Tư duy tích c c

dotchuoinon.com

Tư duy tích c c
http://dotchuoinon.com/
Tác gi : Tr n ình Hoành

Tr n ình Hoành

1

Tư duy tích c c

dotchuoinon.com

M cl c
N a ly nư c .................................................................................................................... 5 Yêu mình......................................................................................................................... 7 Bi t mình......................................................................................................................... 9 ây lúc này ................................................................................................................ 13 Tình Yêu ....................................................................................................................... 15 S c m nh c a tư tư ng ................................................................................................. 18 Khen.............................................................................................................................. 21 Tư duy tích c c là gì ? .................................................................................................. 24 Lu t H p D n................................................................................................................ 27 Nh ng gi t nư c hôm nay ............................................................................................ 32 Tích c c hay tiêu c c? Yêu hay thù ?........................................................................... 36 Tư duy tích c c–“Thu c v ” cu c i.......................................................................... 39 Các ph n bi n ch ng tư duy tích c c............................................................................ 42 N n t ng c a tư duy tích c c ........................................................................................ 45 Tích c c Chi n n m c nào ? ................................................................................................ 48 u v i chính mình ? .......................................................................................... 55 C ng hư ng tích c c..................................................................................................... 51 Tư duy tích c c làm ư c gì cho ta ?............................................................................ 59 Khi nào ta c n tư duy tích c c nh t ?............................................................................ 62 Hành ng tích c c th nào ?........................................................................................ 66 ti p thu ư c nhi u ki n th c? ............................................................ 69 phê phán tích c c ?.............................................................................. 76 Làm th nào Làm th nào

Cương hay nhu? M nh hay y u? .................................................................................. 72 Thành công là gì?.......................................................................................................... 80 Hãy t t o cơ h i........................................................................................................... 83 C n quan tâm ngư i khác nghĩ gì v mình ? ................................................................ 86 Tích c c hay tiêu c c nhìn t bên ngoài....................................................................... 89 Ph i có danh gì v i núi sông ? ...................................................................................... 91 i bi n m côi m t mình .............................................................................................. 95 Làm sao ưa t nư c i lên ? ...................................................................................... 96

Tr n ình Hoành

2

Tư duy tích c c T do

dotchuoinon.com

u tiên và cu i cùng.......................................................................................... 99 t nư c i lên ? .................................................................................... 101

Làm sao ưa

Gieo h t d c ư ng i................................................................................................. 104 Yêu mình và vô ngã .................................................................................................... 107 Tư duy tích c c và chi u sâu con tim ......................................................................... 109 Xây d ng môi trư ng tư duy tích c c......................................................................... 112 Du nh p văn hóa nư c ngoài ...................................................................................... 115 Hi u và phát tri n văn hóa dân t c ............................................................................. 118 Liên h gi a tư duy và hành ng .............................................................................. 122 Yêu thương cái y u c a mình ..................................................................................... 125 Xì-tin cá nhân.............................................................................................................. 128 M t s nh n là chín s lành......................................................................................... 131 S c m nh trong tĩnh l ng,........................................................................................... 133 B o tr ng b n tính chân th t ....................................................................................... 138 Làm th nào b t au kh ? ..................................................................................... 142 H nh Phúc Th t .......................................................................................................... 145 Nh ng k năng s ng ................................................................................................... 148 Làm th nào Làm th nào khiêm t n ?........................................................................................ 152 có kiên nh n............................................................... 155 thành th t........................................................................................... 158 Kiên Nh n là gì và làm sao

Ngưng phàn nàn, s ng thành th t ............................................................................... 163 Tư duy tích c c trong kinh doanh............................................................................... 165 Gia tăng sáng t o......................................................................................................... 169 B o t n và phát huy cá tính ........................................................................................ 172 Tôi và không tôi .......................................................................................................... 176 Vòng nh hư ng c a b n r ng n âu? .................................................................... 178 Nói chuy n th nào ? .................................................................................................. 182 “Nói” trong “nói chuy n” ........................................................................................... 186 Networking ................................................................................................................. 190 Luy n t p t o nên hoàn h o ........................................................................................ 193 Cơ h i n trong ti ng thì th m .................................................................................. 196 i ..................................................................................................... 203 3 H u x t nhiên hương ............................................................................................... 199 Nh ng cơn bão Tr n ình Hoành

Tư duy tích c c

dotchuoinon.com

Con ma ngày mai ........................................................................................................ 206 y n a ly hay c n n a ly?......................................................................................... 209 Ph n bi n như th nào ? .............................................................................................. 214 au kh và trư ng thành ............................................................................................ 216 Có m t th i cho m i m c ích dư i b u tr i.............................................................. 219 Tham ........................................................................................................................... 222 Sân .............................................................................................................................. 226 Si ................................................................................................................................. 230 Th c hành t tâm ........................................................................................................ 234 Cho Hôm Nay ............................................................................................................. 241 Công phu tư duy tích c c và khó khăn th thách ....................................................... 246 Các m c thang tư duy tích c c ................................................................................... 248 Phê phán xây d ng hay l i nh i tiêu c c?................................................................... 252 Phút tĩnh l ng m i ngày .............................................................................................. 255 “Thu c v ” nhóm nào? ............................................................................................... 258 “Thu c v ” th gi i..................................................................................................... 261 Ki n bò mi ng c i....................................................................................................... 263 Càng tu càng t i .......................................................................................................... 266 Trên trung bình 6% ..................................................................................................... 269 T ái v t ...................................................................................................................... 271 Teamwork – Thăm l i................................................................................................. 274 Cư x th nào v i ngư i chung quanh?...................................................................... 277 Ph n ng l p trình hay hành Phát tri n con ngư i, phát tri n Gi ng t do? ................................................................... 280 t nư c.................................................................... 283

p khu vư n t qu c .......................................................................................... 286

Tr n ình Hoành

4

Tư duy tích c c

dotchuoinon.com

N a ly nư c
Posted on Tháng Hai 7, 2009 by tdhoanh Các b n m n, Hôm nay bên h i hoa xuân, nam thanh n tú d p dìu, cư i nói xôn xao. Nhưng ai ó l m lũi gi a dòng ngư i, nhìn nh ng cánh hoa muôn s c mà nghe lòng tê tái: “Hoa ơi, sao ngươi c vô tình?” Hôm qua tr i mưa, nh ng em bé t m mưa cư i ùa trong h m nh , ôi tình nhân ôm nhau che dù bư c trong mưa. Nhưng ngư i cô ph ch ch ng nhìn nh ng dòng mưa như nh ng dòng nư c m t. V y thì mưa bu n hay vui? Hoa vô tình hay h u ý? Mưa ch là mưa. Hoa ch là hoa. Hoa âu có ý tình, mưa âu có bu n vui. Ch ng qua ch vì lòng ngư i xu ng lên, b p b nh, trôi n i. T t c nh ng hi n tư ng bên ngoài, u không có ý nghĩa gì t chúng c ; các ý nghĩa u t tư duy c a ta mà sinh ra. Mưa ch là mưa; n u ta cho là mưa bu n thì mưa bu n, n u ta cho là mưa vui thì mưa vui. N ng ch là n ng; n u ta cho là n ng p thì n ng p, n u ta cho là n ng chói thì n ng chói. T t c các tình c m–vui, bu n, gi n, ghét, yêu, thích–ch là ph n ng c a ta i v i s vi c bên ngoài. N u chàng tr h n mà ta cau có phàn nàn thì cũng ph i, ho c ta cư i vui vì k t xe th mà chàng cũng n cho b ng ư c thì cũng ph i. Tr h n ch là tr h n. ó ch ng ph i là chuy n vui hay bu n, t t hay x u. Vui bu n ch là ph n ng c a ta i v i vi c tr h n thôi. N a ly nư c, n u nói là y n a ly thì cũng úng, mà c n n a ly thì cũng úng. ng nào cũng úng. T t c ch tùy thu c vào s l a ch n c a chúng ta thôi. Ta mu n tư duy tích c c, yêu i, m nh m ? Hay là mu n làm k phàn nàn, ngư i thua cu c? Vui bu n, yêu ghét, tích c c tiêu c c, không ph i t ngoài n. Cũng không ph i là bNm tính tr i sinh. Chúng ch là thói quen c a ta ph n ng l i v i các tác nhân bên ngoài. N u ta quen càu nhàu, phàn nàn, tiêu c c, thì c i ta luôn luôn càu nhàu, phàn nàn, tiêu c c. (Và có l là cũng s k t hôn v i ngư i càu nhàu, phàn nàn, tiêu c c. N i nào vung n y). N u ta quen m m cư i, vui v , n ng nhi t, thì c i ta luôn luôn m m cư i, vui v , n ng nhi t. Và trong hai lo i ngư i này, b n bi t là ai s thành công trong i, ph i không?

Tr n ình Hoành

5

Tư duy tích c c

dotchuoinon.com

Victory! B n m i mua m t chi c xe máy, i ư c vài hôm ã b tai n n, chi c xe nát b y, v y là xui hay hên? N u chi c xe nát b y mà gi n y b n còn ng i nói chuy n ư c, thì ó là xui hay hên v y? N u b n thi h ng, không vào i h c ưu tiên m t ư c, thì ó là vi c t t hay x u?

N u không vào ư c trư ng y nhưng l i vào trư ng lu t, bi t âu ó l i ch ng là d u hi u b n h p ngh lu t hơn và sau này s thành công l n trong ngh lu t. N u ch ng có i h c nào nh n b n c , có l làm ăn c a Bill Gates. ó là d u hi u b n s ph i theo con ư ng

Có th là m i ngư i chúng ta có m t tí di truy n t b m . Nhưng n u mình không ch u t p tư duy tích c c r i c l i cho b m v tính tiêu c c muôn năm c a mình, thì r t là b t công cho b m , và b t công cho c ông tr i n a ó Mu n bi t làm toán thì ch có cách là i h c toán mà thôi. Nhưng làm th nào t p ư c m t tư duy tích c c?

Th nh t, m m cư i c ngày, nh t là khi nói chuy n v i ai.

Tr n ình Hoành

6

Tư duy tích c c

dotchuoinon.com

Th hai, g p b t kỳ chuy n gì, dù xem ra có v x u cách m y, ta cũng ph i h i: “Chuy n này có gì hay? Có gì t t?” N u b n tìm không ra câu tr l i, h i ti p cho n khi th y câu tr l i. Th ba, b n s không tìm ra câu tr l i n u b n n i nóng, m t bình tĩnh, than khóc, phàn nàn. Trí óc con ngư i không th làm vi c t t trong nh ng i u ki n khó khăn như th . Vì v y, u ng vài ng m nư c, ngân nga m t b n nh c, i b vài ba vòng, trư c và trong khi h i. Th tư, luôn luôn tâm n cái t t, cái hay, cái áng thông c m c a ngư i khác, và ng c chú tâm vào cái x u, cái áng ghét c a h . Ai cũng có m t cái gì ó áng cho mình thích, áng cho mình thông c m. N u b n không th y ư c i m nào áng yêu, áng ph c, áng c m thông trong m t ngư i nào ó, thì nh t nh là u óc c a b n có v n , chưa bi t cách suy nghĩ chính xác. Ch gi n d th thôi. Và “luy n t p s ưa n toàn thi n” (practice makes perfect). C t p hoài thì m t lúc nào ó b n ch có th tư duy tích c c, và u óc c a b n m t c kh năng tư duy tiêu c c. Lúc ó là lúc i công cáo thành. Chúc các b n m t ngày vui v . M n Hoành Stumble It! © copyright TDH 2009 Permitted to use for non-commercial purposes ăng trong: Trà àm | Th : tích c c, yêu i

Yêu mình
Posted on Tháng Hai 9, 2009 by tdhoanh Chào các b n, N u ta mu n yêu thương tích c c v i th gi i và i s ng này, trư c h t ta ph i thương yêu chính mình. N u mình không yêu thương quý m n chính mình thì làm sao mình có th yêu thương quý m n ngư i khác ư c? M i ngư i chúng ta là m t ch th c bi t, v i hình dáng, cá tính và tâm tình c bi t. Trong g n 7 t ngư i trên th gi i, không ai gi ng ta c . Trong các th nghi m v DNA, ch ít hơn 1% c a m t genome ư c th nghi m, nhưng k t qu t các th nghi m này cũng cho th y cơ h i hai ngư i trên th gi i có DNA gi ng nhau là dư i 1 ph n tri u. 7

Tr n ình Hoành

Tư duy tích c c

dotchuoinon.com

N u toàn genome ư c th nghi m thì xác xu t này còn gi m xu ng ít nh t là 100 l n, t c là 1 ph n trăm tri u. ( ó là tính theo ư ng th ng, n u ph i tính theo c p s nhân thì xác su t ó có th nh n m c không th tư ng tư ng). Và ó ch là nói n DNA, n u thêm vào ó kinh nghi m, tâm tính và tình c m c a m i ngư i, thì cơ h i hai ngư i trên th gi i hoàn toàn gi ng nhau là zero. T t c các tôn giáo u nâng niu tôn tr ng i s ng con ngư i. Trong các tôn giáo thu c truy n th ng Moses (Do thái giáo, Thiên chúa giáo, và H i giáo), con ngư i ư c thư ng t o ra theo hình nh c a ngài. Trong Ph t giáo, “ ư c làm ngư i khó như m t con rùa ch t m t, c m i trăm năm m i ngóc u lên kh i m t bi n m t l n, và tìm cách chui u vào l nh c a m t khúc g trôi l nh b nh trên m t nư c, b gió Ðông, gió Tây, gió Nam, gió B c th i trôi d t h t phương này n phương khác.” ư c làm ngư i là m t vinh d khó có như v y, ư c làm chính mình l i là m t vinh d càng hi m có hơn. V y thì sao mình l i ch ng vui m ng v chính mình? T i sao mình l i i s ng c a mình? T i sao mình l i ch ng yêu thương chính mình? ch ng vui m ng v Ta không th yêu thương và quý tr ng ngư i khác n u ta không yêu thương và quý tr ng chính mình. Mu n yêu ngư i khác, ta ph i yêu ta trư c. T bi h x là tình yêu c a ta i v i ngư i khác, nhưng th c hành, ta ph i “phát lòng t ” v chính ta trư c, sau ó m i n ư c v i m i ngư i. Và yêu ngư i thì “yêu như chính mình ta v y.” mang lòng t

V n v như thư ng! Nhưng yêu mình là yêu th nào?

Tr n ình Hoành

8

Tư duy tích c c

dotchuoinon.com

À, cách d nh t là b n hãy nghĩ n m t ngư i mà b n yêu nh t trong gia ình—b , m , anh, ch , em—hay là cô hàng xóm cũng ư c, n u b n m i b ti ng sét ái tình ngày hôm qua Ngư i mà b n yêu thương nh t ó, b n mu n ngư i y làm gì cho chính mình? B n mu n ngư i y: Vui v tươi cư i (hay nhăn nhó phàn nàn) c ngày? Nói chuy n lúc nào cũng khen (hay lúc nào cũng chê)? Yêu i (hay th y i là ày a)? Nói chuy n v hôm nay và ngày mai (hay c lãi nhãi chuy n 30 năm v trư c m i ngày)? Th y mình có l i ích cho nh ng ngư i chung quanh, ít ra là nh ng ngư i thân trong gia ình, (hay th y i mình vô nghĩa lý)? Gi gìn s c kh e (hay ăn chơi vô )? Ho t ng (hay thân th ù lì ng)? Ăn u ng cN th n (hay c ưa m i th vào mi ng mà không c n bi t chúng s làm gì cho n thân th )? M i ngư i chúng ta có nh ng ý thích khác nhau và có l là cũng yêu hơi khác nhau m t tí. Nhưng có l b n ã hi u ý? C nh ng gì mình mu n th y nơi ngư i mình yêu, thì hãy t làm trư c i ã. Bi t âu vì mình c làm, mà ngư i kia l i ch ng làm theo? G n m c thì en, g n èn thì sáng. Chúng ta hay nói tôi yêu b m anh em, tôi yêu gia ình, tôi yêu th y cô, tôi yêu ng bào, tôi yêu t nư c. Nhưng có bao gi b n nói “Tôi yêu chính tôi” không? Chúng ta s không bao gi i n ích n u chúng ta không bi t i m kh i hành. Và yêu không ph i ch là l i nói. Cũng không ph i ch là c m tính. Ph n l n nh t c a tình yêu là hành ng ó b n . Chúc các b n m t ngày vui v . M n, Hoành Stumble It! © copyright TDH 2009 Permitted to use for non-commercial purposes ăng trong: Trà àm | Th : tích c c, yêu i

Bi t mình
Posted on Tháng Hai 11, 2009 by tdhoanh

Tr n ình Hoành

9

Tư duy tích c c Các b n m n,

dotchuoinon.com

B n trăm năm trư c công nguyên, Socrates l i hai t b t t , v ng vang su t m y ngàn năm l ch s tri t lý tây phương: “Bi t mình” (gnōthi seauton, know thyself). Bi t v chính mình t c là bi t v con ngư i, t c là bi t v i s ng và ý nghĩa c a nó. Binh pháp Tôn gia nói: “Bi t mình bi t ngư i, trăm tr n trăm th ng.” Nhưng n u ta th c s bi t rõ v ta, thì có l là ta cũng ã bi t g n h t v ngư i r i, vì ngư i v i ta có l gi ng nhau kho ng 90 ph n trăm và ch 10 ph n trăm là khác nhau. Nhưng bi t mình không ph i là vi c d . Benjamin Franklin vi t: “Có ba i u c ng/khókhăn (hard) nh t—thép, kim cương, và bi t chính mình.” ôi khi ta có c m tư ng là ta bi t r t rõ v chính mình. Tuy nhiên, “bi t” có nghĩa là ki m soát ư c. N u ta bi t chú tr m s suy nghĩ và hành ng như th nào, ương nhiên là ta không th b tr m. Nhưng ã bao nhiêu l n bà hàng xóm ch nói m t câu nghe hơi chanh chua là ta ã b c l a h ng h c t c thì, trư c khi k p suy nghĩ “Nên n i gi n không?” ã bao nhiêu l n ta bi t là nên làm hòa v i h n, nhưng h th y m t h n thì ta l i ch mu n tát cho h n m t cái, th là ta l i bư c sang hư ng khác? ã bao nhiêu l n ta bi t khoe khoang là không hay, nhưng v n ti p t c khoe khoang? Hê th n kinh, h suy tư ng c a chúng ta, ư c l p trình theo thói quen. C th mà ch y, không c n ta i u khi n, mà thư ng thì cũng không cho ta i u khi n. M t s các thói quen này ta có th th y ư c. M t s thói quen khác, nh t là thói quen v c m tính, ta ch làm theo mà không bi t. Ch ng h n, nói láo thì tim p khác i m t tí, hoăc nghe i u gì làm ta lo l ng thì l i tái m t, m hôi. Ho c là, nói v mình thì c t nhiên thêm th t m t tí. Cung cách suy nghĩ và hành ng c a m i ngư i chúng ta ã ư c l p trình b ng quá nhi u i u: H th ng tâm sinh lý t nhiên, di truy n, thói quen h c ư c t b m anh em, giáo d c, kinh nghi m, v.v… T t c nh ng i u này t o nên cá tính c a ta. Cá tính là t ng h p c a t t c các thói quen ta có. Và các thói quen này v a t o nên cá tính, v a là nh ng b c màn che ta trong bóng t i c a chính mình. Bi t ư c chính mình t c là bi t ư c t t c nh ng thói quen gì ang x y ra trong mình, ang hành ng trong mình, và tìm cách i u khi n chúng, không cho chúng i u khi n mình. Bi t mình t c là làm ch ư c chính mình. Nhưng làm th nào bi t mình?

Cách t nhiên là mình ph i l ng yên quan sát mình. Mu n bi t v con ve, cái ki n, hay b t i u gì ó, thì ch có cách là quan sát th t k thôi. Mu n bi t v chính mình cũng th , ta c ph i quan sát chính mình. Và n u không th v a quan sát con ki n v a nh y rock and roll, thì ta cũng ch có th quan sát chính mình trong yên l ng. Yên l ng là i u ki n c n thi t quan sát. Và b i vì yên l ng quá hi m hoi trong th i i ch y ua n ào c a chúng ta, quan sát chính mình tr thành quá khó khăn , vì v y nhi u ngư i không có cơ h i th y ư c mình m t cách rõ ràng. ây là i u mà nhà Ph t

Tr n ình Hoành

10

Tư duy tích c c

dotchuoinon.com

g i là vô minh, và môt s tri t gia và xã h i h c gia tây phương g i là “vong thân” (alienation).

Tĩnh l ng và bình yên V y thì i u u tiên b n ph i làm là tìm m t tí yên l ng m i ngày quan sát mình. Ng i yên trong m t góc công viên thanh v ng, hay óng c a phòng ng và t t nh c, ương nhiên là b t i ư c m t tí n ào, nhưng chưa ch c như v y ã là yên l ng. B i vì trong u chúng ta thư ng có nhi u “ti ng ng”, như là b n r n suy tính công vi c, lo l ng, gi n ai ó, b c mình i u gì ó. Ch khi nào các ti ng ng này l ng xu ng, lúc ó ta m i có ư c yên l ng. ó cũng chính là lý do mà các nhà o h c ông phương thư ng d y ngư i ta x p b ng và t p trung tư tư ng vào vi c theo dõi hơi th . Kinh nghi m cho th y ây là cách h u hi u nh t làm cho các ti ng ng trong u mình l ng xu ng. Các tôn giáo tây phương thư ng tìm s tĩnh l ng trong c u nguy n. ó cũng là m t cách r t hay. B n có th tìm b t kỳ cách nào h p v i b n. i u c t y u là tĩnh l ng. N u b n t p trung tư tư ng vào vi c quan sát m t bông hoa p ch ng h n, quan sát màu s c, cách hoa, nh y hoa, các k t c u c a hoa, cũng có th làm cho các “ti ng ng” khác bi n d n i. Hay là nghe nh c nh và tâm vào nh c m t tí. Khi ã có yên l ng r i, b t u quan sát mình. Có hai cách quan sát.

1. Quan sát quá kh : Nhìn l i m i vi c mình làm, m i câu mình nói, m i suy nghĩ mình có trong ngày. Quan sát xem mình ã làm i u gì không nên làm, và c n thay i phong cách và thái trong tương lai không. ây ch là cách r t sơ ng.

Tr n ình Hoành

11

Tư duy tích c c

dotchuoinon.com

2. Quan sát mình trong hi n t i: Có ba giai o n quan sát — quan sát thân th , quan sát c m giác, và quan sát tư tư ng. Quan sát thân th là nh m m t, dùng trí óc “nhìn” thân th mình, nhìn th ng i hay th n m c a mình, nhìn tay chân, m t mũi, tóc tai c a mình. Sau ó quan sát c m giác, b t u là c m giác trong thân th như tê tay, ng a chân, r i n các c m giác trong u óc như bu n, vui, gi n, b c mình, tr ng không, v.v… K ó quan sát c lý do mà mình có nh ng c m giác ó, như là ai ó h i chi u nói m t câu mà t i nay mình còn c m th y bu n bu n. Giai o n cu i cùng là quan sát tư tư ng, “nhìn” xem cái u mình ang suy tư i u gì, như là “mình ang b c mình vì cô này và ang ư c ao ư c m ng cô ta m t tr n”, hay “mình ang nghĩ n vi c ph i vi t xong t trình ngày mai.” Ch gi n d v y thôi. N u ngày nào trư c khi ng ta cũng có kho ng 10 phút t p như th , thì ta s luy n cho h th n kinh c a mình nh n di n các c m xúc và tư tư ng c a mình m i khi chúng xu t hi n. Và ã nh n di n ư c t c là có th ki m soát ư c. Thông thư ng vi c nh n di n t nó có hi u qu ngăn ng a, cũng như k tr m t ng ngưng tr m khi h n bi t là ngư i ta ã nh n di n ư c h n là tên tr m. Các th c t p trên ây d a m t tí theo thi n T Ni m X c a ph t giáo nguyên th y. ây ta ch c n dùng Thi n này có b n quan sát: Thân th , c m giác, tư tư ng và vũ tr . 3 bư c u v mình mà thôi. Hơn n a, các v sư thư ng ng i x p b ng thi n nh. Tuy nhiên, n u b n ng i x p b ng mà trong lòng thì c tương tư n giư ng n m và g i ôm, thôi thì lên giư ng n m ôm g i cho ư c vi c. i u quan tr ng là tĩnh l ng và quan sát, ch không nh t thi t là ng i, n m hay i. B n ch c n t p quan sát chính mình như th , m t lúc nào ó b n s th y ư c nh ng gì x y ra trong mình m i khi chúng n và b n có th làm ch chính mình—không d n i nóng, không d lo s , không d m t bình tĩnh. Lúc nào cũng tĩnh l ng và ch ng. Và n u có ai th y b n n i nóng, ó không ph i là vì b n “b ” n i nóng mà b n c tình ra v n i nóng, vì làm như th thì ngư i kia m i ch u nghe. Chúc các b n m t ngày vui v . M n, Hoành Stumble It! © copyright TDH 2009 Permitted to use for non-commercial purposes ăng trong: Trà àm | Th : tích c c, yêu i

Tr n ình Hoành

12

Tư duy tích c c

dotchuoinon.com

ây lúc này
Posted on Tháng Hai 12, 2009 by tdhoanh Chào các b n, Ngư i l n tu i thì hay s ng b ng quá kh –nh ng tháng ngày thân thương xa xôi y– ngư i tr tu i thì hay s ng b ng tương lai—nh ng ư c mơ, nh ng m c tiêu c a i mình. Ch ng m y ai trong chúng ta s ng v i hi n t i. Nhưng n u suy nghĩ cho cùng t n thì ta ch có m t th i i m s ng, ó là lúc này, và m t nơi s ng, ó là nơi này. Năm phút trư c ã là quá kh , t c là ch m t tư tư ng trong tâm ta. Năm phút s p t i thì chưa n, l i cũng ch là m t tư tư ng. Ch có lúc này là th t. V y thì ch có m t cách s ng th t mà thôi. ó là s ng lúc này, ngay ây. Nói n ây ch c ch n là vài b n s th c m c ngay: “V y ch hôm nay nàng r i chơi mà ph i au kh t ch i, vì còn ph i lo làm bài, v y ch ng ph i là h c cho tương lai sao? Ai l i ch bi t i xi nê v i nàng thì sư ng hơn là làm ngư i hùng cô ơn v i m y quy n sách.” Dĩ nhiên là úng, và h u như ai trong chúng ta cũng ph i lo cho tương lai như th , không nh ng là tương lai c a mình mà còn là tương lai c a nh ng ngư i thân, c a các em, c a v con, trong gia ình. Tuy nhiên, k ho ch cho tương lai ch là m t d tính, m t tư tư ng trong u óc. th c hi n k ho ch tương lai, ch có m t cách duy nh t là s ng và th c hi n nó trong hi n t i, vào lúc này, t i nơi ây. Abraham Lincohn nói: “ i u hay nh t c a tương lai là tương lai ch n m t ngày m t l n.” Và ngày ó là ngày hôm nay. Hôm nay có r t nhi u i u trong i s ng mình. N u b n d nh t t nghi p trong năm năm, thì ngày hôm nay ch có 1 ph n 1825, t c là kho ng 0,55 ph n ngàn c a k ho ch “t t nghi p năm năm.” Bên c nh ó còn các vi c khác hôm nay, như liên h v i ngư i trong gia ình, t p th thao, làm vi c t thi n, nghĩ ngơi, v.v… N u mình g t t t c m i s qua m t bên và ch chú tâm vào m y quy n sách cho k ho ch t t nghi p, t c là mình ã không s ng cho ngày hôm nay. N u còn i h c thì có th là b n không th y ư c tai h i rõ ràng như nh ng ngư i ã l p gia ình. Bao nhiêu ph n tâm s r ng ông ch ng t ng giám c c a mình mãi ham mê công vi c mà không h ngó ngàng gì n v con? v ? Và n u nói n sinh viên, thì bao nhiêu giáo sư i h c và Bao nhiêu gia ình ã lãnh o công ty ã phàn nàn là sinh viên ra trư ng nhưng ch ng bi t gì ngoài m y quy n sách? ó là chưa nói n stress. Nh ng c g ng thư ng xuyên quá m c, thi u ngh ngơi, s t o ra stress thư ng xuyên, làm cho ngư i ta thay i tâm tính qua hư ng l nh lùng h p t p, và trong trư ng kỳ gây ra nhi u b nh ch t ngư i. Trong th p niên 1980, M ai cũng ca t ng “cá tính h ng A” (type A personality). ây là lo i ngư i thông minh và ch y v i v n t c Apollo. H là nh ng ngư i thành công nh t trong th i ó. Tuy nhiên sang n th p niên 2K này, lo i ngư i type A ngã ch t, b t qu , b b nh tim, cũng như các lo i b nh hi m nghèo khác, nhi u hơn các lo i ngư i khác r t nhi u. V y thì …?

Tr n ình Hoành

13

Tư duy tích c c

dotchuoinon.com

Anh kh e không? Nhưng s ng hôm nay, ngay Có nghĩa là (1) ó. ây, có nghĩa là gì? tâm n i u

tâm d n nh ng gì quanh mình, và (2) làm i u gì thì

tâm n nh ng gì quanh mình nghĩa là, n u ng i trong nhà, bên c nh là v và a con gái, thì ng có quên m t v con, mà ch quan tâm n tin t c trên TV hay công vi c cho ngày mai. N u có ngư i b n b b nh, n nhà thăm m t tí và ng i nói chuy n m t h i, thay vì ch t th trong thư vi n. Bư c ra ư ng, ý n con ư ng mình ang i, n vòm cây b i c , ánh n ng, và t n hư ng cái p, cái s c s ng, c a ph phư ng ng p n ng. Làm i u gì tâm n i u ó nghĩa là n u g p ai, cư i chào và h i “Sao, lúc này kh e không?” thì chú tâm vào câu h i, và l ng nghe câu tr l i. Có l ai trong chúng ta cũng ã quá quen thu c n các câu chào h i xã giao mà, nhìn phong cách ngư i h i, mình cũng bi t là chàng ta ch ng h quan tâm n câu h i c a chàng cũng như câu tr l i c a ta. Trong m t bu i ti c ông ngư i, g p m t ngư i b t tay chào h i làm quen, thì chú tâm vào câu chuy n v i ngư i ó, th t s l ng nghe nh ng gì h nói, th t s trò chuy n, thay vì c p m t láo liên, liên t c quét vòng vòng quanh phòng ti c, xem có ai ó mình c n ph i ch y l i b t tay network không. Có l ai trong cũng ta cũng ã th y lo i tác phong này luôn luôn hi n di n trong các bu i liên hoan c a các chuyên gia và doanh nhân. S ng như v y th t là quá h i h t. Và i u mà h không bi t là s ng như v y thì cũng ch ng mang n thành công gì ư c. Ch m l i m t tí, quan tâm n môi trư ng chung quanh, quan tâm n giao ti p v i ngư i chung quanh, s ng th c b ng qu tim và tâm trí c a mình, dù ch là trong nh ng

Tr n ình Hoành

14

Tư duy tích c c

dotchuoinon.com

câu xã giao bình thư ng. ó là s ng lúc này, ây. L i s ng này r t lý thú các b n a. Th nh t, mình hư ng th s s ng trong t ng giây phút trong ngày. Th hai, mình không nhi u stress. Th ba, u óc mình sáng su t hơn ngư i bình thư ng, tính âu trúng ó. Th tư, mình có liên h sâu m v i nhi u ngư i chung quanh, có nhi u b n bè yêu quý, mà càng nhi u b n quý thì càng nhi u thành công trong i. Th năm, con ư ng n tương lai ch là m t chu i c a nh ng “ngày hôm nay.” N u m i “ngày hôm nay” ư c ta s ng t n tâm, thì con ư ng n tương lai m i ư c xây d ng th t là ch c ch n. Th sáu, ba mươi năm sau mình s không nói: “Ph i chi…” Chúc các b n m t ngày vui v . M n, Hoành Stumble It! . © copyright TDH 2009 Licensed for non-commercial use ăng trong: Trà àm | Th : tích c c, yêu i

Tình Yêu
Posted on Tháng Hai 12, 2009 by tdhoanh Chào các b n,

Nhân d p Ngày Valentine, mình xin chia s v i các b n ba câu nói v tình yêu mà, theo thi n ý c a mình, là ba trong nh ng câu nói v tình yêu sâu s c và m nh m nh t, n u không ph i là ba câu sâu s c và m nh m nh t, trong kho tàng văn hóa th gi i.

Tr n ình Hoành

15

Tư duy tích c c Chúc các b n m t Ngày Tình Yêu d u ng t. ***

dotchuoinon.com

Thư ng ***

là tình yêu. 1 John 4:8

Không có tình yêu nào l n hơn tình yêu này, ó là hy sinh thân m ng c a mình cho b n mình. John 15:13 *** N u tôi nói ư c m i ngôn ng c a loài ngư i và c a các thiên th n, nhưng không có tình yêu, tôi ch là cái c ng vang d i hay cái chiêng n ào. N u tôi có tài tiên tri và có th quán thông m i huy n nhi m và m i tri th c, và n u tôi có c tin có th chuy n d i núi non, nhưng không có tình yêu, tôi ch ng là gì c . N u tôi t ng h t tài s n cho ngư i nghèo và x thân trên dàn h a, nhưng không có tình yêu, tôi ch ng ư c gì c . Tình yêu là kiên nh n, tình yêu là d u dàng. Tình yêu không ghen ti, không khoe khoang, không kiêu hãnh. Tình yêu không khi m nhã, không v k , không nh y gi n, không ch p trư c. Tình yêu không vui sư ng trong t i l i, nhưng hân hoan v i s th t. Tình yêu luôn luôn b o v , luôn luôn tin tư ng, luôn luôn hy v ng, luôn luôn kiên trì. Tình yêu không bao gi th t b i. 1 Corinthians 13: 1-8

Tr n ình Hoành

16

Tư duy tích c c

dotchuoinon.com

Nhân ây mình xin phép các b n cho mình làm m t viêc có tính cách cá nhân m t tí. Thông thư ng là mình hay tìm cách làm quà t ng, thay vì mua quà t ng ( ó là tính t n ti n h c ư c t m h i còn nh ). Hôm nay d ch m y câu này v tình yêu, mình mu n mang ra làm quà Valentine cho bà m (Phư ng) ây. Mong các b n cùng hoan h v i mình. C ba câu này u n m trong Thánh Kinh (Bible). Mình d ch t b n New International âu ó sâu s c và m nh m hơn thì xin chia s Version. N u b n nào th y ư c câu nào v i m i ngư i, b ng cách comment ây. Xin muôn vàn c m t . Chúc các b n m t ngày vui v . Happy Valentine’s! Hoành

Tr n ình Hoành

17

Tư duy tích c c

dotchuoinon.com

Stumble It! ăng trong: Trà àm | Th : tích c c, yêu i

S c m nh c a tư tư ng
Posted on Tháng Hai 13, 2009 by tdhoanh Chào các b n, Có l ai trong chúng ta cũng ã nghe r t nhi u chuy n v nh ng ngư i ư c lành b nh m t cách kỳ l , ho c là “phép l ” do c u nguy n, ho c là tin r ng mình u ng “thu c th n” trong các tr c nghi m v tâm lý. Tư tư ng tích c c có kh năng tăng cư ng s c m nh c a h th ng mi n nhi m, ôi khi n m c tr thành phép l . Vì v y, ngày nay bác sĩ thư ng khuy n khích các b nh nhân nên c u nguy n (n u h có lòng tin tôn giáo), và khuy n khích thân nhân ngư i b nh nên chăm nom, làm cho h yêu i, ch ng b nh. Cũng vì v y mà th nh tho ng ta v n th y có ngư i làm ch ng r t thành th t r ng “Th y Năm Ng i này ã ch a tôi lành b nh kinh niên, 20 năm nay không ai ch a h t,” m c dù là i u tra ra thì th y ch có m t cách ch a cho m i b nh nhân là phun nư c lã vào ngư i c a h . Hôm nay, chúng ta s nói n vi c s d ng s c m nh phi thư ng này c a tư tư ng vào cu c s ng h ng ngày t o nên thành công trong cu c s ng. I. Tư tư ng có th nh hư ng n i s ng và thành công (hay th t b i) c a ta trên r t nhi u c p khác nhau. C p u tiên là tư tư ng nh hư ng h t m c t p trung năng l c c a mình. N u c u h c trò tin r ng mình s thi u, quy t tâm thi u, thì ương nhiên là c u ta h c hành chăm ch hơn c u h c trò c tin là mình s r t. M t ngư i tin r ng mình có nhi u cái hay, cái gi i, và ch c ch n là s thành công trong i, thì h s có thái tích c c, vui v , yêu i m i ngày. i u này làm chính h năng ng hơn và ngư i khác cũng thích thú h hơn—ngư i vui v tích c c luôn luôn h p d n ngư i khác, dù là cùng phái hay khác phái—vì v y, h ương nhiên là s nhi u cơ h i thành công trong i. T i ây ta có th nghe m t th c m c quen thu c: “M y a ngư i m u, tr i sinh chúng nó p, cho nên dù d t hay gi i thì v n thành công, còn em thì cái gì cũng trung bình hay dư i trung bình, làm sao mà bì ư c?” Dĩ nhiên r i, làm sao mà bì ư c? i không nên so bì v i ngư i khác, vì m i ngư i chúng ta là m t ch th c bi t, v i m t con ư ng s ng c bi t. So bì v i ngư i khác thì ch ng khác nào so sánh qu cam v i qu táo. Thành công c a ngư i khác không ph i là thành công c a mình. Hơn n a, ngay c t “thành công” cũng r t là tương i v ý nghĩa. Thông thư ng ngư i ta nghĩ r ng ti n b c, a v , tên tu i là thành công. Nhưng n u h i các v tài t n i ti ng ã t t ch t, và n u có th m p máy ư c vài câu bây gi , có l là ch ng v nào ng ý v i nh nghĩa thành công ó. M i ngư i chúng ta có m t m c ích trong i s ng, như thành bác sĩ gi i phNu, làm ch m t ti m ph , thành ngư i m u, v.v… t ư c m c ích ó thì t m g i là thành công. 18

Tr n ình Hoành

Tư duy tích c c

dotchuoinon.com

Nhưng ó ch là “t m” thôi, vì m t lúc nào ó, có th là sau bao năm tranh u trên ư ng i, ta s th y r ng m c ích th t mà ai cũng mu n là “h nh phúc,” mà h nh phúc không ph i t âu ra c , h nh phúc ch là m t tr ng thái bình an trong tâm tư ng. Chúng ta s nói thêm v h nh phúc trong nh ng d p khác, hôm nay ta ch nh c n m t tí nói r ng “thành công” là m t ý ni m r t tương i, ng có so bì mình v i thành công c a ngư i khác, ó là m t so sánh c c kỳ sai l m. Và so bì r ng cái gì c a mình—t s c p n gi ng hát n trí thông mình— u trung bình hay dư i trung bình, cho nên khó mà thành công, thì l i là m t sai l m r t l n khác. Ông tr i r t công bình, a s m i ngư i trên th gi i u sàn sàn như nhau, ch ng ai th c s tr i hơn ngư i khác, ư c cái này m t cái kia. B n có th có năng khi u nào ó hơn ngư i mà chưa khám phá ra thôi. i có c nghìn công vi c khác nhau, ch âu ch có m t hai ngh . Hơn n a, m t v tư ng tài v n có th i u khi n m t oàn quân ch toàn là ngư i trung bình thành m t oàn quân bách chi n bách th ng. Nh ng th trung bình có th ư c t ng h p thành m t t ng h p phi thư ng n u ta bi t t ng h p. T t c các món ăn tuy t h o b n th y trong ti m chung qui cũng ch là m m mu i tiêu t i ai cũng bi t, nhưng các bác u b p bi t cách t ng h p mà ta không bi t. V y thôi. M i ngư i chúng ta ư c t o ra v i m t s v n li ng th ch t và tinh th n. Nhi m v c a ta là dùng v n li ng ó m t cách thông minh sinh l i. N u ngư i i buôn mà c cho r ng v n li ng mình không làm ăn, thì ó là “chưa ánh ã thua”, làm sao mà làm ăn gì ư c? a s các i gia thương mãi u k cho b n r ng lúc kh i u h ch ng có m t tí v n li ng nào c .

Vi t Nam Vô

ch

II. Tư duy tích c c làm cho chính mình tr thành vui v , tích c c, năng ng. T ó mình có năng l c t nhiên làm cho ngư i khác tin tư ng và c m ph c, và h s mang n công vi c và cơ h i cho mình. Nhưng, tư duy tích c c cũng có nhi u c p . Ta c n ph i bi t mình ang c p nào, và c g ng n c p cao hơn. Ví d : “Tôi không mu n nghèo” thì không tích c c b ng “tôi mu n giàu.” “Tôi không mu n béo” thì không tích c c b ng “tôi

Tr n ình Hoành

19

Tư duy tích c c

dotchuoinon.com

mu n ngư i thon th .” “Tôi không mu n nóng gi n” thì không tích c c b ng “tôi mu n luôn luôn d u dàng.” Trong các ví d trên ây, m i câu có hai v . V u tiên là v tiêu c c vì dùng th ph nh (“không”) và nh ng ch tiêu c c, t c là ch ch n “cái ta không mu n” (nghèo, béo, nóng gi n). Ngư c l i, v sau c a m i câu r t tích c c vì dùng th xác nh (“mu n”) và nh ng ch tích t c, t c là ch ch n “cái ta mu n” (giàu, thon th , d u dàng). N u b n c t b o mình “tôi không mu n béo” có th là b n s còn béo r t lâu, vì ti m th c b n c b nh i vào ch “béo”, t ó ti m th c c ho t ng theo l i “béo”, làm cho b n không hăng hái và ngh l c i hư ng “thon”. “Không mu n nghèo” hay “không mu n nóng gi n” cũng th . Ch nào ta nh i vào ti m th c (béo, nghèo, nóng gi n), thì ti m th c c theo hư ng ó mà làm. Vì v y, t t c m i suy tư, m i ch dùng trong cách suy nghĩ, m i nh lu t văn ph m trong nh ng câu nói âm th m trong u mình, u ph i tích c c. Th xác nh là th tích c c nh t, ví d thư ng xuyên nh t là “Tôi mu n…” Và ch nào xác nh cái ta mu n là ch tích c c nh t, ví d , giàu, thon th , d u dàng. Khi ti m th c nh n các ch này thư ng xuyên, ti m th c c theo hư ng ó mà i, và t nhiên là ta s th y hăng hái vui sư ng i theo hư ng ó. III. Tư duy tích c c còn i xa hơn n a và cho r ng tương lai v n còn r t y u so v i hi n t i, vì hi n t i thư ng là nh ng gì ta s mó ư c. Vì v y, “tôi mu n giàu” (tương lai) v n chưa tích c c, ta ph i nghĩ r ng “tôi ang giàu” (hi n t i) thì m i m nh m . “Cư x như m t bà hoàng, và ngư i ta s cư x v i b n như m t bà hoàng.” Có nghĩa là, c nghĩ r ng mình là ngư i ã thành công, ăn nói i ng suy tư như ngư i ã thành công, r i t nhiên cu c i s mang n thành công cho mình. i u này m i nói ra nghe có v hơi l lùng. Tuy nhiên, trong th c t nó l i c c kỳ hi u qu . Ví d : Thay vì ng i c sách qu n lý c i hy v ng “s ” thành nhà lãnh o gi i, ngày hôm nay b n c ng ra m i g i b n bè t ch c m t CLB gì ó, ương nhiên b n thành ngư i lãnh o “hôm nay” c a nhóm (dù trên th c t ch c danh ó là gì, k c t trên vai mình gánh n ng ngư i xây ch c danh “ch y lăng xăng chuy n”). Vi c t d ng nhóm s bi n b n thành m t lãnh o tài ba m t ngày nào ó, mà n u có c sách 50 năm thì cũng không làm ư c. ây ta th y ti n trình t p luyên ã qua m t bư c nh y v t r t l n. T vi c t p trung tư tư ng tích c c v “tôi mu n …” trong tương lai, ta i tư duy thành “tôi ang…” trong hi n t i, và “tôi ang…” t nhiên thúc Ny ta n hành ng ngay. T tư duy n hành ông là m t bư c nh y, xem ra r t gi n d v i m t s ngư i, nhưng i v i nhi u ngư i, ó là bư c nh y mà c i h , cho n khi nh m m t, h v n không dám làm. N u b n có lòng tin nh ch b ng m t h t c i, b n có th b o ng n núi này d i i nơi khác, và nó s d i i. B n nghe câu này có quen thu c không? B n có tin vào chính mình, dù v i lòng tin ch b ng m t h t c i không? Chúc các b n m t ngày vui v !

Tr n ình Hoành

20

Tư duy tích c c M n, Hoành Stumble It! © copyright TDH 2009 Licensed for non-commercial use ăng trong: Trà àm | Th : tích c c, yêu i

dotchuoinon.com

Khen
Posted on Tháng Hai 17, 2009 by tdhoanh Chào các b n, i v i ngư i Vi t chúng ta thì có l nh ng ngôn t ư c s d ng t n ti n nh t, t n ti n n m c keo ki t, là nh ng l i khen. Rõ là “L i nói không m t ti n mua, t do mà nói mi n ng có khen.” n s làm th y cô b n m c chi c áo p, m i m mi ng “Tr i, hôm nay Vân p quá” là m y quí v cùng phòng ã b t u nheo nheo m t… “Hmm… coi b b t u th câu.” V nhà m i khen th ng con trai chưa h t m t câu, bà ch ã “Anh c làm hư con. Thương cho roi cho v t, ghét cho ng t cho bùi. C như v y con cái nó lên ng i trên u.” (Quí v ơi, quý v có ghét thì xin cho m t h p sô-cô-la, nh t là lo i made in Switzerland. Mình h a là s không leo lên u quí v ). trư ng thì d ư c ăn b t tai hơn là ư c m t l i khen. i làm, mình làm vi c gi i n m c văn phòng c a mình m i vi c trôi ch y, ch ng có xì-căng- an gì bao gi , thì ch ng ai thèm ý. Hơi có ai ó phàn nàn b y b , thì c nư c nhào vô dũa. N u m i ngày, t ng s t ta nói trong ngày chia ra úng 50% khen và 50% chê, thì ó ã là qu n lí và giáo d c “n a mùa.” N u chê 75% và khen 25%, ó là qu n lí và giáo d c b ng stress. N u khen 75% và chê 25%, ó là qu n lí và giáo d c b ng m ch nha. Trong văn hóa “thương cho roi cho v t” c a ta, tăng l i khen lên n m c n a mùa là ã khó khăn l m r i, nói chi là m ch nha. B n có mu n ông hàng xóm mang cái roi mây bóng lư ng n ét th ng tay m y cái vào mông b n, r i m mi ng cư i huy nh hu ch, khoe chi c răng vàng l p lóe, “Tôi yêu ch l m ch ơi ,” không? Th thì t i sao b n l i tin r ng b n có th em th thu t ó áp d ng cho con cái, thân nhân, b n bè?

Tr n ình Hoành

21

Tư duy tích c c

dotchuoinon.com

Khuy n khích em Mà mình cũng không hi u truy n th ng “thương cho roi cho v t” này n t âu. M t l n, ã lâu l m r i, trong m t bu i cà-phê àm trong m t quán nh u— ây là s th c, vào quán nh u nhưng g i cà-phê—m t ngư i b n c a mình lý gi i: “Tôi nghĩ có l ó là t văn hóa Ph t giáo. Làm như v y t p cho tr con bi t d p cái tôi c a mình xu ng.” ng nói là có “r ”. Mình tr l i ngay là mình không th y Ph t giáo có “mùi” ó, ch Ph t h c r t coi tr ng nhân cách c a m i cá nhân và d y ngư i ta r ng “m i ngư i chúng ta, k c nh ng ngư i xem ra t h i nh t, u có Ph t tánh trong lòng, u là Ph t- angthành, và nh t nh là m t ngày nào ó—ki p này ho c m t ki p sau nào ó–s c o thành Ph t.” Lý thuy t vô ngã c a nhà Ph t d y chúng ta ng ch p vào cái ngã c a mình, ng kiêu căng h m hĩnh, ch không nói là ph i coi thư ng, chà p và ánh p nó. Hơn n a, giáo d c nhà Ph t là t giáo d c, t gi i thoát, ch không ph i do ngư i khác c m cây p. Theo mình nghĩ, ch c ch n là khi m y chú ba bên Trung qu c sang ô h ti n nhân ta m y ngàn năm v trư c, n u các chú thông minh m t tí (và dĩ nhiên là các chú r t thông minh), ch c ch n là các chú ph i tay thì qu t roi vào dân b n x , mi ng thì “Ng ái l a. Ng ái l a.” n th i các anh Phú-lang-sa thì nh t thi t ph i là tay thì b t tai mi ng thì “je t’aime.” Nh t nh ph i là như v y, vì b n ch t chính tr c a ô h và nô l hóa ph i là như th . Và n u ngày nay ta v n còn yêu quí phương pháp v a b t tai v a “I love you” này thì ó ph i là h i ch ng Stockholm. Có l là không c n nói nhi u thì chúng ta ai cũng bi t t m quan tr ng c a tính t tr ng trong vi c phát tri n năng l c ho t ng và kh năng sáng t o c a con ngư i. “T tr ng” là t tôn tr ng mình. T c là mình ph i th y mình có cái gì ó áng tôn tr ng. Mà làm sao th y ư c cái gì áng tôn tr ng trong mình khi mình c b phê phán, roi v t, h ng ngày? Cách thông thư ng nh t chúng ta th y ư c cái hay c a mình là nh ngư i khác v ch ra: “Tr i, m t ch p quá”, “chi c áo này h p v i ch quá”, “ch thông minh quá c ”, “ch gi i ngo i giao quá.” Dù là ngư i l n hay là tr em, r t khó phát tri n tánh t tr ng khi t i ngày ch ư c nghe n cái y u c a mình mà ch ng th y ai nói mình có i m nào hay c .

Tr n ình Hoành

22

Tư duy tích c c

dotchuoinon.com

Khuy n khích Dĩ nhiên là l i ta khen làm cho ngư i ư c khen tích c c và yêu i hơn. Nhưng i v i nh ng ngư i th c t p tư duy tích c c, l i khen l i còn quan tr ng nhi u hơn n a, vì l i khen t ng ngư i khác nh hư ng tr c ti p n tư duy c a chính ta. Th nh t, l i ta khen ngư i khác s cho chính ta bi t r ng ta t tin. B i vì ch có ngư i t tin m i khen ngư i khác, ngư i không t tin thì ghen ghét và thư ng b i móc cái y u c a ngư i khác. Th hai, ch có ngư i tích c c trong tư duy m i th y ư c nhi u cái hay cái p c a ngư i khác mà khen. N u không tư duy tích c c thì không th th y cái gì hay p c . Th ba, khen ngư i khác t c là nâng ngư i ta lên, mà nâng ngư i khác lên ương nhiên có nghĩa là gi m ta xu ng. Nghĩa là, ch có ngư i khiêm t n trong lòng m i hay khen ngư i khác. Thi u khiêm t n thì r t khó mà khen. Th tư, càng yêu nhi u ngư i chung quanh, ta càng th y nhi u i u hay p c a h và càng mu n tán dương h b ng l i. Các c p tình nhân u như th . ó là b n tính con ngư i. Vì v y n u ta ít khen, hãy t h i: “Th c s là mình có yêu ai chung quanh mình không ây?” Vì v y , trư c khi l i khen tác ng như là m t phương cách giáo d c và qu n lí i v i ngư i khác, ngay lúc còn d ng tư tư ng trong u ta, trư c khi nói ra, l i khen dành cho ngư i khác ã là phương thu c th n di u cho chính ta và là thư c o cho chính ta. Khen ngư i nhưng luy n t p tâm mình. th c ra là trên, chúng ta có nói n giáo d c và qu n lí m ch nha v i 75% khen và 25% chê, nhưng ó ch là m c th p. n m c qu n lí tuy t nh thì ch còn 100% khen, và ch ng còn tí nào chê h t. Ví d : Ngư i c ng s c a mình hơi y u v qu n lí th i gian, mình có th nói: “Em r t hay, r t analytical, gi i communication, gi i quy t m i v n r t nhanh chóng và chính xác. N u em qu n lí th i gian hay hơn m t tí, làm cho vi c s d ng th i gian có hi u qu hơn, thì năng xu t c a em s còn tăng thêm ư c r t nhi u.” Ta v n có th khen trong khi giúp ngư i c ng s th y ư c khuy t i m c a h . Trong tư duy tích c c, chê là tiêu c c, không c n dùng n, không nên dùng n. Hơn n a, ây là m t i m quan tr ng khác mà ngư i tư duy tích c c c n lưu ý: Chê thư ng là ph n ánh tính tiêu c c c a ngư i nói. N u ta chê, mà không bi t dùng l i khen v ch ra khuy t i m, thì, m t là, kh năng s d ng l i nói c a ta còn y u, hai là, ta còn r t tiêu c c trong tư duy. (Tuy nhiên qu n lí là m t ngh thu t. Trong trư ng h p nào ó, v i m t ngư i nào ó, có th là chê th ng m t, thì ngư i ó m i “nh p tâm” lúc ó. Nhưng ây là ngo i l , mà ã là ngo i l thì có nghĩa là ch nên có m t năm m t l n).

Tr n ình Hoành

23

Tư duy tích c c

dotchuoinon.com

k t thúc, chúng ta có th làm m t tr c nghi m v chi u sâu c a v n m t tí. N u b n ã t ng c u nguy n v i Chúa, v i Ph t, v i tr i t, v i b t kỳ ai ó, b n c u nguy n i khái như th này, “Ngài là ng toàn năng, bi t t t c m i i u, y lòng yêu thương i v i chúng con. Xin ngài cho chúng con ư c bình an, qua ư c cơn kh ng ho ng tài chánh toàn c u này nhanh chóng,” hay là như th này, “Thôi i ông ơi. Ông làm ăn ki u gì mà th gi i c tùm lum m i chuy n l n x n h ng ngày. Dz y mà còn ng i ch m ch trên ó”? Các ng t i cao không c n ư c khen mà ta v n c khen. Ta khen các ngài là vì các ngài c n nghe, hay vì ta c n t lòng tôn kính? Ta khen m i ngư i vì m i ngư i c n nghe, hay ta c n t lòng quan tâm và quí m n h ? Chúc các b n m t ngày vui v . M n, Hoành TB: Oops! Quên nh c các b n àn ông: Hôm nay ã khen “your house” câu nào chưa? . Stumble It! © Copyright 2009, TDH Licensed for non-commercial use ăng trong: K năng giao ti p, Trà àm | Th : Giao ti p, tích c c, yêu i

Tư duy tích c c là gì ?
Posted on Tháng Hai 20, 2009 by tdhoanh Chào các b n, Tư duy tích c c là gì? Tư duy tích c c khác v i m t vài lo i tư duy khác như th nào? T i sao ta l i c n tư duy tích c c? “Tư duy” thư ng có nghĩa là suy nghĩ, và nói n suy nghĩ là ta thư ng có n tư ng r ng ó là m t ho t ng c a não b m t lúc nào ó. Th c ra, t “tư duy” ây rông rãi hơn, và có nghĩa là m t thái s ng, m t cái nhìn v cu c i và s s ng, tương t như tư duy trong c m t “thay i tư duy.” Tư duy tích c c chính là “s ng tích c c” hay “thái tích c c.” “Tích c c” có nghĩa là … không tiêu c c (1) khi nhìn m i s , m i v t, m i v n , là p, cái t t;

ta luôn luôn th y cái hay, cái

Tr n ình Hoành

24

Tư duy tích c c (2) n u th y cái x u ta có kh năng bi n cái x u thành cái t t; và (3) luôn luôn hư ng n hành ng làm m i s t t hơn.

dotchuoinon.com

Ví d : (1) B n A. c a mình th t năng ng và có lòng t t v i m i ngư i, (2) ch hơi keo ki t m t tí, nhưng như v y thì, n u b n làm th qu cho nhóm mình, ch c ch n là qu ch ng bao gi thi u h t, và (3) c làm t thi n hoài thì ch c ch n là b n s t t bi t cách “phung phí” ti n cho ngư i nghèo kh . c i m c a tư duy tích c c là (1) t p trung cái nhìn và tư tư ng vào cái t t, n u th y cái x u cũng ph i tìm cho ra cái t t trong cái x u t p trung tư tư ng vào ó, và (2) dùng cái t t như là ng l c thúc Ny mình s ng và làm vi c, i n m c ích cu i cùng là làm cho cu c i t t p hơn. Cu c i ây là cu c i c a chính mình, và là cu c i c a th gi i mình s ng. T c là, cái t t v a là ng l c thúc Ny mình s ng, v a là m c tiêu t i h u c a cu c s ng. Thông thư ng ngư i ta thư ng phân chia th gi i thành hai nhóm ngư i—tích c c và tiêu c c. Nhưng ó ch là cách nói t t cho thu n ti n; th c ra ai cũng v a tích c c v a tiêu c c, ch là khuynh hư ng nào m nh hơn mà thôi. Hơn n a, thông thư ng ta hay có thói quen tích c c hay tiêu c c tùy theo… tr i mưa n ng và tùy theo i tư ng suy tư ng là ngư i yêu hay… ông hàng xóm khó ch u. Ta th c t p tư duy tích c c ta luôn luôn tích c c–nh ng ngày n ng p cũng như nh ng ngày ng p l t, khi d o ph v i ngư i yêu cũng như khi b ng xe– i v i t t c m i ngư i–b n thân hay ch th , thánh nhân hay t .

Bay! Và ta c n “th c t p” vì tâm tính không d gì thay i ư c. Tâm tính c a m i ngư i là m t b máy tâm sinh lý c bi t, c như th mà vui bu n yêu ghét. Không ph i mu n i 25

Tr n ình Hoành

Tư duy tích c c

dotchuoinon.com

tâm tính là có th làm xong trong m t ngày, m t tu n. N u cơ th c n ư c t p luy n m i ngày, khá lên m i ngày m t tí, vài ba năm m i ư c như v n ng viên, thì tâm tính cũng th , cũng ph i ư c rèn luy n m i ngày, không, m i phút giây ta s ng. Và ph i kiên nh n m t th i gian thì m i có ư c k t qu “trông th y”. Nhưng t i sao ta ph i suy tư tích c c? Tr i sinh sao v y không ư c sao?

Trư c h t, tâm tính c a ta không ph i do tr i sinh. Các y u t di truy n có d ph n m t tí, như là sinh ra thì có hai tay hai chân, nhưng có ai en Judo hay m t cơ th èo t b nh ho n là do ta. Trí l c và tâm l c cũng th , tr i sinh ra có tâm trí, tích c c hay tiêu c c là do ta. Và th c ra thì ch ng ai b t ta ph i tích c c hay tiêu c c c , s ng cách nào là s thích cá nhân và t do l a ch n c a m i ngư i. N u ta mu n làm thư sinh trói gà không ch t, t i ngày thương mây khóc gió, như các nho sĩ trong S , thì cũng ư c. Nhưng n u ta mu n m nh m t th ch t n tinh th n, s ng như h i âu cư i gió trên nh ng l n sóng i dương, thì ta ph i tư duy tích c c. Ch là v n l a ch n. M t trong nh ng câu h i ta hay g p khi nói n tư duy tích c c là: “ ôi khi ta cũng c n ph i phê phán ch . Critial thinking cũng c n v y.” Critical thinking, t m d ch là tư duy phê phán, là m t phương th c suy nghĩ r t ư c chú tr ng ngày nay. Th c ra critical v a có nghĩa là phê phán, v a có nghĩa là nghiêm tr ng. ây là cách suy nghĩ t tr ng tâm vào nghi v n— ánh d u h i t t c các ti n , các k t lu n, các d ki n, các phương pháp làm vi c, trong m t v n , cho n khi ta th a mãn v i chính xác c a t t c các i u này và i n m t k t lu n chính xác. Và n u nói n nghi v n và phê phán t c là nói n vi c ph i mang cái x u (và cái t t) ra m x . Mà nói n cái x u là có ngư i nghĩ r ng như v y có v không tích c c. Chúng ta s nói n critical thinking chi ti t hơn trong m t d p khác. T i ây chúng ta ch c n nh c r ng, critical thinking (tư duy phê phán) và positive thinking (tư duy tích c c) u c n thi t và có th i ôi v i nhau. Positive thinking là m t thái s ng, hơn là m t phương th c suy nghĩ. Critical thinking là m t phương th c suy nghĩ. Ta có th dùng critical thinking v i m t thái tích c c, ho c v i m t thái tiêu c c. Ví d , i di n v i các v n giáo d c, ta có th dùng critical thinking mang ra m t s các v n như chương trình h c chưa khoa h c và th c ti n, phương pháp gi ng d y còn t chương, lương giáo viên còn th p, h c c còn thi u th n, v.v… N u là ngư i tiêu c c thì ta s ng i ó nhăn nhó phàn nàn: “Nhà nư c ta t i, dân ta t i. Ch m h t.” Nhưng n u là ngư i tích c c thì ta s nhìn vào các y u t tích c c như văn hóa Vi t kính tr ng th y cô, kinh t qu c gia phát tri n khá trong th p niên qua, m t s các công ty vi n thông (Internet) là công ty nhà nư c, liên h qu c t t t, ngư i Vi t nư c ngoài ông, tính n m t k ho ch v n d ng t t c s c m nh n y vào vi c c i cách giáo d c. Critical thinking là m t phương pháp phân tích tìm hi u m t v n th t k . Positivie thinking là m t thái tích c c ta có trong khi làm công vi c phân tích tìm hi u ó. C hai i ôi v i nhau r t t t.

Tr n ình Hoành

26

Tư duy tích c c

dotchuoinon.com

Tư duy tích c c là ch ng, dùng thái c a mình t o ra th gi i c a mình. Th gi i c a mình là cơ th và u óc c a mình, gia ình mình, b n bè mình, nh ng công vi c mình làm, nh ng ngư i mình giao ti p h ng ngày. Mình ch ng tích c c bi n th gi i ó và nh ng ngư i trong th gi i ó tr thành vui v hơn và tích c c hơn m t tí. Thay vì c s ng theo l i ph n ng—g p ngư i vui thì vui, g p ngư i cau có thì cau có— t c là làm cho th gi i c a mình chao o t ng phút t ng gi , thì mình ch ng gi th gi i c a mình an vui tích c c luôn luôn. i u này, trên phương di n tri t lý, có th g i là duy tâm, t c là dùng tâm th c c a mình qu n lí mình và môi trư ng s ng c a mình ó, các b n a. Chúc các b n m t ngày vui v . M n, Hoành Stumble It! © Copyright 2009, TDH Licensed for non-commercial use ăng trong: K năng giao ti p, Trà àm | Th : Giao ti p, lu n lý h c, tích c c, yêu i

Lu t H p D n
Posted on Tháng Ba 1, 2009 by tdhoanh Chào các b n, T ngàn xưa con ngư i ã khám phá ra “trâu tìm trâu, ng a tìm ng a,” “n i nào vung n y,” “lòng tin b ng h t c i d i ư c núi non,” và nh ng câu “th n chú” ng n g n l p i l p l i v i lòng thành s làm cho s vi c x y ra theo ý mình mu n. Ngày nay c th gi i phương tây ang nói n các i u này, nhưng v i m t t m i hơn—Lu t H p D n (law of attraction). M t cách v n t t, lu t h p d n nói r ng b t c tư tư ng gì ta có cũng u h p d n các năng l c tương t trong vũ tr t o nên s vi c theo tư tư ng ó. Ví d : “Tôi s có ti n,” n u c nghĩ và tin như th t dưng ta s có ti n. “Tôi s p,” c nghĩ như th thì ta s thành p ra. • Dĩ nhiên nói n “lòng tin” hay “th n chú,” thì v n có m t n n t ng r t khoa h c. N u ta c tin là ta có ti n thì ra s r t hăng hái lao vào các vi c làm ti n. Càng làm, càng nhi u kinh nghi m, càng gi i, càng thành l n. ây ch là chuy n hi n nhiên. Ho c, chàng nào tin là mình p trai thì thư ng hay ý n cách ăn m c hơn và t tin hơn v i các cô. Mà các cô thì thích àn ông ăn m c t t và t tin. R t cu c s lư ng các cô b n chàng có

Tr n ình Hoành

27

Tư duy tích c c

dotchuoinon.com

là ch ng minh hùng h n nh t là chàng p trai. Lòng tin làm cho mình có t tin và t p trung tư tư ng, do ó ưa n thành công. V n r t gi n d . • Tuy nhiên lu t h p d n còn có khía c nh “siêu nhiên” c a nó. ó là, s c m nh c a tư tư ng h p d n các năng l c trong vũ tr th c hi n ý mu n c a tư tư ng. Tương t như nhà Ph t nói, m t ti ng khNy móng tay có th mang âm ba rung ng n vô lư ng th gi i. Như v y nghĩa là sao? Năng l c gì trong vũ tr l i c ng hư ng v i năng l c c a tư tư ng c a ta n m c ó? Chúng ta s không i vào lãnh v c tâm lý ngo i c m mà ta không s c ch ng minh, t c là “vô lư ng th gi i.” Thay vì v y, ta s ch kh o sát lu t h p d n trong th gi i cá nhân c a m i ngư i chúng ta, th y ư c tính cách khoa h c c a nó, và s d ng nó m t cách hi u qu . Th gi i cá nhân c a m i ngư i chúng ta là chính mình, gia ình, b n bè, nh ng ngư i làm cùng s , nh ng ngư i mình giao ti p h ng ngày, nh ng ngư i mình không giao ti p nhưng h có ti p xúc v i tư tư ng c a mình—như nh ng ngư i c i u gì mình vi t trên Internet.

H p d n nhau c c • Danh t u tiên ta ph i gi i thích là “tư tư ng.” T “tư tư ng” (idea) trong lu t h p d n có th làm cho r t nhi u ngư i hi u l m r ng ó là m t ho t ng c a ý th c, như “suy nghĩ” hay “suy tư.” Nhưng trong lu t h p d n, “tư tư ng” có nghĩa là m t ho t ng c a tâm th c—g m ý th c, ti m th c và c các c m giác như vui bu n yêu ghét. Nói chung, tư tư ng là t t c nh ng gì x y ra trong tâm ta. Mà nói n tâm, là chúng ta u bi t ti m th c l n lao và m nh m hơn ý th c ngàn l n, cho nên khi hi u t “tư tư ng” trong lu t h p d n như là m t hành ng suy nghĩ c a ý th c mà thôi, là ta ã làm m t s c m nh c a lu t h p d n i c trăm, c nghìn l n. Ví d : N u mi ng ta lNm bNm “tôi s có ti n” (t c là ý th c), nhưng trong thâm tâm ta không tin là i u này s thành s th c (t c là ti m th c). Mà ti m th c thì m nh hơn ý th c c nghìn l n, cho nên ương nhiên

Tr n ình Hoành

28

Tư duy tích c c

dotchuoinon.com

là ta s s ng theo hư ng “tôi s không có ti n,” và vì v y m t t tin trong vi c ki m ti n. Th thì lu t h p d n v n úng, nhưng “th n chú” c a ta thì sai. • Vì ti m th c r t khó cho ta “th y,” ta c n ph i tìm cách “th y” ti m th c qua nh ng cái khác—lòng tin, và c m giác. Lòng tin i u khi n m t ph n r t l n s “suy nghĩ” c a ti m th c, và c m giác thư ng là h u qu c a ti m th c, cho nên ta qu n lý ti m th c b ng qu n lý lòng tin và c m giác—lòng tin ph i th t m nh m , cho n n i ta luôn luôn c m th y r t là hăng hái, ch c ăn. Khi ta nói “tôi s có ti n” v i m t lòng tin m nh m và m t c m giác hăng hái, ch c ăn, thì lúc ó “tư tư ng” c a ta m i t m g i là chân th t và m nh m . Vì v y, thay vì nói “ý th c” và “ti m th c,” r t mơ h và khó hi u, chúng ta ch c n quan tâm n 3 i u: (1) s suy nghĩ, (2) lòng tin, và (3) c m giác. Suy nghĩ n i u gì, như “tôi s xu ng cân,” thì suy nghĩ v i m t lòng tin v ng ch i và m t c m giác hăng hái. Lúc ó tư tư ng m i th c s có s c m nh chuy n hóa i s ng ta và th gi i c a ta. • Nói n ây có l chúng ta ã mư ng tư ng ư c lu t h p d n ho t ng như th nào: hăng hái, thì ti m N u ta c nói “tôi có ti n” v i m t lòng tin m nh m và m t thái th c “tôi s có ti n” s b t y ch huy tác phong và cách s ng c a ta. T nhiên là ta s b t u hăng say nghiên c u vi c ki m ti n, nói chuy n ki m ti n v i b n bè, siêng năng i tìm vi c làm, h vi c gì có th ki m ra ti n ta u hăng hái làm. Nh ng ngư i như v y, i xin vi c âu, các ông ch u mê. Ngư i nào mu n làm thương m i gì cũng mu n tìm partner như v y. Không giàu sao ư c? • Như v y ta th y tư tư ng c a ta ã chuy n hóa ư c i ta, và ít nh t là i s ng c a nh ng ngư i làm vi c chung. Và n u có b n bè thân nhân nào ó, nghe ta nói và tin vào cách s ng c a ta, h làm theo và thành công, ó cũng là do tư tư ng c a ta ã ph n nào chuy n hóa cu c i h . Và n u m t t báo nào ó nh ta vi t m t bài v kinh nghi m c a mình, nh ng c gi nào nh ó mà chuy n hóa i s ng c a h , m t ph n cũng là do tư tư ng c a ta. ó chính là tư tư ng c a ta có năng l c chuy n hóa th gi i c a ta. Và n u uy tín c a b n càng cao trong xã h i, thì th gi i c a b n càng l n, nh hư ng chuy n hóa c a b n trên hành tinh này càng nhi u. R t th c ti n và khoa h c. • Lu t h p d n là lu t t nhiên, như là tr ng l c, r t trung tính. Lu t h p d n úng v i t t c m i ngư i, không c n bi t nam n , l n bé, giàu nghèo, và quan tr ng nh t là, không c n bi t t t x u. Ngư i lương thi n tin ch c ch n là mình s giàu, s giàu nh làm ăn lương thi n. Ngư i có máu ăn cư p, tin m t cách s t á là mình s giàu, thì s giàu nh ăn cư p. Vì v y, chúng ta th y trong xã h i, b t kỳ ai, t t hay x u, cũng có th “thành công.”

Tr n ình Hoành

29

Tư duy tích c c

dotchuoinon.com

V n h p d n nhau ư c Th thì có gì khác bi t gi a ngư i x u và ngư i t t ây? Thưa, có lu t nhân qu (law of causation). Ch này nghe như xu t thân t Ph t giáo, nhưng th c ra c th gi i ã dùng nó c tri u năm nay, vì ánh ngư i thì s có h u qu là b ngư i ánh l i, ai cũng ph i th y. N u làm ăn lương thi n thì có nhi u b n và không có k thù, cho nên có xác su t r t cao là thành công s v i mình r t lâu. May ra thì có th hư ng ư c tu i già h nh phúc. N u i ăn cư p, thì có nhi u k thù quá, l i ư c các bác công an chi u c c bi t, nên xác su t hư ng ư c “thành công” lâu ngày ch c là ch hơn zero m t n c nh , và xác su t ư c ng d a c t thì suýt soát 100%. S khác bi t gi a t t và x u là ch ó—m t bên thì nhi u b n nên s ng lâu, m t bên thì nhi u thù nên ch t y u. • Lu t h p d n là lu t c a tư tư ng, mà ngôn ng là m t ph n r t l n c a tư tư ng, cho nên ngôn ng r t quan tr ng trong lu t h p d n. Chúng ta ã nói qua i u này trong bài “S c m nh c a tư tư ng.” Trong ngôn ng c a con ngư i, th ph nh có nh hư ng r t y u trong tâm th c. Ví d : “Tôi không yêu ai” thì nh t như nư c c. Nó ch ng có nghĩa lý gì h t, nó ch có nghĩa là tôi không yêu ai, và không ch c là tôi có ghét ai không. Nghe chán phèo. Hay “tôi không ch ng anh,” ch ng nghĩa lý gì c , v y anh có ng h tôi không? Vì v y khi ta nói m t câu ph nh “tôi không mu n béo,” ti m th c c a ta không “th m” cái y u t c a ch “không” ph nh, mà l i th m cái m nh m c a ch “béo” xác nh. Cho nên ti m th c c hư ng ta s ng theo hư ng “béo.” Vì v y, các chuyên gia v tư duy tích c c (cũng như các lu t sư chuyên v tranh t ng trư c tòa) luôn luôn d y ngư i ta nói và vi t th xác nh: “Tôi mu n g y” (không ph i là “tôi không mu n béo”), hay “tôi mu n giàu” (không ph i là “tôi không mu n nghèo”). • M t s các chuyên gia còn có cách trình bày th này: Lu t h p d n không bi t văn ph m , ch bi t các t mà thôi. N u câu b n nói mà có ch “yêu,” không c n bi t ó là ph nh hay xác nh, thì lu t h p d n c d n ta i theo hư ng “yêu.” Các b n có nghe các ph n l n tu i k chuy n i c a h không: “H i ó tui ghét ng g n ch t, th y m t là w o ư ng khác. Nh t nh là không thèm thương. R t cu c cũng l y ng.” Tóm l i “tôi yêu anh Tín” hay “tôi không yêu anh Tín,” i v i lu t h p d n thì như nhau, và c hai ch có nghĩa là “yêu” và “anh Tín.” Tương t như v y, “tôi không thích béo” và “tôi thich béo” u ch có nghĩa là “tôi” và “béo.” Vì v y, ta luôn luôn ph i suy nghĩ (và nói chuy n Tr n ình Hoành 30

Tư duy tích c c

dotchuoinon.com

cũng như vi t lách) theo th xác nh. Và dĩ nhiên là ch nên dùng các t tích c c. (T tích c c là t nói n cái ta mu n, ta thích. N u b n thích g y, thì “g y” là t tích c c và “béo” là t tiêu c c. Ngư c l i n u b n thích béo, thì “g y” l i là t tiêu c c và “béo” là t tích c c).

nh cao h p d n • Dĩ nhiên là ai trong chúng ta cũng bi t nh hư ng c a lu t l p i l p l i (law of repetition). Các giáo ch c u r t gi i lu t này. D y m t i u nhưng c l p i l p l i h ng trăm l n, b ng h ng trăm cách khác nhau (bi t r i, kh l m, nói mãi!), như v y thì h c trò m i nh p tâm ư c. Cho nên, theo lu t h p d n, n u b n mu n i u gì thì so n m t câu th n chú ng n, như “tôi s có ti n,” r i c th m l p i l i câu ó trong u, thì lu t h p d n s có tác d ng m nh m . (Nh c th m thôi, l m nh m ngoài mi ng ch c là s b ngư i nhà cho nh p vi n ). • Và m t quy lu t ngôn ng khác n a là hi n t i thì luôn luôn luôn m nh hơn tương lai. Hãy so sánh “anh yêu em” và “anh s yêu em” xem câu nào m nh hơn. Nhưng i u ta ư c mu n ương nhiên là thu c v tương lai, ví d “tôi mu n có ti n.” Th thì ta gi i quy t cái y u c a tương lai th nào? Thưa, có 2 phương cách. Th nh t, n u vi c gì có th bi n nó thành hi n t i, thì ph i suy nghĩ theo cách hi n t i. Ví d : Thay vì “tôi s có t tin” thì ta ph i nói “Tôi có t tin,” vì ch ng lý do gì ta không th nói “tôi có t tin ngay bây gi ” mà ph i i n sang năm. Th hai, ôi khi ta c m th y nh t nh không th nói thì hi n t i m t cách y tin tư ng ư c, ví d , n u trong túi không có m t ng xu, thì nói “tôi s có ti n” d tin hơn là “tôi có ti n.” Trong trư ng h p ó c nói “tôi s …” nhưng ph i bu c tương lai vào hi n t i, ngay trong lúc này, ngay ây. T c là, hi n th i tôi ang ng i ây nói chuy n v i b n c a tôi, tôi bi t là tôi mu n có ti n và “tôi s có ti n,” nhưng cái “s ” ó có th t ư c hay không cũng là do tôi s ng trong hi n t i có th t hay không—tương lai ch là m t chu i nh ng ngày c a hi n t i. Hi n t i tôi ang nói chuy n v i b n tôi, tôi s nói chuy n r t th c, tôi s l ng nghe r t k , s m r ng u óc và con tim nghe, tôi s chia s th t

Tr n ình Hoành

31

Tư duy tích c c

dotchuoinon.com

tình, tôi s dùng m i giây ng h m t cách t n tình. S ng ngay phút này, ngay t i ây, m t cách t n tình, dù là mình ang làm b t kỳ vi c gì, thì ó là cách n i hi n t i có th t vào m t tương lai s n th t. • Cu i cùng, có b n h i lu t h p d n này t âu t i? Dĩ nhiên là nghe qua ta cũng th y lu t h p d n là qui lu t tâm lý t nhiên. Con ngư i h p d n nhau vì s c m nh bên trong c a mình. Và các chuyên gia v tâm lý và truy n thông (communication) ã nói n nhi u th p k (n u không nói là hàng nghìn năm nay). (Ch có ph n tâm lý ngo i c m– năng lư ng c a tâm th c làm chuy n ng năng lư ng c a vũ tr –thì mình xin ư c phép mi n bàn, vì chưa n m ch c). G n ây m t vài cu n sách bán ch y ã Ny danh t “lu t h p d n” thành r t ph thông. Theo mình nghĩ, lu t h p d n ư c di n gi ng ngày nay chính là “tư duy tích c c” phát xu t t các gi ng sư thiên chúa giáo khi xưa—lòng tin b ng h t c i d i ư c núi non–trình bày l i m t cách khoa h c hơn b ng các khái ni m Ph t giáo ang r t th nh hành trong gi i trí th c Âu M ngày nay. Chúc các b n m t ngày vui! M n, Hoành Stumble It! © Copyright 2009, TDH Licensed for non-commercial use ăng trong: K năng giao ti p, Trà àm | Th : Giao ti p, tích c c, yêu i

Nh ng gi t nư c hôm nay
Posted on Tháng Ba 4, 2009 by tdhoanh Chào các b n, Chúng ta thư ng mong mu n làm ư c i u gì ó to tát óng góp cho i, làm cho cu c i c a chính mình có ý nghĩa hơn, và làm cho th gi i này ư c t t p hơn. Và ta hy v ng r ng m t ngày nào ó ta s có ki n th c và năng l c làm ư c i u ó. Nhưng, ta l i thư ng không bi t r ng “ngày nào ó” là ngày hôm nay, “ki n th c và năng l c s có” là ki n th c và năng l c ã có ngày hôm nay, và “ i u gì to tát ó” là nh ng i u r t nh ta ang làm hôm nay. B n có bi t i u gì phân bi t ngh sĩ b c th y và ngư i m i t p s không? Thưa, chi ti t. Ai trong chúng ta cũng có th hát m t b n nh c úng n t, nghe trong các ti c sinh nh t nhà cũng r t hay. S khác bi t gi a ta và các ca sĩ hàng u không ph i là nh ng dòng nh c, hay ngay c n t nh c, mà là m t ít luy n láy ch này, m t tí nh n m nh ch kia, 32

Tr n ình Hoành

Tư duy tích c c

dotchuoinon.com

m t tí dài hơn ch n . T t c nh ng cái “m t tí” ó làm cho ca sĩ hàng u là ca sĩ hàng u. Vi t văn cũng th , ai l i vi t không ư c? Nhưng ch này thêm m t d u phNy, ch kia b t m t d u ch m, ch n b t i ch m t t , làm cho l i c a nhà văn khác v i bài lu n c a h c trò. Võ sinh m i ai xanh v n có th i m t bài quy n thu n th c mà ngư i ngoài th y không khác võ sư, nhưng nh ch này m t tí, m nh ch kia m t tí, ch m ch n m t tí, nhanh ch kia m t tí, s cho các võ gia bi t ai là sư ph , ai là t . Trong t t c m i ngh thu t, m i ngh nghi p, m i k năng, s khác bi t gi a th y và trò luôn luôn n m trong các i u nh bé, ngoài ra thì không còn khác bi t nào khác. Cho nên n u ta i năng l c làm ư c i u to tát, i u to tát ó không bao gi t i, vì th c ra không có i u to tát, mà ch có nh ng i u nh c ng l i mà thôi. i dương không t nó mà có ư c, i dương ch là các gi t nư c t l i mà thành. Th thì, cái to tát c a i ta, i dương c a i ta, t âu mà n, n t lúc nào? Dĩ nhiên là ai trong chúng ta cũng bi t câu tr l i, “ i dương c a ta n t nh ng gi t nư c, c a hôm nay.”

