You are on page 1of 19

Bn v th trng ngoi hi Vit nam

LI M U Trong iu kin kinh t m, hi nhp v cnh tranh quc t, xu hng m rng v pht trin quan h kinh t quc t l ngy cng pht trin mnh m. Vi vai tr nh chic cu ni gia kinh t ni a vi kinh t th gii bn ngoi th vic hnh thnh v pht trin th trng ngoi hi mt cch ton din v hin i theo trnh quc t l rt cn thit . Thng qua cc nghip v trn th trng ngoi hi m hot ng xut nhp khu, u t quc t .. tr ln linh hot v hiu qu . Trong nhng nm gn y th trng ngoi hi ca Vit nam c hnh thnh v tng bc pht trin. Tuy nhin, th trng ngoi hi Vit nam cn rt non tr v s khai v trnh , quy m hot ng cng nh k nng thc hin nhim v kinh doanh. Do vy vic nghin cu ti Bn v th trng ngoi hi Vit nam l rt cn thit.

Bn v th trng ngoi hi Vit nam

Chng I : Khi qut v th trng ngoi hi 1. Khi nim v th trng ngoi hi: S ra i v pht trin ca th trng ngoi hi ca gn lin vi s pht trin ca ngoi thng. Khc vi ni thng cc giao dch ngoi thng lin quan n nhiu loi ng tin ca cc quc gia khc nhau. V d quan h ngoi thng gia Anh v Php lin quan n t nht 2 loi tin l ng bng Anh v ng franc php.Mc tiu ca cc thng nhn anh l ng bng Anh trong mc tiu ca cc thng nhn Php l ng franc Php. Do thc tin kinh doanh i hi mt c ch no nhm gip thng nhn Anh i GBP ly FRF v ngc li. C ch chnh l th trng ngoi hi. Th trng ngoi hi l th trng tin t quc t din ra cc hot ng giao dch cc loi ngoi t v cc phng tin thanh ton c gi tr nh ngoi t. 2. c im ca th trng ngoi hi: V l th trng mua bn cc loi hng ha c bit l ng tin ca cc nc nn th trng ngoi hi c cc c im ring m cc th trng khc khng c c l:

Bn v th trng ngoi hi Vit nam -

Th trng ngoi hi l th trng giao dch mang tnh cht quc t. Phm vi hot ng ca n khng ng khung trong mt quc gia m lan rng ton cu nhm phc v cho cc hot ng mua bn, giao dch ngoi t.

Th trng ngoi hi l th trng hot ng lin tc 24/24 gi trn ngy Th trng ngoi hi l c ch hin hu nhm p ng nhu cu mua bn trao i ngoi t nhm phc v cho nhu cu chu chuyn nhanh, thanh ton trong lnh vc u t, thng mi v phi thng mi.

3. Cc chc nng c bn c bn ca th trng ngoi hi


-

Th trng ngoi hi l cng c ngn hng trung ng c th thc hin chnh sch tin t nhm iu khin nn kinh t theo cc mc tiu ca chnh ph.

Th trng ngoi hi c chc nng tn dng. Tn dng l s cn thit thng xuyn khi hng ha c qu cnh v cho php ngi mua c thi gian bn li hng ha v thanh ton cho nh nhp khu.

th trng ngoi hi c chc nng cung cp cc cng c cho nh kinh doanh nghin cu phng nga ri ro hi oi trong trao i ngoi t. ng thi gip nh u t nghin cu c th c th thu c li nhun nu nh d on c s bin ng ca t gi hi oi trong tng lai.

4. Cc thnh phn tham gia th trng ngoi hi: a. Cc ngn hng: Cc ngn hng trung ng: hu ht cc nc ngn hng trung ng l ngi ng vai tr t chc, kim sot, iu hnh v n nh th trng ngoi hi nhm n nh gi c v t gi hi oi. Cc ngn hng thng mi v cc ngn hng u t: Tham gia vo th trng ngoi hi nhm thc hin mc tiu kinh doanh hay cung cp cc dch v cho khch hng khi ng vai tr mi gii. b. Cc nh mi gii: Cc nh mi gii l ch th trung gian trong cc giao dch ngoi hi c. Cc cng ty xuyn quc gia v cc doanh nghip.

Bn v th trng ngoi hi Vit nam

Gn y vai tr ca cc cng ty xuyn quc gia trn th trng ngoi hi pht trin mnh m. Ngyn nhn l do cc cng ty thi hnh chnh sch m rng cc ngun d tr ngoi t nhm gim bt nguy c thit hi do mt gi ca cc ngun vn tnh bng ng tin khng n nh, ng thi tch cc chy ua v li nhun trn c s thu chnh lch t gi . Cc doanh nghip tham gia vo th trng ngoi hi ch yu l cc doanh nghip c chc nng xut nhp khu v cc doanh nghip ny va l ch th cn ngoi t va l ch th cung ngoi t trong cc hot ng xut nhp khu.
d. Cc c nhn : Nhm ny bao gm cc c nhn trong v ngoi nc c

nhu cu mua bn ngoi t trn th trng ngoi hi khi u t, cho vay, i cng tc, du lch nc ngoi hoc khi nhn c cc khon li tc u t hay chuyn tin. Chng II. Th trng ngoi hi Vit nam 1. Lch s hnh thnh Khi nn kinh t Vit Nam chuyn sang c ch kinh t th trng, cc giao dch kinh t vi nc ngoi m rng sang khp cc chu lc trn th gii, nhu cu thanh ton bng ngoi t ngy cng ln. Bn cnh , hot ng xut khu c nhiu trin vng. Trc tnh hnh ny, i hi phi c mt th trng ngoi hi ra i kp p ng nhu cu ngoi t cho nn kinh t pht trin theo kp vi cc nc khc trn th gii. Tuy nhin, vic hnh thnh th trng ngoi hi khng th tin hnh ngay c m cn c s chun b tng bc. Th trng ngoi hi Vit Nam ra i bt u l mt trung tm giao dch ngoi t c thnh lp vo nm 1991, sau , nm 1994, thay th cho trung tm giao dch ngoi t ny l Th trng ngoi t Lin Ngn hng. Mt thc t khng th ph nhn l trn th trng Vit Nam, t gi chnh thc tch ri qu xa so vi t gi trn th trng t do. u nm 1991 l thi im cng thng nht v s t bin gi vng v USD trn th trng. Trc tnh hnh , Thng c NHNN ban hnh quyt nh s 107/NH/Q ngy 16/8/1991 v Quy ch t chc v

