You are on page 1of 24

ΜΟΥΣΕΙΟ ΦΥΣΙΚΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΑΠΟΛΙΘΩΜΕΝΟΥ ∆ΑΣΟΥΣ ΛΕΣΒΟΥ

ΣΩΜΑΤΕΙΟ ΄΄ΟΙ ΦΙΛΟΙ ΤΟΥ ΑΠΟΛΙΘΩΜΕΝΟΥ ∆ΑΣΟΥΣ ΛΕΣΒΟΥ΄΄

ΕΤΟΣ 12ο ΤΕΥΧΟΣ 27

Γιορτές της Γης 2012

Εθελοντισµός
στο Απολιθωµένο
∆άσος Λέσβου

Τ

ο Μουσείο Φυσικής Ιστορίας Απολιθωµένου ∆άσους
Λέσβου, µε έδρα το Σίγρι της Λέσβου, αποτελεί
κοινωφελές νοµικό πρόσωπο εποπτευόµενο από το
Υπουργείο Παιδείας, Θρησκευµάτων, Πολιτισµού και
Αθλητισµού. Στους κύριους σκοπούς του Μουσείου
περιλαµβάνονται η µελέτη, η έρευνα, η ανάδειξη, η έκθεση, η
συντήρηση, η φύλαξη και κάθε πρόσφορη αξιοποίηση του
Απολιθωµένου ∆άσους της Λέσβου, το οποίο αποτελεί
διατηρητέο µνηµείο της φύσης.

Ώρες λειτουργίας Μουσείου: 

Θερινή περίοδος
1 Ιουλίου έως 30 Σεπτεµβρίου:
Kαθηµερινά: 09:00 έως 20:00
Χειµερινή περίοδος
1 Οκτωβρίου έως 30 Ιουνίου:
Τρίτη - Κυριακή: 09:00 έως 17:00 

Ταχυδροµική ∆ιεύθυνση:
Σίγρι Λέσβου, T.K. 811 03 

@

Τηλ. - Fax: 22530-54434
22510-47033

i

ΣΕΚΟΪ Α

Έτος 12ο Τεύχος 27
Έκδοση:

ΜΟΥΣΕΙΟ ΦΥΣΙΚΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ
ΑΠΟΛΙΘΩΜΕΝΟΥ ∆ΑΣΟΥΣ ΛΕΣΒΟΥ

Σωµατείο: ΟΙ ΦΙΛΟΙ ΤΟΥ
ΑΠΟΛΙΘΩΜΕΝΟΥ ∆ΑΣΟΥΣ ΛΕΣΒΟΥ
Υπεύθυνος έκδοσης:
Ν. Ζούρος

E-mail: lesvospf@otenet.gr
http:// www.lesvosmuseum.gr
www.petrifiedforest.gr

Κέντρο Πληροφόρησης Μυτιλήνης:
8ης Νοεµβρίου 17, Τ.Κ. 811 00,
Μυτιλήνη. Τηλ. - Fax: 22510-47033
Ώρες λειτουργίας: 08:00 έως 16:00

Σύνταξη - Συνεργάτες:
Κ. Μπεντάνα
Η. Βαλιάκος
Κ. Βασιλειάδου
∆. Μπάτσιος
Β. Πλουσάκη
Α. Γεωργίου
Μ. Γκόγκος
Φωτογραφίες:
Φωτογραφικό αρχείο
Μουσείου Φυσικής Ιστορίας
Απολιθωµένου ∆άσους Λέσβου

Ευρωπαϊκός προορισµός αριστείας
Λέσβος - Απολιθωµένο ∆άσος

Επιµέλεια έκδοσης:
Α. Γεωργίου

Φωτογραφία εµπροσθόφυλλου: Πρόσκοποι που συµµετέχουν σε εθελοντικές εργασίες στο πάρκο
Πλάκας του Απολιθωµένου ∆άσους Λέσβου
Φωτογραφία οπισθόφυλλου: Μακέτα Σύγκλισης Λιθοσφαιρικών Πλακών, Αίθουσα Αιγαίου,
Μουσείο Φυσικής Ιστορίας Απολιθωµένου ∆άσους Λέσβου

ISSN 1109-3676

Γιορτές της Γης 2012

Γιορτές της Γης
Καλοκαίρι 2012
ο Μουσείο Φυσικής Ιστορίας Απολιθωµένου
∆άσους Λέσβου, αναλαµβάνοντας ενεργό ρόλο
ως φορέα πολιτισµού στο νησί της Λέσβου, διοργάνωσε και φέτος ένα πολύ πλούσιο πρόγραµµα
καλοκαιρινών πολιτιστικών εκδηλώσεων. Οι «Γιορτές της Γης», που υλοποιούνται κάθε χρόνο από τον
Ιούλιο µέχρι και το Σεπτέµβριο στις εγκαταστάσεις
του Μουσείου στο Σίγρι, έχουν ως στόχο να προσφέρουν στους επισκέπτες του Απολιθωµένου ∆άσους
αλλά και στους κατοίκους του νησιού τη δυνατότητα
να γνωρίσουν καλύτερα τη Λέσβο, το µεγάλο φυσικό της πλούτο, την ιστορία και τον πολιτισµό της.
Μέσα από τις εκδηλώσεις του, το Μουσείο παρέχει
στους φίλους του πολύτιµες προτάσεις διασκέδασης αλλά και ενηµέρωσης µέσω της επαφής µε τις
τέχνες και την επιστήµη. Την ίδια στιγµή, δίνει την
ευκαιρία στους ντόπιους καλλιτέχνες να αναδείξουν και να προωθήσουν το έργο τους και σε ερευνητές που ασχολούνται µε θέµατα που αφορούν στο
νησί της Λέσβου να ενηµερώσουν το κοινό για τα πιο
πρόσφατα αποτελέσµατα της επιστηµονικής τους
έρευνας.
Το πρόγραµµα των εκδηλώσεων κατά το φετινό
καλοκαίρι ήταν εντυπωσιακά πλούσιο, µε πληθώρα
εκθέσεων ζωγραφικής, γλυπτικής και φωτογραφίας, διαλέξεων, παρουσιάσεων βιβλίων, συναυλιών και προβολών ντοκιµαντέρ. Οι εκδηλώσεις,
όπως κάθε χρόνο, αγκαλιάστηκαν µε αγάπη από
τους επισκέπτες και τους ντόπιους που γέµισαν τις
αίθουσες και τους υπαίθριους χώρους του Μουσείου για να συµµετάσχουν στις Γιορτές της Γης.

Τ

Μουσικές Εκδηλώσεις
Ορχήστρα του ∆ήµου Λέσβου Αφιέρωµα στο ∆ήµο Μούτση
Μεταξύ των εκδηλώσεων ξεχώρισε η µουσική
εκδήλωση, αφιέρωµα στο ∆ήµο Μούτση, που παρουσίασε στις 30 Ιουλίου η ορχήστρα του ∆ήµου
Λέσβου υπό τη διεύθυνση του µαέστρου Νίκου Τσιριγώτη. Η εκδήλωση ήταν συνδιοργάνωση του Μουσείου και του Οργανισµού Παιδείας, Πολιτισµού και
Αθλητισµού του ∆ήµου Λέσβου. Στην έναρξη της

Από τη µουσική εκδήλωση - αφιέρωµα στο ∆ήµο
Μούτση, µε την Ορχήστρα του ∆ήµου Λέσβου,
στις 30 Ιουλίου