Gi t nư c V y, nh ng gi t nư c hôm nay là gì? Và ta ang làm gì tích t chúng?

Ngay u bài, ta nói ta mu n làm i s ng mình có ý nghĩa hơn và th gi i t t p hơn? Th gi i là m t t r t tr u tư ng. R t khó ta Thanh Hóa và làm cho th gi i Nam Phi t t p hơn. Cho nên t t c nh ng t tr u tư ng ta nói n hàng ngày, ta ph i bi t c th hóa chúng. Hãy i “th gi i” thành “th gi i c a tôi.” Th gi i c a tôi là chính tôi và nh ng ngư i tôi thân quen và giao ti p h ng ngày. Ta ang làm gì h ng ngày làm th gi i c a ta t t p hơn? D quá, c mang nh ng bông hoa nh c m cùng kh p th gi i c a ta h ng ngày, thì th gi i c a ta s t t p h ng ngày, ph i không? R t gi n d! Nhưng nh ng bông hoa nh ó là gì? , hãy óc sáng t o c a b n t tìm câu tr l i. Sáng t o không có gi i h n, sáng t o là cánh h i âu có th lao sâu vào lòng bi n hay vươn qua các t ng tr i. Nhưng chưa c n n sáng t o, ch c n m c tù mù là ai cũng ã bi t câu tr l i: Nh ng óa hoa nh là nh ng n cư i v i ông ch quán ph quen, nh ng cái g t u chào em bé hàng xóm, nh ng h i han u ngày v i v con trong nhà, nh ng câu 33

Tr n ình Hoành

Tư duy tích c c

dotchuoinon.com

cám ơn v i cô tính ti n trong ti m t p hóa, nh ng lá thư cám ơn ch hai ba ch trong m t di n àn trên m ng, m t truy n vui k cho các b n, m t b c nh d thương g i n b n bè. ây th c s là nh ng chuy n r t t nhiên, r t nh , n n i nhi u ngư i trong chúng ta quên b ng i, ho c n u có nh thì cũng cho ó là chuy n không áng k . À, n u cho r ng chúng không áng k và ta không c n ph i chú tâm vào ó, t c là ta chưa có ư c cái nhìn s c bén c a ngh sĩ b c th y. M Tê-rê-sa nói, “Hãy trung thành v i nh ng i u nh bé, vì ó là nơi ch a ng s c m nh c a b n.” Bây gi mình trình bày m t vài ví d chúng ta th y nh và l n. N u sáng nào b n cũng làm m t vi c r t nh là g i i n tho i n nàng và “Chúc em m t ngày t t p” r i cúp máy, v y thì ó là chuy n nh hay chuy n l n? N u b n còn chưa bi t câu tr l i, thì h i nàng i. N u ngày nào trên ư ng i b n trư ng, i ngang quán cà phê, b n cũng m c a, ló u vào, v y tay chào ông b n là ch quán, r i i ti p, thì ó là chuy n nh hay l n i v i ông ta v y? À, mình k cho các b n nghe m t chuy n r t nh nhé. Hơn m t năm trư c ây, lúc m mình còn m n ng (trư c khi qua i). Ngày n mình ưa m vào b nh vi n, và m t l n i thang máy, trong ó ch có mình và m t ngư i àn bà kho ng hơn 40. Ch này ang c t gi y gì ó và khóc. Rõ ràng là ch ta cũng không nh ho c không bi t là mình ang ng bên c nh. Mình nghĩ, “Ch c là t gi y ó liên h n ung thư hay AIDS c a ch hay ai ó trong nhà,” và mình nghĩ ti p, “Th t là ch này ang au kh vô cùng, mình ph i làm cái gì ó an i ch y.” Mình i n khi thang máy ngưng và m c a, mình t bàn tay mình r t nh trên cánh tay c a ch y và nói: “Dù là chuy n gì ó, ch cũng s cùng ch .” (Whatever that is, you will be OK. God is with you). ây OK. Thư ng ch là m t câu nói r t hàng ngày M , ch có ch m tay ngư i l là không nên—nhưng l i r t c n thi t an i–vì v y mình ph i i c a m m i làm. Ch y nhìn mình, và ch trong vòng 2 giây ng h , khuôn m t ch y bi n i t c c kỳ au kh sang m t n cư i (còn m nư c m t) tràn y bình an h nh phúc. Mình chưa bao gi th y ư c m t khuôn m t bi n i nhanh n như th , k c trong xi-nê. Th t là l lùng! Kho ng n a ti ng sau, mình l i g p ch trong hành lang b nh vi n, ch mĩm cư i g t u chào mình và gương m t lúc này r t hân hoan. Câu chuy n này d y cho mình m t i u r t rõ: Dù m t c ch r t nh , r t d làm, ôi khi cũng có th xóa tan m t cơn giông kh ng khi p trong lòng ai ó, ch trong m t tích t c.

Tr n ình Hoành

34

Tư duy tích c c

dotchuoinon.com

Ch là hoa c thôi Vì v y, n u b n ch suy nghĩ m t tí v nh ng gì b n có th dùng như nh ng bông hoa nh mang c m y th gi i c a b n h ng ngày, b n có th làm cho th gi i ó t t p hơn h ng ngày. Và ch ng m y ch c nh ng ngư i trong th gi i c a b n u s công nh n r ng b n là ngư i “trang trí n i th t” cho th gi i riêng c a h h ng ngày, vì b n là m t ph n c a th gi i riêng c a h . N u trong th gi i c a b n có 100 ngư i, thì b n ã là “chuyên viên trang trí n i th t” cho 101 th gi i riêng. Trong th i i @, n u b n “nói chuy n” thư ng xuyên v i 2 nghìn ngư i trong các di n àn, b n ang làm p cho 2K1 th gi i riêng. N u m t th gi i riêng có kho ng 100 ngư i, hay 2K ngư i, b n c nhân lên tìm s ngư i. Hi u ng c p s nhân r t kinh kh ng. Nh ng hành ng r t nh làm thư ng xuyên hàng ngày, v i m t t m lòng khiêm t n, gi n d và ưu ái, có nh ng nh hư ng r t l n trong th gi i này. “M t ti ng khNy móng tay có th mang âm ba rung ng n vô lư ng th gi i.” Câu này c a Ph t gia r t sâu s c. Hãy xem m i th gi i là m t trái tim con ngư i. nh hư ng dây chuy n c a m t n cư i nh trong ngày, có th lan t tim này sang tim kia, bi t âu có th kéo dài n vô lư ng th i gian và vô lư ng con tim. Các b n c tâm câu ó, r i chiêm nghi m nó trong cu c s ng, b n s th y m c sâu th m c a nó. ng nghĩ n i dương. Ta không th làm ra bi n. i dương t n t i. Không ai i u khi n ư c i dương. Nhưng b n có th làm ra nh ng gi t nư c hàng ngày t o i dương. H a sĩ Van Gogh nói, “Nh ng i u vĩ i t o ra b i nh ng i u nh bé gom l i.” Napoleon Hill, tác gi quy n “Think and grow rich” (Suy nghĩ và làm giàu), cha c a truy n th ng văn h c “thành công cá nhân” ngày nay, nói, “N u b n không làm ư c nh ng vi c vĩ i, thì làm nh ng vi c nh bé m t cách vĩ i.” T c là sao? T c là g t u mĩm cư i chào ngư i hàng xóm và tin r ng, m t cách huy n di u nào ó, n cư i nh bé c a mình v n có m t năng lư ng âm th m rung ng n vô lư ng th gi i, vô lư ng con tim. Cu i cùng, mình xin t ng các b n ba ch r t th nh hành trên th gi i ngày nay, t

Tr n ình Hoành

35

Tư duy tích c c kinh t h c, n tri t lý, n tôn giáo, is beautiful—nh thì p.” Chúc các b n m t ngày vui v . M n, Hoành Stumble It! © Copyright 2009, TDH Licensed for non-commercial use

dotchuoinon.com n t t c m i trư ng phái tâm linh l n nh : “Small

ăng trong: K năng giao ti p, Trà àm | Th : Giao ti p, Giáo d c, tích c c, yêu

i

Tích c c hay tiêu c c? Yêu hay thù ?
Posted on Tháng Ba 23, 2009 by tdhoanh

Chào các b n, M t l m l i l n v suy tư ng chúng ta hay v p ph i m i khi th y ai ó hăng say làm vi c gì, là k t lu n ngay, “Anh y r t tích c c.” Nhưng, m t ngư i r t hăng say chém gi t, ó cũng là tích c c sao ? Thù h n cũng là ng n l a am mê thúc Ny con ngư i hăng say ho t ng trong vi c tr thù và p , như tình yêu thúc Ny con ngư i yêu thương và xây d ng. L m l i l n c a chúng ta là l m l n năng l c v i tích c c. C tích c c l n tiêu c c, c tình yêu l n thù h n, u t o ra năng l c. Cu c u tranh gi a năng l c tích c c và năng l c tiêu c c là cái mà, trong m i n n văn hoá c a con ngư i, chúng ta g i là cu c u tranh gi a thi n và ác, gi a ánh sáng và bóng t i. Nhưng, b n ng v i giơ tay s m “Tôi phe thi n.” (Bi t r i kh l m nói mãi ) N u t cho i m, thì

Tr n ình Hoành

36

Tư duy tích c c

dotchuoinon.com

t t c th gi i ch có m t phe thôi, các b n –m i ngư i chúng ta u dõng d c tuyên b , r t thành th t, “Tôi ương nhiên là thu c phe thi n.” Nhưng r t ti c, s th t là th gi i có bi t bao nhiêu ngư i gây bao au kh và phi n não h ng ngày. M i ngư i ã thu c v phe ta h t r i, phe ch âu ra v y kìa? N u ta bi t ư c là ta vô minh, thì ta âu còn vô minh n a. B n ch t c a “không ánh sáng” là làm cho chúng ta không th y ư c gì, k c không th y ư c chính mình. Văn hào Alexander Solzhenitsyn nói, “Ư c chi ch có nh ng ngư i gian ác âu ó qu quy t làm nh ng vi c gian ác, và ta ch c n l t h ra kh i ám chúng ta và tiêu di t h . Ti c thay, l n ranh phân chia thi n ác c t ngang m i trái tim con ngư i, và ai là ngư i s n sàng tiêu di t con tim c a chính mình?” Ngư i nào vô t i, hãy ném viên á u tiên!

B i vì thi n và ác ã có s n trong trái tim con ngư i, ng tư ng r ng khi ta hăng say làm gì ó t c là ta ang tích c c. Tích c c là tình yêu. Thù h n là tiêu c c. Hăng say ho t ng vì thù h n v n là tiêu c c, dù là hăng say tiêu c c. Hăng say chư i b i, hăng say phá, hăng say ch trích, hăng say p ngư i ta xu ng, ó là nh ng hăng say tiêu c c, dù xem ra r t nóng, r t nhi u năng l c. Martin Luther King nói, “H n thù khi n i s ng tê li t, tình yêu gi i phóng. H n thù tung r i b i i s ng, tình yêu em n hài hòa. H n thù ph en cu c i, tình yêu r i sáng.” Nhưng, n u ta không là ngư i ã hi u và làm ch ư c con tim c a mình, ta s không phân bi t ư c tình yêu và thù h n trong tim. N u có ngư i cư p ư ng ang cư p m t thi u n , và ta ra tay hào hi p ánh h n c u nàng, thì trong lòng ta ang có tình yêu hay thù h n? N u ta vì yêu nhóm nông dân b m t quan ch c tham nhũng c hi p mà “t n công” v quan ó b ng m i cách, thì ó là tình yêu hay thù h n? ây là câu h i h t s c ch quan, và th c s là ch có mình b n hi u ư c qu tim c a b n. Không ai có th tr l i cho b n c –b n ang vì tình yêu hay thù h n trong lòng? N u b n không ch c, thì mình chia s v i b n m t phương cách nh n bi t gi n d . Nhưng cách nào i n a thì chính xác c a nó tùy vào m t i u ki n duy nh t—ta có th t s th t s

Tr n ình Hoành

37

Tư duy tích c c

dotchuoinon.com

th t s thành th t thành th t thành th t v i chính lòng ta không. Sai m t ly i m t d m. Ch c n ta có m t thoáng thi u thành th t v i chính mình, m i o lư ng s sai i c d m.

Phương cách ó là: Hãy l ng nghe nh ng câu chính ta nói. Các câu nói c a b n là nói v ngư i mình yêu, hay nói v ngư i mình ghét? “Ch b như v y c c quá, em giúp ch môt tay” hay “Tên này i gian i ác, tôi ph i ánh nó m t tr n m i ư c.” Dĩ nhiên là m t hai l n thì không th quy t oán ư c, nhưng n u b n l y t ng s câu trong m t ngày hay trong môt tu n (k c nh ng câu nói th m trong u) và so sánh, b n s có khái ni m khá rõ ràng là mình vì tình yêu (tích c c) hay vì thù h n (tiêu c c). N u b n tính ra 50/50, thì b n ng ngay chính gi a. Ngư i tích c c h ng th y s có t s tình yêu/thù h n b ng 100/0. N u b n là ngư i tích c c th c s , t s c a b n ph i r t g n 100/0. Và b n có th làm ư c i u ó, vì Mahatma Gandhi nói, “Hãy ghét t i l i, nhưng yêu ngư i l m l i.”

Chúng ta l i r t hay ghét ngư i l m l i và yêu làm l i. Dĩ nhiên, ã không là thánh thì ai cũng l m l i khi này khi khác. Nhưng t i thi u là ý chí trong tâm tư ng, ta có ghét t i l i và yêu ngư i l m l i không?

Tr n ình Hoành

38

Tư duy tích c c

dotchuoinon.com

ây là chuy n t nhiên trong b n tánh con ngư i, ch ch ng ph i là gì phi thư ng ho c không tư ng như nhi u ngư i l m tư ng—b m ghét nh ng i u sai con cái làm, nhưng v n luôn thương yêu con cái. ó là b n tánh con ngư i t nhiên. R t nhi u ngư i trong chúng ta ã l c kh i b n tánh yêu thương c a mình quá lâu, cho nên thư ng hay thù ghét ngư i mình cho là l m l i, trong khi mình v n c yêu làm l i ó—ai hăng say u t tham nhũng trong khi mình v n nh n ti n hay chi ti n dư i g m bàn thư ng xuyên? Lord Bryon, thi sĩ nư c Anh, nói, “Thù h n là iên r c a con tim.” Nhà Ph t nói sân h n là m t trong ba c—tham, sân, si—làm cho ngư i ta m t ánh sáng. Ngư i th c s tích c c không th có thù h n; hành ng tích c c không th t trên căn b n thù h n. ng v i nhìn vào các hành ng nóng b ng c a mình bên ngoài mà tư ng r ng mình tích c c. Ngư i tích c c, v i con tim tràn y yêu thương, ôi khi có th chuy n xoay th gi i v i ch m t n cư i và m t con tim thanh l ng. Chúc các b n m t ngày vui v . M n, Hoành © Copyright 2009, TDH Licensed for non-commercial use ăng trong: Trà àm | Th : Giáo d c, tích c c

Tư duy tích c c–“Thu c v ” cu c
Posted on Tháng Ba 24, 2009 by tdhoanh

i

Chào các b n, Ti ng Anh có t “sense of belonging”, d ch ra ti ng Vi t là “c m giác thu c v ”, như là “Anh c m th y anh thu c v quê hương này.” C m-giác-thu c-v là m t c m giác ch quan, nhìn t góc c a ngư i ch c m giác. Như v y nghĩa là, n u nàng nói “Em thu c Tr n ình Hoành 39

Tư duy tích c c

dotchuoinon.com

v anh,” thì ó là c m-giác-thu c-v c a ngư i ang yêu. Nhưng n u chàng nói, “Em thu c v anh,” thì ó không ph i là c m-giác-thu c-v , mà là tuyên b quy n s h u th i i kh ng long . Sense of belonging r t c n thi t cho h nh phúc và tư duy tích c c c a ta. M t kh o sát c a Reg Williams, giáo sư y tá và tâm lý t i i h c Michigan (bang Michigan, M ) cho th y, các b nh nhân b nh tr m u t có sense of belonging cao mau lành b nh hơn các b nh nhân có sense of belonging th p. Các kh o sát khác cũng cho th y cô ơn là m t trong nh ng nguyên nhân chính c a b nh tr m u t. Và dĩ nhiên là ai trong chúng ta cũng bi t là tr em không có, ho c không g n gũi, ai trong gia ình thư ng d “chán i,” “h n i” và ph m pháp. Các nh n xét này liên h tr c ti p n vi c th c hành tư duy tích c c. T t c các o gia và chuyên gia v tư duy tích c c u l p i l p l i, ngày này qua tháng n , là ta ph i yêu ngư i, yêu loài v t, yêu i, yêu th gi i. Nh ng cái “yêu” này chính là nh ng c m-giácthu c-v , các b n .

Tôi ch có th yêu ư c trư ng này n u tôi c m th y tôi thu c v trư ng này— ây là trư ng c a tôi, ây là các th y cô b n bè c a tôi. N u tôi c m th y tôi “l c chu ng” trong ây là nh ng tháng ngày chán n n và tù t i, ây là trư ng c a “chúng nó” trư ng này, và th y cô c a “chúng nó,” ch ng ăn nh p gì v i tôi c , thì t t nhiên là tôi không th nào yêu trư ng, tích c c v trư ng, và tích c c v i chính mình trong khuôn viên trư ng ư c. Tương t như v y, ta s không th nào tích c c ư c v i i trong “khuôn viên”c a i, n u ta không có c m giác là ta thu c v cu c i, n u ta cho r ng ta b ném vào cu c i này như m t nhà tù l n l nh lùng, vô m c ích. Nhưng làm th nào ta có ư c c m giác thu c v cu c i?

Tr n ình Hoành

40

Tư duy tích c c

dotchuoinon.com

À, câu h i này tr c ti p liên h n câu h i căn b n nh t c a t t c m i tri t thuy t, m i tôn giáo, m i truy n th ng tâm linh: Ta t âu mà n? n làm gì? Và ta s i âu? Nh ng câu h i t i h u ó, b n s ph i t nghiên c u tìm câu tr l i. T i ây chúng ta ch nói n phương di n th c hành giúp chúng ta tăng ư c c m-giác-thu c-v , và do ó, tăng ư c tư duy tích c c. Dù là truy n th ng tâm linh hay tri t lý nào, gi i thích như th nào, thì trên phương di n th c hành, t t c u ph i dùng m t phương pháp gi n d – ó là “quan tâm”, hay còn g i là “ ý.” Và ta th c t p “ ý” t ng bư c m t, t trong nhà i ra ngoài, như sau. • N u ta mu n có c m giác ta thu c v gia ình c a ta, cách duy nh t là ý n gia ình, hay nói chính xác hơn là ý n m i ngư i trong gia ình—Ai ang làm gì? âu,? Vui bu n ra sao? Ta c n chào h i thư ng xuyên—n u i s m v khuya, ch ng th y ai ngo i tr cái gư ng c a mình, thì khó cho mình có c m tư ng thu c v gia ình.

• Bên ngoài gia ình, i v i b n bè và ngư i thân quen cũng v y, ý n h m t tí, h i han h v công vi c, gia ình, vui bu n, khó khăn, thay vì g p nhau hàng ngày làm vi c v i nhau mà trong 5 năm ch nói chuy n công vi c. • Bư c cao hơn c a ý là i v i ngư i không quen bi t. Thông thư ng, ta không bao gi ý n ngư i không quen bi t, cho nên ta có th i ngang qua hàng nghìn ngư i trong m t ngày, nhưng ch ng bao gi ý n ai. V y thì, nay ta th c t p nhìn nh ng ngư i ngoài ư ng k hơn m t tí (dĩ nhiên không ph i ch các cô m c mini, mà là m i ngư i ), nh t là nh ng ngư i lao ng, nh ng ngư i buôn thúng bán bưng, và thương h hơn m t tí vì ta may m n hơn. Nhìn m i ngư i chung quanh k hơn m t tí và th y ta là anh ch em c a h và h là anh ch em c a ta. Dù là không quen bi t nhau, ta có th hi u ư c nh ng khó khăn, lo l ng, vui bu n c a h , vì i s ng c a h , trên căn b n, ch ng khác i s ng c a ta bao nhiêu. • Nhìn ánh n ng, nhìn hàng cây , nhìn hoa c k hơn m t tí, t n hư ng cái nhiên, và cám ơn cu c i ã cho ta bao nhiêu cái p. p thiên

• Nhìn nh ng con thú ta g p, chó mèo chim chóc, và thán ph c cái p và b n tính t nhiên trong tr ng c a chúng—ít ra là chúng không nói d i–và cám ơn cu c i ã cho th

Tr n ình Hoành

41

Tư duy tích c c gi i này nh ng ngư i b n như th .

dotchuoinon.com

• Cu i tu n, ưa gia ình v vùng quê i “dã ngo i”, v a hư ng v p thiên nhiên, v a th y t nư c và cu c i

thanh th n u óc, v a t n p n th nào.

Nói chung là ta ch ng c n ph i làm gì thêm, ngo i tr “th y” cu c i trư c m t v i bao thân thi n p và g n gũi c a nó. T ó ta s g n gũi, yêu thương và tích c c hơn v i cu c i. B ng không, ta v n có th nhìn cu c i hàng ngày, nhưng v n không th y cu c i, ho c ch th y v i h n h c và tuy t v ng—Ôi, i vô m c ích, vô nghĩa lý, vô tình yêu! i là d i trá x o quy t! i là sa m c l a b ng mênh mông! Th c s , i là m t b c tranh huy n di u—có th là thiên àng, có th là h a ng c, có th là ng c xanh tươi, có th là bi n cát r c l a, có th là nh ng em bé cư i khúc khích, có th là oàn qu d g m g … i có th hi n ra trư c m t ta v i muôn nghìn hình thái khác nhau. Và ngư i c m cây ũa th n có th hô thiên bi n v n hóa ó, ch ng ai khác hơn là tâm ta c . Chúc các b n m t ngày vui. M n, Hoành Bài liên h : “Thu c v ” nhóm nào?, “Thu c v ” th gi i. © Copyright 2009, TDH Licensed for non-commercial use ăng trong: Trà àm | Th : Giáo d c, tích c c, yêu i

Các ph n bi n ch ng tư duy tích c c
Posted on Tháng Tư 10, 2009 by tdhoanh

Tr n ình Hoành

42

Tư duy tích c c

dotchuoinon.com

Chào các b n, Nhi u khi nói n tư duy tích c c v i ai, ta có th nh n m t ph n ng ch ng i, ôi khi ch ng i r t d d i, r ng ta không th c t , không hi u nh ng khó khăn kh n kh c a cu c i, r ng ta lý thuy t, r ng ta ngây thơ. À, nh ng ngư i ph n ng như th có hai v n : Th nh t, h chưa hi u tư duy tích c c là gì. Th hai, r t có th h là ngư i tiêu c c, và ch có th th y m i s , k c tư duy tích c c, qua lăng kính tiêu c c. • N u gi a ư ng có t ng á ch n ngang, ó là khó khăn, ai l i không th y? K c ngư i mù— ng vào ó m t cái r m là bi t ngay. Và t t c m i ngư i u th y ư c “th c t ” ó. Ngư i tiêu c c thì th y t ng á quá l n, không có cách nào vư t qua; thôi thì b cu c, i ư ng khác. Ngư i tích c c thì th y t ng á r t l n, nhưng dù l n cách nào thì cũng có cách di chuy n nó sang m t tí—b ng cách ào ư ng và òn b y b y nó lăn i, ho c ào ư ng vòng mình i quanh t ng á. Ai cũng th y “th c t ”, ch là hai “th c t ” khác nhau cho hai lo i ngư i khác nhau i di n cùng m t khó khăn. • N u nói v kh n kh thì ai b m t vi c, không có ti n tr ti n nhà ti n ăn, cũng ph i th y cái kh ó. Ngư i tiêu c c thì th y ó là b n ch t c a cu c i, th y r ng s mình là s con r n, th y r ng i ch là y a. Ngư i tích c c thì th y ó là chuy n bình thư ng– ã s ng i thì có khi có vi c t t, có khi th t nghi p, và th t nghiêp túng ti n ch là “m t th thách n a” mình chi n th ng, b công d d i hơn tìm vi c. • Có ngư i l i cho r ng i có vui bu n yêu gi n. Tư duy tích c c t c là bóp méo cu c i, là làm cho cu c i m t h t thi v v i nh ng b m t khác nhau c a nó. Ý này nghe ra r t hay, nhưng v n là l m l n v b n ch t c a cu c i. Th t tình–h n ái bi l c d c— ây là “b n ch t c a cu c i” hay là “cái nhìn c a tâm ta v cu c i” v y? N u hôm nay tr i mưa, b n nhìn mưa và r t bu n (vì lý do gì ó, thi

Tr n ình Hoành

43

Tư duy tích c c

dotchuoinon.com

h ng ch ng h n), thì b n ch t tr i mưa là bu n hay sao? ó là mưa bu n hay b n bu n?

N u có ngư i làm b n gi n d vì lý do gì ó, nói d i v b n ch ng h n, thì ó là vì cu c i có nhi u gi n d , hay ch vì b n chưa i u khi n ư c tâm mình n m c tuy t di u? Có th nói b n ch t c a cu c i là có ngư i nói d i ch ng b n, gi n d hay không là do b n, ch không ph i b n ch t c a cu c i. N u b ngư i yêu b , ương nhiên ai l i không bu n? Nói là ngư i tích c c không bu n khi b ph tình thì hóa ra là chàng ta như rôbô sao? Nhưng ngư i tiêu c c, khi th t tình thì u ng rư u ch i ngư i và ch i i. Ngư i tích c c thì “M i qu tim là m t cánh chim t do. Nàng ã i r i, bu n th t y, nhưng t t hơn là c u xin thư ng cho nàng nhi u bình an và h nh phúc, vì nàng v n là con c a thư ng dù là i v i mình hay v i th ng c t t nào y.” • Có ngư i l i nói ngư i tư duy tích c c không phán oán, lúc nào cũng th y m i s là t t, cho nên không có kh năng th y cái x u c a s v t. ây l i cũng là m t hi u l m l n v tư duy tích c c. N u m t quan ch c tham nhũng, làm sao ó là chuy n t t ư c. Th c ra, chính nh ng ngư i tiêu c c m i nói tham nhũng là chuy n “dĩ nhiên”, là chuy n “ch p nh n ư c”, là chuy n c a “ngư i hi u i.” Không m t ngư i tích c c nào ch p nh n tham nhũng là OK dư i b t c lý do và lý lu n nào! Và khác v i ngư i tiêu c c ch p nh n cái x u như là chuy n ương nhiên c a cu c i, ngư i tích c c s tích c c tìm ra cách ch n ng cái x u càng nhi u càng t t. Thay vì ch p nh n “th c t ” r ng “tham nhũng là b n ch t c a cu c i” và, do ó, ng lõa v i tham nhũng, ngư i tích c c s th y r ng trên “th c t ” tham nhũng l ng hành vì không có nhi u ngư i tích c c ng lên ch ng i tham nhũng, t cáo tham nhũng, làm nh ng công vi c ch n ng tham nhũng. • M t hi u l m thư ng th y khác là tích c c hay tiêu c c là b n ch t c a t ng ngư i. i u ó hoàn toàn sai. Tích c c và tiêu c c có s n trong m i ngư i chúng ta. Khi ta gi n d hay s hãi, thì năng l c tiêu c c s tr i d y làm ta suy nghĩ và hành ng tiêu c c. Khi ta bình tĩnh, vui v và yêu thương, năng l c tích c c chi n th ng và làm ta suy nghĩ và hành ng tích c c. Con ngư i chúng ta thư ng bình tĩnh hay yêu m n khi m i s chung

Tr n ình Hoành

44

Tư duy tích c c

dotchuoinon.com

quanh u t t, cho nên r t d tích c c khi ang có công vi c t t, ti n t t và ngư i yêu t t. Ch khi g p khó khăn, thì lo l ng và bu n gi n m i có cơ h i tr i d y và t o cơ h i cho nh ng năng l c tiêu c c chi m h u con tim và kh i óc c a ta. Lúc ó, chính là lúc ta ph i chi n u v i chính mình, ph i bi t cách làm cho con tim c a mình bình tĩnh và y yêu ái tr l i các năng l c tích c c tr v , h u ta có th suy tư và hành ng trong chi u hư ng tích c c. Tóm l i, tư duy tích c c là cu c chi n u tri n miên t th ng và t ch . ó không ph i là b n ch t thư ng tr c c a con ngư i, không ph i là m t chuy n du hành ch có n ng trong gió mát và không sóng gió. ó là ánh sáng c a ng n èn trong tim, thư ng xuyên b e d a b i chính nh ng bão t trong tim. Chúc các b n m t ngày vui v . M n, Hoành © Copyright 2009, TDH www.dotchuoinon.com Licensed for non-commercial use

N n t ng c a tư duy tích c c
Posted on Tháng Tư 10, 2009 by tdhoanh

Chào các b n, Chúng ta u bi t tư duy tích c c không ph i ch là m t công th c lý lu n, như là tam o n lu n trong lu n lý h c, mà là m t thái s ng, m t thái tích c c v chính mình, v con ngư i, v cu c i. Nhưng khi h c tư duy tích c c thì ta luôn luôn h c như là h c m t công th c suy nghĩ—hãy nhìn n a ly nư c như y n a ly, thay vì c n n a ly. Th thì, ph i chăng tư duy tích c c ch là m t k thu t tâm lý “t l a d i mình” (selfTr n ình Hoành 45

Tư duy tích c c deceiving)? T t c m i s , c nhìn v i màu h ng, màu khác?

dotchuoinon.com th y th gi i màu h ng, thay vì các

À, ây là m t câu h i r t khó tr l i, n u chúng ta ch tin vào, và s ng b ng, th gi i ta th y ư c b ng m t, nghe ư c b ng tai, và s ư c b ng tay. N u ta tin r ng ta ch là k t qu tình c c a ph i h p sinh lý gi a b m , s ng m y mươi năm trên i, r i ch t, và h t, thì ch c là không th nào ta có th tư duy tích c c ư c trong cu c i y m i v n ph c t p n y. Theo mình, ó là m t tư duy c c kỳ tiêu c c và là n n t ng c a m i hành ng tiêu c c trên i. Trong l ch s th gi i c n i, chúng ta có th k n Stalin và Polpot như là hai tên tu i l n i theo trư ng phái suy tư ng ó—con ngư i ch là nh ng con v t dành gi t nhau và c n ph i ư c tri t tiêu hay k lu t s t b ng nh ng hình ph t kinh kh ng.

Tuy nhiên, khi kh o sát nh ng v th y v tư duy tích c c c a th gi i—Gandhi, t Lai L t Ma, Norman Vincent Peale (ông t c a khoa h c tư duy tích c c), Nelson Mandela— thì ta th y nh ng ngư i n y u có m t i s ng tâm linh r t m nh, và u nhìn th gi i ta s ng như là ư c xây trên m t n n t ng tâm linh v ng ch c, dù n n t ng ó là Thư ng , hay ông Tr i, hay “the One”. Và dĩ nhiên, kinh nghi m s ng c a riêng ta óng vai trò quan tr ng hơn t t c , trong vi c tìm hi u căn b n c a tư duy tích c c. Làm th nào b n có th th t s vui v v i m t ngư i v a m i gây t n thương cho b n, n n b n không có lòng tin vào nhân qu (tôi b qua cho anh ta, Tr i s b qua cho tôi), hay vào ng nh t (anh ta và tôi th c ra cũng ch là m t trong l ng nh t c a vũ tr ), hay vào Chúa (Chúa mu n tôi yêu anh ta, dù anh ta nói x u tôi)? N u ta không tin vào i u gì sâu xa hơn th gi i v t lý, thì theo ý mình cách h p lý lu n nh t ph n ng l i hành vi gây t n thương c a m t ngư i là gây t n thương l i cho h n. Tư duy tích c c d y chúng ta suy tư và hành ng sâu xa hơn là ăn mi ng tr mi ng. Tư duy tích c c òi h i chúng ta tin vào m t tương lai sáng s a, vào m t công lý vô hình, vào m t lý l tích c c xuyên m i th gi i h u hình.

Tr n ình Hoành

46

Tư duy tích c c

dotchuoinon.com

Tôi có th tích c c và yêu m n anh ta dù là anh y ã gây thương tích và thi t h i cho tôi, ã sinh ra t t c chúng ta trong hình nh cao p c a ngài, và thư ng b i vì thư ng mu n tôi yêu t t c m i ngư i, k c k thù. Tôi có th t bi h x v i t t c m i ngư i, k c phư ng tr m c p, vì h v i tôi có liên h ch t ch v i nhau, vì t t c chúng ta u ch là nh ng cơn sóng phù du c a m t i dương “S Th t”, và i dư ng ó cũng chính là “Cái Tâm” nguyên th y c a m i ngư i chúng ta và là “b n tính” nguyên th y c a vũ tr . Tôi có th tha th và nhân ái v i t t c m i ngư i, k c nh ng ngư i x u xa gian ác, vì Tr i sinh ra t t c chúng ta v i “nhân chi sơ tánh b n thi n”, và n u tôi tha th và nhân ái v i ngư i, Tr i s tha th và nhân ái v i tôi. Mình ã suy nghĩ nhi u năm v v n này, và trong truy n th ng giáo d c th t c (secular education) trên th gi i, chúng ta không mu n nói gì ngoài th gi i v t lý m t th y tai nghe. Nh ng i u xa hơn là m t th y tai nghe, nh ng i u liên h n kinh nghi m n i tâm sâu xa không minh ch ng ư c b ng các máy o khoa h c, chúng ta g t b ra kh i h c ư ng. Vì v y, nhi u năm nói v tư duy tích c c, mình cũng mu n tránh, không mu n nói n chi u kích tâm linh.

Tuy nhiên, kinh nghi m c a chính mình, cũng như các th o lu n mình có v i các lãnh o kinh t chính tr c a nhi u qu c gia trên th gi i, cho th y r t rõ là con ngư i chúng ta không th th c s tư duy tích c c n u không ng trên m t n n t ng tâm linh r t v ng,

Tr n ình Hoành

47

Tư duy tích c c

dotchuoinon.com

có m t lòng tin r t v ng vào b n tánh thi n m nguyên th y c a con ngư i, và vào tình yêu bao la c a thư ng hay t bi h x c a “b n lai di n m c” c a con ngư i. Chúng ta có th nói láp nháp và vi t láp nháp v tư duy tích c c, có th nghe r t hay và r t xôm t . Nhưng khi ph i i di n v i nh ng khó khăn, nh ng b t công, nh ng au kh , nh ng áp l c quá s c ch u ng c a con ngư i, khi mà ta ch là m t con th b è dư i c m t qu núi Thái Sơn, lúc ó t t c lý lu n và suy tư ng v tư duy tích c c u không giúp ư c gì c . Lúc ó ch có m t khiêm t n th t s và m t lòng tin th t s , nói, “L y chúa, chúa là ng chăn d t con, con không h lo l ng chi”, hay “Nam mô Adi- à Ph t, con trong tay ngư i, con không s hãi chi.” Ngu n su i tâm linh ó, chính là c i ngu n th t s c a tư duy tích c c, c i ngu n c a s c m nh n i tâm vô ch, có th cho con ngư i t m thư ng c a ta làm ư c nh ng chuy n phi thư ng. Ngoài ra, t t c nh ng k thu t tư duy tích c c không t căn b n trên chi u sâu tâm linh, có th cho ta tích c c ư c m t tí, khá hơn là tiêu c c hoàn toàn, nhưng ch n m t m c h i h t nào ó mà thôi. Khi kh au tr thành quá l n, khi s c ch u ng c a con ngư i ã ki t, ch có su i ngu n tâm linh m i cho ta s c m nh m m cư i bư c vào lò l a, phi thư ng như ngư i i trên nư c. Ngay c trong i s ng thư ng ngày, ch có su i ngu n tâm linh m i cho chúng ta m t tư duy tích c c d u dàng, không v k , không t trên danh l i, không bao gi ng ng, thay vì lo i “tư duy tích c c” c a ngư i háo th ng, háo danh, háo l i. Lo i “tư duy tích c c” v k này, m i nhìn bên ngoài thì như là tích c c, vì nó làm cho ngư i ta xông xáo có v r t tích c c, nhưng nó ã có m m h y di t t bên trong, vì v k thì ch có th tích c c ư c v i m t ngư i–tôi–và tiêu c c v i t t c nh ng ai và t t c nh ng gì c n bánh xe lăn c a “tôi.” Chúc các b n cu i tu n vui v tho i mái ! M n, Hoành © Copyright 2009, TDH www.dotchuoinon.com Licensed for non-commercial use

Tích c c

n m c nào ?

Posted on Tháng Tư 13, 2009 by tdhoanh

Tr n ình Hoành

48

Tư duy tích c c

dotchuoinon.com

Chào các b n, Cu i bài này m t link n video “Rơi xu ng gi ng”. ó là chuy n v m t chú l a rơi xu ng gi ng, và là câu chuy n các gi ng sư v tư duy tích c c thư ng dùng. i khái là như th này: Ông nông dân n có con l a rơi xu ng gi ng sâu, không cách nào c u lên ư c, và gi ng thì cũng cũ nát h t r i, thôi thì c chôn con l a dư i gi ng luôn, môt công hai chuy n. Ông g i hàng xóm n giúp l p gi ng. Nhi u ngư i n ph , giúp xúc t xu ng gi ng. Ban u chú l a la r ng th m thi t vì s hãi. Nhưng ch m t lúc sau là chú ta ngưng la. Chú ã khám phá ra ý m i. Khi t xu ng lưng, chú i m nhiên l c lưng cho t rơi xu ng , r i co giãn chân, bư c lên l p t m i . Và c th , t l p cao d n, chú l a lên cao d n. Khi mi ng gi ng b l p y là khi chú l a thong th bư c ra t do. Và các gi ng sư k t lu n (như trong video ta có ây): M i ngư i rác r n vào b n mong chôn s ng b n. Nhưng thay vì lo l ng kêu la, b n ch c n l c cho rác r n c a h rơi xu ng, r i d m lên rác r n mà ng. Và chính rác r n c a h s cho b n cơ h i s ng m nh s ng hùng.

Tr n ình Hoành

49

Tư duy tích c c

dotchuoinon.com

ây qu là m t bài h c tư duy tích c c r t hay, ph i không các b n? Bi n các rác r n ngư i ta vào mình thành s c m nh c a mình. úng là bài h c r t hay. M i khó khăn i luôn luôn là m t cơ h i làm cho ta ch u ng hơn, bình tĩnh hơn, và sáng su t hơn, bi n khó khăn thành cơ h i. Tuy nhiên, bài gi ng này có m t v n r t l n. B n có tin là ông nông dân này kêu hàng xóm n chôn s ng con l a c a ông ta không? Có ai trên i l i b t nhân th t c, và d t, n c ó? N u b n có con bò rơi xu ng gi ng, b n s l p gi ng th t hay sao? Không ph i là ông nông dân này ã dùng phương pháp r t c truy n, là l y rác l p gi ng ưa con l a c a ông lên sao? M t hành ng nhân ái c u con v t c a mình l i ư c nhi u gi ng sư tư duy tích c c ngày nay bi n nó thành hành ng c tình tàn sát ! T i sao v y? Rõ ràng là khi bi n nhân ái thành gi t chóc, các v th y “tích c c” này ã r t tiêu c c trong suy tư. Nhưng, t i sao? M i ngư i hàng xóm n c u con v t, thì l i i thành m i ngư i xúm l i chôn s ng nó. T i sao có s thay i gian ác v y? Thưa, ó là vì các gi ng sư này tin là ngày nay con ngư i chúng ta quá tiêu c c và quá nghi k l n nhau, cho nên bài gi ng ph i ư c gi ng trên lu n c ó—t t c m i ngư i quanh ta u r t gian ác, ch luôn xúm l i rác r n lên u ta chôn s ng ta thôi. ó là i u mà mình g i là trư ng phái “tư duy tích c c v k ” trong bài N n t ng c a tư duy tích c c. Trư ng phái này có cái nhìn tiêu c c v t t c m i ngư i trên th gi i và ch tích c c v i m t mình ta thôi. V y thì, ó là tích c c hay tiêu c c v y các b n? Ch làm theo toán c ng tr , n u ta tích c c v ch m t ngư i và tiêu c c v 6, 7 t ngư i khác trên th gi i, thì ta tích c c hay tiêu c c v y? V n này chúng ta ã c p n trong bài Yêu ngư i, tin ngư i, các b n có th c l i.

ây là v n r t l n trong th gi i ngày nay. Chúng ta quá tiêu c c và nghi k l n nhau quá s c, n n i các v th y v tư duy tích c c cũng không nh n ra là mình tiêu c c. Câu chuy n l a rơi xu ng gi ng này là m t câu chuy n r t tích c c, các b n a. T t c m i ngư i, t ông ch n các hàng xóm, r t yêu m n chú l a. Và c xóm xúm l i xúc t l p gi ng c u l a.

Tr n ình Hoành

50

Tư duy tích c c

dotchuoinon.com nh

Nhưng dù là m i ngư i có yêu m n, thì nh ng xu ng t t trên xu ng cũng nh t làm cho l a ph i ng t th ho s c s a vì b i. L a b t bu c ph i ch u kh m t lúc.

Chuy n i là th . “Ngu như l a” n n i ph i rơi xu ng h , thì ph i tr giá cho cái kh kh o c a mình. M i ngư i chung quanh s giúp mình, nhưng trong khi h giúp, mình v n ng t th ho s c s a. Cái ngu nào cũng ph i ư c tr giá b ng au kh . C hàng xóm n giúp, hay Chúa Ph t có giúp, thì b n v n ph i tr giá cho l i l m c a mình. ó là lu t nhân qu t nhiên c a i s ng. ã làm thì ph i chiu trách nhi m, ph i tr giá cho hành ng c a mình. ng ch y tr n trách nhi m. ng ch y tr n tr giá. ó ch là công b ng, và “r a t i.” Nhưng không sao, ch m t lúc thôi, r i b n l i lên, vì b n có nhi u ngư i giúp b n và Chúa Ph t cũng giúp b n, n u b n gõ c a Chúa Ph t và gõ c a m i ngư i. Chúc các b n m t ngày vui v . M n, Hoành

© Copyright 2009, TDH www.dotchuoinon.com Licensed for non-commercial use ăng trong: Trà àm | Th : tích c c

C ng hư ng tích c c
Posted on Tháng Tư 28, 2009 by tdhoanh

Tr n ình Hoành

51

Tư duy tích c c

dotchuoinon.com

Chào các b n, Synergy là “Năng l c c ng hư ng”, năng l c t o ra do làm vi c hòa h p v i nhau. Synergy có g c ch Hy L p là “làm vi c v i nhau.” Năng l c c ng hư ng nói n m t hi n tư ng quan tr ng: Năng l c t o ra do m t nhóm ngư i làm vi c chung v i nhau thì cao hơn là t ng s năng l c c a t t c các cá nhân trong nhóm c ng l i. Ví du: M t ngư i làm riêng r có th cày xong 1 hecta t m t ngày, nhưng n u 20 ngư i làm chung v i nhau thì có th làm xong 25 hecta m t ngày. S gia tăng năng su t 5 hecta là h u qu c a c ng hư ng. Công hư ng là t c a âm h c. Khi m t âm thanh v i m t t n s nào ó g p m t v t nào ó có th dao ng cùng m t t n s , như ti ng c a dây àn g p thùng àn, c ng hư ng s x y ra và tăng cư ng âm thanh r t nhi u. T v t lý n quan h con ngư i, ho t ng chung v i nhau cùng “t n s ” s làm cho cư ng c a năng su t gia tăng vư t b c. Vì n h u như h ng ngày. v y, trong qu n lý, t synergy ư c nh c nh Trong qu n lý thì chúng ta có th hi u synergy r t d –n u m t i bóng thân thi t nhau, m i ngư i ai cũng làm úng ph n s mình, chia s v i ng i, hi u ý nhau r t nhanh, không ghen t nhau, cùng m t lòng quy t th ng, thì i bóng ó có synergy r t cao và r t hay th ng. Tuy nhiên, n u i bóng hay c i vã nhau, ganh t nhau, m t ngư i nói 10 thì ngư i các ngư i kia hi u ư c có 5, i bóng như v y thi u synergy và s khó th ng. T o ra ư c synergy hay không, ph n l n là do ngư i lãnh o. Khi tuy n c u th m i vào i bóng, k thu t chơi bóng ch là m t ph n, tâm tính ngư i c u th có phù h p v i tâm tính c a các c u th khác trong i, và tinh th n teamwork (tinh th n ng i) c a ngư i ó cao không, m i là y u t quy t nh. Vi c tuy n úng ngư i là quy t nh r t quan tr ng c a lãnh o. M t con sâu làm r u n i canh. M t c u th không có tinh th n ng i làm h ng c i bóng. Và trong ti n trình qu n lý i bóng, dĩ nhiên là lãnh o ph i t lên m c hàng u vi c duy trì và phát tri n thi t thân và tinh th n ng i. N u có thi t thân và tinh th n ng i cao, t nhiên các k năng làm vi c ng i s có, như k năng truy n thông—nói

Tr n ình Hoành

52

Tư duy tích c c

dotchuoinon.com

v i nhau, ra hi u cho nhau, và th u hi u nhau; k năng ph i h p trên sân c ; k năng chuy n ng toàn i úng chi n thu t và chi n lư c trên sân c . ó là qu n lý; khó nhưng v n còn d , b i vì ngư i lãnh o có m t i và k lu t c a i làm vi c. Cái khó là trong nh ng sinh ho t xã h i, khi chúng ta ai cũng là phó thư ng dân nhưng l i quan tâm n vi c thành ph , vi c qu c gia (Nói chung là làm lính nhưng hay quan tâm n vi c quan ), làm th nào chúng ta có th t o ra synergy cho vi c gì?

N u quan sát các phong trào xã h i, ta th y ti n trình phát tri n c a synergy x y ra th này. Hãy dùng vi c v sinh thành ph làm ví d . 1. M t phó thư ng dân vi t bài trên Internet nói v v sinh thành ph –ngưng x rác, thêm thùng rác, giáo d c làm p thành ph , u tư làm p thành ph , v.v… 2. Vài phó thư ng dân khác ng ý và vi t bài tương t . Th là ta b t u có synergy. Càng nhi u ngư i nói, “ úng r i, các b n nói ph i l m” là ta càng có nhi u synergy. M t lúc nào ó, khi có nhi u ngư i lên ti ng, synergy có th m nh n n i ta c m như có th s nó ư c trên không. 3. M t nhóm phó thư ng dân nào ó quy t inh i m t bư c xa hơn, làm i u gì ó ngay trên ư ng ph –ví d , t ch c v i các doanh nghi p a phương t m t dãy thùng rác p m t ngay trên m t khúc ph . Ta s th y synergy tăng lên r t cao. 4. T i các a phương khác, nhi u nhóm phó thư ng dân, theo gương, cũng l p ra nh ng d án làm s ch và p ư ng ph . Bây gi ta ã có m t phong trào, và synergy c tuôn lên ngùn ng t. Các phong trào cách m ng xã h i t c chí kim phát tri n theo mô hình này, ít có ngo i l , b i vì t t c u ư c chi ph i b i m t quy lu t t nhiên: M t năng l c tích c c t m t ngư i có kh năng kích ng năng l c tích c c t m t ngư i khác. Và năng l c tích c c c a t hai ngư i tr lên có tác ng c ng hư ng và thành m nh hơn r t nhi u và s kích thích nhi u năng l c tích c c t nhi u ngư i khác. R i l i tăng c ng hư ng, tăng kích ng, tăng tham gia, r i tăng c ng hư ng, tăng kích ng, tăng tham gia… c v y mà phát tri n như là qu c u tuy t b ng n m tay lăn t trên núi xu ng, càng lăn thì càng

Tr n ình Hoành

53

Tư duy tích c c

dotchuoinon.com

dính tuy t, càng l n, l i càng lăn m nh hơn, dính nhi u tuy t hơn, l n hơn, lăn m nh hơn… n lúc l n như trái núi lăn. Năng l c ó th t là kinh kh ng, ph i không các b n? Nhưng mình s nói cho các b n nghe m t bí m t ng t ngào khác. Cho n lúc này, có th là m t s b n c bài này như c ti u thuy t nói n nh ng phong trào cách m ng xã h i c a nh ng huy n tho i nào ó, ch ng ăn nh p gì n “con ngư i nh nhoi t m thư ng c a mình.”

À, b n ng o lư ng mình quá th p như th . Năng l c tích c c c a b n có s c m nh không th p hơn năng l c c a ngư i m nh nh t trên th gi i như là Gandhi and Abraham Lincohn là bao nhiêu âu. N u b n c t ư c bao nhiêu kg, các v thánh nhân s m t th gi i, cho là t p t c i, thì cũng ch có th c t b ng 3, b ng 4, hay cùng l m là b ng 5 b n. Không th hơn th ư c. Th thì không lý do gì mà ta có th nói năng l c tinh th n c a các v y khá hơn năng l c c a ta quá 5 l n, dù là các v y có thi n nh hay tu cách nào c i. Có khác chăng là các v y s d ng t t c m i năng lư ng tích c c c a mình vào vi c tích c c ra nhi u thành qu tích c c, còn chúng ta thì không t p trung năng l c như th mà thôi. Có m t câu nói mà h i nh sau n y mình m i tr i nghi rung ng n vô lư ng th lan t tâm th c ngư i này ràng con ư ng lây lan ó mình c nghĩ ó là câu nói th n tho i, cho n nh ng năm m và hi u nó sâu xa. ó là, “M t ti ng g y móng tay có th gi i.” B t kỳ m t cái gì r t nh ta làm cũng có nh hư ng lây n tâm th c ngư i kia, vô cùng vô t n, dù là ta ch ng bi t rõ i như th nào, t âu n âu.

Ví d th c t . N u b n n t Chu i Non và c, và ch ng làm gì thêm h t, b n ã ương nhiên t o ra m t năng lư ng tích c c cho b n và cho t Chu i Non. N u b n tích c c hơn m t tí, ch m c t i thi u, và vi t m t comment ch có hai ch “cám ơn” (t n t ng c ng dư i 10 giây ng h vi t), b n ã cho tác gi bài vi t m t viên vitamin s ng ư c ít nh t cũng ph i m t tu n. ây là mình nói r t th t, không màu

Tr n ình Hoành

54

Tư duy tích c c

dotchuoinon.com

mè, không phóng i. Mình ã vi t liên t c 20 năm trên Internet và các t báo Vi t Nam, k c Nhân Dân, Tu i Tr hay ài Ti ng Nói Vi t Nam, cho nên ây là kinh nghi m s ng th c. Ch hai ch “cám ơn” c a m t ngư i c có th t o ra m t năng lư ng c c kỳ l n cho ngư i vi t, dù là anh ta ã vi t m y ch c năm và ã nghe cám ơn vài nghìn l n. “Cám ơn” là vitamin, là th c phNm. N u ngày nào ta cũng ph i ăn ba b a cơm, ăn c i không chán, không no, thì ngư i ta cũng có th nh n ti ng cám ơn c i, không chán, không no. “Cám ơn” không ph i là nuôi dư ng cái tôi c a ngư i nh n, mà là báo tin, “ , vi c anh làm, anh không có hoài công âu.” ó là synergy. ó là ch nói n hai ch cám ơn nh xíu, các b n ã có th th y năng lư ng c c kỳ dũng mãnh c a b n. N u các b n l i tích c c hơn, lâu lâu vi t m t vài câu, môt vài bài, v vi c làm p làm s ch thành ph , các b n có tư ng tư ng ư c năng lư ng c a b n t o ra m nh n m c nào không? Nh ng v n tâm lý và siêu tâm lý thư ng là vô hình, không s mó ư c. Nhưng nh ng năng lư ng vô hình này c c kỳ m nh, không th xem thư ng. Dòng i n 1000 volt r t vô hình, nhưng s vào là bi t ngay. Và thay vì vi t lách, b n l i th c s làm gì ó trên ư ng ph cho s ch thành ph , thì năng lư ng tích c c ó l i càng m nh m hơn r t nhi u. i m chính ta mu n nói ây là m i ngư i chúng ta ã có nh ng năng lư ng tích c c r t m nh. K c khi b n tin r ng b n là ngư i tiêu c c, thì năng lư ng tích c c ó v n còn nguyên ó. B n ch c n dùng nó, b ng cách c m t cái gì tích c c, hay suy nghĩ v m t cái gì tích c c, hay nói m t hai ch tích c c, hay nói m t hai bài tích c c, hay làm m t hai hành ng tích c c nào khác, năng lư ng tích c c ó s “ ng” ngư i khác và s sinh ra synergy, dù là b n có th không th y synergy ó âu h t. ng coi thư ng năng lư ng có s n trong mình. Ngư i m nh nh t th gi i thì cũng không hơn mình ư c 5 l n. “M t ti ng g y móng tay có th làm rung ng vô lư ng th gi i.” N u hi n nay b n chưa hi u h t câu này, m t ngày nào ó b n s hi u, b ng tr i nghi m th c s . Chúc các b n m t ngày vui v . M n, Hoành © Copyright 2009, TDH www.dotchuoinon.com Licensed for non-commercial use ăng trong: K năng lãnh o, Trà àm | Th : Giáo d c, tích c c

Chi n

u v i chính mình ?

Posted on Tháng Năm 1, 2009 by tdhoanh Tr n ình Hoành 55

Tư duy tích c c

dotchuoinon.com

Chào các b n, Có l ai trong chúng ta cũng ã quen v i câu “Cu c chi n khó nh t là cu c chi n ch ng l i chính mình.” Và i u này thì th t là chính xác. T th ng mình tr thành thi n h o hơn m t tí m i ngày không ph i là d , và ó là cu c u tranh su t i. Th ng k ch bên ngoài thì r t d , t th ng thì khó hơn nghìn l n. (Mình không cư ng ư c máu ti u lâm nêu ra ây m t ví d r t rõ. ng ta bách chi n bách th ng v i t t c hùng binh thiên h , v y mà ch có cái vi c ch ng tham nhũng thôi thì cà x ch cà tang muôn năm ). Nhưng hôm nay mình mu n bàn n m t v n t nh trong suy tư ng. Khi nói n “cu c chi n t th ng” ph i chăng ta r t d b l i l m là nghĩ n nh ng i m y u c a chính ta như là m t k thù c n ph i tri t h ? Và n u như v y thì không ph i là ta t ch i b m t ph n c a chính ta sao? Và như v y không ph i là ta s b t trong m t tình tr ng au kh trong tâm th c hay sao? “Cái tên t i t này, sao nó c mãi trong tôi, làm sao tôi gi t ch t nó i con ngư i tôi thánh thi n ra?” ó không ph i là m t hình th c split personality (phân chia nhân cách) mà nh ng trư ng h p n ng n là m t lo i tâm b nh nguy hi m hay sao? N u các b n nghĩ r ng ây là m t câu h i lý thuy t ch ng liên h gì n cu c s ng, thì hãy nghĩ l i xem. ã bao nhiêu l n chúng ta ã r t b c mình v i y u kém c a chính mình? ã bao nhiêu l n ta làm ta th t v ng? ã bao nhiêu l n ta h u như tuy t v ng v y u kém c a mình? Lý thuy t không? Nhưng n u suy nghĩ sâu xa hơn m t tí thì l i suy nghĩ “chi n u ch ng l i chính mình” có gì không n, ph i không các b n? Bao nhiêu chuy n trên i ph i chi n u, cơm, g o, i n, nư c, nhà , áo qu n, công vi c, l i ôm thêm cu c chi n ch ng l i chính mình 24 gi m t ngày! S ng sao n i?

Tr n ình Hoành

56

Tư duy tích c c

dotchuoinon.com

Trư c ây nhi u năm, n u mình nh không l m, c cu n gi ng Kinh Kim Cang c a Thi n Sư Nh t H nh, có o n Thi n Sư nói v ôm p cái gi n, cái au c a mình, ng ch i b hay xua u i nó, hãy nhìn nh n và yêu thương nó, vì nó chính là mình, là m t ph n c a mình. Ph n ng u tiên c a mình là “Hmm… thi n sư này nói sao nghe… chùa quá… nhưng… nghe cũng r t m i l . Ít ra là nó ngh cách gi i quy t v n ch có m t phe, là phe ta, ch không có th ng tôi thi n ánh nhau v i th ng tôi ác. Không có mâu thu n n i tâm.” V y là mình tâm nghiên c u v n thêm m t tí. Và sau ó thì mình nh n ra ngay là “nhìn nh n và ôm p cái y u, cái au c a mình” ã là m t th c hành tâm lý ư c s d ng r t nhi u t Tây sang ông. K t Sigmund Freud, khoa phân tâm h c ã ch a b nh tâm th n b ng cách giúp b nh nhân t t i ngư c v dĩ vãng lôi ra ngoài ánh sáng nh ng kinh nghiêm không vui b chôn d u (repressed) trong ti m th c t trư c và ngày nay sinh ra nh ng v n tâm lý. Khi b nh nhân (v i s giúp s c c a bác sĩ phân tâm) lôi ra úng “chàng o t c” và b nh nhân xác nh n là “chính h n”, thì b nh nhân t c thì lành b nh. i u này thì r t căn b n; mình ã bi t t h i h c tri t i H c Văn Khoa Sài Gòn, nhưng ch nghĩ n “m y ngư i b b nh” ch không nghĩ n áp d ng vào i s ng thư ng nh t cho chính mình. Trong kho ng m t th p niên tr l i ây, khoa tâm lý ph thông (pop psychology) M cũng chú tâm n i di n ni m au trong tâm, nói nó ra ngoài (talk it out), có th làm hòa (reconcile) v i nó và v i chính mình, và óng c a v n (put a closure on the problem). (V n là lý thuy t này tr thành quá h p d n n n i ngày nay nó tr thành các reality show (show th c t ) trên TV M , trong ó m i ngư i ư c tr ti n mang nh ng chuy n kín trong gia ình, lên TV nói cho thiên h nghe, reconcile và put a closure!! Mà mình cũng không bi t các chuy n này có th c n m c nào hay các v s n sàng ph a

Tr n ình Hoành

57

Tư duy tích c c th chuy n iên khùng ch l y ti n b túi).

dotchuoinon.com

phương ông thì dĩ nhiên là các thi n sư ã th c hành t hơn 2 nghìn năm nay b ng cách thi n quán—ng i quan sát tâm th c c a mình r t k , vui thì th y mình vui và bi t t i sao mình vui, bu n thì bi t mình bu n và t i sao bu n, giân thì bi t mình gi n và t i sao gi n. Các thi n sư ch làm vi c gi n d là quán sát th y mà thôi, ch không tri t h , thanh toán cái x u c a mình gì h t. Ch có thi n nh và thi n quán, ch không có thi n tri t h , thi n u tranh. Ch nhìn chính mình, cái x u l n cái t t c a mình, m t cách d u dàng, rõ ràng, kh ng k t án, không phán oán, không nh y c n, không than khóc, ch v i m t qu tim thân ái d u dàng và sáng su t. T t cái y u c a mình s bi n i, như tên tr m ã ư c bi t tên bi t m t và ư c cư x d u ái và nay bi n thành ngư i lương thi n. Tư tư ng thi n ác thanh toán nhau là tư tư ng căn b n c a tri t lý và văn minh tây phương m y ngàn năm nay. Nó là m t lo i tư tư ng d gây xung t trong tâm th c con ngư i cũng như chi n tranh trong xã h i. Nh ng năm g n ây, Ph t h c tr thành m t h p l c v i trí th c tây phương cũng vì lý do hòa ái là căn b n c a Ph t h c. Nhưng mình không vi t bài này nói v Ph t h c, mà nói v m t i m quan tr ng trong tâm th c chúng ta. Chúng ta không c n ph i ch i b hay ch y tr n s y u u i c a mình. C nhìn nh n nó, ôm p nó, nói chuy n v i nó, v i yêu thương d u ái, vì nó là m t ph n c a mình, nó là mình. Không vì lý do gì mà mình có th t ghét mình, t coi thư ng thi u lành m nh. i u này ư c xem là căn mình, t nguy n r a mình— ó là m t thái b n c a tâm lý h c ngày nay, t Tây sang ông, không có ngo i l . Gi s cánh tay trái c a mình b li t, mình không c n ph i ch t nó i, hay thù ghét nó, hay c tình xem như nó không có ó. C v n nhìn nh n nó, yêu thương nó, và x v i nó như là cánh tay c a mình. M t ngày nào ó mình s khám phá ra là mình v n có th làm các vi c phi thư ng, v i m t cánh tay b li t. Chúc các b n cu i tu n ngh l vui v tho i mái.

Tr n ình Hoành

58

Tư duy tích c c M n, Hoành © Copyright 2009, TDH www.dotchuoinon.com Licensed for non-commercial use ăng trong: Trà àm | Th : tích c c, yêu i

dotchuoinon.com

Tư duy tích c c làm ư c gì cho ta ?
Posted on Tháng Năm 16, 2009 by tdhoanh

Chào các b n, Tư duy tích c c giúp ư c gì cho ta? Nó có ch n ng khó khăn cho ta? Có làm cho tai n n không n ư c v i ta? Có mang giàu có và sung túc n v i ta? Có làm cho con ư ng ta i trơn tru d dàng hơn con ư ng c a nh ng ngư i có tư duy tiêu c c? Có em n cho ta h nh phúc? Có làm cho cu c i t t p hơn? Các câu h i này, mu n tr l i khá chính xác và chi ti t, thì chúng ta ph i phân tích v n m t k hơn m t tí. Hãy dùng ví d c a ngư i h c võ. Th c ra, tư duy tích c c là m t công phu tinh th n—m t lo i ngh thu t rèn luy n b n b giúp tinh th n ta kh e m nh nhanh nh n ng phó v i các bí n c c a i s ng, ch ng khác nào võ công chân tay. Cho nên dùng võ công như là m t ví d c th nhìn th y v n là r t thích h p. I. N u b n hoc võ thì vi c trư c h t là b n kh e m nh và ít m au. Ngư i tư duy tích c c luôn kh e m nh vui v trong u, lúc nào cũng yêu i, tươi cư i, khó b stress, khó b tr m c m, khó b kh ng ho ng. Cho nên ít b b nh tinh th n. Và như v y thì cũng ít b b nh cơ th . Chúng ta ai cũng bi t ng i vui v , ít stress, thì cơ th có s c mi n nhi m r t m nh. Khó mà b nh h an, và n u có b nh thì cũng mau lành.

Tr n ình Hoành

59

Tư duy tích c c

dotchuoinon.com

II. Nhưng như v y không có nghĩa là b n không th b b nh, ph i không? Ăn ăn có c thì cũng v n ph i c p c u vô Ch Quán như ai. Nhưng, có th cơ h i kháng c và h i ph c c a b n cao hơn ngư i bình thư ng. • N u b n i máy bay mà máy bay b rơi (cũng có th vì ông phi công ã t i s , và b n ch b v lây ), thì ai tiêu c c hay tích c c gì trên máy bay ó cũng b tan thây theo. Nhưng n u máy bay r t mà có nhi u ngư i s ng sót, thì các câu chuy n v nh ng ngư i s ng sót cho th y là nh ng ngư i bình tĩnh và năng ng trong nh ng tình hu ng hi m nghèo là nh ng ngư i có cơ h i s ng sót cao nh t. Mà “bình tĩnh và năng ng” là h qu ương nhiên c a ngư i h c võ, hay c a ngư i tư duy tích c c. • N u b n yêu m t cô, mà cô y ang thích i chơi v i m t anh có ti n có s c chi cho m y ch n ng ti n, mà b n thì không có ng xu dính túi, có kh năng cao là nàng nói: “Em th y anh cũng vui v yêu i, nói chuy n vói anh thì cũng vui, nhưng m y ch em mu n i chơi anh không thích i, em ành ph i có b n khác i chơi thôi.” Cho nên, có th là b n ph i tích c c i ki m m t m ti n tr c khi có ư c qu tim c a nàng. Nhưng, thay vì th t tình, nguy n r a nàng và ng y n r a ph n , có th b n s không có t ái v t và v n quý nàng như m t ngư i b n, “Thích i chơi ch n ng ti n âu ph i là m t cái t i, dù là cái thích ó c a nàng làm mình thua cu c.” Không ư c ngư i yêu thì ít nh t là cũng ư c ngư i b n. Mà i càng nhi u b n thì càng d thành công. • Nói chung là tư duy tích c c ch ng b o m là b n không g p khó khăn, th thách, tai n n trong i. Nó ch b o m là b n s ph n ng v i khó khăn th thách và tai n n m t cách tích c c và hi u qu hơn.

Tr n ình Hoành

60

Tư duy tích c c

dotchuoinon.com

III. N u b n mu n giàu có sung túc mà b n có tư duy r t tích c c thì có cơ h i r t cao, 99% là b n s giàu có sung túc, ít nh t thì cũng không th nghèo ói trong trư ng kỳ. T i sao? T i vì ngư i tư duy tích c c không b cu c bao gi . Mà n u b n ki m ti n hoài, không b cu c, thì nghèo sao ư c? Dù là m y năm r i không thành, b t bu c m t lúc nào ó ph i thành. Ch là toán xác su t. IV. Và n u là b n tư duy tích c c thì, dù là b n v n i di n v i khó khăn và nh ng c nh au lòng hàng ngày, nh t nh là b n ph i vui v h nh phúc hơn nh ng ngư i tiêu c c hay không tích c c b ng b n. T i sao? T i vì vui v yêu i là n n t ng c a tư duy tích c c–n u b n không yêu mình, yêu ngư i, yêu i, thì b n ã không th có tư duy tích c c; n u b n ã có tư duy tích c c, t c là là b n ã yêu mình, yêu ngư i và yêu i. Cho nên dù là b n g p c nh au lòng hàng ngày, b n v n không b nh ng chuy n au lòng è b p xu ng, nhưng v n có th dùng chúng làm lý do hăng hái hơn, tích c c hơn trong vi c làm cu c i p hơn m t tí, vui hơn m t tí. Như v y, qua các phân tích trên, ta có th tr l i các câu h i ban u như sau. (1) Tư duy tích c c có th b o m cho ta vui v yêu i. (2) Tư duy tích c c có th b o m cho ta m t cu c s ng sung túc. (3) Tư duy tích c c không c n ư c khó khăn, th thách, tai ương, nhưng nó cho chúng ta kh năng cao ng phó v i khó khăn, th thách, tai ương m t cách hi u qu . (4) Tư duy tích c c giúp chúng ta kh e m nh hơn t tinh th n l n th ch t, và n u có b b nh, nó giúp chúng ta lành b nh nhanh hơn. Nói chung là, tư duy tích c c không ưa ta ra kh i th gi i v n nhi u khó khăn th thách này, nhưng nó giúp ta s ng trong th gi i này m t cách vui v hơn, kh e m nh hơn, và thành công hơn. Chúc các b n m t ngày vui v . M n,

Tr n ình Hoành

61

Tư duy tích c c Hoành © copyright TDH, 2009 Licensed for non-commercial use ăng trong: Trà àm | Th : tích c c, yêu i

dotchuoinon.com

Khi nào ta c n tư duy tích c c nh t ?
Posted on Tháng Năm 31, 2009 by tdhoanh

Ngày nào ta cũng c n năng l c s ng. Ch sau khi chào th gi i good bye, h t th , thì ta m i không c n năng l c, ph i không các b n ? (Coi ch ng! Tr l i “ph i” chưa ch c là úng âu, vì mình chưa có kinh nghi m good bye ki u ó mà. i có kinh nghi m xong r i hãy tr l i ch c ch n. Thôi, t m th i c cho “ph i” là úng i.) Nhưng dù là ta c n năng l c s ng hàng ngày, thì lúc c n năng l c nhi u nh t là lúc i ang ngang cánh ng xanh tươi mát m b ng nhiên g p m t Ông Ba Mươi ng i gi a ư ng, m t mày h n h ch b a ăn t i bò n mi ng, v y uôi li m mép nhìn mình, cư i m m chi. Ch y! Ch y! Ho c, khi c n năng l c nh t, là khi b cúm gà t n công, cơ th c n t t c n i l c có th ng d y u i gà u i v t. Tư duy tích c c cũng v y, ngày nào ta cũng c n s ng, nhưng khi c n tư duy tích c c nh t là khi ta b t n công b i th t b i, th t tình, th t tr n, th t th , th t cơ, th t ý, th t l c, th t ti t, th t thân, th t nghi p, th t th , và ta s hãi n th t s c, th t thanh, ch i v i th t kinh h n vía, cu i cùng là th t v ng và th t chí. Lúc mà ta g p kh ng ho ng chính là lúc ta c n tư duy tích c c nhi u nh t ương c .

Tr n ình Hoành

62

Tư duy tích c c

dotchuoinon.com

Nhưng, khi g p kh ng ho ng thì ta l i hay suy tư r t tiêu c c! M i b nàng cho gài s de là b t u bi ng ăn bi ng ng . Bia bình thư ng thì ng, lúc này ng t như nư c á chanh ư ng. M i b thu c ư c 6 tháng, lúc này lân la làm b n l i v i bà thu c lá l . Ph n thì bình thư ng th y ai cũng d thương, lúc này m i “ng ” ư c “chân lý” Tr Vương m t nư c vì c K , U Vương m t nư c vì Bao T , và nhân lo i, k c tui, th ng kh vì Eva. Cu c i bình thư ng thì không màu h ng cũng màu xanh, lúc này c t i mò mò như êm ba mươi. Và quan tr ng nh t là, c cơ th l n tinh th n c a ta như b è b p dư i ng n Ngũ Hành Sơn vĩ i, không c a qu y ng nào ư c, và cũng không bu n c a qu y. Th gi i chung quanh ta như ang v ra t ng m nh. Và tư duy tích c c? D p qua m t bên i! Hóa ra t trư c n nay mình quá ngây thơ, không bi t ư c th c t c a cu c i. Khi chúng ta b kh ng ho ng nào ó—b truy t vì ai cáo bu c gì ó ho c b m t vi c m t cách b t công, ch ng h n—chúng ta luôn luôn b 2 mũi dùi t n công cùng lúc: Mũi th nh t là chính kh ng ho ng ó, và mũi th hai t n công tr c ti p vào tư duy tích c c c a ta. ây là chi n lư c t n công r t tinh vi— ng lo t t n công phòng tuy n và h u c n. Ta ph i hi u rõ ư c các cu c t n công này có th phòng v h u hi u. Vì v y, khi g p kh ng ho ng và u óc ta b t u suy nghĩ tiêu c c, th t v ng, t i tăm, m t lòng tin, i u u tiên ta ph i làm là t nh c mình: “ , nhà kho tư duy tích c c c a mình ang b t n công, và mình ang b t u suy tư tiêu c c. Ph i tr n tĩnh l i, và dù là mình có ph i ra pháp trư ng ngày mai, hôm nay mình v n ph i suy tư tích c c.” ây là cu c chi n u tiên và quan tr ng nh t ta ph i ương c khi g p kh ng ho ng— b o v h u c n, b o v kho tư duy tích c c, b o v u óc tư duy tích c c. N u thua tr n này là ta thua toàn b cu c chi n, vì s không còn vũ khí phòng th . Tu n v a r i c u t ng th ng Hàn qu c Roh t t ch vì b t cáo tham nhũng. ã t ng là nguyên th y qu c gia thì ý chí r t m nh, v y mà v n không ương c ư c t n công c a kh ng ho ng tinh th n. Cho nên ta c n bi t là, trong cơn kh ng ho ng, mũi dùi t n công vào kho tư duy tích c c c a ta có s c công phá r t m nh, không th coi thư ng.

Tr n ình Hoành

63

Tư duy tích c c

dotchuoinon.com

Vì v y khi g p kh ng ho ng, vi c u tiên ph i làm không ph i là gi i quy t kh ng ho ng ó. Vi c u tiên ph i làm là ph i ch c ch n r ng ta v n tư duy tích c c, v n bình tĩnh, v n yêu i, v n tin vào ngày mai tr i l i sáng, dù ngày mai ó có th còn r t lâu, và mình cũng không bi t là n bao gi . i u này r t quan tr ng trên phương di n chi n lư c, vì nó cho chúng ta hai i u l i. Th nh t, nó cho ta năng l c tích c c ương c v i kh ng ho ng. Th hai, nó cho ta sáng su t gi i quy t kh ng ho ng, b i vì ngư i bình tĩnh và yêu i có th th y nh ng cách gi i quy t kh ng ho ng r t hi u qu , mà ngư i quýnh quáng chán i không th th y. Nhưng làm th nào ta có th duy trì ư c tư duy tích c c gi a cơn kh ng ho ng như v y? 1. Trư c h t, ch m m i th xu ng (slow everything down). Kh ng kho ng có khuynh hư ng làm mình quýnh quáng hay nóng gi n, và mình có khuynh hư ng làm m i th chuy n ngay l p t c. V y thì, chuy n gì b t bu c ph i làm ngay thì làm. Chuy n gì không c n ph i làm ngay thì ó, ng làm ngay. i thì bư c ch m l i. Lái xe thì lái ch m l i. Ăn thì ăn ch m l i. Ch m l i và ý vi c mình ang làm m t tí—ăn thì ý n món ăn và cách ăn c a mình, i thì ý n cách i và v n t c i c a mình. ( ây chính là “chánh ni m” trong thi n h c. Công phu này làm cho mình gi bình tĩnh r t t t).