Bn v th trng ngoi hi Vit nam

hot ng ca trung tm giao dch ngoi t. Theo Quyt nh ny, hai trung tm giao dch ngoi t ti H Ni v Thnh ph H Ch Minh c ra i. Mc ch hot ng: - Thit lp th trng ngoi t chnh thc giao dch gia Ngn hng v cc n v kinh t. - nh gi v o lng cung cu ngoi t trn th trng. - Quyt nh t gi chnh thc hp l gia USD v VND - Chun b nhng iu kin cn bn ban u cho vic hnh thnh th trng ngoi hi hon chnh Vit Nam. - Thng qua Trung tm giao dch ngoi t, NHNN tng bc b sung Qu d tr ngoi t tp trung ca Nh nc can thip vo th trng ngoi hi trong c nc S ra i v hot ng ca Trung tm giao dch ngoi t c coi nh l mt th trng ngoi hi chnh thc Vit Nam. Tham gia th trng l cc Ngn hng thng mi, Ngn hng u t v pht trin c php kinh doanh ngoi t, cc n v c php kinh doanh XNK trc tip vi nc ngoi, cc t chc, n v c php kinh doanh dch v thu ngoi t (k c Tng cng ty kinh doanh vng bc qu mt s thnh ph ln c php xut nhp khu vng bc qu), v NHNN tham gia vi t cch l ngi t chc v kim sot th trng. S lng thnh vin tham gia hai trung tm giao dch ngoi t tng dn k t ngy thnh lp. Nu nm 1991, ti Tp. HCM c 12 thnh vin th nm 1993 c 128 thnh vin. Ti H Ni, t 28 thnh vin vo nm 1991 tng ln 117 thnh vin vo nm 1993. Thng 10/1994, khi th trng ngoi t pht trin n mt giai on nht nh, xt trn phm vi v c cu t chc hai Trung tm giao dch ngoi t khng cn ph hp. S lng Ngn hng tham gia giao dch tng nhanh, phm vi v cng giao dch cng ngy cng pht trin v m rng. Trc tnh hnh , NHNN cho php Th trng ngoi t Lin Ngn hng ra i thay th hot ng hai Trung tm giao dch. Ngy 20/9/1994, Thng c NHNN ban hnh Quyt nh s 203/Q-NH9 v vic thnh lp v Quy ch t chc hot ng ca Th trng ngoi t Lin Ngn hng nhm xy dng mt th trng c t chc v giao dch ngoi t gia cc Ngn hng

Bn v th trng ngoi hi Vit nam

thng mi c php kinh doanh ngoi t, gia cc thnh vin vi NHNN v to c s hnh thnh th trng ngoi hi hon chnh. Ngoi ra, thng qua Th trng ngoi t Lin Ngn hng, NHNN c th can thip mt cch hu hiu vo th trng nhm thc thi chnh sch tin t quc gia. Sau nhiu nm hot ng, Th trng ngoi t Lin Ngn hng c nhng ng gp ng k nhm y nhanh tc pht trin kinh t t nc. Hot ng ca th trng si ng hn, a dng hn cc loi ngoi t. Chnh v vy m Quy ch hot ng ca Th trng ngoi t Lin Ngn hng theo Quyt nh 203/NHQ ngy 20/9/1994 khng cn ph hp na. Quyt nh ny c thay th bng Quyt nh s 101/1999/Q-NHNN13 ngy 26/3/1999 ca Thng c NHNN Th trng ngoi t Lin Ngn hng do NHNN t chc, gim st v iu hnh nhm hnh thnh mt th trng mua bn ngoi t c t chc gia cc t chc tn dng l thnh vin ca th trng. NHNN tham gia th trng vi t cch l ngi mua bn cui cng, thc hin can thip khi cn thit v mc tiu chnh sch tin t quc gia. Tham gia Th trng ngoi t Lin Ngn hng l cc Hi s chnh ca cc t chc tn dng, l cc Ngn hng thng mi, Ngn hng u t v Pht trin, Ngn hng TMCP, chi nhnh Ngn hng nc ngoi ti Vit Nam, Ngn hng lin doanh gia Vit Nam vi nc ngoi hot ng ti Vit Nam (gi tt l cc t chc tn dng thnh vin) v NHNN TW. Cc cng ty xut nhp khu khng phi l thnh vin ca th trng nhng khi h c nhu cu mua bn ngoi t th giao dch vi cc t chc tn dng. ng tin quy nh s dng trong giao dch: cc giao dch trn th trng ngoi t vi VND v gia ngoi t vi ngoi t, c NHNN cho php trong tng thi k giao dch. Tng Gim c, Gim c cc t chc tn dng l thnh vin ca th trng c php quy nh cc loi ngoi t thuc i tng kinh doanh ca n v mnh trong khun kh cc ngoi t c NHNN cho php. Th trng ngoi t Lin Ngn hng lm vic tt c cc ngy trong tun theo biu thi gian nh sau: sng t 8h n 11h, chiu t 13h30 n 15h30. Cc loi giao dch trn Th trng ngoi t Lin Ngn hng gm c: giao dch giao ngay (Spot), giao