εκδήλωσης ο ∆ιευθυντής του Μουσείου, Αναπλ.
Καθ. Νίκος Ζούρος, ευχαρίστησε το ∆ήµο Λέσβου
και κυρίως το µαέστρο και τα µέλη της Ορχήστρας,
την οποία χαρακτήρισε ως το καλύτερο µουσικό
σύνολο - πρεσβευτή της Λέσβου, για τη συµµετοχή
τους και τη συµβολή τους µε τη συναυλία αυτή στην
προσπάθεια του Μουσείου να λειτουργήσει ένα
χώρο πολιτισµού υψηλών προδιαγραφών στη ∆υτική
Λέσβο. Στη συνέχεια, απηύθυνε χαιρετισµό ο Πρόεδρος του Οργανισµού Παιδείας, Πολιτισµού και
Αθλητισµού του ∆ήµου Λέσβου, κ. Κωνσταντίνος
Αστυρακάκης, ο οποίος αναφέρθηκε στις 120 εκδηλώσεις του «Λεσβιακού Καλοκαιριού» που πραγµατοποιούνται σε ολόκληρη τη Λέσβο και το οποίο
αποτελεί µια ξεχωριστή διοργάνωση στην ιδιαίτερα
δύσκολη περίοδο που βιώνουµε.
Η βραδιά εξελίχθηκε µαγευτικά στο κατάµεστο
υπαίθριο αµφιθέατρο του Μουσείου, µε µοναδικές
ερµηνείες τραγουδιών του ∆ήµου Μούτση αλλά και
άλλων συνθετών από τους από τους Πάρη Σκορδοµπέκη, Μιχάλη ∆ήσσο, Συµεώνη Καραγιάννη, Κατερίνα Βασιλείου, Αµέρσσα Τσιριγώτη, Ειρήνη Στεφανοπούλου, Γρηγόρη Συρόπουλο, Νίκο Βερβενιώτη,

3

Γιορτές της Γης 2012

Μαγικές οι ερµηνείες σε Σκοπούς και τραγούδια της Λέσβου
και της Μικρασίας από τα «Σαντούρια» Αγιάσου,
στο αµφιθέατρο του Μουσείου, στις 3 Αυγούστου

Μαριάννα Μυρογιάννη-Κούκου και Μαρία Παναγιωτάρα. Στην ορχήστρα συµµετείχαν οι µουσικοί Χρήστος Παναγιωτάρας (µπουζούκι), Στράτος Βουτσής
(µπουζούκι), Πέλα Μυρογιάννη (πιάνο και ακορντεόν), Ειρήνη Στεφανοπούλου (πλήκτρα), Αντώνης Κάντζος (ακουστική και ηλεκτρική κιθάρα),
Νίκος Αλγιαννάκης (κλασική κιθάρα), Στράτος
Μαµουλέλλης (12χορδή κιθάρα και µπαγλαµάς),
Σίµος Ευθυµιάδης (µπάσο), Γιάννης Γανώσης
(τύµπανα), Μαρία Αναγνωστέλλη (κρουστά) και η
παρουσίαση του προγράµµατος έγινε από την Τζία
Συκοµιτέλλη.

4

Στην εκδήλωση παραβρέθηκαν ο Αντιδήµαρχος
Λέσβου κ. Α. Κουµαράς, ο Πρόεδρος του Τοπικού
Συµβουλίου Σιγρίου κ. Π. Τσίκνας, ο Πρόεδρος του
Τοπικού Συµβουλίου Ερεσού κ. Α. Αντωνακόπουλος, ο ∆ηµοτικός Σύµβουλος κ. Α. Αθανασιάδης και
πλήθος κόσµου.
«Σκοποί και τραγούδια της Λέσβου και της Μικρασίας» από τα «Σαντούρια» της Αγιάσου
Μια δεύτερη εξαιρετική µουσική βραδιά είχαν την
ευκαιρία να απολαύσουν οι φίλοι του Μουσείου
στις 3 Αυγούστου, κάτω από την αυγουστιάτικη πανσέληνο, µε παραδοσιακούς «Σκοπούς και τραγούδια της Λέσβου και της Μικρασίας», από τα
«Σαντούρια», τους µαθητές του Αναγνωστηρίου
Αγιάσου και το µουσικοδιδάσκαλό τους Κώστα
Ζαφειρίου. Κατά τη διάρκεια της εκδήλωσης έπαιξαν οι µαθητές Κατερίνα Κουτσκουδή-Βουρλή
(τουµπερλέκι), Μαρία Μαγλογιάννη (νταϊρές),
Μιλτιάδης Αργύρας, Σταυρούλα Βεγιάζη, Άρτεµις
Γεωµηλά, Γεώργιος ∆ελόγκος, Πηνελόπη Ζαφειρίου, Μυρσίνη Καρακωνσταντή, Μυρσίνη Κουτσκουδή-Βουρλή και ∆ηµήτριος Σκλεπάρης (σαντούρι),
τραγούδησαν οι Γεώργιος ∆ελόγκος, Ιωάννα Καρακωνσταντή και Μυρσίνη Κουτσκουδή-Βουρλή, ενώ
ο δάσκαλός τους Κώστας Ζαφειρίου τους συνόδευσε µε την κιθάρα του.

Γιορτές της Γης 2012

Έργα του γλύπτη Γεώργιου
Αρ. Παπακωνσταντίνου που εκτέθηκαν
στο Μουσείο στις 1-15 Ιουλίου

Έργο της Σοφίας Λέρτα, από την έκθεση της
ζωγράφου στο Μουσείο 24-31 Ιουλίου

Εκθέσεις
Γιώργος Αρ. Παπακωνσταντίνου - «Η Θάλασσα κι
εγώ»
Μεγάλη επιτυχία σηµείωσε η έκθεση γλυπτικής «Η
Θάλασσα κι εγώ» του Γιώργου Αρ. Παπακωνσταντίνου, που διήρκησε κατά το διάστηµα 1-15 Ιουλίου,
µε έργα κατασκευασµένα από υλικά «ταξιδεµένα
στον αφρό της θάλασσας» και υλικά από τον πλούτο της γης τα οποία έχει συλλέξει ο καλλιτέχνης
κατά τη διάρκεια µοναχικών περιπάτων σε ερηµικούς αιγιαλούς. Η έκθεση αποτύπωσε το «αγκάλιασµα» ξύλου, πέτρας, γυαλιού, µετάλλου και
πηλού, υλικών σµιλεµένων από το κύµα και την
αρµύρα της θάλασσας, και τα ανέδειξε σε έργα
σύγχρονα και χρηστικά.
Σοφία Λέρτα - Έκθεση ζωγραφικής
Η έκθεση ζωγραφικής της Σοφίας Λέρτα, καλλιτέχνιδος µε καταγωγή από το Πλωµάρι Λέσβου, παρουσιάστηκε κατά το διάστηµα 24-31 Ιουλίου και εντυπω-

σίασε τους επισκέπτες, που είχαν την ευκαιρία να
θαυµάσουν ζωντανές ανθρώπινες και φυτικές µορφές διαµορφωµένες µε µελάνια σε χαρτί και κινέζικο ριζόχαρτο. Τα απλά ζωγραφικά µέσα της Λέρτα
φέρνουν στην επιφάνεια των έργων της µια ατµόσφαιρα ονειρική, υπαρξιακή και γεµάτη ερωτήµατα,
διατηρώντας παράλληλα έναν αισιόδοξο χαρακτήρα.
Ο ρυθµός των χρωµατικών κηλίδων µέσα στο χώρο
υποδηλώνει µε ένα ξεχωριστό τρόπο την παρουσία
των ζωντανών µορφών της, οι οποίες αναδεικνύονται
εντυπωσιακά.

5

Γιορτές της Γης 2012

Πίνακας του Χαράλαµπου Καπτζή, ένα από τα
πολλά έργα του που θύµισαν «Εικόνες από την
παλιά Λέσβο», 2-19 Αυγούστου

Χαράλαµπος Καπτζής - «Εικόνες από την παλιά
Λέσβο»
Περισσότερα από 70 έργα του λαϊκού ζωγράφου
Χαράλαµπου Καπτζή φιλοξενήθηκαν στις εγκαταστάσεις του Μουσείου από τις 2 έως τις 19 Αυγούστου, συνθέτοντας την έκθεση «Εικόνες από την
παλιά Λέσβο». Οι πίνακες του Καπτζή παρουσιάζουν
στιγµιότυπα από την καθηµερινή ζωή στη Λέσβο του
περασµένου αιώνα, όπως αποτυπώθηκαν στο µυαλό
του καλλιτέχνη κατά τα πρώτα χρόνια της ζωής του
στο Σκαλοχώρι Λέσβου και µεταφέρθηκαν µαζί του
στην πρωτεύουσα το 1946. Ψαράδικα λιµανάκια µε
βάρκες, γρι-γρι, παραγάδια και δίχτυα, ψαράδες, λιοµαζώµατα, καλντερίµια, σπίτια πετρόκτιστα, πλατείες µε αµαξάκια και αραµπάδες, ταβέρνες, καφενεία,
πανηγύρια, παλιοί τεχνίτες, εκκλησάκια, εσωτερικά
παραδοσιακών σπιτιών και πολύχρωµες αυλές
ζωντάνεψαν για λίγες µέρες στους διαδρόµους του
Μουσείου µνήµες ροµαντικές που κινδυνεύουν να
χαθούν.
Έκθεση φωτογραφίας µαθητών - «Τι θα ήθελα να διατηρηθεί στο νησί µου και τι να αλλάξει»
Από τις 20 Αυγούστου έως 14 Οκτωβρίου, πραγµατοποιήθηκε έκθεση φωτογραφίας µαθητών της
Λέσβου, του Άϊ Στράτη και της Λήµνου µε φωτογραφίες που συµµετείχαν στο διαγωνισµό «Τι θα ήθελα
να διατηρηθεί στο νησί µου και τι να αλλάξει», που
διοργάνωσε η Ελληνική Εταιρεία Περιβάλλοντος και