Tr n ình Hoành

64

Tư duy tích c c

dotchuoinon.com

2. Làm nh ng i u mà, theo kinh nghi m c a b n, giúp b n gi ư c tư duy tích c c: t p th thao, nghe nh c, i b , c các bài vi t tư duy tích c c, thi n, c u nguy n… 3. Tránh nh ng th tăng stress như rư u, nhi u thu c lá, nhi u cà phê, thi u ăn, m t ng … Thu c ng thư ng tăng stress hơn là gi m stress. Theo kinh nghi m c a mình thì m t tí rư u vang (không ph i là m t lít ) giúp ta d i ng và t t cho s c kh e. Ngư i hút thu c ôi khi c n hút thu c l y tr m tĩnh, nhưng n u hút quá nhi u nicotine thì mình s b tăng stress. Cà phê cũng v y. 4. Nh r ng trong t t c m i kh ng ho ng u có bàn tay s p x p c a m t nàng tiên r t p—Th i Gian. Trong khi t t c m i ngư i loay hoay th chuy n v i kh ng ho ng ó, thì Th i Gian cũng l ng l làm công vi c c a mình mà không ai hay bi t. N u b n bình tĩnh và tích c c ch làm nh ng vi c t i c n thi t, còn các vi c khác thì ch xem Th i Gian s ưa mình n âu, b n s tính toán chính xác hơn r t nhi u. Thư ng khi ch nh ch m l i mà ta th y ư c bư c i c a Th i Gian, và ta tính bư c i c a ta theo chân Nàng. Cách tính ó r t ch c ch n, vì ta tính toán v i cái bi t, thay vì quýnh quáng quy t nh quá s m v i nh ng cái không bi t. 5. N u b n là ngư i ã v ng n i tâm thì có th là b n ch ng th y kh ng ho ng âu c . N u b n là dân Hà L i, bao nhiêu năm m i ph i l i m t l n, thì b n có th quýnh vì l i. Dân mi n Trung, m i năm bão l t m t l n, thì khi bão n thái m i ngư i là “R i sao? Có gì l âu?” Chúc các b n m t ngày vui. M n, Hoành © copyright TDH, 2009 www.dotchuoinnon.com Permission for non-commercial use

Tr n ình Hoành

65

Tư duy tích c c ăng trong: Trà àm | Th : tích c c

dotchuoinon.com

Hành

ng tích c c th nào ?

Posted on Tháng Sáu 4, 2009 by tdhoanh

Chào các b n, C m t “tư duy tích c c” luôn luôn t o cho ta m t n tư ng v suy tư ng. Và dĩ nhiên là i u này úng m t ph n, vì tư duy tích c c có g c r t trong tâm th c, t cái nhìn c a ta v chính mình, v m i ngư i, và v cu c i. Tuy nhiên, tư duy tích c c là m t năng lu ng, mà năng lư ng thì ch t o ư c b ng chuy n ng—m t t ng á n m yên không th t o ra năng lư ng. Vì v y, tư duy tích c c ch hi n di n ư c n u có năng lư ng t hành ng, dù ó là hành ng trong tâm th c hay hành ng bên ngoài c a thân th . Hành ng tâm th c là ta suy nghĩ tích c c v m i ngư i và m i v n ta g p hàng ngày. Hành ng bên ngoài là làm i u gì ó trong chi u hư ng tư duy tích c c c a mình. N u mình mu n tích c c v v n rác r n trong thành ph , thì ít nh t là c m rác trong tay cho n lúc tìm ra thùng rác. “Hành ng” là m t t r t r ng rãi. Có r t nhi u lo i hành ng khác nhau, ch ng ai nên ép ai ph i theo hành ng nào—d y cho con cái hay h c trò vài câu, vi t m t vài câu trên bog, vi t m t bài báo, b rác vào thùng, v n ng ch ng x rác, v n ng chi n d ch p, góp m t tí ti n cho các v n ng này, v.v… Thùy theo hoàn c nh và y’ thành ph thích cá nhân, m i ngư i có m t cách hành ng riêng. Ch khi hoàn toàn không có hành ng nào h t, m i là v n . Tuy nhiên, trong m t s trư ng h p, cái không hành ng l i có th là hành ng l n. G p m t ngư i ch i b i mình ngoài ư ng, mình l ng l bư c i, thay vì l i c i nhau, thì s im l ng ó có th là m t hành ng r t l n mà “ngư i nh ” không làm ư c. “Không làm m t i u tiêu c c”, t chính nó, có th là m t hành ng có tính tích c c. Ho c m t ngư i hay hút sách mư n ti n, ta nh t r t t t giúp h . Tr n ình Hoành nh không cho mư n, cũng là m t cách

66

Tư duy tích c c

dotchuoinon.com

Cho nên, ta không nên l m l n, “không làm i u tiêu c c” v i “không làm i u tích c c.” Hai i u này r t khác nhau. Tinh hoa c a Kinh Pháp Cú c a Ph t gia n m câu này: “Làm i u t t, không làm i u x u, gi tâm thanh t nh.” Làm i u tích c c, không làm i u tiêu c c, gi tâm thanh t nh. ây là m t công th c r t t t cho th c hành tư duy tích c c. Và làm i u tích c c, thì dù là làm dư i hình th c nào, cũng òi h i m t tí công s c t mình—m t tí th i gian, m t tí năng l c, hay m t tí ti n b c, nói chung là m t tí hy sinh nào ó. Không th hành ng mà không m t mát gì.

V y n u mình không hành

ng thì sao? ng tiêu c c. Ví

• Trong m t s trư ng h p, không hành ng tích c c có nghĩa là hành d : N u không b rác vào thùng rác, có nghĩa là mình xã rác âu ó.

• Trong m t s các trư ng h p khác, không hành ng tích c c không h n là tiêu c c, nhưng nó ph t lên ng n c , ra d u cho mình h i l i chính mình là mình có th c s tư duy tích c c không. Ví d : Mình hoàn toàn ch ng bao gi làm i u gì cho ngư i nghèo c –không d y con cái, không vi t bài, không b thí, không gì h t. ây cũng không h n là tiêu c c vì mình không bóc l t ngư i nghèo. Nhưng rõ ràng là nó ánh d u h i v tư duy tích c c c a mình i v i ngư i nghèo, ánh d u h i v kh năng “yêu ngư i” c a mình (mà yêu ngư i là n n t ng c a tư duy tích c c). Vì v y, hành ng tích c c không nh ng ch là h qu c a tư duy tích c c, mà còn là b ng ch ng c a tư duy tích c c. (B ng ch ng v mình, i v i mình thôi, không h n là b ng ch ng i v i ngư i khác. B i vì, mình làm A, ngư i khác có th di n d ch là B. Không nên tâm n ngư i khác nghĩ gì trong các v n này. ây là các v n c a ta v i tâm th c c a chính ta mà thôi). • Và không nh ng ch là h qu và b ng ch ng c a tư duy tich c c, hành ng tích c c còn là th c ph m tư duy tích c c sinh trư ng. M t c u ngày nào cũng n thăm m t cô, thì có kh năng cao là n u c u y không yêu cô y hôm nay thì cũng yêu

Tr n ình Hoành

67

Tư duy tích c c

dotchuoinon.com

ngày mai, ph i không các b n? N u ta c thư ng xuyên theo b n bè i y l o ngư i nghèo, thì có ly’ nào mà ta không yêu ngư i nghèo ư c? Nhưng ta hành ng tích c c v i tâm như th nào?

• Hãy dùng ví d v b thí minh h a. N u tôi b thí cho ngư i nghèo l y ti ng là ngư i phúc c thì sao? Có th chúng ta lên án hành ng b thí ó. Và mình nh mang máng là m t vài tri t gia cũng lên án hành ng ó. Nhưng mình nói v i các b n nhé, “Cho v n còn hơn không”. B thí mu n mình n i ti ng còn hơn là keo ki t không giúp ai xu nào. “Tôi ang ói l m, bác cho tôi m t bát cơm là tôi r t bi t ơn. Và bác nghĩ th nào mà cho, cũng ch ng quan h gì v i tôi c . Tôi r t bi t ơn bác”. Dù r ng ai trong chúng ta cũng th y rõ là b thí ch vì “cái tôi” cùa mình thì r t có h i, vì mình càng nuôi dư ng “cái tôi” c a mình thì mình càng sa l y. “Cái tôi” vĩ i c a mình, ư c nuôi dư ng cách ó, s làm nhi u chuy n x u khác. ó là l t nhiên. V y ta không nuôi nên “b thí” mua danh. Nhưng không thèm b thí ai bao gi , thì cũng là ch dư ng “cái tôi.” Cho nên, mình v n tin r ng, dù là không ư c t t, b thí nuôi “cái tôi” v n t t hơn là không “b thí” bao gi cũng ch nuôi “cái tôi”. Hơn n a, c b thí hoài, bi t âu b t u mua danh, nhưng sau l i thành yêu ngư i nghèo th t s , do va ch m thư ng xuyên v i ngư i nghèo? • B thí mà không c n ti ng tăm trên i này, nhưng ch mong ư c thành Ph t hay vào nư c tr i, thì cũng là b thí cho cái tôi, nhưng ây là m t “cái tôi” nh hơn. ây cũng là không ư c t t, nhưng “thà có còn hơn không” –thà b thí v i các ư c mong v i sau còn hơn là không b thí. • B thí v i “tâm thanh t nh”. T c là b thí mà không vì gì c , không mong c u gì c , t nhiên như m yêu con, yêu vì t nhiên ch không vì mong c u i u gì cho mình, cho con ăn vì th y con ói, ch không ph i vì mong c u i u gì cho mình c . ây là i m cao nh t c a tư duy tích c c. Hành ng vì b n tính t nhiên c a mình là yêu ngư i, yêu i. Hành ng vì b n tính t nhiên c a mình, như nai thì ăn c , sóc thì leo cây. ó là “b thì b ng tay trái mà tay ph i cũng không bi t.” ó cũng là hành ng v i tâm B tát ó các b n . Chúc các b n m t ngày vui. M n, Hoành © copyright TDH, 2009 www.dotchuoinnon.com Permission for non-commercial use ăng trong: Trà àm | Th : tích c c

Tr n ình Hoành

68

Tư duy tích c c

dotchuoinon.com

Làm th nào

ti p thu ư c nhi u ki n th c?

Posted on Tháng Sáu 5, 2009 by tdhoanh

Chào các b n, Làm th nào ti p thu ư c nhi u ki n th c? Chúng ta có th th y s khác bi t r t rõ gi a m i ngư i. Hai sinh viên ra trư ng cùng b ng c p, nhưng sau m t th i gian thì ki n th c 2 ngư i khác nhau hoàn toàn, m t ngư i thì v n c tù mù, trong khi ngư i kia thì thông thái ra b i ph n, và ngư i tù mù l i có th là ngư i ra trư ng v i h ng cao hơn. Hai ngư i cùng vào làm m t hãng, cùng m t lúc, cùng m t lo i công vi c, m t ngư i thì lên vù vù, m t ngư i thí c ì ch m t ch . i u gì ã x y ra? Có nhi u cách lý gi i hi n tư ng này trong th c t , nhưng hai i m quan tr ng nh t lý gi i là, th nh t, kh năng làm vi c chung v i m i ngư i và, th hai, kh năng ti p thu ki n th c. Và hai i u này, th c ra liên h m t thi t v i nhau. Chúng ta nghĩ là c h c nhi u, như là c sách nhi u, thì có nhi u ki n th c. (H c ây nói theo nghĩa h p—ng i xu ng d sách ra h c hay nghiên c u i u gì ó). Chúng ta thư ng nghĩ r ng ti p thu ki n th c là tích c c nh i ki n th c vào u, như là mang t ng bao g o vào kho g o cho y. ó úng là m t cách ti p thu ki n th c. Nhưng cách ó v a ch m v a m t (Vác m y bao t nh t nh là ph i m t, ph i không các b n. ). Th c ra, kí n th c như ánh sáng m t tr i, chi u t nhiên trên v n v t. Tâm trí là căn nhà dư i ánh m t tr i. Ch c n m toang h t các cánh c a l n nh thì ánh sáng ùa vào tràn ng p, chi u sáng t ng ng ngách tăm t i trong nhà. Cách ti p thu ki n th c như v y v a nhanh, v a nh , v a d , v a hi u l c, ph i không các b n?

Tr n ình Hoành

69

Tư duy tích c c

dotchuoinon.com

Ti p thu ki n th c không ph i là ì ch khiêng ki n th c vào nhà kho, mà là m toang m i cánh c a ki n th c ùa vào. Hai cách ti p thu này khác nhau, và có th làm cho ki n th c c a hai ngư i khác nhau như 100 và 1 ó các b n. Không th xem thư ng ư c. Nhưng i u gì là các cánh c a tâm trí? À, câu này tr l i thì hơi m t, vì danh sách thì quá dài. Chúng ta c n nghiên c u m t cách nh ng n g n hơn. Câu tr l i ng n nh t và y nh t là “cái tôi”, nhưng l i quá tr u tư ng, cho nên ta c n ph i c th hóa “cái tôi” trong m t vài thí d i n hình. Nói chúng là: T t c nh ng gì liên h n vi c nh hình “Tôi”— nh hình b n à ai— u là các cánh c a có th óng kín tâm trí mù lòa hay m r ng cho ánh sáng trí tu . Ví d : • B ng c p: Tôi ã có ti n sĩ, ch ngư i có ti n sĩ tr lên m i có gì áng cho tôi chú tâm nghe. • Tu i tác: Tôi ã th t th p c lai hi, con ru i bay qua là bi t ru i a con nít nói b y b phi n quá. • Danh ti ng: Tôi c hay ru i cái. M y

c cao danh tr ng, m y ngư i vô danh ti u t t sao c lép nhép hoài?

• Ti n b c: Tôi ã thành tri u phú, m y bà hàng rong thì bi t gì mà bàn lu n? • Kinh nghi m: Tôi ã làm vi c này 20 năm r i, có gì ph i bi t n a?

Tr n ình Hoành

70

Tư duy tích c c • a v : Tôi là lãnh

dotchuoinon.com o cao c p trong chính ph , m y chú bi t gì mà láp nháp?

• Thái

: Toàn là m t ám lăng nhăng; k sĩ thông thái th c th i v quy Nn.

• Nơi ch n: H c ph i có nơi, như trư ng h c hay thư vi n, không ph i là t t c m i nơi, và nh t nh không ph i là ngoài ư ng ngoài ch . • Gi gi c: H c ph i có gi h c, không ph i là t t c m i phút m i giây trong ngày. • Con ngư i: H c là ph i có th y gi i h n hoi, không ph i là b t kỳ ai trên gì ó mà mình có th h c. i cũng có cái

• V n v t: Ph i h c v i th y có b ng c p kinh nghi m; mưa n ng, con ư ng, cây c , chó mèo, có gì h c ư c? • Th b c: H c t th y ch làm sao h c ngư c t h c trò ư c? • G c gác: M y chàng kỳ) thì có gì h c? Lào Cai thì có gì h c? Dân Trung kỳ (hay B c kỳ hay Nam

• Tôn Giáo: M y ngư i mê tín d oan thì có gì h c? Dân Công giáo H Nai thì có gì h c? Dân Hòa H o thì có gì h c? Dân H i giáo thì toàn là kh ng b , có gì h c? • r i: Tui bi t bao nhiêu ó r i, không c n bi t thêm gì h t.

• Thông thái: C thiên h say ch mình ta tĩnh. Danh sách này có th dài vô t n, các b n . Nhưng nói v n t t thì: T t c nh ng gì giúp ta nh hình, nh danh, nh tính chính mình, u là nh ng cánh c a c a tâm trí. N u chúng ta c m toang chúng ra, thì ánh sáng trí tu s ùa vào. Ngư i ta hay nói “H c m t bi t mư i”, có chuy n ó không các b n? Thưa có. N u các cánh c a c a tâm trí c a b n m toang, b n nhìn m t chuy n, có th hi u ra n 10

Tr n ình Hoành

71

Tư duy tích c c

dotchuoinon.com

chuy n, trong khi nh ng ngư i khác cũng nhìn s ki n ó ch th y có 1 chuy n hay ½ chuy n mà thôi. Và u bài chúng ta có nói n kh năng làm vi c chung v i m i ngư i như là m t y u t , bên c nh y u t ti p thu ki n th c, lý gi i cho thành công, nhưng trong bài ta ch ng nói gì n i m này c . T i sao? Thưa, lý do là n u ta m toang h t các cánh c a c a tâm trí, thì ta s làm vi c t t v i t t c m i ngư i. Ngư i khiêm t n và r ng m như th luôn luôn r t gi i v làm vi c nhóm (teamwork). Làm vi c t t v i m i ngư i là h qu ương nhiên c a s m r ng tâm trí. M r ng các cánh c a c a tâm trí v a giúp ta ti p thu ki n th c, v a giúp ta làm vi c t t v i m i ngư i. Chúc các b n m t ngày vui v . M n, Hoành © copyright TDH, 2009 www.dotchuoinnon.com Permission for non-commercial use ăng trong: Trà àm | Th : Giáo d c, tích c c

Cương hay nhu? M nh hay y u?
Posted on Tháng Sáu 8, 2009 by tdhoanh

Chào các b n,

Tr n ình Hoành

72

Tư duy tích c c

dotchuoinon.com

c nhi u bài v tư duy tích c c, có th các b n ôi khi th c m c—khi thì nghe th y s c m nh dũng mãnh c a ý chí, khi thì nh n nh c, yêu k thù, không hơn thua, chín b làm mư i. V y thì, chúng ta ph i m nh hay ph i y u? Khi nào nhu, khi nào cương? Khi nào chi n u, khi nào s n sàng nh n nh c khi b tát? Và mình luy n mình m nh ý chí hay m m ý chí ây? L n x n trong cái u quá. Có r t nhi u cách tr l i câu này, và t ó có th sinh ra nhi u công th c khác nhau. Nhưng cách t t nh t là ng r vào công th c, vì công th c, dù là có th giúp h c sinh m i nh p môn vài ba cách luy n t p d dàng, nhưng cũng có nguy cơ làm chúng ta b c m tù trong vòng k m hãm c a công th c, không bao gi c t cánh bay xa ư c. Cách hay nh t là chú tâm vào căn b n c a tư duy tích c c: Yêu mình, yêu ngư i và yêu i. Mà tình yêu là m t ng t, là d u hi n, là hoa c c a cu c i, ph i không các b n? Ngư i ta so sánh tình yêu v i gió mây, v i hoa lá, v i su i sông, ch ai l i ví tình yêu v i cái búa t hay cái cào c bao gi ? B n tính tình yêu luôn là d u dàng và m m d o. Nhưng d u dàng khiêm t n có nghĩa là y u hay m nh? Trong o c Kinh, Lão T nói: “Ngư i r t thi n thì như nư c. Nư c làm l i cho v n v t nhưng không tranh dành. ch m i ngư i ghét (ch th p hèn). Cho nên g n v i o s ng.” (Thư ng thi n như c thu . Thu thi n l i v n v t nhi b t tranh , x chúng nhân chi s , c ky ư o). Nư c d u dàng nên i kh p nơi, s n ư c m i ngư i, m i v t. Và nư c khiêm t n nên không mãi trên cao mà c tìm ch trũng, ch th p, ch m i ngư i chê mà n. Nhưng nư c m nh hay y u, các b n? M y lúc này chúng ta ph i l i hơi nhi u, cho nên ch c là các b n ã có câu tr l i chính xác.

Hi n d u, khiêm t n, nh n nh c và tình yêu không bao gi ng nghĩa v i y u hèn c . Trái l i là khác. Chúng ta ai cũng th y là r t d cho chúng ta n i t ái khi b ai phê phán ng ch m m t tí, và c i vã nhau ch vì m t tí ng ch m không áng chi là chuy n r t thư ng xuyên. Ta có th th y trong các di n àn Internet hàng ngày. Nhưng nh n nh c

Tr n ình Hoành

73

Tư duy tích c c

dotchuoinon.com

cư i ùa khi b xúc ph m thì òi h i công l c cao thâm hơn r t nhi u, ph i không các b n? Và chúng ta ai cũng bi t s c m nh c a tình yêu. Khi xưa, ngày mình còn bé Nha Trang (Thành), m mình hay nuôi gà, v t và heo. Mình hay ph m cho b y gia súc ăn hàng ngày. Các b n có bao gi th y m t con gà mái d n àn gà con ki m ăn lít chít trong sân chưa? Gà mái có l là con v t nhát gan nh t trên trái t. Không bao gi b n th y gà mái u tranh c i c vi c gì, n u b u i là ch có làm m t vi c—ch y. Nhưng khi d n àn gà con i ki m ăn, gà mái s ng l i xù lông xù cánh, ăn thua n ch t, n u có chú qu nào rà xu ng nh xơi tái m y chú gà con lăng xăng như các l n bông gòn vàng óng ánh. Chó mèo cũng không n g n các chú gà con ư c. Ph i bư c qua xác m chúng thôi. V t m cũng v y. Chó m cũng v y. Heo m cũng v y. Tình yêu làm cho chúng ta tr thành dũng mãnh phi thư ng. Tình yêu cho chúng ta can m và s c m nh mà n u không có tình yêu thì ta không th có. Gandhi nói: “S c m nh vĩ i nh t mà nhân lo i có trong tay là tình yêu.” Ngay c khi như không th y s c m nh âu c , thì tình yêu v n c m gi trong tay s c m nh vô song: “Hát m ng nh ng ngư i m Vi t Nam Hát m ng nh ng ngư i m anh hùng i dâng hi n gi ng nòi, m s ng gi a gian lao Vì t nư c hy sinh c cu c i Nhìn mái tóc m b c phơ và ánh m t m như mơ Là bi t m y ch mong m i mòn T ng a con ra i không bao gi tr lai.”

i ch t ng a con ra i không bao gi tr l i. Có i u gì trên i kh au và khó C khăn hơn th nh ? Nhưng m v n làm ư c vì m có tình yêu, cho t ng a con, và cho tri u a con, và cho c t nư c này. Ngư i ta nói thư ng quy n năng vô t n và ngu i ta nói “thư ng cho ta th y tình yêu có s c m nh n m c nào. là tình yêu”,

Tr n ình Hoành

74

Tư duy tích c c

dotchuoinon.com

V y thì tình yêu hi n hòa, d u ng t, khiêm nhu, nhưng tình yêu cũng can m, dũng mãnh, anh hùng. M nh và y u s ng v i nhau và hòa quy n v i nhau làm m t, như âm dương trong vòng thái c c, ch âu ph i là ch i b nhau, b m t ch n m t, có m t m t m t âu. Như nư c hi n hòa và nư c thành sóng th n Ny tan r ng núi. Như gió d u dàng và gió thành giông bão th i s p i non. Nhưng th thì khi nào ta khiêm nhu, khi nào ta dũng mãnh? À, ây là lo i câu h i th c s không có câu tr l i. ó ch ng khác gì h i ngư i h a sĩ, “Khi nào anh dùng màu , khi nào anh dùng màu vàng?” hay ngư i ca sĩ, “Khi nào ch hát m nh, khi nào ch hát nh .” Dĩ nhiên ta có th tr l i b ng m t công th c nào ó như “khi mu n có v s t máu thì , vui v thì vàng” hay “nh c vui thì hát m nh, nh c bu n thì hát nh .” Nhưng ngư i hơi chuyên nghi p m t tí thôi là ã có th bi t các công th c này ch là các câu tr l i nh m nhí. Ngu i h a sĩ ch bi t mình dùng màu gì khi dùng màu ó. Ngư i ca sĩ ch bi t hát m nh y u th nào khi ng trư c m t nhóm khán gi nào ó trong m t khung c nh nào ó v i m t c m xúc nào ó. Có t p trư c nhà thì cũng ch là t p ch không ph i th t.

Ch có m t câu tr l i chính xác nh t là: Khi ng chuy n, t kh c mình bi t mình s ph i làm gì—nh n nh c hay chi n u. Tình yêu trong mình lúc ó s cho mình bi t mình ph i ph n ng th nào. Và ch có m t công th c t ng quát úng cho m i con tim tư duy tích c c trong m i trư ng h p mà thôi. ó là, Ngư i tích c c thư ng không th y nhu c u ph i b o v mình và s n sàng nh n nh c khi mình b xúc ph m, nhưng thư ng can thi p khi th y ngư i khác b hà hi p b t công. Chúc các b n m t ngày vui v . M n

Tr n ình Hoành

75

Tư duy tích c c Hoành © copyright TDH, 2009 www.dotchuoinnon.com Permission for non-commercial use ăng trong: Trà àm | Th : tích c c

dotchuoinon.com

Làm th nào

phê phán tích c c ?

Posted on Tháng Sáu 11, 2009 by tdhoanh

Chào các b n, tích c c thì Phê phán h u như luôn luôn có v tiêu c c, dù là ngư i phê phán có thái ngư i “ ư c” phê phán cũng v n c m th y tiêu c c, không ít thì nhi u. ó là chưa nói n, r t thông thư ng, chúng ta phê phán v i thái tiêu c c. Nhưng không th không phê phán ư c, ph i không các b n. Tư duy phê phán (critical thinking) là m t ph n quan tr ng c a tư duy, mà chúng ta ã c p trư c ây trong bài Tư duy tích c c là gì? Nhưng làm th nào ta phê phán mà không có tư duy tiêu c c trong lòng, và ngư i nghe cũng không c m th y tiêu c c? Thái luôn luôn i t trong tâm ta i ra, cho nên trong ph n dư i ây ta s kh o sát v n t trong tâm ra n hành ng bên ngoài. I. Tâm tích c c khi phê phán i u quan tr ng nh t là làm th nào ta tích c c ngay trong tâm ta khi phê phán, và ta bi t rõ là ta phê phán tích c c, ch không b ch huy mù quáng b i m t tâm tiêu c c? Câu h i này nghe như th a, vì ai trên th gi i cũng nói tôi phê phán tích c c. Vâng, có th là ta mu n tích c c th t, nhưng không h n là tâm ta ang tích c c khi phê phán, ph i không các b n? N u tâm mình không sáng su t thì chính nó l a mình, mình cũng không bi t âu. B ngư i khác l a thì d th y, ch b chính cái u c a mình ánh l a mình thì mù Tr n ình Hoành 76

Tư duy tích c c

dotchuoinon.com

luôn. Ch có t quán sát tâm mình ch t ch lâu ngày mình m i th ng ư c chuy n l a l c ó thôi. V y thì ta ph i quán sát tâm mình k càng trư c, trong khi, và sau khi phê phán.

1. Trư c khi phê phán. N u mình s p m mi ng phê phán t xét l i tâm mình là mình có tích c c không. ây là chuy n trong lòng ta. Lòng ta ch ta bi t. Cho nên mình ph i th t là thành th t v i chính mình thôi. Ngư i tích c c có nh ng d u hi u sau ây: a. Phê phán vi c làm c a ngư i nào ó, ch không phê phán v chính b n thân ngư i ó. b. Dù vi c làm và b n thân có liên h m t thi t v i nhau (như tham nhũng), thì cái ta quan tâm v n là vi c làm. c. i v i cá nhân ngư i b ta phê phán, dù là bên ngoài ta có th yêu c u ngư i ó ph i b tr ng ph t, thì bên trong ta v n suy nghĩ như là m t ngư i b n r t hi u y u kém r t con ngư i c a ngư i ó: “T i nghi p, t i nghi p. C i l p nghi p, ch vì m t phút y u lòng mà gây nên kh .” d. N u tâm b n ch có h ng h c m t lòng: “ vô lo i, kh n n n. Mày ph i xu ng sông cho cá m p ăn m i ư c”, thì chính là b n ang r t tiêu c c, ang b chi ph i b i sân h n và kiêu căng (như là mình không làm qu y bao gi ), và phê phán c a b n có n n t ng tiêu c c. e. B n có suy nghĩ theo ki u l i l c: “Th ng này mà xu ng, tôi (hay chúng tôi) lên thay, thì m i khá ư c”? T tin là m t vi c t t. Nhưng, r t thông thư ng, ta thư ng hay l m l n t tin v i t kiêu hay tham lam trong lòng ta ó. Khi ã có ư c mong quy n l i trong ó, thì r t khó mà không tham lam. ó là chưa k làm khán gi phê phán c u th thì d , làm c u th trên sân c thì l i là m t chuy n khác. Hãy suy xét tâm mình th t k .

Tr n ình Hoành

77

Tư duy tích c c

dotchuoinon.com

2. Trong khi phê phán. Khi phê phán m t ngư i nào ó, b n có k ra cái t t mà h ã làm không, hay ch k ra cái x u mà thôi? Phê phán m t chi u luôn luôn tiêu c c, vì ó là b t công và thiên v . L i phê phán c a ngư i thiên v luôn luôn ph i ư c ánh d u h i. 3. Sau khi phê phán. Sau khi ã phê phán xong, dù là b n có c m xúc như th nào, b n có th y, t n áy tim b n, m t tí bu n, m t tí xót xa, là b n ã ph i làm au ngư i kia không? Hay là b n h hê như v a trúng s ? II. Hành ng tích c c khi phê phán. ng bên ngoài, có

ó là nói n cái tâm c a ta, chí có ta bi t. Ngoài ra, trong khi ta hành m t vài phương th c làm cách trình bày c a ta tích c c hơn.

a. Khen trư c, phê bình sau. Vi d : Em làm vi c r t siêng năng chăm ch , và em làm vi c m t mình r t hay, nhưng em m t mình hơi nhi u nên c nhóm không có thông tin t em và không i u h p t t v i em. N u em b ra tí th i gian m i ngày, hàn huyên nói chuy n v i các b n thư ng hơn, thì c nhóm s làm vi c hi u qu hơn. b. Thay vì chê “Em y u, c n m nh hơn” thì ta nên khen “Em t t, và v n có th t t hơn.” Em làm vi c này th t là hay, r t gi i so v i nhi u ngư i,. Nhưng nhóm mình ph i luôn luôn là s 1 và luôn luôn khá hơn m i ngày. Em rán trau chu t thêm m i ngày m t tí thì r t hay. N u phê phán mà không khen, và phê phán v i lu n i u x v , thì nh t nh là tiêu c c. Ta phê phán môt ngư i vì ta mu n ngư i ó t t hơn. Phê phán h b là phê phán tiêu c c.

Tr n ình Hoành

78

Tư duy tích c c

dotchuoinon.com

c. Cách s d ng ngôn ng . Cách này thì r t khoa h c. Nh m t ngư i b n c a mình thâu băng lén khi mình ang m nh mi ng phê phán ai ó, r i ng i nghe l i m t mình gi a êm v ng l ng. Ngôn ng mình dùng nói n yêu thương nhi u (không c n bi t yêu thương ai) hay là ngôn ng thù h n, kiêu căng, t c t n. Ngư i tích c c luôn dùng ngôn ng yêu thương. Ngư i tiêu c c dùng ngôn ng thù h n. Lo i ngôn ng nào có nhi u trong cách phê phán c a b n? N u c nh t ký ng Thùy Trâm, các b n s th y cu n nh t ký toàn là ngôn ng yêu thương. Năm thì mư i h a m i có môt vài ch có v căm ph n M , ương nhiên là do au kh mà ra. Ngư i tích c c là như th , luôn luôn có tình yêu và dùng ngôn ng tình yêu, và tâm trí hư ng v tình yêu, dù là ang xung tr n m t m t m t còn. H không có th i gi suy tư thù h n. * Và dù là ta nói n hành ng bên ngoài hay thái bên trong c a tâm trí, chúng ta c n nh thư ng xuyên là tư duy tích c c là m t thái c a con tim. Và thái c a con tim c a ta thì ch có ta bi t, cho nên ta ph i r t thành th t v i chính mình có th th y con tim c a mình, và ph i r t t k lu t t hu n luy n con tim c a mình. Ch ng ai làm ư c các vi c này cho mình c . Còn các hành ng bên ngoài? ương nhiên chúng ph n ánh ph n l n con tim c a mình. Ph n nh còn l i, có th là ngư i ngoài không th nào hi u h t con tim mình ư c; hi u l m là chuy n ương nhiên i. Ho c là chính mình ôi khi làm vài chuy n ngu si mà chính mình cũng không mu n làm. ây l i cũng là chuy n ương nhiên i. C ph i c lên thôi. Chúc các b n m t ngày vui v . M n, Hoành © copyright TDH, 2009 www.dotchuoinnon.com Permission for non-commercial use

Tr n ình Hoành

79

Tư duy tích c c ăng trong: Trà àm | Th : tích c c

dotchuoinon.com

Thành công là gì?
Posted on Tháng Sáu 18, 2009 by tdhoanh

Chào các b n, Chúng ta thư ng hay nói n “thành công” như là m t ích i m quan tr ng c a cu c s ng và ta nói tư duy tích c c ưa n thành công. Nhưng thành công là gì? Nói theo nghĩa thông thư ng nh t thì thành công có nghĩa là khi ta có m t m c ích nào ó và ta t ư c nó, ó là thành công. Xa hơn môt tí, thì có l m i ngư i chúng ta u ng y’ là m c tiêu t i h u c a m i ngư i trên i chính là tìm “ni m vui và bình an” trong lòng mình; có ư c ni m vui và bình an trong tâm, ó là thành công. Như v y, có nghĩa là cách nh nghĩa thành công c a chúng ta ây hoàn toàn có tính cách ch quan. Chính mình nh ích i m i mình và thành công c a mình. Ch ng có m c tiêu khách quan nào bên ngoài c . i u này r t quan tr ng, vì n u chúng ta ch c n m t mái nhà tranh hai qu tim vàng, m y con gà và m t con chó, và ta ã t ư c i u ó, t c là ta ã thành công trong m c tiêu ó, dù r ng m y t báo lá c i ch tin là các ngư i i xe hơi m i ư c g i là thành công. Tuy nhiên ta c n phân tích y’ ni m thành công sâu hơn m t chút trong th c t i i s ng.

1. N u m t ngư i mu n có th t nhi u ti n có m t ngôi bi t th vĩ i, và làm vi c ngày êm căng th ng, ch p gi t, gian l n, l m stress, lúc nào nói chuy n cũng ch i th vì b c t c. Ngư i ó r t cu c t ư c m c ích là xây ư c căn bi t th theo mình mu n.

Tr n ình Hoành

80

Tư duy tích c c

dotchuoinon.com

Như v y ph i là thành công không các b n? Ta có th nói là ngư i này ã thành công trong m c tiêu ki m nhà. Nhưng có l cũng như m i ngư i khác, ngư i này còn m c tiêu khác sâu xa hơn, m t ư c mu n sâu xa hơn, ó là “ni m vui và bình an cho mình.” N u v y thì, m c tiêu “ni m vui và bình an cho mình” có t ư c không l i là chuy n khác. Gi s trong ti n trình ki m ti n, anh ta b bê v con, l i h c thêm các thói hư t t x u cho m y a con b t chư c (như là ch i th , nghi k m i ngư i chung quanh, m i tính toán u do ng ti n chi ph i …), r i m y a con tr thành hư h ng, và chính anh ta cũng ang nuôi m im m b nh trong ngư i, t cơ th (như b nh tim, au bao t , …) n tinh th n (các lo i suy như c th n kinh), thì th h i anh ta ã thành công trong vi c t o l p h nh phúc cho mình hay chưa? Hay là thành vi c trư c m t, nhưng h ng vi c ư ng dài? 2. N u m c tiêu c a m t ngư i là ch ng có m c tiêu gì h t trong lo i ngư i s ng không có m c tiêu. i thì sao? Thưa, có hai

• Lo i th nh t là thánh nhân, s ng không c n gì i, nhưng r t yêu i yêu ngư i. Luôn luôn vui v thanh th n và luôn luôn s n sàng làm m t vi c gì ó giúp i giúp ngư i.

• Lo i th hai là nh ng ngư i lư i bi ng tiêu c c, không mu n làm gì, và t i ngày phàn nàn chê bai cu c i. Lo i này không bao gi vui. Và n u là ai trong thiên h cũng xem ni m vui c a mình là m c tiêu t i h u, thì lo i ngư i này không có thành công bao gi . Trong hàng tiêu c c thì l i có hai lo i. – Lo i tiêu c c th ng t i ngày phàn nàn càm ràm.

Tr n ình Hoành

81

Tư duy tích c c

dotchuoinon.com

– Lo i tiêu c c ch ng s ng tiêu c c và ch ng truy n bá l i s ng tiêu c c. L ai này ã b t u ra kh i cách s ng “không m c tiêu” và t t có m c tiêu tiêu c c v i i s ng. Lo i này l i chia ra làm hai lo i khác: (a) lo i tr m cư p v t—s ng tiêu c c làm h i ngư i khác và gây thêm băng và ng,

(b) lo i ngư i truy n bá tiêu c c gây chi n tranh hay kích ng kh ng kho ng chính tr xã h i ph c v các m c tiêu c a riêng h . Lo i này thì ta th y thư ng xuyên trong thông tin th i s qu c t . Lo i ngư i chuyên gây chi n này, dĩ nhiên là tâm c a h không bao gi an bình và vui v , vì b n ch t c a ch chi n là ch t chóc và au kh . Nhưng còn xa hơn th n a, kh năng c a h mang l i kh au cho nhi u ngư i khác, ôi khi cho c qu c gia hay c th gi i, r t cao. V y thì khái ni m thành công c a ta c n ph i ư c t trong b c thang giá tr c a các h ng ngư i trên ây. i v i ngư i tư duy tích c c, ta hi u nghĩa thành công như là (1) luôn luôn có “ni m vui và bình an” trong lòng như là m c tiêu t i h u, và (2) dù là ta có nh m c tiêu ng n h n nào ó trong i, như là ki m ti n mua m t ngôi nhà th t p, thì phương cách ta dùng t m c tiêu ng n h n ó (mua nhà) s không ph n l i, nhưng còn h tr , cho m c tiêu t i h u là “ni m vui và bình an” trong lòng. Và vì “ni m vui và bình an” trong lòng ta liên h m t thi t v i ni m vui và bình an c a m i ngư i và c a th gi i này, chúng ta không th làm ngư i khác thêm au kh mà tin r ng ta s có ư c ni m vui và bình an trong lòng. i u ó không th x y ra (tr khi i v i ngư i iên, trong vài trư ng h p). Cho nên ý ni m t do ch quan l a ch n m c tiêu thành công c a ta, th c ra v n n m trong m t gi i h n khách quan–gi i h n ó là s an vui c a ngư i khác, và c a th gi i. N u ta không quan tâm n an vui c a ngư i khác, ta s t phá h y an vui c a chính mình. i u này cũng gi ng như ngư i th i khí c trong không khí h i n ngư i khác, chính mình cũng s hít th nó. Th a mãn b t kỳ m c tiêu ng n h n nào ó (như nhà c a xe c ), nhưng không làm h ng m c tiêu t i h u “ni m vui và bình an”, ó m i th c s là thành công c a ngư i tư duy tích c c. Chúc các b n m t ngày vui. M n, Hoành © copyright TDH, 2009 www.dotchuoinnon.com Permission for non-commercial use ăng trong: Trà àm | Th : tích c c

Tr n ình Hoành

82

Tư duy tích c c

dotchuoinon.com

Hãy t t o cơ h i
Posted on Tháng Sáu 26, 2009 by tdhoanh Chào các b n, “Cơ h i” là hai ch quan tr ng nh t trong ki n trúc xã h i. T t c m i ngư i trên th gi i u mu n có m t xã h i bình ng, dù là ta nói n tri t ly’ nào hay ly’ thuy t chính tr nào. Nhưng n u xem k thì ngu i 75 kg ph i m nh hơn ngư i 40 kg, ngư i gi i toán ph i khác ngư i d t toán, ngư i siêng năng thì ph i khác ngư i lư i bi ng.

Làm th nào ta có th có m t xã h i bình ng v i nhi u khác bi t cá nhân như th ? Thưa, ta dùng khái ni m “cơ h i”. M t xã h i bình ng là m t xã h i cho m i ngư i m t cơ h i ng u thăng ti n. Còn vi c s d ng cơ h i ó hay không là quy n c a ngư i ó. “Bình ng cơ h i” (equal opportunity) là khái ni m n n t ng nh t, trên ó chúng ta có th m t xây m t xã h i t t p c a chúng ta. Nhưng bây gi , ta hãy t m r i xa các khái ni m l n lao v xã h i chính tr h c, ưa “bình ng cơ h i” v v i chính mình, v i con ngư i cá nhân c a mình. Làm sao m i ngư i chúng ta có th t n d ng t i a khái ni m bình ng cơ h i này giúp ích chính mình? Chúng ta hay dùng t “tìm ki m cơ h i” di n t cách ta có ư c cơ h i. i u này úng trên m c “th y ư c” (visible). Nhưng m c “không th y ư c” (invisible) thì cơ h i t tìm n v i ta nhi u hơn là ta i tìm, n u không n t n tay thì cũng ng thư ng xuyên m p mé ngoài c ng. Nhưng, i u ó ch có th x y ra n u ta bi t cách thu hút cơ h i, cơ h i ch y theo ta. ó cũng là i u mà ta g i là “T t o cơ h i.” Cơ h i thư ng i theo mình n u mình có 3 i u: (1) tài, (2) b n và (3) danh ti ng. y ch t, các b n ng có v i: “Tư ng gì ch i u ó thì em bi t r i. Ch có m t n i là em không có tài, ít có b n, và ch ng có ti ng.” Không sao, ta s tìm cách t o ra 3 i u ó. 1. Tài: Ch tài này mình dùng v n t t thôi, ch nghĩa nó sâu và r ng hơn. Tài ây có nghĩa là (a) mình bi t làm m t vi c gì ó, (2) mình làm nó r t hay, và (3) mình áng tin c y trong vi c ó.

Tr n ình Hoành

83

Tư duy tích c c

dotchuoinon.com

Ví d : B n bi t bánh xèo r t ngon, ai ăn cũng ph i mê n n i ăn xong là ôm b ng rên vì ăn quá t i. Và th nh tho ng có ngư i có l ti c t b n làm bánh xèo t i nhà h , làm và ăn ngay trong bu i ti c, thì b n luôn luôn s n sàng cho m t bu i ti c t t—không có chuy n n gi chót ch y n xin l i: “Ch ơi em quên m t là ngày hôm ó em ph i d ám cư i c a con nh cháu.” Hmm… n u ã h a làm thì làm. B i ám cư i và th c hi n l i h a. (N u ã l h a v i c hai, thì… b n có v n l n ). Trong ch tài, ch “ áng tin c y” chi m h t 100%. Nó v a có nghĩa là làm gi i và làm úng l i h a.

• Nhưng n u mình ch ng có tài gì h t thì sao? Thì i theo nh ng ngư i bi t ngh h c ngh . Cách xin h c d nh t là xung phong giúp ngư i ta m t tay mà không c n ti n công, h c ngh . Cách này thì b o m là cách h c nhanh nh t, vì ngư i ư c mình giúp ch cũng r t c “tr n ” cho mình. ng i xe bus bên c nh m t Lúc mình ang h c trong trư ng lu t M , m t ngày n ông già, nói chuy n vNn vơ v i ông. Mình h i ông làm vi c âu. Ông y nói, “Tôi là chánh án tòa án ây.” Mình nói, “ hay quá, tôi ang h c lu t. Ông có vi c làm cho tôi không ?” Ông nói, “Vi c thì luôn luôn có, nhưng tôi không có ti n. Chính ph không cho tôi ngân sách thuê sinh viên lu t.” Mình nói, “Tôi không c n ti n. Tôi ch c n làm vi c cho ông h c ngh .” Th là mình có ư c lo i kinh nghi m ít sinh viên lu t có—h c cách làm quy t nh và quy t nh các v ki n cho ông chánh án—và ư c thêm vài hàng r t h p d n trong resume c a m t sinh viên m i ra trư ng. * Trong th gi i chính tr và thương mãi có m t tài r t hi m và r t có giá tr mà ch ng c n tài năng gì nhi u c , ó là tài làm ph tá. Ngư i nào có ư c kh năng nghe n âu hi u n ó, chưa ch c hi u thì h i l i c hai ba ch c l n cho n khi hi u, và mình làm b t c i u gì s p c a mình cũng bi t, thì ngư i ó là ph tá vô giá, b i vì s p có th giao vi c cho mình và i ng mà không có ác m ng. ó là ngư i mà s p có th g i là my alter-ego (con ngư i kia c a tôi).

Tr n ình Hoành

84

Tư duy tích c c

dotchuoinon.com

2. B n: Càng có nhi u b n thì càng có nhi u ngư i qu ng cáo không công dùm mình. Qu ng cáo trên TV ch ng ăn thua gì so v i qu ng cáo mi ng không công. Nhà s n xu t t n bao nhiêu ti n qu ng cáo thì ch ng m y ngư i tin và y’, nhưng n u b n mình nói cho mình bi t m i khám phá ra ti m này bán áo qu n r t p và r , thì ch c là cu i tu n này mình s ghé vào ngay. Nhưng dĩ nhiên là b n mình ch qu ng cáo cho mình n u b n mình tin vào tài c a mình— t c là tin r ng mình làm t t và áng tin c y. N u bao nhiêu năm quen bi t nhau mà l i nói c a mình không áng tin c y, nói i u gì ra các b n cũng nghĩ: “Bà này mà nói 10 thì may ra ư c 3 là th t và úng” thì h ng bét. Cho nên cách s ng hàng ngày làm cho b n bè chung quanh ph c–t c là cho r ng mình áng tin c y–là cách hay nh t có m t m ng lư i thân quen qu ng cáo không công trư ng kỳ.

3. Danh ti ng: Danh ti ng ph n l n là do b n bè kháo nhau. M t ph n n a là do trưng bày s n phNm. Dĩ nhiên cách d nh t trưng bày là trưng bày mà không tính công trưng bày. Ví d : N u trong trư ng có liên hoan, xung phong bánh xèo cho trư ng không công (trư ng ch t n ti n mua th c phNm gia v ), ó là cách trưng bày s n phNm cho c m y trăm hay m y nghìn ngư i. Ví t bài g i cho báo, nh t là các v n báo không th có ư c. Ví d : Vi t v di tích l ch s nh nào ó nơi mình ang , thì t ng biên t p báo ch c là cũng mê, vì chính anh ta a phương c a mình chính là l i th c a cũng chưa h nghe n. Nh ng i u nh mình. Ngày xưa thì ít có cơ h i, ngày nay ta có lo i báo và websites. Có nhi u websites r t có uy tín, n u bài c a mình ư c post lên ó là mình s có thêm uy tín và m t vài hàng trong resume. (Bài c a mình trên CN ã ư c nhi u báo trong nư c ăng l i. Các b n ch c n Google tên mình thì s th y. Không th coi thư ng các nơi post không công ư c. B n có post bài vào website c a Ngân Hàng Th Gi i cho c th gi i c thì ó cũng là m t site không công. Các website thi n nguy n xã h i luôn luôn là site không công). Gi s là b n s p m ti m làm bánh xèo, m i vài cây bút c a CN n nhà ăn bánh xèo, bi t âu l i ch ng có ngư i mê bánh xèo c a b n n m c là ti m b n chưa m ã vi t bài xúi m i ngư i i ăn? (Chúng ta ã bi t là anh Tr n Bá Thi n s xung phong i ăn u tiên).

Tr n ình Hoành

85

Tư duy tích c c

dotchuoinon.com

• N u chúng ta ch ng xây d ng tài năng, bè b n, và danh ti ng như th , thì cơ h i luôn luôn l p ló ngoài c a nhà. Nhi u khi chưa k p xin vi c ã có ngư i m i i làm. Th gi i ngày nay có hai i u l i cho cơ h i: Th nh t, t do kinh doanh. Th hai, Internet. N u b n bi t t n d ng hai i u này gia tăng cơ h i cho mình, thì b n có th làm ư c r t nhi u vi c, b t c lãnh v c nào—xu t b n m t quy n sách hay m tiêm bán bánh xèo. Chúc các b n thành công. M n, Hoành © copyright TDH, 2009 www.dotchuoinnon.com Permission for non-commercial use ăng trong: K năng kinh doanh, Trà àm | Th : kinh doanh, tích c c

C n quan tâm ngư i khác nghĩ gì v mình ?
Posted on Tháng Sáu 29, 2009 by tdhoanh

Có l ây là câu h i khó tr l i chính xác nh t, b i v “ “hay “không” gì thì cũng không n. Câu tr l i chính xác nh t ch có th n trong hoàn c nh th c t c a cu c s ng. Các kh o sát ly’ thuy t thư ng không giúp ư c m y. * Rõ ràng là c i ta ư c d y là hãy làm ngư i khác yêu m n và tôn tr ng ta. T t m , áo qu n t ch nh, tác phong có giáo d c. L n thì cũng h c bé ã h c ăn nói t t l giao ti p, ngo i giao, c nhân tâm… cho nên nói r ng ta không quan tâm n ngư i khác nghĩ gì là không úng.

Tr n ình Hoành

86

Tư duy tích c c

dotchuoinon.com

Th c ra thì con ngư i là m t loài s ng t p oàn. Các sinh v t s ng trong m t t p oàn, như m t b y trâu, m t b y chim, thư ng có tác phong r t gi ng nhau. Con ngư i ương nhiên cũng có khuynh hư ng ó. Mà ã “gi ng nhau” có nghĩa là suy nghĩ như nhau, và r t quan tâm n vi c làm cho nh ng ngư i khác ph t lòng, ch ng i, vì các khác l c a mình.

* Nhưng chúng ta cũng u bi t là n u ta quan tâm quá áng n vi c ngư i khác không ng y’, không ch p thu n, thì ta không bao gi có th sáng t o, không bao gi có th i m i, và trong nhi u trư ng h p tr thành tù nhân c a chính tư tư ng c a mình. – i u thông thư ng nh t ta th y là nói chuy n trư c ám ông, dù là trong m t căn phòng hay trong m t di n àn Internet: “Thôi, ghê l m, nói b y b ngư i ta cư i thúi u.” — M c t h i hơn, có th thành m t b nh tâm ly’ n ng, lúc nào cũng s m i ngư i m t lòng, lúc nào cũng mu n làm t t c m i ngư i khác vui lòng, n n i mình bi n thành cái m n rách y stress thư ng xuyên. – m t m c cao hơn, như chúng ta ã nói trư c ây, ngay khi b n có m t tư tư ng m i b n tr thành nhóm thi u s ch có m t ngư i. ương nhiên là nhi u ngư i s ch ng i tư tư ng m i c a b n và mu n d p tư tư ng ó ho c chính b n. N u chúng ta quan tâm ns ng y’ c a ám ông thì ta s không bao gi có th có m t tư tư ng m i, m t tư tư ng sáng t o nào c . * Th thì, ng gi a gi ng co gi a nhu c u làm các b n vui v quanh ta và nhu c u sáng t o c a ta, ta ph i làm th nào? Theo mình nghĩ, ngư i tư duy tích c c suy tư ng t ng cao hơn, vư t lên trên t m m c “m i ngư i nghĩ gì v tôi?” Ngư i tư duy tích c c không th c s quan tâm v vi c ngư i khác nghĩ v mình, và ch th c s quan tâm lo l ng cho ngư i khác. ây chính là “vô ngã” (“không có cái tôi”) và “v tha” (yêu ngư i). Vì “không có cái tôi” nên ta không

Tr n ình Hoành

87

Tư duy tích c c

dotchuoinon.com

quan tâm n vi c ngư i khác nghĩ th nào v mình. Vì “v tha” nên ta luôn làm cho m i ngư i vui và t t.

Nhưng làm t t cho ngư i nào ó ôi khi cũng có nghĩa là khuyên vài câu hơi th ng ,và mình bi t là ngư i ó s bu n, nhưng mình cũng bi t là mình v n nên làm th . T c là mình lo cho ngư i, và không cái kh năng b ngư i gi n làm cho mình chùn bư c. Dĩ nhiên, theo l thư ng n u ta th c s yêu ngư i và lo l ng cho ngư i, thì thư ng thư ng là ư c ngư i yêu l i. Nhưng không h n th , yêu ngư i và b ngư i óng inh cũng là chuy n r t thư ng tình. Nhưng óng inh ta còn không ng i, hu ng chi là vài câu hi u l m chê bai hay chư i b i. Ngay khi là làm vi c gì cho ai ó, mà ta v n không ng i b ch ng i chê bai, thì hu ng chi là khi ta dùng ánh sáng sáng t o t o ra m t i u gì m i, mà không ng ch m n ai, và còn làm cho cu c i p hơn m t tí. Sáng t o là dùng t i a ti m năng c a ta làm cho cu c i khá thêm, v i m t y’ tư ng m i hay m t s n phNm m i. N u có ngư i phá tư tư ng sáng t o c a ta, t i sao l i ph i quan tâm n các phá ó? * Nhưng bên trên là ta ch nói n khi ta tích c c làm m t vi c gì ó t t cho ngư i cho i. Ý chí ta v ng m nh trong các trư ng h p ó cũng là chuy n ương nhiên. Có m t trư ng h p gây khó khăn thư ng xuyên hơn: ó là lúc ta b ai phê phán, ho c ch tư ng tư ng trong u là b ai phê phán, v m t i m nào ó như là i m y u c a ta. Ví d : Ta ang nói i u gì ó và b ai phê phán là ta sai ho c kiêu căng khi ta nói i u ó. Ta có th v nhà và au nh c hoài v chuy n này r t lâu. – N u ngư i phê phán úng: thì cám ơn và vui v . – N u ngư i phê phán sai, thì hơi âu mà y’.

– Dù là gì i n a thì có th là sau 5 phút m i ngư i không ai còn nh n chuy n ó n a và ch còn b n là p nó c ngày. B n có r nh r i c suy nghĩ v ngư i khác c ngày không? Không? Thê thì t i sao b n nghĩ là ngư i khác r nh r i suy nghĩ v b n c ngày? Hơi ch quan y. Chúc các b n m t ngày vui. M n, Hoành 88

Tr n ình Hoành

Tư duy tích c c © copyright TDH, 2009 www.dotchuoinnon.com Permission for non-commercial use ăng trong: Trà àm | Th : tích c c

dotchuoinon.com

Tích c c hay tiêu c c nhìn t bên ngoài
Posted on Tháng B y 1, 2009 by tdhoanh

Chào các b n, Chúng ta luôn luôn nói n tư duy tích c c và hành ng tích c c như là m t ho t ng phát xu t t tâm ta. Nghĩa là, y’ nghĩa th c s c a m t hành ng thì ch có ngư i làm nó m i bi t. Các phê phán và k t lu n t bên ngòai u không chính xác. V y có nghĩa là ta không th dùng bên ngoài nh giá tích c c tiêu c c hay sao? Thưa, v n l thu c vào ta là ai—ngư i làm hành ng? hay ngư i nh n hành ng? Gi s m t ngư i hành kh t ư c m t ngư i ph n cho 20 nghìn ng. Ông ta có c n ph i bi t ngư i ph n ó nghĩ gì trong u không? Có c n bi t bà ta cho vì lòng thương ngư i hay vì mu n n i ti ng không? N u c n ph i bi t như v y thì có th ngư i hành kh t này s s m ngh làm hành kh t, vì anh ta s ch t ói r t nhanh. Hơn n a, không ai có th bi t ư c trong u ngư i khác, v y thì ng oán mò m t công vô ích. C phán oán theo bên ngoài—bà y giúp mình m t s ti n, c nh n và cám ơn bà y th t tình. V y là . Ngay c khi ngu i làm không th c s có lòng t t, nhưng vi c làm ó t t i v i ngư i nh n, thì ngư i nh n c nh n và cám ơn n ng nhi t th t tình. Ví du: Ngư i ph n trên th c s mu n n i ti ng khi cho ti n, và ngư i hành kh t cũng bi t ư c i u ó, nhưng 20 nghìn ng n tay anh ta là m t hành ng thi n, nó giúp cho anh và con cái ư c Tr n ình Hoành 89

Tư duy tích c c

dotchuoinon.com

m t b a ăn. V y thì, anh nh n nó như là m t c ch thi n h o và cám ơn th t tình. Vi c bà y mu n n i ti ng ch ng ăn nh p gì n l i ích và suy tư ng c a anh hành kh t c . Ví d khác. M vi n tr giáo d c cho Vi t Nam là giúp Vi t Nam ào t o nhân tài, nhưng v i m c ích xa hơn là Vi t Nam thành m t qu c gia thân M v i lãnh o ào t o t M . C coi như là m c tiêu ích k i. Nhưng Vi t nam v n ư c l i ích r t nhi u t nh ng vi n tr giáo d c ó, v y thì ta c hăng hái nh n lãnh và cám ơn r t th t tình. Và n u Vi t Nam có thân M thì cũng ch ng sao, vì chính sách ng ai giao c a Vi t Nam hi n nay là thân thi t v i m i qu c gia trên th gi i.

Nói tóm l i, khi th nh n m t hành ng, chúng ta ch có th và ch nên xem xét bên ngoài và nh ng l i l c mà hành ng ó mang n cho ta, và cám ơn th t tình. Không nên suy oán i u không th bi t và cũng không c n thi t—là ngư i làm hành ng ó th c s nghĩ gì— r i có nh ng hành ng r t vô ơn như là: “ i, ti n chùa không l y thì u ng. Ch cái ám ó thì ân nghĩa phúc c gì!” Vô ơn b c nghĩa như th ch vì ng i suy oán lung tung, là m t t i v i tr i t và v i con ngư i. Thà là không nh n. N u nh n là ph i tri ân. • ó là v ngư i nh n.—ngư i nh n không th bi t tâm y’ c a ngư i cho, vì v y không nên suy xét lăng nhăng mà ch nên th y l i ích cho mình và cám ơn. Tuy nhiên, n u ta là ngư i cho, thì ta bi t r t rõ tâm c a mình. V y thì ta ph i có ư c tâm y’ t t và không th làm vi c ch vì nh ng hào nhoáng—cám ơn, n i ti ng, ghi danh—bên ngoài. N u làm vi c t t ch vì bên ngoài thì ch ng ư c phúc c gì c mà ch gây nên t i. T i sao? Vì ch y theo hào nhoáng ti ng tăm bên ngoài là nuôi dư ng thêm “cái tôi” c a mình cho thêm trương phình. Mà cái tôi càng l n thì cơ h i cho mình làm thêm bao nhiêu i u x u xa càng tăng. Các vi c thi n mình làm, có th thi n cho ngư i khác, nhưng i v i mình thì chúng ã bi n thành th c phNm nuôi n ng cái tôi c a mình; ó là nuôi dư ng m m ác. • Tóm l i, ta có 2 qui lu t suy tư ngư c chi u nhau tùy theo ta là ai. N u ta là ngư i nh n hành ng, ta phán oán theo bên ngoài và tri ân mà không nên oán mò tâm y’ c a ngư i làm (ng ai tr m t vài trư ng h p t bi t c n bi t tâm y’ ngư i làm, như khi tòa án nhìn b ng ch ng bên ngòai quy t oán là th ph m c y’ gi t ngư i hay ó ch là t phòng v ).

Tr n ình Hoành

90

Tư duy tích c c

dotchuoinon.com

• Ngư i tư duy tích c c h u như luôn luôn có 2 qui lu t trái ngư c nhau trong m i trư ng h p—m t cho mình và m t cho ngư i: – Không quan tâm n ngư i khác nghĩ gì v mình, nhưng quan tâm n mang l i ích an vui n cho ngư i khác. – Không c u ngu i yêu mình, nhưng c u mình yêu ngư i. – Không có cái tôi cho mình, nhưng nâng cao phNm tính c a ngư i khác. – Không òi công ly’ cho mình, nhưng mang công ly’ n cho m i ngư i. Hai b qui lu t g n như i ch i nhau tùy theo i tư ng là mình hay ngư i. Nhưng c hai r t cu c ph c v cùng m t m c ích—mang n an l c cho mình cũng như cho ngư i khác. Chúc các b n m t ngày vui. M n, Hoành © copyright TDH, 2009 www.dotchuoinnon.com Permission for non-commercial use ăng trong: Trà àm | Th : tích c c

Ph i có danh gì v i núi sông ?
Posted on Tháng B y 2, 2009 by tdhoanh

Tr n ình Hoành

91

Tư duy tích c c

dotchuoinon.com

Chào các b n, ã sinh ra trong tr i t, ph i có danh gì v i núi sông? Các b n có th y v n câu nói ó không? ó là ch “danh.” Ch này t o ra r t nhi u v n : gì v i

1. N u b n là ngư i có th “danh” cho i, thì m i hành ng b n làm trong i ch nh m m c ích l i “danh.” ó không ph i là ch nh m m c ích ph c v “cái tôi” c a mình sao? Dĩ nhiên, ta có th nói, v y thì sao? Nh m xây d ng “danh” cho mình cũng là vi c t t, vì “danh” ó òi h i mình làm m i vi c l i ích cho i. Dù là có “cái tôi” làm ch ích trong ó, m i hành ng v n t t cho i cơ mà. úng như v y. Nhưng n u m i ngư i u nh m vào “danh” cho mình, thì t nư c s không có sáng t o. Vì ngư i sáng t o, như ta ã nói nhi u l n trư c ây, luôn luôn là ngư i thi u s , làm nh ng vi c mà ám ông chê bai và ch ng i. N u b n là ngư i sáng t o, thì thành công và danh ti ng âu không th y, nhưng trư c m t b n s ư c bi t n như “th ng iên, th ng khùng, d t, l p d …” Và n u các y’ ki n và l i s ng m i c a b n khác v i truy n th ng văn hóa xưa nay, thì ương nhiên b n s ư c xem là

Tr n ình Hoành

92

Tư duy tích c c “không tôn tr ng truy n th ng ông cha, ngo i lai, ph n b i t tiên…”

dotchuoinon.com

Cái “danh” thư ng là cái ám ông cho ta. N u ta theo u i cái “danh” ta thư ng tr thành nô l cho ám ông, ph c v truy n th ng có s n, và d p t t sáng t o. ây có ph i là ly’ thuy t không các b n? Không, ó là chuy n v n ang x y ra ngày nay trong xã h i ta. Ví d , n u mình v a nói ti ng Vi t v a chêm English vào trong câu nghe cho smooth như th này, thì có cơ h i là ai ó có th vi t m t bài phê phán là mình lai căng và ngo i lai. Vài ngư i còn c c oan n m c, n u các b n i du h c ch ng h n, khi trích d n Abraham Lincoln hay Ronald Reagan, thì các b n có th s b gán ngay m t nhãn “lai căng”. Cái “danh” luôn luôn là nhà tù c a sáng t o. Trong nhi u trư ng h p, nó thư ng tr thành kỳ th , áp b c, truy t nh ng ngư i và nh ng lu ng gió sáng t o. Và trong h th ng giáo d c c a chúng ta, ph i chăng cái danh là ngu n g c c a b nh thành tính và háo danh, các b n?

2. N u b n là ngư i quê mùa th t h c thì b n s ch ng có danh gì v i núi sông c . N u v y, cu c i c a b n ch ng áng gì sao? Dù chúng ta có c ly’ lu n cãi chày cãi c i th nào, thì “danh” luôn luôn có khái ni m kỳ th –trong m t xã h i nào ó, luôn luôn ch có

Tr n ình Hoành

93

Tư duy tích c c

dotchuoinon.com

m t s ngư i r t nh là có danh. i a s thì không ai bi t n, t c là vô danh, hay nói theo t th i nay là “ a s th m l ng”. Nh ng ngư i n m trong a s th m l ng này, ch ng ai có danh ngoài vòng gia ình và vài ngư i b n c a h c . * Mình ch ng bi t khái ni m ch “danh” này t truy n th ng tri t ly’ hay o h c nào ra, nhưng m c ích “làm nên ti ng anh hùng âu y t ” và “thông minh nh t nam t …trong vũ tr ã ành ph n s , ph i có danh mà i v i núi sông…” t t c các i u này nghe không n. ây ph i là “ph i có công gì v i núi sông” (và có l là Nguy n Công Tr Ý ni m chính th c s nghĩ v “công” khi dùng ch “danh”, nhưng ti c thay i v i a s m i ngư i, danh là danh và công là công, hai ch r t khác nhau). Hãy ph c v núi sông mà không c n “danh” gì c . Ph c v núi sông thì m i ngư i u có th ph c v bình ng trong vai trò giáo sư, giáo viên, tư ng, binh sĩ, nông dân, xích lô, c a mình. M i ngư i m t vi c khác nhau. Ai cũng u có công v i t nư c—t ngư i có danh n ngư i vô danh, t ngư i “thông minh nh t nam t ” n ngư i d t nh t nư c.

ng nh m l n m c tiêu và “Công” là m c tiêu c a i s ng, danh là h u qu c a công. h u qu . ôi khi công t o ra danh l n, ôi nhi danh nh , ôi khi vô danh. Danh thì như ti n b c—công có th t o ra nhi u ti n, ít ti n, hay ch ng có ng nào. Nhưng s ti n to nh không có nghĩa là công to nh , và ch ng ai nên t ti n là m c ti u c a i s ng mình c . Các m c tiêu i s ng thư ng là cái gì cao quí hơn ti n. ôi khi các m c tiêu cao c mang l i nhi u ti n, nhưng ó không ph i là ly’ do dùng ti n, hay danh, là m c tiêu c a i s ng. T i sao v y? T i vì ti n và danh là nh ng cái v a phù du v a không cao quí kích ng q a tim con ngư i t ng sâu th m nh t. Chúc các b n m t ngày vui. M n, Hoành © copyright TDH, 2009 www.dotchuoinnon.com Permission for non-commercial use

Tr n ình Hoành

94

Tư duy tích c c ăng trong: Trà àm | Th : tích c c

dotchuoinon.com

i bi n m côi m t mình
Posted on Tháng B y 3, 2009 by tdhoanh

Chào các b n, Ch ng có cách nào t p luy n l a t tay mà ta không th y au, và ch ng có cách nào tránh không bao gi b ph ng. Cu c i như m t dòng sông, lúc này dòng sông tĩnh n o n thác gh nh. Tư duy tích c c không giúp chúng ta tránh l ng, m t lúc nào ó s thác gh nh, tr n ư c kh au. Tư duy tích c c ch giúp chúng ta s ng m i ngày vui v và khi b kh n khó thì ta có th ch ng v i thác gh nh có th s ng sót qua kh i thác. Nhưng b ph ng là ph i au. Paul McCartney c a the Beatles k l i khi John Lennon ch t, Paul an i Yoko Ono, v c a John: “Tôi hi u ch ang c m xúc th nào” (I know how you feel). Yoko tr l i l i m t cách t c gi n, “Không, anh không hi u tôi ang c m xúc th nào” (No, you don’t know how I feel). T t c nh ng cơn au u như th . Không ai th c s có th hi u ư c, b i vì hi u ch là tư tư ng, nhưng au là c m giác th c s . Ngư i au ch au m t mình, không ai chia s ư c cái au v i mình c . Ngay c v ch ng, khi v au , dù cho ch ng có ng ngay trong phòng sinh thì cũng: “ àn ông i bi n có ôi, àn bà i bi n m côi m t mình.” au luôn luôn là m t n i cô ơn tuy t i. Cho nên, th c là lúc ta ang au không ai có th th c s hi u và chia s v i ta ư c. Có chăng cũng ch là m t tí bên ngoài. N i cô ơn tuy t i ó làm cho nh ng cơn au l n tr thành vĩ i, vì ch ng lên trên cơn au ban u là m t n i cô ơn l n hơn c cơn au ban u nhi u l n. Nh ng lúc như v y n u ta nói vui v yêu i thì ch ng khác nào nói v i ngư i góa ph ch ng v a m i ch t “Vui v , yêu i lên.” Không ư c. Nh ng lúc ó chúng ta ch có th nói, “Ch c gi gìn s c kh e. C ăn u ng y , i ng y . ng ch mang b nh.”

Tr n ình Hoành

95

Tư duy tích c c

dotchuoinon.com

Và chí có hai cách chia s có hi u l c. M t là, g n gũi n n u ta có th làm ư c vi c ó. Hai là nói “Em s c u nguy n cho ch .” Hai cách này là cách chúng ta c g ng nói “ch không i bi n m côi m t mình âu,” hy v ng thu nh l i n i cô ơn vĩ i kia ph n nào.

Chúng ta luôn luôn nói n tư duy tích c c, nghe như là nh ng siêu nhân, vì b n ch t c a nói là như th . Nhưng s th c là m i ngư i trên th gi i, tích c c hay không, thì cũng au nh c kh n kh như nhau khi g p khó khăn ho n n n. Có khác nhau chăng ch là kh năng s ng sót và vư t qua. Cho nên n u b n nào ang kh au nh c nh i–và ch c ó là con s không nh , vì ai trong chúng ta l i ch ng có nh ng ư ng dao xuyên tim mình không hôm nay thì ngày mai—thì b n cũng nên nh r ng dù sao i n a thì b n cũng không nh t thi t ph i i bi n m côi m t mình. T t c chúng ta u ng i trên m t chuy n tàu c a nh ng ngư i ã và ang và s có nhi u au kh . au kh là m t i u ch c ch n. Và hai i u ch c ch n khác là: (1) M i ngư i chúng ta u bi t au kh –b n không i bi n m côi m t mình âu. (2) Kinh nghi m cho th y, dù là tình hình có t h i n m c b n nghĩ là không ch u ng n i, thì ch c ch n 100% là cơn bão c a th k cũng ph i n lúc tàn. Nghĩa là, th i gian ng vào phe c a b n. Chúc các b n m t ngày vui. M n, Hoành © copyright TDH, 2009 www.dotchuoinnon.com Permission for non-commercial use

Làm sao ưa

t nư c i lên ?

Posted on Tháng B y 5, 2009 by tdhoanh

Tr n ình Hoành

96

Tư duy tích c c Chào các b n,

dotchuoinon.com

Tư duy tích c c là khoa h c cá nhân cho m i ngư i chúng ta. ó không ph i là khoa xã h i h c hay chính tr h c cho t nư c. Nhưng b n không c n ph i là Einstein thì cũng có th th y tư duy tích c c là xây d ng t nư c m c căn b n nh t—m c sâu th m nh t c a m i trái tim con ngư i. N u a s chúng ta tích c c thì ương nhiên là c qu c gia tích c c và ti n lên t.

Khi nói n t nư c, chúng ta có khuynh hư ng nói ngay n hi n pháp, lu t, nhà nư c, v.v… T t c nh ng i u này ương nhiên là quan tr ng, nhưng chúng thì cũng như n i quy và i u l c a m t công ty, hay t giá thú c a hai v ch ng trong gia ình. Ch ng ai quan tâm n n i qui và i u l c a công ty khi bàn n m nh y u l i l c a công ty, và ch ng ai nh c n t hôn thú khi nói n s c m nh hay i m y u c a m t gia ình. Cái m nh hay y u ch do m t i m duy nh t mà ra—m i ngư i trong công ty và trong gia ình có hòa thu n và nâng nhau cùng ti n lên hay không, hay là chia năm s b y, dành gi t nhau, m á nhau? C ng ng ta s ng—làng, xã, huy n, thành ph , qu c gia— cũng không ra ngoài qui lu t căn b n này: M i ngư i chúng ta có n nhau cùng i lên hay không? Hay là tìm cách ng trên b ng cách p ngư i khác xu ng? N u cùng nâng nhau lên thì t nư c i lên, và cùng p nhau xu ng thì t nư c i xu ng. V n gi n d th thôi. V y thì làm th nào R t gi n d : • Chúng ta khen nhau và khuy n khích nhau. Ngư i nào làm i u gì ó, mi n là i u ó không có h i, thì ta luôn luôn có th khen, dù là cách h làm còn nhi u thi u sót. Ví d , m t em xung phong tr l i trong l p và tr l i sai, thì cái sai ó không quan tr ng b ng tinh th n xung phong. Giáo viên có làm cho em th y cái h ng kh i c a mình khi em xung phong không? Còn sai thì giáo viên cho thêm thông tin sau, cho em và c l p, có chuy n gì âu. N u tìm chuy n khen thì h u như 90% i u m i ngư i làm quanh ta u có cái gì ó cho ta khen, k c chuyên r t hàng ngày như ăn m c. Th nh tho ng mình g p m t anh hay m t ch ăn m c r t hay, màu s c hòa h p, và có “cái gì ó” r t là ngh thu t (nói là chúng ta cùng nâng nhau lên, các b n ?

Tr n ình Hoành

97

Tư duy tích c c

dotchuoinon.com

“cái gì ó” vì mình ch ng bi t nó là cái gì, m y ch c năm nay mình v n chưa thu c xong cách th t cà v t, r t b c mình! T i sao àn ông ph i mang cái cà v t làm gì cho r n ràng, m t công quá! Mình tin là cái và v t u tiên do m t nhà t o m u n t o ra, ch ti n nghi khi mu n kéo c ông ch ng), dù sao i n a thì m i l n th y m t anh hay ch ăn m c ngh thu t như v y mình c m th y r t vui v yêu i, và mình hay nói ngay v i ngư i ó, “M i khi g p ch /anh, cách ăn m c c a ch /anh làm tôi yêu i h t s c.” ó là m t l i ca ng i r t thành th t, và mình bi t là ngư i nghe nó cũng vui.

• N u th y ai y u i u gì ó mà ta có th giúp h khá hơn thì nh c nh m t câu (tr khi ã có ph n h i, “Cám ơn, r i,” thì thôi). Nh c nh là nghĩa v c a mình (vì “yêu ngư i”), theo hay không là quy n c a ngư i nghe. Hãy tôn tr ng nhau và ng áp ch nhau. • T o cơ h i cho nhau: Có cơ h i làm ăn, thăng ti n, thì gi i thi u cho nhau, giúp nhau i lên. Nhi u ngư i th y cơ h i không h p v i y’ thích mình ho c mình không kh năng, cũng dìm luôn, không gi i thi u cho bè b n! V y có ph i là l ng không? Th c ra khi ta gi i thi u cho b n thì xem như là b n m c n ta 1-0, dù ta không xem là n , thì b n v n xem ó là n . Cho nên, ta cũng mong cho b n thành công khá, mai m t h n còn kh năng “tr n ” m t lúc nào ó, n u không tr cho ta thì bi t âu l i tr cho con cháu ta. ã tr ng cây thì s có qu . Các b n có bi t t i sao các băng ng mafia và tham nhũng r t m nh không? T i vì h không bao gi i cá nhân l t , h luôn luôn làm vi c theo băng ng. V y là khôn ngoan ó, các b n . Nh ng ngư i lương thi n th t thà thư ng y u kém, vì l ng , không bi t nguyên t c “m t cây làm ch ng nên non, ba cây ch m l i nên hòn núi cao.” N u có y’ tư ng làm ăn thì nên chia s , ng khư khư s hãi. Guy Kawasaki , m t nhân v t n i ti ng c a Thung Lũng Silicon Valley, giám c i u hành và ch t ch c a qu u tư m o hi m Garage.com, nói: “N u b n có m t ý tư ng, chia s nó, nói v nó, xin ph n h i v nó. ng có ôm khư khư vào ng c. Hãy t o ra i tác và ng minh. Cho ngư i ta

Tr n ình Hoành

98

Tư duy tích c c

dotchuoinon.com

thuê y’ t ng c a b n. B i vì, như tôi ã nói, không ph i chuy n c áo c a ý tư ng là chìa khóa. Mà i u c áo là kh năng thi hành ý tư ng ó c a b n.” • Lâu l m r i, mình có c ư c m t ng ngôn v thiên àng và h a ng c. Thiên àng và h a ng c y h t nhau. M i nơi có m t n i cháo và m i ngư i ng i vòng tròn chung quanh n i, cách n i khá xa. M i ngư i có m t cái mu ng (cái thìa) r t dài, dài hơn c cánh tay mình có th v i t i n i cháo. Bàn tay m i ngư i g n dính ch t vào m t u mu ng. h a ng c, m i ngư i chi n u vô v ng ngày êm lo út cháo cho chính mình (nhưng không ư c vì mu ng quá dài). thiên àng, ch ng ai t út cho mình c , m i ngư i út cho nhau ăn. Chúc các b n m t ngày vui. M n, Hoành © copyright TDH, 2009 www.dotchuoinnon.com Permission for non-commercial use ăng trong: Trà àm | Th : tích c c

T do
Chào các b n,

u tiên và cu i cùng

Posted on Tháng B y 7, 2009 by tdhoanh

Chúng ta thư ng nghĩ r ng ta t do khi ta mu n làm gì thì c làm, mu n nghĩ gì thì c nghĩ, không có i u gì c n tr tư tư ng và hành ng c a mình. Th t ra có ơn gi n v y không các b n?

Ngư i nào ó m ng ta: “ h n m t m n m dài.

ngu d t m t d y.” Ta n i nóng ùng ùng, và ti n t i cho

Tr n ình Hoành

99

Tư duy tích c c

dotchuoinon.com

Ngư i nào ó láp nháp ch nghĩa chính tr nào ó nghe không l t, ta b c mình khóa mi ng h n b ng m t màn hùng bi n tuy t p. Hôm nay ra ph th y nàng i v i tên kh t nào ó, b c mình quá v nhà ng i gói thu c, làm m t lo t m y bài thơ x và àn bà r a h n. th tc

Trong t t c các tình hu ng trên ta c suy tư và hành ng t do theo ta mu n. Nhưng các b n có y’ n i u gì không? N u c l i, trong m i tình hu ng các b n s th y là trư c khi hành ng ta ã r t “n i nóng” hay “b c mình”, và hành ng ta i theo sau ó. Th có nghĩa là hành ng mà ta c bô bô là t do c a ta, th c ra ch là nô l c a v vua tên “n i nóng” hay “b c mình.” T do mà nhi u ngư i nghĩ n là như v y ó các b n. ó ch là nô l hoàn toàn vào c m xúc máy móc c a mình, như là máy computer—c ch i h n là h n s nóng và h n s m. Tôi là ngư i Palestine, ch c n nói n Do thái là máu tôi sôi. Tôi là H i giáo Uighur, ch c n nói n ngư i Hán là tôi nóng. S nô l c a con ngư i vào c m xúc t nhiên c a mình ã và ang gây bao nhiêu v n trong gia ình, h c ư ng, qu c gia, th gi i… gi a nh ng ngư i c tư ng là mình t do. Ch có m t t do th c s mà thôi: Suy nghĩ và hành ng hoàn toàn, 100 ph n trăm, tuy t i, do quy t oán chính ch n c a mình, mà không b chi ph i b i b t kỳ i u gì–c m xúc nh t th i, giáo i u tôn giáo, giáo i u chính tr , áp l c b n bè, mê thiên àng, s h a ng c, s m t công vi c, m n có cơ h i làm ăn, mu n n i ti ng, hay b t kỳ m t nh hư ng nào khác. ó m i là t do th t s . ó là t do u tiên và cu i cùng—ch như v y m i là t do, và n u ư c v y thì không còn t do nào khác c n. Khi nói n “không có m t nh hư ng nào” ta không có ý nói là chúng ta ch i b m i s trên i. N u m t m nh tôn giáo nào ó ta tin là úng, ta v n ng y’ và v n có th suy nghĩ theo hư ng ó. Nhưng ó là vì ta ng ý v i cái úng c a nó, ch không ph i vì nó là giáo i u tôn giáo, và ta hành ng theo nó,vì th c ra ó cũng là suy nghĩ c a ta, ch không ph i vì nhà th hay chùa nói th . Hay tri t gia này, ông chính tr gia kia, nói th .

Nói tóm l i, chúng ta ch th c s t do khi ta suy nghĩ và hành ng th c s v i s th t sâu th m trong lòng ta, mà không b b t c m t i u gì làm ta m t chân th t v i chính

Tr n ình Hoành

100

Tư duy tích c c mình. Chân th t v i chính mình là m u ch t.

dotchuoinon.com

Nói thì d , nhưng h n nhiên các b n bi t là làm thì không ph i d . Nhưng chính vì không d nên ta m i ph i luy n t p hàng ngày, và ngư i luy n t p thành công thì s i ư c r t xa trên i. N u hát hay d quá, thì H ng Nhung, M Linh… còn nghĩa ly’ gì? Nhưng luy n t p th nào? Thưa, có c trăm cách luy n t p khác nhau, và ta ph i luy n t p c i. Ngưng t p là thành r sét, y u kém. B n t p cách nào không quan tr ng. i u quan tr ng là m c ích: Làm th nào b n luôn có bình tĩnh và tĩnh l ng suy xét và hành ng; m i quy t nh là m t quy t nh chính ch n và th c s t do. B n có th thi n, có th c u nguy n, có th u ng m t ly nư c, có th nghe vài b n nh c, có th ng i thêu, có th i b , có th làm b t c i u gì thích h p v i b n tâm l ng ng h u suy nghĩ chính ch n. i u gì cũng t t mi n là hi u l c v i b n. Nhưng n u tôi th c s không c m th y b sao? i u gì ràng bu c, th c s c m th y t do thì

Thưa, n u b n v a b t n công, mà trong lòng hoàn toàn không bu n b c t c gi n tí nào, l i c h n h vui v như m i ư c ngư i yêu hôn, thì b n ã t o r i. Ch ng c n t n c CN. th i gi Nhưng n u b n nóng ùng ùng, mu n i t nhà ngay, nhưng l i c m th y hoàn toàn t do, thì i u ó ch có nghĩa là b n ã b tù trong c m xúc c a b n lâu quá r i, cho n n i b n không th bi t ư c là b n ang tù—r t là tho i mái trong vai trò nô l c a mình. N u b n không bi t ư c là mình ang tù thì… khó y. Mình cũng ch ng bi t cách nào b n bi t là b n ang tù. ành ph i ch th i gian thôi. n m t lúc nào ó b n th y thì b n s th y. Chưa n lúc thì ch u. Chúc các b n m t ngày vui. M n, Hoành © copyright TDH, 2009 www.dotchuoinnon.com Permission for non-commercial use ăng trong: Trà àm | Th : tích c c

Làm sao ưa

t nư c i lên ?

Posted on Tháng B y 5, 2009 by tdhoanh Tr n ình Hoành 101

Tư duy tích c c Chào các b n,

dotchuoinon.com

Tư duy tích c c là khoa h c cá nhân cho m i ngư i chúng ta. ó không ph i là khoa xã h i h c hay chính tr h c cho t nư c. Nhưng b n không c n ph i là Einstein thì cũng có th th y tư duy tích c c là xây d ng t nư c m c căn b n nh t—m c sâu th m nh t c a m i trái tim con ngư i. N u a s chúng ta tích c c thì ương nhiên là c qu c gia tích c c và ti n lên t.

Khi nói n t nư c, chúng ta có khuynh hư ng nói ngay n hi n pháp, lu t, nhà nư c, v.v… T t c nh ng i u này ương nhiên là quan tr ng, nhưng chúng thì cũng như n i quy và i u l c a m t công ty, hay t giá thú c a hai v ch ng trong gia ình. Ch ng ai quan tâm n n i qui và i u l c a công ty khi bàn n m nh y u l i l c a công ty, và ch ng ai nh c n t hôn thú khi nói n s c m nh hay i m y u c a m t gia ình. Cái m nh hay y u ch do m t i m duy nh t mà ra—m i ngư i trong công ty và trong gia ình có hòa thu n và nâng nhau cùng ti n lên hay không, hay là chia năm s b y, dành gi t nhau, m á nhau? C ng ng ta s ng—làng, xã, huy n, thành ph , qu c gia— cũng không ra ngoài qui lu t căn b n này: M i ngư i chúng ta có n nhau cùng i lên hay không? Hay là tìm cách ng trên b ng cách p ngư i khác xu ng? N u cùng nâng nhau lên thì t nư c i lên, và cùng p nhau xu ng thì t nư c i xu ng. V n gi n d th thôi. V y thì làm th nào R t gi n d : • Chúng ta khen nhau và khuy n khích nhau. Ngư i nào làm i u gì ó, mi n là i u ó không có h i, thì ta luôn luôn có th khen, dù là cách h làm còn nhi u thi u sót. Ví d , m t em xung phong tr l i trong l p và tr l i sai, thì cái sai ó không quan tr ng b ng tinh th n xung phong. Giáo viên có làm cho em th y cái h ng kh i c a mình khi em xung phong không? Còn sai thì giáo viên cho thêm thông tin sau, cho em và c l p, có chuy n gì âu. N u tìm chuy n khen thì h u như 90% i u m i ngư i làm quanh ta u có cái gì ó cho ta khen, k c chuyên r t hàng ngày như ăn m c. Th nh tho ng mình g p m t anh hay m t ch ăn m c r t hay, màu s c hòa h p, và có “cái gì ó” r t là ngh thu t (nói là chúng ta cùng nâng nhau lên, các b n ?

Tr n ình Hoành

102

Tư duy tích c c

dotchuoinon.com

“cái gì ó” vì mình ch ng bi t nó là cái gì, m y ch c năm nay mình v n chưa thu c xong cách th t cà v t, r t b c mình! T i sao àn ông ph i mang cái cà v t làm gì cho r n ràng, m t công quá! Mình tin là cái và v t u tiên do m t nhà t o m u n t o ra, ch ti n nghi khi mu n kéo c ông ch ng), dù sao i n a thì m i l n th y m t anh hay ch ăn m c ngh thu t như v y mình c m th y r t vui v yêu i, và mình hay nói ngay v i ngư i ó, “M i khi g p ch /anh, cách ăn m c c a ch /anh làm tôi yêu i h t s c.” ó là m t l i ca ng i r t thành th t, và mình bi t là ngư i nghe nó cũng vui.

• N u th y ai y u i u gì ó mà ta có th giúp h khá hơn thì nh c nh m t câu (tr khi ã có ph n h i, “Cám ơn, r i,” thì thôi). Nh c nh là nghĩa v c a mình (vì “yêu ngư i”), theo hay không là quy n c a ngư i nghe. Hãy tôn tr ng nhau và ng áp ch nhau. • T o cơ h i cho nhau: Có cơ h i làm ăn, thăng ti n, thì gi i thi u cho nhau, giúp nhau i lên. Nhi u ngư i th y cơ h i không h p v i y’ thích mình ho c mình không kh năng, cũng dìm luôn, không gi i thi u cho bè b n! V y có ph i là l ng không? Th c ra khi ta gi i thi u cho b n thì xem như là b n m c n ta 1-0, dù ta không xem là n , thì b n v n xem ó là n . Cho nên, ta cũng mong cho b n thành công khá, mai m t h n còn kh năng “tr n ” m t lúc nào ó, n u không tr cho ta thì bi t âu l i tr cho con cháu ta. ã tr ng cây thì s có qu . Các b n có bi t t i sao các băng ng mafia và tham nhũng r t m nh không? T i vì h không bao gi i cá nhân l t , h luôn luôn làm vi c theo băng ng. V y là khôn ngoan ó, các b n . Nh ng ngư i lương thi n th t thà thư ng y u kém, vì l ng , không bi t nguyên t c “m t cây làm ch ng nên non, ba cây ch m l i nên hòn núi cao.” N u có y’ tư ng làm ăn thì nên chia s , ng khư khư s hãi. Guy Kawasaki , m t nhân v t n i ti ng c a Thung Lũng Silicon Valley, giám c i u hành và ch t ch c a qu u tư m o hi m Garage.com, nói: “N u b n có m t ý tư ng, chia s nó, nói v nó, xin ph n h i v nó. ng có ôm khư khư vào ng c. Hãy t o ra i tác và ng minh. Cho ngư i ta

Tr n ình Hoành

103

Tư duy tích c c

dotchuoinon.com

thuê y’ t ng c a b n. B i vì, như tôi ã nói, không ph i chuy n c áo c a ý tư ng là chìa khóa. Mà i u c áo là kh năng thi hành ý tư ng ó c a b n.” • Lâu l m r i, mình có c ư c m t ng ngôn v thiên àng và h a ng c. Thiên àng và h a ng c y h t nhau. M i nơi có m t n i cháo và m i ngư i ng i vòng tròn chung quanh n i, cách n i khá xa. M i ngư i có m t cái mu ng (cái thìa) r t dài, dài hơn c cánh tay mình có th v i t i n i cháo. Bàn tay m i ngư i g n dính ch t vào m t u mu ng. h a ng c, m i ngư i chi n u vô v ng ngày êm lo út cháo cho chính mình (nhưng không ư c vì mu ng quá dài). thiên àng, ch ng ai t út cho mình c , m i ngư i út cho nhau ăn. Chúc các b n m t ngày vui. M n, Hoành © copyright TDH, 2009 www.dotchuoinnon.com Permission for non-commercial use ăng trong: Trà àm | Th : tích c c

Gieo h t d c ư ng i
Posted on Tháng B y 6, 2009 by tdhoanh Chào các b n, i là m t chuy n i không bi t i m n. R t ít ai n ư c i m mình d nh. Thông thư ng ta b t u cu c hành trình v i m t ý ni m ích i m trong u, ch nh n ra r t s m là cu c i có r t nhi u ch r b t ng , và sau m t lúc thì ta ch ng ch c là i ta r i s v âu. Nhưng như v y thì i m i vui. c truy n mà bi t ư c o n cu i ngay t khi kh i u thì c t h ng r i. Nhưng như v y có nghĩa là ư ng i không ph i là ư ng th ng, mà là ư ng quanh co ngo n nghèo, c như ư ng r ng. ôi khi i c ch c cây s r i m i khám phá ra là mình ch l i n ngay i m kh i hành.

Tr n ình Hoành

104

Tư duy tích c c

dotchuoinon.com

ư ng i th t là th . N u quan sát tr em và ngư i già thì ta th y r t gi ng nhau—c hai cùng r t y u v th xác và cùng nhi u tình c m hơn ly’ lu n. Và ta b t u t b i t, s tr v cùng b i t. i m cu i cũng là i m kh i hành. Khái ni m ư ng vòng này r t ích l i trong k ho ch s ng c a chúng ta. N u ta bi t i không ph i là ư ng th ng và ta có th vòng l i i m ã qua, thì t t hơn là trên m i bư c i, ta nên ném ra vài h t trái cây ngũ c c bên ư ng, hy v ng là d c ư ng s m c nhi u cây trái, lúc nào ó ta vòng l i thì có th ã có s n trái ngon ch i! i n âu gieo h t gi ng n ó, t c là s ng hôm nay mà tr ng cho ngày mai ó, các b n . Dĩ nhiên là không ph i h t nào cũng lên cây t t. Nhi u h t s b chim ăn, nhi u h t s ch t i, nhưng s có m t ít h t n y m m sinh cây. Và nh ng cây này, bi t âu l i sinh hoa trái và chim chóc s mang h t c a chúng gieo r c hàng bao nhiêu d m xa kh p nơi. Cu c i bi n hóa vô lư ng, làm sao ta có th oán h t h u qu c a ch m t h t nNy m m, hu ng chi là khi ta gieo nhi u h t m i ngày. Cho nên n u s ng khôn ngoan, thì ta gieo h t trên m i bư c i. Nhưng các h t ó là nh ng gì? Thưa, chúng ta có th chia các h t ta có s n trong túi ra thành vài nhóm. 1. Nh ng n cư i, nh ng l i c m ơn, và nh ng l i nói hi n d u. 2. Ti n tài: N u có th cho ai m t tí ti n, thì cho. N u có th cho ai mư n m t tí ti n, thì cho mư n. N u có th giúp ai ói m t ngày, thì giúp. 3. Công vi c: N u có th mách b o ai m t cơ h i làm ăn thì mách b o. N u có th ch ai có m t ư c m t công vi c thì ch . N u có th d y ai m t cách ki m ti n thì d y.

Tr n ình Hoành

105

Tư duy tích c c

dotchuoinon.com

4. Ki n th c: N u có th d y ai ó bi t c, bi t làm toán, thì d y. N u có tài năng gì ó có th chia s l i v i m i ngư i thì chia s . N u có k năng s ng nào ó có th d y l i cho m i ngư i thì d y.

5. o c và tri t ly’ s ng: N u ta ã có kinh nghi m s ng bi t th nào là o c, th nào là thi u o c, th nào là t t cho cu c s ng, th nào là có h i, con ư ng nào s ưa n kh au, con ư ng nào s ưa n an l c, thì hãy chia s l i v i anh ch em, nh t là nh ng ngư i ít kinh nghi m s ng hơn. 6. Cách t s ng v ng trên hai chân: Có l i u t t nh t ta có th trao t ng m t ngư i là ki n th c và kinh nghi m giúp cho ngư i ó có th t s ng, t xoay s , dù là h có l t vào b t kỳ tình hu ng khó khăn nào. ây là giúp cho h k năng s ng cũng như t tin s ng m i nơi, trong m i hoàn c nh. Ph n c t cán c a nó là tư duy tích c c. T t c nh ng i u này m i chúng ta u ã có s n trong túi không ít thì nhi u. Ch ng t n kém ti n b c hay công lao ch l y ra vài h t trong túi ném ra bên l ư ng mình ang i. Và t t c các h t này u ch n m trong m t gia ình th c v t l n, g i là “tình yêu.”

N u m i ngư i chúng ta u gieo h t d c ư ng thì s có hai chuy n x y ra. Th nh t, riêng cá nhân ta, m t lúc nào ó ta s hư ng ư c trái ng t c a h t gi ng ta gieo hôm nay. B t bu c là như v y. Càng gieo nhi u và càng s ng lâu, xác su t ư c hư ng c a ta càng tăng r t cao. Th hai, khi nhi u ngư i gieo d c ư ng, thì ai i âu, d c ư ng nào, cũng u có trái ngon ch mình trên cây. Chúc các b n m t ngày vui. H t nào b n gieo hôm nay? M n, Hoành © copyright TDH, 2009 www.dotchuoinnon.com Permission for non-commercial use

Tr n ình Hoành

106

Tư duy tích c c ăng trong: Trà àm | Th : tích c c

dotchuoinon.com

Yêu mình và vô ngã
Posted on Tháng B y 10, 2009 by tdhoanh Chào các b n, Chúng ta thư ng nói căn b n c a tư duy tích c c là yêu mình, yêu ngư i và yêu i. R i ta l i nói ngư i tư duy tích c c không có “cái tôi”. Nhưng, yêu mình không ph i là yêu tôi sao? Không có “cái tôi” thì l y “mình” âu mà yêu? Hôm nay chúng ta gi i quy t v n xem ra là mâu thu n này.

Con ngư i là m t sinh v t h p oàn, nghĩa là chúng ta s ng thành oàn lũ. i u này thì quá hi n nhiên r i, không c n ph i ch ng minh, ch c n sáng ra k t xe m t ti ng ng h vì m y lô c t trên ư ng ph thì b n ng ngay ư c chân lý oàn lũ này. Th nghĩa là i s ng con ngư i không th nh nghĩa bên ngoài t p th con ngư i. Chúng ta không th mư ng tư ng ư c m t ngư i không cha không m , không bà con thân thích, không b n bè, không trư ng h c, không th y không cô, không quê quán, không liên h v i b t kỳ ai, v i b t kỳ i u gì th gian. Th gi i không có ngư i như th , tr khi h t m t hành tinh khác n. Nh ng liên h chúng ta có v i nh ng ngư i khác và nh ng nơi ch n quanh ta chính là nh ng i u nh hình, nh danh, nh tính m i ngư i chúng ta. Th nghĩa là, “tôi” ch có th là tôi trong m t t p th con ngư i. Không th có “tôi” mà không có t p th . Yêu “tôi” ó, yêu “tôi” như là m t ph n t c a t p th l n lao, yêu “tôi” trong ý th c r ng “tôi’ và m i ngư i m i v t quanh tôi n i k t ch t ch nhau trong m t m ng lư i vĩ i, ó chính là “yêu mình.” Yêu mình là yêu m t ph n c a toàn th . Yêu mình này cũng chính là yêu toàn th , như yêu bàn tay cũng chính là yêu toàn cơ th c a mình.

Tr n ình Hoành

107

Tư duy tích c c

dotchuoinon.com

Khái ni m “yêu mình” không th tách r i kh i khái ni m “yêu ngư i”, t c là yêu nh ng ph n t khác trong toàn th c a mình, và “yêu i” t c là yêu toàn th ó. Trong tình yêu này, ta ý th c ư c r t rõ t t c nh ng gì ta làm dù là ch cho riêng ta, u nh hư ng n ngư i chung quanh, nh hư ng n toàn th , vì không th nh hư ng bàn tay mà không nh hư ng toàn cơ th . Tôi là tôi trong c ng ng và tôi c a c ng ng. • Nhưng khi tôi không th c s xem tôi là m t ph n c a toàn th như nh ng ph n t khác, mà xem như mình quan tr ng hơn, òi h i nhi u quy n l i hơn, òi h i ư c chú tâm c bi t hơn–như bàn tay òi th c phNm n nuôi nó trư c khi i nơi khác trong cơ th , hay òi ôi m t ph i t i ngày ng m nó, cái mi ng t i ngày ph i ca t ng nó, ôi tai t i ngày ph i nghe l i ca t ng nó–thì “tôi” ã tr thành “cái tôi”, cái ego, “cái ngã”, mà ta ph i h y b , vì cái tôi này tr thành tai h i cho chính nó và tai h i cho t p th , ơn gi n là vì nó ang h y ho i hòa h p c n thi t cho t n t i và phát tri n c a c ng ng.

Tóm l i là khi “tôi” không còn ý th c ư c mình hòa h p v i m i ngư i và th gi i quanh mình, khi tôi ch còn là m c ích duy nh t c a nh ng ham mu n và òi h i c a tôi, thì ó là cái tôi, cái ngã, mà ta c n bi t cách chuy n hóa và d p i. T c là ta ph i “vô ngã”. • Khi ta nhìn bàn tay c a mình, ta th y toàn cơ th . B i b cho toàn cơ th cũng là b i b bàn tay; b i b bàn tay cũng là b i b toàn cơ th . Khái ni m bàn tay tách r i kh i cơ th , ch ng ăn nh p gì n cơ th , là m t khái ni m r t l lùng và kỳ d . Tuy nhiên, c báo hàng ngày, ta có th th y r t rõ trong xã h i chúng ta r t nhi u ngư i hành ng v i suy nghĩ b nh ho n này, dù ó là các viên ch c nhà nư c hay các công ty thương mãi. Dĩ nhiên là chúng ta có th nói n lu t pháp, cơ quan ch ng tham nhũng, báo chí, v.v… gi i quy t v n . Nhưng v n u tiên, quan tr ng nh t trư c m t, là chúng ta c n ph i ch c ch n và rõ ràng v m t tiêu chuNn o c s ng, r ng như th là sai, là không ch p nh n ư c, là ph i b . N u chúng ta không t chuNn này rõ ràng xu ng m t bàn, và c l p lu n “ i là th . Ph i th m i s ng ư c. Ph i du di chút nh”, 108

Tr n ình Hoành

Tư duy tích c c

dotchuoinon.com

thì ta không th có bư c k ti p, vì xem ra m i ngư i cũng “ch du di m t tí” thôi mà, m c gì mà ph i lo? Chúc các b n m t ngày vui. M n, Hoành © copyright TDH, 2009 www.dotchuoinnon.com Permission for non-commercial use ăng trong: Trà àm | Th : tích c c

Tư duy tích c c và chi u sâu con tim
Posted on Tháng B y 10, 2009 by tdhoanh Chào các b n, N u các b n ã nghiên c u và th c hành tư duy tích c c lâu năm, các b n m t i u là tư duy tích c c có nhi u c p , m i c p có hi u l c trên m hu ng nào ó trong i s ng. N u ta tích c c ang ch c p 3, mà tình hu di n có m c khó khăn c p 7, thì kh năng tích c c c a ta cũng không s . u nh n ra t lo i tình ng ta ang i giúp ta th t

Kinh nghi m cho th y càng mu n i sâu vào tư duy tích c c ta càng ph i bư c sâu vào qu tim c a mình. C p u c a t t c các khóa h c v tư duy tích c c luôn luôn n m m c n a ly nư c. C p hai là bi t mình và yêu mình. C p ba là yêu ngư i và yêu th gi i. C p tư tr lên là tìm ki m nh ng giá tr sâu th m trong con tim c a mình, nh ng gì cho Tr n ình Hoành 109

Tư duy tích c c

dotchuoinon.com

mình tình yêu, an l c và s c m nh tinh th n nhi u nh t. i khái là theo c p b c sau: gia ình, quê hương, ng bào và t qu c, th gi i con ngư i, i Th Tuy t i (the One, the Ultimate, the Beginning and the End, the Heart, God). Tùy theo mình mu n i sâu n âu, s c m nh tinh th n c a mình tăng theo n ó. Con ư ng này dài cho t t c m i ngư i u có th i cùng ư ng, dù r ng c p có th khác nhau. Có vài i u chúng ta c n quan tâm ây là:

1. Ngư i c p m t thì chưa bi t c p ba. Cho nên khi các b n nghe m t i u mà không th u tri t, thì khoan g t ra ã. Có th năm t i b n s nghi m ra, ho c có th là b n s c n 20 năm s ng n a hi u ra. Khiêm t n m t tí thì thu th p t t hơn. Mình c Bát Nhã Tâm Kinh và vô ch p lúc h c tri t i H c Văn Khoa năm 18 tu i. Ba mươi năm sau, mình hi u ư c Bát Nhã Tâm Kinh và vô ch p. Và nh ng i u “ng ngNn” Chúa Giê Su nói (như là “yêu k thù”) cũng t n mình kho ng 30 năm suy nghĩ và s ng. 2. N u b n không quan tâm n qu tim c a b n, thì b n s luôn luôn d ng c p hai, không ti n lên ư c. c p m t,

3. Càng vào sâu trong qu tim, càng khó di n t. Nói m t, nhi u khi ngư i nghe hi u l m hai ba. Cho nên các quí v c o r t ít nói. G p nhau thì h u như ch ng nói gì bao gi . (Nói nhi u như mình, ngày nào cũng vi t bài, là chưa c o. Nhưng không vi t thì không chia s v i các b n ư c, nh t là các b n tr hơn mình, mà mình r t quan tâm). Vì v y, vào các v n chi u sâu c a con tim, các b n c, nhưng nên t quán sát con tim c a mình k càng th c hành hàng ngày thì m i tr c nghi m ư c các v n . ng quá b nh hư ng b i ngôn t ta c, vì ch p vào ngôn t là ta s l c.

4. Khi nói n chi u sâu th m nh t c a con tim, b t bu c ta ph i r n các khái ni m nghe r t tôn giáo, hay các v th y ư c xem là giáo ch các tôn giáo. Nhưng chi u sâu con tim không ph i là tôn giáo. Tôn giáo là ình, chùa, th , mi u, ch c s c, hàng ngũ, ti n b c, quy n l c, lu t l hành chánh, và ôi khi là tranh ch p quy n l c và chính tr . Nói chung ó là nh ng t ch c con ngư i không khác các i công ty m y. Các vi c ó không ph i là vi c chúng ta quan tâm ây. Chúng ta ch quan tâm n thành qu nghiên c u chi u sâu con tim c a các v th y c a các tôn giáo ã g t hái trong m y ngàn năm Tr n ình Hoành 110

Tư duy tích c c

dotchuoinon.com

s d ng nh ng gì ta ng y’ và th y thích h p v i mình. N u nhìn quanh th gi i, thì ta th y kho d li u l n nh t v nghiên c u s c m nh tinh th n là các tôn giáo. Bên ngoài ó, thì ch có khoa tâm ly’ h c, nhưng khoa này cũng ch m i th c s thành hình ư c ch ng 100 năm nay, và cho n lúc này thì v n m i ch s n l p da ngoài c a tâm trí con ngư i. 5. Dù sao i n a thì mình tin r ng, b t kỳ m c th p cao nào, t t c chúng ta u có th c m nh n ư c m t i u r t căn b n: Mu n hi n d u vui tuơi v i i, nhưng m nh m , nghĩa là không bao gi gãy, ta ph i ng v ng trên m t vài qui lu t ã có t nghìn, hay có th là tri u, năm nay giúp chúng ta v ng m nh. T m g i là “nhân l nghĩa trí tín.” N u mình nh không l m, Phan B i Châu trong quy n Kh ng H c ăng có nói ch “nhân” bao g m t t c các ch khác. Và năm ch “ngũ thư ng” này i theo th t quan tr ng c a nó: Nhân l nghĩa trí tín. M t Nhân thì ph i dùng L . M t L thì ph i dùng Nghĩa. M t Nghĩa thì ph i dùng Trí. M t Trí thì ph i dùng Tín. Theo mình th y trong m y mươi năm nay, nư c ta, và c nhi u nơi trên th gi i, có m t lu ng văn hóa tích c c d y ngư i ta không thành th t, t c là s ng mà b ch tín, b cái thành th t i, s ng theo ki u giành gi t lươn l o, và cho ó là th c th i. Chính s c m nh d d i c a lu ng văn hóa ó ã gây ra bao nhiêu d i trá tr m c p trong xã h i. Chúng ta ph i ng v ng, v n ng g t lu ng văn hóa ó ra ngoài, trư c h t là trong tim mình, sau ó là thuy t ph c nh ng ngư i chung quanh. Ch Tín là thành trì cu i cùng, ch cu i cùng, trong m t h t c năm ch c a o làm ngư i. o làm ngư i; m t ch này là ta ã

ây là v n l n cho t nư c và cho c gu ng máy giáo d c (vì th , ta có chi n d ch nói “Không” v i tiêu c c trong giáo d c). Chúng ta ph i v ng tâm xua lu ng văn hóa d i trá i xa. N u không thì r t khó phát tri n t nư c. Ch trong m t ngôi trư ng nh , thi u ch tín là bao nhiêu xào xáo ã x y ra r i, hu ng chi là c m t nư c. c p n các v n l n lao c a cũng c m th y nó quá l n i v i m r i. Chính mình cũng ch thích chơi Nhưng nư c nhà s ng s ng trư c m t nư c ôi khi nghe r t n ng n , vì ai trong chúng ta i cá nhân ta. Có l các b n cũng hi u mình m t tí ùa, thi ca và âm nh c hơn là m y chuy n n ng n . t không th b qua.

Hơn n a, nói thì nghe l n, nhưng v n là chuy n nh . Ch c n m i ngư i chúng ta c n m ch cu i cùng trong m i ngày c a cu c s ng—ch Tín. Chúc các b n m t ngày vui. M n,

Tr n ình Hoành

111

Tư duy tích c c Hoành © copyright TDH, 2009 www.dotchuoinnon.com Permission for non-commercial use ăng trong: Trà àm | Th : tích c c

dotchuoinon.com

Xây d ng môi trư ng tư duy tích c c
Posted on Tháng B y 12, 2009 by tdhoanh Chào các b n, Chúng ta bi t là m i hi n tư ng trên i ch là hi n tư ng, hoàn toàn trung tính. Hi n tư ng không có ý nghĩa nào t chúng nó. Ý nghĩa c a các hi n tư ng là do chính chúng ta cho. Các ý nghĩa ta cho hi n tư ng có th chia ra thành 3 nhóm–tích c c, tiêu c c và trung tính.

Ví du: Mưa. Nhìn mưa chúng ta có th th y lòng phơi ph i, như: B a y mưa xuân phơi ph i bay Hoa xoan l p l p r ng vơi y H i chèo làng Ð ng i ngang ngõ M b o: “Thôn Ðoài hát t i nay” (Nguy n Bính—Mưa xuân) hay s u bu n, như: Mưa bu n..bu n l m..mưa ơi.. M t mù cu i t cùng tr i Bi n ông. (Nguy n Khuy n—Mưa bu n) Hay trung tính, ch ng vui ch ng bu n, như:

Tr n ình Hoành

112

Tư duy tích c c Sau mưa, khe và núi s ch s R ng phong, m t gi c mơ ng n. Nhìn l i cõi i b i b m, M m t, say mang mang. (Thi n sư Huy n Quang-Ng trưa)

dotchuoinon.com

Cái nhìn trung tính i v i m i hi n tư ng là cái nhìn c a các thi n sư. N u ư c v y thì r t t t. Tuy nhiên, trong i s ng thư ng nh t t t b t này, có ư c tâm hoàn toàn tĩnh l ng và trung tính như thi n sư r t khó. Cách d nh t cho chúng ta là ch n gi a tích c c và tiêu c c. ây ch là v n l a ch n. N u ta ch n tư duy tích c c thì cu c i và th gi i c a ta tích c c vui tươi. N u ta ch n, tiêu c c thì c th gi i là màu en. Và cái nhìn nào cũng u có kh năng d n ta i theo hư ng c a nó. ây là i u mà các tri t gia hay nói: Ta t o th gi i c a chính mình. ó là căn b n c a tư duy tích c c, ch ng có gì là khó hi u c . Tuy nhiên, v n là th gi i có hai lu ng tư duy–tích c c và tiêu c c. Và hai lu ng tư tư ng này có y d y quanh ta, vô hình vô tư ng. N u chúng ta không nh y c m, chúng ta hít c hai lu ng vào cùng m t lúc. Ch c n m t tí tiêu c c mà ta không bi t là có th làm h ng lu ng tư duy tích c c c a ta. M t lu ng không khí trong lành, ch c n m t tí khí c là thành x u. M t i bóng 12 ngư i, c n m y ngư i t i i bóng thua cu c, các b n? M t n a, 6 ngư i? 7 ngư i? Thưa, 1 ngư i. Ch c n m t ngư i phá bóng là c i thua. Xây nhà cũng th . Căn nhà có b n góc, ch m t góc n n s p không c n ph i i n 2 hay 3 góc s p. là s p c căn nhà,

B n ch t c a xây d ng là th . Ta có 12 ngư i xây căn nhà trong m t năm, ch c n m t ngư i t nhà trong 15 phút. Tư duy tích c c là m t ti n tình xây d ng. B n xây d ng c hàng ch c năm. Ch c n làm vi c chung v i m t ám tham nhũng vài tu n và b n, vì lý do này hay khác, ng ý v i ư ng làm ăn ma o c a h , thì công trình c bao nhiêu năm luy n t p c a b n ã b thương t n r t l n. Và n u sau ó b n l i hành ng theo ki u “tay ã l nhúng chàm,” thì toàn công phu tu t p có th tan rã. Vì v y chúng ta c n nh y c m nh n ra th nào là tích c c, th nào là tiêu c c trong i s ng hàng ngày. Và ôi khi ta c n t thái v i m i ngư i, như th là sai, là không ư c. Tr n ình Hoành 113

Tư duy tích c c

dotchuoinon.com

Nhưng ây l i là v n r c r i. Chúng ta làm vi c và s ng chung v i m i ngư i, c n gi hòa khí và tình anh ch em. V n này, m i ngư i chúng ta bi t là nên làm gì trong nh ng tình hu ng th c t ta g p. Không có công th c chính xác. Tuy nhiên, chúng ta có th tham kh o m t s ngh chung chung sau ây:

Trư c h t, nói chung là chúng ta nên tránh nh ng ngư i th y tiêu c c. Tiêu c c m t tí thì không sao, nh ng ngư i tiêu c c h ng th y thư ng làm cho ta r t m t năng lư ng. Nghe h nói m t h i là ta s b c mình, tr m c m, hay r t xu ng tinh th n. Không nên m t năng lư ng ng i nghe h . Có h i cho chính mình. G p nh ng trư ng h p làm vi c trong m t công ty ma o và mình s ph i i theo h , như là làm k toán viên và ph i gi mù gi y t gi thông qua, thì t t hơn là nên tìm công ty khác làm vi c. Ng i nói chuy n v i m t vài b n, c mang ngư i không có m t ra nói x u, thì ta nên nh c các b n không nên nói v ngư i v ng m t và nên i ch nói chuy n. Ng i v i m t s b n làm chung mà c nói x u công ty c a mình, thì ta nên nói v i các b n bàn cách gi i quy t v n –ho c là t gi i quy t n u có th ư c, ho c là báo cho c p trên, và không nên ti p t c phàn nàn mà không ch u tìm cách gi i quy t. Và khi ta nghe m t lu ng tư duy tíêu c c, ng g t u ng ý theo ch vì l ch s . N u th y không nên nói gì, thì không nên nói gì, ng g t u hùa theo ch vì l ch s . Và khi b n nói chuy n tích c c, n u có ngư i cho r ng b n ngây thơ, không hi u o d c gi , thì m m cư i, nhưng ng các ‘th c gi ” lung l c. Nói chung là, n u ta ng i trư c c a nhà mà th y ngư i th khí ó. ng ng i ó hoan hô. Ngay c , ng ng i yên ó nhìn. i, hay

c lên tr i thì ph i làm gì

Tư duy tích c c là tích c c xây d ng tư duy trong tâm mình cũng như môi trư ng tư duy tích c c quanh mình. Ta không th tư duy tích c c n u ta tiêu c c trư c nh ng lu ng sóng tiêu c c trong xã h i. Làm gì thì tùy b n. Nhưng “do something”! Sau cùng, t i sao phá ho i d hơn xây d ng c trăm l n, mà xã h i l i chưa di t vong, các b n? áng lý ra thì xã h i loài ngư i ã tan rã m t tiêu r i ch ?

Tr n ình Hoành

114

Tư duy tích c c

dotchuoinon.com

Thưa, hi n tư ng xã h i loài ngư i càng ngày càng ti n tri n, dù phá ho i thì d hơn xây d ng r t nhi u, là b ng ch ng hùng h n r ng s ngư i phá ho i r t ít so v i s ngư i xây d ng. ó là ch ng mình r t rõ “nhân chi sơ tính b n thi n.” Vì v y, n u b n là ngư i tư duy tích c c, b n có nhi u Chúc các b n m t ngày vui. M n, Hoành © copyright TDH, 2009 www.dotchuoinnon.com Permission for non-commercial use ăng trong: Trà àm | Th : tích c c ng minh hơn b n tư ng.

Du nh p văn hóa nư c ngoài
Posted on Tháng B y 14, 2009 by tdhoanh Chào các b n, Có l m i chúng ta u ng y’ là chúng ta c n h c thêm t văn hóa các nư c và ch h c cái hay ch không h c cái d . Nói thì d nhưng làm thì khó, vì r t nhi u y u t ph c t p.

Trư c h t, cái gì hay, cái gì d ? V ch ng không h p nhau thì ly d . ó là hay hay d ? N u nói là d thì có th là thi u công bình cho nh ng ngư i v b áp b c. Nói là hay thì ly d ì ùng ki u M gây bao v n xã h i l n. Th nhì, cái hay nư c ngoài chưa ch c ã t t cho nư c ta, nh t là n u không s a i chúng cho h p v i Vi t Nam. Ví d : M thì I v i you r t bình ng và ti n nghi th t, nhưng t i Vi t Nam ta ch c bình ng ư c n m c nào ó thôi ch không th có bình ng 100% ki u I v i you ư c.

Tr n ình Hoành

115

Tư duy tích c c

dotchuoinon.com i nhi u khi

Các nh ch chính tr xã h i giáo d c c a M cũng có th ph i ư c bi n mang áp d ng t i Vi t Nam.

Th ba, cái hay nư c ngoài ít ư c bi t n, nhưng rác r n thì th y r t nhi u. V ch có rác r n, b o ng, hút sách, t i ác, các chuy n hình s công an nhân dân, thì làm phim o c, thành th t, trung thành, thì có gì làm phim. Ngư i m i h p d n. Các v n thành th t i làm v , ăn xong, d y con h c m t tí, xem ti vi m t tí, r i ng . Làm phim ch c ư c gi i Oscar quá. Th tư, ngư i tr thư ng h c cái m i nhanh hơn ngư i l n tu i, nhưng tr thì thích nh ng cái gì phá lu t l , phá truy n th ng, vì b n ch t tu i tr thư ng là th . Nhưng phá truy n th ng thì t nó có th gây thương t n cho xã h i dù là nó s úng hay sai. Vì v y, các nư c ang m mang thư ng b m t tr ng i văn hóa r t l n. Nư c nghèo thì ương nhiên là ái m nư c giàu m nh, vì mình mu n h c cái hay c a h khá như h . Nhưng r t cu c, các nư c nghèo thư ng b h c rác r n nhi u hơn là cái hay. Và h c ư c m t tí hay cũng thành d vì không kh năng bi n hóa thay i cho h p v i nư c mình.

V y thì ta gi i quy t các v n

này cách nào?

Chúng ta có th d a vào m t s nguyên t c chung sau ây: 1. Ph i n m v ng văn hóa và nh ch c a nư c mình trư c. Trư c khi bi t cái hay cái d c a ngư i, ph i bi t cái hay cái d c a mình ã.

Tr n ình Hoành

116

Tư duy tích c c

dotchuoinon.com

2. T t c các n n văn hóa con ngư i trên th gi i u d a vào vài qui lu t s ng căn b n: Thành th t, trung tín, giúp ngư i, khiêm t n… N u th y bài h c nào c a nư c ngoài v d i trá, lư ng g t, cao ng o, thì ta có th quy t oán ó là bài h c sai. N u ngư i ta giàu m nh hơn ta, có th là vì ngư i ta thành th t và trung tín hơn ta, ch không ph i vì ngư i ta gian d i hơn ta. T tiên ta không d t n n i d y ta i u sai c m y ngàn năm. 3. N u th y i u gì có v ch i v i văn hóa mình quá, dù thiên h nói hay cách nào, thì cũng nên nghiên c u, h c h i và th t t hơn là, ôm ch m l y nó không cân nh c.

4. Nh ng i u trái h n v i văn hóa ta, dù là hay cách m y, cũng không nên là ly’ do b văn hóa ta. Có kh năng cao là n u ta nghiên c u t t , ta có th thay i văn hóa ta m t ít và văn hóa t bên ngoài m t tí, hai bên ăn kh p nhau và không ph i ch ng ch i nhau. 5. Nh ng bài h c r t hay thư ng ít th y trên TV và báo chí hàng ngày. Pop culture, văn hóa ph thông trên TV và báo chí, thư ng có nhi u rác hơn vàng. Các bài h c hay thư ng i qua ng gi i trí th c và NGOs. 6. òi b cái c a ta dùng cái t bên ngoài thư ng là cách r t kém thông minh. Làm cách nào c cái c a ta và cái bên ngoài v n s ng chung hòa bình ư c thư ng là cách thông minh nh t. B i vì dùng cái bên ngoài làm giàu thêm cho ta thì thông minh. Dùng bên ngoài và b bên trong là b m t ch n m t. Có kh năng là hu v n, c ng thêm ch n ng v kh ng ho ng văn hóa.

Tr n ình Hoành

117

Tư duy tích c c

dotchuoinon.com

7. Khi nghiên c u b t c i u gì c a nư c ngoài, m t vài cua h c ch ng nghĩa ly’ gì c . Thư ng là t n r t nhi u năm hi u rõ. T t hơn là h i nh ng ngư i ã có kinh nghi m, hơn là m t hai cua h c, hay m t vài năm h c c a mình. 8. Xu t c ng văn hóa c a ta ra nư c ngoài—Ph t giáo, tri t ly’ s ng và o c Vi t nam, âm nh c và ngh thu t Vi t Nam, Nm th c Vi t Nam, thi ca Vi t Nam, ngh thu t Vi t Nam… Ch khi ta xu t c ng cái p c a ta ra ngoài, ta m i t tin th y rõ cái hay cái d c a ngư i. 9. Thông thưòng là, v a ca t ng cái hay c a ngư i v a am mê cái hay c a mình là ngư i t tin; thư ng mê cái hay c a ngư i và thư ng chê chính mình là ngư i thi u t tin; thư ng ca t ng mình và chê bai ngư i là ch ng i áy gi ng. Chúc các b n m t ngày vui. M n, Hoành © copyright TDH, 2009 www.dotchuoinnon.com Permission for non-commercial use

Hi u và phát tri n văn hóa dân t c
Posted on Tháng B y 15, 2009 by tdhoanh Chào các b n, Hôm nay chúng ta bàn n i m u tiên trong 9 i m ã nói n trong bài Du nh p văn hóa nư c ngoài. ó là: “Ph i n m v ng văn hóa và nh ch c a nư c mình trư c. Trư c khi bi t cái hay cái d c a ngư i, ph i bi t cái hay cái d c a mình ã.” Chúng ta s khai tri n câu nói này trên ba bình di n: Tư duy tích c c cá nhân, văn hóa qu c gia trong kinh t toàn c u hóa, và chính sách giáo d c phát tri n văn hóa.

Tr n ình Hoành

118

Tư duy tích c c

dotchuoinon.com

Tư duy tích c c cá nhân Trên bình i n tư duy tích c c, trư c ây chúng ta ã nói n khái ni m “thu c v ” (sense of belonging) . Ta càng c m th y ta “thu c v ” th gi i mình ang s ng, ta càng tư duy tích c c. Ngu i không c m th y mình thu c v th gi i mình s ng thư ng b b nh tr m u t. Mà c m tư ng “thu c v ” tùy thu c vào yêu thích c a ta v i m i ngư i, m i v t quanh mình. Nghĩa là, n u ta là ngư i Vi t, ta càng d tư duy tích c c n u ta càng yêu m n non sông t nư c, văn hóa ngh thu t Vi t. Ngư i Vi t s ng trên t Vi t mà không thích nh ng cái gì Vi t thì nh t nh là không th tư duy tích c c ư c, vì s ng như th s có c m tư ng như ang tù. Mà mu n yêu i u gì thì ta ph i làm quen và hi u rõ nó m t tí. Ta không th nào thích baseball n u ta ch ng hi u gì v baseball c . Không c n ph i bi t chơi, nhưng ít ra ph i hi u lu t chơi thì m i có th thư ng th c tr n bóng. Văn hóa cũng th . Ph i bi t thì m i yêu ư c. Ch có i u là chúng ta c l m tư ng là n u mình là ngư i Vi t thì ương nhiên mình ã bi t văn hóa Vi t r i. Có thì cũng có ó, nhưng ôi khi xét l i thì ch m i ư c l p da m ng dính bên ngoài.

ây là m t s căn b n mình nghĩ là chúng ta c n bi t:

Tr n ình Hoành

119

Tư duy tích c c

dotchuoinon.com

* M t s nghĩa lýsâu s c trong huy n s Vi t: L c Long Quân-Âu Cơ, Tr ng Th y M Châu, Phù ng Thiên Vương, bánh d y bánh chưng, An Tiêm và qu hưa h u v.v… Khi nh ta h c như chuy n th n tiên, ngày nay ta c n c l i hi u sâu s c m t vài tư tư ng tri t lý. * Vài căn b n v tam giáo (Kh ng, Ph t, Lão). Các i u này ang có trong máu c a ta và trong cách ta s ng hàng ngày, cũng như trong bàng b c tư duy c a xã h i. T t hơn là ta nên bi t chúng rõ hơn m t tí “bi t mình.” * Âm nh c dân gian m i mi n * Ngh thu t dân gian m i mi n. * Phong t c t p quán c truy n. * Ca dao t c ng * Văn hóa 53 dân t c thi u s anh em. ây ch là danh sách cách vi c “c ” và “thi u” d b b rơi. V các v n có l ai cũng bi t hàng ngày, không c n nh c n. ‘”tân” và “ i”

gi i thích cho ngư i khác, như là gi i Không c n ph i gi i, nhưng ít ra là cũng bi t thích cho m t ngư i nư c ngoài rõ ngư i ta thích văn hóa mình. Bi t mà chưa gi i thích ư c, là chưa bi t. ây t m là chuNn m c ta t xét oán mình ã t m chưa.

Văn hóa qu c gia trong kinh t toàn c u hóa Toàn c u hóa kinh t càng cao thì ta càng ph i s d ng văn hóa riêng c a ta r t nhi u trong phát tri n và c nh tranh kinh t . Ngư i các nư c ch c không t n ti n n Vi t Nam du l ch nghe nh c M hay nh c Pháp, ho c mua áo qu n DKNY, Calvin Klein, hay Nike. Hàng th công m ngh Vi t Nam không th xu t c ng t t n u xem c như hàng Trung Qu c. Âm nh c Vi t Nam không xu t c ng ư c n u nghe như nh c Jazz.

Tr n ình Hoành

120

Tư duy tích c c

dotchuoinon.com

i u u tiên, n u không là duy nh t, s n phNm c a ta n i b t trên s n phNm các nư c là nó ph i KHÁC. Mà cái khác t nhiên nh t là t văn hóa ngh thu t qu c gia mà sinh ra. N u m t cái ly có vài hình v không gi ng Tàu không gi ng Tây, nói chung là “không gi ng ai,” thì ó là cái ly ngư i ta mua v chưng trong t ki ng. B ng không thì nó ch là cái ly thư ng r m t như nghìn cái ly khác. Thi ca n u có hương v Vi t Nam, l i mang chi u sâu con tim vư t biên gi i, ó m i là lo i thi ca có th xu t c ng. Nhà hàng c a b n n u trang trí dân gian Vi t Nam m t tí, nhưng s n phNm và d ch v cao, l i có màn nh c c truy n s ng, thì có l là thu hút du khách nư c ngoài hơn là nhà hàng trang trí theo Tây và chơi nh c M . Th gi i ánh nhau ì ùng, vi t sách v tư tư ng hòa bình c a nhà Ph t thì xu t c ng ư c hơn là vi t tri t lý tây phương (Chúng ta là th y tri t ông, nhưng là h c trò tri t tây). N u chơi Nh c Jazz thì âm hư ng c a nó ph i ư c ngư i ta g i là Vietnamese Jazz, như là Latin Jazz cho Nam M , thì m i có thương hi u c nh tranh xu t c ng. Tóm l i, th gi i càng thu nh vì toàn c u hóa, ta l i càng c n v ng m nh văn hóa ngh thu t qu c gia c nh tranh kinh t .

Chính sách giáo d c phát tri n văn hóa Hi n nay, vi c phát tri n văn hóa h u như n m ngoài quy n h n và t m nhìn c a B Giáo D c và ào T o. Và giáo d c tr nên r t nghèo nàn v văn hóa ngh thu t dân t c. Chương trình giáo d c nên b b t nh ng gi h c không c n thi t và thay vào ó gi văn hóa ngh thu t dân t c. Các i H c nên có nhi u môn v tri t lý, văn hóa, ngh thu t dân t c, như là môn nhi m ý (elective course) cho sinh viên, dù b t kỳ khoa nào, cũng có th l a ch n. Chúng ta c n ph i có cái nhìn t ng th v văn hóa. Văn hóa không ch trình di n trên TV hay nhà hàng cho du khách. Văn hóa là con ngư i. Con ngư i bi t dùng cái mình có

Tr n ình Hoành

121

Tư duy tích c c s n phát huy nó thành s c m nh, trong trư ng và thương trư ng th gi i. Chúc các b n m t ngày vui. M n, Hoành © copyright TDH, 2009 www.dotchuoinnon.com Permission for non-commercial use ăng trong: K năng kinh doanh, Trà àm | Th : kinh doanh, tích c c

dotchuoinon.com i s ng riêng c a mình cũng như trên chính

Liên h gi a tư duy và hành
Posted on Tháng B y 18, 2009 by tdhoanh Chào các b n,

ng

Tư duy là bên trong và hành ng là bên ngoài. Tư duy chi ph i hành ng. Nhưng cu c i ưa ta n bao tình hu ng khác nhau m i ngày, òi h i nh ng hành ng khác nhau cho t ng tình hu ng. Hành ng thì khi nhanh khi ch m, khi như sâu l ng suy tư, khi như ánh ch p như th không k p suy tư, khi thì d u dàng, khi thì dũng mãnh… V y thì tâm tư ta th nào trong nh ng tình hu ng như v y? Tâm tư ta cũng bi n chuy n vô thư ng như hành ng theo t ng tình hu ng hay sao?

M t trong nh ng i u làm mình suy nghĩ r t nhi u năm là trong t t c m i tôn giáo c a th gi i, o Ph t là hòa ái nh t. i u này thì không c n ph i nghiên c u l ch s tôn giáo; ch c n nhìn quanh th gi i hi n t i m t vòng ta cũng th y ra ngay. Nhưng mà cái nôi và Tr n ình Hoành 122

Tư duy tích c c

dotchuoinon.com

kho tàng c a võ h c Trung qu c l i n m trong Thi u lâm t . Tương t như th , o Lão là o r t vô vi và hòa ái, thì cũng có phái Võ ang là ĩnh cao võ h c v nhu quy n. T i sao l i như v y? Dĩ nhiên là m t tinh th n minh m n trong m t cơ th tráng ki n. Nhưng cu c t cũng tráng ki n, không nh t thi t ph i là cao th võ lâm. Và ã i tu thì cũng ch ng c n ph i phòng thân, vì như trong truy n i Ph t Thích Ca cũng như nhi u v b tát khác, thí thân mình là chuy n thư ng tình. Ch còn cách ly’ gi i duy nh t là võ h c thì giúp ư c ngư i cô th nhi u hơn, nh t là ngày xưa khi vũ thu t t chính nó là môn vũ khí l i h i. Nghĩa là, ngay trong g c r c a các truy n th ng o h c l y tĩnh l ng làm g c, thì v n xem cái ng bên ngoài như là m t ph n chính c a cu c s ng th gian, vì th c t cu c i òi h i hành ng khi thì nhún như ng khi thì dũng mãnh. i u này thì ch ng có gì m i m hay khó hi u c . Nhưng câu h i v n là: Th thì tâm ta th nào? Nó có xung ng theo hành ng bên ngoài không? Làm sao m t cái tâm tĩnh l ng, i u khi n m t v cao tăng xu t chi u m á? Làm sao ly’ gi i hi n tư ng xem ra là xung kh c này?

Nh ng câu h i này ưa mình n m t liên h thâm sâu và ch t ch nh t trong t t c các liên h con ngư i—liên h m con. M thì thương con thâm sâu, vô i u ki n, vô gi i h n th i gian và không gian, vô gi i h n ly’ l , vô gi i h n o c úng sai. M luôn thưong con. ơn gi n th thôi. Nhưng m hành x v i con ki u—khi thì ôm p v v , khi thì ngăn c m, khi thì nghiêm ph t, khi thì d u dàng, khi thì c ng r n. Nhưng dù hành ng th nào i n a, thì trong t ng giây phút ó m v n thương con. Th thì gi a nh ng gì xem ra là xung ng c a hành ng bên ngoài và cái hòa ái c a tĩnh l ng bên trong v n có hòa h p và v n có th ly’ gi i ư c. Như cây c th u làng, lá cành luôn xôn xao dao ng v i bao ng n gió, nhưng thân và r v n luôn ch c ch n tĩnh l ng.

Tr n ình Hoành

123

Tư duy tích c c

dotchuoinon.com

Và ph i chăng chính cái tĩnh l ng ch n ch n c a g c r cho phép lá cành ư c xôn xao mà cây không vì ó mà ngã nghiêng tróc g c? Th thì, nh ng tình hu ng khác nhau trong ngày òi h i ta có nh ng hành nhau. Làm th nào ta bi t ư c nên hành ng th nào? ng khác

R td cho chúng ta có nh ng quy lu t rõ ràng và ch c ch n, như là “N u k thù tát má này thì ưa thêm má kia.” i u này thì cũng không khó, n u k thù tát mình thì nh n m t tí cũng ch ng có gì là khó khăn m y. Nhưng n u k thù tát ngư i khác và t o ra b t công xã h i thì sao? ây không ph i là tát mình, mà là tát vào c xã h i? Nh ng ngư i tr m c p hà hi p ngư i khác thì sao? Ch c ch n ó là nh ng tình hu ng òi h i ta ph i làm gì ó, v i con tim yêu ái, yêu ngư i và yêu i.

ây là khi con tim tĩnh l ng và hòa ái c a ta giúp ta quy t nh ph i làm gì trong tình hu ng này khi tình hu ng này ang x y ra. ó là là quy t nh ta không th tính trư c ư c mà ch có th quy t nh ngay khi nó x y ra. Vào lúc m t tình hu ng ang x y ra v i nh ng s ki n c thù c a nó–ai ang làm gì v i ai, t i ch nào, trong không khí nào, cái h i cái l i c a hành ng c a h th nào, nh ng i u gì mình nên làm can thi p, 124

Tr n ình Hoành

Tư duy tích c c

dotchuoinon.com

nh ng i u gì mình có th làm, nh ng gì mình không nên làm… hàng ch c câu h i như th v n hành có th ch trong vài tích t c, và computer trong u c a ta ph i duy t qua t t c thông tin lúc ó và quy t nh ngay l p t c ta ph i làm gì. Nh ng lúc ó ta không có th i gi tri t lý. Nhưng n u con tim ta ã có s n tĩnh l ng và hòa ái, thì dù ch trong vài giây suy nghĩ, năng lư ng tĩnh l ng và hòa ái v n là năng lư ng m nh nh t nh hư ng vào quy t nh c a não b . Và cu i cùng, dù ta quy t nh th nào i n a, ta cũng có th an tâm là quy t ã ư c t trên n n móng c a m t con tim th t s tĩnh l ng và hòa ái. nh c a ta

Và dù là sóng có thiên hình v n tr ng, nhanh hay ch m, d u dàng hay bão t vì nh ng ng n cu ng phong bên ngoài, ta v n bi t ư c b n ch t c a nư c là trong su t và tĩnh l ng th nào. Chúc các b n m t ngày vui. M n, Hoành © copyright TDH, 2009 www.dotchuoinnon.com Permission for non-commercial use ăng trong: Trà àm | Th : tích c c

Yêu thương cái y u c a mình
Posted on Tháng B y 22, 2009 by tdhoanh Chào các b n, Hàng ngày ta c tư duy tích c c và c c c tư duy tích c c, và ta c m th y r t thư ng xuyên ta không tích c c ư c như ta mu n, và ta l i c c c thêm, và v n c m th y mình y u kém, và ta b t u stress stress stress vì cái y u kém c a mình. Hóa ra kh i u cho tích c c và h t stress, m t lúc sau thì l i nhi u stress hơn n a. úng là tNu h a nh p ma.

Tr n ình Hoành

125

Tư duy tích c c

dotchuoinon.com

V n

ch này có vài i m:

1. Ta c ch i b cái y u kém c a mình, không ch p nh n nó là m t ph n c a mình, và ta b stress vì nó v n còn ó. N u hai cánh tay c a mình y u không c t 100 ky’ ư c, thì vi c gì ph i stress? C thong th t p th thao u n hàng ngày, hai cánh tay s m nh thêm t t , n âu hay n ó. i u quan tr ng là ta vui thích khi t p hàng ngày, như là m t môn gi i trí, hơn là c c c như là m t lo i công vi c nhi u stress. Có c thì ch c là cũng ch ng giúp mình i nhanh ư c bao nhiêu, vì các b p th t ch có th m nh t t , mà l i có th làm cho mình m t h ng thú và thêm stress. Mà thêm stress thì có nghĩa là mình ã i lùi trong tư duy tích c c. 2. C c cho m nh t c là to c nghĩ v cái y u c a mình, và tiêu tán tư tư ng và năng l c vào ch y u c a mình, ch không d n ư c s c m nh vào ch m nh. Mà trong tâm ly’ con ngư i, c chú tâm vào ch y u là ta y u thêm. Ví d : N u c m ng a bé “Mày d t toán, mày d t toán, c cho gi i lên” thì có kh năng cao là a bé s d t toán c i. i u này các b m và th y cô có kinh nghi m u th y. Và trong môn tư duy tích c c, i u ó g i là “lu t h p d n”, c nghĩ và nói n cái x u hoài thì cái x u s n v i mình, k c khi mình nói “Ph i b cái x u này, ph i bó cái x u này.” i u này thì không ph i ngày nay chúng ta m i bi t, mà các i gia v tâm y’ con ngư i ã bi t t m y ngàn năm trư c. Thánh kinh có nói, Mu n vào ư c thiên àng thì ph i như tr em. Tr em s ng r t h n nhiên v i chính mình, không x vã cái y u c a mình và không ham h ch y theo cái m nh c a mình. Trong Kinh Kim Cang có r t nhi u câu theo nghĩa, B tát mà còn mu n giác ng thì không là B tát, B tát mà nghĩ là mình giác ng thì không ph i là B tát. Còn ham mu n là còn gánh n ng, thì không th gi i thoát bay b ng ư c. C ung dung t t i thì i u gì s n, s n, t nhiên m t lúc nào ó.

Tr n ình Hoành

126

Tư duy tích c c

dotchuoinon.com

Thay vì ch i b cái y u u i c a mình, thì cách hay nh t là ch p nh n con ngư i c a mình toàn di n, c cái y u l n cái m nh. Dĩ nhiên là ta mu n làm m nh cái y u, nhưng mu n làm m nh không có nghĩa là ch i b . Không ly’ do gì ph i ch i b và không yêu thương cánh tay c a mình ch vì nó không m nh như mình mu n. T c là, n u ta l n i nóng khi không áng n i nóng, bu n khi sách nói không nên bu n, stress khi sách nói không nên stress, thì c ung dung ch p nh n nó như là m t ph n c a mình. Và thay vì c ch i b là mình không bu n, không stress… thì c ung dung i di n n i bu n c a mình và ưu ái nhìn nó ang trong lòng mình. Thi n sư Nh t H nh có vi t trong Kinh Kim Cang Gi ng Gi i, hãy ôm p yêu thương n i bu n n i au c a mình vì nó là mình. Kinh nghi m riêng c a mình cũng cho th y là khi bu n au, n u ch i b n i au, c tình g t nó ra kh i u óc, thì nó c n m ó nh c nh i tháng này qua năm n . Nhưng n u c nhìn nó yêu ái và ch p nh n, “ mình ang au nh c kinh kh ng, và cơn au ang xâu xé mình…” thì kh năng cho mình “lành” ư c cơn au gia tăng r t nhi u, c như là cơn bão ã hi n r i s i xa.

Ch ng có ai là siêu nhân i c . Và ch ng ai là không y u ch này ch kia. Khi ta b ng vào i m y u, có kh năng cao là ta b qu . Nhưng ó là chuy n t nhiên. Ch ng có ly’ do gì ph i stress khi ta b ngã vì y u. i u quan tr ng là bi t r ng mình ã ngã, ch p 127

Tr n ình Hoành

Tư duy tích c c nh n mình ã b ngã, ngã hơn.

dotchuoinon.com ng d y hăng hái i ti p, và hy v ng, nh kinh nghi m, sau này ít

Chúng ta không có y’ nói r ng ng c g ng làm gì h t, hay ng làm cho mình hoàn thi n và m nh m hơn. Dĩ nhiên là ta ph i tinh t n c g ng hoàn thi n chính mình m i ngày. Nhưng hoàn thi n cơ th như ngư i vui chơi trên sân bóng m i ngày thì khác v i hoàn thi n c a ngư i c c a t , c không n i thì x v chư i r a cánh tay c a mình. Ch ng có ph n nào trong cơ th áng ư c x v và th t v ng c , c ph n m nh l n ph n y u. T t c , m nh l n y u, làm nên cái yêu ái mà ta g i là “tôi”. Chúc các b n m t ngày vui. M n, Hoành © copyright TDH, 2009 www.dotchuoinnon.com Permission for non-commercial use ăng trong: Trà àm | Th : tích c c

Xì-tin cá nhân
Posted on Tháng B y 25, 2009 by tdhoanh Chào các b n, Xì tin cá nhân là personal style, là cung cách riêng c a m i ngư i. B t c vi c gì trên i, m i ngư i chúng ta u có cung cách riêng c a mình. Dù th c hành môn h c nào, ngành ngh nào, thì m i v th y u có cung cách riêng c a mình. Vi c quan tr ng nh t c a ngư i h c trò trong b t kỳ môn gì, là t t khám phá ra cung cách riêng c a mình. N u không có ư c cung cách riêng ó thì r t khó vư t tr i, dù môn ó là môn gì.

Tr n ình Hoành

128

Tư duy tích c c

dotchuoinon.com

Khi chúng ta h c m t môn h c, m i h c trò thư ng ư c h c m t chương trình và m t phương th c như nhau. ây cũng là i u áng ti c, do l i giáo d c s ông òi h i. Ngày xưa, khi m t v th y ch nh n m t vài h c trò, thì v i m i h c trò ngư i th y d y m t cách riêng tùy theo cá tính c a ngư i h c trò. Ngày nay vì s ông, th y không ư c nhi u xa x phNm như th , thì gánh n ng rơi trên vai ngư i h c trò, ph i t tìm ra cung cách riêng c a mình. i u quan tr ng chúng ta mu n nói ây là thông thư ng chúng ta nghe hay c âu ó v m t phương th c nào ó cho môn h c nào ó, r i c tư ng là m i ngư i ph i làm như v y m i úng ư ng, n u không làm th là sai. R t cu c, ngư i h c trò có th i sai ư ng, vì con ư ng ó không nh t thi t là ư ng t t nh t cho chính ngư i h c trò y.

M y hôm trư c mình có gi i thi u v Yanni và k nguyên nh c New Age. Ngư i nh c sĩ hàng u c a nh c New Age này h c nh c không có th y. Có nghĩa là anh ta ã ch ng l thu c vào công th c vào c a m t ngư i th y nào ép u ng, c t m n mò tìm ra cách chơi nh c h p v i mình nh t. Trong các môn v ngh thu t, có th là h c cách ó thì hay hơn là b gò bó vào các công th c n n i mình không phát tri n ư c. Nói chuy n trư c ám ông cũng th . Có ngư i thì hò hét kích ng. Có ngư i thì th t nh nhàng n n i ngư i nghe ph i th t l ng nghe. Cách nào cũng có th là cách hay nh t, cách nào cũng có th chuy n ng con tim c a ngư i nghe, n u nó th c hi n b i úng th y.

Tư duy tích c c và ngh thu t s ng hàng ngày cũng v y. M i ngư i chúng ta có m t cá tính, m t cách c m xúc và tư duy khác nhau. Chúng ta ph i quen thu c v i chính mình tìm ra nh ng cách suy tư và ng x hay nh t cho mình. Có ngư i khi n i gi n thì u ng m t ly nư c, suy tư n lý l , t t h t gi n. Có ngư i ph i ra m bao cát vài ch c cái

Tr n ình Hoành

129

Tư duy tích c c

dotchuoinon.com

cho b t gi n, r i suy tư gì ó thì tính sau. Có ngư i có th suy tư trong yên l ng, có ngư i ch suy tư ư c n u nh c rock. Có ngư i thì c n lý l logic trư c, có ngư i c n vu t ve tình c m trư c. Dù là chúng ta r t gi ng nhau trong n n t ng, cá tính chúng ta có nhi u khác bi t. S ng và tư duy phù h p v i cá tính riêng c a mình thì d ti n b hơn là ép mình i theo cách không h p v i mình. Tr i sinh ra mình gi ng alto, thì không nên t n công t p các b n nh c cho gi ng suprano. Trong văn hóa Anh ng có câu: Be Yourself–hãy là chính mình. Hãy là chính mình chính là s ng v i v n li ng và b n tính tr i cho, phát tri n nó theo hư ng thích h p nh t. N u tr i cho mình lý lu n s c bén và m t lý trí r t m nh, thì lý lu n và lý trí thư ng là n n t ng cho mình phát tri n tư duy. N u mình là ngư i tình c m m nh hơn lý trí, thì tình yêu c a mình cho ngư i chung quanh và cho th gi i chính là n n t ng c a tư duy c a mình. N u mình là ngư i chân ch h t b t thì lao ng kiên trì là n n t ng tư duy c a mình. N u mình thích ng i m t mình suy tư, thì suy tư m t mình là s c m nh c a mình. N u mình thư ng mu n tâm s v i b n hơn, thì ng i v i b n là ngu n s c m nh c a mình. Trong các môn h c, k c tư duy tích c c, có hai i u quan tr ng. Th nh t, mình mu n mình tinh t n thư ng xuyên. Th hai, mình bi t mình làm gì thì thích h p nh t v i mình. Ví d : Chúng ta thư ng nghe nói n cám ơn và tri ân. Nhưng n u ta không quen nói cám ơn nhi u, nói ra ta có c m tư ng khách sáo, thì nói ít thôi cũng ư c. Dù v y, ch c n bi t ch c là ta th t có tri ân trong lòng, thì t chính nó, lòng tri ân c a ta s bi t cách làm vi c, theo cung cách c a riêng ta. Where there is the will, there is the way. Nơi nào có y’ chí, nơi ó có ư ng i. N n t ng c a tư duy tích c c là 3 i u: Yêu mình, yêu ngư i và yêu i. B n làm gì là tùy b n. Nhưng n u m i ngày b n c m th y yêu mình hơn, yêu ngư i hơn, và yêu i hơn, dù ch là m t tí, là b n ang i úng ư ng, dù là có quy n sách nào ó nói ư ng ó là sai. Và hãy nh là, khi b n ang xu ng tinh th n vì b t kỳ lý do gì ó, b n có th có khuynh hư ng m i t i l i trên u mình, và có c m tư ng là mình sai l m vô tích s và m i cung cách c a riêng mình là sai h t. Không h n th . Cũng có th có vài i u mình c n s a i, nhưng không ph i là b ng xe có nghĩa là mình lái Nu. B ông ch ng b không h n là vì mình có gì sai. B cháy nhà không h n là vì mình b t cNn. ng coi thư ng mình quá. Chuy n gì thì chuy n, th ng hay thua, thành hay b i, úng hay sai, t t hay d , thì t tin vào mình v n là i m t a cu i cùng. Chúc các b n m t ngày vui. M n © copyright TDH, 2009 www.dotchuoinnon.com Permission for non-commercial use ăng trong: K năng s ng, Trà àm | Th : tích c c

Tr n ình Hoành

130

Tư duy tích c c

dotchuoinon.com

M t s nh n là chín s lành
Posted on Tháng B y 26, 2009 by tdhoanh Chào các b n, H i còn bé, chúng ta ư c b m d y “M t s nh n là chín s lành.” B m t mà l y l i chín là l i r t l n; ây không ph i là chuy n nh . Nhưng nh n nh c còn quan tr ng và l n hơn c l i g p chín. Con ư ng B tát có 6 l n, thì nh n nh c, t c là nh n nh c, và m t trong 6 l n ó. (L c balam t: B thí, trì gi i, nh n nh c, tinh t n, thi n nh, trí hu ). Th gi i ta ang , ph t gia g i là th gi i ta bà, t c là th gi i kham nh n, nh n nh c. Nghĩa là, nh n nh c là cách s ng căn b n c a th gi i này.

Trong câu nói v tình yêu n i ti ng c a thánh kinh, 1 Corinthians 13, “tình yêu là nh n nh c.” Nguyên văn ti ng Hy l p c a ch nh n nh c này là makrothumein, t c là nh n nh c khi mình b c hi p, s nh c. Thánh kinh cũng có nói, “Thư ng là tình yêu” (1 John 4:16), mà “tình yêu là nh n nh c.” Và Chúa Giêsu nói m t câu vang d i qua m y ngàn năm l ch s , th thách toàn th con ngư i: “N u k thù tát vào má ngươi, thì ưa thêm má kia.” Th thì, ta có th th y nh n nh c quan tr ng n m c nào trong c 2 n n văn minh ông tây. Kh i c n ph i lý gi i dài dòng, ai trong chúng ta cũng th a bi t t i sao nh n nh c quan tr ng n th : N u m i ngư i nh n m t tí thì th gi i này s bi n thành thiên àng bình an. T t c chi n tranh, tranh ch p và, do ó, au kh , x y ra ch vì chúng ta không bi t nh n, ho c không mu n nh n, ho c không th nh n. T m th i g t qua m t bên các chuy n khó khăn (như ưa thêm má kia cho k thù, hay phong cho k t i ngày mưu h i mình thành Ph t như Ph t Thích Ca làm v i Bà t a), chúng ta ch c n th ng nh ng chuy n nh x y ra hàng ngày v i mình, thì cũng Tr n ình Hoành 131

Tư duy tích c c

dotchuoinon.com

làm cho mình b t stress và vui v thêm b i ph n, th gi i c a mình tho i mái hơn b i ph n, và tương lai mình sung túc hơn b i ph n.

N u i buôn chung mà partner c a mình vì lý do gì ó cho r ng ph i chia 55/45, cho anh ta ph n l n hơn m t tí, thay vì 50/50 như mình nghĩ. Ta có th nh n ư c không? H i còn nh mình hay ch m i buôn. M mình hay nói, các partner c a m thư ng hay l y ph n l n hơn m t tí, và m mình không bao gi cãi l i, không ph i vì d i, nhưng m mình nói, “Nh n m t tí thì ai cũng thương.” K t qu trư c m t là m mình lúc nào cũng b n r n v i các bà b n r i buôn chung, ch ng bao gi lo m t m i, th t nghi p. N u tranh cãi trên Internet, b n có s n sàng ngưng, không? ngư i kia nói câu cu i cùng

Thông thư ng trên Internet ai cũng mu n nói cu i, cho nên các “tranh lu n” không bao gi k t thúc. Trong các l p h c cho các lu t sư chuyên v tranh t ng, có câu này: “Say what you want to say. Then shut up and sit down.” (Nói i u gì b n mu n. Xong r i ng m mi ng l i và ng i xu ng). Nói xong i u mình c n nói và bi t ngư i nghe ã hi u h t ý mình, thì ng i yên, cho bên kia mu n nói gì ó thì nói. L i nh i hoài ch làm ngư i khác b c mình, âm ra “cái mi ng ki n cái thân.” Có ngư i rù rì nói x u mình, có c n ph i phăng ra bài h c không? n ngư i phao tin n và cho h n m t

Tr phi s p c a mình quan tâm, cho là v n có th nh hư ng n u không thì có th g t m y rù rì ó ra ngoài tai không?

n công vi c c a mình,

Mình nghĩ là mình gi i hơn b n làm cùng phòng, nhưng b n mình thì ư c thăng ch c, mình thì không, có c n thi t mình ph i òi “công lý” không? Có s tranh ch p gi a mình và ai ó—b n bè hay v ch ng—có nh t thi t ph i làm rõ là “l i c a ngư i kia” không? Có ai ó nói gì ó, hay làm gì ó, làm m t m t ho c ch m t ái mình, thì mình có nh t thi t ph i “l y l i th di n” hay “th a mãn t ái” không?

Tr n ình Hoành

132

Tư duy tích c c

dotchuoinon.com

Trong m t s các trư ng h p, chuy n cá nhân c a mình không còn là chuy n cá nhân, mà là chuy n xã h i—n u không s a sai thì b t công s ti p t c tràn ng p xã h i—lúc ó có l là mình nên ng ra chi n u ch ng b t công. ó là hy sinh chi n u cho xã h i, ch không ch là cho mình. Tuy nhiên, khi xã h i không dính líu tí nào, ho c ch dính líu không áng k , t c là mình không có lý do xã h i, mà ch là cá nhân mình b t n công, thì mình có th nh n nh c, kham nh n, ư c không? T c là, khi ch có “cái tôi” c a mình là tr ng tâm c a v n qua m t bên, nh n ư c không? , mình có th d p b cái tôi

Các b n à, nh n nh c là u tư ó. Ngư i ư c mình nh n s t ng c m th y n mình mà không c n ký gi y n . Và ch c ch n là h s tr , không tr c ti p thì gián ti p. Ch c n ngư i ó nói v i b n c a h m t câu: “À ông ó h , ư c l m, làm ăn v i ông ta r t d , không có v n ”, thì có th là b n s g p cơ h i l y l i g p chín ó. Chúc các b n m t ngày l i g p chín. M n, Hoành © copyright TDH, 2009 www.dotchuoinnon.com Permission for non-commercial use ăng trong: K năng s ng, Trà àm | Th : tích c c

S c m nh trong tĩnh l ng,
Tr n ình Hoành 133

Tư duy tích c c Posted on Tháng B y 29, 2009 by tdhoanh Chào các b n,

dotchuoinon.com

Không c n ph i lý gi i dài dòng thì ai trong chúng ta cũng bi t là khi g p v n , n u ta bình tĩnh suy tính i phó thì k t qu t t hơn là lo s , run rNy, h i h p, kích ng. N u các b n h c võ, thì i u quan tr ng s m t, và là i u khó d y võ sinh nh t, là bình tĩnh khi i di n v i ch th hay hi m nguy. R t nhi u võ sinh, và c r t nhi u võ sư, ã nói: ‘Ư c chi tôi có th bình tĩnh như sách nói.”

* Khi chúng ta h i h p, lo l ng, s hãi hay t c gi n, não b chúng ta chuy n sang v th chuNn b “ ánh hay ch y” (fight or flight). ây là b n năng phòng th t nhiên ta ã có t trong gene hàng tri u năm trư c. Não b bơm ngay m t lư ng adrenaline l n làm tim p nhanh, hơi th m nh, các m ch máu thu nh , máu c hơn lúc bình thư ng, các giác quan thu h p l i trong tr ng thái ngư i ta g i là “t m nhìn trong ư ng h m” (tunnel vision), th y (và nghe) ch m t i m ta t p trung vào, và không th y không nghe ư c i u gì khác. Kh năng ph n ng v i cái mình th y và nghe trong “ ư ng h m” ó thì nhanh, nhưng kh năng suy xét trong toàn c nh thì y u, vì không th y và không nghe ư c toàn c nh. Và kh năng phân tích lý lu n bình thu ng cũng bi n m t. H u như toàn năng l c c a não b ch t p trung vào m t i m: Ch y ho c ánh. B i bi t ư c nhu c u ph i hi u bi t toàn c nh chi n u có hi u qu , cho nên các võ gia hi u rõ t m quan tr ng c a c i m tĩnh, t c là t m quan tr ng c a vi c chi n th ng nh hư ng c a adrenaline khi i di n nguy hi m. Vì v y, toàn b con ư ng võ sĩ o c i m tĩnh. Ví d : c a võ h c m i nơi u nh m n i u này:

Tr n ình Hoành

134

Tư duy tích c c

dotchuoinon.com

• Khiêm t n: G p mình chào h i cung kính v i b n ng môn và các th y cô. Chào t t n ch m rãi l , ăn nói cung kính l , thì r t khó cho adrenaline làm cho mình nh y choi choi. • Trư c khi thi u, chào nhau t t , ôi khi còn thi l r t màu mè, k c múa ch m ch m như trong võ Thái Lan. ây là cách ch m l i, bình tĩnh l i, ch ng l i cơn bão t c a adrenaline. • Ng i x p b ng, t p trung hít th , t p khí công: Gia tăng công l c là chuy n nh , t p tâm tĩnh l ng n m c adrenaline không làm cho tâm xung ng là chuy n l n. • T p chi n vi c. u thư ng xuyên, không còn bi t s và adrenaline không có cơ h i làm

• Nh n nh c b i, hay lý gi i nh nh : gi i quy t v n mà không c n ph i t mình vào v th có th b adrenaline i u khi n. Hơn n a, nói chuy n nh nh trư c khi ph i ánh nhau cũng làm cho adrenaline không có d p d y lên s m. * i phó v i nh ng khó khăn t bên ngoài hay t trong tâm ta cũng th . N u tâm ta không tĩnh l ng, ta không th th y ư c toàn c nh, ch th y ư c m t i m trong “ ư ng h m,” cho nên m i tính toán thư ng sai. Mà m i ngày chúng ta có c trăm ly’ do m t i m tĩnh: k t xe tr gi , m y email messages nói móc, m t ngư i làm chung phòng ghen t , b ai ó phê phán, b ai ó âm sau lưng, có v n trong liên h tình c m, căng th ng vì ch y ua v i công vi c và cái ng h , có v như không t ư c m c tiêu tam cá nguy t này, chuy n b t công th y d c ư ng, chuy n vô ly’ th y trong chính sách, tin x u trên TV… Nói chung là ai trong chúng ta cũng có ly’ do b xung ng, m t i m tĩnh trong ngày. Cho nên tĩnh l ng luôn luôn sáng su t th y ư c toàn c nh không ph i là i u d dàng, n u ta không quan tâm nghiên c u và xây d ng c i m tĩnh.

Tr n ình Hoành

135

Tư duy tích c c Th thì, làm th nào 1. Ngăn ch n xung gi ư c i m tĩnh trong ngày?

dotchuoinon.com

ng, không cho

n trong các công vi c hàng ngày

• L ch làm vi c thong th . Ph n l n stress trong ngày n vì ta c nhét nhi u quá vào l ch làm vi c. Ch m l i môt tí, và làm l ch thư th m t tí. Ví d : N u có cu c h p quan tr ng cách nơi mình làm 30 phút, thì dành 40 phút di chuy n. 10 phút tr hao k t xe b t thư ng. N u b k t xe mình không stress. Bư c vào m t cu c h p quan tr ng v i stress là r t tai h i. N u làm l ch thư th l i, ta có th làm m t i ít nh t là 80% s lư ng stress trong ngày. • Thông tin t t. N u b k t xe, g i ngay cho b t thư ng. Th thì s gi m stress. i tác cho bi t là có th n tr vì b k t xe

Thông tin t t còn có nghĩa là nên nói chuy n thư ng xuyên s p bi t tình tr ng c a mình th nào, và khi s p cho thêm vi c m i thì cũng nói rõ v i s p, vì th i khóa bi u c a mình, ưu tiên th i gian s th nào và v n t c mình s như th nào. • Làm s ch m t bàn. Bu i sáng vào, thư ng có m i chuy n ch s n trên bàn, và ta thì cũng chưa nóng máy. Dùng m t ti ng ng h u tiên làm cho nóng máy, b ng cách gi i quy t h t các chuy n l t v t. Khi h t các chuy n l t v t, ch còn m t hai chuy n l n, thì ta c m th y tho i mái hơn là “còn c ch c chuy n ph i làm.” • T t gi i quy t khó khăn. G p chuy n gì khó quá, n u không b t bu c ph i làm gì ó ngay l p t c, thì ch m l i, ó, làm vi c khác, cái u có d p suy nghĩ t t . N u trong lòng không bi t nên quy t nh cách nào, thì ng làm quy t nh gì c . N u c n thì quy t nh cách “mua thêm th i gian” suy nghĩ thêm—quy t nh vô thư ng vô ph t có thêm th i gian, i lúc c m th y khá ch c ch n trong lòng thì hãy quy t nh.

• dành càng nhi u l a ch n càng t t. Không nên quy t nh ki u “ t c u” (burn the bridge) n u không b b t bu c làm th , vì mình không th bi t ư c là trong tương lai mình có th ph i i ngư c l i chi c c u ó. Không nên óng b t kỳ cánh c a nào vĩnh vi n, n u mình không b b t bu c ph i làm th . Càng có nhi u c a m cho tương lai, càng có nhi u t do, và càng ít stress cho mình. Tr n ình Hoành 136

Tư duy tích c c

dotchuoinon.com

Các tuyên b c c oan thư ng óng c a vĩnh vi n không c n thi t. Ví d : Tôi th không i tr i chung v i ngư i H i giáo (hay ngu i Công giáo, hay ngư i Công S n, hay ngư i gì gì ó). Hay “Tôi th không bao gi g p m t cô y n a” (Làm sao bi t h t quy n l c c a ti ng g i com tim ư c? ng th th t ch trong m t phút gi n m t khôn ). • Trên ư ng luôn luôn có gà ho c ngư i lái xe u. Nghĩa là công vi c luôn luôn g p tr ng i l n nh thư ng xuyên. Ch ng lý do gì b n ph i stress khi g p tr ng i. ó ch là ch y ph i gà thôi. Th c ra, b n ư c tr công ch gi i quy t tr ng i. Tr ng i chính là túi ti n c a b n. N u m i vi c trôi ch y như tính toán, không có tr ng i, thì ngư i ta ã dùng computer h t r i, còn âu vi c cho con ngư i làm. . 2. T p cho ư c m t n i l c tĩnh l ng thành b n tính c a mình. • Cái nhìn ưu ái v cu c i. Yêu mình, yêu ngư i, và yêu stress. Tình yêu là phương thu c ch ng stress nhi m m u. i. Càng yêu, ta càng ít b

Làm th nào bi t mình ang yêu mình, yêu i và yêu ngư i ? Thưa, ngư i ang yêu thì th y cái p nhi u hơn. Ngư i ang ghét thì th y cái x u nhi u hơn. • Thành th t. Ngư i không thành th t, hay nói d i, r t khó mà yêu ai th c, k c yêu chính mình. • Khiêm t n. Ngư i khiêm t n thì có cái tôi như qu bóng b ng nilon x p, xe cán lên d dàng, nhưng sau ó thì l i v n nguyên v n là qu bóng. Ngư i có cái tôi l n thì như là qu bóng c ng b ng t hay xi măng, có th b v khi b ng cái c ng hơn. Mà n u không v thì cũng làm b nh ng qu bóng c ng khác khi ng ch m. Nói chung là có t n thương, không mình thì ngư i khác, ho c c hai. • Làm quen v i tĩnh l ng thư ng xuyên. M i ngày b ra 10 hay 15 phút s ng v i tĩnh l ng—ng i thi n, c u nguy n, hay nhìn sao trên tr i. • Tin vào m t quy n năng công bình cao hơn con ngư i. Thư ng , Chúa, Ph t, hay m t lu t vay tr t nhiên. Hãy nhìn th ng vào s th t: N u ta ch tin vào con ngư i thu n m i lo i ma o quanh ta. túy, thì hơi khó y, v i

Tr n ình Hoành

137

Tư duy tích c c

dotchuoinon.com

* Tóm l i, ng n ng tây phương nói, “ i là tranh u.” Mà trong tranh u thì c i m tĩnh là y u t quan tr ng s m t. ây không ph i là tri t ly’ lăng nhăng. ây là kinh nghi m h c h i c a m y nghìn năm vũ thu t, c a t t c m i võ gia trong thiên h . k t lu n, chúng ta hãy nghe James Allen nói trong quy n sách ã thành kinh i n c a ông, As a Man Thinketh (Khi Con Ngư i Suy Tư), năm 1902: “ i m tĩnh trong tâm trí là m t trong nh ng viên ng c p nh t c a trí tu . ó là k t qu c a c g ng trư ng kỳ và kiên nh n trong vi c t ki m soát. S hi n di n c a c i m tĩnh là bi u hi n c a kinh nghi m ã chín mùi, và bi u hi n c a ki n th c sâu xa v các qui lu t cũng như các v n hành c a tư tư ng. … “Ngư i i m tĩnh, ã h c ư c cách t qu n ly’, bi t cách hòa mình v i ngư i khác; và ngư c l i, nh ng ngư i khác kính tr ng s c m nh tinh th n c a anh y, và c m th y là h có th h c h i anh và trông c y vào anh. M t ngư i càng tĩnh l ng, thì thành công, nh hư ng, và quy n l c cho thi n h o c a anh ta càng l n. Ngay c ngư i i buôn bình thư ng cũng th y ư c thương mãi c a anh ta m nh thêm khi anh ta phát tri n ư c tính t ki m soát và i m tĩnh, vì ngư i ta luôn luôn thích làm ăn v i m t ngư i có tác phong r t quân b ng. “Ngư i m nh m và i m tĩnh luôn luôn ư c yêu m n và kính tr ng. Anh ta gi ng như cây i th che n ng trong vùng khan h n, hang á ch che trong cơn bão. Ai không yêu m t qu tim tĩnh l ng, m t cu c i d u dàng và quân bình? Không c n bi t là mưa hay n ng, hay b t kỳ i thay nào có th n v i nh ng ngư i có ư c phúc c này, h luôn luôn ng t ngào, tĩnh l ng, và i m tĩnh. Cung cách ch c ch n quí hi m, mà chúng ta g i là tĩnh l ng, là bài h c cu i c a văn hóa, là hoa trái c a linh h n. Nó quí giá như trí tu , áng thèm hơn vàng—vâng, hơn c vàng ròng. Ch ki m ti n mà thôi thì nh bé bi t bao so v i m t cu c i tĩnh l ng–cu c i s ng trong i dương c a S Th t, dư i nh ng l n sóng, ngoài t m v i c a bão t , trong i m Tĩnh Vĩnh C u.” Chúc các b n m t ngày vui. M n, Hoành © copyright TDH, 2009 www.dotchuoinnon.com Permission for non-commercial use ăng trong: Trà àm | Th : tích c c

B o tr ng b n tính chân th t
Posted on Tháng B y 30, 2009 by tdhoanh

Tr n ình Hoành

138

Tư duy tích c c Chào các b n,

dotchuoinon.com

N u c các b n tin v các i gia tham nhũng b b t, các b n h n cũng th y là các v này khi trư c là nh ng sinh viên xu t s c, cán b tr n ng nhi t tài cao, ph c v t t, lên ch c vù vù… R i m t ngày nào ó trên gh quy n l c, chàng tu i tr hào ki t năm xưa tr thành m t ông trung niên m p ú, b nh ho n, xôi th t, và h m tham nhũng. i u gì ã x y ra?

Dĩ nhiên ta có th hi u ngay là nh ng ngư i này ã qua m t ti n trình “t i hóa” trong khi ang “trư ng thành” (n u ta g i ó là trư ng thành); t c là càng l n tu i h càng t i i. Các b n hơi có tu i m t tí u th y ư c i u này. Có nh ng ngư i b n h i h c trung h c i h c thì trong sáng và ly’ tư ng. Sau khi ra trư ng m t th i gian thì b t u có tác phong ch p gi t t t . n lúc lên gh quy n l c là b t u bi n th thành ngư i ích k và tham nhũng. Ti n trình trư ng thành c a chúng ta luôn luôn là ti n trình nhìn th y nhi u ngư i trong sáng và tích c c t t bi n thành tiêu c c, ham h , ích k , và t i t . T i sao? T i sao ti n trình ó không i theo chi u ngư c l i? T i sao nó không i t con ngư i tiêu c c t i t t t bi n thành các nhà lãnh o trong sáng ly’ tư ng? N u i s ng con ngư i ti n hóa theo chi u này có ph i là th gi i thành thiên àng h t r i không? Thưa câu tr l i là: Vì tu i tr trong sáng và ly’ tư ng. M t t gi y tr ng tinh ch có th bNn thêm, ch r t khó mà tr ng p hơn ư c n a. Tu i tr trong sáng và ly’ tư ng thì thư ng là ch có th b t i i ch không trong sáng và ly’ tư ng hơn ư c. Trong i s ng tinh th n, chúng ta thư ng ch có th “trư ng thành”

Tr n ình Hoành

139

Tư duy tích c c theo hư ng i xu ng vì không th lên cao hơn ư c.

dotchuoinon.com

Cho nên kho ng b t u lên i h c, và nh t là lúc xong i h c tr u ư c hu n luy n “trư ng thành” b ng m i chiêu th c: * * * * * * Ph i bi t út lót thành vi c.

i, là các b n tr b t

Ph i bi t báo cáo láo. Ph i bi t làm cho bên ngoài th y Ph i s d ng gi y t k toán gi . Ph i bi t cách tr n thu . Ph i bi t cách nói chuy n i tr ng thay en. p, còn c rút ru t bên trong b túi.

* Ph i bi t i theo bè ng—nhóm này, ng này, o này—các nhóm khác phe khác là sai, và i u gì “phe ta” làm cũng úng, k c nh ng i u vô o c. * * Ph i bi t nói A v s th t B. Nói chung là ph i bi t “th c th i” và “trư ng thành.”

Các b n à, mình ã th y các chuy n này x y ra v i không bi t bao nhiêu ngư i ã t ng trong sáng và ly’ tư ng m t th i. H có th có nhi u công vi c khác nhau, t i nh ng nơi khác nhau, v i nh ng hòan c nh khác nhau. Nhưng t t c u có m t i m chung: H tin r ng mu n trư ng thành thì ph i b i cái trong sáng, thành th t và ly’ tư ng c a tu i thơ.

Tr n ình Hoành

140

Tư duy tích c c

dotchuoinon.com

N ub nm cm tb tr ng ra ph , gi cho nó s ch tr ng thì khó, ch làm cho nó dính bùn thì có gì là khó? Cái g i là h c cách “trư ng thành” c a nhi u ngư i th c ra ch là h c dính bùn. Nhưng, n u mu n dính bùn thì b t bùn vào là xong, có gì ph i h c? H c cách gi gìn s ch s m i là th thách, m i là xây d ng n i l c, m i là công phu tu luy n ch . Cho nên, công phu chính c a các b n khi trư ng thành trong ư ng i, không ph i là các trò ma o âu. Công phu chính là làm th nào trư ng thành mà v n trong sáng, thành th t, tích c c như khi còn i h c. Cho nên ng d i d t nghe theo l i ch d y c a các v th y và quân sư h ng tr m v t. Và n u b n là ngư i tài gi i, b n có th có m t công phu khác n a là thông minh th y ngay các òn phép ma o mà nh ng ngư i khác ang s d ng quanh b n. Th y không b l a. T c là n u b n có nghiên c u các vi c ma o thì nghiên c u bi t phân bi t chân tà, như là c nh sát nghiên c u t i ph m, ch không nghiên c u chính mình thành ma u. M t t gi y tr ng thì ch có 2 cách gi nó p thôi. M t là gi nó tr ng mãi như th . Hai là, v lên ó các b c nh tuy t p. T c là, m t là hoàn toàn trong sáng ly’ tư ng như lúc còn thơ. Hai là, thêm vào tâm h n ta nh ng óa hoa p mà c th gi i c kim ông tây u ch p nh n—khiêm t n, thành th t, t bi, bác ái, v tha, h x , sáng t o thêm cái t t cái p cho i. Chúc các b n m t ngày vui. M n, Hoành Bài liên h : Gi mình làm lãnh o

Tr n ình Hoành

141

Tư duy tích c c © copyright TDH, 2009 www.dotchuoinnon.com Permission for non-commercial use ăng trong: K năng thành th t, Trà àm | Th : tích c c

dotchuoinon.com

Làm th nào
Chào các b n,

b t au kh ?

Posted on Tháng B y 31, 2009 by tdhoanh

au kh là au và kh . N u au thì kh . N u b ng tay, gãy chân thì au kh . Nhưng au và kh là hai i u khác nhau. au là nguyên nhân và kh là h u qu . Trong ví d gãy chân, au là hi n tư ng sinh h c do gãy xương, kh là hi n tư ng tâm ly’ trong u–cái tâm bu n r u, g t g ng, phàn nàn vì au.

au thì trong m t s trư ng h p không th ch n ư c—n u b ng xe gãy tay là ph i au. Nhưng kh thì có th ch n ư c vì ta có th i u khi n cách suy tư c a tâm mình. Vì au và kh liên h nhân qu m t thi t v i nhau, nên công th c ch m d t, hay ít ra là gi m b t kh , cũng khá gi n d : 1. Tránh au N u lái xe cNn th n, thì khó b ng xe, có nghĩa là cơ h i b gãy xương và au n b gi m xu ng còn r t nh . Th có nghĩa là tránh kh b ng cách tránh au, tránh nh ng gì có th mang n n i au cho mình. ng ăn tr m, thì tránh ư c ăn òn khi b b t. ng nói d i, thì tránh ư c b x v hay b ph t khi lòi ra t i nói d i. ng gi t ngư i thì tránh ư c b ngư i tùng x o tr thù. ng say rư u thì tránh ư c ng xe. ng nói x u ngư i thì tránh ư c b ngư i ánh. - Nói chung là ng làm nh ng chuy n sai qu y thì cơ h i b au s ít i r t nhi u.

Tr n ình Hoành

142

Tư duy tích c c 2. T p luy n khi b au thì th y ít au

dotchuoinon.com

Như là ngư i h c võ b m không th y au, chúng ta có th hu n luy n năng ch u au c a mình:

gia tăng kh

- Nghe ngư i nói x u, thì m m cư i b ngoài tai, vì ó ch là chuy n ăn cơm b a, nh t là khi b n n i ti ng vì gi i, vì p, vì thành công. Ghen tương là i m y u c a con ngư i. Tha th cho h . - B ngư i chơi x u, thì b qua, cho ó là chuy n y u kém t nhiên c a con ngư i, và tha th cho h . - Làm ăn thua l , thì xem ó là chuy n thư ng— ã làm ăn là ph i có lên có xu ng. - B v p ngã trên ư ng i vì b t kỳ lý do gì ó, thì coi như ó là chuy n thư ng. ã có i thì nh t nh ph i có lúc v p ngã, nh t là trên nh ng qu ng ư ng khó hai chân khăn. - Không t ư c m c ích nào ó, thì coi như ó là chuy n thư ng, vì n u m c ích trên i nào mình cũng t ư c h t thì ch c ó không ph i là m c ích. ã là m c ích thì ương nhiên là ph i có th thách khó khăn và nh t nh là ph i có lúc không t ư c.

3. N u ph i b au r t au, thì ph i bi t làm quy t hay ít ra là b t kh

nh khôn ngoan

không kh ,

ây thư ng là nh ng trư ng h p mình b r t au, h u như không gi m au ư c, như m t ngư i v r t yêu ch ng t nhiên b ch ng b ngang vì ch ng b “ngư i khác quy n rũ”; hay m t ngư i làm ăn khó nh c lâu năm b ng nhiên b partner h t chân ra kh i thương mãi; hay m t ngư i r t yêu quí b n bè t nhiên b b n âm m t nhát chí t sau lưng… ây là nh ng trư ng h p chúng ta hoàn toàn không ng t i, và c m th y b ph n b i và t n thương t t cùng, và ch ng cách nào gi m au ư c. ây là nh ng trư ng h p khó khăn nh t, và cũng là ngu n g c c a nh ng bi k ch l n nh t c a con ngư i. 143

Tr n ình Hoành

Tư duy tích c c

dotchuoinon.com

Cơn au quá l n và quá mãnh li t n n i nó nh hư ng như là m t qu m knock out, lăn quay ra ng t x u ngay và ch ng còn tính toán suy nghĩ gì ư c. Ai ã t ng b knock out hay ch ng ki n c nh knock out m i hi u ư c tác d ng o ván trong vòng 1/10 giây ng h . N u so sánh v i knock out, thì khi ta b cú s c kinh kh ng, ít ra cũng ph i có m t th i gian toàn thân toàn tâm tê li t không bi t ph n ng th nào. B t tĩnh. Ai cũng th thôi.

Câu h i là khi b t

u lai tĩnh l i m t tí, thì làm gì ây?

Ph n ng t nhiên c a nhi u ngư i là nhào vô ánh ti p, và lúc này là ánh theo ki u n i iên. Nhưng, ã b knock out r i thì thư ng là càng ánh càng thua, càng b ăn òn. Ngư i võ sĩ kinh nghi m và không t ái bi t là mình ã thua, m m cưòi và ch u thua. Ngư i thi u kinh nghi m và nhi u t ái thì ph i i b knock out thêm vài l n n a m i b cu c. Kh n i, càng au nhi u thì t ái càng cao–hình như các cơn au có năng l c th i ph ng cái tôi r t nhi u. Mà t ái càng cao thì l i càng khó b i. Ngư i có con tim nh nhàng thì coi th ng thua là l thư ng, và vui v ra i. Ngư i có tâm sân h n s nuôi thù mư i năm, hai mươi năm, cho n khi r a ư c h n. ây là lúc cái tâm c a mình quy t nh i mình—ho c là thong dong t t i, thua thì cư i ha h , “bái ph c bái ph c”, và vui v ngày tháng giang h ; ho c là b c m tù trong con tim sân h n, t c t i, nhi u stress c a mình vài mươi năm n a. ây là ngã r l n c a cu c năm s ng. i, môt tích t c quy t nh có th làm khác nhau m y mươi

ây là ngã ba gi a t do và tù ng c.

Tr n ình Hoành

144

Tư duy tích c c

dotchuoinon.com

N u r t au, thì có l lúc này ph i nh vào trí tu căn cơ. au nhi u thì c m xúc m nh, d làm trí óc lu m . Nhưng ngư i có căn cơ trí tu s th y ư c qu tim có th b ng c tù như th nào và m y mươi năm ng c tù s au kh như th nào. Ngư i không có trí tu không th y ư c i u ó. R t cu c s l a ch n lúc này tùy thu c vào cái mà nhà Ph t g i là x b –dùng s c m nh c a toàn tâm toàn trí, và trí tu c a toàn tâm toàn trí, chi n th ng s cai tr c a n i au th k – au thì au, nhưng x b thì v n x b . X b c m t núi Thái Sơn sân h n, tâm trí có th t do. Và h nh phúc.

X b , ngư i ta thư ng tư ng l m r ng ó là vì mình yêu ngư i. Có th như th l m. Nhưng trư c h t, x b không ph i là vì ngư i, mà vì mình. X b là cái giá mình ph i tr cho t do, và h nh phúc, c a chính mình. Chúc các b n m t ngày vui. M n, Hoành © copyright TDH, 2009 www.dotchuoinnon.com Permission for non-commercial use ăng trong: K năng s ng, Trà àm | Th : tích c c

H nh Phúc Th t
Posted on Tháng Tám 1, 2009 by tdhoanh Chào các b n, M i khi mình cùng ư ng, xu ng tinh th n n tuy t v ng, không còn bi t ph i làm gì, thì mình hay l y o n văn ng n này ra c. Và khi m t ngư i b n nào c a mình có chuy n không vui, mình g i o n văn này n b n.

Tr n ình Hoành

145

Tư duy tích c c

dotchuoinon.com

Mount of Beatitude, (Do Thái)

i cùa (bài gi ng) H nh Phúc Th t, Capernaum và Bi n Galilee

o n văn này, lúc bình thư ng thì c nghe r t t m thư ng, ch ng có gì là c s c c . Nhưng khi mình r t bu n , khi mình tuy t v ng, khi mình không còn bi t ph i làm gì c , mang nó ra c, thì nó s ng d y như m t hơi th m, lu n qua ư c nh ng k h li ti trên vách núi, vào t n áy hang sâu, vào t n áy qu tim l c lõng tr ng v ng c a mình. Th t là l lùng. Trong Thánh kinh, Chúa Giêsu có m t bài gi ng dài r t n i ti ng, gi ng cho m y ngàn ngư i nghe trên i cao, g i là Bài gi ng trên i cao (The sermon on the mount). an văn ng n này là o n m u c a Bài g ng trên i cao, và có tên là Beatitudes (H nh Phúc Th t). ây, c bi t cho Sesame và Leo Pretty, và Hôm nay mình d ch và post bài Beatitudes các b n ang nhi u au kh trong lòng. B i vì mình không bi t có gì hay hơn g i g m. Chúc các b n môt ngày an bình. M n, Hoành

Tr n ình Hoành

146

Tư duy tích c c .

dotchuoinon.com

H nh Phúc Th t Phúc cho ngư i nghèo kh trong tâm linh vì nư c thiên àng là c a h . Phúc cho ngư i than khóc, vì h s ư c an i. Phúc cho ngư i khiêm nhu vì h s th a hư ng trái t. Phúc cho ngư i ói khát s công chính vì h s no . Phúc cho ngư i nhi u thương xót vì h s ư c xót thương. Phúc cho ngư i có qu tim tinh khi t vì h s th y Thư ng . Phúc cho ngư i hòa gi i vì h s ư c g i là con Thư ng

.

Phúc cho ngư i b b t b khi làm i u công chính vì nư c thiên àng là c a h .

Tr n ình Hoành

147

Tư duy tích c c .

dotchuoinon.com

Beatitudes Blessed are the poor in spirit, for theirs is the kingdom of heaven. Blessed are those who mourn, for they will be comforted. Blessed are the meek, for they will inherit the earth. Blessed are those who hunger and thirst for righteousness, for they will be filled. Blessed are the merciful, for they will be shown mercy. Blessed are the pure in heart, for they will see God. Blessed are the peacemakers, for they will be called sons of God. Blessed are those who are persecuted because of righteousness, for theirs is the kingdom of heaven. ăng trong: Trà àm | Th : Song ng , tích c c

Nh ng k năng s ng
Tr n ình Hoành 148

Tư duy tích c c Posted on Tháng Tám 3, 2009 by tdhoanh

dotchuoinon.com

N u c v các k năng s ng, k năng làm cho mình vui v h nh phúc, k năng c nhân tâm, k năng tăng hi u năng công vi c, k năng ngo i giao, r i n các k năng làm vi c qu n ly’ d án, qu n lý nhân viên, … thì có l chúng ta s ng p th h u như có quá nhi u i u h c, và h u như không nh h t h c. ó là chưa k m i th y nói m t ư ng. R t cu c h c trò như l c vào mê h n tr n, không bi t ư ng nào mà mò.

Cu c s ng như th là quá khó khăn và ph c t p. Ph i có cách nào gi n d hóa cu c i. Hơn n a, h c c m t ám r ng như th thì cơ h i i l c cao hơn là cơ h i hi u bi t. Nguyên c m t r ng nh c thì cũng ch 7 n t chính, c ng 5 n t thăng giáng, là 12 n t. Ngư i h c nh c là h c 12 n t r i t bi n hóa chúng thành nh c, ch không ai ph i h c c r ng nh c c a nhân lo i. H c v cũng th , t ng c ng là 3 m u chính, vàng xanh và 2 màu tr ng en, vài quy lu t v quân b ng, và b i c nh, v y thôi. T ó mà bi n hóa ra hình nh gì là do s c sáng t o c a ngư i ngh sĩ. Khi chúng ta h c ch m t vài i u căn b n, r i t ó t p bi n hóa, ó là h c úng ư ng. Khi chúng ta ph i h c hàng trăm công th c ng x cho c hàng ch c trư ng h p khác nhau, là chúng ta ã b t u h c như v t. H c v t thì không th hi u ư c, và có áp d ng thì cũng không th áp d ng nó như h ng th y. Th thì, v cu c s ng, âu là vài nguyên lý, t ó chúng ta có th bi n hóa sáng t o?

T t c nh ng i u quan tr ng nh t cho i s ng u ư c d y c p ti u h c và ta ã h c h t h i ti u h c. Ví d : Toán thì c ng tr nhân chia, phân s , căn b n hình h c, căn b n toán . Bao nhiêu ó là s ng c i cho 98 ph n trăm dân s , k c lu t sư, nhà văn, nhà báo… Ch hai ph n trăm còn l i có ngh chuyên môn òi h i bi t nhi u hơn th . Vi t văn cũng th , h c xong ti u h c là bi t vi t úng chính t , vi t câu rõ ràng, làm lu n có 3 ph n m t bài. Cao hơn thì cũng ch như th mà thành th o hơn mà thôi. Căn b n k năng s ng ta cũng ã h c h t th i ti u h c: Khiêm t n, l , bi t ơn, yêu ngư i nghèo kh , oàn k t, ùm b c l n nhau, th cha kính m , yêu anh em, yêu b n bè, thành th t, không tr m c p gian tham, không gi t ngư i, không hút sách … Có c n gì h c thêm n a? Ta tìm c h t sách này n sách kia, ch ng qua là vì ta không ch u thu n th c các căn b n này, r i c nghĩ là mình c n thêm.

Tr n ình Hoành

149

Tư duy tích c c

dotchuoinon.com

Và n u nghiên c u k hơn m t tí, t t c các nguyên ly’ căn b n ti u h c k trên l i có th thu vào m t nguyên ly’ duy nh t—khiêm t n. N u ta khiêm t n th c s , khiêm t n s ra m i c h nh và k năng khác.

* N u b n khiêm t n, b n vào b t c nơi nào trên th gi i và chào h i b t c cách nào ngư i ta cũng thương b n, dù là b n chào không úng ki u c a dân vùng ó, và cách chào c a b n có th làm ngư i ta bu n cư i. Nhưng ngư i ta có th th y ư c b n là ngư i khiêm t n d u dàng, vì ngư i th c s khiêm t n ai g p cũng bi t. B n không c n h c ù ki u b t tay và chào h i, b n v n thành công trong ngo i giao. Và n u b n h c thêm cách b t tay và chào h i, thì b n s bi n chúng thành k năng t nhiên thành th c c a riêng b n, mà không c n ph i t n công nhi u. * N u b n khiêm t n, ương nhiên là b n bi t l ng nghe. * N u b n khiêm t n, ương nhiên là b n bi t nh nh khi nói chuy n ho c tranh lu n. * N u b n khiêm t n, ương nhiên là b n chi n u t t, vì b n không khinh không khinh thư ng giám kh o hay b i thNm oàn. ch, và cũng

* N u b n khiêm t n, ương nhiên là b n phân tích gi i và h c gi i, vì b n s không ng n ng i h i b t kỳ ngư i nào, b t kỳ nơi nào, h c h i thêm b t kỳ i u gì mình chưa bi t. * N u b n khiêm t n, b n s r t gi i, vì b n luôn luôn bi t ư c i u gì mình chưa bi t, và không l a thiên h và t l a mình là mình ã bi t. * N u b n khiêm t n, ương nhiên là b n kính tr ng suy nghĩ c a ngư i khác, cho nên b n ít thành ki n và ít tranh cãi, và hòa gi i t t v i m i ngư i. * N u b n khiêm t n, ương nhiên b n s thành th t, vì ch ng có lý do nào làm t t cho mình. nói d i

* N u b n khiêm t n, ương nhiên là b n bi t tri ân và bi t cách t lòng tri ân, và vì v y là r t gi i ngo i giao.

Tr n ình Hoành

150

Tư duy tích c c * N u b n khiêm t n, ương nhiên là b n can v , n quy n l i.

dotchuoinon.com m, vì ch ng s m t gì, t danh ti ng, a

* N u b n khiêm t n, ương nhiên là b n lãnh o gi i, vì m i ngư i dư i trư ng u yêu b n, và b n nghe ư c l i nói c a t t c m i ngư i bi n s thông thái c a t t c m i ngư i thành thông thái c a mình. * N u b n khiêm t n, ương nhiên là ng ai giao gi i, vì i âu ai cũng yêu. * N u b n khiêm t n, thì b n s có ít stress và vui v nhi u, vì ch ng có ai và i u gì có th làm b n b ng ch m căng th ng.

Chúng ta có th k ra r t nhi u. Ch m t tính “khiêm t n” n u ta th c s thu n th c nó thì ta có m i c tính và k năng s ng khác. Và khi h c các k năng khác, ta cũng ti p th t nhiên r t nhanh mà không l n l n. Cũng chính vì th mà các trư ng phái tâm linh l n c a th gi i u l y khiêm t n làm g c— ó chính là “vô ngã” (không có cái tôi) c a nhà Ph t, hay “giao phó t t c i mình vào tay Thư ng ” (total submission) trong truy n th ng Moses (Do thái giáo, Thiên chúa giáo, và H i giáo). ó cũng chính là ly’ do t i sao khi nói n tư duy tích c c ây, chúng ta không mu n nói nhi u n hàng trăm công th c, mà ch mu n nh n m nh vào m t vài i m—khiêm t n, thành th t, yêu i, yêu ngư i, yêu mình. Th c ra n u ta khiêm t n th c s , ương nhiên ta s t ư c nh ng th còn l i: Thành th t, yêu mình, yêu ngư i, yêu i. Nhưng n u b n hơi lo l ng r ng ch có m t i u thì quá ít, b n có th nh 5 k năng căn b n này: “Khiêm t n, thành th t, yêu mình, yêu ngư i, yêu i.” Các k năng căn b n này s ra t t c các k năng s ng khác, ngo i tr m t vài k năng v k thu t ngh nghi p, trong i.

Tr n ình Hoành

151

Tư duy tích c c Chúc các b n m t ngày vui. M n, Hoành © copyright TDH, 2009 www.dotchuoinnon.com Permission for non-commercial use ăng trong: K năng s ng, Trà àm | Th : tích c c

dotchuoinon.com

Làm th nào
Chào các b n,

khiêm t n ?

Posted on Tháng Tám 4, 2009 by tdhoanh

Hôm qua chúng ta nói v khiêm t n như là m c a các k năng s ng khác. Hôm nay, chúng ta n câu h i ti p theo t nhiên: Làm sao chúng ta có ư c c khiêm t n?

H i ư c câu này t c là chúng ta cũng th a bi t là không d d u gì khiêm t n,vì h u như toàn h th ng giáo d c và văn hóa c a th gi i ch nh m n làm ph ng “cái tôi”— ca t ng ngư i s m t, ca t ng ngư i nhi u ti n, ca t ng ngư i có th l c, ca t ng ngư i thành công… T nh n l n ta s ng v i m i gi i thư ng—hoa h u, h c gi i nh t, ch y nhanh nh t, xí nghi p u tiên, ngư i u tiên… B m th y cô, t t c m i ngư i chung quanh, u d y ta t t m bé là ph i c thành công, chi n th ng, “có danh gì v i núi sông”, tr thành ông này bà n … Ch ng ai, d y là l n lên hãy s ng m t cu c i không tên không tu i, không ai bi t mình là ai… Th thì khiêm t n sao ư c? Vì nhu c u kinh t xã h i th c t , cũng như vì khuy n khích chúng ta ph n u chi n th ng hoàn c nh khó khăn, chúng ta ch cho nhau t tin, và h u như trong t tin có s n m m t cao âu ó—t tin và t cao ch cách nhau m t s i ch , và t t c chúng u bư c Tr n ình Hoành 152

Tư duy tích c c

dotchuoinon.com can m

qua s i ch ó. Cho nên, mu n khiêm t n không ph i là chuy n d . N u ta nói “Tôi khiêm t n” thì trong câu nói ó ã có mùi không khiêm t n r i. Sau ây chúng ta nghiên c u m t s phương th c quen thu c dùng khiêm t n:

t hu n luy n tính

1. Nh ng cái căn b n nh t ta có u không do ta mà có. N u ta có ư c cái u thông minh, h c âu bi t ó, tính âu úng ó, thì cái u ó không do ta mà có. Cũng không ph i t b m t o ra, b i vì b m ch ng có quy n năng gì vào vi c ó c . Ta có th nói ó là may r i, hay là tr i cho, nhưng i u ch c ch n là ta ch ng có công cán gì trong vi c có ư c cái u thông minh c (dù là có m t tí công trong vi c mài dũa nó t t hơn m t tí). V y thì, hãy khiêm t n c m ơn ông tr i hay c m ơn “may r i”, thay vì kiêu căng. Có ư c gi ng ca t t cũng th , thân hình p cũng th … V n li ng tr i cho, mình ch ng có công cán gì h t, thì ng t cao, mà hãy khiêm t n c m ơn.

2. B t kỳ cái gì mình có, trong S Th t, ch ng quí hơn cái ngư i khác có tí nào. Ch ng qua là vì h th ng kinh t (b t toàn) c a con ngư i bóp méo mà thôi. Gi ng ca mang tri u ô la, ch ng có ly’ do gì mà qúy hơn kh năng còng lưng 10 ti ng m t ngày trên cánh ng, hay kh năng ánh m t ôi giày bóng lư ng trên hè ph . Ch ng qua là trong h th ng kinh t ti n nong c a ta, m i ngư i thích mua CDs nhi u, cho nên ca sĩ giàu hơn th thôi. Ch ng ly’ do gì mà ngư i ca sĩ có th xem mình cao hơn ngư i nông dân hay em bé ánh giày (tr khi ngư i ca sĩ không bi t suy nghĩ). H th ng kinh t chính tr xã h i b t tòan c a con ngư i bóp méo m i giá tr trên i. Ta ng các bóp méo ó l a l c mình. Nh ng cái gì ngư i khác ang ó, trong S Th t, trư c khi các giá tr b xã h i bóp méo, có giá tr ngang hàng v i nh ng cái mình có. 3. T t c nh ng gì mình có, có th m t ngay trong m t s m m t chi u. Nhà cháy m t bu i, Thương mãi s p r t nhanh trong m t lúc kh ng ho ng. Tình yêu thì kh i nói, có th bye-bye nhanh hơn h a ti n. Cái u thông thái có th m t i trong m t tích t c ng xe. S c kh e (là n n t ng c a m i s n nghi p khác) có th m t i ch vì m t cơn b nh nan y. Cho nên, nói theo ki u M là “Don’t be so hung up about them.” ( ng treo dính cái u vào m i th ó!). 4. Nhìn vào b c tranh t ng th , mình ch là m t d u ch m tí ti. So v i l ch s hàng tri u tri u năm c a con ngư i thì cu c i 60 hay 100 năm c a mình ch là 1 d u ch m tí

Tr n ình Hoành

153

Tư duy tích c c ti. So v i l ch s vô th y vô chung c a vũ tr , thì cu c tí tí. i mình chưa

dotchuoinon.com n m t d u ch m

So v i 8 t ngư i c a trái t mình ch là m t ch m. So v i tòan th loài ngư i t c chí kim, mình chưa là m t ch m. So v i trái t mình ch là m t ch m. So v i thái dương h , trái t ch là m t ch m. So v i Ngân Hà, thái dương h ch là m t ch m. Cho v i “vũ tr ã bi t”, Ngân Hà ch là m t ch m. So v i “vũ tr chưa bi t” thì có l “vũ tr ã bi t” ch là m t ch m. Th thì, “Don’t be so hung up about yourself.” Ch c n m t tí suy tư như th cũng và không khiêm t n. cho ta th y ta ch ng có ly’ do gì mà kiêu căng

Nhưng dù là ta ch ng là cái gì c như th , ta cũng v n có ly’ do

t tin và h nh phúc vì:

• Nói theo Ph t gia, thì ta v i vũ tr bao la vô t n vô th y vô chung ó là m t–không có ta thì không có vũ tr ó. Cũng như, m i chúng ta ta ch là m t con s nh xíu trong “qu c dân” 80 tri u ngu i c a nư c ta. Nhưng m i chúng ta v n r t có y’ nghĩa b i vì n u không có m i chúng ta thì không có qu c dân. • Nói theo truy n th ng Moses (Do thái giáo, Thiên chúa giáo, H i giáo) và các truy n th ng tâm linh khác, thì con ngư i ư c Thư ng t o nên, là con c a thư ng , cho nên dù là r t nh bé, v n có m t y’ nghĩa l n trong toàn th t o v t. ây là nh ng cái nhìn r t quân bình, m t m t cho chúng ta th y cái nh bé c a mình, mình có th khiêm t n, m t m t cho mình th y vai trò tích c c c a mình trong vi c t o d ng toàn th và, do ó, trong vi c ti p t c làm cho toàn th t t p hơn. Dù sao i n a thì khiêm t n là m t k năng òi h i ta suy tư sâu s c và, quan tr ng nh t là, th c hành hàng ngày cho n khi ta thu n th c, và sau ó ti p t c như là m t ph n t nhiên trong máu c a mình. Tuy nhiên, “th c hành” ây ph n l n là “th c hành” trong tâm, trong cái nhìn c a ta v ngư i khác, v t khác. Th c hành trong tâm s khi n ta th c hành ra ngoài úng cách, tùy theo nh ng i u ki n c bi t c a m i s vi c bên ngoài.

Tr n ình Hoành

154

Tư duy tích c c Chúc các b n m t ngày vui. M n, Hoành © copyright TDH, 2009 www.dotchuoinnon.com Permission for non-commercial use ăng trong: K năng s ng, Trà àm | Th : tích c c

dotchuoinon.com

Kiên Nh n là gì và làm sao
Posted on Tháng Tám 5, 2009 by tdhoanh Chào các b n,

có kiên nh n

Có l c tính ư c ngư i i ca t ng nhi u nh t là tính kiên nh n. Cato the Elder nói, “Kiên nh n là c tính l n nh t trong m i c tính.” Issac Newton nói, “N u tôi có ư c khám phá giá tr nào, ó là nh chú y’ kiên nh n hơn là b t kỳ tài năng nào tôi có.” V y, kiên nh n là gì và làm sao ta có ư c kiên nh n? T kiên nh n (patience) có nhi u nghĩa hơi khác nhau tùy theo t ng ng c nh. Khi thì nó có nghĩa kiên trì, không b cu c; khi thì không quá nóng lòng ch k t qu , c bình tĩnh ch th i gian n; khi thì có nghĩa nh n nh c ch u ng khó khăn. Tùy theo y’ nghĩa khác nhau, chúng ta có luy n t p kiên nh n khác nhau.

1. Kiên nh n là bi t th i gian tính. ây là v n timing. ây là kiên nh n ngư i ta nói n thư ng nh t, th c t nh t, và c n ít công phu nh t. B t c i u gì trên i cũng c n th i gian. N u n u cơm c n 20 phút cơm chín, thì ta không th tăng l a cao g p 5 l n và 4 phút sau thì xong n i cơm… cháy. Kiên nh n là

Tr n ình Hoành

155

Tư duy tích c c bi t th i gian òi h i cho m t v n kinh nghi m. , ch th i gian ó

dotchuoinon.com n. ây thu n túy là ki n th c và

M i v n , m i công vi c, u có nh ng chu trình riêng và nh ng m c th i gian cho chu trình. Ngư i hi u v n thì kiên nh n i th i gian, làm vi c theo chu trình th i gian. Ngư i không hi u thì b n ch n nóng n y “T i sao chưa th y gì?” và làm thêm i u gì ó chưa nên làm, vì v y mà h ng chuy n. Cho nên, vi c gì chưa bi t chưa rành, thì h c ngư i có kinh nghi m hơn ch l i. Chú sư t rình m i, bi t là dòng su i này thư ng có nai n u ng nư c, cho nên c kiên nh n n m trong b i r m, h t trưa n chi u n t i, hôm nay chưa có, ngày mai cũng ph i có. Căn b n th i gian tính này mà còn không bi t, và không hành ng theo th i gian, thì nh t nh là ph i ói. 2. Kiên nh n là kiên trì cho n lúc thành công. ây là m c cao hơn c a kiên nh n, và là y u t s m t c a thành công trong các d án. N u ta có m t m c ích, và m t ta không r i m c ích ó, c g ng công i n m c ích dù mưa gió bão bùng hay ng t, thì ta s n m c ích m t ngày nào ó. ây thu n túy là v n y’ chí. Chúng ta ã nói n v n này trong bài Kiên trì—Y u t s m t c a thành công.

ây, ngoài y u t “ i hoài cũng t i ích”, nó còn hàm y’ ngh l c chi n th ng 3 Kiên trì l ai tiêu c c trên ư ng i—tiêu c c t chính mình, tiêu c c t hoàn c nh, và tiêu c c t ngư i khác. . • Tiêu c c t chính mình là không t tin vào mình, không tin là mình có th có tài năng, không tin là mình có th thành công. Ngư i không tin vào mình thì không bao gi n ích vì h không bao gi i, vì h tin là h không s c i. ây là chưa ánh ã thua.

Tr n ình Hoành

156

Tư duy tích c c

dotchuoinon.com

Tiêu c c t chính mình còn là ngư ng ngùng, ng i ngùng, không dám ng d y n i b t lên, ch mu n chìm vào ám ông cho tho i mái, cho nên không dám làm i u gì vư t tr i. Mu n t tin vào chính mình thì ch ph i lăn vào chi n tr n bi t là mình th c ra cũng không t i. Như h c trò h c võ, cách duy nh t t tin là ra sân u. M y hôm u ăn òn hơi nhi u, m y hôm sau ăn òn ít hơn, và l i th y mình cũng cho i phương ăn ư c vài òn. Th là có t tin. s hãi trong lòng mình níu mình l i, không cho mình vào chi n tr n, không N uc cho mình ăn òn, thì mình s s hãi và thi u t tin c i. . • Tiêu c c t hoàn c nh là l i cho hoàn c nh. Nhà tôi nghèo, tôi có t t, tôi không ư c thông minh… C mang cái y u c a mình ra bi n minh cho s thi u thành công c a mình. Thành công không l thu c vào cái y u c a mình, mà ch l thu c vào cái m nh c a mình. Ví d : Gi i vô ch toán không bi t nhà mình nghèo hay giàu, mà ch bi t cái u mình gi i toán n m c nào. V y thì, ng nói nhà tôi nghèo, mà hãy nói tôi có cái u nh y toán. Gi i v t tay không bi t b n b m t m t chân, mà ch bi t b n có cánh tay vô ch. V y thì ng nói tôi m t m t chân, hãy nói tôi có cánh tay l c lư ng. l i cho nh ng y u kém c a hoàn c nh là suy nghĩ thi u lu n lý. “Thành công c a b n không bi t n các i m y u c a b n, và ch bi t chi u theo s c m nh c a b n.” V y thì, ng nói n các i m y u c a hoàn c nh c a mình. Hãy chú tâm n nh ng i m m nh c a mình mà phát tri n. . • Tiêu c c t nh ng ngư i khác là nh ng chê bai, ch gi u, ch ng i, cư i c t… N u b n có m t ý tư ng th t siêu, thì ch có m t mình b n, và m t thi u s c c kỳ nh , bi t nó là siêu. a s ngư i còn l i không th bi t ó là ý siêu, vì n u a s bi t ó là ý siêu, nó nh t nh ph i là ý xoàng. Cái th t hay, ch m t s nh ngư i có th th y. Vì v y, b n s b ám ông ch nh o. B n có t tin phe l h và i su t con ư ng không?

Tr n ình Hoành

157

Tư duy tích c c

dotchuoinon.com

3. Kiên nh n là nh n nh c, nh n nh n. ây là ý nghĩa cao nh t c a kiên nh n. ây không còn là thành công trong vài d án, và là hoàn toàn làm ch tâm mình, làm ch i mình, thành công cho c i mình. ây là nh n nh c mà ta ã nói trong bài M t s nh n là chín s lành, là khiêm t n và không còn cái tôi, là m c a t t c các k năng s ng khác, mà ta ã nói trong bài Nh ng k năng s ng, và Làm th nào khiêm t n. Khi không còn “cái tôi” thì ta khiêm t n, ta nh n nh c, ta kiên nh n… ta làm ch tâm mình. Ta có th có ư c nh ng k năng s ng khác m t cách t nhiên. Trong a s các khóa h c v tư duy tích c c trên th trư ng ngày nay, chúng ta ch h c ư c n i m th nh t và th 2 trên ây. Tuy nhiên, i m th 3 này m i là n n t ng sâu nh t c a tư duy tích c c. Chúc các b n m t ngày vui. M n, Hoành © copyright TDH, 2009 www.dotchuoinnon.com Permission for non-commercial use ăng trong: K năng s ng, Trà àm | Th : tích c c

Làm th nào
Chào các b n, Tr n ình Hoành

thành th t

Posted on Tháng Tám 8, 2009 by tdhoanh

158

Tư duy tích c c

dotchuoinon.com

Trong m t phim xi-nê mình xem ã khá lâu, m t nhóm khoa h c gia t o d ng m t a bé, hình như là b ng cloning (t o t t bào m u) thì ph i. a bé l n lên kh e m nh và b t u bi t nói như bình thư ng. R i m t hôm n , a bé nói d i m t câu gì ó, ó là câu nói d i u tiên em nói, và c nhóm khoa h c gia nh y lên vui m ng, “Ô, nó nói d i, nó nói d i. Nó ã bi t nói d i r i.” Và ó là b ng ch ng trí óc em ã ti n tri n t t, n m c thông thái hơn.

Ph i chăng ó là s phát tri n t nhiên c a tâm trí con ngư i. Tr em thì không bi t nói d i. B t u kho ng 3 tu i là ã h c ư c nói d i chút xíu, thông thư ng là vì làm gì ó, như là làm v cái gì ó, và không dám nh n t i v i b m . Và càng l n, kh năng nói d i càng tăng lên cao , n m c thành ngh thu t trong m i lãnh v c ngh nghi p, như là PR, ti p th , bi n h , “ ào m ”, hay lãnh o chính tr . Và r t nhi u ngư i trong chúng ta nói d i m t ngày 24 ti ng mà không th y ngư ng mi ng, mà cũng có th là không bi t mình nói d i, cũng như ngư i chư i th quen mi ng, m mi ng là chư i th mà không bi t là mình ang chư i th 3 câu trong m t câu nói. Trong bài Tư duy tích c c và chi u sâu con tim, chúng ta ã nh c n năm c tính làm ngư i c a Kh ng t , có th i di n cho m i c tính làm ngư i trong m i n n tri t lý khác—nhân, l , nghĩa, trí, tín. Và chúng ta có nói: “Phan B i Châu trong quy n Kh ng H c ăng có nói ch “nhân” bao g m t t c các ch khác. Và năm ch “ngũ thư ng” này i theo th t quan tr ng c a nó: Nhân l nghĩa trí tín. M t Nhân thì ph i dùng L . M t L thì ph i dùng Nghĩa. M t Nghĩa thì ph i dùng Trí. M t Trí thì ph i dùng Tín. “Theo mình th y trong m y mươi năm nay, nư c ta, và c nhi u nơi trên th gi i, có m t lu ng văn hóa tích c c d y ngư i ta không thành th t, t c là s ng mà b ch tín, b cái thành th t i, s ng theo ki u giành gi t lươn l o, và cho ó là th c th i. “Chính s c m nh d d i c a lu ng văn hóa ó ã gây ra bao nhiêu d i trá tr m c p trong xã h i. Chúng ta ph i ng v ng, v n ng g t lu ng văn hóa ó ra ngoài, trư c h t là trong tim mình, sau ó là thuy t ph c nh ng ngư i chung quanh. “Ch Tín là thành trì cu i cùng, ch cu i cùng, trong m t h t c năm ch c a o làm ngư i. o làm ngư i; m t ch này là ta ã

Tr n ình Hoành

159

Tư duy tích c c

dotchuoinon.com

“ ây là v n l n cho t nư c và cho c gu ng máy giáo d c (vì th , ta có chi n d ch nói “Không” v i tiêu c c trong giáo d c). Chúng ta ph i v ng tâm xua lu ng văn hóa d i trá i xa. N u không thì r t khó phát tri n t nư c. Ch trong m t ngôi trư ng nh , thi u ch tín là bao nhiêu xào xáo ã x y ra r i, hu ng chi là c m t nư c.” Trong phát tri n kinh t , chính tr , hay thương mãi, ch tín c c kỳ quan tr ng. N u nhà nư c nói mà dân không tin, thì ch ng chính sách nào có th thành công. N u ngư i tiêu th không tin công ty, thì công ty s p ti m. N u b n có danh ti ng là l i nói không áng tin, thì r t khó tìm vi c hay làm ăn.

Nhưng làm sao ta thành th t? 1. Thành th t v i chính mình Ngư i th nh t ta c n thành th t là v i chính mình. B n ã g pngư i nào c m mi ng ra là làm ngư i khác b c mình, ho c vì nói chuy n âm ch c, ho c vô duyên, ho c thi u t nh , ho c kiêu căng… nhưng ngư i ó h u như ch ng bao gi bi t mình có t t ó không? Bi t mình không ph i là vi c d . Mình ph i dành th i gian yên l ng m i ngày, quán sát mình m t tí xem mình có kiêu căng không, có hay thi u thành th t không… N u mình không có “th i gian m i ngày quán sát mình”, dù là ch vài phút, thì mình không th thành th t v i chính mình, vì mình không th bi t ư c là mình không thành th t n m c nào. Mà n u ta không thành th t v i chính mình, thì b o m là ta không thành th t v i c th gi i. Cho nên thành th t v i chính mình là i m kh i u. N u b n không kh i u nơi này, thì nên b luôn an sau vì không th có o n sau n u không có i m kh i u. 2. Thành th t v i ngư i khác • Công th c căn b n thì quá d , ph i không các b n? Nói th t có nghĩa là nói s th t; không d i trá. Cái bàn màu xanh thì nói là màu xanh, ng nói là màu . Gi n d th thôi. ng bóp méo s th t th i phòng mình lên như là “Tôi là sinh viên cao h c” trong khi mình ang h c năm th hai i h c thôi. Không bi t thì nói là không bi t, bi t thì nói là bi t. Có gì là ph c t p âu?

Tr n ình Hoành

160

Tư duy tích c c

dotchuoinon.com

• ôi khi, có m t lo i “nói th t” nhưng th c ra là ánh l c hư ng ngư i nghe hi u l m s th c. ây g i là misleading. Ví d : “Các b n bư c vào ti m u tiên ngày th 7 này s mua ư c HP computers v i giá h 50% , cho n khi h t hàng.” Sáng th b y, 500 ngư i s p hàng trư c khi ti m m c a, m c a ra, 500 chen l n ngư i ùa vào giành gi t ch có 2 HP computers trong ó. ó là qu ng cáo misleading, và ó là phi pháp, vì a s m i ngư i không nghĩ là c m t chi n d ch cho c m y trăm ngư i s p hàng ch có 2 món hàng (Có th là 10 hay 15 computers thì h p ly’ hơn). N u ông tòa nào ó, cho r ng ó là h p pháp, thì nó cũng v n vi ph m o c thương mãi. Và dĩ nhiên, là v i các công ty lươn l o như v y, các b n nên t h i là có tin tư ng ư c mua hàng c a h không.

• Tuy nhiên, thành th t không có nghĩa là nói b y. – Nói b y ta thư ng nghe nh t là “ tui thành th t nói i u này cho bà nghe…” r i ti p theo là m t màn phê phán làm ngư i ta t i tăm mày m t. Ch “thành th t” không th ư c dùng xúc ph m ngư i khác như th , nh t là i v i b n bè hay ngư i thân c a mình. Thành th t không có nghĩa là l m d ng. Thành th t là n i dung, cách trình bày nhã nh n làm mát lòng ngư i là hình th c. Có ph ngon cũng không th b vào ch u r a chân m i b n ăn. – Có nhi u chuy n không th nói, vì nó liên h n bí m t thương mãi c a công ty hay bí m t qu c phòng, hay chuy n i tư ngư i khác, hay chuy n ngư i khác tâm s riêng v i mình… không th nói ra ư c. Thành th t không ph i là “ ài phát thanh ch c u mu i.” Cái mi ng nói l m nh m s ki n cái thân. ó là vô trách nhi m, vô y’ th c, ch không ph i thành th t. • Thành th t không có nghĩa là ngu. Bí m t làm ăn, bí m t chi n u, không th cho ch th bi t ư c. Trong chi n tr n ngư i ta thư ng hay misleading ch th b ng các òn như là dương ông kích tây, th c mà hư hư mà th c… ây là v n r t ph c t p v ngh thu t chi n u. Theo quan sát và kinh nghi m c a mình thì n u ta r t gi i bi n hóa,

Tr n ình Hoành

161

Tư duy tích c c

dotchuoinon.com uc a

ta ch ng c n ph i nói d i m t câu nào, ch c n nín thinh, thì các òn phép chi n mình ngư i khác không th lư ng ư c, ch vì nó bi n hóa quá nhanh.

Th c ra trong chi n u, làm cho ch th tin vào s thành th t trong l i nói c a mình r t quan tr ng. Ví d : Mình nói, “N u anh không b ng lòng rút thì tôi bu c s t n công;” ch th mình ph i tin là mình s làm úng như th . N u không thì mình ch ng i u ình ư c vi c gì. Ho c là mình nói, tôi s chi n u n lúc th ng ho c ch t, ch th mình ph i tin là mình s làm như th , li u mà m t là chuNn b ánh nhau trí ch t hai là làm hòa v i mình bây gi . ó là chưa k ta s ng trong th gi i nhi u ngư i, ngay c khi hai ngư i i u, n u ta d i trá v i i phương thì ch làm cho a s thiên h bàn quang b ta mà ng h i phương. • Thành th t không có nghĩa là tin ngư i. Giang h hi m hóc. Thành th t nghĩa là nói ra câu nào thì úng s th t câu ó; chuy n không nên nói thì không nói. Nhưng thành th t không có nghĩa là ai nói gì cũng tin. ó là kh kh o ch không ph i thành th t. i u này thì b n ph i “khôn ki u ư ng ph ” (street wise) m t tí. T p l ng nghe cho k , c email cho k , nhìn cho k , khi ngư i ta nói cái gì thi u thành th t là mình nh n ngay. Không th y ư c s d i trá c a ngư i là kh không ph i thành th t. Nhưng, bi t ngư i d i trá, không có nghĩa là mình ph i d Cũng như bi t ngư i s p cư p, mình nh n ra tránh b cư p, ch không ph i cư p h . ó có v , ch i trá l i. mình

• Nói chung là, thành th t có nghĩa là nói câu nào là mình mu n ngư i nghe hi u úng câu ó và câu ó úng s th t. Chuy n nào không th nói ư c thì ng nói, không c n thi t ph i nói d i. Cũng không nói ch m t ph n tí xíu c a m t s th t, và che d u các ph n còn l i, ch ánh l c hư ng và l a ngư i khác. Trong chi n u, ngư i ta thư ng làm cho ch thù không nh n ra ư c s th t, cho nên ngư i ta d i trá nhi u. Tuy nhiên, ngư i gi i bi n hóa, chuy n ng ch p nhoáng, thì không c n d i trá trong chi n u. Và ngư i d i trá v n b thi t thòi trong chi n tr n, vì d i trá thì không th i u ình ư c v i ch th –không ai mu n i u ình v i ngư i d i trá. Mà trong chi n u, như binh pháp Tôn gia nói, “không ánh mà th ng” m i là tư ng gi i–không ánh là th ng b ng i u ình, th ng b ng cách nói. Thành th t cũng không có nghĩa là kh kh o, ai nói gì cũng tin theo mà không nh n ra các d u hi u kh nghi. Thành th t không có nghĩa là i âu cũng nh m măt, b t mũi, che tai. Thành th t s làm cho ngư i tin ta. Mà nhi u ngư i tin ta thì nh t nh là ph i thành công, vì trong liên h con ngư i trong xã h i, ch ng có gì ư c m i ngư i quí tr ng hơn thành th t. Chúc các b n m t ngày vui.

Tr n ình Hoành

162

Tư duy tích c c M n, Hoành © copyright TDH, 2009 www.dotchuoinnon.com Permission for non-commercial use Bài liên h : Tư duy tích c c và chi u sâu con tim, Gi mình làm lãnh tính chân th t. ăng trong: K năng thành th t, Trà àm | Th : tích c c

dotchuoinon.com

o, B o tr ng b n

Ngưng phàn nàn, s ng thành th t
Posted on Tháng Tám 11, 2009 by tdhoanh Chào các b n, Hôm nay chúng ta bàn thêm m t tí v thành th t mà ta ã nói trong bài Làm th nào thành th t.

V n l n v tình tr ng nhi u gian d i trong t nư c chúng ta hi n nay là a s m i ngư i nghĩ r ng “ta ph i gian tham thì m i thành công, và ngư i thành th t là ngư i s ch u thi t thòi”. Không c n bi t i u này úng hay sai, n u ta nghĩ th thì nó s thành s th t như th , b i vì n u ta nghĩ th ta s hành ng th –ta gian tham thành công—và v y thì c t nư c s bi n thành t nư c “Gian tham thành công.” ây là “L i tiên tri t hòan thành” (self-fulfilling prophecy) mà ch TD v a nh c n trong bài Hi u ng Pygmalion.

Tr n ình Hoành

163

Tư duy tích c c

dotchuoinon.com

N u chúng ta c suy tư (và hành ng) như cũ—t c là phàn nàn v tình tr nh gian tham trong nư c—thì ta ch ng gi i quy t ư c gì c . mà ch làm cho v n thành tr m tr ng thêm, vì càng phàn nàn ta càng tin i u ta phàn nàn, mà càng tin thì ta càng có khuynh hư ng s ng theo “s th t” ta tin, t c là m i ngư i ti p t c s ng theo ki u gian tham. Cách gi i quy t v n DUY NH T là nghĩ và nói r ng “Thành th t s ưa n thành công” và s ng thành th t như th thành công. Và i u này r t d làm, không có ly’ do gì ngư i nào có th nói là khó. N u trong nhà nư c c n băng ng, và b n cho r ng b n không thành th t ư c, thì ra ngoài làm tư. Trong n n kinh t tư nhân, khách hàng ch mu n s ng v i các công ty áng tin c y, n u b n áng tin c y thì b n s thành công, n u không thì ph i óng c a. Khách hàng không mu n gian d i. T c là thay vì phàn nàn, hãy ngưng phàn nàn và s ng thành th t, ng th i d y b o khuy n khích ngư i khác s ng thành th t thành công. T c là chúng ta ph i i môi trư ng tíêu c c (c a phàn nàn v gian d i) thành môi trư ng tích c c c a thành th t, b ng chính hành ng thành th t c a mình. Chúng ta không th l y i bóng t i b ng cách ng i nguy n r a chư i b i bóng t i. Ta ph i th p lên m t ngòn èn b ng t m gương tích c c thành th t c a ta.

Các b n hơi l n tu i m t tí ch c ch n ã nghi m ra i u này. Trong vòng m y mươi năm nay, chúng ta phàn nàn h t vi c này n vi c kia, và a s nh ng vi c ta phàn nàn nhi u thì càng ngày càng t h i, t th p niên này qua th p niên kia. Vì sao? Vì ó là nguy n r a bóng t i, ch ng nên công cán gì. Vì ó là “l i tiên tri t hòan thành”. Vì ó là “hi u ng Pygmalion.” Cho nên chúng ta nên ngưng làm th c gi , ngưng làm k sĩ than khóc, ngưng làm nhà o c phán oán, mà ch làm m t vi c thôi—thành th t—r i ng n n n nh ó r i sáng m t kho ng phòng, và t t t sáng các ng n n n g n ó. Hãy t h i mình: Tôi có thành th t không? Tôi có hành ng thành th t không? N u có, tôi có c ngày mai tôi thành th t hơn ngày hôm nay m t tí không? Và tôi có kêu g i m i ngư i chung quanh tôi thành th t không?

Tr n ình Hoành

164

Tư duy tích c c

dotchuoinon.com

N u b n tin r ng, xã h i chúng ta có quá nhi u gian d i, thì ít nh t tin thêm r ng, n u b n thành th t b n s n i b t gi a ám ngư i gian d i như viên kim cương gi a bãi cát. N u n i b t th thì cơ h i b n nh hư ng t t n ngư i khác có th r t cao. Ch có m t cách gi i quy t v n , không có cách th hai: Ngưng phàn nàn v gian d i , và s ng thành th t. V n c a chúng ta là chúng ta phàn nàn v gian d i, và ta s ng thi u thành th t. Hãy làm i u ngư c l i: Ngưng phàn nàn v gian d i, và b t u s ng thành th t. B n có th làm ư c i u ó không? Không ư c cũng ph i ư c, vì ch tín là thành trì cu i cùng c a Chúc các b n m t ngày vui. M n, Hoành © copyright TDH, 2009 www.dotchuoinnon.com Permission for non-commercial use ăng trong: K năng thành th t, Trà àm | Th : tích c c o làm ngư i.

Tư duy tích c c trong kinh doanh
Posted on Tháng Tám 12, 2009 by tdhoanh Chào các b n, Tư duy tích c c c n cho t t c m i ngư i. Tuy nhiên trong các công ty thương mãi, nh ng ngư i ư c hu n luy n tư duy tích c c d d i nh t là nh ng i quân bán hàng và ti p th . ây là nh ng i quân tiên phong trên chi n trư ng, mang ti n v cho hãng. H là m nh máu c a hãng. T t c các ngành ngh khác trong hãng u là h u c n c a i ti n phong này. N u i này th t tr n là c hãng ói. Cho nên i ngũ bán hàng và ti p th ph i luôn luôn và nh ng chi n sĩ ưu tú, ánh âu th ng ó, không s thua.

Tr n ình Hoành

165

Tư duy tích c c

dotchuoinon.com

Vi c hu n luy n i ngũ bán hàng và ti p th nh m vào m t vi c duy nh t—h ph i luôn luôn vui v yêu i, luôn luôn tin là mình s th ng, luôn luôn quy t th ng, không có ch “th t b i” trong t i n c a h . Và hu n luy n ây không có nghĩa là m t vài l p h c, h c xong l y ch ng ch là xong. Nó là c m t ti n trình s ng. Các cu c h p hàng ngày, h p hàng tu n, picnic, i chơi chung thư ng xuyên… ch nh m vào m t i m duy nh t—gi cho m i ngư i tích c c, tich c c, và tích c c. Th thì nh ng i m nào ư c chú tr ng nh t trong ti n trình ào t o ó? Nói chung, k thu t thì nhi u, nhưng có th t m chia thành b n nhóm: Tư duy tích c c v chính mình, tư duy tích c c v m i ngư i, tư duy tích c c v s n phNm và công vi c c a mình, và tác phong tích c c trong giao ti p 1. Tư duy tích c c v chính mình • Mu n thành công và tin là mình s thành công. • Nghĩ t t v mình: Mình có tài, mình thông minh, mình làm vi c chăm ch , mình p, mình có duyên… Ngu i tiêu c c v chính mình không th bán hàng hay ti p th ư c, vì n u chính mình mà mình còn không th y ư c cái hay c a mình thì mình th y cái hay c a s n phNm nào ư c? • Luôn luôn nói chuy n v i n cư i và vui v . Ví d : “Hôm nay ch th nào?” “Hôm nay tr i n ng p, em r t vui, và công vi c y m t bàn, b n r n là em vui r i.” (Thay vì: Hôm nay nóng m t quá. Công vi c l i d n ng, quá m t). Ngay c khi b b nh, thì câu tr l i v n tích c c, “Mây hôm nay m ph i nhà, hôm nay em i làm ư c r i. V n còn nh c u m t tí. Nhưng i làm ư c là em vui r i.” (Thay vì: Em v n còn b nh, nhưng ph i c i làm, s công vi c d n ng).

Tr n ình Hoành

166

Tư duy tích c c

dotchuoinon.com

2. Tư duy tích c c v m i ngư i • T t c khách hàng u là b n t t c a mình. Công vi c c a mình là giúp b n mình.

• M i ngư i u có nh ng cái p cái hay cho mình thích, nh ng tâm s cho mình thông c m, nh ng nhu c u k thu t mà mình có th giúp trong ph m vi ngh nghi p c a mình, nhưng gi i h n ph i gi (như ngân sách gi i h n, v.v…) • Hàng bán ư c hay không, không quan tr ng. Tình c m và liên h “b n bè” gi a mình và khách hàng c a mình m i là i u quan tr ng. “Liên h t t” s t ng bán hàng cho mình. • T t c khách hàng bư c vào ti m c a mình, dù có mua hay không, u là nh ng ngư i có th qu ng cáo cho mình v i thân nhân bè b n c a h . Cho nên, mua hay không là chuy n ph , làm cho h vui v và yêu mình là chuy n chính. Cho nên, hãy xem h như b n. 3. Tư duy tích c c v s n ph m và công vi c Mình bi t món hàng làm ư c gì, nó giúp ư c gì cho mình, mình thích món hàng ó, mình dùng nó, và mình mu n khoe v i các b n c a mình v món hàng ó b n mình cũng có ư c ích l i mà mình ang có. Công vi c c a mình là gi i thi u n b n bè c a mình m t s n phNm tôt, giúpb n có ư c nh ng l i ích c a s n phNm ó. ây là “giúp b n” ch không ch là “bán hàng.”

Tr n ình Hoành

167

Tư duy tích c c

dotchuoinon.com

4. Tư duy tích c c trong giao ti p v i khách hàng • Khách hàng là b n. N u b n h i câu nào thì tr l i thành th t. N u b n không hi u i u gì thì giúp b n hi u. • Tươi cư i. • Không nói chuy n ki u tiêu c c. Tiêu c c thư ng b t u b ng, “Tôi không thích …”, “tôi ghét…”, “tôi khinh thư ng…”, “m y lo i ngư i ó..”, “m y lo i ó…” v.v… Không chê bai s n phNm c a các công ty c nh tranh v i mình. N u ư c h i v s n phNm c a công ty khác, câu tr l i thư ng xuyên là “Tôi mê hàng c a công ty tôi nên tôi không dùng hàng c a các công ty khác…” • Không nói chuy n v các v n tiêu c c. Như, chi n tranh Iraq, tin ngư i ch t âu ó… N u khách nói chuy n tiêu c c thì h cho qua chuy n, nhưng n u có d p là hư ng khách v nh ng chuy n vui v yêu i. • M c ích c a nói chuy n là “cùng vui v i b n” ch không ph i là c bán hàng. Làm cho khách vui và giúp khách hi u rõ m i s liên h n s n phNm. N u khách không mua, cũng vui v và cám ơn như là khách m i mua món hàng. Khách không mua (có th vì tìm không ra món c n) nhưng v n có th gi i thi u ngư i quen vào ti m, n u khách thích mình. • M t bư c “No” là m t bư c n g n “Yes”.

• Tóm l i: Công vi c c a mình không ph i là “bán hàng,” mà là “Xây d ng liên h b n bè.’ “Liên h ” s làm vi c bán hàng cho mình. Công vi c c a mình là t o d ng và b o trì “liên h ”. Công vi c c a “liên h ” là bán hàng. Các k thu t buôn bán và ti p th này th c ra cũng là qui lu t s ng tích c c cho t t c chúng ta, trong t t c m i ngành ngh s , và c nhà v i gia ình.

Tr n ình Hoành

168

Tư duy tích c c Chúc các b n m t ngày vui. M n, Hoành © copyright TDH, 2009 www.dotchuoinnon.com Permission for non-commercial use ăng trong: K năng kinh doanh, Trà àm | Th : tích c c

dotchuoinon.com

Gia tăng sáng t o
Posted on Tháng Tám 14, 2009 by tdhoanh Chào các b n, Trong bài Không gi ng ai! chúng ta ã nói n v n r t căn b n cho văn minh i Vi t là, văn hóa c a chúng ta không nh ng không sáng t o mà còn tích c c ch ng l i sáng t o, vì trong cu c s ng hàng ngày, văn hóa c a ta nh m di t cá tính và ép m i ngư i gi ng nhau. Sáng t o là cá tính; cái m i nh t nh là ph i “không gi ng ai” m i là m i.

Hôm nay ta ti p t c nghiên c u, làm cách nào chúng ta gia tăng sáng t o cho m i cá nhân chúng ta và, như v y, dĩ nhiên là cho c qu c gia. Hi n nay chúng ta có 3 i u l i cho vi c bi n văn hóa c a ta thành văn hóa sáng t o. Th nh t là Internet. Internet giúp cho m i ngư i Vi t ti p xúc v i tư tư ng m i l ho c xa l hàng ngày. i u này làm cho cách suy nghĩ c a chúng ta tr nên r ng rãi hơn, và b t b o th . i u th hai là chúng ta có ngư i Vi t trên kh p th gi i, liên l c v i quê nhà nhà 24 gi m t ngày qua Internet. M y anh chàng và cô nàng “lai Tây, lai M , lai Hoa, lai Nh t , lai Tr n ình Hoành 169

Tư duy tích c c

dotchuoinon.com

c…” này ương nhiên là có nh ng tư tư ng không gi ng ai m i ngày. i u ó làm cho văn hóa c a ta có cơ h i ti p nh n tư tư ng m i m i ngày. (Hay ho c d , ó tính sau. Vi c trư c m t là tư tư ng m i m i ngày). i u th ba là chúng ta hi n có m t dân s r t tr trung. Tu i tr c ng v i Internet, ó là công th c r t t t cho sáng t o. V i nh ng i u ki n thu n ti n như v y, m i chúng ta c n quan tâm m t tí, năng l c sáng t o có th s ng t t s ng m nh. c bi t n sáng t o

1. i u th nh t là tư duy: S ng là sáng t o. S ng là m c thêm ch i non, lá m i, cành m i m i ngày. Sáng t o không ph i là y’ thích. Sáng t o chính là s ng. Không còn sinh ra ư c cái gì m i n a là ã ch t hay s p ch t. Gi n d th thôi. 2. Sáng t o là suy nghĩ không gi ng ai, làm cái không gi ng ai. Cho nên hãy ca ng i nh ng cái không gi ng ai c a ngư i khác, dù cái ó mình không c n, và không m y thích (mi n là không th c s ph i ch ng vì ly’ do c th nào ó v v sinh, hay o c, hay ly’ do quan tr ng nào ó). 3. Khuy n khích con cái, h c trò, b n bè, và nh ng ngư i quanh ta th hi n cá tính c a h , th hi n các suy tư ng và hành ng m i l c a h . 4. Dĩ nhiên không ph i tư tư ng m i hành ng m i nào cũng t t, nhưng n u có 100 cái m i, sau ó th i gian ào th i h t 70 còn 30 là v a, Thay vì, có ch 2 cái m i và th i gian ào th i 1 ch còn l i 1. 5. Có tư tư ng m i có nghĩa là b n n m trong thi u s ch có m t ngư i. Cho nên ph i có cam m i m t mình, ng s ma. N u ta chia s y’ tư ng v i các b n, thì cũng ch có m t s r t nh có th th y ư c i u ta nói (vì tư tư ng m i l thư ng là th ). L i n a, trong môi trư ng ch ng “không gi ng ai” c a văn hóa Vi t, ta có th l i càng cô ơn. Ph i can m v ch p nh n chuy n ó. Thiên tài thư ng ph i l n l i m t mình. Nh ng v n c chia s ra ngoài, bi t âu hàng xóm thì không hi u ư c, nhưng m t ngư i b n bên kia qu a c u l i hi u ư c.

Tr n ình Hoành

170

Tư duy tích c c

dotchuoinon.com

6. M t phát mính m i không có nghĩa là m t vi c c c kỳ m i l và l n lao, như… làm con ư ng i b lên m t trăng. i a s phát minh trên th gi i ch là m t tí c i ti n trên cái cũ. Ví d : Lon Coca Cola có áy nh hơn u, là m t c i ti n nh xíu, t lon cũ u b ng áy. Nhưng ti n nghi kinh t c a phát minh nh xíu này l i r t l n. H u h t t t c các máy móc d ng c mà ta ang s d ng là k t qu c a c trăm phát minh nh trong nhi u năm d n l i, ch không ph i 1 phát minh l n. 7. Tư tu ng c n hành cách th c hi n nó. ng m i tr thành hi n th c. Cho nên có y’ tư ng r i thì hãy tìm

8. ng lo th ng b i. T t c các thí nghi m v t t c m i v n , t hóa h c, n IT, n kinh t , n thương mãi, do b t kỳ ai làm, t i b t kỳ nơi nào trên th gi i, luôn luôn b th t b i nhi u l n, r i m i ư c thành công. Cho nên b n s ph i h ng nhi u l n trư c khi thành. Nhưng b h ng là bư c ư ng b t bu c ph i có trư c khi thành. H ng là m t o n ư ng có gà trên toàn o n ư ng i n thành công. Không i o n này thì không có o n sau. Ngư i s h ng là ngư i không hi u i m t tí nào c , như là lái xe mà òi ư ng không có gà hay nư c l t hay chư ng ng i gì ó.

9. Ngày xưa ta c n sáng t o tìm ra gi i pháp cho m t v n , áp ng m t nhu c u c a th trư ng. Nói chung, ngày xưa sáng t o là ph n ng. Ngày nay, ta sáng t o không

Tr n ình Hoành

171

Tư duy tích c c

dotchuoinon.com

ph i ch áp ng nhu c u có s n, mà là t o ra nhu c u khi nhu c u ó chưa có. Ví d : Nh ng ngư i t o ra computer ã t o ra cho chúng ta m t nhu c u, dù là m y mươi năm trư c ây, trư c khi computer ra i, ch ng ai c n computer c . i n th ai di ng, lò vi sóng.. cũng th . T t c u là do các chuyên viên IT t o ra nhu c u. Trong khung c nh kinh t th gi i ngày nay, n u ch sáng t o áp ng m t nhu c u có s n, là ta ã i l t t ng sau r t ch m. Ta ph i i trư c, ph i t o ra nhu c u khi nhu c u chưa có. Ta ph i mư ng tư ng ư c th gi i ang i v hư ng nào, sáng t o ra gi i pháp khi nhu c u chưa k p n, v n chưa k p hi n l , và a s ngư i không ai bi t t i sao ta làm th . 10. T t c chúng ta c n bi t r ng “sáng t o” là y u t quy t nh th ng hay b i, cho m i cá nhân ta, và cho t qu c ta trên chính trư ng và thương trư ng qu c t . u óc l không tìm ra cái gì m i thì ph i thua, càng nghĩ ra ư c nhi u cái m i ta càng th ng. T t c h th ng giáo d c, chính tr , kinh t , xã h i c a ta ph i nh m vào m c tiêu gia tăng m c sáng t o m i cá nhân trong nư c. Các hình th c bóp ngh t sáng t o ph i ư c d p b . Chúng ta là m t qu c gia vô ch. Ta ã th ng nh ng cư ng qu c m nh nh t th gi i trong nhi u cu c chi n. Hãy s ng và làm vi c như nh ng ngư i vô ch. Chúc các b n m t ngày vui. M n, Hoành © copyright TDH, 2009 www.dotchuoinnon.com Permission for non-commercial use ăng trong: K năng sáng t o, Trà àm | Th : tích c c

B o t n và phát huy cá tính
Posted on Tháng Tám 17, 2009 by tdhoanh Chào các b n, Cá tính là tính tình, thái và phong cách riêng c a m i ngư i. Nh ng n n văn hóa b o th và áp b c luôn luôn có hàng ngàn i u lu t và phương cách àn áp cá tính m i ngư i, không cho cá tính c a ai tr i d y m nh m , t t c m i ngư i u gi ng nhau như úc, không có ai n i b t lên gi a ám ông, ám ông không có lãnh o, ám ông có th b ki m soát, ch d y và àn áp d dàng.

Tr n ình Hoành

172

Tư duy tích c c

dotchuoinon.com

Cá tính là sáng t o cá nhân, là trăm hoa ua n , là t o sinh lãnh

o các c p

m i nơi.

Mu n cho m i cá nhân ư c phát tri n t i a ti m năng c a mình, m i cá nhân ph i phát tri n t i a cá tính c a mình. Mu n qu c gia phát tri n t i ta ti m năng c a qu c gia, m i cá nhân ph i phát tri n t i a cá tính c a mình. Nhưng làm th nào m i ngư i có th phát tri n t i a cá tính c a mình?

1. M i ngư i chúng ta ph i tin r ng m i cá tính trên i u t t n u ta bi t hu n luy n và s d ng nó. Cá tính m nh như hùm, hi n như tr u, nhanh như báo, c n cù như rùa… ch ng có cá tính nào hay hơn cá tính nào. Cái nào cũng có cái hay và i m y u t nhiên c a nó. Tr i sinh ra mình là lo i ngư i c c hi n thì không ly’ do gì ph i c g ng tr thành Hitler. N u mình có gi ng ca nh c slow nh c nh i thì ch ng ly’ do gì ph i c la hét như ca sĩ nh c “rock kim khí”. S ng v i cá tính c a mình và thu n th c nó như sư ph hàng i cao th . n m c i cao th , m t l i nói nh như gió tho ng cũng có th khi n m t oàn quân vĩ i ào lên như thác lũ. 2. Phát tri n cá tính c a mình và ng c r p khuôn, b ng các câu h i làm sáng t trí tu . Không hi u i u gì thì h i. Không ng y’ i u gì thì h i. H i cho n khi nào mình c m th y ã , không c n hi u thêm n a, và làm quy t nh cho riêng mình là i u nào mình ch p nh n, i u nào không. ng làm quy t nh ch vì Kh ng t nói th , Chúa nói th , Ph t nói th , th y giáo nói th , b m nói th , chính ph nói th , ng ta nói th , linh m c ta nói th … Ch ng có cái gì trên i t b ng nghe theo m t cách mù quáng. ó là con ư ng ưa n d t nát và trì tr . Dĩ nhiên là trong i ôi khi ta ph i làm quy t nh ngay l p t c, dù là chưa ki n th c. Trong trư ng h p ó, nên l y ki n th c c a nh ng ngư i ư c xem như là bi t v n làm ki n th c t m c a mình, cho n khi mình th c s hi u. Ví d : Ta không ch c hút thu c có h i không, nhưng hi n th i ta c n có quy t nh ngay “hút hay không?” V y thì t m th i c nghe theo các quí v bác sĩ nói là thu c lá có th gây ung thư, r i theo ó mà quy t nh, cho n lúc ta ã nghiên c u thêm và làm quy t nh cu i cùng.

Tr n ình Hoành

173

Tư duy tích c c

dotchuoinon.com

3. Phát tri n cá tính c a mình có nghĩa là mình cũng khuy n khích ngư i khác phát tri n cá tính c a h , và kính tr ng cá tính c a h , dù là cá tính ó ch i v i cá tính c a mình. Ví d : Mình là ngư i nói nh nh , b n mình là ngư i nói r n rãng nghe mu n l ng l nhĩ, thì v n c khuy n khích b n mình s ng v i cá tính c a b n.

Ngư i không khuy n khích ngư i khác phát tri n cá tính, ương nhiên là ngư i thích óng khuôn, như v y thì chính ngư i ó cũng không th phát tri n ư c cá tính c a mình (ngo i tr cá tính “ óng khuôn”). 4. Có th i m t mình. N u b n có m t cung cách riêng và cách suy nghĩ riêng, và m i ngư i chung quanh suy nghĩ m t cách khác, h s mu n lèo lái b n vào con ư ng s ng c a h , và b n ph i v ng tin c s ng cách c a mình. ây là chuy n r t thư ng x y ra. ám ông thư ng có mass mentality (tư duy c a ám ông), ôi khi còn tr thành mob mentality (tư duy iên r ki u băng ng t i ph m) hay herd mentality (tư duy như m t oàn thú). Ngư i th c s tĩnh th c không c n ph i ch y theo ám ông. H ng i yên suy nghĩ chính ch n, r i i theo quy t nh riêng c a mình–ho c ng y’ v i ám ông ho c i ư ng khác. i u này nói thì d làm thì khó, vì i a s ngư i trên th gi i không có suy nghĩ c l p mà ch ch y theo ám ông. Chính vì v y mà ta m i có mass mentality. Cho nên b o v cá tính c a mình òi h i ta ph i tĩnh th c và can m i m t mình ôi khi. 5. Phát tri n cá tính không có nghĩa là coi thư ng m i ngư i khác. ó ch là thi u hi u bí t, kiêu căng, và thi u t tin. Ngư i có cá tính m nh thì r t g n gũi và thân thi t v i nh ng ngư i chung quanh, vì h quí tr ng và thích thú cá tính c a m i ngư i chung quanh. Nguyên ly’ v n hành ch này r t d hi u: Ngư i có cá tính m nh và mu n phát tri n cá tính m nh c a mình, ương nhiên là hi u và mu n nh ng ngư i chung quanh cũng phát tri n cá tính c a h , như mình ang làm cho mình.

Tr n ình Hoành

174

Tư duy tích c c

dotchuoinon.com

Ngư c l i, ngư i có cá tính y u, thích óng khuôn, thư ng không bi t tôn tr ng cá tính c a ngư i khác, và cũng mu n ngư i khác óng khuôn như mình.

Phát tri n cá tính là c i ngu n c a sáng t o. Ngư i có cá tính óng khuôn ương nhiên cũng chí có th sáng t o ki u óng khuôn, nghĩa là ch ng sáng t o gì c . Vì v y, m i ngư i chúng ta hãy t phát tri n cá tính c a mình và khuy n khích m i ngư i chung quanh cùng làm th . Và b t u b ng m t ch — H I.

H i v b t kỳ i u gì cho n khi mình th a mãn là ã hi u và ã n m v ng v n ng t ng d vâng v i l i d y c a ai c . Nhưng cũng làm quy t nh cho riêng mình. ng coi thư ng ki n th c c a ngư i i trư c, ngư i có kinh nghi m hơn. H c t m c a ngư i i trư c, và ti p t c h i thêm, cho n khi mình có ki n th c c a riêng mình. Và cũng ng suy tư theo ki u không suy tư, “ , cái này t i, tôi không thích” và không gi i thích ư c t i sao t i khi b ngư i h i v n l i. ó là nói l m nh m, không ph i là suy tư. M i chúng ta nên không bao gi quên m t s th t r t căn b n: t nư c ta ch có th thông minh, m nh m , và sáng t o n u m i chúng ta thông minh, m nh m và sáng t o. Không có cách khác. Chúc các b n m t ngày vui. M n, Hoành © copyright TDH, 2009 www.dotchuoinnon.com Permission for non-commercial use ăng trong: K năng lãnh o, K năng sáng t o, Trà àm | Th : tích c c

Tr n ình Hoành

175

Tư duy tích c c

dotchuoinon.com

Tôi và không tôi
Posted on Tháng Tám 17, 2009 by tdhoanh Chào các b n, Hôm nay chúng ta dành m t tí th i gian nói l i m t i m mâu thu n mà chúng ta ã, ang và s ti p t c nghe thư ng xuyên trong ti n trình gi i thích tư duy tích c c. ó là m t m t chúng ta nói không nên có cái tôi, m t m t chúng ta l i b o ta ph i t tin, ph i yêu mình, ph i yêu nh ng cái hay cái t t mình có. Th c là r t r i r m. Vì v y, lâu lâu chúng ta c n ph i nói n v n này, không ai trong chúng ta b l c ư ng.

Th t ra n u ta quan sát tâm lý con ngư i, chúng ta s th y r t rõ là ngư i ta ch s n sàng hy sinh cu c i c a mình, b cu c i c a mình cho m t lý tư ng cao c , khi ngư i ta th y cu c i mình quan tr ng. Ngư i hy sinh m ng s ng cho t nư c, như bao anh hùng trong l ch s nư c ta, s n sàng hy sinh m ng s ng vì ngư i y bi t là m ng s ng và cái ch t c a mình có giá tr i v i t nư c, có nh hư ng n s t n vong c a t nư c, không ít thì nhi u, nhưng nh t nh không ph i là s zero. Ngư i c nghĩ r ng cu c i mình, m ng s ng mình hoàn toàn là con zero, ch ng nh hư ng gì n ai, ch ng nh hư ng gì n t nư c nào, thì ch c là không h nghĩ n hy sinh i s ng c a mình cho i u gì c , vì ã là zero thì có nghĩa ly’ gì mà ph i ch t vô ích cho u ng m ng. Th nghĩa là sao? Th nghĩa là ch ngư i bi t quí tr ng chính mình, m i có th b i chính mình. Ngư i bi t quy’ “tôi” m i có th b “tôi” i. Ngư i không bi t quy’ chính mình thì không th b cái tôi c a mình ư c. Trư c khi mu n b cái tôi, ta ph i th y cái tôi và quý nó trư c. Tr n ình Hoành 176

Tư duy tích c c

dotchuoinon.com

B i v y trong Ph t giáo có d y i s ng con ngư i c a chúng ta quý giá vô cùng. ư c làm ngư i khó như m t con rùa mù, c m i trăm năm m i ngóc u lên kh i m t bi n m t l n, và tìm cách chui u vào l nh c a m t khúc g trôi l nh b nh trên m t nư c. Mà khúc g này thì b gió Ðông, gió Tây, gió Nam, gió B c th i trôi d t h t phương này n phương khác. Cơ h i làm ngư i khó như cơ h i con rùa này chui vào ư c khúc g ó. V y thì ta ph i bi t con ngư i c a ta quý hóa bao nhiêu. Hãy m ng vui mà ca t ng i s ng c a mình. Và khi th y ư c cái tôi quý hóa c a mình r i, ta m i có th b t u h c cu c s ng “không tôi”, s ng x b cái tôi c a mình, s ng cho cu c i l n hơn (có mình trong ó). Trong Thiên Chúa Giáo thì ta ph i bi t ta là con c a thư ng , r t là quý hóa, trư c khi ta có th b cái tôi c a mình hòa nh p làm m t cùng thư ng . Chúng ta không c n ph i theo tôn giáo nào, cũng có th hi u ư c s thông thái c a các tôn giáo trong vi c am tư ng qu tim con ngư i, và dùng s am tư ng ó hu n luy n qu tim con ngư i. Nhưng ó là lý thuy t, trong th c t làm th nào nh ng i u có v như là mâu thu n này? chúng ta có th th c hành

Thưa, n u chưa thu n th c thì ta ph i i t ng bư c m t, theo t ng c p

mà i lên:

1. M c th p nh t là t tin vào mình, vào nh ng giá tr mình ang có. Không c n ph i thêm th t gì h t, thì ngay lúc này, nh ng cái mình ang có cũng r t là quý hi m, áng yêu, áng tr ng, vì “mình là ngư i.” 2. M c suy tư cao hơn: Nh ng gì tr i cho mình cũng áng giá và cũng mang n cho mình thành công như nh ng cái mà các i gia khác trong thiên h có. Mình ph i bi t nh n di n nh ng v n li ng mình có và nghiên c u cách phát tri n các v n li ng ó thành l i t c.

Tr n ình Hoành

177

Tư duy tích c c

dotchuoinon.com

3. M c cao hơn n a: Mình ã và ang thành công. i s ng c a mình, công vi c c a mình có nh hư ng n nh ng ngư i xung quanh, có nh hư ng n xã h i này, i s ng này. 4. M c cao hơn: Con ngư i mình còn r t nhi u ti m năng cao hơn là ch làm thương mãi, làm chính tr hay làm kinh t thành công. Mình có th c m nh n ư c th gi i này, i s ng này, và mình là m t ph n c a s s ng vô cùng, s s ng bàng b c trong vũ tr . ây là nh ng bư c trư ng thành v tư duy và chín mùi c a con tim. Trư ng thành ư c bư c nào, ta bi t ư c bư c ó, không bi t bư c sau ó ư c, cho n khi chín mùi lên c p. Có ngư i ch c n m t giây, có ngư i ph i c n m t i. Không nói trư c ư c. Tuy nhiên, dù là có nói n vô ngã hay không tôi, ti n trình trư ng thành v n là nh n th c ư c cái tôi, bi t quý tr ng tôi, nuôi dư ng hu n luy n tôi, tôi trư ng thành và thu n th c t ng bư c, cho n khi tôi vư t thoát ư c c gi i h n c a tôi và suy tư như là m t ph n m t thi t c a i S ng. Chúc các b n m t ngày vui. M n, Hoành Bài liên h : Yêu mình và vô ngã, Yêu mình © copyright TDH, 2009 www.dotchuoinnon.com Permission for non-commercial use ăng trong: Trà àm | Th : tích c c

Vòng nh hư ng c a b n r ng
Posted on Tháng Tám 18, 2009 by tdhoanh Chào các b n,

n âu?

Trong ti ng Anh có t circle of influence. T này có nhi u nghĩa r t khác nhau. Trong bài này chúng ta hi u nghĩa “vòng nh hư ng” c a b n là t t c nh ng ngư i mà b n có th có nh hư ng, nghĩa là l i nói c a b n có th ư c h nghe k m t tí, l i nói c a b n có ư c nh hư ng trên nh ng ngư i ó không ít thì nhi u.

Tr n ình Hoành

178

Tư duy tích c c

dotchuoinon.com

Không c n nói dài dòng thì có l chúng ta cũng có th th y ngay là ngư i nào có vòng nh hư ng càng l n thì càng d thành công trên i. N u l i nói c a mình có ư c nhi u ngư i nghe thì g i ngư i hùn v n cũng d , bán hàng cũng d , tìm partner kh i ng m t d án cũng d … Nói chung là bàn chuy n gì cũng d hơn là ngư i có vòng nh hư ng bé xíu. Nhưng làm th nào có m t vòng nh hư ng l n?

Câu tr l i r t gi n d , ph i không các b n? Ch c n hai i u: B n ch c n làm cho nhi u ngư i bi t n b n, và nh ng ngư i ó trân tr ng l i nói c a b n. 1. Làm cho nhi u ngư i bi t n mình.

Ng i ôm sách m t mình c ngày thì ít ngư i bi t n. Nh t nh là ph i giao lưu v i th gi i bên ngoài thôi. Chúng ta c n chung ng v i nhi u ngư i quen bi t thêm nhi u ngư i. Ch ng còn cách nào khác: • i làm (bán th i gian n u còn b n h c). Ti p viên nhà hàng là vi c lý tư ng nh t sinh viên các l p th p kh i u. Công vi c này g p c trăm ngư i m t ngày, và thư ng là th c khách ch c n nhìn phong cách m t (sinh viên) ti p viên làm vi c là có th bi t ư c mình có mu n cô y làm k sư cho mình khi cô ra trư ng không. • Xung phong làm vi c không lương cho các quí v có thNm quy n (như tìm tài li u giúp m t giáo sư ang vi t v m t tài)—v a h c thêm kinh nghi m v a ư c các v gi i thi u ư ng i nư c bư c sau này. • Xung phong trong các công tác thi n nguy n, thanh niên, sinh viên, h c sinh v.v… • Xung phong trong các công vi c trong các t ch c có s n: Nhà th , nhà chùa, trư ng h c, v.v… • Chơi th thao và các hoat ng văn hóa ngh thu t (vũ, yoga, etc…)

• Th o lu n trong các di n àn. 179

Tr n ình Hoành

Tư duy tích c c • Post bài trong các di n àn, Internet site, hay các lo i báo chí khác.

dotchuoinon.com

2. Làm cho m i ngư i trân tr ng l i nói c a mình Ph n này là ph n chính, ph i không các b n? N u mình quen 1000 ngư i mà 1001 ngư i không tin mình thì cũng vô ích. Thà là ch quen 5 ngư i nhưng c 5 ngư i u trân tr ng l i nói c a mình. Nhưng làm th nào m i ngư i trân tr ng l i nói c a mình?

Câu tr l i cũng gi n d : M i ngư i trân tr ng l i nói c a ta n u l i nói c a ta áng tin c y. Nhưng làm th nào Thưa: • i u th nh t, và là i u quan tr ng nh t–Thành th t. Thành th t là kim cương trong th gi i thương mãi và chính tr . Không có gì có th so sánh ư c v i thành th t. Bi t thì nói là bi t, không bi t thì nói là không bi t. Xanh thì nói là xanh, Chúng ta ã nói n chuy n này trong bài Làm th nào thành th t ? thì nói là . l i nói ta áng tin c y?

• i u th hai là nói năng r t chính xác và rõ ràng, dùng t c n th n. Và i u này thư ng có nghĩa là nói chi ti t m t tí: Ví d : “Em cũng không rành v này l m, nhưng ã Google vào n năm b y websites v th c phNm và s c kh e, và các sites này u nói là Atisô làm s ch gan.” (Thay vì ch nói “Atisô t t gan”). Hay “Em nghe loáng thoáng là cà phê có h i cho s c kh e, nhưng em không rành m y. mai m t em research xem sao.” (Thay vì ch nói “Cà phê có h i cho s c kh e”). N u c n thì nói ch m l i, tìm t nói cho chính xác.

Tr n ình Hoành

180

Tư duy tích c c

dotchuoinon.com

• N u l nói sai thì xin l i và ch nh l i. Ví d : Hôm qua em nói v i ch là Vi t Nam ã có thu c ng a H1N1, hôm nay c l i thì th y không úng, ó là Anh qu c ch không ph i Vi t Nam. Em nh nh m. • Gi l i h a. N u h n ngày mai 8 gi n thì 8 gi (t t hơn làm 8 gi kém 5) có m t, dù là ang có ng t. Có trư ng h p khNn c p thì g i i n cáo l i, nhưng trư ng h p khNn c p không có hơn m t l n m t năm. Cáo l i thư ng quá s ng nghĩa v i không thành th t, không gi l i h a. L i h a là l i h a, nó ch ng l thu c n lo i công vi c hay ti n b c. Ví d : B n h a v i m t t ch c t thi n là s xung phong làm vi c không công 2 gi m t tu n, thì làm úng 2 gi m t tu n, v i phNm ch t như ư c tr lương 1000 ô m t gi . ng coi thư ng l i h a c a mình. ng h a hơn mình có th gi . Ví d : Em ng h d án c a ch h t mình. Em h a là s c g ng h t mình thuy t ph c s p em. Nhưng em chưa nói chuy n v i anh y nên không ch c anh y s nghĩ th nào. Không b o m cho ch ư c. Nhưng ch c ch n là em s c g ng h t mình.

• Thông tin thư ng xuyên và chính xác. Ví d : Em ang trên ư ng n nhà ch ây, nhưng Hai Bà Trưng và Tr n Hưng o ang b k t xe d quá, em không nhúc nhích ư c, ch c ph i tr kh ang 20 phút. Em s g i l i ch khi ư ng thông. • i u cu i cùng, nhưng quan tr ng s hai. Nghe cho k , và h i l i cho k . Không nghe cNn th n và không h i l i ch c ch n ta hi u y’ ngư i nói, thư ng làm cho ta gây nên nhi u hi u l m. Ví d : B n mình nói “Ngày mai n u tr i không mưa em n nhà ch ”. Ngày mai tr i mưa nhưng mình i c ngày, không th y gì, g i n tho i n trách b n, “Sao nói n không n, t ng i i c ngày?” Ngư i nghe không k , và không h i l i cho k , thư ng có tác phong g n gi ng như ngư i hay nói d i, dù là h không nói d i. Tóm l i, các chi ti t thì nói ra hơi nhi u, nhưng ch c a mình áng tin c y i v i ngư i nghe. Tr n ình Hoành ích thì r t gi n d : Làm cho l i nói

181

Tư duy tích c c

dotchuoinon.com

Trong th gi i thương mãi, kinh t và chính tr , không có gì áng giá b ng l i nói áng tin c y–l i nói áng tin c y quí và hi m hơn kim cương trong các th gi i ó, vì v y nó r t ư c trân tr ng. N u có ư c nhi u ngư i quen bi t và ai cũng tin l i nói c a b n, tin b n ngay c khi ngư i ta không ng ý v i b n, thì làm sao b n có th không thành công ư c? Chúc các b n m t ngày vui. M n, Hoành © copyright TDH, 2009 www.dotchuoinnon.com Permission for non-commercial use ăng trong: K năng giao ti p, Trà àm | Th : tích c c

Nói chuy n th nào ?
Posted on Tháng Tám 19, 2009 by tdhoanh Chào các b n, K t hôm nay chúng ta s khai tri n sâu t t , làm th nào xây d ng vòng nh hư ng c a ta l n r ng và ch c ch n. T nh t i l n ch c ch ng m y khi ta ư c h c l p v nói chuy n. Lúc b t u b p b m t hai ch … ba… ma… là b t u nói chuy n v i m . R i t ó v sau là nói chuy n t nhiên v i m i ngư i, t b m anh em n th y cô b n bè. t nh , nhưng ó ch là m t vài cách Th nh tho ng có h c ư c m t tí v ăn nói cho l thưa h i, ch ch ng có l p nào d y ta nói chuy n c .

Nhưng ó m i chính là v n . i thì ai cũng bi t i, ch ng có l p d y i. Nhưng s th t là con nhà võ ph i h c i r t k , và vì v y i như con nhà võ thì r t ch c ch n, khó b ngã. Ăn thì ch ng có l p d y ăn, nhưng ăn như thi n sư “ăn chính ni m” thì t t cho s c Tr n ình Hoành 182

Tư duy tích c c

dotchuoinon.com

kh e hơn 10 l n. Ngày xưa i sinh con thì i, nhưng h c thì không có l p. Ngày nay c b l nm u h c l p “sinh con” công vi c “ i bi n” c a ph n trôi ch y hơn và có ư c ngư i b n ư ng chia s . V y thì, ta cũng c n ph i h c nói chuy n. Nhưng, t i sao l i ph i h c? N u không h c thì có h i gì? T nh t i l n tôi nói chuy n m t ngày 24 ti ng (nói quên ăn quên ng ) có sao âu? N u ta không h c nói, thì cách nói chuy n ch là bi u hiên t nhiên c a cá tính (do bNm sinh và thói quen nh giáo d c gia ình), và như v y là hên xui may r i. Có ngư i thì nói chuy n ai cũng thương, có ngư i thì ai cũng ghét, a s chúng ta thì thư ng khi nói chuy n xong m i th y là có nh ng i u mình ã không nên nói, ho c là nh ng cách nói mình ã không nên dùng… Nói chung là vì ta không thu n th c k năng nói chuy n, cho nên ch t lư ng nói chuy n tùy thu c nhi u vào hên xui may r i, tùy theo hôm ó ra ngõ có g p… trai… hay không. V y thì ta c n nghiên c u h c h i có th ki m soát và thu n th c k năng nói chuy n hơn. Và vì nói chuy n là k năng ăn nói chính—tru c c nói trư c ám ông, trư c c ph ng v n tìm vi c, trư c c gi ng bài—cho nên nói chuy n là k năng m c at tc các k năng nói khác. H c cách nói chuy n là h c căn b n nói cho t t c các k năng nói khác. Nói n nói chuy n, chúng ta d b i l c vào c m t r ng qui lu t, như là ph ph i nh nh , ph i thành th t, ph i th u hi u, v.v… R t d b h n n trong vòng vòng. Cho nên, chúng ta s dùng m t cách khác, gi n d hơn và hi u qu Chúng ta s chú tr ng vào m t hai i m chính, t ó m i i u t t khác s t sinh. i khiêm t n, u và b l c hơn. ng n y

I. M c ích c a nói chuy n: Xưa nay ch ng m y ngư i trong chúng ta nghĩ n m c ích c a nói chuy n. G p b n là nói, c ti ng ng h , h t gi thì bye-bye ra v . V y thôi. Nhưng n u nghĩ l i k m t tí thì nói chuy n là chia s . Chia s gì thì chưa c n bi t. Nhưng ch c ch n là nói là chia s –thông tin, s thích, tình c m, ki n th c… Mà mu n chia s thì mình ph i hi u ngư i kia. Càng hi u sâu hi u k , càng chia s t t. Ví d hai màn i tho i sau ây: – “Bu n quá ghé nhà b chơi.” “Bu n gì v y?” – “Bu n quá ghé nhà b chơi.” “ qua i. mình ch y ra ti m t p hóa u ngõ mua vài trái xoài nhâm nhi.”

Dù r ng ch ng ai bi t chuy n gì ã x y ra, ai cũng có th th y ư c ngư i b n trong ví d th hai có v nh y c m và hi u b n mình hơn ngư i trong ví d 1 r t nhi u.

Tr n ình Hoành

183

Tư duy tích c c

dotchuoinon.com

II. Vì v y, quy lu t nói chuy n th 2, là ph i l ng nghe, vì ch có l ng nghe m i hi u bi t chia s . ây là qui lu t th c hành u tiên. (Quy lu t s m t bên trên là m c tiêu trong tư tư ng). Và qui lu t l ng nghe này trái ngư c l i v i a s chúng ta. Chúng ta thư ng thư ng dùng nói chuy n trình bày ý ki n c a mình (“Th ng cha ó xí trai dã man tàn b o”), hay s thích (“Tôi thích nh c rock hơn nh c c i n), hay ki n th c (Decartes là cha c a tam an lu n). Nhưng ó ch là m t chi u, và là chi u th hai. Chi u u là chi u l ng nghe, vì n u không l ng nghe thì ta cũng nói không hi u qu . Ph i l ng nghe trư c khi nói. Cho nên ph i mang “l ng nghe” v v trí Nhưng, l ng nghe b ng cách nào? 1. Tâm ni m: “Tôi mu n th c s hi u ư c b n tôi ang nghĩ gì, ang c m xúc gì. Và tôi ch có th hi u ư c, n u tôi l ng nghe và quan sát.” 2. Tĩnh l ng: n ào thì không l ng nghe ư c. • Tĩnh l ng t c là không nói nhi u, nh t là nói ra ý ki n c a mình khi không c n nói. Ví d : “Bi t ông H o d y toán không?” “Cái ông h c quNy kiêu căng ó ai mà không bi t.” Câu tr l i này có th như sau: ã c t ngang vĩnh vi n m t cu c nói chuy n quan tr ng và sâu s c u trong “nói chuy n.”

“Bi t ông H o d y toán không?” “Bi t.” “Mày bi t tao làm sao không?” “Không. Nói i. Tao nghe.” “Tao có b u v i ng…” • Tĩnh l ng là không suy nghĩ lung tung trong vào vi c nghe mà thôi. Ví d : u trong khi nghe. Ch nên chú tâm

Tr n ình Hoành

184

Tư duy tích c c “Hôm nay tr i th y bu n quá.” (Nghĩ th m: “Anh chàng này ch c l i ang th t tình cô nào ây”)

dotchuoinon.com

ng nên suy nghĩ và phán oán trong khi nghe như th . Ch nghe v i m t q a tim tĩnh t ng, không phán oán, không thành ki n.

• Tĩnh l ng là không xung phong “c v n” khi chưa ư c h i. Ví d : “B thì thương, vương thì t i. Ch ng bi t làm sao bây gi .” ây không ph i là câu xin y’ ki n c v n (như các ông thư ng hi u l m), mà ch là m t l i tâm s . Cách tr l i hay nh t là m t ch “ .” 3. L ng nghe là nghe t ng ch cho k . 4. L ng nghe là nghe c “âm hư ng” c a m i ch . – Vân t c nhanh hay ch m? – M i t nghe như pháo n , hay như là chinh ph ngâm khúc? – ang nói bình thư ng, t nhiên ch m l i, hay i gi ng … t c là có nhi u uNn khúc bên trong. 5. L ng nghe là nghe c “âm thanh c a tĩnh l ng” (the sound of silence) M t qu ng l ng yên có th nói n m t tâm tư trĩu n ng rõ ràng hơn là nghìn câu nói. Thông thư ng, chúng ta s yên l ng, cho nên hay phá nh ng qu ng l ng như v y b ng cách nói năng lung tung. ng làm th . Hãy l ng yên và nghe l i nói c a yên l ng. 6. L ng nghe là nghe c “ngôn ng thân th .” Dáng i, cách ng i, cách nói lên r t nhi u c m xúc trong lòng. ng… có th

7. L ng nghe là nh nhàng khuy n khích ngư i kia nói ti p, b ng g t u ng y’, hay “ ” “vâng” “d ”, hay l p l i các tĩnh t ngư i kia m i nói “ , bu n th t”, “ , khó th t.”

Tr n ình Hoành

185

Tư duy tích c c

dotchuoinon.com

8. L ng nghe là l ng nghe. L ng nghe không có nghĩa là b n ph i cho y’ ki n, cho c v n, cho phán óan, hay làm gì ó. Khi ngư i kia c n y’ ki n, h s h i y’ ki n b n, lúc ó hãy nói. B ng không thì b n ch c n l ng nghe, v y là cho cu c nói chuy n r i. III. Chia s thư ng có nghĩa là chia s ng ý. Cho nên khi nói chuy n nên nói v các i m ng y’. Các i m b t ng , n u không có lý do quan tr ng th c s ph i bàn n, thì ch ng vi c gì ph i lôi nó ta. Có nhi u ngư i ch thích lôi nh ng i m b t ng ra nói. Sao v y? IV. Chia s không ph i là m t hành ng tri th c, mà là m t hành ng tình c m. Ngay c khi ngư i ta chia s tri th c, ví d “Mình post bài gi i toán này chia s v i các b n,” dù tóan là tri th c, thì chia s tri th c toán là hành ng tình c m chia s v i nh ng ngư i mình yêu quy’. Cũng như chia s m t qu cam–dù qu cam là th c phNm thì vi c chia s qu cam cũng là hành ng tình c m. Vì v y, hãy t con tim vào vi c chia s khi nói chuy n. Dùng con tim chí thành, chí tình. Chúc các b n m t ngày vui. Hoành ăng trong: K năng giao ti p, Trà àm | Th : tích c c s ng chí tâm,

“Nói” trong “nói chuy n”
Posted on Tháng Tám 21, 2009 by tdhoanh Chào các b n, trong bài Nói chuy n th nào? chúng ta ch c p n m t vi c chính là l ng nghe, mà ch ng nói gì n ph n nói c . S dĩ th vì n u bi t l ng nghe, ương nhiên là bi t nói. N u h c l ng nghe là ương nhiên h c nói m t cách t nhiên. Tuy nhiên, vì có b n s th c m c là sao h c nói chuy n mà không h c nói, cho nên hôm nay ta nói thêm m t tí v ph n “nói.”

Trư c ó, cũng xin nh c l i v i các b n là ph n “nghe” này c c kỳ quan tr ng. Các i h c thư ng ch ng d y sinh viên (k c sinh vi n c p ti n sĩ) h c nghe, và ch d y nói. 186

Tr n ình Hoành

Tư duy tích c c

dotchuoinon.com

Cho n khi ra trư ng hành ngh , thì m i b t u h c nghe. Lý do là vì h c nghe r t khó h c và r t khó d y. Hơn n a, ch ngư i hành ngh m i bi t t m quan tr ng c a nó. Giáo sư lu t và giáo sư tâm lý không bi t t m quan trong này, ch lu t sư hành ngh và tâm lý gia lâm sàng m i bi t là nghe thi u m t ly là i sai m t d m. Tuy nhiên, các v th y sâu s c v tư duy tích c c—chú tâm v liên h con ngư i—hi u i u này, và luôn luôn nh n m nh vi c nghe. Tr l i vi c nói, n u ta nghe r t k , ví d nghe m t ngư i b n tâm s chuy n gia ình không vui, sau khi nghe ch ng 30 hay 45 phút, thư ng thư ng ta bi t ư c là nên làm gì. Và lúc ó ch c n nói vài ba ch , nhưng chính xác và hi u l c hơn ngư i ng i nói c 2 ti ng ng h không ngưng. Ví d : “Mình có c m tư ng chuy n này ch c không gi i quy t nhanh ư c, sao, bây gi t i mình i window shopping tí i,” hay vài b a n a xem

“Mình có c m tư ng ch c bà c n ngư i th ba làm hòa gi i thì d hơn…” Thông thư ng là ngư i ư c ngư i b n tin cNn và g i g m tâm s , không giúp ư c m y mà còn làm chuy n bé xé ra to, vì ba lý do: 1. B nhi u c m tính khi nghe, và mang c m xúc c a mình ra l n át. Ví d : ang nghe n khúc nóng b ng, bèn la lên, “Tr i ơi tr i, sao bà hi n quá dz y, g p tui tui gài s zde t th i Hùng Vương r i.” Hay là, “Tr i, ch ng gì mà ch ng dã man dz y, sao bà còn v i ch n gi này.” Các lo i ph n ng ki u này thư ng là h i b n hơn là giúp b n. Chúng ta ph i dang xa ra m t tí, và làm hai vi c cùng m t lúc trong tâm: Th nh t, r t yêu m n, g n gũi, và lo l ng cho b n. Th hai, ng dang ra m t tí v tình c m mình nghe chuy n v i tư cách là ngư i th ba, ng ngoài, t nh táo hơn, có th c v n t t. 2. Cho c v n s m quá, khi b n m i nói ch 1/3 câu chuy n, m i ch nghe ư c 3 phút. C n nhi u th i gian b n mình k l nhi u chuy n thì mình m i có khái ni m rõ ràng v v n . 3. Mang cách gi i quy t cho chính mình c v n cho b n (như là, “Cho h n vài tát tai ng làm th . M i ngư i có m t tâm tính, m t khuynh hư ng trư c, vi c gì tính sau!”). tình c m và logic khác nhau, c v n c a mình ph i phù h p v i b n tính và c m xúc c a b n, thì m i xong. N u không, thì c v n c a mình cũng vô ích, vì ch c là b n mình cũng không nghe theo. Vì v y, ph i hi u v n và c m xúc c a b n trư c khi c v n. Trên ây, chúng ta c tình dùng n m t thí d “nói chuy n” mà trong ó vi c nghe c a ta c c kỳ quan tr ng, vì ta ang ph i làm c v n trong m t v n nh c nh i. Bình thư ng thì tho i mái hơn môt tí, nhưng qui lu t căn b n v n như nhau: Nghe k trư c khi nói.

Tr n ình Hoành

187

Tư duy tích c c

dotchuoinon.com

Sau ây là m t vài qui lu t chung cho vi c nói: 1. Nói theo c m xúc và suy nghĩ c a ngư i kia. Ví d : Mình bi t r t rõ là b n mình ph i xa anh chàng này thì m i xong, nhưng b n mình l i thương anh chàng quá i. Nói “Ngh chơi v i anh ta i” thì không n r i. V y thì ph i l a l i mà nói, như là “Khi mình nhi u lu bu và c m xúc trong u quá, r t khó tính toán. V bên m m t th i gian cho t nh táo r i hãy tính.” (Th c ra, câu c v n này thư ng t t cho a s các trư ng h p c a m i ngư i). 2. Nói n vi c ng ý trư c, nói vi c b t ng ý sau, và ng nh n m nh quá áng n b t ng ý (n u không có lý do c n thi t). Ví d : Em r t ng ý v i anh v các i m anh nói, và em r t ng h d án này, ch có i m này em nghĩ là s có ngư i th c m c sau này và h s h i anh, ó là…” 3. Làm Devil’s advocate. Devil’s advocate (bi n h cho Qu ) là mình gi làm ngư i phe ch, t n công b n mình, b n mình nghiên c u cách . Các lu t sư luôn luôn làm vi c này, hàng ngày, xây d ng h th ng lý lu n v ng ch c cho v ki n c a mình. Thư ng thì ngư i ta b t u devil’s advocacy b ng cách nói: “Em ng ý v i anh hoàn toàn, nhưng em play devil’s advocate m t tí.” Như v y ngư i kia s bi t là mình ang giúp anh y phân tích v n và xây d ng h th ng lu n lý. 4. N u có i m r t quan tr ng mình b t ng ý thì c nói th ng ra ngư i kia bi t ư ng mà i u ch nh. Ví d : Em th y d án c a anh ngh cũng hay, tuy nhiên em ang vư ng i m này … Em nghĩ n u không gi i quy t v n này thì d án s không s ng ư c. em suy nghĩ thêm ã. ng có gi v ng ý trư c m t, hôm sau vi t bài sát ph t th ng tay trên báo. Như th r t là t i. Ngư i như v y không ai nên tin. N u c n ph i tranh lu n trên báo chí vì lý do l i ích c n thi t cho t nư c, thì ít ra nên th ng th n báo tin cho nhau m t câu: “Anh à,

Tr n ình Hoành

188

Tư duy tích c c

dotchuoinon.com

em ang vi t m t bài v v n này cho m y t báo. Có vài i m ch c là em hơi khác ý c a anh. Anh ón c r i cho em bi t ý ki n nhé.” 5. ng nói “Không bao gi .” T c là ng óng cánh c a nào vĩnh vi n, ng trói bu c mình vào m t v th nào vĩnh vi n. Ví d : “Tôi không bao gi ng h d án này.” Nói v y r t là phi lý, vì n u ngày mai ngư i ta i u ch nh d án, và mình không còn lý do ch ng i n a thì sao? Vì v y, nên nói nh hơn: “Em không th ng ý d án v i sơ như hi n nay. Mai m t có i u ch nh thì em s xét l i.” 6. Tránh nói ki u tuy t i. Ví d : ây là quy n sách hay nh t. ây là ngư i gi i nh t. ây là câu nói n i ti ng nh t. Các cách nói tuy t i này thư ng không úng, và làm cho mình có v ng ngNn.

Ch c n nói nh l i m t chút, như “ ây có l là câu nói n i ti ng nh t” hay “ ây là m t trong nh ng câu n i ti ng nh t.” Ho c là nh c n nh ng gi i thư ng c th , như “Tu n báo ABC ã bình ch n năm 2008, ây là câu nói n i ti ng nh t th k 20.”

7. Chúng ta thư ng có thói quen thích áp t ý kí n c a mình. Mình có th nói ý ki n c a mình chia s . Nhưng nên khuy n khích b n i theo ý ki n c a b n. ây là cách duy nh t có nhi u b n và làm r ng vòng nh hư ng c a mình. 8. Dù nói gì, thì căn b n u tiên và cu i cùng v n là thành th t. Thành th t có s c m nh thuy t ph c và h p d n hơn t t c m i c tính khác trong liên h con ngư i. B n có th có cách nói ng ngNn, nhưng n u chí tâm, chí thành, chí tình khi nói, thì cơ h i thuy t ph c ư c ngư i nghe v n có th r t cao, cao hơn ngư i nói trau chu t mà thi u thành th t. Ngư i ta ai cũng có năng khi u “b t mùi” thành th t hay thi u thành th t, không nhi u thì ít. * Bên trên là m t s các i m chính trong vi c “nói”. Tuy nhiên, chúng ta không c n ph i nh h t m i i m, vì n u ta ch khiêm t n và bi t l ng nghe r t gi i, thì t nhiên ta s nói úng câu úng cách và ít l m l i. Chúng ta không nên ý quá nhi u n các quy lu t l t nh t mà quên m t g c r . Trong liên h con ngư i, g c r n m ch quan tâm n ngư i i di n. Mà quan tâm thì có nghĩa là l ng nghe và ng h , và d p b t cái tôi,

Tr n ình Hoành

189

Tư duy tích c c

dotchuoinon.com

t c là d p b t thói quen c a mình, ý thích c a mình, thành ki n c a mình, ki n th c c a mình, “con ư ng” c a mình. Ta ã s ng v i ta m t ngày 24 ti ng, cho nên khi g p ngư i khác nói chuy n, hãy nhìn h như là tr ng tâm cho suy tư c a mình. Ch ng ly’ do gì ã g p b n mà v n còn xem chính mình là tr ng tâm c a suy tư ng. 24 gi m t ngày chưa sao? Trên ây ch là các quy lu t chung chung. Th c hành thì ph i tùy tình th mà uy n chuy n và tháo b quy lu t. N u s ng i ch theo m t s quy lu t c ng nh c là xong, thì cu c i quá d , như là n nút computer thôi. âu có gi n d th . Ngh thu t thì ch có qui lu t hư ng d n chung chung, nhưng khi th c hành thì l i bi n hóa vô cùng. Tùy nghi mà ng x . Chúc các b n m t ngày vui. M n, Hoành © copyright TDH, 2009 www.dotchuoinnon.com Permission for non-commercial use ăng trong: K năng giao ti p, Trà àm | Th : tích c c

Networking
Posted on Tháng Tám 21, 2009 by tdhoanh Chào các b n, Networking ây không ph i là m t m ng computer, mà là m t m ng nh ng ngư i mà b n bi t, nh có gì thì bi t ai mà g i. ây cũng g n gi ng như vòng nh hư ng, nhưng có l là r ng hơn m t tí, có c nh ng ngư i mình bi t dù là mình không có nh hư ng m y n h . Networking là xây d ng m t m ng ngư i quen bi t quanh mình. T này có l b t ngu n t k ngh computer.

Tr n ình Hoành

190

Tư duy tích c c

dotchuoinon.com

Cách thông thư ng nh t ngư i ta dùng network là i h p, g p nhau, nói chuy n v i nhau m t tí và trao i danh thi p. Sau m t seminar hay m t conference nào ó thư ng ta có m t m danh thi p, mai sau n u c n thì bi t ai mà g i. Nhưng làm th nào network h u hi u?

• M t trong nh ng cách thư ng xuyên nh t là trong nh ng d p g p nhau ông ngư i, m i ngư i c m ly nư c u ng, ng l n l n nhau trong căn phòng ti p tân l n, và i vòng vòng, b t tay nhau nói chuy n, nói v i m i ngư i m t tí. Mính ch ng bi t cách này có h êu qu bao nhiêu, vì mình không thích nó m y. Trong các d p ông ngư i, mình cũng chào h i m i ngư i m i ngư i m t tí, nhưng ch ng bao gi mình xem nó như là networking c . Ch là chào h i vì ó là xã giao và l ch s . Tuy nhiên mình ã th y nhi u chuyên viên networking dùng cách này m t cách không ư c thu n th c l m. Anh chàng n b t tay, t gi i thi u, trao danh thi p, nói chuy n v i mình vài ba câu, nhưng m t thì c láo liên o quanh phòng, tìm m c tiêu k ti p. Xem ra r t không thành th c khi nói chuy n. • Cách mà mình tho i mái nh t là tìm ngư i h p gu nói chuy n và ng nói chy n v i ngư i này r t lâu. Mình có c m tư ng là như v y thì xây d ng ư c quan h t t hơn. Tuy nhiên, như th thư ng có nghĩa là b qua nhi u ngư i khác. • Mình có m t ông b n vong niên là giáo sư tâm lý i h c. Ông này r t hay. Ông y có m t quy n s tay, nói chuy n v i ai, ông c ng th nh tho ng xin phép h cho ông l y bút ghi vào s tay các chi ti t cá nhân, như tên h , tên v hay ch ng c a h , tên c a m y ngư i con, bao nhiêu tu i, v.v… Mình chưa th y ai t ý phi n hà v vi c này. Có l là m i ngư i u thích khi th y ông y quan tâm n các chi ti t c a h . ây úng là m t cách r t hay, vì nó giúp ông này nh ư c các chi ti t c a m i ngư i, mai m t nói chuy n ti p. (Dù v y mình v n chưa làm, vì không siêng vi c này m y ) • Cách network mình thích nh t là nói chuy n v i m t ngư i riêng tư và lâu m t tí, như m i nhau i ăn trưa. Dĩ nhiên, cách này thì t t vì có th i gi hi u nhau hơn. Và nh ng ngư i i ăn trưa v i mình cũng h p cách nói chuy n v i nhau m t tí r i. Ăn trưa như v y thì r t vui, và có th t o thêm nhi u thân tình.

Tr n ình Hoành

191

Tư duy tích c c

dotchuoinon.com

• Theo mình nh n xét, khi netwoking ngư i ta hay h i nhau làm vi c gì, vì ó là câu h i t nhiên, hơn n a nó n m trong danh thi p, dùng làm tài nói chuy n. Nhưng i u nh hư ng nhau không ph i là vi c làm, mà là hai i u này: – Ta th t s mu n nghe chuy n c a ngư i i di n: Mu n nghe chuy n làm ăn c a h , chuy n gia ình con cái c a h , s thích c a h , chuy n h ã kh i nghi p ra sao… Mình nói là “th t s mu n nghe”, vì nhi u chuyên viên networking ch h i chuy n m t cách công th c và máy móc, nghe r t là chán. Ngư i th t s mu n hi u ngư i khác như m t ngư i b n m i, thì ương nhiên là thích nghe chuy n c a b n. – Cách nói chuy n c a ta làm cho ngư i nghe có n tư ng là ta áng tin c y. • M i m t nhóm ngư i có m t lo i tư cách ki u m u khác nhau. Trong môt nhóm toàn là ngư i làm ăn ma o, n u b n là ngư i hi n lương chân th t, ch c là b n s b lãng quên trong góc phòng.

• Càng lên cao thì b ng c p, a v , ti n b c và k năng ng ai giao càng m t kh năng gây n tư ng. c p r t cao, s chân th t c a m t ngư i có s c thuy t ph c r t m nh. • Trong nh ng ư ng dây liên h , ngư i ta thư ng có m t vài tĩnh t di n t m t ngư i nào ó. Ví d : “Anh ABC này là b n tôi. Anh y là thương gia, thông minh và thành th t c c kỳ. Anh ta ang tìm b n i tác. Anh g p anh y ư c không?”

Tr n ình Hoành

192

Tư duy tích c c

dotchuoinon.com

Vì v y, danh ti ng nào mình t o ra, t t hay x u, thì cũng s n m ch t trong vài tĩnh t ó, ít ra là cũng m t th i gian khá lâu. Thành hay không, m t ph n l n cũng nh vài tĩnh t này ta có trong b n bè. • i v i nhi u ngư i, networking là m t k thu t săn ngư i. Mình không thích khái ni m ó. ó là cách suy nghĩ c a nh ng ngư i không quan tâm n liên h thâm sâu gi a m i ngư i. i v i mình, s ng càng có nhi u b n càng vui. Mình tìm b n ch không làm network. Chúc các b n m t tngày vui. M n, Hoành © copyright TDH, 2009 www.dotchuoinnon.com Permission for non-commercial use ăng trong: K năng giao ti p, Trà àm | Th : tích c c

Luy n t p t o nên hoàn h o
Posted on Tháng Tám 26, 2009 by tdhoanh Chào các b n, Bí m t thu n th c m t k năng, m t ngh thu t, n m trong câu này, “Practice makes perfect – Luy n t p t o nên hoàn h o.” Và n u rút g n l i m t ch cho d nh , thì ch ó là “practice.” Mu n th ng Olympic thì practice, practice và practice. Mu n thi thì practice, practice và practice. Mu n thành công thì practice, practice và practice.

Tr n ình Hoành

193

Tư duy tích c c

dotchuoinon.com

V y thì practice là gì? Practice là th c t p, luy n t p, th c hành. Practice th nào thì chưa c n bi t, nhưng i u r t rõ là practice không có nghĩa là lý thuy t. Practice cũng không có nghĩa là study. Study là h c. Nhưng ngư i ta có khi h c lý thuy t, có khi h c th c hành. Practice là th c hành. Ngư i ta không nói “study makes perfect”, mà ngư i ta nói “Practice makes perfect.” Mà practice thì ch ng có gì h p d n h t. Bi u di n thì h p d n. Nh c sĩ trình di n m t b n nh c trong nhà hát thì r t h p d n. Võ sư bi u di n nhào l n ánh cư p thì r t h p d n. Nhưng t p nh c hay t p võ ch ng có gì h p d n h t. Các b n ã nghe ai t p piano rê mi fa sol la si ô si la sol fa mi rê … chưa? N u trong nhà có ngư i h c piano mà b n chưa ph i vào b nh vi n th n kinh vì iên cái u, thì b n công l c cũng thâm h u l m. H c võ cũng v y, vào võ ư ng thì th y, m 100 cái tay ph i, 100 cái tay trái, á 100 cái chân ph i, 100 cái chân trái. Ngày nào cũng v y, m t g n ch t, mà xem ra ch ng có gì h p d n như là anh hùng dùng song long phi cư c h th gian hùng c u n n m nhân c . Th c t p luôn luôn chán phèo, m t m i, âm th m, không màu mè, không vinh quang, không h p d n… S th t “ en t i” c a cu c i là th . ó là cu c i th t c a các i sư ph và i sư m u trong t t c các ngành ngh thu t. Ngay c sau khi ã n c ti ng giang h , lên TV báo chí ì ùng, thì cu c i th c t p chán phèo ó v n là cu c i chính. M t năm may ra lên TV hào nhoáng m t hai l n, m t l n vài ti ng ng h . Còn ph n l n cu c i còn l i là luy n t p, luy n t p, và luy n t p. Trong âm th m.

Tr n ình Hoành

194

Tư duy tích c c

dotchuoinon.com

Luy n t p thì ch ng có gì ph c t p, m i m , và cao siêu c . Th c t p ch là l p i l p l i m t chiêu th c hàng ch c hàng trăm l n m t ngày, ngày này qua tháng n , c i, t khi chưa thu n th c cho n khi khá thu n th c, không bao gi ngưng. N u ngưng là không nh ng không i lên, mà còn i xu ng.

Cho nên chúng ta không th tư duy tích c c ch b ng cách c tư duy tích c c, không th thành th t ch b ng c v thành th t, không th khiêm t n ch b ng c v khiêm t n, không th sáng t o ch b ng c v sáng t o, không th c nhân tâm ch b ng c v c nhân tâm. Mu n ư c i u gì chúng ta ch có m t cách, không có con ư ng th hai—th c t p, th c t p, và th c t p m i ngày. Cho nên các b n mu n ư c bình tâm, mu n có can m, mu n ư c yêu i, mu n th ng s hãi… thì ch có m t cách là th c hành các c tính ó m i ngày. Mu n can m t t như hàng sư ph , thì t p can m m i ngày—nghĩa là hành ng qu c m, dù trong lòng thì r t run. Mu n yêu i như hàng sư m u, thì t p yêu i, cư i vui v i bè b n m i ngày, dù m i “ ư c” nàng nói “yêu anh nhưng không yêu mãi mãi.” Mu n h c khiêm t n thì khi ư c b n chê là d t, t p nu t nư c b t m m cư i. V n trong các k năng s ng là, không ph i chúng ta không bi t, nhưng chúng ta không kiên tâm th c hành. Nói chung thì t t c chúng ta ã bi t t t c nh ng i u c n bi t. Nhưng có ngư i th c t p, có ngư i không. Nhi u ngư i tìm c m i sách phát tri n nhân cách, h c làm ngư i, c nhân tâm, ngh thu t nói chuy n, ngh thu t chinh ph c… c i, nhưng không th c t p hàng ngày nghiêm ch nh. (Dĩ nhiên là c sách k năng s ng hàng ngày cũng t t. ó là nh c nh hàng ngày, nh hư ng như t k ám th . Nhưng n u c không mà không hành, thì không ư c r i).

Tr n ình Hoành

195

Tư duy tích c c

dotchuoinon.com

T hơn n a, nhi u ngư i không nh ng không th c t p các c tính t t, l i xúm nhau h chuNn tư cách xu ng. Tôi không r n ư c chuNn vì chuNn quá cao so v i tôi, th thì tôi kéo chuNn xu ng th p. Th là chúng ta có văn hóa “nói d i là hi u i”, “ út ti n dư i g m bàn là khôn ngoan”, “ai ch t m c ai, khôn thì c ng m mi ng”… R t may là th gi i con ngư i không i theo hư ng ó. Vì nói gì thì nói, ngư i thành th t v n ư c ngư i ta tin hơn và mu n làm ăn chung hơn, ngư i can m thì có b n trung thành hơn k b b n mà ch y… Nghĩa là, nh ng ngư i thành th t và can m thì v n có cơ h i thành công cao hơn. T c là, nh ng th c t p gian kh , m t lúc nào ó, không chóng thì ch y, s mang l i ph n thư ng cho chúng ta. Chúc các b n m t ngày vui. M n, Hoành © copyright TDH, 2009 www.dotchuoinnon.com Permission for non-commercial use ăng trong: Trà àm | Th : tích c c

Cơ h i
Chào các b n,

n trong ti ng thì th m

Posted on Tháng Tám 27, 2009 by tdhoanh

“Hãy l ng nghe, vì cơ h i có th n trong ti ng thì th m.” Ít khi cơ h i n d ng c a nhà b n m ĩ, náo ng hàng xóm. Thư ng là cơ h i n r t âm th m. N u n m ĩ, thì có l là c th gi i nghe và bi t h t r i; th thì ch c ch ng còn gì là cơ h i quí hóa cho riêng b n n a. Cơ h i t t, n u n v i b n, là n r t âm th m, ch m t mình b n bi t, m t mình b n nghe. N u b n bi t l ng nghe.

Tr n ình Hoành

196

Tư duy tích c c

dotchuoinon.com

Cơ h i có th n gõ c a dư i m i hình th c khác nhau, không bi t ư ng nào mà lư ng. Tuy nhiên dư i ây là m t s hình th c gõ thư ng xuyên nh t, mà nhi u ngư i không bi t. 1. M t ngư i nào ó, nh t là ngư i có nhi u quan h l n, nh b n làm m t vi c v t nào ó. Vi c nh ó có th là cách ngư i ó ang tìm cách ưa b n vào bư c u tiên cho m t ti n trình phát tri n có th là r t dài và r t cao. Thông thư ng, 80% s ngư i ư c gõ c a ki u này b m t cơ h i, vì th y ó là vi c v t, không c n thi t. Nhi u ngư i còn t ái “Tôi v y mà nh tôi làm vi c v t. Coi thư ng tôi v a thôi.” Th t ra ngư i ta luôn luôn b t u v i m t ngư i b ng vi c v t. Ngư i tr ng vi c v t là ngư i khiêm t n và áng tin c y. N u vi c không áng gì mà làm còn r t t t, thì vi c quan tr ng làm r t siêu. N u vi c nh xíu mà gi l i h a t t, thì vi c quan tr ng có th tin ư c. 2. M t ngư i b n chuyên gia h ng th y m i b n tham d m t bu i h p m t c a m t nhóm chuyên gia nh , và ch ng ai bi t n nhóm này. Thư ng thư ng các nhóm nh không ai bi t n vì a s ngư i không ư c m i vào. Ph i r t tuy n ch n, do b n bè gi i thi u. Nhóm càng cao l i càng hay nói chuy n th i ti t mưa n ng, v con, ch ng nói gì l n lao. Khi nói chuy n l n lao thì cách nói c như nói chuy n u ng càfê, mà ch nói hai ba ch là xong công vi c. Cho nên ngư i ng i ó mà không nh y c m, thì có th là không bi t gì c .

Tr n ình Hoành

197

Tư duy tích c c

dotchuoinon.com

3. Môt câu h i nh , hơi tr t ư ng r y, như “Anh thích Trung qu c không?” N u ó là t ngư i n m nhi u ư ng i nư c bư c, ó có th là câu m u xem mình có th sang Trung Qu c n m m t chi nhánh bên ó không. Không hi u câu h i thì m t cơ h i. 4. M t ngư i b n thân n chia s m t ý tư ng làm ăn m i l . Các ý tư ng r t l có th ch t ho c thành r t l n. N u mình không nh y c m v i sáng t o, có th mình s b qua cơ h i ngàn vàng. 5. Ph n l n nhi u ngư i tr (ho c già mà chưa nh y c m) b m t cơ h i vì không hi u ư c t m quan tr ng c a m t l i d n dò r t nh . Ngư i c p quan tr ng, không nói nhi u, thư ng là ch nói m t câu, và nói r t nh . Ví d : “ ng làm cho ông y m t lòng”, hay “ ng nói quanh v i ông y”, “ ng làm m t lòng ngư i ăn ngư i trong nhà ông y”, hay “em ngo i giao thêm m t tí” hay “em vui v i m i ngư i m t tí.” Nh ng câu nói nh như v y, nh ng ngư i thi u b n lĩnh không h u t m quan tr ng c a nó, và thư ng hay ph m úng i u ã ư c d n trư c. Và h không bi t là h có th ã óng vài cánh c a l n và quan tr ng vĩnh vi n. 6. Có m t lo i cơ h i h u như ngư i ta không bao gi mư ng tư ng ư c, cho n nhi u năm sau ó. ôi khi mình b ch t t hoàn toàn trong con ư ng mình ang i, ngư c l i ýmu n c a mình, và mình ch i v i và au kh . Nhưng ã bao nhiêu ngư i thành công trên th gi i u nói: Chuy n tôi b u i s lúc ó–hay chuy n tôi b ch ng b lúc ó, hay chuy n tôi b gãy chân lúc ó–là chuy n t t nh t ã x y ra trong i tôi. Nh b như v y mà bây gi tôi m i thành ư c th này.

Tr n ình Hoành

198

Tư duy tích c c

dotchuoinon.com

N u b n hơi l n tu i m t tí và ã nhi u thăng tr m, t là hi u ư c lý l này. Ngư i ta hay nói “M t cánh c a ã óng và m t cách c a khác ã m ra, nhưng b n c h i ti c cánh c a cũ, cho nên không th y ư c cánh c a m i ang ch b n.” Hay, “Thư ng óng m t cách c a, Ny b n vào m t cách c a m i Thư ng ã m ra cho b n.” Dù sao i n a thì cơ h i th c s , cơ h i l n, cơ h i quan tr ng cho ta, thư ng là ch m t mình ta có th th y, trong ti ng th m thì, ho c ngay ta cũng không th y, nhưng ch m t mình ta nh n lãnh, và nhi u năm sau m i th y. N u b n không nh y c m, không tĩnh l ng, không chú ý, không l ng nghe, b n s không th y, không hi u, không bi t trân quý, và s m t h t t cơ h i này n cơ h i khác. Các b n bi t không, nhi u ngư i c than là h xui c i, không bao gi có ư c cơ h i gì c . Chính mình ã c tình mang cơ h i n cho vài ngư i b n như th , và h không th y ư c cơ h i, và h c ph t l i. Cho nên mình bi t s h không xui. H ch t làm cho h thành s con r n c i. Chúc các b n m t ngày vui. M n, Hoành © copyright TDH, 2009 www.dotchuoinnon.com Permission for non-commercial use ăng trong: Trà àm | Th : tích c c

H u x t nhiên hương
Tr n ình Hoành 199

Tư duy tích c c Posted on Tháng Tám 28, 2009 by tdhoanh Chào các b n,

dotchuoinon.com

Có x thì t nhiên là thơm. Câu này ai trong chúng ta cũng ã bi t. Nhưng nhi u b n không bi t nó th c s nh hư ng th nào trong cách s ng c a ta, và làm sao ta áp d ng nó vào i s ng c a mình th t t t. Có x thì ương nhiên là thơm r i. Nhưng cái gì trong ta là x ? Và t nhiên nghĩa là gì? Ta có c n ph i “t nhiên” không, hay là có th thêm m t tí “nhân t o” vào ó?

Musk deer X có nghĩa nguyên th y là b n, như x th là ngư i b n súng hay b n cung. M i loài v t thư ng có m t lo i dung d ch có mùi c bi t, b n ra ngoài ánh d u lãnh th c a âu. Ví d , loài nai g i là musk deer, có m t mình và báo tin cho ng b n bi t mình túi musk như v y, và lo i d u này là nguyên li u chính ngư i ta dùng làm nư c hoa cho àn ông. Các túi d u này trong loài v t g i là “x hương”. N u ta có m t túi musk như v y trong ngư i thì ương nhiên là có mùi thơm, mà không c n ph i bôi nư c hoa cùng mình, ph i không các b n? ó là h u x t nhiên hương. Nh ng cái gì ta có hơn ngư i u có th xem là x hương–vô ch toán, hát r t hay, b n cung r t gi i, ai en judo, v.v… Nh ng i u này thư ng có b ng c p, ch ng ch , hay gi i thư ng làm b ng ch ng, nên ó là vi c d .

Tr n ình Hoành

200

Tư duy tích c c

dotchuoinon.com

“X ” tr thành khó khăn, và là v n c n nghiên c u, khi nó nói n nh ng th không có ch ng ch rõ ràng ch ng minh, nhưng l i là nh ng th quy t nh v giá tr c a m t ngư i, như là, Anh ta có áng tin không? Ch ta có trung thành v i b n không? Ông y có thành th t không? Anh ta là ngư i t t không? ây là nh ng v n quan tr ng cho m i ngư i chúng ta, b i vì m i ngư i quanh ta bi t n ta và n g n ta hay không là vì danh ti ng t t hay x u c a ta v các v n này. 1. Trư c h t, m t i u là quan tr ng là, trong nh ng v n v tâm tính con ngư i, n u ta i v hư ng ông thì danh ti ng “hư ng tây” c a ta s m t, không th có danh ti ng c a ngư i “ i hư ng ông” và “ i hư ng tây” cùng lúc. Ví d : • N u b n s ng r t phòng th , không mu n có nhi u b n, không mu n l thông tin v b n ra ngoài, không dám tin ngư i… thì b n không th có nhi u b n. N u b n k t b n nhanh, s ng t t v i b n, thì trên ly’ thuy t b n có th b các b n không t t gây nhi u khó khăn, nhưng b n s có danh ti ng là ngư i thích b n và t t v i b n. Không th v a óng c a kín mít v a có nhi u b n ư c. M c a r ng n âu là tùy b n. Nhưng m c a càng r ng càng có nhi u b n thân. • N u b n g p quân cư p ư ng là ánh ch ng tha như T Thiên i Thánh, thì r t khó có danh ti ng hi n h u (dù là th t ra b n không d d n trong lòng). • N u b n là ngư i nghiêm ngh , ít cư i bao gi , thì không th có danh ti ng là ngư i tr trung. • N u b n tính toán ti n b n r t sát thì khó có ti ng là ngư i r ng rãi. Cho nên, mu n là ngư i th nào, ta ph i l a ch n— i theo hư ng này thì ương nhiên là m t hư ng kia, không th ôm m hai th ngư c nhau ư c.

Tr n ình Hoành

201

Tư duy tích c c

dotchuoinon.com

2. i u th hai là “t nhiên hương” thư ng không i chung ư c v i “hương nhân t o.” T nhiên là t nhiên, ta ch ng làm gì c . Nhân t o là ta làm ra, nói ra, nhúng tay vào, xía vào. Ví d : • N u b n nói v i m i ngư i “tôi r t r ng rãi”, thì m i ngư i s tin là b n không r ng rãi. Qu ng cáo nhân t o hay có nh hư ng ngư c l i. Ch ng nói gì h t thì t nhiên thiên h s kháo nhau là mình r ng rãi (n u mình th t s r ng rãi). * N u b n nói là “tôi khiêm t n” thì không ai tin là b n khiêm t n, và ch c ch n là b n chưa khiêm t n, vì ngư i ã khiêm t n không bao gi nói mình khiêm t n. • N u b n nói “tôi thông minh” thì ch ng ai tin là b n thông minh. ây chúng ta c n lưu ý m t i u r t quan tr ng: Ngư i t tin bi t là mình thông minh n m c nào, khiêm t n n m c nào, p n m c nào… ó là chuy n t t. Nhưng tin r ng tôi thông mình vư t qua b t kỳ khó khăn gì i là m t chuy n, còn nói v i b n gái “Anh thông minh nh t thiên h ” l i là m t chuy n khác, ph i không các b n?

Tr n ình Hoành

202

Tư duy tích c c

dotchuoinon.com

3. i u th ba là có s khác bi t l n gi a m lòng mình b n bè, và k t lu n theo ki u qu ng cáo v mình.

chia s kinh nghi m v i

Ví d : Ta k l i kinh nghi m ta ã tr i qua, v m t v n khó khăn gì ó ta ã g p ph i, và cách gi i quy t v n c a ta. Ch k ra các s k n x y ra chia s . ó là tr i lòng mình và chia s . Còn k xong, thòng thêm m t câu k t lu n “Tôi thông minh c c kỳ, ó ư c” là qu ng cáo nhân t o. không ai có th gi i quy t v n Tóm l i, i v i tâm tính và c h nh c a cá nhân ta, khác v i i s ng thương mãi c a m t công ty, t qu ng cáo không nh ng không giúp ư c gì mà còn phá i t nhiên hương c a mình. Th có nghĩa là t “t nhiên” trong “t nhiên hương” có hai nghĩa r t rõ: Th nh t, hương s t nhiên t a ra. Th hai, ng c n tr ti n tình t nhiên b ng qu ng cáo nhân t o. Chúc các b n m t ngày vui. M n, Hoành © copyright TDH, 2009 www.dotchuoinnon.com Permission for non-commercial use ăng trong: K năng giao ti p, K năng s ng, Trà àm | Th : tích c c

Nh ng cơn bão

i

Posted on Tháng Chín 11, 2009 by tdhoanh

Tr n ình Hoành

203

Tư duy tích c c Chào các b n,

dotchuoinon.com

R t thư ng xuyên cu c i ang sáng s a vui v c a ta b ng nhiên b m t ám mây en bao ph kín mít, giông bão, s m sét, cu ng phong, mưa d m, ng p l t, nh c nh i, l ng lo, s hãi, tr m u t bao trùm c con ngư i mình và c th gi i c a mình. Và mình ch i v i, ng p th , tê li t, không suy nghĩ gì ư c, không thi t ăn u ng, không thi t làm vi c, ngư i c rũ li t, tê li t hoàn toàn.

Có hàng nghìn ly’ do trong i s ng có th mang n mây en và bão t –m t vi c, m t tình, m t ti n, m t danh, m t a v , ng ch m v i b n, l c c trong gia ình, l ng c ng trong tình c m… Dù là ly’ do gì i n a thì h u qu cũng như nhau—cái nhìn c a ta v th gi i b ng nhiên xoay 180 , như ang trong phòng sáng t nhiên b t t h t èn. ây là hi n tư ng chúng ta i di n thư ng xuyên trong i s ng. Không th tránh ư c, vì có vi c là có th m t vi c, có ti n là có th m t ti n, có tình là có th m t tình, có h nh phúc là có th m t h nh phúc… Cho nên, dù chúng ta c s ng càng ít m t mát càng t t, nhưng tránh m t mát không th là tr ng tâm hàng u c a n l c, vì ta không th tránh h t ư c. Tr ng tâm hàng u c a n l c s ng ph i là làm th nào ta không b tê li t m i khi b m t mát. V n chính c a kh ng ho ng là m i khi ng kh ng ho ng ta có c m tư ng là b b p dí dư i ng n núi kh ng l –cơn kh ng ho ng th y n ng n như ng n Hoàng Liên Sơn. Nhưng s th t thì ó ch là m t o tư ng, vì a s m i cơn kh ng ho ng u nh xíu. Ví d , ta b m t cơn nh c u như v não, ch ng làm ăn gì ư c, nhưng r t có th là ch 2 viên aspirin có th gi i quy t v n . Ho c, ch m t cơn nh c răng có th làm ta lăn l n sõng soài, nhưng r t có th ch c n 2 viên aspirin n a là xong. ang i tho i mái, p ngay m t gai hoa h ng sâu vào lòng bàn chân, rút ra không ư c, th là không i ng gì ư c n a, c ph i ng i ó khóc, cho n khi l y ư c gai ra.

Tr n ình Hoành

204

Tư duy tích c c

dotchuoinon.com

Th nghĩa là gì? Thưa, nghĩa là ch m t v n nh như chi c gai hoa h ng, có th làm toàn thân ta rũ li t như b ng n núi è. Nhưng gai hoa h ng v n không ph i là ng n núi, và th c s là nó không th è b p ta ư c, ph i không các b n? Tr em nhà quê quen i chân không, d m gai hàng ngày là chuy n t nhiên. Ch ng ch t chóc ai c . Th thì qu núi sinh ra t cái gai bé tí c a ta là th t hay gi ? Ta rũ li t vì ta chưa quen d m gai, chưa quen ch u ng d m gai, hay gai là núi? ây là i u quan tr ng nh t cho cách s ng tích c c trong kh ng ho ng. a s m i v n , n u không ph i là t t c m i v n , th c ra r t nh so v i nh hư ng c a chúng trên tâm ta. Ta có c n m t chi c màn bao trùm c th gi i m t ta không còn th y th gi i? Không, ta ch c n hai h i b i t rơi vào hai m t thì ta không th th y th gi i ư c n a. B n ch t c a kh ng ho ng là th , ch c n hai, hay m t, h t b i là có th làm cho tâm ta hoàn tòan mù m t, không còn th y gì, không còn th y h nh phúc, hy v ng, yêu i, tích c c, hăng hái, tĩnh l ng, an l c…

Tr n ình Hoành

205

Tư duy tích c c

dotchuoinon.com

c báo hàng ngày ta th y thiên h gi t nhau vì m y chuy n “ru i bu” hàng ngày—em gái nói anh x u trai, m la con lư i bi ng, b n bè chê nhau d t, v chê ch ng b t tài, chó nhà này ch y qua nhà kia ti u b y, m t 10 ngàn ng và nghi là b n mình l y… Nói chung là a s các chuy n gi t ngư i trên báo chí hàng ngày ch vào hàng “xe p cán chó.” Nhưng nh ng cái gai nh xíu, như m t 10 nghìn ng, v n có th làm cho m t ngư i hoàn toàn mù quáng và tr thành iên r . Vì v y, khi ta g p v n , g p kh ng ho ng, n m dư i áy núi th không ư c, s p ng p th , s p ch t, s hãi, tê li t, tuy t v ng, nhúc nhích không ư c… thì hãy n m yên ó và suy nghĩ… t t …. tĩnh l ng… logic… tho i mái… xem qu núi ang è mình th c ra có ph i là qu núi hay không, v n mình ang g p ph i có ph i là qu núi hay không, hay ó ch là o tư ng c a tâm trí, ch là cái gai tí ti c a ngư i chưa quen p gai. N u không nhúc nhích tay chân ư c thì c n m yên và nhúc nhích tư tư ng m t tí như th … Bi t âu môt lúc sau th y d th hơn, tho i mái hơn, m m t ra thì th y trái núi ã bi n âu m t. Và trong tay mình ch có m t chi c gai h ng. Chúc các b n m t ngày vui. M n, Hoành © copyright TDH, 2009 www.dotchuoinnon.com Permission for non-commercial use ăng trong: Trà àm | Th : tích c c

Con ma ngày mai
Tr n ình Hoành 206

Tư duy tích c c Posted on Tháng Chín 21, 2009 by tdhoanh Chào các b n,

dotchuoinon.com

N u chúng ta ng i nhìn k m i v n làm mình lo l ng (worry), m t ăn m t ng , nh c u nh c tim hàng ngày, thì có l là hơn 90%, n u không ph i 100%, nh ng v n ó là lo l ng cho ngày mai. Mai m t li u có ti n tr n không? Mai m t b m t nhà thì sao? Mai m t ông x mình có ngư i khác thì sao? Mai m t b nh không i làm ư c thì sao? Mai m t b n mình nó ph n mình thì sao?… N u g t b h t các lo l ng này i, thì ương nhiên là ta n thiên àng, hay ít ra thì cũng n m t vư n hoa tươi th m hàng ngày.

Lo s cho ngày mai là cái cư p i h nh phúc c a ta hôm nay. N u ta tiêu th ngày hôm nay ch lo ngay ngáy cho ngày mai , thì làm sao có ư c h nh phúc? N u ngày hôm qua b n tin là cu c i c a mình ã k t thúc, ã suy s p, ã ch ng còn chi n a, và hôm nay còn u ng cà phê lư t nét thì hãy nh “Hôm nay ch là ngày mai mà ta ã lo ngay ngáy ngày hôm qua.” Lo s cho ngày mai ch ng ư c l i ích gì c : ns 1. Vi c gì s thay i ư c. n, vi c gì s không n s không n. Lo hay không cũng không

2. Ngày mai luôn luôn là m t bí m t. Lo hay không thì v n có nhi u bí m t ta không bi t, v y thì lo làm gì? Thông thư ng kinh nghi m cho th y cơn ng t ta lo là s x y n cho mình ngày mai ch ng bao gi n, và ngày mai thư ng t t hơn ta lo s . Ngư i Th y i n có câu ng n ng “Lo l ng thư ng làm cho các vi c nh có bóng en r t l n.”

Tr n ình Hoành

207

Tư duy tích c c

dotchuoinon.com

3. Chính lo s s làm cho chuy n mình lo x y ra th t, dư i ng l c c a lu t h p d n. G n 20 năm trư c mình có ch b n làm ám cư i v i m t ông ch ng tr hơn và ch y c ngay ngáy h i mình: “Anh Hoành tui lo quá. Ông x tui nh hơn tui t i mư i tu i. Mai m t l n tu i tui già hơn ng nhi u, l ông b tui i v i bà khác thì sao?” Mình tr l i: “Dĩ nhiên là ông x ch có th b ch , và cũng có th ng s ng v i ch t i ch t. Chuy n gì cũng có th x y ra trong tương lai. Nhưng n u ch c lo là ng b ch , ch làm cho ng quá căng hàng ngày, thì có kh năng khá ch c ch n là ng ph i i ch khác cho nh c u. Nhưng n u ch ng lo gì h t, c vui v yêu i, i n âu tính n ó, thì có th là ng v i ch vui quá, ch ng bao gi mu n i âu c .” (H v n còn s ng v i nhau ngày nay). Vì v y các nhà tâm lý, các nhà giáo d c, và các l ng v ngày mai. Như: M t trăm gói lo l ng cũng không tr o gia, thư ng d y ngư i ta ng lo

ư c 1 gram n . George Herbert è ta xu ng t và bi n ta

Lo l ng, nghi ng , s hãi và tuy t v ng là k thù ang t t thành b i trư c khi ta ch t. Tư ng Douglas MacArthur

Không ph i là các quan tâm v hôm nay, mà là các quan tâm v ngày mai, làm cho ngư i ta khu u xu ng. George MacDonald Lo l ng không bao gi l y i ư c bu n kh c a ngày mai, mà ch rút h t h nh phúc c a hôm nay. Leo Buscaglia Chúng ta không nói là không quan tâm (care) n ngày mai. Ngày mai có m t s vi c gi i quy t chúng. Nhưng ph i gi i quy t, chúng ta nên bi t các vi c ó và chuNn b i u chúng ta ang nói là lo l ng hay lo s (worry), t c là c ngay ngáy lo ng t s n v i mình ngày mai. t Lai L t Ma i th 14 có nói m t câu r t rõ v vi c này: “N u b n lo l ng và s hãi au ho c kh , thì xem b n có làm ư c i u gì v n i lo s ó không. N u b n làm ư c i u gì ó, thì b n không c n ph i lo l ng; n u b n không

Tr n ình Hoành

208

Tư duy tích c c

dotchuoinon.com

làm ư c vi c gì c , thì b n cũng không c n ph i lo l ng,” vì lo l ng thì cũng ch ng ư c gì. Chúa Giêsu nói: “Ai trong các b n nh lo l ng mà thêm ư c m t gi ng h cho i mình?” Matt. 6-25, và “ ng lo l ng cho ngày mai. Hãy ngày mai lo l ng cho chính nó. M i ngày có phi n toái riêng c a nó.” Matt. 6-34. n con ma c a ngày mai là b nh c h u c a r t nhi u ngư i trong chúng ta, b i vì Lo s ta không bi t phân bi t vi c ta có th làm và nh ng vi c ta không th làm hay không th bi t. Hãy làm các vi c c n làm mà ta làm ư c, r i thong th i ng . N m ó lo ngay ngáy thì ch m t ng và thêm stress, t c là có th làm h ng ngày mai y stress c a chính mình, ch ch ng ư c gì hơn. Nh ng bí m t c a ngày mai s ư c vén màn ngày mai, lúc ó ta s lo gi i quy t, hơn là n m tư ng tư ng th ma qu lúc này. i n lúc g p xe khác s p âm vào mình thì hãy phanh xe và b tay lái; ng n m trên giư ng êm nay lo l ng ngày mai có bao nhiêu chi c xe có th âm u vào xe mình. Cu i cùng, ây là i u quan tr ng nh t cho ngh thu t s ng. Ch có ây lúc này m i th t, ngày hôm qua ch là k ni m trong tư tư ng, ngày mai ch là tư ng tư ng trong tư tư ng. Quá kh và tương lai u không th t. S ng ây lúc này. Ngay lúc này có chuy n ph i làm— i ch , n u ăn, d y h c, ng –thì hãy làm cho tr n v n. Lúc này ng i ây mà tiêu phí nó c lo ngay ngáy cho ngày mai t c là phí b th i gian s ng th t lúc này, ch vào m t con ma không th t c a ngày mai. N u b n bi t ư c s ng ây lúc này quan tr ng nào lo s cho ngày mai c . n th nào, b n s không b m t giây

Chúc các b n m t ngày hôm nay tích c c, không bóng ma. M n, Hoành © copyright TDH, 2009 www.dotchuoinnon.com Permission for non-commercial use ăng trong: Trà àm | Th : tích c c

y n a ly hay c n n a ly?
Posted on Tháng Mư i 8, 2009 by tdhoanh M , khi ph ng v n xin vi c, thái tích c c mà ngư i M g i là positive thinking có th quy t nh n 70% thành công, còn l i m i là các k năng khác. Ngư i tích c c (positive person) thư ng giao ti p t t, làm vi c theo nhóm t t, hoà h p t t, t tin, năng n … Ngư i tiêu c c (negative person) s b g t b ngay sau vài phút ph ng v n. Vì ch Tr n ình Hoành 209

Tư duy tích c c c n m t ngư i tiêu c c thì i ngũ s m mu n gì cũng b phá v .

dotchuoinon.com

Còn chúng ta, c ki m tra l i s th y thư ng ngày ta có nh ng suy nghĩ r t tiêu c c: - Vi t Nam lúc này xu t khNu tôm sang Nh t nhi u l m. - X i, ch ư c ba b a là Nh t nó tr v vì thi u v sinh thôi. Hay: - Nh A, hôm nay m c cái áo p quá h ? - Xì, p trong tâm h n m i áng k ch b ngoài thì ăn thua gì ! T t c các câu áp trên u là cách nói, cách suy nghĩ tiêu c c. Không ai nói ó là cách nói sai. Nhưng i thư ng có hai lo i ngư i: thành công và th t b i, l c quan và bi quan, tích c c và tiêu c c. V n là ta ch n cách nói, cách nghĩ nào, th thôi. “T t c bóng t i c a th gian cũng không che ư c ánh sáng c a m t que diêm” Ngư i tích c c luôn th y cái hay, cái t t, cái p trong s vi c và ngư i khác. Ngư i tiêu c c luôn chú tr ng n khuy t i m c a ngư i khác và luôn lo l ng ngư i khác không tôn tr ng, n nang mình. Ngư i tiêu c c không bao gi ph c ai vì th y ai cũng kém. Ngư i tích c c th y ai cũng ph c vì th y cũng có m t cái gì ó mà mình ph i h c h i. Ngư i tiêu c c thư ng t ti và t tôn cùng m t lúc. Ngư i tích c c thì thư ng t tin và khiêm t n cùng m t lúc. Ngư i tiêu c c không bao gi dám h i han i u gì vì s ngư i khác nghĩ là mình d t, mà n u có h i thì ch h i t n công. Ngư i tích c c luôn luôn h i chi ti t vì th c tâm mu n h c h i.

Tr n ình Hoành

210

Tư duy tích c c

dotchuoinon.com

Ngư i tiêu c c khi g p khó khăn thư ng cho là t i s mình en, tr i thi u công b ng. Ngư i tích c c thì cho ây là th thách kh năng ch u ng và gi i quy t c a mình. Ngư i tiêu c c bu n bã và ghen t c khi ngư i khác thành công. Ngư i tích c c vui v khi th y ngư i khác thành công và s h i thăm h c thêm ư c m t tí bí m t thành công. Ngư i tiêu c c hay phê phán chê bai, c n nh n và than vãn. Ngư i tích c c thì ch trương gi i quy t v n . Ngư i tiêu c c luôn làm ngư i khác b c mình, xu ng tinh th n. H không làm ai vui, không thuy t ph c ư c ai. Ngư i tích c c luôn làm ngư i khác lên tinh th n, làm m i ngư i tr lên hăng hái vì v y tính thuy t ph c r t cao. Ngư i tiêu c c hay t kiêu, t mãn và th ng. Ngư i tích c c luôn ph n u vì i là m t cu c u tranh như “Ông già và bi n c ” c a Hemingway, ph n u không vì l i l c, nhưng ch vì vi c c a ông là ánh cá, b n tính con ngư i là ho t ng. Ngư i không ho t ng là ngư i ch t. Ngư i tiêu c c không trong team ( i ngũ) nào ư c c . H s làm ngũ nào mà h trong ó. v b tc i

V lâu dài, ngư i tích c c luôn luôn thành công và ngư i tiêu c c luôn luôn th t b i. Tiêu c c d lây lan, tích c c cũng d lây lan. Nhưng tích c c lây m nh hơn tiêu c c vì “t t c bóng t i c a th gian cũng không che ư c bóng t i c a m t que diêm”. N a ly bư c có th nói là y n a ly, có th nói là c n n a ly. ng nào cũng úng. ây là v n c a riêng m i ngư i. V y mà ó cũng là v n chung c a m t qu c gia. Ngư i tích c c luôn th y ly nư c y m t n a. t nư c nào có nhi u công dân suy nghĩ tiêu

Tr n ình Hoành

211

Tư duy tích c c

dotchuoinon.com

c c s nghèo ói. M t t nư c có nhi u công dân tích c c, m t n n văn hoá tích c c, s tr thành cư ng th nh cho dù hi n nay còn nghèo.

âu là s c m nh c a Vi t Nam? Khi nói n i m y u và i m m nh, thư ng ta hay ph m m t sai l m r t l n là coi nh ng gì mình ang có là y u t quy t nh m i v n . Thí d , so sánh gi a hai h c sinh v nh ng v n li ng mà h có. H c sinh A thông minh trung bình, b m khá gi , thành ph , h c m t trư ng n i ti ng. H c sinh B thông minh cũng trung bình nhưng b m nghèo, i h c trư ng quê. Rõ ràng v n li ng c a A l n hơn B. Nhưng n u k t lu n r ng sau này s khá hơn B thì ch ng có gì b o m c . B sau này khá hơn A là chuy n khá thông thư ng. Vì v y, khi h i Vi t Nam có gì m nh và có gì y u , ta không nên nghĩ r ng tương lai c a Vi t Nam sau này l thu c vào cái gì Vi t Nam ang có. Nói n ho t ng kinh t ngư i ta thư ng nh c n ba y u t : tư b n (ti n), tài nguyên thiên nhiên và lao ng. Tư b n thì chúng ta không có nhi u. Thiên nhiên và tài nguyên thì trung bình, không có gì xu t s c nhưng cũng không n n i quá nghèo. Hai y u t này thì chúng ta không ch ng ư c. Tài nguyên thì tr i cho sao ch u v y, chúng ta ch còn cách ng phá ho i môi trư ng thôi. Còn tư b n thì cũng th , không có ti n là không có ti n. Không thay i ư c gì m y. Nhưng nhân l c là y u t ta có th ch ng ư c 100%. M t con ngư i sinh ra không có ki n th c gì v n có th ư c u tư h c h i ti n mãi không ng ng. Giá tr lao ng c a th gi i ang lên r t cao, mà ti m năng lao ng c a Vi t nam l i c c kỳ l n. ó chính là i m thu n l i u tiên gia tăng s c m nh c a Vi t Nam trên th trư ng th gi i. “Ta có gì ?” hay “Ta làm gì ?” Cu c i A và B ch l thu c m t chút vào v n li ng ban u, nhưng l thu c r t nhi u vào ý chí và kh năng c a m i ngư i trong vi c qu n lý i mình. Tương lai Vi t Nam cũng tương t như v y. Kh năng qu n lý c a con ngư i v n là y u t quan tr ng nh t trong s phát tri n, và “Ta có gì” th c ra không quan tr ng b ng “Ta làm gì ?”.

Tr n ình Hoành

212

Tư duy tích c c

dotchuoinon.com

S c m nh oàn k t c a Vi t Nam r t l n, vì th chúng ta luôn mu n m i ngư i làm, suy nghĩ, ăn nói cùng m t cách. Chính vì v y mà thành ra b o th , thi u sáng t o, c ng nh c và ch m ch p.

phát tri n t nư c chúng ta c n chú tr ng t o thì qu c gia m i sáng t o.

n s sáng t o cá nhân. Vì cá nhân sáng

V i gi i tr , trư c h t chúng ta hãy phát tri n k năng phân tích (analytical skills), k năng t câu h i. N u mu n h c ư c k năng này thì c nói chuy n v i các em bé 5, 6 tu i là h c ư c ngay: “Cô ơi, sao àn bà m c áo dài mà àn ông không m c ?” “T i sao con trâu có s ng mà con chó không có s ng ?”… ó chính là analytical skills (mà ngư i M n i ti ng s m t trên th gi i). N u trong i s ng hàng ngày ta thư ng xuyên s d ng k năng này, khuy n khích sinh viên h c sinh chú tâm vào kh năng phân tích, t câu h i thì ti n trình sáng t o c a c nư c s gia tăng. Th hai, khi có ngư i thi t k ư c m t ki u áo chưa ai th y, hãy ph n ng “ , l quá ha, sao b n không tung ra th trư ng cho m i ngư i th y v i” thay vì “Tr i, ki u này kỳ c c quá, ch c không ai dám m c âu !” Thái tích c c v i cái m i là thái c c kỳ c n thi t cho m t môi trư ng sáng t o. T t c các chính sách l n lao s ch ng có hi u qu gì n u m t qu c gia có nhi u ngư i tiêu c c hơn là tích c c. Ch có ngư i positive m i thành công. Và tương lai Vi t Nam ph thu c nhi u vào vi c gi i tr Vi t Nam có sáng t o hay không. V n c t y u này l i ch ng có chính sách nào lo ư c c . M i ngư i chúng ta ph i tr lên positive, r i t ó lây lan sang ngư i khác. Hãy cư i. Vì n cư i mang n năng lư ng cho mình và cho ngư i xung quanh. Hãy khen và khen th c tình. B t kỳ ai và b t kỳ lúc nào cũng có cái gì ó hay và p mà khen th c tình. N u không ph i bu c phê phán thì ng phê phán. N u phê phán thì hãy kèm theo m t ngh gi i quy t. V n không n m Nam”… ch “Vi t Nam có gì ?” mà ch “Chúng ta làm gì cho Vi t

Chúc các b n m t ngày vui! M n,

Tr n ình Hoành

213

Tư duy tích c c Hoành

dotchuoinon.com

Chú thích: Bài này mình vi t kho ng tháng 6 năm 2007, có l cho t p chí Nhà Qu n Lý. Nay th y có trên m t s Websites trên Internet nên mình mang v post l i ây. ăng trong: Trà àm | Th : tích c c

Ph n bi n như th nào ?
Posted on Tháng Mư i 9, 2009 by tdhoanh Chào các b n, Có l t t c chúng ta u ng ý r ng ph n bi n là nhu c n l n trong tư duy và trong hành ng, c a cá nhân và c a xã h i, c a tư nhân hay c a nhà nư c. Thi u ph n bi n ương nhiên là chúng ta mù m t ph n.

Các lu t sư chuyên v tranh t ng hàng ngày s d ng phương pháp chi n u lý lu n g i là Devil’s Advocate (bi n h cho Chúa Qu ). Ngư i devil’s advocate óng vai phe ch, t n công phe ta, phe ta t p òn và ph n công. Không có devil’s advocate thì trăm ng quá nhi u b t ng bí hi m. tr n trăm thua, vì khi lâm tr n ta s Ph n bi n là ti n trình t nhiên c a sáng t o. Không th sáng t o ư c, n u ta không ph n bi n. Ph n bi n là hai võ sinh t p u trên sân u. H c võ mà không t p u thì ch có võ m m. Nhưng, n u h c võ m m chính th ng, thì v n ph i h c ph n bi n là chính. Tuy nhiên, ph n bi n có th làm tròn ư c vai trò tích c c sáng t o c a mình, nó òi h i m t s i u ki n khách quan: 1. Ngư i ta ph n bi n v i nhau tìm m t gi i pháp chung. Vì ph n bi n mà không c n gi i pháp là l i nh i t n th i gi . Ho c t hơn n a, ch là ch i nhau. Ho c t hơn n a, ch là tri t h và thanh toán nhau, ngay c dùng ngôn ng h tr cho chi n tranh b o ng.

Tr n ình Hoành

214

Tư duy tích c c

dotchuoinon.com

2. Gi i pháp chung òi h i tình anh em, vì n u không là anh em b ng h u thì ch c là không có và không c n gi i pháp chung. Vì v y, ph n bi n òi h i tình anh em, tình b ng h u. 3. Tình anh em òi h i tương kính l n nhau. Vì n u ã là anh em thì tương kính. Không tương kính thì thư ng là thù ch; mà thù ch thì không th có ph n bi n, vì thù ch thì ch dùng ngôn ng cho chi n tranh. Vì v y, ph n bi n òi tương kính. 4. Tương kính òi h i cNn tr ng trong ngôn ng , c bi t là trong ngôn ng r t tr ng l nghĩa c a Vi t Nam. Ví d : N u hai ngư i thương gia Vi t ang cãi nhau sôi n i, và m t ngư i b ng nhiên i t “anh và tôi” sang “Mày ngu như l n” thì có th ó là kh i u c a chi n tranh và ch m d t tình ng nghi p i tác, dù là d ch sang ti ng Anh thì “You are stupid as a pig” ch ng có gì là n ng n c . Ch m t ch “mày và tao” có th bi n hai ngư i b n thành hai k thù. Ngôn ng Vi t ch t ch a r t nhi u l nghĩa, vư t b l nghĩa là có th vư t biên gi i t b n sang thù.

Nhi u ngư i dùng ngôn ng thô t c và ác tâm trong ngôn ng Vi t ch i nhau, nhưng khi gi i thích v i ngư i ngo i qu c c d ch ra ti ng Anh ti ng Pháp, m t h t t t c m i ý nghĩa thô t c b o ng c a ngôn ng Vi t, và gi i thích r ng ó là t do ăn nói. Các b n, ngôn ng thô t c là m t lo i b o hành, m t lo i b o ng b ng ngôn ng . ó không ph i là ph n bi n, và cũng không ph i là t do ngôn lu n. ó là vô l và gây r i lo n. Nó ch ng khác gì các quí v neo-nazi trương c swastika c a Nazi và hô hào ch i b i ngư i Do thái, và nói ó là t do ngôn lu n. Ngày nay nhi u qu c gia trên th gi i có “hate law” (lu t ch ng gây căm thù) gi i quy t các “t do ngôn lu n” ki u ó. • Ngoài 4 qui lu t ph n biên trên, ương nhiên là các lu t l khác ràng bu c ngôn ng áp d ng trong ph n bi n. Ví d : Lu t ch ng m l công khai, lu t b o v quy n t do riêng tư, lu t b o v bí m t thương mãi, lu t b o v bí m t qu c phòng, v.v… • N u chúng ta tuân theo 4 qui lu t ph n bi n bên trên (và các lu t lê khác v ngôn ng ) thì ương nhiên là ph n bi n ch có th tích c c và sáng t o, và không th có v n gì. Qui lu t r t căn b n trong khoa h c qu n lý cũng như trong các khóa h c nhà do m d y lúc còn bé là “ i u ta nói không quan tr ng b ng cách ta nói.” Tuy nhiên ngày nay nhi u ngư i có thói quen r ng, “Chúa, Ph t, Allah, công bình, bác ái… là t t. Cho nên tôi u

Tr n ình Hoành

215

Tư duy tích c c có th nhân danh các tên ó là ph n bi n.

dotchuoinon.com ch i b i c thiên h mà tôi không ưa.” Và h nói r ng ó

N u chúng ta cho r ng nh ng l i l thô t c, thù h n và b o ng cũng có giá tr ngang hàng nh ng l i l yêu thương thân ái, thì chúng ta th c s không hi u ư c vai trò c a ngôn ng trong vi c xây d ng hòa bình hay kh i ng chi n tranh. Và chúng ta cũng không th hi u ư c t i sao khi hai qu c gia ánh nhau thì bên này c ch i bên kia ra r c ngày trên radio, TV, Internet và b t c nơi nào mà con ngư i có th nói và có th nghe. Và chúng ta cũng không th hi u ư c t i sao các qu c gia trên th gi i l i có lu t ch ng gây căm thù. i u ta nói không quan tr ng b ng cách ta nói. Chúc các b n m t ngày hòa ái. M n Hoành Ngu n: Phanbien.com ăng trong: Trà àm | Th : lu n lý h c, tích c c

au kh và trư ng thành
Posted on Tháng Mư i 23, 2009 by tdhoanh Chào các b n, au kh là m t ph n c a i s ng. Ai trong chúng ta cũng u bi t chân lý này. Kinh Ph t nói r ng i là kh . Thánh kinh nói r ng “Phúc cho nh ng ngư i nghèo khó trong tâm linh, vì nư c thiên àng là c a h . Phúc cho nh ng ngư i than khóc, vì h s ư c an i.”

Tr n ình Hoành

216

Tư duy tích c c

dotchuoinon.com

Rõ ràng là chúng ta không th tránh au kh hơn là tránh ăn u ng ng ngh . Chúng ta ch có th h c cách x lý v i au kh th nào khi chúng n mà thôi. au kh có th n t nhi u lý do: T mình gây au kh cho mình, ngư i khác làm mình kh , tai h a t tr i giáng xu ng, hay t t c các nguyên nhân trên c ng l i. Dù là lý do nào i n a thì kinh nghi m cho th y: Càng tr i nghi m au kh , chúng ta càng trư ng thành ra, càng già d n ra, càng khôn ngoan ra. Ngư i ra hay dùng t “t ng tr i i.” “T ng tr i i” có nghĩa là ã b i á lên á xu ng nhi u l n. Ch ng ai dùng t “t ng tr i i” ám chi i s ng c a m t c u m xài ti n b m th giàn c cu c i. V y là sao? V y là có m i liên h tr c ti p gi a au kh và khôn ngoan. Th thì ph i chăng au kh là trư ng ào t o khôn ngoan? Là i u ki n b t bu c ( i u ki n t có, necessary condition) khôn ngoan phát tri n? Không th khôn ngoan n u không có au kh . N u ta ch p nh n m nh này, thì ta s nhìn au kh v i m t con m t khác–tích c c hơn và vui v hơn, hay ít ra là ít stress hơn. au kh không còn ư c xem như m t i u t i t , m t hình ph t cho nhân lo i b t l c, mà là m t lo i l p luy n thi, m t lo i trư ng hu n luy n. Làm ngh gì i chúng ta cũng ph i ư c hu n luy n b túc thư ng xuyên, t k sư n bác sĩ n lu t sư. Không h c các khóa b túc ch ng 6 tháng là tr thành l i th i.

Tr n ình Hoành

217

Tư duy tích c c

dotchuoinon.com

Th c ra, các chuyên gia u bi t, chúng ta ph i h c thêm t ng ngày trong ngh nghi p, ch không ph i ch 6 tháng m t l n. V y nghĩa là sao?

Thưa, nghĩa là các khóa b túc cho Ta s luôn luôn g p au kh

i— au kh –không bao gi ngưng.

s khôn ngoan—trí tu – c a ta có th trư ng thành.

M c h c th p thì h c các khóa au kh v h c hành, yêu ái, hôn nhân c a mình. Cao hơn n t lo l ng cho con cái. Cao hơn thì au kh n t ngh nghi p và s làm. thì au kh Cao hơn thì au kh nt t nư c. Cao hơn thì au kh n t th gi i. M i lo i au kh ưa ta lên m t m c trư ng thành tâm linh cao hơn, ch i di n m t lo i th thánh m i cao hơn. Th thách không bao gi ngưng. C như th , ta trư ng thành trong i s ng. Và ta không bao gi ngưng trư ng thành.

Ch ng có m t khóa h c nào trên i mà sung sư ng như n m lim dim ưa võng k o k t trong vư n chôm chôm gió mát bu i trưa hè. H c luôn luôn là kh hơn chơi. Nhưng t t c nh ng viên ng c p u ch là nh ng viên á x u xí trư c ó, ã ư c c t dũa mài chùi. N u là viên ng c thì ch c là ta có th c m ư c bao nhiêu mũi dao mũi dũa xuyên ngư i. Và kim cương ch là than á b chuy n hóa dư i m t áp l c c c kỳ cao và m t s c nóng kh ng khi p, t i 140km n 190km dư i lòng t. Dư i lòng t, các b n . Chúc các b n m t ngày vui.

Tr n ình Hoành

218

Tư duy tích c c M n Hoành © copyright 2009 Tr n ình Hoành Permitted for non-commercial use www.dotchuoinon.com ăng trong: Trà àm | Th : tích c c

dotchuoinon.com

Có m t th i cho m i m c ích dư i b u tr i
Posted on Tháng Mư i 29, 2009 by tdhoanh Chào các b n, Tương lai luôn luôn là m t cái “không bi t” l n. Ta có th ph ng oán và làm k hoach cho tương lai m t tí–như tháng nào làm ám cư i, ti n l i tam cá nguy t t i là bao nhiêu–nhưng b n ch t th c s c a tương lai là “không bi t.” Dù ta có tính tháng t i làm ám cư i thì r t có th ngày mai ta s b b nh n m li t giư ng m t năm. Ho c ta tính l i tam cá nguy t t i, nhưng có th tu n t i có chi n tranh Nam B c Tri u Tiên làm kinh t trong vùng o l n và ta s l thay vì l i.

Khi ta nóng lòng ch i i u gì ó trong tương lai và y u t “không bi t” khá cao, như ch m t công vi c m i cho h t th t nghi p, hay ch thương mãi c a ta khá lên thu vào ư c tí ti n trang tr i chi phí…, thì stress s gia tăng t l thu n v i mong i c a ta— càng nóng lòng trông i nhi u ta càng stress nhi u. Nhưng y u t “không bi t” c a tương lai–y u t t o ra stress—cho chúng ta, th c ra nên là y u t ta không stress. ã nói là “không bi t” t c là ta hoàn toàn ch ng có quy n l c nào trên cái “không bi t” ó c , ta ch ng có cách nào thay i cái “không bi t” ó c , th thì stress làm gì? Stress cũng v y , không stress cũng v y, t i sao l i stress cho m t s c kh e? C phè i có ph i là hơn không? Tr n ình Hoành 219

Tư duy tích c c

dotchuoinon.com

Y u t “không bi t” này có r t nhi u tên g i: Th i tính (timing), ý Chúa, nhân duyên (có th t ti n ki p ta không h bi t), s ph n, nh m nh, may r i… Nhưng dù là tên gì i n a, nó cũng u ám ch “Ta ch ng có quy n l c gì trên nó c .” Peter Seeger và ban nh c The Byrds vi t b n nh c r t n i ti ng “Turn! Turn! Turn!” (Quay,Quay, Quay): Cho m i th u có m t mùa Và có m t th i cho m i m c M t th i sinh, m t th i M t th i gieo, m t th i M t th i gi t, m t th i M t th i cư i, m t th i M t th i xây, m t th i M t th i múa hát, m t th

ích dư i b u tr i. ch t g t làm lành khóc phá i th than…

Các l i này là l y nguyên văn trong sách Ecclesiastes c a Thánh kinh. M i th có m t th i, nghĩa là ta có mu n làm khác i cũng không ư c. Khi ã là th i chi n tranh thì ta có mu n hòa bình cũng không ư c. S dĩ th , vì cu c i có nhi u y u t không bi t, nhi u y u t ngoài s ki m soát c a ta.

Như v y nghĩa là khi ta n lúc làm ăn xu ng, cũng ng stress, vì n lúc nó ph i xu ng, nó ph i xu ng. Và n lúc ta làm ăn lên, cũng ng kiêu, n lúc nó ph i lên,nó ph i lên. Mình có ch b n r t thông minh, có n 2 b ng ti n sĩ—ti n sĩ toán và ti n sĩ kinh t . M t ngày n ch y tâm s v i mình: Anh bi t không, h i trư c em tư ng là em r t gi i, tính âu úng ó. Em chơi stock, ánh là trúng, ánh là trúng, th ng lên n c tri u. R i ùng m t cái th trư ng ch ng khoán s p , em tiêu tùng h t ch ng còn ng nào. Em m i nghi m ra r ng em ch ng thông minh hơn m i ngư i tí nào như em tư ng. Th c ra,

Tr n ình Hoành

220

Tư duy tích c c

dotchuoinon.com

lúc ch ng khoán ang lên, ai ánh cũng trúng, nh m m t ánh b a bãi cũng trúng, vì m i ch ng khoán u lên và m i ngư i u trúng. Làm em có o tư ng là em gi i. n lúc nó xu ng, ai tính cũng tr t. V y thôi. Cu c i cá nhân chúng ta b nh hư ng b i 2 nhóm l c chính: (1) tư duy tích c c và n l c tích c c c a riêng ta, và (2) các y u t “không bi t”—như th i ti t, thiên tai, may r i, nhân qu , Chúa nh…. Ta không nên tiêu c c, n m há mi ng ch sung, vì n u th i kinh t khá tìm vi c r t d , nhưng ta không ch u i tìm vi c thì cũng không th có vi c ư c. Dù chuy n gì x y ra, nhi m v c a ta là tích c c làm nh ng vi c ta nên làm—như là i tìm vi c, như là qu n lý công ty cách t t nh t mà ta có th làm, như là t p th thao th d c và ra ngoài m t chút ch ng l i cơn stress… Nhưng khi ta ã làm xong nh ng vi c ta nên làm trong ngày—t c là hoàn thành nhi m v c a ta v cái ta bi t, cái ta có th ki m soát ư c—thì hãy n m ng yên, m c i u gì s x y ra ngày mai, vì nh ng y u t ta không bi t, không ki m soát ư c, có th mang n nh ng chuy n mà ta không th bi t ư c hôm nay.

Làm cái mình có th làm hôm nay, và vui v cái mình thích hay cái không thích.

ón nh n ngày mai, dù ngày mai s

em

n

i u quan tr ng là: “Tôi ã làm t t nh t nh ng i u tôi có th làm hôm nay.” Và n u ta ã làm t t nh t nh ng i u ta có th làm hôm nay, ta cũng bi t r ng k t qu ngày mai, dù t i hay t t, thì v n là k t qu t t nh t có th có, vì nó là h u q a c a “Không bi t” + “C g ng t t nh t c a tôi”, thay vì ch là “Không bi t” + “C g ng loàng xoàng c a tôi.”

Tr n ình Hoành

221

Tư duy tích c c

dotchuoinon.com

Xong r i vui v kiên nh n i mùa ông qua và mùa xuân n. Dù th y hơi lâu, b n có th tin r ng, “Tôi s không ch t” và n u b n không ch t, thì ch c ch n b n s th y mùa xuân n. Không sai ư c. Chúc các b n m t ngày vui. M n, Hoành © copyright 2009 Tr n ình Hoành Permitted for non-commercial use www.dotchuoinon.com ăng trong: K năng s ng, Trà àm | Th : K năng s ng, tích c c, trà àm

Tham
Posted on Tháng Mư i M t 2, 2009 by tdhoanh Chào các b n, Tham sân si. ây là cái mà Ph t gia g i là tam c, ba lo i c làm cho chúng ta au kh . Ngu n g c m i kh au c a chúng ta n m trong 3 ch này. Hôm nay ta s nói v ch “tham” trư c.

H u như b t kỳ i u gì trên i ta cũng có th tham ư c: Tham ti n, tham tài s n, tham tài năng, tham s c, tham quy n l c, tham danh ti ng, tham an ninh, tham ngư i yêu/tình yêu, tham thành công … H u như b t c danh t nào trong quy n t i n m y ch c ngàn ch , cũng u có th là i tư ng c a máu tham c a ta c : Cái bàn, chim b câu, lăng Tr n ình Hoành 222

Tư duy tích c c

dotchuoinon.com

tNm, sách, cá m p, ô la, ph n … Cho nên ch m t ch này thôi, ta có th i l c vòng vòng th gi i, luân lưu sáu n o luân h i qua vô lư ng ki p, không bao gi d t (Nói theo ki u nhà Ph t ). Cho nên có l vì v y mà “tham” ng u trong ba c. * Tham cái x u như tham ma túy, tham n i ti ng ăn cư p, tham áp b c… là chuy n x u, ương nhiên r i. * Nhưng tham cái hay cái p cũng là v n , dù ta thư ng không th y v n d này — như là, yêu em quá, nhưng th y em có v như có c m tình v i tên búzù kia, bèn n i máu du côn p cho anh chàng m t tr n. Hay, tham h c quá, nhưng anh chàng hàng xóm làm n h c không ư c, m i cho anh chàng m t búa. * T nh t và nguy hi sáng c a Chúa hay c t n công t ngư i gi i b ng cách m ng m ng. m nh t là tham nh ng lý tư ng cao siêu, cao quý, như là mang ánh a Allah n cho th gi i mù lòa, b ng cách chi ti n hay mang quân “giúp” h tr l i o. Hay, mang l i công bình h nh phúc cho th Nm máu gi t ch t hàng tri u ngư i “c n tr ” con ư ng cách

Cái tham “lý tư ng” này ai cũng th y là to l n và kinh khi p s m t cho th gi i con ngư i. Phi n m t n i là cái tham này l i làm cho ngư i ta mù quáng và iên r hơn t t c m i cái tham khác—M t tên t gi t hàng tri u ngư i như nghóe, cũng có th r t thành th t tin r ng h n ta ph c v Allah hay ph c v công bình h nh phúc cho con ngư i. Và h u như ch ng có cách nào khuyên can hay gi i bày gì cho m y i t này th y rõ cái ác c a h . V n c a chúng ta là “ư c mu n” khác v i “tham” th nào?

Trong hàng B tát c a Ph t gia, ư c mu n và tham là m t. Còn ư c mu n là còn tham. Nhưng chúng ta ch m i n hàng b b tát, cho nên ta khoan lý gi i theo hàng B tát và ch lý gi i theo hàng b b tát mà thôi.

Tr n ình Hoành

223

Tư duy tích c c Ư c mu n là nh ng gi c mơ thúc

dotchuoinon.com y ta tích c c ti n bư c v m t tương lai tươi sáng.

* Ư c mu n cho chính ta thì ích k , không t t; và ư c mu n v tha, cho ngư i khác–cho xã h i cho th gi i–là ư c mu n t t, ph i không các b n? Hmm… các b n ã quên nh ng i t v n tin mình là thánh mà chúng ta m i nói trên kia sao? Ch ng có gì b o m là khi ta ư c mu n cho xã h i thì ta s không là t . Và ch ng có gì b o m là khi ta ch ư c mu n ta kh e m nh giàu có thì ta s không là ngư i t t cho xã h i. Cho nên ta không th l y “ư c mu n cho ta” hay “ư c mu n cho ngư i” làm kim ch nam. * Trong xã h i m i ngư i s ng chung, không ai th c s quan tâm n chuy n ta ư c mu n cho riêng c a ta hay ta ư c mu n cho xã h i. i u duy nh t m i ngư i quan tâm là s th c hi n ý mu n c a ta có thi t h i n ngư i khác không. N u ta mu n có nhi u ti n, nhưng ta ki m ti n thành th t, không d i trá, không qu ng cáo láo, không ăn ch n, không tham nhũng, không áp b c ngư i nghèo… thì vi c làm ti n ó có gì sai? Th c ra, n u ti n rơi vào tay nh ng ngư i làm ăn thành th t, thì ây là vi c t t cho h và cho c th gi i, vì ngư i thành th t thư ng dùng ti n c a mình giúp xã h i và nh ng ngư i chung quanh. N u b n mu n rao gi ng l i chúa, nhưng x v ngư i “ngo i o” là mê tín d oan, l m l c hay vô o c, và không kính tr ng truy n th ng tâm linh c a ngư i khác, k c ngư i không theo o nào, thì s rao gi ng l i Chúa c a b n có l i gì cho ai?

N u b n u tranh cho hòa bình và công lý, mà không gi t chóc trù d p ai, cũng không c n tr ti n hóa c a xã h i, thì vi c làm lý tư ng c a b n ch có l i cho m i ngư i mà không h i. Không làm h i ngư i khác khi th c hi n ý mu n c a mình, ây là thư c o cách s ng c a chúng ta.

Tr n ình Hoành

224

Tư duy tích c c

dotchuoinon.com

Dĩ nhiên là nói v n luôn luôn d hơn làm. B i vì n u b n t cáo tham nhũng, ương nhiên là b n s “làm h i” ngư i b b n t cáo. Th thì làm sao ây? Thưa, ây là câu h i không có câu tr l i chung, mà tùy theo m i trư ng h p, b n ph i t h i lòng mình và ph i t quy t nh. Có th b n t cáo anh chàng “tham nhũng” này vì h n l y m t ch c c a b n m y tháng trư c? N u th thì b n th c s ch ng tham nhũng hay b n ang tr thù? Mà dù là b n ang mu n tr thù, b n v n nên t cáo hay không, vì ó là vi c t t cho xã h i? Hay b n nên i khi b n th c s không còn ganh t v i ngư i này n a, r i hãy tính n chuy n t cáo sau, ch c ch n là mình khách quan trong vi c làm? R t cu c cũng chính cái tâm c a mình ph i quy t nh cho mình. N u ta có tâm t t, không có ý h i ai vì cá nhân mình, l i luôn luôn tránh thi t h i cho ngư i càng nhi u càng t t … thì ư c mu n và hành ng c a ta thư ng là t t. Nhưng khi các chính tr gia h i c tri u ngư i , h tin trong lòng, là giúp c tri u hay c t ngư i khác, thì chúng ta c n xét l i… vì v i các con s l n như v y, các tính toán c a ta r t khó chính xác. Thông thư ng thì, ch t chóc và v th y ngay trư c m t, nhưng h nh phúc cho xã h i thì ch là m t cái bánh v c a tương lai. Kinh nghi m c a l ch s th gi i thư ng cho th y th . Vì v y, khi nói n au thương ch t chóc cho nhi u ngư i, t t hơn là ng tư ng ta là thánh ang “thay tr i hành o.” Nói chung là, Không nh ng tâm ta không mu n h i ai, mà hành h i ai, thì ó m i là ư c mu n t t. Suy tư ph i t t, và hành ng cũng ph i t t. ng cũng không

Dùng m c ích bi n mình cho hành ng là con ư ng nhanh nh t bi n ta thành i ác. Như ch t chân con nó t t, không i chơi b y. “Trong lòng tôi ch mu n con tôi t t mà, tôi âu mu n h i nó.” ó là l i suy tư c a ác qu , các b n . Ch “ý t t” không , ph i “làm t t” n a m i .

Chúc các b n m t ngày vui. M n, Hoành Bài liên h : Tham, Sân, Si © copyright 2009 Tr n ình Hoành Permitted for non-commercial use www.dotchuoinon.com

Tr n ình Hoành

225

Tư duy tích c c ăng trong: Thi n, Thi n Thi, Trà àm | Th : Thi n, tích c c

dotchuoinon.com

Sân
Posted on Tháng Mư i M t 4, 2009 by tdhoanh Chào các b n, Hôm nay ta nói n ch “sân” trong ba theo Kinh Tham Sân Si c a Ph t gia. c “tham sân si”, ba ngu n g c c a m i kh au

Sân hay sân h n là n i nóng, gi n d , h n gi n, b c b i, la hét, chư i b i, xù lông xù cánh… Sân là nóng ra ngoài. H n là nóng ng m bên trong. Ch ng ai trong chúng ta l lùng gì v i sân h n.

Nhưng, ch ng m y khi ta nghĩ n sân h n là ngu n g c c a au kh cho mình và cho c th gi i c a mình c , ph i không các b n? Có ai ó nói m t câu ng ch m n ta m t cách b t công, ta “gi i thích” ngay l p t c, v i l i l “d y tr ” hay “hăm d a”, hay c hai. Ho c là m m cư i d u dàng v i qu tim thâm tím, “ ó, bà s cho mày bi t tay. i còn dài.” * Ít khi chúng ta n i nóng m t cách b t công. Thông thư ng thì ta n i nóng vì m t anh chàng “ngu d t” nào ó làm m t i u “ngu d t” nào ó, ng ch m n b n thân hay quy n l i c a ta, hay ng ch m l i ích xã h i, hay b t công v i ngư i khác… Nói chung là chúng ta thư ng có lý do “ úng” n i nóng. R t ít khi ta n i nóng vì hi u l m. Và tuy t nhiên không ai n i nóng mà không có lý do. Và ó chính là v n khó khăn nh t ta i di n: Vì ta luôn luôn có lý do chính áng n i nóng, cho nên ta thư ng không th y n i nóng là m t c c n ph i gi i tr . * Hơn n a, n i nóng là m t quy n l i xã h i i ôi v i ch c v . Ông là quan ch c, ông có quy n n i nóng v i mày, mày là phó thư ng dân kh rách áo ôm mà dám h n v i ông à?

Tr n ình Hoành

226

Tư duy tích c c

dotchuoinon.com

Th y cô có quy n n i nóng, h c trò thì không. B m có quy n n i nóng, con cái thì không. Ch c cao hơn thì ư c n i nóng, ch c nh hơn thì không. Quy n n i nóng gia tăng theo a v xã h i, cho nên vua là t i nh t trong ch ng b nh này. Nói ch m n lông chân c a vua là ch t như không. Vì v y r t nhi u ngư i càng l n tu i và càng quy n l c thì càng t i t v i ngư i nh hơn và th p hơn. V kho n sân h n này, xem ra ngư i ta có th i xu ng trong khi ngư i ta i lên v a v và tu i tác. Khi nói n sân h n, chúng ta có th nghĩ ngay n m t ám teen nh y choi choi ánh nhau trên ư ng ph . Nhưng th c ra, sân h n là v n nh i v i teen, mà là v n l n hơn r t nhi u i v i ngư i l n, và là v n c c l n v i nh ng ngư i quy n cao danh tr ng và l n tu i. * i u này r t d hi u, vì càng quy n cao danh tr ng thì “cái tôi” càng có nhi u cơ h i trương phình vĩ i—v i bao nhiêu khen thư ng, n nh hót, danh ti ng, quy n l c, ti n b c d n vào mình. “Cái tôi” càng trương phình, ta càng d t ái v t—ai phê phán m t tí xíu thôi, là có th t ngòi n ch m cho bom nguyên t . S ng g n vua như s ng g n c p là th . Nhưng t i sao ta ph i di t sân h n?

Thưa, b i vì kinh nghi m cho th y khi ta nóng, ta làm nhi u chuy n iên r và ngu d t ngoài s c tư ng tư ng. c báo thì th y nhan nh n hàng ngày: Ch ng v c i nhau hai ba ngay thùng xăng vào v và b t h p qu t. H c trò làm n, cô câu, ông ch ng n i nóng giáo b c mình tát cho m t tát lũng luôn màng nh . M t b n nói b n kia ngu, b n “ngu” bèn rút dao âm ngay t i c ng trư ng… Và cái h n ng m ng m cũng ch ng kém h i tí nào, n u không nói là h i hơn nóng bùng n . Truy n ki m hi p, nh hư ng l n trong n n văn hóa nư c ta, d y “Quân t báo thù 10 năm cũng chưa mu n.” Và nhi u ngư i b c i, ch s ng t m thù. H ng “quân t ” c a o t m thù và không bi t n o lý buông x này, nh t nh ph i là sáng t o c a các ti u nhân th i h u th m t pháp, vì khó tư ng tư ng ư c Kh ng T –th y d y quân t –l i có th nh m n n th , chưa c n nói n th y d y buông x Thích Ca.

Tr n ình Hoành

227

Tư duy tích c c

dotchuoinon.com

M i phút sân h n là m i phút stress. Ngư i sân h n thì không th vui v h nh phúc ư c, và stress t o ra lo i tâm b nh và b nh cơ th , như ng tim, t qu , tăng kh năng ung thư, làm y u h th ng mi n nhi m bao nhiêu lo i b nh tha h t n công… N u ai mu n i s m, thì c t do sân h n tho i mái. Ngoài cái h i cho chính mình, ngư i nhi u sân h n ch ng vui v ư c v i ai, hay “chia” stress cho nh ng ngư i g n gũi, và gây au kh cho nh ng ngư i chung quanh, m i khi ai ó làm trái ý h , dù ó là b n bè hay thân quy n. Lãnh o hay sân h n thì ngư i dư i trư ng s ng như s ng chung v i c p. Lãnh qu c gia mà hay sân h n thì thư ng gây chi n tranh v i lân bang. o

* i u quan tr ng nh t ta th y là, sân h n ch ng ư c m t l i ích gì c . Không có i u gì mà ta không th làm ư c mà không c n n i nóng. Ta có th làm ư c m i i u r t t t mà không h ph i n i nóng m t tí nào. Th nghĩa là sân h n ch có th có h i, ho c cùng l m là vô h i trong m t vài trư ng h p l loi, nhưng không th có l i gì c . Cho nên ch ng có lý do gì chúng ta ph i có sân h n trong lòng. Th nhưng, không ph i là ôi khi n i nóng, làm d , cũng là cách t t trái sao? ch ng sai

úng như th , khi g p m t nhóm cư p ư ng, có th cách hay nh t là p cho các chú m t tr n r i b t nh t vào tr i c i hu n, may ra m i l y l i ư c an ninh cho ư ng ph và giáo hu n các chú ư c.

Ho c v b ch ng áp b c quá, ph i n i nóng ch ng l i k ch li t thì may ra chàng ta m i b t u kính n . Ho c dân b quan chà l i kêu nài. p quá, n i nóng ch ng l i k ch li t thì may ra m i có ngư i nghe

B n tính con ngư i là như th , ôi khi ph n ng m nh m thì m i ưa l i k t qu và công lý, còn lúc nào cũng d u dàng chưa ch c ã ư c vi c.

Tr n ình Hoành

228

Tư duy tích c c

dotchuoinon.com

Nhưng ph n ng m nh m không có nghĩa là n i gi n hay sân h n, các b n. ây là hai i u hoàn toàn khác nhau. Qui t c chi n u thành công òi h i m t con tim thông su t tĩnh l ng:

N u b n ph i chi n u như ngư i n i iên vì t c gi n, thì hãy chi n u d d i như th , v i s suy tính c n th n c a m t con tim trong tr o tĩnh l ng như m t nư c h thu. N u d d i vì suy tính bình th n mình ph i làm th , thì ó là chi n lư c th ng, N u d d i vì n i nóng, ó là ư ng thua và ó không là chi n lư c. Tóm l i, sân h n, như HIV/AIDS ch có h i mà ch ng ư c l i gì. Ch ng lý do gì mà ta không luy n t p t b nó. Nhưng làm sao t b sân h n?

Ngư i ta hay nói nhi u cách ch m d t sân h n, d p b tính nóng, như là: U ng m t ly nư c khi n i nóng; hay có nhi u lòng t và yêu thương m i ngư i… M i cách ó u t t c . Tuy nhiên, theo kinh nghi m c a mình thì có 2 i u d làm nh t tr sân h n t t . (Tr t t vì b n tính con ngư i không th xoay ngư c trong ch m t ngày, m t tháng, hay ngay c m t năm. B t kỳ luy n t p nào cũng òi h i kiên trì và nhi u công phu tu t p nhi u năm, m i ngày khá m t tí). Hai i u ó là: 1. Không bao gi làm quy t hãy tính. nh gì khi b n ang n i nóng. Quy t tâm i h t nóng r i

N u mu n gi i thích cho h n ta ngay vì mình ang n i nóng, ó tính sau. Ngu i r i hãy tính. N u mu n m cho h n m t m vì h n phi lý quá, ó tính sau. H t nóng r i hãy tính. Không làm quy t nh gì khi ang nóng, k c khi ang “nóng ng m.” Quy t nh khi ang nóng ơn gi n là d t, là b t trí.

2. Luôn luôn nh c mình r ng sân h n hoàn toàn ch có h i mà không có l i, và ta sân h n ch vì ta còn là nô l c a thói quen. Vì v y, không lý do gì ta ph i ti p t c nô l trong con ư ng b t trí ó, mà không tìm cách làm ch tâm mình có ư c t do. N u mình bi t sân h n là cái ph i d t b như th , thì r t khó trong mình. Chúc các b n m t ngày vui. M n, cho nó có th s ng lâu

Tr n ình Hoành

229

Tư duy tích c c Hoành Bài liên h : Tham, Sân, Si © copyright 2009 Tr n ình Hoành Permitted for non-commercial use www.dotchuoinon.com ăng trong: Thi n, Thi n Thi, Trà àm | Th : Thi n, tích c c

dotchuoinon.com

Si
Posted on Tháng Mư i M t 5, 2009 by tdhoanh Chào các b n, Hôm nay ta nói n ch “Si” trong Ph t h c, ch cu i cùng trong tam ngu n g c c a m i kh au. c tham sân si,

Ch c là ai trong chúng ta cũng ã bi t cây si c a các chàng si tình tr ng trư c c a nhà các cô. S dĩ g i là si, vì khi yêu thì thành mù quáng. Si là mù quáng, ngu d t, n n… Vì v y nên m i nói “si mê”. ã mê thì ph i si, chưa si là chưa mê. Trong Ph t h c, si là (1) không bi t v nguyên lý căn b n c a vũ tr và i s ng: T t c u phù du, không ch c ch n, thay i không ng ng—t c là, m i s u “vô m is thư ng” (non-permanent), và (2) mê say ôm ch t (t c là “ch p” vào, attached to) nh ng cái vô thư ng ó. ây, chúng ta không c n ph i i sâu r t ráo vào vô thư ng và ch p c a nh ng ngư i tu ư ng B tát, mà có th dùng m t khái ni m tương t trong tư tư ng và lu n lý Tây phương khá quen thu c v i chúng ta ngày nay. ó là khái ni m “tương i” (relative, relativity).

Tr n ình Hoành

230

Tư duy tích c c

dotchuoinon.com

• Tương i hàm ý “so sánh”. Ví d : Khi ta nói “Cô y p”, ta ương nhiên nói “So sánh v i nh ng ngư i trung bình khác, thì c y p, nhưng so sánh v i các hoa h u thì chưa bi t.” • Tương thì cô y i hàm ý “l thu c vào ch t ”. Ví d : “Cô y p” có nghĩa là “ p, nhưng i v i m t c a ngư i khác thì chưa bi t.” i v i m t tôi

• Tương i hàm ý “có gi i h n”. Ví d : Khi ta nói “Anh ta r t thông minh”, ta v n hàm ý r ng có nh ng i u anh y không bi t.

• Tương i hàm ý “có th thay i”. Ví d : “Cô y p” có nghĩa là hi n th i cô y p, nhưng khi cô y 50 tu i thì chưa bi t. Hay “Anh y r t giàu” có nghĩa là hi n th i anh y giàu, nhưng mai m t thì chưa bi t. Trong cách nói hàng ngày, ta luôn luôn nói v i nghĩa tương i, dù là ta ch ng bao gi nh c n t “tương i”, th m chí ch ng nghĩ n nó. Khi ta nói “Cô y p” hay “Anh y thông minh” là ương nhiên ta hàm các ý so sánh, tùy thu c ch t , gi i h n, và thay i. Nhưng… khi ta nói v chính mình: “Tôi r t p, tôi r t t t , tôi r t hi n h u, tôi r t o c…”

thì l i là chuy n khác. Khi nói v “tôi hi n h u” ch ng h n, ta thư ng hành ng như là ta không nghĩ n so sánh, ch t , gi i h n, và thay i. Ta hành ng c như là “Tôi hi n h u nh t th gi i, không ai b ng, và luôn luôn hi n h u t i m i nơi m i lúc, vĩnh c u, và t t c m i ngư i trên th gi i u ng ý như th (dĩ nhiên ngo i tr m y ngư i u mê).”

Tr n ình Hoành

231

Tư duy tích c c

dotchuoinon.com

Khi nói, Tôi h c gi i, tôi p, tôi khiêm t n, tôi yêu ngư i, tôi o c… cũng th . Ta suy tư và hành ng c như là tôi gi i nh t thiên h và s gi i vĩnh vi n và ai cũng bi t, p nh t thiên h và s p vĩnh vi n và ai cũng bi t… ó là nói v các phương di n c th c a tôi… Khi nói v tư tư ng tr u tư ng c a tôi, như là ý ki n c a tôi, phán oán c a tôi, ch nghĩa c a tôi, lòng tin c a tôi, tôn giáo c a tôi… thì s t p trung vào tôi còn m nh hơn ngàn l n, và h u như ta quên h n “tương i”:

M y ám này v a b t tài v a thi u giáo d c. Ch nghĩa dân ch a ng là con ư ng duy nh t ưa n th nh vư ng. Ch nghĩa xã h i là l i duy nh t n h nh phúc. Tin tên ó là ch có bán nhà. Ch có o tôi m i úng, m y ám khác là mê tín d oan. Làm sao mà có th yêu k n a ngư i n a ng m v y nh ? T t c nh ng i u này, ta thư ng tuyên b và hành ng m t chi u như là chúng nh t nh ph i úng 100% và “ngư i khôn ngoan” thì ph i bi t các i u ó và s ng v i các i u ó. ương nhiên chúng ta bi t, thái ó r t là tr con, vì…

Ngư i già d n hơn m t tí ai cũng bi t là i u gì hay và t t cho mình chưa h n là hay và t t i v i ngư i khác, hay và t t lúc này chưa h n là hay và t t lúc khác, hay và t t nơi này chưa h n là hay và t t nơi khác. Tương i có nghĩa là cái nhìn c a ta r t tương i, và ngư i khác có th có cái nhìn khác ta, nhưng v n có th úng như ta. N u ta nói “voi hi n” thì cũng úng, ngư i khác nói “voi d ” thì cũng úng, tuỳ theo lúc voi ng trong s thú ăn mía hay ang trong r y phá mía.

Tr n ình Hoành

232

Tư duy tích c c

dotchuoinon.com

N u bi t r ng m i suy tư, m i chân lý i u có tính cách tương i, và các suy tư ho c chân lý khác nhau có th u úng, thì ta không còn h kiêu căng trong suy tư và phán oán c a mình, cũng như không ép bu c ngư i khác ph i nghĩ và làm như mình. T c là, ta g t b ư c nh ng kh au cho mình và cho xã h i quanh mình, sinh ra t kiêu căng và áp b c c a chính mình. Thêm vào ó, ta l i có th h c cách suy tư th y cái úng c a ngư i khác, t c là làm cho u óc và tư duy c a mình giàu có hơn, thông thái hơn. B n không c n ph i thích ăn m m nêm, nhưng ng òi h i m i ngư i hãy tNy chay m m nêm theo b n. Và ch ng lý do gì mà b n không s ng tho i mái ư c v i ngư i thích m m nêm, cũng như h c thêm t i sao h thích m m nêm và m m nêm có gì ngon v i h . i, và s ng vui v hòa h p v i m i ngư i trong lý tương i Hi u ư c lý tương i ó, chính là s ng v i th c t cu c i, là m r ng u óc nhìn m i v n dư i m i góc c nh khác nhau, là không còn làm “ngư i mù s voi”, là không còn “Si” n a. Trên phương di n xã h i h c, tư duy tương i chính là n n t là hòa ng, c i m , dân ch . Trong m t xã hôi có nhi u ngư khác nhau, thì cách s ng hòa bình, công bình và tho i mái nh nghiên c u phương cách có th s ng chung hòa bình vui v m t cách suy tư và sinh ho t trên t t c m i nhóm khác. K t qu cu i cùng c a vi c hi u l tương i là: ng c a cách s ng mà ta g i i suy nghĩ và sinh ho t t là, m i ngư i cùng , thay vì m t nhóm áp t

• Trên phương di n cá nhân: Ta khiêm t n hơn vì bi t m i cái ta có cũng ch là tương i (t c là vô thư ng); bình th n hơn vì bi t b n ch t hay thay i (vô thư ng) c a i s ng và, do ó, s n sàng i di n tương lai; thông thái hơn vì bi t h c cách nhìn c a ngư i khác. • Trên phương di n xã h i: Xã h i bình ng hơn, nhân ái hơn, hòa bình hơn và th nh vư ng hơn, vì m i ngư i tôn tr ng nhau, h c h i nhau và g n bó nhau. Chúc các b n m t ngày vui. M n, Hoành © copyright 2009 Tr n ình Hoành Permitted for non-commercial use www.dotchuoinon.com Bài liên h : Tham, Sân, Si

Tr n ình Hoành

233

Tư duy tích c c ăng trong: Thi n, Thi n Thi, Trà àm | Th : Thi n, tích c c

dotchuoinon.com

Th c hành t tâm
Posted on Tháng Mư i M t 6, 2009 by tdhoanh

Yêu láng gi ng như yêu chính mình Jesus of Nazareth Tâm t khi ư c khéo tu, Làm cho trói bu c b mau y u d n. Không còn d u v t tham sân, Ni t bàn hi n l thênh thang gi a i. Kinh T Tâm Chào các b n, T tâm, t bi, lòng t , bác ái, nhân ái… t t c u nói n yêu ngư i. Chúng ta u th y, m i v th y l n c a th gi i, dù dùng ngôn ng nào, lo i lý lu n nào, vùng a lý nào, vào th i kho ng nào… u t tr ng tâm thuy t gi ng c a mình vào m t i m—yêu ngư i. Và ương nhiên kh i c n th y nào d y, chúng ta cũng bi t là th gi i này s thành thiên àng n u m i ngư i yêu nhau. Tình yêu là cái n n c a vũ tr , trên ó m i s , m i th , và m i ngư i, ng v ng, cùng v i nhau. Thi u tình yêu, t t c u r i rã và tan bi n. Trong bài này chúng ta s lư t qua n n t ng lý thuy t căn b n c a “yêu ngư i” c a ba trư ng phái—Thiên chúa giáo, Ph t giáo, và ch nghĩa l i ích (không tôn giáo). Sau ó chúng ta s nói n cách th c hành “lòng t ” c a i Sư Ph t Âm, là m t phương cách r t khoa h c, m i trư ng phái có th dùng ư c.

Tr n ình Hoành

234

Tư duy tích c c I. Căn B n c a Yêu Ngư i 1. Yêu ngư i trong Thiên chúa giáo:

dotchuoinon.com

Chúa Giêsu nói: “Yêu Chúa, Thư ng c a b n, v i c trái tim, c linh h n, c kh i óc c a b n. ây là i u răn u và quan tr ng nh t. Và i u răn th hai như th này: Yêu láng gi ng c a b n như yêu chính b n.” Matthews 22:37-38. Câu nói ó ư c g i là Lu t Vàng (The Golden Rule). Ngư i Thiên chúa giáo yêu ngư i vì Chúa b o th . ây là lu t t tr i. Th c ra lu t này ã có t i thi u là t th i Moses, trư c Chúa Giêsu kho ng 1500 năm. Leviticus 19:18. Giêsu ch l p l i m t cách r t ng n g n mà thôi. Và Lu t Vàng có hai v : V u là yêu chúa. V sau m i là yêu ngư i. Yêu ngư i vì yêu chúa, và vì chúa b o “yêu ngư i.” ây, lòng tin vào chúa r t quan tr ng. N u không tin chúa (v ph i nghe l nh chúa “yêu ngư i” ( v sau). u), thì ch ng lý do gì

Và Lu t Vàng d y yêu ngư i—ch không nói thêm là ngư i t t hay x u, có h c hay không có h c, du côn hay t t , thi n hay ác, thân hay sơ, b n hay thù… “Yêu ngư i” ây là yêu t t c m i ngư i, k c ngư i x u, ngư i t i l i, ngư i c hi p, k thù ta… Cho nên, tình yêu trong Thiên chúa giáo g i là “Tình yêu vô i u ki n” (unconditional love).

Tr n ình Hoành

235

Tư duy tích c c 2. Yêu ngư i trong Ph t giáo

dotchuoinon.com

N n t ng tri t lý sâu th m nh t c a “yêu ngư i” trong tư tư ng Ph t giáo là câu này: “ T t c pháp là không .” Kinh Hoa Nghiêm, phNm Vô T n T ng . T t c m i th , m i ngư i, m i v t (t c là “t t c pháp”) u là M t, và cái M t ó không th di n tã ư c b ng t nào cho úng, nên g i là “không”. “Không” ây không có nghĩa là “không có”. Vì t t c u là m t, như t t c ng n sóng u là m t i dương, nên ngư i và ta là m t. Ngư i là ta và ta là ngư i. Yêu nhau là chuy n ương nhiên. Yêu ngư i cũng là yêu mình thôi. m t m c suy tư th p hơn, có tính cách th c hành, Kinh T Tâm nói ta yêu ngư i vì: Tâm t khi ư c khéo tu, Làm cho trói bu c b mau y u d n. Không còn d u v t tham sân, Ni t bàn hi n l thênh thang gi a i. T c là yêu ngư i làm tim ta có th thoát m i r ng bu c t i tăm–như tham lam, sân h n, si n ư c Ni t Bàn—Nirvana, Hoàn Toàn Tĩnh mê–và có ư c con tim tĩnh l ng L ng. Kinh T Tâm cũng nói r t rõ là yêu ngư i là yêu t t c chúng sinh, không phân bi t g n xa t t x u, như là Tình yêu vô i u ki n trong Thiên chúa giáo. Th Tôn thuy t gi ng nh ng l i, Liên quan tu t p nên ngư i t tâm, Là ngư i r t i ân c n, Thương yêu tr i kh p k g n ngư i xa.

Tr n ình Hoành

236

Tư duy tích c c T m lòng nhân ái bao la, Th t là thu n khi t, th t là cao thâm. Hư ng v t t c chúng sinh, Ngư i t tâm tr n quên mình mà thương. Kinh T Tâm 3. Yêu ngư i trong ch nghĩa l i ích (utilitarianism)

dotchuoinon.com

Nh ng ngư i không tin vào truy n th ng tâm linh nào, thì suy nghĩ theo ch nghĩa l i ích xây d ng căn b n cho “yêu ngư i”. H th ng o c c a ch nghĩa l i ích t trên căn b n r ng: “M c ích c a o c là t o nên m t th gi i t t hơn.” Và “ o c là t o ra h u qu t t, ch không c n bi t n ý nh t t.” i u này r t khác v i các truy n th ng tâm linh, trong ó tâm ý (intention) c a ta có m t vai trò r t l n (dù là không có tính cách quy t nh) trong vi c xét oán m t hành ng là thi n hay ác, t t hay x u. Kim ch nam cho tư duy và hành ng c a ngư i theo ch nghĩa l i ích là “Ta nên làm b t kỳ i u gì có l i nh t cho con ngư i, t c làm cho th gi i sung sư ng hơn, h nh phúc hơn, lý tư ng hơn, bình ng hơn, v.v….” V i kim ch nam như th này, yêu ngư i ương nhiên là có giá tr khi nó làm cho m i ngư i cùng vui v hòa ng cho th gi i t t p hơn. Nhưng khi ph i gi t ngư i th gi i t t p hơn thì cũng nên làm, và g t b tình yêu cá nhân sang m t bên. Như v y ta th y, trong các truy n th ng tâm linh, tình yêu con ngư i vô i u ki n–c a m i cá nhân n m i cá nhân khác trong xã h i–là ch o cho i s ng cá nhân và xã h i. Tình yêu và c m xúc tình yêu là kim ch nam cho m i sinh ho t cá nhân và xã h i. Nhưng trong ch nghĩa l i ích thì yêu ngư i ch là m t trong nh ng con s trong con toán. N u yêu ngư i mà ư c vi c cho th gi i thì yêu, n u ngư i làm phi n th gi i thì ánh ngư i. ây cũng là căn b n suy tư cho nhi u cu c cách m ng xã h i Nm máu ta ã th y trong th k 20 (và v n còn x y ra t i nhi u nơi trên th gi i, dù là dư i hình th c chi n tranh tôn giáo “l ch l c” ngày nay).

Tr n ình Hoành

237

Tư duy tích c c

dotchuoinon.com

i u này không có nghĩa là các truy n th ng tâm linh không s ng chung ư c v i ch nghĩa l i ích. Trong a s v n i, ch nghĩa l i ích và các truy n th ng tâm linh s có cùng áp s . Tuy nhiên th nh tho ng s có nh ng v n mà k t qu s khác nhau l n, tùy theo ta chú tr ng n tình yêu hay l i ích. Ai trong chúng ta cũng có kinh nghi m này trong i s ng cá nhân, và cũng th y l ch s c n i th gi i ã x y ra nh ng chuy n gì. II. Th c Hành Yêu Ngư i

Khi yêu ai, t kh c ta bi t ph i làm gì. Vì v y, các trư ng phái tâm linh chú tr ng vào d y ta có con tim yêu ái, hơn là chú tâm vào d y qui t c hành ng. Nói chung thì m i chúng ta u bi t yêu ngư i như th nào: Nói năng vui v , m m cư i, ng tr m c a ngư i, ng c hi p ngư i, nghĩ t t v ngư i và không nên nghĩ x u v ngư i, th y cái x u c a ngư i thì bi t nhưng không dùng nó ghét, tha th , k thù khi ngã ng a thì cũng c u giúp, v.v… Khi yêu t kh c ta bi t ph i hành ng th nào. Tuy nhiên vài trăm năm trư c, i sư Ph t Âm (Bhadantacariya Buddhaghosa), vi t quy n cNm nang quan tr ng nh t trong Ph t giáo Nguyên Th y, Visuddhimagga, mà Tỳ kheo Nanamoli ã d ch t ti ng Pali sang Anh ng là The Path of Purification (Con ư ng Thanh T nh), có ch rõ phương cách luy n t p t tâm, m i ngư i u có th dùng, dù mình n m trong trư ng phái nào. Tóm g n như sau: Chúng ta th c t p lòng t (yêu ngư i) t ng bư c m t, b ng cách chia m i ngư i thành 4 nhóm: Chính ta, ngư i ta r t yêu m n, ngư i ta không thương không ghét, ngư i ta ghét hay thù. Và th c hành qua 3 (ho c 4) bư c chính như sau: 1. Trư c h t ta “kh i lòng t ”: b ng cách hư ng lòng t v chính mình—tôi mong h nh phúc và không au kh ; tôi mong không có thù h n, không au n, không lo l ng, và s ng h nh phúc. 2. Sau ó ta “hư ng lòng t ”: b ng cách nh l i nh ng gì làm ta tăng thêm thương m n (như các món quà hay l i nói d u dàng), nh ng gì làm ta tăng kính tr ng (như o c hay trí tu ), mà ta ã th y trong m t ngư i nào ó, ví d như m t v th y giáo c a ta. R i ta hư ng lòng t c a ta v ngư i ó: “Tôi mong th y ư c h nh phúc và không au kh .” C nh tâm như v y cho n khi ta c m th y y p lòng t trong tâm ta.

Tr n ình Hoành

238

Tư duy tích c c

dotchuoinon.com

3. Sau ó ta t t “phá b rào c n” gi a các nhóm ngư i. T v th y giáo, ta hư ng lòng t v m t ngư i b n r t thân, cho n khi th y y p lòng t . Xong r i ta l i hư ng lòng t v m t ngư i không thương không ghét, c như là b n thân c a mình, cho n khi th y y p lòng t . Xong r i ta l i hư ng lòng t v m t ngư i ta thù, c như ngư i ta không thương không ghét, cho n khi th y y p lòng t .

4. Tuy nhiên, khi n “k thù” có th ta g p khó khăn, vì ôi khi lòng ta có quá nhi u sân h n làm ta không th có lòng t v i ngư i này ư c. i sư Ph t Âm d y ta ph i bi t cách D p T t Sân H n lòng t có th nNy n , theo phương pháp sau: • Khi b sân h n c n tr , thì hãy nh l i Ph t d y: “Tỳ kheo, n u có k cư p dùng cái cưa cưa tay cưa chân ngươi, ai mà mang thù h n trong lòng vì i u ó, ngư i ó không mang giáo pháp c a ta.” “L y sân h n tr sân h n thì còn t hơn là n i sân h n trư c. h n. Hãy th ng cu c chi n khó th ng.” ng dùng sân h n tr sân

c Ph t nói có 7 i u làm cho k thù c a ta r t th a mãn và l i l c. K thù ta mu n ta (1) x u xí, (2) au kh , (3) thi u may m n, (4) nghèo kh , (5) không danh ti ng, (6) không b n bè, (7) không n ư c cõi tr i h nh phúc sau khi ch t. Khi mà ta sân h n thì k thù c a ta s ư c c 7 i u ư c này. • N u v n còn th y sân h n, thì hãy nghĩ n nh ng i u t t p trong tác phong c a ngư i mình ang gi n. Ngư i này có th có vài tác phong áng ghét, nhưng cũng có vài tác phong cao p. Hãy nghĩ n nh ng tác phong cao p c a h .

Tr n ình Hoành

239

Tư duy tích c c

dotchuoinon.com

• N u v n còn th y gi n, thì hãy nh (1) n u k thù b n ã dùng quy n năng c a h n làm cho b n gi n, t i sao bây gi b n l i c hành cái u c a mình, trong khi h n không còn quy n năng ó n a. (2) Ngư i ta làm b y, cho nên b n gi n, t i sao v y? Ch ng l b n cũng mu n b t chư c làm b y hay sao? (3) Có ngư i làm b y ch c gi n b n, ch ng l b n mu n n i gi n úng ý h mu n hay sao? (4) B n n i gi n thì không ch c là b n có làm cho k thù au n ư c không, nhưng ch c ch n là b n b au n vì cơn gi n ó. (5) K thù c a b n b cơn gi n làm mù quáng, ch ng l b n cũng mu n mù theo hay sao? (6) N u vì b n gi n d mà k thù b n làm b n au n, thì hãy b cơn gi n i. T i sao b n ph i au kh không lý do? (8) Nh ng cơn ph n n thư ng ch kéo dài trong giây phút, nh ng ngông cu ng gây ra nh ng hành ng tai ác ã qua h t r i, v y thì b n gi n cái gì ây? (9) Khi ta mu n gây kh au cho m t ngư i v ng m t, thì ta làm ai au? B n ang có m t và b n làm chính b n au, t i sao b n n i gi n v i ngư i v ng m t ó?

• N u bu n gi n v n chưa h t, thì hãy nh r ng m i ngư i là s h u ch c a hành ng c a mình. Vi c gì tôi ph i n i gi n v i anh ta? Anh ta làm b y thì anh ta s n ng nghi p t i. T i sao tôi ph i n i gi n, r i tôi ph i mang nghi p t i? • Nhưng sau ó n u v n còn bu n gi n thì hãy nghĩ n nh ng l i l c mà lòng t mang l i. Khi ta thành tâm th c t p lòng t như là n n t ng c a i s ng, ta s ư c nhi u l i l c: (1) Tho i mái khi ng , (2) tho i mái khi th c, (3) không có ác m ng, (4) ư c m i ngư i thương m n, (5) ư c loài v t thương m n, (6) thánh th n phò h , (7) t p trung tư tư ng d dàng, (9) m t nhìn lúc nào cũng thanh t nh, (10) khi ch t không ho ng lo n. • Nhưng n u làm v y mà v n còn h n gi n, thì hãy nghĩ n nh ng thành t làm nên m t con ngư i. Anh ta cũng ch là Không, cũng s vào hư vô. Tôi gi n cái gì ây? Tôi gi n ai ây? • Nhưng n u n lúc này mà v n không h t gi n, thì hãy dùng quà t ng, ho c là ta t ng quà cho ngư i ta ang gi n, ho c là nh n quà t ng c a ngư i y.

Tr n ình Hoành

240

Tư duy tích c c

dotchuoinon.com

• Khi cơn gi n ã b t u nguôi, ta ph i hư ng lòng t v ngư i này, c như là chính ta, là ngư i thân c a ta, ngư i ta không thương không ghét, ngư i ta có thù h n. Và ta ph i l p i l p l i th c t p lòng t , phá b rào c n, cho n lúc trong tâm ta b n nhóm ngư i u bình ng như nhau: ta, ngư i thân c a ta, ngư i không thương không ghét, ngư i có thù h n. Và, các b n, dĩ nhiên là môn th c hành nào cũng òi h i nhi u năm tháng thu n th c. i u quan tr ng là, cũng như h c àn, h c v hay h c võ, luy n t p thư ng xuyên hàng ngày là cách duy nh t gi i. Và n u th nh tho ng có ánh àn sai n t thì cũng nh r ng bao nhiêu nghìn h c trò khác, bao nhiêu nghìn v th y thư ng ng c a th gi i, cũng lâu lâu b sai n t như b n v y. Chúc các b n m t ngày vui. M n, Hoành Bài liên h : Yêu mình, Yêu ngư i, Yêu ngư i, tin ngư i, Ngư i và Tôi © copyright 2009 Tr n ình Hoành Permitted for non-commercial use www.dotchuoinon.com ăng trong: Thi n, Thi n Thi, Trà àm | Th : Thi n, tích c c

Cho Hôm Nay
Posted on Tháng Mư i M t 15, 2009 by Huynh Hue

Tr n ình Hoành

241

Tư duy tích c c

dotchuoinon.com

Ngày hôm nay tôi s h nh phúc Tôi s lo i b kh i nh t ký i tôi hai ngày: hôm qua và ngày mai Ngày hôm qua là h c Và ngày mai là k t qu C a nh ng gì tôi làm ư c hôm nay Hôm nay tôi s i m t cu c i v i s xác tín r ng Hôm nay s không bao gi tr l i Hôm nay là cơ h i cu i cùng Tôi ph i s ng th t mê say, Vì không ai có th m b o v i tôi R ng tôi s nhìn th y ánh dương c a ngày mai Hôm nay tôi s th t can m Không cơ h i nào v t kh i tay tôi Ch n l a duy nh t c a tôi là thành công

Hôm nay tôi s

u tư

Tr n ình Hoành

242

Tư duy tích c c Tài s n quý giá nh t c a tôi là th i gian Vào công vi c thiêng liêng nh t: i tôi Tôi s nhi t tâm dành t ng phút bi n hôm nay thành m t ngày khác bi t và c áo trong Hôm nay tôi s thách m i chư ng ng i xu t hi n trên ư ng tôi i V ng tin r ng tôi s thành công i kháng v i s tiêu c c Hôm nay tôi s Và s chinh ph c th gi i b ng m t n cư i B ng thái tích c c Luôn mong m i i u t t lành nh t Hôm nay tôi s làm cho m i vi c thông thư ng ư c th hi n tuy t v i

dotchuoinon.com

i

Hôm nay tôi s s ng v i nhân sinh quan tích c c và hi u bi t Hi u bi t th c t i Và nhìn nh ng ánh sao t o ra tương lai c a tôi Hôm nay tôi s dành th i gian vui sư ng Và s lưu d u chân mình và s hi n di n c a mình trong trái tim ai Hôm nay tôi m i b n b t u m t mùa m i Mùa c a ư c mơ R ng chúng ta u có th làm m i i u Và hoàn thành nó B ng ni m vui và phNm giá.

Tr n ình Hoành

243

Tư duy tích c c

dotchuoinon.com

Hãy t n hư ng m t ngày p Và m t ngày mai t t p hơn. B ng tình yêu Huỳnh Hu d ch JUST FOR TODAY - Just for today I will be happy Today I will delete from my diary two days: yesterday and tomorrow Yesterday was to learn and tomorrow will be the consequence of what I can do today. Today I will face life with the conviction that this day will not ever return.

Tr n ình Hoành

244

Tư duy tích c c

dotchuoinon.com

Today is the last opportunity I have to live intensely, as no one can assure me that I will see tomorrow’s sunrise. Today I will be brave enough not to let any opportunity pass me by, my only alternative is to succeed. Today I will invest my most valuable resource:my time, in the most transcendental work: my life; I will spend each minute passionately to make of today a different and unique day in my life. Today I will defy every obstacle that appears on my way trusting I will succeed. Today I will resist pessimism and will conquer the world with a smile, with the positive attitude of expecting always the best. Today I will make of every ordinary task a sublime expression,

Tr n ình Hoành

245

Tư duy tích c c Today I will have my feet on the ground understanding reality and the stars’ gaze to invent my future.

dotchuoinon.com

Today I will take the time to be happy and will leave my footprints and my presence in the hearts of others. Today, I invite you to begin a new season where we can dream that everything we undertake is possible and we fulfill it, with joy and dignity. Have a good day and a better one tomorrow! With Love ăng trong: Trà àm | Th : Song ng , tích cưc, trà àm

Công phu tư duy tích c c và khó khăn th thách
Posted on Tháng Mư i Hai 2, 2009 by tdhoanh Chào các b n, Chúng ta thư ng nói n tư duy tích c c như là th n dư c ta vui v , tĩnh l ng, an l c, thành công, v.v… Nhưng hãy h i m t câu h i mà chúng ta g p thư ng nh t, dù là ta có ý th c ư c nó hay không: “Tư duy tích c c có làm cho cu c s ng c a ta d dàng hơn? Ít th thách hơn?”

Tr n ình Hoành

246

Tư duy tích c c

dotchuoinon.com

Trong u c a bài này, mình c tình dùng t “công phu”, là t r t thư ng nghe trong võ h c, dù r ng công phu ch có nghĩa là “b công ra luy n t p nhi u.” Nhưng mình dùng t công phu l y ví d c a m t võ sư làm minh h a. N u b n là võ sư b n s kh e m nh, t tin và có th yêu i. Nh ó có th d thành công trong nhi u vi c. Nhưng ó không có nghĩa là i b n ít th thách và ít khó khăn hơn ngư i khác. Võ sư thì cũng có th b b chê, i theo chàng khác. Cũng có th b th t nghi p, không có ti n tr ti n nhà. Ra ư ng v n có th g p cư p (dù là bi t ng phó hơn). i làm v n có th b ng nghi p ghen ghét, boss ì. L m ng ông nhà báo m t câu cũng có th b báo dũa công c ng… Như v y nghĩa là, n u ta có công phu tư duy tích c c cao, ta v n g p m i v n m i ngư i ang g p hàng ngày. V n , r c r i, khó khăn…là m t ph n t nhiên c a i s ng. Mu n s ng thì ph i ăn, ph i m c, ph i ng … Ch lo ăn lo m c lo ng thôi là ương nhiên ph i làm vi c trong gu ng máy kinh t v i tri u ngư i khác. Mà ã có ngư i khác là có khó khăn, ng ch m, gi ng co, n n n… c ng thêm v i các v n b nh t t tai n n t nhiên. Ngư i có công phu tư duy tích c c cao thì có kh năng ng phó v i các khó khăn trong i m t cách d dàng hơn các ngư i khác. Nhưng s lư ng khó khăn thì cũng như m i ngư i khác thôi. Hơn n a, mình có tin bu n cho các b n. Các võ sư thư ng b ăn òn hàng ch c l n, n u không là hàng trăm l n, hơn ngư i không có võ. Ngư i không có võ, ra ư ng th y ai b cư p thì khép nép ng nhìn hay t ng l b i. Võ sư th y ai b nguy thì nhào vào gi i c u. Các băng nhóm cư p bóc giang h r t thi n chi n trên ư ng ph . ng vào h là luôn luôn có th nguy hi m n tánh m ng c a mình. Cho nên võ sư b ăn òn, thương t t, ho c t vong là chuy n thư ng.

Tr n ình Hoành

247

Tư duy tích c c

dotchuoinon.com

Tương t như th , ngư i có tư duy tích c c m i s ng t t hơn, con ngư i b t kh hơn. Mà khăn vào mình–ho c là con tim mình nh c nh b nh ng nhóm ngư i x u cho ăn òn, ho c c

nh m s tích c c nhúng tay vào vi c làm ãr n chuy n ngư i khác là mang khó i v n i au c a ngư i khác, ho c là mình hai.

Như v y là các b n có câu tr l i r i ó. Công phu tư duy tích c c cho ta kh năng gi i quy t v n cao cho m i tình hu ng, nhưng cũng mang l i cho ta nhi u khó khăn hơn ngư i trung bình. i là th . Ngư i càng gi i càng có nhi u v n khó khăn gi i quy t. No vacation Chúc các b n m t ngày vui. , n u b n nghĩ, “Tôi s tư duy tích c c nhưng s không xía vào chuy n c a ai ngoài ư ng kh i r c r i vào thân,” thì cũng ư c. Nhưng b n s không bao gi tư duy tích c c, vì ó là g c tiêu c c mà. Chúc các b n m t ngày vui. M n, Hoành © copyright 2009 Tr n ình Hoành Permitted for non-commercial use www.dotchuoinon.com ăng trong: Trà àm | Th : tích c c, tích c c

Các m c thang tư duy tích c c
Tr n ình Hoành 248

Tư duy tích c c Posted on Tháng Mư i Hai 8, 2009 by tdhoanh Chào các b n,

dotchuoinon.com

m iv n . Chúng ta ã nghe “tư duy tích c c” trong r t nhi u bài vi t khác nhau, v Và ôi khi, n u chưa hi u h t, chúng ta có th b tràn ng p, không bi t tư duy tích t c th c ra là gì. Bài này gi i thích m t s m c thang chính trong ti n trình phát tri n tư duy tích c c mà a s chúng ta g p, ta có thê t o lư ng mình. Nói là a s , vì lâu lâu chúng ta th y có nh ng ngư i có căn cơ, ch trong m t th i gian ng n ng i, nh y t bư c u n ngay bư c cu i, m t ti n tình mà có ngư i c i cũng không xong.

1. M c th p nh t c a tư duy tích c c là t tin vào chính mình. Tin là mình có quy t tâm và kiên trì i n ích, thành công trong m t v n nào ó, hay thành công trong i m t cách t ng quát. Trong ti ng Anh, ây là confidence. ây là m c mà m i khóa h c, m i bài vi t, m i quy n sách, m i websites v tư duy tích n hơn 70%, c c nói n khi h dùng t “tư duy tích c c.” Và a s các nơi này, có th cũng ch ng ng l i ngay m c này mà không còn bi t là Tư duy tích c c còn nhi u m c cao hơn. Vì v y, nhi u khóa h c và sách v Tu duy tích c c th t ra r t h i h t, ch m c này, mà các v th y hay tác gi có l là không bi t tư duy tích c c còn i lên n vài ba t ng n a. Trong chu i bài tư duy tích c c mình ã vi t, m c này là m c c a các bài như N a ly nư c, Yêu mình, Bi t mình, S c m nh c a tư tư ng, X n tay áo, L a trong lòng, Tư duy tích c c là gì?…

Tr n ình Hoành

249

Tư duy tích c c

dotchuoinon.com

2. M c cao hơn k ti p là m c vư t trên “có qua có l i.” Có-qua-có-l i là ph n ng t nhiên c a m i ngư i trên th gi i. Nó là ph n x t nhiên trong m i ngư i: H n t t v i tôi thì tôi t t v i h n, h n x u v i tôi thì tôi x u v i h n. N u h n là ngư i t t, tôi thich h n; n u h n là ngư i x u tôi ghét h n. Có-qua-có-l i thì ch ng có gì là không úng, duy ch có i u là xoàng, vì m i ngư i trên th gi i, k c ngư i d t nát nh t và tr m c p nh t, cũng hành x ki u ó. ây ch là cách hành x “b c m tù trong ph n x t nhiên c a mình thôi”, ch ng có gì là thông thái c . Tư tuy tích c c vư t tr i hơn ph n x có nghĩa là t t v i m i ngư i k c ngư i không t t v i mình và ngư i mình k t án là “ngư i x u”, yêu m i ngư i dù là nhi u ngư i không áng yêu… ây là m c c a các bài như Yêu ngư i, tin ngư i, N n t ng c a tư duy tích c c… S ng tích c c v i m i ngư i và v i i. Dùng năng lư ng tích c c c a mình s ng lan t a trong i và chuy n hóa i, và không s ng theo ph n x . 3. M c cao hơn n a là m c xóa b cái tôi. ây là m c ta hay nói v “vô ngã”c a Ph t gia, c a submission (khu t ph c, giao phó cho Thư ng ), hoàn toàn khiêm t n v m i ngư i và m i v n … Theo Ph t gia, ây cũng là m c “vô ch p”, không còn thành ki n v b t c i u gì và v b t c ai. Khiêm t n hoàn toàn.

Tr n ình Hoành

250

Tư duy tích c c

dotchuoinon.com

ây là m c c a các bài Thi n thi, các bài v vô ngã vô ch p c a Ph t gia, các bài v total submission và lòng khiêm t n trong các truy n th ng tâm linh khác. ây là m c các t ái v t, các ganh ghét v t, các ham h ti ng tăm, t hi m v t, b t b v t, hoàn toàn b d p b và xóa m t trong ta… Cái tôi ang bi n m t. 4. M c cu i cùng là m c t nh c a m c th 3 bên trên… Cái tôi hoàn toàn tiêu tán.

T i m i m c cao hơn, công l c tích c c c a chúng ta l i càng cao hơn. Ví d : M t c u sinh viên tr m c tích c c th p nh t s r t m nh m , ánh âu th ng ó, làm gì ư c ó. M t i sư c p th 3, xem ra lúc nào cũng ch m rãi nh nhàng và ch ng có s c m nh gì c . Tuy nhiên khi ph i i di n cái ch t vì ly’ do nào ó, v i sư s th n nhiên bình tĩnh và ng phó t t hơn chàng sinh viên r t nhi u. Nói chung là trong các tình hu ng c c kỳ gay go, năng l c tư duy tích c c c a v i sư s chi u sáng, dù là bình thư ng th y c có v hơi thi u calorie t Chu i Non là nơi chúng ta tu b i công phu tư duy tích c c. Các b n vào Vư n Chu i chơi không ch nghe nh c, c thơ, ho c c vài bài h p d n nào ó… ho c là ch vi t cái gì ó post… Dĩ nhiên, m i chuy n ó chính là Vư n Chu i. Nhưng m c ích u tiên c a Vư n Chu i là chúng ta giúp nhau phát tri n tư duy tích c c. Mong r ng t t c chúng ta nh n i u này và c g ng phát tri n tư duy tích c c m i ngày. N u c CN, ngay c vi t bài cho CN, mà không c g ng phát tri n tư duy tích c c c a mình hàng ngày, t c là các b n ã vào sai vư n r i ó. Chúc các b n m t ngày vui. M n, Hoành © copyright 2009 Tr n ình Hoành

Tr n ình Hoành

251

Tư duy tích c c Permitted for non-commercial use www.dotchuoinon.com ăng trong: Trà àm | Th : tích c c, trà àm

dotchuoinon.com

Phê phán xây d ng hay l i nh i tiêu c c?
Posted on Tháng Mư i Hai 11, 2009 by tdhoanh Chào các b n,

Chúng ta ai cũng mu n óng góp vào vi c giúp ngư i khác t t hơn, làm cho th gi i ta s ng p hơn, v i nh ng phê phán xây d ng. Tuy nhiên, r t thông thư ng ta có th th y ư c, nhi u ngư i l i nh i tiêu c c hơn là phê phán xây d ng. Phê phán xây d ng, luôn luôn có tư duy tích c c ti m Nn trong ó, làm môi trư ng ta s ng tích c c hơn. L i nh i tiêu c c mang gió tiêu c c i kh p nơi, ch làm cho không khí thêm t i tăm u ám b t r t khó th mà ch ng em l i l i ích nào h t. M t ng là ánh sáng, m t ng là bóng t i. V y thì làm th nào phân bi t sáng t i, bi t âu là phê phán xây d ng và âu là l i nh i tiêu c c, hành ng cho úng? ôi khi phân bi t phê phán tích c c và l i nh i tiêu c c cũng hơi khó. Tuy nhiên trong a s các trư ng hơp, các tiêu chuNn phân bi t sau ây s giúp chúng ta nh n di n sáng t i: 1. Phàn nàn chung chung mà không có vi c gì c th , không liên h n ngư i nào c th , là l i nh i tiêu c c. Ví d : Chính quy n toàn là m t lũ tham ô; doanh nhân toàn là m t lũ x o trá; th i th lo n l c sâu b cai tr ngư i; công giáo toàn là m t lũ bán nư c; Ph t giáo toàn là m t lũ d t; Trung qu c là lưu manh không tin ư c; H i giáo là c c oan kh ng b ; M là lũng o n chính tr các nư c khác …

Tr n ình Hoành

252

Tư duy tích c c

dotchuoinon.com

2. Khi nói n ngư i hay vi c c th , cũng ch phê phán chung chung mà ch ng ưa ra ư c i u gì c th , ó là l i ph i tiêu c c. Ví d : Ôi anh chàng d t ó mà giám ôc giám i c gì; xây cái c u ch này là ngu; l i m t d án d t n a c a nhà nư c… N u ã ưa ra các k t lu n chung th , thì ph i ưa ra các s ki n c th ch ng minh ư c k t lu n c a mình. Không có s ki n c th mà k t lu n phê phán, là l i nh i tiêu c c.

3. Khi ưa ra các lý l phê phán, thì các lý l ph i liên h n s vi c; nói lăng nhăng các s vi c không liên h là l i nh i tiêu c c. Ví d : Năm năm trư c cũng UBND c a thành ph này quy t nh xây c u B n Th y, 2 năm sau c u s p m t góc. Năm ngoái UBND l i cho xây công viên Xuân H ng, xây xong l t nư c cây ch t h t. Bây gi d án xây trư ng h c này cũng s p thôi. 4. Không nói n các v n liên h mà “t n công cá nhân” là l i nh i tiêu c c. Ví d : Ôi, th ng ó ti ng tăm b b ch lung tung mà cho làm ki n trúc sư trư ng d án này là x p c u. Ôi, m y th ng t Nam nh vào ây mà cho lãnh th u d án này là tiêu tán. Nói chung, khi phê phán m t v n gì, ch phán ph i c th và liên h tr c ti p n ch phê phán ph i c th , và các lý l phê .

Nhưng như v y cũng ch m i là phê phán n a chuyên nghi p, chưa có ph n “xây d ng” nào trong ó. Mu n ư c g i là phê phán xây d ng, thì ngư i phê phán c n ngh m t bi n pháp m i, khác v i bi n pháp mình ang phê phán. Hay ít ra thì cũng ngh m t vài s a i trong bi n pháp có s n. Ch phê phán mà không nghi gi i pháp thì a ph n là l i nh i tiêu c c–có l gi i pháp ang có là gi i pháp t i ưu r i, cho nên ngư i phê phán cũng ch ng nghĩ ra ư c thay i nào m i. Ngoài ra, ngư i có tư duy tích c c thì khi phê phán v n gì ó thì cũng c n lên ti ng khen các i u hay trong ó. Không nên ch phê phán cái d trong khi có c trăm i u hay mà l i không nói n. Ít ra cũng là m t câu “Các i m khác trong d án này tôi ch ng th y có v n gì c , duy ch có i u này là tôi th y c n ph i xét l i…”

Tr n ình Hoành

253

Tư duy tích c c

dotchuoinon.com

Chúng ta c n phân bi t r t rõ th nào là phê phán tích c c và th nào là l i nh i tiêu c c, t mình tránh l i nh i, ng th i giúp ch n ng rác r n trong dòng thông tin c a chúng ta. Các b n có ý n t “DÒNG thông tin” không? “Dòng” là m t dòng sông. N u chúng ta c rác vào nhi u quá, dòng sông ương nhiên s en k t và hôi th i, không nh ng không còn giúp ích gì cho ai ư c mà l i tr thành m t hi m nguy e d a s c kh e m i ngư i. Dòng thông tin trên Internet hi n nay có quá nhi u rác r n. M i ngư i nh n rác, không thèm bi t ó là rác hay không, t ng n nút chuy n ti p ng rác n 20 ngư i khác, 20 ngư i này l i t ng chuy n ti p, m i ngư i n 20 ngư i khác. u ngày là m t ng rác, n cu i ngày ta ã có hơn 2000 ng rác nh p vào dòng sông! Th thì dòng sông nào mà ch u n i. Trong k nguyên thông tin, thông tin có tính cách quy t nh th ng b i. Cho nên chúng ta hãy cùng tâm ni m b o v dòng thông tin c a chúng ta càng trong xanh càng t t. ng làm ô u môi trư ng. Hãy giúp cho môi trư ng chúng ta s ng trong s ch và h u ích. M i ngư i hãy làm công vi c v sinh c a mình—nói năng t t chính xác, và không chuy n rác và tăng rác. Chúc các b n m t ngày vui. M n, Hoành Bài liên h : Làm th nào phê phán tích c c

© copyright 2009 Tr n ình Hoành Permitted for non-commercial use www.dotchuoinon.com ăng trong: Trà àm | Th : lu n lý h c, tích c c, trà àm

Tr n ình Hoành

254

Tư duy tích c c

dotchuoinon.com

Phút tĩnh l ng m i ngày
Posted on Tháng Mư i Hai 13, 2009 by tdhoanh Chào các b n, Chúng ta ang s ng trong m t th gi i b n r n—ta i làm, v nhà ăn u ng v i gia ình, d y con cái m t ti, xem TV, i ng , sáng d y l i m TV nghe tin t c trong khi u ng cà phê xem báo, ch y i làm… Chu kỳ b n rôn ti p di n. Và ta không bao gi có nh ng phút giây tĩnh l ng cho riêng ta.

N u chi c xe ch y hoài không bao gi t t máy, nó s s ng ư c bao lâu? Chúng ta ã quá quen v i b n r n n ào t p n p, n n i chúng ta nghi n n ào: “H u h t m i ngư i b nghi n v i nh ng kích thích gây stress… Chúng ta c c kỳ ng i ngùng v s tĩnh l ng, v kho ng không, v s tr ng r ng. ó là vì m t nh ki n v t ch t nghĩ r ng cái gì không s mó ư c thì không hi n h u.” L i nguy n cho nh ng kho ng tr ng, Marianne Williamson. H qu t t y u là chúng ta nhi u stress, ta d n i nóng, d sân h n, d gây l n, d có chi n tranh, và d b ch t vì ng tim hay t qu . Tĩnh l ng ngh ngơi, n p năng lư ng tr l i, làm m i. là m t bí quy t s ng con ông Phương ta có thi n và khí công, ngư i ã bi t t hàng nghìn năm v trư c. Vì th Tây phương ta có c u nguy n hàng ngày, và có Ngày Chúa Nh t, không ư c làm gì c và ch dành riêng cho Chúa. Tuy v y, ngày nay các truy n th ng ngh ngơi tĩnh l ng ó ch còn t n t i v i m t s r t ít ngư i; i a s ngư i trên th gi i ch ng bi t ho c ch ng quan tâm gì v chúng. T i sao th gi i càng văn minh, chúng ta càng b n r n, càng ly d nhi u, càng nhi u b o hành trong h c ư ng, càng nhi u tr m cư p trên ư ng ph , càng nhi u chi n tranh trong qu c gia và xuyên qu c gia? Ph i chăng ó là vì m i chúng ta ã b “ch ng ch t v i nh ng ô nhi m tinh th n d d n và không t nhiên”? (M. Williamson, bên trên). Tr n ình Hoành 255

Tư duy tích c c

dotchuoinon.com

Chúng ta nghi n ti ng ng n n i chúng ta s yên l ng. N m m t mình cũng ph i suy tính công vi c ngày mai, ph i nghiên c u vi c tr ũa, ph i m nh c hay m TV. Hai ngư i b n ng i v i nhau thì ph i nói chuy n huyên thuyên, n u có m t tí thinh l ng thì c hai u áy náy và l i ph i nói cái gì ó l p kho ng tr ng. Ngay c khi i ng , r t thư ng khi chúng ta n m mơ v công vi c, và suy nghĩ v công vi c ngay trong khi ng .

Và khi th c, làm vi c h p t p chưa , chúng ta còn sáng t o ra m t làm nhi u vi c cùng lúc (multitasking)—v a nói i n tho i, v a chát trên computer, v a vi t m t report cùng lúc, hay v a lái xe v a text trên i n tho i. Và càng làm nhanh, càng h p t p, chúng ta càng b nghi n các hóa ch t c a stress, và không th ch m l i hay ngh ngơi ư c. H u qu là vi c làm thì hư trư c hư sau, liên h v i m i ngư i thì v lên v xu ng, các v n s c kh e cá nhân và gia ình hi n n, cũng như nh ng v n c a qu c gia và nh ng xung t gi a các qu c gia. Vì v y. chúng ta c n nh ng phút giây tĩnh l ng m i ngày, n p l i năng lư ng th ch t cũng như tinh th n—yêu ái, bình tĩnh, can m, và sáng t o. • Theo truy n th ng ông phương, thi n nh là cách tĩnh l ng hay nh t. Ng i thi n, theo dõi hơi th tâm trí không ch y lan man. Ho c thi n hành, t c là í b v i chánh ni m—t p trung tư tư ng vào vi c quan sát bư c i, ch ng h n. Ho c làm vi c theo cách thi n– i hay r a bát, và t p trung tư tư ng vào vi c quan sát t ng c ng nh . Ngay c vi c t ng kinh, như “Nam mô A-di- à Ph t”, mà t p trung tư tư ng vào m i câu kinh, như hình nh Ph t A-di- à trong m i câu t ng, cũng là m t cách tĩnh l ng r t t t. • Tây Phương, chúng ta có truy n th ng c u nguy n. Tuy nhiên n u ta c u nguy n theo l i xin x –c u cho h t n , cho làm ăn buôn bán t t, cho h t b nh… thì c u nguy n ó là m t lo i làm vi c v i m i lo i ti ng n xin x ch ch ng tĩnh l ng tí nào.

Tr n ình Hoành

256

Tư duy tích c c

dotchuoinon.com

Câu nguy n tĩnh l ng là nói chuy n v i Thư ng như hai k yêu nhau—không còn t ái, không còn v b c, không còn gi t o… M t qu tim khiêm cung tr n tru ng ttư c m t Thư ng . Tìm l i cái si t tay, cái ôm, v i Thư ng , k t h p làm m t v i Thư ng , mà chúng ta ã ánh m t trong nh ng phút n ào trong ngày. • N u ta không theo ư c hai truy n th ng này, thì nghe nh c r t nh và t p trung vào u óc ch y lan man, là cách g n nh t v i tĩnh l ng. nghe nh c, ng Và t trong tĩnh l ng, chúng ta s nghe ư c ti ng nói sáng t o c a ngu n năng lư ng h i sinh, như thi n sư Ki u Trí Huy n nói “Ti ng th m trong ng c nói l i hay”, ho c l i Thánh Kinh, “R i m t lu ng gió l n và m nh xé rách núi và làm á v v n trư c m t Chúa, nhưng Chúa không có trong lu ng gió. Sau lu ng gió là m t tr n ng t, nhưng Chúa không có trong ng t. Sau ng t là m t tr n cháy, nhưng Chúa trong có trong l a. Và sau tr n cháy, m t l i thì th m d u dàng n.” 1 Kings 19:11-13. Chúng ta c n tĩnh l ng có th nghe ư c ti ng thì th m.

Chúc các b n m t ngày vui. M n, Hoành © copyright 2009 Tr n ình Hoành Permitted for non-commercial use www.dotchuoinon.com ăng trong: Trà àm | Th : tích c c, trà àm

Tr n ình Hoành

257

Tư duy tích c c

dotchuoinon.com

“Thu c v ” nhóm nào?
Posted on Tháng Mư i Hai 14, 2009 by tdhoanh Chào các b n, Trư c ây mình ã vi t bài Tư duy tích c c – “Thu c v ” cu c i, t u trung nói r ng n u chúng ta mu n vui v tích c c s ng i này thì ta ph i c m th y “thu c v ” cu c i. N u ta luôn c m th y l c l ng, “sai chu ng” hay, nói như các tri t gia, “vong thân” (alienation), ngay trong cu c i này, thì r t khó cho ta tích c c ư c v i i.

Hôm nay chúng ta i sâu hơn m t tí v i khái ni m “thu c v ” (sense of belonging), t cá nhân vào cơ c u xã h i c th kh o sát ý ni m “thu c v ” c a m i cá nhân trong xã h i. M i chúng ta có th “thu c v ” nhi u nhóm khác nhau—gia ình ta, công ty ta, nhà th ta, các h i oàn ta gia nh p, các nhóm b n ta hay bù khú v i. M i “nhóm” ngư i như v y là m t “môi trư ng”, cho phép ta ra kh i cái v nh bé c a mình, dung hòa vào môi trư ng r ng hơn v i m i ngư i chung quanh. Nhưng như ta thư ng th y, các “nhóm môi trư ng” này, trong khi cho chúng ta cơ h i phát tri n cá nhân r ng ra, cũng có th là nh ng hàng rào tù ng c kiên c nh t ta l i bên trong và ngăn cách ta v i th gi i bên ngoài. Ví d : Vài ngư i H i giáo có th cho r ng Thiên chúa giáo là qu d và t i l i, ngư i H i Phòng thì cho là dân Hà N i không thành th t, ngư i B c thì cho r ng dân Nam thô l , ngư i Vi t thì cho r ng ngư i Trung qu c không tin ư c, ngư i Kinh thì cho là ngư i dân t c thi u s kém thông minh… ây là v n n n c a th gi i. Nh ng vư n chơi d u ái c a th gi i th t nhi u tình yêu cho các ngư i trong vư n, cùng m t lúc cũng là nhà tù ngăn cách m i ngư i v i c m t vũ tr r ng l n bên ngoài.

Tr n ình Hoành

258

Tư duy tích c c T i sao v y?

dotchuoinon.com

Thưa, t i vì chúng ta quen thói quen suy tư phân cách hơn là suy tư hòa h p. Không nh ng “quen” thói quen, chúng ta còn “ép” nhau suy tư m t ki u. Cho nên, n u ngư i Vi t mà nói là Trung qu c úng ta sai là ph n qu c, công giáo mà nói c Giáo Hoàng sai và Tiên Tri Mohammed úng là ph n o, ng viên mà nói ng sai là ph n qu c (oops, ph n ng hay ph n qu c? ) Chúng ta ã th y ư c các phi lý và u mê c a suy tư thư ng tình c a con ngư i chưa? N u tôi h c l p 10B thì ch ng lý do gì tôi không yêu các l p khác trong trư ng, dù r ng n u l p tôi á bóng v i các l p khác tôi s hò reo ng h l p tôi. N u tôi yêu gia ình tôi thì ch ng lý do gì tôi không th yêu các gia ình khác. N u tôi yêu nư c tôi thì ch ng lý do gì tôi ch ng yêu các nư c khác. N u tôi yêu dân tôi thì ch ng lý do gì tôi không th yêu các dân t c khác. Trong dòng ti n hòa c a con ngư i, nh ng u óc si mê ã và ang ti p t c dùng nh ng nhóm “tương tr c a các cá nhân” (supporting groups) như nh ng nhà tù giam c m chính nh ng cá nhân ó. Nhi u b l c man dã khi xưa cũng s ng theo cách ó—th y ngư i khác b l c là t n công và b t v , quay làm b a ăn t i. Ngày nay ta không còn ăn t i b ng “chi n binh rô ti” n a, nhưng tư tư ng phân cách và kỳ th thì ch c cũng ch c i ti n hơn các b t c man dã th i c i kho ng 1cm.

Tr n ình Hoành

259

Tư duy tích c c

dotchuoinon.com

Vì v y chúng ta c n t h i lòng mình và thay i cái nhìn m i m hơn, m i c 3500 năm trư c. Sách C u Ư c nói r ng t t c loài ngư i là anh em do Thư ng t o ra, v i b m là Adam và Eva. M t ngàn năm sau ó, Ph t Thích Ca d y, t t c chúng ta là M t, là nh ng làn sóng phù du c a i dương S Th t g i là “Không”. Và vài ngàn năm trư c ây, t tiên chúng ta cũng ã d y t t c ngư i Vi t u là anh em t m t m trăm con. Thánh nhân ã luôn luôn mu n m r ng u óc chúng ta, mu n ưa ta ra kh i tù ng c c a chính chúng ta xây d ng, cho ta ch p cánh bay cao, như nh ng qu tim t do trong b u tr i S Th t. Nhưng vài ngàn năm sau, chúng ta ã theo ti n nhân ư c n âu? Con hơn cha là nhà có phư c, con v n thua cha sau vài ngàn năm là…? Cho nên, n u yêu mình và yêu gia ình, thì v n yêu ư c các gia ình khác, yêu ư c làng xóm, yêu ư c các làng xóm khác, yêu ư c thành ph , yêu ư c các thành ph khác, yêu ư c t nư c, yêu ư c các t nư c khác, yêu ư c dân t c, yêu ư c các dân t c khác, yêu ư c loài ngư i, yêu ư c các ch ng lo i khác, yêu ư c thú v t, yêu ư c cây c núi r ng, yêu ư c các thiên hà xa th m… Tâm ta r ng m ư c n âu?

Chúc các b n m t ngày vui. M n, Hoành Bài liên h : “Thu c v ” th gi i, Tư duy tích c c – “Thu c v ” cu c © copyright 2009 Tr n ình Hoành i.

Tr n ình Hoành

260

Tư duy tích c c Permitted for non-commercial use www.dotchuoinon.com ăng trong: Trà àm | Th : tích c c, trà àm

dotchuoinon.com

“Thu c v ” th gi i
Posted on Tháng Mư i Hai 15, 2009 by tdhoanh Chào các b n, Hôm nay chúng ta ti p t c tri n khai ý ni m “thu c v ”, chúng ta ang s ng. “Th gi i” ây là th gi i r ng l n, là c qu t cá nhân c a ta trong th gi i

a c u, là t t c m i qu c gia trên th gi i. n th gi i

Chúng ta hay nói “tôi s ng trong th gi i này”, nhưng ta có th c s quan tâm này không?

Hãy l y ví d v “l c a b quên lãng” là Phi Châu. Phi Châu nghèo ói, b nh ho n, b t công, chi n tranh, ch t chóc tràn ng p… B n ã t ng làm gì cho Phi Châu? Chúng ta không c n nói n óng góp ti n b c công s c cho Phi Châu, vì Phi Châu hơi xa, hơn n a các ho t ng xã h i ph c v Phi Châu không có t i Vi t Nam, và chúng ta lo cho Vi t Nam ã không xu r i. Nhưng ít ra hãy t h i lòng là, “Tôi có bao gi quan tâm n Phi Châu không?” N u có, thì b n ã “hành ng” v i quan tâm ó th nào? Ta i chùa, i nhà th , c u nguy n trong i c trăm nghìn l n r i, v y ã có m t l n nào ta dành ra m t phút c u nguy n cho Phi Châu, hay cho m t qu c gia nào, hay cho m t ngư i nào, ó? Ta ã b bao nhiêu th i gian tìm hi u v hoàn c nh kinh t xã h i c a m t qu c gia Phi Châu? Ngay c ch 30 phút? c báo chí hàng ngày, bao nhiêu l n ta th y có m t thông tin gì v m t qu c gia Phi Châu? N u bàn chân c a ta ang b ung nh t mà ta không bao gi nghĩ quan tâm n nó, li u r ng cơ th ta kh e m nh ư c n âu? n nó, không bao gi

Tr n ình Hoành

261

Tư duy tích c c

dotchuoinon.com

ó là v n l n c a th gi i. Toàn th gi i ch chú tr ng n nh ng anh nhà giàu. M t tài t M h ng C cũng chi m nhi u di n tích báo các nư c, như Vi t Nam, hơn là m y tri u dân m t qu c gia Phi Châu nào ó ang b n n ói e d a. Trong m t th gi i b t quân bình và b t công như th , n u chúng ta không m r ng u óc, t i thi u t o s quân bình trong tư tư ng c a chính mình, thì b t quân bình và b t công c a th gi i này còn s ng tho i mái nhi u niên i n a.

Nhưng t i sao chúng ta l i ph i nói i s ng c a chúng ta c ? Thưa vì:

n các v n

xa th , h u như ch ng ăn nh p gì

n

1. M i s trên th gi i này u liên h kh ng khít v i nhau; ch ng có gì ng r i r c m t mình. Ví d : Các b t công và lo n l c Phi Châu là cho các l c lư ng kh ng b th ng n m t chi c máy bay Vi t Nam. gi i phát tri n, và không bi t lúc nào kh ng b 2. Dù không làm gì c th , nhưng n u chúng ta quan tâm n v n , tư tư ng quan tâm ó có nh hư ng n v n . Tư tư ng tích c c luôn luôn có cách m u nhi m c a nó nh hư ng n th gi i. Vì v y, các tôn giáo, v i kinh nghi m c a tư duy sâu th m c a con ngư i nhi u nghìn năm, luôn luôn dùng c u nguy n như là gi i pháp chính nh hư ng n môi trư ng xã h i. 3. N u ta quan tâm n Phi Châu xa l c, ương nhiên là ta s quan tâm 100 l n hơn th v i nghèo ói, b nh ho n, b t công và áp b c ngay trong t nư c ta, ngay trong thành ph ta, ngay trong làng xã ta. T c là lo xa, nhưng nh hư ng g n.

Tr n ình Hoành

262

Tư duy tích c c

dotchuoinon.com

Tư tư ng c a ta nh hư ng m u nhi m lên trên tâm trí c a chính ta và lên trên môi trư ng chúng ta s ng. Cho nên ta ph i gi i phóng tư tư ng kh i nh ng tù ng c tư duy xưa nay. C t cánh bay cao, nhìn xa, trông r ng, con tim r ng m bao trùm th gi i. Tư tư ng hoàn toàn t do. Tư tư ng bay b ng t do cũng chính là su i ngu n vô biên c a năng lư ng tích c c vô t n cho m i ngư i chúng ta v y. Chúc các b n m t ngày vui. M n, Hoành Bài liên h : “Thu c v ” nhóm nào?, Tư duy tích c c – “Thu c v ” cu c © copyright 2009 Tr n ình Hoành Permitted for non-commercial use www.dotchuoinon.com ăng trong: Trà àm | Th : tích c c, trà àm i

Ki n bò mi ng c i
Posted on Tháng M t 2, 2010 by tdhoanh Chào các b n,

C i Xay và Ki n - tranh c a thi n sư Hakuin Thi n sư “V y à” Haikuin v m t b c tranh ki n bò c i xay n i ti ng. Con ki n nh Nó bò mi ng c i Nó bò, nó bò…

Tr n ình Hoành

263

Tư duy tích c c

dotchuoinon.com

Và nó bò mãi… và cho n khi nó bò ư c 10km, t c là kho ng 5 tri u l n chi u dài 2mm c a nó, con ki n v n không bi t là nó ã ch ng i âu c , v n còn ngay ó, trên mi ng c i. ây là bi k ch c a nhi u ngư i trong th gi i chúng ta. H s d ng 50 năm cu c i, i tri u d m ư ng, có o tư ng là mình ã i ư c r t xa, nhưng không bi t là h th c ra ch ng i m t ch , ngay ó, ngay trên mi ng c i. H không có 50 năm kinh nghi m s ng, mà có th ch là m t năm kinh nghi m, l p i l p l i 50 l n. Nhưng, làm th nào ta bi t ư c ta không bò mi ng c i, khi ta thì quá nh mà ư ng i thì quá dài, quá r ng? Khi con m t ta nhìn không quá 200m mà ư ng i dài nh ng 500 ngàn km? Khi trí ta nhìn không quá m t tu n mà ư ng i dài n 50 năm? Có l con ki n không th y h t ư c vòng tròn nó ang bò, nhưng n u nó thông minh m t tí, nó có th nh n ra sau khi i m t hai vòng là t i sao m i bư c ư ng mình i l i nhìn th y quen thu c quá v y? Cũng l h m gi ng th này, cũng k n t như th kia, r i m t tí xíu l i th y m t rãnh l n ch n ngang ư ng… Ch ng l mình ã tr l i ch cũ? N u ta i m t con ư ng quen thu c trong c 50 năm, r t có th là ta ã 50 năm. Th thì làm sao m i không là quen thu c? trên mi ng c i

Dĩ nhiên, n u b n thay i công vi c, s làm, nơi thư ng xuyên… chính nh ng thay i v t th này có cơ h i l n mang n kinh nghi m và tư duy m i cho b n. i m t ngày àng h c m t sàng khôn. Nhưng i u quan tr ng hơn c là kh năng i m i ngay c khi mình ch ng chuy n i âu c . Chúng ta có th i m qua các thay i, theo th t t th p n cao, trong năm v a r i ch ng h n, như là cách ki m i m thành tích thay i trong năm: 1. Năm r i ta ã h c thêm ư c môn gì m i không? Như là ngo i ng , hay s d ng computer, hay s d ng máy móc gì ó, hay khiêu vũ, hay v , hay âm nh c… Hoc ư c Tr n ình Hoành 264

Tư duy tích c c

dotchuoinon.com

môn m i là m t thay i, không ch là thay i vì bi t môn m i, mà chính môn m i có th t o cơ h i cho ta thay i c n n t ng tư duy. 2. Năm r i ta ã h c ư c m t lu ng tư tư ng, lu ng văn hóa nào m i không? Như là c m t ít v H i giáo, hay Ph t giáo, hay v nư c Phi Lu t Tân, hay Thái Lan, hay tư tư ng c a Gandhi… 3. Năm r i ta ã t nghi v n v tư duy c a chính mình? Ví d : Trư c kia tôi không bao gi thích ngư i Trung qu c, năm v a r i tôi ã t h i “Ph i chăng tôi có máu kỳ th ch ng t c ch ng ngư i Trung qu c?” Hay , xưa nay tôi r t kiên quy t trong các l p trư ng v m t s v n , nhưng t năm r i tôi b t u t h i “Thái gi v ng l p trư ng có ng nghĩa v i u óc h p hòi?”

4. Năm r i ta có thay i l p trư ng v m t s v n hay không? Ví d : Trư c kia tôi r t ch ng ngư i ng tính, năm r i tôi ã thay i ý ki n và ch p nh n ngư i ng tính cũng là ngư i t t như tôi. 5. Các lo i ngư i ta c m th y th c s yêu thương lo l ng trong lòng có tăng trong năm v a r i không? Ví d : Năm r i tôi t nhiên c m th y yêu thương và lo l ng cho nh ng ngư i ang trong vòng tù t i lao lý. Hay, năm r i t nhiên tôi c m th y r t thương nh ng ngư i b b nh AIDS. ây là m t s i m căn b n chúng ta có cơ h i nh n bi t là chúng ta ang i ư ng th ng hay ang ch i vòng tròn trong i. R t khó th y con ư ng 50 năm, nhưng tương i d nhìn l i m t năm h u bi t ư c mình ã i m i tí nào không. Cu i cùng, ngư i iên không bao gi bi t mình iên, ngư i u óc si mê không bao gi bi t mình si mê, vì, n u bi t mình iên thì mình không iên, bi t mình si mê thì không si mê. Vì v y, n u ta si mê thì ta không th nào bi t mình si mê ư c, nhưng ây là d u hi u thư ng th y trong nh ng ngư i si mê: “Tôi luôn luôn gi v ng l p trư ng v …” hay “Chuy n này i v i tôi là tuy t i ‘không’ “. Dù là không h n úng 100%, các câu ch c n ch như “gi v ng l p trư ng” hay “tuy t i” thư ng là d u hi u c a mù quáng v tư tư ng và tư duy, và ang i vòng tròn ã nhi u năm. Ta ph i th c s mu n i m i thư ng xuyên, và ph i quan sát thái tư duy c a mình, ph i c công tìm ra các thay i th c s trong mình qua các d u hi u khách quan bên ngoài, m i có th nhìn xuyên qua các b c màn si mê ch quan che m tâm trí , bi t mình ang i ư ng tròn hay ư ng th ng. Tr n ình Hoành 265

Tư duy tích c c Chúc các b n m t ngày vui. M n, Hoành © copyright 2009 Tr n ình Hoành Permitted for non-commercial use www.dotchuoinon.com ăng trong: Trà àm | Th : trà àm

dotchuoinon.com

Càng tu càng t i
Posted on Tháng M t 8, 2010 by tdhoanh Chào các b n, T t c chúng ta u ng ý r ng “càng h c càng th y mình d t”—b h c thì mênh mông và càng h c mình càng khám phá ra là cái mình bi t cũng ch như vài h t cát trên bãi bi n. Tu luy n n i tâm cũng th , nhưng ch ng m y khi ta nghe nói “Càng tu càng t i.” Th c ra, tu cũng ch là h c. H c càng nhi u càng th y d t, thì tu càng lâu càng th y mình nhi u y u u i l m l i.

T i sao v y? Thưa, t i vì càng tu luy n cao thâm ta càng phát hi n ra nh ng i m y u c a mình mà trư c ó ta không th y. th y rõ v n , chúng ta hãy quan sát m t ngư i cư p c a gi t ngư i, b ng nhiên m t ngày ch t i d , b t u con ư ng tu luy n chính mình: • u tên, h n th y cư p c a gi t ngư i là x u, cho nên c i tà qui chánh.

• ư c m t th i gian dài, h n khám phá ra là nói d i là x u, bèn c b nói d i.

Tr n ình Hoành

266

Tư duy tích c c

dotchuoinon.com

• Thêm m t th i gian, công l c cao hơn, h n khám phá ra là h n hay kiêu căng v mình, v dĩ vãng “anh hùng” và s nh t tâm c i tà qui chính c a mình, h n bèn t p cho khiêm t n. • Thêm m t th i gian, công l c cao hơn, h n th y rư u thư ng làm cho h n suy nghĩ thi u chính xác, bèn b rư u. • Thêm m t th i gian, th y thu c lá làm phi n mình và ngư i khác quá, bèn b thu c. • Th i gian sau, công l c cao hơn, th y mình hay h a mà không th c hi n h t ư c, bèn b t u h a cNn th n hơn và c th c hi n m i l i h a.

• Th i gian sau n a, h n c m th y nên vào tu vi n i tu thì mình m i thanh t nh ra, bèn b i i tu. • Trong tu vi n, m t th i gian r t lâu, h n m i nh n ra r ng h n v n hàng ngày c nh tranh v i các tu sĩ khác v o h c, bèn c b hơn thua. • Vài năm sau h n mong i ư c phong ch c tu vi n trư ng, và khám phá ra r ng mình th m h ng mong ngư i b n c a mình ng ư c ch c ó. • Sau khi thành tu vi n trư ng, h n khuy n khích m i tu sĩ c a h n gi ng o hăng hái cho m i ngư i. R i m t ngày h n khám phá ra là h n v n thư ng nghĩ r ng ch con ư ng o h c c a h n là úng và nh ng ngư i theo nh ng o khác là l c ư ng… C như th , tu luy n càng cao thâm ta càng khám phá ra ta có r t nhi u khi m khuy t và y u kém, mà trư c ó ta không th y ư c. i u này r t phù h p v i các khái ni m vô minh và giác ng c a Ph t gia—khi vô minh ta không th y ư c cái si mê c a mình; th y ư c m t i u si mê là giác ng ư c m t tí. Ngư i h c võ cũng th . H c trò m i h c võ thì ch th y mình m nh. Nhưng i sư ph thì bi t nơi nào là t huy t c a mình, ch dùng lo i òn nào thì có th h mình.

Tr n ình Hoành

267

Tư duy tích c c

dotchuoinon.com

Và trong Thiên chúa giáo, ý ni m “t i t tông”—cái y u kém bNm sinh c a con ngư i— cũng là cái nh n bi t sâu s c c a nh ng ngư i ã tu luy n n m c thư ng th a.

V y thì chúng ta ã bi t m t công th c tu luy n n i tâm r i ó. Ngày nào ta còn ti p t c khám phá ra nh ng i m y u c a mình kh c ph c, ngày ó ta ang tu t p úng hư ng. Ngày nào ta nói “Tôi t t r i, ch t. o c r i, manh m r i, ng r i…”, ngày ó ta còn ang

Ch có ngư i h c nghiêm ch nh m i n m ư c s th c là càng h c mình càng d t. Ch có ngư i tu t p nghiêm ch nh m i th y càng tu càng t i. Và “tu” có nghĩa là làm cho t t thêm. Làm cho con tim c a mình sáng thêm, s ch thêm, yêu ái thêm, m nh m thêm, là tu. Ai trong chúng ta cũng tu c . Và “tu” cũng có nghĩa là th c hành. c sách o h c hay tư duy tích c c mà không th c hành, thì ki n th c c ó không th là ki n th c th t ư c, và ta cũng không th làm cho con tim ang ch t c a ta s ng l i ư c. Ch ki n th c th t, ang ch t. n t th c hành và tr c nghi m, m i s c h i sinh m t qu tim

Chúc các b n m t ngày vui. M n, Hoành © copyright 2009 Tr n ình Hoành Permitted for non-commercial use www.dotchuoinon.com

Tr n ình Hoành

268

Tư duy tích c c ăng trong: Trà àm | Th : trà àm

dotchuoinon.com

Trên trung bình 6%
Posted on Tháng M t 13, 2010 by tdhoanh Chào các b n, N u ng trong m t nhóm ngư i cao kho ng 1m6, ta c n ph i cao bao nhiêu có th “vư t tr i”, d nh n ra? 3m2 ? 2m5 ? Ch c là không c n ph i cao th , ph i không các b n? Cũng không c n ph i n 1m8. C 1m7 là ta ã vư t lên h n m i ngư i r i, và m t ngư i ng xa có th nh n ra ta r t d dàng r i. T c là, trong m t nhóm ngư i trung bình ta không c n ph i hơn m i ngư i nhi u, không c n hơn g p ôi, hay g p rư i, hay 25%, hay ngay c 10%. Ch c n c 6% (0,1m/1,6m) là vư t tr i.

Vi c vĩ i n m c nào thì cũng ch c n hơn ngư i ng g n mình m t tí xíu c n con thôi. Vô ch ch y nư c rút th gi i có th v n ích trư c ngư i th hai dư i 1/10 giây ng h . Vô ch quy n Anh ch c n ng ng t ngư g n ch t trong khi ch th không ng d y ư c sau 10 ti ng m c a tr ng tài. C u vô ch c vua Savielly Grigorievitch Tartakower nói: “Chi n th ng n v i kỳ th nào làm l m l i trư c l m l i cu i cùng.” Ngư i th ng ch c n làm ít hơn ngư i thua m t l i. Ch c n hơn m t tí là chúng ta ã có th vư t tr i. Cho nên ch ng nên ng i ó than th sao tr i không cho tôi IQs n m c gi i m t bài toán nhân 20 con s trong vòng 2 giây ng h , hay s c p làm Elizbeth Taylor ph i x u h , hay s c m nh làm Hercules ph i vái làm th y… Và n u ch c n 6% là có th tr thành vư t tr i thì ai trong chúng ta cũng có th tr thành vư t tr i ư c c , vì khá lên b ng 5 b ng 10 thì khó ch 6% thì ch c cũng ch khó như ăn cháo lòng ngã b y là cùng.

Tr n ình Hoành

269

Tư duy tích c c Nhưng t i sao ta ph i vư t tr i v y các b n?

dotchuoinon.com

T i vì ph i vư t tr i m t tí ta m i có th làm gương cho các ngư i khác noi theo, nh t là nh ng ngư i nh hơn, tr hơn, nh ng ngư i nhìn lên ta h c h i, tìm m t d n d t nào ó. Th gi i (và t nư c ta) có nhi u ngư i trung bình quá. Ngư i trung bình là ngư i: hòn t ném i hòn chì ném l i, nói thì úp úp m m , nói m t n a gi u m t n a c tình làm ngư i nghe hi u l m, thi u thành th t, s n sàng gian d i có l i cho mình, t ái v t, ganh t , coi thư ng ngư i nghèo kh , áp b c ngư i cô th , ai s ng ch t m c ai tôi ch c n lo cho thân tôi… Các b n có th t làm m t danh sách c a nh ng gì b n cho là trung bình. R i c nâng c danh sách c a mình lên cao hơn 6%. V y là thái và phong cách c a b n s vư t tr i h n lên, n n i m i ngư i g p b n, nói chuy n vài ba câu là nh n ra phong cách l thư ng c a b n ngay. Ngư i nh y c m có th nh n ra ngay khi v a b t tay chưa k p nói gì. Và như th , t nhiên là nh ng ngư i khác, nh t là b n bè và con em, s âm th m ư c nh hư ng thái và cách s ng t t c a b n chi ph i, mà b n ch ng t n công giáo hu n và hay làm th y ai c .

Thành th t hơn 6% B t ích k hơn 6% Nh n nh c hơn 6% Lo l ng cho xã h i hơn 6% Yêu mình ít hơn 6% Yêu xã h i nhi u hơn 6% B t kỳ th hơn 6% Can m hơn 6% Ít a dua theo ám ông hơn 6% 270

Tr n ình Hoành

Tư duy tích c c Ít chê bai hơn 6% Khen ngư i nhi u hơn 6% B t cau có 6% Hay cư i hơn 6% B t nghiêm ngh 6% Hay gi u hơn 6% …. 6% …6% ….6%

dotchuoinon.com

Chúng ta thư ng nghĩ n các vi c l p bi n vá tr i và cho là ta không bao gi gì cho i c . Th gi i không có, và cũng không c n có, N Oa.

s c làm

Ch c n làm vi c chút xíu trong kh năng hàng ngày c a mình thôi. M i chú m i ch làm công vi c nh xíu c a chàng ta, xây d ng m i l n hơn chàng ta vài trăm tri u l n. M t ti ng g y móng tay có th vang Trên trung bình 6% . Chúc các b n m t ngày vui. M n, Hoành © copyright 2010 Tr n ình Hoành Permitted for non-commercial use www.dotchuoinon.com ăng trong: Trà àm | Th : tích c c, trà àm ng n vô lư ng th gi i.

T ái v t
Posted on Tháng M t 17, 2010 by tdhoanh Chào các b n, M t trong nh ng cách r t d o lư ng công phu tư duy tích c c c a ta ã n âu, và xã h i ta ã có th dân ch ư c n âu, là o lư ng m c t ái v t c a ta. Còn m c th p, thì t ái v t cùng mình; m c thư ng th a thì không còn t ái v t; i a s ngư i n m gi a hai thái c c.

Tr n ình Hoành

271

Tư duy tích c c

dotchuoinon.com

T ái v t thì khi b chê, ch trích, hay phê phán, s l y làm t c t i, ho c khó ch u, chán n n, bu n r u, gi n d , n i iên… Nói chung là ph n ng tiêu c c (t trong suy tư ng ho c trong c hành ng) khi nh n m t i m th p t ai ó. Ta có th o lư ng ta t m c tư duy tích c c th p nh t hu ng sau ây: n m c cao nh t, v i các tình

• Có ngư i nói hay làm i u gì ó (1) trong vòng “riêng tư” bè b n, (2) không rõ nghĩa 100%, (3) nhưng ta di n gi i là phê phán ta. Ví d : M t ngư i b n nói “Chà hôm nay làm gì coi l ch s quá v y?” Ta nghĩ, “À, v y là h n mu n nói hàng ngày mình không l ch s .” • Tương t như trên, nhưng “công c ng” hơn, ch ng h n như m t câu vi t trong m t di n àn công c ng. • Có ngư i phê phán ta trong vòng riêng tư bè b n. • Có ngư i phê phán ta m t cách công c ng. • Có ngư i phê phán ta “sai” (t c là phê phán m t cách b t công) trong vòng riêng tư. • Có ngư i phê phán ta “sai” nơi công c ng. Trong m i tình hu ng ó ph n ng ta th nào? Nhói tí xíu, như kim châm nhè nh , r i cư i vui như không? Hay bu n r u chán n n? Hay còn ph n ng tiêu c c (kém vui tươi) trong cách cư x ? Hay tr ũa b ng cách nào ó? (Ta nói “nhói tí xíu như kim châm nhè nh ” mà không nói là “ch ng c m th y gì.” Ngư i b phê phán mà c trơ như g á, không c m th y gì c , thì ã thành chai á, không bi t c m xúc, và không th ti p nh n ư c ích l i t các phê phán). ây là m t thư c o r t ti n nghi cho m i ngư i chúng ta s d ng hàng ngày, ư c mình ã ti n n âu trên ư ng luy n tâm. bi t

Tr n ình Hoành

272

Tư duy tích c c T cá nhân n xã h i

dotchuoinon.com

V n t ái v t không ch là v n riêng c a m i ngư i, mà là m t v n xã h i l n. N u chúng ta t ái v t nhi u quá, không dám phê phán nhau, thì i tho i, trao i, sáng t o và dân ch không th phát tri n trong xã h i ta.

B m hay t ái v t thì s không cho con cái h ch h i phê phán. Th y cô t ái v t thì không cho h c trò i tho i t do. Quan ch c t ái v t thì b t mi ng dân và tr ng ph t nhân dân khi b phê phán. M t qu c gia dân ch là qu c gia trong ó m t ngư i dân có quy n nói v i th tư ng hay ch t ch nhà nư c nơi công c ng, “Ngu như bò” và ngài lãnh o cư i tr l i, “ , m tôi cũng hay m ng tôi v y ó,” và ch ng ai tr ng ph t ngư i ó c (ngo i tr có th m i i nơi khác lãnh o có th làm vi c). Và dân có th vi t báo chê lãnh o d t, mà lãnh o v n vui cư i nhân dân x xú b p hàng ngày. Ch có ngư i t tin m i không t ái v t. Ch nhà nư c t tin m i không t ái v t. Ch qu c gia t tin m i không t ái v t. Sáng t o, i tho i, t do, dân ch không rơi t trên tr i xu ng, hay n v i m y t văn b n lu t, mà n t thái s ng tho i mái thong th bình th n c a chúng ta i v i nhau trong xã h i. M i chúng ta c n t p cho da mình dày thêm m t tí, và bi t vui ùa v i phê phán. ng như teen hơi m t tí là m t như cái thúng, và òi m i ngư i chung quanh cư x v i mình như là bư c trên v tr ng. Mu n phát tri n xã h i t do dân ch sáng t o, m i ngư i chúng ta c n dày da m t tí. Và cư i thư ng hơn. Chúc các b n m t ngày vui. M n,

Tr n ình Hoành

273

Tư duy tích c c Hoành © copyright 2010 Tr n ình Hoành Permitted for non-commercial use www.dotchuoinon.com ăng trong: Trà àm | Th : tích c c, trà àm

dotchuoinon.com

Teamwork – Thăm l i
Posted on Tháng M t 19, 2010 by tdhoanh Chào các b n, Chúng ta ã nói n teamwork trư c ây. Hôm nay, nhân d p v a nói v t ái v t, chúng ta vi ng thăm l i v n teamwork là v n liên h tr c ti p n t ái v t. ây là v n c c kỳ quan tr ng cho t nư c. M i ngư i Vi t Nam chúng ta u nói câu, “M t ngư i Vi t thì hơn 3 ngư i Nh t, nhưng 3 ngư i Vi t thì thua 3 ngư i Nh t.” So v i các nư c ti n ti n, teamwork c a ta d n m c s c.

Ta ph i h i t i sao ã m y ngàn năm văn hi n, chúng ta v n l t tr l i r t gi n d –Vì chúng ta không bi t làm vi c cùng nhau

t dư i áy th gi i. Câu ưa nhau lên.

N u chúng ta có h c n 100 l p qu n tr v làm vi c nhóm, ta cũng ch ng gi i guy t ư c gì c , vì v n teamwork n m trong cách s ng và suy nghĩ hàng ngày c a ta, ch không ph i là m t v n k thu t. Teamwork không là k năng, mà là thái . M t team căn b n nh t ta thư ng th y là team v ch ng. V ch ng s ng chung v i nhau là thái , k năng là chuy n nh . Thái úng sinh ra k năng úng. Và v n teamwork c a Vi t Nam s không gi i quy t ư c, cho n khi ta h c lo i b nh ng hư danh hão huy n mà ta g i là sĩ di n, hay cái tôi. Gi n d th thôi.

Tr n ình Hoành

274

Tư duy tích c c

dotchuoinon.com

Quan sát m t team ngư i Vi t thông thư ng, ta th y có n hàng nghìn v n ch ng nói là hàng trăm. Không th k h t ư c. Cho nên k v n ra tìm cách gi i quy t cũng vô ích. Các v n ó x y ra thư ng xuyên, hàng ngày, dư i vô lư ng hình th c, t thái tiêu c c c a chúng ta. Ch có cách s ng tích c c m i ch m d t ư c v n . ây là m t vài ví d trong trăm ngàn thí d v lý do trong chàng/nàng có th phàn nàn: . Team leader không nghe theo l i mình. . Team leader không h i ki n mình trư c khi quy t nh. . Team leader nghe theo ý ki n ngư i khác trong team. . Team leader hay team mate ch nh mình. . Team leader nói năng không l v i mình. u c a m t nhóm viên

. Team leader kiêu căng. . H p trư c c nhóm thì chàng/nàng không nói gì; v nhà kêu i n tho i nói chuy n l àm ti u sau lưng. . Không ng ý v i quy t nh c a leader ho c c a c nhóm. . Team leader hay team mate nói m t câu gì ó, chàng/nàng li n di n gi i theo cách c a mình (dù là câu nói c a ngư i kia r t rõ). . Team leader ng i mát ăn bát vàng. . Mình làm g n ch t nhưng ch ng có công cán gì c . . Hư ng mình hay hơn, nên v n ng m i ngư i âm th m nhóm i theo hư ng mình. . Trong nhóm này mình không phát huy ư c gì h t. . Làm âm th m không cho ai bi t mình ang làm gì, v y t do hơn. . Không thích copy (cc) team leader các email mình g i i. . Thích tranh cãi. Và còn c trăm v n khác n a. N u các b n cho r ng ta nên nghiên c u danh sách trên, nghiên c u m i v n , và tìm ra gi i pháp cho t ng v n m t, thì các b n chưa hi u gì v v n teamwork c a Viêt Nam. Chúng ta không có m t hai v n k thu t gi i quy t. Chúng ta có v n làm vi c chung v i nhau, và v n căn b n ó ra vô lư ng vô biên v n không th gi i quy t ư c n u ta không gi i quy t v n thái . thái khi k thu t,

Tr n ình Hoành

275

Tư duy tích c c

dotchuoinon.com

V n teamwork r t ơn gi n: M i ngư i trong team làm vi c c a mình. Và không suy oán lăng nhăng hay t ái lăng nhăng. Leader làm quy t nh. Và cái tôi không có ch ng trong nhóm. Làm vi c trong m t team ngư i M ch ng h n, r t gi n d . Ví d : M t leader m i môt ngư i khác vào team giúp mình trong m t công vi c nào ó, n u ngư i kia ng ý thì câu tr l i thư ng là: “OK, I’ll work with you. Tell me what to do. When I cannot do it, I will let you know.” ( ư c r i, tôi s làm vi c v i anh. C b o tôi vi c gì ph i làm. Vi c gì làm không ư c, tôi s cho anh bi t”).

Và ó là quy lu t căn b n nh t và h u như là duy nh t cho team. M i phương cách làm vi c là trách nhi m c a leader. Và h u như ch ng m y khi ta nghe các vi c t ái v t x y ra. V n nhóm M thư ng là communication, khi ngư i nói thì nói ý này nhưng ngư i nghe thì nghe ý khác. Hàng trăm v n t ái v t và cái tôi c a ngư i Vi t h u như c c kỳ ít x y ra trong m t nhóm ngư i M . Trong c ng ng ngư i Vi t nư c ngoài ta cũng th y nh ng chuy n cãi nhau như con nít và r t t c cư i hàng ngày. N u chúng ta không th y các i u này, và không h c làm vi c nhóm như là m t i bóng suy oán, t ái, và gây ch bi t á bóng và chuy n bóng vào gôn, mà không có th i gi g lăng nhăng, thì ta còn dư i áy th gi i nhi u niên i n a. Các b n sinh viên du h c có l hi u và th m r t rõ t ng ch mình vi t trong bài này. Mong các b n quan tâm c bi t n vi c t o ra m t cách m ng trong tư duy và thái làm vi c nhóm c a ngư i Vi t ta, b ng cách th c hành kh năng làm vi c nhóm superb các b n h c ư c nư c ngoài m i ngư i cùng th y và h c theo. Ta không th ng i nói 100 năm n a mà v n bi n m t. Mình nh c l i i u căn b n này: Trong m t team c a Vi t Nam b n có th th y hàng trăm v n khó ch u. 99.99% các v n này không có th t mà ch ra t tư duy c a b n. B n có th thông thái th y căn nguyên c a 99.99% v n ó không? Và can m xóa s h t 99.99% ó trong tư duy c a b n không. ó s là cu c cách m nh nh hư ng c c kỳ l n n tương lai t nư c, n n i b n cũng không mư ng tư ng ư c nó l n n m c nào.

Tr n ình Hoành

276

Tư duy tích c c Chúc các b n m t ngày vui. M n, Hoành © copyright 2010 Tr n ình Hoành Permitted for non-commercial use www.dotchuoinon.com ăng trong: Trà àm | Th : tích cưc

dotchuoinon.com

Cư x th nào v i ngư i chung quanh?
Posted on Tháng M t 19, 2010 by tdhoanh Chào các b n, Khi nói v tư duy tích c c, ta thư ng t p trung r t m nh vào chính mình. Lúc m i u ta nói n t tin, quy t tâm, kiên trì. n m c cao hơn ta nói n bi t mình, qu n lý tâm mình, làm cho tâm mình tĩnh l ng—không sân h n, không chao o, không s hãi… Và vì th , chúng ta r t d quên là tư duy tích c c chính là ta s ng v i i và s ng v i ngư i.

N u ta trên r ng m t mình, th c t thì ta có tích c c hay tiêu c c ch c cũng không khác xa nhau l m—ngày ngày ki m th c ăn, t i v ng óng c a phòng dã thú. Ngoài ra có yêu i hay càm ràm v m i lo i chim chóc thì có th là khác nhau nơi tu i th c a mình, nhưng ch ng ai trên th gi i quan tâm n vi c ó c . Tuy nhiên khi chung v i m i ngư i gi a ph thì ngư i hay càu nhàu phàn nàn s hoàn toàn khác v i ngư i vui v yêu i—m t bên là th t b i và b a s ngư i không ưa, m t bên là thành công và i âu cũng nhi u ngư i ưa thích. Cho nên tư duy tích c c, dù là t p trung nhi u vào chính mình, th c ra nh hư ng r t l n n m i ngư i quanh mình.

Tr n ình Hoành

277

Tư duy tích c c

dotchuoinon.com

S dĩ ph i t p trung vào chính mình là vì: (1) T p trung ra ngoài thì có vô s vô lư ng i u t p trung, t c là không th t p trung ư c. T p trung vào chính tâm ta thì ch có m t i m—cái tâm— t p trung. (2) Tâm ta i u khi n tư duy và hành ng c a ta, t ó m i nh hư ng n th gi i bên ngoài.

Nhưng ng quên h u qu t t y u c a luy n tâm ta là nh hư ng c a ta vào th gi i bên ngoài. Chính vì v y mà ta thư ng nghe nói n yêu ngư i, vui v i ngư i, r ng lư ng v i ngư i…. thư ng xuyên trong tư duy tích c c. Và ó là m t lo i thư c o ta có th dùng mình, như là: o lư ng công phu tư duy tích c c c a chính

• Hàng ngày, ta có phân bi t (kỳ th ) ngư i khác vì màu da ch ng t c (vd: Ngư i Tàu không tin ư c), hay tôn giáo (vd: công giáo không tin ư c), hay chính tr (vd: không chơi v i m y tên ph n ng, hay m y tên vi t c ng), hay ti ng tăm (vd: Tên này có ti ng x u, tránh xa h n ra….)? Tình yêu vô i u ki n c a tư duy tích c c òi h i ta ch ng t ngư i. ư c yêu ái v i t t c m i

• Bao nhi u l n ta n i nóng (nh t là chư i th vì nóng) trong ngày? Như khi g p m y anh lái xe Nu trong ngày? M y ngư i làm vi c l ng trong s ?… Kh năng tĩnh l ng khi g p chuy n b t bình là công phu tư duy tích c c.

Tr n ình Hoành

278

Tư duy tích c c

dotchuoinon.com

• Bao nhiêu l n ta m m cư i trong ngày? • Bao nhiêu l n ta cám ơn trong ngày? • Bao nhi u l n ta ng lên—lên ti ng nói ho c làm gì ó trong kh năng mình— b o v ngư i cô th , ngư i b áp b c, m góa con côi, ngư i nghèo kh trong m t ngày? • Bao nhiêu l n ta hùa theo b t công ch vì ch y theo các th l c có s c m nh trong ngày? • Bao nhi u l n ta hùa theo b n bè ch vì peer pressure, mà không dám nói th ng là b n sai? • Bao nhi u l n ta b ngư i chê cư i và v n cư i vui v i ngư i, k c khi ta không phê phán c a h ? ng ý

• ã bao nhi u l n ta không dám nh n m t ngư i b n cũ là b n vì h n hi n ang ng “phe bên kia”, hay h n ang b báo chí phanh phui là “ i gian hùng”, hay m i b k t án tù vì t i gì ó? • Bao nhiêu l n ta nói d i trong ngày, k c khi ta nghĩ là nói d i như v y là t t?

Ta càng vui v , hòa

ng, yêu ngư i, thành th t, trung thành, và ít kỳ thi và b t công v i

Tr n ình Hoành

279

Tư duy tích c c

dotchuoinon.com i,

ngư i, thì công phu tư duy tích c c ta càng cao. Ta càng phê phán, kỳ th , ch ng chư i b i ngư i, công phu ta càng th p.

Công phu tư duy tích c c c a chúng ta ch phát tri n ư c n u chúng ta o lư ng thái và tư duy c a mình thư ng xuyên, hàng ngày. N u không thì chúng ta s có o tư ng là ta tích c c cao sau khi ã tư duy tích c c, trong khi th c t thì ta chưa di chuy n ư c 1mm. Chúc các b n m t ngày vui. M n, Hoành © copyright 2010 Tr n ình Hoành Permitted for non-commercial use www.dotchuoinon.com ăng trong: Trà àm | Th : trà àm c m t m sách v

Ph n ng l p trình hay hành
Posted on Tháng M t 21, 2010 by tdhoanh Chào các b n,

ng t do?

Chúng ta v a nói qua hai cách gi n d t o lư ng công phu tư duy tích c c c a mình hàng ngày— o t ái v t, và o cách mình cư x v i ngư i chung quanh. Hôm nay ta nói n m t cách gi n d th ba. Ba cách này dùng ch m t cũng ư c, c ba cũng ư c, tùy mình.

Tr n ình Hoành

280

Tư duy tích c c

dotchuoinon.com

Cách th ba là cách xem xét chúng ta có ph n ng máy móc m t khi có i u gì ó x y n hay không, hay ph n ng c a ta là m t hành ng t do c a tâm trí, ã ư c suy xét k . M i ngư i chúng ta là m t b máy computer ư c l p trình qua di truy n và các y u t sinh h c, giáo d c, hoàn c nh, văn hóa và kinh nghi m, t o thành “tôi” v i m t tâm tính c bi t c a tôi. Cái “tâm tính” c a tôi chính là ti ng g i t t cho toàn b h th ng l p trình trong tôi, và h th ng ó c như v y mà làm vi c. Cho nên, chê tôi ngu thì không sao, nhưng chê tôi x u là có chuy n v i tôi; g p ngư i Thái thì tôi thích ngư i Nh t thì tôi ghét; àn bà con gái mà hút thu c xài không vô; tôi t n di t ai tranh giành quy n hành v i tôi; nói x u tôi sau lưng là có chuy n v i tôi… C như th , m i ngư i chúng ta có hàng tri u ph n ng l p trình có s n. C input này vào— nói x u tôi sau lưng—thì output kia t ng ch y ra—tôi n i iên và s cho ngay m t tr n.

L i “ph n ng l p trình” như th chính là i u mà các o gia và tri t gia g i là “tù ng c c a chính mình.” Ta tư ng là ta t do, nhưng ta ch ng t do tí nào—tòan b suy tư và ng. Có th là ph c t p hành ng c a ta ch là h qu b máy computer trong ta ch y t hơn Windows Vista m t tí nhưng v n ch là m t b máy l p trình không hơn không kém. M c cao c a tư duy tích c c là có th b t b máy mình ng ng ch y ki u t ng, không ph n ng ki u máy móc. T c là, có th b t tâm “tĩnh l ng” không choi choi n i gi n, ghen t c hay s hãi… khi có input, và tâm có th bình tĩnh t do suy tư cách ph n ng c a chính nó. Không còn ph n ng “t ng” ki u l p trình n a, mà tâm ph n ng t do, có suy nghĩ k lư ng, trư c khi quy t nh. ây là t do u tiên và cu i cùng c a tâm th c—có t do này m i là t do, và có t do này thì không còn t do nào n a tìm. Th thì m t cách o lư ng tư duy tích c c hàng ngày c a chúng ta là xem th ta ã ngưng ư c bao nhiêu ph n ng t ng ki u l p trình: * Có ngư i nói x u ta, ta có n i iên không?

Tr n ình Hoành

281

Tư duy tích c c * Nói n nhà nư c Trung qu c ta còn t nh nhàng?

dotchuoinon.com ng chư i b i không, hay là bình tĩnh suy xét

ng n i iên lên không? Hay mu n v nhà * Th y nàng i chơi v i chàng khác có t u ng thu c chu t không? Hay, dù bu n, v n bĩnh tĩnh tôn tr ng và ch p nh n t do l a ch n c a nàng? * Ta xưa nay không ưa H i giáo, nay ta có th không ưa k t lu n ngay v m t vi c liên h n Pakistan không? * Có ai ó vi t m t bài báo sát ph t ta v v n cho h n m t bài h c ngay không? gì ó, ta có n i iên lên và th là ph i

* M t v i sư kh ái m i nói ra m t vài câu Ph t pháp, ta có suýt xoa cho là chân lý ngay không? Nói chung, cách ta ph n ng bình thư ng trư c ây, hi n nay ta có ng ng, không ph n ng như v y, và tâm trí v n trong tr ng thái thong th (t c là không căng th ng h m h c) suy nghĩ t t không? Kh năng ngăn ch n ph n ng t nhiên ki u l p trình c a mình trong m i v n , và cho mình th i gian c n thi t suy nghĩ t t k lư ng, là b ng ch ng c a công phu tư duy tích c c. Ta c n dùng nó hàng ngày o lư ng, h u bi t ư c ta ã ti n n m c nào. ây là m c cao c p c a tư duy tích c c. Các s o lư ng thư ng xuyên s giúp chúng ta tinh t n. c tư duy tích c c hay giáo i cũng ch ng nghĩ lý gì n u ta không c công tinh t n trong vi c th c hành các pháp c i u mình c. Chúc các b n m t ngày vui. M n, Hoành

Tr n ình Hoành

282

Tư duy tích c c © copyright 2010 Tr n ình Hoành Permitted for non-commercial use www.dotchuoinon.com ăng trong: Trà àm | Th : trà àm

dotchuoinon.com

Phát tri n con ngư i, phát tri n
Posted on Tháng M t 21, 2010 by tdhoanh Chào các b n,

t nư c

Trong câu h i Nghiên C u Xã H i tu n này chúng ta h i “ i u gì b n cho là l i th kinh t s m t c a Vi t Nam?” và ta có các câu tr l i khác nhau: d u h a, v th a lý, con ngư i, chính sách. Th c ra, thì m i th óng góp m t tí. Nhưng, i n t n cùng g c r c a v n , câu tr l i úng luôn luôn là “con ngư i”.

Bé h i m : M ngày sau con s sư ng hay kh ? M tr l i: Cái ó tùy con. Tương lai th gi i này t t hay x u? Tùy chúng ta trên th gi i s ng v i nhau th nào. Tương lai nư c M (Pháp, c…) s ra sao? c…) s ng th nào. Tùy dân M (Pháp, Trong t t c các câu h i trên, ch ng bao gi ai tr l i y u t gì ngoài y u t con ngư i. Vì, trong trư ng kỳ, con ngư i quy t nh t t c . Tài nguyên thiên nhiên–r ng núi, h m m , d u h a, sông ngòi, b bi n— ư c s d ng th nào, t t hay x u cho chúng ta, là do con ngư i chúng ta quy t nh.

Tr n ình Hoành

283

Tư duy tích c c S d ng v th a lý khôn ngoan xây d ng, hay ngu d t gi ng năm này qua năm n , là do con ngư i quy t nh. Chính sách t t hay t i là do con ngư i quy t Con ngư i là y u t nh. c

dotchuoinon.com ánh nhau v i láng

u tiên và y u t cu i cùng c a xã h i.

Th thì, mu n phát tri n xã h i ta c n ph i phát tri n con ngư i. Nhưng, làm th nào Cái gì là g c? B ng c p? Ki n th c IT? Ki n th c y khoa? Ki n th c lu t?… Hay là thành th t, khiêm t n, yêu ngư i, yêu xã h i c a mình… B n nói tài và là ng n? c u c n như nhau. Dĩ nhiên c hai u c n. Nhưng cái gì là g c, cái gì phát tri n con ngư i?

N u b n nói “c hai thi u quy t oán.

u c n như nhau”, thì e r ng b n nói chuy n ki u n a n c n a m ,

H c cái gì khó hơn? H c lu t hay h c t t ? B n ã th y bao nhiêu lu t gia, thNm phán, công t viên… tham nhũng trong nh ng ư ng dây ch y án? Th thì h c lu t khó hơn, hay h c thành th t và thanh liêm khó hơn? T t c nh ng ki n th c k thu t –y, dư c, lu t, hành chánh, IT— u d h c. Ai h c cũng ư c. ng có o tư ng là ch ngư i siêu thông minh m i h c ư c các môn này. Ch là h c nhanh hay ch m, v i năng khi u c a mình mà thôi. Nhưng o c—thành th t, khiêm t n, yêu ngư i, can ư c, không ph i ai cũng ch u h c. m—không ph i ai cũng h c

Tr n ình Hoành

284

Tư duy tích c c

dotchuoinon.com

Ai cũng h c b n súng ư c. Nhưng có ngư i dùng súng gi an ninh cho dân, có ngư i dùng súng cư p c a gi t ngư i. Và ngư i ác, ôi khi không h c c h nh ư c, vì h không ch u h c. ôi khi ng d a c c t hình mà v n chưa vén ư c màn vô minh c a mình ư c tí nào. Cho nên ta ph i l y cái tâm làm g c, l y T o con ngư i t t , r i ngư i t t o c làm g c.

i h c k thu t. a t i tăm, phá nhi u hơn xây.

Còn hơn là t o ra m t m ngư i k thu t mà tâm

M y ngàn năm mà ta c l t t dư i áy th gi i. Chúng ta không th ti p t c ti n trình th a dài m y ngàn năm—Tàu nó t sách ta, nó làm ta ngu; Tây nó làm ta ngu; ta không có tài nguyên thiên nhiên làm ta giàu… Kinh nghi m s ng d y cho chúng ta bi t ngư i th a vào hoàn c nh, vào b m , vào ngư i khác… là ngư i thua cu c. Ngư i chi n th ng ch d a vào m t ch –th ng hay b i là do tôi. V y thì, như m t dân t c, chúng ta ph i t d a vào mình—vào dân t c mình và vào m i ngư i mình. i h c, ch b ng chót l p m t hai tháng là th y khó ch u r i. ây nư c ta có b n ngàn năm văn hi n mà v n l t t dư i áy th gi i. Lâu lâu l i có ngư i ngoài xâm lăng áp b c, vì ta nghèo và y u. Ta không th y khó ch u hay sao? Chúng ta không th ti p t c truy n th ng ng chót m y ngàn năm mãi. Ph i quy t nh là, ta có 4 ngàn năm văn hi n, ta ph i khá hơn m y nư c m i có 200 năm văn hi n. Và ph i quy t tâm ưa t nư c i lên m c ó, b t u t chính con ngư i c a mình, r i con ngư i c a nh ng ngư i chung quanh mình. Hãy nhìn vào vi n nh nay. t nư c ít nh t là 100 năm n a. R i bư c bư c u tiên. Hôm

Chúc các b n m t ngày vui. M n,

Tr n ình Hoành

285

Tư duy tích c c Hoành ăng trong: Trà àm | Th : trà àm

dotchuoinon.com

Gi

p khu vư n t qu c

Posted on Tháng M t 22, 2010 by tdhoanh Chào các b n, Hôm qua chúng ta ã bàn v nhi u v n quan tr ng c a t nư c qua nh ng ph n h i r i r c c a hai bài Phát tri n con ngư i, phát tri n t nư c và Ánh sáng và bóng t i – B n ch n cái nào? Hôm nay chúng ta tóm t t ý chính c a các ph n h i ó trong bài này. “ i u ki n c n và t i ác chi n th ng là ngư i t t ch ng làm gì c .”

Câu nói này c a Edmund Burke nói lên căn b n c a m t xã h i lành m nh. M t xã h i lành m nh không ch là m t xã h i có ngư i t t, mà là m t xã h i có ngư i t t tích c c ngăn ch n i u x u. Khu vư n có th có th kỳ hoa d th o, nhưng ch c n ngư i làm vư n không nh c , thì ch trong m t th i gian ng n, khu vư n thành khu r ng, và kỳ hoa d th o cũng ng p th mà ch t. Nghĩa là, gánh n ng gi cho xã h i c a chúng ta trong s ch rơi vào vai c a m i ngư i chúng ta trong xã h i. Không “nhưng nh ” gì h t. Chúng ta ã th a bi t ngư i tiêu c c thư ng vi n hàng trăm c s ng tiêu c c, trong khi ngư i tích c c ch có m t qui lu t duy nh t— i s ng c a tôi l thu c vào tôi. i s ng qu c gia l thu c vào công dân. Nhưng nói n i s ng qu c gia thì chúng ta nghe m i lo i bán cái c a ngư i tiêu c c. Và r t ti c là trong vòng bao nhiêu th p niên nay, các lý lu n bán cái này là dòng chính c a n n văn hóa chúng ta, như là—m t con én không làm ư c mùa xuân, t t c chúng nó tham nhũng h t không làm gì ư c, toàn mà m t ám gian tham n m quy n, Tr n ình Hoành 286

Tư duy tích c c

dotchuoinon.com

nhà nư c nuôi tham nhũng… ây toàn là các lý lu n tiêu c c kinh i n, các b n có th y ư c i u này không? Chúng luôn luôn ư c ưa ra như là cái c “tôi không làm gì c ”, hay xa hơn là “tôi cũng ph i i theo h s ng.” ây là qui lu t chúng ta ph i n m v ng, không th m p m : Cu c i c a mình do chính mình ch u trách nhi m. Cu c i c a qu c gia do qu c dân ch u trách nhi m.

Và qu c dân là ai? Là m i ngư i dân chúng ta góp l i. Cho nên m i ngư i chúng ta ph i ch p nh n s th t căn b n là: Tôi ch u m t ph n trách nhi m v nh ng v n c a t nư c. Cũng như sân trư ng ch có th s ch khi m i h c sinh ch u trách nhi m và hành ng gi s ch nó, m i ngư i dân ph i ch u trách nhi m và hành ng gi s ch qu c gia. B ng cách nào? Cho n gi này mà b n còn h i b ng cách nào, thì b n ã làm gì trong nh ng năm qua?

1. Nh n bi t i u sai là sai. i u này thì ai cũng bi t, t i thi u là 90% c a nh ng gì x y ra. Ch 10% v n là mù m khó hi u. Ch ng có gì khó khăn bi t gian l n, d i trá là sai c . 2. G i i u sai là sai. Ti n h i l thì g i là ti n h i l , ng g i là ti n b i dư ng. Và n u g i là ti n b i dư ng thì cũng ng cho là b i dư ng là úng, còn h i l m i sai. 3. 4. 5. ng l i nh i các lý lu n ch ng minh i u sai là úng, hay là nó cũng ch p nh n ư c. ng làm i u sai. ng ng h ngư i khác làm sai.

6. ng ti p tay v i cái x u, v i tham nhũng, dư i b t kỳ hình th c nào, như là chi h i l cho tham nhũng. 7. Kêu g i ngư i khác s ng thanh liêm ngay th ng.

Tr n ình Hoành

287

Tư duy tích c c 8. Yêu c u ngư i khác, nh t là nhà nư c thanh liêm ngay th ng.

dotchuoinon.com

M t s quan ch c nhà nư c tham nhũng không th ti p t c ư c n u toàn dân không ti p tay. Tùy theo hoàn c nh, m i ngư i s ph i quy t nh mình nên làm gì trong hoàn c nh ó. i m chính là chúng ta ph i quy t tâm nh n cái sai là sai, và không ng lõa th a hi p v i nó. N u không thì ta không th gi i quy t v n phát tri n c a t nư c. Chúng ta không th ti p t c s ng như m t qu c gia h ng áy v i tư cách công dân c a m t qu c gia h ng áy. Chúng ta có 4 ngàn năm văn hi n, chúng ta ã t ng th ng nh ng cư ng qu c hàng u th gi i. Hãy s ng như con dân c a m t qu c gia anh hùng vô ch và góp ph n mình trong vi c bi n qu c gia mình thành m t cư ng qu c vô ch. Làm ngư i t t ng i yên chưa . Qu c gia c n ngư i t t tích c c ngăn ch n cái x u.

Tích c c như th nào thì tùy b n t ch n l a trong kh năng và i u ki n riêng c a mình. Nhưng “tích c c ngăn ch n cái x u” là i u t qu c òi h i trong m i công dân. Ta s không làm tròn nghĩa v v i t qu c n u ta không làm gì ch n t i thi u là m t i u x u ang x y ra trư c m t. Chúc các b n m t ngày vui. M n, Hoành ăng trong: Trà àm | Th : trà àm

Chúc các b n m t ngày tươi h ng!

Tr n ình Hoành

288

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful