PhÇn I

Ch¬ng më ®Çu : Qu¸ ®iÖn ¸p vµ vÊn ®Ò b¶o vÖ HT§

1

Më ®Çu : Qu¸ ®iÖn ¸p vµ vÊn ®Ò b¶o vÖ
Tæng chiÒu dµi c¸c ®êng d©y t¶i ®iÖn cao ¸p cña níc ta hiÖn nay  ®iÖn ¸p tõ 35 - 220 kV .... ngh×n km  ®êng d©y siªu cao ¸p (500 kV) .... ngh×n km. Dù b¸o ®Õn n¨m 2020,  ®iÖn ¸p tõ 35 - 220 kV .... ngh×n km  ®êng d©y siªu cao ¸p (500 kV) l.... ngh×n km. C«ng suÊt ®Æt cña c¸c nhµ m¸y ®iÖn còng t¨ng rÊt nhanh. Kü thuËt ®iÖn ¸p cao ®ãng vai trß rÊt quan träng trong viÖc truyÒn t¶i ®iÖn n¨ng ®i xa. C«ng suÊt t¹i mét sè nhµ m¸y lín ®é tin cËy cña c¸c ®êng d©y t¶i ®iÖn cao ¸p vµ toµn bé c¸c thiÕt bÞ cã ý nghÜa quan träng. Trong ®ã, viÖc gi¶i quyÕt vÊn ®Ò tin cËy cña c¸ch ®iÖn víi ®iÖn ¸p lµm viÖc t¸c dông thêng xuyªn lªn c¸ch ®iÖn hoÆc c¸c lo¹i qu¸ ®iÖn xuÊt hiÖn ng¾n h¹n. Qu¸ ®iÖn ¸p lµ :  c¸c nhiÔu lo¹n trong hÖ thèng ®iÖn,  c¸c nhiÔu lo¹n nµy xÕp chång lªn ®iÖn ¸p ®Þnh møc cña m¹ng ®iÖn. C¸c qu¸ ®iÖn ¸p nµy cã thÓ xuÊt hiªn do c¸c nguyªn nh©n sau:  gi÷a c¸c pha hoÆc gi÷a c¸c m¹ch  gi÷a d©y dÉn pha vµ m¹ch nèi ®Êt Qu¸ ®iÖn ¸p  biÕn thiªn vµ cã tÝnh bÊp bªnh  viÖc x¸c ®Þnh râ c¸c ®Æc tÝnh rÊt khã kh¨n  chØ cã thÓ thiÕt lËp mét tiÕp cËn thèng kª c¸c ®Æc tÝnh (thêi gian, biªn ®é ....). C¸c ®Æc tÝnh chñ yÕu cña c¸c d¹ng qu¸ ®iÖn ¸p. D¹ng qu¸ ®iÖn ¸p Q§A tÇn sè c«ng nghiÖp (sù cè h háng c¸ch ®iÖn Q§A néi bé (®ãng c¾t) Q§A khÝ quyÓn hÖ sè qu¸ ¸p Thêi gian l©u dµi, > 1 ms ng¾n h¹n, 1 ms rÊt ng¾n 1 - 10µs §é dèc TÇn sè TÇn sè c«ng nghiÖp Trung b×nh, 1 - 200 kHz rÊt dèc 1000 kV/µs T¾t dÇn chËm trung b×nh rÊt m¹nh

≤ 3
2-4 >4

NhiÔu lo¹n cã thÓ dÉn ®Õn :

