Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.

368

lêi nãi ®Çu

C«ng nghiÖp ho¸ - HiÖn ®¹i ho¸ lµ con ®êng tÊt yÕu ph¶i tiÕn hµnh ®èi víi bÊt cø níc nµo, nhÊt lµ nh÷ng níc cã xuÊt ph¸t ®iÓm tõ nÒn kinh tÕ n«ng nghiÖp kÐm ph¸t triÓn muèn x©y dùng nÒn kinh tÕ ph¸t triÓn hiÖn ®¹i. Trong qu¸ tr×nh thùc hiÖn c«ng nghiÖp ho¸ - hiÖn ®¹i ho¸ n«ng th«n, c«ng nghiÖp n«ng th«n ®ãng mét vai trß cùc kú quan träng, cã quan hÖ mËt thiÕt víi sù ph¸t triÓn kinh tÕ x· héi n«ng th«n, kh¸i niÖm c«ng nghiÖp n«ng th«n møc chØ nªu ra tõ nh÷ng n¨m 70 thËp kû nµy nhng thùc tÕ c«ng nghiÖp n«ng th«n ®· ®îc h×nh thµnh nh mét thùc thÓ kinh tÕ ®éc lËp víi c¸c tr×nh ®é ph¸t triÓn kh¸c nhau, g¾n liÒn víi sù ph¸t triÓn cña n«ng nghiÖp, n«ng th«n tõ rÊt l©u. HiÖn nay ë nhiÒu níc, nhÊt lµ c¸c níc ®ang ph¸t triÓn, ph¸t triÓn c«ng nghiÖp n«ng th«n ®îc coi lµ vÊn ®Ò tÊt yÕu cã ý nghÜa chiÕn lîc l©u dµi. §èi víi ViÖt Nam mét quèc gia l¹c hËu, 80% d©n sè sèng ë khu vùc n«ng th«n víi mét c¬ cÊu kinh tÕ ®éc canh thuÇn n«ng, n¨ng suÊt lao ®éng thÊp, nhu cÇu viÖc lµm rÊt bøc b¸ch. §¹i héi lÇn thø VIII §¶ng Céng s¶n ViÖt Nam ®· kh¼ng ®Þnh tÝnh ®óng ®¾n ®êng lèi c«ng nghiÖp ho¸ - hiÖn ®¹i ho¸ ë níc ta, trong ®ã ®Æc biÖt coi träng ph¸t triÓn c«ng nghiÖp n«ng th«n, tõ ®ã lµm chuyÓn dÞch c¬ cÊu kinh tÕ thùc hiÖn c«ng nghiÖp ho¸ - hiÖn ®¹i ho¸ n«ng nghiÖp, n«ng th«n. Tõ thùc tiÔn vµ trªn c¬ së tham kh¶o ý kiÕn cña gi¸o viªn híng dÉn, c¸c c¸n bé c«ng t¸c t¹i Vô C«ng nghiÖp Bé KÕ ho¹ch §Çu t, em ®· x¸c ®Þnh ®Ò tµi nghiªn cøu sau: “Mét sè biÖn ph¸p ph¸t triÓn c«ng nghiÖp n«ng th«n tõ nay ®Õn n¨m 2010. Víi ®Ò tµi nµy, em mong gãp phÇn vµo nh÷ng cè g¾ng chung ®¸p øng nhu cÇu nghiªn cøu t×nh h×nh ph¸t triÓn c«ng

1

Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368

nghiÖp n«ng th«n trong c«ng cuéc c«ng nghiÖp ho¸ - hiÖn ®¹i ho¸ cña ®Êt níc. Ngoµi phÇn më ®Çu, kÕt luËn, ®Ò tµi gåm 3 phÇn: Ch¬ng I - C¬ së lý luËn vÒ c«ng nghiÖp n«ng th«n Ch¬ng II Nam Ch¬ng III - Ph¬ng híng, môc tiªu vµ gi¶i ph¸p ph¸t triÓn c«ng nghiÖp n«ng th«n ViÖt Nam ®Õn n¨m 2010. Lµ mét sinh viªn n¨m cuèi, tuy ®îc trang bÞ nh÷ng kiÕn thøc c¬ b¶n song tr×nh ®é nhËn thøc cã h¹n nªn ®Ò tµi kh«ng tr¸nh khái nh÷ng khiÕm khuyÕt. Nhê sù gióp ®ì cña l·nh ®¹o, chuyªn viªn Vô C«ng nghiÖp Bé KÕ ho¹ch - §Çu t cïng víi sù híng dÉn tËn t×nh cña gi¸o viªn híng dÉn NguyÔn TiÕn Dòng, c¸c thÇy c« gi¸o trong khoa, ®Õn nay em ®· hoµn thµnh ®îc chuyªn ®Ò thùc tËp theo yªu cÇu cña nhµ trêng, vµ khoa. Thùc tr¹ng c«ng nghiÖp n«ng th«n ViÖt

2

Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368

Ch¬ng I

C¬ së lý luËn vÒ c«ng nghiÖp n«ng th«n
I-/ N«ng th«n vµ c¬ cÊu kinh tÕ n«ng th«n

1-/ Kh¸i niÖm vÒ n«ng th«n. Theo ®Þnh nghÜa trong tõ ®iÓn tiÕng ViÖt cña ViÖn Ng«n ng÷ häc th× n«ng th«n ®îc hiÓu lµ khu vùc d©n c tËp trung chñ yÕu lµm nghÒ n«ng. Cßn thµnh thÞ th× ®îc hiÓu lµ khu vùc d©n c mµ phÇn lín d©n c tËp trung lµm nghÒ ngoµi n«ng nghiÖp. Hai ®Þnh nghÜa ®¬n gi¶n nµy ®· nªu lªn mét trong nh÷ng ®iÓm c¬ b¶n kh¸c nhau cña n«ng th«n vµ thµnh thÞ, nhng còng chØ míi ®Ò cËp ®Õn mét trong nh÷ng ®Æc ®iÓm cña n«ng th«n. §Þnh nghÜa n«ng th«n lµ g× ®îc hiÓu ë nhiÒu mÆt: - VÒ ®Þa lý tù nhiªn, n«ng th«n lµ mét ®Þa bµn réng lín tr¶i ra thµnh c¸c vµnh ®ai bao quanh c¸c thµnh thÞ. - VÒ kinh tÕ, n«ng th«n lµ ®Þa bµn ho¹t ®éng chñ yÕu cña c¸c ngµnh s¶n xuÊt vËt chÊt n«ng l©m ng nghiÖp vµ c¸c ngµnh nghÒ s¶n xuÊt vµ kinh doanh, dÞch vô ngoµi n«ng nghiÖp, kh¸c víi ho¹t ®éng kinh tÕ cña ®« thÞ tËp trung hoµn toµn vµo c«ng nghiÖp vµ dÞch vô. - VÒ tÝnh chÊt x· héi, c¬ cÊu d©n c ë n«ng th«n chñ yÕu lµ n«ng d©n vµ gia ®×nh hä, vãi mËt ®é d©n c thÊp, ngoµi ra còng cã mét sè ngêi lµm viÖc ë n«ng th«n nhng sèng ë ®« thÞ vµ mét sè ngêi lµm viÖc ë ®« thÞ nhng sèng ë n«ng th«n. - VÒ mÆt v¨n ho¸, n«ng th«n thêng lµ n¬i b¶o tån vµ lu gi÷ ®îc nhiÒu di s¶n v¨n ho¸ cña mçi quèc gia nh phong tôc tËp qu¸n cæ truyÒn vÒ ®êi sèng, lÔ héi, c¸c ngµnh nghÒ cæ truyÒn, y phôc nhµ ë di tÝch v¨n ho¸, lÞch sö, danh lam th¾ng c¶nh... N«ng th«n lµ kho tµng v¨n ho¸ d©n téc, lµ n¬i nghØ

3

Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368

ng¬i vµ du lÞch xanh hÊp dÉn ®èi víi d©n ®« thÞ trong vµ ngoµi níc. - VÒ tr×nh ®é v¨n ho¸, khoa häc c«ng nghÖ hay mÆt c¬ së h¹ tÇng, n«ng th«n cßn thÊp, thua xa so víi thµnh thÞ. Trong qu¸ tr×nh c«ng nghiÖp ho¸ ë c¸c níc ®ang ph¸t triÓn, vÊn ®Ò c«ng nghiÖp ho¸ n«ng th«n xuÊt hiÖn lµm n¶y sinh kh¸i niÖm vµ tiªu chÝ cô thÓ cña n«ng th«n trong khi ®ã, cha cã tiªu chÝ cô thÓ vÒ n«ng th«n th× tríc m¾t t¹m chÊp nhËn tiªu chÝ vÒ ®« thÞ tõ ®ã suy ra tiªu chÝ cña n«ng th«n. ë ViÖt Nam, chÝnh phñ ra quyÕt ®Þnh sè 132 H§BT quy ®Þnh níc ta cã 5 lo¹i ®« thÞ:
BiÓu 1 - Tiªu chÝ lo¹i ®« thÞ

Tiªu chÝ §« thÞ §« thÞ lo¹i 1 §« thÞ lo¹i 2 §« thÞ lo¹i 3 §« thÞ lo¹i 4 §« thÞ lo¹i 5

Tû lÖ lao Sè d©n > 1 triÖu 350.000 - 1 triÖu 100.000 350.000 30.000 100.000 4.000 - 30.000 > 60% > 600 ngêi/km2 > 70% > 8.000 ngêi/km2 > 70% > 10.000 ngêi/km2 ®éng ngoµi NN > 90% > 80% > 15.000 ngêi/km2 > 12.000 ngêi/km2 MËt ®é d©n c

Nh vËy, níc ta ph©n lo¹i ®« thÞ theo 3 tiªu chÝ chñ yÕu lµ sè lîng ngêi dan mét ®Þa ®iÓm d©n c, mËt ®é d©n c vµ tû lÖ lao ®éng ngoµi ng. Qua ®ã cã thÓ thÊy ®Ó lµ mét ®« thÞ th× ph¶i ®¸p øng ®îc ba tiªu thøc tèi thiÓu cña ®« thÞ lo¹i 5 hay ngîc l¹i, ®Ó lµ khu vùc n«ng th«n th× tiªu chÝ ph¶i kÐm h¬n tiªu chÝ ®« thÞ lo¹i 5 tøc lµ ®Þa bµn cã sè d©n c tró díi 4.000

4

Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368

ngêi, mËt ®é d©n sè thÊp h¬n 6.000 ngêi/km2, tû lÖ lao ®éng lµm n«ng nghiÖp tõ 40% trë lªn. Tuy nhiªn, viÖc ph©n biÖt gi÷a hai kh¸i niÖm n«ng th«n vµ ®« thÞ chØ cã tÝnh chÊt t¬ng ®èi, trong thùc tÕ vÉn ®ang tån t¹i hoÆc xuÊt hiÖn nh÷ng sù chßng gèi, xen ghÐp vÒ mÆt ®Êt ®ai, ®Þa bµn d©n c còng nh c¸c mÆt ho¹t ®éng kinh tÕ x· héi, nhÊt lµ mèi quan hª n«ng th«n thµnh thÞ trªn ®Þa bµn cña ®« thÞ nhá, thÞ trÊn ®ang xuÊt hiÖn ngµy cµng nhiÒu ë c¸c níc ®ang ph¸t triÓn. 2-/ Kh¸i niÖm vÒ c¬ cÊu kinh tÕ. Khi ph©n tÝch qu¸ tr×nh ph©n c«ng lao ®éng x· héi C.M¸c viÕt “c¬ cÊu lµ sù ph©n chia vÒ mÆt chÊt lîng vµ 1 tû lÖ vÒ sè lîng cña qu¸ tr×nh s¶n xuÊt, ë ®©y bao gåm toµn bé nh÷ng quan hÖ s¶n xuÊt phï hîp víi tÝnh chÊt vµ tr×nh ®é cña lùc lîng s¶n xuÊt”. Ph¸t triÓn kinh tÕ hiÖu qu¶ lu«n lµ môc tiªu phÊn ®Êu cña mäi quèc gia, nhng ®Ó ph¸t triÓn kinh tÕ th× cÇn ph¶i cã mét c¬ cÊu kinh tÕ hîp lý. NÕu mét nÒn kinh tÕ ë vµo thêi ®iÓm c¬ cÊu kinh tÕ l¹c hËu lçi thêi kh«ng ®¸p øng ®îc nhu cÇu ph¸t triÓn th× tÊt yÕu sÏ x¶y ra chuyÓn dÞch c¬ cÊu kinh tÕ ®Ó ®¹t ®îc sù hîp lý h¬n. V× vËy c¬ cÊu kinh tÕ cã vai trß quyÕt ®Þnh ®Õn nÒn kinh tÕ cña mét níc. NÒn kinh tÕ mçi níc, mçi ®Þa ph¬ng bao gåm nhiÒu bé phËn hîp thµnh, kÕt hîp chÆt chÏ víi nhau, bæ sung cho nhau, t¸c ®éng qua l¹i lÉn nhau, cã thÓ xem xÐt nÒn kinh tÕ trong mçi quan hÖ gi÷a c¸c ngµnh kinh tÕ, gi÷a c¸c thµnh phÇn kinh tÕ, gi÷a c¸c vïng l·nh thæ trong mét hÖ thèng kinh tÕ quèc d©n thèng nhÊt vÒ mÆt sè lîng mµ c¶ chÊt lîng n÷a. VËy, c¬ cÊu kinh tÕ lµ mét ph¹m trï kinh tÕ thÓ hiÖn mèi quan hÖ gi÷a c¸c bé phËn cÊu thµnh nÒn kinh tÕ, gåm c¸c ngµnh, c¸c lÜnh vùc, c¸c thµnh phÇn kinh tÕ ph¶n ¸nh ë hai

5

Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368

mÆt chÊt vµ lîng. Cßn c¬ cÊu kinh tÕ cña mét níc lµ tæng thÓ c¸c quan hÖ kinh tÕ hay c¸c bé phËn hîp thµnh nÒn kinh tÕ víi quy m«, tr×nh ®é c«ng nghÖ, tû träng t¬ng øng tõng bé phËn vµ sù t¬ng t¸c gi÷a c¸c bé phËn Êy, g¾n víi ®iÒu kiÖn cô thÓ trong tõng giai ®o¹n ph¸t triÓn nh»m thùc hiÖn môc tiªu kinh tÕ ®· ®îc x¸c ®Þh. C¬ cÊu kinh tÕ kh«ng chØ giíi h¹n ë mèi quan hÖ gi÷a c¸c ngµnh mang tÝnh cè ®Þnh mµ lu«n lu«n biÕn ®éng, kh«ng cã mét khu«n mÉu mµ tuú thuéc vµo ®iÒu kiÖn cô thÓ theo kh«ng gian vµ thêi gian. V× vËy, c¬ cÊu kinh tÕ kh«ng cè ®Þnh l©u dµi mµ nã ph¶i cã nh÷ng thay ®æi cÇn thiÕt, thÝch hîp víi sù thay ®æi cña ®iÒu kiÖn tù nhiªn, kinh tÕ x· héi. ViÖc duy tr× hay thay ®æi c¬ cÊu kinh tÕ kh«ng ph¶i lµ môc tiªu mµ chØ lµ ph¬ng tiÖn nh»m t¨ng trëng vµ ph¸t triÓn kinh tÕ. VËy nªn chuyÓn dÞch c¬ cÊu kinh tÕ kh«ng ph¶i lµ sù mong muèn chñ quan mµ nã lµ mét qu¸ tr×nh ph¸t triÓn tÊt yÕu. Tuy nhiªn mét c¬ cÊu kinh tÕ hîp lý vµ hiÖu qu¶ th× vai trß qu¶n lý còng rÊt quan träng, ®Æc biÖt viÖc x¸c ®Þnh mét c¬ cÊu kinh tÕ hîp lý cho giai ®o¹n hiÖn t¹i còng nh thêi gian tíi nh»m ®¹t ®îc môc tiªu t¨ng trëng vµ ph¸t triÓn ®· ®Ò ra. 3-/ Kh¸i niÖm vÒ c¬ cÊu kinh tÕ n«ng th«n. N«ng th«n lµ mét trong hai khu vùc kinh tÕ ®Æc trng cña nÒn kinh tÕ quèc d©n, khu vùc kinh tÕ ®« thÞ vµ khu vùc kinh tÕ n«ng th«n. Kinh tÕ n«ng th«n bao gåm c¸c lÜnh vùc n«ng nghiÖp vµ phi n«ng nghiÖp liªn quan ®Õn s¶n xuÊt n«ng nghiÖp nh c«ng nghiÖp chÕ biÕn, c¸c ngµnh tiÓu thñ c«ng nghiÖp, c¸c ngµnh dÞch vô ë n«ng th«n. Khu vùc kinh tÕ n«ng th«n s¶n xuÊt vËt chÊt cung cÊp cho x· héi nh÷ng s¶n phÈm l¬ng thùc thùc phÈm tho¶ m·n nh÷ng nhu cÇu thiÕt yÕu, nu«i sèng con ngêi. Nh÷ng nhu cÇu nµy kh«ng g× cã thÓ thay ®æi mÆc dï råi ®©y khoa häc kü thuËt, kinh tÕ x· héi cã ph¸t triÓn ®Õn mÊy, tû träng cña c¶i vËt chÊt ®ãng gãp cho x· héi cña
6

Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368

khu vùc kinh tÕ n«ng th«n cã thÓ gi¶m dÇn nhng khèi lîng s¶n phÈm tuyÖt ®èi kh«ng ngõng t¨ng lªn. Khu vùc kinh tÕ n«ng th«n ®·, ®ang vµ sÏ cung cÊp ngµy cµng nhiÒu s¶n phÈm nguyªn liÖu cho c«ng nghiÖp, chi viÖn lùc lîng s¶n xuÊt cho khu vùc thµnh thÞ. Khu vùc kinh tÕ n«ng th«n ®îc ph¸t triÓn lu«n g¾n víi tæng thÓ c¸c quan hÖ kinh tÕ nhÊt ®Þnh c¬ cÊu kinh tÕ n«ng th«n cã mèi quan hÖ chÆt chÏ, kh«ng t¸ch rêi nhau trong nh÷ng tû lÖ vÒ mÆt lîng còng nh mÆt chÊt. C¬ cÊu kinh tÕ n«ng th«n kh«ng chØ giíi h¹n vÒ c¸c quan hÖ, tû lÖ gi÷a c¸c ngµnh, c¸c ph©n ngµnh trong n«ng th«n. Nã tån t¹i kh¸ch quan nhng kh«ng mang tÝnh bÊt biÕn, lu«n thay ®æi thÝch øng víi sù ph¸t triÓn cña lùc lîng s¶n xuÊt vµ ph©n c«ng lao ®éng x· héi tõng thêi kú. Nh vËy, c¬ cÊu kinh tÕ n«ng th«n lµ tæng thÓ c¸c quan hÖ kinh tÕ trong khu vùc n«ng th«n, bao gåm c¸c mèi quan hÖ gi÷a c¸c bé phËn hîp thµnh kinh tÕ n«ng th«n trong nh÷ng ®iÒu kiÖn cô thÓ vÒ kh«ng gian vµ thêi gian. Nã bao gåm c¸c ngµnh n«ng nghiÖp, l©m nghiÖp, thuû s¶n, c«ng nghiÖp, tiÓu thñ c«ng nghiÖp, dÞch vô vµ c¶ c¸c ho¹t ®éng v¨n ho¸, gi¸o dôc, y tÕ ph¸t triÓn t¹i c¸c vïng n«ng th«n. Khi xem xÐt néi dung cña c¬ cÊu kinh tÕ n«ng th«n ph¶i xem xÐt ®Õn c¸c bé phËn hîp thµnh c¬ cÊu kinh tÕ trªn ®Þa bµn n«ng th«n: c¬ cÊu ngµnh, c¬ cÊu vïng l·nh thæ. - C¬ cÊu ngµnh: Cïng víi ®µ ph¸t triÓn kinh tÕ x· héi ®Æc biÖt lµ sù ph¸t triÓn lùc lîng s¶n xuÊt vµ ph©n c«ng lao ®éng x· héi, khu vùc n«ng th«n kh«ng ®¬n thuÇn chØ cã ho¹t ®éng cua c¸c ngµnh n«ng nghiÖp mµ ph¶i ®îc ph¸t triÓn c¶ c«ng nghiÖp vµ th¬ng m¹i dÞch vô. Trong ®ã, ngµnh n«ng nghiÖp lµ ngµnh s¶n xuÊt chÝnh chiÕm tû träng lín, c¸c ngµnh nghÒ kh¸c nh»m hç trî cho ngµnh n«ng nghiÖp ph¸t triÓn ®ång thêi lµm t¨ng thu nhËp cña n«ng d©n. ViÖc chuyÓn dÞch c¬ cÊu kinh tÕ n«ng th«n theo híng x¸c lËp quan hÖ c©n ®èi, g¾n bã gi÷a
7

Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368

n«ng nghiÖp, c«ng nghiÖp vµ dÞch vô th¬ng m¹i lµ vÊn ®Ò quan träng vµ cÊp thiÕt. Mèi quan hÖ cung cÇu gi÷a ba ngµnh nµy hÕt søc mËt thiÕt n«ng nghiÖp t¹o ra s¶n phÈm lµm nguyªn liÖu cho ngµnh c«ng nghiÖp, c«ng nghiÖp ph¸t triÓn sÏ t¹o ®iÒu kiÖn cho dÞch vô ph¸t triÓn theo, khi c«ng nghiÖp ph¸t triÓn c¸c s¶n phÈm n«ng nghiÖp sÏ ®îc chÕ biÕn t¹o nªn nh÷ng hµng ho¸ cã chÊt lîng vµ gi¸ trÞ cao kÝch thÝch tiªu dïng x· héi t¨ng lªn, tõ ®ã quay l¹i thóc ®Èy n«ng nghiÖp ph¸t triÓn. ViÖc thay ®æi nµy sÏ t¹o ra mét c¬ cÊu kinh tÕ hîp lý vµ t¹o ®iÒu kiÖn thóc ®Èy sù ph¸t triÓn cña c¸c ngµnh. C¬ cÊu kinh tÕ n«ng th«n ph©n theo ngµnh: n«ng nghiÖp, tiÓu thñ c«ng nghiÖp, dÞch vô chÕ biÕn n«ng l©m thuû h¶i s¶n, s¶n xuÊt vËt liÖu x©y dùng, ®iÖn, c¬ khÝ. - C¬ cÊu kinh tÕ vïng l·nh thæ: lµ thÓ hiÖn sù ph©n c«ng lao ®éng x· héi theo l·nh thæ trªn ph¹m vi n«ng th«n nh»m x¸c lËp c¬ cÊu kinh tÕ b»ng viÖc bè trÝ c¸c ngµnh s¶n xuÊt nh»m sö dông hiÖu qu¶ c¸c nguån lùc cña tõng vïng. Nh×n l¹i c¬ cÊu kinh tÕ n«ng th«n ViÖt Nam ®îc tæ chøc g¾n víi c¸c ngµnh nghÒ vµ l·nh thæ cã thÓ ph©n ra nh sau: (1) Lµng x· thuÇn n«ng nghiÖp. (2) Lµng n«ng nghiÖp, kiªm thªm nghÒ phô (3) Lµng chuyªn c¸c ngµnh nghÒ truyÒn thèng, thÝ dô nh lµng gèm sø, lµng dÖt, lµng thªu ren, lµng s¬n mµi, lµng nghÒ ch¹m kh¾c b¹c vµ gç, lµng tranh, lµng luyÖn ®óc kim lo¹i... (4) Lµng nghÒ míi h×nh thµnh (ven ®« thÞ, ven c¸c trôc ®êng giao th«ng) thÝ dô nh c¸c lµng vËn t¶i, lµng x©y dùng, lµng may mÆc, lµng lµm ®å da dông cao cÊp, lµng vËt liÖu x©y dùng, lµng chÕ biÕn vµ cung cÊp thùc phÈm cho c¸c thµnh phÈm. (5) C¸c c¬ së vµ doanh nghiÖp phi n«ng nghiÖp (trang tr¹i, xÝ nghiÖp phi n«ng nghiÖp ë c¸c thÞ trÊn thi tö) thêng lµ quy
8

Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368

m« nhá, thÝ dô nh c¸c tr¹m gièng, tr¹m söa ch÷a c¬ khÝ, ng©n hµng huyÖn, chi nh¸nh ®iÖn, h¹t giao th«ng, bu ®iÖn, trêng häc, y tÕ. (6) C¸c xÝ nghiÖp dÞch vô th¬ng m¹i cña tØnh. (7) C¸c xÝ nghiÖp dÞch vô th¬ng m¹i Trung ¬ng ®Æt t¹i ®Þa bµn n«ng th«n Trong c¬ cÊu kinh tÕ n«ng th«n hiÖn t¹i ë ViÖt Nam, mét thùc thÓ bao gåm c¸c ho¹t ®éng phi n«ng nghiÖp ë n«ng th«n víi ph¹m vi tr¶i réng tõ c¸c d¹ng h×nh tæ chøc ho¹t ®éng kinh tÕ tõ (2) ®Õn (5) ®ùoc quy íc lµ c¸c d¹ng ho¹t ®éng cña c«ng nghiÖp n«ng th«n. Tõ mét n«ng th«n thuÇn n«ng nghiÖp, ViÖt Nam cÇn nç lùc chuyÓn ®æi c¬ cÊu kinh tÕ n«ng th«n, ®a n«ng nghiÖp tho¸t khái thuÇn n«ng chuyÓn sang c¸c d¹ng h×nh phi n«ng nghiÖp nãi chung. C¬ cÊu nµy g¾n liÒn víi nhu cÇu kinh tÕ vµ ®êi sèng n«ng th«n.
II-/ C«ng nghiÖp n«ng th«n vµ vai trß cña c«ng nghiÖp n«ng th«n trong chuyÓn dÞch c¬ cÊu kinh tÕ vµ thùc hiÖn c«ng nghiÖp ho¸.

1-/ Kh¸i niÖm vÒ c«ng nghiÖp n«ng th«n. B¶n th©n n«ng nghiÖp cã nh÷ng mÆt h¹n chÕ nh kh«ng thÓ tù m×nh t¹o ra sù thay ®æi m¹nh mÏ vÒ c¬ së vËt chÊt kü thuËt, vÒ c«ng nghÖ vµ thiÕt bÞ ®Ó hiÖn ®¹i ho¸ s¶n xuÊt t¹o ra møc t¨ng trëng nhanh h¬n, còng nh kh«ng ®ñ kh¶ n¨ng t¹o ra viÖc lµm víi thu nhËp cao h¬n cho sè lao ®éng t¨ng lªn ë n«ng th«n, mµ ph¶i cÇn ®Õn sù t¸c ®éng cña c«ng nghiÖp. Nhng chÝnh c«ng nghiÖp ®« thÞ ë c¸c níc c«ng nghiÖp l¹c hËu l¹i cha ph¸t triÓn ®Õn níc cã thÓ thu hót ®îc nhiÒu lao ®éng d thõa ë n«ng th«n vµ c¸c nhu cÇu kh¸c ë n«ng th«n. §ã lµ lý do ®Æt ra vÊn ®Ò c«ng nghiÖp ho¸ n«ng th«n. C«ng nghiÖp n«ng th«n lµ mét kh¸i nhiÖm ®¬n ngµnh dïng ®Ó chØ mét bé phËn cña ngµnh c«ng nghiÖp ®îc tiÕn hµnh ë
9

Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368

n«ng th«n, hoÆc chÝnh x¸c h¬n lµ c¸c ho¹t ®éng s¶n xuÊt mang tÝnh chÊt c«ng nghiÖp diÔn ra ë n«ng th«n. Tuy nhiªn mét sè t¸c gi¶ sö dông thuËt ng÷ c«ng nghiÖp n«ng th«n ®Ó bao hµm toµn bé nh÷ng ho¹t ®éng phi n«ng nghiÖp diÔn ra ë n«ng th«n, tøc lµ bao gåm c¶ x©y dùng th¬ng nghiÖp vµ c¸c lo¹i dÞch vô kh¸c. Díi gãc ®é ®Þa bµn s¶n xuÊt, c«ng nghiÖp n«ng th«n lµ c¸c ho¹t ®éng mang tÝnh chÊt c«ng nghiÖp diÔn ra ë n«ng th«n cña qu¸ tr×nh ph©n c«ng lao ®éng t¹i chç. C«ng nghiÖp n«ng th«n gäi chung cho c¸c d¹ng h×nh ho¹t ®éng phi n«ng nghiÖp ë n«ng th«n, lµ mét bé phËn cña c«ng nghiÖp víi c¸c tr×nh ®é ph¸t triÓn kh¸c nhau, ph©n bè ë n«ng th«n, g¾n liÒn víi sù ph¸t triÓn kinh tÕ x· héi ë n«ng th«n, bao gåm nhiÒu ngµnh nghÒ ®an xen chÆt chÏ víi kinh tÕ n«ng th«n, nhÊt lµ s¶n xuÊt n«ng nghiÖp. C«ng nghiÖp n«ng th«n kh«ng ph¶i lµ toµn bé c¸c ho¹t ®éng phi n«ng nghiÖp hoÆc bã hÑp trong c¸c ho¹t ®éng tiÓu thñ c«ng nghiÖp ë n«ng th«n, mµ bao gåm bé phËn s¶n xuÊt c«ng nghiÖp vµ c¸c dÞch vô cã tÝnh chÊt c«ng nghiÖp ë n«ng th«n cña thî thñ c«ng chuyªn nghiÖp vµ kh«ng chuyªn nghiÖp, c¸c doanh nghiÖp t nh©n, c«ng ty tr¸ch nhiÖm h÷u h¹n, c¸c hîp t¸c x·, c¸c tæ hîp, tæ s¶n xuÊt c«ng nghiÖp vµ thñ c«ng nghiÖp, c¸c xÝ nghiÖp c«ng nghiÖp quèc doanh chÕ biÕn l¬ng thùc thùc phÈm hoÆc c¸c xÝ nghiÖp c«ng nghiÖp kh¸c, quy m« võa vµ nhá mµ ho¹t ®éng cña nã trùc tiÕp g¾n víi kinh tÕ n«ng th«n. Ph¸t triÓn c«ng nghiÖp n«ng th«n lµ mét trong nh÷ng néi dung cña c«ng nghiÖp ho¸, lµ bé phËn cã tÇm quan träng ®Æc biÖt trong qu¸ tr×nh ph¸t triÓn kinh tÕ x· héi ë khu vùc n«ng th«n. Nã t¸c ®éng tÝch cùc vµ hiÖu qu¶ tíi toµn bé sù ph©n c«ng lao ®éng x· héi, chuyÓn dÞch c¬ cÊu kinh tÕ, ®Èy m¹nh s¶n xuÊt hµng ho¸, gãp phÇn thùc hiÖn c«ng nghiÖp ho¸ - hiÖn ®¹i ho¸ n«ng nghiÖp, n«ng th«n.

10

Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368

C«ng nghiÖp ho¸ n«ng th«n lµ kh¸i niÖm ®Ó chØ qu¸ tr×nh biÕn ®æi cña c«ng nghiÖp n«ng th«n tõ chç lµ c¸c ho¹t ®éng kinh tÕ phô trong c¬ cÊu kinh tÕ thuÇn n«ng truyÒn thèng trë thµnh ngµnh s¶n xuÊt chÝnh trong c¬ cÊu kinh tÕ míi ë n«ng th«n theo híng gi¶m dÇn tû träng cña n«ng nghiÖp, gia t¨ng tû träng cña phi n«ng nghiÖp, bao gåm c«ng nghiÖp, x©y dùng, th¬ng nghiÖp, dÞch vô trªn ®Þa bµn. C«ng nghiÖp ho¸ n«ng th«n ph¶i b¾t ®Çu tõ biÕn ®æi cña chÝnh b¶n th©n s¶n xuÊt n«ng nghiÖp th«ng qua viÖc t¹o ra nh÷ng tiÒn ®Ò vÒ n¨ng suÊt lao ®éng d thõa ®ñ ®Ó h×nh thµnh, duy tr× vµ ph¸t triÓn nh÷ng ho¹t ®éng c«ng nghiÖp chuyªn ngµnh. C«ng nghiÖp ho¸ n«ng th«n chØ ra qu¸ tr×nh thay ®æi vµ nh÷ng nç lùc ®a ngµnh ë tÇm vÜ m« tõ c¸c c¬ quan Nhµ níc c¸c cÊp nh»m biÕn ®æi toµn bé c¬ cÊu kinh tÕ ë c¸c vïng n«ng th«n mµ tríc hÕt lµ cña s¶n xuÊt n«ng nghiÖp. C«ng nghiÖp n«ng th«n biÓu thÞ sù vËn ®éng néi t¹i cña chÝnh b¶n th©n n«ng th«n b¾t ®Çu tõ s¶n xuÊt n«ng nghiÖp ®¸p øng nh÷ng nhu cÇu ®ßi hái cña thÞ trêng. Tõ quan ®iÓm phôc vô ph¸t triÓn n«ng th«n, hai kh¸i niÖm c«ng nghiÖp n«ng th«n vµ c«ng nghiÖp ho¸ n«ng th«n cã nh÷ng ®iÓm kh¸c nhau nhng ®Òu híng tíi thùc thi mét vÊn ®Ò: xo¸ ®ãi gi¶m nghÌo, t¨ng thu nhËp th«ng qua con ®êng phi thuÇn n«ng, chuyÓn dÞch c¬ cÊu kinh tÕ tang hµm lîng c«ngnghiÖp dÞch vô. 2-/ VÞ trÝ c«ng nghiÖp n«ng th«n trong mèi quan hÖ víi n«ng nghiÖp n«ng th«n. C«ng nghiÖp n«ng th«n lµ mét bé phËn hîp thµnh c¬ cÊu c«ng nghiÖp - n«ng nghiÖp - dÞch vô ë ®Þa bµn n«ng th«n do nh÷ng ®Æc ®iÓm vèn cã cña nã. Theo qu¸ tr×nh tiÕn hµnh CNH - H§H ®Êt níc, c«ng nghiÖp n«ng th«n ngµy cµng ph¸t triÓn tù kh¼ng ®Þnh vÞ trÝ cña m×nh trong c¬ cÊu kinh tÕ n«ng th«n, ®iÒu ®ã ®îc thÓ hiÖn ë tû träng gia t¨ng c«ng
11

Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368

nghiÖp n«ng th«n theo c¸c n¨m cã xu híng t¨ng lªn tuy r»ng sè lîng gia t¨ng cßn nhá so víi sè lîng gia t¨ng lín cña n«ng nghiÖp khi tèc ®é gia t¨ng cã xu híng gi¶m. §©y chÝnh lµ tÝnh quy luËt chuyÓn ®æi c¬ cÊu kinh tÕ ë n«ng th«n trong sù nghiÖp CNH H§H n«ng th«n. Tuy qu¸ tr×nh s¶n xuÊt, c«ng nghiÖp n«ng th«n kh«ng nh÷ng lµ ngµnh khai th¸c tµi nguyªn, mµ cø tiÕp tôc chÕ biÕn c¸c nguyªn liÖu hay khai th¸c c¸c ngµnh nghÒ truyÒn thèng ë n«ng th«n. NghÜa lµ c«ng nghiÖp n«ng th«n tríc tiªn g¾n chÆt víi s¶n xuÊt n«ng nghiÖp ë 3 vÞ trÝ cña c«ng nghiÖp n«ng th«n trong quan hÖ víi n«ng nghiÖp. - ë vÞ trÝ ®øng tríc s¶n xuÊt n«ng nghiÖp, c«ng nghiÖp n«ng th«n t¹o ra vµ cung cÊp cho n«ng nghiÖp c«ng cô vµ ®iÒu kiÖn b¾t ®Çu tiÕn hµnh quy tr×nh s¶n xuÊt n«ng nghiÖp nh cung cÊp m¸y mãc, c«ng cô khai hoang lµm ®Êt, thuû lîi hoa mµu, ph©n bãn. - ë vÞ trÝ song song víi s¶n xuÊt n«ng nghiÖp, c«ng nghiÖp cung cÊp cho n«ng nghiÖp c¸c m¸y mãc c«ng cô ch¨m sãc c©y trång vËt nu«i, thøc ¨n gia sóc, thuèc trõ s©u... - ë vÞ trÝ ®øng cuèi quy tr×nh s¶n xuÊt n«ng nghiÖp, c«ng nghiÖp cung cÊp c¸c m¸y mãc, c«ng cô phôc vô thu ho¹ch ph¬i sÊy, b¶o qu¶n s¬ chÕ, chÕ biÕn, vËn chuyÓn n«ng s¶n. 3-/ Vai trß c«ng nghiÖp n«ng th«n trong chuyÓn dÞch c¬ cÊu kinh tÕ vµ thùc hiÖn c«ng nghiÖp ho¸. 3.1. Néi dung, môc tiªu chuyÓn dÞch c¬ cÊu kinh tÕ n«ng th«n. NghÞ quyÕt TW 5 cña §¶ng Céng s¶n ViÖt Nam ®· ®a ra néi dung cña ch¬ng tr×nh chuyÓn ®æi c¬ cÊu kinh tÕ n«ng th«n, chñ yÕu lµ:

12

Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368

- §æi míi c¬ cÊu kinh tÕ n«ng l©m ng nghiÖp ®Ó khai th¸c c¸c tiÒm n¨ng n«ng nghiÖp vÒ lao ®éng, ®Êt ®ai, rõng vµ biÓn theo ph¬ng thøc hîp lý vµ hiÖu qu¶ nhÊt. - C¶i tæ c¬ cÊu kinh tÕ n«ng th«n g¾n liÒn víi môc tiªu c«ng nghiÖp ho¸ - hiÖn ®¹i ho¸ n«ng th«n. - X©y dùng vµ n©ng cÊp c¬ së h¹ tÇng g¾n víi ®« thÞ ho¸ n«ng th«n. Sù chuyÓn ®æi nÒn kinh tÕ tËp trung sang kinh tÕ thÞ trêng lµ ®iÒu kiÖn, tiÒn ®Ò cho chuyÓn ®æi c¬ cÊu kinh tÕ n«ng th«n. Qu¸ tr×nh chuyÓn ®æi ë n«ng th«n ®îc thùc hiÖn mét c¸ch cã hÖ thèng b»ng c¸c cuéc c¶i c¸ch ph¸p lý, thÓ chÕ vµ c¶i c¸ch tµi chÝnh Nhµ níc. Môc tiªu ph¸t triÓn cña qu¸ tr×nh chuyÓn ®æi c¬ cÊu kinh tÕ n«ng th«n lµ sö dông toµn bé c¸c tiÒm n¨ng vÒ ®Êt vµ lao ®éng trong lÜnh vùc n«ng nghiÖp vµ phi n«ng nghiÖp ë n«ng th«n, híng vµo t¹o viÖc lµm vµ n©ng cao hiÖu qu¶ ®Çu t. C¸c môc tiªu cô thÓ lµ: - T¨ng thu nhËp vµ c¶i thiÖn ®êi sèng vËt chÊt, tinh thÇn vµ v¨n ho¸ cho nh©n d©n n«ng th«n nãi chung vµ cho n«ng d©n nãi riªng. - Tõng bíc chuyÓn lao ®éng tõ n«ng nghiÖp sang c¸c ngµnh kh¸c. - T¨ng tû lÖ c«ng nghiÖp vµ dÞch vô n«ng th«n nh»m ®¹t tû lÖ c¸c ngµnh n«ng nghiÖp, c«ng nghiÖp vµ dÞch vô trong kinh tÕ n«ng th«n ViÖt Nam tíi n¨m 2010 t¬ng øng kho¶n 50:25:25%. - T¹o mét nÒn kinh tÕ n«ng th«n æn ®Þnh, ph¸t triÓn gãp phÇn tÝch luü cho c«ng nghiÖp ho¸ ®Êt níc nãi chung. Nh vËy ch¬ng tr×nh chuyÓn ®æi c¬ cÊu kinh tÕ n«ng th«n sÏ lµm thay ®æi c¨n b¶n bé mÆt cña x· héi n«ng th«n ViÖt Nam

13

Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368

vµ mèi quan hÖ cña nã víi khu vùc thµnh thÞ. Trong tæng thÓ ch¬ng tr×nh t¹o ra mét kÕ ho¹ch cho c¬ cÊu kinh tÕ, d©n sè, c«ng nghiÖp vµ x· héi chÝnh trÞ c©n ®èi vµ phi tËp trung cao víi sù chó träng ®Æc biÖt tíi c¸c nhãm d©n c bÊt lîi, c¸c vïng nghÌo h¬n vµ c¸c d©n téc thiÓu sè. Cã thÓ nhËn xÐt r»ng ch¬ng tr×nh tæng hîp CDCCKT n«ng th«n lµ mét phÇn kh«ng thÓ t¸ch rêi cña chiÕn lîc t¹o viÖc lµm, t¨ng nguån lao ®éng vµ t¹o thu nhËp khu vùc n«ng th«n. §ã lµ con ®êng riªng cña ViÖt Nam ®Ó chuyÓn ®æi nÒn kinh tÕ vµ x· héi. 3.2. Kh¸i qu¸t qu¸ tr×nh chuyÓn dÞch c¬ cÊu kinh tÕ n«ng th«n. Tríc tiªn, ®Ó thÊy ®îc chuyÓn dÞch c¬ cÊu kinh tÕ n«ng th«n, cÇn ph©n tÝch thÊy râ xu híng chuyÓn dÞch cña nÒn kinh tÕ vÒ tèc ®é còng nh tæng gi¸ trÞ cña c¸c ngµnh. Theo thèng kª tõ 94 - 98 cho thÊy gi¸ trÞ cña tæng s¶n phÈm quèc néi t¨ng c¶ vÒ quy m« lÉn tû lÖ. Trong ®ã c¸c ngµnh n«ng l©m thuû s¶n, c«ng nghiÖp x©y dùng, dÞch vô còng t¨ng lªn vÒ quy m« lÉn tèc ®é nhng tû träng cã xu híng thay ®æi theo yªu cÇu ®¹t ra chuyÓn dÞch c¬ cÊu kinh tÕ c¶ níc, nghÜa lµ c«ng nghiÖp, dÞch vô cã xu híng t¨ng tû träng vµ n«ng nghiÖp gi¶m dÇn tû träng. §iÒu ®ã ®îc thÓ hiÖn ë ba b¶ng thèng kª sau:
biÓu 2 - Tæng s¶n phÈm quèc néi theo gi¸ so s¸nh n¨m 1994 chia theo ngµnh kinh tÕ.