Bn v th trng ngoi hi Vit nam

dch k hn (Forward) v giao dch hon i (Swap). Yt gi trn Th trng ngoi t Lin Ngn hng bao gm c yt gi bn v gi mua. T gi giao dch gia cc thnh vin c xc nh trn c s cung cu v ngoi t trong phm vi quy nh v t gi v bin giao dch ca Thng c NHNN. i vi nhng ngoi t khc (khng phi l USD) vi VND, cc thnh vin c tnh t gi cho trn c s t gi USD vi VND v t gi USD vi cc ngoi t khc trn th trng quc t vo ngy giao dch. T gi giao dch gia cc ngoi t vi nhau do Tng Gim c (Gim c) t chc tn dng thnh vin quyt nh trn c s t gi th trng quc t ti ngy giao dch. Th trng ngoi t Lin Ngn hng c quy m ln hn v mang tnh th trng khch quan, linh hot hn, t gi hi oi v c ch iu hnh ca NHNN cng ngy cng st vi thc t hn. ng thi qua Th trng ngoi t Lin Ngn hng, NHNN c th nm bt c tnh hnh cung cu ngoi t ca nn kinh t v iu tit kp thi t gi hi oi trong tng thi k. Cng qua hot ng ca Th trng ngoi t Lin Ngn hng, NHNN nm bt c tn hiu th trng ca t gi hi oi, s dng t gi bnh qun trn Th trng ngoi t Lin Ngn hng hng ngy v bin quy nh t gi cho cc Ngn hng thng mi lm cng c h tr can thip iu ha v hng t gi th trng theo hng mc tiu ca chnh sch t gi v chnh sch tin t. Thc t, t gi chnh thc c iu chnh ngy mt linh hot, theo st thc t v bin giao dch cho cc Ngn hng thng mi thay i lin tc. 2. Thc trng th trng ngoi hi Vit nam 2.1 V doanh s hot ng Sau 13 nm (t 1995 n 2008) doanh s giao dch trn th trng ngoi hi c tnh tng gp 4,34 ln, tc tng bnh qun hng nm l 20,14%. i vi mt nc c xut pht im thp v ang trong qu trnh m ca v hi nhp, th tc tng nh trn l thp. So vi th gii vo nhng nm 1970, th c hai nm doanh s giao dch li c nhn ln gp i, ngha l tc tng bnh qun t ti 41,4%/nm. Trong tt c cc nm, doanh s mua vo thng thp hn doanh s bn ra, iu ny ni ln rng th trng ngoi hi Vit Nam pht trin tho hng mt chiu v lun chu p lc cu ln hn cung. Hay ni cch khc, th trng thng tnh trng khan him hng ho.

Bn v th trng ngoi hi Vit nam

Do doanh s bn ra ln hn doanh s mua vo, iu ny ni ln rng, cc NHTM thng duy tr trng thi ngoi t on, do , phi i mt vi ri ro khi tng t gi Tc tng doanh s giao dch ngoi hi l khng u gia c nm 2.2. V vai tr ca th trng ngoi hi vi hot ng XNK Tng doanh s mua bn ngoi t ca cc NHTM mi ch chim trung bnh khong 58% tng doanh s XNK ca c nn kinh t Cc t chc XNK thng xuyn duy tr s d ngoi t cho hot ng ca mnh theo phng thc t cung t cp vi mt t l ln ti 42% (=100%-58%) C th l cc khon thu ngoi t t xut khu,cc n v khng bn ton b cho NHTM, m duy tr dng tin gi chi cho nhu cu nhp khu ca mnh. Trn th gii, doanh s hot ng trn th trng ngoi hi thng ln hn gp nhiu ln doanh thu t hot ng XNK, qua cho thy trnh pht trin ca th trng ngoi hi VN ang cn rt s khai, yu km, cha to c mi trng thanh khon v ngoi t, cng nh mi trng chu chuyn vn nhanh chng v hiu qu 2.3. V tp qun kinh doanh v s phn on th trng a) V tp qun kinh doanh Vit Nam, cc giao dch giao ngay c thanh ton ngay trong ngy khng phi l him v c th tr thnh tp qun, nhng y khng phi l tp qun quc t. cc nc, ngy gi tr trong giao dch giao ngay l sau 2 ngy lm vic k t ngy k kt hp ng. Hai ngy lm vic l cn thit cc bn i tc tin hnh xc nhn giao dch, hon tt th tc thanh ton, chuyn tin cho nhau v tnh ti yu t chnh lch mi gi. b) V s phn on th trng: C th ni th trng ngoi hi VN trong mt s t trng hp b phn on l d nhn thy, iu ny c th hin thng qua t gi kinh doanh ca cc NHTM ti cc a bn kahcs nhau c th c mt lch nht nh. Nguyn nhn l do h thng thng tin cng nh h thng thanh ton b tr ca VN cn cha hon ho, cng vi vic thanh ton mt s cc giao dch giao ngay ngay trong ngy lm cho th trng ngoi hi tr nn phn on 2.4 Nhng tr ngi trong giao dch k hn Cc hp ng k hn ng vai tr quan trng trong vic thc y pht trin ngoi thng, bi v chng phng nga c ri ro t gi v bo m thu nhp cho nh XNK bng ni t; nhng theo quy nh hin hnh th cn mt s hn ch trong vic pht trin nghip v ny, l: Hn ch thi hn hp ng ti a ch l 6 thng v ti thiu l 7 ngy (trc l 30 ngy)

Bn v th trng ngoi hi Vit nam

T l % gia tng ca t gi k hn theo tng k hn l c nh trong khi cc bin s xc nh n li bin ng hng ngy theo din bin th trng Hn ch i tng tham gia hp ng k hn, nh cc c nhn v cc t chc khng hot ng XNK th khng c php tip cn cc hp ng k hn Vic quy nh thi hn ti thiu i vi cc hp ng k hn l mt trong nhng tr ngi lm cho th trng k hn tr nn km linh hot v km hp dn i vi cc hot ng ngoi thng. im k hn c quy nh khng c vt qu mt t l % nht nh ca t gi giao ngay dn n nu c thay i trong chnh lch mc li sut gia 2 ng tin m NHNN khng thay i kp thi im k hn cho ph hp th ngn hng s khng tin hnh giao dch c hp ng k hn, lm gim tnh thanh khon ca th trng ni chung v lm cho cc doanh nghip XNK tr nn bt li. Tm li, chng ta c th kt lun rng: Th trng ngoi hi Vit Nam hot ng cha hiu qu Chnh sch iu chnh t gi ca Vit Nam cha hon ton cn c vo cc thng s th trng
Chng III. GII PHP PHT TRIN TH TRNG NGOI HI VIT NAM 1. HNG TI CHNH SCH T GI CN BNG CUNG CU

Mt s gii php: gii php lu di v cn bn hn ch v tin ti xo b th trng ngoi t ngm, cng nh hn ch cc mt tri ca vic nh gi cao ni t l hng ti mt t gi th trng, linh hot v t gi phi l sn phm ca quan h cung cu ngoi t trn th trng ngoi hi Tuy nhin, trong iu kin Vit Nam hin nay, vic th ni t gi ngay lp tc s gy ra nhng hiu ng sc khc lit cho nn kinh t v c th nh hng bt li cho vic n nh h thng kinh t - x hi. Vi vai tr l NHTW, hin nay NHNN qun l th trng ngoi t ch yu thng qua can thip mua bn, cng b t gi bnh qun giao dch lin ngn hng, quy nh trn t gi giao ngay, t l % gia tng ca t gi k hn v cc bin php qun l ngoi hi. Trong giai on trc mt th cc bin php ny cn cn thit, nhng cn phi ni lng tng bc, v cc bin php ny khng phi lc no cng hiu qu, i khi li tr thnh lc cn cho s pht trin th trng ngoi hi.
2. HON THIN V PHT TRIN TH TRNG LIN NGN HNG

Th trng ngoi t lin ngn hng: nhn t t gi ng vai tr quyt nh trong vic pht trin th trng ngoi hi hot ng hiu qu. T gi l gi c ngoi t c hnh thnh theo quy lut cung cu trn th trng ngoi hi. T gi c hnh thnh theo hai cp, l t gi bn bun v t gi bn l. T gi bn bun c hnh thnh trn th trng ngoi t lin ngn hng, cn t gi bn l c hnh thnh trn c s
9

Bn v th trng ngoi hi Vit nam

t gi bn bun cng vi ph bn l ca ngn hng. i vi cc nn kinh t pht trin, th trng ngoi t lin ngn hng hot ng hiu qu doanh s giao dch trn th trng ny chim ti 85%, do , t gi lin ngn hng lun l t gi c bn v c trng cho quan h cung cu ngoai t ca c nn kinh t. i vi Vit Nam, do trnh th trng cn s khai, ngoi yu t t gi, cn b rng buc bi nhiu yu t can thip hnh chnh, do doanh s giao dch trn th trng ngoai t lin ngn hng mi ch chim t l vo khong 15 - 20%; chnh v vy, th trng ngoi t lin ngn hng mi ch ng vai tr th yu, do t gi giao dch bnh qun trn th trng ny cha th l t gi c bn v c trng cho c nn kinh t. c mt th trng ngoi t lin hng hot ng hiu qu Vit Nam ngoi yu t t gi nh nu trn, cn phi cp n mt s cc nhn t nh. - Thc hin Vai tr ca NHTW l ngi mua bn cui cng trn th trng ngoi hi: hin ti, do t gi cha thc s lm c chc nng iu tit cung cu th vai tr hng dn iu tit ca NHTW cn c th hin thng qua vic mua bn ngoai t cui cng trn th trng ngoi hi; ngoi ra, NHNN cn tham gia v thc hin cc nghip v kinh doanh ngoi t k hn, hon i ng nh quy nh trong quy ch nhm to iu kin cho cc NHTM tham gia tch cc hn vo th trng ngoi hi. - Vic can thip ca NHNN cn phi din ra kp thi vi quy m thch hp, c nh vy th th trng hot ng mi thng sut. Mt khi NHNN khng tin hnh can thip hoc can thip din ra chm hoc quy n can thip khng thch hp s lm pht sinh tm l rt r ngng i, khin cho th trng ri vo tnh trng trm lng, kch thch u c v gy p lc ln t gi. iu cn lu rng, s can thip ca NHNN nh hng ln th trng ngoi hi ln hn nhiu so vi quy m can thip ca chnh n. Nh vy, ch cn mt ng thi khn ngoan thch hp ca NHNN cng th trng tip tc hot ng thng sut v hin qu. - Tin hnh thit lp th trng ngoi t lin hng theo m hnh t chc kp, bao gm th trng ngoi t lin ngn hng trc tip gia cc ngn hng v th trng gin tip qua mi gii. - Hin nay, c 60 t chc c cng nhn l thnh vin th trng ngoi t lin ngn hng, nhng s thnh vin tham gia tch cc th rt hn ch, iu ny khin cho th trng hot ng trm lng. Hn na, giao dch trn th trng thng din ra mt chiu, ngha l mt s ngn hng th chuyn i bn, s khc th chuyn i mua, iu ny khin cho th trng mt i tnh c th ca n. khc phc hn ch ny, mt mt cn m rng s lng thnh vin, mt khc cn to ra mi trng v iu kin cc thnh vin tham gia th trng c tch cc hn. - Ngoi nhng vn cn bn nn trn, th vic hon thin quy ch giao dch, hin ai ho khu thanh ton, trang b cng ngh thng tin tin tin, nng cao trnh v k nng kinh doanh cho cn b cng cn c xem xt thc hin. - Nghin cu hnh thnh Hip hi nhng nh kinh doanh ngoi hi Vit Nam. 3. NNG CAO VAI TR CA NGN HNG NH NC TRN TH TRNG NGOI HI

10

Bn v th trng ngoi hi Vit nam

Vi vai tr l NHTW, Ngn hng Nh nc tham gia th trng ngoi t lin ngn hng vi t cch va l thnh vin va l ngi t chc, qun l iu hnh hot ng ca th trng ny. Do Vtnaforex cn s khai, c thanh khon thp, t gi km linh hot v cha thc s tr thnh cng c iu tit cung cu ngoi t, cho nn s can thip ca NHNN trn th trng ngoi hi ng vai tr quan trng trong vic iu tit cung cu ngoi t, nhm bi trn v gip cho th trng ngoi hi hot ng c thng sut. Ngoi chc nng t chc v qun l hot ng th trng, NHNN cn thc hin chc nng ngi mua bn cui cng trn th trng ngoi t lin ngn hng. Tuy nhin, trn thc t, do d tr ngoai t ca NHNN mng, khng n nh, li qua nhiu tng nc qun l, do , NHNN cha th lm tt vai tr l ngi mua bn cui cng trn th trng ngoi t lin ngn hng, nn tnh trng cng thng v ngoi t thng xy ra. Mt thc t l, cc NHTM c phn thng trng ch vo cc NHTM Nh nc, n mt mnh cc NHTM Nh nc li trng ch vo NHNN tung ngoi t ra can thip th trng. Nhng khng phi mi s trng i u tr thnh hin thc. Bn canh c ch t gi cng nhc cng vi s can thip ca NHNN trn th trng cn hn ch, cho nn cha khuyn khch c cc NHTM y nhanh t do lun chuyn ngoai t, to tm l gm gi ngoi t i vi cc NHTM cng nh cc doanh nghip xut nhp khu. NHNN thc hin tt vai tr trn th trng ngoi t lin ngn hng, cn c mt s gii php sau: - Hng ti mt t gi th trng cn bng, nhm bin t gi thnh cng c ch yu v hu hiu trong vic iu tit cung cu ngoi t trn th trng ngoi hi. - Tng cng d tr ngoi t vo NHNN, m bo mc d tr cn thit ti thiu (3-6 tun nhp khu), nhm to ngun NHNN can thip kp thi, liu lng thng qua cc bin php th trng, gip cho hot ng ca th trng ngoi hi c n nh v thng sut. - Tp trung d tr ngoi hi nh nc v mt u mi l NHNN. - Hot ng can thip ca NHNN trn th trng ngoi hi ch thc s c hiu qu khi c s phi hp nhp nhng vi hot ng ca NHNN trn th trng m nhm trit tiu hiu ng ph ny sinh. C ch phi hp gia hai th trng c th m t nh sau: Khi NHNN can thip trn th trng ngoi hi bng cch bn ngoi t ra, ngha l ng thi NHNN ht tim mt lng ni t t lu thng: trnh hin tng thiu pht hoc NHNN phi s dng thm mt nghip v trn th trng m l mua chng khon vo bm thm tin vo lu thng. Ngc li, khi NHNN mua ngoi t, ngha l ng thi NHNN bm thm ni t vo lu thng. trnh hin tng lm pht buc NHNN phi s dng thm mt nghip v trn th trng m l bn chng khon ra ht bt tin t lu thng. Tuy nhin, do th trng tin t Vit Nam cn km pht trin, c bit l s ngho nn v cng c, do , hot ng ca th trng m cn trm lng. Chnh v vy, can thip ca NHNN trn th trng ngoi hi t c hiu qu th cn c h thng gii php hon thin th trng tin t NHNN c th can thip khi cn bm thm hoc ht bt tin ra khi lu thng, gim p lc ln lm pht khi cung cu ngoai t cng thng.

11

Bn v th trng ngoi hi Vit nam

4.. HON THIN PHNG PHP CNG B T GI Thc t hin nay t gi ca VN mi ch gn nh vi USD m cha c s gn nh vi cc ngoi t khc iu ny c th hin trn hai phng din: - Xt v phng din tp qun th trng: Khi lng giao dch (bao gm c giao dch vng lai v giao dch vn) c tnh bng USD chim mt t trng rt ln, c tnh trn 70%. c bit, trong cc giao dch thng mi quc t, t trng ny ln ti 95%. - Xt v phng php xc nh v cng b t gi: Hin nay t gi VND/USD c xc nh v cng b dng nh c lp hon ton vi quan h t gi ca USD vi cc ngoi t khc, ngha l t gi ca VND c gn nh pht ch vi USD. Thc t cho thy, ng ola M lun c gi tr n nh, c th hin t l lm pht thp, trong khi , ng Vit Nam c gi tr bp bnh, tim n lm pht cao; chnh v vy, vic gn nh t gi ca VND vi USD l iu bt hp l, bi v n lm xi mn sc cnh tranh thng mi quc t ca Vit Nam. Mt khc, hu qu ca ch t gi gn nh cn th hin ch, nu USD ln gi vi cc ngoi t khc, ngha l VND cng ln gi theo. Vic VN ln gi so vi cc ngoi t s km hm xut khu v kch thch nhp khu ca Vit Nam. Vi tp qun th trng, phng php xc nh v cng b t gi nh trn, r rng hot ng kinh t i ngoi v hot ng ca Vinaforex c cha ng ri ro tim n khi m gi tr ca USD t ngt thay i ln so vi cc ngoi t khc. Nhm hn ch s gn nh vo USD: - Mt mt, a dng ho cc ngoi t trong cc giao dch quc t; a mt s ngoai t manh, chim t trng nht nh trong thanh ton quc t ca Vit Nam vo c cu i tng mua bn trn th trng ngoi t lin ngn hng; hn ch cc bin php can thip trc tip ln t gi v ngoi hi; khi thng v tin ti a th trng ngoi hi quc gia hi nhp vi th trng ngoi hi quc t. Mt khc, trong phng php xc nh v cng b t gi, NHNN nn xc nh c cu "r" ngoi t xc nh t gi ca VN, nhm gim bt s l thuc vo USD, ng thi t gi ca VND vi cc ngoi t khc s c khch quan hn. Trong tng thi k, cc ng tin trong r cng c s bin ng, c ng tin ln gi v c ng tin gim gi trn th trng ngoi hi quc t nhng gi tr ca VND i vi c r l khng thay i, do , trnh c s l thuc vo mt ngoi t no . Ngoi ra NHNN cng cn tin ti xc nh v cng b t gi trung bnh ca l VND vi c "r" ngoi t (Effecllve Exchange Rale). Mt s xut: Th nht: t gi l mt trong nhng nhn t quan trng nh hng nhanh v mnh n trng thi cn cn thng mi, chnh v vy khi phn tch din bin v xu hng vn ng ca cn cn thng mi, khng th khng cp n nhn t t gi. Tuy nhin. nu cn c vo din bin ca t gi danh ngha (song bin hay a bin) phn tch nh hng ln cn cn thng mai l khng chun xc, m phi s n t thc v ch yu l t gi thc a bin. Chnh v vy, cng nh cc nc, Vit Nam cng cn phi tnh v cng b chnh thc t gi thc a bin ca VND vi cc ngoi t cng sm cng tt.
12

Bn v th trng ngoi hi Vit nam

Th hai:. thc y xut khu tng trng mnh hn th t gi thc khng th qu thp nh Vit Nam trong sut thi gian qua. Vn iu chnh t gi khng phi l ch iu chnh "tng my ng", m phi l t gi thc t mc bao nhiu l hp l. iu chnh t gi thc t c hiu qu theo mong mun, th cng vic kh khn v quan trng nht l vic duy tr mt t l lm pht thp v n nh trong thi gian di. Th ba: trong nhng nm gn y, kinh t Vit Nam pht trin kh n nh, lm pht tuy khng tht n nh, nhng c t l bnh qun thp ng thi trng thi t gi thc ang mc ngang 1 n v, ti cho rng y l thi c tt Vit Nam thc thi chnh sch t gi khuyn khch xut khu thng qua mt cuc "ph gi tch cc VND" t gi thc tng t bin t ti tr s khong t 1.20 dn 1.3 ging nh Trung Quc tng lm trong nm 1994. 5. CHUYN BIN PHP KT HI SANG CNG C T GA TH TRNG Do tc ng ca cuc khng hong Ti chnh - Tin t khu vc nm 1997, nn hu ht cc doanh nghip Vit Nam u gm gi ngoi t trn ti khon lm cho cung cu ngoi t b sai lch, cu USD tng ln mt cch gi to. Trong khi nhiu doanh nghip c mt lng ln ngoai t cha dng ti nhng khng mun bn, th cc doanh nghip khc li rt cn ngoai t nhng khng th mua c. hn ch tnh trng gm gi ngoi t ca cc doanh nghip hot ng kinh doanh XNK, khc phc cng thng gi to trong quan h cung cu v ngoi t, ngy 12/9/1998, Chnh ph ban hnh Quyt nh s 173/Q-TTg v ngha v bn v quyn mua ngoai t ca ngi c tr l t chc vi t l kt hi bt buc l 80%. Kt hi ngoi t l bin php bt buc cc doanh nghip c ngun thu v ngoi t phi bn ngay mt phn cho NHTM. Trong nhng thi im c th, bin php ny c tc dng nht nh trong vic han ch tnh trng gm gi ngoi t ca cc doanh nghip. Tuy nhin, y l bin php mang nng tnh hnh chnh, ch l gii php tnh th tm thi gim bi cng thng khi cu ngoi t qu cao nhm n nh t gi v th trng ngoi hi trong thi gian trc mt. Vic p dng bin php ny l i ngc vi xu th gim thiu cc bin php can thip trc tip, tng cng cc bin php kinh t trong cng tc iu hnh qun l ngoi hi. V tinh thn , cng vi vic gim bt mt phn bt hp l cho doanh nghip v ri ro t gi khi buc phi bn ngoi t vi gi thp v sau khi mua li phi chu gi cao, 30/08/1999. Chnh ph c Quyt nh s 180/1999/Q-TTg iu chnh t l kt hi t 80% xung 50%. xung 40% v hin nay l 0%. Nh vy, vn t ra l: Lm th no va m bo c tnh t ch ca doanh nghip trong kinh doanh, va khuyn khch h lun sn sng bn ngoi t cho NHTM quay vng sn xut ch khng bt p bng bin php kt hi? thc y th trng ngoi hi pht trin, chnh sch qun l ngoi hi phi dc i mi theo hng t do ho, gim vic can thip trc tip, tng s dng cc bin php kinh t trong iu hnh chnh sch qun l ngoi hi, c bit l s dng cng c t gi, ng thi to quyn ch ng trong vic mua, bn v s dung ngoai t ca cc doanh nghip v cc NHTM Chnh v vy, bin php kt hi cn c xo b, ch khng
13

Bn v th trng ngoi hi Vit nam

ch gim xung 0%, thay vo l s dng cng c t gi iu tit cung cu ngoi t trn th trng ngoi hi. 6. HON THIN V M RNG CC NGHIP V KINH DOANH NGOI T 6.1. V nghip v k hn v hon i: Cc nhn t xc nh v nh hng ln t gi k hn v t gi hon i bao gm t gi giao ngay, mc chnh lch li sut gia hai ng tin trong giao dch v thi hn ca hp ng. Nh nu trn, th trng ngoi hi ni chung v cc nghip v k han v hon i ni ring c th pht trin xa hn th c ch xc nh t gi v li sut ng vai tr quyt nh. C th thy rng, mc ch chnh s dng hp ng k hn v hon i l phng chng ri ro t gi. Bi v trong c ch th trng, t gi l i lng nhy cm vi nhiu bin s, do bin ng khn lng. Hay ni cch khc, nghip v k hn v hon i ch c th pht trin theo ng ngha ca n khi t gi c thay i theo quan h cung cu trn th trng ngoi hi. R rng l, vi chnh sch t gi c nh trong mt bin hp s khng to ra mi trng pht trin cc nghip v k hn v hon i. iu ny ni ln rng, nh hng trong chnh sch t gi ca NHNN cn phi tng dn hm lng cc bin s th trng trong vic xc nh t gi, c nh vy t gi m phn nh thc cht quan h cung cu trn th trng ngoai hi. thc y nghip v k hn v hon i, trc mt nn cho php cc ngn hng thc hin cc hp ng vi cc k hn linh hot m khng b khng ch nh quy nh trong Quyt nh s 1198/2001/Q-NHNN, ngy 18 thng 9 nm 2001 ca Thng c NHNN. Bn cnh , tng bc ni rng t l % gia tng cho php cc ngn hng c th yt gi cnh tranh to cho th trng c thanh khon cao hn v si ng hn. Tuy nhin, v lu di th bin php quy nh t l % gia tng cho php cng cn c d b. 6.2. M rng nghip v quyn chn tin t (Currency Options): ph hp vi trnh th trng l nhu cu thc tin, trc mt NHNN c th cho php v hng dn cc NHTM tin hnh thc hin nghip v quyn chn tin t: V quyn chn rt phc tp v ni dung nghip v, do cn trin khai tng bc, t n gin n phc tp, cu th l: - Trc tin, ch thc hin quyn chn gia VND v USD.Sau khi th trng quen th c th m rng quyn chn gia VND v cc ngoi t khc. Khi Vinafurex pht trin t ti trnh quc t th mi tin hnh quyn chn gia ngoi t/ngoi t. - Bc u, quyn chn ch nn tin hnh theo phng thc giao dch qua quy (OTC), v phng thc giao dch trn s giao dch ch kh thi khi th trng pht trin t trnh cao, hn na quyn chn trn s giao dch mang tnh u c l ch yu. - Ch nn p dng quyn chn kiu chu u, ngha l vic thc hin quyn chn ch xy ra ti thi im hp ng o hn V hp ng quyn chn kiu M cho
14

Bn v th trng ngoi hi Vit nam

php tin hnh thc hin quyn chn ti bt c thi im no trong sut thi gian hiu lc ca hp ng, do mang nng tnh u c nn cha ph hp vi ta giai on u. Tuy nhin, khi th trng pht trin trnh cao th cng cn xem xt trin khai nghip v ny. - V mt thi hn hp ng c th kim sot c v trnh tm l u c, th thi hn hp ng nn quy nh ng t 3 thng tr xung. Khi th trng pht trin th thi hn hp ng do ngn hng v khch hng t tho thun. - cc th trng pht trin, hp ng quyn chn nhm hai mc ch l phng chng ri ro t gi v thc hin hnh v u c. i vi Vit nam, do tnh thanh khon ca th trng ngoai hi cha cao, do vic mua bn ngay mt lng ngoi t nht nh khng phi lc no cng thc hin c, do ngoi mc ch phng chng ri ro t gi, th thng qua hp ng quyn chn phi bo m cho khch hng quyn c mua ngoi t. 6.3. V nghip v tng lai (Currency Futures). V ngha, giao dch tng lai thc cht ch l mt tr chi c cc, kch thch u c. Do tc dng ca n i vi nn kinh t l hn ch, cho nn cha m rng nghip v ny Vit Nam 6.4. V giao dch k han-k hn (Forward-forward Swap): V nghip v ny rt phc tp, hn na nhu cu ca th trng v nghip v ny hu nh cha pht sinh, do . cng nh giao dch tng lai chng ta cha nn gii thiu nghip v ny vo trong cuc sng. 7. CHUN HO T CHC KINH DOANH NGOI T NHTM Nhn chung hot ng kinh doanh ngoi hi ca mt ngn hng thng mi tp trung vo 4 chc nng chnh nh sau: 1. Mua v bn ngoi t cho khch hng nhm mc ch thanh ton cc hp ng ngoi thng. 2. Mua v bn ngoi t cho khch hng hoc cho chnh mnh nhm mc ch thc hin u t nc ngoi trc tip hay gin tip. 3. Mua, bn ngoi t cho khch hng hoc cho chnh mnh nhm mc ch cn bng trng thi ngoi t, hoc phng nga ri ro t gi. 4. Mua v bn ngoi t nhm mc ch kinh doanh chnh lch t gi v li sut, hoc u c kim li khi t gi thay i. thc hin tt cc chc nng nu trn, th mi NHTM cn thit phi t chc mt Phng kinh doanh ngoi t vi quy m thch hp v c thm quyn thc hin giao dch tc thi. Trong thc t, phng kinh doanh ngoi t cn thc hin mt s chc nng khc nh chc nng qun l ti sn c ngoi t thng qua cc cng c u t khc nhau trn th trng ngoi hi v trn th trng tin t. iu quan trng l cn b kinh doanh phi c thm quyn trc tip kinh doanh v c thm quyn quyt nh c vy, mi p ng c i hi ca nghip v kinh doanh v ph hp vi tnh cht ca loi hnh ny.
15

Bn v th trng ngoi hi Vit nam

Ngoi phng kinh doanh ngoi t, ngn hng phi t chc mt s phng h tr bao gm : - Phng thanh ton (Back Office) c nhim v xc nhn giao dch, thc hin thanh ton, i chiu s d, sao k ti khon - Phng qun l rui ro (Middle Office) c nhim v theo di, gim st hot ng kinh doanh, trnh khng cn b kinh doanh vt ra ngoi khun kh thm quyn v qu mo him trong kinh doanh, nht l nghip v u c. Vic tch bch gia chc nng kinh doanh vi chc nng thanh ton v qun l ri l vn ht sc quan trng gp phn hn ch ri ro v to s thng sut i vi hot ng kinh doanh ngoi hi. 8. CC GII PHP H TR PHP KHC 8.1. HNH THNH CC CNG TY MI GII NGOI HI Cng nh trn cc th trng khc, cc cng ty mi gii ngoi hi ng vai tr l cu ni gia cung v cu ngoi t trn th trng ngoi hi. Do Vinafurex ang trong qu trnh hnh thnh v pht trin, cc phng tin giao dch cha hin ai, th vai tr chp ni cung cu ngoi t ca cc cng ty mi gii ngoi hi cng tr nn quan trng v thit thc. Trong thi gian qua, th trng ngoi t trn ngn hng Vit Nam hot ng i khi b gin on, lc trm, lc bng, ngoi cc nguyn nhn c hu thuc v c ch t gi, vai tr can thip ca NHNN, tnh trng gm gi ngoi t v phng tin giao dch cn lc hu th vic thiu vng cc cng ty mi gii ngoi hi cng c xem l nguyn nhn ca tnh trng trn. Vi t cch l trung gian cho cc ngn hng cc cng ty mi gii to iu kin NHTM c nhu cu bn gp g giao dch vi ngn hng c nhu cu mua v ngc li. V mt nguyn tc, cc cng ty mi gii khng c php kinh doanh cho chnh mnh, m ch mi gii cho cc ngn hng (khng phi cc cng ty), chnh v vy, cc cng ty mi gii s duy tr thng tin lin lc thng xuyn vi cc phng kinh doanh ngoai t ca cc ngn hng chp ni nhu cu mua bn ngoai t. Sau mi cuc chp ni thnh cng, cng ty thu mt khon ph dch v mi gii t c hai bn i tc tham gia vo giao dch mua bn ngoi t. Giao dch qua cng ty mi gii c u im hn so vi giao dch trc tip gia cc ngn hng ch: - Nhu cu mua bn c truyn i rng khp vi tc x l nhanh chng. - Ngn hng c nhu cu mua hay bn ngoi t khng phi xng danh, do gi c b mt kinh doanh ca mnh. - Gi ca nh mi gii a ra bao gi cng l gi canh tranh nht ca th trng (ta thng gi l gi tay trong - inside price) - C th p dng cho c giao dch giao ngay v k hn. V vy cn c gii php khuyn khch, cp php cho mi vi cng ty mi gii ngoi hi hot ng tn Vinaforex trong thi gian ti. Trc mt, do h thng cc cng ty mi gii cha kp hnh thnh, NHNN c th cho php mt s NHTM hot ng kinh doanh ngoai hi ln, c uy tn v kinh

16

Bn v th trng ngoi hi Vit nam

nghm trong lnh vc ngoi hi thnh lp cng ty con vi chc nng mi gii ngoi t trn Vmaforex. 8.2. O TO CN B V TRANG B K THUT HIN I Ngoi cc gii php nu trn, cho th trng ngoai hi pht trin bn vng, th iu cn thit l cc doanh nghip va l i tc v va l khch hng ca ngn hng phi c trang b kin thc nht nh v th trng ngoi hi, cc nghip v kinh doanh, ri ro hi oi v qun l ri ro hi oi. Chnh cc doanh nghip l ngun cung cp nhu cu ngn hng thc hin cc nghip v kinh doanh ngoi t v qun l ri ro hi oi. V vy, NHNN v cc NHTM cn phi tuyn truyn, hng dn v t vn cho cc doanh nghip v vai tr v tm quan trng ca loi hnh kinh doanh ngoi t v qun l ri ro hi ot. Do th trng ngoi hi l mt th trng c tnh cnh tranh rt cao, thanh khon ln, do nhng thng tin v th trng phi tc thi v i hi gim thiu thi gian giao dch. p ng nhu cu kinh doanh, th vic ng dng cng ngh thng tin v s dung mng thng tin hin i l iu kin rt quan trng bo m cho hot ng kinh doanh c thng sut v hiu qu. Mt khc, thng tin th trng, mt khi c cp nht li c tc ng thc y s pht trin ca th trng. Bi vy, phng kinh doanh ngoi t cn c trang b thit b hin i tip nhn nhng thng tin sng trn th trng. ng thi c th giao dch kinh doanh trc tip vi th trng ngoi hi quc t Do nghip v kinh doanh ngoi t l loi hnh kinh doanh mi m i vi Vit Nam v tnh cht nghip v li phc tp.. do , cng tc o to v o to li phi c coi trng ng mc v phi c tin hnh thng xuyn; cn o to c v l thuyt v thc hnh, ca trong nc v ngoi nc, c nh vy cn b kinh doanh mi c iu kin cm nhn ht tnh th trng ca nghip v kinh doanh ngoi hi. 8.3. HNG TH TRNG NGOI HI HI NHP VI TH GII Bn cnh vic hon thin v nng cao cht lng cc nghip v giao ngay, giao k hn v hon i; m rng cc nghip v hin i nh giao dch tng lai v giao dch quyn chn; p dng cc phng thc vsg phng tin giao dch hin i vo hot ng ti th trng ngoai t lin ngn hng ni ring v Vinaforex ni chung, th vic nh hng a Vinaforex hi nhp th trng ngoi hi th gii l cn thit. Khi ni n th trng ngoi hi, ngi ta ngh ngay n tnh quc t ca n. Th trng ngoai hi hot ng 24/24 gi v khng ng khung trong phm vi mt quc gia m lan rng ra ton cu nhm phc v cho cc nhu cu mua bn chuyn i cc loi ngoi t khc nhau. Hin nay, Vinaforex v c bn mi ch hot ng ng khung trong phm vi quc gia. Vic tham gia hot ng trn th trng ngoi hi quc t ca cc NHTM Vit Nam cn rt hn ch. V vy, bi trn v p ng c cc yu cu ca hot ng kinh t i ngoi trong qu trnh hi nhp vi khu vc v th gii th Vmaforex phi tng bc pht trin hi nhp vi th trng ngoi hi quc t; v v lu di, xy dng Vit Nam tr thnh trung tm ti chnh quc t ca khu vc./

17

Bn v th trng ngoi hi Vit nam

KT LUN Mc d cn non tr nhng th trng ngoi hi Vit nam to mi trng kinh doanh ngoi hi cho cc Ngn hng thng mi ng thi cung cp cc cng c hu hiu phng nga ri ro ngoi hi i vi cc cng ty xut nhp khu v nhng nh u t quc t . Tuy nhin th trng ngoi hi Vit nam vn cn nhiu mt hn ch. cho th trng ngoi hi pht trin v hon thin, thc hin tt vai tr cu ni gia kinh t ni a vi kinh t th gii bn ngoi th Vit nam cn phi tip tc c nhng chnh sch cho th trng hot ng lnh mnh v c hiu qu hn.

18

Bn v th trng ngoi hi Vit nam

Danh mc ti liu tham kho 1. 2. 3. 4. 5. 6. Nhng vn c bn v trng thi ngoi hi. Tp ch Khoa hc v o to Ngn hng, s 6 nm 2003 Vai tr ca Interbank trong vic hnh thnh t gi k hn. Tp ch Khoa hc v o to Ngn hng, s 1 nm 2001 Qun l trng thi ngoi t ca cc Ngn hng Thng mi Vit Nam. Tp ch Ngn hng, s 4 nm 2005 Nng cao vai tr ca Ngn hng Nh nc trn th trng ngoi t lin ngn hng. Tp ch Ngn hng, s 1 nm 2004 Th trng ngoi hi Vit Nam sau hn 10 nm i mi. Tp ch Nghin cu kinh t, nm 2004 Pht trin v hon thin th trng ngoi hi Vit Nam. Tin s Nguyn Vn Tin

19