Kü thuËt ®iÖn ¸p cao

3.1. Kü thuËt ®iÖn ¸p cao . B.1. Qu¸ ®iÖn ¸p khi ®ãng c¾t cã t¶i Qu¸ ®iÖn ¸p g©y bëi ®ãng c¾t dßng ®iÖn c¶m bÐ Qu¸ ®iÖn ¸p g©y bëi thao t¸c ®ãng c¾t m¹ch ®iÖn dung C¸c hiÖn tîng thiªn nhiªn t¸c ®éng ®Õn hÖ thèng ®iÖn Hieän töôïng thieân nhieân (seùt vaø baõo tö) coù aûnh höôûng nghieâm troïng ñeán oåån ñònh heä thoáng Noù coù theå :  laøm ngöøng cung caáp ñieän. Qu¸ ®iÖn ¸p khÝ quyÓn Gi«ng sÐt lµ mét hiÖn tîng thiªn nhiªn rÊt ly kú vµ nguy hiÓm : trªn toµn cÇu trung b×nh 1000 c¬n gi«ng hµng ngµy Theo thèng kª cña níc Ph¸p.  40 ngêi vµ kho¶ng 20 000 ®éng vËt bÞ chÕt. C. C¸c lo¹i qu¸ ®iÖn ¸p A.  thêi gian ®Çu sãng cña xung sÐt rÊt ng¾n (quy ®Þnh 1. hµng n¨m  gi«ng sÐt g©y ra 10% ho¶ ho¹n.3.  50000 lÇn c¾t ®êng d©y ®iÖn vµ ®iÖn tho¹i. c¸c ®êng d©y t¶i ®iÖn trªn kh«ng §Æc thï cña c¸c phãng ®iÖn sÐt lµ cùc tÝnh cña dßng ®iÖn sÐt :  ~ 10% có sÐt mang cùc tÝnh d¬ng nhng thêng l¹i d÷ déi vµ m·nh liÖt nhÊt. C.PhÇn I Ch¬ng më ®Çu : Qu¸ ®iÖn ¸p vµ vÊn ®Ò b¶o vÖ HT§ 2  gi¸n ®o¹n t¹m thêi (tù ®éng ®ãng l¹i trong c¸c líi ®iÖn ph©n phèi trung ¸p  gi¸n ®o¹n l©u dµi (c¾t ®iÖn ®Ó thay thª c¸ch ®iÖn bÞ h háng hoÆc thay thÕ thiÕt bÞ.  phaù hoaïi caùc thieát bò. C. Qu¸ ®iÖn ¸p tÇn sè c«ng nghiÖp TÊt c¶ c¸c lo¹i qu¸ ®iÖn ¸p cã tÇn sè thÊp h¬n 500 Hz lµ qóa ®iÖn ¸p tÇn sè c«ng nghiªp. C.2.2 µs ®èi ®iÖn ¸p vµ 8 µs ®èi dßng B. B. Qu¸ ®iÖn ¸p do h háng c¸ch ®iÖn Qu¸ ®iÖn ¸p trªn ®êng d©y dµi hë m¹ch Qu¸ ®iÖn ¸p céng hëng Qu¸ ®iÖn ¸p thao t¸c Sù thay ®æi dét ngét cÊu tróc cña líi ®iÖn lµm xuÊt hiÖn hiÖn tîng qu¸ ®é (sãng qu¸ ®iÖn ¸p hoÆc cña mét chuçi c¸c sãng cao tÇn kh«ng tuÇn hoµn hoÆc hoÆc giao ®éng t¾t dÇn nhanh). D. B.2.

Khi tôùi traùi ñaát. coù ñoä tin caäy cao vaø ñaày ñuû ñeå hoï coù caùc bieän phaùp xöû lyù toát nhaát. ít phoå bieán (coù nhieàu caùch giaûi thích söï hình thaønh. Seùt hoøn bieåu hieän döôùi daïng caàu. * Ñoái vôùi baõo töø : (hieän töôïng beà maët cuûa maüt trôøi buøng noå döõ doäi phoùng ra caùc haït proton vaø electron vaøo khoaûng khoâng vuõ tru) Chu kyø cuûa baõo xaáp xæ 11 naêm ï. Ngaøy nay do caùc heä thoáng vaø löôùi truyeàn taûi ñöôïc hôïp nhaát daàây ñaëc hôn. c¸ch ®iÖn gi÷a c¸c d©y dÉn cña c¸c ®êng d©y t¶i ®iÖn trªn kh«ng).. laøm hö haïi caùc maùy phaùt ñieän. Seùt daây laø caùc cuù phoùng ñieän giöõa maây vaø maây hoaëc giöõa maây vaø ñaáât (quan saùt döôùi daïng daây). chuøm haït ñieän tích naøy töông taùc vôùi töø tröôøng traùi ñaát. toàn taïi) Ôû ñaây chæ chuû yeáu ñeà caäp ñeán vaán ñeà veà seùt daây. Ngöôøi ta taïm thôøi chia seùt thaønh hai loaïi chính laø seùt daây vaø seùt hoøn.  ñoùng theâm caùc tuï ñieän döï phoøng. E. bÒ mÆt ngoµi cña c¸ch ®iÖn r¾n (c¸ch Kü thuËt ®iÖn ¸p cao . coù khi ñaùnh caû vaøo nhöõng coâng trình ñöôïc baûo veä khaù chu ñaùo. neân chuùng coù theå deã bò hö hoûng nhieàu hôn. Ñeå ñoái phoù vôùi baõo töø khi coù baõo töø xaûy ra laø  giaûm taûi löôùi. soùng ñieàu hoøa coù bieân ñoä lôùn do maùy bieán aùp bò baõo hoøa sinh ra coù theå laøm roái loaïn vaän haønh heä thoáng.  gaây nguy haïi ñeán tính maïng con ngöôøi. Muoán laøm ñöôïc ñieàu naøy coù hieäu quaû thì caùc traïm döï baùo khí töôïng phaûi cung caáp sôùm nhaát caùc thoâng tin veà baõo töø cho caùc nhaân vieân vaän haønh heä thoáng moät caùch chính xaùc. caùc maùy bieán aùp vaø caùc trang bò ñieän khaùc ñoàng thôøi gaây ra caùc hieän töôïng nhaûy maùy caét khoâng caàn thieát). * Ñoái vôùi seùt : HiÖn tîng phoùng ñieän tia löûa khi khoaûng caùch giöõa caùc ñieän cöïc raát lôùn Seùt ñaùnh vaøo caùc coâng trình theo nhieàu con ñöôøng khaùc nhau. caûm öùng caùc doøng ñieän Doøng caûm öùng ñòa cöïc naøy laïi caûm öùng ra caùc xung doøng treân caùc ñöôøng daây taûi ñieän (gaây baõo hoøa nöûa chu kyø caùc maùy bieán aùp. Ph©n lo¹i c¸ch ®iÖn C¸ch ®iÖn cña c¸c trang bÞ ®iÖn ®îc chia thµnh hai lo¹i lµ : C¸ch ®iÖn bªn ngoµi gåm kho¶ng kh«ng khÝ c¸ch ®iÖn (vÝ dô.PhÇn I Ch¬ng më ®Çu : Qu¸ ®iÖn ¸p vµ vÊn ®Ò b¶o vÖ HT§ 3  coâng trình xaây döïng.

sù nung nãng c¸ch ®iÖn qu¸ møc sÏ dÉn ®Õn phãng ®iÖn nhiÖt. V× thÕ t×nh tr¹ng c¸ch ®iÖn bªn trong cÇn ph¶i ®îc kiÓm so¸t trong thêi gian vËn hµnh nh»m ph¸t hiÖn c¸c khuyÕt tËt xuÊt hiÖn vµ ng¨n ng c¸c sù cè cña c¸c thiÕt bÞ. møc ®é « nhiÔm cña m«i trêng). sö dông c¸c d©y chèng sÐt (phèi hîp sö dông d©y chèng sÐt vµ T§L gi¶m tèi thiÓu sè lÇn c¾t ®iÖn do). c¸ch ®iÖn cßn cã thÓ bÞ nãng lªn. §é bÒn c¸ch ®iÖn phô thuéc rÊt lín vµo ®iÒu kiÖn bªn ngoµi ( ¸p suÊt. kho¶ng c¸ch c¸ch ®iÖn gi÷a c¸c tiÕp ®iÓm cña dao c¸ch ly.. Qu¸ ®iÖn ¸p khÝ quyÓn xuÊt hiÖn phô thuéc vµo  cêng ®é dßng ®iÖn sÐt  ®Æc ®iÓm cña c¸c c«ng tr×nh bÞ sÐt ®¸nh Qu¸ ®iÖn ¸p néi bé xuÊt hiÖn phô thuéc Kü thuËt ®iÖn ¸p cao . ®é Èm cña kh«ng khÝ.  qu¸ ®iÖn ¸p néi bé. m¸y ®iÖn... c¸c sø xuyªn.  ®êng d©y 110 kV trë lªn xuÊt (trung tÝnh nèi ®Êt trùc tiÕp) : thiÕt bÞ tù ®éng ®ãng l¹i. Ph¬ng ph¸p hiÖu qu¶ ®Ó kh¾c phôc ch¹m ®Êt mét pha do phãng ®iÖn trªn c¸ch ®iÖn :  ®êng d©y 3 . c¸p ®iÖn. C¸ch ®iÖn bªn trong gåm c¸ch ®iÖn c¸c cuén d©y m¸y biÕn ¸p. C¸ch ®iÖn thêng xuyªn ph¶i chÞu t¸c dông :  ®iÖn ¸p lµm viÖc. lµm cho viÖc t¶n nhiÖt khã kh¨n. §é bÒn c¸ch ®iÖn cña c¸c c¸ch ®iÖn bªn trong hÇu nh kh«ng phô thuéc vµo c¸c yÕu tè khÝ quyÓn bªn ngoµi. NÕu chiÒu dµy c¸ch ®iÖn lín. SÐt ®¸nh vµo ®êng d©y lµm xuÊt hiÖn qu¸ ®iÖn ¸p lan truyÒn däc ®êng d©y ®Õn c¸c tr¹m biÕn ¸p. Do tæn hao ®iÖn m«i. gi÷a c¸c tiÕp ®iÓm cña m¸y c¾t (thêng ®îc phèi hîp c¸c läai vËt liÖu c¸ch ®iÖn kh¸c ). hå quang kh«ng thÓ kÐo dµi vµ bÞ dËp t¾t). nhiÖt ®é. trªn c¸ch ®iÖn cña ®êng d©y trªnkh«ng xuÊt hiÖn qu¸ ®iÖn ¸p rÊt lín. §Æc ®iÓm cña lo¹i c¸ch ®iÖn nµy lµ sù l·o ho¸ (sù suy gi¶m c¸c tÝnh chÊt c¸ch ®iÖn trong vËn hµnh). hiÖn tîng phãng ®iÖn côc bé trong c¸c c¸ch ®iÖn thÓ r¾n..35 kV : sö dông cuén dËp hå quang (dßng ®iÖn dung ch¹m ®Êt ®îc bï vµ gi¸n ®o¹n cung cÊp n¨ng lîng. dÉn ®Õn h háng c¸ch ®iÖn vÜnh viÔn. Khi bÞ sÐt ®¸nh. C¸ch ®iÖn bªn ngoµi (kh«ng khÝ) cã thÓ phôc håi tÝnh chÊt c¸ch ®iÖn sau khi phãng ®iÖn nhng phãng ®iÖn ®¸nh thñng c¸ch ®iÖn bªn trong qu¸ tr×nh kh«ng thuËn nghÞch.  qu¸ ®iÖn ¸p khÝ quyÓn xuÊt hiÖn do sÐt.PhÇn I Ch¬ng më ®Çu : Qu¸ ®iÖn ¸p vµ vÊn ®Ò b¶o vÖ HT§ 4 ®iÖn ®êng d©y). phãng ®iÖn mÆt ngoµi cña chuçi c¸ch ®iÖn sÏ chuyÓn thµnh phãng ®iÖn hå quang.

®Æc tÝnh cña thiÕt bÞ b¶o vÖ vµ cña c¸ch ®iÖn ®¶m b¶o sù lµm viÖc tin cËy cña thiÕt bÞ lµ bµi to¸n kinh tÕ kü thuËt quan träng vµ ®îc gäi lµ phèi hîp c¸ch ®iÖn.  ph¬ng ph¸p thÝ nghiÖm c¸ch ®iÖn vµ c¸c kÕt cÊu c¸ch ®iÖn Kü thuËt ®iÖn ¸p cao .PhÇn I Ch¬ng më ®Çu : Qu¸ ®iÖn ¸p vµ vÊn ®Ò b¶o vÖ HT§ 5  d¹ng thao t¸c  ®Æc tÝnh cña m¹ng vµ cña c¸c thiÕt bÞ ®ãng c¾t. (mçi lÇn ®ãng c¾t xuÊt hiÖn qu¸ ®iÖn ¸p kh¸c nhau).  Môc ®Ých cña m«n häc kü thuËt ®iÖn cao ¸p lµ  xem xÐt c¸c ®Æc tÝnh c¸ch ®iÖn cña c¶ c¸ch ®iÖn bªn ngoµi vµ c¸ch ®iÖn trong. Phèi hîp ®iÖn ¸p t¸c ®éng lªn c¸ch ®iÖn. §Ó h¹n chÕ qu¸ ®iÖn ¸p sö dông c¸c thiÕt bÞ b¶o vÖ nh lµ chèng sÐt èng vµ chèng sÐt van.  t×m c¸c biÖn ph¸p h¹n chÕ qu¸ ®iÖn ¸p vµ b¶o vÖ thiÕt bÞ b¾ng phèi hîp c¸ch ®iÖn.  xem xÐt qu¸ trÝnh vËn hµnh cña c¸ch ®iÖn ë ®iÖn ¸p lµm viÖc vµ c¸c lo¹i qu¸ ®iÖn ¸p.

"La foudre : histoire des connaissances. Mauduit. volume 1. Lewis. 399 p. Patrick . W. Hermès Science Publications . A. Michel. "Lightning". Gary. New York. Híng dÉn ThiÕt kÕ tèt nghiÖp TiÕng Anh-Ph¸p-Nga E. risques et mesures de protection". Warren H. 298 p Golde. Paris. Moreau. Kü thuËt ®iÖn ¸p cao . Claude. Gi¸o tr×nh Kü thuËt ®iÖn cao ¸p. Editions Eyrolles. Kuffel . Presses polytechniques et universitaires romandes . Le Roy.. Ivanov-Smolenski.. Hanoi. " Les Propriétés diélectriques de l'air et les très hautes tensions". c1984. en milieux industriel et tertiaire". 232 p. Eyrolles Paris . New York. Martin A. Alain. Eyrolles . TS. "Installations électriques a haute et basse tension". High Voltage Engineering. Dover Publications . Pergamon Press Aguet. 1997. Lalot Jacques. "Grounding and shielding in facilities".H. Alexandre Maurice Julien . Georges . nature du phénomène. "Haute tension". New York . 1977. câbles".PhÇn I Ch¬ng më ®Çu : Qu¸ ®iÖn ¸p vµ vÊn ®Ò b¶o vÖ HT§ 6 Néi dung m«n häc vµ tµi liÖu PhÇn 1 Ch¬ng Ch¬ng Ch¬ng Ch¬ng Ch¬ng Ch¬ng Ch¬ng Ch¬ng Ch¬ng 1 2 3 4 5 6 7 8 9 : : : : : : : : : HiÖn tîng phãng ®iÖn sÐt Phãng ®iÖn xung kÝch B¶o vÖ chèng sÐt ®¸nh trùc tiÕp TruyÒn sãng qu¸ ®iÖn ¸p trªn c¸c ®êng d©y t¶i ®iÖn Nèi ®Êt chèng sÐt ThiÕt bÞ b¶o vÖ chèng sÐt B¶o vÖ chèng sÐt ®êng d©y t¶i ®iÖn B¶o vÖ chèng sÐt tr¹m biÕn ¸p B¶o vÖ chèng sÐt m¸y ®iÖn PhÇn 2 Ch¬ng 10 : Qu¸ ®iÖn ¸p thao t¸c Ch¬ng 11 : Qu¸ ®iÖn ¸p x¸c lËp PhÇn 3 Ch¬ng Ch¬ng Ch¬ng Ch¬ng êng Ch¬ng 16 : C¸ch ®iÖn cña hÖ thèng ®iÖn Ch¬ng 17 : C¸ch ®iÖn cña ®êng d©y t¶i ®iÖn trªn kh«ng vµ tr¹m biÕn ¸p Ch¬ng Ch¬ng Ch¬ng Ch¬ng 18 19 20 21 : : : : §êng C¸ch C¸ch C¸ch d©y c¸p cao ¸p ®iÖn cña m¸y biÕn ¸p ®iÖn cña m¸y ®iÖn ®iÖn cña c¸c thiÕt bÞ ph©n phèi 12 13 14 15 : : : : C¸c qu¸ tr×nh ®iÖn lý trong ®iÖn m«i TÝnh chÊt c¬ b¶n vµ ®Æc tÝnh cña c¸ch ®iÖn bªn ngoµi C¸ch ®iÖn bªn trong vµ ®Æc tÝnh chñ yÕu VËn hµnh kÕt cÊu c¸ch ®iÖn ë ®iÖn ¸p lµm viÖc b×nh th- Tµi liÖu tham kh¶o TiÕng ViÖt GS. 1983. 611 p. Paris . Paris. 2. anglais. Jean Marie . Lagonotte. "Machines électriques" Moscou : Editions Mir . Paris. Uman. Michel . TS. 1976. "Réseaux d'énergie électrique modélisation : lignes. 1964. v. " Les surtensions et les transitoires rapides de tension. Deflandre. "Les installations électriques". Hultzler Bearnard. Ralph . Vâ ViÕt §¹n. Wiley . 1999. Schmitt. 425 p. Paris. 381 p. 1997. Zaengl. 228 p. 567p. Academic Press. 3 volumes. Gary. 1990. Eyrolles . "Lightning". Paris. Lausanne. Morrison. 1990 Traité d'électricité . NguyÔn ThÞ Minh Chíc. Lanoz. R. 2 volumes. " L'effet de couronne en tension alternative".. Claude . Dunod . 2000. Claude . Thierry . 20. 440 p. Gary. Marcel . Escané. Supélec .. Toronto. J. Masson . Dubaton Christian. 1984. 1972. 12. 224 p.