N¨m Ngµnh Tæng sè - N«ng l©m thuû s¶n - C«ng nghiÖp

1994 178.59 9 48.968 38.595

1995 195.56 6 51319 43960

1996 213.83 2 53.577 50.078

1997 231.26 2 55.895 56.618

1998 244.74 0 57.422 62.775

14

Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368

- X©y dùng - DÞch vô

12.946 78.048

14.590 85.697

16.938 93.239

18.855 99.894

20.434 104.089

biÓu 3 - Tèc ®é t¨ng trëng s¶n phÈm quèc néi ViÖt Nam theo gi¸ so s¸nh n¨m 1994.

N¨m Ngµnh Tæng sè - N«ng l©m thuû s¶n - C«ng nghiÖp - X©y dùng - DÞch vô

1994 100 100 100 100 100

1995 109,5 104,8 113,9 112,7 109,8

1996 109,3 104,4 113,9 116,1 108,8

1997 108,2 104,2 113,1 111,3 107,1

1998 105,8 102,7 110,9 108,4 104,2

Nguån: Vô tæng hîp th«ng tin - Tæng côc Thèng kª - Sù chuyÓn dÞch c¬ cÊu kinh tÕ cha ®i vµo chiÒu s©u vµ cha ®¹t hiÖu qu¶ cao, biÓu hiÖn lµ chuyÓn dÞch c¬ cÊu kinh tÕ cha g¾n liÒn víi chuyÓn dÞch c¬ cÊu lao ®éng. V× vËy, t×nh tr¹ng cha sö dông hÕt lao ®éng kh«ng nh÷ng kh«ng ®îc c¶i thiÖn mµ cßn cã chiÒu híng xÊu ®i. Theo sè liÖu cña Bé KÕ ho¹ch vµ §Çu t th× hiÖn nay lùc lîng lao ®éng ë níc ta t¨ng lªn ®¸ng kÓ, n¨m 1995 t¨ng lªn 17,6% so víi n¨m 1991 (41,3 triÖu ngêi so víi 35,2 triÖu ngêi). Sè lao ®éng ë ®é tuæi lao ®éng cã kh¶ n¨ng lao ®éng t¨ng 14,6% (39,3 triÖu so víi 34,3 triÖu ngêi n¨m 1991). Trong ®ã lao ®éng khu vùc thµnh thÞ lµ 23,4% n¨m 1991 t¨ng lªn 23,9% n¨m 1995, lao ®éng khu vùc n«ng th«n 76,6% n¨m 1991 vµ gi¶m xuèng 76,08% n¨m 1995 (29,9 triÖu ngêi). Sè ngêi lao ®éng tham gia nÒn kinh tÕ n¨m 1995 lµ 35,2 triÖu ngêi n¨m 1991 lµ 30,3 triÖu ngêi. Tû lÖ lao ®éng tham gia nÒn kinh tÕ n¨m 1995 lµ 89,6%, n¨m 1991 lµ 88,4%. XÐt theo c¬ cÊu th× n¨m 1995 tû lÖ lao ®éng lµm viÖc trong ngµnh c«ng nghiÖp vµ x©y dùng lµ 14% so víi 13,9% (1991),
15

Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368

lao ®éng trong ngµnh n«ng l©m ng nghiÖp lµ 72% (1995) so víi 72,3% (1991). Theo sè liÖu ®iÒu tra vÒ c¬ cÊu ngµnh nghÒ cña hé n«ng th«n c¶ níc n¨m 1994 th× tû lÖ hé n«ng nghiÖp cßn cao h¬n lµ 80,6%, cßn hé phi n«ng nghiÖp chiÕm 19,4% trong tæng sè hé n«ng th«n. Qu¸n triÖt tinh thÇn NghÞ quyÕt TW5, c¬ cÊu kinh tÕ n«ng th«n níc ta ®· cã sù chuyÓn biÕn ®¸ng kÓ theo híng ®a ngµnh, ®a canh vµ ph¸t triÓn kinh doanh tæng hîp. Tû träng n«ng nghiÖp chiÕm trong GDP tõ 29,3% trong n¨m 1995 xuèng 25,7% trong n¨m 1997 nhng gi¸ trÞ tuyÖt ®èi l¹i t¨ng lªn 4,5 - 4,9%/n¨m trong néi bé ngµnh n«ng nghiÖp còng cã sù thay ®æi, ngµnh kh«ng cßn chiÕm ®éc canh c©y lóa mµ chuyÓn sang ®a canh nh trång mµu, c©y ¨n qu¶, c©y c«ng nghiÖp ng¾n dµi ngµy theo tõng vïng. Bªn c¹nh ®ã, l©m nghiÖp ng nghiÖp còng cã sù ph¸t triÓn, tû träng thuû s¶n tõ 7,5% n¨m 1991 lªn 9,9% n¨m 1997. §iÓm næi bËt trong qu¸ tr×nh chuyÓn dÞch c¬ cÊu kinh tÕ n«ng th«n lµ sù t¨ng trëng vµ ph¸t triÓn c«ng nghiÖp vµ dÞch vô n«ng th«n. Thùc hiÖn ®êng lèi kinh tÕ më, c¸c ngµnh nghÒ thñ c«ng vµ c¸c lo¹i dÞch vô ë n«ng th«n ph¸t triÓn ®Òu kh¾p c¶ níc, kho¶ng 200 lµng nghÒ míi h×nh thµnh, 100 lµng nghÒ truyÒn thèng ®îc kh«i phôc, ph¸t triÓn víi nhiÒu m« h×nh míi. Nh÷ng s¶n phÈm cña c¸c lµng nghÒ kh«ng nh÷ng phôc vô ®¾c lùc cho tiªu dïng trong níc mµ cßn tham gia xuÊt khÈu gãp phÇn t¨ng tÝch luü, ®Èy m¹nh t¸i s¶n xuÊt më réng. C«ng nghiÖp vµ dÞch vô n«ng th«n ®· vît qua thêi kú sa sót, mai mét ®ang tõng bíc phôc håi vµ ph¸t triÓn nhanh chãng. Theo íc tÝnh d©n c lµng nghÒ ®· ®Çu t kho¶ng 8.000 tû ®ång ®Ó ph¸t triÓn s¶n xuÊt phi n«ng nghiÖp, ®a tèc ®é ph¸t triÓn c«ng nghiÖp n«ng th«n b×nh qu©n lª 8,9%/n¨m vµ nh÷ng n¨m gÇn ®©y ®¹t 10%/n¨m.

16

Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368

C¬ cÊu nÒn kinh tÕ chËm biÕn ®æi dÉn ®Õn c¬ cÊu kinh tÕ n«ng th«n chËm biÕn ®æi theo. MÆc dï trong nh÷ng n¨m qua c¬ cÊu kinh tÕ cã sù chuyÓn dÞch theo híng ®a ngµnh nhng hiÖn nay kinh tÕ n«ng th«n vÉn chñ yÕu lµ kinh tÕ n«ng nghiÖp. C«ng nghiÖp vµ dÞch vô thùc sù cha ph¸t triÓn: c«ng nghiÖp chiÕm tû träng 14,7% n¨m 1996, 15,5% n¨m 1997, 15,9% n¨m 1998, cßn dÞch vô dao ®éng ë 13,8%, trong khi ®ã n«ng nghiÖp 71,5% n¨m 1996, 70,8% n¨m 1997, 70,3% n¨m 1998. N«ng nghiÖp n«ng th«n vÉn gi÷ tû träng cao vµ gi¸ trÞ s¶n phÈm n«ng nghiÖp vÉn chiÕm u thÕ trong kinh tÕ n«ng nghiÖp nhng tû träng cña nã cã xu híng gi¶m ®i xuèng.
BiÓu 4 - C¬ cÊu GDP c¶ níc vµ c¬ cÊu GDP n«ng th«n.

N¨m Ngµnh - N«ng nghiÖp - L©m nghiÖp - Thuû s¶n

C¬ cÊu GDP c¶ níc 1996 30,74 27,2 24,06 1997 31,23 26,22 43,55 1998 32,0 25,7 42,55

C¬ cÊu GDP n«ng th«n 1996 14,7 71,5 13,8 1997 15,5 70,8 13,7 1998 15,9 70,3 13,8

Nguån: Th«ng tin tµi chÝnh sè 23/11/98 trang 6. Thêi gian qua do thùc hiÖn chuyÓn dÞch c¬ cÊu kinh tÕ n«ng th«n sè hé vµ lao ®éng trong n«ng nghiÖp cã xu híng gi¶m. NhiÒu hé ®· cã xu híng chuyÓn sang c¸c ho¹t ®éng phi n«ng nghiÖp. N¨m 1994, c¶ níc cã kho¶ng 12 triÖu hé sinh sèng ë n«ng th«n, trong ®ã gåm 2 triÖu hé lµm phi n«ng nghiÖp. HiÖn nay, tèc ®é ph¸t triÓn n«ng nghiÖp, c«ng nghiÖp vµ dÞch vô n«ng th«n cßn ë møc thÊp biÓu hiÖn ë tû lÖ hé gia ®×nh l©m nghiÖp vµ hé phi n«ng nghiÖp ë mét sè vïng trong c¶ níc cho thÊy:
biÓu 5 - Tû lÖ hé n«ng nghiÖp vµ hé phi n«ng nghiÖp.

17

Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368

Tû sè

C¶ níc 100

MN TD B¾c Bé 100 91,4 8,6

DB S«ng Hång 100 92,2 7,8

Khu IV cò 100 83,0 17,0

DH MiÒn Trung 100 75,6 24,4

TN 100 77,9 22,1

DNB DBSCL 100 51,0 49,0 100 72,1 27,9

Hé nghiÖp Hé phi nghiÖp

n«ng n«ng

80,6 19,4

Nguån: Tæng côc thèng kª Sè hé lµm n«ng nghiÖp vÉn chiÕm tû träng tuyÖt ®èi. Tuy nhiªn tû träng ®ãng gãp vµo GDP l¹i rÊt nhá bÐ, chØ 5% GDP n¨m 1997 trong khi c«ng nghiÖp - x©y dùng lµ 13,07, dÞch vô 8,9%. Nh÷ng n¨m gÇn ®©y do thiªn tai tû träng GDP cña n«ng nghiÖp cã xu híng gi¶m. §©y lµ kÕt qu¶ kh«ng t¬ng xøng víi tiÒm n¨ng ®Êt ®ai vµ lao ®éng vèn cã ë n«ng th«n. NÕu xÐt vÒ c¬ cÊu thu nhËp th× thu nhËp tõ n«ng nghiÖp chiÕm tíi 55,6%, dÞch vô chiÕm 17,3%, ®Æc biÖt tû träng c«ng nghiÖp n«ng th«n chØ chiÕm tû lÖ nhá 5,06%, kh«ng nh÷ng thu nhËp tõ c«ng nghiÖp n«ng th«n chiÕm tû lÖ nhá mµ tr×nh ®é kü thuËt c«ng nghiÖp n«ng th«n c¶ vÒ thiÕt bÞ lÉn c«ng nghÖ. NÕu trõ ®i mét sè mÆt hµng thñ c«ng mü nghÖ th× s¶n phÈm c«ng nghiÖp n«ng th«n phÇn lín kÐm chÊt lîng, mÉu m· ®¬n ®iÖu, kiÓu d¸ng chËm thay ®æi, tèn nhiÒu nguyªn liÖu vµ n¨ng lîng. Nh÷ng kÕt qu¶ ®ã dÇn kh¼ng ®Þnh ®êng lèi ®óng ®¾n cña §¶ng vµ Nhµ níc ta lµ: “Ph¸t triÓn n«ng l©m ng nghiÖp g¾n víi c«ng nghiÖp chÕ biÕn, ph¸t triÓn toµn diÖn c¬ cÊu kinh tÕ n«ng th«n vµ x©y dùng n«ng th«n míi lµ nhiÖm vô quan träng hµng ®Çu ®Ó æn ®Þnh t×nh h×nh kinh tÕ x· héi”. Nhng kh¸ch quan mµ nãi nh÷ng thµnh tùu trªn cßn khiªm tèn so víi yªu cÇu ®Æt ra cho qu¸ tr×nh chuyÓn dÞch c¬ cÊu kinh tÕ n«ng th«n.

18

Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368

3.3

Vai trß c«ng nghiÑp n«ng th«n trong chuyÓn

dÞch c¬ cÊu vµ thùc hiÖn c«ng nghiÑp ho¸ §Ó ®a kinh tÕ n«ng th«n ®i lªn th× thùc hiÖn bíc chuyÓn dÞch c¬ cÊu kinh tÕ lµ ®iÒu tÊt yÕu, ph¶i ®ång thêi ph¸t triÓn kinh tÕ n«ng nghiÖp vµ c«ng nghiÖp n«ng th«n nhng kh«ng lµm ph¬ng h¹i ®Õn sù t¨ng trëng vµ ph¸t triÓn n«ng nghiÖp. Nhu cÇu më mang c«ng nghiÖp ë n«ng th«n ph¶i t¹o viÖc lµm cho lao ®éng n«ng th«n d thõa nhiÒu mµ ruéng ®Êt n«ng nghiÖp l¹i cã h¹n. Ph¸t triÓn c«ng nghiÖp n«ng th«n t¹o ®iÒu kiÖn cho s¶n xuÊt n«ng nghiÖp, hç trî thu hót lao ®éng d thõa tõ n«ng nghiÖp, sö dông vèn tiÕt kiÖm cho n«ng nghiÖp thóc ®Èy c«ng nghiÖp ho¸ - hiÖn ®¹i ho¸ n«ng nghiÖp. HiÖn nay, gi¸ trÞ s¶n phÈm c«ng nghiÖp n«ng th«n cã xu thÕ t¨ng dÇn c¶ vÒ sè tuyÖt ®èi lÉn t¬ng ®èi. Tû träng gi¸ trÞ s¶n phÈm c«ng nghiÖp n«ng th«n trong c¬ cÊu kinh tÕ n«ng th«n tõ chç thÊp h¬n tû träng gi¸ trÞ s¶n phÈm n«ng nghiÖp, tiÕn lªn b»ng råi vît n«ng nghiÖp. §iÓm mÊu chèt cña c«ng cuéc ph¸t triÓn n«ng th«n theo quan ®iÓm bÒn v÷ng vµ tÝch cùc lµ ph¸t triÓn vµ chuyÓn dÞch nÒn kinh tÕ n«ng th«n tõ kinh tÕ thuÇn n«ng sang c¬ cÊu kinh tÕ c«ng n«ng nghiÖp vµ dÞch vô ngay trªn ®Þa bµn n«ng th«n. Ho¹t ®éng kinh tÕ cña lao ®éng n«ng th«n cã sù chuyÓn dÞch kh«ng ph¶i tõ khu vùc ®Þa lý nµy sang khu vùc ®Þa lý kh¸c, mµ lµ chuyÓn dÞch tõ khu vùc kinh tÕ n«ng nghiÖp sang khu vùc kinh tÕ c«ng nghiÖp, dÞch vô ngay t¹i n«ng th«n. §¹i bé phËn tµi nguyªn, thiªn nhiªn, nh©n lùc, c¸c ngµnh nghÒ truyÒn thèng cña ViÖt Nam ®Òu ph©n bè ë nh÷ng vïng n«ng th«n. Trong bèi c¶nh ®ã viÖc ®a c¸c nguån tµi nguyªn nµy vµo qu¸ tr×nh c«ng nghiÖp ho¸ toµn quèc tÊt yÕu ph¶i th«ng qua c¸c ho¹t ®éng cña c«ng nghiÖp n«ng th«n. Khi tiÕn

19

Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368

hµnh thùc hiÖn c«ng nghiÖp ho¸ ®Êt níc, c«ng nghiÖp n«ng th«n ®· ®ãng gãp nh÷ng mÆt chñ yÕu sau: (1) Ph©n bè l¹i lao ®éng, gi¶i quyÕt viÖc lµm t¹i chç, t¨ng thu nhËp vµ søc mua cho thÞ trêng n«ng th«n. Khi viÖc lµm ë n«ng th«n kh«ng ®îc t¹o ra th× vÊn ®Ò di d©n ra ®« thÞ trë nªn nÆng nÒ. Thùc tÕ ë ViÖt Nam cho thÊy n¹n thÊt nghiÖp vµ thiÕu viÖc lµm ë n«ng th«n ®· vît ra khái ph¹m vi n«ng th«n vµ ¶nh hëng rÊt râ ®Õn vïng ®« thÞ, g©y ra nhiÒu vÊn ®Ò mµ b¶n th©n ®« thÞ kh«ng thÓ tù gi¶i quyÕt ®îc nÕu kh«ng b¾t ®Çu b»ng ph¸t triÓn s¶n xuÊt, gi¶i quyÕt viÖc lµm t¹i n«ng th«n. T¹o c«ng ¨n viÖc lµm cho lao ®éng t¹i chç trong khu vùc n«ng th«n trong d thõa lín hiÖn nay vµ sÏ cßn t¨ng thªm trong t¬ng lai (do quü ®Êt n«ng nghiÖp qu¸ h¹n hÑp, tèc ®é t¨ng d©n sè cßn cao). Ph¸t triÓn m¹nh c«ng nghiÖp n«ng th«n vµ dÞch vô c«ng nghiÖp cã kh¶ n¨ng chuyÓn lao ®éng d thõa tõ n«ng nghiÖp sang, gãp phÇn ph©n c«ng l¹i lao ®éng hîp lý trong n«ng th«n. §©y lµ xu híng hîp quy luËt, cã ®iÒu kiÖn hiÖn thùc ®èi víi n«ng th«n níc ta (c«ng nghiÖp thµnh thÞ sÏ ngµy cµng ®îc më réng nhng vÉn ph¶i thu hót lao ®éng thÊt nghiÖp t¹i chç lµ chÝnh. §©y còng lµ con ®êng cã hiÖu qu¶ nhÊt tõng bíc ®« thÞ ho¸ n«ng th«n, h¹n chÕ sù di d©n å ¹t tõ n«ng th«n ra thµnh thÞ, gãp phÇn æn ®Þnh kinh tÕ x· héi c¶ níc. Cïng víi kh¶ n¨ng t¹o viÖc lµm, ph¸t triÓn c«ng nghiÖp n«ng th«n lµ biÖn ph¸p chñ yÕu ®Ó n©ng cao thu nhËp, t¨ng møc sèng mäi mÆt cña ®«ng ®¶o d©n c n«ng th«n. Thùc tÕ cho thÊy t×nh tr¹ng thuÇn n«ng ®èi víi phÇn lín hé gia ®×nh n«ng d©n cho dï trång trät vµ ch¨n nu«i cã ®¹t gi¸ trÞ s¶n phÈm 20 triÖu ®ång/ha còng chØ xo¸ ®îc nghÌo ®ãi.

20

Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368

ë c¸c lµng nghÒ hoÆc x· cã nghÒ thñ c«ng, c¸c hé lµm c«ng

nghiÖp nhá thêng cã møc thu nhËp gÊp 2 - 3 lÇn hé thuÇn n«ng. Thùc tiÔn ®· kh¼ng ®Þnh, ph¸t triÓn c«ng nghiÖp n«ng th«n lµ ch×a kho¸ ®Ó xo¸ ®ãi, gi¶m nghÌo t¸c ®éng m¹nh ®Õn sù chuyÓn ®æi tÝch cùc c¬ cÊu kinh tÕ n«ng th«n, t¹o cho sè lîng hé kh¸, giµu ngµy cµng nhiÒu. (2)C«ng nghiÖp n«ng th«n ®îc coi lµ kh©u dÞch vô ®Çu ra víi c«ng nghÖ sau thu ho¹ch lµm t¨ng gi¸ trÞ s¶n phÈm n«ng l©m ng nghiÖp t¹o kh¶ n¨ng th¬ng m¹i ho¸ c¸c s¶n phÈm ®ã theo nhu cÇu cña thÞ trêng, nhÊt lµ xuÊt khÈu. Cho nªn ph¸t triÓn c«ng nghiÖp chÕ biÕn n«ng l©m thuû s¶n lµ ®iÒu kiÖn ®Ó më réng thÞ trêng tiªu thô, hËu thuÉn trùc tiÕp, thóc ®Èy cho n«ng l©m ng nghiÖp ph¸t triÓn theo híng s¶n xuÊt lín hµng ho¸, c«ng nghiÖp ho¸ vµ hiÖn ®¹i ho¸. N©ng cao n¨ng lùc chÕ biÕn n«ng l©m thuû s¶n víi c«ng nghÖ tiÕn bé ®¶m b¶o hiÖu qu¶ vµ tiªu chuÈn chÊt lîng s¶n phÈm cao lµ biÖn ph¸p thiÕt thùc ®Ó t¨ng søc c¹nh tranh hµng n«ng l©m thuû s¶n cña níc ta trªn thÞ trêng thÕ giíi. Tríc hÕt vµ râ rÖt h¬n lµ b¶o ®¶m gi¸ ¸n t¬ng ®¬ng víi mÆt hµng cïng lo¹i cña c¸c níc kh¸c, hoÆc thªm nh÷ng thÞ trêng xuÊt khÈu æn ®Þnh tiªu thô vèn khèi lîng lín vµ gi¸ b¸n cao, nh ®èi víi mÆt hµng g¹o, cµ phª, l¹c, h¹t ®iÒu, thÞt, rau qu¶... (3) B¶o ®¶m c©n ®èi, ph¸t triÓn vÒ c¬ cÊu ngµnh, vïng cña qu¸ tr×nh c«ng nghiÖp ho¸, lµm cho néi dung cña c«ng nghiÖp ho¸ ®îc thùc thi trong thùc tÕ g¾n c¸c khÝa c¹nh ngµnh vµ c¸c khÝa c¹nh l·nh thæ trong mét qu¸ tr×nh c«ng nghiÖp ho¸ thèng nhÊt, c¬ cÊu ngµnh kinh tÕ x· héi hµi hoµ. (4) T¨ng cêng tÝnh bÒn v÷ng trong qu¸ tr×nh c«ng nghiÖp ho¸ theo nghÜa ®¶m b¶o c¬ së v÷ng ch¾c cho t¨ng trëng kinh tÕ trong níc tríc nh÷ng biÕn ®éng thÊt thêng cña thÞ trêng thÕ

21

Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368

giíi. ChØ khi nµo x©y dùng ®îc mét nÒn kinh tÕ c«ng nghiÖp ho¸ liªn kÕt v÷ng ch¾c víi s¶n xuÊt n«ng nghiÖp trong níc, ®ñ søc tù ®øng v÷ng vµ ph¸t triÓn th× míi cã thÓ híng nÒn kinh tÕ vµo quü ®¹o gia t¨ng xuÊt khÈu. (5) §Èy m¹nh c«ng nghiÖp ho¸ n«ng th«n sÏ gãp phÇn hiÖn ®¹i ho¸ n«ng th«n, gi¶m bít kho¶ng c¸ch chªnh lÖch vÒ møc sèng gi÷a thµnh thÞ vµ n«ng th«n, b¶o ®¶m c«ng b»ng x· héi, t¹o nh÷ng c¬ héi sèng kh«ng qu¸ kh¸c nhau cho mäi c«ng d©n bÊt kÓ ngêi ®ã sinh ra ë n«ng th«n hay thµnh thÞ. (6) Ph¸t triÓn c¸c ngµnh nghÒ tiÓu thñ c«ng nghiÖp truyÒn thèng th«ng qua qu¸ tr×nh c«ng nghiÖp ho¸ n«ng th«n sÏ lµ c¬ héi ®Ó cñng cè, t¨ng cêng vµ ph¸t huy nh÷ng gi¸ trÞ v¨n ho¸ truyÒn thèng d©n téc thÓ hiÖn ë c¸c mÆt hµng ®îc chÕ biÕn bëi bµn tay khÐo lÐo, khèi ãc tinh tÕ cña ngêi thî thñ c«ng ViÖt Nam, giíi thiÖu nh÷ng nÐt ®Ñp, ®éc ®¸o cña v¨n ho¸ ViÖt Nam víi bÌ b¹n thÕ giíi. NÐt phæ biÕn lµ c«ng nghiÖp n«ng th«n ph¸t triÓn nhanh cã hiÖu qu¶ trªn c¸c vïng ®Êt Ýt ngêi ®Çy, ®Æt biÖt lµ khu vùc vèn cã c¸c lµng nghÒ truyÒn thèng, ngµnh cã lÞch sö tõ 300 ®Õn 1000 n¨m t¹o ra s¶n phÈm tinh x¶o, mang b¶n s¾c d©n téc, cã gi¸ trÞ v¨n ho¸ nghÖ thuËt cao ®¸p øng ®îc nhu cÇu s¶n xuÊt, xuÊt khÈu nh kh¶m ch¹m gç, ch¹m b¹c, gÊm mü nghÖ, s¬n mµi, kh¶m trai. Ph¸t triÓn c«ng nghiÖp n«ng th«n sÏ ph¸t huy vµ duy tr× ®îc nh÷ng lµng nghÒ truyÒn thèng còng nh gia trÞ v¨n ho¸ nghÖ thuËt cña d©n téc qua c¸c ®êng nÐt tr¹m træ ®iªu luyÖn cña c¸c nghÖ nh©n. Tãm l¹i, c«ng nghiÖp n«ng th«n cã vai trß ngµy cµng to lín, hiÖn ®ang thu hót kho¶ng 60% tæng sè lao ®éng vµ 40% gi¸ trÞ tæng s¶n lîng cña tiÓu thñ c«ng nghiÖp trong c¶ níc. C«ng nghiÖp n«ng th«n thóc ®Èy sù h×nh thµnh hoµn thiÖn vµ më réng thÞ trêng, gãp phÇn n©ng cao tr×nh ®é kü thuËt, më réng quy m« cña qu¸ tr×nh s¶n xuÊt vµ t¸i s¶n xuÊt kinh tÕ
22

Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368

n«ng th«n. C«ng nghiÖp n«ng th«n g¾n chÆt víi sù ph¸t triÓn kinh tÕ x· héi n«ng th«n, nã cung cÊp ®iÖn, m¸y mãc më réng hÖ thèng tíi tiªu, më réng diÖn tÝch ®Êt canh t¸c, thóc ®Èy ¸p dông c¸c lo¹i m¸y ®éng lùc phôc vô c«ng t¸c chÕ biÕn n«ng s¶n, cung cÊp ph©n bãn, m¸y mãc phôc vô c«ng t¸c lµm ®Êt, ch¨m sãc c©y trång, b¬m níc chèng óng, ®ång thêi c«ng nghiÖp n«ng th«n cung cÊp m¸y, c«ng cô phôc vô thu ho¹ch, ph¬i sÊy, b¶o qu¶n, s¬ chÕ, chÕ biÕn, vËn chuyÓn tríc khi tíi tay ngêi tiªu dïng.
III-/ Nh÷ng th¸ch thøc ®èi víi n«ng nghiÖp ViÖt Nam trong qu¸ tr×nh ph¸t triÓn

(1) MÆc dï n«ng nghiÖp ®· ®¹t ®îc nh÷ng thµnh tùu ®¸ng kÓ, nhng hiÖn nay khu vùc n«ng th«n vÉn ®ang ë trong t×nh tr¹ng xuÊt ph¸t ®iÓm thÊp khi chuyÓn sang giai ®o¹n míi GDP tõ n«ng nghiÖp chØ chiÕm kho¶ng 30% tæng s¶n phÈm quèc néi, trong khi ®ã nÕu kh«ng tÝnh ®æi theo lao ®éng thùc tÕ lµm viÖc th× gÇn 60% lao ®éng trong x· héi thu hót vµo ngµnh n«ng nghiÖp, chøng tá kh¶ n¨ng t¹o thu nhËp rÊt thÊp. §iÒu tra cho thÊy thu nhËp b×nh qu©n mét lao ®éng/th¸ng cña sè hé thuÇn n«ng chØ kho¶ng 100.000 ®ång, thÊp h¬n rÊt nhiÒu so víi khu vùc thµnh thÞ. T×nh tr¹ng nµy dÉn tíi sù ph©n ho¸ giµu nghÌo gi÷a khu vùc thuÇn n«ng vµ phi thuÇn n«ng, gi÷a n«ng th«n vµ thµnh thÞ. (2) HIÖn nay ë khu vùc n«ng th«n tû lÖ ngêi nghÌo cßn qu¸ lín, tû lÖ nµy gÊp 15 lÇn so víi thµnh thÞ. ë khu vùc thµnh thÞ sè ®ãi chiÕm kho¶ng 2,4%, nghÌo 4,6%, trong khi con sè t¬ng øng ë n«ng th«n 10%, 40% ®Æc biÖt lµ ë c¸c vïng cao, vïng xa. (3) Cã sù ph¸t triÓn kh«ng ®Òu gi÷a c¸c khu vùc n«ng th«n. Cã 3 khu vùc t¬ng ®èi ph¸t triÓn lµ ®ång b»ng s«ng Cöu Long, miÒn §«ng Nam Bé, ®ång b»ng S«ng Hång, cßn l¹i lµ khu vùc chËm ph¸t triÓn. Ngay trong khu vùc t¬ng ®èi ph¸t triÓn th× còng chØ ë mét sè tØnh, trong c¸c tØnh l¹i chØ cã mét sè
23

Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368

khu vùc. Nh÷ng tØnh ®ã thêng n»m ven ®«, cã ®iÒu kiÖn giao th«ng tèt, thuËn lîi vÒ ngµnh nghÒ truyÒn thèng vµ dÞch vô. Bëi vËy khi bµn tíi ®Þnh híng vµ gi¶i ph¸p th× ph¶i ph©n tÇng, ngoµi viÖc chia tõng giai ®o¹n cho toµn x· héi ViÖt Nam; ph©n tÇng theo sù ph¸t triÓn vµ thùc tr¹ng cña mçi khu vùc, cã nh vËy tÝnh kh¶ thi míi cao. (4) M«i trêng sinh th¸i lµ vÊn ®Ò võa mang tÝnh kinh tÕ võa mang tÝnh x· héi. NÕu kh«ng ®Ò cËp ®Õn vÊn ®Ò nµy th× sù bïng næ ngµnh nghÒ ë n«ng th«n sÏ t¹o ®iÒu kiÖn ph¸ ho¹i m«i trêng sinh th¸i, mµ hËu qu¶ cña nã ®Ó l¹i rÊt l©u dµi ®Õn thÕ hÖ sau vÉn ph¶i g¸nh chÞu. (5) VÊn ®Ò x· héi vÒ gi¶i quyÕt viÖc lµm ë khu vùc n«ng th«n ®ang trë nªn bøc thiÕt, trong khi lùc lîng lao ®éng hµng n¨m t¨ng thªm vÉn gi÷ tû lÖ cao. (6) Nh÷ng c¶n trë vÒ mÆt nhËn thøc dÉn ®Õn khã kh¨n lín trong ho¹ch ®Þnh vµ thùc hiÖn chÝnh s¸ch ph¸t triÓn c«ng nghiÖp n«ng th«n nãi riªng vµ qu¸ tr×nh c«ng nghiÖp ho¸ nãi chung: thiÕu nghiªn cøu nhu cÇu thùc tÕ tõng ®Þa ph¬ng do kh«ng nghiªn cøu thÞ trêng, kh«ng xem xÐt kü thùc tr¹ng kinh tÕ n«ng th«n ë khu vùc ho¹ch ®Þnh, nhËn thøc vÒ c¸c kh¸i niÖm c«ng nghiÖp n«ng th«n hay c«ng nghiÖp ho¸ n«ng th«n cã nhiÒu kh¸c biÖt, cha cã chÝnh s¸ch hiÖu qu¶ hç trî cho c¸c doanh nghiÖp, c¸c hé tiÓu thñ c«ng nghiÖp ®Ó ®¹t môc tiªu ph¸t triÓn c«ng nghiÖp n«ng th«n.
IV-/ Nh÷ng ®iÒu kiÖn tiÒn ®Ò cho c«ng nghiÖp ho¸ n«ng th«n.

(1) Ph©n c«ng lao ®éng trong n«ng th«n ph¶i thùc sù diÔn ra theo híng ngêi nµo giái nghÒ nµo th× lµm nghÒ ®ã. Ngêi kh«ng cã kh¶ n¨ng vµ kh«ng kiÕm sèng b»ng nghÒ n«ng th× chuyÓn sang lµm nghÒ kh¸c. ViÖc ®¸p øng yªu cÇu nµy râ rµng cã liªn quan ®Õn vÊn ®Ò së h÷u ruéng ®Êt n«ng nghiÖp ë n«ng th«n. Mét chÕ ®é së h÷u ruéng ®Êt kh«ng triÖt ®Ó

24

Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368

(quyÒn chiÕm h÷u, quyÒn sö dông, nhîng b¸n) hoÆc qu¸ cøng nh¾c vÒ quyÒn chiÕm h÷u sÏ cét chÆt ngêi n«ng d©n vµo ruéng ®Êt kh«ng t¹o ra mét bé phËn n«ng d©n s½n sµng rêi bá n«ng nghiÖp chuyÓn sang ho¹t ®éng phi n«ng nghiÖp. Muèn vËy, cÇn cã thÓ chÕ tån t¹i thÞ trêng, trao ®æi vµ chuyÓn nhîng ruéng ®Êt vµ thÞ trêng lao ®éng trong n«ng th«n. (2) N¨ng suÊt lao ®éng trong n«ng nghiÖp ph¶i ®ñ cao ®Ó nu«i sèng sè ngêi kh«ng cã viÖc lµm n«ng nghiÖp, nhng cha t×m ®îc viÖc lµm phi n«ng nghiÖp mµ vÉn kh«ng ph¶i quay vÒ lµm nghÒ n«ng. HiÖn nay trong n«ng th«n ViÖt Nam mét sè ngµnh nghÒ thñ c«ng nghiÖp vÉn chØ lµ ngµnh nghÒ phô ë n«ng th«n, ®iÒu kiÖn nµy gióp duy tr× mét ®éi ngò nh÷ng ngêi lao ®éng n«ng nghiÖp bÞ bøt ra khái c¸c ho¹t ®éng s¶n xuÊt n«ng nghiÖp, lµm t¨ng søc Ðp t¹o ra c¸c viÖc lµm phi n«ng nghiÖp ë n«ng th«n. (3) Ph¶i cã c¸c trung t©m ngµnh nghÒ míi phi n«ng nghiÖp, th¬ng m¹i, dÞch vô ®îc më ra víi thu nhËp cao h¬n s¶n xuÊt n«ng nghiÖp cã nh vËy míi thu hót lao ®éng tõ n«ng nghiÖp sang c¸c ngµnh nghÒ míi. (4) V¨n ho¸ t©m lý tËp qu¸n cña n«ng d©n ®Þa ph¬ng ph¶i phï hîp vµ thuËn lîi cho viÖc di chuyÓn ngµnh nghÒ, chuyÓn ®æi lao ®éng v¨n ho¸ truyÒn thèng cã tÝnh æn ®Þnh tuy lµ t¬ng ®èi vµ kh«ng thÓ thay ®æi nhanh chãng khi cha cã tiÒn ®Ò tù nhiªn, kinh tÕ, x· héi lµm nÒn t¶ng vµ c¬ së. C¸c vïng ®Êt Ýt ngêi tµi nguyªn thiªn nhiªn h¹n hÑp cã khãkh¨n vÒ s¶n xuÊt n«ng nghiÖp ®· buéc ngêi ta ph¶i tham gia ho¹t ®éng phi n«ng nghiÖp. Vai trß v¨n ho¸, tËp qu¸n h×nh thµnh c¸c nhu cÇu chi phèi sù ph¸t triÓn m¹nh mÏ cña c¸c ho¹t ®éng s¶n xuÊt n«ng nghiÖp hay phi n«ng nghiÖp. Cã nh÷ng tËp qu¸n khuyÕn khÝch ngêi ta vµo mét nghÒ nhÊt ®Þnh suèt ®êi, cã nh÷ng n¬i khuyÕn khÝch ngêi ta bu«n b¸n, cã n¬i l¹i trong nghÒ lµm ruéng.
25

Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368

Tãm l¹i, ph¶i tuú thuéc vµo nh÷ng ®iÒu kiÖn tù nhiªn, kinh tÕ x· héi v¨n ho¸ tËp qu¸n cña tõng vïng ®Ó cã nh÷ng con ®êng hay ph¬ng thøc h×nh thµnh vµ ph¸t triÓn c¸c ho¹t ®éng phi n«ng nghiÖp kh¸c nhau vµ thÝch hîp cho tõng vïng. Mäi c¸ch tiÕp cËn ngµnh hÑp hay lµ liªn ngµnh nÕu kh«ng g¾n liÒn víi ®Æc ®iÓm cña vïng l·nh thæ th× sÏ kh«ng thÓ h÷u Ých cho ph¸t triÓn vµ kh«ng cã lèi ®i vµo cuéc sèng.
V-/ Kinh nghiÖm ph¸t triÓn c«ng nghiÖp n«ng th«n mét sè quèc gia.