6

Πολιτισµού στο Αιγαίο. Οι φωτογραφίες των παιδιών
προβληµάτισαν και οι επισκέπτες της έκθεσης αντιλήφθηκαν πώς πολλά από τα στοιχεία της σύγχρονης
πραγµατικότητας, όπως η άναρχη δόµηση, η ρίψη
σκουπιδιών και η αλλοίωση της τοπικής αρχιτεκτονικής απογοητεύουν τα παιδιά, τα οποία αντίθετα επιζητούν τη διατήρηση της µοναδικότητας και της ταυτότητας κάθε τόπου και την προστασία και διατήρηση
του φυσικού περιβάλλοντος!
«Ναυτική παράδοση στο Αιγαίο: ταρσανάδες και σκαριά»
Κατά τη διάρκεια ολόκληρου του καλοκαιριού, φιλοξενήθηκε στους χώρους του Μουσείου η περιοδική
έκθεση «Ναυτική παράδοση στο Αιγαίο: ταρσανάδες
και σκαριά», που οργανώθηκε σε συνεργασία µε τη
Γενική Γραµµατεία Αιγαίου και Νησιωτικής Πολιτικής.
Η έκθεση είχε ως στόχο να αναδείξει την ιστορική
σχέση των κατοίκων της περιοχής του Αιγαίου µε τη
θάλασσα και οι επισκέπτες της είχαν την ευκαιρία να
γνωρίσουν, µέσα από συλλογή εντυπωσιακών αντιγράφων, µοναδικά πλοία που έχουν χρησιµοποιηθεί
από την αρχαιότητα µέχρι σήµερα, όπως για παράδειγµα το πλοίο της Κερύνειας και την Αθηναϊκή τριήρη.
Αντίγραφα πλοίων από την περιοδική έκθεση
που φιλοξενείται στο Μουσείο «Ναυτική παράδοση στο Αιγαίο: ταρσανάδες και σκαριά»

Γιορτές της Γης 2012

Παρουσιάσεις βιβλίων
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον από το κοινό
προσέλκυσε
η
παρουσίαση
του
βιβλίου των Μάκη
και Βαγγέλη Αξιώτη,
«Φυτά της Ελλάδας
Η έρευνα στη
Λέσβο: Βοτανική –
Χρήσεις - Τοξικότητα», στις 24 Αυγούστου. Κατά τη διάρκεια της εκδήλωσης
ο ∆ιευθυντής του
Μουσείου, Αναπλ.
Καθ. Ν. Ζούρος, αναφέρθηκε στο µεγάλο συγγραφικό
έργο του γιατρού Μάκη Αξιώτη, αλλά και στο συγκεκριµένο βιβλίο που αποτελεί σηµαντική προσπάθεια
καταγραφής των φυτών της Λέσβου, καθώς οι 720
σελίδες του περιγράφουν 820 διαφορετικά φυτά που
φύονται σήµερα στο νησί, µε πλούσιο φωτογραφικό
υλικό. Οι δύο συγγραφείς του βιβλίου µίλησαν στους
παρευρισκόµενους για τη σηµασία της συστηµατικής
καταγραφής και ταξινόµησης των φυτών της Λέσβου
και µοιράστηκαν µε το κοινό εντυπωσιακές φωτογραφίες από το προσωπικό τους αρχείο.

Ο διευθυντής του Μουσείου Αναπλ. Καθ. Ν. Ζούρος
µεταξύ των δύο συγγραφέων του βιβλίου Μάκη και
Βαγγέλη Αξιώτη.

Από την παρουσίαση του βιβλίου των Μάκη
και Βαγγέλη Αξιώτη «Φυτά της Ελλάδας Η έρευνα
στη Λέσβο: Βοτανική - Χρήσεις - Τοξικότητα»,
στις 24 Αυγούστου

7

Γιορτές της Γης 2012

∆ιαλέξεις
Οι Γιορτές της Γης συµπεριέλαβαν φέτος µεγάλο
αριθµό διαλέξεων µε ενδιαφέροντα επιστηµονικά
θέµατα, τόσο από το επιστηµονικό προσωπικό του
Μουσείου, όσο και από επιστήµονες ερευνητικών
κέντρων που συνεργάζονται µε το Μουσείο.
«Μικρά και µεγάλα ζώα στο Απολιθωµένο ∆άσος
Λέσβου»
Στις 15 και 21 Ιουλίου παρουσιάστηκε από την ερευνήτρια γεωλόγο-παλαιοντολόγο του Μουσείου, ∆ρ.
Κατερίνα Βασιλειάδου, διάλεξη µε θέµα «Μικρά και
µεγάλα ζώα στο Απολιθωµένο ∆άσος Λέσβου». Οι
παρευρισκόµενοι είχαν την ευκαιρία να γνωρίσουν το
δεινοθήριο της Λέσβου και όλες τις λεπτοµέρειες για
την ηλικία, τη µορφή και τη ζωή του που έχουν προκύψει µέσα από την παλαιοντολογική έρευνα των απολιθωµάτων του. Επίσης, γνώρισαν τα σαλιγκάρια, τα
ψάρια και τους αλιγάτορες που έζησαν µέσα στη
µεγάλη λίµνη που κάλυπτε τη βορειοδυτική Λέσβο, τα
χάµστερ, τους τυφλοπόντικες και τους µυωξούς που
ζούσαν στο έδαφος και επάνω στα δέντρα, αλλά και
τις νυχτερίδες που πετούσαν στο νυχτερινό ουρανό
του υποτροπικού δάσους που έσφυζε από ζωή πριν τις
καταστροφικές εκρήξεις του ηφαιστείου της Βατούσας. Τη διάλεξη ακολούθησε παρατήρηση των µικρο-

σκοπικών απολιθωµένων αποµειναριών των µικρόσωµων ζώων µε τη χρήση ειδικών στερεοσκοπικών
µικροσκοπίων.
«Ηφαιστειακά γεωλογικά µνηµεία της Λέσβου»
Στις 23 Ιουλίου πραγµατοποιήθηκε από τον MSc. Ηλία
Βαλιάκο, ερευνητή γεωλόγο του Μουσείου, διάλεξη
µε θέµα «Ηφαιστειακά γεωλογικά µνηµεία της
Λέσβου». Η διάλεξη περιελάµβανε όλες τις πληροφορίες που έχουν προκύψει κατά την πολυετή µελέτη
των ηφαιστειακών πετρωµάτων και σχηµατισµών στο
νησί, τόσο από τους επιστήµονες του Μουσείου όσο
και από ερευνητές ελληνικών και ξένων πανεπιστηµίων. Οι παρευρισκόµενοι ξεναγήθηκαν στα γεωλογικά µνηµεία που δηµιούργησε η ηφαιστειακή δραστηριότητα πριν από 16-21 εκατοµµύρια χρόνια και είναι
διάσπαρτα σε όλη τη Λέσβο: γνώρισαν τα ηφαίστεια
του Λεπετύµνου, της Βατούσας και της Άγρας, ηφαιστειακούς σχηµατισµούς στη Μήθυµνα, την Πέτρα,
την Ερεσό και το Μεσότοπο και πολλούς άλλους εντυπωσιακούς ηφαιστειακούς γεώτοπους. Φυσικά, έγινε
ιδιαίτερη αναφορά στο Απολιθωµένο ∆άσος, µνηµείο
παγκόσµιας σηµασίας που έχει δηµιουργηθεί µέσω
της ηφαιστειακής δραστηριότητας πριν από 20 εκατοµµύρια χρόνια.
Στηλοειδείς µορφές λάβας στον ηφαιστειακό δόµο
Όρδυµνου

Παρατήρηση
µέσα από µικροσκόπια
Πα
απολιθωµάτων τ ων µικρόσωµων ζώων του
Απολιθωµένου ∆άσους

8

Γιορτές της Γης 2012

Η Καθ. Αλεξάνδρα Ζαµπετάκη - Λέκκα έδωσε διάλεξη στης 27 Ιουλίου
µε θέµα «Η ιστορία της γης στο… µικροσκόπιο: ο πετρωµένος µικρόκοσµος αφηγείται»

Η Καθ. Αλεξάνδρα
Ζαµπετάκη - Λέκκα και ο
Αναπλ. Καθ. Νικόλαος
Ζούρος διευθυντής του
µουσείου στη διάλεξη
στης 27 Ιουλίου.

«Η ιστορία της γης στο … µικροσκόπιο: ο πετρωµένος
µικρόκοσµος αφηγείται»
Ιδιαίτερα µεγάλο ενδιαφέρον παρουσίασε η διάλεξη
της Αλεξάνδρας Ζαµπετάκη - Λέκκα, Καθηγήτριας
Μικροπαλαιοντολογίας - Στρωµατογραφίας του Τµήµατος Γεωλογίας και Γεωπεριβάλλοντος του Πανεπιστηµίου Αθηνών, µε θέµα «Η ιστορία της γης στο …
µικροσκόπιο: ο πετρωµένος µικρόκοσµος αφηγείται»
που πραγµατοποιήθηκε στις 27 Ιουλίου. Οι παρευρισκόµενοι είχαν την ευκαιρία να γνωρίσουν, µέσα από
µοναδικές εικόνες απολιθωµένων µικροοργανισµών
που φωτογραφήθηκαν σε ειδικά µικροσκόπια, στοιχεία της ζωής, του κλίµατος, της γεωγραφικής κατα-

νοµής και του περιβάλλοντος στην περιοχή του Αιγαίου κατά το παρελθόν.
«Γεωθερµία και θερµές πηγές της Λέσβου»
Η διάλεξη µε θέµα «Γεωθερµία και θερµές πηγές
της Λέσβου» δόθηκε από τον MSc Ηλία Βαλιάκο στις
6 Αυγούστου. Παρουσιάστηκαν από τον οµιλητή µε
απλό και εύγλωττο τρόπο οι αρχές της γεωθερµίας
και εξηγήθηκε η προέλευση της γεωθερµίας στο
νησί της Λέσβου. Στη συνέχεια, οι παρευρισκόµενοι
γνώρισαν τις πολυάριθµες θερµές πηγές του νησιού,
εκφράσεις του πολύ ισχυρού γεωθερµικού πεδίου
στο υπέδαφος της Λέσβου που αποτελεί το αποτέλεσµα της σχετικά πρόσφατης ηφαιστειακής δραστηριότητας σε όλο το χώρο του βορειοανατολικού
Αιγαίου.
Θερµές πηγές στο Πολιχνίτο Λέσβου

9

Γιορτές της Γης 2012

«Η ζωή στο Αιγαίο τα τελευταία 20 εκατοµµύρια χρόνια»
«Η ζωή στο Αιγαίο τα τελευταία 20 εκατοµµύρια χρόνια» ήταν το θέµα της διάλεξης που δόθηκε από την
∆ρ. Κατερίνα Βασιλειάδου στις 10 και στις 11 Αυγούστου. Κατά τη διάρκεια της διάλεξης, το κοινό ταξίδεψε στο χώρο του Αιγαίου και γνώρισε την τεράστια
ποικιλία των ζώων που έζησαν κατά τη διάρκεια των
τελευταίων 20 εκατοµµυρίων ετών, αλλά και την
εξέλιξη των θηλαστικών του Αιγαίου και τις µαρτυρίες που προκύπτουν µέσα από τα απολιθώµατα που
έχουν βρεθεί στον ευρύτερο χώρο του Αιγαίου. Ιδιαίτερη αναφορά έγινε στην εξάπλωση του ανθρώπου,
που στον ελληνικό χώρο αντιπροσωπεύεται από το
κρανίο του Ανθρώπου των Πετραλώνων που ανακαλύφθηκε στα µέσα του 20ου αιώνα στη Χαλκιδική και
αποτελεί ένα από τα σηµαντικότερα παλαιοανθρωπολογικά ευρήµατα παγκοσµίως.
«Οι Επικράτειες της Αρχαίας
Άντισσας και Αρχαίας Ερεσού
- Πολιτιστικά µνηµεία στην
περιοχή του Απολιθωµένου
∆άσους»
Στις 17 Αυγούστου µια ακόµη
εξαιρετικά ενδιαφέρουσα
διάλεξη δόθηκε στο Μουσείο
από τον Ιωάννη Κουρτζέλλη,
∆ρ. Αρχαιολόγο της Κ’ Εφο-

ρείας Προϊστορικών και Κλασικών Αρχαιοτήτων, µε
θέµα «Οι Επικράτειες της Αρχαίας Άντισσας και
Αρχαίας Ερεσού - Πολιτιστικά µνηµεία στην περιοχή
του Απολιθωµένου ∆άσους». Μέσα από πλούσιο
φωτογραφικό υλικό και από τις µοναδικές γνώσεις
του οµιλητή, οι παρευρισκόµενοι ξεναγήθηκαν στα
αξιόλογα δείγµατα του αρχαίου πολιτισµού που βρίσκονται σήµερα διάσπαρτα σε όλη την περιοχή του
Απολιθωµένου ∆άσους, όπως δηµόσια και οχυρωµατικά έργα, λιµενικές και εργαστηριακές εγκαταστάσεις, οικιστικά κατάλοιπα, νεκροπόλεις κ.α. Η διάλεξη επικεντρώθηκε κυρίως στα ευρήµατα της αρχαιότητας, µε αναφορές όµως και στα χριστιανικά, οθωµανικά και νεώτερα µνηµεία που εντοπίζονται στα
όρια των δύο επικρατειών και καθιστούν τη δυτική
Λέσβο έναν ολοκληρωµένο πολιτιστικό προορισµό
για τους Έλληνες και ξένους επισκέπτες.

Ο ∆ρ. Ιωάννης Κουρτζέλλης

Ο ∆ρ. Ι. Κουρτζέλλης παρουσίασε στους παρευρισκόµενους τις «Επικράτειες της Αρχαίας Άντισσας και
Αρχαίας Ερεσού - Πολιτιστικά µνηµεία στην περιοχή του Απολιθωµένου ∆άσους» στις 17 Αυγούστου

10

Γιορτές της Γης 2012

«Γνωριµία µε το φυσικό φαινόµενο των σεισµών»
Το φετινό πρόγραµµα διαλέξεων έκλεισε στις 27
Αυγούστου, µε τη διάλεξη της MSc Κωνσταντίνας
Μπεντάνας, ερευνήτριας γεωλόγου του Μουσείου,
µε τίτλο «Γνωριµία µε το φυσικό φαινόµενο των σεισµών». Στόχος της διάλεξης ήταν η παρουσίαση
όλης της επιστηµονικής γνώσης για το φαινόµενο
του σεισµού και τα µέτρα προστασίας από αυτούς,
αφού η εξοικείωση µε το φαινόµενο και η εκµάθηση
τρόπων προφύλαξης σε µια ιδιαίτερα σεισµογενή
περιοχή όπως είναι η χώρα µας είναι εξαιρετικά
σηµαντικές και µπορεί να σώσουν ζωές και περιουσίες στο µέλλον. Τη διάλεξη ακολούθησε περιήγηση
των παρευρισκόµενων στην εκθεσιακή ενότητα του
Μουσείου «Από την Αιγηίδα στο Αιγαίο», που παρουσιάζει όλα εκείνα τα φαινόµενα που σχετίζονται µε
τον κατακερµατισµό και την καταβύθιση τµηµάτων
της παλαιότερα ενιαίας Αιγιήδας χέρσου και το σχηµατισµό του Αιγαίου Πελάγους που γνωρίζουµε
σήµερα.

Αφήγηση µύθων
Στις 30 Ιουλίου, οι µικροί φίλοι του Μουσείου είχαν
τη µοναδική ευκαιρία να συµµετάσχουν στην αφήγηση µύθων από την Ελληνική Μυθολογία για τα
φυσικά φαινόµενα από τη φιλόλογο και αφηγήτρια
παραµυθιών Ευστρατία Παντέρµου. Οι συµµετέχοντες γνώρισαν εντυπωσιακά φυσικά φαινόµενα
όπως οι σεισµοί και τα ηφαίστεια, τα οποία πολλές
φορές µπορεί να προκαλέσουν µεγάλες καταστροφές στις ανθρώπινες κοινωνίες, µέσα από τους
εντυπωσιακούς άθλους των ηρώων της Ελληνικής
Μυθολογίας.

Η Ευστρατία Παντέρµου αφηγήθηκε µύθους για τα
φυσικά φαινόµενα από την Ελληνική Μυθολογία
στις 30 Ιουλίου

Προβολές
ντοκιµαντέρ
Κατά τη διάρκεια
όλου του καλοκαιριού, προβλήθηκε
στην Αίθουσα Οπτικοακουστικών
Μέσων του Μουσείου σειρά ντοκιµαντέρ που είναι
αφιερωµένα στη
γη και τους φυσικούς παράγοντες
που διαµορφώνουν καθηµερινά
το ανάγλυφό της
και επηρεάζουν
άµεσα η ζωή του
ανθρώπου. Συγκεκριµένα, προβλήθηκαν τα ντοκιµαντέρ «Η γη και τα
ηφαίστεια», «Η γη
και η ατµόσφαιρα», «Η γη και οι
ωκεανοί», «Η γη
και ο πάγος»,
«Σπάνια
Γη»,
«Σεισµοί και καταστροφές». Αυτή η
σειρά ντοκιµαντέρ
προσέφερε
σε
επισκέπτες του
Μουσείου αλλά
και στους κατοίκους του Σιγρίου
µοναδική ευκαιρία να ενηµερωθούν για µια
ευρεία
γκάµα
θεµάτων επιστηµονικού ενδιαφέροντος και να ανακαλύψουν διάφορες πτυχές της
φυσικής ιστορίας
του πλανήτη µας.

11

Γιορτή Αγροτουρισµού

13η Γιορτή Αγροτουρισµού
& Εκδηλώσεις Γευσιγνωσίας
Ιούνιος - Σεπτέµβριος 2012
ο Μουσείο Φυσικής Ιστορίας Απολιθωµένου
∆άσους Λέσβου, για δέκατη-τρίτη διαδοχική χρονιά, διοργάνωσε στις εγκαταστάσεις του στο Σίγρι, από
τον Ιούνιο µέχρι και το Σεπτέµβριο 2012, τη Γιορτή
Αγροτουρισµού, την ετήσια γιορτή των προϊόντων της
λεσβιακής γης. Η γιορτή έχει πλέον καθιερωθεί ως
θεσµός για το νησί της Λέσβου και κάθε χρόνο διοργανώνεται µε µεγάλη επιτυχία, µε στόχους την προώθηση της τοπικής παραγωγής, των παραδόσεων και της
καλλιτεχνικής δηµιουργίας.
Χιλιάδες επισκέπτες από την Ελλάδα και το εξωτερικό
είχαν την ευκαιρία να γνωρίσουν και να δοκιµάσουν
πρώτης ποιότητας παραδοσιακά προϊόντα της Λέσβου.
Ειδικά περίπτερα στο χώρο του Μουσείου παρουσιάζουν τα καλύτερα προϊόντα που παρασκευάζονται από
τους Γυναικείους Αγροτουριστικούς Συνεταιρισµούς
της Λέσβου, προϊόντα βιολογικής καλλιέργειας και
παραδοσιακά αλλά και σύγχρονα χειροτεχνήµατα
φτιαγµένα από ντόπιους καλλιτέχνες.
Οι επισκέπτες της 13ης Γιορτής Αγροτουρισµού είχαν
την ευκαιρία να εξοικειωθούν µε γεύσεις και αρώµατα αντιπροσωπευτικών προϊόντων του νησιού κατά τη
διάρκεια εκδηλώσεων Γευσιγνωσίας: γλυκά του κουταλιού και µαρµελάδες, µέλι, ούζο, παραδοσιακό
λαδοτύρι, σαρδέλες Καλλονής, ντόπιες ελιές και
παρθένο λεσβιακό ελαιόλαδο. Στους χώρους του
Μουσείου προβάλλονται επίσης ζυµαρικά, τραχανάς,
αλάτι από τις αλυκές της Καλλονής και µυρωδικά και
τσάι από τους κάµπους και τα βουνά του νησιού,
λικέρ, κρασιά, αφεψήµατα, σαπούνια, κλωστοϋφαντουργικά προϊόντα, κεραµικά, κεντήµατα, ξυλόγλυπτα, κοσµήµατα και άλλα
καλλιτεχνήµατα,
όλα
παρασκευασµένα
και
κατασκευασµένα
µε
αγάπη, µεράκι
και την παραδοσιακή πινε-

Τ

12

λιά των κατοίκων του νησιού.
Όπως κάθε χρόνο, η 13η Γιορτή Αγροτουρισµού συνοδεύτηκε από παράλληλες πολιτιστικές εκδηλώσεις
που διοργάνωσε στο Μουσείο, στα πλαίσια των «Γιορτών της Γης» 2012.

Θερινά Εκπαιδευτικά Προγράµµατα

Νέο θερινό εκπαιδευτικό πρόγραµµα

Τα µυστικά της άµµου
Μ

ια νέα πρωτότυπη εκπαιδευτική δραστηριότητα
υλοποιήθηκε αυτό το καλοκαίρι από το Μουσείο
Φυσικής Ιστορίας Απολιθωµένου ∆άσους Λέσβου, µε
θέµα «Τα µυστικά της άµµου: τι µπορούµε να βρούµε µέσα στην άµµο από την παραλία του Σιγρίου». Η
δραστηριότητα σχεδιάστηκε ειδικά για οµάδες 4-8
παιδιών ηλικίας άνω των 7 ετών και προσέλκυσε
µεγάλο ενδιαφέρον από επισκέπτες και κατοίκους
του Απολιθωµένου ∆άσους.
Το Μουσείο απηύθυνε κάλεσµα στους µικρούς του
φίλους να συµµετέχουν σε µια δίωρη πρωτότυπη
δραστηριότητα, κατά τη διάρκεια της οποίας µπόρεσαν οι ίδιοι να ανακαλύψουν τα µυστικά του µικρόκοσµου της παραλίας. Τι µπόρεσαν να διακρίνουν;
Μικροσκοπικά σαλιγκάρια, κοχύλια, βελόνες αχινών
και κελύφη άλλων θαλάσσιων οργανισµών, µαζί µε
µικρά κοµµατάκια κοραλλιών, ορυκτών, πετρωµάτων
αλλά και… απολιθωµένων κορµών που συνθέτουν
την άµµο των αγαπηµένων τους καλοκαιρινών προορισµών.
Οι µικροί «εξερευνητές», εφοδιασµένοι µε τον
κατάλληλο εξοπλισµό και την καθοδήγηση των

εµψυχωτών του Μουσείου, συνέλλεξαν δείγµατα
άµµου από την παραλία Σιγρίου, τα οποία στη συνέχεια µετέφεραν στα εργαστήρια του Μουσείου, όπου
τα στέγνωσαν στους ειδικούς φούρνους και τα κοσκίνισαν σε ιζηµατολογικά κόσκινα. Τα παιδιά παρακολούθησαν ειδική ενηµερωτική παρουσίαση µε φωτογραφίες και πληροφορίες για τους µικροσκοπικούς
οργανισµούς αλλά και τους κόκκους που ουσιαστικά
αποτελούν την άµµο. Στη συνέχεια, εξέτασαν στεγνά
δείγµατα άµµου σε ειδικά στερεοσκοπικά µικροσκό-

13

Θερινά Εκπαιδευτικά Προγράµµατα

πια και µπόρεσαν να διακρίνουν και να καταγράψουν
τα µικροσκοπικά ευρήµατά τους, τα οποία πήραν και
µαζί τους, µαζί µε αναµνηστικό συµµετοχής από το
Μουσείο. Μέσα από δηµιουργικές ασχολίες και διαδραστικές παρουσιάσεις, οι µικροί µας φίλοι µπόρεσαν να ανακαλύψουν τα µυστικά της άµµου, γνώρισαν τον τρόπο δηµιουργίας της και την προέλευση
όλων των συστατικών της και έπαιξαν µε τα µικροσκοπικά ευρήµατά τους!
Το νέο πρόγραµµα του Μουσείου, που θα εµπλουτιστεί και θα συνεχιστεί και το επόµενο καλοκαίρι, έχει
ως στόχο να γνωρίσουν τα παιδιά από κοντά θαλάσσιους µικροοργανισµούς, τη φυσική διαδικασία της
διάβρωσης και τον κύκλο ζωής των πετρωµάτων που
συνθέτουν τα βουνά γύρω µας. Επίσης, τα παιδιά
γνωρίζουν καλύτερα το Μουσείο, χώρους και εξοπλισµό που χρησιµοποιούνται από το ειδικό επιστηµονικό προσωπικό του και εξοικειώνονται µε ερευνητικές διαδικασίες και µεθόδους. Ακόµη, οξύνεται η
παρατηρητικότητά τους, αφού καλούνται να εντοπίσουν αντικείµενα συγκεκριµένης µορφής µέσα στα
δείγµατά τους, αλλά και η φαντασία τους, αφού πρέπει να µαντέψουν την προέλευση των ευρηµάτων
τους.
Άλλα θερινά εκπαιδευτικά προγράµµατα
Παράλληλα µε το νέο εκπαιδευτικό πρόγραµµα, το
Μουσείο προσέφερε και αυτό το καλοκαίρι το πολύ
αγαπητό στους µικρούς του φίλους εκπαιδευτικό
πρόγραµµα «Μικροί παλαιοντολόγοι». Τα παιδιά που
συµµετέχουν στο πρόγραµµα, αφού ενηµερωθούν
για τη δηµιουργία του Απολιθωµένου ∆άσους και τα
φυτά του, γίνονται οι ίδιοι παλαιοντολόγοι και διεξά-

14

γουν τη δική τους ανασκαφική έρευνα στον πρότυπο
εκπαιδευτικό χώρο ΓΕΩΡΑΜΑ.
Τέλος, µεγάλη επιτυχία είχε κατά το φετινό καλοκαίρι η εκπαιδευτική δραστηριότητα για µικρούς και
µεγάλους «Γνωριµία µε τον Εγκέλαδο». Η δραστηριότητα περιλαµβάνει προσοµοίωση στη σεισµική
τράπεζα του Μουσείου µεγάλων και καταστροφικών
σεισµών, µεταξύ των οποίων και του µεγάλου σεισµού 9 βαθµών της κλίµακας Ρίχτερ που σηµειώθηκε στη βορειανατολική Ιαπωνία στις 11 Μαρτίου
2011. Παράλληλα, οι συµµετέχοντες ενηµερώνονται τόσο για τη σεισµικότητα του Ελλαδικού χώρου
όσο και για τα σωστά µέτρα προστασίας από τους σεισµούς, τα οποία έχουν την ευκαιρία να εφαρµόσουν
κατά τη διάρκεια προσοµοίωσης σεισµού.

Εκπαιδευτικές Επισκέψεις Πανεπιστηµίων

Το Πανεπιστήµιο του Λονδίνου
στο Απολιθωµένο ∆άσος Λέσβου
οιτητές του Τµήµατος Γεωγραφίας του Πανεπιστηµίου του Λονδίνου, στα πλαίσια εκπαιδευτικής επίσκεψης στη Λέσβο µε υπεύθυνο τον Καθηγητή Χ. Τζεδάκη, πραγµατοποίησαν στις 26 Μαρτίου
εκπαιδευτική επίσκεψη στην προστατευόµενη
περιοχή του Απολιθωµένου ∆άσους.
Οι φοιτητές επισκέφτηκαν αρχικά το Μουσείο Φυσικής Ιστορίας Απολιθωµένου ∆άσους Λέσβου, όπου
ενηµερώθηκαν από τον κ. Ηλία Βαλιάκο, Προϊστάµενο Τµήµατος Ερευνών και Τεκµηρίωσης του Μουσείου, για τον τρόπο δηµιουργίας του Απολιθωµένου
∆άσους Λέσβου και τα επιστηµονικά δεδοµένα που
προκύπτουν από τη µελέτη του, την παλαιογεωγραφική εξέλιξη του Αιγαίου, τα γεωλογικά µνηµεία και
τους γεωτόπους της Λέσβου. Οι φοιτητές γνώρισαν τα
ευρήµατα του Απολιθωµένου ∆άσους και τη σηµασία
τους για την κατανόηση της γεω-ιστορικής εξέλιξης
του Αιγαίου, κατά τη διάρκεια της περιήγησής τους
στους µόνιµους εκθεσιακούς χώρους του Μουσείου.
Ακολούθησε περιήγηση και ενηµέρωση των φοιτητών στο Πάρκο Σιγρίου και το Πάρκο Απολιθωµένου
∆άσους, όπου γνώρισαν στο φυσικό τους χώρο µοναδικά ριζικά συστήµατα και ιστάµενους απολιθωµένους κορµούς, ενώ παράλληλα ενηµερώθηκαν για
τις διαδικασίες ανασκαφής και συντήρησης των απολιθωµάτων. Οι φοιτητές µετά το πέρας της επίσκεψής τους δήλωσαν εντυπωσιασµένοι από τη γνωριµία τους µε το Απολιθωµένο ∆άσος, τη µελέτη και
ανάδειξή του καθώς και των γεωλογικών µνηµείων
της Λέσβου.

Φ

15

Εκπαιδευτικές Επισκέψεις Πανεπιστηµίων

Φοιτητές από διάφορες ευρωπαϊκές
χώρες γνώρισαν το Απολιθωµένο ∆άσος
Λέσβου
νθουσιασµένοι από τη γνωριµία τους µε το Απολιθωµένο ∆άσος Λέσβου δήλωσαν οι φοιτητές από
διάφορες ευρωπαϊκές χώρες, οι οποίοι πραγµατοποίησαν εκπαιδευτική επίσκεψη στο Μουσείο Φυσικής
Ιστορίας Απολιθωµένου ∆άσους Λέσβου και τα υπαίθρια πάρκα του Απολιθωµένου ∆άσους στις 8 Σεπτεµβρίου 2012. Την επίσκεψη οργάνωσε για όλους τους
φοιτητές που βρίσκονται µε υποτροφία Erasmus στη
Λέσβο το γραφείο Εrasmus του Πανεπιστηµίου Αιγαίου.
Στο Μουσείο Φυσικής Ιστορίας Απολιθωµένου
∆άσους Λέσβου, οι φοιτητές επισκέφτηκαν αρχικά
τους µόνιµους εκθεσιακούς του χώρους, ενηµερώθηκαν για τη µοναδικότητα του Απολιθωµένου
∆άσους Λέσβου, γνώρισαν τα φυτικά και ζωικά απολιθώµατα της Λέσβου ηλικίας 20 εκατοµµυρίων ετών,
το φαινόµενο της ηφαιστειότητας, τα ορυκτά και
πετρώµατα της Λέσβου αλλά και την παλαιογεωγραφική εξέλιξη του Αιγαίου.

Ε

16

Ακολούθησε περιήγηση και ενηµέρωσή τους στο
Πάρκο Σιγρίου, όπου γνώρισαν τα µοναδικά ριζικά
συστήµατα και τους εντυπωσιακούς ιστάµενους απολιθωµένους κορµούς δέντρων.
Ιδιαίτερο ήταν το ενδιαφέρον που έδειξαν οι φοιτητές κατά τη διάρκεια συµµετοχής τους στην εκπαιδευτική δραστηριότητα προσοµοίωσης καταστροφικών σεισµών από όλο τον κόσµο στη σεισµική τράπεζα του Μουσείου. Οι φοιτητές µε ενθουσιασµό βίωσαν τους σεισµούς, ενηµερώθηκαν για την ανάγκη
πρόληψης και προστασίας και εφάρµοσαν µε επιτυχία τα µέτρα πρόληψης και προστασίας.
Η εκπαιδευτική επίσκεψη των φοιτητών συνεχίστηκε
στο Πάρκο Απολιθωµένου ∆άσους όπου επισκέφτηκαν τους εντυπωσιακούς ιστάµενους και κατακείµενους απολιθωµένους κορµούς σεκόιας, τις προγονικές µορφές πεύκων και θαύµασαν τα µοναδικά
ευρήµατα των ανασκαφών.

Εθελοντισµός & Απολιθωµένο ∆άσος

Εθελοντικές δράσεις

στο Απολιθωµένο ∆άσος Λέσβου
εθελοντισµός είναι µια από τις βασικότερες
δράσεις του Μουσείου Φυσικής Ιστορίας Απολιθωµένου ∆άσους Λέσβου από το 2002, όταν
ιδρύθηκε το Σωµατείο «Οι Φίλοι του Απολιθωµένου
∆άσους», ενώ εθελοντικές δράσεις είχαν ουσιαστικά ξεκινήσει πριν από την ίδρυση του Μουσείου,
το 1985, τη χρονιά κατά την οποία το Απολιθωµένο
∆άσος ανακηρύχθηκε επίσηµα από το Ελληνικό
κράτος «∆ιατηρητέο µνηµείο της Φύσης» και οι
κάτοικοι της Λέσβου, αντιλαµβανόµενοι της τεράστιας σηµασίας του, άρχισαν να αγωνίζονται για
την προστασία και την ανάδειξή του.
Από τότε, κάθε χρόνο, το Μουσείο απευθύνει κάλεσµα και προσφέρει µια µοναδική ευκαιρία σε
νέους από όλο τον κόσµο να ζήσουν την ιδιαίτερη
χαρά της εθελοντικής προσφοράς εργασίας και
παράλληλα να αποκτήσουν πολύτιµες γνώσεις και
εµπειρίες. Ως αποτέλεσµα, µεγάλος αριθµός εφήβων και φοιτητών βοηθάει κάθε καλοκαίρι εθελοντικά το Μουσείο στο έργο του και την τεράστια
ευθύνη της προστασίας και προβολής του Απολιθωµένου ∆άσους, συµµετέχοντας ενεργά στις
δραστηριότητες του Απολιθωµένου ∆άσους.

Ο

18

Προγράµµατα εθελοντικής εργασίας
Η χρονική περίοδος κατά την οποία είναι ενεργή η
δραστηριότητα του εθελοντισµού είναι από τον
Ιούλιο έως και τον Οκτώβριο κάθε έτους. Οι εθελοντές δραστηριοποιούνται στους χώρους του Μουσείου στο Σίγρι, καθώς και στα υπαίθρια Πάρκα
Απολιθωµένου ∆άσους στο Σίγρι, στη θέση
«Μπαλή Αλώνια», στην Πλάκα και στη νησίδα
Νησιώπη. Οι τοµείς προσφοράς εθελοντικής εργασίας περιλαµβάνουν:

Ενηµέρωση και ευαισθητοποίηση του κοινού για το Απολιθωµένο ∆άσος αλλά και το σύγχρονο φυσικό περιβάλλον της περιοχής, τόσο στο
χώρο του Μουσείου όσο και στα υπαίθρια Πάρκα.

∆ιενέργεια έρευνας µε ερωτηµατολόγια
στους επισκέπτες µε αντικείµενο την αναβάθµιση
των ενεργειών ανάδειξης του µνηµείου, και των
υπηρεσιών που προσφέρονται στους επισκέπτες.

Υλοποίηση προγραµµάτων περιβαλλοντικής εκπαίδευσης για τους µικρούς επισκέπτες,
όπως το πρόγραµµα «Οι µικροί παλαιοντολόγοι»
µε αντικείµενο την ανακάλυψη, τον καθαρισµό και
την αναγνώριση φυτικών απολιθωµάτων και το

Εθελοντισµός & Απολιθωµένο ∆άσος

πρόγραµµα «Ηφαίστεια» µε αντικείµενο την ηφαιστειότητα στο χώρο του Αιγαίου και τη συσχέτισή
της µε το Απολιθωµένο ∆άσος Λέσβου.

Εργασία καταγραφής των φυσικών πόρων
στα υπαίθρια Πάρκα αλλά και στην ευρύτερη προστατευόµενη περιοχή του Απολιθωµένου ∆άσους.
Τα καταγραφόµενα στοιχεία αφορούν τόσο σε απολιθώµατα όσο και σε είδη σύγχρονης χλωρίδας και
πανίδας και ενδιαιτήµατα.

Εργασίες καθαρισµού και συντήρησης
φυτικών και ζωικών απολιθωµάτων.
Κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού του 2012, συνολικά επτά νέοι είχαν την ευκαιρία να ζήσουν την
εµπειρία της προσφοράς εθελοντικής εργασίας
για το Απολιθωµένο ∆άσος. Οι νέοι, κυρίως φοιτητές και απόφοιτοι γεω-περιβαλλοντικών σχολών,
συµµετείχαν ενεργά και προσέφεραν πολύτιµη
βοήθεια στις εργασίες ανασκαφών και συντήρησης
στο νέο επισκέψιµο πάρκο στη νησίδα Νησιώπη,
στις επιστηµονικές ενηµερώσεις των επισκεπτών
του Μουσείου, στην υλοποίηση εκπαιδευτικών
προγραµµάτων και στην έρευνα των εντυπώσεων
των επισκεπτών µέσω ερωτηµατολογίων. Εµείς
από µέρους µας ελπίζουµε και ευχόµαστε οι γνώσεις και οι εµπειρίες που αποκόµισαν να τους βοηθήσουν στη µετέπειτα εκπαιδευτική τους πορεία
και εργασιακή σταδιοδροµία, αλλά και στην εξέλιξή τους ως ατόµων ευαισθητοποιηµένων για την
προστασία και την αειφόρο χρήση της φυσικής
κληρονοµιάς του πλανήτη µας!

19

Εθελοντισµός & Απολιθωµένο ∆άσος

Συστήµατα Προσκόπων στο
Απολιθωµένο ∆άσος Λέσβου
Οµάδες Ανιχνευτών
συµµετέχουν σε εθελοντικές δράσεις
µάδες Ανιχνευτών από όλη την Ελλάδα επισκέφτηκαν και το φετινό καλοκαίρι την προστατευόµενη περιοχή του Απολιθωµένου ∆άσους και συµµετείχαν σε εθελοντικές εργασίες. Η επίσκεψή τους
πραγµατοποιήθηκε στα πλαίσια της Μεγάλης ∆ράσης Ανιχνευτών, της µεγάλης καλοκαιρινής τους
κατασκήνωσης, η οποία αποτελεί το επισφράγισµα
στην παιδαγωγική σηµασία του προσκοπικού τους
προγράµµατος.

Ο

Προσκοπικά συστήµατα
Πάτρας και Μυτιλήνης
Στις 4 και 5 Αυγούστου, οµάδα 35 Ανιχνευτών του 2ου
Συστήµατος Προσκόπων Πάτρας και του 2ου Συστήµατος Προσκόπων Μυτιλήνης επισκέφτηκαν το Πάρκο
Απολιθωµένου ∆άσους Πλάκας Σιγρίου και το Μουσείο Φυσικής Ιστορίας Απολιθωµένου ∆άσους
Λέσβου. Οι Ανιχνευτές περιηγήθηκαν αρχικά στα δύο
τµήµατα του Πάρκου Πλάκας και γνώρισαν τους απολιθωµένους κορµούς των δέντρων και τα ριζικά

20

συστήµατα 20 εκατοµµυρίων ετών. Ιδιαίτερα εντυπωσιάστηκαν από το γιγαντιαίο κορµό του δέντρου
της κανέλλας, περιµέτρου 13,7 µέτρων, καθώς και
τον κατακείµενο κορµό µήκους 14 µέτρων στην
παράκτια ζώνη του Πάρκου. Το πρόγραµµα των εθελοντικών εργασιών τούς περιελάµβανε στη συνέχεια
καθαρισµό απολιθωµατοφόρων θέσεων και συντήρηση ιστάµενων και κατακείµενων απολιθωµένων
κορµών και ριζικών συστηµάτων.

Εθελοντισµός & Απολιθωµένο ∆άσος

Οι Ανιχνευτές, κατά την επίσκεψή τους στο Μουσείο,
ενηµερώθηκαν για τη δηµιουργία του Απολιθωµένου
∆άσους και περιηγήθηκαν στους µόνιµους εκθεσιακούς χώρους, όπου γνώρισαν τα ευρήµατα απολιθωµένων φυτών της Λέσβου και την παλαιογεωγραφική
εξέλιξη του Αιγαίου. Ιδιαίτερα ενθουσιάστηκαν µε τη
δραστηριότητα προσοµοίωσης σεισµών στη σεισµική
τράπεζα του Μουσείου, όπου ενηµερώθηκαν για τα
µέτρα πρόληψης και προστασίας και βιώσαν το µεγάλο σεισµό της Ιαπωνίας και µεγάλους καταστροφικούς σεισµούς από όλο τον κόσµο.

Προσκοπικά συστήµατα Βριλησσίων,
Περισσού, Ψυχικού Παιανίας και Χαλανδρίου
Ανιχνευτές των Συστηµάτων Βριλησσίων, Περισσού,
Ψυχικού Παιανίας και Χαλανδρίου συµµετείχαν σε
εθελοντικές εργασίες στο Πάρκο Απολιθωµένου
∆άσους Πλάκας Σιγρίου στις 5 και 6 Αυγούστου. Κατά
την επίσκεψής τους στο Πάρκο Πλάκας ενηµερώθηκαν για τη σηµασία των εργασιών καθαρισµού και
συντήρησης των απολιθωµάτων, ενώ παράλληλα γνώρισαν τη µεθοδολογία µηχανικού καθαρισµού των
απολιθωµάτων. Στην συνέχεια, συµµετείχαν σε εργασίες καθαρισµού και συντήρησης απολιθωµάτων.
Μετά την ολοκλήρωση των εργασιών καθαρισµού και
συντήρησης απολιθωµάτων, οι Ανιχνευτές επισκέφτηκαν το Μουσείο Φυσικής Ιστορίας Απολιθωµένου
∆άσους Λέσβου, όπου περιηγήθηκαν στους µόνιµους
εκθεσιακούς χώρους και τις περιοδικές εκθέσεις του.
Μετά το τέλος της επίσκεψής τους στο Απολιθωµένο

∆άσος όλες οι οµάδες Ανιχνευτών, πλήρως ικανοποιηµένοι από τις εργασίες τους, δήλωσαν ότι η συµµετοχή τους σε εργασίες προστασίας ενός φυσικού µνηµείου, όπως το Απολιθωµένο ∆άσος, ήταν µια µοναδική εµπειρία και υποσχέθηκαν να το επισκεφτούν ξανά
σύντοµα.

21

Εθελοντισµός & Απολιθωµένο ∆άσος

Πανελλαδική διαδικασία ανάδειξης
Προσκόπων Έθνους 2012
στη Λέσβο
Οι υποψήφιοι Πρόσκοποι Έθνους γνώρισαν
το Απολιθωµένο ∆άσος Λέσβου
ε επιτυχία ολοκληρώθηκε η φετινή Ειδική
∆οκιµασία ανάδειξης «Προσκόπων Έθνους»,
πανελλαδική δράση του Σώµατος Ελλήνων Προσκόπων, που ξεκίνησε τις εργασίες της στη Λέσβο το
πρωί της Πέµπτης 6 Σεπτεµβρίου και ολοκληρώθηκε στο Μουσείο Φυσικής Ιστορίας στο Σίγρι το Σάββατο 8 και την Κυριακή 9 Σεπτεµβρίου 2012.
Στη διαδικασία συµµετείχαν 35 Ανιχνευτές Πρόσκοποι, αγόρια και κορίτσια ηλικίας 17 – 18 ετών, οι
οποίοι ολοκλήρωσαν έτσι την εκπαίδευσή τους ως
ανήλικα µέλη της Προσκοπικής Κίνησης. Στόχος
τους ήταν να δείξουν ότι είναι «πρωταθλητές» στο
προσκοπικό πνεύµα, στην κοινωνική προσφορά, στο
ήθος, στις γνώσεις, στη δράση, στη συνέπεια, στην
ευποιία και στο ευ αγωνίζεσθαι. Και να «κερδί-

Μ

Αναµνηστική φωτογραφία υποψηφίων
Προσκόπων Έθνους στο Σίγρι

22

σουν» την επιβράβευση των διακριτικών του «Προσκόπου του Έθνους», ενός µαντηλιού µε το µαίανδρο και ενός ειδικού σήµατος µε το θυρεό της
Ελληνικής ∆ηµοκρατίας, που τους απονέµονται από
τον Πρόεδρο της Ελληνικής ∆ηµοκρατίας ή τον
Υπουργό Παιδείας σε ειδική τελετή. Ας σηµειωθεί
ότι ο θεσµός του «Προσκόπου του Έθνους» καθιερώθηκε από τα πρώτα χρόνια της υπερεκατονταετούς Προσκοπικής Κίνησης και από τότε περιβλήθηκε µε πολλή µυθολογία και αρκετά βαρύ συµβολισµό. Ανάλογη είναι και η άποψη που υπάρχει σήµερα ανάµεσα στα µέλη του Σώµατος Ελλήνων Προσκόπων.
Οι υποψήφιοι Πρόσκοποι του Έθνους έφθασαν στη
Μυτιλήνη µαζί µε βαθµοφόρους της Κίνησης το

Εθελοντισµός & Απολιθωµένο ∆άσος

πρωί της Πέµπτης. Μετά την εγκατάσταση τους στο
δηµοτικό άλσος «Τσαµάκια», προσέφεραν εθελοντική εργασία σε έργα της Κ΄ Εφορείας Προϊστορικών και Κλασικών Αρχαιοτήτων και της 14ης Εφορείας Βυζαντινών Αρχαιοτήτων. Από το πρωί της
Παρασκευής και µέχρι το µεσηµέρι του Σαββάτου,
στην περιοχή του ορεινού όγκου του Ολύµπου, οι
υποψήφιοι Πρόσκοποι του Έθνους έδειξαν, χωρισµένοι σε Οµίλους των τριών ατόµων, ότι µπορούν
να ζήσουν και να κινηθούν µόνοι τους µε πλήρη
ασφάλεια στη φύση. Την ίδια ώρα, µε ∆ιοικητικό
Κέντρο της όλης δράσης το Περιβαλλοντικό, Εκπαιδευτικό Προσκοπικό Κέντρο Ασωµάτου, είχε απλωθεί ένα δίκτυο ασφαλείας γύρω από τους διαγωνιζόµενους. Ήταν η ώρα της επαφής µε την ιστορία της
φύσης.
Το Σάββατο 8 Σεπτεµβρίου 2012 έφθασαν στο Σίγρι
Ανιχνευτές. Έµειναν στο Πάρκο Σιγρίου του Μουσείου Φυσικής Ιστορίας Απολιθωµένου ∆άσους Λέσβου
και ξεναγήθηκαν στο Μουσείο και στη φυσική ιστορία 20 εκατοµµυρίων ετών από το ∆ιευθυντή του
Μουσείου, Αναπληρωτή Καθηγητή του Πανεπιστηµίου Αιγαίου Νίκο Ζούρο, και τους συνεργάτες του και
έζησαν τη µοναδική φθινοπωρινή φύση του Σιγρίου
και τις οµορφιές του. Το πρωί της Κυριακής, κι αµέ-

Ξενάγηση των υποψήφιων Προσκόπων Έθνους
στους χώρους του Μουσείου Φυσικής Ιστορίας
Απολιθωµένου ∆άσους Λέσβου

σως µετά τη συµµετοχή στη θεία λειτουργία στην
εκκλησία της Αγίας Τριάδας στο γραφικό ψαροχώρι
και την ενηµερωτική επίσκεψη στην κανονιοφόρο
του Πολεµικού Ναυτικού στο λιµάνι του Σιγρίου,
ολόκληρη η αποστολή επέστρεψε στη Μυτιλήνη.
Στις 6 το απόγευµα, µε το πλοίο της ΝΕΛ να αποχωρεί από το λιµάνι της Μυτιλήνης, έπεσαν οι τίτλοι
τέλους στη διοργάνωση της διαδικασίας ανάδειξης
των Προσκόπων του Έθνους 2012, µια διαδικασία
που συνέβαλλε στην ουσιαστική αναβάθµιση του
θεσµού.

Υποψήφιοι Πρόσκοποι Έθνους παρουσιάζουν τις δράσεις τους στο Μουσείο Φυσικής
Ιστορίας Απολιθωµένου ∆άσους Λέσβου

23

Μακέτα σύγκλισης λιθοσφαιρικών πλακών στο Αιγαίο, Αίθουσα Αιγαίου,
Μουσείο Φυσικής Ιστορίας Απολιθωµένου ∆άσους Λέσβου