You are on page 1of 15

Ph¬ng ph¸p luËn vµ Ph¬ng ph¸p ph©n vïng l·nh thæ

(Bµi gi¶ng cho líp tËp huÊn vÒ quy ho¹ch m«i trêng)
GS.TSKH §Æng Trung ThuËn
§¹i häc Quèc gia Hµ Néi
§Þnh danh ph©n vïng
Trªn lý thuyÕt vµ trong thùc tiÔn cã rÊt nhiÒu lo¹i ph©n vïng tõ
quy m« lín ®Õn quy m« nhá, tõ tæng qu¸t ®Õn ®¬n ngµnh nh:
Ph©n vïng ®Þa lý, ph©n vïng c¶nh quan, ph©n vïng l·nh thæ, ph©n
vïng kinh tÕ, ph©n vïng n«ng nghiÖp, ph©n vïng sinh th¸i n«ng
ngiÖp, ph©n vïng thæ nhìng, ph©n vïng khÝ hËu, ph©n vïng khÝ
hËu n«ng nghiÖp, ph©n vïng kho¸ng s¶n, ph©n vïng ®éng ®Êt,
ph©n vïng tai biÕn m«i trêng vµ c¸c lo¹i kh¸c. Mçi kiÓu, lo¹i ph©n
vïng cã mét môc ®Ých riªng, dùa vµo c¸c tiªu chÝ, ph¬ng ph¸p vµ
c«ng cô kh¸c nhau ®Ó tiÕn hµnh.
Trong chuyªn ®Ò nµy sö dông ph©n vïng l·nh thæ ®Ó cung
cÊp c¬ së khoa häc cho viÖc quy ho¹ch m«i trêng vµ nghiªn cøu vÒ
tµi nguyªn, m«i trêng trªn mét vïng l·nh thæ. Ph©n vïng l·nh thæ ®îc
tiÕn hµnh dùa vµo t liÖu vÒ c¸c yÕu tè tù nhiªn, tµi nguyªn thiªn
nhiªn, nguån lîi, c¸c ho¹t ®éng kinh tÕ x· héi vµ c¸c tµi liÖu liªn quan
kh¸c, nh»m ®a ra mét bøc tranh toµn c¶nh vÒ sù ph©n hãa cña
vïng l·nh thæ ®ã, chØ ra c¸c khu chøc n¨ng m«i trêng, sinh th¸i,tiÒm
n¨ng sö dông cho môc ®Ých ph¸t triÓn bÒn v÷ng.

1.1. Ph¬ng ph¸p luËn
1.1.1. Quan niÖm vÒ vïng
HiÖn nay trong c¸c c«ng tr×nh nghiªn cøu cã tr×nh bµy nhiÒu
quan niÖm, kh¸i niÖm kh¸c nhau vÒ vïng, nhng gi÷a chóng cã nhiÒu
nÐt t¬ng ®ång.
Vïng lµ mét bé phËn (mét ®¬n vÞ Taxon cÊp cao) cña l·nh thæ,
cã mét s¾c th¸i ®Æc thï nhÊt ®Þnh, ho¹t ®éng nh mét hÖ thèng do
cã nh÷ng mèi quan hÖ t¬ng ®èi chÆt chÏ gi÷a c¸c thµnh phÇn cÊu
t¹o nªn nã, còng nh nh÷ng mèi quan hÖ cã chän läc vµ víi c¸c kh«ng
gian c¸c cÊp bªn ngoµi (Lª B¸ Th¶o, 1998).
Vïng l·nh thæ lµ mét thùc thÓ kh¸ch quan, nã ®îc h×nh thµnh

1
do t¸c ®éng t¬ng hç l©u dµi cña c¸c yÕu tè tù nhiªn, tu©n theo quy
luËt tù nhiªn vÒ dßng n¨ng lîng vµ trao ®æi vËt chÊt.
Vïng lµ mét ®¬n vÞ l·nh thæ cã nh÷ng ®Æc ®iÓm t¬ng ®ång
vµ c¸c mèi liªn kÕt víi nhau theo mét sè quy luËt ®Æc thï tuú theo
môc tiªu cña hÖ thèng ph©n vïng. (Tr¬ng M¹nh TiÕn, 2002).
Vïng kinh tÕ- x· héi lµ mét hÖ thèng kinh tÕ x· héi l·nh thæ,
bao gåm c¸c mèi quan hÖ t¬ng t¸c nhiÒu chiÒu gi÷a c¸c bé phËn
cÊu thµnh: liªn hÖ ®Þa lý vµ liªn hÖ vÒ kü thuËt, liªn hÖ vÒ kinh tÕ
vµ liªn hÖ vÒ c¸c mÆt x· héi trong hÖ thèng còng nh ngoµi hÖ thèng
(Ng« Do·n VÞnh, 2003).
Vïng lµ mét thùc thÓ kh¸ch quan, ®ßi hái con ngêi ph¶i cã
nhËn thøc ®óng ®¾n vµ nhËn biÕt râ rµng vÒ vïng, ®Ó vËn dông
nh÷ng ®Æc tÝnh kh¸ch quan cña thùc thÓ ®ã ë tr¹ng th¸i c©n b»ng
néi t¹i trong c¸c chÝnh s¸ch nãi chung vµ ®iÒu tiÕt sù mÊt c©n ®èi
cña vïng do t¸c ®éng cña con ngêi nãi riªng.
Trong thêi ®¹i hiÖn nay con ngêi t¸c ®éng ®Õn giíi tù nhiªn
ngµy cµng m¹nh h¬n, s©u s¾c h¬n. Tuy nhiªn b¶n chÊt kh¸ch quan
vµ c©n b»ng néi t¹i cña vïng vÉn tån t¹i, ®ßi hái con ngêi khi tiÕn
hµnh ph©n vïng l·nh thæ ph¶i t«n träng ®iÒu ®ã trong nhËn thøc
còng nh hµnh ®éng ®Ó b¶o tån vµ híng ®Õn ph¸t triÓn bÒn v÷ng
(§Æng Trung ThuËn, 2003).
1.1.2. Môc ®Ých ph©n vïng l·nh thæ
Môc ®Ých ph©n vïng lµ t¹o dùng c¬ së khoa häc ®Ó ®iÒu hoµ
sù ph¸t triÓn cña ba hÖ thèng m«i trêng - kinh tÕ - x· héi ®ang tån
t¹i vµ ho¹t ®éng trong vïng, ®¶m b¶o sao cho sù ph¸t triÓn cña hÖ
thèng kinh tÕ x· héi phï hîp trong kh¶ n¨ng chÞu t¶i cña hÖ thèng tù
nhiªn, b¶o vÖ ®îc m«i trêng, ®¶m b¶o ph¸t triÓn bÒn v÷ng.
§Ó x©y dùng quy ho¹ch ph¸t triÓn nãi chung cña mét khu vùc,
mét ®Þa ph¬ng th× viÖc ®Çu tiªn ph¶i lµm lµ tiÕn hµnh ph©n vïng,
bao gåm x¸c ®Þnh kh¸i niÖm vÒ vïng, tiÓu vïng vµ nguyªn t¾c, ph-
¬ng ph¸p ph©n vïng. Mçi thÓ lo¹i quy ho¹ch cã yªu cÇu riªng vÒ
ph©n vïng. §èi víi quy ho¹ch ngµnh, vÝ dô quy ho¹ch l©m nghiÖp
th× ®èi tîng quy ho¹ch lµ tµi nguyªn rõng, v× vËy ®Ó tæ chøc
kh«ng gian rõng cÇn ph©n chia rõng theo hiÖn tr¹ng th¶m che,
hoÆc theo ý nghÜa kinh tÕ, theo môc ®Ých sö dông, theo ph©n bè
kh«ng gian v.v... Trong quy ho¹ch sö dông ®Êt ngêi ta dùa trªn c¬ së

2
ph©n ra c¸c ®¬n vÞ ®Êt ®ai vµ ®¸nh gi¸ tÝnh thÝch hîp cña chóng
®èi víi môc ®Ých sö dông. Trong ph©n vïng ®Þa lý tù nhiªn ngêi ta
dùa trªn sù ®ång nhÊt vÒ ph¸t sinh, cÊu tróc vµ h×nh th¸i, vÒ tÝnh
chÊt cña c¸c qu¸ tr×nh ®Þa lý c¬ b¶n ®Ó chia ra c¸c vïng sao cho
gi÷ ®îc tÝnh vÑn toµn vÒ mÆt l·nh thæ vµ tÝnh thèng nhÊt néi t¹i.
Trong b¸o c¸o chuyªn ®Ò nµy lùa chän mét ph¬ng ph¸p ph©n
vïng phï hîp víi viÖc nghiªn cøu nh÷ng vÊn ®Ò vÒ ®iÒu kiÖn tù
nhiªn, tµi nguyªn, m«i trêng vµ ho¹t ®éng kinh tÕ, xem ®ã nh
nh÷ng c¬ së khoa häc cho viÖc ®Þnh híng ph¸t triÓn, quy ho¹ch vµ
qu¶n lý mét khu vùc l·nh thæ. NhiÖm vô cña viÖc ph©n vïng phôc
vô c¸c dù ¸n vÒ quy ho¹ch, m«i trêng bao gåm:
 Lùa chän c¸ch tiÕp cËn ph©n vïng vµ ph¬ng ph¸p ph©n vïng
nh»m ph¶n ¶nh tÝnh quy luËt kh¸ch quan, ®ång thêi ®¶m b¶o
gi¸ trÞ sö dông thùc tiÔn c¸c tiÓu vïng ®îc ph©n chia.
 X¸c lËp c¸c tiªu chÝ vïng, tiÓu vïng vµ c¸c nguyªn t¾c ph©n
vïng sao cho ®¸p øng môc ®Ých ph©n vïng, trong ®ã quan
träng nhÊt lµ thõa nhËn vµ t«n träng tÝnh kh¸ch quan cña c¸c
®¬n vÞ tiÓu vïng.
Néi dung nghiªn cøu ph©n vïng l·nh thæ thùc chÊt lµ gi¶i bµi
to¸n vÒ mèi quan hÖ ®a chiÒu gi÷a c¸c yÕu tè ®iÒu kiÖn tù nhiªn,
tµi nguyªn thiªn nhiªn, m«i trêng vµ con ngêi trªn mét kh«ng gian
x¸c ®Þnh, trong ®ã gi÷a c¸c yÕu tè lu«n lu«n cã t¸c ®éng t¬ng hç
vµ sù phô thuéc lÉn nhau. KÕt qu¶ cña ph©n vïng lµ cung cÊp c¬ së
khoa häc vµ thùc tiÔn cho viÖc x©y dùng c¸c quy ho¹ch ph¸t triÓn
vµ b¶o vÖ m«i trêng.
Trong quy ho¹ch l·nh thæ th× ph©n vïng lµ bíc ®i ®Çu tiªn.
KÕt qu¶ ph©n vïng lµ ®a ra mét hÖ thèng c¬ cÊu c¸c vïng l·nh thæ
phôc vô ph¸t triÓn kinh tÕ - x· héi, trong hÖ thèng ®ã mçi vïng dùa
vµo lîi thÕ so s¸nh cña m×nh ®Ó ®Þnh híng chiÕn lîc ph¸t triÓn vµ
lËp quy ho¹ch ph¸t triÓn kinh tÕ x· héi vµ quy ho¹ch ngµnh.
1.1.3. Vµi nÐt vÒ ph©n vïng l·nh thæ ViÖt Nam
ë níc ta, tõ n¨m 1962 Uû ban KÕ ho¹ch Nhµ níc phèi hîp víi Bé
N«ng nghiÖp nghiªn cøu ph©n vïng n«ng nghiÖp ë miÒn B¾c vµ
cuèi n¨m 1964 ®· hoµn thµnh ph©n vïng miÒn B¾c thµnh 4 vïng
n«ng nghiÖp lín, gåm 46 tiÓu vïng. Cïng thêi gian ®ã Bé L©m
nghiÖp ®· tiÕn hµnh ph©n vïng l©m nghiÖp

3
Sau khi gi¶i phãng miÒn nam ViÖt Nam, tõ 1975 ®Õn cuèi n¨m
1977, díi sù chØ ®¹o trùc tiÕp cña Héi ®ång ChÝnh phñ, Ban chØ
®¹o ph©n vïng N«ng - L©m nghiÖp ®· phèi hîp víi c¸c ngµnh liªn
quan vµ c¸c tØnh tiÕn hµnh ®iÒu tra, kh¶o s¸t nghiªn cøu hoµn
thµnh b¶n dù ¸n ph©n vïng N«ng - L©m nghiÖp g¾n víi c«ng
nghiÖp chÕ biÕn. Ph¬ng ¸n chia c¶ níc thµnh 7 vïng kinh tÕ n«ng -
l©m nghiÖp, ®· ®îc ChÝnh phñ phª duyÖt. Tuy nhiªn nh÷ng kÕt qu¶
trªn ®©y còng míi chØ dõng ë ph©n vïng ngµnh.
§ång thêi trong thêi gian nµy ®· cã nh÷ng nghiªn cøu bíc ®Çu
vÒ ph©n vïng kinh tÕ tæng hîp. N¨m 1976 ViÖn Ph©n vïng quy
ho¹ch Trung ¬ng cã kiÕn nghÞ ph¬ng ¸n hÖ thèng vïng kinh tÕ tæng
hîp, tr×nh bµy trong “b¸o c¸o tãm t¾t vÒ Ph©n bè lùc lîng s¶n xuÊt
trong triÓn väng 13 - 15 n¨m; coi nh phô lôc b¸o c¸o vÒ KÕ ho¹ch 5
n¨m do Uû ban KÕ ho¹ch Nhµ níc tr×nh Héi nghÞ lÇn thø 25 cña Ban
chÊp hµnh Trung ¬ng §¶ng Lao ®éng ViÖt Nam th¸ng 10 n¨m 1976.
Dù ¸n chia c¶ níc thµnh 8 vïng kinh tÕ lín:
1. §ång b»ng Trung du B¾c bé
2. Qu¶ng Ninh
3. T©y B¾c bé
4. Cao B»ng - L¹ng S¬n - B¾c Th¸i
5. Thanh - NghÖ TÜnh - B×nh TrÞ Thiªn
6. T©y Nguyªn vµ Duyªn h¶i miÒn Trung
7. §«ng Nam Bé
8. §ång b»ng s«ng Cöu Long
Ph¬ng ¸n ph©n vïng nµy míi chØ lµ sù ph¸c th¶o ban ®Çu lµm
khung sên ®Ó tiÕp tôc c¸c bíc tiÕp theo. Sau ®ã c«ng t¸c ®iÒu tra
c¬ b¶n còng nh c¸c ho¹t ®éng kinh tÕ ®îc triÓn khai ®· ®em l¹i
nh÷ng hiÓu biÕt ®Çy ®ñ h¬n vÒ ®iÒu kiÖn tù nhiªn, kinh tÕ, x·
héi, chÝnh trÞ vµ an ninh quèc phßng trªn mçi vïng c¶ níc, ®ång
thêi còng tÝch luü ®îc nhiÒu kinh nghiÖm vÒ khoa häc vïng, ph¸t
triÓn vµ ph©n bè lùc lîng s¶n xuÊt.
Thêi kú nh÷ng n¨m 1980, nÒn kinh tÕ ph¸t triÓn rÊt manh
món, nhiÖm vô ®Æt ra cho ®Êt níc ®ßi hái ph¶i tiÕn hµnh c«ng t¸c
ph©n vïng ®Ó kÕt hîp ®îc tµi nguyªn víi lao ®éng, c«ng nghiÖp víi
n«ng nghiÖp, kinh tÕ Trung ¬ng vµ ®Þa ph¬ng, kinh tÕ víi quèc

4
phßng - dÇn kh¾c phôc nh÷ng yÕu kÐm, ®a nÒn kinh tÕ ph¸t triÓn
cã hiÖu qu¶ h¬n.
Ph©n vïng kinh tÕ lín kÕt hîp chÆt chÏ lao ®éng víi tµi nguyªn
vµ híng vµo môc tiªu ®¶m b¶o sö dông hÕt nguån lao ®éng víi n¨ng
suÊt cao, t¹o ®ñ viÖc lµm cho mäi ngêi cã kh¶ n¨ng lao ®éng, võa
®¶m b¶o khai th¸c tµi nguyªn ®Ó më réng c¬ së l¬ng thùc thùc
phÈm, nhiªn liÖu n¨ng lîng vµ nguyªn liÖu cung cÊp cho nÒn kinh tÕ.
Vïng kinh tÕ lín lµ n¬i ®Þa bµn l·nh thæ cã quy m« thÝch hîp
cho phÐp nghiªn cøu, tæ chøc viÖc kÕt hîp c«ng nghiÖp víi n«ng
nghiÖp, kÕt hîp kinh tÕ Trung ¬ng víi kinh tÕ ®Þa ph¬ng trong hÖ
thèng thèng nhÊt, ph©n c«ng lao ®éng trong c¶ níc lóc bÊy giê, cã
tÝnh ®Õn viÖc më réng hîp t¸c vµ trao ®æi kinh tÕ quèc tÕ.
Tríc t×nh h×nh ®ã, c¸c nhµ khoa häc ®Þa lý, kinh tÕ, x· héi ®·
nhËn thøc ®îc tÇm quan träng cña c«ng t¸c ph©n vïng vÜ m«, coi
vïng kinh tÕ lín lµ l·nh thæ thÝch hîp ®Ó thùc hiÖn c¸c môc tiªu cã
quy m« lín, cã tÇm quan träng c¶ níc nh l¬ng thùc, n¨ng lîng, luyÖn
kim, khai th¸c kho¸ng s¶n, vµ vïng kinh tÕ ®· trë thµnh ®èi tîng cña
c«ng t¸c kÕ ho¹ch ho¸, t¹o ra nh÷ng tiÒn ®Ò quan träng trong thùc
hiÖn kÕ ho¹ch ho¸ theo l·nh thæ, g¾n kÕ ho¹ch ho¸ theo ngµnh víi
l·nh thæ, trªn nguyªn t¾c kÕt hîp qu¶n lý theo ngµnh víi qu¶n lý
theo ®Þa ph¬ng vµ vïng l·nh thæ.
Còng trong thêi gian ®ã c¸c nhµ khoa häc ®· ®Ò xuÊt Ýt ra lµ
6 ph¬ng ¸n ph©n vïng l·nh thæ ViÖt Nam. Cuèi cïng ViÖn ph©n vïng
quy ho¹ch T¦ ®· c©n nh¾c, tæng hîp vµ kiÕn nghÞ ph¬ng ¸n ph©n
vïng kinh tÕ lín cña ViÖt Nam, trong ®ã mçi vïng bao gåm mét sè
tiÓu vïng. HÖ thèng ph©n vïng nµy cho ®Õn nay vÉn ®îc xem lµ c¬
së ®Ó c¸c tØnh thµnh tiÕp tôc tiÕn hµnh ph©n vïng l·nh thæ cña
m×nh ®Ó lËp c¸c quy ho¹ch ph¸t triÓn .
1.1.4. C¸ch tiÕp cËn hÖ thèng trong ph©n vïng
Ngµy nay, lý thuyÕt hÖ thèng ®îc vËn dông phæ biÕn trong
nghiªn cøu tù nhiªn còng nh kinh tÕ x· héi, nhÊt lµ ®èi víi nh÷ng hÖ
thèng lín gåm nhiÒu hîp phÇn kh«ng ®ång nhÊt, gi÷a chóng cã mèi
quan hÖ chøc n¨ng t¬ng hç phøc t¹p.
C¸ch tiÕp cËn hÖ thèng rÊt phï hîp cho viÖc nghiªn cøu phôc vô
môc ®Ých tæ chøc l·nh thæ, ®Ó ph©n tÝch søc chøa cña hÖ thèng
l·nh thæ, c¬ cÊu liªn vïng, liªn ngµnh; ®Ó ph©n chia c¸c khu chøc

5
n¨ng cho môc ®Ých ph©n vïng, quy ho¹ch l·nh thæ nh»m sö dông
hîp lý c¸c nguån tµi nguyªn vµ b¶o vÖ m«i trêng. Díi gãc ®é ph©n
vïng quy ho¹ch l·nh thæ theo c¸ch tiÕp cËn hÖ thèng th× trong
nghiªn cøu, thiÕt kÕ, ®iÒu hµnh qu¶n lý l·nh thæ ph¶i ®¶m b¶o
nguyªn t¾c lµ trong mçi tiÓu vïng cã nh÷ng nÐt ®Æc trng cña toµn
vïng, lîi Ých côc bé ph¶i phôc vô lîi Ých chung cña toµn hÖ thèng.
1.1.5. C¸ch tiÕp cËn sinh th¸i trong ph©n vïng
HÖ sinh th¸i lµ mét ®¬n vÞ tù nhiªn gåm c¸c quÇn x· sinh vËt
vµ c¸c yÕu tè v« sinh cña m«i trêng t¹i mét khu vùc nhÊt ®Þnh, mµ
ë ®ã lu«n lu«n cã t¸c ®éng qua l¹i vµ trao ®æi vËt chÊt, n¨ng lîng
trong hÖ vµ víi c¸c hÖ kh¸c. QuÇn x· sinh vËt gåm c¸c sinh vËt s¶n
xuÊt, sinh vËt tiªu thô vµ sinh vËt ph©n huû. C¸c yÕu tè m«i trêng
gåm khÝ hËu, thuû v¨n, thæ nhìng v.v…
Mçi hÖ sinh th¸i ®îc ®Æc trng b»ng: tÝnh ®a d¹ng sinh häc,
tÝnh toµn vÑn, tÝnh c©n b»ng, tÝnh thay ®æi vµ tÝnh phôc håi. Con
ngêi lµ mét phÇn cña hÖ sinh th¸i, lµ yÕu tè quan träng ®¶m b¶o
c©n b»ng cña hÖ sinh th¸i b»ng c¸ch ®iÒu chØnh c¸c ®iÒu kiÖn vËt
lý, ho¸ häc cña m«i trêng, thay ®æi mèi t¬ng t¸c sinh häc.
Mçi khu vùc l·nh thæ, vÝ dô T©y B¾c, §«ng B¾c, §ång b»ng
s«ng Hång, T©y Nguyªn v.v… ®îc xem lµ mét hÖ sinh th¸i lín, gåm
nhiÒu tiÓu vïng, mçi tiÓu vïng lµ mét hÖ sinh th¸i nhá h¬n víi c¸c
®Æc trng vÒ yÕu tè tù nhiªn, kinh tÕ x· héi t¸c ®éng qua l¹i bëi chu
tr×nh vËt chÊt vµ n¨ng lîng. VÒ phÇn m×nh c¸c tiÓu vïng tuú theo
møc ®é yªu cÇu nghiªn cøu cã thÓ chia chi tiÕt thµnh nh÷ng hÖ
sinh th¸i nhá h¬n n÷a. Nh vËy, cã thÓ xem mét khu vùc l·nh thæ bÊt
kú nµo ®ã lµ mét hÖ thèng c¸c hÖ sinh th¸i. ViÖc ph©n tÝch, ®¸nh
gi¸ hÖ thèng nµy cho môc ®Ých quy ho¹ch, qu¶n lý khai th¸c sö
dông tµi nguyªn lµ mét néi dung nhiÖm vô cña ph©n vïng l·nh thæ.
Môc ®Ých cña viÖc quy ho¹ch, qu¶n lý vµ sö dông l·nh thæ dùa
trªn hÖ sinh th¸i lµ t×m c¸ch tèt nhÊt, hîp lý nhÊt ®Ó con ngêi khi sö
dông hÖ sinh th¸i cã thÓ ®¹t ®îc sù hµi hoµ gi÷a lîi Ých thu ®îc tõ
tµi nguyªn cña hÖ sinh th¸i víi viÖc duy tr× kh¶ n¨ng cña hÖ sinh
th¸i tiÕp tôc cung cÊp ®îc nh÷ng lîi Ých ®ã ë møc ®é bÒn v÷ng
l©u dµi.
1.1.6. Ph©n vïng vµ ph©n kiÓu l·nh thæ
Ph©n vïng l·nh thæ lµ chia mét khu vùc l·nh thæ nµo ®ã thµnh

6
nh÷ng thÓ ®Þa lý tæng hîp (vïng l·nh thæ). Mçi thÓ cã ranh giíi
khÐp kÝn, cã nh÷ng ®Æc ®iÓm riªng kh«ng gièng víi c¸c vïng kh¸c
vµ kh«ng lÆp l¹i trong kh«ng gian. VÝ dô vïng ®ång b»ng ch©u thæ
B¾c Bé, vïng nói T©y B¾c, vïng §«ng Nam Bé v.v...
Ph©n kiÓu l·nh thæ lµ chia mét khu vùc l·nh thæ nµo ®ã thµnh
c¸c ®¬n vÞ kiÓu l·nh thæ. Mçi ®¬n vÞ kiÓu l·nh thæ cã nh÷ng ®Æc
®iÓm riªng, kh«ng gièng víi ®¬n vÞ liÒn kÒ. KiÓu l·nh thæ cã tÝnh
lÆp l¹i trong kh«ng gian. VÝ dô: kiÓu ®ång b»ng gi÷a nói, kiÓu ®Êt
ngËp níc, v.v...
Trªn b×nh diÖn c¶ níc ph©n vïng thêng ®îc sö dông ®Ó ph©n
chia l·nh thæ thµnh nh÷ng vïng kinh tÕ cã quy m« lín, bao gåm vÝ
dô: vïng T©y b¾c, vïng §«ng B¾c, vïng §ång b»ng s«ng Hång, vïng
B¾c Trung bé, vïng Nam Trung bé, vïng T©y nguyªn, vïng §«ng Nam
bé, vïng §ång b»ng s«ng Cöu Long nh»m ®Þnh híng quy ho¹ch ph¸t
triÓn kinh tÕ x· héi. Nh÷ng vïng kinh tÕ lín ®îc ®Ò xuÊt ®Òu mang
ý nghÜa lµ mét bé phËn cña l·nh thæ quèc gia, cã s¾c th¸i ®Æc thï
nhÊt ®Þnh, ho¹t ®éng nh mét hÖ thèng do cã nh÷ng mèi quan hÖ t-
¬ng ®èi chÆt chÏ gi÷a c¸c yÕu tè t¹o thµnh, nh thiªn nhiªn - tù nhiªn
vµ kinh tÕ x· héi, còng nh cã mèi quan hÖ cã chän läc víi kh«ng gian
c¸c cÊp ë bªn ngoµi. Ph©n vïng cßn ®îc sö dông ®Ó ph©n chia l·nh
thæ thµnh nh÷ng vïng cã ranh giíi khÐp kÝn theo ®Æc trng cña tõng
yÕu tè ®¬n lÎ, vÝ dô ph©n vïng ®éng ®Êt ViÖt Nam, ph©n vïng khÝ
hËu ViÖt Nam v.v… ®Ó phôc vô cho c¸c ngµnh kinh tÕ kh¸c nhau.
Ph©n kiÓu l·nh thæ thêng ®îc ¸p dông ®Ó ph©n chia l·nh thæ
theo c¸c yÕu tè tù nhiªn, c¸c d¹ng tµi nguyªn cho môc ®Ých khai
th¸c, sö dông trong c¸c ngµnh kinh tÕ vµ trong thùc tiÔn ho¹t ®éng
nh©n sinh, vÝ dô ph©n chia c¸c ®¬n vÞ ®Êt ®ai vµ ®¸nh gi¸ tÝnh
thÝch hîp cña chóng cho môc ®Ých ph¸t triÓn n«ng l©m nghiÖp;
hoÆc ph©n chia c¸c kiÓu ®Êt ngËp níc nh: kiÓu ®Êt ngËp níc néi
®ång, ngËp thêng xuyªn hay theo mïa; kiÓu ®Êt ngËp níc ven biÓn,
níc lî hay níc mÆn v.v….
Sù lùa chän ph©n vïng hay ph©n kiÓu l·nh thæ tuú thuéc vµo
môc ®Ých sö dông vµ ph¶i xuÊt ph¸t tõ ®Æc ®iÓm ph©n ho¸ cña
l·nh thæ (theo tuyÕn, theo ®íi, theo lu vùc, hoÆc d¹ng da b¸o...).
Trong thùc tiÔn, ®èi víi mét khu vùc l·nh thæ x¸c ®Þnh, khi nghiªn
cøu cho môc ®Ých ph¸t triÓn, ngêi ta thêng kÕt hîp ph©n vïng víi
ph©n kiÓu: ph©n vïng ®èi víi l·nh thæ ë quy m« lín, ph©n kiÓu ®èi

7
víi l·nh thæ ë cÊp ®é nhá h¬n.
Quy m« cña ®¬n vÞ l·nh thæ ®îc ph©n chia nªn dõng l¹i ë
møc ®é nµo. Cã thÓ ph©n chia chi tiÕt nh trong ph©n vïng c¶nh
quan, còng cã thÓ ph©n chia víi quy m« lín nh trong ph©n vïng khÝ
hËu. Tuy nhiªn ®é lín cña c¸c ®¬n vÞ l·nh thæ phô thuéc vµo møc
®é ®ång nhÊt c¸c yÕu tè tù nhiªn cña l·nh thæ ®ã vµ tuú thuéc vµo
viÖc sö dông l·nh thæ cho c¸c môc ®Ých kh¸c nhau.

1.2. Ph¬ng ph¸p nghiªn cøu ph©n vïng l·nh thæ
1.2.1. Tiªu chÝ ph©n vïng l·nh thæ
ViÖc ph©n vïng l·nh thæ ®îc tiÕn hµnh dùa vµo bé tiªu chÝ
ph©n vïng, bao gåm nhiÒu yÕu tè thuéc hai nhãm:
1) Nhãm tiªu chÝ tù nhiªn gåm: NÒn ®Þa chÊt, ®Þa h×nh, ®Êt
®ai, m¹ng thñy v¨n, th¶m thùc vËt vµ khu hÖ sinh vËt.
2) Nhãm tiªu chÝ con ngêi gåm: quÇn c n«ng th«n, ph¸t triÓn
®« thÞ, ¶nh hëng cña t¸c ®éng nh©n sinh.
Trong nh÷ng tiªu chÝ trªn cã thÓ ph©n ra tiªu chÝ chÝnh mang
tÝng tÝnh chñ ®¹o nh nÒn ®Þa chÊt, ®Þa h×nh vµ tiªu chÝ phô,
mang tÝnh côc bé, chØ cã ý nghÜa bæ trî, nh ®Êt ®ai, th¶m thùc
vËt. Ngêi ta thêng dùa vµo tiªu chÝ chÝnh, mang tÝnh tréi ®Ó chia
ra c¸c vïng quy m« lín. C¸c tiªu chÝ phô thêng ®îc sö dông ®Ó tiÕp
tôc chia nhá mçi vïng thµnh c¸c tiÓu vïng.
C¸c tiªu chÝ (yÕu tè) nµy lu«n lu«n song hµnh tån t¹i (h×nh 1).
T¸c ®éng ®ång thêi cña ®iÒuc¸c
kiÖnyÕu
tù tè tù nhiªn trªn mét vïng l·nh
nhiªn
thæ trong mét thêi gian ®ñ dµi ®· h×nh thµnh nªn c¸c tiÓu vïng víi
nh÷ng nÐt ®ÆcKtrng riªng, trªn ®ã xuÊt hiÖn Vùcc¸c hÖ sinh th¸i tù
nhiªn, vÝ dô hÖ huv
sinh th¸i ®ÊtCon
ngËp
ng­êi níc, hÖ sinh th¸i rõng kÝn thêng
xanh trªn nói cao v.v…

Tµi nguyªn & m«i
tr­êng

C¸c vïng nh¹y
C¸c hÖ sinh th¸i
c¶m m«i tr­êng

C¸c khu chøc
C¸c quÇn c­
n¨ng m«i tr­êng

8
C¸c vïng vµ
c¸c tiÓu vïng
H×nh 1: Sù h×nh thµnh vïng vµ tiÓu vïng
Ho¹t ®éng sèng cña con ngêi bao gåm c¶ n«ng nghiÖp truyÒn
thèng vµ v¨n minh c«ng nghiÖp ®· lµm biÕn ®æi nh÷ng hÖ sinh
th¸i vèn cã, hoÆc xuÊt hiÖn nh÷ng hÖ sinh th¸i míi nh hÖ sinh th¸i
®Êt trèng - ®åi träc, hÖ sinh th¸i ®« thÞ. Nh vËy sù t¬ng t¸c gi÷a
c¸c yÕu tè tù nhiªn, con ngêi, kh«ng gian vµ thêi gian ®· dÉn ®Õn
sù ph©n ho¸ mét khu vùc l·nh thæ cô thÓ thµnh nh÷ng ®¬n vÞ l·nh
thæ nhá h¬n (c¸c ®¬n vÞ tiÓu vïng), g¾n liÒn víi nh÷ng hÖ sinh
th¸i ®Æc trng, cã nh÷ng chøc n¨ng vµ s¶n phÈm gi¸ trÞ kinh tÕ cao.
Tõ ®ã h×nh thµnh mét bøc tranh vÒ sù ph©n ho¸ l·nh thæ mang
tÝnh quy luËt. HiÓu râ sù ph©n ho¸ ®ã lµ c«ng viÖc hÕt søc quan
träng vµ cÇn thiÕt ®Ó ®Þnh híng vµ ®a ra c¸c biÖn ph¸p khai th¸c,
sö dông l·nh thæ mét c¸ch hîp lý, ®¶m b¶o hiÖu qu¶ kinh tÕ x· héi,
bÒn v÷ng vÒ sinh th¸i vµ m«i trêng. Mçi tiÓu vïng ®îc ph©n ra
trong l·nh thæ nghiªn cøu lµ mét hÖ thèng. Nã bao gåm c¸c yÕu tè
tù nhiªn, kinh tÕ - x· héi vµ nh©n v¨n t¸c ®éng qua l¹i bëi c¸c dßng
n¨ng lîng vµ vËt chÊt.
1.2.2 Nguyªn t¾c ph©n vïng
Nh÷ng nguyªn t¾c c¬ b¶n trong ph©n vïng lµ:
1). T«n träng tÝnh kh¸ch quan cña vïng: XuÊt ph¸t tõ quan
niÖm r»ng, vïng l·nh thæ lµ mét thùc thÓ kh¸ch quan, nã ®îc h×nh
thµnh do t¸c ®éng t¬ng hç l©u dµi cña c¸c yÕu tè tù nhiªn, tu©n
theo quy luËt tù nhiªn vÒ dßng n¨ng lîng vµ trao ®æi vËt chÊt, v×
vËy ®ßi hái ngêi lµm c«ng t¸c ph©n vïng ph¶i cã nhËn thøc ®óng

9
®¾n vµ nhËn biÕt râ rµng vÒ ®Æc ®iÓm cña vïng, ®Ó vËn dông
nh÷ng ®Æc tÝnh kh¸ch quan cña vïng ®ã ë tr¹ng th¸i c©n b»ng néi
t¹i trong c¸c chÝnh s¸ch nãi chung vµ trong ®iÒu tiÕt sù mÊt c©n
®èi cña vïng do t¸c ®éng cña con ngêi nãi riªng. Nhng nhËn thøc vµ
vËn dông tÝnh kh¸ch quan cña vïng l¹i mang tÝnh chñ quan, phô
thuéc vµo chñ thÓ nhËn thøc, ®Æc biÖt lµ khi con ngêi ngµy cµng
can thiÖp m¹nh mÏ vµo giíi tù nhiªn. MÆc dï vËy, b¶n chÊt kh¸ch
quan vµ c©n b»ng néi t¹i cña vïng vÉn kh«ng mÊt ®i, v× vËy nã cÇn
®îc ngêi lµm ph©n vïng t«n träng trong nhËn thøc còng nh hµnh
®éng.
2). ChÊp nhËn tÝnh ®ång nhÊt t¬ng ®èi cña vïng: Ph©n vïng
l·nh thæ dùa trªn sù ph©n tÝch, ®¸nh gi¸ tæng hîp nhiÒu tiªu chÝ
vÒ tù nhiªn vµ x· héi. Mçi vïng ®îc ph©n ®Þnh theo sù ®ång nhÊt
vÒ tÊt c¶ c¸c tiªu chÝ ph©n vïng, tuy nhiªn ®ã chØ lµ sù ®ång nhÊt
t¬ng ®èi. V× vËy, vÊn ®Ò quan träng lµ x¸c ®Þnh ®îc c¸c tiªu chÝ
chÝnh vµ tiªu chÝ phô ®èi víi tõng cÊp ®é ph©n vïng l·nh thæ. ë
mçi cÊp yÕu tè tréi ®Æc trng ®îc lùa chän ®Ó lµm c¬ së cho viÖc
ph©n vïng. §ã cã thÓ lµ yÕu tè ®Þa h×nh, vÞ trÝ ®Þa lý, v.v... ®èi
víi cÊp vïng, vÝ dô vïng miÒn nói, vïng ®ång b»ng,vïng h¶i ®¶o. §ã
cã thÓ lµ yªu tè thæ nhìng, líp phñ thùc vËt, v.v... ®èi víi cÊp tiÓu
vïng, vÝ dô tiÓu vïng ®åi trªn nÒn ®Êt ®á bazan, tiÓu vïng rõng
®Æc dông v.v… C¸c ®¬n vÞ l·nh thæ cÊp tiÓu vïng tuy cã nh÷ng
®Æc ®iÓm riªng, nhng còng cã mét sè tiÓu vïng gièng nhau, cã
tÝnh lÆp l¹i trong kh«ng gian víi c¸c vÞ trÝ ph©n bè kh¸c nhau, dùa
vµo ®ã cã thÓ ph©n ra c¸c kiÓu tiÓu vïng. Nh vËy, mçi kiÓu tiÓu
vïng gåm 2 hay nhiÒu h¬n c¸c tiÓu vïng.
3). Phï hîp víi chøc n¨ng cña vïng: Víi c¸ch tiÕp cËn sinh th¸i
trong ph©n vïng th× mçi vïng l·nh thæ lµ mét hÖ sinh th¸i lín, gåm
nhiÒu tiÓu vïng, mçi tiÓu vïng lµ mét hÖ sinh th¸i nhá h¬n víi c¸c
®Æc trng vÒ yÕu tè tù nhiªn, kinh tÕ x· héi t¸c ®éng t¬ng hç víi
nhau. TÝnh chÊt chøc n¨ng cña vïng thÓ hiÖn sù g¾n kÕt chÆt chÏ
theo chiÒu ngang gi÷a c¸c hîp phÇn trong mçi vïng, tõ trung t©m
®Õn ngo¹i vi. Mçi hÖ sinh th¸i cã mét vµi chøc n¨ng riªng, vÝ dô hÖ
sinh th¸i rõng ®Çu nguån cã chøc n¨ng phßng hé, võa cã chøc n¨ng
t¹o c¶nh quan; hÖ sinh th¸i rõng ngËp mÆn ven biÓn cã chøc n¨ng
phßng hé, b¶o vÖ bê biÓn, võa cã chøc n¨ng cung cÊp thøc ¨n, b·i
®Î, n¬i c tró cho nhiÒu gièng loµi sinh vËt, ®ång thêi cung cÊp cñi
®un, dîc liÖu cho c d©n ven biÓn. V× vËy khi tiÕn hµnh ph©n vïng

10
cÇn hÕt søc t«n träng tÝnh toµn vÑn cña hÖ sinh th¸i, nãi c¸ch kh¸c,
ph¶i tu©n thñ c¸c quy luËt tù nhiªn, b¶o tån c¸c chøc n¨ng sinh th¸i
vµ m«i trêng cña vïng.
4). Phï hîp víi tiªu chÝ qu¶n lý: Ph©n vïng phôc vô quy ho¹ch
ph¸t triÓn lµ mét c«ng cô qu¶n lý l·nh thæ nh»m ph©n tÝch, ®¸nh
gi¸ l·nh thæ mét c¸ch kh¸ch quan cho môc ®Ých quy ho¹ch, qu¶n lý,
khai th¸c sö dông tµi nguyªn, t¹o dùng c¬ së ®Ó khoa häc ®iÒu hoµ
sù ph¸t triÓn trong kh¶ n¨ng chÞu t¶i cña c¸c hÖ tù nhiªn.
B¶n chÊt tù cã cña mçi cïng ®· thÓ hiÖn ý nghÜa cña vÊn ®Ò
qu¶n lý. Tïy theo môc ®Ých ph©n vïng mµ c¸c tiªu chÝ, nhÊt lµ tiªu
chÝ mang tÝnh tréi, cã thÓ thay ®æi. Ranh giíi ph©n chia c¸c vïng
thêng lµ ranh giíi tù nhiªn, ®ã cã thÓ lµ mét ®êng b×nh ®é chuyÓn
tiÕp tõ ®ång b»ng lªn miÒn gß ®åi hoÆc mét ®êng ®¼ng ®é
mÆn 0,1% , 0,4%; mét dßng s«ng hoÆc mét ®êng ph©n thñy v.v...
Còng vËy ®èi víi ranh giíi c¸c tiÓu vïng, tuy nhiªn, trong trêng hîp cã
®iÒu kiÖn, th× cã thÓ khoanh vÏ ranh giíi tiÓu vïng theo ranh giíi
hµnh chÝnh, nh»m n©ng cao tÝnh kh¶ thi trong viÖc qu¶n lý l·nh
thæ theo ®¬n vÞ hµnh chÝnh.

11
1.2.3. Ph¬ng ph¸p kü thuËt sö dông trong ph©n vïng
Khi tiÕn hµnh ph©n vïng cÇn thiÕt sö dông tæ hîp c¸c ph¬ng
ph¸p nghiªn cøu vµ kü thuËt, bao gåm:
1. Ph¬ng ph¸p kÕ thõa t liÖu cã chän läc: Thu thËp t liÖu vÒ
c¸c yÕu tè tù nhiªn, c¸c ho¹t ®éng ph¸t triÓn trªn khu vùc
l·nh thæ ®· ®îc ®Ò cËp trong nhiÒu c«ng tr×nh nghiªn cøu
tríc, tham kh¶o nh÷ng tµi liÖu ®· cã theo ®Þnh híng ph©n
vïng, lùa chän nh÷ng nÐt ®Æc trng theo tõng yÕu tè tù
nhiªn, tõ ®ã x¸c ®Þnh c¸c vÊn ®Ò cÇn bæ sung vµ chÝnh
x¸c ho¸.
2. Ph¬ng ph¸p ®iÒu tra kh¶o s¸t thùc ®Þa nh»m ®¸nh gi¸
hiÖn tr¹ng tù nhiªn cña vïng, nghiªn cøu tÝnh ®Æc thï sinh
th¸i cña tõng tiÓu vïng, t¹o dùng c¬ së khoa häc cho viÖc
ph©n chia thµnh c¸c vïng vµ c¸c tiÓu vïng, ®ång thêi x¸c
®Þnh ®Æc trng cña chóng.
3. Ph¬ng ph¸p b¶n ®å vµ hÖ th«ng tin ®Þa lý ®Ó ®a c¸c líp
th«ng tin cña tõng yÕu tè tù nhiªn lªn b¶n ®å tæng hîp theo
nh÷ng tiªu chÝ ®îc lùa chän khi tiÕn hµnh ph©n vïng. ¶nh
vÖ tinh ®îc sö dông nh mét c«ng cô ®¾c lùc vµ hiÖu qu¶
cho viÖc ph©n vïng.
4. Thµnh lËp b¶n ®å ph©n vïng l·nh thæ trªn nÒn b¶n ®å ®Þa
h×nh víi tû lÖ ®· lùa chän.
5. Ph¬ng ph¸p chuyªn gia. Sau khi ph¸c th¶o, b¶n ®å ph©n
vïng sÏ ®îc ®a ra tham kh¶o ý kiÕn cña c¸c chuyªn gia Trung
¬ng vµ ®Þa ph¬ng, trªn c¬ së ®ã hoµn chØnh b¶n ®å
ph©n vïng.
1.2.4 C¸c tµi liÖu kü thuËt chÝnh thêng ®îc sö dông trong
ph©n vïng l·nh thæ
1. ¶nh vÖ tinh chôp l·nh thæ nghiªn cøu víi c¸c thÕ hÖ ¶nh
kh¸c nhau.
2. B¶n ®å ®Þa h×nh tØ lÖ 1:50.000 hoÆc 1:25.000 trong hÖ
täa ®é VN 2000 ®èi víi l·nh thæ cÊp tØnh thµnh vµ huyÖn thÞ x·.
3. B¶n ®å hiÖn tr¹ng sö dông ®Êt tû lÖ t¬ng øng.
4. KÕt qu¶ ®iÒu tra, kh¶o s¸t thùc ®Þa thêi gian gÇn nhÊt.

12
5. C¸c b¶n ®å chuyªn ngµnh kh¸c.
1.2.5. Quy tr×nh tiÕn hµnh ph©n vïng l·nh thæ
Quy tr×nh (tãm t¾t) tiÕn hµnh ph©n vïng mét khu vùc l·nh
thæ gåm c¸c bíc sau:
Bíc 1. Thu thËp sè liÖu, t liÖu vÒ c¸c yÕu tè tù nhiªn, tµi
nguyªn thiªn nhiªn vµ kinh tÕ x· héi cña khu vùc, bao gåm c¶ ¶nh vÖ
tinh, ¶nh m¸y bay, b¶n ®å c¸c lo¹i, ®Æc biÖt lµ b¶n ®å ®Þa h×nh
tû lÖ lín ®Ó ®Þnh híng c«ng viÖc ph©n vïng.
Bíc 2. S¬ bé ph©n tÝch ¶nh viÔn th¸m ®Ó nhËn d¹ng c¸c ®Æc
®iÓm chung nhÊt vÒ tù nhiªn cña khu vùc l·nh thæ: hÖ thèng s«ng
suèi, nói ®åi vµ th¶m thùc vËt, biÓn vµ bê biÓn, ®êng s¸, quÇn c
®« thÞ v.v...
Bíc 3. S¬ bé ph©n tÝch b¶n ®å ®Þa h×nh ®Ó nhËn biÕt sù
ph©n hãa cña l·nh thæ theo kh«ng gian vÒ ®Þa h×nh, m¹ng thñy
v¨n vµ hå chøa, th¶m rõng tù nhiªn vµ rõng trång, c¸c lo¹i ®Êt canh
t¸c, ®Êt ®Çm lÇy, cån c¸t vµ b·i biÓn, vïng nu«i thñy s¶n, ®êng giao
th«ng chÝnh vµ phô, s©n bay vµ c¶ng biÓn, c¸c quÇn c n«ng th«n
vµ ®« thÞ v.v...
Bíc 4. LËp ®Ò c¬ng chi tiÕt (TOR) vÒ ph©n vïng, trong ®ã lµm
râ c¸c vÊn ®Ò chÝnh nh: ý nghÜa, môc ®Ých, yªu cÇu, néi dung, ph-
¬ng ph¸p tiÕn hµnh, kÕ ho¹ch thêi gian, nguån kinh phÝ, lùc lîng
tham gia ph©n vïng v.v..., x¸c ®Þnh c¸c tuyÕn lé tr×nh nghiªn cøu,
®iÒu tra, kh¶o s¸t theo m¹ng líi phï hîp víi yªu cÇu cña tû lÖ b¶n ®å
ph©n vïng.
Bíc 5. Tæ chøc kh¶o s¸t thùc ®Þa theo c¸c tuyÕn lé tr×nh víi
c¸c néi dung ®· x¸c ®Þnh trong ®Ò c¬ng, b»ng c¸c ph¬ng ph¸p ®·
lùa chän.
Bíc 6. Xö lý tæng hîp c¸c sè liÖu, t liÖu ®· thu thËp ®îc vµ
thµnh lËp b¶n ®å ph©n vïng khu vùc l·nh thæ nghiªn cøu b»ng c«ng
cô GIS.
Bíc 7. §a b¶n ®å ph©n vïng ra tham kh¶o ý kiÕn cña c¸c
chuyªn gia Trung ¬ng vµ ®Þa ph¬ng, lÊy ý kiÕn céng ®ång ®Þa ph-
¬ng, trªn c¬ së ®ã hoµn chØnh b¶n ®å ph©n vïng.
Bíc 8. TiÕn hµnh c¸c thñ tôc chØnh söa, chÕ b¶n vµ in b¶n ®å.
ViÕt thuyÕt minh cho b¶n ®å ph©n vïng. Tr×nh duyÖt vµ tæ chøc

13
thùc hiÖn.
Quy tr×nh tãm t¾t nµy ®îc xem nh khung c¬ b¶n ®Ó tiÕn hµnh
ph©n vïng khu vùc l·nh thæ. Khi thùc hiÖn ph©n vïng mét khu vùc
l·nh thæ cô thÓ th× tïy theo ®iÒu kiÖn vµ ®Æc ®iÓm cña khu vùc
®ã mµ ®iÒu chØnh khung nµy cho phï hîp.

14
L·nh thæ quy ho¹ch

VÞ trÝ ®Þa lý,
sö dông l·nh
thæ

Vïng B¾c Vïng Nam

§Þa h×nh, thæ nh­ìng, th¶m
thùc vËt, sinh th¸i, ho¹t ®éng
nh©n sinh…

KTV §ång
KTV §åi - KTV B·i KTV KTV
b»ng thung KTV §« thÞ
nói biÓn BiÓn ven bê H¶i ®¶o
lòng
nhá

8 6 11 TiÓu 4 2
TiÓu vïng TiÓu vïng vïng TiÓu vïng TiÓu vïng 2
TiÓu vïng

H×nh 2: S¬ ®å ph©n vïng l·nh thæ
1.2.5. B¶n ®å ph©n vïng l·nh thæ
B¶n ®å ph©n vïng l·nh thæ ®îc x©y dùng trªn nÒn b¶n ®å
®Þa h×nh tû lÖ 1:50.000, hÖ täa ®é VN 2000. Trªn b¶n ®å ph©n
vïng c¸c kiÓu tiÓu vïng ®îc thÓ hiÖn b»ng nh÷ng gam mµu chÝnh:
mµu xanh lôc cho kiÓu vïng ®åi nói, mµu vµng cho kiÓu vïng ®ång
b»ng- thung lòng, mµu xanh da trêi cho kiÓu vïng ven biÓn, mµu ®á
cho kiÓu vïng ®« thÞ v.v... C¸c tiÓu vïng ®îc khoanh vÏ trªn b¶n ®å,
thÓ hiÖn b»ng mµu c¬ b¶n víi s¾c t¬ng øng, kÌm theo ký hiÖu vµ
®Þa danh ®Æc trng.

15