1-/ Trung Quèc: C«ng nghiÖp ho¸ Trung Quèc h×nh thµnh vµ ph¸t triÓn theo ph¬ng ch©m “ly n«ng bÊt ly h¬ng, nhËp xëng bÊt nhËp thµnh” ®îc thÓ hiÖn ë sù ph¸t triÓn cña c¸c xÝ nghiÖp c«ng nghiÖp mang tªn h¬ng trÊn. XÝ nghiÖp h¬ng trÊn lµ mét h×nh thøc míi cña c«ng nghiÖp n«ng th«n mang mµu s¾c Trung Quèc ®· gãp phÇn ®Èy m¹nh tèc ®é c«ng nghiÖp ho¸ ®Êt níc lµm gi¶m sù chªnh lÖch gi÷a thµnh thÞ vµ n«ng th«n, ®êi sèng c«ng nh©n n«ng d©n. XÝ nghiÖp h¬ng trÊn lµ c¸c xÝ nghiÖp do d©n lËp nªn víi sù gióp ®ì cña Nhµ níc, dïng vèn tÝch luü cña hä ®Ó tæ chøc s¶n xuÊt kinh doanh vµ hä tù qu¶n lý theo c¬ chÕ thÞ trêng, tù chÞu tr¸ch nhiÖm vÒ lç l·i xÝ nghiÖp h¬ng trÊn cã trong nhiÒu thµnh phÇn kinh tÕ, cã c¸c xÝ nghiÖp tËp thÓ cña x·, th«n, xÝ nghiÖp c¸ thÓ hay liªn doanh kh¸c. ViÖc h×nh thµnh xÝ nghiÖp h¬ng trÊn ®· thu hót h¬n 100 triÖu lao ®éng n«ng nghiÖp trªn ®Þa bµn n«ng th«n chuyÓn sang ho¹t ®éng c«ng nghiepÑ dÞch vô l¹i c¸c c«ng xëng c«ng nghiÖp ®Þa ph¬ng ngay t¹y c¸c lµng x·. XÝ nghiÖp h¬ng trÊn s¶n xuÊt thñ c«ng nghiÖp vµ chÕ biÕn s¶n phÈm phô n«ng nghiÖp, c«ng nghiÖp, kiÕn tróc, giao th«ng vËn t¶i vµ ngµnh dÞch vô th¬ng nghiÖp diÔn ra trªn ®Þa bµn n«ng th«n.

26

Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368

Sù ph¸t triÓn xÝ nghiÖp h¬ng trÊn ®· t¨ng cêng thùc lùc kinh tÕ n«ng th«n, t¨ng ®Çu t cho n«ng th«n. XÝ nghiÖp h¬ng trÊn trÝch lîi nhuËn x©y dùng c«ng viÖc n«ng th«n díi h×nh thøc lÊy “c«ng bï n«ng, lÊy c«ng dùng n«ng”. Ph¸t triÓn c«ng nghiÖp h¬ng trÊn sÏ t¨ng thªm thu nhËp cho n«ng d©n, tõ ®ã lµm t¨ng thùc lùc ®Çu t cña n«ng d©n vµo n«ng nghiÖp. XÝ nghiÖp h¬ng trÊn tiÕn hµnh x©y dùng hµng lo¹t c¸c xÝ nghiÖp chi viÖn cho n«ng nghiÖp nh c¸c xëng söa ch÷a c«ng cô võa vµ nhá, xëng ho¸ chÊt dïng cho n«ng nghiÖp... trùc tiÕp phôc vô cho s¶n xuÊt n«ng nghiÖp, t¨ng thªm viÖc cung øng cã hiÖu qu¶ cña t liÖu s¶n xuÊt cho n«ng nghiÖp. XÝ nghiÖp h¬ng trÊn ®· chuyÓn dÞch khèi lîng lín søc lao ®éng d«i thõa cña n«ng nghiÖp trong 10 n¨m, xÝ nghiÖp h¬ng trÊn ®· chuyÓn dÞch ®îc gÇn 70 triÖu lao ®éng d thõa, tÝnh ra møc b×nh qu©n ruéng ®Êt cho mçi lao ®éng hiÖn nay lµ 3,5ha th× b»ng d«i ra ®îc trªn 200 triÖu ha . Sù dÞch chuyÓn lín lao ®éng n«ng nghiÖp d«i thõa sang lµm c«ng nghiÖp dÞch vô ®· n©ng cao n¨ng suÊt lao ®éng trong n«ng nghiÖp, t¹o ®iÒu kiÖn ®Ó kinh doanh n«ng nghiÖp mét c¸ch quy m« h¬n, t¹o ®iÒu kiÖn ®Ó hiÖn ®¹i ho¸ n«ng nghiÖp. XÝ nghiÖp h¬ng trÊn ph¸t triÓn g¾n liÒn víi mét c¬ chÕ linh ho¹t, cung øng nguyªn vËt liÖu, tiªu thô s¶n phÈm liªn hÖ trùc tiÕp víi thÞ trêng, thÝch øng víi sù biÕn ®æi cña nhu cÇu thÞ trêng vµ tù v¬n lªn trong cuéc c¹nh tranh thÞ trêng gay g¾t. XÝ nghiÖp h¬ng trÊn cã quyÒn tù chñ kinh doanh ®Çu t ChÝnh phñ kh«ng can thiÖp, gi¸m ®èc ®iÒu hµnh, chó träng s¶n phÈm míi vµ øng dông c«ng nghÖ míi theo chÕ ®é ph©n phèi lµm nhiÒu hëng nhiÒu, lµm Ýt hëng Ýt. 2-/ Ên §é. Tõ thÕ kû XX, c¸c nhµ l·nh ®¹o Ên §é ®· nhËn thøc ®îc tÇm quan träng cña ph¸t triÓn c«ng nghiÖp lµng xãm n«ng th«n trong ph¸t triÓn n«ng th«n. Ên §é ®Ò ra nguyªn t¾c ph¸t triÓn
27

Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368

c«ng nghiÖp n«ng th«n trªn c¬ së t nh©n vµ hîp t¸c ë c¸c vïng n«ng th«n vµ ®Ò cËp c¸c lîi thÕ cña khu vùc c«ng nghiÖp nhá trong nÒn kinh tÕ Ên §é nh ®¶m b¶o viÖc lµm tèi ®a quy m« lín, t¹o ra mét ph¬ng thøc ®¶m b¶o ph©n chia hîp lý h¬n thu nhËp quèc gia vµ huy ®éng cã hiÖu qu¶ c¸c nguån lùc, vèn vµ tay nghÒ cha ®îc sö dông hÕt. Theo kh¸i niÖm cña Ên §é, c«ng nghiÖp n«ng th«n lµ bÊt kú xÝ nghiÖp c«ng nghiÖp nµo x©y dùng vµ ho¹t ®éng trªn ®Þa bµn n«ng th«n, mét tô ®iÓm d©n c cã sè d©n kh«ng qu¸ 10.000 ngêi, cã vèn cè ®Þnh kh«ng qu¸ 25.000 rupi. C«ng nghiÖp n«ng th«n bao gåm c¸c ngµnh nghÒ truyÒn thèng vµ c¸c ngµnh nghÒ míi phôc vô n«ng nghiÖp vµ n«ng th«n. C¸c ho¹t ®éng c«ng nghiÖp ë n«ng th«n bao gåm mét lo¹t c¸c ngµnh chÕ biÕn s¶n phÈm s¬ cÊp (l¬ng thùc thùc phÈm, c¸c ho¹t ®éng g¾n víi n«ng nghiÖp vµ khai th¸c má... ) c¸c xëng chÕ t¹o cho n«ng nghiÖp vµ s¶n xuÊt hµng tiªu dïng tiªu thô ë n«ng th«n. Nhê c¸c ngµnh c«ng nghiÖp n«ng th«n mµ ngêi nghÌo cã thÓ dÔ dµng tham gia ho¹t ®éng c«ng nghiÖp.
ë Ên §é, viÖc khuyÕn khÝch c¸c xÝ nghiÖp n«ng th«n ®îc

xem nh mét yÕu tè quan träng trong chÝnh s¸ch ph¸t triÓn quèc gia ChÝnh phñ Ên §é ®Ò ra ph¬ng híng ph¸t triÓn c«ng nghiÖp n«ng th«n theo mÆt c«ng nghÖ sö dông c«ng nghÖ Ýt vèn, nhiÒu lao ®éng, c«ng nghÖ thñ c«ng kh«ng cao thiÕt bÞ ®¬n gi¶n, ph¶i sö dông nguyªn vËt liÖu t¹i chç, trong níc lµ chñ yÕu, c«ng nghÖ tiÕt kiÖm n¨ng lîng hay tËn dông n¨ng lîng t¹i chç. Ngoµi ra ChÝnh phñ cßn tiÕn hµnh c¸c biÖn ph¸p hç trî thµnh lËp trung t©m c«ng nghiÖp huyÖn hç trî cho c¸c xÝ nghiÖp n«ng th«n, nã nghiªn cøu tiÒm n¨ng tµi nguyªn khu vùc, cng cÊp m¸y mãc thiÕt bÞ, ph©n bè tÝn dông nhËn ®îc ë ng©n hµng, gióp ®ì ho¹t ®éng th¬ng m¹i, c«ng t¸c ®µo t¹o, huÊn luyÖn thanh niªn n«ng th«n ®Ó tù m×nh kiÕm c«ng ¨n viÖc lµm.
28

Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368

Ên §é chó träng b¶o tån vµ ph¸t triÓn triÓn c¸c ngµnh thñ

c«ng mü nghÖ, tinh hoa cña d©n téc, t¹o u thÕ v¬n ra thÕ giíi. ChÝnh phñ thµnh lËp c¸c trung t©m c«ng nghÖ vµ thiÕt kÕ mÉu c¸c mÆt hµng thñ c«ng nghiÖp phï hîp thÞ hiÕu cña kh¸ch hµng c¸c trung t©m chuyªn n©ng cao tay nghÒ cho thî c¶ gi÷ g×n, kh«i phôc c¸c nghÒ thñ c«ng cæ truyÒn, båi dìng tay nghÒ c¸c nghÖ nh©n. Cã nh vËy, ph¸t triÓn c«ng nghiÖp n«ng th«n Ên §é míi cã bé mÆt s¸ng sña nh ngµy nay.

29

Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368

ch¬ng ii

thùc tr¹ng c«ng nghiÖp n«ng th«n ViÖt Nam
i-/ Thùc tr¹ng kinh tÕ n«ng th«n.

1. S¶n xuÊt n«ng nghiÖp vµ kinh tÕ n«ng th«n bao gåm n«ng l©m thuû s¶n cã tèc ®é t¨ng nhanh vµ liªn tôc, b×nh qu©n 4,5%/n¨m cao h¬n nhiÒu so víi møc t¨ng thêi kú tríc ®ã. Thµnh tùu næi bËt nhÊt lµ s¶n xuÊt l¬ng thùc t¨ng nhanh vµ liªn tôc. Tõ n¨m 1989 - 1999 b×nh qu©n mçi n¨m t¨ng thªm 1 triÖu tÊn l¬ng thùc b¶o ®¶m an ninh l¬ng thùc quèc gia vµ gãp phÇn xuÊt khÈu. Bªn c¹nh ngµnh s¶n xuÊt l¬ng thùc xuÊt hiÖn mét sè ngµnh s¶n xuÊt hµng ho¸ ®¸p øng thÞ trêng trong níc vµ xuÊt khÈu, bíc ®Çu cã chç ®øng trªn thÞ trêng quèc tÕ víi kim ng¹ch xuÊt khÈu kh¸ nh cµ phª, cao su, h¹t ®iÒu..., c¸c lo¹i c©y ¨n qu¶, mÝa ®êng, b«ng v¶i... còng kh¸ ph¸t triÓn. Ch¨m sãc b¶o vÖ trång rõng phñ xanh ®åi nói träc cã tiÕn bé bíc ®Çu chÆn ®øng ®îc t×nh tr¹ng sa sót vÒ diÖn tÝch rõng. Kim ng¹ch xuÊt khÈu n«ng l©m s¶n 10 n¨m qua tõ 1989 ®Õn 1999 ®¹t trªn 15 tû ®« la, b×nh qu©n hµng n¨m t¨ng 20%, cô thÓ xuÊt khÈu 22 triÖu tÊn g¹o, 1,9 triÖu tÊn cµ phª, h¬n 1 triÖu tÊn cao su mñ kh«. So víi n¨m 1989 khèi lîng xuÊt khÈu n¨m 1999: g¹o gÊp 2, 67 lÇn, cµ phª 7 lÇn, cao su mñ kho 3,4 lÇn. Tæng kim ng¹ch xuÊt khÈu n«ng l©m s¶n n¨m 1998 íc ®¹t 2.600 triÖu ®« la gÊp 3,2 lÇn n¨m 1989. Trong ngµnh n«ng l©m thuû s¶n, gi¸ trÞ s¶n xuÊt cña ngµnh t¨ng lªn, 48968 tû ®ång (1994) t¨ng lªn 57422 tû ®ång (1998) víi tèc ®é kho¶ng 1,17%. Tuy vÒ gi¸ trÞ, ngµnh n«ng l©m thuû s¶n vÉn t¨ng nhng tèc ®é t¨ng theo c¸c n¨m gi¶m d©n, mét phÇn do t×nh h×nh kinh tÕ chÝnh trÞ bÊt æn chung cña thÕ giíi vµ khu vùc ¶nh hëng ®Õn c¸c ngµnh n«ng l©m thuû s¶n cña níc ta. N¨m 1995 t¨ng 4,8%, n¨m 1996 t¨ng 4,4% nhng n¨m 1998 ®· gi¶m xuèng nhanh chãng cßn 2,7%. Trong
30

Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368

ba ngµnh n«ng nghiÖp, l©m nghiÖp, thuû s¶n nh×n chung gi¸ trÞ cña chóng ®Òu t¨ng, ®Æc biÖt lµ tèc ®é t¨ng nhanh cña ngµnh thuû s¶n 12,3%/n¨m 1997, 12%/n¨m 1998. C¬ cÊu ngµnh n«ng l©m thuû s¶n th× n«ng nghiÖp vÉn gi÷ tû träng cao kho¶ng 84,8% qua c¸c n¨m, ngµnh thuû s¶n ngµy cµng kh¼ng ®Þnh thÕ ®øng cña m×nh b»ng c¸ch t¨ng vÒ tû träng trong c¬ cÊu ngµnh 8,2% (1994); 8,9 (1995) lªn 10,8% (1998). Tuy r»ng n«ng nghiÖp gi÷ vÉn gi÷ vÞ trÝ quan träng nhng tû träng ngµnh cã xu híng ®i xuèng 85,3% (1994), 84,3% (1995) gi¶m xuèng 83,4% (1998), ®©y lµ xu híng phï hîp víi môc tiªu chuyÓn dÞch c¬ cÊu kinh tÕ cña ®Êt níc theo híng CNH - H§H.
BiÓu 6 - Gi¸ trÞ s¶n xuÊt ngµnh n«ng l©m thuû s¶n trong GDP víi gi¸ so s¸nh n¨m 1997

§¬n vÞ: Tû ®ång 1994 N«ng s¶n l©m thuû 48.968 41.770 3.183 4.015 1995 51.319 43.262 3489,6 4.567 1996 53.577 45.433 3.215 4.929 1997 55.893 47.287 3.074 5.534 1998 57.422 47.890 3.330 6.201

N«ng nghiÖp L©m nghiÖp Thuû s¶n

Nguån: Tæng côc Thèng kª
BiÓu 7 - Tèc ®é t¨ng cña ngµnh n«ng l©m thuû s¶n (%)

1995 N«ng s¶n l©m thuû 104,8 103,6 109,6 113,8

1996 104,4 105,0 92,1 107,9

1997 104,3 104,1 95,6 112,3

1998 102,7 101,3 108,3 112

N«ng nghiÖp L©m nghiÖp Thuû s¶n

Nguån: Tæng côc Thèng kª

31

Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368

BiÓu 8 - C¬ cÊu ngµnh n«ng l©m thuû s¶n (%)

1994 N«ng s¶n l©m thuû 100 85,3 6,5 8,2

1995 100 84,3 6,8 8,9

1996 100 84,8 6,0 9,2

1997 100 84,6 5,5 9,9

1998 100 83,4 5,8 10,8

N«ng nghiÖp L©m nghiÖp Thuû s¶n

Nguån: Tæng côc Thèng kª Do khëi ®iÓm cña ngµnh n«ng l©m thuû s¶n ë møc thÊp, trang thiÕt bÞ c«ng nghÖ s¶n xuÊt l¹i th« s¬, hËu qu¶ nhiÒu n¨m chiÕn tranh nªn l¬ng gi¸ trÞ t¨ng cha cao, c¶ vÒ trång trät, ch¨n nu«i hay c¸c ngµnh nghÒ kh¸c, trong khi vÊn ®Ò bøc xóc t¨ng d©n sè hµng n¨m 1,76% dÉn ®Õn lîng tÝch luü t¸i s¶n xuÊt thÊp, n¨ng suÊt lao ®éng lÉn n¨ng suÊt ®Êt ®ai ë n«ng th«n ®¹t gi¸ trÞ thÊp. Mét ha ®Êt canh t¸c mét n¨m gãp kho¶ng 10 triÖu ®ång GDP, mét lao ®éng n«ng th«n míi lµm ra kho¶ng 2,5 triÖu ®ång/n¨m. Theo Bé n«ng nghiÖp vµ ph¸t triÓn n«ng th«n, ®Ó ®¸nh gi¸ ®óng thùc tr¹ng kinh tÕ n«ng th«n nãi chung vµ n«ng nghiÖp nãi riªng cÇn ph¶i ®¸nh gi¸ kÕt qu¶ s¶n xuÊt n«ng nghiÖp qua mét giai ®o¹n nhÊt ®Þnh.
B¶ng 9 - KÕt qu¶ s¶n xuÊt n«ng nghiÖp 4 n¨m 1996 - 1999 so víi thêi kú 1991 - 1995

§¬n vÞ tÝnh 1. S¶n xuÊt lóa DiÖn tÝch N¨ng suÊt S¶n lîng 1000 ha T¹/ha 1000 t¸n

B×nh qu©n 1 n¨m thêi kú 1991 1995 6.500 34,5 22.480 1996 1999 7.130 38,5 27.460

32

Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368

2. S¶n lîng l¬ng thùc quy TriÖu tÊn thãc 3. L¬ng thùc b×nh qu©n ®Çu ngêi 4. G¹o xuÊt khÈu Kg TriÖu tÊn

25 354 1,75 1,34

30,5 390 3,43 1,5

5. S¶n lîng thÞt h¬i xuÊt TriÖu tÊn chuång

Nguån: Bé N«ng nghiÖp vµ Ph¸t triÓn n«ng th«n Thêi kú 96 - 99 so víi 91 - 95 cµng kh¼ng ®Þnh thªm vÞ trÝ quan träng cña c©y lóa trong n«ng nghiÖp vÒ diÖn tÝch t¨ng 630 ngh×n ha, mçi ha t¨ng thªm 4 t¹ chøng tá chÊt lîng ®Êt ®îc chó träng, s¶n lîng t¨ng 6.980 ngh×n tÊn, s¶n lîng l¬ng thùc quy thãc t¨ng 5,5 triÖu tÊn. Dï d©n sè t¨ng nhanh nhng do l¬ng thùc ®îc chó ý ®óng møc nªn l¬ng thùc b×nh qu©n ®Çu ngêi t¨ng 36 kg/ngêi, g¹o cho xuÊt khÈu t¨ng 1,68 triÖu tÊn v¬n lªn ®øng hµng thø 2 thÕ giíi. Tæng l¬ng thùc quy thãc n¨m 1999 ®¹t 33,8 triÖu tÊn t¨ng gÇn 2 triÖn tÊn (t¨ng 6,3%) so víi n¨m 1998, ®¹t 105,3% kÕ ho¹ch ®Ò ra. Riªng s¶n lîng lóa ®¹t 31 triÖu tÊn, t¨ng 1,9 triÖu tÊn (65%). DiÖn tÝch, n¨ng suÊt s¶n lîng mµu giao thãc t¨ng h¬n 1998, thùc hiÖn ®¹t kho¶ng 2,8 triÖu tÊn. S¶n xuÊt mµu vô ®«ng ®¹t 452.000 ha, t¨ng 4% so víi vô ®«ng 1997. 2. C¬ cÊu néi t¹i cña kinh tÕ n«ng nghiÖp vµ n«ng th«n, trång trät vÉn gi÷ tû lÖ cao nhng ch¨n nu«i l¹i cã tèc ®é t¨ng trëng cao h¬n: n¨m 1992 trång trät 7,1%, ch¨n nu«i 12,8%, n¨m 1994 tû lÖ t¬ng øng 4,7% vµ 5,4%, n¨m 1997 lµ 3,6% vµ 5,2%. Trång trät gi÷ tû träng cao 72,2% gi¸ trÞ n«ng nghiÖp, l¬ng thùc chiÕm 63,9% gi¸ trÞ trång trät. Gi¸ trÞ s¶n phÈm c©y trång phi l¬ng thùc tõ 33,7% (1993) lªn 36,22% (1995) vµ trªn 38% (1997) mÆc dï s¶n lîng l¬ng thùc vÉn t¨ng hµng n¨m b×nh qu©n 5%, nhng chØ ciÕm 27,1% gi¸ trÞ trång trät. Ch¨n nu«i

33

Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368

cha trë thµnh ngµnh s¶n xuÊt chÝnh ®éc lËp, míi chØ ®¹t 27,6% gi¸ trÞ n«ng nghiÖp. Gi¸ trÞ s¶n phÈm chÕ biÕn so víi gi¸ trÞ s¶n lîng n«ng nghiÖp t¨ng tõ 33,6% (1990), 40% n¨m 1995 vµ trªn 42% n¨m 1997. Gi¸ trÞ s¶n lîng mçi ha gieo trång b×nh qu©n t¨ng 2%/n¨m. Trong giai ®o¹n 94 - 98, c¬ cÊu néi bé n«ng nghiÖp ®· cã bíc chuyÓn dÞch tÝch cùc: trång trät chiÕm tû träng 73,2% n¨m 1994 ®· gi¶m xuèng 71,6 n¨m 1998, cßn ch¨n nu«i tõ 26,8% n¨m 1994 xuèng 28,4% n¨m 1998. Tuy r»ng chuyÓn dÞch chËm nhng gi¸ trÞ s¶n phÈm c¸c ngµnh ®Òu t¨ng, ch¨n nu«i tõ 11195 tû ®ång t¨ng lªn 13601 tû (1998), trång trä tõ 30575 n¨m 1994 lªn 34289 n¨m 1998.
B¶ng 10 - C¬ cÊu gi¸ trÞ s¶n xuÊt n«ng nghiÖp (%)

1994 N«ng nghiÖp Trång trät Ch¨n nu«i 100 73,2 26,8

1995 100 73,1 26,9

1996 100 72,4 27,6

1997 100 72,1 27,9

1998 100 71,6 28,4

Nguån: Tæng côc thèng kª.
B¶ng 11 - Gi¸ trÞ c¸c ngµnh cÊu nªn n«ng nghiÖp (tû ®ång)

1994 N«ng nghiÖp Trång trät Ch¨n nu«i 41.770 30.575 11.195

1995 43.262 31.625 11.637

1996 45.433 32.894 12.539

1997 47.287 34.094 13.193

1998 47.890 34.289 13.601

Nguån: Tæng côc thèng kª. Ch¨n nu«i n¨m 1999 t¨ng kh¸ c¶ vÒ gia sóc, gia cÇm, chÊt lîng ®µn gia sóc ®îc c¶i thiÖn mét bíc. §µn bß ®¹t 4,1 triÖu con, t¨ng 1,9% so víi cïng kú n¨m 1998, ®µn tr©u vÉn duy tr× 2,9 triÖu con. §µn lîn ®¹t 18,8 triÖu con t¨ng 3,9%. §µn gia cÇm ®¹t 173 triÖu con, t¨ng 3,9%. Tæng s¶n lîng thÞt ®¹t 1,75 triÖu tÊn

34

Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368

t¨ng 7,7% so víi 1998 trong ®ã thÞt lîn ®¹t 1,32 triÖu tÊn, t¨ng 7,5%, s¶n lîng trøng ®¹t 3,3 tû qu¶, t¨ng 2,9%, s¶n lîng s÷a ®¹t 40.000 tÊn, t¨ng 22%. 3. Ph¸t triÓn ngµnh nghÒ c«ng nghiÖp vµ dÞch vô n«ng th«n cßn gÆp nhiÒu khã kh¨n, ngµnh nghÒ dÞch vô chuyÓn biÕn chËm, gi¸ trÞ n«ng nghiÖp cao 71,4% trong khi c«ng nghiÖp chiÕm 13,8%, dÞch vô 14,7% nhng gi¸ trÞ lµm ra cña c«ng nghiÖp, dÞch vô n«ng th«n cßn rÊt nhá bÐ. Quan träng h¬n, nÒn n«ng nghiÖp níc ta cßn mang tÝnh cæ truyÒn, kÐm hiÖu qña. Do c¬ cÊu nÒn n«ng nghiÖp chËm thay ®æi nªn c«ng nghiÖp chÕ biÕn s¶n phÈm khã cã ®iÒu kiÖn ph¸t triÓn. DÞch vô n«ng nghiÖp cã xu híng gi¶m sÏ cã t¸c ®éng gi¶m ®Õn s¶n xuÊt hµng ho¸ trong c¬ chÕ kinh tÕ më réng hiÖn nay. MÆt kh¸c, hµng n«ng s¶n níc ta kh«ng ®a d¹ng vÒ chñng lo¹i, chÊt lîng l¹i cha ®¹t tiªu chuÈn quèc tÕ nªn khã chiÕm lÜnh thÞ trêng, thËm chÝ cã nh÷ng lo¹i n«ng s¶n thÞ trêng cßn bÞ thu hÑp do chÊt lîng phÈm chÊt qu¸ thÊp g©y thiÖt h¹i cho ngêi s¶n xuÊt, ¶nh hëng tíi t¨ng trëng vµ ph¸t triÓn kinh tÕ n«ng nghiÖp. 4. Kinh tÕ n«ng th«n cã ph¸t triÓn nhng ®· l¹m dông khai th¸c tµi nguyªn (®Êt ®ai, rõng, s«ng ngßi) vµ khai th¸c cêng ®é lao ®éng c¬ b¾p. T¸c ®éng khoa häc c«ng nghÖ tuy cã cè g¾ng nhng cha t¬ng xøng víi yªu cÇu t¨ng tèc ®é ph¸t triÓn, do vËy m«i trêng sinh th¸i ®· bé gi¶m sót tr«ng thÊy. Mét phÇn do nguyªn nh©n hÖ thèng nghiªn cøu khoa häc tæ chøc ph©n t¸n, phÇn lín trang thiÕt bÞ nghiªn cøu l¹c hËu, lùc lîng c¸n bé KHKT ®«ng nhng kh«ng ®ñ m¹nh, nhiÒu lÜnh vùc nghiªn cøu thiÕu chuyªn gia ®Çu ngµnh vµ c«ng t¸c th«ng tin khoa häc cßn yÕu kÐm. 5. §Êt ®ai canh t¸c cã h¹n, d©n sè ®«ng vµ ®ang t¨ng lªn nhanh dÉn ®Õn diÖn tÝch ®Êt b×nh qu©n ®Çu ngêi ngµy cµng gi¶m, b×nh qu©n mét hé n«ng nghiÖp ®¹t 5.162 m2 ®Êt n«ng nghiÖp, mçi lao ®éng cã møc 3369 m2, ®©y lµ møc b×nh
35

Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368

qu©n qu¸ thÊp, ¶nh hëng trùc tiÕp ®Õn møc thu nhËp cña n«ng d©n. Thêi gian nhµn rçi vµ lao ®éng d thõa n«ng th«n ®ang g©y mét søc Ðp lín cho thµnh thÞ vµ c«ng nghiÖp n«ng th«n, kho¶ng 7 triÖu lao ®éng cha cã viÖc lµm, mçi n¨m l¹i thªm 900.000 ngêi ®Õn ®é tuæi lao ®éng, ®iÒu nµy dÉn ®Õn n¨ng suÊt lao ®éng ë n«ng th«n vÉn tiÕp tôc thÊp. Lao ®éng n«ng th«n cã ®é tuæi trong tuæi lao ®éng lÉn c¶ ngoµi tuæi lao ®éng nhng thêi gian lao ®éng thùc tÕ l¹i thÊp do tÝnh chÊt lao ®éng nhµn rçi ë n«ng th«n. Theo thèng kª cña Bé KÕ ho¹ch §Çu t, lao ®éng n«ng th«n t¨ng trung b×nh hµng n¨m 3,32% nhng tèc ®é nµy cã xu híng gi¶m dÇn, 23351,5 ngh×n ngêi (1991) t¨ng 3,9%, nhng l¹i sang n¨m 1992 thªm 903,5 ngh×n ngêi t¨ng 1,041%. §Õn n¨m 1999 th× lao ®éng n«ng th«n ®· lµ 30769,5 ngh×n ngêi nhng tèc ®é t¨ng cã xu híng gi¶m cßn 3,1% nhng tû lÖ nµy vÉn cao so víi khu vùc vµ thÕ giíi.
B¶ng 12 - Lao ®éng n«ng th«n ViÖt Nam.
1990 1991 1992 1993 1994 1995 1996 ph¸t kh«ng 1997 1998

Thu nhËp thÊp

S¶n xuÊt

1999

Sè lao ®éng 22461 23351 25167 27014 29832 30769, triÓn 24235 26086 27952 28891 NT ,9 ,5 ,1 ,4 ,9 5 Tèc ®é t¨ng

§Çu t­ thÊp
3,97 3,96

3,87

3,76

3,65

3,56

3,47

3,36

3,26

3,1

Nguån : Bé KÕ ho¹ch vµ §Çu t. ThÞ tr­êng søc mua thÊp HiÖn nay n«ng th«n ViÖt Nam ®ang ®øng trong mét vßng luÈn quÈn.

36

Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368

VÊn ®Ò ®Æt ra lµ lµm thÕ nµo ®Ó ph¸ vì vßng luÈn quÈn ®ã. Ngêi ta ®Ò ra hai c¸ch, c¸ch mét lµ ®Çu t ph¸t triÓn s¶n xuÊt song c¸ch nµy Ýt mang l¹i hiÖu qu¶ mong muèn vµ thùc tÕ ®· chøng minh ®iÒu ®ã, c¸ch hai lµ ®Çu t ®Ó t¹o ra thÞ trêng tiªu thô nguån lùc t¹i chç lµm søc hót s¶n xuÊt ph¸t triÓn, nã ®îc tiÕn hµnh dùa trªn sù ph¸t triÓn c«ng nghiÖp n«ng th«n.
II-/ thùc tr¹ng c«ng nghiÖp n«ng th«n ViÖt Nam.

1-/ §¸nh gi¸ chung thùc tr¹ng c«ng nghiÖp n«ng th«n ViÖt Nam. C«ng nghiÖp n«ng th«n níc ta ®· xuÊt hiÖn rÊt sím c¸c lµng nghÒ truyÒn thèng l©u ®êi, song sù ph¸t triÓn qua c¸c thêi kú qu¸ chËm ch¹p vµ cã thêi kú bÞ mai mét. VÒ c¬ b¶n, c«ng nghiÖp lÉn dÞch vô n«ng th«n chØ ®îc xem lµ nh÷ng ngµnh phô ®Ó gi¶i quyÕt thêi gian nhµn rçi vµ lao ®éng d thõa ë n«ng th«n. Tuy vËy nh÷ng n¨m gÇn ®©y c«ng nghiÖp dÞch vô n«ng th«n ®· b¾t ®Çu ph¸t triÓn, ®ãng gãp phÇn lín thu nhËp còng nh lao ®éng thùc tÕ cña gia ®×nh, ®Æc biÖt lµ c«ng nghiÖp n«ng th«n. Riªng c«ng nghiÖp n«ng th«n hµng n¨m cã møc t¨ng trëng kho¶ng 10 - 12%, trong ®ã chÕ biÕn n«ng l©m thuû s¶n cã tèc ®é t¨ng 12 - 15%/n¨m, tiÓu thñ c«ng nghiÖp t¨ng 7,8%, c«ng nghiÖp vËt liÖu x©y dùng chñ yÕu lµ xi m¨ng t¨ng 11,54%/n¨m. Trong c¸c møc t¨ng trëng c¸c n¨m th× c«ng nghiÖp n«ng th«n cã tû lÖ t¨ng trëng ngµy cµng cao, b¾t ®Çu tõ 9% (1991), 13,1% (1993), 13,9% (1995) 10,8% (1997) nhng n¨m 1998 chØ lµ 4,6% do cuéc khñng ho¶ng tµi chÝnh tiÒn tÖ Ch©u ¸ ®· kÐo tèc ®é t¨ng trëng kinh tÕ níc ta nãi chung, c«ng nghiÖp n«ng th«n nãi riªng ®i xuèng.
B¶ng 13 - Tèc ®é t¨ng c«ng nghiÖp n«ng th«n.
1991 CNNT 9% 1992 14% 1993 13,1% 1994 14%
37

1995

1996

1997

1998

1999 4,61%

13,9% 15,6% 10,8% 4,6%

Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368

Nguån: Bé N«ng nghiÖp - Ph¸t triÓn n«ng th«n. Trong c¬ cÊu kinh tÕ n«ng th«n, n«ng nghiÖp vÉn gi÷ tû träng cao trong 3 ngµnh c«ng n«ng dÞch vô nhng tû träng nµy cã xu hêng gi¶m tuy r»ng sù chuyÓn dÞch nµy chËm, c«ng nghiÖp vµ dÞch vô ngoµi tèc ®é t¨ng nhanh hµng n¨m cßn cã xu híng dÞch chuyÓn tû träng c«ng nghiÖp dÞch vô ngµy cµng chiÕm tû träng cao nhng còng rÊt chËm. Tuy nhiªn hµng n¨m gi¸ trÞ t¹o ra cña c«ng nghiÖp n«ng th«n ®ãng gãp vµo tæng s¶n phÈm quèc néi cha cao, 11750 tû ®ång (1996), 13805,6 tû ®ång (1997), 14838,8 tû ®ång (1998) trong khi tû lÖ nµy cña n«ng nghiÖp lµ 53577 tû ®ång, 55895 tû ®ång, 57422 tû ®ång. C«ng nghiÖp n«ng th«n chiÕm tû träng trong c¬ cÊu kinh tÕ n«ng th«n tõ 14,7% 91996) lªn 15,5% (1997) vµ 15,9% (1998) vµ dù b¸o n¨m 2010 tû träng nµy lµ 25%. Theo thèng kª qua c¸c n¨m cho thÊy gi¸ cña ba ngµnh c«ng n«ng dÞch vô ®Òu t¨ng, ngµnh c«ng nghiÖp n«ng th«n t¨ng c¶ gi¸ trÞ lÉn tû träng trong c¬ cÊu kinh tÕ hµng n¨m, xu híng nµy phï hîp víi môc tiªu chuyÓn dÞch c¬ cÊu kinh tÕ gi¶m tû träng n«ng nghiÖp, t¨ng nhanh tû träng c«ng nghiÖp vµ dÞch vô ë n«ng th«n nhng n«ng nghiÖp vÉn gi÷ vÞ trÝ cao trong kinh tÕ n«ng th«n.
BiÓu 14 - Gi¸ trÞ n«ng c«ng dÞch vô trong GDP víi gi¸ so s¸nh n¨m 1994 (tû ®ång)

1994 N«ng nghiÖp C«ng nghiÖp DÞch vô 41.770 7.094 6.811

1995 43.262 8.080 7.689

1996 45.433 9.341 8.769

1997 47.287 10.352 9.150

1998 47.890 10.831 9.401

1999 48.422 11.331 9.712

Nguån: Tæng côc thèng kª
38

Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368

BiÓu 15 - C¬ cÊu n«ng c«ng nghiÖp trong kinh tÕ n«ng th«n (%)

1994 N«ng nghiÖp C«ng nghiÖp DÞch vô 75 12,8 12,2

1995 73,3 13,7 13,0

1996 71,5 14,7 13,8

1997 70,8 15,5 13,7

1998 70,3 15,9 13,8

1999 69,6 16,4 14,0

Nguån: Tæng côc thèng kª 1.1 Thµnh tùu ®¹t ®îc. - C¬ cÊu c«ng nghiÖp n«ng th«n ®· thay ®æi theo híng thÝch øng víi c¬ chÕ kinh tÕ míi trong nh÷ng ®iÒu kiÖn míi. Tû träng c«ng nghiÖp n«ng th«n n¨m 1996 chiÕm 14,7%, 15,5% n¨m 1997, 15,9% n¨m 1998. NhiÒu s¶n phÈm ®îc s¶n xuÊt phôc vô ®êi sèng t¹i chç, khai th¸c nguån lùc t¹i chç hoÆc cïng víi kh©u chÕ biÕn t¹o nªn hµng ho¸ xuÊt khÈu c¹nh tranh thÞ trêng quèc tÕ. - NhiÒu ngµnh nghÒ s¶n phÈm truyÒn thèng tõng bÞ mai mét ®· dÇn dÇn ®îc kh«i phôc do yªu cÇu kh¸ch quan cña nÒn kinh tÕ cña thÞ trêng trong níc vµ quèc tÕ. Sù phôc håi nµy g¾n liÒn víi sù ®æi míi, hiÖn ®¹i ho¸ c¸c s¶n phÈm vµ c«ng nghÖ truyÒn thèng hoÆc do søc lan to¶ sang khu vùc l©n cËn cña mét sè ngµnh nghÒ. - Tr×nh ®é kü thuËt vµ c«ng nghÖ cña c«ng nghiÖp n«ng th«n ®· cã phÇn ®îc n©ng cao h¬n, biÓu hiÖn ë sù t¨ng cêng thiÕt bÞ c¬ giíi ho¸, thay thÕ c¸c nguyªn liÖu truyÒn thèng b»ng nguyªn liÖu hiÖn ®¹i vµ c¶i tiÕn, ®a d¹ng ho¸ s¶n phÈm, thÝch øng h¬n víi ®ßi hái cña thÞ trêng. ë nhiÒu ®Þa ph¬ng ®· øng dông nh÷ng thiÕt bÞ cã gi¸ trÞ cao, thuéc nh÷ng c«ng nghÖ t¬ng ®èi tiªn tiÕn nh lµ luyÖn kim cao tÇn ë ý Yªn (Nam Hµ), An H¶i (H¶i Phßng), nhiÒu thiÕt bÞ gia c«ng c¬ khÝ (m¸y phay, m¸y dËp).
39

Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368

- Quan hÖ liªn kÕt hîp t¸c cña c«ng nghiÖp n«ng th«n ®îc më réng, ®Æc biÖt víi c«ng nghiÖp ë ®« thÞ. Quan hÖ tuy h×nh thµnh trªn c¬ së tù ph¸t vµ kÕ thõa lÞch sö nhng ®· dÇn ®îc cñng cè vµ hoµn thiÖn trªn thùc tÕ, nhÊt lµ c¸c ngµnh may mÆc s¶n xuÊt kim khÝ, chÕ biÕn thùc phÈm... quan hÖ nµy ®îc tæ chøc trªn c¬ së quan hÖ thÞ trêng tuy míi chØ lµ viÖc ®¶m b¶o ®Çu ra cña s¶n xuÊt vµ c¸c ®¬n vÞ ë n«ng th«n thêng ph¶i chÞu phÇn thua thiÖt h¬n. Sù hîp t¸c cã nghÜa lµ sù hç trî vµ ph©n c«ng mét c¸ch l©u dµi, æn ®Þnh gi÷a c¸c ®¬n vÞ kinh doanh ë ®« thÞ víi mét sè ®¬n vÞ ë n«ng th«n cha thùc sù h×nh thµnh. 1.2 Tuy nhiªn sù ph¸t triÓn cña c«ng nghiÖp níc ta, hiÖn cßn gÆp nhiÒu khã kh¨n víng m¾c. - T×nh tr¹ng kinh tÕ kÐm ph¸t triÓn ë n«ng th«n, mét nÒn kinh tÕ thuÇn n«ng c©y lóa chiÕm tû träng tuyÖt ®èi, tû träng c©y lóa trong ngµnh trång trät 63,6% trong n¨m 1995, 64,1% n¨m 1996 vµ 63,9% n¨m 1997 cña ngµnh trång trät, cßn c¸c c©y trång kh¸c chØ chiÕm tû lÖ nhá vµ ph©n chia kh«ng ®Òu.
B¶ng 16 - C¬ cÊu ngµnh trång trät.

N¨m Ngµnh Trång trät L¬ng thùc Rau ®Ëu C©y nghiÖp c«ng

1995 100 63,6 7,5 18,4 8,4

1996 100 64,1 7,3 18,4 8,2

1997 100 63,9 7,1 18,9 8,1

C©y ¨n qu¶

Nguån: Bé N«ng nghiÖp - Ph¸t triÓn n«ng th«n - C«ng nghiÖp n«ng th«n vÉn cßn nhá bÐ, chËm ph¸t triÓn Ýt cã kh¶ n¨ng thu hót m¹nh lao ®éng tõ n«ng nghiÖp thuÇn
40

Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368

tuý, chØ chiÕm kho¶ng 2% lùc lîng lao ®éng ë n«ng th«n. NhiÒu yªu cÇu vÒ s¶n phÈm vµ dÞch vô cßn ®¬n gi¶n. Sù nhá yeuÐ s¶n phÈm cña c«ng nghiÖp n«ng th«n cã chÊt lîng thÊp, mÉu m· vµ kiÓu d¸ng chËm ph¸t triÓn ®îc biÓu hiÖn ë quy m« tr×nh ®é kü thuËt s¶n xuÊt l¹c hËu nhá bÐ cña c¸c doanh nghiÖp. - Tr×nh ®é kü thuËt cña c«ng nghiÖp n«ng th«n cßn thÊp c¶ vÒ s¶n phÈm, thiÕt bÞ lÉn c«ng nghÖ. Tõ mét sè mÆt hµng thñ c«ng mü nghÖ, s¶n phÈm cña c«ng nghiÖp n«ng th«n cã chÊt lîng thÊp, mÉu m· kiÓu d¸ng chËm thay ®æi, tèn nhiÒu nguyªn liÖu, n¨ng lîng. PhÇn lín thiÕt bÞ vµ c«ng nghÖ s¶n xuÊt cña c«ng nghiÖp n«ng th«n lµ c«ng cô thñ c«ng c¶i tiÕn hoÆc thiÕt bÞ th¶i lo¹i cña c¸c c¬ së c«ng nghiÖp ®« thÞ. C¸c c¬ së c«ng nghiÖp n«ng th«n th× kü thuËt sö dông th« s¬, c«ng nghÖ l¹c hËu. Qua kh¶o s¸t thùc tÕ cho thÊy gÇn mét nöa sè doanh nghiÖp ë n«ng th«n chØ sö dông c«ng cô cÇm tay, 16% sö dông m¸y cÇm tay vµ kho¶ng 40% sö dông m¸y ch¹y ®iÖn. - C«ng nghiÖp n«ng th«n ph¸t triÓn kh«ng ®ång ®Òu míi chØ tËp trung ë nh÷ng ®Þa ph¬ng cã ngµnh nghÒ truyÒn thèng, ë ven ®« thÞ, ®Çu mèi giao th«ng quan träng. - ThÞ trêng n«ng th«n níc ta cho ®Õn nay vÒ c¬ b¶n vÉn lµ thÞ trêng cña mét nÒn kinh tÕ chËm ph¸t triÓn víi c¬ cÊu manh món, ph©n t¸n, tû lÖ hµng ho¸ thÊp. §ã lµ thÞ trêng víi søc mua thÊp so víi c¸c níc trong khu vùc, thu nhËp b×nh qu©n ë khu vùc n«ng th«n chØ b»ng 20% thu nhËp b×nh qu©n ë thµnh thÞ kho¶ng c¸ch thu nhËp cña ngêi giµu so víi nhãm ngêi nghÌo µ 13%, thu nhËp Hµ Néi lµ 450.000® cßn thµnh phè Hå ChÝ Minh 750.000® n¨m 1999. Ho¹t ®éng thÞ trêng cha t¸c ®éng m¹nh ®Õn ®æi míi c¬ cÊu s¶n xuÊt n«ng nghiÖp vµ kinh tÕ n«ng th«n theo híng ph¸t huy lîi thÕ so s¸nh. ThÞ trêng n«ng th«n cã xu híng ph©n t¸n víi mét sè vïng cßn rÊt khã kh¨n, kÐm ph¸t

41

Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368

triÓn, thËm chÝ mét sè n¬i ë vïng cao, vïng s©u hÇu nh cha cã tiÒn ®Ò cho sù ph¸t triÓn. - Nguån lao ®éng t¹i c¸c c¬ së c«ng nghiÖp n«ng th«n chñ yÕu lµ lao ®éng cha qua ®µo t¹o, lao ®éng gia ®×nh, lao ®éng thuª mín trong lóc n«ng nhµn, nªn tr×nh ®é n¾m b¾t khoa häc kü thuËt cßn h¹n chÕ. Kinh nghiÖm kinh doanh cña n«ng d©n ë lÜnh vùc n«ng nghiÖp cßn h¹n chÕ, cha d¸m chÊp nhËn rñi ro vµ m¹nh d¹n kinh doanh, hä thiÕu kiÕn thøc kinh doanh vÒ nghiªn cøu thÞ trêng, Marketing. - KÕt cÊu h¹ tÇng, m«i trêng n¬i cã c«ng nghiÖp n«ng th«n cßn kÐm vµ bÞ xuèng cÊp. NhiÒu lµng nghÒ gÆp t×nh tr¹ng ®êng xÊu, tiÕng ån, vÖ sinh m«i trêng kh«ng b¶o ®¶m, n¬i s¶n xuÊt chç ë kh«ng ph©n biÖt. C¸ biÖt cã n¬i vËt th¶i, níc th¶i bõa b·i lµm mÊt vÖ sinh ¶nh hëng tíi c¶nh quan, m«i trêng v¨n ho¸ n«ng th«n vµ søc khoÎ ngêi lao ®éng. - C«ng nghiÖp n«ng th«n cßn gÆp khã kh¨n trong viÖc tiªu thô s¶n phÈm vµ cung øng nguyªn vËt liÖu, do thiÕu sù hîp t¸c liªn kÕt gi÷a c¸c lo¹i h×nh ®¬n vÞ s¶n xuÊt do bÞ c¹nh tranh víi hµng níc ngoµi do cha sö dông c«ng nghÖ thÝch hîp vµ thiÕu th«ng tin. - C¸c ngµnh nghÒ trùc tiÕp lµm t¨ng gi¸ trÞ s¶n phÈm n«ng nghiÖp cha ®¸p øng yªu cÇu ph¸t triÓn kinh tÕ n«ng th«n. C«ng nghiÖp n«ng th«n cßn dõng ë møc vèn cã vµ kh«i phôc l¹i nh÷ng g× ®· cã h¬n lµ chñ ®éng gãp phÇn thay ®æi m¹nh mÏ c¬ cÊu kinh tÕ n«ng th«n. C«ng nghiÖp n«ng th«n níc ta chØ mãi ph¸t triÓn vµ kh«i phôc vÒ diÖn réng víi quy m« nhá, hé gia ®×nh lµ chÝnh. - Vèn cho ph¸t triÓn c«ng nghiÖp n«ng th«n chñ yÕu lµ vèn tù cã, phÇn vèn vay chiÕm tû lÖ nhá kh¶o s¸t s¬ bé 6 tØnh vÒ vèn ®Çu t cho mét c¬ së c«ng nghiÖp n«ng th«n cho thÊy vèn ®Çu t cho mét c¬ së vµo lo¹i kh¸ lµ 127 triÖu ®ång (vèn tù cã

42

Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368

97 triÖu chiÕm 76,4%, vèn vay 30 triÖu chiÕm 23,6%. §ång thêi vèn ®Çu t cho mét c¬ së c«ng nghiÖp n«ng th«n ë mçi ®Þa ph¬ng mét kh¸c). - Sù qu¶n lý Nhµ níc ®èi víi c«ng nghiÖp n«ng th«n cßn nhiÒu bÊt cËp, ®Æc biÖt lµ nhiÒu ®Þa ph¬ng cha cã nh÷ng gi¶i ph¸p thÝch hîp. Lùc lîng qu¶n lý Nhµ níc ë mçi ®Þa ph¬ng qu¸ máng trong khi chøc n¨ng nhiÖm vô qu¸ lín. MÆt kh¸c do nguån nh©n lùc cã chÊt lîng thÊp, tr×nh ®é, kü n¨ng, kinh nghiÖm cßn yÕu nªn viÖc ban hµnh vµ thùc thi c¸c chÝnh s¸ch ph¸t triÓn c«ng nghiÖp n«ng th«n cha ®¹t hiÖu qu¶ cao. - Tr×nh ®é s¶n xuÊt kh«ng ®ång ®Òu cã sù kh¸c nhau rÊt lín gi÷a c¸c vïng, gi÷a c¸c ngµnh, do ®ã cã bíc ®i còng kh«ng gièng nhau c¬ së ¸p dông ngay c«ng nghÖ hiÖn ®¹i cha thÓ thùc hiÖn hay ë møc ®é thÊp. Râ rµng viÖc chuyÓn giao c«ng nghÖ vµ c«ng nghiÖp ho¸ n«ng th«n cÇn cã bíc ®i cô thÓ cho tõng ®èi tîng, tõng ®Þa ph¬ng, tõng ngµnh cô thÓ. - ChiÕn lîc c«ng nghiÖp n«ng th«n coi träng ngµnh n«ng nghiÖp mµ cã phÇn xem nhÑ ngµnh nghÒ thñ c«ng nghiÖp nh ngµnh nghÒ phô. §©y chÝnh lµ khuyÕt tËt vÒ c¬ cÊu ngµnh, vïng vµ lµ kh©u ¸ch t¾c trong qu¸ tr×nh c«ng nghiÖp ho¸ n«ng th«n dÉn ®Õn ViÖt Nam vÉn lµ mét quèc gia n«ng nghiÖp, cha thÓ hiÖn ph¸t triÓn m¹nh kinh tÕ hµng ho¸ ë n«ng th«n. 2-/ Thùc tr¹ng mét sè ngµnh c«ng nghiÖp n«ng th«n ViÖt Nam. Ph¸t triÓn c«ng nghiÖp n«ng th«n ViÖt Nam trong qu¸ tr×nh CNH - H§H n«ng th«n ®îc thÓ hiÖn ë sù ph¸t triÓn c¸c ngµnh sau: c«ng nghiÖp chÕ biÕn n«ng l©m s¶n, tiÓu thñ c«ng nghiÖp trong n«ng th«n, vËt liÖu x©y dùng, ngµnh ho¸ chÊt, ngµnh giÊy, vµ mét sè ngµnh kh¸c. 2.1 TiÓu thñ c«ng nghiÖp. a, KÕt qu¶ ®¹t ®îc.
43

Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368

Tèc ®é ph¸t triÓn tiÓu thñ c«ng nghiÖp ë mét sè vïng n«ng th«n thêi gian qua t¬ng ®èi nhanh. Tõ khi cã luËt ®Êt ®ai tèc ®é t¨ng b×nh qu©n 10 - 11,6/n¨m. Trong 3 n¨m 1991 - 1995 gi¸ trÞ s¶n lîng tiÓu thñ c«ng nghiÖp t¨ng b×nh qu©n 7,8%/n¨m. Trong ®ã vïng ®ång b»ng s«ng Hång t¨ng 3,7%/n¨m trong khi vïgn §«ng Nam Bé t¨ng 18,2%/n¨m. TiÓu thñ c«ng nghiÖp lµ ngµnh ®· xuÊt hiÖn tõ l©u ®êi, nã gåm c¸c ngµnh nghÒ, c¸c lµng nghÒ, hé c¸ thÓ ho¹t ®éng trong nghÒ truyÒn thèng. Hé c¸ thÓ trong tiÓu thñ c«ng nghiÖp cã xu híng t¨ng sè hé, tèc ®é t¨ng còng gi÷ tû lÖ cao 3,1%, ®¹t 3213 ngh×n hé (1999) c¸ thÓ lµm tiÓu thñ c«ng nghiÖp trong khi n¨m 1991 chØ cã 2127 ngh×n hé c¸ thÓ. C¸c lµng nghÒ tiÓu thñ c«ng nghiÖp còng cã híng t¨ng 5368 lµng (1991) lªn 5561 lµng (1994), 5811 (1999).
BiÓu 17 - Sè hé lao ®éng, lµng nghÒ tham gia tiÓu thñ c«ng nghiÖp ViÖt Nam .
N¨m §V s¶n xuÊt Hé c¸ (ngh×n) thÓ

1991 1992

1993

1994

1995

1996

1997

1998

1999 3.213 5.811

2.127 2.669 2.771 2.856 2.921 2.989 3.018 3.127 5.368 5.398 5.443 5.561 5.584 5.613 5.678 5.723

Lµng nghÒ

Nguån: Bé N«ng nghiÖp - Ph¸t triÓn n«ng th«n. Theo thèng kª tèc ®é ph¸t triÓn tiÓu thñ c«ng nghiÖp n«ng th«n vÉn ë møc cao 8,9% (1995), 11,5% (1996), 7,7% (1997), 7,5% (1998), 6,8% (1999). §ång B»ng s«ng Hång t¨ng trëng tiÓu thñ c«ng nghiÖp hµng n¨m 6,3% n¨m 1993, 5,3% (1995), 7,2% (1997) nhng ph¶i kÓ ®Õn tèc ®é t¨ng trëng cao cña §«ng Nam Bé, n¬i duy tr× rÊt nhiÒu ngµnh nghÒ tiÓu thñ c«ng nghiÖp, 21,7% (1993), 21,9% (1995), 16,4% (1996), 9,4% (1998).

44

Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368

BiÓu 18 - Tèc ®é ph¸t triÓn tiÓu thñ c«ng nghiÖp ë n«ng th«n c¸c vïng (%)

1993 1994 1995 1996 1997 1998 1999 C¶ níc MiÒn nói MiÒn nói Trung du §ång b»ng S«ng Hång Khu IV cò MiÒn Nam Duyªn H¶i miÒn Trung Th¸i Nguyªn §«ng Nam Bé §ång b»ng C.Long s«ng 5,2 3,7 9,5 6,3 1,6 6,2 6,4 3,6 21,7 1,3 4,6 1,9 6,9 2,3 2,7 6,3 10,4 1,6 20,3 5,4 8,9 4,4 4,9 5,3 2,3 11,6 1,3 20,6 21,9 7,9 11,5 3,5 2,5 3,2 5,6 16 15,1 3,8 16,4 17,1 7,7 5,8 3,5 7,2 6,9 8,7 9,1 5,4 8,2 9,0 7,5 5,5 3,8 7,5 7,2 9,0 11,2 7,9 9,4 6,9 6,8 5,0 3,6 6,2 7,9 8,5 8,2 8,1 8,4 7,4

Nguån: T¹p chÝ nghiªn cøu kinh tÕ 7/2000 C¸c ngµnh vµ lµng nghÒ truyÒn thèng b¾t ®Çu ®îc phôc håi, nghÒ vµ lµng nghÒ míi ®ang ph¸t triÓn. Thèng kª cã kho¶ng 1000 lµng nghÒ, 2/3 lµ lµng nghÒ truyÒn thèng. Nh÷ng tØnh cã lµng nghÒ nh Hµ T©y, Nam §Þnh, Thanh Ho¸, mçi tØnh cã tíi 60 - 80 lµng nghÒ. TiÓu thñ c«ng nghiÖp gãp phÇn gi¶i quyÕt viÖc lµm, t¨ng thu nhËp cho ngêi d©n n«ng th«n. B×nh qu©n mét c¬ së chuyªn ngµnh nghÒ, t¹o viÖc lµm æn ®Þnh cho 27 lao ®éng, mçi hé ngµnh nghÒ cho 4 - 6 lao ®éng. Ngoµi sè lao ®éng sö dông thêng xuyªn c¸c hé, c¬ së cßn thu hót thªm lao ®éng nhµn rçi ë n«ng th«n (2 - 5 ngêi/hé, 8 - 10 ngêi/c¬ së), ®Æc biÖt lµ ngµnh dÖt, thªu ren, mét c¬ së cã thÓ thu hót 200 - 250 lao ®éng. HiÖn nay c¸c ngµnh nghÒ phi n«ng nghiÖp ë n«ng th«n gi¶i quyÕt viÖc lµm cho kho¶ng 10,88 triÖu lao ®éng,

45

Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368

chiÕm 29,45% lùc lîng lao ®éng ë n«ng th«n. NhiÒu lµng nghÒ ®· thu hót trªn 60% sè lao ®éng vµo c¸c ngµnh nghÒ n«ng th«n. c¸c nghÒ thñ c«ng nghiÖp ®· kÐo theo viÖc më réng nhiÒu nghÒ kh¸c, nhiÒu ho¹t ®éng dÞch vô cã liªn quan thu hót thªm lao ®éng. Do ®ã ph¸t triÓn ngµnh tiÓu thñ c«ng nghiÖp lµ ®éng lùc gi¶i quyÕt viÖc lµm cho lao ®éng n«ng th«n. Thu nhËp lao ®éng tiÓu thñ c«ng nghiÖp ë n«ng th«n cao h¬n lao ®éng thuÇn tuý kho¶ng 1,7 - 3,9 lÇn. Thu nhËp b×nh qu©n mét lao ®éng ë c¬ së chuyªn ngµnh nghÒ lµ 430 ngh×n ®ång/th¸ng, cßn ë hé chuyªn lµ 236 ngh×n ®ång/th¸ng. Thu nhËp tõ ho¹t ®éng ngµnh nghÒ phi n«ng nghiÖp ngµy cµng ®ãng vai trß chñ yÕu trong thu nhËp ë n«ng th«n. ë c¸c lµng nghÒ kh«ng cã hé ®ãi, gi¶m ®îc hé nghÌo vµ n©ng cao phóc lîi cho ngêi d©n. §ãng gãp cho sù ph¸t triÓn cña ®Þa ph¬ng, thóc ®Èy qu¸ tr×nh chuyÓn dÞch c¬ cÊu kinh tÕ theo híng c«ng nghiÖp ho¸, x©y dùng n«ng th«n míi. Ngµnh nghÒ tiÓu thñ c«ng nghiÖp n¨m 1999 ®· t¹o ra kho¶ng 27.500 tû ®ång gi¸ trÞ s¶n lîng tiÓu thñ c«ng nghiÖp, s¶n xuÊt ra mét khèi lîng hµng ho¸ lín ®¸p øng nhu cÇu thÞ trêng trong níc vµ xuÊt khÈu t¹i mét sè tØnh, tû träng ngµnh tiÓu thñ c«ng nghiÖp chiÕm tû lÖ cao 60,8% nh Hµ T©y 71,7%, B¾c Ninh 73,7%. Gi¸ trÞ tiÓu thñ c«ng nghiÖp trong GDP t¨ng tõ 26,8 (1990 1995) lªn 35,5% (1996 - 2000) cßn c¬ cÊu lao ®éng ngµnh nghÒ phi n«ng nghiÖp tõ 20% lªn 29,5%.
BiÓu 19 - Gi¸ trÞ s¶n xuÊt trong GDP c¬ cÊu lao ®éng trong ngµnh nghÒ tiÓu thñ c«ng nghiÖp

Thêi kú Gi¸ trÞ s¶n xuÊt trong GDP C¬ cÊu lao ®éng

1990 - 1995 26,8% 20%
46

1996 - 1999 35,5% 29,5%

Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368

Tèc ®é t¨ng trëng

8,6 - 9,8%

10 - 11%

Nguån: Bé N«ng nghiÖp - Ph¸t triÓn n«ng th«n. Tèc ®é ph¸t triÓn hé, c¬ së ngµnh nghÒ n«ng th«n tõ 90 99 b×nh qu©n hµng n¨m t¨ng tõ 6,6 - 9,8%, sù ph¸t triÓn nµy g¾n liÒn víi sù h×nh thµnh vµ ph¸t triÓn cña c¬ chÕ thÞ trêng cã sù ®Þnh híng cña Nhµ níc, biÓu hiÖn ë sù ®a d¹ng cña c¬ cÊu ngµnh nghÒ vµ c¬ cÊu s¶n phÈm cña c«ng nghiÖp n«ng th«n. C¸c hîp t¸c x· c«ng nghiÖp, thñ c«ng nghiÖp vèn ®· ph¸t triÓn trong kú bao cÊp ®· gi¶m nhanh, hoÆc gi¶i thÓ hoÆc thay ®æi h×nh thøc së h÷u. C¸c doanh nghiÖp t nh©n c«ng ty ph¸t triÓn trong khi doanh nghiÖp quèc doanh bÞ thu hÑp. VÒ c¬ cÊu ngµnh nghÒ còng thÝch øng víi thÞ trêng, c¸c ngµnh chÕ biÕn n«ng l©m thuû s¶n, tiÓu thñ c«ng nghiÖp, s¶n xuÊt vËt liÖu x©y dùng, hµng tiªu dïng, dÞch vô... ph¸t triÓn nhanh. Tuy nhiªn qua kÕt qu¶ ®iÒu tra còng næi lªn mét sè vÊn ®Ò cÇn quan t©m: - Tèc ®é ph¸t triÓn ngµnh nghÒ t¬ng ®èi cao nhng chñ yÕu lµ c¸c lo¹i h×nh thøc kinh tÕ hé (97,1%) quy m« nhá bÐ, søc c¹nh tranh yÕu vµ kh¶ n¨ng h¹n chÕ trong viÖc ph¸t triÓn ngµnh nghÒ n«ng th«n theo híng c«ng nghiÖp ho¸. - Tèc ®é ph¸t triÓn c¸c ngµnh nghÒ kh«ng ®ång ®Òu gi÷a c¸c vïng. Gi¸ trÞ s¶n lîng tiÓu thñ c«ng nghiÖp trong 5 n¨m 1991 - 1995 b×nh qu©n t¨ng 7,85% trong ®ã miÒn B¾c t¨ng 3,7%, miÒn Nam t¨ng 10,1% vïng n«ng th«n §«ng Nam Bé t¨ng cao nhÊt 18,2%. - Tèc ®é ph¸t triÓn c¸c hé, c¬ së ngµnh nghÒ n«ng th«n cuèi n¨m 96 vµ trong n¨m 97 cã xu híng gi¶m (tèc ®é ph¸t triÓn ®Þnh gèc hµng n¨m b×nh qu©n trong thêi kú 93 - 96 lµ 252,08% trong khi n¨m 1996 gi¶m 190,06% do gÆp nhiÒu khã kh¨n trong viÖc c¹nh tranh ®Ó tån t¹i vµ ph¸t triÓn.

47

Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368

- Cã 2,45% sè hé thuÇn n«ng, trong ®ã 810 hé thuÇn n«ng ®îc kh¶o s¸t tríc ®©y lµm nghÒ phi n«ng nghiÖp nhng bá nghÒ trë l¹i thuÇn n«ng do n¨ng lùc kinh doanh h¹n chÕ, gi¸ b¸n kh«ng ®ñ bï chi phÝ, thiÕu vèn. b, Nh÷ng h¹n chÕ. - Quy m« nhá kinh tÕ hé lµ chñ yÕu. HiÖn nay, c¶ níc cã kho¶ng 1,35 triÖu hé vµ c¬ së chuyªn ngµnh nghÒ, trong ®ã c¬ së chuyªn chØ chiÕm kho¶ng 3%. B×nh qu©n lao ®éng thêng xuyªn cña c¬ së tiÓu thñ c«ng nghiÖp lµ 20 ngêi, mçi hé lµ 4 - 6 ngêi. Tr×nh ®é v¨n ho¸ vµ chuyªn m«n kü thuËt cña ngêi lao ®éng lµm tiÓu thñ c«ng nghiÖp cßn thÊp. C¬ së vËt chÊt kü thuËt cßn nghÌo nµn. Cã tíi 55% lao ®éng trong c¸c c¬ së chuyªn cha qua ®µo t¹o, 36% kh«ng cã chuyªn m«n kü thuËt chØ cã 20% c¬ së cã nhµ xëng kiªn cè. M¸y mãc thiÕt bÞ phÇn lín ®¬n gi¶n cò, th¶i lo¹i tõ c«ng nghiÖp thµnh phè, kh«ng ®¶m b¶o yªu cÇu kü thuËt an toµn vµ vÖ sinh m«i trêng. Vèn nhá bÐ, chñ yÕu lµ tù cã: b×nh qu©n vèn cña c¬ së lµ 700 triÖu ®ång, 1 hé chuyªn lµ 28 triÖu ®ång. ChÊt lîng s¶n phÈm thÊp ®¬n ®iÖu, mÉu m· bao b× cha hÊp dÉn, søc c¹nh tranh yÕu, h¬n 90% s¶n phÈm tiªu thô trong níc. Cha t×m ®îc thÞ trêng xuÊt khÈu lín, æn ®Þnh. T×nh tr¹ng chÊt th¶i cña tiÓu thñ c«ng nghiÖp kh«ng ®îc xö lý g©y « nhiÔm m«i trêng n«ng th«n nhÊt lµ ö c¸c lµng nghÒ ®ang g©y hËu qu¶ xÊu cho m«i trêng vµ c¶nh quan thiªn nhiªn. - Nguyªn nh©n g©y nªn h¹n chÕ. Nhµ níc cha cã chÝnh s¸ch ®ång bé khuyÕn khÝch vµ hç trî ph¸t triÓn tiÓu thñ c«ng nghiÖp ë n«ng th«n.

48

Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368

§Çu t cha tho¶ ®¸ng cho c¬ së h¹ tÇng ë n«ng th«n, kh«ng cã sù u tiªn vÒ ®Çu t cho ®æi míi c«ng nghÖ thiÕt bÞ cña tiÓu thñ c«ng nghiÖp cha cã sù quan t©m tho¶ ®¸ng cña Nhµ níc trong viÖc hç trî gi¶i quyÕt xö lý vÖ sinh m«i trêng ë c¸c lµng nghÒ, hç trî ®µo t¹o tay nghÒ co ngêi lao ®éng tiÓu thñ c«ng nghiÖp. ThiÕu quy ho¹ch vµ ®Þnh híng ph¸t triÓn tiÓu thñ c«ng nghiÖp ë n«ng th«n. C«ng t¸c qu¶n lý tiÓu thñ c«ng nghiÖp ë n«ng th«n bÞ bu«ng láng. Ph©n c«ng tr¸ch nhiÖm gi÷a c¸c ngµnh cha râ rµng, thiÕu mét hÖ thèng tæ chøc xuyªn suèt tõ trung ¬ng ®Õn ®Þa ph¬ng ®Ó chØ ®¹o qu¶n lý. Ngêi lµm tiÓu thñ c«ng nghiÖp cha ®îc cung cÊp c¸c th«ng tin ®Çy ®ñ vÒ thÞ trêng, gi¸ c¶, c«ng nghÖ vµ thiÕt bÞ míi. 2.2 C«ng nghiÖp chÕ biÕn n«ng l©m s¶n. C«ng nghiÖp n«ng th«n gi÷ mét vÞ trÝ cùc kú quan träng trong ngµnh c«ng nghiÖp n«ng th«n, lµ mét bé phËn kh«ng thÓ thiÕu cho s¶n xuÊt hµng ho¸ n«ng th«n. Nã lµm t¨ng gi¸ trÞ vµ søc c¹nh tranh cña n«ng s¶n trªn thÞ trêng ph¸t huy u thÕ n«ng nghiÖp nhiÖt ®íi, t¹o ®iÒu kiÖn hµng ho¸ lu th«ng dÔ h¬n. T¹o ®iÒu kiÖn cho n«ng d©n khai th¸c sö dông hiÖu qu¶ ®Êt ®ai, t¹o viÖc lµm t¨ng thu nhËp cho lao ®éng n«ng th«n, còng nh kÐo theo sù ph¸t triÓn c¬ së h¹ tÇng thu hót c¸c ngµnh c«ng nghiÖp dÞch vô kh¸c ph¸t triÓn. Gãp phÇn vµo tÝch luü Ng©n s¸ch Nhµ níc, t¨ng kim ng¹ch xuÊt khÈu. 2.2.1 §¸nh gi¸ hiÖu qu¶. Gi¸ trÞ tæng s¶n lîng c«ng nghiÖp chÕ biÕn n«ng l©m s¶n liªn tôc t¨ng víi tèc ®é b×nh qu©n hµng n¨m 8 - 10% vµ chiÕm tû träng lín trong c«ng nghiÖp n«ng th«n (1995: 32%).
BiÓu 20 - Tèc ®é, tû träng c«ng nghiÖp chÕ biÕn (%)

1995 Tèc ®é 7,9

1996 8,1
49

1997 14,2

1998 8,1

1999 7,99

Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368

t¨ng Tû träng 27,9 29,1 30 31 32

Nguån: Tæng côc thèng kª. C¸c n«ng s¶n chÕ biÕn chñ yÕu ®Òu t¨ng nhanh vÒ sè lîng vµ chÊt lîng. N¨m 1997 - 1998 mét sè s¶n phÈm chÕ biÕn t¨ng nhanh nh ®êng quy ra ®êng kÝnh ®¹t 550.000 tÊn gÊp 5 lÇn so víi 1990, cµ phª nh©n 400.000 tÊn gÊp 4 lÇn, cao su mñ kho 197.000 tÊn gÊp 3,2 lÇn, xay x¸t g¹p 15 triÖu tÊn gÊp 1,9 lÇn, ®iÒu nh©n ®¹t 32.000 tÊn gÊp 80 lÇn.
BiÓu 21 - S¶n lîng t¨ng cña c¸c s¶n phÈm ngµnh c«ng nghiÖp n«ng th«n.
S¶n phÈm ngµnh Cao su ChÌ bóp kh« Cµ phª MÝa ®êng Rau qu¶ §iÒu Thãc g¹o

90 50 30,7 92 115 14 28 15.8 00

91 57 31,2 100 170 16 30 17.0 00

92 65 32,5 199 198 18 47 18.5 00

93 77 31,2 136, 1 264 11,8 9 60 19.0 00

94 97 28,5 180, 5 390 7,08 90 21.0 00

95 111 26,1 218, 1 418 8,62 110 22.0 00

96 131 40 300 520 9,47 120 23.0 00

97 210 50 360 623 11,3 2 140 24.0 00

98 220 58 370 683 12 150 00

99 235 64 390 711 13,1 160 0

25.0 26.00

Nguån: Bé N«ng nghiÖp - Ph¸t triÓn n«ng th«n. Kim ng¹ch xuÊt khÈu c¶ n«ng l©m s¶n s¬ chÕ vµ chÕ biÕn t¨ng b×nh qu©n hµng n¨m 20%. Trong ngµnh c«ng nghiÖp chÕ biÕn ®· ¸p dông c¸c thiÕt bÞ c«ng nghÖ t¬ng ®èi hiÖn ®¹i, cã kh¶ n¨ng c¹nh tranh. Kh¶o s¸t 3 ngµnh c«ng nghiÖp khai th¸c, c«ng nghiÖp chÕ biÕn vµ ®iÖn níc khÝ ®èt th× c«ng ty vÉn chiÕm tû träng lín 79,84% (1990), 75,78% (1993), 80,09% (1997) vµ 79,39%

50

Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368

(1999). C«ng nghiÖp chÕ biÕn ngµy cµng kh¼ng ®Þnh u thÕ ph¸t triÓn cña m×nh tríc c¸c gµnh c«ng nghiÖp nãi chung, c¸c ngµnh c«ng nghiÖp n«ng th«n nãi riªng.
BiÓu 22 - C¬ cÊu 3 ngµnh c«ng nghiÖp khai th¸c, chÕ biÕn, ®iÖn ga níc (%).
N¨m Ngµnh CN khai th¸c CN chÕ biÕn §iÖn ga níc

1990 1991 1992

1993

1994

1995

1996

1997

1998

1999 19,99 79,39 6,19

12,17 15,05 17,61 17,68 17,68 13,47 13,52 13,62 13,96 79,84 77,42 75,64 75,78 75,62 80,55 80,26 80,09 79,79 7,99 7,53 6,75 6,59 6,7 5,99 6,22 6,28 6,24

Nguån: Bé KÕ ho¹ch - §Çu t. 2.2.2 Khã kh¨n. Nguån nguyªn liÖu phôc vô cho chÕ biÕn n«ng l©m s¶n kh«ng æn ®Þnh, n¨ng suÊt c©y trång vËt nu«i thÊp, kÐm chÊt lîng so víi quy ®Þnh cña thÕ giíi nªn dï cho chÕ biÕn hay xuÊt th« s¶n phÈm n«ng th«n lu«n kÐm søc c¹nh tranh. Tû träng chÕ biÕn nhiÒu lo¹i n«ng s¶n cßn thÊp so víi nguyªn liÖu nh cho 55%, mÝa ®êng 57%, rau qu¶ 5%, thÞt 1%. Tû lÖ tæn thÊt trong kh©u thu ho¹ch vµ sau thu ho¹ch cßn lín: l¬ng thùc 8 10%, thËm chÝ 15%, rau qu¶ 10 - 12%. HiÖu qu¶ kinh tÕ cña nhiÒu nhµ m¸y cha cao. S¶n lîng vµ chÊt lîng s¶n phÈm chÕ biÕn cßn thÊp. VÊn ®Ò vÖ sinh m«i trêng, gi¶m chÊt th¶i cña ngµnh chÕ biÕn cha ®îc chó träng. Gi¸ thµnh s¶n phÈm cao do cha ¸p dông c«ng nghÖ tiªn tiÕn, gi¸ trÞ xuÊt khÈu thÊp ®· h¹n chÕ kh¶ n¨ng c¹nh tranh cña s¶n phÈm còng nh ®ãng gãp vµo GDP n«ng th«n. - Nguyªn nh©n dÉn ®Õn khã kh¨n. Cha ®Çu t thÝch ®¸ng vµo s¶n xuÊt n«ng nghiÖp, ®Æc biÖt lµ kh©u gièng nªn cha t¹o ra n«ng s¶n cã n¨ng suÊt chÊt l-

51

Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368

îng cao, cha tæ chøc s¶n xuÊt hµng ho¸ lín phôc vô cho chÕ biÕn. §Çu t cho c«ng nghiÖp chÕ biÕn cha t¬ng xøng víi tèc ®é ph¸t triÓn cña s¶n xuÊt n«ng nghiÖp. NhiÒu thiÕt bÞ cò, c«ng nghÖ l¹c hËu. NhiÒu ngµnh ®· cã nhiÌu m« h×nh chÕ biÕn víi c«ng nghÖ vµ thiÕt bÞ hiÖn ®¹i, nhng cha ®îc ph¸t triÓn ra diÖn réng. HÖ sè ®æi míi thiÕt bÞ chØ ®¹t 7%/n¨m b»ng 1/2 1/3 møc tèi thiÓu c¸c níc kh¸c. Cha quan t©m ®óng míi tíi viªc x©y dùng vïng nguyªn liÖu cho c«ng nghiÖp chÕ biÕn nh c«ng t¸c quy ho¹ch, cã chÝnh s¸ch ®Çu t khuyÕn khÝch ph¸t triÓn nguyªn liÖu cho c«ng nghiÖp chÕ biÕn c«ng nghiÖp. Do ®ã n¨ng suÊt, chÊt lîng nguyªn liÖu cha cao, nhiÒu nhµ m¸y kh«ng ®ñ nguyªn liÖu cho s¶n xuÊt, hiÖu suÊt sö dông thiÕt bÞ thÊp. ThiÕu chiÕn lîc vÒ thÞ trêng tiªu thô s¶n phÈm, cha x©y dùng ®îc thÞ trêng xuÊt khÈu æn ®Þnh, cha quan t©m ®óng møc thÞ trêng trong níc. ViÖc ®Çu t c¬ së h¹ tÇng (thuû lîi, giao th«ng, ®iÖn...) cha theo kÞp yªu cÇu c«ng nghiÖp chÕ biÕn n«ng l©m s¶n. Møc ®é ®Çu t cha hîp lý, thiÕu tËp trung cã lóc cßn xem nhÑ. C¸c chÝnh s¸ch ph¸t triÓn c«ng nghiÖp chÕ biÕn cha ®ång bé vµ hiÖu qu¶ cha cao. Cha thËt sù hÊp dÉn c¸c nhµ ®Çu t trong vµ ngoµi níc, c¸c thµnh phÇn kinh tÕ tham gia vµo lÜnh vùc nµy. C«ng t¸c nghiªn cøu triÓn khai vµ ®µo t¹o nguån nh©n lùc cha ®îc quan t©m ®óng møc 2.3 Ngµnh xi m¨ng. 2.3.1 §¸nh gi¸ kÕt qu¶ ngµnh xi m¨ng. Trong 10 n¨m (1991 - 2000) th«ng qua c¸c ch¬ng tr×nh ®Çu t ngµnh xi m¨ng ViÖt Nam ®· ®¹t ®îc nh÷ng kÕt qu¶ kh¶ quan vÒ n¨ng lùc s¶n xuÊt còng nh vÒ chÊt lîng vµ chñng lo¹i

52

Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368

s¶n phÈm xi m¨ng. Tèc ®é t¨ng trëng vÒ nhu cÇu xi m¨ng 10 n¨m qua b×nh qu©n ®¹t 11,54%/n¨m, trong ®ã giai ®o¹n 1991 - 1996 ®¹t 20,66%/n¨m. Møc tiªu thô xi m¨ng b×nh qu©n kho¶ng 97,245 kg/ngêi, riªng n¨m 2000 dù kiÕn ®¹t kho¶ng 148,72 kg/ngêi. Tèc ®é tiªu thô xi m¨ng b×nh qu©n theo ®Çu ngêi ®¹t 14,935%/n¨m. Nhu cÇu tiªu thô xi m¨ng theo ®Çu ngêi ngµy cµng t¨ng, 43 kg/ngêi (1991) lªn 137 kg/ngêi (1999) vµ dù kiÕn 148 kg/ngêi vµo n¨m 2000 tèc ®é tiªu thô xi m¨ng tõng miÒn ®îc thèng kª nh sau:

BiÓu 23 - T×nh h×nh tiªu thô xi m¨ng theo vïng.

§¬n vÞ MiÒn B¾c MiÒn Trung MiÒn Nam Tæng sè Nguån: Bé KÕ ho¹ch - §Çu t. % % %

1991 - 1995 46,00 16,00 38,00 100

1996 - 2000 46,00 15,00 39,00 100

Do sù ph©n bè kh«ng ®Òu vÒ nguån tµi nguyªn, nªn hÇu nh nhµ m¸y xÝ m¨ng tËp trung ë khu vùc miÒn B¾c vµ B¾c Trung Bé cña ViÖt Nam, chiÕm trªn 60% c«ng suÊt toµn ngµnh nhng kh¶ n¨ng huy ®éng thÊp, kho¶ng 60% c«ng suÊt thiÕt kÕ (c«ng suÊt huy ®éng chñ yÕu lµ xi m¨ng cña c¸c nhµ m¸y lß quay), thÊp h¬n so víi sè 90% khu vùc phÝa N¹m.
BiÓu 24 - N¨ng lùc s¶n xuÊt ngµnh chia theo vïng (triÖu tÊn/n¨m)

S¶n lîng huy ®éng

53

Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368

C«ng suÊt thiÕt kÕ MiÒn B¾c MiÒn Trung MiÒn Nam Tæng sè 7,539 6,089 4,477 18,105

So s¸nh c«ng suÊt toµn ngµnh 41,64 33,63 24,73 100

1999 5,576 2,492 3,612 11,680

2000 5,954 2,841 4,165 12,960

Nguån: Bé KÕ ho¹ch - §Çu t §Õn hÕt n¨m 2000 n¨ng lùc s¶n xuÊt xi m¨ng toµn ngµnh t¨ng tõ 4,024 triÖu tÊn/n¨m (1991) lªn 18,105 triÖu t©n/n¨m (2000), b×nh qu©n mçi n¨m huy ®éng thªm kho¶ng 1,4 triÖu tÊn c«ng suÊt ®i vµo s¶n xuÊt. MiÒn B¾c: tæng c«ng suÊt thiÕt kÕ lµ 7,539 triÖu tÊn/n¨m, trong ®ã c«ng suÊt lß quay lµ 5,4 triÖu tÊn/n¨m. N¨m 1999 thùc hiÖn kho¶ng 5,576 triÖu tÊn ®¹t 73,96% c«ng suÊt thiÕt kÕ. MiÒn Trung: Tæng c«ng suÊt thiÕt kÕ lµ 6,089 triÖu tÊn/n¨m, trong ®ã c«ng suÊt lß quay lµ 3,97 triÖu tÊn/n¨m. N¨m 1999 thùc hiÖn kho¶ng 2,492 triÖu tÊn ®¹t 21,09% c«ng suÊt thiÕt kÕ. MiÒn Nam: Tæng c«ng suÊt thiÕt kÕ lµ 4,477 triÖu tÊn/n¨m, trong ®ã c«ng suÊt lß quay lµ 2,56 triÖu tÊn/n¨m. N¨m 1999 thùc hiÖn kho¶ng 3,612 triÖu tÊn ®¹t 93,03% c«ng suÊt thiÕt kÕ. 2.3.2 H¹n chÕ cña ngµnh xi m¨ng. §Çu t cña ngµnh míi chØ gi¶i quyÕt nhu cÇu xi m¨ng trong níc, cha ®¸p øng nhu cÇu xi m¨ng tõng vïng B¾c, Trung, Nam, còng nh sù mÊt c©n ®èi clunker vµ c«ng suÊt nghiÒn xi m¨ng, hiÖn thiÕu kho¶ng 2 - 2,5 triÖu tÊn clunker/n¨m cho c¸c tr¹m nghiÒn xi m¨ng khu vùc miÒn Trung vµ Nam.
54

Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368

C¸c nhµ m¸y lß ®øng ®Òu ph¶i cã sù hç trî vÒ vÊn ®Ò tù ®éng ho¸ vµ c¶i t¹o m«i trêng. Nguån vèn ®Çu t cho ngµnh khan hiÕm. ViÖc huy ®éng vèn trong níc vµ ®Çu t níc ngoµi bÞ h¹n chÕ, vèn u ®·i kh«ng qu¸ 25% vèn ®Çu t x©y l¾p. Vèn ®Çu t cho dù ¸n xi m¨ng lß ®øng chÞu l·i suÊt cao, thêi gian tr¶ nî ng¾n, ¶nh hëng ®Õn hiÖu qu¶ ®Çu t. Chi phÝ ®Çu t s¶n xuÊt xi m¨ng cao do t¨ng chi phÝ nguyªn nhiªn liÖu (®iÖn, níc, than, x¨ng dÇu), dÞch vô phÝ vµ cíc phÝ vËn chuyÓn. Cha ph¸t triÓn ngµnh c¬ khÝ, ®iÖn tö tù ®éng ho¸... ®Ó t¨ng cêng nng lùc s¶n xuÊt phô tïng, thiÕt bÞ thay thÕ cho ngµnh xi m¨ng nh thiÕt bÞ nghiÒn, nung, thiÕt bÞ ®iÒu khiÓn... ChÝnh s¸ch hç trî xuÊt khÈu s¶n phÈm xi m¨ng cha ph¸t huy vai trß, ®Æc biÖt chÝnh s¸ch thuÕ cha phï hîp víi xi m¨ng lß ®øng. C¬ së vËt chÊt kü thuËt ®µo t¹o c«ng nh©n kü thuËt, kü thuËt chuyªn ngµnh xi m¨ng cña c¸c trêng cha ®îc quan t©m c¸c hÖ thèng qu¶n lý, cung øng vµ ph¬ng thøc kinh doanh cha phï hîp t×nh h×nh hiÖn nay. 2.4 Ngµnh ho¸ chÊt ph©n bãn. 2.4.1 §¸nh gi¸ t×nh h×nh ngµnh ho¸ chÊt ph©n bãn. Ngµnh ho¸ chÊt ph©n bãn thêng ®îc x©y dùng c¬ së ë n«ng th«n víi môc tiªu hoÆc sö dông s¶n phÈm cho s¶n xuÊt n«ng nghiÖp hoÆc cho xuÊt khÈu. Ngµnh ho¸ chÊt ph©n bãn hµng n¨m vÉn t¨ng trëng nhng tû träng cña ngµnh vÉn gi÷ mét tû lÖ th¨ng b»ng kho¶ng 2,0% so víi møc t¨ng trëng 17,1%/hµng n¨m trong giai ®o¹n 1996 - 2000, riªng giai ®o¹n 1996 - 2000 lµ 14,1%.
BiÓu 25 - Tèc ®é ph¸t triÓn ngµnh ph©n bãn

55

Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368

N¨m Ngµnh Tæng lîng ph©n bãn SX Tèc ®é t¨ng Tû träng trong CNNT

199 0 765

199 1 899

199 2

199 3

199 4

199 5

199 6

199 7

199 1999 8 2.68 0 13,1 1,82

1.05 1.22 1.41 1.61 1.84 2.09 2.37 3 4 4 9 8 3 0 2,0 2,0 1,95 2,0 2,1 2,1 1,95

17,8 17,5 17,1 16,3 15,5 14,5 14,1 13,3 13,2 2,1 2,0

Nguån: Bé KÕ ho¹ch - §Çu t. S¶n lîng ph©n bãn ®¹t 122 ngµn tÊn ph©n NPK, 354 ngµn tÊn ph©n l©n, 24 ngµn tÊn ph©n Ure (1990); n¨m 2000 ®¹t 1475 ngµn tÊn NPK, 1160 ngµn tÊn ph©n l©n, 45 ngµn tÊn Ure, gÊp 12 lÇn vÒ NPK, 3,3 lÇn vÒ ph©n l©n, 1,9 lÇn vÒ Ure. Ngµnh ho¸ chÊt ph©n bãn bao gåm supe l©n, l©n nung ch¶y, ®¹m Ure, ph©n NPK, cã tèc ®é t¨ng trëng cao, supe l©n ®¹t 315.059 tÊn (1995) t¨ng lªn 630.000 tÊn (1999), l©n nung ch¶y 76151 tÊn (1995) lªn 150.000 tÊn (1999), ®¹m Ure 44891 tÊn 91995) lªn 110.000 tÊn (1999), ph©n NPK 135.075 tÊn (1995) lªn 159.000 tÊn (1999).
BiÓu 26 - S¶n lîng vµ tèc ®é ph¸t triÓn ngµnh ho¸ chÊt ph©n bãn.
Tèc ®é ph¸t triÓn (%) 95 96 5,03 31,3 2 84,0 8 97 43,4 22,1 8 21,1 3 24,6 0 98 22,3 4 13,6 3,13 64,0 9 99 8,5 8,07 6,57 8,56

S¶n phÈm Supe l©n L©n ch¶y §¹m Ure Ph©n NPK nung

95 3150 59 7615 1 4489 1 1350 72

96 3309 07 1000 00 8263 4 1189 71

97 4745 12 1221 79 1000 93 8970 6

98 5805 30 1387 98 1032 23 1471 98

99

6300 12,3 00 5 1500 66,2 00 1100 90,2 00

1590 -10,1 11,9 00 2

Hµng n¨m, c«ng suÊt s¶n xuÊt ph©n ®¹m ®¹t kho¶ng 69801 tÊn, n¨ng lùc nhµ m¸y dÇn ®îc n©ng cao, s¶n xuÊt n¨m 1999 ®¹t 110000 tÊn ®¸p øng 8% nhu cÇu ph©n ®¹m trong níc. Supe l©n t¨ng liªn tôc qua c¸c n¨m, tõ 315059 (1995) lªn
56

Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368

580530 (1998), 630000 (1999), c¸c nhµ m¸y Supe l©n ®îc thiÕt kÕ víi c«ng suÊt 500000 tÊn/n¨m, tèc ®é t¨ng ph©n supe l©n ®¹t 18,2%, møc cao nhÊt lµ 43,4% (1997), møc thÊp nhÊt lµ 5,03 (1996). N¨ng lùc s¶n xuÊt ph©n NPK ®¹t 200000 tÊn/n¨m, s¶n lîng ph©n NPK gi¶m trong ba n¨m 95, 96, 97, sau ®ã t¨ng lªn víi tèc ®é cao 64,09% ®¹t 147198 chøng tá cã sù ®Çu t x©y dùng c¸c xÝ nghiÖp ph¸t triÓn ph©n NPK ë n«ng th«n. N¨ng suÊt s¶n xuÊt l©n nung ch¶y t¨ng 76151 tÊn (1995) xuèng 150000 tÊn nhng tèc ®é tng l¹i bÞ gi¶m 8,07% (1999) so víi 66,2% (1996). 2.4.2 Khã kh¨n Ngµnh ho¸ chÊt ph©n bãn tuy r»ng t¨ng tëng hµng n¨m nhng tû lÖ chiÕm trong c¬ cÊu c«ng nghiÖp n«ng th«n vÉn thÊp lu«n ®¹t 2%, cha cã hiÖu qu¶ cao trong ®Çu t ph¸t triÓn c¸c ngµnh ho¸ chÊt ph©n bãn, cha t¬ng xøng víi tèc ®é ph¸t triÓn cña ngµnh n«ng nghiÖp còng nh kh¶ n¨ng xuÊt khÈu. Do dã hµng n¨m lîng nhËp khÈu ph©n ho¸ häc vÉn chiÕm tû lÖ cao. C«ng nghÖ cho s¶n xuÊt ph©n ho¸ häc th× cò kü l¹c hËu ®· g©y ra t×nh tr¹ng « nhiÔm m«i trêng n«ng th«n. ChÊt lîng ph©n kÐm g©y nªn sù tho¸i ho¸, nhiÔm ®éc cña ®Êt canh t¸c. Chi phÝ vËn chuyÓn b¶o qu¶n gi¸ thµnh s¶n xuÊt cao ®· dÉn ®Õn chi phÝ sö dông ph©n cao trong khi søc c¹nh tranh cña ph©n nhËp lËu ®· g©y khã kh¨n lín cho c¸c doanh nghiÖp s¶n xuÊt ph©n ho¸ häc ®Ó c¹nh tranh trªn thÞ trêng. ThiÕu quy ho¹ch ngµnh c«ng nghiÖp ho¸ chÊt ph©n bãn g©y khã kh¨n cho triÓn khai mét sè dù ¸n nh dù ¸n ph©n Ure, ph©n NPK, ph©n l©n... cÇn cã sù ®µo t¹o, tæ chøc tèt c¸c c¸n bé trong ngµnh ph©n bãn, ngµnh ho¸ chÊt cha cã ®ñ c¸n bé chuyªn m«n, giµu kinh nghiÖm vµ cã n¨ng lùc cao. GÇn ®©y cã sù kh«ng æn ®Þnh vÒ tæ chøc vµ chÝnh s¸ch ®· g©y nªn nh÷ng khã kh¨n cho ngµnh ho¸ chÊt: thñ tôc ®Çu t rêm rµ, bá lì

57

Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368

nhiÒu c¬ héi ®Çu t do thiÕu vèn, kh«ng cã kh¶ n¨ng triÓn khai øng dông c«ng nghÖ tiªn tiÕn. 2.5 Ngµnh c«ng nghiÖp giÊy. 2.5.1 §¸nh gi¸ kÕt qu¶ ngµnh giÊy. MÆc dï n¨ng lùc s¶n xuÊt lÊp nhu cÇu giÊy cßn ë møc thÊp so víi thÕ giíi, quy m« vÉn nhá bÐ, cha ®¹t tiªu chuÈn vÒ chÊt lîng vµ chñng lo¹i. N¨m 1994 thÞ trêng giÊy chuyÓn ®éng theo híng tÝch cùc, ®Õn n¨m 1999 lîng giÊy nhËp kho¶ng 193.000 tÊn, trong ®ã cã kho¶ng 15.000 - 20.000 tÊn giÊy b¸o, giÊy in nhËp lËu thuÕ. §a sè giÊy nhËp (trªn 70%) vÉn lµ giÊy bao b× c«ng nghiÖp chÊt lîng tèt nh carton, duplex, ®· gi¶m lîng tån kho cßn 17000 tÊn, kho¶ng 220 tû ®ång, s¶n phÈm giÊy trong níc chiÕm lÜnh thÞ trêng thóc ®Èy s¶n xuÊt. S¶n lîng giÊy cña c¸c doanh nghiÖp giÊy n«ng th«n n¨m 1995 ®¹t 78000 tÊn cao h¬n s¶n lîng toµn ngµnh n¨m 1976 (75.082 tÊn) lµ møc kû lôc ®îc gi÷ v÷ng kh¸ l©u, cho ®Õn n¨m 1984 giÊy n«ng th«n ®¹t 76222 tÊn. S¶n lîng doanh nghiÖp ®Þa ph¬ng s¶n xuÊt n¨m 1995 nhiÒu h¬n tæng s¶n lîng 2 n¨m 1993 - 1994 (75.000 tÊn). N¨m 1995 tèc ®é t¨ng trëng ngµnh giÊy ®¹t 48,6% ë ®Þa bµn n«ng th«n, 12,3% (1997), n¨m 1998 kho¶ng 23%, n¨m 1999 lµ 10,4%. S¶n lîng ngµnh giÊy n¨m 1998 270.000 tÊn, 330.000 tÊn (1999)
BiÓu 27 - S¶n xuÊt vµ nhu cÇu giÊy khu vùc n«ng th«n.

N¨m 1993 1994 1995 1996

S¶n lîng giÊy c¸c lo¹i trong níc 128.200 150.600 205.000 195.000

Tèc ®é 1,11 1,175 1,36 0,95

NhËp khÈu 64.284 75.790 112.872 105.688

Nhu cÇu 200.000 230.000 300.000 280.000

58

Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368

1997 1998 1999

220.000 280.000 330.000

1,13 1,273 1,18

145.000 180.000 193.000

340.000 430.000 523.000

Tèc ®é t¨ng trëng cña ngµnh giÊy giai ®o¹n 1996 - 2000 ®¹t 12,5% trong ®ã n¨m 1998 t¨ng trëng 27,3% lµ møc t¨ng trëng vît bËc, thÊp nhÊt lµ 0,95% (1996) do nh÷ng nguyªn nh©n kh¸ch quan nh khñng ho¶ng, cha æn ®Þnh trong ngµnh s¶n xuÊt giÊy hay sù chiÕm lÜnh thÞ trêng cña hµng ngo¹i c¶ ë trong níc lÉn ngoµi níc. Trong c¸c s¶n phÈm ngµnh giÊy giai ®o¹n 1996 - 2000 hÖ thèng× giÊy viÕt in ®¹t tèc ®é t¨ng trëng 10%, giÊy b¸o 12%, giÊy bao b× 12%, giÊy kh¸c 9%. Dù b¸o nÕu víi nhÞp ®é t¨ng trëng 11,8% th× c¸c s¶n phÈm giÊy vµo 2010 sÏ ®¹t 1.189.000 tÊn vµ ®¹t tiªu chuÈn b×nh qu©n ®Çu ngêi 13 kg/ngêi/n¨m. 2.5.2 Khã kh¨n. ThiÕu nguyªn liÖu giÊy lµ vÊn ®Ò khã kh¨n nhÊt cña ngµnh giÊy. Dï r»ng nh÷ng n¨m gÇy ®©y ngµnh giÊy cã t¨ng trëng cao nhng nguån cung cÊp nguyªn liÖu l¹i kh«ng t¨ng thªm phï hîp mµ ch÷ng l¹i, cha cã sù phèi hîp gi÷a nhµ s¶n xuÊt nguyªn liÖu vµ nhµ s¶n xuÊt giÊy. Tæng khèi lîng cung øng nguyªn liÖu n¨m 1995 so víi 1991 gi¶m 51765 tÊn trong ®ã tre nøa gi¶m 14099 tÊn, nguyªn liÖu gç gi¶m tíi 37666 tÊn, tèc ®é gi¶m kho¶ng 5,9%. Doanh nghiÖp s¶n xuÊt giÊy ¸p dông c«ng nghÖ l¹c hËu, m¸y mãc sö dông nhiÒu n¨m ®· huy ®éng ë møc c«ng suÊt cao, bíc ®Çu béc lé nh÷ng kh©u kh«ng ®ång bé g©y nh÷ng khã kh¨n cho ph¸t huy n¨ng lùc h¬n n÷a trong thêi gian tíi. Do sù biÕn ®éng gi¸ c¶ cña ngµnh, hµng nhËp lËu võa rÎ l¹i cã chÊt lîng ®· khiÕn giÊy trong níc kh«ng thÓ c¹nh tranh ®îc. NhiÒu c«ng ty xÝ nghiÖp gi¶m s¶n lîng s¶n xuÊt nhng hµng tån kho vÉn lín.

59

Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368

ThiÕu vèn ®Çu t ®Ó c¶i tiÕn c«ng nghÖ vµ n©ng cÊp m¸y mãc thiÕt bÞ. Ngµnh giÊy ®ßi hái vèn lín cho c«ng tr×nh quy m« lín, tiÕn ®é x©y dùng t¬ng ®èi dµi nªn thêi gian hoµn vèn dµi, vèn trong níc l¹i cha cã kh¶ n¨ng ®¸p øng, cÇn ph¶i cã vèn níc ngoµi, trong khi thu hót vèn níc ngoµi ®Çu t kh«ng ph¶i lµ chuyÖn ®¬n gi¶n.
III-/ C¸c khÝa c¹nh ph¸t triÓn c«ng nghiÖp n«ng th«n.

1-/ Lao ®éng c«ng nghiÖp n«ng th«n ®èi víi ph¸t triÓn c«ng nghiÖp n«ng th«n. HiÖn nay lao ®éng n«ng th«n cã kho¶ng 10,88 triÖu ngêi ho¹t ®éng trog c¸c ngµnh nghÒ phi n«ng nghiÖp, trong ®ã 10,2% thuéc c¸c ngµnh chÕ biÕn, 40,76% thuéc nhãm tiÓu thñ c«ng nghiÖp, x©y dùng vµ 41,34% thuéc ngµnh dÞch vô. Theo ®iÒu tra n¨m 1998 c¸c hé lao ®éng n«ng th«n ViÖt Nam qua c¸c vïng kinh tÕ cho thÊy ®ång b»ng s«ng Hång cã tû lÖ hé n«ng nghiÖp cao nhÊt 92,2%, 7,8% hé phi n«ng nghiÖp, thÊp nhÊt lµ vïng §«ng Nam Bé chØ cã 51 héi n«ng nghiÖp 49% hé phi n«ng. Nh×n chung qua c¸c vïng sè hé n«ng nghiÖp chiÕm tû träng cao h¬n phi n«ng nghiÖp, ngo¹i trõ §«ng Nam Bé cã tû träng xÊp xØ c©b b»ng.
BiÓu 28 - lao ®éng trong n«ng th«n. MiÒn Duyªn nói §B Khu IV h¶i T©y C¶ níc trung s«ng cò M.Trun Nguyªn du B¾c C.Long g bé Tæng sè (%) Hé Nhµ níc Hé phi Nhµ níc 100 80,6 19,4 100 91,4 8,6 100 92,2 7,8 100 83,0 17 100 75,6 24,4 100 77,9 22,1

§«ng Nam Bé 100 51 49

§B s«ng C.Long

100 72,1 27,9

Nguån: Tæng côc thèng kª.

60

Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368

C¸c c¬ së ngµnh nghÒ phi n«ng nghiÖp cã quy m« nhá: 3 4 lao ®éng thêng xuyªn, 2 - 3 lao ®éng thêi vô. Tû lÖ hé sö dông lao ®éng cßn rÊt thÊp, tû lÖ c¬ së sö dông trªn 10 lao ®éng chiÕm 10 - 20%, tû lÖ c¬ së cã trªn 50 lao ®éng 9,15%, tren 100 lao ®éng chÕm 4,51%. Mét ®iÒu ®¸ng chó ý lµ lao ®éng phi n«ng nghiÖp thêng xuyªn ph¶i thuª ngoµi, tû lÖ thuª ngoµi nµy kh«ng lín do tay nghÒ cña c¸c lao ®éng n«ng nghiÖp thêi kú nhµn rçi chuyÓn sang. Nh ngµnh chÕ biÕn lao ®éng thêng xuyªn/1 c¬ së ®¹t 26,85 ngêi, 0,67 lao ®éng thuª ngoµi trong ®ã n÷ lao ®éng trong lao ®éng thêng xuyªn 17,11 chiÕm 63,7% cßn lao ®éng n÷ trong lao ®éng thuª ngoµi chØ ®¹t 0,09 chiÕm 13,4% lao ®éng thuª ngoµi. T¬ng tù ta ph©n tÝch trong ngµnh c«ng nghiÖp x©y dùng, dÞch vô còng cho thÊy sè lao ®éng n÷ ®¹t tû lÖ cao trong lao ®éng thêng xuyªn 48%, 34%, trong khi n÷ trong lao ®éng thuª ngoµi l¹i thÊt 40%, 36%.
BiÓu 29 - Sè lao ®éng n«ng th«n trong c¸c c¬ së c«ng nghiÖp n«ng th«n.

ChÕ biÕn NL thuû s¶n Sè lao ®éng xuyªn/c¬ së - N÷ Sè lao ®éng ngoµi/c¬ së - N÷ thuª thêng 26,85 17,11 0,67 0,09

CN x©y dùng 40,27 19,64 1,55 0,62

DÞch vô 26,37 6,98 0,25 0,09

Nguån: Bé N«ng nghiÖp - Ph¸t triÓn n«ng th«n. Trong c¸c ngµnh c«ng nghiÖp n«ng th«n, lao ®éng cã tr×nh ®é chuyªn m«n kü thuËt cña ngµnh chÕ t¹o cã tû lÖ cao nhÊt 9,77% lao ®éng táng ngµnh chÕ biÕn l¬ng thùc lµ cao ®¼ng, ®¹i häc, trung cÊp lµ 8,44%, c«ng nh©n lµ 50,41%, lao ®éng phæ th«ng lµ 31,38% vµ hÖ sè l¬ng ®¹t 2,26 chØ thua
61

Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368

ngµnh chÕ biÕn l©m nghiÖp nhng ®©y còng lµ ngµnh chÕ biÕn ®ang ®îc khuyÕn khÝch c¸n bé lµm viÖc. Trong khi ®ã lao ®éng trong ngµnh n«ng nghiÖp, tû lÖ lao ®éng cao ®¼ng ®¹i häc cña ngµnh chØ chiÕm 1,49%, trung cÊp 1,83%, c«ng nh©n 44,39, lao ®éng phæ th«ng 52,33% lao ®éng lµm viÖc trong ngµnh n«ng nghiÖp vµ hÖ sè l¬ng cña lao ®éng trong n«ng nghiÖp còng thÊp nhÊt 1,93 ph¶n ¸nh ®óng kh¶ n¨ng lµm viÖc cña mçi lao ®éng.
BiÓu 30 - Tû lÖ lao ®éng n«ng th«n theo tr×nh ®é chuyªn m«n kü thuËt (%)

N¨m Ngµnh N«ng nghiÖp L©m nghiÖp ChÕ biÕn LTTP ChÕ biÕn l©m s¶n DÖt may C¬ khÝ

Cao Trung ®¼ng cÊp ®¹i häc 1,44 2,31 9,77 9,02 2,8 9,1 1,83 2,47 8,44 5,45 2,71 14,33

C«ng nh©n 44,39 45,39 50,41 23,10 28,65 38,80

Lao ®éng phæ th«ng 52,33 49,86 31,38 62,42 65,84 37,76

HÖ sè l¬ng 1,93 2,15 2,26 2,28 2,05 2,35

Nguån: B¸o CN sè 8/99 2-/ C«ng nghÖ c«ng nghiÖp n«ng th«n. Thay ®æi c«ng nghÖ lµ qu¸ tr×nh chuyÓn tõ tr¹ng th¸i c«ng nghÖ nµy sang tr¹ng th¸i c«ng nghÖ kh¸c, ®îc thÓ hiÖn ë 3 mÆt sau: - C¶i tiÕn hiÖn ®¹i ho¸ c«ng nghÖ truyÒn thèng: c«ng nghÖ truyÒn thèng bao gåm sù khÐo lÐo cña bµn tay, sö dông m¸y c¬ khÝ hoÆc nöa c¬ khÝ vµ viÖc ¸p dông c¸c ph¬ng ph¸p canh t¸c truyÒn thèng. HiÖn ®¹i c«ng nghÖ truyÒn thèng lµ sù c¶i tiÕn ®æi míi dùa trªn c¸i nÒn lµ truyÒn thèng lµm cho nã cã

62

Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368

tr×nh ®é c«ng nghÖ thÝch øng ®¸p øng ®îc nhu cÇu chÕ t¹o s¶n phÈm cã chÊt lîng cao. - Tù nghiªn cøu ¸p dông c«ng nghÖ míi tõ trong níc. §©y lµ híng thay ®æi c«ng nghÖ cÇn thiÕt nh»m ph¸t huy vai trß cña n¨ng lùc gi¶i quyÕt mét sè v¸n ®Ò kü thuËt vµ c«ng nghÖ ®Æc thï cña ViÖt Nam mµ chØ b»ng con ®êng tù nghiªn cøu, ph¸t triÓn c«ng nghÖ tõ thµnh thÞ vµ Nhµ níc. C«ng nghÖ thµnh thÞ thêng tiÕn bé h¬n c«ng nghÖ n«ng th«n, c«ng nghÖ níc ngoµi tiÕn bé h¬n c«ng nghÖ trong níc. Do ®ã chuyÓn giao c«ng nghÖ tõ n¬i tiÕn bé ®Õn n¬i kÐm tiÕn bé h¬n lµ vÊn ®Ò tÊt yÕu. Trong c¸c ngµnh n«ng th«n, tr×nh ®é kü thuËt chØ tËp trung ë thñ c«ng b¸n c¬ khÝ, cha cã kü thuËt tù ®éng, ngµnh chÕ biÕn n«ng l©m s¶n cã tû träng thñ c«ng b¸n c¬ khÝ chiÕm 53,96% cßn c¬ khÝ chiÕm56,04%, cßn tiÓu thñ c«ng nghiÖp thñ c«ng b¸n c¬ khÝ chiÕm 93,4% cßn c¬ khÝ chØ cã 6,6%.
BiÓu 31 - Tr×nh ®é kü thuËt c¸c ngµnh c«ng nghiÖp n«ng th«n (%).

ChÕ biÕn Nhãm CN n«ng l©m x©y dùng s¶n Thñ c«ng b¸n c¬ khÝ C¬ khÝ Tù ®éng 61,51 38,49 70,69 29,31 -

DÞch vô 43,96 56,04 -

TTCN 93,4 6,6 -

Nguån: Bé N«ng nghiÖp - Ph¸t triÓn n«ng th«n. N©ng cao tr×nh ®é trang thiÕt bÞ kü thuËt trong ngµnh chÕ biÕn n«ng l©m s¶n, sö dông c¸c c«ng nghÖ c¶i tiÕn, m¸y th¶i cña c«ng nghiÖp thµnh thÞ, c¸c m¸y tù chÕ tõ ®ã gi¶i phãng lao ®éng cùc nhäc, n©ng cao n¨ng suÊt vµ chÊt lîng s¶n phÈm. §ång thêi tõng bíc ®æi míi trang thiÕt bÞ. C«ng nghÖ
63

Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368

trong c¸c ngµnh s¶n xuÊt vËt liÖu x©y dùng vµ s¶n xuÊt hµng tiªu dïng, mét sè c¬ së s¶n xuÊt g¹ch ngãi ®· ¸p dông c«ng nghÖ lß ®øng, lß quay, lß tuynen, thay cho c«ng nghÖ ®èt lß, c¸c lµng nghÒ dÖt vµ giÊy ®· ¸p dông m¸y dÖt, m¸y xÐo giÊy thay cho lao ®éng b»ng ch©n thñ c«ng. Tr×nh ®é c«ng nghÖ nãi chung ë n«ng th«n cßn thÊp vµ chËm thay ®æi c«ng nghÖ thñ c«ng võa c¬ khÝ vÉn chiÕm tû lÖ cao nhng hiÖn nay, ®ang cã híng chuyÓn dÞch sang ngµnh c¬ khÝ . C«ng nghÖ truyÒn thèng chñ yÕu dùa vµo kinh nghiÖm, sù khÐo lÐo cña bµn tay, ngay nh c«ng nghiÖp chÕ biÕn chñ yÕu lµ lao ®éng thñ c«ng ë tr×nh ®é s¬ chÕ. C«ng nghÖ kÐm thÓ hiÖn ë s¶n phÈm c«ng nghiÖp n«ng th«n s¶n xuÊt ra cßn chÊt lîng thÊp, trong c¸c ngµnh c«ng nghiÖp n«ng th«n tû lÖ lao ®éng gi÷ vÞ trÝ chñ yÕu. Tuy r»ng s¶n phÈm c«ng nghiÖp n«ng th«n phong phó nhng gi¸ thµnh cña chóng thÊp, chÊt lîng kÐm nªn c¸c c¬ së kh«ng thÓ øng dông c¸c c«ng nghÖ kü thuËt ®¾t tiÒn, ®iÒu nµy ®· ng¨n c¶n viÖc chuyÓn dÞch c«ng nghÖ ë n«ng th«n. §æi míi c«ng nghÖ cha thùc hiÖn cã hÖ thèng, c¬ b¶n míi chØ ®æi míi ë mét sè kh©u träng ®iÓm. Kªnh chuyÓn giao c«ng nghÖ qua sö dông c¸c c«ng nghÖ lçi thêi ë c¸c doanh nghiÖp thµnh thÞ song vÉn phï hîp víi tr×nh ®é vµ quy m« cña c«ng nghÖ ë n«ng th«n; sö dông c¸c thiÕt bÞ m¸y mãc cña c¸c doanh nghiÖp thµnh thÞ s¶n xuÊt ra nh thiÕt bÞ chÕ biÕn l¬ng thùc, m¸y c¬ khÝ nhá, tù chÕ t¹o c¸c thiÕt bÞ ®¬n gi¶n; nhËp tõ Trung quèc c¸c m¸y c¬ khÝ nhá víi gi¸ thÊp, chÊt lîng thÊp. Nguån ®æi míi c«ng nghÖ ë n«ng th«n: 5,19% m¸y mãc lo¹i th¶i tõ doanh nghiÖp thµnh thÞ, 68,18% c«ng nghÖ s¶n xuÊt ë trong níc, 24,13% nhËp khÈu, 55,19% tù chÕ t¹o. §æi míi c«ng nghÖ cha chó ý ®Õn vÊn ®Ò b¶o vÖ m«i trêng vµ an toµn lao ®éng do c«ng nghÖ ¸p dông qu¸ l¹c hËu,

64

Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368

th¶i chÊt qu¸ nhiÒu, lµm cho nhiÖt ®é n«ng th«n t¨ng cao, bôi bÈn xi m¨ng, ho¸ chÊt g©y « nhiÔm m¹nh. N¨ng lùc néi sinh vÒ nghiªn cøu øng dông tiÕn bé khoa häc ë n«ng th«n cßn thÊp v× cha cã lùc lîng nghiªn cøu, th«ng tin, t vÊn vÒ c«ng nghÖ vµ chuyÓn giao c«ng nghÖ cha ph¸t triÓn, kÕt cÊu h¹ tÇng phôc vô nghiªn cøu vµ triÓn khai c«ng nghÖ cha ph¸t triÓn. Nhu cÇu ®Çu t ®æi míi thiÕt bÞ c«ng nghÖ ®ßi hái mét khèi lîng vèn lín, viÖc cung cÊp ®ñ vµo thêi ®iÓm thÝch hîp, l·i suÊt cho vay vµ thñ tôc cho vay cßn nhiÒu vÊn ®Ò khã kh¨n g©y khã kh¨n cho chuyÓn giao c«ng nghÖ n«ng th«n. 3-/ TÝn dông ®èi víi ph¸t triÓn c«ng nghiÖp n«ng th«n. KÕt qu¶ ho¹t ®éng tÝn dông. Vèn huy ®éng cuèi n¨m 1994 trªn ®Þa bµn n«ng th«n cña tÊt c¶ c¸c tæ chøc tÝn dông ®¹t kho¶ng 8500 tû ®ång, chiÕm 35% vèn huy ®éng, trong ®ã ng©n hµng n«ng nghiÖp huy ®éng 5.500 tû ®ång. Tuy nhiªn con sè vèn cã cña c¸c ng©n hµng ®· t¨ng nhanh n¨m 1997, ngay nh ë ng©n hµng cæ phÇn trong n«ng th«n ®· ®¹t 59286 triÖu ®ång tæng nguån vèn, 54.210 triÖu ®ång tæng sè vèn vay.
B¶ng 32 - Nguån vèn cña ng©n hµng cæ phÇn ë n«ng th«n.

ChØ tiªu Tæng nguån vèn - Vèn ®iÒu lÖ - TiÒn göi d©n c - Vay c¸c tæ chøc tÝn dông Tæng sè vèn vay N«ng nghiÖp.
65

Tæng sè 59.286 9.956 27.658 21.672 54.210

C¬ cÊu 100 16,79 46,65 36,555 91,438

Nguån: ®æi míi vµ hoµn thiÖn mét sè chÝnh s¸ch - NXB

Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368

Vèn cho vay ®¹t kho¶ng 11.500 tû ®ång, chiÕm 30% tæng cho vay c¶ níc trong ®ã cho vay ng¾n h¹n 9.100 tû, chiÕm 79%, so víi c¶ níc d nî ng¾n h¹n 67%, d nî trung dµi h¹n 33%. Riªng cho vay cña ng©n hµng n«ng nghiÖp ®¹t 10.000 tû ®ång, nî ng¾n h¹n 8.250 tû chiÕm 82%, nî trung dµi h¹n 1750 tû ®ång, chiÕm 18%. NÕu ph©n theo ngµnh ë vïng cho vay th× 40% c«ng nghiÖp; tiÓu thñ c«ng nghiÖp trång trät 25%, dÞch vô 17%. Thèng kª cho thÊy doanh sè cho vay cña Ng©n hµng n«ng nghiÖp vµ Ph¸t triÓn n«ng th«n ®Çu t vµo miÒn nói, trung du, ®ång b»ng s«ng Hång cã xu híng gi¶m. Cßn c¸c vïng kh¸c ®îc ®Çu t m¹nh, nhÊt lµ §«ng Nam Bé, tû träng ®Çu t lín 20,9% (1996) lªn 21,3% (1998).
B¶ng 33 - Doanh sè cho vay cña ng©n hµng n«ng nghiÖp vµ ph¸t triÓn n«ng th«n.

1994 Doanh sè c¶ níc MiÒn nói trung du §ång b»ng Hång Khu IV cò Duyªn Trung h¶i MiÒn s«ng 100 13,5 21,1 9,6 10,3 4,6 13,6 S«ng 27,2

1995 100 14,8 22,2 9,4 8,3 7,6 18,5 19,2

1996 100 12,7 19,8 9,5 8,2 9,7 20,9 19,2

1997 100 12,9 19,3 9,3 8,1 9,9 21,2 19,3

1998 100 12,8 18,8 9,4 8,2 10,1 21,3 19,4

T©y Nguyªn §«ng Nam Bé §ång b»ng C.long

Nguån: Bé N«ng nghiÖp - Ph¸t triÓn n«ng th«n §iÒu tra cho thÊy nh÷ng vïng cã nhiÒu lµng nghÒ truyÒn thèng th× ho¹t ®éng tÝn dông s«i næi h¬n, tû lÖ vay nghÒ truyÒn thèng chiÕm 50 - 70% vèn vay. Cßn ë c¸c huyÖn cã
66

Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368

c«ng nghiÖp n«ng th«n ph¸t triÓn th× vèn tÝn dông lu«n lu«n thiÕu, d nî ng©n hµng cao vµ m¹ng líi tæ chøc tÝn dông rÊt ph¸t triÓn. Vèn tÝn dông ®· gãp phÇn gi¶i quyÕt viÖc lµm cho n«ng d©n trong n¨m, trong thu nhËp, h¹n chÕ tiªu cùc, an ninh chÝnh trÞ ®îc gi÷ v÷ng. H¹n chÕ cña ho¹t ®éng tÝn dông. ThiÕu vèn lµ khã kh¨n lín nhÊt ®Ó ph¸t triÓn c«ng nghiÖp n«ng th«n nhÊt lµ vèn vay trung dµi h¹n cßn thÊp so víi nhu cÇu. Ng©n hµng chØ cho vay mua nguyªn vËt liÖu lµ chÝnh, cßn vèn trung vµ dµi h¹n ®Ó mua s¾m thiÕt bÞ, ®æi míi c«ng nghÖ, x©y dùng nhµ xëng cßn rÊt thiÕu cha ®¸p øng nhu cÇu. Vèn cho ph¸t triÓn c«ng nghiÖp n«ng th«n chñ yÕu dùa vµo vèn tù cã vµ vèn tÝn dông. Vèn tù cã cña hé s¶n xuÊt cßn rÊt thÊp, cha tÝch lòy cao, vèn tÝn dông cßn h¹n chÕ. M¹ng líi tÝn dông n«ng th«n ph¸t triÓn cha réng kh¾p. §èi víi hÖ thèng tÝn dông quèc doanh chØ cã Ng©n hµng n«ng nghiÖp mµ mçi huyÖn cã mçi chi nh¸nh, b×nh qu©n 8 x· cã mét phßng giao dÞch phôc vô ngêi n«ng d©n ®i göi hoÆc nhËn vèn vay, cã n¬i ph¶i ®i xa hµng ngµn kilomet. TÝn dông ngoµi quèc doanh cha nhiÒu mµ quy m« l¹i nhá bÐ, 16 ng©n hµng cæ phÇn n«ng th«n, 75 hîp t¸c x· tÝn dông, 148 quü tÝn dông ngoµi quèc doanh, míi chØ ho¹t ®éng chñ yÕu trªn mét ®Þa bµn nhÊt ®Þnh. C¬ së vËt chÊt hÖ thèng tÝn dông n«ng th«n cßn nghÌo nµn, ph¬ng tiÖn lµm viÖc giao dÞch cßn rÊt ®¬n gi¶n th« s¬. Tr×nh ®é c¸n bé cßn thÊp, cha qua ®µo t¹o nghiÖp vô ng©n hµng, mãi qua líp ®µo t¹o huÊn luyÖn ng¾n ngµy. HÖ thèng chÝnh s¸ch ®èi ví tÝn dông c«ng nghiÖp n«ng th«n cha hoµn chØnh, cßn nhiÒu vÊn ®Ò ph¶i hoµn thiÖn vµ nghiªn cøu: l·i suÊt cho vay cßn cao, cha cã hÖ thèng chØ tiªu, huy ®éng vµ ®iÒu hoµ vèn cha nhanh nh¹y. 4-/ Doanh nghiÖp c«ng nghiÖp n«ng th«n.

67

Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368

Doanh nghiÖp c«ng nghiÖp n«ng th«n ra ®êi ®Ó cung øng ®Çu vµo vµ gi¶i quyÕt ®Çu ra cho hé n«ng d©n. C¸c doanh nghiÖp cung c¸p vèn n¨ng lîng, nguyªn liÖu, c«ng cô, vËt t kü thuËt, gièng c©y trång, vËt nu«i cho s¶n xuÊt n«ng nghiÖp. Doanh nghiÖp tæ chøc vµ ®¶m nhiÖm nh÷ng kh©u träng yÕu, gióp n«ng d©n hÖ thèng c«ng nghiÖp chÕ biÕn, b¶o qu¶n kh¾c phôc kÞp thêi, tr¸nh thÊt tho¸t h háng, n©ng cao gi¸ trÞ hµng ho¸ lªn nhiÒu lÇn t¹o c«ng ¨n viÖc lµm n©ng cao thu nhËp cho n«ng d©n, gióp n«ng d©n tiªu thô s¶n phÈm b»ng c¸ch më réng thÞ trêng tiªu thô trong níc, híng m¹nh vµo xuÊt khÈu th«ng qua c¸c tæ chøc hiÖp héi cña tõng mÆt hµng, nhãm hµng ®¶m b¶o lîi Ých chÝnh ®¸ng cña ngêi s¶n xuÊt, tr¸nh c¹nh tranh kh«ng lµnh m¹nh sinh ra Ðp gi¸, cuèi cïng lµm n«ng d©n thiÖt thßi. §a tiÕn bé khoa häc kü thuËt vµo s¶n xuÊt vµ ®êi sèng, kÓ c¶ kiÕn thøc vÒ qu¶n lý vµ qu¶n trÞ kinh doanh. Thµnh lËp c¸c viÖn, tr¹m triÓn khai nghiªn cøu c«ng nghÖ c©y gièng phôc vô cho n«ng nghiÖp n«ng th«n gãp phÇn liªn kÕt gi÷a liªn kÕt khoa häc vµ s¶n xuÊt. C¸c doanh nghiÖp n«ng th«n ho¹t ®éng ®îc thÓ hiÖn b»ng quy m« s¶n xuÊt, tr×nh ®é c¬ khÝ ho¸ vµ hiÖu qu¶ s¶n xuÊt kinh doanh. Quy m« s¶n xuÊt cña doanh nghiÖp n«ng th«n b×nh qu©n vèn ban ®Çu Ýt h¬n 5 lÇn, sö dông lao ®éng Ýt h¬n 1 - 3 lÇn, ®Çu t mét lao ®éng nhá h¬n 3 lÇn so víi chØ tiªu t¬ng øng cña doanh nghiÖp thµnh thÞ, cã h¬n 60% doanh nghiÖp n«ng th«n dùa vµo vèn tù cã hay vèn vay l·i thÊp khi míi thµnh lËp, tÝn dông ng©n hµng cã vai trß cùc kú lín trong viÖc h×nh thµnh vèn ban ®µu cña doanh nghiÖp. Kho¶ng 50% doanh nghiÖp sö dông c«ng cô cÇm tay, 15,5% sö dông nöa c¬ khÝ, 39,4% sö dông m¸y ch¹y ®iÖn. C«ng nghÖ chuyÓn giao chñ yÕu tõ nguån m¸y mãc lo¹i th¶i cña thµnh thÞ hay tù chÕ t¹o thiÕt bÞ nhËp khÈu cßn h¹n chÕ, ®iÖn khÝ n«ng th«n thÊp kÐm vµ c«ng suÊt thÊp. HiÖu qu¶ s¶n xuÊt kinh doanh thÊp h¬n doanh nghiÖp

68

Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368

thµnh thÞ, gi¸ trÞ t¨ng thªm cña doanh nghiÖp n«ng th«n cßn thua xa doanh nghiÖp thµnh thÞ. Sù ®a d¹ng cña doanh nghiÖp n«ng th«n ph¶n ¸nh qua kÕt cÊu nguån thu nhËp b×nh qu©n kho¶ng 73,4% tæng doanh thu c¸c doanh nghiÖp th«ng qua ®iÒu tra lµ do tiªu thô s¶n phÈm, 20,4% do thu tõ dÞch vô, kho¶ng 6,2% lµ tõ nguån thu kh¸c gÇn nöa sè doanh cã gi¸ trÞ t¨ng thªm mét lao ®éng lµ díi 200 ®« la/n¨m vµ gÇn 1/4 doanh nghiÖp ®¹t trªn 500 ®« la. Qua ®ã phÇn lín cho thÊy c¸c doanh nghiÖp cßn ë t×nh tr¹ng s¬ khai víi lîng vèn Ýt ái, ph¬gn thøc ho¹t ®éng th« s¬ vµ t¹o ra møc thu nhËp thÊp. C¸c doanh nghiÖp n«ng th«n ®Òu lµ bé phËn cña kinh tÕ n«ng th«n, ho¹t ®éng cña c¸c doanh nghiÖp chÞu sù t¸c ®éng cña chu kú s¶n xuÊt n«ng nghiÖp. ViÖc cung cÊp nguyªn liÖu vµ sö dông lao ®éng trong n¨m cã sù biÕn thiªn qu¸ lín. Sè lîng ho¹t ®éng phi n«ng nghiÖp phô thuéc vµo ho¹t ®éng n«ng nghiÖp theo mïa vô kh¸c nhau. Còng t¬ng tù viÖc cung cÊp n«ng s¶n liªn quan chÆt chÏ tíi thêi kú thu ho¹ch. DÔ dµng nhËn thÊy nhiÒu doanh nghiÖp gia ®×nh ngõng s¶n xuÊt lóc thêi vô bËn rén ®Ó c¸c thµnh viªn dµnh thêi gian cho ho¹t ®éng n«ng nghiÖp. Mèi quan hÖ gi÷a c¸c doanh nghiÖp n«ng th«n tá ra láng lÎo h¬n nhiÒu so víi c¸c doanh nghiÖp thµnh thÞ nghÜa lµ sù phån thÞnh hay suy vong cña c¸c doanh nghiÖp n«ng th«n vµ møc ®é ¶nh hëng qua l¹i lÉn nhau rÊt thÊp. S¶n phÈm doanh nghiÖp n«ng th«n tá ra yÕu thÕ h¬n s¶n phÈm cïng lo¹i ®îc s¶n xuÊt ë thµnh thÞ do vèn ®Çu t nhá, n¨ng suÊt lao ®éng thÊp, ph¬ng ph¸p s¶n xuÊt ®¬n gi¶n, l¹i ë trong mét m«i trêng ®Þa ph¬ng nghÌo nµn vÒ c¬ së h¹ tÇng còng nh xa c¸ch thÞ trêng tiªu thô. Doanh nghiÖp n«ng th«n ho¹t ®éng kinh doanh dùa trªn c¬ së tiÒn mÆt, 88,6% doanh nghiÖp thanh to¸n b»ng tiÒn mÆt khi nhËn hµng, viÖc mua b¸n b»ng tÝn dông lµ hiÕm thÊy. RÊt khã

69

Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368

tiÕp cËn víi lîng vèn vay lín mµ l·i suÊt thÊp, kh¶o s¸t cho thÊy 44% doanh nghiÖp sö dông vèn díi 10 triÖu ®ång. Doanh nghiÖp n«ng th«n vÉn ®îc sù hç trî bëi Nhµ níc, song lµ trî gióp vÒ mÆt giÊy tê thñ tôc hay c¸c chÝnh s¸ch, 30% doanh nghiÖp ®îc hëng gi¶m thuÕ, miÔn thuÕ t¹m thêi, sù gióp ®ì vÒ m¸y mãc, tÝn dông lín hÇu nh rÊt Ýt. Lao ®éng ë c¸c doanh nghiÖp chØ ®îc ®µo t¹o s¬ sµi nªn tay nghÒ non kÐm. Møc l¬ng lao ®éng c«ng nghiÖp n«ng th«n thÊp ¶nh hëng ®Õn møc sèng, thu nhËp, ngµy cµng xo¸y s©u vµo vßng luÈn quÈn cña kinh tÕ n«ng th«n. Trong c¸c lo¹i h×nh doanh nghiÖp n«ng th«n, hé gia ®×nh c¸ thÓ vÉn gi÷ sè lîng lín nhng quy m« ho¹t ®éng nhá, ngîc l¹i c¸c dnnn lµ cã rÊt Ýt nhng ®îc sù hç trî cña Nhµ níc nªn quy m« lín cã kh¶ n¨ng c¹nh tranh cao, t¹o thu nhËp, t¨ng viÖc lµm cho n«ng th«n. Hé gia ®×nh c¸ thÓ t¨ng lªn nhanh tõ 34870 ngh×n hé (1991) ®· t¨ng lªn, thµnh h¬n 7 triÖu hé 1999. Hîp t¸c x· ®· bÞ thu hÑp so víi n¨m 1991 nhng nh÷ng n¨m gÇn ®©y cã khuynh híng t¨ng lªn thÓ hiÖn 4000 (1998) vµ 4600 hîp t¸c x· (1999). Víi c¬ chÕ thÞ trêng më cöa, c¸c doanh nghiÖp Nhµ níc vµ doanh nghiÖp t nh©n ®· x©m nhËp vµo n«ng th«n nhiÒu h¬n. Giai ®o¹n 1991 - 1999, doanh nghiÖp Nhµ níc ®· t¨ng gÇn 90 doanh nghiÖp cßn doanh nghiÖp t nh©n t¨ng xÊp xØ 900 c¸i. C¸c tæ s¶n xuÊt còng ®îc ph¸t triÓn vµ më réng, dùa vµo sè tæ s¶n xuÊt ta thÊy tõ 11163 tæ lªn 11860 tæ, ®iÒu nµy cho thÊy tæ s¶n xuÊt cã thÓ ®îc ph¸t triÓn më réng chø sè lîng tæ s¶n xuÊt kh«ng thay ®æi lín. Lµng nghÒ trong n«ng th«n ®· cã thêi kú bÞ mai mét, nay ®îc ngµnh nghÒ, lµng nghÒ, tõ 8867 lµng nghÒ 91991) t¨ng lªn thµnh 9267 lµng nghÒ (1999). Qua b¶ng thèng kª c¸c lo¹i h×nh doanh nghiÖp n«ng th«n, ta nhËn thÊy c¸c lo¹i h×nh doanh nghiÖp ®Òu cã xu híng t¨ng nhng tèc ®é t¨ng cã phÇn chËm ch¹p thÓ hiÖn ë sù gia t¨ng tæ s¶n xuÊt, c¸c lµng nghÒ hay hîp t¸c x·.

70

Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368

BiÓu 34 - T×nh h×nh ph¸t triÓn c¸c lo¹i h×nh doanh nghiÖp c«ng nghiÖp n«ng th«n giai ®o¹n 1991 - 1999
N¨m DN s¶n xuÊt Hîp t¸c x· Tæ s¶n xuÊt Doanh nh©n nghiÖp t

1991 8.500 11.163 312 15

1992 4.600 10.419 963 19 4.018.3 00 8.969

1993 3.100 7.012 3.889 25 6.018.3 00 9.123

1994 3.000 8.234 3.721 40 5.992.9 00 9.841

1995 3.500 10.041 2.986 68

1996 3.600 11.341 2.215 75

1997 3.700 9.234 3.061 89

1998 4.000 10.056 3.098 97

1999 4.600 11.860 3.291 105

Doanh nghiÖp Nhµ níc Hé c¸ ®×nh thÓ

gia 3.487.0 00 8.867

5.971.0 5.808.6 614.098 00 67 8.725 9.161 9.783

6.676.7 7.028.40 83 0 9.960 9.267

Lµng nghÒ

Nguån: Tæng côc thèng kª. 5-/ ChÝnh s¸ch kinh tÕ ph¸t triÓn c«ng nghiÖp n«ng th«n trong nh÷ng n¨m qua. ¦u ®·i ®Çu t vµo chÕ biÕn n«ng l©m s¶n, s¶n xuÊt c¸c mÆt hµng tiÓu thñ c«ng nghiÖp phôc vô tiªu dïng còng nh xuÊt khÈu, khuyÕn khÝch t¹o ®iÒu kiÖn ®Çu t vµo nh÷ng ngµnh nghÒ c«ng nghiÖp n«ng th«n gi¶i quyÕt viÖc lµm t¨ng thu nhËp cho ngêi n«ng d©n dÇn chuyÓn dÞch lao ®éng n«ng nghiÖp thuÇn tuý sang lao ®éng phi n«ng nghiÖp. - §Çu t ®æi míi thiÕt bÞ ®îc u tiªn quan t©m, tû träng ®Çu t c«ng nghÖ trong ngµnh chÕ biÕn ®¹t tû lÖ cao. ¦u tiªn ®Çu t ®æi míi thiÕt bÞ c«ng nghÖ chÕ biÕn, triÓn khai ¸p dông c¶ c«ng nghÖ s¶n xuÊt nguyªn liÖu th« cho ngµnh chÕ biÕn. Ngµnh xi m¨ng ®· thùc hiÖn ¸p dông phæ biÕn c«ng nghÖ lß ®øng gi¶i quyÕt viÖc lµm tiÕt kiÖm vèn ®Çu t nhng l¹i g©y ra « nhiÔm m«i trêng sinh th¸i nghiªm träng mµ thu håi vèn l©u. GÇn ®©y ngµnh xi m¨ng ®· ¸p dông c«ng nghÖ lß quay phÇn nµo kh¾c phôc ®îc t×nh tr¹ng « nhiÔm, t¹o n¨ng suÊt s¶n xuÊt cao gãp phÇn ph¸t triÓn c«ng nghiÖp n«ng th«n.

71

Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368

- §Çu t t¹o vïng nguyªn liÖu cho c¸c ngµnh c«ng nghiÖp n«ng th«n. Ph¸t triÓn m¹nh mÏ c¸c s¶n phÈm n«ng nghiÖp: cµ phª, ®iÒu, cao su, l¬ng thùc... th«ng qua c¸c chÝnh s¸ch phñ xanh ®åi nói träc, khai th¸c sö dông ®Êt hoang ho¸, trång rõng c©y gç c«ng nghiÖp dµi ngµy, b¶o hé c©y ®Æc s¶n cã gi¸ trÞ, nu«i trång ®¸nh b¾t thñy s¶n. - Thu hót ®Çu t níc ngoµi vµo c«ng nghiÖp chÕ biÕn n«ng l©m thuû s¶n b»ng c¸c h×nh thøc gia c«ng chÕ biÕn s¶n phÈm vµ liªn doanh; gia c«ng chÕ biÕn chÝnh lµ biÖn ph¸p ®Ó t¹o viÖc lµm. Do thiÕu vèn ph¸t triÓn c«ng nghiÖp n«ng th«n nªn h×nh thøc liªn doanh ®îc khuyÕn khÝch v× ho¹t ®éng hiÖu qu¶, t¹o nhiÒu viÖc lµm vµ thu hót ®îc nhiÒu vèn. - Ng©n hµng cho vay ®èi víi c¸c ngµnh c«ng nghiÖp mang l¹i hiÖu qu¶ vµ cã tiÒm n¨ng xuÊt khÈu nh c«ng nghiÖp chÕ biÕn, mét sè mÆt hµng tiÓu thñ c«ng nghiÖp. Tríc ®©y do yªu cÇu gi¶i quyÕt viÖc lµm nªn Nhµ níc cho vay víi l·i suÊt thÊp ®èi víi ph¸t triÓn ngµnh xi m¨ng nhng hiÖn nay c«ng nghÖ lß ®øng ®ang g©y ra « nhiÔm nªn l·i suÊt cao cã phÇn nµo h¹n chÕ ®Çu t vµo xi m¨ng c«ng nghÖ lß ®øng. - Møc thuÕ Nhµ níc ¸p dông víi c¸c ngµnh c«ng nghiÖp n«ng th«n theo híng khuyÕn khÝch ph¸t triÓn c«ng nghiÖp n«ng th«n nh gi¶m thuÕ nguyªn liÖu doanh thu víi ngµnh chÕ biÕn n«ng l©m thuû s¶n, ngµnh tiÓu thñ c«ng nghiÖp cã triÓn väng, ®ång thêi t¨ng thuÕ nhËp khÈu c¸c ngµnh cßn ph¶i nhËp khÈu ®Ó h¹n chÕ søc c¹nh tranh hµng ngo¹i, gi¶m møc ®é « nhiÔm m«i trêng khi øng dông ë n«ng th«n nh ngµnh ho¸ chÊt, ngµnh xi m¨ng. - §· bíc ®Çu thiÕt lËp ®îc quan hÖ víi NhËt, §µi Loan, T©y ¢u ®Ó më ra thÞ trêng cho c¸c mÆt hµng xuÊt khÈu nh lóa g¹o, cµ phª, ®iÒu, nhng thÞ trêng nµy cha cã tÝnh æn ®Þnh cao do hµng c«ng nghiÖp n«ng th«n ViÖt Nam cßn h¹n chÕ vÒ chÊt lîng, gi¸ thµnh cßn cao. Nhµ níc cÇn ph¶i trî gi¸ cho s¶n phÈm
72

Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368

ngµnh c«ng nghiÖp n«ng th«n, ®Çu t c¸c c«ng nghÖ thiÕt bÞ vµo ngµnh c«ng nghiÖp nh chÕ biÕn n«ng l©m s¶n, xi m¨ng. - §Çu t ph¸t triÓn kÕt cÊu h¹ tÇng n«ng th«n còng nh b¶o vÖ, tu söa hÖ thèng c¬ së h¹ tÇng n«ng th«n. §a líi ®iÖn cã c«ng suÊt cao vÒ lµng, tr¸nh t×nh tr¹ng hao phÝ ®iÖn trªn ®êng d©y còng nh sù ph¸ ho¹i c¸c c«ng tr×nh kÕt cÊu h¹ tÇng. - Lao ®éng n«ng th«n ®ang bíc ®Çu ®îc huÊn luyÖn, ®µo t¹o ®Ó ®¸p øng nhu cÇu lao ®éng cña c«ng nghiÖp n«ng th«n. Gi¸o dôc ®îc ®Ò cËp h¬n trong c¸c trêng häc n«ng th«n ®Ó t¹o ra mét lùc lîng lao ®éng cã chÊt lîng. Bªn c¹nh Nhµ níc khuyÕn khÝch hç trî kh«i phôc l¹i c¸c lµng nghÒ truyÒn thèng, nh÷ng thî thñ c«ng lµnh nghÒ t¹o ®éng lùc cho ngµnh thñ c«ng nghiÖp më réng ph¸t triÓn chiÕm lÜnh thÞ trêng trong ngoµi níc. 6-/ KÕt cÊu h¹ tÇng n«ng th«n ViÖt Nam hç trî c«ng nghiÖp n«ng th«n ph¸t triÓn. 6.1 HÖ thèng m¹ng líi giao th«ng n«ng th«n. Trong nh÷ng n¨m gÇn ®©y, m¹ng líi giao th«ng n«ng th«n ®· cã bíc ph¸t triÓn nhanh, c¶ níc huy ®äng 4260 tû ®ång, trong ®ã nh©n d©n ®ãng gãp 2200 tû ®ång chiÕm 51,8% x©y dùng trªn 20000 km ®êng trªn ®Þa bµn n«ng th«n tõ huyÖn ®Õn x· th«n vµ 18260 c©y cÇu c¸c lo¹i víi tæng chiÒu dµi 213 - 778 mÐt, 9146 x· cã « tè ®Õn trung t©m chiÕm 92,8% tæng sè x· trong c¶ níc. MiÒn §«ng Nam Bé cã tû lÖ ®êng giao th«ng cho c¸c ph¬ng tiÖn th« s¬ ®Õn trung t©m x· cao nhÊt 100%, thÊp nh¸t lµ 87,5% cña miÒn nói Trung du B¾c Bé. Tû lÖ x· cã ®êng « t« ®Õn trung t©m x· cao nhÊt ®ång b»ng s«ng Hång 99,4%, thÊp nhÊt lµ 81,4% miÒn nói trung du B¾c bé.
B¶ng 35 - M¹ng líi giao th«ng n«ng th«n.

73

Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368

§B S.Hång - Tû lÖ x· cã ®êng giao th«ng cho xe th« s¬ ®Õn trung t©m x· - Tû lÖ x· cã ®êng « t« ®Õn trung t©m x· 99,9% 99,4%

§Nam Bé 100% 97,5%

Khu IV cò 98,3% 93,2%

T©y Nguyªn 98% 96,4%

DH¶i M.Trung 96,7% 92,3%

§BSCL

MiÒn nói B¾c Bé 87,5% 81,4%

94,1% 91,3%

Nguån: Bé KÕ ho¹ch vµ §Çu t. Ph¸t triÓn m¹ng líi giao th«ng n«ng th«n lµ mét vÊn ®Ò khã kh¨n tèn kÐm trong khi vèn ®Çu t cã h¹n, ®iÒu nµy muèn kh¾c phôc ph¶i cã sù ®ãng gãp 50% do Ng©n s¸ch Nhµ níc, 50% do d©n ®ãng gãp. MÆt kh¸c ®Ó duy tu b¶o vÖ ®êng x¸ cÇu cèng Nhµ níc ph¶i ph©n cÊp qu¶n lý tõ tØnh ®Õn huyÖn x· ®Ó ng¨n chÆn sù xuèng cÊp nhanh chãng, g©y nªn sù ¸ch t¾c giao lu hµng ho¸ gi÷a n«ng th«n vµ thµnh thÞ, gi¶m sù ph¸t triÓn cña c«ng nghiÖp n«ng th«n. MÆt ®êng n«ng th«n kÐm, vËt liÖu lµm ®êng khan hiÕm cha ®îc chó träng, l¹i hay bÞ chia c¾t bëi c¸c kªnh, m¬ng ®· lµm gi¶m tèc ®é di chuyÓn c¸c ph¬ng tiÖn giao th«ng n«ng th«n còng nh kinh tÕ n«ng th«n chËm ph¸t triÓn. 6.2 M¹ng líi ®iÖn n«ng th«n. C«ng nghiÖp n¨ng lîng ë níc ta ph¸t triÓn t¹o ®iÒu kiÖn v÷ng ch¾c cho viÖc x©y dùng m¹ng líi ®iÖn n«ng th«n phôc vô c«ng nghiÖp ho¸ hiÖn ®¹i ho¸ n«ng th«n. Tæng c«ng suÊt nguån ®iÖn 1999 ®¹t 4.400 MVA, s¶n lîng ®iÖn ph¸t ra 14.64 tû KWh, chiÒu dµi ®êng d©y ®iÖn dµi 45.960 Km, dung lîng c¸c tr¹m biÕn ¸p 17.174 MVA, tuy nhiªn b×nh qu©n ®iÖn ®Çu ngêi ®¹t 200 KWh/n¨m. M¹ng ®iÖn n«ng th«n ph¸t triÓn trªn ®Þa bµn réng ë nhiÒu vïng kh¸c nhau. §iÖn n«ng th«n ®îc lÊy tõ ®iÖn líi quèc gia hoÆc nguån ®iÖn ph¸t t¹i chç. HiÖn nay, m¹ng líi ®iÖn ®· phñ 5305 x·, chiÕm 60,4% víi 6.098.100 sè hé cã ®iÖn, chiÕm 53,0% sè hé, tr¹m biÕn thÕ ®·

74

Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368

cã ë 4330 x·, chiÕm 49,3%. Trong c¸c vïng l·nh thæ, m¹ng líi ®iÖn phñ ë ®ång b»ng S«ng Hång lµ lín nhÊt 1660 x·, chiÕm 98,2%, tr¹m biÕn ¸p ë 1635 x· chiÕm 96,5% víi 2463300 hé chiÕm 89% T©y Nguyªn lµ vïng cã líi ®iÖn phñ thÊp nhÊt chØ cã 135 x·, chiÕm 29,5%.

BiÓu 36 - M¹ng líi ®iÖn n«ng th«n. Sè x· cã ®iÖn Sè x· cã tr¹m biÕn thÕ Sè hé n«ng th«n cã ®iÖn

Vïng

Tû lÖ %

Tû lÖ %

Tû lÖ %

C¶ níc MiÒn nói trung du B¾c Bé §ång Hång Duyªn Trung b»ng s«ng

5.305 964 1.660 991 h¶i MiÒn 472 135 323 760

60,4 36,7 98,2 61,0 57,8 29,5 72,6 67,3

4.330 699 1.635 941 390 57 247 361

49,3 26,6 96,5 57,9 47,7 12,5 55,5 31,9

6.098.1 00 1.013.1 00 246.330 979.600 537.800 85.600 414.800 603.900

53,0 50,0 89,0 55,0 46,0 19,0 45,0 25,0

Khu IV cò

T©y Nguyªn §«ng Nam Bé §ång b»ng S C.Long

Nguån: Bé KÕ ho¹ch - §Çu t. T×nh tr¹ng ph©n bè ®iÖn kh«ng ®Òu, líi ®iÖn thÊp mµ gi¸ ®iÖn l¹i cao ®· g©y nh÷ng khã kh¨n cho c«ng cuéc ph¸t triÓn n«ng th«n. 6.3 M¹ng líi y tÕ gi¸o dôc n«ng th«n. M¹ng líi gi¸o dôc n©ng cao d©n trÝ, trùc tiÕp phôc vô CNH H§H n«ng th«n bao gåm mÉu gi¸o nhµ trÎ, trêng tiÓu häc, trung häc, kh¶o s¸t 6749 x·, chiÕm 76,8% sè x· cã líp mÉu gi¸o; 2958

75

Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368

x· (33,6%) cã nhµ trÎ. Trong c¸c vïgn, ®ång b»ng s«ng Hång vÉn lµ vïng cã m¹ng líi gi¸o dôc tèt nhÊt, 100% x· cã trêng tiÓu häc, 97,2% x· cã líp mÉu gi¸o, 99,1% x· cã trêng cÊp II, 9,6% x· cã trêng cÊp 3. M¹ng líi y tÕ ®ång b»ng s«ng Hång ®¹t 99,8% x·, 0,39% b¸c sÜ/1000 d©n cao nhÊt c¶ níc.
BiÓu 37 - Tr×nh ®é gi¸o dôc ë n«ng th«n.
§B S Hång 100 99,1 9,6 99,8 0,39 T©y MNTD Khu IV §N Bé Nguyª B¾c cò n Bé 100 75,7 14,6 97,8 0,28 100 50,1 3,1 84 0,3 99,9 36,8 6,1 97,2 0,39 99,8 64,2 4,9 85,7 0,41 §BS C.Lon g 99,1 74,7 8,3 98,7 0,36 DHM Trung 99,3 67,9 5,9 90,1 0,32

C¶ níc CÊp tiÓu häc CÊp trung cÊp II CÊp trung cÊp III Tr¹m y tÕ x· Sè y b¸c sÜ/1000 d©n häc häc 99,8 76,6 7 93,2 0,35

Nguån: Bé KÕ ho¹ch - §Çu t. M¹ng líi y tÕ ®îc h×nh thµnh, phôc vô céng ®ång n«ng th«n c¶ níc, ngoµi c¬ së y tÕ, bÖnh viÖn tØnh huyÖn, hiÖn cã 8.189 tr¹m y tÕ x· (93,2%) sè x· cã tr¹m x· víi 1.605 b¸c sÜ, 18440 y sÜ, 16760 y t¸, b×nh qu©n 0,37 y b¸c sÜ/1000 d©n, 0,31 y t¸/1000 d©n. TÝnh chung cho c¶ níc trªn 80% sè trÎ em díi 1 tuæi ®îc tiªm chñng b¶o vÖ 6 c¨n bÖnh hiÓm nghÌo nªn t×nh tr¹ng tö vong gi¶m xuèng râ rÖt, 60% bµ mÑ kú sinh ®Ó ®îc ch¨m sãc chu ®¸o, ®Çy ®ñ søc khoÎ. Tuy nhiªn ®éi ngò gi¸o viªn miÒn nói thiÕu vÒ sè lîng, chÊt lîng gi¸o viªn yÕu nhÊt lµ cÊp tiÓu häc, ®êi sèng vËt chÊt cho hÖ thèng gi¸o dôc cha ®Çu t tho¶ ®¸ng hiÖu qu¶ chÊt lîng lÉn sè lîng ngµnh y tÕ thÊp, c¬ së vËt chÊt kü thuËt, dông cô y tÕ c¸c tr¹m x· nghÌo nµn, l¹c hËu, nguån níc cha s¹ch, thuèc men thiÕu, nguån thuèc nam thiÕu ph¸t triÓn. 6.4 Th«ng tin, liªn l¹c, b¸o chÝ.

76

Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368

HiÖn nay, n«ng th«n níc ta ®i vµo s¶n xuÊt hµng ho¸ nªn nhu cÇu ph¸t triÓn m¹ng líi bu chÝnh viÔn th«ng, ph¬ng tiÖn truyÒn thanh truyÒn h×nh ®Ó lµm cÇu nèi th«ng tin gi÷a c¸c vïng. Th«ng tin bu chÝnh, b¸o chÝ vÉn chñ yÕu duy tr× dÞch vô truyÒn th«ng (th, b¸o, c«ng v¨n). Bu côc n«ng th«n ph¸t triÓn cha c©n ®èi cã sù chªnh lÖch gi÷a n«ng th«n ven ®« vµ x· hÎo l¸nh, th c«ng v¨n ®· gi¶i quyÕt cho 100% x·, b¸o chÝ mét sè x· cha ph¸t hµnh ®Õn. N¨m 1994, c¶ níc cã 1105 x· cã tr¹m bu chÝnh chiÕm 16% tæng sè x· cã 3395 x· cã tr¹m truyÒn thanh chiÕm 38,6%. M¹ng líi viÔn th«ng cã bíc ph¸t triÓn nhanh vÒ sè lîng vµ chÊt lîng kh«ng chØ thµnh thÞ mµ c¶ n«ng th«n. Sè ®iÖn tho¹i/100 d©n t¨ng nhanh, ®¹t 0,5 (1994), 1,04 (1995) t¬ng øng víi 766400 thuª bao ®iÖn tho¹i, 859421 thuª bao (1996). Thèng kª 4 vïng §ång b»ng S«ng Cöu Long, §«ng Nam Bé, Duyªn h¶i miÒn Trung, §ång b»ng s«ng Hång cho b¶ng sau:
biÓu 38 - Bu chÝnh, truyÒn thanh, n«ng th«n.

§BSC.Lon g Vïng cã tr¹m (%) Bu ®iÖn x· Vïng cã tr¹m (%) TruyÒn thanh x· Sè m¸y tho¹i/100 d©n ®iÖn 0,71 65,8 32,7

§N Bé 31,5 63,1 1,3

DH miÒn Trung 22,9 41,1 0,46

§BS Hång 17,2 83,6 0,23

Nguån: Bé KÕ ho¹ch - §Çu t.

77

Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368

Ch¬ng iii

ph¬ng híng, môc tiªu vµ gi¶i ph¸p ph¸t triÓn c«ng nghiÖp n«ng th«n dÕn n¨m 2002
i-/ Quan diÓm ph¸t triÓn c«ng nghiÖp n«ng th«n.

§Ó ph¸t triÓn c«ng nghiÖp n«ng th«n t¬ng xøng víi tiÒm n¨ng gãp phÇn vµo thùc hiÖn môc tiªu CNHHDH n«ng nghiÖp, n«ng th«n nh nghÞ quyÕt §¹i héi VIII ®Ò ra, cÇn qu¸n triÖt c¸c quan ®iªm sau: - Ph¸t triÓn c«ng nghiÖp n«ng th«n ph¶i ®îc coi lµ mét néi dung quan trän ®Ó ph¸t triÓn lùc lîng s¶n xuÊt vµ hoµn thiÖn quan hÖ s¶n xuÊt ë n«ng th«n trong thêi kú c«ng nghiÖp ho¸ hiÖn ®¹i hãa ®Êt níc. -KhuyÕn khÝch sù liªn kÕt cña c¸c hé trong c¸c giai ®o¹n cña qu¸ tr×nh s¶n xuÊt cã chÝnh s¸ch u ®·i ®èi víi c¸c h×nh thøc hîp t¸c cæ phÇn, xÝ nghiÖp cæ phÇn ®Ó kh¾c phôc t×nh tr¹ng s¶n xuÊt m¹nh mÏ, thiÕu vèn, quy m« nhá lµ chñ yÕu trong c¸c c¬ së c«ng nghiÖp n«ng th«n hiÖn nay. - Ph¸t triÓn c«ng nghiÖp n«ng th«n lµ sù nghiÖp cña chÝnh b¶n th©n n«ng th«n, cã sù hç trî, hiÖp t¸c vµ trùc tiÕp tham gia cña c¸c doanh nghiÖp ë ®« thÞ vµ c¸c khu c«ng nghiÖp nhµ níc ®ãng vai trß quan träng trong qu¸ tr×nh nµy nhng kh«ng thÓ lµm thay c¸c doanh nghiÖp vµ c¸c nhµ kinh doanh. Ngêi trùc tiÕp thùc hiÖn sù ph¸t triÓn c«ng nghiÖp n«ng th«n lµ c¸c nhµ kinh doanh vµ d©n c n«ng th«n. Bëi vËy c¸c chÝnh s¸ch cÇn híng vµo lùc lîng nµy. -Ph¸t triÓn c«ng nghiÖp n«ng th«n lµ qu¸ tr×nh ®«ng. Bëi vËy viÖc ph¸t triÓn c«ng nghiÖp n«ng th«n cÇn theo nh÷ng ph¬ng ¸n thÝch hîp cho tõng giai ®o¹n, phï hîp víi sù ph¸t triÓn kinh tÕ x· héi tõng ®Þa ph¬ng. C¸c t¸c ®éng lÞch sö cÇn ®îc xem xÐt vµ ph©n tÝch toµn diÖn. §ång thêi, c¸c chÝnh s¸ch

78

Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368

kÝch thÝch cÇn dîc nghiªn cøu vµ thay dæi kÞp thêi khi m«i trêng cã sù thay ®æi. - Còng nh nÒn kinh tÕ nãi chung, c«ng nghiÖp n«ng th«n ho¹t déng theo c¬ chÕ thÞ trêng. Nhµ níc ®ãng vai trß diÒu tiÕt th«ng qua c¸c qui hoach vµ chÝnh s¸ch nh»m híng ®Þnh c«ng nghiÖp n«ng th«n tr¸nh sù c¹nh tranh th¸i qu¸, nhng kh«ng can thiÖp trùc tiÕp vµo s¶n xuÊt kinh doanh vµ gß Ðp vãi c¸c d¬n vÞ s¶n xuÊt còng nh víi tõng vïng. - C«ng nghiÖp n«ng th«n ph¸t triÓn kh«nh chØ v× môc ®Ých tù th©n mµ chÝnh v× môc tiªu kinh tÕ chÝnh trÞ x· héi, v× lîi Ých cña c¸c chñ thÓ cã liªn quan. Bëi vËy ph¶i x¸c ®Þnh ®îc râ vµ cô thÓ c¸c môc tiªu ph¸t triÓn, c¸ lîi Ých mµ nã ®¸p øngcòng nh møc ®é ®¸p øng c¸c lîi Ých ®ã. - ViÖc ph¸t triÓn lî Ých n«ng th«n kh«ng thÓ ®Æt biÖt lËp, t¸ch rêi khái sù ph¸t triÓn cña c«ng nghiÖp ë c¸c ®« thÞ. Bëi vËy cÇn t×m c¸c h×nh thøc vµ biÖn ph¸p t¹o sù kÕt hîp liªn kÕt gi÷a c¸c ®¬n vÞ c«ng nghiÖp n«ng th«n víi c¸c c¬ së c«ng nghiÖp ®« thÞ. Sù kÕt hîp nµy ph¶i ®îc tæ chøc vµ thùc hiÖn trªn c¬ së c¸c qui hoach ph¸t triÓn c«ng nghiÖp. c¸c qui hoach ph¸t triÓn kinh tÕ x· héi cña c¸c ®Þa ph¬ng vµ c¸c ngµnh. - Ph¸t triÓn ngµnh nghÒ c«ng nghiÖp n«ng th«n ph¶i gÊn chÆt víi s¶n xuÊt n«ng nghiÖp. ®ay lµ hai ngµnh kinh tÕ mµ trong qu¸ tr×nh ph¸t triÓn cã mèi quan hÑ chÆt chÏ vÒ lao ®éng,nguyªn liÖu, thÞ trêng vÒ m«i trêng... Gi¶i quyÕt tèt mèi quan hÖ mang tÝnh chÊt bæ trî vµ c¹nh tranh, ®ã sÏ lµm cho nÒn kinh tÕ x· héi ë n«ng th«n ph¸t triÓn bÒn v÷ng, quan hÖ s¶n xuÊt ®îc t¨ng cêng, ®êi sèng nh©n d©n ë n«ng th«n ®¬c sung tóc. - Ph¸t triÓn CN n«ng th«n ®Æt trong mèi liªn kÕt chÆt chÏ víi c«ng nghiÖp ®« thÞ vµ thÞ trêng trong níc vµ ngoµi nícKÕt hîp hµi hßa nhiÒu quy m«, nhiÒu lo¹i h×nh tæ chøc vµ së

79

Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368

h÷u(Hé, doanh nghiÖp kÕ doanh, tËp thÓ, t nh©n ), lùa chän c«ng nghÖ thiÕt bÞ thÝch h¬p, kÕt hîp c«ng nghÖ hiÖn ®¹i víi c«ng nghÖ truyÒn thèng, thiÕt bÞ tiªn tiÕn víi thñ c«ng, c¬ khÝ nhá víi trong nhiÒu lo¹i h×nh c«ng nghiÖp. - Ph¸t triÓn CN vµ dÞch vô n«ng th«n lµ ®éng lùc xãa ®ãi gi¶m nghÌo, t¹o viªc lµm t¨ng thu nhËp, t¨ng søc mua cña ngêi n«ng th«n, h×nh thµnh c¸c côm CNH,H§H n«ng th«n, tranh thñ v¬t kh¶ n¨ng ®Çu t cña mäi thµnh phÇn kinh tÕ, cña mäi nguån vèn trong vµ ngoµi níc dÓ tham quan ph¸t triÓn ngµnh nghÒ n«ng th«n -Ph¸t triÓn c¸c ngµnh c«ng nghiÖp n«ng th«n ph¶i g¾n víi nh÷ng ®Æc ®iÓm, ®iÒu kiÖn tù nhiªn, tr×nh ®é ph¸t triÓn kinh tÕ x· héi vµ c¬ së h¹ tÇng cña tõng ®Þa ph¬ng vµ kh«ng chØ nh»m môc tiÓ duy nhÊt vÒ kinh tÕ x· héi mµ cßn lu ý tíi b¶o vÖ m«i trêng, b¶o tån vµ duy tr× nh÷ng di s¶n v¨n ho¸ truyÒn thèng cña ®Þa ph¬ng. V× vËy ph¸t triÓn c«ng nghiÖp n«ng th«n lµ sù nghiÖp cña quÇn chóng, nã sÏ kh«ng ph¸t triÓn tèt nÕu thiÕu sù hç trî vµ qu¶n lý cña nhµ níc v× nÕu n«ng th«n tù vËn ®éng th× qu¸ tr×nh c«ng nghiÖp hãa n«ng th«n sÏ kÐo dµi vµ nh÷ng hËu qu¶ tiªu cùc ®èi víi m«i trêng sinh th¸i vµ æn ®Þnh x· héi sÏ kh«ng lêng tríc ®îc. Ngoµi c¸c quan ®iÓm trªn, viÖc lùa chän ngµnh c«ng nghiÖp ph¸t triÓn ë n«ng th«n ®îc §¹i héi VIII ®a ra c¸c quan ®iÓm u tiªn sau: - G¾n víi vïng nguyªn liÖu t¹i n«ng th«n. - Trùc tiÕp phôc vô n«ng nghiÖp vµ n«ng th«n. - Gãp phÇn lµm t¨ng gi¸ trÞ n«ng l©m s¶n. -Yªu cÇu lao ®éng nhiÒu vµ sö dông nhiÒu lao ®éng ®¬n gi¶n ®µo t¹o nghÒ cho lao ®éng kh«ng ®ßi hái dµi. - MÆt b»ng s¶n xuÊt ®ßi hái nhiÒu, réng lín vÒ diÖn tÝch vµ kh«ng gian .
80

Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368

- ViÖc gi¶i quyÕt chÊt th¶i nÕu ®Æt ë thµnh phè sÏ rÊt khã kh¨n vµ ®ßi hái ®Çu t lín. ViÖc ph¸t triÓn c«ng nghiÖp ë n«ng th«n ph¶i kh«ng x©m ph¹m nh÷ng vïng ®Êt mÇu mì cã ®iÒu kiÖn thuËn lîi vÒ s¶n xuÊt n«ng nghiÖp, ®¶m b¶o g×n gi÷ b¶o tån c¸c di s¶n thiªn nhiªn, c¸c c«ng tr×nh v¨n ho¸, di tÝch lÞch sö cã gi¸ trÞ cña d©n téc. B¶o vÖ m«i trêng sinh th¸i gi÷ v÷ng æn ®Þnh x· héi.
II-/ Ph¬ng híng vµ môc tiªu ph¸t triÓn c«ng nghiÖp ViÖt Nam n¨m 2020 n«ng th«n

1-/ Ph¬ng híng môc tiªu ph¸t triÓn c«ng nghiÖp n«ng th«n Trªn c¬ së quy ho¹ch l¹i hÖ thèng c¸c c¬ së s¶n xuÊt c«ng nghiÖp, ph¸t triÓn nhanh c¸c c¬ së c«ng nghiÖp ë n«ng th«n, nhÊt lµ nh÷ng ngµnh sö dông nguyªn vËt liÖu t¹i n«ng th«n vµ sö dông nhiÒu lao ®éng ®Ó thùc hiÖn môc tiªu hiÖu qu¶ kinh tÕ x· héi vµ m«i trêng. H×nh thµnh c¸c côm c«ng nghiÖp dÞch vô trªn ®Þa bµn n«ng th«n thóc ®Èy nhanh viÖc chuyÓn dÞch c¬ cÊu kinh tÕ vµ lao ®éng n«ng th«n, t¹o ®iÒu kiÖn më ®êng cho viÖc ph¸t triÓn s¶n xuÊt n«ng nghiÖp hµng ho¸ vµ t¨ng nhanh kinh tÕ n«ng th«n theo híng c«ng nghiÖp ho¸ hiÖn ®¹i ho¸ gãp phÇn x©y dùng n«ng th«n v¨n minh vµ hiÖn ®¹i thùc hiÖn liªn minh c«ng n«ng ngay trªn ®Þa bµn n«ng th«n. Môc tiªu ®¹t tèc ®é t¨ng trëng c«ng nghiÖp n«ng th«n b×nh qu©n 9-10%/n¨m nh»m chuyÓn dÞch c¬ cÊu n¨m 2010 n«ng nghiÖp: c«ng nghiÖp: dÞch vô thµnh 50%: 25%: 25%. Thu hót lao ®éng hµng n¨m 400.000 lao ®éng. Lao ®éng dù kiÕn cho c«ng nghiÖp n«ng th«n 2010 kho¶ng 5 triÖu lao ®éng, 2020 kho¶ng 7-8 triÖu ngêi 2-/ Ph¬ng híng, môc tiªu ph¸t triÓn mét sè ngµnh c«ng nghiÖp n«ng th«n.

81

Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368

§Ó ph¸t triÓn c«ng nghiÖp

n«ng th«n tÊt yÕu ph¶i ph¸t

triÓn c¸c bé phËn cÊu nªn c«ng nghiÖp n«ng th«n tøc lµ ®Ò ra ph¬ng híng, môc tiªu cña c«ng nghiÖp chÕ biÕn n«ng l©m s¶n, ngµnh tiÓu thñ c«ng nghiÖp , ngµnh ®iÖn c¬ khÝ, ngµnh s¶n xuÊt vËt liÖu x©y dùng. 2.1 C«ng nghiÖp chÕ biÕn n«ng l©m s¶n. a, Ph¬ng híng §Èy m¹nh viÖc hiÖn ®¹i ho¸ n«ng nghiÖp ®a n¨ng suÊt chÊt lîng c©y trång, vËt nu«i lªn cao vµ chÊt lîng ngang tÇm thÕ giíi vµ khu vùc theo híng s¶n xuÊt hµng ho¸, ®¶m b¶o cã nguyªn liÖu tèt phôc vô cho chÕ biÕn. Ph¸t triÓn m¹nh c«ng nghiÖp chÕ biÕn nhá vµ võa. H×nh thµnh hÖ thèng chÕ biÕn n«ng l©m s¶n kÕt hîp vµ ph¸t huy c¸c lo¹i h×nh chÕ biÕn mét c¸ch cã hiÖu qu¶. ChØ trong thÞ trêng trong níc, ®ång thêi híng ra xuÊt khÈu tËn dông lîi thÕ so s¸nh ®Êt níc nhÊt lµ lao ®éng vµ tµi nguyªn nhiÖt ®íi. Khai th¸c mäi nguån lùc ®Ó ph¸t triÓn c«ng nghiÖp chÕ biÕn n«ng l©m s¶n trªn c¬ së ®¶m b¶o nguån nguyªn liÖu víi quy m« vµ c«ng nghÖ thÝch hîp, ®¸p øng yªu cÇu cña thÞ trêng. §©u t ph¸t triÓn vµo ngµnh mòi nhän t¹o ra nh÷ng s¶n phÈm chñ lùc cã tÝnh chÊt c¹nh tranh ®Ó xuÊt khÈu vµ thay thÕ nhËp khÈu ®ång thêi ®¸p øng yªu cÇu trong níc. Thùc hiÖn ®a d¹ng ho¸ s¶n phÈm vµ tæng hîp lîi dông trong c¸c xÝ nghiÖp chÕ biÕn. Chó träng ph¸t triÓn chÕ biÕn nhá ë vïng n«ng th«n, kÕt hîp vµ ph¸t huy c¸c lo¹i h×nh chÕ biÕn mét c¸ch cã hiÖu qu¶, h×nh thµnh c¸c tæ chøc kinh tÕ hîp t¸c mét c¸ch thiÕt thùc vµ hiÖu qu¶, t¹o ra c¸c trung t©m c«ng nghiÖp, dÞch vô g¾n mËt thiÕt víi n«ng nghiÖp, n«ng th«n. b, Môc tiªu

82

Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368

§¶m b¶o s¬ chÕ b¶o qu¶n n«ng s¶n tèt, gi¶m møc ®é tæn thÊt xuèng møc thÊp nhÊt, gi¶i quyÕt c¬ b¶n viÖc lµm kh« c¸c n«ng s¶n thu ho¹ch vµo mïa ma b»ng c¸c biÖn ph¸p c«ng nghiÖp . §a tæng s¶n phÈm qua chÕ biÕn ®¹t møc tèi thiÓu 70%, ®¸p øng yªu cÇu trong níc, thay thÕ c¬ b¶n n«ng s¶n nhËp khÈu. N©ng cao chÊt lîng n«ng s¶n xuÊt khÈu ngang tÇm chÊt lîng trªn thÞ trêng quèc tÕ, ®¹t kim ng¹ch xuÊt khÈu 4 tû USD vµo n¨m 2010 vµ 13 tû 2020
BiÓu 39 - Môc tiªu ph¸t triÓn ®îc thÓ hiÖn ë c¸c chØ tiªu

Tèc ®é t¨ng trëng (%) Gi¸ trÞ tæng s¶n lîng n«ng nghiÖp (tû ®ång)

2005 17

2010 20

2020 15

Gi¸ trÞ s¶n lîng n«ng s¶n chÕ biÕn (tû 180.00 200.00 150.000 ®ång) 0 0 Tû träng % gi¸ trÞ s¶n lîng c«ng nghiÖp 99.000 chÕ biÕn So víi tæng gi¸ trÞ s¶n lîng n«ng nghiÖp Tû träng gi¸ trÞ gia t¨ng do chÕ biÕn (%) Gi¸ trÞ xuÊt khÈu ($) Thu hót lao ®éng 55 39 6 160.000 120.00 175.00 0 0 60 460 9 70 51 13

180.00 300.00 0 0

§èi víi c¸c lo¹i s¶n phÈm c«ng nghiÖp n«ng th«n, môc tiªu ph¸t triÓn thãc g¹o vÉn ®Æt ra mét gi¸ trÞ cao 3200 ngh×n tÊt n¨m 2010, cïng víi thãc g¹o ngµnh rau qu¶ vµ v¸n nh©n t¹o còng ®îc chó träng ph¸t triÓn, v¸n nh©n t¹o ®¹t chØ tiªu 1 tû tÊn n¨m 2010, cßn chÕ biÕn rau qu¶ ®¹t 3200 ngh×n tÊn.
BiÓu 40 - Híng ph¸t triÓn ngµnh chÕ biÕn n«ng l©m s¶n.

Ngµnh

2005

2010

83

Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368

1. Cao su 2. ChÌ bóp kh« ChÕ biÕn c«ng nghiÖp 3. Cµ phª 4. MÝa ®êng ChÕ biÕn c«ng nghiÖp 5. Rau qu¶ 6. §iÒu (h¹t th«) 7. Thãc g¹o 8. V¸n nh©n t¹o (m3) 2.2 TiÓu thñ c«ng nghiÖp a, Ph¬ng híng

300 125 90 800 1.200 840 2.700 400 28.000 31.600

350 - 380 170 130 550 1.600 1.400 4.500 500 3.200 1.000.000

S¶n xuÊt c¸c mÆt hµng th«ng dông ®Ó cung cÊp cho nh÷ng ngêi tiªu dïng cã thu nhËp thÊp. ThÞ trêng chñ yÕu lµ n«ng th«n. S¶n xuÊt nh÷ng mÆt hµng mang s¾c th¸i riªng, chÊt lîng vµ hµm lîng v¨n ho¸ nghÖ thuËt cao phôc vô cho s¶n xuÊt xuÊt khÈu.§Ó s¶n xuÊt mÆt hµng nµy cÇn cã thî cã tay nghÒ cao, kÕt hîp c«ng nghÖ cæ truyÒn víi c«ng nghÖ tiªn tiÕn víi viÖc øng dông m¸y mãc trong mét sè kh©u cÇn thiÕt. b, Môc tiªu Môc tiªu chung lµ gãp phÇn x©y dùng n«ng th«n cã nÒn kinh tÕ t¨ng trëng vµ bÒn v÷ng b¶o vÖ m«i trêng sinh th¸i, cã c¬ së vËt chÊt v÷ng m¹nh, c¬ cÊu kinh tÕ hîp lý theo híng c«ng nghiÖp ho¸ nh»m gi¶i quyÕt viÖc lµm n©ng cao thu nhËp, ®êi sèng ngêi d©n n«ng th«n, ®a n«ng th«n tiÕn lªn v¨n minh hiÖn ®¹i, ®a nhanh kü thuËt, c«ng nghÖ hiÖn ®¹i vµ vËt liÖu míi. Më réng thÞ trêng tiªu thô trong vµ ngoµi níc.
84

Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368

Môc

tiªu

do

thñ

c«ng

nghiÖp

híng

tíi:

T¹o

thªm

180000_200000 viÖc lµm, t¨ng thu nhËp 20% lªn 70% n¨m 2020, x©y thªm 1000 lµng nghÒ míi n¨m 2020, kim ng¹ch ®¹t mét tû n¨m 2010, 2tû n¨m 2020: 2.3 C«ng nghiÖp vËt liÖu x©y dùng xi m¨ng. TiÕp tôc ®Çu t x©y dùng ®Ó dÞch chuyÓn c¸c nhµ m¸y xi m¨ng ë trªn c¸c ®« thÞ vÒ n«ng th«n theo quy ho¹ch vµ g¾n víi ®Þa bµn nguyªn liÖu (§¸ v«i, sÐt...) §au t x©y dùng c¸c nhµ m¸y míi ®· phª duyÖt. Quy ho¹ch c¸c vïng nguyªn liÖu s¶n xuÊt xi m¨ng phôc vô c¸c nhµ m¸y xi m¨ng lß quay. Kh«ng ®Çu t thªm xi m¨ng lß ®øng, gi÷ nguyªn c«ng xuÊt nhµ m¸y xi m¨ng lß ®øng hiÖn t¹i kho¶ng 3 triÖu tÊn mét n¨m ChuyÓn dÇn c¸c lß g¹ch tuynen c«ng suÊt lín(15_20 triÖu/n¨m) tõ ®« thÞ vÒ n«ng th«n. §Çu t mçi huyÖn x©y dùng mét ®Õn 2 lß tuynen c«ng suÊt nhá(7_10 triÖu viªn/n¨m), ph¸t triÓn c¸c lo¹i g¹ch ngãi kh«ng nung b»ng vËt liÖu xi m¨ng c¸t nhê ®ã h¹n chÕ t×nh tr¹ng dïng ®Êt n«ng nghiÖp ®Ó s¶n xuÊt g¹ch, tr¸nh ph¸ rõng, ®¶m b¶o m«i trêng, gi¶m cêng ®é lao ®éng- mçi lß tuynen thu hót 300-400 lao ®éng 2.4 X©y dùng kÕt cÊu h¹ tÇng cña c«ng nghiÒp n«ng th«n §Ó x©y dùng kÕt cÊu h¹ tÇng cña c«ng nghiÖp n«ng th«n 2010, nhµ níc ta ®· ®Ò ra c¸c ph¬ng híng ph¸t triÓn cña c¸c lÜnh vùc nh sau: - §êng bé n«ng th«n: cÇn x©y dùng ®êng tíi c¸c huyÖn lþ mµ hiÖn nay cha cã ®êng « t« tíi, x©y dùng cÇu phµ ë nh÷ng n¬i vît s«ng, n©ng cÊp söa ch÷a t¹o míi c¸c con ®êng ®Ó ®i l¹i thuËn tiÖn c¶ 4 mïa. §Õn n¨m 2020 phiÕu ®Êu 100% x· cã ®êng nhùa ®Õn tËn trung t©m x· víi chÊt lîng tèt. Vïng nói cao kinh tÕ cha ph¸t triÓn nªn lµm ®êng tõ huyÖn ®Õn c¸c x· hoÆc ®êng xe bÕn b¸nh cã thÓ ®i l¹i.
85

Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368

- §iÖn khÝ ho¸ n«ng th«n:100% huyÖn lþ ®îc cÊp ®iÖn phôc vô chiÕu s¸ng c¸c thiÕt bÞ nghe nh×n vµ s¶n xuÊt tiÓu thñ c«ng nghiÖp , thuû lîi nhá. §¹t 60% sè x· ®ång b»ng ven biÓn ®îc cÊp ®iÖn chiÕu s¸ng, 20% sè x· miÒn nói ®îc chiÕu s¸ng do líi ®iÖn quèc gia, 40% cßn l¹i ®îc chiÕu s¸ng do líi ®iÖn ngoµi. -Bu chÝnh, th«ng tin, truyÒn h×nh: ®¹t 100% huyÖn, lþ cã dÞch vô ®iÖn tho¹i telefax, telex, bu phÈm, bu kiÖn, bu chÝnh ph¸t nhanh, dÞch vô ®iÖn hoa. M¹ng th«ng tin n«ng th«n ®¶m b¶o 100% x· cã m¹ng líi truyÒn thanh ®¹t chÊt lîng yªu cÇu, 100% d©n c ®ång b»ng, 85% d©n c vïng nói thu tèt ch¬ng tr×nh cña §µi TruyÒn Thanh, TruyÒn h×nh ViÖt Nam. - Y tÕ, gi¸o dôc: ®Æt ra môc tiªu xo¸ mï ch÷,phæ cËp tiÓu häc, ph¸t triÓn trêng phæ th«ng d©n téc néi tró, ®iÒu chØnh vµ hoµn thiÖn c¬ cÊu hÖ thèng trêng líp, duy tr× cñng cè n©ng cao chÊt lîng gi¸o viªn. 100% x· cã tr¹m y tÕ víi c¸c ph¬ng tiÖn ch÷a bÖnh kÞp thêi vµ cã sù phèi hîp chÆt chÏ h¬n víi bÖnh viÖn cÊp huyÖn, tØnh. Thµnh lËp c¸c trung t©m kü thuËt, híng nghiÖp, d¹y nghÒ nh»m thu hót häc sinh cuèi cÊp vµo häc nghÒ vµ kü thuËt øng dông. Thµnh lËp c¸c trung t©m gi¸o dôc thêng xuyªn nh»m môc ®Ých d¹y ngo¹i ng÷, vi tÝnh cho häc sinh c¸c cÊp. Thµnh lËp c¸c trung t©m d¹y nghÒ nh»m ®µo t¹o nghÒ nghiÖp cho thanh niªn. Tãm l¹i, ph¬ng híng vµ môc tiªu cña c«ng nghiÖp n«ng th«n ®Ò ra ë trªn nh»m ph¸t triÓn c¸c ngµnh nghÒ thu hót nhiÒu lao ®éng vµ mang l¹i hiÖu qu¶, thu nhËp cho ngêi lao ®éng; khuyÕn khÝch c¸c thµnh phÇn kinh tÕ ph¸t triÓn c«ng nghiÖp n«ng th«n; t¹o ra c¸c ®iÒu kiÖn vµ m«i trêng thuËn lîi cho c«ng nghiÖp n«ng th«n; cã mét c¬ chÕ cÇn thiÕt nh»m hç trî qu¸ tr×nh t¹o vèn cho c¸c doanh nghiÖp trong c«ng nghiÖp n«ng th«n.Xa h¬n n÷a, môc tiªu nh»m chuyÓn dÞch c¬ cÊu mét c¸ch tÝch cùc, hîp lý, tiÕn bé tõng bíc thùc hiÖn môc tiªu

86

Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368

d©n giµu níc m¹nh x· héi c«ng b»ng v¨n minh ®i lªn chñ nghÜa x· héi. 3-/ §Þnh híng theo vïng l·nh thæ ViÖc ph¸t triÓn c«ng nghiÖp n«ng th«n cña mçi ®Þa ph¬ng ph¶i ®Æt trong chiÕn lîc cña c¶ ní ®ång thêi nh»m gi¶i quyÕt nh÷ng vÊn ®Ò kinh tÕ x· héi ë n«ng th«n. Mçi ®Þa ph¬ng theo ®Æc ®iÓm cña m×nh, trong tõng thêi kú nhÊt ®Þnh cÇn cã môc tiªu ph¬ng híng gi¶i phãng cô thÓ. Ph¬ng híng chung lµ tËp trung ph¸t triÓn ngµnh nghÒ n«ng th«n ë mét sè côm, trung t©m, tõ ®ã lan to¶ sang c¸c khu vùc kh¸c, chó träng tríc nh÷ng ®Þa ph¬ng cã nhu cÇu bøc xóc vÒ viÖc lµm vµ cã lîi thÕ so s¸nh C«ng nghiÖp n«ng th«n ë tõng ®Þa ph¬ng cÇn ®a s¶n phÈm cña m×nh ra thÞ trêng c¶ níc vµ híng ra thÞ trêng níc ngoµi. Trªn thÞ trêng c¸c doanh nghiÖp ph¶i chÊp nhËn c¹nh tranh, coi c¹nh tranh lµ yÕu tè, quan ®iÓm cña s¶n xuÊt hµng ho¸. V× vËy c¸c doanh nghiÖp nµy ph¶i lu«n lu«n ®æi míi trang thiÕt bÞ vµ c«ng nghÖ ®æi míi s¶n phÈm dÞch vô theo yªu cÇu vµ tiªu chuÈn thÞ trêng, ph¶i chÊp nhËn quy luËt ph¸t triÓn vµ ®µo th¶i cña thÞ trêng c¹nh tranh. ViÖc ph¸t triÓn c«ng nghiÖp n«ng th«n ë tõng ®Þa ph¬ng kh«ng chØ nh»m môc tiªu duy nhÊt vÒ kinh tÕ x· héi mµ cßn lu ý ®Õn khÝa c¹nh m«i trêng, hÖ sinh th¸i, lu ý tíi viÖc b¶o tån, duy tr× nh÷ng di s¶n v¨n ho¸ truyÒn thèng cña ®Þa ph¬ng m×nh coi ®ã lµ nh÷ng nguån lùc vµ ®iÒu kiÖn ®Ó ph¸t triÓn bÒn v÷ng sù nghiÖp c«ng nghiÖp ho¸ hiÖn ®¹i ho¸ n«ng th«n. + Vïng ®ång b»ng S«ng Hång lµ vïng ®Êt chËt ngêi ®«ng cÇn ph¸t triÓn nhanh ngµnh c«ng nghiÖp n«ng th«n, kh«i phôc vµ ph¸t triÓn c¸c lµng nghÒ truyÒn thèng, c¸c lµng nghÒ míi t¹o ra c¸c s¶n phÈm thiÕt yÕu cung cÊp cho thÞ trêng trong vïng vµ cho c¶ níc, nh÷ng s¶n phÈm thñ c«ng mü nghÖ cho thÞ trêng

87

Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368

du lÞch vµ xuÊt khÈu. §ång thêi khuyÕn khÝch ®Çu t c«ng nghiÖp ë mét sè ngµnh ®Ó s¶n phÈm cã thÓ c¹nh tranh víi s¶n phÈm cïng lo¹i cña c«ng nghiÖp thµnh phè vµ hµng nhËp khÈu. CÇn nhanh chãng t¹o ra sù ph©n c«ng lao ®éng trong n«ng th«n, ph¸ vì nhanh chãng tÝnh khÐp kÝn cè h÷u cña lµng x· thuÇn n«ng cæ truyÒn vµ nh÷ng rµng buéc nÆng nÒ kh¸c, thóc ®Èy nhanh chãng sù ph¸t triÓn cña c¸c ho¹t ®éng phi n«ng nghiÖp ë n«ng th«n. CÇn cã biÖn ph¸p thóc ®Èy qu¸ tr×nh chuyÓn nhîng ®Êt n«ng th«n trong luËt ®Êt ®ai theo híng h×nh thµnh nh÷ng vïng chuyªn canh réng lín, tËp trung ruéng ®Êt vµo tay n«ng d©n lµm ¨n vµ qu¶n lý giái ®Ó hä trë thµnh chñ trang tr¹i nh÷ng ngêi n«ng d©n kh«ng cßn ruéng ®Êt sÏ thu hót vµo c¸c ho¹t ®éng phi n«ng nghiÖp thÝchhîp nh ph¸t triÓn c¸c ngµnh nghÒ thñ c«ng, truyÒn thèng lÉn nghÒ míi, thËm chÝ di dÉn ®Õn vïng kh¸c. + Vïng ®ång b»ng s«ng Cöu Long: n¬i cã nhiÒu tµi nguyªn thiªn nhiªn nhng c¬ së h¹ tÇng cßn yÕu kÐm. C«ng nghiÖp n«ng th«n ë vïng nµy cÇn tËp trung vµo c«ng nghiÖp chÕ biÕn n«ng s¶n, thuû s¶n víi quy m« vµ c«ng nghiÖp thÝch hîp nh»m gia t¨ng gi¸ trÞ xuÊt khÈu. C¸c dÞch vô phôc vô cho s¶n xuÊt n«ng nghiÖp vµ chÕ biÕn n«ng s¶n nh lµm ®Êt, tíi tiªu níc, thu ho¹ch, s¬ chÕ, chÕ biÕn, vËn t¶i n«ng s¶n, hµng ho¸ cÇn ®îc ph¸t triÓn nhanh. Nhµ níc nªn b»ng mäi c¸ch huy ®éng vèn ®Çu t cho ph¸t triÓn hÖ thèng h¹ tÇng nhÊt lµ h¹ tÇng giao th«ng, ®êng x¸, x©y dùng kho tµng ph¸t triÓn c¸c d¹ng n¨ng lîng kh¸c cung cÊp ®ñ cho c¸c ho¹t ®éng chÕ biÕn b¶o qu¶n n«ng l©m thuû s¶n víi c¸c c«ng nghÖ thÝch hîp nh»m gia t¨ng gi¸ trÞ xuÊt khÈu. VÊn ®Ò s¶n xuÊt c¸i g×, nh thÕ nµo vµ tiªu thô s¶n phÈm ë ®©u c¸c chñ thÓ ph¶i n¨ng ®éng nh¹y bÐn tù lo liÖu ë mét vïng s¶n xuÊt hµng ho¸ cã truyÒn thèng.

88

Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368

Vèn x©y dùng c¬ së h¹ tÇng cho vïng nªn ®îc trÝch rót ra tõ thu nhËp do xuÊt khÈu lóa g¹o, xuÊt khÈu thuû s¶n hµng n¨m mµ vïng cã ®îc. Ngoµi ra cÇn söa sö dông mét phÇn thÝch ®¸ng vèn vay cña c¸c tæ chøc quèc tÕ, cña c¸c ChÝnh phñ, c¸c tæ chøc tµi chÝnh ng©n hµng quèc tÕ. + §èi víi vïng cao: ®ång bµo Ýt ngêi cßn nghÌo, sèng ph©n t¸n, tr×nh ®é d©n trÝ thÊp, giao lu khã kh¨n, híng ph¸t triÓn ngµnh nghÒ n«ng th«n ë nh÷ng n¬i ®ång bµo di c, cã n«ng, l©m s¶n hµng ho¸, kh«i phôc vµ ph¸t triÓn c¸c nghÒ truyÒn thèng nh dÖt thæ cÈm, nghÒ ®an l¸t, mü nghÖ d©n téc, chÕ biÕn n«ng l©m s¶n, s¶n xuÊt dông cô cÇm tay. Vïng nói cao, ®ång bµo d©n téc cßn nghÌo sèng ph©n t¸n, tr×nh ®é d©n trÝ thÊp, h¹ tÇng thiÕu thèn, giao lu khã kh¨n, s¶n xuÊt nÆng vÒ tù cung, tù cÊp, cha cã s¶n phÈm hµng ho¸, c«ng nghiÖp n«ng th«n chØ cã thÓ ph¸t triÓn khi s¶n xuÊt n«ng l©m nghiÖp cã sù chuyÓn ®æi, lîi thÕ vïng cao ®îc sö dông ®óng møc vµ ®ång bµo d©n téc thùc sù an t©m ®Þnh canh ®Þnh c ®Ó ph¸t triÓn s¶n xuÊt n«ng l©m s¶n hµng ho¸. §Ó më mang c«ng nghiÖp n«ng th«n cña vïng cÇn tËp trung nguån vèn cho ®Þnh canh ®Þnh c, xo¸ ®ãi gi¶m nghÌo, x©y dùng h¹ tÇng c¬ së nh ®êng, thuû ®iÖn, lËp c¸c trung t©m hç trî chuyÓn giao tr×nh diÔn c«ng nghÖ thÝch hîp víi ®Æc thï vïng cao ®Ó ®ång bµo c¸c d©n téc cã c¬ héi lµm theo. Hç trî, gióp ®ì ®ång bµo d©n téc t×m ra thÞ trêng ®Ó kh«i phôc l¹i nghÒ dÖt thæ cÈm truyÒn, ®an l¸t, s¶n xuÊt hµng mü nghÖ d©n téc, më réng giao lu vãi vïng ®ång b»ng ®« thÞ. + §èi víi vïng Trung du, T©y Nguyªn, ®ång b»ng Nam Bé: lµ n¬i nhiÒu tiÒm n¨ng vÒ tµi nguyªn thiªn nhiªn ®Æc biÖt lµ vïng cã n«ng s¶n hµng ho¸ c¸c c©y c«ng nghiÖp nh cµ phª, cao su, mÝa ®êng, chÌ ®iÒu... cÇn khuyÕn khÝch ®Çu t trong lÜnh vùc s¶n xuÊt vµ chÕ biÕn víi quy m« võa vµ nhá, c«ng nghÖ vµ thiÕt bÞ hiÖn ®¹i phôc vô cho xuÊt khÈu vµ nhu cÇu ngµy cµng
89

Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368

cao cña thÞ trêng trong níc. Cïng víi sù ph¸t triÓn c«ng nghiÖp chÕ biÕn, c¸c ho¹t ®éng c«ng nghiÖp, dÞch vô kh¸c cÇn ph¸t triÓn thu hót nhiÒu lao ®éng t¹i chç vµ lao ®éng tõ c¸c vïng kh¸c trong níc. + §èi víi vïng ven biÓn: C«ng nghiÖp n«ng th«n tËp trung vµo khai th¸c, nu«i trång chÕ biÕn thuû s¶n vµ nghÒ míi x©y dùng.
III-/ Mét sè gi¶i ph¸t ph¸t triÓn c«ng nghiÖp n«ng th«n ®Õn n¨m 2010.

1. C«ng t¸c quy ho¹ch: X©y dùng quy ho¹ch c¸c nghµng ®Þa ph¬ng lµ c«ng viÖc rÊt quan träng nh»m thÓ hiÖn ®Þnh híng ,môc tiªu vµ phèi hîp c¸c nghanh trªn ®Þa bµn cô thÓ.C¸c quy ho¹ch cÇn x©y dùng: - Quy ho¹ch ph¸t triÓn c¸c ngµnh c«ng nghiÖp sö dông nguyªn liÖu cña n«ng nghiÖp, tµi nguyªn thiªn nhiªn ë vïng n«ng th«n nh chÕ biÕn n«ng l©m s¶n, vËt liÖu x©y dùng cÇn kh¶o s¸t ®iÒu tra vÒ hiÖn trêng, tiÒm n¨ng lµm c¬ së cho viÖc ho¹ch ®Þnh híng ph¸t triÓn, quy m«, c«ng suÊt, ®Þa ®iÓm c¸c nhµ m¸y g¾n víi vïng nguyªn liÖu. C¸c tØnh cÇn c¨n cø vµo ®Þnh híng cña Nhµ níc, c¸c tiªu chuÈn, ®iÒu kiÖn x©y dùng khu c«ng nghiÖp, chÕ biÕn ®Ó x©y dùng quy ho¹ch. C¸c huyÖn còng cÇn cã quy ho¹ch c¸c côm c«ng nghiÖp, tiÓu thñ c«ng nghiÖp, lµng nghÒ. §i ®«i víi viÖc quy ho¹ch trªn lµ c¸c biÖn ph¸p vÒ xö lý ®Êt ®ai, x©y dùng c¬ së h¹ tÇng, xö lý c¸c vÊn ®Ò vÒ m«i trêng, c¸c dÞch vô phôc vô s¶n xuÊt vµ ®êi sèng. - Quy ho¹ch x©y dùng n«ng th«n míi: quy ho¹ch vÒ giao th«ng, khu d©n c, khu trung t©m th¬ng m¹i, v¨n ho¸ x·. Trªn c¬ së quy ho¹ch cã kÕ ho¹ch cô thÓ vÒ ph¸t triÓn giao th«ng, cñng cè x©y dùng ®êng ®iÖn, nguån níc s¹ch vµ vÖ sinh m«i trêng. §Æc biÖt c¸c lµng nghÒ x· nghÒ cÇn cã dù ¸n cô thÓ vÒ

90

Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368

ph¸t triÓn s¶n xuÊt ®i ®«i víi gi¶i quyÕt vÊn ®Ò « nhiÔm m«i trêng n«ng th«n. C¸c ®Þa ph¬ng miÒn nói cÇn cã biÖn ph¸p ®Ó ®Þnh canh ®Þnh c. Mçi tØnh tËp trung x©y dùng mét sè lµng kiÓu mÉu vÒ n«ng th«n míi ®Ó rót ra kinh nghiÖm. 2. Ph¸t triÓn m¹nh mÏ c¸c ho¹t ®éng dÞch vô phôc vô cho c«ng nghiÖp n«ng th«n vµ cho c¸c ngµnh s¶n xuÊt vËt chÊt, c¸c lÜnh vùc kh¸c cña ®êi sèng x· héi ë n«ng th«n. C¸c dÞch vô chuyÓn giao c«ng nghiÖp vµ ®æi míi kü thuËt còng nh c¸c dÞch vô t vÊn kinh doanh cÇn ®îc u tiªn trong thêi gian tíi. ViÖc ph¸t triÓn dÞch vô nµy ®ßi hái sù tham gia cña c¸c chuyªn gia thuéc nhiÒu lÜnh vùc kh¸c nhau, ®Æc biÖt lµ nh÷ng c¸n bé trùc tiÕp gi¶i quyÕt vÊn ®Ò liªn quan ®Õn dÞch vô cÇn t vÊn. M« h×nh t vÊn, dÞch vô kiÓu mét cöa cho c¸c khu chÕ xuÊt, khu c«ng nghiÖp cã thÓ xem xÐt vµ vËn dông mét c¸ch hîp lý. §Ó hoµn thµnh nhiÖm vô cÇn cã ho¹t ®éng sau: Tuyªn truyÒn chñ tr¬ng chÝnh s¸ch cña Nhµ níc ®èi víi ph¸t triÓn c«ng nghiÖp n«ng th«n vµ nh÷ng vÊn ®Ò kinh tÕ cã liªn quan. Th«ng tin thÞ trêng vµ gi¸ c¶ cho c¸c c¬ së c«ng nghiÖp n«ng th«n, ®ång thêi thu thËp th«ng tin vÒ t×nh h×nh ho¹t ®éng vµ viÖc tiÕp nhËn thùc hiÖn c¸c chñ tr¬ng chÝnh s¸ch cña Nhµ níc ë c¸c c¬ së c«ng nghiÖp n«ng th«n, kÞp thêi ph¶n ¸nh cho c¸c cÊp c¸c ngµnh ®Ó kÞp thêi cã biÖn ph¸p gi¶i quyÕt phï hîp. Híng dÉn ngêi s¶n xuÊt lùa chän c¸c trang thiÕt bÞ vµ c«ng nghÖ cho phï hîp víi yªu cÇu cña thÞ trêng, ®ång thêi lµm m«i giíi trong viÖc mua b¸n, l¾p ®Æt m¸y mãc thiÕt bÞ vµ tiªu thô s¶n phÈm. Tæ chøc ®µo t¹o nghÒ cho ngêi lao ®éng, ®µo t¹o båi dìng ®éi ngò nh÷ng nhµ doanh nghiÖp, ®ång thêi phæ biÕn nh÷ng kinh nghiÖm vÒ tæ chøc qu¶n lý s¶n xuÊt kinh doanh ®Ó c¸c

91

Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368

chñ doanh nghiÖp rót kinh nghiÖm n©ng cao tr×nh ®é qu¶n lý cña m×nh. Gióp ®ì trong viÖc lËp hå s¬, thñ tôc ®¨ng ký s¶n xuÊt kinh doanh. M¹ng líi dÞch vô cÇn ®îc tæ chøc díi nhiÒu h×nh thøc ®a d¹ng, phong phó theo tõng chøc n¨ng dÞch vô riªng biÖt hoÆc dÞch vô theo nhãm chuyªn ®Ò víi sù tham gia cña c¬ quan qu¶n lý Nhµ níc, c¸c tæ chøc nghiªn cøu, ®µo t¹o gi¸o dôc c¸c ®oµn thÓ chÝnh trÞ x· héi, c¸c héi nghÒ nghiÖp, c¸c c¬ së dÞch vô t nh©n. Nhµ níc cung cÊp th«ng tin chÝnh trÞ, gi¸ c¶, kiÕn thøc, ®êng lèi... cïng víi sù gióp ®ì u ®·i vÒ thuÕ, c¬ së vËt chÊt ®èi víi tæ chøc dÞch vô, c¸c tæ chøc nghiªn cøu khoa häc. 3. T¨ng cêng ®Çu t cña Nhµ níc cho c¸c ch¬ng tr×nh nghiªn cøu øng dông nh÷ng thµnh tùu khoa häc c«ng nghÖ míi vµ ph¸t triÓn c«ng nghiÖp n«ng th«n theo híng hiÖn ®¹i ho¸. §Èy m¹nh nghiªn cøu t×m ra thiÕt bÞ, c«ng nghÖ phï hîp víi yªu cÇu s¶n xuÊt kinh doanh cña c¸c c¬ së c«ng nghiÖp n«ng th«n trªn c¬ së c¶i thiÖn c«ng nghÖ thiÕt bÞ cò hoÆc chÕ t¹o ra c«ng nghÖ thiÕt bÞ míi lµ rÊt cÇn thiÕt. CÇn tËp trung vµo c«ng nghÖ chÕ biÕn n«ng l©m h¶i s¶n thµnh hµng tiªu dïng, xuÊt khÈu cã gi¸ trÞ cao. §Èy m¹nh c¸c ho¹t ®éng nghiªn cøu øng dông c¸c thµnh tùu khoa ho¹c, c«ng nghÖ míi vµo s¶n xuÊt, c¸c ®Þa ph¬ng cÇn bæ sung thªm nguån ng©n s¸ch ®Çu t cho ho¹t ®éng nµy vµ ®Ó tµi trî vèn ban ®Çu cho nh÷ng c¸ nh©n hay tËp thÓ cho ®Ò tµi nghiªn cøu ph¸t triÓn c«ng nghiÖp n«ng th«n ë ®Þa ph¬ng. Ngoµi ra cßn cã c¬ chÕ chÝnh s¸ch u ®·i ®Ó thu hót c¸c nhµ khoa häc, nhµ s¸ng chÕ trong c¶ níc ®i vµo nghiªn cøu s¸ng t¹o phôc vô nhu cÇu ph¸t triÓn c«ng nghiÖp n«ng th«n.

92

Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368

4. TiÕp tôc ®Èy m¹nh ®Çu t ph¸t triÓn m¹ng líi giao th«ng vËn t¶i, th«ng tin liªn l¹c gi¸o dôc y tÕ phï hîp víi ®iÒu kiÖn sinh th¸i ®Þa ph¬ng. CÇn ®Èy m¹nh h¬n n÷a nh÷ng cuéc vËn ®éng c¸c tæ chøc kinh tÕ, c¸c cÊp chÝnh quyÒn, c¸6c ®oµn thÓ x· héi, toµn d©n gãp c«ng gãp cña ®Ó x©y dùng c¸c c«ng tr×nh nãi trªn, cÇn huy ®éng lao ®éng c«ng Ých hµng n¨m cïng ®ãng gãp cña d©n c ®« thÞ x©y dùng n«ng th«n. §Çu t x©y dùng c¸c c«ng tr×nh mét c¸ch cã träng t©m, träng ®iÓm ®ång thêi chó träng ®Êt chÊt lîng thi c«ng c¸c c«ng tr×nh ®ã, tríc hÕt lµ c«ng tr×nh x©y dùng ®êng giao th«ng. §Çu t cho kÕt cÊu h¹ tÇng: ®iÖn, ®êng, trêng, tr¹m. Ngoµi h¹ tÇng kü thuËt cÇn hÕt søc chó träng vµ yÕu tè h¹ tÇng x· héi nh v¨n ho¸, gi¸o dôc, ®µo t¹o, d¹y nghÒ. T¨ng cêng c¸c c¬ së vËt chÊt kü thuËt ®Ó ph¸t triÓn c¸c trung t©m ®µo t¹o vµ d¹y nghÒ, trung t©m øng dông c«ng nghÖ kü thuËt míi ë c¸c khu vùc n«ng th«n. Më réng c¸c ho¹t ®éng híng nghiÖp cho c¸c thanh niªn s¾p bíc vµo tuæi lao ®éng, t¹o mét ®éng lùc m¹nh mÏ ®Ó thu hót thanh niªn n«ng th«n vµ nh©n tµi c¸c n¬i kh¸c ®Þnh c l©u dµi t¹i c¸c vïng n«ng th«n, tr¸nh tËp trung qu¸ møc vµo c¸c trung t©m ®« thÞ dÉn ®Õn chç n«ng th«n bÞ bá r¬i, l©m vµo t×nh tr¹ng rçng ph¸t triÓn bép xèp cña kinh tÕ n«ng th«n. 5. X©y dùng c¸c chÝnh s¸ch khuyÕn khÝch c¸c thµnh phÇn kinh tÕ ®Çu t vao c«ng nghiÖp n«ng th«n. * ChÝnh s¸ch tµi chÝnh vµ tÝn dông: cã u ®·i ®Æc biÖt víi doanh nghiÖp lµm ¨n cã hiÖu qu¶ ë ®« thÞ vÒ n«ng th«n më chi nh¸nh gi¸ c«ng s¶n xuÊt hay thö nghiÖm s¶n phÈm; dµnh mét phÇn vèn ng©n s¸ch ®Çu t hç trî dµi h¹n l·i thÊp cho x©y dùng c¬ b¶n ®èi víi c¸c c¬ së c«ng nghiÖp n«ng th«n ho¹t

93

Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368

®éng trong nh÷ng ngµnh, nghÒ cÇn khuyÕn khÝch ph¸t triÓn m¹nh. Nhng vèn bao giê còng lµ yÕu tè quan träng víi c¬ së s¶n xuÊt, Nhµ níc cÇn c¨n cø vµo møc b×nh qu©n vèn tõng lo¹i h×nh doanh nghiÖp n«ng th«n ®Ó hç trî hiÖu qu¶. KhuyÕn khi¸ch vèn vay víi c¬ së cã ®iÒu kiÖn ph¸t triÓn s¶n xuÊt, cã kh¶ n¨ng tiªu thô s¶n phÈm ë thÞ trêng c¶ trong lÉn ngoµi níc. T¨ng møc tiÒn vµ thêi gian vay phï hîp víi quy m« vµ chu kú s¶n xuÊt, ®¬n gi¶n c¸c thñ tôc cho vay. §èi víi nh÷ng vïng khã kh¨n, mét sè s¶n phÈm cÇn khuyÕn khÝch s¶n xuÊt, s¶n phÈm xuÊt khÈu ®îc vay víi l·i xuÊt u ®·i. T¨ng cêng nguån vèn ODA, c¸c nguån tµi trî cña c¸c tæ chøc ChÝnh phñ vµ phi chÝnh phñ... cho c¸c ngµnh nghÒ n«ng th«n. Ph¸t triÓn c¸c quü tÝn dông trong n«ng th«n ®Ó huy ®éng vèn trong d©n ph¸t triÓn s¶n xuÊt. Thµnh lËp quü hç trî ph¸t triÓn ngµnh nghÒ n«ng th«n. §©y lµ c«ng cô chÝnh s¸ch quan träng ®Ó ph¸t triÓn ngµnh nghÒ n«ng th«n. Nh×n chung c¸c hé vµ c¬ së ngµnh nghÒ n«ng th«n gÆp khã kh¨n khi thÕ chÊp ®Ó vay vèn. CÇn thµnh lËp Quü b¶o l·nh tÝn dông ®Ó t¹o ®iÒu kiÖn cho hä vay vèn ph¸t triÓn s¶n xuÊt. Nhµ níc dµnh ng©n s¸ch ®Çu t cho ch¬ng tr×nh khuyÕn n«ng hç trî c¸c hé, c¬ së tiÓu thñ c«ng nghiÖp n«ng th«n trong c¸c vÊn ®Ò øng dông tiÕn bé kü thuËt, n©ng cao n¨ng lùc qu¶n lý cho chñ hé vµ nhµ doanh nghiÖp, ®µo t¹o tay nghÒ cho ngêi lao ®éng, hç trî cho viÖc cung cÊp th«ng tin thÞ trêng, hç trî ph¸t triÓn lµng nghÒ. §Çu t x©y dùng c¬ së h¹ tÇng n«ng th«n: Thuû lîi, giao th«ng, cung cÊp ®iÖn, níc, th«ng tin liªn l¹c... * ChÝnh s¸ch vÒ thÞ trêng: ®èi víi c¸c c¬ së c«ng nghiÖp n«ng th«n cã ®Çu mèi tiªu thô s¶n phÈm thÞ trêng trong níc,
94

Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368

®Æc biÖt thÞ trêng xuÊt khÈu th× Nhµ níc cã chÝnh s¸ch t¹o ®iÒu kiÖn cho c¸c c¬ së s¶n xuÊt nµy s¶n xuÊt vµ tiªu thô s¶n phÈm mét c¸ch thuËn tiÖn. Nghiªn cøu, hç trî viÖc tiªu thô s¶n phÈm cho c¸c c¬ së c«ng nghiÖp n«ng th«n b»ng c¸c ch¬ng tr×nh giíi thiÖu s¶n phÈm cña hä. T¹o ®iÒu kiÖn cho c¸c nhµ qu¶n lý doanh nghiÖp ®îc t×m hiÓu tiÕp cËn víi thÞ trêng, víi c¸c b¹n hµng trong vµ ngoµi níc, ®Æc biÖt lµ båi dìng kiÕn thøc vÒ luËt ph¸p ®Ó thuËn tiÖn khi lµm ¨n víi ®èi t¸c, nhµ s¶n xuÊt kinh doanh. KhuyÕn khÝch c¸c c¬ së chñ ®éng t×m kiÕm thÞ trêng ®Ó æn ®Þnh vµ ph¸t triÓn. T¹o ®iÒu kiÖn cho c¸c c¬ së tiÓu thñ c«ng nghiÖp ®îc thuËn lîi trong viÖc thu mua nguyªn liÖu tiªu thô s¶n phÈm, nghiªm cÊm t×nh tr¹ng c¸t cø ®Þa ph¬ng díi mäi h×nh thøc. Gióp cho tiÓu thñ c«ng nghiÖp n«ng th«n tiÕp cËn víi thÞ trêng trong níc vµ thÞ trêng níc ngoµi, u tiªn vÒ qu¶ng c¸o, triÓn l·m v.v... ®îc quyÒn ®¨ng ký ®Ó kinh doanh xuÊt nhËp khÈu trùc tiÕp nÕu cã nhu cÇu hoÆc cã nh÷ng biÖn ph¸p h¹n chÕ sù lòng ®o¹n cña c¸c ®¬n vÞ trung gian xuÊt nhËp khÈu. X©y dùng vµ thùc hiÖn ch¬ng tr×nh xuÊt khÈu cho s¶n phÈm c«ng nghiÖp n«ng th«n tríc hÕt hµng thñ c«ng mü nghÖ vµ c¸c s¶n phÈm chÕ biÕn n«ng s¶n. T¨ng cêng hiÖu qu¶ cña c¸c c¬ quan thêng vô ë níc ngoµi gióp ®ì ngµnh tiÓu thñ c«ng nghiÖp t×m kiÕm vµ më réng thÞ trêng tiªu thô s¶n phÈm. Hç trî trong viÖc øng dông tiÕn bé kü thuËt nh»m n©ng cao chÊt lîng vµ tÝnh c¹nh tranh cña s¶n phÈm th«ng qua c¸c ch¬ng tr×nh khuyÕn c«ng, khuyÕn nghÒ, c¸c trung t©m t vÊn, chuyÓn giao c«ng nghÖ... ®Ó s¶n phÈm ®îc thÞ trêng chÊp nhËn.

95

Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368

Ph¸t ®éng chiÕn dÞch “Ngêi ViÖt Nam dïng hµng ViÖt Nam” víi sù tham gia cña c¸c ngµnh, c¸c ®oµn thÓ, tæ chøc víi nhiÒu h×nh thøc phong phó, liªn tôc trong nhiÒu n¨m. * ChÝnh s¸ch øng dông tiÕn bé khoa häc c«ng nghÖ vµ chuyÓn giao c«ng nghÖ cÇn ®¸nh gi¸ l¹i c«ng nghÖ sö dông ®Ó cã híng ®a ra c«ng nghÖ míi phôc vô s¶n xuÊt. MÆt kh¸c cung cÊp ®ñ th«ng tin vÒ t×nh h×nh ph¸t triÓn c«ng nghÖ kü thuËt míi cho c¸c c¬ së c«ng nghiÖp n«ng th«n phï hîp víi ®iÒu kiÖn cña m×nh. Hç trî c¸c c¬ quan nghiªn cøu khoa häc c«ng nghÖ b»ng c¸c chÝnh s¸ch thóc ®Èy ph¸t triÓn. Tæ chøc vµ hç trî c¸c ho¹t ®éng nghiªn cøu chuyÓn giao kü thuËt, c«ng nghÖ n«ng th«n còng nh ®µo t¹o båi dìng kiÕn thøc kinh doanh cho c¸c chñ doanh nghiÖp, ngêi lao ®éng n«ng th«n. CÇn cã sù kÕt hîp ®an xen gi÷a cæ truyÒn vµ hiÖn ®¹i, gi÷a thñ c«ng vµ c¬ khÝ nhng ph¶i ®¶m b¶o tiªu chuÈn vÒ kü thuËt c«ng nghÖ, vÖ sinh m«i trêng. Cã chÝnh s¸ch vµ biÖn ph¸p tæng hîp ®Ó b¶o vÖ m«i trêng sinh th¸i khi ®Èy m¹nh ph¸t triÓn ngµnh nghÒ n«ng th«n. Cã chÝnh s¸ch khuyÕn khÝch c¸c chuyªn gia giái vÒ lµm viÖc t¹i c¸c c¬ së ngµnh nghÒ n«ng th«n, khuyÕn khÝch nhËp khÈu c«ng nghÖ thÝch hîp hoÆc tiªn tiÕn tuú theo ngµnh hµng trong ngµnh nghÒ n«ng th«n. Thµnh lËp c¸c trung t©m ph¸t triÓn c«ng nghiÖp n«ng th«n ®Ó hç trî viÖc ®µo t¹o, d¹y nghÒ, chuyÓn giao c«ng nghÖ, giíi thiÖu s¶n phÈm, cung cÊp th«ng tin thÞ trêng, m«i giíi... * ChÝnh s¸ch tæ chøc s¶n xuÊt: CÇn cã c¸c h×nh thøc biÖn ph¸p thÝch hîp ®Ó thóc ®Èy sù h×nh thµnh c¸c mèi liªn kÕt kinh tÕ gi÷a c¸c thµnh phÇn kinh tÕ trong vµ ngoµi ®Þa ph¬ng. §Èy m¹nh ph¸t triÓn c¸c lµng nghÒ ë n«ng th«n cïng c¸c c¬ së c«ng nghiÖp cã mèi liªn hÖ ®Çu ra ®Çu vµo víi ®Þa ph¬ng thóc ®Èy c«ng nghiÖp n«ng th«n ph¸t triÓn.

96

Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368

* ChÝnh s¸ch thuÕ: miÔn thuÕ 2 - 5 n¨m ®Çu cho nh÷ng c¬ së ngµnh nghÒ n«ng th«n míi ®îc thµnh lËp tuú thuéc lo¹i nghÒ, lo¹i s¶n phÈm. §èi víi chñ ®Çu t thµnh phè hoÆc níc ngoµi vµo ngµnh tiÓu thñ c«ng nghiÖp ë n«ng th«n sau thêi gian ®Çu miÔn thuÕ sÏ ®îc tiÕp tôc gi¶m 50% thuÕ 2 - 3 n¨m tiÕp theo.
¸p dông chÝnh s¸ch thuÕ kho¸n hµng n¨m víi thêi gian 3 - 5

n¨m ®iÒu chØnh ®Ó khuyÕn khÝch chñ c¬ së tiÓu thñ c«ng nghiÖp më réng s¶n xuÊt trong thêi h¹n ®îc kho¸n thuÕ. §Ó khuyÕn khÝch ®æi míi c«ng nghÖ thiÕt bÞ, gi¸ trÞ gia t¨ng do ®æi míi c«ng nghÖ, thiÖt bÞ kh«ng ph¶i chÞu thuÕ 2 3 n¨m ®Çu. Chi phÝ nghiªn cøu, triÓn khai, s¶n xuÊt thö s¶n phÈm míi, chi phÝ ®µo t¹o nghiÖp vô, d¹y nghÒ ®îc tÝnh vµo chi phÝ tríc khi tÝnh thuÕ. * ChÝnh s¸ch ®Êt ®¹i: C¸c c¬ së tiÓu thñ c«ng nghiÖp ®îc t¹o ®iÒu kiÖn thuËn lîi ®Ó thuª ®Êt x©y dùng c¬ së. MiÔn tiÒn thuª ®Êt 2 - 3 n¨m ®Çu cho c¬ së tiÓu thñ c«ng nghiÖp ë n«ng th«n míi thµnh lËp. 6. Tæ chøc hÖ thèng qu¶n lý c«ng nghiÖp n«ng th«n ®Ó c«ng nghiÖp n«ng th«n ph¸t triÓn ®óng híng, ®¸p øng yªu cÇu CNH - H§H n«ng th«n: Tæ chøc tèt hÖ thèng th«ng tin gi÷a c¸c c¬ quan chøc n¨ng ë ®Þa ph¬ng ®Ó cã ®îc sù thèng nhÊt chung vÒ c¸c mÆt ph¸t triÓn c«ng nghiÖp n«ng th«n. T¨ng cêng lùc lîng c¸n bé cã tr×nh ®é qu¶n lý, cã chuyªn m«n kü thuËt trong lÜnh vùc c«ng nghiÖp. Tæ chøc l¹i hÖ thèng tæ chøc kiÓm tra gi¸m s¸t c¸c ho¹t ®éng s¶n xuÊt kinh doanh cña c¸c c¬ së c«ng nghiÖp n«ng th«n.

97

Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368

Lùa chän nh÷ng h×nh thøc thÝch hîp ®Ó tËp hîp c¸c nhµ s¶n xuÊt, kinh doanh n«ng th«n l¹i thµnh mét tæ chøc nhÊt ®Þnh qua ®ã ®iÒu hµnh, kiÓm so¸t, gióp ®ì hä ho¹t ®éng.
ë Trung ¬ng cã Côc ChÕ biÕn N«ng l©m s¶n vµ ngµnh

nghÒ n«ng th«n thuéc Bé n«ng nghiÖp vµ Ph¸t triÓn n«ng th«n.
ë cÊp tØnh cã Chi côc chÕ biÕn n«ng l©m s¶n vµ ngµnh

nghÒ n«ng th«n thuéc Së N«ng nghiÖp vµ Ph¸t triÓn n«ng th«n.
ë cÊp HuyÖn cã phßng chÕ biÕn n«ng l©m s¶n vµ ngµnh

nghÒ n«ng th«n thuéc Uû ban nh©n d©n huyÖn.
ë cÊp x· cã c¸n bé khuyÕn n«ng.

T¨ng cêng chØ ®¹o c¸c cÊp ®Æc biÖt lµ c¸c cÊp l·nh ®¹o ®Þa ph¬ng ®èi víi viÖc ph¸t triÓn ngµnh nghÒ n«ng th«n. Ph©n râ ranh giíi qu¶n lý Nhµ níc vÒ ngµnh nghÒ phi n«ng nghiÖp ë n«ng th«n gi÷a Bé N«ng nghiÖp vµ Ph¸t triÓn n«ng th«n víi c¸c Bé, ngµnh kh¸c. Mçi tØnh thµnh lËp trung t©m hç trî ph¸t triÓn ngµnh nghÒ n«ng th«n lµm nhiÖm vô ®µo t¹o, d¹y nghÒ, t vÊn thÞ trêng, chuyÓn giao c«ng nghÖ... KhuyÕn khÝch vµ hç trî c¸c hiÖp héi ngµnh nghÒ, c¸c tæ chøc ®oµn thÓ tham gia ph¸t triÓn ngµnh nghÒ n«ng th«n díi h×nh thøc hç trî c¸c lo¹i dÞch vô. 7. Ph¸t triÓn m¹nh c¸c lµng nghÒ, ®Æc biÖt lµ lµng nghÒ truyÒn thèng vµ më réng nghÒ ®ã vµ c¸c nghÒ cã liªn quan víi nã còng nh c¸c ho¹t ®éng phi n«ng nghiÖp. §ång thêi x©y dùng c¸c côm c«ng nghiÖp, tiÓu thñ c«ng nghiÖp tËp trung sÏ lµm møc ®é « nhiÔm gi¶m, kh«ng ¶nh hëng tíi ®êi sèng d©n c trong vïng. Nghiªn cøu ®Ò xuÊt c¬ chÕ, chÝnh s¸ch khuyÕn khÝch ph¸t triÓn lµng nghÒ.

98

Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368

Kh«i phôc vµ ph¸t triÓn lµng nghÒ cò, gi¶i quyÕt c¸c vÊn ®Ò m«i trêng, ®æi míi c«ng nghÖ thiÕt bÞ, båi dìng nghÖ nh©n, ®µo t¹o thî trÎ... X©y dùng ph¸t triÓn lµng nghÒ míi theo quy ho¹ch: §Çu t c«ng nghÖ, thiÕt bÞ phï hîp, hç trî më réng thÞ trêng tiªu thô s¶n phÈm. §èi víi c¸c lµng, x· cha ph¸t triÓn ngµnh nghÒ n«ng th«n cÇn lùa chän båi dìng, hç trî mét sè doanh nghiÖp trÎ, n¨ng ®éng, biÕt c¸ch lµm ¨n ®Ó lµm nßng cèt, thu hót c¸c hé, c¸c c¸ nh©n kh¸c tham gia ph¸t triÓn ngµnh nghÒ n«ng th«n, dÇn dÇn h×nh thµnh c¸c côm, trung t©m c«ng nghiÖp vµ dÞch vô trong x·. VËn ®éng phong trµo tiÕn tíi mçi x· cã mét côm c«ng nghiÖp vµ dÞch vô trong x·. VËn ®éng phong trµo tiÕn tíi mçi x· cã mét côm c«ng nghiÖp vµ dÞch vô, mçi x· cã mét s¶n phÈm tiªu biÓu. X¸c ®Þnh s¶n phÈm truyÒn thèng s¶n phÈm chÝnh cña lµng nghÒ, kÕt hîp víi c¸c ngµnh c«ng nghiÖp h×nh thµnh sù ph©n c«ng theo chuyªn m«n ho¸ vµ hîp t¸c ho¸. 8. HiÖn nay nhu cÇu vÒ vèn ®Ó ph¸t triÓn c«ng nghiÖp n«ng th«n ®ang lµ mét vÊn ®Ò nghiªm träng do doanh nghiÖp n«ng th«n cã doanh thu thÊp, lîi nhuËn thÊp, vèn tù cã Ýt, vèn vay ng©n hµng gÆp nhiÒu khã kh¨n vÒ thñ tôc hµnh chÝnh, m«i trêng huy ®éng vèn kh«ng an toµn. Muèn huy ®éng vèn tèt cÇn ph¶i: T¹o m«i trêng huy ®éng vèn an toµn. §a d¹ng ho¸ c¸c h×nh thøc huy ®éng vµ cho vay nh quü tÝn dông nh©n d©n nh»m ®a l·i suÊt tíi møc hîp lý vµ gi¶m c¸c thñ tôc phiÒn hµ khi vay vèn. ¦u ®·i tÝn dông vµ hç trî vèn ®èi víi ngµnh nghÒ cã c«ng nghÖ tiªn tiÕn hiÖn ®¹i, s¶n phÈm míi. Xóc tiÕn h×nh thµnh vèn trung vµ dµi h¹n cho c«ng nghiÖp n«ng th«n.

99

Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368

H×nh thµnh c¸c quü b¶o l·nh tÝn dông vµ tiÕn hµnh b¶o l·nh tÝn dông. Cã chÝnh s¸ch thuÕ u ®·i ®èi víi c«ng nghiÖp n«ng th«n cã lîi nhuËn vµ tÝch luü vèn ph¸t triÓn kinh doanh. 9. Ph¸t triÓn c«ng nghiÖp ®« thÞ hç trî c«ng nghiÖp n«ng th«n. X¸c ®Þnh vÞ trÝ c¸c doanh nghiÖp ë ®« thÞ cã liªn quan mËt thiÕt tíi kinh tÕ n«ng th«n: s¶n xuÊt c¸c lo¹i thiÕt bÞ vËt t chuyªn dïng cho n«ng th«n nh ph©n bãn, n«ng cô, chÕ biÕn n«ng l©m s¶n. CÇn hç trî c¸c doanh nghiÖp s¶n xuÊt ®Çu vµo nµy b»ng hëng u ®·i tÝn dông vµ l·i suÊt, cung cÊp c¸c th«ng tin vÒ gi¸ c¶ thÞ trêng, c¸c thiÕt bÞ c«ng nghÖ kü thuËt míi, còng nh ph¸t triÓn c¸c khu chî ph¸t triÓn hµng ho¸ n«ng th«n, kÝch thÝch nhu cÇu tiªu dïng t¨ng lªn. N©ng cÊp hÖ thèng c¬ së h¹ tÇng nh ®êng giao th«ng, ®iÖn, th«ng tin nèi tõ thµnh thÞ ®Õn n«ng th«n lµm cho kho¶ng c¸hc gi÷a n«ng th«n thµnh thÞ ng¾n l¹i thóc ®Èy ph¸t triÓn c«ng nghiÖp n«ng th«n ®i lªn. Thóc ®Èy sù ®an kÕt tinh tÕ gi÷a thµnh thÞ vµ c¸c trung t©m c«ng nghiÖp víi kinh tÕ n«ng th«n, ®a ra c¸c ph¬ng ph¸p s¶n xuÊt c«ng nghiÖp vµo n«ng th«n, ph¸t triÓn c¸c cùc t¨ng t¬ng lan to¶ hç trî n«ng th«n l©n cËn. X©y dùng c¸c ch¬ng tr×nh ®ång bé tõ nghiªn cøu, ®Çu t, ph©n phèi, tiªu thô s¶n phÈm, chèng hµng ngo¹i trµn lan. X©y dùng c¸c côm c«ng nghiÖp cã ¶nh hëng ph¸t triÓn c«ng nghiÖp ë n«ng th«n. T¹o ®iÒu kiÖn cho chî ë n«ng th«n ph¸t triÓn kÝch htÝch hµng ho¸ c«ng nghiÖp n«ng th«n giao lu m¹nh mÏ víi s¶n phÈm c«ng nghiÖp thµnh thÞ. 10 . Chó träng ph¸t triÓn doanh nghiÖp võa vµ nhá ë n«ng th«n, n©ng cao tÝnh c¹nh tr¹nh ®Ó thóc ®Èy c«ng nghiÖp n«ng th«n. §©y lµ biÖn ph¸p cã hiÖu qu¶ lín ®Ó ®Èy m¹nh c«ng nghiÖp ho¸, kh«ng cÇn nhiÒu vèn ®Çu t mµ l¹i gi¶i quyÕt ®îc nhiÒu lao ®éng, ®ång thêi cã thÓ tranh thñ nhanh ®îc c«ng nghiÖp hiÖn ®¹i, thÝch hîp cña c¸c níc. Ngay ë c¸c níc c«ng
100

Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368

nghiÖp ph¸t triÓn, c¸c doanh nghiÖp nhá vµ võa còng chiÕm tíi h¬n 50% gi¸ trÞ tæng s¶n lîng. Trong n«ng th«n níc ta tiÒm n¨ng ®Ó ph¸t triÓn c¸c doanh nghiÖp nhá vµ võa cßn rÊt lín. §Ó ph¸t triÓn doanh nghiÖp nhá vµ võa ë n«ng th«n cÇn ph¶i: T¹o ®iÒu kiÖn thuËn lîi cho c¸c hé tiÓu thñ c«ng nghiÖp n«ng th«n ®¨ng ký s¶n xuÊt, hç trî c¸c hé ph¸t triÓn vµ chuyÓn ®æi thµnh c¸c doanh nghiÖp t nh©n, c«ng ty TNHH hoÆc tham gia c¸c HTX ... nh»m t¹o kh¶ n¨ng ®Çu t, søc c¹nh tranh ë n«ng nghiÖp n«ng th«n. Cã biÖn ph¸p m¹nh mÏ t¹o m«i trêng b×nh ®¼ng thùc sù gi÷a c¸c doanh nghiÖp thuéc mäi thµnh phÇn kinh tÕ trong mäi lÜnh vùc: thuª hoÆc cÊp ®Êt phôc vô cho s¶n xuÊt kinh doanh; vay vèn tÝn dông vµ b¶o l·nh tÝn dông; xuÊt khÈu trùc tiÕp; hç trî trong viÖc ®µo t¹o, båi dìng chuyÓn giao c«ng nghÖ, dÞch vô kü thuËt... §©y lµ gi¶i ph¸p vÜ m« hµng ®Çu lµm cho nÒn kinh tÕ n¨ng ®éng, ph¸t huy néi lùc x©y dùng vµ ph¸t triÓn c«ng nghiÖp n«ng th«n. 11. VÒ ®µo t¹o NghÞ quyÕt 2 cña Trung ¬ng nªu râ “CÇn t¨ng quy m« häc nghÒ b»ng mäi h×nh thøc ®Ó ®¹t 22 - 25% ®éi ngò lao ®éng qua ®µo t¹o vµo n¨m 2000, n¨m 2010 sÏ lµ 50%”. §Ó ®¹t yªu cÇu nµy cÇn: Bæ sung, söa ®æi l¹i gi¸o tr×nh, gi¸o ¸n ë c¸c trêng phï hîp víi yªu cÇu c«ng nghiÖp ho¸ hiÖn ®¹i ho¸ n«ng nghiÖp. Biªn so¹n c¸c gi¸o tr×nh båi dìng ®µo t¹o lao ®éng kü thuËt chuyªn ngµnh. Thay ®æi ph¬ng thøc ®µo t¹o, thêi gian ®µo t¹o cho phï hîp víi tõng lo¹i ®èi tîng. Ph¸t huy h×nh thøc ®µo t¹o theo hîp ®ång. Tõ nay ®Õn n¨m 2005 c¸c c¬ së ngµnh nghÒ n«ng th«n ®îc hç trî 50% häc phÝ ®Ó göi c«ng nh©n ®i ®µo t¹o t¹i c¸c trêng ®µo t¹o c«ng nh©n kü thuËt cña Nhµ níc.

101

Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368

Cã biÖn ph¸p khuyÕn khÝch c¸c nghÖ nh©n kÌm cÆp, båi dìng truyÒn nghÒ cho lùc lîng lao ®éng trÎ th«ng qua c¸c líp ®µo t¹o, héi th¶o, trao ®æi kinh nghiÖm... 12. X©y dùng vµ thùc hiÖn ch¬ng tr×nh ph¸t triÓn thñ c«ng nghiÖp n«ng th«n. X©y dùng quy ho¹ch tæng quan ph¸t triÓn tiÓu thñ c«ng nghiÖp ®Õn n¨m 2010, n¨m 2020 c¶ níc vµ cho tõng tØnh. §Ò xuÊt bæ sung vµ hoµn chØnh hÖ thèng chÝnh s¸ch ph¸t triÓn ngµnh nghÒ n«ng th«n ®Ó tr×nh Nhµ níc. X©y dùng c¸c m« h×nh ph¸t triÓn ngµnh nghÒ n«ng th«n. + Kh«i phôc mét sè lµng nghÒ truyÒn thèng. + X©y dùng m« h×nh mét sè lµng nghÒ míi. + TËp huÊn, d¹y nghÒ cho lao ®éng thiÕu viÖc lµm ë n«ng th«n. + Hç trî trong viÖc chuyÓn giao c«ng nghÖ, th«ng tin thÞ trêng. Cñng cè vµ t¨ng cêng tæ chøc qu¶n lý ngµnh nghÒ n«ng th«n. 13. Thóc ®Èy sù h×nh thµnh vµ cñng cè c¸c quan hÖ liªn kÕt víi c«ng nghiÖp n«ng th«n. Liªn kÕt kinh tÕ cã t¸c ®éng nhiÒu mÆt tíi ph¸t triÓn c«ng nghiÖp n«ng th«n gióp t¹o vèn, chuyÓn giao c«ng nghÖ vµ tiÕn bé kü thuËt, gióp më réng vµ cñng cè thÞ trêng. Quan hÖ liªn kÕt cña c«ng nghiÖp n«ng th«n cã thÓ ®îc tæ chøc theo nhiÒu h×nh thøc gi÷a nhiÒu lo¹i ®èi tîng kh¸c nhau thuéc c¸c giai ®o¹n kh¸c nhau cña qu¸ tr×nh s¶n xuÊt kinh doanh. - Quan hÖ liªn kÕt gi÷a c«ng nghiÖp n«ng th«n víi c«ng nghiÖp ®« thÞ, táng ®ã quan hÖ gia c«ng ®ãng vai trß ®Æc biÖt quan träng.

102

Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368

- Quan hÖ liªn kÕt gi÷a c«ng nghiÖp n«ng th«n víi c¸c ®¬n vÞ kinh doanh xuÊt nhËp khÈu chuyªn nghiÖp ®Æc biÖt lµ quan hÖ c«ng nghiÖp gia c«ng th¬ng nghiÖp, quan hÖ bao tiªu. - Quan hÖ liªn kÕt gi÷a c«ng nghiÖp n«ng th«n víi c¸c c¬ quan nghiªn cøu - triÓn khai tiÕn bé kü thuËt vµ c«ng nghÖ díi d¹ng c¸c dù ¸n nghiªn cøu, triÓn khai hoÆc quan hÖ æn ®Þnh cã tÝnh chÊt truyÒn thèng víi c¸c vïng, ®Þa ph¬ng. 14. T¨ng cêng lùc lîng c¸n bé cã tr×nh ®é phï hîp cho c¸c c¬ quan qu¶n lý c«ng nghiÖp ë c¸c ®Þa ph¬ng n«ng th«n. Lùc lîng c¸n bé hiÖn ®ang ho¹t ®éng, cÇn ®îc båi dìng c¸c kiÕn thøc vÒ kinh tÕ thÞ trêng mét c¸ch ®Çy ®ñ vµ toµn diÖn. Yªu cÇu cÇn ®¹t lµ hä ph¶i cã kh«ng nh÷ng chØ kiÕn thøc, kü n¨ng chung mµ cßn ph¶i hiÓu biÕt s©u mét vµi lÜnh vùc, cã kh¶ n¨ng nghiªn cøu ë mét møc ®é nhÊt ®Þnh ®Ó kh«ng chØ theo dâi mµ cßn híng dÉn, phæ biÕn nh÷ng kiÕn thøc nhÊt ®Þnh cho c¸c nhµ kinh doanh ë n«ng th«n. Riªng trong lÜnh vùc c«ng nghÖ vµ kü thuËt, hä ph¶i cã mét kiÕn thøc ®¸nh gi¸ dù ¸n vÒ mÆt kinh tÕ, n¾m ®îc ®Þa chØ cña c¸c ®Çu mèi ®¸ng tin cËy trong lÜnh vùc ®¸nh gi¸, kiÓm ®Þnh c«ng nghÖ vµ thiÕt bÞ cã thÓ giíi tiÖu cho c¸c doanh nghiÖp. 15. T¹o lËp mét nÒn v¨n ho¸ c«ng nghÖ ë n«ng th«n, cÇn t¨ng cêng c«ng t¸c phæ biÕn kiÕn thøc, kü thuËt vÒ c¸c ngµnh nghÒ míi, hç trî viÖc d¹y nghÒ, chuyÓn giao c«ng nghÖ vµ kü thuËt cho n«ng th«n. Trong c¸c ch¬ng tr×nh gi¸o dôc phæ th«ng ph¶i chó ý ®Õn viÖc truyÒn b¸ nh÷ng néi dung nµy cho häc sinh. §ång thêi c¸c ph¬ng tiÖn nghe nh×n, s¸ch b¸o còng cÇn thùc hiÖn c¸c yªu cÇu nµy nhiÒu h¬n, c¸c trung t©m th«ng tin, t vÊn vµ hç trî chuyÓn giao c«ng nghÖ ë n«ng th«n còng cÇn tËp trung vµo nhiÖm vô nµy chø kh«ng chØ kinh doanh h¹ch to¸n nh doanh nghiÖp th«ng thêng.

103

Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368

kÕt luËn

Ph¸t triÓn c«ng nghiÖp n«ng th«n ®ãng vai trß “ch×a kho¸” cho c«ng cuéc ph¸t triÓn toµn diÖn n«ng th«n, nã t¸c ®éng trùc tiÕp vµ m¹nh mÏ ®Õn chuyÓn dÞch c¬ cÊu kinh tÕ n«ng th«n, lµm t¨ng n¨ng suÊt lao ®éng, t¹o viÖc lµm t¨ng thu nhËp më réng c¸c ngµnh nghÒ phi n«ng nghiÖp. Tuy nhiªn, qu¸ tr×nh ph¸t triÓn c«ng nghiÖp n«ng th«n ViÖt Nam kh«ng thÓ diÔn ra mét c¸ch su«n sÎ tèt ®Ñp mµ nã gÆp ph¶i v« sè vÊn ®Ò víng m¾c cÇn th¸o gì. C«ng nghiÖp n«ng th«n ViÖt Nam cßn trong t×nh tr¹ng manh nha non kÐm víi nh÷ng thµnh tùu ®· ®¹t ®îc cïng víi viÖc lé râ nh÷ng khã kh¨n cña qu¸ tr×nh ph¸t triÓn c«ng nghiÖp n«ng th«n hay cha cã sù phèi hîp ®ång bé c¸c bé phËn c¬ së h¹ tÇng, dÞch vô hç trî cho ph¸t triÓn c«ng nghiÖp n«ng th«n. Trªn c¬ së nhËn thøc râ vai trß cña c«ng nghiÖp n«ng th«n, n¾m b¾t häc hái kinh nghiÖm c¸c níc khu vùc vµ nhËn biÕt nh÷ng khã kh¨n th¸ch thøc béc lé trong qu¸ tr×nh, §¶ng vµ Nhµ níc ta ®· v¹ch ra nh÷ng môc tiªu ®Þnh híng cho sù ph¸t triÓn c«ng nghiÖp n«ng th«n híng tíi 2010. Qua ®ã, víi vèn kiÕn thøc h¹n hÑp cïng víi sù chØ b¶o tËn t×nh cña thÇy gi¸o vµ c¸c c« b¸c Vô C«ng nghiÖp em xin m¹n phÐp ®Ò ®¹t “Mét sè gi¶i ph¸p ®Ó ®¹t ®îc c¸c môc tiªu n¨m 2010”

104

Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368

Tµi liÖu tham kh¶o

1-/ 2-/ 3-/ 4-/ 5-/ 6-/ 7-/ 8-/ 9-/ 10-/ 11-/ 12-/ 13-/ 14-/ 15-/ 16-/ 17-/

Gi¸o tr×nh kinh tÕ ph¸t triÓn. Gi¸o tr×nh c«ng nghiÖp. Gi¸o tr×nh n«ng nghiÖp. CNH - H§H n«ng nghiÖp, n«ng th«n c¸c níc Ch©u ¸ vµ ViÖt Nam - NguyÔn §iÒn. §Þnh híng CNH-H§H VN ®Õn n¨m 2020 §Ò ¸n thùc hiÖn CNH - H§H ph¸t triÓn n«ng nghiÖp vµ x©y dùng n«ng th«n ®Õn 2020. VÊn ®Ò ph¸t triÓn c«ng nghiÖp n«ng th«n ë níc ta. Ngµnh nghÒ n«ng th«n ViÖt Nam - NXB N«ng nghiÖp. Nghiªn cøu lý luËn sè 12/97. C«ng nghiÖp sè 17/99, sè 15/98, sè 3/97. Kinh tÕ dù b¸o sè 10/97. Th¬ng m¹i sè 11/98 Nghiªn cøu kinh tÕ sè 244/98 T¹p chÝ céng s¶n sè 1/97, sè 15/97 Con sè sù kiÖn sè 4/99 Ph¸t triÓn kinh tÕ sè 95/98. Khoa häc c«ng nghÖ m«i trêng sè 12/98.

105

Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368

môc lôc
lêi nãi ®Çu..........................................................................1 Ch¬ng I ..............................................................................3 C¬ së lý luËn vÒ c«ng nghiÖp n«ng th«n..............................3
I-/ N«ng th«n vµ c¬ cÊu kinh tÕ n«ng th«n.......................................3 1-/ Kh¸i niÖm vÒ n«ng th«n.........................................................3 2-/ Kh¸i niÖm vÒ c¬ cÊu kinh tÕ..................................................5 3-/ Kh¸i niÖm vÒ c¬ cÊu kinh tÕ n«ng th«n...................................6 II-/ C«ng nghiÖp n«ng th«n vµ vai trß cña c«ng nghiÖp n«ng th«n trong chuyÓn dÞch c¬ cÊu kinh tÕ vµ thùc hiÖn c«ng nghiÖp ho¸.........................................................................................9 1-/ Kh¸i niÖm vÒ c«ng nghiÖp n«ng th«n......................................9 2-/ VÞ trÝ c«ng nghiÖp n«ng th«n trong mèi quan hÖ víi n«ng nghiÖp n«ng th«n...............................................................11 3-/ Vai trß c«ng nghiÖp n«ng th«n trong chuyÓn dÞch c¬ cÊu kinh tÕ vµ thùc hiÖn c«ng nghiÖp ho¸..........................................12

III-/ Nh÷ng th¸ch thøc ®èi víi n«ng nghiÖp ViÖt Nam trong qu¸ tr×nh ph¸t triÓn ............................................................................23 IV-/ Nh÷ng ®iÒu kiÖn tiÒn ®Ò cho c«ng nghiÖp ho¸ n«ng th«n.......24 V-/ Kinh nghiÖm ph¸t triÓn c«ng nghiÖp n«ng th«n mét sè quèc gia. ............................................................................................26 1-/ Trung Quèc:........................................................................26 2-/ Ên §é..................................................................................27

3.1. Néi dung, môc tiªu chuyÓn dÞch c¬ cÊu kinh tÕ n«ng th«n..............................................................................12 3.2. Kh¸i qu¸t qu¸ tr×nh chuyÓn dÞch c¬ cÊu kinh tÕ n«ng th«n..............................................................................14 3.3 Vai trß c«ng nghiÑp n«ng th«n trong chuyÓn dÞch c¬ cÊu vµ thùc hiÖn c«ng nghiÑp ho¸...................................19

ch¬ng ii............................................................................30 thùc tr¹ng c«ng nghiÖp n«ng th«n ViÖt Nam ......................30
i-/ Thùc tr¹ng kinh tÕ n«ng th«n....................................................30 II-/ thùc tr¹ng c«ng nghiÖp n«ng th«n ViÖt Nam.............................37 1-/ §¸nh gi¸ chung thùc tr¹ng c«ng nghiÖp n«ng th«n ViÖt Nam.....37

1.1 Thµnh tùu ®¹t ®îc....................................................39 1.2 Tuy nhiªn sù ph¸t triÓn cña c«ng nghiÖp níc ta, hiÖn cßn gÆp nhiÒu khã kh¨n víng m¾c........................................40
2-/ Thùc tr¹ng mét sè ngµnh c«ng nghiÖp n«ng th«n ViÖt Nam.....43

III-/ C¸c khÝa c¹nh ph¸t triÓn c«ng nghiÖp n«ng th«n......................60

2.1 2.2 2.3 2.4 2.5

TiÓu thñ c«ng nghiÖp................................................43 C«ng nghiÖp chÕ biÕn n«ng l©m s¶n........................49 Ngµnh xi m¨ng.........................................................52 Ngµnh ho¸ chÊt ph©n bãn........................................55 Ngµnh c«ng nghiÖp giÊy..........................................58

106

Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368

1-/ Lao ®éng c«ng nghiÖp n«ng th«n ®èi víi ph¸t triÓn c«ng nghiÖp n«ng th«n..........................................................................60 2-/ C«ng nghÖ c«ng nghiÖp n«ng th«n.......................................62 3-/ TÝn dông ®èi víi ph¸t triÓn c«ng nghiÖp n«ng th«n................65 4-/ Doanh nghiÖp c«ng nghiÖp n«ng th«n...................................67 5-/ ChÝnh s¸ch kinh tÕ ph¸t triÓn c«ng nghiÖp n«ng th«n trong nh÷ng n¨m qua..................................................................71 6-/ KÕt cÊu h¹ tÇng n«ng th«n ViÖt Nam hç trî c«ng nghiÖp n«ng th«n ph¸t triÓn...................................................................73

6.1 6.2 6.3 6.4

HÖ thèng m¹ng líi giao th«ng n«ng th«n....................73 M¹ng líi ®iÖn n«ng th«n...........................................74 M¹ng líi y tÕ gi¸o dôc n«ng th«n................................75 Th«ng tin, liªn l¹c, b¸o chÝ........................................76

Ch¬ng iii...........................................................................78 ph¬ng híng, môc tiªu vµ gi¶i ph¸p ph¸t triÓn c«ng nghiÖp n«ng th«n dÕn n¨m 2002...................................................78
i-/ Quan diÓm ph¸t triÓn c«ng nghiÖp n«ng th«n............................78 II-/ Ph¬ng híng vµ môc tiªu ph¸t triÓn c«ng nghiÖp n«ng th«n ViÖt Nam n¨m 2020......................................................................81 1-/ Ph¬ng híng môc tiªu ph¸t triÓn c«ng nghiÖp n«ng th«n .........81 2-/ Ph¬ng híng, môc tiªu ph¸t triÓn mét sè ngµnh c«ng nghiÖp n«ng th«n..................................................................................81

2.1 C«ng nghiÖp chÕ biÕn n«ng l©m s¶n.........................82 2.2 TiÓu thñ c«ng nghiÖp ..............................................84 2.3 C«ng nghiÖp vËt liÖu x©y dùng xi m¨ng....................85 2.4 X©y dùng kÕt cÊu h¹ tÇng cña c«ng nghiÒp n«ng th«n 85

3-/ §Þnh híng theo vïng l·nh thæ................................................87 III-/ Mét sè gi¶i ph¸t ph¸t triÓn c«ng nghiÖp n«ng th«n ®Õn n¨m 2010.....................................................................................90

kÕt luËn..........................................................................104 Tµi liÖu tham kh¶o..........................................................105

107

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful