You are on page 1of 1

Monument zenuwcentrum bij aanleg Haak

Leeuwarder Courant W zaterdag 2 juni 2012 W economie@lc.nl

p.35

31

Zilver
Van de Nederlandse haringvloot rest nog een schim. De Hollandse Nieuwe - woensdag wordt het eerste vaatje weer in Scheveningen geveild - is vooral een Noorse, Deense en Schotse aangelegenheid.
ten opzichte van 2011. Na enkele mindere jaren gaat het dus weer de goede kant op. Die haring kennen we natuurlijk vooral van de kraam, doorgaans onthoofd op zo’n papieren bordje, naast de gesneden uitjes. De Clupea Harengus is een slanke, vrij kleine vis, met een korte vin en vrije zachte graten. De haring leeft in grote scholen, die zich overdag op een diepte van zo’n 200 meter verscholen houden. ’s Nachts komen ze naar boven om te jagen op plankton. ’s Winters is de haring sterk vermagerd, maar in het voorjaar kan hij zich volvreten met vislarven en doorzichtig kril, zodat er een lekker mals en goeddoorvoed visje ontstaat. Wanneer het vetgehalte hoog genoeg is, tussen de 16 en 25 procent, spreken we van maatjesharing of Hollandse Nieuwe; een lekkernij die ieder jaar weer naar het oog van een stormachtige mediacampagne wordt getrokken. fgelopen donderdag vertrok een flink gezelschap journalisten op uitnodiging van het Nederlands Visbureau naar Skagen. Want daar komt onze maatjesharing vandaan. De Hollandse Nieuwe zwemt er op het Skagerak en in de Noordzee de netten in. Van het jaarquotum van 405.000 ton is 53.000 ton voor de Nederlanders. ,,Ik schat dat daar zo’n 30.000 ton aan maatjesharing bij zit’’, zegt directeur Nico de Jong van de Scheveningse groothandel Jac. Den Dulk & Zonen. Dan praat je over ongeveer 200 miljoen haringen. ,,Het is de kurk waar de detailhandel op drijft’’, weet de handelaar. Volgens het Nederlands Visbureau gaat 50 procent van de haringvangst naar Duitsland. België
JAAP HELLINGA

I

n Werner Larsson Fiskeeksport in het Deense Skagen hangt een merkwaardige geur, die zich moeilijk laat vergelijken. Haring. De vis is zojuist gelost door de GG764 Astrid, een Zweedse kotter die in de nacht van donderdag op vrijdag 200 ton opviste. De vangst wordt in buizen opgepompt. Op de kade staat een soort douche, waaruit de vissen als grote zilveren druppels in een container neerdalen. Eenmaal vol, brengt een truck de bak naar de fabriek, waar de haringen als water de productielijnen worden binnengepompt. De vangst wordt automatisch gesorteerd en daarna machinaal ontdaan van kieuwen en kop. ,,Zes jaar geleden hadden we 125 mensen die met de hand kaakten’’, vertelt Werner Larsson in vloeiend Nederlands. ,,Tegenwoordig hebben we vijf machines. Ik wil eigenlijk zeggen dat het product nu beter is, want de vis hoeft niet meer door die warme handen te gaan.’’ Het noordelijkste puntje van Denemarken oogt als een waddeneiland: duinen, naaldbomen en veel zomerhuizen. Leden van het Deense koninklijk huis vieren er hun vakanties en je kunt er dus Denen tegen het lijf lopen die vloeiend Nederlands spreken. Ieder jaar rond mei strijkt er een kleine kolonie Nederlanders neer in het ruim negenduizend inwoners tellende stadje.

neemt 7,5 procent voor zijn rekening, zodat er voor Nederland 42,5 procent overblijft. We zijn al eeuwen dol op dat ‘zilver van de zee’. ,,Het is traditie’’, vertelt De Jong. ,,De Gouden Eeuw steunde op de haringvangst.’’ egenwoordig is onze haringvloot nog slechts een schim van wat die ooit was. ,,Er zijn nog zo’n twaalf Nederlandse schepen die op haring vissen.’’ Die leveren grotendeels aan de voedselverwerkende industrie: zure haring en rolmopsen en dus niet de glibberige keelglijers waarvoor we naar Denemarken zijn afgereisd. De enige die nog aan boord maatjesharingen kaken, zijn de Wiron 5-SCH22 en Wiron 6SCH23. Op beide Scheveningse trawlers worden de kieuwen, ingewanden en keel verwijderd, zodat de vis goed kan ontbloeden. Dan krijg je het blanke vissenvlees dat de maatjesharing kenmerkt. Waarom zo weinig Nederlandse vissers voor de Hollandse Nieuwe gaan? ,,Een lastige vraag’’, vindt Dirk Vink van de Scheveningse rederij Jaczon. ,,De maatjesharing brengt niet veel meer op dan gewone haring. Het is geen goudmijn. Wij hebben relatief kleine schepen, zodat het voor ons gemakkelijk te exploiteren is.’’ Het Nederlands Visbureau stelt dat de nieuwe haring door ,,dertig á veertig Noorse, Deense en Schotse trawlers’’ wordt aangevoerd. De Nederlandse industrie verwerkt niet meer dan 10 tot 15 procent van de haringaanvoer, meldt de kennisdatabank Hyfoma. De haringverwerkende industrie biedt een kleine 600 mensen werk. ,,De meeste arbeidskrachten werken in middelgrote bedrijven met een omzet van tussen de €5 miljoen en €50 miljoen.’’ Halverwege het decennium lag de omzet per werknemer op €180.000, aldus Hyfoma. Wat we straks bij de visboer voor zo’n maatjesharing betalen? De directeur van groothandel Den Dulk gaat daar natuurlijk niet over, maar als De Jong de grondstofprijzen zo in ogenschouw neemt ,,dan kan ik me niet voorstellen dat we een andere prijs moeten betalen dan vorig jaar. Dan heb je het globaal over €1,30 tot iets over de €2 voor een haring.’’

Zout of zuur
Sinds 2009 voldoet alle maatjesharing aan het MSC-keurmerk. Voor de smaak maakt dat wellicht niks uit, maar het voelt toch goed dat zo’n vis duurzaam wordt gevangen. In 1977 stond de haringstand er op de Noordzee zo slecht voor, dat er een internationaal vangstverbod werd opgelegd. In 1984 werd de haringvisserij weer vrijgegeven. Vorig jaar constateerden visbiologen dat er sprake was van een onderbevissing. Maatjesharing moet blank ogen en mag dus geen bloed bevatten. Amsterdammers houden van grote, goed doorgerijpte haringen, die ze in stukjes snijden en eten met ui en zoetzure augurk. Rotterdammers willen een kleinere, lichtgezouten haring, terwijl Friezen en Groningers wat meer zout vragen. Brabanders houden van een kleine stevige Hollandse Nieuwe. Versgevangen haring verdwijnt al aan boord in de vriezer, een wettelijke verplichting ter bestrijding van de haringworm. De Canadese bioloog Ben Wilson ontdekte dat Harlingen kleine gasbelletjes uit hun anus laten ontsnappen. Die mysterieuze scheetgeluiden ontketenden in de jaren negentig bij de Zweedse marine een jacht op vermeende onderzeeboten van de Sovjets.

T

A

D

e Hollandse Nieuwe vormt een van de pijlers van de grootste vissershaven van Denemarken. Sinds de jaren zeventig doen mensen van Ouwehand, Haasnoot Vis uit Katwijk en Fishpartners uit Spakenburg goede zaken in Skagen. ,,Vorig jaar leverde de haringindustrie ons €700.000 winst op’’, vertelt havenmeester Willy Bent Hansen. Op het hoogtepunt telde de haringindustrie van Skagen zes fabrieken. Daarvan zijn er door fusies en een bankroet nog twee grotere en één kleinere over. ,,In de toekomst komt er misschien wel meer haringverwerkende industrie’’, hoopt Hansen. ,,We zijn in Harlingen wezen kijken en zij zijn hier ook geweest. Nee, er is nog niks concreets.’’ Voor dit jaar mag er 405.000 ton haring uit de Noordzee worden opgevist, een verdubbeling

ton 500000

Noordzeeharing: De maximaal toegestane vangsthoeveelheid

400000

300000

Nederland, België en Duitsland tuk op Hollandse Nieuwe

341.000

200000

201.000

171.000

164.000

100000

0

2007 2008 2009 2010 2011 2012

200.000

405.000

De kantoortuin als uitdragerij
Taboes vind je overal. Ook op de werkvloer. Chris Mulder is loopbaan-en gedragscoach en begeleidt bedrijven. De gekste dingen komen voorbij, maar er is altijd een oplossing. ommige kantoortuinen zijn net uitdragerijen. Ze zijn volgepropt met foto’s, affiches, sporttrofeeën, gestolen plaatsnaamborden, cadeauflessen, plantjes, hoeden, boeken en speelgoed. Wat de een ervaart als een inspirerende setting, is in de ogen van de ander een onprofessionele stofbende. De laatste krijgt mijn steun. Verschmutzung heeft te maken met gebrek aan zorgvuldigheid. Op hygiënisch, sociaal en cultureel niveau. Wie z’n troep niet opruimt en de ruimte volhangt met persoonlijke geurvlaggen, hapt de lucht weg van collega’s die juist gedijen in orde. Als een hele groep er een bende van maakt, ontstaat een monocultuur waarin simpelweg geen plaats is voor een ander type werknemer. Dan leef je als werkgemeenschap in je eigen cocon. Veilig, maar je loopt een grote kans weg te drijven van de werkelijkheid. De werkgever verwijten dat die te zeer beknibbelt op schoonmaakkosten, is in dit geval geen effectieve manier om de toestand te veranderen. Rommelige kantoren blijven voor schoonmakers een crime, hoeveel uren ze ook toegewezen krijgen. Een schoon, opgeruimd kantoor heeft met fatsoen te maken…je laat toch ook je remsporen in het toilet niet achter voor de volgende. Als je het gesprek met je collega’s aangaat, heb je nog meer argumenten. Zoals: opgeruimde kantoren zijn veilige kantoren. Er vallen geen ordners uit volgepropte schappen, er tuimelen geen beelden van kasten, je stoot je hooft niet tegen een emaillen uithangbord van het stamcafé. ‘Veiligheid’ betekent ook dat er geen privacygevoelige stukken voor het grijpen liggen. In bedrijven met rondleidingen – ook tijdens uren waarin er niet gewerkt wordt - is dat van extra belang. Ja maar, hoor je de vrije vogels tegenwerpen: clean desk policy is killing voor de creativiteit. Hoor eens, tussen clean desk en een puinzooi ligt een hele wereld. Clean desks zijn bijvoorbeeld nodig in internationale werken-

column

S

Inspirerende setting of stofbende?

chris mulder

de bedrijven waar voortdurend mensen uit andere werelddelen naar binnen vliegen en aanschuiven. Zij moeten zich overal welkom voelen, niet gehinderd door cultuurgebonden uitingen. Clean desks zijn essentieel als wordt gewerkt met privacygevoelige of kennisgevoelige informatie. Je vergist je dus als je denkt dat je je eigen bureau mag volstapelen omdat het je eigen territoir zou zijn. Dat is het niet. Jouw bureau staat in het ge-

zichtsveld van collega’s. Jouw stapels kunnen hen tot last zijn. En de concurrentie tot informatiebron. Reacties, vragen suggesties? > mulder@lc.nl Chris Mulder is directeur van CMMC Management Consulting, gespecialiseerd in crisisinterventies en directiecoaching.

Related Interests