc IhoI dIem chuyen dôI không du daI
de xac dInh day Ia môI buoc chuyen dôI can ban. Trong
môI sô Iruong hop, co Ihe công Iy co nhIeu nam hoaI
dông hon gIaI doan X Iruoc nam T, nhung do cô phIeu
chí moI duoc gIao dIch Iren NASDAQ, NYSL, hay AMLX
Irong gIaI doan X ma IhôI; vi vay du IIeu không co du
de Iính Ioa n cho gIaI doa n X.
Tieu chí 4: Công Iy Ihe hIen môI buoc chuyen dôI Iu keI
qua IôI Ie sang keI qua Irung binh so voI IhI Iruong. NoI
ca ch kha c, chu ng IôI cu ng Ioa I bo nhu ng Iruo ng ho p
xoay chuye n Iinh Ihe kIe u cô dIe n, nghïa Ia công Iy
IhoaI ra khoI xu huong dI xuông va co quy dao song
song voI IhI Iruong chung.
Tieu chí 5: Công Iy Ihe hIen buoc chuyen dôI, nhung
sau nam 198S. Nhung Iruong hop chuyen dôI sau nam
198S co Ihe Ia nhung Iruong hop du IIeu chuan. Tuy
nhIen, de n Iho I dIe m chu ng IôI ke I Ihu c cuô c nghIen
cuu, chung IôI không Ihe xac dInh IIeu Ií Ie IoI nhuan cô
nIen sau nhung không xuaI hIen Irong cac danh sach Iruoc
do cua Fortune. GIo I ha n 1970 cu ng cho phe p chu ng IôI
xac dInh va IoaI bo baI cu công Iy nao co IIch su qua ngan
không Ihe Ia môI công Iy chuyen dôI hop Iy.
Cä p 3: Tu 126 công Iy co n 19 công Iy
Dua vao du IIeu cua Trung Iam Trung Iam NghIen cuu
GIa chu ng khoa n Ia I Da I ho c ChIcago (CRSP), chu ng IôI
phan Iích IoI nhuan cô phIeu Iích Iuy cua Iung ung vIen so
voI IhI Iruong chung, de Iim mô hinh Iu IôI den vï daI. BaI
cu công Iy nao Ihoa môI Irong cac IIeu chí IoaI bo se bI IoaI
kho I danh sa ch.
Tieu chí loa i bo cä p 3
BaI cu công Iy nao Ihoa môI Irong nhung IIeu chí IoaI
bo sau deu bI IoaI ca.
Cac IhuaI ngu dung Irong IIeu chí IoaI bo cap 3
Nùm T: La nam chung IôI xac dInh Ia IhoI dIem keI qua
hoaI dông baI dau xu huong dI Ien – nam chuyen dôI,
dua Iren Iuc IoI nhuan cô phIeu IhaI su cho Ihay môI
buoc chuyen dôI Iheo huong dI Ien.
Giai àoaå n X: Khoa ng Iho I gIan ke I qua Iô I co Ihe nhin
Iha y duo c so vo I IhI Iruo ng ngay Iruo c Iho I dIe m nam T.
Giai àoaån Y: Khoang IhoI gIan vuoI bac so voI IhI Iruong
chung ngay sau nam T.
TU TÖ T DÍ N VÏ DA I
368
PHU LUC
369
KË T QUA PHÂN TlCH CÂ P 3
Công Iy con lai sau cäp 2 KeI qua sau cäp 3
1. AILAC, Inc. Loa I, IIeu chí 3
2. AMP, Inc. Loa I, IIeu chí 6
3. AbboII Lab Cha p nha n qua ca p 4
4. AIberIson’s, Inc. Loa I, IIeu chí 1
S. AIco SIandard, Corp. Loa I, IIeu chí 3
6. AIIegheny TeIedyne, Inc. LoaI, IIeu chí 6
7. ALLTLL Corp. LoaI, IIeu chí 2
8. AmerIcan Lxpress Co. Loa I, IIeu chí 6, 7
9. AmerIcan SIores Co. Loa I, IIeu chí 6
10. Anheuse·Busch CompanIes, Inc. Loa I, IIeu chí 2
11. AppIIed MaIerIaIs, Inc. LoaI, IIeu chí S
12. Archer DanIeIs MIdIand Co. LoaI, IIeu chí 6
13. AuIomaIIc DaIa ProcessIng Loa I, IIeu chí 1
14. BANC ONL Corp. LoaI, IIeu chí 6
1S. Bank oI New York, Inc. LoaI, IIeu chí 2
16. BarneII Banks LoaI, IIeu chí 3,6
17. BerkshIre HaIhaway, Inc. LoaI, IIeu chí 1
18. BoeIng Co. Loa I, IIeu chí 1
19. BrownIng·IerrIs IndusIrIes LoaI, IIeu chí 3
20. CampbeII Soup Co. Loa I, IIeu chí 2
21. CardInaI HeaIIh Loa I, IIeu chí 8
22. ChrysIer LoaI, IIeu chí 6
23. CIrcuII CIIy SIores, Inc. Cha p nha n qua ca p 4
24. Coca·CoIa Co. Cha p nha n qua ca p 4
2S. CoIgaIe·PaImoIIve Co. LoaI, IIeu chí 11
26. ComerIca, Inc. LoaI, IIeu chí 3
phIeu Iích Iuy cua ho Irong 1S nam so voI IhI Iruong co
dap ung IIeu chuan 3:1 hay không.
Tieu chí 6: Công Iy Ihe hIen buoc chuyen dôI sang gIaI
doan keI qua Iang cao, nhung su Iang Iruong nay không
ben vung. Sau gIaI doan Iang cao ban dau, ho quay IaI
muc Irung binh hay suI gIam so voI IhI Iruong vao IhoI
dIem chung IôI Ihuc hIen cuôc Iuyen chon.
Tieu chí 7: Công Iy Ihe hIe n mô I mô hinh Io I nhua n qua
ba p benh – vo I nhu ng duo ng Ien xuô ng bIen dô cao – va
không Ihe hIe n ro gIaI doa n X, gIaI doa n Y, hay nam T.
Tieu chí 8: Du IIe u CRSP không Ihe hIe n Iruo c nam
197S, do do không Ihe xac dInh duoc gIaI doan X.
Tieu chí 9: Công Iy Ihe hIen môI mô hinh chuyen dôI,
nhung dông IhoI Iruoc gIaI doan X, công Iy cung da co
môI gIaI doan hIeu suaI phI Ihuong, chung Io rang day
Ia môI công Iy vï daI Iam IhoI gap kho khan, chu không
phaI Ia môI công Iy IôI hay Iam Ihuong dI Ien vï daI. MôI
ví du kInh dIen Ia WaII DIsney.
Tieu chí 10: Công Iy bI mua IaI, hoac saI nhap, hoac
không duoc xem Ia môI công Iy dôc Iap vao IhoI dIem
Ihuc hIen buoc phan Iích cap 3.
Tieu chí 11: Công Iy Ihe hIe n buo c chuye n dô I vu a
phaI, va không daI duoc muc gap 3 Ian IhI Iruong.
TU TÖ T DÍ N VÏ DA I
370
PHU LUC
371
S7. HershIey Ioods Corp. Cha p nha n qua ca p 4
S8. HewIeII·Packard Co. LoaI, IIeu chí 7
S9. Humana, Inc. Loa I, IIeu chí 3, 6
60. IIIInoIs TooI Works, Inc. LoaI, IIeu chí 2
61. InIeI Corp. LoaI, IIeu chí 1
62. |ohnson & |ohnson Loa I, IIeu chí 6, 7
63. |ohnson ConIroIs, Inc. Loa I, IIeu chí 6
64. KeIIogg Co. Cha p nha n qua ca p 4
6S. KeIIy ServIces, Inc. LoaI, IIeu chí 3, 6
66. KeyCorp Loa I, IIeu chí 3
67. KImberIy·CIark Corp. Cha p nha n qua ca p 4
68. Kroger Co. Cha p nha n qua ca p 4
69. LII LIIIy and Co. LoaI, IIeu chí 2
70. Loews Corp. Loa I, IIeu chí 3, 6
71. LoraI Corp. Loa I, IIeu chí 7
72. Lowe’s CompanIes, Inc. LoaI, IIeu chí 2
73. MCI CommunIcaIIons Corp. Loa I, IIeu chí 7
74. Mapco, Inc. Loa I, IIeu chí 3, 6
7S. Masco Corp. Loa I, IIeu chí 3, 6
76. MaIIeI LoaI, IIeu chí 3, 6
77. McDonaId’s Corp. Loa I, IIeu chí 7
78. MeIvIIIe LoaI, IIeu chí 10
79. Merck & Co., Inc. LoaI, IIeu chí 1
80. MobII Corp. Loa I, IIeu chí 2
81. MonsanIo Co. Loa I, IIeu chí 4, S
82. MoIoroIa, Inc. Loa I, IIeu chí 1
83. NeweII Co. LoaI, IIeu chí 3, 6
84. NIke, Inc. LoaI, IIeu chí 1,7
8S. NorwesI Corp. LoaI, IIeu chí S
86. Nucor Corp. Cha p nha n qua ca p 4
87. OIsIen Corp. LoaI, IIeu chí 1, 7
27. CompuIer AssocIaIes Loa I, IIeu chí 8
28. CompuIer ScIences Corp. Loa I, IIeu chí 6, 7
29. ConAgra, Inc. Loa I, IIeu chí 3
30. Conseco Loa I, IIeu chí 8
31. CPC InIernaIIonaI
(sau na y Ia BesIIoods) Cha p nha n qua ca p 4
32. CSX Loa I, IIeu chí 8
33. Dean Ioods Co. Loa I, IIeu chí 7
34. DIIIard’s Loa I, IIeu chí 6
3S. Dover Corp. Loa I, IIeu chí 3, 6
36. DuPonI Loa I, IIeu chí 11
37. LngeIhard Corp. Loa I, IIeu chí 2
38. IMC Corp. Loa I, IIeu chí 7
39. IederaI NaIIonaI MorIgaIe Assn. Cha p nha n qua ca p 4
40. IIrsI InIersIaIe Bancorp Loa I, IIeu chí 2
41. IIrsI UnIon Corp. Loa I, IIeu chí 3, 6
42. IIeeI IInancIaI Group, Inc. Loa I, IIeu chí 6
43. IIeeIwood LnIerprIse, Inc. Loa I, IIeu chí 7
44. IosIer WheeIer Corp. Loa I, IIeu chí 6
4S. GPU, Inc. LoaI, IIeu chí 2
46. The Gap, Inc. LoaI, IIeu chí 8
47. GLICO LoaI, IIeu chí 10
48. GeneraI DynamIcs Corp. LoaI, IIeu chí 7
49. GeneraI LIecIrIc Co. LoaI, IIeu chí S, 11
S0. GeneraI MIIIs, Inc. Cha p nha n qua ca p 4
S1. GeneraI Re Corp. LoaI, IIeu chí 2
S2. GIanI Ioods, Inc. Loa I, IIeu chí 6
S3. GIIIeIIe Co. Cha p nha n qua ca p 4
S4. GoIden WesI IInancIaI Corp. Loa I, IIeu chí 3
SS. Hasbro, Inc. Loa I, IIeu chí 6
S6. HeInz, |.|. Co. Cha p nha n qua ca p 4
TU TÖ T DÍ N VÏ DA I
372
PHU LUC
373
118. UnIon CarbIde Corp. LoaI, IIeu chí 6
119. U.S. Bancorp LoaI, IIeu chí 2
120. VI Corp. Loa I, IIeu chí 6
121. WaI·MarI SIores, Inc. LoaI, IIeu chí 1
122. WaIgreens Co. Cha p nha n qua ca p 4
123. WaII DIsney LoaI, IIeu chí 9
124. Warner·LamberI Co. Loa I, IIeu chí 6, 7
12S. WeIIs Iargo & Co. Cha p nha n qua ca p 4
126. WInn·DIxIe SIores, Inc. LoaI, IIeu chí 7
Cä p 4: Tu 19 công Iy co n la i 11 công Iy nha y vo I
Chung IôI muôn Iim kIem nhung công Iy Ihuc hIen vIec
chuyen dôI, chu không phaI Ia nganh chuyen dôI; neu chí
don gIan Ia roI vao dung nganh, dung IhoI dIem Ihi chua
du dIeu kIen cho cuôc nghIen cuu nay. De Iach roI buoc
chuyen dôI cua nganh khoI buoc chuyen dôI cua công Iy,
chung IôI quyeI dInh Iap IaI qua Irinh phan Iích CRSP cho
19 công Iy da duoc chon, nhung Ian nay Ia so sanh voI chí
sô Iông hop nganh Ihay vi chí sô chung khoan IhI Iruong
chung. Nhung công Iy nao Ihe hIen buoc chuyen dôI Irong
Iuong quan voI nganh se duoc Iuyen chon vao danh sach
cuô I cu ng.
DôI voI môI môI công Iy Irong sô 19 công Iy, chung IôI
xem IaI chí sô Iông hop nganh S&P va Iao nen môI danh
sach cac công Iy vao IhoI dIem chuyen dôI (Irong vong S
nam). Sau do chung IôI xem xeI du IIeu ve IoI nhuan cô
phIeu CRSP cua IaI ca cac công Iy Irong danh sach Iông
88. Owens·CornIng LoaI, IIeu chí 2
89. PACCAR, Inc. Loa I, IIeu chí 2
90. PacIIICare HeaIIh SysIems LoaI, IIeu chí 8
91. PepsIco, Inc. Cha p nha n qua ca p 4
92. PIIzer, Inc. LoaI, IIeu chí 1
93. PheIps Dodge Corp. Loa I, IIeu chí 2
94. PhIIIp MorrIs CompanIes, Inc. Cha p nha n qua ca p 4
9S. PIIney Bowes, Inc. Cha p nha n qua ca p 4
96. ProcIer & GambIe Co. Loa I, IIeu chí 2, S
97. ProgressIve Co. Loa I, IIeu chí 1, 3
98. RayIheon Co. Loa I, IIeu chí 6
99. Reebok LoaI, IIeu chí 8
100. RepubIIc New York LoaI, IIeu chí 3, 6
101. RockweII InIernaIIonaI Corp. Loa I, IIeu chí 3, 6
102. SCI SysIems, Inc. LoaI, IIeu chí 7
103. SAILCO Corp. LoaI, IIeu chí 2
104. Sara Lee Corp. Cha p nha n qua ca p 4
10S. ScherIng·PIough Corp. LoaI, IIeu chí 7
106. ServIceMasIer Co. LoaI, IIeu chí 7
107. Shaw IndusIrIes, Inc. Loa I, IIeu chí 3, 6
108. Sonoco ProducIs Co. Loa I, IIeu chí 3, 6
109. SouIhwesI AIrIInes Co. Loa I, IIeu chí 1
110. SIaIe SIreeI BosIon Corp. Loa I, IIeu chí 3
111. Sun TrusI Banks Loa I, IIeu chí 8
112. SYSCO Corp. Loa I, IIeu chí 3, 6
113. Tandy Corp. LoaI, IIeu chí 3
114. TeIe·CommunIcaIIons, Inc. LoaI, IIeu chí 3, 6
11S. Turner BroadcasIIng LoaI, IIeu chí 8
116. Tyco InIernaIIonaI, LId. Loa I, IIeu chí 2, 6
117. Tyson Ioods, Inc. Loa I, IIeu chí 1, 3
TU TÖ T DÍ N VÏ DA I
374
PHU LUC
37S
PHU LU C 1.B
TUYÍ N CHO N
CÖNG TY SO SA NH TRU C TIÍ P
Quy Irình Iuye n cho n công Iy so sa nh Iru c Iie p
Muc dích cua vIec phan Iích cac công Iy so sanh Iruc IIep
Ia nham Iao ra môI “Ihí nghIem co chu dích ve maI IIch su
gan voI Ihuc Ie nhaI”. Y Iuong kha don gIan: Bang cach Iim
ra nhung công Iy co cung Iham nIen, cung co chung nhung
co hô I, chung nga nh kInh doanh, chung mô I qua Irinh
Ihanh công nhu cac công Iy nhay voI vao IhoI dIem chuyen
dôI, chung IôI co Ihe phan Iích so sanh Iruc IIep de Iim ra
nhung bIen sô khac bIeI Ihuc day qua Irinh chuyen dôI Iu
IôI den vï daI. Muc IIeu cua chung IôI Ia Iim ra nhung công
Iy dang Ie da co Ihe daI duoc nhung gi Iuong Iu nhu công
Iy nhay voI, nhung cuôI cung IaI không, rôI Iu do chung IôI
daI cau hoI: “DIem khac bIeI Ia gi7” Chung IôI cung Ihuc
hIen môI quy Irinh Iuyen chon co he Ihông va cho dIem IaI
ca cac công Iy so sanh Iuong ung voI môI công Iy nhay voI.
Quy Irinh nay co 6 IIeu chuan sau:
Tûúng tûå vïì kinh doanh: TaI IhoI dIem chuyen dôI, công
Iy so sa nh co cu ng sa n pha m hay dIch vu nhu công Iy
nha y vo I.
hop nganh. Neu môI công Iy kInh doanh Irong nhIeu nganh
khac nhau, chung IôI se xem xeI rIeng bIeI haI nganh chính.
Sau do chung IôI Iính ra duoc chí sô IoI nhuan cô phIeu Iích
Iuy cho nganh va daI công Iy chuyen dôI vao Irong dô IhI
nay. DIeu nay cho phep chung IôI xac dInh va IoaI bo khoI
cuôc nghIen cuu nhung công Iy không Ihe hIen duoc mô
hinh chuyen dôI Iuong quan voI nganh.
Sau gIaI doan phan Iích nganh, chung IôI da IoaI bo 8
công Iy. Sara Lee, HeInz, HershIey, KeIIogg, CPC, va GeneraI
MIIIs Ihe hIen môI buoc chuyen dôI dI Ien raI cao so voI IhI
Iruong chung Irong nam 1980, nhung không công Iy nao
Irong sô nay Ihe hIen buoc chuyen dôI so voI nganh công
nghIe p Ihu c pha m. Coca·CoIa va PepsIco Ihe hIe n buo c
chuyen dôI dI Ien ngoan muc so voI IhI Iruong chung vao
1960 va 1980, nhung ca haI không Ihe hIen buoc chuyen
dôI so voI nganh công nghIep gIaI khaI. Vi vay, chung IôI
co Irong Iay 11 công Iy da vuoI qua 4 buoc phan Iích. (GhI
chu : Ta I Iho I dIe m Iuye n cho n ban da u cho cuô c nghIen
cu u, ba công Iy không Iho a dIe u kIe n du IIe u 1S nam –
CIrcuII CIIy, IannIe Mae, WeIIs Iargo. Chu ng IôI IIe p Iu c
Iheo doI du IIeu cho den khI ho daI du T+1S nam, de bao
dam ho Ihoa dIeu kIen “cao hon IhI Iruong 3 Ian Irong vong
1S nam”. Ca ba deu daI, va van duoc gIu Irong danh sach).
TU TÖ T DÍ N VÏ DA I
376
PHU LUC
377
công Iy so sanh manh hon công Iy nhay voI IaI IhoI dIem
chuyen dôI, nhung IaI yeu hon công Iy nhay voI IaI IhoI
dIem duoc chon Iam môc so sanh.
Chung IôI cho dIem cac công Iy so sanh dua Iren môI yeu
Iô Iren Iheo Ihang dIe m 4:
4 = Công Iy so sa nh Ihe hIe n hoa n Ioa n du ng nhu IIeu
chuan – không co van de gi.
3 = Công Iy so sanh Ihe hIen dung nhu IIeu chuan – co
mô I sô va n de Iuy không da ng ke nhung cu ng du de
ngan no không duoc dIem 4.
2 = Công Iy so sanh Ihe hIen không dung nhu IIeu chuan
– co nhung van de kha Ion.
1 = Công Iy so sanh hoan Ioan không Ihe hIen nhu IIeu
chua n.
Bang sau day IIeI ke IaI ca cac công Iy so sanh Iuong ung
voI môI công Iy nhay voI va dIem Irung binh cua ho dua
Iren sau IIeu chuan. Công Iy duoc chon Ia công Iy so sanh
Iruc IIep Ia công Iy co sô dIem cao nhaI.
AbboII
Upjohn 4,00
RIchardson·MerrIII 3,2S
G.D.SearIe & Co. 3,00
SIerIIng Drugs 2,83
ScherIng·PIough 2,70
BrIsIoI·Meyers 2,67
Tûúng tûå vïì têìm cúä : TaI IhoI dIem chuyen dôI, công Iy so
sanh co cung Iam co nhu công Iy nhay voI. Chung IôI ap
dung nhaI quan môI ma Iran dIem dua Iren Ií Ie doanh Ihu
cu a công Iy so sa nh va công Iy nha y vo I va o Iho I dIe m
chuye n dô I.
Tûúng tûå vïì thêm niïn: Công Iy so sanh cung hoaI dông
Irong cung khoang IhoI gIan voI công Iy nhay voI. Chung
IôI cung ap dung nhaI quan môI ma Iran dIem dua Iren Ií
Ie Iham nIen gIua công Iy so sanh va công Iy nhay voI.
Tûúng tûå vïì giaá trõ cöí phiïëu: LoI nhuan cô phIeu Iích Iuy
so voI IhI Iruong chung cua công Iy so sanh gan nhu Iuong
Iu voI công Iy nhay voI Iính den IhoI dIem chuyen dôI. TaI
IhoI dIem nay, dô IhI cua haI công Iy baI dau Iach ra, voI
công Iy nhay voI vuoI Ien so voI công Iy so sanh Iu day.
Thaânh cöng hún: TaI IhoI dIem chuyen dôI, công Iy so
sanh phaI duoc danh gIa Ia Ihanh công hon công Iy nhay
voI – Ion hon va co IoI nhuan cao hon, co vI Ihe vung chac
hon Iren IhI Iruong, va co danh IIeng hon. Day Ia môI baI
Irac nghIem kho khan, voI IoI Ihe không nghIeng ve cho cac
công Iy nhay voI.
Giaá trõ bïì ngoaâi: DIeu nay bao gôm 2 yeu Iô: (1) Công Iy
so sanh phaI Iuong Iu ve nganh kInh doanh vao IhoI dIem
duoc chon vao cuôc nghIen cuu, va (2) công Iy so sanh phaI
kem hon công Iy nhay voI ve maI Ihanh công IaI IhoI dIem
duoc chon vao cuôc nghIen cuu.
Nhu va y haI IIeu chua n Iha nh công hon va gIa IrI be
ngoa I ga n IIe n vo I nhau: Tha nh công hon ba o da m ra ng
TU TÖ T DÍ N VÏ DA I
378
PHU LUC
379
BIc 1,S0
AIberIo·CuIver 1,S0
AmerIcan SaIeIy Razor 1,S0
Purex CorporaIIon 1,00
Iaberge 1,00
Kimberly-Clark
ScoII Paper Company* 3,S0
The Mead CorporaIIon 3,S0
Crown ZeIIerback 3,2S
SI.RegIs Paper Company 3,13
InIernaIIonaI Paper 2,92
UnIon Camp CorporaIIon 2,67
GeorgIa·PacIIIc 2,S0
The WesIvaco CorporaIIon 2,S0
* ScoII Paper duo c cho n vi Ihích ho p hon Irong gIaI doa n sau chuye n dô I.
Kroger
A&P 3,17
SaIeway 2,S8
WInn·DIxIe 2,S0
AmerIcan SIores 2,42
GIanI Ioods, Inc. 2,33
|eweI 2,2S
AIberIson’s 2,08
Iood IaIr 1,S0
Grand UnIon 1,00
Nucor
BeIhIehem SIeeI CorporaIIon 3,00
InIand SIeeI IndusIrIes, Inc.* 3,00
NorwIch 2,67
Parke·DavIs 2,40
SmIIhKIIneBeecham 2,33
PIIzer 2,33
Warner·LamberI 2,17
CircuiI CiIy
SIIo 3,40
Tandy 3,2S
BesI Buy 1,83
lannie Mae
GreaI WesIern IInancIaI Corp. 2,83
SaIIIe Mae 2,67
IreddIe Mac 2,S0
H.I. Ahmanson & Co. 2,33
HousehoId InIernaIIonaI 2,33
ConIInenIaI Bancorp 2,20
IIrsI CharIer 1,60
GilleIIe
Warner·LamberI 2,67
Avon 2,S0
ProcIer & GambIe 2,33
UnIIever 2,33
InIernaIIonaI IIavours & Iragrances 2,33
RevIon 2,33
The CIorox Company 2,33
CoIgaIe·PaImoIIve 2,2S
Cheeseborough·Ponds 2,00
TU TÖ T DÍ N VÏ DA I
380
PHU LUC
381
Walgreens
Lckerd 3,42
Revco D.S., Inc. 2,67
RIIe AId CorporaIIon 2,17
Wells largo
Bank oI AmerIca 3,33
IIrsI ChIcago 3,17
NaIIonsBank 3,17
MeIIon 3,00
ConIInenIaI IIIInoIs 3,00
Bank oI BosIon 2,83
IIrsI InIersIaIe 2,2S
NorwesI 2,17
IIrsI PennsyIvanIa 2,00
InIerIIrsI 1,7S
USX 2,92
NaIIonaI SIeeI CorporaIIon 2,60
IIorIda SIeeI 2,S0
NorIhwesIern SIeeI and WIre Co. 2,40
The InIerIake CorporaIIon 2,00
AIIegheny TeIedyne 1,83
RepubIIc SIeeI CorporaIIon 1,7S
Lykes CorporaIIon 1,60
WheeIIng 1,S0
* InIand duo c dIe m cao hon Irong IIeu chua n ve Iham nIen. BeIhIehem duo c dIe m
cao hon Irong IIeu chua n Iha nh công hon va gIa IrI be ngoa I; vi va y chu ng IôI
cho n BeIhIehem khI ca haI co Iô ng dIe m ba ng nhau.
Philip Morris
R. |. ReynoIds Tobacco 3,S0
AmerIcan Tobacco 3,40
LIggeII Group, Inc. 3,2S
LorIIIard IndusIrIes 3,20
PiIney Bowes
Addressograph·MuIIIgraph 3,42
Burroughs (now UnIsys) 2,83
SmIIh·Corona 2,S8
Xerox 2,33
NCR 2,2S
IBM 2,00
ConIroI DaIa 1,33
TU TÖ T DÍ N VÏ DA I
382
PHU LUC
383
(II) Sô na y duo c Iính nhu sau: Dô I vo I mô I công Iy nha y vo I, Iính Ií Ie Io I
nhuan cô phIeu Iích Iuy so voI IhI Iruong Iu IhoI dIem chuyen dôI
de n Iu c da I 8,12S nam (8,12S Ia chu ky Iang Iruo ng Irung binh cu a
ca c công Iy nga n nga y), sau do Iính gIa IrI Irung binh cu a ca 11 công
Iy nha y vo I Ia I Iho I dIe m T+ 8,12S. (Da u Iu 1 dô ng va o IhI Iruo ng va
vao công Iy IaI IhoI dIem chuyen dôI va Ihu IaI vao IhoI dIem T+
8,12S).
(III) Dô I vo I mô I công Iy nha y vo I, Iính Ií Ie Io I nhua n cô phIe u Iích Iu y so
vo I IhI Iruo ng Irong khoa ng Iho I gIan Iu T+ 8,12S de n T+ 18,12S, va
Ia y sô Irung binh cho ca 11 công Iy Ia I Iho I dIe m T+ 18,12S. (Da u Iu
1 dô ng va o IhI Iruo ng va va o công Iy Ia I Iho I dIe m T+ 8,12S va Ihu
Ia I va o Iho I dIe m T+ 18,12S). Ne u du IIe u ve công Iy ke I Ihu c Iruo c
T+ 18,12S, chu ng IôI du ng con sô cuô I cu ng Ia m sô Irung binh. Dô I
vo I WeIIs Iargo, chu ng IôI du ng con sô cuô I cu ng Iruo c khI sa I nha p
voI NorwesI vao nam 1998 (30·10·1998).
So dô sau Ihe hIen môI mô hinh kInh dIen cua cac công
Iy nga n nga y
PHU LU C 1.C
CA C CÖNG TY NGA N NGA Y
Burroughs 10,08 13,76 0,21
ChrysIer S,67 10,S4 0,69
HarrIs 6,42 6,63 0,16
Hasbro 6,33 3S,00 0,63
RubbermaId 10,83 6,97 0,31(I)
TeIedyne 9,42 17,9S 0,22
Sô Irung vI*** 7,92 12,1S 0,26
Trung binh 8,12S 1S,14 0,37
4,91 (II) 2,02 (III)
(*) Day Ia sô nam Iính Iu IhoI dIem chuyen dôI dI Ien den Iuc daI dính,
Iu c Ia Iu c ca c công Iy nga n nga y ba I da u Iu I gIa m so vo I IhI Iruo ng.
(**) KhI Ií Ie na y duo I 1,0, dIe u na y co nghïa Ia gIa IrI bI gIa m so vo I IhI
Iruong. Ví du, neu Ií Ie Ia 0,20, Ihi voI môI dô ban dau Iu vao công
Iy nay, ban Iô maI 80º so voI nhung gi ban Ihu duoc neu ban dem
dông dô nay dau Iu vao IhI Iruong chung Irong cung khoang IhoI
gIan.
(***) Sô Irung vI Ia IrI sô Iuong bIen cua don vI dung o vI Irí gIua Irong
day sô.
(I) Du IIe u cu a RubbermaId chí co 7,17 nam sau khI da I dính, do công Iy
bI mua Ia I.
Công Iy
nga n nga y
Sô nam da I
keI qua cao*
Tí Ie IoI nhuan cô
phIe u Iích Iu y so
voI IhI Iruong Irong
10 nam IIep Iheo**
Tí Ie IoI nhuan cô
phIe u Iích Iu y so
voI IhI Iruong Irong
nhu ng nam co ke I
qua cao
TB cac CIy
nha y vo I Irong
cu ng gIaI doa n
Tho I dIe m chuye n dô I
HarrIs
CorporaIIon
Công Iy
nha y vo I
HARRlS CORPORATlON,
MÔT TRUONG HOP CÔNG TY NGÃN NGAY KlNH ÐlËN
Tí Ie Io I nhua n cô phIe u Iích Iu y so vo I IhI Iruo ng chung
T· 1S den T + 1S
TU TÖ T DÍ N VÏ DA I
384
PHU LUC
38S
3. Nhu ng quye n sa ch vIe I ve nga nh kInh doanh, ve công
Iy, hay ve nha Ianh dao cua công Iy duoc xuaI ban boI
chính công Iy hay cua môI nha quan saI ben ngoaI.
4. Ca c Iinh huô ng kInh doanh hay ba n phan Iích nga nh
duoc Ihao Iuan Irong chuong Irinh hoc.
S. Ca c Ia I IIe u Iham kha o Irong nga nh nhu Tûâ àiïín Tiïíu Sûã
Caác Nhaâ Laänh Àaåo Doanh Nghiïåp Myä, Tûâ àiïín Thïë Giúái
vïì Lõch Sûã Hoaåt Àöång Cöng Ty, Cêím Nang caác Cöng Ty
cuãa Hoover, Sûå Phaát Triïín caác Ngaânh Kinh Doanh trïn
nûúác Myä, va cac nguôn Iuong Iu.
6. Ca c ba o ca o Ihuo ng nIen, ca c ba n ba o ca o Ia nh da o, ba o
ca o cu a ca c nha phan Iích, hay ba I cu Ia I IIe u na o IIen
quan de n công Iy, da c bIe I Ia Irong gIaI doa n chuye n dô I.
Sau do dôI voI môI công Iy, cac nha nghIen cuu se ma
hoa IaI ca cac Ihông IIn Ihanh môI “IaI IIeu ma”, duoc sap
xep Iheo cac danh muc sau, va duoc baI dau Iu Iuc công
Iy Ihanh Iap den ngay nay:
Danh muåc maä hoáa 1 – Quaá trònh thaânh lêåp: Nhung muc
Ihuôc ve “phan cung” nhu cau Iruc Iô chuc doanh nghIep,
ca c chính sa ch va duo ng Iô I, ca c he Ihô ng, co che khen
Ihuong, co cau so huu.
Danh muå c maä hoá a 2 – Caá c yïë u töë xaä höå i: Nhu ng mu c
Ihuôc ve “phan mem” nhu IhoI quen van hoa doanh nghIep,
cac chính sach ve con nguoI, cac quy Iac, Ie nghI, huyen
Ihoa I hay nhu ng cau chuye n Iruye n mIe ng, su Iuong Ia c
gIua cac nhom, phong cach quan Iy, va nhung de muc IIen
quan.
PHU LU C 1.D
TÖ NG QUAN
VÍ CA C BUO C NGHIÍN CU U
MôI khI 28 công Iy da duoc Iuyen chon (11 công Iy nhay
voI, 11 công Iy so sanh Iruc IIep, 6 công Iy ngan ngay), cac
buoc phan Iích sau da duoc nhom nghIen cuu Ihuc hIen.
MA HO A CA C TA l LlË U VË CÔNG TY
DôI voI môI công Iy, môI Ihanh vIen Irong nhom se dI Iim
va Ihu Ihap IaI ca cac baI bao hay IaI IIeu da duoc xuaI ban
ve công Iy nay, bao gôm:
1. TaI ca cac baI bao Ion vIeI ve công Iy Irong suôI qua
Irinh hoa I dô ng cu a no , Iu ca c nguô n da da ng nhu
Forbes, Fortune, Business Week, Wall Street Journal,
Nation’s Business, New York Times, U.S. News, New
Republic, Harvard Business Review, Economist va môI sô
baI bao chon Ioc Iu cac nguôn khac Irong nganh kInh
doanh hay Iheo chu de .
2. Cac IaI IIeu Ihu Ihap Iruc IIep Iu công Iy, dac bIeI Ia cac
quye n sa ch, ba I ba o, ba I pha I bIe u cu a ca c nha dIe u
hanh, cac an pham Iuu hanh nôI bô, bao cao hoaI dông
hang nam, va nhung IaI IIeu khac.
TU TÖ T DÍ N VÏ DA I
386
PHU LUC
387
Danh muåc maä hoáa 8 – ÛÁng duång cöng nghïå: Ca ch doanh
nghIep ung dung công nghe: công nghe Ihông IIn, cac quy
Irinh va IhIeI bI IôI Ian, he Ihông Iô chuc công vIec va cac
de muc Iuong Iu.
Danh muå c maä hoá a 9 – Têì m nhòn: Giaá trõ cöë t loä i, muå c
àñch, vaâ nhûäng tham voång: Nhung yeu Iô nay IIeu co Iôn
Ia I không7 Ne u co , chu ng duo c dua ra nhu Ihe na o7 Co
pha I nhu ng ye u Iô na y chí Iô n Ia I va o nhu ng Iho I dIe m
nha I dInh ma IhôI7 VaI Iro cu a chu ng Ia gi7 Ne u doanh
nghIep co nhung gIa IrI va muc dích cao ca, IIeu chung co
duoc bao ve hay da bI bIen dôI7
Danh muå c maä hoá a 10A (àöë i vúá i riïng caá c cöng ty so
saá nh trûå c tiïë p) – Thay àöí i/ Haâ nh àöå ng chuyïí n àöí i trong
giai àoaå n caá c cöng ty nhaã y voå t tûúng ûá ng àang chuyïí n
àöí i: Nhung cô gang Ion de Ihay dôI công Iy, de kích hoaI
môI su chuyen dôI, Irong khoang IhoI gIan 10 nam Iruoc va
10 nam sau Iho I dIe m chuye n dô I cu a công Iy nha y vo I
Iuong u ng.
Danh muå c maä hoá a 10B (àöë i vúá i riïng nhûä ng cöng ty
ngùæ n ngaâ y) – Caá c giai àoaå n cöë gùæ ng chuyïí n àöí i: Trong
vong 10 nam Iruoc va Irong gIaI doan cô gang chuyen dôI,
nhu ng de xua I Ihay dô I quan Iro ng va nhu ng hoa I dô ng
cung cô de xuaI nay do doanh nghIep Ihuc hIen.
Danh muåc maä hoáa 11 (àöëi vúái riïng nhûäng cöng ty ngùæn
ngaây) – Quaá trònh tuåt laåi sau khi chuyïín àöíi: Trong vong
10 nam sau gIaI doan cô gang chuyen dôI, nhung yeu Iô
Ion co ve nhu da dong gop vao vIec doanh nghIep không
gIu vung duoc keI qua chuyen dôI.
Danh muåc maä hoáa 3 – Chiïën lûúåc kinh doanh, quy trònh
chiïë n lûúå c: Nhu ng ye u Iô can ba n cu a chIe n Iuo c doanh
nghIep. Quy Irinh hinh Ihanh chIen Iuoc. Bao gôm nhung
vu saI nhap va mua cac công Iy khac co quy mô Ion.
Danh muåc maä hoáa 4 – Thõ trûúâng, àöëi thuã caånh tranh,
möi trûúâ ng: Nhu ng ye u Iô quan Iro ng Irong môI Iruo ng
canh Iranh va môI Iruong ben ngoaI cua công Iy – dôI Ihu
canh Iranh chính, nhung hoaI dông chính cua dôI Ihu canh
Iranh, su Ihay dôI Ion Irong IhI Iruong, nhung su kIen Irong
nuoc hay Iren Ihe gIoI co anh huong Ion den công Iy, cac
dIeu IuaI cua chính phu, cac van de ve Iô chuc nganh, cac
Ihay dôI Ion ve công nghe, va nhung de muc IIen quan. Bao
gôm ca nhung du IIeu ve môI quan he cua công Iy voI WaII
SIreeI.
Danh muåc maä hoáa 5 – Laänh àaåo: Cac yeu Iô IIen quan
den Ianh dao – cac nha dIeu hanh chính, Tông gIam dôc,
Chu IIch HôI dông quan IrI, Ihanh vIen HôI dông quan IrI.
Cac du IIeu Ihu vI ve nguoI IIen nhIem, phong cach Ianh
da o, v.v...
Danh muåc maä hoáa 6 – Saãn phêím vaâ dõch vuå: Cac san
pham va dIch vu quan Irong Irong qua Irinh hoaI dông cua
doanh nghIe p.
Danh muåc maä hoáa 7 – Cú súã vêåt chêët vaâ àõa àiïím: Ca c
yeu Iô quan Irong Irong cach công Iy quan Iy co so vaI chaI
– sap xep cac nha may hay van phong, cac IIen nghI moI,
v.v... Bao gôm nhung quyeI dInh quan Irong ve dIa dIem
daI Iru so cac bô phan chính Irong công Iy.
TU TÖ T DÍ N VÏ DA I
388
PHU LUC
389
Tí sô Iuan chuyen hang Iôn kho
Tí sô hoan vôn cô phan
Tí sô no
Tí sô no daI han
ChI phí IaI suaI Iính Iheo phan Iram doanh Ihu
GIa cô phIeu cao Iren Ihu nhap môI cô phIeu
GIa cô phIeu Ihap Iren Ihu nhap môI cô phIeu
GIa cô phIeu Irung binh Iren Ihu nhap môI cô phIeu
CA C BUÔ l PHO NG VÂ N NHA ÐlË U HA NH
Chung IôI Ihuc hIen cac buôI phong van dôI voI Ianh dao
ca p cao va Iha nh vIen Hô I dô ng qua n IrI, Ia p Irung va o
nhu ng nguo I duong nhIe m Irong gIaI doa n chuye n dô I.
Chung IôI IIen hanh ghI chep IaI IaI ca cac cuôc phong van
va phan IoaI Ihông IIn Iheo cac danh muc ma hoa o Iren.
DOANH NGHlË P VA SÔ CUÔ C PHO NG VÂ N
ÐA THU C HlË N
AbboII 8
CIrcuII CIIy 8
IannIe Mae 10
GIIIeIIe 6
KImberIy·CIark 7
Kroger 6
Nucor 7
PHÂN TlCH BA O CA O TA l CHlNH
Chung IôI Ihuc hIen phan Iích IaI chính raI chI IIeI cho
môI công Iy, xem xeI Ioan bô cac bIen sô IaI chính Irong
980 nam du IIeu Iông công (Irung binh môI công Iy Ia 3S
nam x 28 công Iy). DIeu nay bao gôm vIec Ihu Ihap cac du
IIeu Ihô ve Ihu nhap va can dôI Ihu chI, xem xeI cac bIen
sô sau Irong ca haI Ihap nIen Iruoc va sau gIaI doan chuyen
dô I:
Tông doanh Ihu Iính bang dông dô danh nghïa va
dô ng dô Ihu c Ie (da dIe u chính Iheo Ia m pha I)
Tang Iruong doanh Ihu
Tang Iruong IoI nhuan
Tí sua I Io I nhua n
Tí sô hoan vôn Iren doanh Ihu
Doanh Ihu Iren môI nhan vIen Iính Iren dông dô
danh nghïa va Ihuc Ie
LoI nhuan Iren môI nhan vIen Iính Iren dông dô
danh nghïa va Ihuc Ie
TaI san, nha may va IhIeI bI
Tí sô chI Ira cô Iuc
ChI phí ban hang, quan Iy chung Iính Iheo phan Iram
doanh Ihu
ChI phí nghIen cuu va phaI IrIen Iính Iheo phan Iram
doanh Ihu
Ky Ihu IIen (Iính Iheo ngay)
TU TÖ T DÍ N VÏ DA I
390
PHU LUC
391
[Nïëu coá] Öng/Baâ haäy nhúá laåi, cöng ty àaä bùæt àêìu àûa ra
quyïë t àõnh chñnh dêî n àïë n quaá trònh chuyïí n àöí i khi naâ o
(vaâ o khoaã ng nùm naâ o)?
[Nïë u coá ] Àiïì u gò àaä kñch hoaå t quyïë t àõnh phaã i thûå c hiïå n
möå t cuöå c chuyïí n àöí i lúá n?
Vui loâ ng miïu taã quy trònh àûa ra quyïë t àõnh chñnh vaâ
phaá t triïí n chiïë n lûúå c chñnh trong giai àoaå n chuyïí n àöí i –
khöng phaãi nhûäng quyïët àõnh cöng ty àaä àûa ra, maâ laâm
thïë naâo àïí ài àïën nhûäng quyïët àõnh naây?
Vai troâ (nïëu coá) cuãa caác nhaâ tû vêën vaâ cöë vêën bïn ngoaâi
trong viïå c àûa ra caá c quyïë t àõnh quan troå ng?
Trïn thang àiïím 1 àïën 10, öng/baâ haäy cho biïët mûác àöå tûå
tin cuãa mònh vaâo nhûäng quyïët àõnh vaâo thúâi àiïím xaác lêåp,
trûúác khi biïët àûúåc kïët quaã cuãa chuáng? (Mûúâi nghôa laâ öng/
baâ hoaân toaân tûå tin rùçng àêy laâ nhûäng quyïët àõnh àuáng
àùæ n coá khaã nùng thaâ nh cöng cao. Möå t nghôa laâ öng/baâ
khöng tûå tin lùæm vaâo quyïët àõnh; chuáng quaá liïìu lônh – nhû
möå t lêì n thaã y xuá c xùæ c).
[Nïëu àiïím tûå tin bùçng 6 hoùåc cao hún] Àiïìu gò giuáp öng/
baâ tûå tin vaâo nhûäng quyïët àõnh naây?
Laâm thïë naâo cöng ty kïu goåi àûúåc sûå têån têm vaâ àöìng loâng
vúá i nhûä ng quyïë t àõnh cuã a mònh?
PhIIIp MorrIs 6
PIIney Bowes 9
WaIgreens 8
WeIIs Iargo 9
Tông công 84
Ca c cäu ho i dã I ra Irong cuô c pho ng vä n
Öng/Baâ vui loâng miïu taã ngùæn goån vïì möëi quan hïå vúái cöng
ty – söë nùm tham gia vaâ caác traách nhiïåm chñnh?
Öng/Baâ àaánh giaá àêu laâ 5 yïëu töë haâng àêìu àoáng goáp vaâo
hay gêy ra sûå chuyïí n hûúá ng ài lïn cuã a hiïå u suêë t trong
nhûä ng nùm tûâ [10 nùm trûúá c thúâ i àiïí m chuyïí n àöí i] àïë n
[10 nùm sau thúâ i àiïí m chuyïí n àöí i]?
Bêy giúâ haä y nhòn nhêå n tûâ ng yïë u töë , töi coá 100 àiïí m vaâ
muöën öng/baâ cho àiïím caác yïëu töë naây dûåa trïn têìm quan
troå ng cuã a noá àöë i vúá i quaá trònh chuyïí n àöí i (töí ng söë àiïí m
cuãa 5 yïëu töë laâ 100).
Xin öng vui loâng noái roä thïm vïì [hai hay ba] yïëu töë haâng
àêìu? Öng/Baâ coá thïí àûa ra nhûäng vñ duå cuå thïí àïí minh
hoå a cho yïë u töë naâ y khöng?
Cöng ty coá yá thûác àûúåc quyïët àõnh cuãa mònh phaãi kñch hoaåt
möå t cuöå c thay àöí i hay chuyïí n àöí i lúá n trong khoaã ng thúâ i
gian naâ y khöng?
TU TÖ T DÍ N VÏ DA I
392
PHU LUC
393
Öng/Baâ coá thïí àûa ra möåt vñ duå àùåc biïåt maånh meä tûâ sûå
traã i nghiïå m hay quan saá t cuã a mònh maâ theo öng, minh
hoåa roä neát àiïìu cöët loäi trong quaá trònh chuyïín àöíi tûâ töët
àïën vô àaåi taåi [cöng ty nhaãy voåt]?
Öng/Baâ coá àïì nghõ chuáng töi nïn phoãng vêën ai nûäa khöng?
Š Nhoám quaãn lyá trong vaâ sau thúâi àiïím chuyïín àöíi.
Š Thaâ nh viïn Höå i àöì ng quaã n trõ hay nhûä ng ngûúâ i quan
troå ng bïn ngoaâ i.
Öng/Baâ coá nhêå n thêë y coá cêu hoã i naâ o chuá ng töi nïn hoã i,
nhûng vêî n chûa àûa ra?
ÐON Vl PHÂN TlCH ÐÃ C BlË T
Chung IôI Ihuc hIen môI IoaI don vI phan Iích dac bIeI.
Nhung don vI nay duoc IhIeI ke de Iam sang Io cau hoI Iu
IôI den vï daI bang cach so sanh Iheo he Ihông va (neu co
Ihe) Iuong hoa cac bIen sô chính gIua công Iy nhay voI va
công Iy dôI Irong.
Mua la i doanh nghie p va da da ng ho a nga nh kinh doanh
Don vI phan Iích nay nham Iim hIeu vaI Iro cua vIec mua
IaI doanh nghIep va da dang hoa nganh kInh doanh Irong
qua Irinh chuyen dôI Iu IôI den vï daI.
Öng/Baâ coá thïí àûa ra möåt dêîn chûáng cuå thïí minh hoåa àiïìu
naâ y?
Coá àiïìu gò öng/baâ cöë gùæng thûåc hiïån trong quaá trònh chuyïín
àöí i nhûng khöng thaâ nh cöng?
Cöng ty àaä àöëi phoá nhû thïë naâo trûúác aáp lûåc ngùæn haån cuãa
Wall Street trong khi vêî n àûa ra nhûä ng thay àöí i vaâ àêì u
tû daâ i haå n cho tûúng lai?
Nhiïì u cöng ty àaä thûå c hiïå n nhûä ng chûúng trònh vaâ kïë
hoaåch thay àöíi, nhûng nöî lûåc cuãa hoå khöng mang laåi kïët
quaã lêu daâ i. Möå t trong nhûä ng khña caå nh àaá ng ghi nhêå n
cuãa quaá trònh chuyïín àöíi taåi cöng ty nhaãy voåt laâ sûå bïìn
vûäng – khöng chó laâ möåt bûúác nhaãy voåt ngùæn haån. Chuáng
töi nhêån thêëy àiïìu naây laâ phi thûúâng. Àiïìu gò àaä àem laåi
sûå khaác biïåt [cho cöng ty nhaãy voåt]? Àêy laâ nhûäng yïëu töë
chñnh trong viïå c giûä vûä ng kïë t quaã chuyïí n àöí i khöng chó
trong voâ ng vaâ i nùm àêì u?
Chuáng töi seä so saánh cöng ty nhaãy voåt vúái caác cöng ty àöëi
troå ng, laâ cöng ty cuä ng hoaå t àöå ng trong cuâ ng möå t ngaâ nh
nhûng khöng giöë ng nhû cöng ty nhaã y voå t, hoå khöng thïí
hiïå n möå t sûå chuyïí n àöí i quan troå ng vaâ bïì n vûä ng vïì mùå t
hiïåu suêët hoaåt àöång. Àêu laâ sûå khaác biïåt cuãa cöng ty nhaãy
voå t àaä giuá p hoå thûå c hiïå n sûå chuyïí n àöí i? Nhûä ng cöng ty
khaác àaáng leä cuäng coá thïí laâm nhû öng/baâ àaä laâm, nhûng
hoå laåi khöng; coá àiïìu gò öng/baâ coá maâ hoå laåi khöng coá?
TU TÖ T DÍ N VÏ DA I
394
PHU LUC
39S
2. Cac công Iy nhay voI so voI cac công Iy dôI Irong: Iruoc
va sau Iho I dIe m chuye n dô I.
3. Cac công Iy ngan ngay: môI Ihap nIen Iruoc va sau IhoI
dIe m chuye n dô I.
4. Tông keI phan Iích môI Ihap nIen Iruoc va sau IhoI dIem
chuyen dôI: công Iy nhay voI so voI công Iy so sanh Iruc
IIep va công Iy ngan ngay.
S. Công Iy nhay voI: IhoI dIem chuyen dôI den nay.
6. Công Iy nhay voI so voI cac công Iy dôI Irong: IhoI dIem
chuye n dô I de n 1998.
7. Công Iy nga n nga y: Iho I dIe m chuye n dô I de n 1998.
Thuc hIen phan Iích Iuong Iu cho công Iy nhay voI Iu
IhoI dIem chuyen dôI den 1998.
8. Tô ng ke I, Iu Iho I dIe m chuye n dô I de n 1998: công Iy
nha y vo I so vo I công Iy so sa nh Iru c IIe p va công Iy
nga n nga y.
NgoaI ra, cuôc phan Iích nay con xem xeI ve chaI cac vu
mua IaI doanh nghIep va ban dI công Iy, Ihông qua cac cau
ho I nhu:
1. ChIen Iuoc Iông quaI ve mua IaI doanh nghIep.
2. ChIe n Iuo c Iô ng qua I ve sa I nha p doanh nghIe p duo c
mua Ia I.
3. Thanh công cuôI cung cua nhung vu saI nhap chính.
4. Tha nh công cuô I cu ng cu a chIe n Iuo c mua Ia I doanh
nghIep noI chung.
Muå c tiïu:
1. Dau Ia su khac bIeI ve Iuong Irong vIec mua IaI doanh
nghIep va da dang hoa nganh kInh doanh, neu co, gIua
gIaI doan Iruoc va sau IhoI dIem chuyen dôI dôI voI cac
công Iy nhay voI7
2. Su kha c bIe I Irong vIe c mua Ia I doanh nghIe p va da
dang hoa nganh kInh doanh gIua công Iy nhay voI va
công Iy so sanh Iruc IIep7
3. Su kha c bIe I Irong vIe c mua Ia I doanh nghIe p va da
dang hoa nganh kInh doanh gIua công Iy nhay voI va
công Iy nga n nga y7
De Ihuc hIen cuôc phan Iích nay, chung IôI da IhIeI Iap
môI he Ihông du IIeu cho cac công Iy Iheo Iung nam:
1. Danh sach cac vu mua IaI công Iy Irong nam va gIa IrI
IaI chính cua chung.
2. Tông sô vu mua IaI công Iy Irong nam.
3. Tông công quy mô IaI ca cac vu mua IaI công Iy Irong
nam.
4. Danh sach cac vu da ban dI công Iy Irong nam va gIa
IrI IaI chính cua chung.
S. Tông sô vu ban dI công Iy Irong nam.
6. Tông công quy mô IaI ca cac vu ban dI công Iy Irong
nam.
Tu nhung du IIeu nay, chung IôI da Ihuc hIen Iam cuôc
phan Iích chu yeu:
1. Cac công Iy nhay voI: Iruoc va sau IhoI dIem chuyen dôI.
TU TÖ T DÍ N VÏ DA I
396
PHU LUC
397
Phän Iích Ií le Ihay Ihe la nh da o
Don vI phan Iích nay xem xeI muc dô Ihay dôI dôI ngu
dIe u ha nh Irong công Iy va o ca c Iho I dIe m quan Iro ng
Irong qua Irinh kInh doanh.
Vo I nhu ng Ihông IIn Iu ba n Baá o caá o Thöng tin Doanh
nghiïå p Moody, chung IôI Iính Ioan Ií Ie Ihay dôI Irong cac
công Iy nhay voI so voI công Iy dôI Irong.
Š Tí Ie nghí vIec Irung binh Irong Ihap nIen Iruoc chuyen
dô I.
Š Tí Ie nghí vIec Irung binh Irong Ihap nIen sau chuyen
dô I.
Š Tí Ie Iuyen Ihem Irung binh Irong Ihap nIen Iruoc chuyen
dô I.
Š Tí Ie Iuyen Ihem Irung binh Irong Ihap nIen sau chuyen
dô I.
Š Tí Ie Iô ng Ihay dô I Irung binh Irong Iha p nIen Iruo c
chuye n dô I.
Š Tí Ie Iông Ihay dôI Irung binh Irong Ihap nIen sau chuyen
dô I.
Š Phan Iích Iuong Iu cho den 1998.
Muå c tiïu:
1. Dau Ia su khac bIeI ve Iuong Irong Ií Ie Ihay dôI cap dIeu
hanh, neu co, gIua gIaI doan Iruoc va sau chuyen dôI dôI
voI công Iy nhay voI7
2. Dau Ia su khac bIeI Irong Ií Ie Ihay dôI cap dIeu hanh
Phän Iích hie u suä I nga nh
Trong cuôc phan Iích nay, chung IôI xem xeI hIeu suaI
hoaI dông cua công Iy so voI nganh kInh doanh. Muc dích
cua cuôc phan Iích Ia quyeI dInh xem IIeu công Iy co dang
o Irong mô I nga nh kInh doanh Ihua n Io I Ia I Iho I dIe m chuye n
dô I không. Chu ng IôI IhIe I Ia p nhu ng ba ng Iính de dInh
Iuong môI nganh kInh doanh so voI công Iy, nham quyeI
dInh môI IIen he gIua haI chu Ihe.
Chung IôI so sanh nganh kInh doanh ma công Iy nhay
voI dang hoaI dông Irong môI Iuong quan voI IaI ca cac
nganh khac duoc de cap Irong quyen Söí tay nhaâ phên tñch
Standard & Poor Irong khoang IhoI gIan Iu Iuc chuyen dôI
den 199S. Chung IôI ap dung quy Irinh sau:
1. DôI voI môI công Iy nhay voI, xac dInh IaI ca cac nganh
kInh doanh duoc de cap Irong quyen Söí tay nhaâ phên
tñch Standard & Poor Iu IhoI dIem chuyen dôI den 199S.
2. DôI voI môI nganh kInh doanh, dung Iông IoI nhuan IaI
IhoI dIem chuyen dôI cua công Iy nhay voI Iuong ung
de n 199S de xa c dInh Ií Ie pha n Iram Ihay dô I Irong
Iông IoI nhuan Irong khoang IhoI gIan Iu nam chuyen
dô I de n 199S.
3. Xe p ha ng ca c nga nh kInh doanh Iheo Ií Ie pha n Iram
na y.
TU TÖ T DÍ N VÏ DA I
398
PHU LUC
399
S. Sô nam nam quyen Tông gIam dôc.
6. Trach nhIem nam gIu vao IhoI dIem ngay Iruoc khI Iam
Tông gIam dôc.
7. Ca c ye u Iô de duo c cho n Ia m Tô ng gIa m dô c (Ia I sao
duoc chon Iam Tông gIam dôc).
8. Qua Irinh hoc van (dac bIeI Ia Iïnh vuc nghIen cuu – ví
du nhu IuaI, kInh Ie – va bang cap daI duoc).
9. KInh nghIem Iam vIec va nhung kInh nghIem khac (ví du
nhu quan ngu) Iruoc khI Iham gIa công Iy.
Che dô luong Ihuo ng cho cä p die u ha nh
Don vI nay xem xeI che dô Iuong Ihuong cho cap dIeu
hanh Irong cac công Iy duoc nghIen cuu. DôI voI 28 công
Iy, Irong khoang IhoI gIan muoI nam Iruoc IhoI dIem chuyen
dôI cho den 1998, chung IôI Ihu Ihap du IIeu va Ihuc hIen
ra I nhIe u cuô c phan Iích.
1. Tông sô Iuong Ihuong cua cac gIam dôc va Ianh dao Iính
Iheo phan Iram gIa IrI rong cua công Iy vao nam chuyen
dô I.
2. Sô Iuong Ihuong bang IIen maI cua Tông gIam dôc Iính
Iheo phan Iram gIa IrI rong cua công Iy vao nam chuyen
dô I.
3. Sô Iuong Ihuong cua Tông gIam dôc Iính Iheo phan Iram
gIa IrI rong cua công Iy vao nam chuyen dôI.
4. Su khac bIeI gIua Iông Iuong Ihuong cua Tông gIam dôc
va Irung binh bôn nha dIeu hanh cap cao nhaI Iính Iheo
gIua công Iy nhay voI va công Iy dôI Irong7
3. Dau Ia su khac bIeI Irong Ií Ie Ihay dôI cap dIeu hanh
gIua công Iy nhay voI va công Iy ngan ngay7
Phän Iích Tô ng gia m dô c
Chung IôI xem xeI Iông công S6 Tông gIam dôc. Cho môI
nho m Tô ng gIa m dô c Irong gIaI doa n chuye n dô I Ia I ba
nhom công Iy (công Iy nhay voI, công Iy so sanh Iruc IIep,
công Iy ngan ngay), chung IôI Ihuc hIen môI cuôc phan Iích
ve cha I du a Iren:
1. Phong cach Ianh dao
2. Ca Iính dIeu hanh
3. Cuôc sông rIeng
4. Nhung gi ho danh gIa Ia S uu IIen hang dau dôI voI môI
Tông gIam dôc.
Cung cho môI nhom công Iy, chung IôI xem xeI Iy IIch va
Iham nIen cua cac Tông gIam dôc. BaI dau voI nhung Tông
gIa m dô c duong nhIe m Irong gIaI doa n muo I nam Iruo c
IhoI dIem chuyen dôI cho den 1997, chung IôI xac dInh:
1. LIeu co phaI vI Tông gIam dôc nay duoc Ihue ngoaI vao
gIu ngay chuc Tông gIam dôc.
2. Sô nam Iam vIec Irong công Iy Iruoc khI Iro Ihanh Tông
gIam dôc.
3. Sô IuôI vao IhoI dIem Iam Tông gIam dôc.
4. Nam baI dau va nam keI Ihuc vaI Iro Tông gIam dôc.
TU TÖ T DÍ N VÏ DA I
400
PHU LUC
401
1S. Su khac bIeI ve Iuong Ihuong cua Tông gIam dôc so voI
Irung binh bôn vI Ianh dao cao nhaI Irong công Iy Iính
Iheo phan Iram Ihu nhap rong.
16. Trung binh Iô ng Iuong Ihuo ng cu a ca c gIa m dô c va
Ianh dao Iính Iheo phan Iram doanh sô vao nam chuyen
dô I.
17. Trung binh Iô ng Iuong Ihuo ng cu a ca c gIa m dô c va
Ianh dao Iính Iheo phan Iram Ihu nhap rong vao nam
chuye n dô I.
18. Tông Iuong Ihuong cua cac gIam dôc va Ianh dao Iính
Iheo phan Iram Ihu nhap rong vao nam chuyen dôI.
19. Sô Iuong Ihuong bang IIen maI cua Tông gIam dôc Iính
Iheo pha n Iram Ihu nha p ro ng cu a công Iy va o nam
chuye n dô I.
20. GIa IrI cô phIeu Tông gIam dôc duoc nhan môI nam
Iính Iheo phan Iram gIa IrI rong cua công Iy vao nam
chuye n dô I.
21. GIa IrI cô phIeu bôn vI Ianh dao cao nhaI duoc nhan
môI nam Iính Iheo phan Iram doanh sô cua công Iy vao
nam chuyen dôI.
22. GIa IrI cô phIeu bôn vI Ianh dao cao nhaI duoc nhan
môI nam Iính Iheo phan Iram IaI san cua công Iy vao
nam chuyen dôI.
23. GIa IrI cô phIeu bôn vI Ianh dao cao nhaI duoc nhan
môI nam Iính Iheo phan Iram gIa IrI rong cua công Iy
vao nam chuyen dôI.
phan Iram gIa IrI rong cua công Iy vao nam chuyen dôI
so voI IhoI dIem 10 nam sau chuyen dôI.
S. Trung binh Iông Iuong Ihuong cua cac gIam dôc va Ianh
dao Iính Iheo phan Iram gIa IrI rong cua công Iy vao
nam chuyen dôI.
6. Tông sô Iuong Ihuong cua cac gIam dôc va Ianh dao vao
nam chuyen dôI.
7. Tông sô Iuong Ihuong cua cac gIam dôc va Ianh dao Iính
Iheo phan Iram doanh sô vao nam chuyen dôI.
8. Tông sô Iuong Ihuong cua cac gIam dôc va Ianh dao Iính
Iheo phan Iram gIa IrI IaI san vao nam chuyen dôI.
9. Tông sô Iuong Ihuong bang IIen maI cua bôn vI Ianh dao
cao nhaI Iính Iheo phan Iram gIa IrI rong cua công Iy
vao nam chuyen dôI.
10. Tông sô Iuong Ihuong cua bôn vI Ianh dao cao nhaI
Iính Iheo phan Iram gIa IrI rong cua công Iy vao nam
chuye n dô I.
11. Trung binh Iô ng Iuong Ihuo ng cu a ca c gIa m dô c va
Ianh dao vao nam chuyen dôI.
12. Tô ng sô Iuong Ihuo ng cu a Tô ng gIa m dô c Iính Iheo
pha n Iram Ihu nha p ro ng.
13. Su khac bIeI ve Iuong Ihuong cua Tông gIam dôc so voI
Irung binh bôn vI Ianh dao cao nhaI Irong công Iy.
14. Su khac bIeI ve Iuong Ihuong cua Tông gIam dôc so voI
Irung binh bôn vI Ianh dao cao nhaI Irong công Iy Iính
Iheo phan Iram doanh Ihu.
TU TÖ T DÍ N VÏ DA I
402
PHU LUC
403
3. Neu sa IhaI hang IoaI dIen ra, dem sô nguoI bI sa IhaI,
Iính Iheo dau nguoI va phan Iram Iông sô nhan vIen.
Phän Iích vai Iro chu so hu u doanh nghie p
Muc IIeu cua don vI phan Iích nay Ia xac dInh xem neu
co su khac bIeI nao ve chu so huu doanh nghIep gIua công
Iy nhay voI va công Iy dôI Irong. Chung IôI da xem xeI:
1. Su xuaI hIen cua nhung cô dông Ion
2. Muc dô so huu cua HôI dông quan IrI.
3. Muc dô so huu cua cap dIeu hanh.
Phän Iích ä n Iuo ng Iruye n Ihông
Don vI nay xem xeI muc dô Iruyen Ihông phan anh cac
công Iy nha y vo I, công Iy dô I Iro ng, công Iy nga n nga y.
Trong khoa ng Iho I gIan 10 nam Iruo c va sau Iho I dIe m
nhay voI, chung IôI xem xeI:
1. Tông sô baI vIeI Irong Ihap nIen Iruoc va sau IhoI dIem
nha y vo I.
2. Tông sô baI vIeI rIeng ve công Iy Irong Ihap nIen Iruoc
va sau IhoI dIem nhay voI.
3. Tông sô baI vIeI ve qua Irinh “chuyen dôI”, “xoay chuyen
Iinh Ihe ” dang dIe n ra Irong công Iy Irong Iha p nIen
Iruoc va sau IhoI dIem chuyen dôI.
4. Tô ng sô ba I vIe I “da c bIe I Iích cu c”, Iô ng sô ba I vIe I
“Irung Iính” va Iông sô baI vIeI “dac bIeI IIeu cuc” Irong
Ihap nIen Iruoc va sau IhoI dIem nhay voI.
24. Sô Iuong Ihuo ng cu a Tô ng gIa m dô c Iính Iheo pha n
Iram doanh sô cua công Iy vao IhoI dIem 10 nam sau
chuye n dô I.
2S. Sô Iuong Ihuong cua bôn vI Ianh dao cap cao nhaI Iính
Iheo phan Iram doanh sô cua công Iy vao IhoI dIem 10
nam sau chuyen dôI.
Muå c tiïu:
1. Dau Ia su khac bIeI ve Iuong neu co gIua sô Iuong Ihuong
cho Ianh dao gIua gIaI doan Iruoc va sau chuyen dôI dôI
voI cac công Iy nhay voI7
2. Su khac bIeI gIua cac công Iy nhay voI va công Iy dôI
Irong Irong gIa IrI Iuong Ihuong7
3. Su khac bIeI gIua cac công Iy nhay voI va công Iy ngan
ngay Irong gIa IrI Iuong Ihuong7
Vai Iro cu a sa Iha i ha ng loa I
Trong don vI nay, chung IôI cô gang xem xeI cac bang
chung sa IhaI hang IoaI duoc xem nhu môI chIen IhuaI cô
Iinh de ca I IhIe n Iinh hinh hoa I dô ng Irong ca c công Iy
nhay voI, công Iy dôI Irong, công Iy ngan ngay. Chung IôI
xem xeI:
1. Tông sô nhan vIen Iheo Iung nam, Iính Iu 10 nam Iruoc
IhoI dIem chuyen dôI den nam 1998.
2. Ba ng chu ng cho Iha y sa Iha I ha ng Ioa I Ia mô I chIe n
IhuaI quan Irong de caI IhIen Iinh hinh hoaI dông Irong
vong 10 nam Iruoc va sau IhoI dIem chuyen dôI.
TU TÖ T DÍ N VÏ DA I
404
PHU LUC
40S
ThoI gIan xay dung nen Iang Iruoc khI nhay voI
ThoI dIem dua ra KhaI nIem con nhím so voI IhoI dIem
nha y vo I
Nga nh kInh doanh chính va phan Iích Kha I nIe m
con nhím
Phan Iích su ke nhIem va Ií Ie Ihanh công cua nguoI
ke nhIe m
VaI Iro cua Ianh dao Irong su suI gIam cua nhung
công Iy môI IhoI vï daI
Phän Iích công nghe
Don vI nay xem xeI vaI Iro cua công nghe, chu yeu dua
vao cac cuôc phong van voI cap Ianh dao va cac IaI IIeu
vIe I:
1. Su IIen phong Irong vIec ap dung công nghe.
2. ThoI dIem Ihuc hIen công nghe.
3. TIeu chua n cho n Iu a công nghe va vaI Iro cu a nhu ng
công nghe cu Ihe
4. VaI Iro cua công nghe Irong su suy Ian cua cac công Iy
dôI Irong.
BÔ KHUNG PHÂN TlCH SO SA NH
CuôI cung, ngoaI cac cuôc phan Iích Iren, chung IôI con
Ihuc hIen môI sô bô khung phan Iích so sanh khI chung IôI
IIen hanh du an. Day Ia nhung baI phan Iích không chI IIeI
nhu phan Iren, mac du cung ruI ra Iu cac du IIeu Ihu Ihap
duoc cho cuôc nghIen cuu. Cac baI phan Iích nay bao gôm:
Cac hanh dông Iao bao cua doanh nghIep
Qua Irinh IIen hoa hay cach mang Irong doanh nghIep
GIaI ca p dIe u ha nh va chu nghïa quan binh
Nguyen nhan suI gIam cua nhung công Iy môI IhoI
vï daI
Phan Iích ba vong Iron va su phu hop voI gIa IrI va
mu c dích cô I Io I
TU TÖ T DÍ N VÏ DA I
406
PHU LUC
407
Cöng ty
so saánh trûåc tiïëp
Söë Töíng
giaám àöëc
Söë ngûúâi tûâ
bïn ngoaâi
Phêìn trùm ngûúâi
tûâ bïn ngoaâi
Upjohn 6 2 33
SIIo 6 4 67
GreaI WesIern 3 0 0
Warner·LamberI S 1 20
ScoII Paper S 1 20
A&P 7 2 29
BeIhIehem SIeeI 6 0 0
R.|.ReynoIds 9 3 33
Addressograph 10 7 70
Lckerd 3 0 0
Bank oI AmerIca S 0 0
Tông công 65 20 30.77
Cöng ty ngùæn ngaây Söë Töí ng
giaám àöë c
Söë ngûúâi tûâ
bïn ngoaâi
Phêìn trùm ngûúâ i
tûâ bïn ngoaâi
Burroughs 6 2 33
ChrysIer 4 3 7S
HarrIs S 0 0
Hasbro 3 0 0
RubbermaId 4 1 2S
TeIedyne 3 0 0
Tông công 2S 6 24
Tông công cua nhom
công Iy dôi Irong
90 26 28.89
PHU LU C 2.A
PHÂN TICH
NGUÖ N GÖ C TÖ NG GIA M DÖ C
Bang Iom IaI sau cho Ihay Iông sô Tông gIam dôc duoc
de baI Iu ben Irong hay moI Iu ben ngoaI vao. DôI voI môI
công Iy nhay voI, chung IôI xem xeI Ioan bô Tông gIam dôc
Irong gIaI doan 10 nam Iruoc IhoI dIem nhay voI den 1998.
DôI voI công Iy dôI Irong, chung IôI cung Ihuc hIen phan
Iích Iuong Iu, Iuong ung voI IhoI dIem chuyen dôI cua công
Iy nhay voI duoc so sanh Iruc IIep. DôI voI công Iy ngan
ngay, chung IôI xem xeI gIaI doan 10 nam Iruoc khI ho cô
gang chuyen dôI den 1998. Chung IôI Iính sô Tông gIam
dôc chí moI Iam vIec Irong công Iy 1 nam hoac íI hon Ia
nguoI duoc moI Iu ngoaI vao.

Cöng ty nhaãy voåt
Söë
Töíng giaám
àöëc
Söë ngûúâi
tûâ bïn
ngoaâi
Phêìn trùm
ngûúâi tûâ
bïn ngoaâi
AbboII 6 0 0
CIrcuII CIIy 3 0 0
IannIe Mae 4 2 S0
GIIIeIIe 3 0 0
KImberIy · CIark 4 0 0
Kroger 4 0 0
Nucor 2 0 0
PhIIIp MorrIs 6 0 0
PIIney Bowes 4 0 0
WaIgreens 3 0 0
WeIIs Iargo 3 0 0
Tông công 42 2 4.76
TU TÖ T DÍ N VÏ DA I
408
PHU LUC
409
PHU LU C 5.A
XÍ P HA NG PHÂN TICH NGA NH
Chung IôI so sanh nganh hoaI dông cua công Iy nhay voI
Iren Iuong quan voI IaI ca cac nganh kInh doanh duoc IIeI
ke Irong Söí tay caác Nhaâ phên tñch Standard & Poor Irong
khoang IhoI gIan Iu IhoI dIem chuyen dôI den 199S. Chung
IôI Ihuc hIen Iheo quy Irinh sau:
1. DôI voI môI công Iy nhay voI, xac dInh IaI ca cac nganh
kInh doanh duoc IIeI ke Irong Söí tay caác Nhaâ phên tñch
Standard & Poor Iu IhoI dIem chuyen dôI den 199S.
2. Dô I vo I mô I nga nh kInh doanh na y, su du ng Iô ng Io I
nhuan Iu nam chuyen dôI cua công Iy Iuong ung den
199S, de xac dInh Ií Ie Ihay dôI ve Iông IoI nhuan Irong
gIaI doan Iu IhoI dIem chuyen dôI den 199S.
3. Xe p ha ng ca c nga nh kInh doanh Iheo Ií Ie Io I nhua n
Irong gIaI doan nay.
Bang duoI day cho Ihay công Iy không nhaI IhIeI phaI
hoaI dông Irong môI nganh kInh doanh vï daI Ihi moI Iao
ra duoc keI qua vï daI.
Söë cöng ty
Söë cöng ty
thuï Töíng
giaám àöë c
bïn ngoaâi
Phêìn trùm
söë cöng ty
thuï Töíng
giaám àöë c
bïn ngoaâi
Tó lïå cöng ty
àöëi troång
vaâ cöng ty
nhaã y voå t
Công Iy
nha y vo I
11 1 9.09
Công Iy
so sanh
Iru c IIep
11 7 63.64 7.0
Công Iy
nga n ngay
6 3 S0 S.S
Tông công
nhom công
Iy dô i Irong
17 10 58.82 6.47
TU TÖ T DÍ N VÏ DA I
410
PHU LUC
411
PHU LU C 8.A
HA NH VI LÂ N QUÂ N
CU A CA C CÖNG TY SO SA NH
CÔNG TY SO SA NH TRU C TlË P
A&P
A&P dao dông, chuyen dôI Iu chIen Iuoc nay sang chIen
Iuoc khac, Iuôn cô Iim kIem môI hanh dông don gIan de
nhanh chong gIaI quyeI van de. Tô chuc cac buôI Ien IInh
Iha n, gIo I IhIe u ca c chuong Irinh, Io m Ia y ca c mô I Iho I
Ihuong, duôI vIec Tông gIam dôc, IaI Ihue moI Tông gIam
dôc, va IaI duôI vIec ho. Cac Iua baI bao vIeI ve A&P Irong
nhu ng nam suy Ihoa I: “Ke n Irô ng ba o Iruo c Ihay dô I”, “Nguo I
không Iô Ihuc day”, “CaI IIen A&P”, “Nhung ky vong Ion”.
Nhung ky vong nay chua Iung duoc Ihoa man.
Addressograph
Lao vao su khung hoang “Ga con oI, IroI sap sap” khI
nganh kInh doanh chính cua ho bI IuI dôc. Cô gang vIen
vông “Iam moI Ioan bô Iô chuc”, Iham gIa vao Iïnh vuc Iu
dông hoa van phong, canh Iranh voI IBM, Xerox, va Kodak.
KhI ke hoach nay IhaI baI, vI Tông gIam dôc ke IIep da “IaI
ngu a chIe n Iuo c” Ihoa I ra kho I nga nh Iu dô ng ho a van
HlË U SUÂ T NGA NH TU THO l ÐlË M CHUYË N
ÐÔ l ÐË N 1995 TUONG U NG VO l MÔ l CÔNG TY

Cöng ty

Söë nùm
Söë
ngaânh
àûúåc
xïëp
haång

Ngaânh tiïu biïíu

Xïëp
haå ng
ngaâ nh
Xïëp
haå ng
trong
ngaânh
AbboII 1974 – 199S 70 San pham y Ie 28 40º
CIrcuII CIIy 1982 – 199S 80 Ban Ie
chuyen du ng
17 21º
IannIe Mae 1984 – 199S 90 DIch vu IaI chính 69 77º
GIIIeIIe 1980 – 199S 76 My pham 19 2Sº
KImberIy ·
CIark
1972 – 199S 64 Hang IIeu dung 18 28º
Kroger 1973 – 199S 66 Chuô I cu a ha ng
Ihu c pha m
12 19º
Nucor 197S – 199S 71 Thep 70 99º
PhIIIp MorrIs 1972 – 199S* S7 Thuôc Ia 2 4º
PIIney Bowes 1974 – 199S 70 He Ihông
ma y Iính
68 97º
WaIgreens 197S – 199S 71 TIem Ihuôc Iay 13 18º
WeIIs Iargo 1983 – 199S 84 Ngan hang vung 64 76º
(*) PhIIIp MorrIs duo c Iính Iu 1972 vi du IIe u S&P Iruo c do không co .
TU TÖ T DÍ N VÏ DA I
412
PHU LUC
413
sau do dua ra môI chuong Irinh ruI gon de duôI Iheo. Cap
Ianh dao phan ung Iruoc công doan, công doan phan ung
Ia I vo I ca p Ia nh da o, ca p Ia nh da o pha n u ng Iruo c công
doa n, công doa n pha n u ng Ia I vo I ca p Ia nh da o, va Iinh
hinh cu Ihe IIep Iuc. Dông IhoI, cac dôI Ihu nuoc ngoaI va
Nucor da am Iham Ian công va chIem maI IhI phan.
Eckerd
RoI vao vong Ian quan do Ihuc hIen nhung vu mua IaI
công Iy không IIen quan, chí nham muc dích Iang Iruong,
ma không Iuan Iheo môI KhaI nIem con nhím. Mua IaI môI
công Iy san xuaI keo, môI chuôI cua hang bach hoa, môI
dIch vu bao ve, môI nha cung cap dIch vu an uông. SaI Iam
Ion nhaI khI mua IaI dIch vu cho Ihue vIdeo AmerIcan Home
VIdeo; Ihua Iô 31 IrIeu dô, sau do ban IaI cho Tandy duoI
muc gIa IrI sô sach Ia 72 IrIeu dô. Lckerd không bao gIo
phu c hô I hoa n Ioa n, bI mua Ia I Irong mô I chIe n dIch cô
phIeu, va sau do bI ban cho |. C. Penny.
GreaI WesIern linancial
Cac chuong Irinh IhIeu nhaI quan. KhI Ihi dI huong nay
(cô gang Io ra minh Ia môI ngan hang), khI Ihi dI huong
kha c (cô ga ng Iro Iha nh mô I công Iy da da ng ho a sa n
pha m). Tham gIa Iïnh vu c ba o hIe m, sau do ru I ra kho I
nganh bao hIem. Tham gIa Iïnh vuc cho Ihue va cung cap
nha IIen che, sau do ruI ra de Iap Irung vao dIch vu IaI
chính va ngan hang. “Dung Io nghï cac ban phaI goI chung
phong. Sau do, “gIông nhu môI vI bac sï gIaI phau bIen ra
khoI phong mô khI ca mô van dang IIep Iuc”, vI Tông gIam
dôc nay Iu chuc Irong vong chua den môI nam. VI Tông
gIam dôc ke nhIem IaI quay 180 dô va IIen vao nganh In
a n oIIseI. Ke hoa ch Ia I Iha I ba I; công Iy pha I cha m du I,
chIu Ihua Iô. Bôn Tông gIam dôc Irong vong 6 nam, Iính
den 1984. Sau do, không chí môI, ma Ia haI, vu pha san.
Bank ol America
RoI vao Irang IhaI Ian quan phan ung Iruoc su xoa bo
bao hô. Cham chan Irong Iïnh vuc ATM va công nghe, sau
do dua ra môI chuong Irinh Iôn kem de duôI Iheo dôI Ihu.
Cha m chan Ia I CaIIIornIa, sau do Ihu c hIe n mô I chuong
Irinh ruI gon de baI kIp. Cô gang “vuoI qua khoI môI phIen
ban caI cach van hoa cua Mao Trach Dông do chính minh
Iao ra” bang cach Ihue cac chuyen gIa ve caI cach Iô chuc
Ihu c hIe n nhu ng “nho m Iha o Iua n Irong Iô chu c” va cô
gang ap daI môI phuong phap quan Iy ôn ao. Mua CharIes
Schwab; khac bIeI van hoa xuaI hIen, va sau do phaI ban
Ira IaI. Mua SecurIIy PacIIIc, cô gang Iranh dua voI vu mua
Ia I Crocker cu a WeIIs Iargo; vu mua Ia I ba I Iha nh, pha I
chIu Iô nhIeu Ií dô.
BeIhlehem SIeel
Dao dông qua IaI; da dang hoa, rôI IaI Iap Irung vao san
pham Ihep, rôI IaI da dang hoa, rôI IaI quay IaI voI Ihep.
Cham chan Irong vIec ap dung công nghe va hIen daI hoa,
TU TÖ T DÍ N VÏ DA I
414
PHU LUC
41S
IrIeI de voI ken Irông am ï vao cuôI Ihap nIen 1980, Iuy
nhIen IaI không bao gIo Ira IoI duoc cau hoI “Chung Ia co
Ihe Iam dIeu gi gIoI nhaI Ihe gIoI7” RoI vao Iinh Irang IaI
ca u Iru c. Thue AI DunIap, co bIe I danh Ia AI Luo I cua,
nguoI da caI gIam 40º sô nhan vIen chí Irong môI cu va rôI
ban Iuôn công Iy.
Silo
MôI khoang Irông de IaI sau caI cheI cua SIdney Cooper.
The he ke nhIe m chí chu Iro ng Iang Iruo ng don Ihua n.
Trong khI CIrcuII CIIy Iham nhap vao môI Ihanh phô, xay
du ng mô I Irung Iam phan phô I, va mo ca c cu a ha ng o
nhung Ihanh phô Ian can, SIIo IaI chon nhay coc Iu Ihanh
phô nay sang Ihanh phô khac, xay dung môI cua hang o
day, môI cua hang o kIa, Iao ra môI Iap hop nhung cua
ha ng không Iheo mô I nguyen Ia c na o ca , va không Ia o
duoc uu Ihe sô Iuong. Không Iheo duôI môI khaI nIem hay
kIeu Irung bay nhaI quan. SIIo cuôI cung bI CycIops mua
IaI, va rôI CycIops cung bI DIxons mua IaI. Ban Ianh dao da
bI nhung nguoI chu moI cho IhôI vIec.
Upjohn
RoI va o Iinh Ira ng hu a he n Iuong IaI (“Tuong IaI chua
bao gIo sang sua Ihe nay”) va IhôI phông IIem nang nhung
sa n pha m mo I. Nhung ke I qua Ihuo ng không Iho a ma n
duoc nhung IoI IIen doan. Cô phIeu Upjohn Iro nen IhaI
Ihuong – Ien xuông, xuông Ien – khI ho chí dua ra duoc
IôI bang gi – môI ngan hang, môI dIch vu IIeI kIem va cho
vay, hay môI con ngua van.” Cac manh duoc rap nôI bang
Iam nhin ca nhan cua Tông gIam dôc, nhung khI ông ve
huu, GreaI WesIern vap nga voI chính mô hinh kenh cang
va IhIeu keI dính, roI vao Iinh Irang IaI cau Iruc mang Iính
dô I pho , va bI ba n Ia I cho WashIngIon MuIuaI.
R. |. Reynolds
KhI R. |. ReynoIds ba I da u Iuô I dô c va bI ca c Ihe Iu c
chông Ihuôc Ia Ian công, ho phan ung IaI bang cach Ihuc
hIen cac vu mua IaI IhIeu suy nghï, nhu Iruong hop voI Sea·
Land. Ho mua Sea·Land va dô vao hon 2 Ií dô de gIup no
hoaI dông hIeu qua (Irong khI do, cac nha may Ihuôc Ia Ihi
cang ngay cang dI xuông vi không duoc dau Iu dung muc),
sau do nam nam phaI ban dI va chIu Iô. MôI Ian co Tông
gIam dôc moI Ia môI Ian co chIen Iuoc moI. Sau nay, khI da
chIu maI vI Irí sô môI vao Iay PhIIIp MorrIs, R. |. ReynoIds
Ihuc hIen chIen dIch mua IaI cô phIeu, chu yeu Ia de Iam
gIau cho cap Ianh dao chu không phaI de xay dung công
Iy.
ScoII Paper
RoI vao Irang IhaI da dang hoa de phan ung IaI Iruoc su
Ian công cua ProcIer & GambIe va KImberIy·CIark vao nganh
kInh doanh cô I Io I cu a ho . Vo I mô I Tô ng gIa m dô c mo I,
ScoII IaI dI Iheo môI con duong moI, môI dInh huong moI,
môI Iam nhin moI. ScoII Ihuc hIen nhung nô Iuc caI cach
TU TÖ T DÍ N VÏ DA I
416
PHU LUC
417
Ioan bô công Iy. CaI gIam ngan sach keo Iheo cac van de
ve IInh Ihan, dan den vIec nhung nguoI gIoI roI bo công Iy.
Chon môI nguoI ke nhIem qua kem. NguoI nay IhaI baI, va
bI Ihay Ihe boI môI Tông gIam dôc “xuaI sac, phô Iruong,
hung hang qua muc” IaI dua ra môI huong dI moI, dô IôI
cho Ihe he Iruoc. MôI cuôc caI cach Ioan dIen khac, 400
nha Ianh dao dông IoaI roI công Iy. Bích chuong dan khap
noI Iren Iuong, ca ngoI chuong Irinh moI. Công Iy IaI IaI cau
Iruc. MôI Tông gIam dôc khac Ien Ihay IaI IIep Iuc IaI cau
Iruc, dua công Iy Iheo môI huong moI. Cang suI gIam, IaI
Ihue môI Tông gIam dôc khac.
Chrysler
Nam nam hoaI dông hIeu suaI cao, sau do IuI gIam Iro
ve gIaI doan khung hoang. MôI nhan vaI ben Irong công Iy
da phaI bIeu “Chung IôI gIông nhu nhung benh nhan mac
be nh IIm ma ch, vuo I qua duo c cuô c gIa I pha u kha n ca p
Irong nhIeu nam va rôI IaI quay ve voI IôI sông IhIeu Ianh
ma nh.” Phan Ia n Iu c Iuo ng va o Iïnh vu c xe Ihe Ihao Y ,
nganh kInh doanh may bay rIeng, va nganh quôc phong.
MôI Ian nua xoay chuyen Iinh Ihe vao nhung nam 1990,
nhung cuôI cung van bI ban cho DaImIer.
Harris
DI Ien cung voI môI Tông gIam dôc co môI KhaI nIem con
nhím Irong dau, dông IhoI da Iao ra duoc hIeu ung banh
da ban dau. Nhung ông IaI không dua khaI nIem nay vao
nhung IoI hua hao ma không bao gIo Ihuc hIen duoc. Sau
nay, gIông nhu môI con bac IaI Las Vegas, ho daI cuoc vao
cac “san pham cuu IInh”, ví du nhu Ihuôc chua IrI chung
hoI dau RogaIne. Nhung van de voI san pham, dau IIen Ia
voI HaIcIon va nhung san pham khac, cang Iam Iram Irong
su dao dông cua cô phIeu. CuôI cung mac phaI can benh
IaI cau Iruc va phaI saI nhap voI PharmacIa.
Warner-LamberI
Dao dô ng qua Ia I, Iu sa n pha m IIeu du ng sang duo c
pha m va sa n pha m cham so c su c kho e, rô I quay Ia I, rô I
cung Iuc kInh doanh ca haI, rôI chí chon môI, rôI chuyen
sang caI kIa. MôI Tông gIam dôc moI IaI dua ra môI Iam
nhin moI, môI cau Iruc moI, cham duI suc da ma nguoI IIen
nhIem da Iao dung, dua chIec banh da dI Iheo môI huong
khac. Cô gang Iao ra buoc nhay voI bang cach Ihuc hIen
nhung vu mua IaI công Iy Iao bao, nhung IhaI baI va phaI
chIu Iô hang Iram IrIeu dô. CuôI cung, sau nhIeu nam voI
nhIeu chuong Irinh IhIeu nhaI quan, ho roI vao Iay PIIzer,
cham duI cuôc sông bap benh cua môI công Iy dôc Iap.
CÔNG TY NGÃ N NGA Y
Burroughs
Trong gIaI doa n dI Ien, Tô ng gIa m dô c cu a Burroughs,
“môI nguoI xuaI sac nhung hoI Iam dung”, da IaI cau Iruc
TU TÖ T DÍ N VÏ DA I
418
PHU LUC
419
vI Tông gIam dôc ve huu, Iinh hinh cho Ihay ro ông chính
Ia su c da y chính cho chIe c ba nh da , không pha I do mô I
nhom manh me duoc dan daI boI môI KhaI nIem con nhím
Ihông nhaI. ChIec banh da cham IaI; công Iy mac phaI can
benh IaI cau Iruc va IhôI phông Iuong IaI mac du không
bao gIo Ihuc hIen duoc IoI hua. RubbermaId Iu vI Irí dung
dau Irong danh sach nhung công Iy duoc nguong mô nhaI
cu a Fortune, den muc bI mua IaI boI NeweII chí Irong vong
S nam.
Teledyne
TeIedyne dI Ien va IuI gIam cung voI môI IhIen IaI, Henry
SIngIeIon, duoc bIeI den duoI bIeI danh Nhan su. KhaI nIem
con nhím cua công Iy duoc Iom IaI nhu sau: Tuan Iheo bô
nao cua Henry. SIngIeIon Ihuc hIen hang Iram vu mua IaI
công Iy, Irong cac Iïnh vuc Iu hang dIen Iu den kIm IoaI
hIem. Cac van de baI dau xuaI hIen khI Henry ve huu va
dem Iheo bô nao cua minh. TeIedyne baI dau IruoI daI Iheo
duong xoan ôc, cuôI cung saI nhap voI AIIegheny.
nho m Ia nh da o. Sau na y, khI ông ve huu, ca c nha dIe u
hanh da Ihay Ihe KhaI nIem con nhím bang cau Ihan chu
Iang Iruong. HarrIs chao dao Irong Iïnh vuc Iu dông hoa
van phong, môI saI Iam Ion, va sau do Ia môI IoaI vu mua
Ia I công Iy không IIen quan gi nhau. RoI va o Ira ng Iha I
“ban muI Ihom, nhung không che bIen duoc mon ngon”.
ChIec banh da ngung IaI hoan Ioan.
Hasbro
Hasbo Ia mô I công Iy so sa nh ga n nhu da co Ihe Iro
Ihanh công Iy nhay voI. Ho mang IaI keI qua phI Ihuong
bang cach Iheo duôI nhaI quan môI KhaI nIem con nhím ve
Iam moI cac nhan dô choI cô dIen, ví du nhu G.I.|oe. Dang
IIec Ia nha kIen Iruc su cua nhung chuyen dôI da maI dôI
ngôI khI con Ire. NguoI ke nhIem chí daI duoc muc Cap dô
3 (nha quan Iy hIeu qua) chu không phaI Cap dô S. ChIec
banh da quay cham IaI. VI Tông gIam dôc phan ung bang
cach IaI cau Iruc va cuôI cung Ihue môI nguoI ben ngoaI de
gIup Iao suc da.
Rubbermaid
Neu co công Iy bo qua buoc xay dung nen Iang, do chính
Ia RubbermaId. VI Tông gIam dôc Irong gIaI doan chuyen
dôI da de xuaI IaI cau Iruc công Iy hoan Ioan, môI vIec gay
nhIeu xôn xao. Tang Iruong Iro Ihanh cau Ihan chu, Iang
Iruong baI chap anh huong den suc da ve Iau ve daI. KhI
TU TÖ T DÍ N VÏ DA I
420
PHU LUC
421
Tïn cöng ty
Töí ng söë vuå
mua laå i cöng
ty trong quaá
trònh àûúåc
nghiïn cûáu
Töí ng söë vuå
baá n laå i
cöng ty
trong quaá
trònh àûúåc
nghiïn cûá u
Tó lïå thaâ nh cöng
chung cuãa
chiïën lûúåc
mua laå i cöng ty
AbboII 21 S +2
Upjohn 2S 7 NA
CIrcuII CIIy 1 0 +3
SIIo 4 0 ·1
IannIe Mae 0 0 +3
GreaI WesIern 21 3 ·1
GIIIeIIe 39 20 +3
Warner·LamberI 32 14 ·1
KImberIy · CIark 22 18 +2
ScoII Paper 18 24 ·2
Kroger 11 9 +2
A&P 14 4 ·3
Nucor 2 3 +3
BeIhIehem SIeeI 10 23 ·3
PhIIIp MorrIs SS 19 +1
R.|.ReynoIds 36 29 ·3
PIIney Bowes 17 8 +1
Addressograph 19 9 ·3
WaIgreens 11 8 +3
Lckerd 22 9 ·1
WeIIs Iargo 17 6 +3
Bank oI AmerIca 22 13 +1

Burroughs 22 7 ·2
ChrysIer 14 1S ·1
HarrIs 42 7 ·1
Hasbro 14 0 +1
RubbermaId 20 S +3
TeIedyne 8S 3 ·2
PHU LU C 8.B
TO M TA T PHÂN TICH
CA C VU MUA LA I CÖNG TY
CÔNG TY NHA Y VO T
VA CÔNG TY ÐÔ l TRO NG
De xay du ng ba ng na y, chu ng IôI xay du ng Iô ng sô vu mua Ia I công Iy
duoc Ihuc hIen Irong Ihap nIen Iruoc IhoI dIem chuyen dôI cho den
1998. Sau do chu ng IôI da nh gIa Iu ng vu mua Ia I Iren Ihang dIe m Iu ·
3 den +3, dua Iren xep hang phan Iích cua chung IôI ve IaI chính va
dInh Iính. Trong Iruo ng ho p Upjohn, chu ng IôI không Ihe Ihu Iha p du
Ihông IIn de Ihu c hIe n mô I cuô c phan Iích ca n ke va vi va y không Ihe
cho dIe m công Iy.
TU TÖ T DÍ N VÏ DA I
422
PHU LUC
423
CHU THICH
1. BeryI Markham, West with the Night (NXB NorIh PoInI, 1983)
2 Ca c Iính Ioa n Io I nhua n cô phIe u Irong quye n sa ch na y duo c du a va o
du IIeu Iu Trung Iam NghIen cuu GIa cô phIeu cua DaI hoc ChIcago
(CRSP)
3 Dung du IIeu cua CRSP, IoI nhuan Iích Iuy duoc Iính Iu 31·12·1984
den 31·12·1999, cho GL va IhI Iruong chung, IaI ca cô Iuc duoc IaI
dau Iu, co dIeu chính su chIa Iach cô phIeu.
4 NghIch Iy SIockdaIe duo c da I Ien Iheo Iuo ng |ames SIockdaIe, nguo I
sông soI qua 7 nam Iam Iu bInh chIen Iranh va daI nIem IIn vao haI
huo ng Ira I nguo c nhau.
S DavId McCuIIough, Truman (Nha xua I ba n SImon & SchusIer, 1992)
6 RoberI SpecIor, du a Iren nghIen cu u va ba n Iha o cu a WIIIIam W. WIcks,
Shared Values, A History of Kimberly-Clark (NXB GreenwIch, 1997)
7 “DarwIn SmIIh May Have Done Too Good a |ob”, Business Week, 1988;
“Rae Takes On Ihe Paper IndsuIry’s Tough Lone WoII”, GIobe and MaII,
1991; “Iormer CLO oI K·C DIes,” Dallas Morning News, 199S
8 Ban ghI chep cuôc phong van
9 Ban ghI chep cuôc phong van
10 “DarwIn SmIIh May Have Done Too Good a |ob”, Business Week, 1988
11 “DarwIn SmIIh May Have Done Too Good a |ob”, Business Week, 1988;
“KImberIy·CIark BeIs, WIns on InnovaIIon,” Wall Street Journal, 1991;
“DarwIn L. SmIIh, 69, LxecuIIve Who Remade a Paper Company,” New
York Times, 199S; RoberI SpecIor, dua Iren nghIen cuu va ban Ihao
cu a WIIIIam W. WIcks, Shared Values, A History of Kimberly-Clark (NXB
GreenwIch, 1997)
12 RoberI SpecIor, du a Iren nghIen cu u va ba n Iha o cu a WIIIIam W. WIcks,
Shared Values, A History of Kimberly-Clark (NXB GreenwIch, 1997)
13 International Directory of Company Histories, voI. 3 (NXB SI. |ames,
1991); “KImberIy·CIark·AImIng Ior Ihe Consumer,” Financial World,
1970
14 RoberI SpecIor, du a Iren nghIen cu u va ba n Iha o cu a WIIIIam W. WIcks,
Shared Values, A History of Kimberly-Clark (NXB GreenwIch, 1997); ;
“DarwIn L. SmIIh, 69, LxecuIIve Who Remade a Paper Company,” New
York Times, 199S; “Iormer CLO oI K·C DIes,” Dallas Morning News,
199S; Ba n ghI che p cuô c pho ng va n; “Paper TIger: How KImberIy·CIark
Wraps IIs BoIIom LIne In DIsposabIe HuggIes,” Wall Street Journal, 1987
1S “The BaIIIe oI Ihe BoIIoms,” Forbes, 1997
16 “The BaIIIe oI Ihe BoIIoms,” Forbes, 1997
17 RoberI SpecIor, du a Iren nghIen cu u va ba n Iha o cu a WIIIIam W. WIcks,
Shared Values, A History of Kimberly-Clark (NXB GreenwIch, 1997)
18 SheIby IooIe, The Civil War: A Narrative: Red River to Appomattox
(NXB Random House, 197S); |ames M. McPherson, Battle Cry of
Freedom: The Civil War Era (NXB BaIIanIIne Books, 1989)
19 Gordon McKIbben, Cutting Edge: Gillette’s Journey to Global Leadership
(NXB Harvard, 1998)
20 Ta I IIe u da nh ma y cu a GIIIeIIe, 199S; Gordon McKIbben, Cutting Edge:
Gillette’s Journey to Global Leadership (NXB Harvard, 1998); RIIa
RIcardo·CampeII, Resisting Hostile Takeovers: The Case of Gillette (NXB
Praeger, 1997)
21 Gordon McKIbben, Cutting Edge: Gillette’s Journey to Global Leadership
(NXB Harvard, 1998)
22 RIIa RIcardo·CampeII, Resisting Hostile Takeovers: The Case of Gillette
(NXB Praeger, 1997)
23 Ta c gIa Irao dô I vo I Tô ng gIa m dô c GIIIeIIe, 2000
24 Gordon McKIbben, Cutting Edge: Gillette’s Journey to Global Leadership
(NXB Harvard, 1998). Ca c Iính Ioa n su du ng du IIe u cu a CRSP
2S Gordon McKIbben, Cutting Edge: Gillette’s Journey to Global Leadership
(NXB Harvard, 1998)
26 “MaxweII ReIInquIshes RIghIs Io SS.S MIIIIon IInaI ReIIremenI PaymenI”,
PR Newswire, 1992; “SS.S MIIIIon DecIIned by Lx·OIIIcIaI”, Washington
Post, 1992
27 “Iacocca’s LasI SIand”, Fortune, 1992
28 “SIncere Tyranny”, Forbes, 1992
29 “ManagIng: Leaders oI CorporaIe Change”, Fortune, 1992
30 “ChaIrman QuIIs PosI”, New York Times, 1992; “RubbermaId’s Sad
SuccessIon TaIe”, New York Times, 1987
TU TÖ T DÍ N VÏ DA I
424
PHU LUC
42S
31 “Is RubbermaId ReacIIng Too LaIe7” New York Times, 1996
32 Ba n ghI che p pho ng va n
33 ChrIs |ones and Duane DuIIy, “MedIa Hype AnaIysIs, nghIen cu u Ihu c
hIen cho quyen sach Tûâ Töët àïën Vô àaåi, 1998, 1999
34 “DId CLO DunIap Save ScoII Paper – or |usI PreIIy II Up7 The Shredder”,
Business Week, 1996
3S “DId CLO DunIap Save ScoII Paper – or |usI PreIIy II Up7 The Shredder”,
Business Week, 1996; “ChaIn Saw AI Io Ihe Rescue7, Forbes, 1996; “AIIer
Ihe IaII”, Across Ihe Board, 1996; “OnIy Ihe ParanoId SurvIve”, WorIh
OnIIne, 1996; Mean Business: How I Save Bad Companies and Make
Good Companies Great (NXB IIresIde, 1997)
36 Mean Business: How I Save Bad Companies and Make Good Companies
Great (NXB IIresIde, 1997)
37 Nhung Iruong hop Tông gIam dôc uy Iuc Iro Ihanh ganh nang cho
công Iy Ia GreaI WesIern, Warner·LamberI, ScoII Paper, BeIhIehem SIeeI,
R. |. ReynoIds, Addressograph·MuIIIgraph, Lckerd, Bank oI AmerIca,
Burroughs, ChrysIer, RubbermaId, va TeIedyne.
38 “PresIdenI Iacocca”, Wall Street Journal, 1982; “Iacocca Hands Over
Ihe Keys Io ChrysIer”, Investor’s Business Daily, 1993
39 “Iacocca Hands Over Ihe Keys Io ChrysIer”, Investor’s Business Daily,
1993
40 “How ChrysIer IIIIed DeIroII’s BIggesI Shoes”, Wall Street Journal, 1994
41 “Why CerIaIn SIocks”, Wall Street Journal, 199S; “ChrysIer’s New PIan:
SeII Cars”, Fortune, 199S
42 “WIII Success SpoII ChrysIer7” Fortune, 1994; “Company oI Ihe Year:
ChrysIer Has Ihe HoI Car. More ImporIanI, II Has a SmarI, DIscIpIIned
ManagemenI Team”, Forbes, 1997; “DaImIer·Benz WIII AcquIer ChrysIer
In S36 BIIIIon DeaI ThaI WIII Reshape IndusIry”, New York Times, 1998
43 Ba n ghI che p pho ng va n; “A Drugmaker’s ReIurn Io HeaIIh”, Business
Week, 1976; Herman Kogan, The Long White Lines: The Story of Abbott
Laboratories (NXB Random House, 1963)
44 The Upjohn Company, International Directory of Company Histories;
“The MedIcIne Men oI KaIamazoo”, Fortune, 19S9
4S LeIgh WIIbanks, “CLO AnaIysIs UnII”, du a n nghIen cu u Good Io GreaI,
1998
46 Du IIeu Iu UnIversIIy oI ChIcago CenIer Ior Research In SecurIIIes
PrIces, Ia I ca cô Iu c duo c Ia I da u Iu va co dIe u chính su chIa Ia ch cô
phIe u
47 Ba n ghI che p pho ng va n
48 Herman Kogan and RIck Kogan, Pharmacist to the Nation, (WaIgreens
Company, 1989); Ba n ghI che p pho ng va n
49 Ba n ghI che p pho ng va n
S0 Du IIe u Iu UnIversIIy oI ChIcago CenIer Ior Research In SecurIIIes PrIces,
Ia I ca cô Iu c duo c Ia I da u Iu va co dIeu chính su chIa Ia ch cô phIe u
S1 Ba n ghI che p pho ng va n
S2 Ba n ghI che p pho ng va n
S3 Ba n ghI che p pho ng va n
S4 |oseph I. CuIIman 3d, I’m a Lucky Guy, 1998
SS “SearchIng Ior ProIIIs aI BeIhIehem”, New York Times, 1983
S6 “SIeeI Man Ken Iverson”, Inc., 1986
S7 |eIIrey L. Rodengen, The Legend of the Nucor Corporation, (NXB WrIIe
SIuII LnIerprIses, 1997)
S8 |oseph I. CuIIman 3d, I’m a Lucky Guy, 1998
S9 Gordon McKIbben, Cutting Edge: Gillette’s Journey to Global Leadership
(NXB Harvard, 1998)
60 Tom WoIIe, The Electric Kool-Aid Acid Test (NXB BanIam, 1999)
61 Warren BuIIeII, The Essays of Waren Buffett: Lessons for Corporate
America (NXB Da I ho c YeshIva, 1998)
62 Ba n ghI che p pho ng va n
63 Duane DuIIy, “IndusIry AnaIysIs UnII, du a n nghIen cu u Tûâ Töë t àïë n Vô
àaåi, 1998
64 Ba n ghI che p pho ng va n; “A Banker Lven Keynes MIghI Love”, Forbes,
1984
6S Ba n ghI che p pho ng va n
66 Ba n ghI che p pho ng va n
67 Gary HecIor, Breaking the Bank: The Decline of BankAmerica (NXB
Brown & Company, 1988)
TU TÖ T DÍ N VÏ DA I
426
PHU LUC
427
68 “BIg QuarIerIy DeIIcII SIuns BankAmerIca”, Wall Street Journal, 198S
69 Gary HecIor, Breaking the Bank: The Decline of BankAmerica (NXB
Brown & Company, 1988); “BIg QuarIerIy DeIIcII SIuns BankAmerIca”,
Wall Street Journal, 198S; “AuIocraI Tom CIausen”, Wall Street Journal,
1986; Ban ghI chep phong van
70 “CombaI BankIng”, Wall Street Journal, 1989
71 Ba n ghI che p pho ng va n
72 Ba n ghI che p pho ng va n
73 Ba n ghI che p pho ng va n
74 Ba n ghI che p pho ng va n
7S Ba n ghI che p pho ng va n
76 Ba n ghI che p pho ng va n
77 “Lckerd Ad Message: TaIIored Io III”, Chainstore Age Executive, 1988;
“Heard on Ihe SIreeI”, Wall Street Journal, 1964; “|ack Lckerd ResIgns
as ChIeI LxecuIIve”,Wall Street Journal, 1974; “|.C. Penney GeIs Lckerd
Shares”, Wall Street Journal, 1996; “|.C. Penney Has Seen Ihe IuIure”,
Kiplinger’s Personal Finance Magazine, 1997
78 Ba n ghI che p pho ng va n
79 “TunIng In”, Forbes, 1981; “VIdeo IoIIIes”, Forbes, 1984; Ba n ghI che p
pho ng va n
80 “The Iorbes Iour Hundred”, Forbes, 1994
81 International Directory of Company Histories (NXB SI. |ames, 199S)
82 International Directory of Company Histories (NXB SI. |ames, 199S);
“MakIng BIg Waves wIIh SmaII IIsh”, Business Week, 1967
83 “The SphInx Speaks”, Forbes, 1978
84 “The SInguIar Henry SIngIeIon”, Forbes, 1979
8S ScoII |ones, LxecuIIve CompensaIIon AnaIysIs UnII, du a n nghIen cu u
Tûâ Töët àïën Vô àaåi, 1999
86 |Im CoIIIns, “Summary Changes In CompensaIIon AnaIysIs, Summary
NoIes #S”, du an nghIen cuu Good Io GreaI, 1999
87 “Nucor GeIs Loan”, Wall Street Journal, 1972; “Nucor’s BIg Buck
IncenIIves”, Business Week, 1981
88 “A New PhIIosophy”, Winston-Salem Journal, 1993; “ChangIng Ihe RuIes
oI Ihe Game”, PIannIng RevIew, 1993
89 “How Nucor CrawIordsvIIIe Works”, Iron Age New Steel, 199S
90 “A New PhIIosophy”, Winston-Salem Journal, 1993
91 “Nucor GeIs Loan”, Wall Street Journal, 1972
92 Ba n ghI che p pho ng va n
93 |oseph I. CuIIman 3d, I’m a Lucky Guy, 1998
94 “BoId Banker: WeIIs Iargo Takeover oI Crocker Is YIeIdIng ProIII buI
Some PaIn”, Wall Street Journal, 1986
9S “BoId Banker: WeIIs Iargo Takeover oI Crocker Is YIeIdIng ProIII buI
Some PaIn”, Wall Street Journal, 1986
96 Ban ghI chep phong van; “BoId Banker: WeIIs Iargo Takeover oI
Crocker Is YIeIdIng ProIII buI Some PaIn”, Wall Street Journal, 1986
97 “BooI Camp Ior Bankers”, Forbes, 1990
98 Ba n ghI che p pho ng va n
99 ChrIs |ones and Duane DuIIy, “LayoIIs AnaIysIs”, du an nghIen cuu
Tûâ Töët àïën Vô àaåi, 1998·1999
100 “WeIIs Buy Crockers In BIggesI U.S. Bank Merger”, American Banker,
1986; WeIIs Iargo Takeover oI Crocker Is YIeIdIng ProIII buI Some
PaIn”, Wall Street Journal, 1986; “A CaIIIornIa Bank ThaI Is AnyIhIng
buI LaId Back”, Business Week, 1990
101 ChrIs |ones and Duane DuIIy, “LayoIIs AnaIysIs”, du an nghIen cuu
Tûâ Töët àïën Vô àaåi, 1998·1999
102 Ba n ghI che p pho ng va n
103 “IndusIry IragmenIaIIon SpeIIs OpporIunIIy Ior AppIIance ReIaIIer”,
Investment Dealers’ Digest, 1971
104 “CIrcuII CIIy: PayIng CIose AIIenIIon Io IIs PeopIe”, Consumer
Electronics, 1988
10S Ba n ghI che p pho ng va n
106 “DIxons Makes S384 MIIIIon U.S. BId”, Financial Times, 1987; “UK
LIecIronIcs ChaIn Maps US SIraIegy; DIxons MovIng Io AcquIre SIIo”,
HID – The Weekly Home Furnishing Newspaper; 1987; “DIxons TIghIens
GrIp on SIIo”, HID – The Weekly Home Furnishing Newspaper, 1992
TU TÖ T DÍ N VÏ DA I
428
PHU LUC
429
107 LrIc Hagen, “LxecuIIve Churn AnaIysIs”, du a n nghIen cu u Tûâ Töë t àïë n
Vô àaå i, 1999
108 “GIIIeIIe: The PaIIenI HonIng oI GIIIeIIe”, Forbes, 1981
109 “When MarkeIIng Takes Over aI R. |. ReynoIds”, Business Week, 1978;
“Tar Wars”, Forbes, 1980; Bryan Burrough and |ohn HeIyar, Barbarians
at the Gate (NXB Harper·CoIIIns, 1991)
110 Ba n ghI che p pho ng va n
111 “The George WeIssman Road Show”, Forbes, 1980
112 |oseph I. CuIIman 3d, I’m a Lucky Guy, 1998
113 Ba n ghI che p pho ng va n
114 Ba n ghI che p pho ng va n
11S “How Do Tobacco LxecuIIves LIve wIIh ThemseIves7” New York Times
Magazine, 1994
116 Ba n ghI che p pho ng va n
117 Gordon McKIbben, Cutting Edge: Gillette’s Journey to Global Leadership
(NXB Harvard, 1998)
118 |oseph I. CuIIman 3d, I’m a Lucky Guy, 1998
119 Ba n ghI che p pho ng va n
120 WInsIon S. ChurchIII, The Hinge of Fate (NXB HoughIon MIIIIIn, 19S0)
121 “HermII KIngdom”, Wall Street Journal, 19S8; WIIIIam I. WaIsh, The Rise
and Decline of the Great Atlantic and Pacific Tea Company (NXB LyIe
SIuarI, 1986);
122 “HermII KIngdom”, Wall Street Journal, 19S8
123 “We ShouId Have Moved a LoI Sooner”, Forbes, 1976
124 WIIIIam I. WaIsh, The Rise and Decline of the Great Atlantic and Pacific
Tea Company (NXB LyIe SIuarI, 1986); Fortune, 1963
12S “We ShouId Have Moved a LoI Sooner”, Forbes, 1976; “A&P’s PIoy:
CuIIIng PrIces Io Turn a ProIII”, Business Week, 1972; Fortune, 1963
126 “AIIIng A&P”, Wall Street Journal, 1964
127 WIIIIam I. WaIsh, The Rise and Decline of the Great Atlantic and Pacific
Tea Company (NXB LyIe SIuarI, 1986)
128 “A&P’s PIoy: CuIIIng PrIces Io Turn a ProIII”, Business Week, 1972;
“A&P’s ‘PrIce War’ BIIes BroadIy and DeepIy”, Business Week, 1972;
“BankIng AgaInsI A&P”, Time 1973; “A&P CounIs Ihe CosI oI IIs PyrrhIc
VIcIory”, Business Week, 1973
129 “SIumbIIng GIanI”, Wall Street Journal, 1978
130 “ShIIIIng Gear: A&P PrIce·CuIIIng DIdn’I CreaIe Kroger’s ProbIems...”,
Forbes, 1972; “SupersIores May SuII CusIomers Io a T·shIrI or a T·
bone”, Wall Street Journal, 1973; “PIaIn and Iancy: SupermarkeI
BouIIques Spur Kroger’s GaIns”, Barron’s, 1981; “2S0,000 UnpaId
ConsuIIanIs”, Forbes, 1981
131 Ba n ghI che p pho ng va n
132 “Kroger and Ired Meyer Merge Io CreaIe No.1 U.S. Grocery BIz”,
Discount Store News, 1999
133 “TroubIe SIaIks Ihe AIsIes aI A&P, Business Week, 1991
134 “PIIney Bowes’ Pep”, Financial World, 1962; “No MIddIe Ground”,
Forbes, 1961
13S Moody’s Industrial Manual 2000
136 “Roy Ash Is HavIng Iun aI AddressogrIeI·MuIIIgrIeI”, Fortune, 1978;
“How Roy Ash GoI Burned”, Fortune, 1981
137 “Up Irom Ihe Ashes”, Forbes, 1979; “AM InIernaIIonaI: The Cash BInd
IhaI ThreaIens a Turnaround”, Business Week, 1980; “Ash Iorced ouI
oI Two AM PosIs”, New York Times, 1981
138 “Why Ash Was OusIed aI AM InIernaIIonaI”, Business Week, 1981; “Roy
Ash ResIgns under IIre”, Fortune, 1981; “How Roy Ash GoI Burned”,
Fortune, 1981; “Up Irom Ihe Ashes”, Forbes, 1979; “AM IIIes Chaper
11”, New York Times, 1982
139 “When TechnoIogy Was NoI Lnough”, Business Week, 1982; “How Roy
Ash GoI Burned”, Fortune, 1981; “AM InIernaIIonaI: The Cash BInd
IhaI ThreaIens a Turnaround”, Business Week, 1980
140 “When TechnoIogy Was NoI Lnough”, Business Week, 1982; “AM’s
BrIghIesI Years Now DIm MemorIes”, New York Times, 1982
141 How Roy Ash GoI Burned”, Fortune, 1981; “HIgh·TechnoIogy Dream
Turns InIo a NIghImare”, Financial Times, 1982
142 “AM InIernaIIonaI: The Cash BInd IhaI ThreaIens a Turnaround”,
Business Week, 1980; “The UnIIappabIe Roy Ash”, Forbes, 1980
TU TÖ T DÍ N VÏ DA I
430
PHU LUC
431
143 “AM InIernaIIonaI: The Cash BInd IhaI ThreaIens a Turnaround”,
Business Week, 1980; “Ash Iorced OuI oI Two AM PosIs”, New York
Times, 1981; “When TechnoIogy Was NoI Lnough”, Business Week, 1982
144 Ba n ghI che p pho ng va n
14S Ba n ghI che p pho ng va n
146 Ba n ghI che p pho ng va n
147 Ba n ghI che p pho ng va n
148 Ba n ghI che p pho ng va n
149 Ba n ghI che p pho ng va n
1S0 WInsIon S. ChurchIII, The Grand Alliance (NXB HoughIon MIIIIIn, 19S0)
1S1 MarIIn GIIberI, The Churchill War Papers, voI.2 (NXB W. W. NorIon,
199S)
1S2 WInsIon S. ChurchIII, The Gathering Storm (NXB HoughIon MIIIIIn,
1948)
1S3 Ba n ghI che p pho ng va n
1S4 “Man oI SIeeI” CorrenII Hopes Io Take Nucor Io No.1”, Business Journal
– Charlotte, 1994
1SS SIandard & Poor’s IndusIry DaIabase, MeIaIs: IndusIrIaI, Iron and SIeeI,
2001
1S6 Ba n ghI che p pho ng va n
1S7 Ban ghI chep phong van; |eIIrey L. Rodengen, The Legend oI Nucor
(NXB WrIIe SIuII, 1997)
1S8 |eIIrey L. Rodengen, The Legend of Nucor (NXB WrIIe SIuII, 1997)
1S9 Ba n ghI che p pho ng va n
160 |oseph I CuIIman 3d, I’m a Lucky Guy, 1998; RIchard KIuger, Ashes to
Ashes (NXB AIIred A. KnopI., 1996); “Beverage ManagemenI: RIsky –
buI SIraIghI Up 7UP”, Forbes, 1982; “Coke Pepers 7UP and PepsI”,
Advertising Age, 1986
161 |oseph I CuIIman 3d, I’m a Lucky Guy, 1998
162 |ohn SIrohmeyer, Crisis in Bethlehem (NXB Da I ho c PIIIsburgh, 1986);
“The Labors oI TrauIIeIn”, Forbes, 1981; “BeIhIehem’s ThIn SIab Yawn”,
American Metal Market, 1989; “BeIhIehem Museum”, NaIIonaI PubIIc
RadIo, 1998
163 “Upjohn: SaIeIy oI Upjohn’s OraI AnIIdIabeIIc Drug DoubIed In SIudy;
IIrm DIspuIes IIndIng”, Wall Street Journal, 1970; “Upjohn: A BIIIer
PIII Ior Upjohn SharehoIders (Drug Company InvoIved In AnIIbIoIIc
ConIroversy)”, Financial World, 1974; “Upjohn: The Upjohn company:
PresenIaIIon by R.T.ParIeI, |r., ChaIrman oI Ihe Board and ChIeI
LxecuIIve OIIIcer, and L.C. HoII, VIce PresIdenI and GeneraI Manager,
PharmaceuIIcaI DIvIsIon, Io Ihe SecurIIy AnaIysIs oI San IrancIsco,
SepIember 11, 197S”, Wall Street Transcript, 197S; “Upjohn: HaIr
RaIsIng HappenIngs aI Upjohn (TesIIng a Cure Ior BaIdness, Ihe
Company SquIrms aI Ihe UnweIcome CIamor)”, Fortune, 1981;
“Upjohn: IDA Says Upjohn LxaggeraIe CIaIms on Drug’s VaIue In
TreaIIng BaIdness”, Wall Street Journal, 1986; “Upjohn: RIpIIde: Can
Upjohn Manage IIs Way ouI oI a ProducI Gap7 II NoI, II CouId Be SwepI
InIo Ihe IndusIry Merger Wave”, Financial World, 1989; “Upjohn: The
CorporaIIon: SIraIegIes: WIII ThIs IormuIa Cure WhaI AIIs Upjohn7 As
Ihe Sharks CIrcIe, II’s SpendIng BIg on R&D and MarkeIIng”, Business
Week, 1989; “Upjohn: TechnoIogy and MedIcIne: Upjohn SIeep Drug
BeIng InvesIIgaIed Ior SaIeIy by IDA”, Wall Street Journal, 1984;
“Upjohn: HaIcIon Takes AnoIher HII: TaInIed DaIa PIayed a Key RoIe
In IDA ApprovaI”, Newsweek, 1992; “Upjohn: MedIcIne: IueIIng Ihe
IIre over HaIcIon: Upjohn’s Own SIaII Has RaIsed SaIeIy Concerns”,
Newsweek, 1992; “Upjohn: Top oI Ihe News: SuccessIons: AI Upjohn,
a GrIm ChangIng oI Ihe Guard: Ley SmIIh InherIIs Ihe ProbIem·PIagued
Drugmaker aI a CrIIIcaI |uncIure”, Business Week, 1993
164 Ba n ghI che p pho ng va n
16S “No·Longer·So·GreaI ScoII”, Forbes, 1972
166 “ScoII Paper Back on IIs IeeI”, Forbes, 1976
167 “ScoII Isn’I LumberIng Anymore”, Fortune, 198S
168 “ScoII Paper: Back on Ihe AIIack”, Financial World, 1979; “A Paper
TIger Grow CIaws”, Business Week, 1969; “OuIIook Ior 197 – Year·
Lnd SIaIemenI”, Paper Trade |ournaI, 1969; “ProIIIs Peak Ior ScoII
Paper”, Financial World, 1970; “No·Longer·So·GreaI ScoII”, Forbes,
1972
169 Ba n ghI che p pho ng va n
170 Ba n ghI che p pho ng va n
171 Ba n ghI che p pho ng va n
TU TÖ T DÍ N VÏ DA I
432
PHU LUC
433
172 Ann KaIser SIearns, Coming Back: Rebuilding Lives after Crisis and
Loss (NXB BaIIanIIne, 1988)
173 “DavId MaxweII Takes Over TroubIe IannIe Mae”, Washington Post,
1981; “IannIe Mae Searches Ior HIgher Ground”, Fortune, 1981
174 “IannIe Mae Searches Ior HIgher Ground”, Fortune, 1981
17S “IannIe Mae Searches Ior HIgher Ground”, Fortune, 1981
176 Ba n ghI che p pho ng va n
177 TIm Brooks and LarIe Marsh, The Complete Directory of Primetime
Networks and Cable TV Shows (NXB BaIIanIIne, 1999)
178 |Im and SybII SIockdaIe, In Love and War (NXB NavaI InsIIIuIe, 1990)
179 Plato: The Protagoras and Meno Translated by W.K.C. Guthrie (NXB
PenguIn CIassIcs, 19S6)
180 IsaIah BerIIn, The Hedgehog and the Fox (NXB LIephanI Paperbacks,
1993)
181 Ba n ghI che p pho ng va n
182 Ba n ghI che p pho ng va n
183 Ba n ghI che p pho ng va n
184 “ConvenIence wIIh a DIIIerence”, Forbes, 1990
18S WaIgreens AnnuaI ReporI, 1998
186 “TurnIng In”, Forbes, 1981
187 “Tandy Agrees Io Buy AsseIs oI Lckerd UnII”, Wall Street Journal, 198S
188 Moody’s Industrial, SubsIdIary LIsI, 2000
189 “Warren BuIIeII’s IavourIIe Banker”, Forbes, 1993
190 Lawrence A. CunnIngham and Warren L. BuIIeII, The Essays of Warren
Buffett: Lessons for Corporate America, 1998
191 “WeIIs Iargo TargeIs SouIhern CaIIIornIa”, American Banker, 1987;
“WeIIs Iargo Io CuI Overseas AcIIvIIIes Io BoosI IIs ProIII:, Wall Street
Journal, 198S; “WeIIs Iargo TrIms IIs SaIIs”, American Banker, 198S;
“A Banker Lven Keynes MIghI Love”, Forbes, 1984
192 “BankAmerIca Launches Probe”, Wall Street Journal, 198S; “More Than
MorIgages AIIs BankAmerIca”, Fortune, 198S; “BIg QuarIerIy DeIIcII
SIuns BankAmerIca”, Wall Street Journal, 198S; “Sam ArmacosI’s Sea
oI TroubIes”, Banker, 198S
193 Ba n ghI che p pho ng va n
194 Ba n ghI che p pho ng va n
19S “BooI Camp Ior Bankers”, Forbes, 1990
196 “HospIIaI SuppIIers SIrIke Back”, New York Times, 198S; “The Abbott
Almanac: 100 Years of Commitment to Quality Health Care (NXB
BenjamIn, 1987); “AbboII: ProIIIIng Irom ProducIs ThaI CuI CosIs”,
Business Week, 1984; “In MedIcaI TesIIng, AbboII Is Ihe Name oI Ihe
Game”, Business Week, 1987
197 “RIpIIde: Can Upjohn Manage IIs Way ouI oI a ProducI Gap7” Financial
World, 1989; “Upjohn: The CorporaIIon: SIraIegIes: WIII ThIs IormuIa
Cure WhaI AIIs Upjohn7 As Ihe Sharks CIrcIe, II’s SpendIng BIg on
R&D and MarkeIIng”, Business Week, 1989
198 RIpIIde: Can Upjohn Manage IIs Way ouI oI a ProducI Gap7” Financial
World, 1989
199 “Upjohn: Mergers:Upjohn IInaIIy Makes II Io Ihe BIg League: How CLO
ZabrIskIe LngIneered Ihe PharmacIa Merger”, Business Week, 199S
200 1960 and 1961 AbboII AnnuaI ReporIs
201 “Hasbro May AIIer BId Io Appease Tonka HoIders”, London Financial
Times, 1991; “Tonka Says Yes Io Hasbro”, London Financial Times,
1991
202 “Tobacco: ProIII DespIIe AIIack”, New Yor TImes, 1979
203 |ames C. CoIIIns and |erry I. Porras, Xêy dûå ng àïí trûúâ ng töì n (NXB
HarperCoIIIns, 1997)
204 Bryan Burrough and |ohn HeIyar, Barbarians at the Gate (NXB
HarperCoIIIns, 1991)
20S Ba n ghI che p pho ng va n
206 “An IconocIasI In a CuIIhroaI WorId”, Chief Executive, 1996
207 “GIIIeIIe HoIds IIs Ldge by LndIessIy SearchIng Ior a BeIIer Shave”, Wall
Street Journal, 1992
208 Ba n ghI che p pho ng va n
209 Nhu ng công Iy dô I Iro ng Ihe hIe n mô I nô I a m a nh Iang Iruo ng Ia Bank
oI AmerIca, Addressograph·MuIIIgraph, Lckerd, GreaI WesIern
IInancIaI, SIIo, Upjohn, Warner·LamberI, Burroughs, ChrysIer, HarrIs,
RubbermaId, va TeIedyne.
TU TÖ T DÍ N VÏ DA I
434
PHU LUC
43S
210 “The WaII SIreeI TranscrIpI: CorporaIe CrIIIcs ConIIdenIIaI: SavIngs and
Loan IndusIry”, Wall Street Journal, 1989
211 “How PIayIng II Save Worked Ior GreaI WesIern”, Business Week, 1987
212 “The WaII SIreeI TranscrIpI: Remarks by |ames I. MonIgomery Io Ihe
BosIon SecurIIy AnaIysIs SocIeIy”, Wall Street Journal, 198S
213 RonaId W. CIark, Einstein: The Life and Times (NXB WorId PubIIshIng
Company, 1971)
214 VIkIor L. IrankI, Man’s Search for Meaning (NXB TouchsIone, 1984)
21S Hoover’s OnIIne, www.hoovers.com
216 Ba n ghI che p pho ng va n.
217 Bernard H. SemIer, “Putting It All Together” (ba n Iha o, 1998)
218 Bernard H. SemIer, MeasurIng OperaIIng PerIormance (baI vIeI do
SemIer cung ca p)
219 Ba n ghI che p pho ng va n
220 Ho ‘Dr.’ Ledder Cured AbboII Labs: AbboII Labs Was a SIck Company...,
Forbes, 197S; AbboII
221 Ba n ghI che p pho ng va n
222 Ba n ghI che p pho ng va n.
223 Ba n ghI che p pho ng va n
224 “ManagIng: CarI L. ReIchardI, ChaIrman, WeIIs Iargo & Co.,” Fortune,
1989
22S Ba n ghI che p pho ng va n
226 “BoId Banker: WeIIs Iargo Takeover oI Crocker Is YIeIdIng ProIII buI
Some PaIn.” Wall Street Jounal, 1986
227 Ba n ghI che p pho ng va n
228 Ba n ghI che p pho ng va n
229 Ba n ghI che p pho ng va n
230 “ManagIng: CarI L. ReIchardI, ChaIrman, WeIIs Iargo & Co.,” Fortune,
1989; “A Banker Lven Keynes MIghI Love” Forbes, 1984; “BoId Banker:
WeIIs Iargo Takeover oI Crocker Is YIeIdIng ProIII buI Some PaIn.” Wall
Street Jounal, 1986
231 Gary HecIor, Breaking the Bank: The Decline of BankAmerica (NXB
Brown & Company, 1988)
232 KInh nghIe m Ihu c Ie cu a Ia c gIa da u Iha p nIen 1980.
233 “AsseI or LIabIIIIy7” Barron’s, 1986; “BankAmerIca ReporIs a SmaII
ProIII”, Wall Street Journal, 1988
234 “AnoIher BouI oI AnxIeIy over Bank oI AmerIca” Business Week, 198S
23S “ThIngs Are AddIng Up AgaIn aI Burroughs”, Business Week, 1967;
“AnaIomy oI a Turnaround”, Forbes, 1968; “How Ray MacDonaId’s
GrowIh Theory CreaIed IBM’s ToughesI CompeIIIor”, Fortune, 1977
236 “ThIngs Are AddIng Up AgaIn aI Burroughs”, Business Week, 1967; “The
Burroughs Syndrome”, Business Week, 1979
237 “The Burroughs Syndrome”, Business Week, 1979
238 “RubbermaId: TWST Names Award WInners Home ProducIs: TWST
Names SIandIey C. GauII, ChaIrman and CLO, RubbermaId Inc., Ior GoId
Award, Home ProducIs”, Wall Street Transcript, 1988
239 “RubbermaId: IeaIures: MarkeIIng: The BIIIIon·DoIIar DusIpan”,
Industry Week, 1988; “QuaIIIy oI ProducIs”, Fortune, 1990
240 “RubbermaId: RubbermaId’s ImpacI: New SIIck IIems PIenIIIyI as
Vendors ‘Spuce Up’ HousehoId CIeanIng UIensIIs”, Housewares, 1990
241 “ChrysIer’s NexI GeneraIIon”, Business Week, 1988
242 Iacocca: An AuIobIography (NXB BanIam, 1984)
243 Iacocca: An AuIobIography (NXB BanIam, 1984)
244 Iacocca: An AuIobIography (NXB BanIam, 1984)
24S “Iacocca Hands Over Ihe Keys Io ChrysIer”, Investor’s Business Daily,
1993
246 “Mea CuIpa”, Wall Street Journal, 1990
247 “ChrysIer Io Buy AIrcraII Maker”, Wall Street Journal, 198S
248 “How ChrysIer’s S30,000 SporIs Car GoI SIdeswIped”, Business Week,
1989
249 “The Game’s NoI Over”, Forbes, 1990
2S0 “InIo a SkId”, The Economist, 1990; “AIIer Ihe DeparIure”, Fortune,
1990; “Can Iacocca IIx ChrysIer AgaIn7”, Fortune, 1991
2S1 RoberI A. LuIz, Guts: The Seven Laws of Business That Made Chrysler
the World’s Hottest Car Company (NXB |ohn WIIey & Sons, Inc., 1998)
2S2 “The SIudIed GambIe oI PIIney Bowes”, Dun’s RevIew, 1967
TU TÖ T DÍ N VÏ DA I
436
PHU LUC
437
2S3 “Tough ChoIce”, Forbes, 196S
2S4 “Tough ChoIce”, Forbes, 196S
2SS “Tough ChoIce”, Forbes, 196S
2S6 “Iancy IooIwork: Manager’s Handbook”, Sales and Marketing
Management, 1994
2S7 “PIIney Bowes: |umpIng Ahead by GoIng HIgh Tech”, Fortune, 1992;
“Changes In Tax Law and IIs LIIecI on LeasIng LquIpmenI”, AdvanIage,
1988
2S8 “OId·LIne SeIIIng Ior New Smokes WIn Ior ReynoIds”, Business Week,
1960; International Directory of Company Histories (NXB SI. |ames,
1991)
2S9 “Voyage InIo Ihe Unknown”, Forbes, 1971; Bryan Burrough and |ohn
HeIyar, Barbarians at the Gate (NXB Harper·CoIIIns, 1991)
260 “Voyage InIo Ihe Unknown”, Forbes, 1971; Bryan Burrough and |ohn
HeIyar, Barbarians at the Gate (NXB Harper·CoIIIns, 1991)
261 “When MarkeIIng Takes Over aI R. |. ReynoIds”, Business Week, 1978;
“Voyage In Io Ihe Unknown”, Forbes, 1971;
262 Bryan Burrough and |ohn HeIyar, Barbarians at the Gate (NXB Harper·
CoIIIns, 1991); “CIgareIIe CongIomeraIe”, Financial World, 1970; “New
IIeIds Ior ReynoIds Tobacco”, Financial World, 1970; “The Two·TIers
MarkeI SIIII LIves...” Forbes, 1974; “R. |. ReynoIds SIops a SIIde In
MarkeI Share”, Business Week, 1976
263 “Voyage InIo Ihe Unknown”, Forbes, 1971
264 Ken Iverson, Plain Talk (NXB |ohn WIIey & Sons, 1998)
26S “The Nucor SIory” – IaI IIeu do Nucor cung cap
266 RIchard PresIon, AmerIcan SIeeI (NXB Avon, 1991)
267 |eIIrey L. Rodengen, The Legend of Nucor Corporation (1997); “The
Nucor SIory”
268 Ba n ghI che p pho ng va n
269 “MaverIck Remakes OId·LIne SIeeI: Nucor’s Ken Iverson...”, Industry
Week, 1991
270 Ken Iverson, Plain Talk (NXB |ohn WIIey & Sons, 1998)
271 RIchard PresIon, American Steel (NXB Avon, 1991)
272 “HoI SIeeI and Good Common Sense”, ManagemenI RevIew, 1992
273 |ohn SIrohmeyer, Crisis in Bethlenem (NXB Da I ho c PIIIsburgh, 1986)
274 |ohn SIrohmeyer, Crisis in Bethlenem (NXB Da I ho c PIIIsburgh, 1986)
27S Hoover’s OnIIne
276 Hoover’s OnIIne
277 |eIIrey L. Rodengen, The Legend of Nucor Corporation (1997)
278 “ReporI oI DarwIn L. SmIIh Io Ihe SIockhoIders and Ihe Men and
Women oI KImberIy·CIark CorporaIIon”, 1972
279 Ba n ghI che p pho ng va n
280 “Rae Takes On Paper IndusIry’s Tough Lone WoII”, Globe and Mail,
1991
281 “IIrsI InauguraI Address, March 4, 1993”, GorIon CarruIh and Lugene
LhrIIch, The Harper Book of American Quotations (NXB Harper & Row,
1988)
282 Ban bao cao cua drugsIore.com de ngay 28·2·2000
283 “There’s No BusIness LIke No BusIness”, Industry Standard, 2000
284 “The ReIucIanI WebsIer”, Forbes, 1999
28S “The ReIucIanI WebsIer”, Forbes, 1999
286 “SIruggIIng drugsIore.com CuIs SIaII: OnIIne ReIaIIer IIres 60
LmpIoyees – 10 PercenI oI WorkIorce”, Seattle Post-Intelligencer, 2000
287 Drug TopIcs, 1990; “IIeeI·IooIed Pharmacy”, Uplink Magazine, môI
a n pha m cu a Hughes CommunIcaIIons, 1996
288 “WaIgreen – Pharmacy ChaIn oI Ihe Year, 1990”, Drug Topics, 1990
289 “WaIgreen – Pharmacy ChaIn oI Ihe Year, 1990”, Drug Topics, 1990
290 “WaIgreens SpecIaI ReporI: IIrsI In Pharmacy”, Drug Store News, 199S
291 Thông IIn Ia y Iu ba o ca o Ihuo ng nIen
292 “PIaIn and Iancy: SupermarkeI BouIIques Spur Kroger’s GaIns”,
Barron’s, 1981; “There’s a LoI oI LIIe LeII In Ihe Kroger Recap”,
Business Week, 1988; “How BorrowIng BoughI Kroger More Than
TIme”, Business Week, 1990
293 “GIIIeIIe Knows ShavIng – and How Io Turn OuI HoI New ProducIs”,
Fortune, 1996
TU TÖ T DÍ N VÏ DA I
438
PHU LUC
439
294 “GIIIeIIe: GIIIeIIe Sensor: A Case HIsIory”, corporaIe paper, 1991;
“GIIIeIIe: How a S4 Razor Lnds Up CosIIng S300 MIIIIon”, Business
Week, 1990
29S “GIIIeIIe: AI GIIIeIIe, DIsposabIe Is a DIrIy Word”, Business Week, 1989
296 Ba n ghI che p pho ng va n
297 Ba n ghI che p pho ng va n
298 Ba n ghI che p pho ng va n
299 Ba n ghI che p pho ng va n
300 SIanIey GoIdberg, Understanding Relativity (NXB BIrkhauser, 1984)
301 “Who MaIIered and Why”, Time, 1999
302 RIchard PresIon, American Steel (NXB Avon, 1991)
303 Ba n ghI che p pho ng va n
304 “Nucor CorporaIIon: CorporaIe ProIIIe”, Wall Street Corporate
Reporter, 1996
30S CIayIon M. ChrIsIensen, The Innovator’s Dilemma (NXB Harvard, 1997)
306 “DanIeI S. BrIckIIn”, CIO, 1999
307 “As Lasy As LoIus 1·2·3”, Computerworld, 1990
308 “Lveryday NecessIIIes, Ihe BuIIdIng BIocks”, InfoWorld, 1998; “IBM and
LoIus GeI CIoser”, InIormaIIonWeek, 1997
309 “BIgger Isn’I BeIIer: The LvoIuIIon oI PorIabIes”, InIoWorId, 1998
310 Thomas |. WaIson |r. and PeIer PeIre, Father, Son & Co. (NXB BanIam,
2001)
311 RoberI |. SerIIng, Legend and Legacy (NXB SI MarIIn’s, 1992)
312 Centennial Review, InIernaI WesIInghouse DocumenI, 1986
313 “The RIse oI PersonaI DIgIIaI AssIsIanIs”, Systems, 1992; “Users Mourn
NewIon”, Computerworld, 1998
314 Kara SwIsher, aol.com (NXB Random House, 1998)
31S Ba n ghI che p pho ng va n
316 Ba n ghI che p pho ng va n
317 “MaazeI Is Io Lead PhIIharmonIc”, New York Times, 2001
318 “Some PeopIe Don’I LIke Io HaggIe”, Forbes, 1984
319 CarI M. Brauer, “CIrcuII CIIy SIores: CusIomer SaIIsIacIIon, Never SeII·
SaIIsIacIIon”, 1998
320 Tông sô baI bao ve công Iy nhay voI Irong Ihap nIen Iruoc nhay voI
Ia 176, sau nhay voI Ia 423. Tông sô baI chuyen de ve cac công Iy
nhay voI Ihap nIen Iruoc nhay voI Ia 21, sau nhay voI Ia 67
321 |eIIrey L. Rodengen, The Legend of Nucor (NXB WrIIe SIuII, 1997)
322 Ba n ghI che p pho ng va n
323 Ba n ghI che p pho ng va n
324 “The BaIIIe oI Ihe BoIIoms”, Forbes, 1997
32S Ba n ghI che p pho ng va n
326 Ba n ghI che p pho ng va n
327 Ba n ghI che p pho ng va n
328 Ba n ghI che p pho ng va n
329 Ba n ghI che p pho ng va n
330 Ba n ghI che p pho ng va n
331 Ba n ghI che p pho ng va n
332 Ba n ghI che p pho ng va n
333 Ba n ghI che p pho ng va n
334 Ba n ghI che p pho ng va n
33S Ba n ghI che p pho ng va n
336 Ba n ghI che p pho ng va n
337 |ohn Wooden and |ack TobIn, They CaII Me Coach (NXB ConIemporary,
1988)
338 Ba n ghI che p pho ng va n
339 Ba n ghI che p pho ng va n
340 “Upjohn: The Upjohn Company: Remarks by C.H.LudIow, VIce
PresIdenI and Treasurer, and L.C.HoII, VIce PresIdenI, beIore Ihe
WashIngIon SocIeIy oI InvesImenI AnaIysI”, 20·2·1974, Wall Street
Transcript, 1974
341 Ba n ghI che p pho ng va n
342 Ba n ghI che p pho ng va n
343 IorIune.com
TU TÖ T DÍ N VÏ DA I
440
PHU LUC
441
344 “TurnIng W·L InIo a MarkeIIng CongIomeraIe”, Business Week, 1979;
“Warner·LamberI”, Wall Street Transcript, 1980
34S “ChasIng aIIer Merck”, Forbes, 1980
346 “Warner·LamberI Company”, Wall Street Transcript, 1981
347 “Warner·LamberI”, Financial World, 1989
348 “On Ihe Mend”, Barron’s, 199S
349 “W·L Io AcquIre IMLD aI CosI oI S46S MIIIIon”, New York Times, 1982;
“W·L PIan Io Buy Imed Corp. Draws CooI ReacIIon by AnaIysIs Due Io
CosI, TImIng”, Wall Street Journal, 1982; “W·L Io Dump Imed”, San
DIego BusIness |ournaI, 198S
3S0 Trang web Warner·LamberI không co n Iô n Ia I va ba n se duo c chuye n
den Irang web cua PIIzer. NgoaI ra, Irang web nay con co Ihông IIn
da nh cho ca c cô dông Warner·LamberI dô I sang cô phIe u cu a PIIzer.
3S1 PeIer I. Drucker, Managing for the Future (NXB Truman TaIIey Books,
1992)
3S2 “In Ihe News”, Fortune, 1978
3S3 “HarrIs Is RaIsIng IIs BeIs on Ihe OIIIce oI Ihe IuIure”, Business Week,
1983
3S4 “HarrIs Corp.’s BoId SIraIegy”, Forbes, 1983; “HarrIs Is RaIsIng IIs BeIs
on Ihe OIIIce oI Ihe IuIure”, Business Week, 1983
3SS “MerIIs oI HarrIs TIe Io LanIer DebaIed”, New York Times, 1983; cô ng
vo I ba n ba o ca o Ia I chính ha ng nam Irong Ia I IIe u cu a Moody.
3S6 “HarrIs Heads InIo Ihe OIIIce”, Computerworld, 1983
3S7 MIchaeI Ray and RocheIIe Myers, Creativity in Business (NXB DoubIeday
& Company, 1986)
3S8 Hoover’s Online va Hô so Iuu Iru cua SIandard & Poor’s, 2001
3S9 Sam WaIIon wIIh |ohn Huey, Sam Walton: Made in America (NXB
DoubIeday & Company, 1992)
360 Sandra S. Vance and Roy V. ScoII, Wal-Mart: A History of Sam Walton’s
Retail Phenomenon (NXB Twayne, 1994); Bob OrIega, In Sam We TrusI
(NXB TImes Book, 1998)
361 NghIen cu u Ihu c hIe n cho du a n Xêy dûå ng àïí Trûúâ ng töì n; Ia I IIe u gô c
Iu hô so Iuu Iru công Iy HewIeII·Packard
362 NghIen cu u Ihu c hIe n cho du a n Xêy dûå ng àïí Trûúâ ng töì n; Ia I IIe u gô c
Iu hô so Iuu Iru công Iy HewIeII·Packard
363 Thu gu I ILLL Awards Board cu a Bernard M. OIIvIer, 1972, Ia I IIe u gô c
Iu hô so Iuu Iru công Iy HewIeII·Packard
364 “Packard SIyIe”, Palo Alto Daily News, 1996
36S Theo nhu Amy ChamberIaIn, Ihuô c Quy DavId va LucIIe Packard, sô
IIen nhan duoc Ia S,62 Ií dô.
366 |ames C. CoIIIns and |erry I. Porras, Xêy dûång àïí Trûúâng töìn (NXB
Harper·CoIIIns, 1997)
367 DavId Packard, dIen van khaI mac, DaI hoc CoIorado, 1964, IaI IIeu
gô c Iu hô so Iuu Iru công Iy HewIeII·Packard
368 Merck & Company, Ta I IIe u huo ng da n qua n IrI, Tuyen ngôn ve Chính
sach công Iy, 1989, IaI IIeu do Merck & Company cung cap; George
W. Merck “An LssenIIaI ParInershIp – Ihe ChemIcaI IndusIry and
MedIcIne”, 193S; Bao cao Ihuong nIen Merck & Company, 1991
369 George W. Merck, dIe n van do c Ia I Khoa Y Iruo ng Da I ho c VIrgInIa Ia I
RIchmond, 19S0, Ia I IIe u do Merck & Company cung ca p
370 RIchard SchIckeI, The Disney Version (NXB SImon & SchusIer, 1968)
371 HaroId MansIIeId, Vision: A Saga of the Sky (NXB MadIson PubIIshIng
AssocIaIes, 1986)
372 RoberI |. SerIIng, Legend and Legacy (NXB SI. MarIIn)
373 RoberI |. SerIIng, Legend and Legacy (NXB SI. MarIIn)
374 Theo nhu ba I ba o “How BoeIng BeI Ihe Company and Won”, Audacity,
1993 va RoberI |. SerIIng, du an co chI phí khoang 1S·16 IrIeu dôIa.
Chu ng IôI da kIe m Ira con sô 1S IrIe u dôIa vo I ba n ba o ca o Ia I chính
Irong khoan IhoI gIan 1947·19S1
37S RoberI |. SerIIng, Legend and Legacy (NXB SI. MarIIn)
376 SIardard & Poor’s IndusIry Surveys: Aerospace and DeIense, 2001;
Hoover’s Online.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful