You are on page 1of 908

JOHANNES DUNS SCOTUS

OPERA OMNIA

IV

JOHANNES DUNS SCOTUS

OPERA

OMNIA
IV

O
1968

GEORG OLMS VERLAGSBUCHHANDLUNG
HILDESHEIM

'^y

Anmerkung
Die

des Verlages:

falsche Paginierung der Originalvorlage

wurde beibehalten.

3
765'

1)7

Reprografischer Nachdruck der Ausgabe
Printed in

Herstellung: fotokop

Lyon 1639

Germany

W.

Weihert, Darmstadt

Best.-Nr. 5101854

lOANNIS^DVNS
COT
DOCTORIS SVBTILIS,
S

I,

ORDINIS MINORVM,
In XII.

libros

E

Metaphyficorum Ariftotelis

XP

o s

1

T I o.

CVM SVMMARIIS, NOTIS ET SCHOLIIS
R. P.

F.

HvGONif Cavelli

Hibcrni.

ITEM EIVSDEM DOCTORIS IN METAPHTSICAM
qutStionu Jubtilifimt.

Cum Annocationibus
^mhta

R. P.

F.

M av r

in hac editione additit fitnt eiufdem

i

1>oSoru

O* duodecimum Meta^hyfica ,

t1

1

d e P o rt v Hiberni.
^uaShonej in Uhros decimum

Jid/tilu

antehac dejiderata,

TOMVS QVARTVS.

LVGDVNI.
Sumpti busLAVRENTII

CVM

DVR A N D.

^. 'DC. XX XIX.
PRIVILEGIO REGIS.

*

•-*•

-^-

-)-r.

CENS VRA
R.

R LVCyE

P.

WADDING
R N
H
B E

I

I

I

de fequenti opere.
PV

s

negat

hoc Scoti
,

pfAter

amicum ,

omncs admittum , nuUiii exprejte

ejfe

unum Thomam 'Dempflerum

^ coUegam

fem , Ordinis

,

Matthmm

,

etujcfHe Dcmpfter.

Ferchium Veglen-

Minorum Conuentualium , virum

do-

cttpmum , mihiJpeBatipmum qui eodem tempore^
,

lUe

"BononiA fcribebant,

vt factltus

rundam argumentum , ex hoc

ipfius

defumptum cfuo
Scott yjed Amonij

Ferchius accefit.

Vterque nouA fuA

Htbemt fiiA genti Scotum adfcrtbebant , opus non
Andret. Aragontj

ejfe

contendtt

,

cm

ajfertionis fundamentum pofuit in verbis

^is.

decltnaret quo-

opere

,

Aragonij , ad operis finem fubie-

Stattm atque 'vterque prodijt , monui erudittftmum vtrum T.

F.

Hu-

^ terftus recudendi operis laborem
Jubibat. Hocjiium tUe protultt iudicium ^ operi inter alia prAJixit tn eo
tamen lapfus quod Ferchium priiis
^ hunc Jecutum ajferat Demgonem CaueUurn quitunc emaculandi ,
,

\

,

Jcripftjfe

,

,

pfterum yprior entm fcrtpfit Dempfterus , quippe quem
ex

i!io opufculo

eo tpjb loco Ferchtus

teftem compeUat.

Scoti opcr.

Tom. I V.

IVDI

de Scoti
^^^^^^

Fcrchius
.

scori

cn.

°'*™-'<°-

VD

I

R.

C

I

I

V

M

CAVELLI.

P.

T^TERVM

quia author quidam, vir alioquin vndcquaquc
dodiflimus, cx quibufdam vcrbis ad calccm huius operis po-

fitis,

indudus,

& apcrtc fcripficnon Scocum, fed Aneius auchorem cxcicifre quod & ipfum fe-

afTeruic,

conium Andream ,

9

quidam Scoco- Bricannus. Nos ad dcfenfioncm
rerum noftrarum impuI{i,opcra?precium eflc duximus,hunc
cucus affirmac

crrorem profundiuseruerc, &aperta vcricace conuellere,nc vlcerius fc dilacct
ad aliorum grauium virorum , & dodorum minus dignam arttimationcm ,

&

pr^iudicium

veritatis.

rorum grauium

Conabftnur icaque

ceftimoniis oftenderc

fGecum,ornatum tamen,

Ac in

drea.

nemo

eft.

Is

,

inhxrerc, feu inhxrcntiam
15.

tem

i.

cflc

dc cius

efTentia,

his verbis

:

non

,

Anomni-

quia Ariftot.

7.

Mc-

fcibile dicicur fcibilc.

tUud exemplum corrtgitur fer paragraphum fiquentem,

textum , <unde exemplum quodlibet aliquid 'veritatii

in cexc.15. cicaco

Scoti noftri

quas ab ipfo
oppofitum, quo probacur accidcns

in

videcur dicerc accidens cffc cns, ficuc

Refpondcc Scocus

ciOrc

igicur in qua^ftionibus Mecaphyficalibus,

eflrentialiter

Jiciit expofiti

opus genuinum

cuius in hocteftimonium reliquis

ncgatjlib.y.quxft.i.ad

taphyf

tcxt.

didum

& illuftratum a clariftimo eius difcipulo Anconio

primis ex ipfomec Scoco

bus prxfercndum
confcriptas

,

apertis vencacis argumencis, ac vi-

infinuat,

Exponit au-

quomodo non fcibilecftfcibile fccundum

quid^ non fimnon pofTcfciri. Etparitas ftac in
& non fcibile non primo cft calc;

pIicicer,quatenusfcihcctfciturnon fciri,fcu

hoc, quod

piimo eft calc,
primo cft ens , & habec fuum quod quid, & aecidens poftcrius , fcu
non xqueprimo. Sed fimilicudonon cft in co, quod ficut non fcibile cft tantum fccundum quid fcibilc, fic accidcns eft tantum fecundum quid cns, fcu a^quific

ficuc fcibilc per fc

fubftancia

uoce

cum fubftantia

;

quia accidcns

non a;quc primo ac

tia, ctfi

Itcm

cft

cns fimplicitcr ,

& vniuocc cum

fubftan-

ipfa.

§.Dico ergo quod. ad locum Ariftoc.

quo
non cfreidcmcum co cuius cft. ^are^mc^ukyexpo/ttionem textus in glojft iuxta textum. Quasfiui in hoc opcrc cundcm tcxtum & inucni quod benc rcm cxplicat: & in notabili adiun^bo , quod vocat
quasft. 7.

7.

Mctaphyf.

tcxt. 39.

(\izAcn wxAcmx quod quid
efi

,

glojfam iuxta textum

bolam

{

quam

,

cxponit Philofophum rcfucanccm Socratii iunioris para-

fabulam ) qui aufcrcbat maccriam a fpccic , & quiparccs non cffc dc quiditatc hominis , ficut ncc xi dc quidi-

ipfe vocat

dicacc, afTcrcns
tacc circuli.

Itcm
cffe

, qua^ft. 19. ciufdcm libri 7. ad i. quo probatur conccptum Gcncris non
alium a conccptu Spccici , quia Ariftot. ibi tcxt.43. ait, Gcnus nihil cffc, prx-

lcr cas

,

qux

funt Gcncris Spccics.

Rcfpondct diccns

:

addit autfi

efi^ efi

quidem

ludicium.
nftmdtertAi ts* exentflificAt de '^ce ^ illud membrum

3
efi i/erumi pro quo exempJum
ad manifellandum quodfingulare in re corresfondet conceptui
expofiiumfuit legendo textum. Locus ifte, ad qucm fc rcmit-

adducitur, f^ oportet intelligi

communi

Genertifificut

hoc opcrc ad tcxtum iam allcgatum , in quo optimc cxplicat quomodo Gcnus fc habet vt matcria, quia dctcrminatur per diffcrcntias , & quomodo vox , quz cft gcnus , (it quafi matcria, quam difFcrcntia: additx contrahunt
ad fpccics.
Itcm hb. 8. qusft. 4. §. ideo aliter. pofita, & rcfutata fcntentia corum qui dicunt cx matcria, & forma ficri vnum pcr fc quia illud idcm quod prius fuit iti
potentia pcr rationcm matcria: , iam cft in ad:u per formam & extra6lio de potcntia in adtum non largitur multitudincm , fcd perfcd:ionem refoluit in hunc
cir, cft

in

,

:

:

;

modum
realiter)

:

ideo aliterpotefi dici, quodficut dicium

^ naturaliter compofitum
Quod

tefleffe aliquideitu.

efi

eft

exponendo textum huiia capituli^quod

in potentia propter

materiam extfientem

,

qu^t

probat ex Philofoph.y.Metaph.tcxt.ii. diccnce in

quod

ni generationc oporterc ahquid prxcxifterc,

po-

om-

hoc auccm
bcne cxphcat Do<^orin hoc opcrc^adtext.i^.circa qucm mouitdiclam qu^eftioncm quartam ad vctCTalam itaque^ vbi docci non idco compofitum cx materia

& forma, ficri vnum pcr fe, quia illud

iicm matcriac , iam

cft in a(f!lu

pcr

quod

,

uc'pars gcniti

:

prius fuit in potentia pcr racio-

formam, vt diccbat

illa

fententia Sed quia, in:

quit,/V; defnitioncjfiu quiditate reiihoc quidemjfi '^t materiayiliud <uero 'z>tforma, e5*

hoc quidem ifidicet materiay

potentta , illud <uero,fciltcet fi>rma

efl

,

efi

aSiu.

&

tcxt.

13.

ciufdem capitis,oftcndit accidcntia non haberc matcriam ex qua^ncc etiam fubftantiasfcmpiternas, quia nonincluduntduaspartes,quarum vna fit potencia:

tamenfecundumdiif^am fcntcntiamdiccrenturficri ex materia. Ec cxponendo
locum Philofophi addudum cx y.Mctaph. dcclarat tam in gcncrationc naturaJi,
quam artificiah mancre materiam.
Hxc clare conuincunt nullam,vcl apparentem cfic rationem dubitandi, hanc
cxpofitioncm verc Scoti cflc nifi vchmus ctiam cius quasftionts in dubium vocarc, quastamcn omncs Authorescommuni confenfu ipfi adfcribunt. Vcrum
ad maiorcm huius vcritatis confirmationcm, placct ahquid cx eiufdem Dodtoris
Theologiain mcdium adfcrrc, quo faciUus, quod hav^cnus profccuti fumus,
,

cuincamus.
,

7.

In

4.diftin(^.ii. qua:ft.3. %.

Ad confirmationem, num.47.

Mctaphyf cap.dc Vnitatc

quarft.76.art. 3. 4. probatur vnius

fequcnter non dari

qua

fitnt

fnitio.

Generu

formam

Species

:

& iterum

i.

,

corporcitatis
,

,

quia dicicur Genu4
:

Finalu Differentia

Ex quo colhgitur, cum Gcnus

qua: habct rationcm forma:

proponit locum Ariftot.'

quo in fauorcm D.Thom. part.
compofiti vnam tantum efleformam & con-

defin. tcxt.43.

nihil

fit

,

nihil efi pr^eter eoi»

fubflantia rei erit

practer Spccics,

,

^

da*

& DifFcrcntia^

totam fubllantiam rci , non dari aliam,
&aliam formam in codcm compofito, quia tunc fi ab vna accipcrecur Gcnus , & ab aha Diffcrentia , Gcnus cffct aliquid prartcr Specics , faltcm fecundum effi quiditatiuum. Rcfpondct Dodor. ^Ad confirmationem , inquit , 4^/duciam de
ni

,

funt

nt44 nihil efi
efi :

O*

dicat

fSMetaphyf cap. de Definitione

7.

ficut patet in

trimcat4s.

,

,

expofitione

O*

prxter eas

,

ad B.

nihil
,

qu€

capitulum illud non ijidetur hene expihj

,

quam edidi fitper iUud caput
Trima quidem truncata efi

,

fitnt

GenerU

Species s aut fi

hxc fecunda pars difiunciionti <vera

fubdit exemplum

:

Scoti opcr.

ijox quidem 1// Geauj

Tom. IV..

efi s

s

:

authoritates

quia fequitur
efi

,

ergo

Ge-

quidem njt matenm

njnde ad lUud ficundum

quam

autem iiU
s

membrum

cxpofitioncm in tcrminis

*

3

habct

ludicium.
habct codcm cap.dc Dcfinit. tcxLcitato in hoc opcrc his vcrhis: Notandum, quod
negantes pluralitatem formarum , hinc njolunt fitmere argumentum , quod njmtat defini'
tionu efifer hoc , quod Genuj nihil fit jfrater Generu Speaes ,faltem Jecnndi^m efje quidi'
tattuum, Sed hjc non eft a/erum , quia accipitur authoritaj truncata : nam fequitur: Gcr

nM

non

eft

cunda pars

prater eas

,

quafunt Generu, Species

difiunSitontd eft

njera

s

s

aut fi

eft

quidem,

'vnde ad il/ud.fecundum

materta. Se^

eft -vt

membrum fubdtt exemplum:

&c. Hacc notaui dum pcrcurrcrcm opus quaeflionum ; quod (i praefati do6tiflimi viri aficrtioncm aducrtiflcm , plura fortaflis ad hoc collcgiflcm. Vcrum harc ipfa pauca, qua: adduxi, fatis clarc oftciidunt,non magis adfcribendas Scoto quzftioncs in Mctaphyficam, & ThcoIogiam,quam hanc tcxtus cxpofirioncm , quam in vtrifquc totics citat,& ita
quidcm exadte, vt in locis cx hac cxpofirionc citatis, non folum rcipfa id, quod
njox enim Genus

O'

eft,

aflcrit, rcpcriatur

materta:,

fcd aliquando ctiam iifdcm planc verbis cxprcflum

j

in vltimo loco citato,

vifum cft.
His acccdit non

&

fit

,

vt

partim in tcrtio, qui dc cadcm authoritatc tradtar,

argumcnto authoritas Mauritij noftri, Dodoris Subtilis fideljflimi quondam interprctis
& in cius opcribus cxaminandis,& difccrncndis vigilantiflimi fpcculatoris qui fcquenti poft Scotum fecuio floruit. Is
in titulo qucm pra^fixit huic dc quo agimus , Cpmmcntario quod & antca
lcui

,

,

,

,

in fua ad

cundcm

rts Subtilis

Ordinis

(

Praefationc annotaucrat) itahabct. loannu Duns Scoti T>oS^o-

Minorum tn

tionem firiptum recoUeSium

,

ir. libros

Metaphyf.AriBoteliSyfecundum nouam tranfla-

ordinatum,

tS' pluribus addttionibus

decoratum ab excellen-

Antonio Andrea eiufidem Ordinis Proumcia tAragonia^&LC

tijfimo ipfius dificipulo

Quac

vcrba Antonium Andrcam didi Commcntarij non authorcm, lcd auclorem,leu
ampliatorcm faciunt , vt qui illum pluribus additionibus dccoiarit & huc non
immcrito cuipiam videri poflcnt rcfcrenda quacdam Antoni} vcrba infcnus ad:

duccnda, cx quibus hjcc primum fuborta dubitatio, fcu conicdura, htcrali dun-

verborum figori innixa fomirem fumpfit.
Huic infupcr veritati fuffragantur omnes , qui Authorum catalogum texunt,
quorum nullus vcl vcrbum dc vlla cxpofitionc Antonij Andrc^e in Metaphyficam habct, cum tamcn alia eius opcra, vt quacftioncs in duodecim Ijbros Mctilphyf. & quatuor hbros Sentcntiarum cxadc rcccnfcant. In primis Hcnricus

taxat

qui cx profeflb catalogum Scriptorum Ordinis nofiri texuit , qua:ftioncs quidem Mctaphyficse Antonio Andrca: , cxpofitionem autcm illi nullam , fcd Scofo tribuit. Valcrius qubquc Andrcas Taxandcr in catalogo Scri-

VViliot

,

ptorum Hifpania? qui diligcntcr Authorum Hifpanix opcrum indiccm collegit, indicatquidcm Antonium in Mctaphyficam quaftioncs cdidiflc, Commcntarium autcm nullum agnofcit. Idipfum loquuntur Conradus Gcfnerus
,

in fua Bibliothcca,

&

Fabianus luftinianus in indicc vniucrfali, vcrbo

^r-

taphy/tca y ciuomm pofterior Scotum bis nominauit , tanquam duarum diucrfarum in Metaphyficam lucubrationum authorem. Bcllarminus dc Script. Ecclef. & Poflcuinub in Apparatu nullam Antonij cxpofitioncm adducunt , bc-

nc camcn Scoti , hic cxprcfsc, illc tacitc. Si crgo nullus Authorum , vcl Scriptorum collcdor, fiuc corum qui generalitcr Ecclcflx , fiuc qui fpccialitcr,

& cx profcflb Ordinis,& nationis didi Antonij Scriptores rcccnfcnt, nulhm dc huiufmodi Antonij cxpofitionc mcntiQncm fccit, mirum cft, quomo,

do

poft 300.

fitioncm
^.^

..

& araplius

annos

ci volucrit afcribcrc
V

,

doanffimus hanc noftri Doaoris cxpotamcn Scoti cfTe & ipfius difcipuh fcm-

vir illc

quam

'-'^

pcr

ludicium.
&

loca pcr nos cx ipfomct addu(fta apcrtc conuincunt.
Commcntarius Antonij cfTct , nunquid vcl lcucm alididus
Ad hxc ,
quam cius mcntioncm in quxftionibus fupcr Mctaphyficam, vcl (fi has puus

pcr obfcruarant ,
fi

claborauit) faltcm in Thcologia

,

in

qua paflim Mctaphyflcalia

difcutiuntur,

fcciflet?

Huc fpcdat alia non Icuis conic£lura, jiam Author

huius opcris

cxplicata dcfinitionc accidcntis copuIati,dicitin dcfinitionc aJbi
rio poni

homincm

fonitur animal.

,

Sed

iib.y. tcxt.17.

non

ncccfTa-

in definitionei inquit, Francifcii 'vel S.T^atritij necejfario

vcrbis cap. i. vita: Scoti prarmiffa: cius opcribus

Ex quibus

An-

imprcfris,argumcntum confcci, fcu probabilcm fuafiortcm, Do<5torem
Subtilcm Hibcrnum cfrc,non Anglum,vcl Scoto-Britannum; quia cxcmplo rcm
dcclarans patrono , & patri fua: rchgionis Francifco adiunxit patrcm , & patronum nationis Patritium:fi cnim Anglus cffct, Francifco vcrifimihtcr S. Gcorgium adiunxiffet: fi Scoto-Britannus,Andream,veI Columbam. Cum crgo Hitucrpia:

patronum adiunxcrit, Hibernus & ipfc mcrito cenfcndus clt Quo argumcnto longe fohdius fuadctur opushoc non cfTc Antonij Andrcx Hifpaiii,qui
ad rcm cxcmplo monftrandam , Francifco non Patritium , qucm fortc parum
nouit, fcd S. lacobnm fua: gcntis ApoftoJum copulaffct. Vt huic argumcnto fatisfaceret quidam Scoto-Britannns , hocopusScoto dctraxit, prxfati viri do(^ifllmi auchoritatc fuffultus quod intcr alia mc mouit , vt conarcr oftcndcrc
didam dubitationcm nullo niti fundamcnto.
Supcreft nunc vt ad rationcni , & motiuum prarfati viri ad afTerendum, quod
fcripfir dc didi Commcntarij authorc , rcfpondeamus. Fatcor fane rationcm
ipfius difficilem vidcri pofTc iis, qui motiua noftra pro hac vcritatc confirmanda
hucufquc adduda non vidcrunt ; quibus maturc , & attcnte cxpcnfis facillima
apparcbit. Stat autcm dida ratio in hoc, quod in finc didi opcris Icgantur fcqucntia. Volo autem omnesfiire literam iftam legentes, qHod tam fintentiando, quam noberniac

:

tando ficuttu fitm dochinam illiM fiubtiltfimi DoSioru ^ cuiuj fiima

^

f£ memoria in bene-

^

doShiTia totum orbem impleuit,

^ofunda
^fecit refinare
&c.
Ad hanc rationcm itaquc rcfpondco. Cum cuidcntcr conftct cx ipfb ScDto,
ram in Mctaphyficis,quam Theologicis qua:flionibus,hoc opus ipfius cfTc ; di6ta
vcrba cius cfTc nullatcnus poffunt, fcd Antonij Andrca: , qui opus caftigauit, or-

diSiione efiy qui fita fiacra)

loanntd T)uns Scotiy

dinauit,

& auxit,vt habctur cx titulo ipfius opcris fupra pofito.

In his igitur,

quz

ipfcadiccit dc fuo fcntcntiando , vcl notando,protcftaturfc fccutum Do(Storis

mcntcm. Addo, cum ille opus hoc antca indigcftum, & inordinatum,in
ordincm rcdcgifTct , multa prsEtcrmififTe, primaria prxccptoris fui capita , & (cnSubtilis

tcntias fcligcndo

partcm

,

j

& in

iis

qua: problcmaticc difputabat

qux magis ad eius mcntcm videbatur

,

alccram

tantummodo

acccdcre , affumendo

;

cxphcationis caufa addcndo ; lococius vacua, vcl cancellata fupplcndo

qujcdam
(

conftat

& cancellata manfiffc in quibus
& quacdam aliquando mutarc,
& loca corrofa,& cxcfa, aut oblitcrata rcftitucrc, & fcnfum,quando ncccffc crat,
cx Mauritio etiam in Theologia multa vacua,

)

prsftandis oportebat nonnulla dc fuo apponcrc,

conie(5hiris inucftigarc.

idem Author in Scoti quxftionibus fupcr Mctaphyficam , rcftc
cpiftola ad Antonium Trombctam , carundcm quiftionum cafti-

Similia fecit

Mauritio in

gationibus prxmiffa ,
eligendo.

^m, inquit, accurate caHigauitifrimariafui praceptoru diffa

£t poft. Sedficut

in DialeSiicu, ita C7* htc obfiuriora

,

^

dtfficiliord pnttermtfit.

*

4

Vaifi

ludicium.
& plura cffcciflc in caftigationc cli6bi Commcntarij , qui
minus tritus, minufquc notus fcmpcr extitit,quam quxftiohcs. Vndc & hic
locum habct quod ibidcm Mauritius iifdcm quxftionibus , ctiam poft caftigationem Antonij Andrca: accidiffc fcribit , nimirum quod eArum textm njarie correciiid eratittunc addittoney nunc detraGlione^r^t moru efi anitquu Scrtftortbuj id in margtne annotantibta. Ncquc ncgaucrim prxmifforum occafionc , caftigatorcm aUquando Dodtoris didioncm , fcnfu fcruato , mutaflfc. Qupd , cum intcgra hac
Vcrifimilc crgo, hasc

glofla colligerc mihi vidcor ex vltimis vcrbis ipfius. Islam ego
Japio , quantumque

capio quidquid

efi htc

>

quod

ipje

,

inquit , quantum

exprimere intendehat , pes

mem

eiui

Quafi diccrct opus digcrcndo, in mutationc, omiffionc, notantum pofui, quod Dodbof cxprimcrc intcndcbar.
QuiatamcnaIicubifanipotuit,fubiungit claudcndo opus Ideo fi aliquid aliud

rvefiigia fecutud

eft.

tationc, fupplctionc, &c. id

:

repugndns fihi inueniatur quandoque^ nuncpro tunc reuocoy paratuj

Ithenti

animo reuocare,

Hasc funt , bcnigne Lcdor , qua: pro vcritatis dcfenfionc , & obicdi argumcnti
foIutionc,diccndaoccurrcrunt, dc quibus tc monitum volui, & prxmunitum,
nc di<Sbi Authoris lcctio, dc opcris huius Authorc dubium tc rcddcrc poffct. Expofitio noftra ad cius rationcm iis , qui in antiquorum operibus digercndis ,
ad praelum parandis , cxpcricntiam habcnt , in quibus multa ex his quas diximus
ncccffario intcrucniunt, non extorta, fcd pcrfuafibilis vidcbitur. Tu a:qui boniquc confulc , & V a l e.

&

INDEX

IND EX
SVMMARVM

ET CAPITVM

METAPHYSICiE TEXTVALIS.
1.

L

1

B R

I

Cuius fcicnciz

fic

fpeculari

dc vcriracc,

I.

fis.

SV

MMA

I.

&

an decur proccfTus in infinicum in cau-

T>e natura O* ^erfeSfione

3.

Modusacquircndi nociciam

vcricacis.

6s
7

Metafhyficd,

Cap.i.^^^^^

E ordinc cognitionum,
& cognofccncium in
pcrfcdionc

:

&

L I B R 1 III.
T)uhitationes multa
SVMMA

quali-

I.

ccr cius fcienciz dignicas oitendicur
bilicacc.

i

1.

cac

f^Zl

nacura,& MccaphyGdignicas probacuc cx eius cfrenciali

Exponiiur

fcienciac

fpcculaciuicatc.

SV

MMA

proponuntur.

ex eius nacurali appcci-

Cap.
X..

I.

1

II. T)e caufis

SV
,

(S' princip^s re-

MM A

culari

interje antiquorum opiniones.

CAP.i.Caufarum in modos diui(io,vecerumque opiniones de caufa maceriali. 1
5.

Vcccrum opiniones dc caufa cfficiencc.i
Opinioncs diflmdioncm a rcbus aufcrenCium,

& recicacacum opinionum cpilo-

gacio.
4.

}

cognicionc.
1.
3

4.

y.

(latuebanc.

3.

cipia rcrum incorporea.
47
Impugnancur fuse ponenccs principia a

L

I

B R

I

,

& an finc vniuerfalia

,

vcl fin-

lo^

L I B R I IV.
T)e quibuj habeat prima
SVMM A
'JPhilofephia pertraSiare.

Cap. I. Ens vc cns & omncs cius partes a
primo Philofopho confiderari.
1 09
,

t.

Hanc fcicnciam

SvMMA

II.

De principiorum
^

Cap.i. Ad Philofophum pcrtinerc confidcracionem dc omnibus communibus

^eritatu.

cidunccirca coDfidcracione vericacis.^3

iit

cognitione.

IL

Quomodo facihcas,& difHculcasac-

confiderare paffioncs cn-

ds.

49

SvMMA Vnica. De Jpecutatione
Cap.i.

adu

anprincipia finc in potcntia,

I.

4t
ponentium prin-

rebus fcparaca, feu ideas.

;

&

Cap. I. Aducrfus cos, qui vnum
cos, qui
plura principia corporea omnium rc-

rum

Dc ideis &

j f

caufis^ ac principijsyconfutantur.

1. Difcuciuncur opiniones

lot

necne?

gularia.

S V M M A III. tAntiquorum opiniones de

,

&

vcl

qualicer antiqui Philofophi aliquahtec

rerum

77

Examinantur quxftioncs dc gcneribus.8^
An cns & 'unitm fint rcrum fubftantia^. 9 9
An numcrus magnitudo finc fubftancix,

piaab entibus fcparaca,&: odendituc
quacaor genera caufarum cctigeruc.

omnia genera caufarum.

Cap.i. Difpucancur difHcuIcaces de caufarum , principiorum , ac fubllanciarum

1.

Recicancur opiniones ponencium princi-

sAn ^nita fiientia fit jpe-

II.

rumficundum njarias O* repugnantes

X.

7

Oftcndic caufas dubicaciouis.

Dubicaciones varix ad hanc fcicnciam
fpcftantcs proponuntur.
74

principiis.
X.

Concra diccntes poITe idem
clfc.

1

efte

,

18

& non
iit

5.Concra

Index Summarutn
Concra ponentes concradidoria fimul ve-

3

ra

dc eodcra.

Concra ruftincnces omnia apparcncia

4.

vcra.

excludicur a confideratione
huius fciencix ens verum.
xi6

cfTc

14^
ncc omnia vera.
Icera nec omnia quicfccre i nec cciam
omnia moueci.
148

Non omnia

eHc

falfa

L

incer concra-

didoria.

€.

Quomodo

143

Concra poncnces medium

5.

z.

134

SVMMA

,

B R

1

V1

1

T)efubHantia agendum

I.

ejfei

ciim fit primum entium.

Cap.

I.

Subftanciam mulcis modis

efic pri-

mum omnium encium.

L 1 B R I V.
SvMMA Vnica. NonnuUorum nominum multifliciter

diSiorum Jignifica'

De

5.

5.

€.

7.
8.

9.

&
.

Item dc

Sc dtfimili.

concrariis

alias
I o.

,

,

&

iy8
\6i

1^4
166

174
17^
Iccm dc

1 6.

diucrfis fpecic.

1

f

In quibus ({uod quid

rum.
.

cuiuseft.
6.

9.

Aliqua ab

194
196
101

105

feparacam.

I o.

arce,

1^7

& cafu

fieri, alia

An parccs finc priorcs coco

I I.

qua:

,

x€6

i2r.Qua:parccs func fpeciei,&quxnon.i69

ij.Quzpado

ex parcibus definicionis

vnum.

fiac

174

14. Vniucrfalia Placonicc accepca

non

fubdan-

178

enre.

fcquuncur contra

181
componi ex parcibns qua:

afrercnces idcas fubftancias cfTe.

ente

,

func in pocencia.Icem ens

& vnum fub-

ftanciam non e(re.
17.

187

Quid

propric fubftanciam dicere opor-

ccac.

Z90

lof
ab

aliis

Theocicis , fic

LIBRI

quiedam entu

VaiCA.Deprincipijsfidf-

fiantiarum Jenjibilium.

^eciesi qua ab hacfcientiafecluduntur.

Cap. i, Subftantiar diuifio ,
ftanciam

Excludicur a confidcracione huius
ens pec accidcns , fecundum

vaciasciusaccepcioucs.

VIII.

xo8

SvMMA
II. T>eclarantur

rcienciae

carum
x6o

Quz parces finc fimul cum coco &

16. Subflanciam

De dilferencia Phyficz a quibufdam

caphyfici.

r.

& an

non.

modus confiderandi,& defioicndi Me-

Cap.

,

non,&c.

racionesin cocius racione ponatur.

confideret.

kliis fcicnciis.

X. DifFcrencia Phyficac

co,

134

Encium alia nacura,alia arce,aUa caTu^&c.
138
Nonficri pcr fc formam, vel maceriam,
fcd cpmpoficum cx vcrifque.
145

189

prima Thilofophia

cum

Non dari aliquam formam a fingularibus

&

L I B R I VL
S Y M M A L DecUratur de quo

eft

8.

181

Accidence.

23

idcm

ejl

70

PerfedOftermirto, hLfecurtdumfe. 18 y
babicu , pa(fionc , priuacione ,
Ha-

M MA

efi.

dcfinicione accidencium copulaCo-

if. Inconuenicncia quac

SV

quid

130

Dc

cias

I.

e[uod

7.

177
179

J^.DcFalfo.

Cap.

&

finicio.

4.

175

17. De Ex alie^uo, & parcc.
1 8. De coco, & multo, & generc.

Dc

fubftancia fcnfibili,

68.

1

bere.

zo.

fubBantia

3^ Quomodo aliis a fubftancia compecic dc-

178

Dc friori, & Tofteriori.
De pocencia, & poffibili.

Dc
De

Dc

t.

oppoficis,

it.Dc^/i»/©.
ij. Dc^>»//.
J 4. Dc Ad aliquid.
1 y.

ipfa

tra£latur.

xx-j

,

Jimili

1

iji

principio.

De nacura.
De ncccfTario.
De vno.
De diuifione cncis.
Dc fubClancia.
Dc eodern, diuerfo & differenth

4.

S y M M A U.n)e

,

Dccaufa.
Dcelcmcnco.

X.

ng

Probac variam primicaccm rubftantix.ti o

Cap. I. Quot modis dicacur fubdancia &c.
xij

tiones diilinguuntur,

Cap.i.

I.

t\o

1.

Formam

& maceriam fub19T

cfic.

cfie

de fubftancia fenfibiiium.

'97
3.

Non

De Cap.i. & mcnfura: proprictatcs explicantur. Sc 1. adum. 3 cuc. &cafu. Non formam. 313 z. 342. Tnw* Philofiphia ab alijs fiientijs difiirentias 33^ O* ensper acci" dens a nuUa fiientia confiderari. quz in hac fcientia confidcrari dicuntur. MA 398 gnicudinc. 5 . 40 X. 4. dcns ncc de cncc vero . 3 18 Contra poncntcs omnia cfie pofiibilia.T)e vno infi confiderato. 310 5. & ConcraricCacem dicerc priuacionem . 3 ^6 & dici pof- fint.& centiam. I . Quo pado dqnmle magno natur. cfl*e poccncia . diuifionc cntis in cificam. B R 1 MA SVM .o pafto fubftantix numeri J05 5.qua: fapicn- Quomodo potcntiz 3.Quacuor modi vnius cxplicantur.& vc aliquid cft in poccncia proxime. CAP. 4. nis. 379 iusfiientia confiderationem pertinent. & formx. Dc mocu.&c. 3 Adum priorem . 319 Adum priorcm cffc poccncia probacur cx fic Mouentur I.feu diuerfitacem RI L I B SVMM A ipfis III. IV. : eiufque diuifio" ^ definitionibtu C AP. Dc variis modis vniw . Vnum habererationcm rocnfurac. SV MMA dinUi Cap. .quoc modis dicicur aiiquid in aliud mucari.i. 3 QcfMruc oppo- 3 59 mM/ta opponantur. 390 SvMMA & faificace adus przftancior pocencia. DifFercntiam. SVM pcrfedlio- & dc adionc immancncc & cranf- cuncc. Mocum & 1. Ai^um priorem cfie 6. Hanc fcicnciam confiderarc de omni cncc. cuna. f. Icem. . 370 po- 313 Dc diuifionc poccniiae 1. I tertio libro habitut efifirmo. & 5. I S V M M A \.vc cns eft. Philofophiam primam ab aliis fcicnciis difFerrc cx modo confidcrandi . Cap. 4. & mulcicudi- j4 . 4.a£luin ma- 3. Dcinfinico. 3.&vnionis maccrix. neque dc for. I. aliquorum terminorum. An<i/»»«ifit rei fubftantia . ricacc. I.&c.i. II.& rcmoce. 361 cum 09 in codem generc ipfis contrariis cflc . 368 Quaz contrarietas facit diuerfitatem fpc- 7. 8. 3^^ fccundum fpeciem concrarictatcm cfre. variz finc matcrix variarura 3of rcrum.&'anficpoflibil. ciufquc definicionc. I Cap. confcqucncibus ipfa. & dc principits demoh- perfedio- nc. 3 ^ De infinito motu . Dcdiuifioncadus. £. 3 Qu. SVMMA ad a£lum reducun311 Cap. 3 yo Concrarictatcm cflc pcrfedam difFercnciam . I. 39^ Nullam fcienciam agcre dc cnce pcr acci- SVM nibudi II. Adum priorem cffe poccncia duplici prio- ne 'Dubitationes derationcm huius fcicntix.& Capitum.& quomodo vnum vni concra-- riacur. i^ 3 L &: Concra ncgantcs potcntiam nifi cum rcs cft in adu. non h concra. n)e vno reSpeSIu multitu- ^ de contrarietatibuj plurima. 37 Proponunturdubitationesde iis. &iIlarumdiuifio. 3 87 Soluuncur mociua ponencium concradidoria cfTe fimul vera. tia dicitur. ac ex componi. II.&fccundum parccm. IX. 3 3 ( 3 3 f vcricacc MA Cap. Quomodo 3 00 Quo pado 6: Mcdia contrariorum & numcri . Quo pado cx poccncia . vcl mulcicudinc. & . . Qu3c caufa cft vt definicioncs 6. XI. fcd compoficum pcr fc gcnerari. . pcr fe diftingui a mocu 406 pcr acci- dcns. iiabicum . ipfiufque ad 3 47 dcfiniendi. 17 de quibud in dubitationes circa confi- comparacione ad corrupcibilia. Tfe ASiu. omncm concrariecacem priuationcm cflc. "De potentia. Proponuntur ea ftracionis. cingic 3. vnum finc in rebus omnibus.i.&quaegenericam. L 1 B R X. ipfum ens comparatio.j 40 X. I. in racionalcm irrationalem. qua ad hu- 383 Quod circa primum principium non confalfum dicerc. vnitm .

k DoStore . y.&quafdamnon. 412.f^ natura njniuerji. SVMMA II. . - . Item. <jr fequentibttt vfc^ue inclufiue. Quomodo primum ipfum cflle po- 4\3 mouens mouct.ponentcs eas conncxas. in 1 Summarum Ptimum mouens cflc fumm^ felix. t. 448 . mirtn comfrehenfione hreuitMe complelientes coUeEl/t tinfuii . &: 438 4^0 Conclufiones vtilifimd ex duodecim libris tfifhyficorum Artitotelis. primum appetibilium motum cceli localcm eflc. 4jt SvMMA III. Dari fubftanciam aliquam immobi- X. &.7 Non efle eadcm principia fubftantix & aliorum &: quz principia eadcm omnium. nb (^ fubtiti qu^que libru per ordinem gi poterunt a pAg 46 ad pag.&. 4TO Examinantur nonnullx dubirationcs cir. Cap.Itero. & Capitum. 3 pcrfeftum 1 Quoc modis dicatur immobilc. I Primum mouens efle finem cxtrinfecum vniuerfi. 4. . primi intclledus inceIle£lionem. SvMMA De fub^anttA. quot cceIos fccundum Philofophum icuius opinio comparatur. DeJubBantia immobilL lcm pcrpecuam femperque adu exi.viuen$. & formas aliquas feparabilcs cfle amateria.quoc.. 4^^ Contra ponentes fubftantias feparatas rcrum prmcipia. ac fphacr« qux ab eis roouentur . 445 Tot eflc Intelligentias. .i. Triacfle principiafubftantiarum fenfibilium. De bonitate. virtutis infinitz : ria. De fubftatia fpeculationcm cflc opor- antiquorum etiam opmioni4ti Subftantiarum triplex diuifio &: an in omnibus fcnfibilibus fic cadcm roacetcrc ex bus. quarum motus inueftigat. . I. Refutantur diuerfaeopi. quicquid in ipfo refolmtum efi . ftcnccm. Iccm adum eflc priorem ccntia. F. iw^wamfMv R. quo Przdicamento Gc motus. L 1 B R 1 XII. . 41. ca bonum. 419 4. Cap. P. .i. 3. 441 Quotfint numcro fubftantix immobilcs.49 5 Me- illit /r- y .&:accommodatur hac de rc. Index & 4 4. Cap. niones dcrcrum principiis. 6.

propriis conclufionibus. 43. qua^ cft %UFa capaciffima .totam vniucrfiutcm cntium. iacicns cft : ^valdefpe^ Habitus quidcm Mc- fagittas vcritatis contra hoftcs fal- quafi Jrcuj refulgens internebulaj glornt.quantum ad quaruor . M V I in Conuentu S. .Oper. de Anima. . Vidc crgo ipfum.50. fccundum Gcomctras . ideo quidam arcus myfticus. gradum prariationismirificsc.«tfS R F P lOANNIS DVNS SCOTI ORDINIS M N O R V M I E XPO T)ILFCIDISSIMJ S IN ITI O dtiodecim Lihros Metafloyjlcorum j^ftoults: AdiunAis ad qucmlibct Librum mira brcuicacc CMm . Sccundum dodri4.inquantum in cis cntis ratio repcritur pro : : quo potcft intclhgi illud Eccl.quiacircanobiHflimacntia. in prologo Sapieatis. fcihcct quantum ad amplcxumambitibnis magnificae jnfKixum corrcdiionis authcnticxjadhiiu ? Ttxt. Nobihtas cnim fcicntiarum cx nobihtatc oritur fubicdorum ex i.fiucimmobiha. Ecclcfiaftici 14. Eccl. Primumprobat ipfius gyri contincntia gcncrahs cum prarmittitur. MeUfb. eji omniafcire. &: fignantcr circa natn Aiiftotclis bif*fe. &fpeciahtcr cntium. . . taphyfjcus eft ficatis. Scot. 5ccun A §ijUtdrMff*m txcilltnti» MttMfhjf!' Uttmfl^ft^ €* umlnt . ly. Idcirco quafi in pcirfona huius fcicntia: congruc potcft dici Gyrum cali . inquifitionis amphfica. fcicntia Mctaphyficac omnia cntia ambit. quifecit illum ciofuj eji infplendorefitoje^ gyrauit coelum in circuitugloriafua. Nam vt dicitun. nobiliflima fcicntia cft .quorum habitatio cft in ccelo.quifccitillumi nam^yrauit cxlum.id cft. \. & curn communiccr requcntium. F. intcr omncs ahas Nohilitm fctenti»rnm vmd* fcicntias naturaUtcr adinucntas. Hvgohis Cavelli Summariis t dr 7(otis R. de Ata Cdi in Vrbe S. Mct.iM . rvtcentingit. icdi: &icle6. Videarcum^ ^ benedic.7. Gyrum. id cft Mctaphyfici . M. Ad inftar cnim cuiufdam gyri . f£c. P.fcicntia Metaphyfica: qua: Tiicorica Philofopborum & (apicntia nominaturj verlatur circa totum cns. Ctm.&corruptibiha. Confidcratio cnim Metaphyfica gyrat omnia cncia .«. fubftantias fcparatas. Theolc^ia frimarij P TKVM R O OE ctzli ab codem Dodorc 6c compcehcnfione colledis. . fiuc circuh . circmui fola . Vbi defcribitur ciusdignitas admiranda . & benedic Dcum.tom. .6riv. MarU frofejforis.vt circa nobihorcs partcs fuiprimi fub.&incorruptibiha:fiucmobiha.

ipfa cft ficut Euilath . ficut innuit Ariftot. probitatis . ^omodo fe. Capituium : Difficile autem eft nojfe. cui omnis alia famulatur.dcfcndcrc hafta mi J[»tm. & plurimiim cfficacitcr finc dcrc(^ionc. i. & omnibus principatur Sola cnim cft. & rcprobarc norma xquitatis. ^i. SVMMARIVM .tAltitudinu firmamentum ifulchritudo eius Impiirit dt mmittl vtrntitir. illud Idcircp dc hac fcicntia pptcft intclligi illud eftj^ecies cosli in yiftone Dei. quam omnis alia admiratur. Sccuntlum probat cacli influcntia virtualis . vt admiratiue diccrc poffimus illud Thrcn. fwai & timm ff»ht rc.% $»pk. & gcncralitcr fine cxccptionc dc quo dicitur Gcncfis fcilicct fapicnti«e prctatur ftolidus . vtpotc qui habent iftam fcientiam . napituraurum . ri.' intcr omncs cnim humanas fcicntias ifta fola prxccllit . ccrtc fcdct. . cuinulla alia allimilatur. ctim additur. Sola cft. approba- Poftcr. vt Rcgina. omnem terram optimum eft. ^ z. Tcrtium probat cfEcacja rcgularis. ^ttMfhjJiem pMltMnfcif- carum principia corrigcrc virgavcritatis. cum eoncluditur.^^//: ficut enim coeluminfluitinhxcomniainfcriorajfic fcicntia Mctaphyfica: in omncs alias fcicntias humanas .yi Euilath intcr- Mctaphy fica cxccptl. poflunt omncs alias . parum antc ttntrmriMm. cuiufinodi fimt omncs fcicnti» humana: dc fc . fluuius Phifon. Eccl. cum fubiungitur:C. Sola cft.y3/4. M*etll!t ms m- mlimt Quartum probac emincntia folitaris .rcfpc- diuomnium cagtcrarum> &c. fpfe aurum s &c idco circuit terra illiffs m figura . vH tUgit . i. feitntimt Im- det filaciuitodplenapopulofprincepsprouinciarum 9 ^c.>c«/W /circuiuit quidcm jnquircndo dc omnibus vcracitcr finc dcccptionc.

de Anima>& in Hbro Text. Secundo fubiungit eius probatio- ncm. fum A z dici Vnam f9ttntism ftgnitilSMeal- .1. & fugimus noci- Omneshomines. Secunda ibi iuxta iinem prologi Oportet kutem aUqualiter eitti ordinem : conjhtutr:. tionem dignicatem. & probat eam a pofteriori & figno. ^oddicitury '^ifum ejfe aliu fcientiu nobiliorem ^traEfat £iorq. ^ perfe^ione Metaphyfica. (tc. Primo proponit didam pro- facit. concupifcimus. Signum autem quod omnes homines natura fcire defiderant . vt agamus. Circa quod . vitz . vel dt-.qu6d di<^meft. Circa : .6. Quia primo fiacit. efl dileiiiafen- *im* wkuei' torem beneuolum cx fuum nente . : : ad neceflltatcm fcientiam. Tertia rero tria. id eft .Circaquodduo fiacit.8c cognofcere. Nam primo reddit audi- duo facit. ipfum viJerepra omnib(ts.1. Quarta ibi Nec tali : : filiam honorabiliofem oportet. igitur. fecunda refert antiquorum opiniones de caufts . fenfum . Senfato . Secunda ibi Quomam verh manifejium. I^. Nam prim6 probat huius fcientiaeiiignit«cm . intcntio Ariftotelis eft ad bcneuolentiam.. tom. Secimda ibi ^i*t "Vero non aEliua. pofitionem. Notandum.nam prim6 pcrtradlat rrtLfirtvk. genua.& nobilitatcm huius fcicntix virtualiter continentem . De quo DoRorpulchra do^rinalia habet hic q . Sccundo ex eius eflenTertio ex eius Ubenate infiali fpeoilabilitatc.&indc. primo ex eiw naturali appetibilitate.quare fcilicet fenfiim vifus cendi in entibus cognitionem participantibus. vitae . C A P V T I. quod pofito quod ptr fenlus nihil agere deberemus quantilro mus fenfus. qui ejlperipfos octhNon emmfolum vt agamta fed nihil titryC^ Mnes homwes natura fcire defide^ los. quarumprimacontimt duocapita. rem Do- hancfusetraSians. ^ \ agere debentes. tS^ diuiditur in tres ^jSumma Summai. Circa primiim quatuor facit. . maximc amamus. Pcr fcnfusetiam generatur in nobis fcientia. non fblum propter neceffitatem iftam rationcmfic procedit. Dcinde cum dicit : De ordinc cogniiionum tiuin in pcrfeaionc •• . R. totm procemialu . fcilicet. inter aiios vifiis. Secimdo affignat caufam dicH.vt dicemr. o Signum autem eji fenfuum dile^io zpraenim vtilitatem propterfeipfos ter ? diligftn- maxime aliorum.ero traSiat de dignitate huiujjcientia^quam trtplid medioprobat ThilofephM .& profequimHTvtilia. iuxta principium : fcnfus de Senfu IdcmadfideferuiuHt nobisad duo. : eum . Tcrtia ibi: Sed vt dicimfu homoliher. ^(. P. in : Subiungit probationcm didbe propofitiom's. fi ad niiiil aliud deferuircnt propter feipfos diliguntur : maxime aliorum . id eft peroculos . yide ibi Commentarium. Secunda ibi : Signum autem. & & cognofccnqualiier huius ex cius fcicntix dignitas oftcnditul: naturali appctibilitate Haac pfo- pofitionem cxamiiut Podor qdatlLi. nihilominus diligCTc- Deindc cum dioit Caufa autem ejtyquia hicmaxime fenfuum cognofcere nos facit .fcilicct ad neceflitatem nem icrtij bentes ipftm videre. Secundaibi : Animalia quidem Scoti Oper. (^ multds rerum^drffe- & detcrminat de diuerfis gradibus cognof^ Afllgnat caufam di(fH. : Prtier tnimvtilitatem.nam omnis nofbra fcientia oritur a fcnfu.&c. quod probaiur:quia fenfus aliquis poteft guit .com. pro quanto deferuirent ad habendum fecerat defcire.de Anima. Dealiu duobuj mediii infrafuis SVMMA PRIMA.ir. Prima 'z.: : SVMMARIVM KIMVS liber eft ifte CAVELLI. In tota prima parte intendit talem rationem ri fcire defiderant } : ergo Omnes homines natumaximam fcientiam maxime defiderabunt fed fcientia Mctaphyficx cft maxima fcientia . prim& prxmittit proocmium. In principio hanc propofi- igitur huius libri proponit Ariftot. Secund6 quia mentionem hancpropofitionem mliit jtnfibm.vt habetur z. & & Nam per fcnfuscognofci- ad fcientiam. & pcr confequens cft dignidlma. hoc Ubro . Secunda quatuor. priraum duo locu. dtcawy aliu eligimttf. ic ad mi d*fiiUr»*»r. derabilis. ergo ipfam maximc defiderabunt omnes homines : quia maxime cft defi. quia fcilicet eft maximc cognofcitiuus. ex eius naturali appctilvlitate. in qua flat virtus maioris. Dicit ergo. ^e natura. diccns Omnes homines naturafcirc defiderant. id eft. primo probat quod didum cft. Secimd6 fubiungit tratfiatum.& vtiliaj ua. erati^ huius difHn- rentias demonjfrat. In tota autcm prima parte ad prologxun pertiluxta confuetudinem . Sitnti» ms. Circa primum duo facit. fra omnihtti alipsfenfibHS. fcientiac dignitate. Quan6 ex eius honorabilitate prxdpua.i. fed etiam nihil agere conuenientes .Circa dc Anima.vt TdBt. Secun- db ex fcientiz vtilitate. amorem iiuius fcientix trahere auditorem. Seamda ibi Caufa aM~ tem efi. Secimdo inueftigat minoremibi Qkoniam (tutem hanc fcientiam qtu~ rimui. Tertia eafdem impugnat.& amamus. id eft . mus fenfibilia nociua.. probans cateru fcientiis appetibiliorem ejfe. ac principiu re- rum. fcnfum viflis . & ^tti efi non enim folttm vita . Dicit ergo Philofbphus.

Obie£him autem auditus . fti & propriura obie(Shim v- quantum ad triufqucjfed fortc illud magis experiendum per vifum corpus Chri.Prioiun}in illo Capit. vnde per accidens auditus magis facitfcire. quam ^ij kn(ns.cuius oppofirum majris odimiiSjCx i. dicit Vnde enim fic quah'ta- prim^ : .fcilicet albi nigri. hoc quod ait c^uoAfenfum viftu maxime diligtmtu. Sic igitur pa. tirtfrtftrri fontimgit frofttr du». z. qui.tunc vifus Sfieniis tut lia per illum modura conferret ad fcienti2ra.88. Piura ctiam obicda per hunc fenfiam cog- noltuntur qui^ omnia corpora tam fuperiora. pratfert ta- quoad certitudincm cogni- & vnde palpans clamauit 7)r>« meits . Text. quod caeci J^fiks im & '•di Anim0. . : : fus. dirc6le . Metaph. pcr fimialem euapoirarionera. quara furdi nati habentes vifum ergo fi (tn(\is vifus magis diligitur. 107.eom. yidt-Do&. & per tadum .quae eft per do(fhinam ex hoc. de Scnfu Senfato dicit . IJtrum fnbfiantia fit prior omnium entium c8gnitione & obie(3.quae eft pcr inI6. Sienim figna vifibi- formai-entur. vel aiiufcumquc : alterius fenfus paniailaris. in Jib. Ad primum dicendum. modo intenrionali.&in i.quacft. qu6d primac qualitates funt per fe tangibiles fed poflcrius non inucnitur fuie priori. id cft>plurcs quam alij. proptcr duo. .dico.d. & hocquantunvftd fccimdum.'Ad illud Leonis. ficut vult Ariftoc. l. medium.eoin & & Obie<3xim ver6 odoratus . Dicit crgo qu6d cMtfa quare efi wiis concupiicimus fenfum vifus fcilicet quia hic : omnes fenfns . ficut ipfc ibidem vult : quod auditus peraccidens fblum magis facit ad cognitionem. tct . funt magis fapientes. vifui .5*»/«»» «/»- frineifio lih. in vltima regula. vifiis facitmacis ad fcientiara fed fius 3.: Lib. habenres auditum . vel colorem partici- alias qualitates fenfibiles. de Aniraa. fecundum quod immutat auditum. iciU- audibiles & huiufinodi. Obiectura autcra vifus tantum untnutat organum.dc Anima. Certitudo prouenit aliquando ex parte potentiaet qui^ quanto virtus cognofcitiua immaterialior tior. 7A iade. vifum plures differenrias dcraonftrarc nam taftus plures difFcrcnri^s demonfhat. per motum corporalem acris. poteft poteft dici rpaximc cognofcitiuus citer . patet ex hoc quia fpirituaUori modo immutatur ab obiedlo .d^ aliud conccdoi quod ta(5his eft duarura contrarietatum. fui nosfacere magisfcire arguitur ^qui^ Philofo^.co«.nitionis ccrtitudinem . S^andoauteT» PraEtcrea contra : conftertiitur extremitates. quod quirtmtu fenjibi dtbent primt qualitateti . tes tungiH- les inteliigi & raale allegatur . ^UHlit*-.ide6 vi- fus plures rcs deraonftrat. quam vifus. impofita cfTent ad fignificandum omnes concepms.per que modura nunc confert auditus fed voces uint fig.m illum raagis diligimus.& ide6 magis Ad magis facit ad fcien- diligitur. & exJioc fortc fequiturqu6d tatbus non eft fimpliciter vnus fenfusfde quo ali^s) tamen cx hoc norj fequitur qu6d tacflus plures ObieBnm vL diffcrenrias rerum demonftret quiaobiecSlum ip: ribus reperiuntur biles. calefaciendo . vt dicecur in feptirao hu- ius. fiue ad fcienriam.ficut animal de elTentia hominis . non per fe .qu6d prafert vifui. I.quaE . ad cognitionem.per quam inftittitionem nihil fibi accrefcit .&: non eflentinftitutafigna ad fignificandura conceptus auditio earuni nihil iuuaret addifciplinam. C9gmfcanefacit. datam hominibus 1.fcilicet lux tias ftum Thomae rionis fercnrias nobis demonftrat tadiis firaul. pomintis meus . Eft ergo vis totius probarionis AriftoteHs in hoa & raagis naturaliter dihgiraus fenfus magis cog- C\ nofcitiuos .quamobieilumta6bus. fiue ad fcientiam.quam fius vifus. fed magis per accidens quia fuura obiefStum ex infHtutionc fadum^eft fignum conceptus. fecundum qu6d cognitio ordinatur ad fcientiam. de Generatione. plurcs renrias demonflrat quam tiiimfcd fenfus ta£his cft {cilicct calidi Tnt. hoc accidit voci . Praetcre^ Arift.Aiuma f }.eft fignincatiua conceptuum rnpntis . 4J--6'»»+. Mtt. id eft inicr prae maximf fenfuutn. PraftereaLeoinfcrmone Pafchas.dift^ SenfatOjvbi fupra. Refpondeo quod iftae rationes non cogunt.ebieHuOK pcr hacc accideKria. fed aliudde 2. .eamra di funt hxc infetiora. vifus autem vnius tantum . mediantelumine naturali ipfiusinteleflc : : & tadum Ied:us. Obie6him ver6 gufhis. : ipmtHtsti» AifUx. vel aer coloratur : fed ipeciem coloris rccipiunt . fi . cft duarum contrarietatum. fed propter cognirionem turaliter defideramus cognitione cft 5 ergo fcire magis na- : quiaifracognirio nobilior fenfitiiia: nam fenfiriua ad hanc finaliter ordinatur. quam omnes qnalitates tangi- eflenr raille fuf influrihus reptritUM &'coIor in pluribus corpo. Notandum quod frAferri (^ fingit pro- ffir dm. quae mouet auditum. propter cognitorum multitudinern. &c. quam inferiora c^m luccm . Etad Philorophimrdicendum. quantum ad fcientiam habitamper dodrinam. qu6d quanrum aH fcientiam habitam per in. & non econuers6:ergo plures dif- litasfangibilis. inficiendo aliquo fapore ipfiun organum guftus. mcdium immutatione intenrionah : non cnim pupilla. de Anima.Tcxt.q. frigefacicndo. Si enim eadem voces ^ & mod6. de Senfu Atiglics. f*i phus in lib.& tiam. quia raagis eft cognofci- nati . Qoare autem vifus fit immaterialior.dicitur tjuod magis eligendurn magts fagiendo opponittcr: odimus pppofitum ta^tusvquara oppor quia oppofitum tactus deftmit anipial non autem oppoficum vifus .tfS. vt patet. uentionem . Ec & mttltoi rerum Mf- ferentioi nobu demonfirat. maxime fenfus vifus dicitur & . fed cuiufmo- ^Mlittt 4. quod vifus magis facitper fe led niagis fitum vifus . fcilicct propter cog- fr**msrieo. Scd contra hoc quod ait AriftoteIes. dc Generatione dicit. nos hoc quantum ^H primum . Tczr.quam per vifixm fblum.(ie Anima. Nam fen.fequitur qu6d auditus fit magis dili- gendus. non propter vtilitatcfn vita: tantum. raagis tamen vifus. riuus .um vifus in pluribus cqrporibus reperitur .inucnitur Sc qua: quiritMr fef inMtntionttm ir doBri- na promprifIima:& propter ijlud videtur linguam n*m. Vnde etfi omnis fenfus fit rccepriuus fpecienim fine materia . vel quia ccrtius (circ facit .non quoad pcrfe.cem. humidi . ergo tadhun magis diUgimus quam vifum. pcnt : non autem cet tangibiles . & ficd:vifus au& tcm cft ynius tantum. audims facitmagis ad fcientiam . Text..ficut habentMonachi de multis. & frjgidi : ille qui eft difFe- vnius tan- duarum contr^ieutum. : »lte- rius p»ten:is^ quia cognofcimus fubftan.qu6d vox audibilis.exprefuenrionem . R'ptrt»t. Aiia enira fenfibiHa immutant aHquo inodo medium vei organum immutadone reali vifibile autem fblum immutationc intenrionali. illud habet-vcritatem non non eft fic in propofito : qualitates funt de cfientia lucis non tcs tangibiles : fimiliter funt firapliciter enim primas illae funt primae rcfpcAu fufceptiui.ex i. Ad Vide Setttim fnper lib. Probo qu6d non : quiafcnfi'. illa. au(5toritas ifta . : eognofciiiuus.dici poteft qu6d quando prius cft de eflentia poftcrioris. vifus auremperfe. Item contra hoc quod dicitur . Com. Obieitum verd tadhis aliquo modo immutat organum . cft tanto eft in cognoftendo cer- . <liipii> vcl quia pUura cognofccrc facit : vtrumqup autem habct vifus in comparationc ad alios fcnfus j i<ic6 prscfertur eis in rationc coenofcitiui.ergo vbicumque inuenitur qualitas vifibilis.

(om. criamait dubium cfre.haberi per inftanriam & ide6 4icre.}.c. quibufdam verh pi tam exami^froperhoc alia quidem frudentia funt nac DoAoc q.9. Dicit ergoqu6d*»i»M/»4 onutia fiuit h^f»fia fffttm natura .q. fcilicet (ecundum aliquam naturam communcm corpori gcncrabili. illa prius eft in m^s odimus dcftruit viucre nc<lcliberatione. &: no^ eflet hoc. p\ia quaUutcs puigibiles. Circa primam problcmaticus cft Dodor^. qucm Ariftot. (^ hunc hahent fenfum.Quod in fccunda diuifionc animaliinn ^»<e« nacio. faltem vnum fcihcct fenfum TeTt. 3 ad : ficur in exem- . Hiftc. induftria. Secunda ibi Sed ex f»rim tft JenjSffu quidem.y. quacunque fonos audire non fo^ Untiafunt^vt apes. confta^cx- plo pofito . vel miniis pcrfcAa : onmia tamen habcnt necciTari^ . & £his : fenfiis vifus includit faifiim ta- & oppofitum tadus dcftniit tadura & flun. quod animanis in ds. vbi prohoc citat Pychagoram. Ponit crfplicem animalium diuiflo ncm. hifceanimalibus quandam rarionem igttur fenfitm hn- cribuerunc. cum pcr ta- mcrari. ex quibus colligitur triplex gradus cognirioPrima dioifio eft . 7. cftad oppofitum: qu6d obie€him ' quod duo facit. prius cum fcripfiffc in tcxtum.bcnc viuere includit viucrc fimiliter in propofito »"«• qua ^^^^.& corpori catlefti. l V^ Ponit animalium differentiam diuifioncs in animalibus : rcfpc^ & ponit tfcs cognltionis. Animal cnim conftituitur in cfle fpedfico aniraalis per fenfitiuum .v^^^. Circa Mirama— quodpancgyricafpedaculaexhiberejva. : Summs I fettjihilii corporu principi* . gloflat illam propofirionem fic nifi : eum Mltentm inftrt alterttm:8c vult qu6d non tencat t quando raagis cUgen- regula illa dum includit minus eligcndum ncquit. fone incelligi dcbec dc pcrfefto quia non cft vndc cis dcncgecur omnis audicus.6.* phantc mira fcribuntur. Arift^. & alia ludicra facerc & litcras . Vbi obitcr nota . fccundum mulcos.dc & .6.qaam oppofitum ocne viuere ^» dc pra- intclligc dcntialatc fumpta. vtin prxfatione operis nocaui.io. . 9.nec difciplinari pofTc quaedam vcro miruip de Elcin modum cflc difciplinabilia . aftus cx quibus Uzitnrin*.Ita ipfe fc explicat hic q. cxtcriorqs fcnfus.a^- w\ vndcplurcsPhilofophi. bcnc viucre quim oppofitum vi- & quia oppofi- . conuenit natura priiis . Dcindc vi- cum didt AmmdiA quidem ofFcrtc .Vidiipfc apesfugiciuas lcharmcnia ppr colhfioncm ad aluearia reduci . mclius fallit eft tum viuerc j. & Bentia ndtura fiunt. Diftingidtdiucrfbs gradas cognofccndi in entibus.l. corporis tangibilis paffio fccundum quod tangibiie (ed fecundum aliud : G fic . iium quxdam habmc mcmoriam.^ vtiquefialiquod aliud te genus animalium huiufmodi eft. Scbolium ad qu. : Exfenfibus autem qitibufdam quidem ip- : : %%. & aliAvero difciplinahiUora non potentibuj «rr- inUbro de Sonmo & vigiha.. plures fcribunc. quod fien nequic fine auditu .ficuc ncc calpz Pluc. Prim6 oftcndit pro- : Eafitum in bruris ratlonc carcnribus.l. tiam.in quac.Vthabetur ^. idquc teftatur ipfc Ariftot.: quzdara autcm nOn:ide6 didt quod tx fenfu quihufdam horum animalium non fit memoria : qui- hufdam autem fit Qc dicit cs fenfu fa£bm ^i mcmoriam. memoria. Scoti Oper. 40.uElianuml. Prudentia quidemfuntfiae hjbilita^ animalia & ^um qux cognofcant .qui funt vindicano.lib. i. &:in qua tamcn minus Supplcm ibid.w' .fi- (ccundi viiiis eft de rcgula qu6d Jam habere frudeniiam ^ pericnriaquacdam bruta nec cicurari. Deinde cum didt. Vidc aic & difcipli- . quo intendit. prasfupponunt TytfUumS' mMlium diMJfit in «nlf* mad ctgmm tit : . Nam primo jJrannittit omniun. ait intcr omnia mitcm manfuctudini magis addiclum. animalium conuenicn- Secund6 defcribit eorum diffcrenriam Sm^muietf. Plin.c.fnid^dmm. quia imKl^'^ pofTibile cft rem priuari propria forma . fed non eft obic^him vifus . I. feidc6 (blac contrarietates & quitur : efUMnuu viftu priorfit taiiu & fiihieElumvriiu .Prima induas. Hift. Seamda \\>i:Animalia quidem »g»«<r. vbi ni fono quafi ftd vafa^cnea .:.an audiantapcs» dc quibus ibi mirabilia r6fcrc.io. coronas aflanribus : : •» hic fc remittit. dc quo intendit . dc Animal. Animal.i. Topic. Dc quo dc Placicis^. Patet igitur qu6d auftoritas prioritate falicct coramuniuris Ad vltimum pluribu$« priorum diccndum in tcrminis -viuere : & nam t tamen . an. Quod aic cum S!f "^*» Anaxag. ipfa coiligicur. & animae c.eom.. zo.ac. 7 Haac tex« forum memoria ncnft .Scori. Rario huius eft . feaindum taihun fi^unt ipccics corporis fen/ibilis.Qbic^him .nidifica^iD. '*"" *^ Arift apes carcrc auditu .de Anima. R^tio huius diuifionis A i cft quoii . quam circa eu difputafTc quacflioncs . hift. tadils. effc y hift.^. & dc Luciniatvidc '- &Plin. vt dicetur. Circatcniamdiuifionem.prouidenua.8. &c.^ . vt animalia pcrfec^ quxdam plarcs quacdam paucos fecundum quod funt perfediora . Addifcunt dutem qu4uunqu€ cum memoria . t. cfFormarc difcat .bcncfi- ?*^ * ciatio.quannnn ad cognitioncm. ftionc.id eik 3 Cecandinii '*" nanu-am propriam. quod eft haDcrc fenfum nam qua:dam animalia habcnt fenfus omncs . difkndi . cuimmodi forfan cft natura perfpicui. rias figuras cffingerc .inxtafinem. Secundb in ominibus rarioncm parridpanribus. ejl tangitilr.adq.^. & iSiul Cap. Vidc Plucar. dc id apparcc.dc Anima.vbi fal- ^°^ mcmoria .3 hk. qiuc funt proficua : funt corrupdua animaHs . difl ^j^.inquir. bruta habcanc «JST»/!* "^^ ^° ^^^» aa mcmoriam nccne.vcl non fadam nam virrates interiores puu phantafu . finc tadhi quidcra hon pofTunt cxiflcrc . c. : : imperfc£tus vifus.dixi dc hoc Commcnc.quia propric difta. bcnc viucrc Vndc Ariftot. : fjuapr^fter id cft.quabrutacarcnt. iuxtahcc^n. vel differcnria fpccifica quia iam cflet hoc .l. U indr.

flii6d animabilibus data eft cognirio fcnfiriua iA ad neceflitatem propriarum ncceflitatcm vitas. detejtpinandum gradus dincra cognitionis in hominibus. (^ JM4 ncv. ^ fere videtur fcientia . Aliquando nominat ffecundum adpm . vt dicetiu in quaeftione. Frudentia quidem funt fim addifcere quAcumque foKos audire non pQjfunt. fiue ordinem cognitibnis in hominibus . impcUentis apcs: qui motus facit fonos iftos . I. prinio prsfert cognitionem humanam cognitioni brutorum animalium. . kd indifciplinabilia funt . primum qui- Circaprimiun duo facit prim6 declarat generarionem experimenri &anis. Notandum quod viuere aliquando nominat primum adum co modo quo loquitur Arift. nentiam. Com* de Anima.:. id difciplinabilia . non indigent racmoria.™cnt. vt funt conchae marinae lapidiqux dicimtur oftreae bus aflixae .vt patet cx praedidtisj ideo dicit ftd vidtAri- qucns habent audiram lic?t dilatationis& conftri(fHonis. eis & habcant aliquem motiup indetermiriatum frudtntiam. per confequcns prudentiam. Sed videtur falfiun quod de apibus hic dicitur . aliquanon } hac quidem ani^ malia prudentia funt . Se- cund6 comparando artcm. par~ . per accidens fecundum difciplina acquifitae per Arift. Tertius vcr6 inunobilia motu progreUiuo . quantum ad perfe£ta fimt opera partis fenfitiuae : fed & h^ep : hominum genus.& iodc : medium extrinfecum . Sccundo accedit ad determinandura gradus . fi»t. aliquo modo prudentiam haberc pofltint .& intellediuz : & fic accipitur viue- re in loco ifto. indigent metnoria . difciplinabilia ^ue cum memoria & Senfato . de Scnfu eft. in memoriam habent quae neceflario . 3 .arte. id eft. nec ppr confequcns lunt prudentia . &raenv)riis : homine. fiue latiuam ad pradticam.vel habitus penincntes ad «Stiuam & rationalcra guitur a brutis. Quartus autem gradus ( fcilicct quod auditu carent. Ratio auditiun habent. cum per fbnos paruarum campanarum .fpecies htunana.prim6 compatandp exp^rimentum ad artem. qui cft viue'I^J* re. animam intellc- horao enim rationc Deinde cum dicit : diftin- vt didiim eft Quae ergo auditu carent. : : : & propter hoc . (jr arti fimile ex^eri- mentum effe. animalibus mobilibus motu pro- nequaquam habere poflunt prudentiam quae autem memoriam habent . qu6d in- & frangit arbores & diruitac. nec me. fcilicet intflligentia. Secunda dem fcienqam fpecu- ibi . Animalia crgo . & operarionum. in finc . nera cognitionig in hominibus. Secun4us . Refpondeo qu6d hoc non cft cx hoc. non habentauditum^rf ^uod aliudgenui animaliton difcunt autemM . Secimda ibi In hominibuf : autem.}7. puta habenriaauditum . imperfe<fla. Ratio Tartts fri. .non fimt difciplinabilia. ficut d? tonitruO iiipcrius. fed experimenti participant pa- Yum hominum autem genm : . Dicit crgo qu6d animalia . alia ab hominibus imaginationibm . Nampritn6 oftendit. Accedit ad. tes autena prudenti<e lium .€. jttititnit grefliuo cuiuftnodi cft audirus.& rationibus. in quo cft. & prouidentia quiaergo : fic eft . ergo nec difciplinabilia. dicit Ariftoreles animalia terficit dificia . RhetoricA. vc ideo fola imperredta . teneantur. vel ordirionis in animalibus rationc : . per tnemoriis viuunt ^experimenti : fiifUnsii- perconfe- obie6him eft dele£tabile. . Jiptt nS b4' hnt MdttS. t^Jia ^uidemigiturimagmatiottibus (^ . Terria diuifio cft . ^iit huiufmodi : Adfunt : qtucun- & hunc habent fenfum. ditum. Metaph. Prima induas. rationem participanribus. ea fcilicet qu^ auditu carent . & fiali- apes. qu^riitum ad aniraalia & per confcquens etia imaginationibus . .qnomodoexperimentum generetur in hominibus. Secundaibi: Adagere qmdem. qui eft cxerccre opcra yita: aiiufmodi funt adtus ienfi: tiu2 parris. arte . & caufatur ex collifione corporum fonantium . Cota. quod qusdam mCmoriam habent . fiue or- quod duo facitiecimd^m quoddupliciter hoc dcclarat. in lib. (ftioncm altcrius licet . Lib. Ani- aliquaanimaliafunt difciplinabilia non tamen habenr me^ moriam necpmdentiam. Poftquam Philofbphus difUnxit gradus cogniT carentibus .fecundum quod habent memoriam. Circa quod duo facit. ad aliquid diftans . eft.qu3e funt a6lus. gnificat ipfum pfle rci. Secunda diuifio eft . de Anima . qu6d animalium habenrium memoriam . non enim videntur carere auditu . fed fuificit & tia hMbent bilia fiint : quac fcihcct auditum habcnt. : Text. qu6d quccdara moriam . vfque ad obie6hun roalia ^t MmmS' : qu&d animalium quaedam & prudcnriam & difciplina. Secunda ibi Fit autem ex memoria. tj trifUx. & quafi lapidum . Et exponit quod dixerat. 1. fecUndtim prajcmiigitur. . alia fupple nen. juacmemorari non poffunt . & viuit id e(i.vcl triflabile. ) eft omnino incompof^ fibilis fenlus cnim comprehendens obiediim ^ ad proprias opcrationes obiedH praefenria : confufa imaginario . Primus eft habcnt mcmoriam. non quod fonus hoc faciat forritcr twotus deferens . Fiat autem (x memoria heminihus expe- rimentum:eiufdem namque rei multa memo. memoriay 2.' rid vnius experientix potentiam faciunt . quae mouentur motu progreflluo . nunc difUnguit gradus . autemparum Hominum autem genus arte d^ participant. rationibus. nec prudcntiam habent.qu6d viuere viuenribus eftefle:&fi. ctfi prudcntia efie pofl[int non tamen difciplinabilia quae aunon habent autem non habent memoriam . & rationibui & per confequens experimento. Dicit 9 . . Secim* d6 corapafat ea ad inuicem . quaB non potentihtu rnemorari . fed ipfc acr ipfum fbnum. nec difciplinabilia funt. ide6 djcit: alia vero funt difcfr . id «mul cum memoria huius diuifionis ffi eft .Circa . fcilicet quK poflent. maximc defer- quia auditus & inftrudodrinam. motiun conrinuarc non quod appctunt. congregentur. fci- identi^ irts. & & & Text. animalia . qua: fcquitur cx prima quod animalium quaedam habent prudcntiam alia ver6 illa fcilicet qua: h^bcnt memoriam non habcnt illa fcilicet qux memoria carent. fed accidit propter motum localem aeris mori . 5«: prudenriam . Ex prae- didHs colligitur triplex gradus cognitionis in ani* malibus. funt tres fecundum Tul- . memoria qua fimt Crsittt tO' eft neceflari6 in aliqua huius diuifionis flint^biliora <7. quod fbnos illos audiant . Secund6 quo- modo ars. carent An'm»ti» fu* linf dim . Alia ergo aniraaHa ab viuunt iraaginarionibus .in tali gradu .ali- differunt ab his. cfr memoriis viuunt . quaedam fiint difciplinabilia .quae mnimalibi/t . alias nifi in eis remanerct imprcfllo nicmorialis dc obiefto . & percufliones huiufmodi . : quidem . quaedam indifciplinabilia .& . & prudenriam. quod fcilicet cum cnim prudentia proui- eft deat dc fiituris ex memoria praeteritorum .

puta rcubarbarum. & modum autem /imilitudo po- arti. liftcndo in conumo' fidcrarionc parncularium . narionis . fic modum incli- mentum.aut febricitantibus. beat rationem.\d & vniuerfaliter mnes fingulare excmpla qux fequuntur. quod : medicus fecunditm ntm vniutr- faltm tiifi fmatpmt <acludirMT im »liqu) fingis.inexpcrd..cit cf go quod hamiftibui fit €xperimmtMmyidc(\:f tmm quom». Alio modo quantum ad & ars inclinant pcr modum habitus. Vno modo quantimiad gencrantur cx acceprione plurium txferumti» fpeciem complcxionis gmattcii aut cholericis I. Didt crefficacius qiiarc experri ccnius operannTT artifidbus inexperris. fcilicet rarionales. Didt crgo qugd in compararione ad agere. operariones: generationes ad confiderandum aliquam naturam cdmmunera. Secundo ^xferii ctf rcddit caufam didi. & ars & expcri- gencrarionis . : acius autem circafingularefunt .qu6d expertus cerriiis . fine experientta. dr Socrati hac Mgritudine laborantihoc contulit multU fingularium% txferimenti eB. aut calorefebrtcttofttthus contulitXci^cet talis. prim6 proponit iUutn modum.piimi. contulit A)(»r.' fltx. fcd experimentum refpedtu plurium arris . comparat ea ad inuiccm fecundum prarcmincnriam.vcl talis medicina.^ ^tnmt. Secunda ibi Sed tamenfcire.hoc eft a cafu hoc cft : VaJ* ^«r- efi. ica ars drc^ velut de /imilibui .exferientia quidem enim artemfecit..-cognofcere aurem vniucrfaliter ^iM<i ommhus huiufmodt determinatis fecundum vaatn operatur : cum ipfe per fe confideret parricularia. . fub hoc vra'uerfaU contentum . vniuerfalem .li.Quia e. \d ^^ -""l^'' cft.f^^ ferre ab arte. 7 f W^- . vel vnius frequenter cognid pcr (enium. habitus potentianun cognitiuarum vocantur potentis. quod cr mulds memoriis txf>t. Prima in duas. terminatisy hac ^gritudine laberantibtts contulit. ars autemvni- & go qu6d caufa Notandum . quibus facilitantur ad operanftmile fcientie : : & experientia vi- ficuttotum &pars : autficut vnum. Uri.generanv. f xpmVwr/** non videturdif. Sccundo probat illumaudoritatcXiJcit ergo pri- mo ^aodficut experimentum fit ex mermria: itd artex experimento . fed cjr expertos magis proficere videmus. ter. ••5 Summ^ Cap.ctl \&x. certiiis .quod experientiafecitar-' ten. Deindc cum didt tttrfaluyvelut defimiltbus acceptio. . nam mitltt manorU eiuf' d» *p Jtmt ^^ ^^^ faciunt fotentutm vmm expenenttd^de^. Secimda ibi : Caufa autem "*' '^. * 0rtii vnius experimcnd eodcm modoquo : dmn.& reddunt homincm facilem ad Xrandum. Txfirimen. ipfis habemtbus ww/r«7». nifi . (jr omnes generationes non enim hominem me~ dicusfanat . Hominibtu Mtemfcientid lO . nififecundupi accidens ^fedaut Calliam. fic multif aliis particutarilnu : fic inquam cognofcere experi- & meiti f/?.fcilicctvniuer- falem artcm.vel Deindc cum dicit quia vtraque fingularitcrjicct mediarius .prim6 ponit prseminenriam vnius ad altcrum pcnes opcrarionem. fic & experimentum fcd quia non . nem & cxperimenti declaraiut gcncrario- fimul. ex mtmtna. ita ex experimcnto coUigitur ars. autsfiu ejt. coUigitur vnum cxpcriraentum. Caufa autem - modum Oftcndit generarionis artis. in hoc autemfingulstm quidem curatione pee(ingulare namque magis curabile ejt. Circa quod duo f^dt. quia ficut fcienria vcl infmrutaris. operari. Rcddit caufam didbe przcmincnris.& inexperientia cafum teft intelligi : : quod duplidter po- autquia inexpcrri cadunt.fcilicet CaOia Socrati. nuiic : & im- . & quatitas dicuntur efle A 4 aed Aeciitntda. vel quia vtraquc cft habitus pradicus.. vt phlegmaticis. Ad agere cjuidem igttur experientia ni- hil ab arte differre videtur .Q^^yd poteft intcUigi dupHdtcr. vf . ^uod autem omnibus hu^ iufmodi fecundum autem vnamjpeciem de.ide6 zit fere. experimento quisrationem habeatf&vniuer" fale quidem cognofcat uerfalit r«/««r lium quod dicit mentalibut conceptionihm ww quia experientia quidem Ad huc tei^ocs* ars vero vniuerfa'. & Acceptionem enim quidem habere .MtJseus M» /4»4f h»miperientia efi cognitio ftngularium . j^^i^^ um habci qQzftioccm t t. & vniuerfale qui^ modi eft*artifex inex^eitns. Ifta teft intelligi duplicitcr.x. I.V*? tfi. Deckrat quoddixit per exemphy lahorantihut & circa hanc infirmitatem. aut Platonem^aut aliquemfif diBorum parriculariter. Deinde cum dicit nonfanat hominem vniuerfalem .qui in hocredc didt. ejfe hominem fub rarione qua fanatun cui accidit ide6 fequitur ex pr2miflis. Vult dicere. ficut vniucrialia. fciUcet vniuerfalcm artcm : cuiuf.quia primo proponit prsemincnriam cxperimcnri ad arrem pcncs opcrarionem. multoties errabit & in curatione fe : \ namfifigularemagis efi eurabiU^CC vniucrfale autcm per accidens.fine experientia ra tionem habentibus. nam ficut fcienria .omnes autem fi6tus. rientiacafum.in quo refcniatur notura hominis vni-r accidens : uerfaUs : ide6 addit :fed fanat aut Socratem. mcdiarius . Circa qnod duo facit . Notandum quod per accidens capinir duplidmodo pro ente diuifb contra fubftatiam. cabit . quod probat audoritate Poli.r^ artts. Notandum qu6d memcria . amnino fimile.artis (holericis. Vnde fubdit :fiigitur aliquU fiae experimento ha-. quod CaOik.Vrio eo iDodo quo quandtas. vt patet per btds Si igiturfine accidit.^^ i dcfidunt a reftitudine operarionissautquiafi rcdc operantur. quod cxperri cerrius opcrantur atdficibus inexpertis. Poftquam Philofophus . vt circa circa vniucrfale Nam probat per cxempla indu<SHuc.& multa quia memortM cft refpc£hi vnius dentur differre . inquantum fciUcet fanat parricularem homincm. ignorct fingulare in hoc : vel dem cognofcat . ftngularium efl cegnitio .vt Poliu recfe dicensfedinexpeVidcq.cum in iUis plurimis particulariBus proccditur vltra ficut Merfalium. : parricularis . Secund6 penes cognirionem.ad operarionem. Mimtrim. Fit autem nrs cum ex multis experimentalihtis conceptionibuSyVnaft vni- & operariuus iicet difFcrcnter idco addit :fed : expertos magis videmus preficere id cft . ideft.Vnde addit c^bdfere exfenmentHmvidetHr . dr ita ': non autcm eft. autSocratem :aut aliquidficdiifo- rum^ hominem cui effe re ignorat imultoties : fit i & autem ars cum ex multis experi' fit m6ntum verfatur cjrca vna acceptio vni- enim expcriparricularia . 4. & arsferex' perimentum euemt-.

: intendit talem rarioncm accidit inferius fu- !crate.. qucniadmp. artificcs fcijicct. quid nobilior cft. per artem.»ft^(ro tnant. Sccund6 exponit cara per umilc.& riy^yn . nenriam nam com fapienria fit d? . (ei. ^«»4 architcdonid & propter cfuid fadtorum.& magisfcircdtci. Socra- : Hic acci- Quia ipfi Socrad vt ftat quod eft indiuidHnm. f.& quod e3?p<:rimpntum . ^T nomlutrfs. In ifta rarione f]c proccdit quia primo ponit rarionem. fysfitMmad fcire. : nobilius hoc quia eft. a fimili : ficut ^cundum fe (es aliam iiteram idem centingit : tjuia magis fectmdum fcire fapientiam fequentemM cik. quam experimento ejfe arhitramur. quo^cunque goius NotandiUTi qu6d in tribus proponit prxemiartis ad experimcntum. fciunt caufas : vero . vcl intendit talem rarionem furaptam.fAr^m» enimfciuntipfum cxperti. fcilicct artifices .(jr magisfcire manu artificihus putamus (jr fapientiores^ ibi. Hoc autem efi j ilHvero non quia hi quidem caufam quidem enim fciunt ipfum quia \fedpropter quid nefciunt.facinnt (»im : ffd qu^faciunt incei. vniucrMifnmis. tantjuapt pro quia magis fecunditm id ^uod efi fcire amnes fequimur fapientiam . & eognitionem. quia fcientia propter . ibi ynde architeilores. ergb fimiliter quia. fcd ar- ^artifi- opinamur tjuam magis fecundum fcire faoientiam omy niafequentem^ ftir» : Artifix *fi magiifcinu.s cuiufmodi eft artifex . quodeftfanare licct alisis illa : acciditqu6d Socrates : homo efi ho- fit : fit per ie primo modo. neceflitate luriurali per hoc diflinguiinttir ab agcntc a propofito . magis appropinquat fapienria:. I. vnde addit. Quando crgo dicitur hic in litera . ftat Socrates efi indiuiduHm efi indiuidttHtn.fciunt. arrifex nouit propter cjuid de his quibus experras ti» Certior autem fcientia illo. id illi cft. & ctiam obuiarc. : quiafa0orum if Ji- qukm iJiftp. vt ftat fub illp dit fuperius inferiori. : ergo qu6d architeSiores putamt(fj4pi(ntiores .Circa quod duo facit.xctiit Mrs ftfftrimitum Mf trifntf' Exponit prxdidbm rarionem pcr fimile : & habct ars architcdonica ad arterji manualem: habct fciens quia propter qttid ad fcien-» tem ^«»<i tanmra : fedars architetconica eftfa- & fic fe pientior. ergo homo flib illo caulam Amplim autemfenfum. tan- .zcciiiit. quia :fed nefciunt ipfum proptcr quid : hi aittem.& fcicnrior ipfa anc manuali : i. Scitniig pto^ .ratione continentix : fi ergo raagis cft fciens qui confldcrat vniuerfalia confequens . Et ratio huius eft tando. Se- fcibilp. tttt. i & propter quid. Deiiade cum didt : Vnde (jr architeStores (ircaquodlihet qut- dem huiufmodi honorahilioref .vniuerfalia. . fcien. cui accidit efl^ hominem non eft intclfigendum de aceidcnre primo modo. Inanimata quidem igiturnatu^ ra expcrimen- quantimi ad opcrationem.& manu artificum.o»»«w. In Socrates ejt homo. qu6d licet . quia ars cft propinquior fapienti* zttificesfciunt caufas.qux dicuntur omnia. p?riori : quia Ijon^ini . pterquid eflc ^KM fequitiu: artificem efte magis Icientem.de6 didturarchitcdtenica ab dp^ic .vtp6ft dicctur afs qux confiderat vniuerfalia .ntKtlHw. non vniufrfalia : confiderat fingula- & quia fapicnria eft npbi- liflima fcientia. Comparat experimentum ad artcm penes cogmtionem.tettia. vcl qu6d homo de ipfb prxdicetur. cap. qu6d Socratcs unatur. magis fdens expcrto.quantum adfcirc fimpUciter .quodara imp^tu. Peinde c6m didt manu. fpeculantcm. dc adlipnc i|ianimatorum. id eft. dicit fcientiam propter quid ifi certiorcm fcienria^«»<i . otinamur effe fapientiores expertis : Sc reddlt caufam . «J Jlli verofiiut quadam inanimatorufnyfaciunt quidem^non fcientia autemfaciunt qua faciunt . . Jpfterioram. quia caufam ignorant. nam prim6 po- . Hocautem efi. Didt ergP qu6d hoc autem .fub. fl^ut pofteik probabitiur.id eftmanu opeputamus '.& Socrates eft extra rationem eius. 4». alicuius tenij quomodo : : : Metaph. id cft. efle extra fationem per tale accidens cau- & hoc modp fupcriora pofluiit icciderc infcrjoribus. rifex habct fcientiam propter.artificialium rantcs dum inanimata : vtpuca citm ignis exttrit : ignis autem comburcns ignotat cauum qi^c con\buSed ne aliquis crederqt ommno (imile efle rit.vt ignis quodexurit. TcTt. <jtti4. quodnon eftdicendumdc uunxmatis. . Prim6. quam expertum. Simili- tes efi jmma panc Hic acciditquod pracdicetur de So- . ideft.\^ matorttm . gnitafaciunt.: Lib. iUi autem froftir ^uid (^ caufam cognofciunt fcunf. vr quod Probat di(9am prxcminentiam tribus ratfonf-» bus : qiurum fecunda ponitur ibi : Et omnino quadam vttttmquodque herum fed manu. quod cft ars & propter quid .quantum ad obuiarc aduerfarioin difpu- rantibus. & ipfos artifi- caufds. > ei^perti & : & nfanu artifices faciunt quxfaciunt per confuetH' dinem : quia pcr aliquern habitum acquifitum per confuetudinem . fft fpecies : edjpecies fci?ns fip}Hm. quod eft princM?s.vt poftdl dicetur : ide6 ars cx nobilior oftenditur quam experimcntum quod propinqoiu» cfl npbifiori . non. Terri6 . f*Hmntf. id cft. AHo modo pro 8 acddentia.tifieikus wu^. quod fit homo . fcd fecimdo modo quia ipfl Socrati . quki cxpcrimcntum ^''*''«*7 : illos autem. cognofcunf quia Notandum qu6d Ariftot. . id quam experimento.tamcn yfir* cet in difputationibus eft.qu* faciiit natura quadam.pi„fif„. quod diif^um eft probatur «juia hi quidcm. artifices faciunt^ propter confuetudinem^ quihus efficitur^ vtfapientioresfittt quidamt non quia peritiores fint in agendo \ fed qui* rationem haheant^caufafque cogtfo/cant. jutificem ?fle fapientiorcm experto negocieturcircfi vniuerfalia : : eft cum artifcx pxpertusauti^m <. prxdicato . "^am inanimata faciunt vnwntjHodque horum. £ftergoumiUcudointcripanimata« &m^ia .iz~ ca particularia. iungit difTcrcntiam . j quam ria. & econtra vt diiatur fallacia Accidentis : .e^ magis fapicns & fcicns illo homo .ftent quadam dc . cxpcrtus au- : cf go artifex eft : . : mo : . fcilimagis arbitramur arte. fapientiot &fcicnrior eftcxpcno fcicnte fbium quia> Dicit. ejtud nouit fblum ees expertisfapientmes ejje qttia & ccrrior fcientia quia tem tantum cjuia : prxdicato fciens : & propter qHid. ipjis artifieibus cund6. cendo fic Homo : trgo Socrtues dicendo tpi fic : fub illo prxdicato. Secund6 probat cam Dicit ergo vain prxftratur arri Vtdidbum cft. Deindc cilm dicit ^ Sedtamenfcire ti qui tantum fcit intelligere magis artt nit pfxeminentiam artis ad experirticntum penes «ri JfMtare frtfirturtx. &:id$6fi cmitrfciin. ibi eft fpecies.manu Ppe.

idco poteft arrifex docere. font docere. fi propofirio allegata vcra fic. licec fcqiutar. quia ipfa imf)onit necefll- fimt materia nauis Art srtlnttStnit» vt 5 : & & : tatcra fibi ficut fotn^a matcriac.& impcrat primaj.ficut manu^d^or nouit caufam fter qttid Notandum quod ftit qvd^vnMmtjuodtfMe > Te«. : quia uit tjHta I fed vfualis nouit propter efMtd. Rcfpondeo qu6d propofirio illa fallit eft ita pcrfc(fhun illimfrtftfi- titau ^Mt- ttirtrmm. I I. generare fUnfimtle. fbliira dolanda funt . Ec rario huius cft : quia his fenfibus maxi- Ponit fecundam rarioncm. ideft.qujc cxpeftus folum nouit tjuia.velfapientem. Notandum quod >ffi mrthitt' ft (^ prindpalis ars jtt* fitnie» -vnA* iicatufi quod ri)(Vti.ergo ergo fcnfus negacur docere nonpoffunt.& ordinatur ad fecimdam.quam pcr cxpcrimcntum . non cxperri. vt talem formam in- quia fibi ad vfum nauiganita quod ipfa manufaftiua. dicitur autem prindpalior.& difponcns ligna. .quod eft propofirio allcgata. quia Angelus cft fa<fHbilis:& tamen non poteft fibi fimilem generare : ergoafinuserit perfc(fhor Angelo. fjgc artem magis experimentofcientiam ^^ effe iffci virtus ifHus rarionis confi- exiftimamtu. porenmt in eis gencrare habitum forfan opinionis . Nam & idea fenfus. quando eft in po» ccnriapafliua tantum iapis enim dunis quan> tumcunque pcrfe<fhis non poteft gcnerare fibi fimilem quiatantum habcc potentiam pafliuan) ad rcfiftendum durum cnim eft quod refiftit impellenri fed non habec prindpium agendi qualicaris aifhux. puta CaqwJtaria dolans. & propter quid pcr caufam. vnde fubdit quod ht fdlicerarrifices pojJMnt fupple doccrc : ht autem fcilicet cxperri & caufam: fices. tjHodque dicitur ejfe perfeElum fimile generare.4. id effe fapientiatn cfl. vniuerfale vc fic non cognofciciu: k fenfu. pro- propter tfuid : exper- tum qui fblum nouit ^«i4. czpeRi non ft«. vel credulitaris : non autem fdentificum cumfdcntia .Deindc cum cum didt jimplifii autemfenfuum netjMi vnum fam pientiam efft ponimm^cum hispngulorum co-^ gnitiones tjuid maxime propriaf»t. eft ars fm}tTMt tUiis & quod eft princcps .camen non fequitur. . Prima poteft did nauc conftmda . & quia opcrarionem principaliorem habet . & quM omnino ob hoc magis fignum efifcientis . ds fignum IJ propofirioncqua: colligitur. . : : : : : perfe<fhim eft. vpl fic.quiaarrifexfcitcaufam. i. habetur Artifieei p«f in & pro- cxpedit propter talcm lcd ipfe dolariuus : formam Quod igitur ligna fic.& vt materia ad formam . dolariua. fui produdionem requiric caufam zquiuocam:& hoc eft propccr perfe(fhonem fic eft in Angclo. & fdcn- : mefunt proprit cognitiones ftngulanttm. vel fic.quz componit ligna.dolet ligna. Sc manu artifices : quia vtraqQc operantor abfque cognirione cauik nam . fblum no- ducat di .vcl fic. Antecedens cxpertus ignorat . rex qui nouit caufam . cjr aliis quidem aliis vero ad introdu^ionem tales iilis fapientiores ejfe eftpropter id quod arhi- illorumfcientitt advfum 1« . ponimus : quia nec vnum.quac aliqua ordinatur ad formam induccndam. fed caufam fropter raodo fecunda ordinatur ad fic efuid ignorat. tunc vmtm- tjMande poteji ftbi probatur. calidtt^ folumf/. Simiii terriam cur^iaE & tcrtia eft architc<flom"ca refpe<fhi fe- impcrat . poteft fucere alium : & fcirc : cxperri autem doccre non caufam ignorant qu6d fi aliis tradimt ea. 4.fcamdum opchabitus.Na manufa(flor iraperat doiariuo.<^^ro^rfr^«j«^- autem expcrtus ^^ "" tiam quia fenfus non cft fcicntia nec capax fcienriac. . vf adfinem. Tcrtia vfualis. .& ideo qui canfam fdt .& magft pcrfc- cognofcere 'ExetptitMt quando Vnumquodqu6d ad qae tanc cft peifc^u^C.funt apta ad quia : fbrmam nauis nouit quia ftilicct . Mcteor. aliqua opcratio arris ordinatur ad materiam difponendam. Mcteor. impcrium refpofhi alterius. Tunc ad propoficum . crgo Dcus pofiet generare alium Deumfibi fimilem confequenseft falf"um. quia . vt fic. quales fimt arti- qu6d habcnt rationem vniuerfalcm . & propter quidy dicpciir & fciens. Secunda manufadriua.non propter quid ncgandum eftefIefcientem. talis eft ncceflaria tcr in propofito artifex nouit propter quid eorum. operatorcs fecundum pracHcos. nam y & facere. qua: nauigando vrinu: iam fadlta. habent fjp fic per ordinem quia prima cft infima. Deinde cum didt ^f omnmofcientujignum efl pojfe docere. Exemplum. vt fic.poffe docere : concMpifcmus artem. docere ntn pojfunt. vt« aliud flmile eft fa<fhbilc.vt propter quid igniseficalidtis fed canciim : : qiua calidtts cfle fapiens & . Simili- & ptdpofituin.: .dr ah altisdifferentem:Pluririhtts autem repertis adneujfaria exiftentihtts trandum . Summ^ Cap. qui func circa fingularia de nullo dicunt. Contra.Scdarri- £ti. Vndc conclodit intcn- tum.puta Naurica . Confcquentia patet.vt fic. Foffunt autem hijhi autem perfe£lttm efi quandopotefi : anteccdens. : .non Scirc cnim eft caufam cognofcere. idcft.Rcfpon- deo. ergoarrifices funt magisfcicntes. quam experimentMm : quia magis fumus fciences per anem.quiafcien- niagis fapiens & : eft poflc docere . Ponittertiam raripnemquac fumitiu: a figno. id cft.cognofcunc propterquid.& indudt formam nauis : aliqiu prdinatur ad vfum fa(fbB nauis. quam cxpcrtus . Safmtuntfi & probatur propofitimi nullumyff«yi»i . Sed contra . ars architcdonica dicitur ab «Vx*' .non eft fa<ftibilis alius : propofitio autcm habct veritatem . nifi cxccpriohibus fupra!di(fhs. Vnum^ tjHodcjue efi titnc perfeElMm &c. efi : fi vel fciens.f. fit : : quam^ libet artem inuenientem vltra communes fenfus ah hominihta mirari .fed de nuUo dicunt calidm ifedquia propter vtpropter quid ignu . Ergo arrifcx eft magis fcicns . Cic & manu artifices ab aliquo fiiperiori artifice architc<iorcj:e{pcdhieius. «4 9 Dicit ergo Poft. : funt ad finem : vnde fecunda & finis his qu* archice<flo- eft nica refpedu prima:. quac poteft fic formari arrifices poffimt docerc . fecundiun quod fic jiauis inducendam.quac experimento nouerunt . artihus.puta illa. inanimata opcran- ficut turordinata in finem^b aliquo agcntc fuperiori. dolanda. ftcutfapientem.ciukm expcrri.quales funt cxpcrti ied fecimdum tes aliqui €lTe. quando potefl ge:ierare &c.vcl ratoris : cognofcunt . Similicer in vniuods dcficic . quod ex diSlu fatet qu6d non funl fapien- fccundum pradHcos . poffunt.ergo poteft generarc &c. prodivfhim aliqucxl prer ignoranriam caufgc -ddftt . nonfplum fro-pter aliquam inuentorum vtilitatem fed Primnm quidem igitur coueniens eft .

Tubal filius Lamec fuit pater cancntium cithara . .«"*''**«» Notandum. inuenientem y id eft uis artem .Ethic. Sccimdo rcmouec dubium oriens ex pr«di<iis. talibus iam repertis femper tamen Jpeculatiuos arbitranles funt dumefi ftas prius repcrtas fcilicet qui habent artes dipropter iUud quod iUorum. quod in moraltbus^ bims talia. quae adfidcr^ fpcdabant.^.quod dis. 17. Mulca de his vidcri pofTunt apud Zuingerum in Theatro^vol. non funt repcrt. velhabentiumfpcculati- pertas .& Hc^ 1. 4d necefitdtemfcientiarum refertafunt : c^ frimum in his locis vbi vacabant j vnde circa %y£gyptum 1 Mathematica primitm artes Dc inuentoribus Matliefeos tantura B'/«««i». & in c/£gypto primo fubfiiterunt artes <k repertae fttnt Sacerdotibus. Secunda ibi /n mor^/f^M/ aittem. in omnibus .& Lib.usprira6 ftuduerunt horaincs circa vfide cum dicit hoc idern fignificare mina fynonyma. Secunda ibi Cuim autem gratia. quod Mathematicae. quod in itgypto 8c diftinguens ab aHis.in 6. . rclinquentes occupationcs aUas rerum adinuicem fas talibus artibus repertii . Polyd. propter ipfum fcire tantiim. intellciSfcus dtum fpeculatiuum iefta. ibi vacare dimijfa ^^ *li eji.difHnguit ha. proptet m^rcaturam quidam puii Antiq. vt fbrte func fcientiz de lu. & di- hu- potcft oriri ex praedi- erat noraine artis.prim6 repertae funtin his locis. fciens differcntias niendura caufas rerum ^*-* runtincoiumnalapidea . oftendens qu6d fpe- j^fs fpteuU' ttm» namque gens Sacerdotum 1-'"^]'^^^ pientia: . vt fcicntias illas fpcculatiua: pcrt«e ad aliquid iftorum : non funt re- Quodjpatet. organo Gen 4 Quinam vcro poftea. fed pientiai hominum cxpcn- n^m hominum iam di6tum ahquas omnes . obieda picnria. In moralihtts qnidem igitur qua f^fcientiA dtjferentia vel ctiam qua:pcrtinent ad voluptatera.Ethic. tanquam dignum hono. PiBum eji tjutjit differentia ar^ ^'& '"^' tis. dotibus.? propter aliquod illorum . . Et hoc eft /tgnum. habetur in maiori TCperatione. primo quod didhun eft . aliis repertis.nunc facit idem comparando artem fpeculatiuam ad pradbicam. 18. magis eft cendit talem rationem : & (apientia: c^izpropter qmdvnHmejuodqtu tale magis: fed ars vel fcientia fpeculatiua eft huiufinodi rcfpedu adtiuarum pradicarum . dc Philofoph. c. illura qui inuenitquamquivltra omnemfenfum id cft in- rtiens efi mirari re.ar-r tificiosc Muficam.inte/le£tHSy fcientia. vt fubftan "J^"*/* . qui Cimt fapientia.e. & : : fed pertinentibw ad aliis necejfariavitt. prim6 compofucrune fub litc cft . Circa quod duo fapt. in hominibus rationemparticipantibus . putaret in aliis ad dclcftationcra ordinatas.vel ad delcvtatior ad introduBionem : dicit propter poft : . & ars & difFerunt ab inui: : quia tria eorura falicct fa- fcientia pertinent ad intellc- . nam prini6 facit quod didum eft. vel ad in- di6ium ejt. 3 id Abra. filij a quibus recondita fuc- . & Lacrc.vt Logica. 3 fcribit Pythagoricos . quid alij dicunt. de qua hoc intendit . Cum Nilus fajpius in- rcfcrt . Arift. quod propter hoc icilicet hzc fcientia meretur nomen fapientiz. . fupra cap. conjtiterunt . ad voluptdtem neque bui iftJHtutis^quanon : L nd vfum mnfmt j 'Onde iam omnihas . vitis fed propter ipfum fcire iblum. ^. Arithmcticama Phoenicibusinucn- rod.&fcienti<tf& aliorum ftmilium generum. uas fcientiaSffcienti* . concefliSf trodudiionera in alias fcientias. Rcfpondet . ejfefapientiores : fpcculatiuormn. inquantum cns: llucprimae caufjE fint principia incomplexa . non funt ad vtilitatcm vitae rcpertas : fed proptct ipsu fcire '7 prius imients fimt artes Mathcmaticae a Sacer- ideft. nc pcrircnt . & & fa- n? quis efte quafi no- quafi indiffcrenter : . quia verfatur circa pdraas cau{as.qu6d intelleduales. omnes praiticae : & vero perti- nentibus ad introduElionem in aliis icientiis qua- j omncs fcrraocitiales. dc Rcrum inuent 1.merum figmentum eft. quod conueprimum. dequo Polydor c. Strabo 17. 1 1 . aliquo modo aliii . quae funt principia enris .& honore inter homines . ulir ISVMMAKIVM. & aliae fcientiae fpeculatiuar. ad Poftquam dcterminauit Philofbphus . gcnium alioruin hominum . : : iila fcicntia cuius habens meretur nomcn fapientis . las rerum & quamcumque ait€xn. . i Mct cap. Quod dc Atlantc dici|:ur. cum ab Adamo inrelligercnt omnia diluuio pcricura Pliniusloui Belo inucntioncm Aftrologios cera. Rcmouet dubium quod culatiua: fcientiae. &C. Arift. In primain- difccrncndas inuenifTe iEgyptios pas Gcomctriam fcribit . crilbtd go ipeculatiua eft magis iapicntiaquam pra^ca: Minorcm oftendit in littera diccns .vcl huiufhiodi alias fcienjias re- feruiebant. & diftinguuntur pencs ob- Nam fapientia vcrfatur circa caufas altifli- mas .prudentia Matbematica^aam prim6 artu fit drftmilium gencrttrn : inquib. cuius inucn- fccundum cum fuerunt torcs nepotes Ada: Seth. f'' Maihem»$i'*"*"' undatione pofTcfnoncs confudifTct. miffi fimt ftudcrc circa iufmodi fpeculatiua Mathematica. fcdl f.quod proprium fbeculatiuac : ille inquara admirari.Grammar tica& Rhetorica . qucm etiam Aftrologiam ad iEgyptios tuliflc aflecit . quarit .Phoenicibus. ru- ''' & culatiua habet magis tantura rationem fa- Secundo adaptat illud quod dixerat ad hanc icientiam . tam . Deinde . 1. 14.l. & .vel : deputati fuerunt quod probat per fignum quia omnibus ^»« vel pertinent ad necejfitatem vi-i . hamo afcribit. tant .non propter v(i- litatem vit£ eft : tribuitl. & diftinxit eradus cognitionis . fcd lofcph.& cir^ ca principia. de quoPolyd. vt dicitur.6. . inquara . Prima in dao. quia fpe- hominum vfus & fcicntis ideft. qiwe funt fpeculatiuae. primos Mathell opcram nauaflc. quales iunt artes mcchanics . 10 Metaph. .qui conceffi. comparando artemadexperimentum. .y.qui nc facit vt fcilicet fapiens dignu? ad inuc- Notandum qu6d eft . cft dc populo accipiebant in ftudio illis . penes . fcilicet cau. quae vel ad neccflitatera vrtae ^is:'quia td.

qu2 cft iapientia confiderat .1. (^princifia exiFiimant emnes. caufas. c. fcili- vbi in principio diftin^ius nocacuc. circaprimas caufas . Omnes homines natura fcire maximam fcicnriam maximc fdentia Metaphyfics eft defiderant defiderant maxime . &quscunquc fequuntur ens . ctfi Htu autem Cap. : quafdam cattmanifefum ejl. artifex enim expertis.& circa principia. qux cft de maximc fd bilibus. Ars cnim cft redaratio rcrum fa(Stibilium ./4«>»«*. SrMMARIVM. ficut primas parcis prologi. : immancns . Secando. (apientior di- citur . quia ifte magis confidcrat caufas. quod fadt tali modo. fur fccundum fiibftanriam. & : intcr 2mf\ces. . intcndit oftendcrc in hoc loco . quod illud . qu6d ifla fdenciafit fapi€tia. ac : fi eft grauius. Tenct autem tia in virtute iUius maxime & magis ad magii . quod expcrtus fit fapientior habcnte fblum fenfiim fine cxpcrimcnto tamcn fpcculariuitate. II. Didt ergo . qux cft fccunda pars Mecaphyfica: mp ponit intentam conclufionem. qui . & . Dcindc cian dicit: f.qu6d fdenria Metaphyfics fit maximc fcienria.Quod quidem (atur pirca conclufioncs Nam fcientia cft habi- : Duo alij Habitus lcilicet/>n<- : igitur fapientia id cft . Diccbatur fupcrius. Maximc autem fcibiliafecundo modo. volens fcientia Metaphyfica. nomcn fapienrisjverfeturcircacaudfprmttia. nominatam /apientiam tjuia erit .0do tranficns in cxtc- riorem raateriam.quod Mctaphyfica eft dc maxime fd-> bihbus. quia fic qac demonftrarioncm ingrediun- tus conclufionum. InteUe- . Vlrimo concludit intentam conclufionem dicens . &c. Virtus ergo huius minorix ftat in hoc.To. Pri- inde concludcns ipfam . Qzmo principaliter (cddiftinguunturpenes obicftum quia fntdentia vcrfatiu: circa agibilia. 10 Cuius autem grdtU nunc fermonemfdci- mus . Similiter. expertus quod (juemcumque fenfum habentibus fa-^ pientior effe videtur . Ethic. Ad cuius euidentiam fciendum . cuiiti nuncfemu- gratia nem. dc qua fit fcientia circa cfl (fuafdam pnncipia^nantfefium efi. de quo tcr.vt ens. vel quia prim6 omnium fdimtur . Exponitur fapicntia: natura .confiderationem.& dirigit in operarionem. dentia. flnt iilar. maxime monftrationan . quas omncs pcr ordinem oftcndirconuenirc Quod dixerat.inquaD- tum dns. aftio.arcbiteQw. cec Mccaphyficicex cius fpeculaciuicate. .qu« eft prima autem propric dicitur Secunda autem fadtio . confiderans caufas magis eft fapiens pientia fimpUdter confiderat caufas . qoi fcnfiun habent fblum finc cxperimcnto artifex enim fapientior efl expertis .quas tanto fimt fecimdum quanto funt priora:ha:c autem fdetia confiderat dc vtrifque. qui fapicnrior dignofdtiir. quod Arift.- & prind- Antecedcns autcm iftius confequenri2. facere talcm rarioncm. In ^ccra parce huius capicis. <JU2 dcinercdiuntur virtuali- propofitiones omnium non fiibftantialiter. . : habcrc cxpenus ad habentem fblum fcnfiun. inquantum ens. videtur ejfh circa primoi coHfat & priacipi^. non quac cft 3. quod fcienria f^J*^^•*?"• maxima dicitur . I.qu6d cxprefsc non Habetur i'n lir©. hoc eff . fe cerriora. his manifefiiusfiet. e«M. ra flmpliciter . artifice igitur fapientia circa (jr . cAfapientior ipfo artifice cft inferior eo.fcientia . caufat. vtpatetcx 6. ibi.de pra:di(9as eft hoc. fine quibus non homines poffunt aliafdriivel quia funt certiffiraa cogncvlcibilia fdentia : vtroque maximc autem modo confiderat fdbiha.quod intendimus. ideft.: Summ^ {vh&aisdx immaterialcs dignitates & . hoc vtique confiderandum.adaptat ad oftendere ex didis . K^rchitechr autem manu autem magis aSiiuis. fiuecomplexa > vt (unt .qu6d fdlicet tjui magii confiderat caufatfapientior di- pia. habetur ibi implicite a fimili fc videnir ficutarrifcxadexperrura : ideo connumcrat hoc intcrdida fuperius exprefla.qu2 cft nominata fapientia . faSt^principiafit fcientia Innuit talcm probarionem gis confiderat caufas . ^ltttfbyJUa 0fi etre» pn- Ponic fex condiciones fapicncia. Quia fiipponcndo. principalis huius nuit cius probarionem oftcndicur dignicas huius fapicnciac. . j (pecula- ^uod quidem tiui . funt principia. &c. ide6 vdriatur circa fadibilia. inQuareficut diBum. diQum dic^s : quM expertm videtur e^fapiemior eis .& prindpia. Et circa hoc duo facit. crgo : fed faenria . debere {apienciam nominari. crgo {cienria.& caufa:. magis crgo la.h^ens fcicntiam architcdonicam nuali .fapientiaft ^uarefcut diStum eji prius . quac mctctur fas. indu<ftiuc . ftmpliciter dicerctur Maxims : ergo terra : & eft fimilis : : illa confequcnfwut maxime ad ita Jimpliciter aei modus arguendi Quod eft magis terreum . eft fimpliciter grauis. efipriiis .qu6d ad oftcndendum dignitatcm huius fcicntii cx eius naturali apperibilitate. crgo. Nam maxime ifta fcibilia primo modojfunt communiflima.probat qiiod fapicns vcnetm . Mctaphyfica . quod ptopofitum . fed circa quafdam fimplicitcr.Sc ars pcrrincnt ad inteUe^him pradbcum. & Mctaphyficac di-> gnitas probatur cx ^ius dlcnriali Deindc cunj didt tranficns. ^^ maximc autcm fcibilia dicunnir dupliciter . ilia quaE fcilicct eft tranfiens cit . in qua maior rarionis vinualiter conrinetur. SVMMiE PRIMi£ CAP. idcft. Quicumque ma- & principia.ex diiSis. Notandam.1. alias. Si itaque accipiat aliquis exifiimationes ex fortafiU quas de fapiente habemusy . nunc inquirit minorem. II.intendebat Arift. ergo circa quafdam . Di-.vndc dirigit in pr*xim. ma- Speculariuas etiam fcicnris funt magis fapietes ipfis actiuis pradicisi Et rario huius cft. .fcilicet. quia nondum oftenf uro quas cft circa quzcumquc . QVoniam autem fcientiam hanc quari^ ^^ mu^circaquales caufas^^ circaqualia principia . citur ofVcndit Ariftot. Declarata ergo prima propofitione: Otnnes .vt patet ex prima conclur fione huius prologi.vt patet cx didtis. folicet quia Metaphyfica. Scientia autcm vjsr- a£Ho 11 vcrfatur circa principia propria dc^ jnonftrationis.

ponic ibi fapientia. & non fophon . cum illa fijit infinita .vt fiiperius ex . & nm$ ptoptfftliftd.. . Secunda ponitur ibi omnium ejt commune-.eiuo»iam . (^ .Deindecum Et qu« etiam . Notandum . fequens habens uerfalcm fcientiam emnem fcientiam ejfe. pnnias caulas. puta vitse necefntas . ^tcmi* con^ eft portet ordinare alfos .fedab hocminus fapientem perfuaderi.quod probaturex duobus. Secund6. vel deledatio. Et eft qu6d hanc fapientiam accipimus is : fiii qui ..Yixcix.quarefa'- eftcog- nofcere diffi'ulia. & quod illum ponimus {apientcm potcft c6gnofi:ere difficilia ex ingenio {k de fapten- fadiua ordinatur in finem vfualis. digiiioiem famulante . qij6d & communillima & & principia.fapiensefi. & per confeqaens verfcmr drca majdmc (cibilia. I : Metaph. fubie^a.pcc locum i noij propter uliud ?? : Coniugatis. evgo. iuxtaillummodum exequitur de intento. : fcilicet qualem formam defecundum autem fommunem . non or- quare talis fapienti competit ordinare perfuadere non perfuaderi : magis fapientia famulajite:& per coneam magis fapiens. (^ fapifntibus habemus. qu6d mul^tesfunt in artibus mechanicis fa- ^( qui prxceptis fuperionim arti- illi. illa quae eft circa id eft. vt contingit. &iftiimperantcsarchitc<9:o.fentire enim •. quae fcilicet daibi drca «mnem . diuiditur jfta pars in ibi : Toftea ficut decet vel . quod non illa lenfibilia : cognofcitur leuitcr k quocumquc. i^iquid tale . (juas hahemtu de fapiente. Quintam diate eft conclufiun cdufM.I. principaliorem : vt contingit fufien- : demigiturexifHmationes ti4 T^r- difficilia. Tum fe- & hunc non oportet ab alio . . Tales qui- Aihuc certiorem. eft firire Pttfni*. . : & eiufilcm lapienti«e.fed erdinare conditiones oonuenire ei. & & ditio promftius «• : con/ideratcaufiis& principia. noneftaliquidpcrtinensad fapientera. id eft. de numero per fe eft . primo fuaderi :fed magis fapientis nit ibi i^dhuc id eft .quod hanc fcientiam ejUArimtu . id eftj cognofcerc . fidcrare maximc fi. fi aliquis nmnerando comprehendat communes exiftimationes hominum .& <juales confideranaum . Lib. proprias cauias .d ipfi non : fedpotius cconuerso : OTdinantur db quiaars famularia or- dinatur in fincm fiiperioris arris ccorHierso : fjt^t ars naui- nauifaftor enim creditipfi nautjc. : : tlitio nam hunc ab altero. Quartaibi Et magna. qus intelle£hi capi ^^^^^. tjualia immecirca eft qHoi liis reddttt rei c»ufam.. Tprtiam po- . quam . reddere . . Ponit aliquas condftiones conuenire ei tp Cortditicnes faftenttsfunt •''** . qui . & fapientcs dicuncuif proptcr duplicero cau-» . QMnrta (m- ttb iexta^e^)i4 id ^'i*''^ »«» ibi qH»m *i>i. Mctaphyfica . Deinde cum dicit: Jjlorum aut hoc quidem omniafcire vni' necejfe ejt : hic Probat citSlas maxime habentiinejfc^ enim nouit omnia alitjuakter fi. ficuf flmt /eientiae pradicje . id eft. non enirn accipimm hahentem fcien' tiamjmgul(trem omnium hocenim eftimpoffibi- tis eft ftire Et cipimtu fapientemfi. Tum ftt certior"de his quA nopit . etiam quod vide ad . cum fit maximc Gipientia. Sentire enim tot eft. vt Jic IIlud ergo eft prpprivim fcirp fapientis . ^ bis. qiix Ipuia fint omnium communiter ad cognofcendum •. & affignare qusruntur .perfuadere po- Et eft quod illum accipimus fapientem. (jtta pnncipiafit hdcfcientid hoc modo . di£bm primo qu6. quia fapientem TI& definibilia Ttftia quod . nec leuia homini nofcerejjunc dicimusfapientem. per confequens poteft magis doccre. ideft. ficum obfequuntur. quam fint communiter ^) . Sexta patet ibi ^nim non finguUrem fcientiam eorum habeffttm. fapiintM. circa quamcimque fcientlam magis poteft diccrc .ognofcere fenfibilia commune ef} ommum quare facile eft .ibilia eft QU3E eft Metaphyfica lecundum qu6d iex . Sexta ibi: Et prtncipaliorem. : Mfuphyfic* f*"**xtme jo M. Etfcientiarum autemea qudfuiipftus cau- fa &fciendi gratia eligibilis fientia^quam his fiet manifeftum .quaE poffujii. faiT} alii?.& quae eft circa fpeculatiua contingentia . Dicit ^rgo quod primum actia ibi een- : oportetfapientem fex tales conditiones narrac de (apiente.vcl : gubernatori nauis beat habere nauis opinionem dinari . quia prim6 mouet mo- j^^ inueftigandi didam Secund6 veritatem.x nefiriiftiM decet. -f- fcientia eft & : Quodcft quiomnia nouit ficut ccrtimdinal jter .. Circa autcm hoc fic proccdit . cipimus cfl^ fapientiam . SecunPrimttm itaqHt . certiorem. caufas eorum . Exomnibus praemiflis potfft coljigi vna talis defcriptio accipimus fapientem qui . . fi eigo talis eft magis fapientia. & per caufam qux- tens aliis.& etiam ordinare. Secunda Tnm* Et principaliorem fubferuiente magisejfh fapientem non enim ordinari .qiia: norunt. rens ipfam fcif ntiam proptpr fcire. qua: fciuntur . func quod fcientiarum eft prtmum exiflmamus fafientem i cmmamaximefcire^vtcontingit:Accipimus id eft cjudt . qui eft ^^^^^'^'^^ ^^^.Pnma crgo conditio lapientis noij omnia. vcl vltra fcire extendunt fc enim talgs ad aliquod aliud dici{ .qu:Efamulatur. pro quia. {cilicet in vniuerlali . fcientiarum eft magis fcientia . enim fpeculatiua cft icientia Itaque ef. Vltiirio concludit qu6d huiufmodi tal^ acceptiona habemut communiter defapientia dffapiente.quamilla. non cile^^nonfaphon^ idef. cpx nouit. propxer ipfum fcife magis acmagis eft fapientia. vt poftea diccmus.& gratia fcire.ire maxime le. 11 'vtrfaturcir- : : volita propter fcire.&:habens eam magis fapicns. tiit'o cundo res Pofea diffcilia cognofcere potentem . nam per hunc modum patebit . Quartam ponit Et magU caufam dicentem fapientem circa ^' ^^ ^^^^ iVLuvn. . ^'^*"'''' quia ipfum fapientem onon ordinari.quia inferiores perfuadenmr a fiiperioribus . quod fapientia verfatur circa prima principia . hoc/kaderi minus fapie»- tem. . icilicet & & veriatur circa communifRma maximeicibilia.: §luintM.& oftenditquodcon- coiifiderat maxime fi:ibilia. Quinta ibi Et hanc fcientiarum. . quje fimt maxime fi^ibilia .magis eftfa- euenientium gratia.'idtiiy <. &c. effe . eupnire con-v tingenter.c^x eft Metaphyficamoc wn^mfortaffis Jjunctex q. quod fitprtpter ipfum fcire. intelle- non autem ponimus' fapientem potentem fcire ea .

idco quantum «d hoc Gcoroetria rat pun^him . habcnt fdentix inferiores fcientias vniuerfales . fi erfro Me- crit inccrTiffima. maxime funt vmuerfalia talia fum remmiffima kfenfibtti. II. *3 eis . qua: cft fcire omnia & ci. Probat quod confidcrarc definibilia eft faintendit talem rarionem : Nam omnis pienris. danunodo nouit contenta fub vniucriali . fimt. nmmut €m»t*»t»fmk in potenria &: in tur quod didhmi communi iSctx hcc confirmaeft . ''*°*' cft.maxim€ ineji fi. idcd Philofophus xfere. qu6d libus. quo Quinta ihvtdlis. ineft. pcr confcadugmfttmdmm^qma. (ciat omnia modo vt in parriciilari conringit .Jicut jirithmetica cft. .& intendit talem rarionem : Illa fcientia cft magis potens do- cerc. quod illa fdenria efl dodhiimis.qux acdpiunt . (cit quz & So& fic de mulris aliis Mathcmatica- inicrpofitionem terrx intcr ipfam. qux finc rcpugnanria poffcc efle ab alia caufa pra:tcr Scxta & vniuer{alia4neft primaconditio (apientis. incertiffimz funt circuitiflantias confidcrarc. Sed fere ibi Do- : oftendit.: : Summ^ & Cap.& ibi Scho- lium quartura.quz Satwti* ^pu •fc habet cx addirione ad aliam. {ciliccc Wffich Ai. qux maximc cft rd caufam cognofccre cx conlidctat caufas i . . primom eorum ialicec . nefcere : : rihtts^certioresfunt hU qua ex additione di. dc quibns lo- quitur/unt difficiles nobis : fic & fdentia. fccundum quod di(ias iex qfti diuiditur in fex conditione$probat ne . Ub. prindpia omnium. quodfcienriaeftpercao~&m . iacilius . facere fcire. eft ccaifnroa dc cuin Mc- oraniom aliarum. Scientiarumvero certipma funt.fed fdcntia qux confidcrat vni- & . «mCdcrat cormmmiflima & maxim^ fabiliat . : fcd quod fciat vt (xpius diccbatur. mtrfttUetg- habent ex additione . tjna caufarum efi ffecuUtrix^magis'. Vuit qu6d Mccaphyf5ca. <^ m$B hdcferfubieiia.qualis eft Mctaphyfica . omni* mdxime vnitterfk. *"^ lcicntiis diffaciIior. dd nam cft circa difficilliraa. quia cum maxime vniuerfalia funi huiufmodi: flngularium quanto vniucrVmmorfaUa falius . Dcinde cum dicit quacfita : SrMMARIFM. qul caufas nouit. .non folum in fc. pauciora confidcranda requiruntur:quia & ccteris paribus . Expcrientia conflat. vt K^rithmetica Geometria. Didt crgoquod iiionm didbi runc . & & vnitas.quens illi qui confidcrat commumffima . do«Jbix qua magis elf fieadarrix caufarum: nam ucrfalia : flcfadiii. bis ilifficiUs. Refpondco. tanto aliqua fcicntf a cft ccr- quanto ad noririam iBi dpcent alios Vt Metjpfcy quia fdenriae. crgo vniuerfalia fmmidtfeiU* funt difficillinia ad cognofccndum .io. Con- hoc quod didtur .&fctrefuigratia.qualis eft Scd contra dida hic arguiturnam fcicnria quae quod Notandum.&: huiufinodi conimunifIimis. attti^fica e/H»ftttr. crgo cerriorcs.ytcfl nobis a- & iDCcraor. ergo non funt notscaofk. eft inccrriot : quomodo fe ha. quod eft pofte docere. quje confiderat vnitatem. & noflra cognirio oritnr a fcnfujergoquic magis diflant ^ fcnfu. id dicit: Et nofcere.ita ncc pcrucniamus ad cius principia & corum vim capiamus. qni dejingulis caufat dicunt Dcinde cum .natnque hidocentyqui caU' fas defingulU dicunt. qiu ma- xim< friorum funt : nam qu^funt ex fauci»- fcit crgo /ciens maxirac v- niuerialia. vt funt pun£his 6his addit fupra vnitatem fltum . Ceometria. id eft enim neuit fttbieBa . qui condderaf cotnmunia» aliquo ccrtiora. aflignant. Notandum . .in mulri? camen funt in- fcire. na frofter hac ^(^exhis alia dignofcunUtr . lem. didt ctiam ouod caufse . confiderat maxirae caufas . ejudmaxime funt vniueT' falia^riam fenjihusfunt remotifsima.eft incenifHraa taphyfica eft circa diffidllima cft . : Pofter. &: mafenfiis fit difficillima.diffidliu$ eft attiiicerc per cogni- Qoncm : fcd.3 .dc quo vidc Dod-hic q.fcdcciam nobis. in conclulione przcedcntu Non enim oponet quod qui nouit vniuerfale. Quaru Et & ibi : Primo ergo vero. Mdxime : : & procedit ordi- : Secimda ibi poiuit eas fupra. farc cnim & pcr cpn- & fequens ille poteft alium doccrc . Sdcntia crgo qux confidcrat dc taphyfica.& fibij fcilicet efle ccrrio- radoncmiQuanto fdcnriz tanto funt ccrriores fed fcieittia de intcndit talem funt priorcs. contra terriam condirionem fapienris. jdme vmuerfalia. Dcin- dicit o^/ vero dr doehina . conicnu id eft.ccrtior cfl-aliis fcictiis. vel pofirionrtn. ente. tifma. ait fcd funt nohis & tamen in fc fuilt nota ccrtifnma . cognofcerc &confiderare : epiafunt ex paMcioribiu^certiora funt & cian didt 11 ki hanc Ma- theraaricaUa cfTc nobisfacilioTa^qui? proScoti Oper. aliquo Deinde texrum eft q. Nam pun- vt prindpia. illi qui nouit maximc vni- fctre neceffe tfi ineffe hahenti lem fciemutm uerfale hic : . crgo &c.do-. tom. pinqniora fcnfui. qua fe ccrdor ha- fui fubiecti fdbilis bendam. non condudit quod Metaphyfica fit incerta iii fe. qux confidcrant. Probat teniumindle rem.qui maximefctbilis fcientia:naque quifcire frofterfe defiderat^ iffam maximefckntiam defiderahit\tale autemejl qua maximefcibiUs: Maxime autem fcibtliapnuifta (jr caufa. I.tpi4.i. ccns : & de iUararione tangit virtutcm di- S^fere td funt dificiBimA hominihitt co^nofcenium.& redderc caufam de quxfiris. & . omnia. Tertia ibi ibi tali inefle : Scitntuintm. Hoc autem modo fc incerrior cft .fed ficut vniuerfaliffiraa funt diflSdllima fcilicet iftscaufac prim^ vniuerfalcs . ad parricularcs quia fcmpcr fubie<fhim in- fcrioris addit aliquid ad fubiechim fuperioris quicquid fit illudUliie fit difFerentia eflentialis . prindpia qu2runtur . tanto rcmorius a fenfii . id cft. tra & qu6d illa principia non funt nota .& pcr confcquens /* hmittjyer plura confiderat . IFl ptimo. qax confidc- quam Arithmetica. B Probat . .tunc cnim. Feri aitfem^ MffcilUmAfunt homiftibui ad cogrtofcendum . . Rcfpondco. : maxiroc vniucrfalibus funt priores naturaliter.& pcr confequens habcns eas cerProbat autem maiorem rior eft. quam plura . : intcndit talem rationem modo fubiefla ei Sciens vniucrfalc : . Probat quartum inelTe fibi . . cerrius cognoCcuntur pauca . cuntur.*^'»»*m '^ DCt Geometria ad Arithmeacam:ficut paret conj^^^^ fiderando ea.qu6d qui nouit vniuerfalc quofm»fftmvm. Dicii crgo . iiib vniuerfali. qu6d fi rario condudar vnifbrmiter. fiue acddcntalis. qu6d rior . vt dc cclipfi Lunar. vnde fcicnriz fadiux pra^cx : quia habait multas Sdentia ergo illa.

14 Probat quintum rationem Lilibus . tori vniucrfo nnis eft . 7.fedw«jf cuius causa fingularia' funt agen- »Uud. xime fcibilia.^ de maioribus dubitates.!*. idHt . . & archite<9:6nica Eefpeftu cft onmium omnes aliic faniulantiu:. c^us. fcilicet maxime fcientia . Quart6 & explicat Dodor quomodo fic dicirur. & principia concludit ex prasdiOi\% . vt bouerfi ejl dum^im fcparatum . nam omnium illaiB fapientis. hoc manifeftiun eft . & caufe .vniucrfi. confiderat caufam finalem . & refpedu per confequcns habens lamfcxtam conditionem in fupradiftis : na^iifadtiuam ad feruilcm : . J ^ ae numerq caujacaufa . cft & cipiorurp & & & • ma • i rum. & non econuerso ficut bo-r num exercitus eft ordo exercitus & tale ordina-: tur in bonum ordinis vniuerfi & non econtrai boniun ergo fecundum. iffkferidU eft ipfa qu£ non ignorat . .& non per fe .& fcire fni gratia . & confiderare ma- Deinde ciim bo- .magis fcire maqis defiderat : fed maxime fcientia cft dc maxime fcibilibus . cft pro-r maximc fcibiha . fed ordo vniuerfi ordinatur ni cum vniuerfi .««iewTiwV primas caufas . fex conditiones fapientia:. eft . quod efloptimum in omni. in vniucrfo. addit qu6d finis clt vna caufarum . eft bbnum fed illud principalius : "*^-** **» eft coi. quod eft optimum in tota namra .quxft^.cuiujaue. & princi- ergo caufac finis . huius. quae funt maximelcibi. quae manifefte conuecauniunt ei. funt elufdaii fcienria:.&primuinceperuntphilofophari: i-1 Secunda pars ptJDcipalis primx AprincipioqiiidemperpauciorA dubitabtlium P*""lium» mirantes . : & illi$ econuers6. Mi- ad confiderarionem fcientiae fupradida:. qucffi perrinet & enarrauit conditiones fapienr & oftendit eas conuenirc ei . eft primum mouens . . SFMMARIVM. yt principalis .e6 qu6d talem fomiam induad vfum nauigaiidi. nomen fapientijB in quam omnem elTe Theoricam. Ex dem Tunc . id. Dicit ergo . & tertium ordinantur in primum & non econuerso. eft manifcfliun . /^ r n c n.: : Metaph.l. magis principalis . quod qutfitum nomtn efl fcilicet . ir vnU Metaph.& maxime fcibihbus . in ifto pri. remouendum hoc . funt de maxime icibilimis caufis . . eft ipfa. &c. focnria aliqua quaEriciu: propter fe . agit fcienria Metaphyficae 1. funt raaxime fci- principia alia cognof- quod .habes q. quod cuius Finh ejl vn(i fas : addit tamen . vt pat^t fcquitur iliapars omnibus ergo qux dictafunt^in ean. vt arprincipalis ad famulantem. Notandum. & Probattertio etiam folahanc inter fcientias cfTe libcram . qitare df Philomythes^ qubniam idejifabularum amator^ aliqualiter Philofophus . maxime . & non .I. aliarun). qu6d apud antiquos finis non poIiebatur effe caufa mo : ide6 ad . maxime refpeEiu fctbilis fcierlti* caufis alia cognofcuntur ^ ordinis ipfammaxime ftierttiam maxime deftderabit: talis autem . quia ipfa prineipalis . quod bonum . eandem tJltaxime vero mm duplex.(Jr admiratur. id. vt in iz.quiaip{aeft vrilis alia- habet il- . qui confiderat . quA maxime fcibilii : fed maximefcibifft refpeHu primis principiis P«»«j bonum riae lia funt Ad hune .jri^^i». Luna pafsionibtts^ & aflrA. quae confiderat vniuerfales caufas om- hajbet ctiam confiderare vniucrfalem fi- nemomnium quod . l6 tonum vnU quod eft finis . fciuntur bilia: fed percaufas pimtur . eft piincicct eft de primisprincipiis . Probat fccundo Metaphyficam efTc fpeculatiuam. prae- . quae funt communifHma . . & principiis. & . intrinfc- ignorarefe arbitratur . Illud vcr6 . eft bonum cuiufque . ex CMiln. Maior pat?t habet ad &c arcJhiteilonica & nam confiderat finem eius . & ex . & non econuerso . quod eft finis omnim-n. quod in eandem fcientiam cadit . ttofcit cttius Probat fcxtum incfTc fibi & . & prims caufae . cft .^J^^^^^^ nomen: cadit fcientiam quxfitum opor. & palis f & archi£tetonica rum . 4a.& fibi pUx. quas fcilicaufis. eft etiam de caufa finali confiderare . quia . fcientia vfualis fe cipitfibipropter hoc. deindepaulatim procedentes. 8. cat. . . probatefrcdiuinam.ifidcrare fm\s. Lib. quod iftius fcientiae . qu6d nonien fapientiae . id eft. dicit prittcipalis fcieatidrum ^ magis principalis fubferuiense. qui confiderat prima principia . quia particularis finis eft bonum in vnoquoque gcnere. pia funt per quae illa : & . vnde fiibditur . &adoftenden- dum. & eter vfia cau- effe. particulare bonum . quia ^«» dejiderat fcire propter fe. cuius fcientia nium . de quo fuse Doft.i. qu^t ceg- caufa funt agenda fmgula : hoc autem efi honum vniufcuiufque . quod eft principale bonum & finis in & propter quas . rtam propter ea tex. j inefle fibi Scientix & . & . entm hanc frimorum princifiorum tet taufarnm effe fpeculatiuam : . Maior patct . tale bonum ptcr nes. &hoc bonum. intcndit talem rationem : Illa fcientia fc habet ad alias . hic q. fci- quaerurrtur propter feipfas maxime pon propter alias fed fcicntiat : boiium intendit talem quac funt de . quod optimum in tota natiira. fcu grati^ fui acquiri. di^lafunt . . Dc primo aucem mouente. qu6d maxime principalis fcientiarum . quae chitedonica . &quzritur propter fc Minor probatur fic alia qu3eruntur . & quo fenfu. . .quod ^are vero non aiiiuaf^ilam exprimum thilojophantibt(s:nam propter admirari hotpi- eft id cft ) tora natura . qupd optime exphcat Dodor. cuius cau«i agenda & fimt fingularia : fed prsedida fcientia . eft vt prasdidum optjmum in totanatur^ cft.qu6d mf~ Dicit ergo maximc fcibilia. id eft gratia aliorum contingentium . quanmm ad didas lia . fcilicet fcientiam . fummum nim bonum gf quod ctitus gratia farum . Ccilicetfpeculatiuam prtmorum princaufarum . . & bonum torius vniuerfi . inpafriculari:yc^o»»w». qaae prima prtncipiafunt . particulare bonum. quia gratia cuius agenda funt fingula. Vbi poftquam norem'autem oftendit ex hbc . ergo maxime defideratur . generatione. id eft.^ de vniuerfi ^ti vero dubitAt.qu£ circa Sole. Notandum . Dicit ergo quod ex omnibtu his . tota natura.^ nunc. primis principiis eis qua: funt fubifjdta caufis . eft illud.ideft. de quo agit fcicnria de vrii- uerfalibus. bus . vt dicetur infra . vtde de his. vt dicebamr in fexti conditioneiramediata ante . i. tere ^ux eft maxime inefl ei. & quae funt depri- .hinc infercns aliis eiTc digjiiorcm. quod c^ui /cire propter ipfum fcire defiderat. atque id quod totaliter efi optimum in omnindtura. fims . orgo .

cum cnim videmus cfteAus manifefbas . palam quia fropter fcire. feptem S^pientes. didum cft.. quod oftendit ex qui fapicntiam . : anriqui ftudio fapientiae infiftenees uentorvt^**^ . quod vero ifta fcientia & primitm : licct difFerenter quantum ad hoc: quia aprincipio erant mirantes pauca dHhitatiua.qua: quacritiu: folum propter fugam k.fabula namque ex miris. non njfm du. confequens efl irica . Concludit ergo conclufionem intentam:^«4re inquamyJ" ad ignorantiam fugiendam. &c.. vt anteccfS)res fum hoc fui : quia prxfumptuoPhilofb- efle cenfebat.^. ergo . intendit talemrarionem qua ipfum quaeritur : Omnisilla fcicntia propter feipfum fcire . de nU' & mero eorura . id eft . . &propter hoc Philofophtu xerimt generatum a Oplnit dt vt Anaxagoras : : & dicitur Philomythes. l. : rit Metaphyfica hoc . Secundi per fignum. tur : quarefi & «ur. Seomda ihl.ide6 PhilofophusPoctx corapara- Smi Qper. ^'^* Mjnorcm probat ailmili : quia B homo^c didtur i Uber. Circaquod duo fadr: quod di<fhHn coucludit corollarivun eft. puta de funt circa Solem.fc4Metaphyixca icft huiufinodi^a^o. vt pix- fapientes vocarentur • fe profiterctur efIe. liber . autem ipfum quod Tefiatur accidit nam : fere tun^U exifientibus^ quafunt necejfario-r ^ eruditionem ^ talis prudentia inquiri cepit. vt dicebatur. . .magis illud aliud amat. qux funt neceflaria ad vitam . in cft Metaphyfica cft huiufmodi . in* iam cxiftenribus & rcpcrris taliipru^ mocinales quam . Secunda ibi Tefiatur autem hoc. Notandum Philofbphi efre fpeailariuara qubd probat . dicens j cct effc fpcculariuara ^ qubd hoc quod didum eft quod fepienria. Vndc &• quidam an- & : qui de rerum principiis tradbuerunt per quendam modum fabularum . dc cura didt .id eft. illcmm tfe. & admirario ex ignoranria fumunt ortum «qui T****!» nltcuitti vfus.feiei. philofo. fuprk eruditionem . ex. ad alids vt fupplc fdentix fer- .. Omnibus.velphiIofophia propter fe . admiraraur drca effe<fhis illarum caiifarum ex eo ergo . paulatim procejferunt ad maiora dubitantes de maiorihm . I|> prima parte intendit talem rarionem:Illa fiicntia efl hbcca . & iiomcnfapicnris in nomenPhilofbhoc nomen congruit prxphi cft mutatum !)hum id eft . Paiam igitur qu/4 rum ad 1/oluptatem . & alias (pe- ex admirari caeperunt homines philoautem oritur ex ignorantia. . adniirandisico»i?<««V«r. quod.pra£tica . quia pn* dentia. tur. nunc vritur Philofo/^ phia . quam arguit illa adiniratio . : : fenri propofito : & nam ille videtur araator fapien- : 4fi. inejuiri capit j cr-. 1% A. Suttm. de puta de quanritare. quod cft propriiun Poctarum. partis prologi . Sed vt dicimus homo (^ non dubitario.ti» ^«CMhttiiut. dubitare videtur: philolophari fimt ergo homines propter fugam ignoranriac. iftam fdenoam eius dignitatem putat fufE-. vt eormn caufac cognofcerenuu: fed pojl . cam & quxrit quia propter quod vmunquodque tale & illud magis. id cft fcientias pertinentibus . circa iftam (cientiam . Circa quod duo fiicit primo probat hanc fcientiam efle fpetukriuam per rarionem. Pythagoras interrogatus quod cura cuitts caufa. adrairario ijam qui dubitat. quod admir^rio fuit caufa inducens homines ad Philofbphiam. ad introdu^ioncm in .vnde (v^iv. fcientis iunt {peciilariuae. priiis ^^J^*" ' vfus fiiit nomine fapientia.id ejt. ficut didhim & ide6 tales eft. fed fpeculariua fatet ex frimis phtlofophantihHt z nam per adtnirationem cdperunt homines philofophari nunc^ . Dicit ergo . probat dignitarem huius fcienrix ex eius naru- & idem ex dus rali appedbilitate . I nimque ex mirU confiituiad ignoraatiamfitgiendamfhi' hfophati funt . Hacc eft fecunda pars principalis iftius pnr quia hucufque Ariftor. fcilicer propter necefl[itatcm vitar. non praftica : imendit ipfum fdre propter fe : fcd eft huiuimodi . ad voluptatem . cxeius effcntiali primb facit & fpeculariuhate. extjie»' eii id cft . qua nunc cft fermo.noIuit fe norainare fa- quid pientem . /tudere ferfecnti funt . iam . tom. id eft . id eft . 'fi J'!*fj*'" "' ^ ^*' .fahula. cunElis cjua vel fitnt neceffariorum . quorum caunon videmus . id eft. tox. di6U funt Poe. de pter nutiam aliam neceffuatem quarifnui fapiea- tiam fcd fupple propter feipfam . non propter aliud. fiue deledtirionem & & vitx peninenribus .& afira.& de moribus ipforum . nongratia & iietafhyjic» altcrius. fhti t^ '. non pro- pter aliquod. qu6d cura Ariftot. quae fortc magis erant in promptu . Minor probatur fic : Illa fcienria . quod pro eodem fumitur dicitur enim frimu itt. quietem . ex eius naturali appcribilitate. idtJb Philofophus amator fabulx vocatur . IK. efi. Dcin- noH (\taQiua . . & admiratur .amatorfabida:c^oA eft proprium Poetarum ideo comparatur Philofophus Pocta quia vterque veriatur drca admiranda. & de Lunt .fpecuJariiu norantiae . quac eft graria fuiipfius . vt Empedocles. Probat hanc fdenriam figno . qu6d propric hera alterius caufa efi efi caufa fcientiarum : . fed proptcr fapientiam quaerit qui autem quaeria: ealariuas Ibphari ! . VMmdigene' Certum eft autem. fuerunt. cienter fe probafTe. Secundb ex di<flis quoddam ad cius pertines & dignitatcm. tejiatur hoc accidens. euentus circa fapien- rix inuentores tihHi namfere . admirafMtien*. & potiflim^ Logica. Eclipfl : his. fed dixit fe efle amatorcm fapientix nomen phiofbphiae . e^ua & mundum quidam mundi generationt : nam di- cafli quidam ab intelledu. qubd fecundum intentioncnt ^j fcientia fpeculariua cft dignior pra- ex hoc ergo : tantum:& pci fpeculariua. propter nuUam ipfam quarimus aliam necef fitatem. &c. : phatifunt palam : cpiia propter notitiam . quac eft praxis . quaerentes : : eorum caufas vt de pafftonibiu . Sic (jr qui fuimety hac fola U- foU namque beec Teicis pan principifif fui F'm«P«"' ta f lol. Notandum. : .id eft. t£ Theologantes & vt didtur . CMfu propter aliud. fcilicet propter ifCamfcirefcientiamperfecutifHnt. qupd qui dubitat. Poftquam Philofbphtis probauit digm*utem huius-fcientix. ex primo Poftcriorura. fecuri funt quarentes:^ non caMsa vel operationis . Summ^I Cap. tmr. . in ifto primoi Qijia ergo fabula cx admirandis : conftituitur . Notandura vltra .Propter quod injie.cognirione minorum . ignorare dicitur . & oropter ipfum fcire . quidam amore. go palam tanquam a figno probatura .& non pradica. nunc cflenriali fpeculatiuitate.dequibus eriamaliquid dicetiu: infra.nunc oftendit id^ ex eius liBenatc ingemia.ficiionpra£tics. Jf^Jf.^ y^^ l«iri- inucnta fit & fcili- . In prima parte oftendit : is' mm & ipfe circa admiranda verfatur.

vt patet ex didHs. cum ab ea frequenter impediatur . pura ftd aliquod opus. quae propter fe tan- vt poflcllbri : illa quaeritiur . ipfum contingere maxime verifimile : efi. mulris j^nim in locis. vcl vtilitatem. fcilicet Metaphyfica i^Cifola • iibera efi fcientiarum . Deinde cum dicit: V Propter quod ^ iujie non humana putetur enim hominum Maltipliciter Si autem vera dicuntilU quidempoetx'. nonhuJhm. quod hic dicitur. ^ ejfe li- omnes pradi^ cae communiterrfaltcm mcchanicx alio modo exponit. lanquam in finem. pcrtinens ad huius fcientiie digm'tatem. Dicit ergo (ccund^m quod dicimu4.qui crror Symonidis ex dicunt qu^ diuinum. quae pro- . ideft. tiUigi ^udre fecundum Symonidem folus d$hit ^aT '**"'i^ OuipRmtrKtia. . illud quod proptcr fe qiKcrendum eft. proptcr neccffiratem vjtae. : tur .erj:ore aliorum Poccarum. qu^um ad multa natura humana minifirfi efi. Deinde eum dicit omni itaquod fupponit lyfola.quia eft appetitus doloris in contrarium . non potcft homo Eber^ vti. pro : fcientia fpeculatiua. ^ vDtMf^ quod ex hoc loco videtur pofft firnii hoc argumentum quod etiam fccundilm mentem Arift. quae ad fuum honorem pettinent. quia proptec ipfum fcire .qiianda( Dij eis flia bona communicarevolebant : fcd ex iuuidiabo- quod duo facit. non multipliciter cft mini- quae eft maxime liber3. illud tamcn modicum. Scientia maxime libera non poteft efle non fit pofrcfllonaturae illius^quaf multipliciter eft mini- ftra. dicens puta Deus . nibus. domino acquirunt.vno )b(£jcyo/«». KcOcc ergo Metaphyfica non eftpoflef(lo humana. Dicefidum qu6d ha>c litera .& hoc contingere maxime iufti:m eft. Goncliidit cx didliis quoddam corollarium. quicquid acquirunt.ex quo acciditqu6d frequentfcr dicimus fltttr mnf. fpcculatius fimt gratia fuiipfius.qu6d inuidiain Deo cadcrc n5 po- tcft:tum quia inuidia dicit paffioncm. quae cum circa altiffimas caufas. ab ipfo Deo volun- cnim neccllari^ agat quanqqam inuideat.& circa fit caufam finalem omnium . Sti hoc non cogit quia Arift. & ideo ifta fcientia inter omncsrnaxime eft gratia fuiipfius. quia non fubcft homini ad nutiim. quthacfuferfua qUdrunt. . Deusnon vult ab hominibus haberi ca .fed natura ftra ergo j humana ifta fcientia.wo» : tiam. I i6 -*»«: : nonputetur humana. : pjraedidfcis . non loquitur ex agente taric c fi : : intentiorie proprii . pmnes extra perfc£tionem huius fcientix exiften- tendit concludereex tcs.foltu Detu humhabet bonore. quod diuinon & ide6 di(Slo Poctanim conti/t- non efl quia fecundum protterbium. crcdendpm : Notandum. fi in aliis hoqu6d cx inuidia minibus Deus inuidct : multo licet in fcierttia ifta patur^ feru* inftius in hoc. id eft. tHa «» Deim . exponi. orones rcliqui ab co enmt infortunati : fed l>oc non fequi- Notandum . & non propter aliud quacnmrur } ideo liberales propric dicuntur fcicntijE autcm . nifi bonum aliorum fit fjftji^u ^^ it&io. : Capu4> pter fcipfam quaeritur. : & infortunatos. inter lcicntias j fola naTo^ue efi fuiiffiiu caufa.Secunda ibi Quare fecunium. quod dcea habct. Nam fecundum opinionem (Rontm. led antiquorum Poctanim. confiderat quod omnes aliae fcientiae ad eam ordinantur. nl hoc vidctur communc omnibus fcientii* fpcculatiuis . ideft res di^ina inuidct . fci- quae eft honoratiilima intet . Nam. dicuntUF non id eft hominem. Secundo cxciudit errorem quendam iuxtadidla.vt eftpofleffio prgo quod propter hoc. git ejfe res diuina inuidum . lUa ergo fcientia. inde cum dicit: De- coouenit: i* tiuntur Poet^. id eft. qujE eft tantum propter fe quaerenda. quod Ibla hxc {cientiarum /itgratiafuiipfius. Exciudit crrorem quendamiuKtadiAa.&non homp.cft. & intcndit talem rationem.(^i fiiitquidampoetaficdi<n:us fic do prout refermr ad gcnus fcientiarum fppeular tiam. praediiJiimeft .v»>*». prim6 przmittit errorem. : {cfuicnim domi* & & propter dominos opcrantur. Poita multa mentiuntur. Vndc licet mcUus fit phjlofopharijquamditari nontamcn indigenti.praeualct om- effh fedfecundumpreuerhia^ multu in rehtu men- Excludit caufam errotis num. In prima partc in- na fua Deus eis communicare nolebat fequitur. vt fimt ' qut-^ dem Deus hunc habet honorem : virum verh & V : Metaph. qu6d natura h«mana dicitur miVt natura niftra. Sed videtur falfum . Tertio exclutlit illam ibi Sic autem dicunt. mana putatur cius poflefuo. id ita tius fojfepo. GokuttumitX Sed nee diuinum inuidam vt dicitur tcrtio Top. quae ad aliud ordinantur .'ilkhomolU>erejt qui fcilicet efi gratikfmpfitu^dr non efi caufaslteriut . vt dicitur . Circa & in-' fortunafos eos homineseffe. Circa quod tria facit. Deus non eft agens ex ncceffitat^ naturae . qui ad libitum vti potcft autem fcientia. Primo facit quod didum dft. proptcj. tiuarum in genere diqnum ^werere hacfcien-s tiam e[u<t efi fecimi^mfeXa^^lt fecundum fuam conditionem : vtpotc qua: non ordinawr ad nc« ccffitatem vitse hominis : quafi diperet qu6d folus Deus habet quaerere hanc f^entiam. fi Deus eft inuidus. refcrturad idam fcienbeiralesjfed potius feruilcs. in^pcrfedos elle . Notandum . . cft maxime libera : humana.quigi.pro ^tmtuM di' ftaitu vix. % quia diuinum natum efi inuidere hac in r<r. Tertia Sednecdiuinum. cijm ad eam perfc(%e non valeatperuenire . qui Deo omnino repugnatj «»«j(/ . po qu6d multis neccffitatibus fubditur. quodiflafcicntia humana poff^o . $c iic verum eft quod {o\x fcientja.•«»/. noriun funt . : tia : -. quae mini f^iiemeJe idetttphyfic» ntneflfojfef.oportet homines imperfedos inforomatos eftcjforniT natos enim homines dicebant. aget nuUus ent infortun^ms. cuius oppofitum communiter tenctur. nonneccffitatenaturae' licetoppofi- tum Deinde Ariftoteles itic4c opinatns.: liber jqni eft gratia fuiipfius .fcilicet ^^uMlhtr in. pmnia. Dicit ergoquod haec fciennon eft humana immo fecunditm Symoni- caufam. quae per alias fcientias cognofcontur. iiberc tum non competit ho- & . vt praedidhim eft:nam vltimum fincm omnium. cum dicit.poteftduph*citpr mo- non dignum quaren qua fecundum fe eji faentiam. proucniebat cnim iftc .yo/4. Secunda ibi : . Lib. Ponit caufara erroris.Secimd6 ponit caufam erroris.quodlitera. qui forfam concederent Dcum agere ex libertate voluntatis. Dicit fcilicetiflafcicntia iufie eitu poffefiio . fic htc .iei]xcti qnod velit iftam fcic- 4(tn.

quod liccc alix magis neccflariae ea.quod & ideo inuidere non potcft Dco notum eft: Tum (& : eft eft qua/i : commodatum. ceffcc admira' tio & ignorancia . An- eeccdens probat dupliciter . miranturquefiita res fe habeat . vel pe-? fint fcilicet ceflitatem vic£ :. ouemadmodum eft. Necejfariorts hac qui- dem igitur omnts.incipfunt enimyVt diximttt.adaequationcm a<9ais ad obio&un j ideo fdentiam Mp» topljyficam . admirarionis hoc eft quod ait .probaturcum oet fubdit i Dew enim rum amnibut . oportef adipfci quafiionemydr totam methodum. fit intentio qua . vtft cum mira quadamfpeHantur. vt Solu conuerfiones. Dem habet & fi tjtia. Secuada Oportet autem aliijualiter cortftituere or- dinem iffim ad eontrarium nohis^qua afrin' cipio quafionum. dc diuinis hac ttmbo . . quia Dcus eft . ideo finis huius fcientis cft cerritudo cognitfonis . fccundus . i. hilenimita mirahiturvir Geometricus.noa . qt^emadmodum (^ in hu cum didicerit: nimenfuratttr. omnes ah admirari . nam id eft efi.vel rarione fubie£ti habcnris.a principia ab admiratiene: qua: admiratio erat fi rcs fe habent. Solus quidem habet feam- dia cft vel refpofhi maioris f*»'. 34 Poflquam Philofbphus induxit auditorem ad fuiii Met0huius fdendx . mirabilium anthomata quac videntur a nondum . id eft > y M'M A RI V M. hiccangic Philofophus. . nec eflc poteft. vero digniornulla. id cft. . quod eft certimdc} : & : & & : & & lAtb Cahdit. quoddam : dr taUmfcientiam autfolm .terminarc ad coiitrariumearum. fequi- Subdic autcraquantura ad primam conditioncra fcienciae diuinz . aut maxime Deus hahet.aliquid a Deo : vclfperatureflemaior :nullus autem AtmT*'^' 4*t:ur. Vtilitas ctrtuudi. Deinde cum didc alterius : & u Quaru fars princi. cft primus pundhis C^pricorni non : erlira Ccita. vnde Plato ak. quatenus bonum alterias putatur diminudo boni prpprij .eo quod etfi ab hominibus habetur. I. honorabilitatc przcipua maxim^ : eft honorabilis & . quod fuit in prindpio philofbphanribus illud autcm fiut admirario ignoranda . prout cft de D^puut fplus Dws Scoti Ofer. S Sccundo pribdpalitcr i oftcndit digni- caccm huius fdcnci£}Cx cius vcihcace quz cft. d. honorabilior omnibtls aliis fcientiis. aut folut Deut hahet eft £t ex his finaiiter concludit fd^ntis ab id eft . nunc ^j? rut . vt circa conuerfionem Solis .qu6d ifla ordinatur ad no- amorcm Notandum . vlU xmen dignior quam v*l m»ximi 'D*u« hMbtt Met»fhyfi.(jr maximi honoranda^ talif dutem dufliciter vtique erit folum\ quam enim maxim^ Deui hahet . fed ficut eis .oftcndcndo ad quem finem illa fcientia ordinatur quia fcilicet ad contrarium eius .quaE(b'onmn:nam illa fcienria inccpit a quzfHone . ipfo ibi cicacum. quod oponet confirmare . id cft videtttr efe tpttddam caufa- eft derctdepcimis caufts quod tnaxime tur inter . 9. nam lcicntia diuina dicitur. qnod a Deo eft remoomnis inuidia. vel rarionc obicdi . filit primi: Uec taii alidm hottorahiliorem opertet exiJtimartiuam maxime (iiuina. qu^d henfibilis ^ cikm Dcus fit incomprc-' quacunquc creatura ) prout fcilicet incomprchcnublUtas dicjt . aut maxime. QuQdaQtemfitde diuinis. iftu . aute huius fdenrix eft.quia fci- Deus eam habet . dea fcientiarHm r^ .fortita eft . & Euclidcm ab q. id eft . Incipiunt quidemenim. licct cft quam ifta : nam ipfa eji Quod xime hmeranda.cffluunt bona omnis trcaturje: qnare radix fundamcntum illorum Poctarum ^dfum eft. ijla omnes quam. vc cognitis caufis. id diuinomm . ficut fbnte indeficienti. ^. dubitarione. Tunc fequitur iila pars. vt diximut . quod eft oppofitura ignoranrix . dca fcientiarum ejl:vticjueftfit dtuinorum alitjua: fola aute ijla Dem enim ambo hacfortita ejl: videtur omnibut caufa ^ frincifium effe . : fcili- quod eft de diuinis .quam ^a qui" fi diameter commenfurabilis fiat. maior Doo. Deus caufas fdcntia coniI> eft .. & intendit talem ra- maximc diuina . crgo (cicnria diui- niilima. : Summ^ ^Mdtrt iM- r^ugtut i. Hocautemdeclarat. Mtta^hyf** 0tiufcientU$ ktifrmtr.. . Vidc Do^. aut diametri quadra- fpecfa circa tiincommenfurahilitatem: mirum enim vi- emnibusfi quid mimmorum nunc detur ejfe Oportet autem in lontrarium vt ad dignius iuxta prouerbium confirmare. cx eius dignitate . quod talem fcientiam de qua nunc fcrmo . demigiturfit naturafcientia quafita diSfurn eft ^ qua .tem. vel negat .. Cap.quae a principio. honorabitior omnibus rebus iia erit 17 habet : aut raaxime. . II. Ponit quartum medium nitatem huius fcicnriz cipnem ifta icientia : ad probandum digquod fumitur ex eius .quod«<»« ojfortetexiffimart aliam fcientiam effe henorabtliorem tali . & maxiroc cam Dcus habet. ef^ puntbxs Cancri . fpeculantibus drca cauflm caufa erit qs dJ^etrum admirario ^Qit non 9 : minimomm ficut Gcometri-. qui dcfd^ibit ifta. ^^ ririam caufarum ex rebus:qux ham fumma vrilitas cft: om- ex nodtia caufarum depcndct notiria niumalionun. Tropicunj iefliualcm . fdlicet illis fpeculanribus caufam hyemalcm : quorum pun^rum priinus.iUa . di€c3. causa nondumper- pars priacipalis prolo. quia dc diuinis : vtroquc modo ifta fcientia cft diuina. qui defcribit Tropicum hyenulero. probat . quod in Oeo acciderc non poteft : quia Hium bonum diminui non potcft ex bono quinimo ex eius bonitatc . & coflac quam . de numcrp fdentalis diuina dupliciter: ijttam darum : quam maxime vel eft diuina iterum quantxmi ad fecimdum Jcilicet fcieatiajh ca tamtn . 2. Cum prima caufL omnes prgo ifla vtprzdiAura . maximi diuina . ctiiuiraodi fuppleeft Mctaphyfica . id mirabilitcr euc- cafii philofbphandbus . ergo pcr confequens dig- Conlequenria apparet . vxm quia quantum ad obiedhnn inuivel eius qui cre- dum perfc(5lam compreheniioncm fcd maximc habet. cafualia. confldcret de Deo. & r/U- quia ea fola efi enim maxime habet Deut .jl inducit ipfum ad idem cx dus vrilitate.qux fit in duobus pundtis defcribcnribus duos Tropicos . aua.& terminamr ad condicionem . Dicitergo . nirc : primis & .ir. idem)qiua inuidia eft triftitia de prolpcritatc alicuius. quod exponic opcirac Do£bdr de immenfurabilicace diamecri. commenfurabilem ) hiiam . ad vnlitatem . flubi ftlm. a^ftiualera fdlicc. non tamen vt poflcflio .

quod . id eft primum formam quarit caufam . & oppoftam.& quodquiderat effeM tuor. rix opiniones inter Phiiofbphos antjquos. refpondendo per formam . forma habct rarionem caufx nem > rias. defiderabilis. .d zi. qut tfi caufarum. . non "fHermtnifcit- capitis primi . Hic Ad finito prooemio fubiungitur tradbcus. Tertiam autem vnde principium motm. <-"t proportio numeri quadrari .eft diuifibili . 9. quod di6tum eft.f^ quodel} cuitu caufa.atio au- res ita fp habcret ficut anthomata quje videntur a cafu mirabilitcr euenire.quod aliquid minimorum.dicimttf materiam<Tirtiavrkieprincipiu . fubieEium. idcir- co Philofbphus in iftotradatu duo facit. culatum eft in his qux funt denatura. ^artam vero ei tutufam fum qua/e frimum. fi vt prius oftenfiim cft .& reddic caufam huius quia tuncfin^ula. non eft firiL% 7. vnum quare fcqujtur fecundum regulas Geometjricas . ex 2. Sufficienter enim quidem igitur de his ffe^. id efl. qui nouit caufam . ^iQde. 1^6. non humana proprie.fcientix eft cognofcerc ne de efFedibus amplius admircmur. eft ficut proportio numeri ad ntmicram : quare : commenfurari non poffunt illx enim fblx lincx fimt commenfurabiles . quat fit natura qaaefitas fcientiae. quarum proportio mutua eft ficut numeri ad numerum hxc autem non funt geomctriam fcienti : ille crgo .& totam mcthodum. quafi quacdam camalia. Caufarum in modps diuifio j vetertimque opiniones de cau^ materiali. iftafcicaria. (juartm vCanfe noanamdicimtu fHbflantiam.qniaipfum quttreprimim. ^^^^ diamctri .A^. caufas ^ & ordi- notitiam tot* ifU fcicntia principalitcr natur. non negafTc Atiflotclcm matcriam cfTc dc quiditate prope inicium inquifitio Philolbphix cum ffiltfiK. . de caufis rcrum. c. qu6d preportio laterisaddiametrum. libcra. qui huiusquxftionis ignorat caufam. a quo inccpit j vnde cum inquifltio veritatis fit quidam motus ad fcienriam.. Notandum.q vn & 7. qu6d .t.iuxta vulgare prou/srbinm. admiratur. id eft. vt dipitur . Nam finis huius. de quibus prius admiramur> quiaqu^mdohomincs iam (ciunt caufks .Etqu6d fbrma fit caufa fTo\ia. ^in luflid*. Phyficorum admiramur autem dc eis propter ignorantiam : fimihter nunc i principio Philofophi nondiim potcntes rerum caufas fpeculari. admirabantur opinia .quart & principiim. dc quibus infcri^s pcr ordincm videbicur.d. contra & alios. ad alium numerum quadratum .quia proportio qiu- temmenfur». Addit autem quod ab admirarionc in- . quia de caufis . fed ficut proporrfo duorum ad *<f. reducit ad vltimam rationem-. lcilicet Mctaphyficae quiafcilicet : eft vniuer^lis. Phyfic. dit ad pertradandiun opinionem antiquorum.yfirf dicttntur hominet. fpeculatiua. tifief inqmfi- tionu qui sUt Tcxt. Mct. Spcdat ciiam ad ipfam cognofcere primas cauias . Ca- enim non funt kcaufa determinata .qu6d quia prologo prxofVenfumeft.Liber i8 Mirumqmdcmvidcnu . |:em erat. Si ergo quxftio quxrens de caufa redudtur ad formam. opinioncs . fed vir Geoinetricus. quae : ipfa menfurantur diametrumqiiadrati. amplius admirantur di(Skis : non enim . Notandtun etiam. tamen qu6d quod non indiuifibilium cuicunquc jjft . I. dc quiditatc . Quod nocat hic Dodot id cft : dicit autem ratio- formam vhimam . &admiratio auferatur. qiwd f?mper proficere eft in melius: hoc autem contrarium & dignius cft cognofcCrc caufas corum .^ honumt ^ mottts omnis ejt. ic principiisrcrum & repugn^nccs incer fc antiquorum A P V T I. id eft. cuius euidentiam notandura. incommenfturabilis lateri. ccpit . de quibns in ifta determinatxu: . ipfum attttm. & indc numerum pofitum in 2. Dicit ergo . oportetaprincipio. ad quadratum lateris . & addienius . honoranda. vt a noifta inquifitio bisignorantia. oportet priiis determinare dc caufis. quod omnjs motustcrminatur ad contrarium eius . Secund^ De veritate quidem. Prim6 pertradat opinioncm antiquorum dc renun principiis. id cft. alij nam pon menfurari vidctur cflefolius indiuifibilis tur id Metaph. C dc fecundum va- Incipit hlc trafUrc Philofophus caufis. Secundp defcenibi in principio fecundi libri. . ^.tii&ltas!^' tiam[Tuttc ettimfcire dicimtu 'vnumqtiodque^ f^uando frimam caufam cognofcere futamtu) Caufa vera qtMdrupliciter dicuntur ^ qua- fum vnam quidem caufam flantiam & . quouiam vero manifefium ejiy fcilicet qu6d fapientia eft caufarum fpeculatrix. ficut vnitas.Prim6refimiitcaufarum xs. &ad earum fcicntiaquaeritur . SVMMA SBCVNDA^ Vidc ibi Scholium primum. ficut apparej in ita miraljitur exemplis Gcometer . quod dicit . & prima principia rerum . quxftio quxrens quare cft aliquid .& qux fit intentio nnalis huius fcientiae . jo. & ad- admi. fignum cft . dicimui ejfefuh- quod quid erat ejfe : (itim in iff<tr» qt*are frimtim 'vltimam : cauft autem reducitur ad rationem & principium ip- K^lteram veromateriam . Albcrt.^ . quando putammnosnonignorart caufam primam.«>« gfuaaprmcipio cattfarttmoportet Jumerefcien.reducimns id e(k. nam indpiendoi formis proximis procededo vfque ad vlrimiun ipad csvSamfotmale^vnaveri fius ^«rfr*. in qua oponet habcre qusftioncm tcrminatai'n.q. : fncepit aut em ah ignorantia miratione . fi dia- meter non fiat commenfiurabilis : ciim fcilicet Vltim6 epilogat ergo fciuerit caufam huiu». diameter €iuart diatneter fji in. de numero Xion menTuratur omnibus .vt didhim cft.Secunda ibi Accipiamui tamen. indiuifibilia non mcnfuraconftat autcm etfi alia : & latcra eius nonfunt nec minima. formam. y^^j Circa primum duo facit. fed diuina. . oportet proficcfc . fnis enim generatu/nis .fin: : guli homineSjVel fcibilia. & terrainare ad contfa- rium . fifualia : cut circa conuerftones Solis : fequitur firgo quod & ad contrarium eius terminetur . : admiratur. Sccimd6 opinionem propriam. noflrx inqaifmonisfumerefcieMtiam. oportet qu6d terminemr ad contrarium cius vnde incipit .a qua principalirer dependet quiditas rei. Cauftautem quatuor (Ucuntttr. eft fusc probat effc iti. quod cft circa notitiam. in qua flat refolutio caufarum in quolibet gcnere caufx. qux quxrit de caiifii . non amplius .qu6d fapienria . ^oniam atitem mamfejtum quod earum ^'?"? P'. eft. iii quia & principia & & principiis enrium fuerunt va- verfatur circa caufas .

Qualitcr fz confiderantur a Phyfico Ufhjffit» ^ Ltpt». nam bonum eft.: Summ^ Cap.inqua«tum funt partes eflentiainquantum dat cflc circumfcrilicet cnim non agat nifi mouen- efficiens vcr6 : bcndo morum Secunda profequitur dc intento. motum ab enpbus non negantes .Secunda ibi Pofi di^as vero. Secund6 . quod duo fa- prindpiis. vndf principtHm motui. Seamd6 fubquodam capitulo. pium.dc quibus forma cnim non mouet. indudcndo rarionem motus & mutarionis. yiquody licet fit (juo agcndi matcria autem propric efl : matcriam Itcm opinio Thalctis Milcfij. fcd & d^- Notandum etiam . id eft . prior CmfMfanmi -^*! ibi Primum quidem igitur. quod ad pfopofttum do- ifrina huius atcommodabitur . corrumpfntur vltirHo . : finis motus. ponit opiniones difHn^Sdonem refum. l<>f»f^-* »t*- lum attingere aut iniuniemtu aliudgentu caufe .com. quia fbpcr. .fcilicet opinionem illorum. fecundum fuj mtitatcm. .quam fccundum opcrarionem pcrtinait autera AiOct quatuor caufac ad Phyficum^nqiiantum dant cfle. prius quam nos fuerunt.vocat cam. quia eft terminus. ejr de veri- enim quia Primum omnium . datcflc. Dcindicit SFMMARIFM. zy. duit 14. Phyf hoc dicit. Circa caufa fina- et autem habet rationem boni rtuttmrkMt. cx r Ethic. & fic : «lio modo hic. Deindc cum didt Tcrri6. Sefcund6 opimoccm antfquo- . Prima in duas> Priin6 ponit opiuioo portit opiniories & & & B 4 nittus quomm nnti' 4tJ .Nota pulchram rclationcm Dod:oris dc fcptcm fapicntibus Gra:ciaj.ibi effidcns propric raouet finis enim non mouet nifi metapho: tenciis pium matcriaJe rcrum quandam operarionem. quod confuetudo iuc. &aIibi. fitiii ad<litautem. iixiori Scd hic occurrit vnumdubium. bonum. Si igitur iUorum fententiof in medium aftulerfmus. inquantum quaeiihet in fiio gene- v$4UD*a. motum ah entibus pcnitus amouentcs r cuiufmodi fiicrunt Parmcnidcs.^. 0ppojitam .vt fc excufet de pro- conflderatione caufarum quoad prsfens. tm- quidcm lcs mtJift. praeambulum methodo. K^ccipiamus tamen mbis pfioYes dd en- iimn perfcrutationem venientes tate philofophantes : paUm .qui^ pft per fe apperibilis.a«t modo di£Hs magis credemus. talcs opinioncs Fuf runt loquenrium magis rutU'.quDd quamuis m6 : dc prindpiis diftindHonem rerurii . v- trum podem modo . Prim6. : nam exqttofunt (jr (jr itti caufas. Secund6 . nifi permotum . Materia tJift. j . Circji quod duo lad^ Nam prim6 opinionem annquorum de prindpiis narrat. . taeo modo. mo- Fnde efi princi- pium mottu. circtinifcribcndoratidncmmotus. qu6d ipfa: funt caulac. . . finis . (jjr mutationis. aut modo diElis credemus. & omnis mottu «mnu generatienu t (cilicct in i.& Sccundo . effidcnri dttr. cdntra corum pofiriones difputat.& non plures. Quartam verocanft^ motui. Securidk ibi 3r«^ uiier iptur er capitutatim^nma. Prira6.pr2fcnrifdenriz.& fibi. Profequitur ad narrationcm opinionum. rton quod intendat ma. & forma. Sccunda ibi : Sunt altqut ^ui dkufit. Prim6 fedt quod di<ium eft. II. pertinent ad Mctapbyflcam. ad perfcfutationem entium. qupd omnia appctunt. aliquideuenetitfafie.^dctribus PocrisTheologis apud Grxcos. qu^ eorum opinioncm praEfenq pft vita fn & & vritur metapho- aliquid pemeceflariura pcrurilc ad przffns hcgorium . id eft. crit . dt. ma^ quam agcndi : fed effidens & idco appellatur. qu6d eft cuius caufa. natur in finera nominat autem caufam finalcm per tria nomina. vult in feprimo huius tcxt.qa6d ipfa eft oppofimm cffidcnrii& hoc compctit fibi .i.non qu6d eflidcns eificiat mo- Zffleitnsvec» UCndo. qlii priores nobis. Prijni : narrat opinibricrri pdncririum bus inexiftentia. & 19 (cilicet effidcnti. Venitntes & de vetita- te philofophantes.quia eft primum in intenrionc.licetnon poflet il- eft. quiaoppofitum 3 3. quidem fuhftantia manentey inpaftonihus vero mutata : hocele- & id frincift»m dicunt ejje eorum quafunt.& hoc fibi conuenit. Dicit crgo.quacnuhcanobisquxritur.non enim agcnsomnc tptde Deo fed dicit .vtpa- rario pariendi uet proprie. caii- & \ Metaphyfico.&illc detcrraiiut.. Prima ift duas. cxprcfsc quatcnus efl principalior pars quiditaris nnirionis rci.& Ihegrtm. qu6d eft .nominare dam efuod tjuidtflrfi . hoc comperit Secund6. vel alio ? Dic^dum . quia ipfi fcilicet caufas jxjnunt & prindpia & rcddit caufam huius. . rerum priridpia & non feparata. qu6d . vel quafi opus vits refpedu c- eflc £nt aliquid 9)Mare fet' trneituiitrH Finis vero inquantum rcs. quatuox genera caufarum tttigerimt. uenicnribus nobis corxfiderare crit aliquod opus vitx mcthodo. agit moucdo. . qu6d Ariftoteles commupnvndtfrin aiter loqucns de caufa eflScicntc. quM quatuor caufW. Secunda ibi £rn quicumtfue ipfum tjpf. confidcrat de cifdem.af- fcrcntis folas eas tio 5<^ mcntjs vbialiquid caufatur per motimi.Vn<ie fubclit. cfl ratione mo- ucntis.& Mclifrus loqucres minus naturalitcr.{cilicct ti^ jlnis fU fnfri. aut enim aliud aliquod caufa genus inneniemus magis . vcl compendio recolligit dida ab anriquis. 1. fim's eft fccundum oppofirioncm oppofitum & & termi- principij nam motus ingipit ab efficientc . fcilicet cfficienrem. Accedit ad pcrtr^iSfcandiim om'^ ^ ex quofiuntprtmo ^ in quod . Alia tranllario habct planius pretikm opera Vrilitas autem corum nes fcilicet dc ciim . afiignatcauuun huius pertradlationis.i^M«<^ di : his czu£\s fufficienter fpeculatian efi in Pliyfica. dc caufls pertrai^tura in libris Phyficorumjta- fit mcn nunc^r(PMm«c>. quatuor prxdiQis. trifli- Opinio eft Atiftotelis cauiam formialpm fubflari- tcriam exdudcrc a quiditatc rci nMur w .quia ricc. rum di caiifiS. eft ifta . ad ifhimordinatur. poteft de vita eius . 18. quia pertradlarido opinio- . raliter. fic. . nia entia ra- .& ius. : oftendens qualiter in fiiis opinionibus . tamcn rario danris cflc . rc- opi- nioncm ponendum fcparata.qu6(l illud cft cauia. a CMpf. id cft. Prima in duas nam pri: dicunt principia quadam^ princi- . induas. : : I. igitur Philofophantium plurimi qua in materiajpecie putauerunt ejje principia . lis.dc quibus Aug. Notandum .& bonum. vel opcrarionem camen prior «fl rario ordinis fccunduip efle. & aquam cfle omnium talc mentum^ Notandum edam TRmt ntmi- cflc princi- cum fuis funda^ vidc Lacrtium.f» rc. vt fiiit Plato. quo qua-ubct r?s vtilis alteri . id : do.

Quod fi eis obijcerc- rar. Secundaibi: Etpropter hoc ^ef/erari. S. Secimd6 . qubd fecundum quod habftur i. fpd vaztt- vt ex priuarionc . opiniones pntitatcm a rcrum nec illorum. hfc corrumpijintfiiciter. Gcneratio.omniupi en» hoc. . nec gencrari :fimtltter^ copringic firhplicitcr.vnurii tantum. S^cunda ibi Ernpedodem vero. vt patebit ex fequenribus. ait & ra crat riatans fiTper aquam. quidam plures. Sccund6 . fcilicct natura/-»»/«'- qu4rt oportet materiam manere fiatii. Addit autcm.quac fnatcria cft fccuridum eos tq. quando nianente fubfrantia rej .& hoc : s . opinionem ipfimatcria: efficientf m addcntium.quis^ propter magrum laritiiT qu6d quia 4inem tcrrx prohibetur eius fubmerfio. materialcm . Dcinde cjim dicit €U6 aitquam dicunt illttd ^. ifs frofterea vo-r- nitprinci|>i3 '. fonna fubflantialis non peruenerunt. 4i- citiir aquat». fcilicet plurali- materis. Spcundb.vbi inqui. qttodfubieStum maneat SOt ipfe^ut nec aliorum quicquam.quac eft fubmergi prohibentur propter laritudinem . quam oportpt manert fecundAm ipfbs.ficut vidcmus de quibufdam. id eft aliorum.Dick cigo. Ge7neratio. cdrruprione manet nam principia oportet manerc fed materia eft huiufmpdi crgo &c.a fublninria rci.ftilicet matcrix manen- fecundum eos tota fubftantia t^. tota fubftajitia rpi ( nam ad notitiam fubftantia rei fcmpcr mancnte . aut plnrei vna. oportet principium eorum ^««yw»r.pcut neque dictmus Socratemge-- quandoft bonw. Primainduas.fupple dicunt. &: ens. Qpini» ftn^' nionem tangitPhilofophus z.ponpiirium incorporca.deCslo.quandb fcilicct forma fubftantialis gencratur. L Lib. P^indecum didtJ Prima opl- SedThales quidemtalu Philofofhia princefs^aquam ait ejfe. hoG eft.Sccunda ibi : In hit ffi»cifi*. & boc eorum pofitioncs talem . Sccunda ibi Et Thkla fnim. cau& ius po/Itionis tangit quad^uplf x materiaUs. de generationc. Secunda ibi : Forfan enim. cum ipfe Socrates.& corruptione rialeaqua^a. |3 matcriar' Ipm.in quod corrutnpnntur vltimo . tamquam ingenefabilem. Didi. qoia quoddicit . profter hoe htl?U putant generari . fitmnfmutatio circa ac- vel cprrumpitur. . dut mufineque corrumft quando defonit habitM nerarifimpliciter .ecund6. in illa genere quafitnt in nufr . S.de tjuibtts aliafiant. com. Secundb .pajfto- m^w verpmutatis poncbant. j. vej ccwrruptio fimpliciter . Prima in duas .quod dicit . folum fierct mu- tatiocircaaccidentia. /r. icilicet eft. id eft . Dicitergo. quod quam-i autem.qubd Thai qu6d f^cundum cos rcmm.& fecundum quid.78. Text. Sccimda ibi : Procedentihuiautemfic.Cciiicct fpeculatiuc. Quartum medium cft pam illud videtur efle principium . quid fenfcrunt confequcntpr dc rerum genp|ratione. gcncrari. Notandum .fUx. Phyfic.&pafIiones. quia quidam eorum poncbantmatcri^ vnam. vel cidentia. vcl cum deponit hos mufico non muficus Cum igitur materia fit . 20 ot nit t>en*n Metaph. Notandum . & Leucippus. uis fic cojuienirent in ponendo caufam & ergo &c.quia : fcilicct entia. com. habitus. Pluralttatem tamen &fpeautfluf^^ji pem talufrincip^ non idem emnes dicunt. Qc plcnum. cft in fubftan- tia. qiiJC alias fobmcrgerentnr nifi latitudo prbhiberet. id eft. fcilicet omnia entia. : ria eft huiufinodi..vt fiat ex bono non bonus. aMod primum quidemplurimiphilofiphantium . id eft finaliter .qui eft fubiecium harum iranfmutationum.qua: eft .ex quihtis^ aut ex qua conferttatacaterafiunt. principiis aliqualitcr auferentes Democritus. nio quar Dcfcpndit ad quafHa opiniones fpedalcs.t)pi- : ^^ Gtner»tio ttrrtiptit ignisifed gene. Prima in tres.Secundb./><^/?<««tf<t. delcendit ^d quofdam in fpeciali. quod rnateria efi ex efu» fiunt primot .qubd ter. Prii»^ ponit opinioncm. vna.Sh^^^iJ quod fecundum qujod dicit. tbta rei fu^flancia.Tertium mcdium cft nam id cx quo primo fit aliquid. ens . tamcn differcbant . e^ elementum. qubd poft Poetas Theojogos de fSll & cofTumpi rcrum mato^ principium. Ofortet igitur effe aliquam naturam aut vfiam>i erates . qfn/eruata. dicimut non generari fimpliciter : neccorrumpt cumdeponit habttus iOos. tiihil crgo . : putaformis & accidentibus. corporibus grauibus. vt r^tio . talis prinpipij. non omnes idem dicunt. nam primo ponit opinion^m (blam namralcmcauf^ ponenrium.(ci\ic^x.quod dicit. eorum. Et frofter hioc fton generari quicquam pu^ Unt^ne^ue corrutnpi^quaft tali natura femfer iTios. Primd ponit opinioncs Philofbphorum entitatcm a rerum principiispon negantcs. aut muficut . quae videnmr ad rationem principij pertincre. Socratem quandofit honus. &paflSoncs. ncc corrumpi iimpliciter qufa ex cafit res per fc.non pcr res per generationem procedit ad cflc accidens . quod in gcneratione &.<*/»g'»»<^. Tertia \bi:ty4naxag9raivero. II. maneat idcm Prima in duas.idcft. Primum (Cft nam illud cx quo res eft > vidcnir eflc princi- : pium f^fius rei : materia ffed eft huiufiijodi. materia.fi efTet fiiper aquasj dicebant qubd non. tafevero &fpecie .ccuncl6. igpemi Sccunda ibi ^naximenes autem. "^*" phijofbphorum ponenrium prindpia renun n«9» rerim corporca.Primb ponit opinione poncntium huiufmodi principia.natnrt fufet lit de loco tcrrae..fed fe^undiim quid. cuiufmodi fucrunt Pythagorici.&corruptione. Primb po-t nit opinionemponcntium aquam eflc huiufmodi fium. fcd od ma" teriaiTi . vel comipText. vel ex fit muficus. coB). Prima in duas tiam prim6 oftendit quid illi antiqui fenlerunt de reruni fubftantia. quia non omnes eadem : ejfe fed fo" vel corruptio fimplicitcr. fecundum 'opinionem antiquorum.qu6d tcrrafubmergerttur. ficut principiawm fuper fuum principium. cu- me^iuni fump- tum a quamor conditionibus materiae . hoc eft.fcmpcr ctf» eruatafit : (Ic cnim quibus in ptoJogo fada pft menrio aliqu^is .vtcuni Socrates vel bonus. qubd nuUa eft gcn§ratio. Prijna in duas. nionem ponentium principia plura efle. efieaqu^m. quod matcria cft id. tio cft duplf xi Simplidtf r.videtur eflp caufa rei . qui tantum philofijphati funt de nattura rcrum .fTixmim rcrum principiumjex hop autcm diccbat vltcrius^qubd terra eft fuper aquam fita .Hmc opi. Secundo.iUa.tium ttrr»m dicebant quidam . efl:. . ponentes rerum prinnpn vacuum.& princeps talif Phiiofophi*. pofitionis rationem. Tcxt. crgo & &c. Circa quod duo facit. Oftendit quid confcqucntcr ad prindpiun* fitnfenmt de gcnerarianc. qualps fuerunt lum fecundum quid. vnde & terram ejjefuper aquam affetehat. Tertib.& ejfe naturanp aut vnam. Prim6 ponit opi^ nionem horum in generali. ponentcs etiam plura diffctebar» . puta : : : ovtnium principia ejfe filuhi teriitfpecie. vnde terr(im ftfpet^ aquas efii aJferehat. putauerunt cipia. cujfi taiis natura^fci^cet matcria. fi ex aqua fiat cormptiofecundumquideft. Secunda ibi Leucipptu vero.& incorruptibilem ) fequitur fecundum cos . aerem ponentium.

Scomda ibi Mi^ui. honorabilior. Thaleris. quzdara carmina fadebanc. vnuS Solon Athenienfis.Ci. quam Thales. quod fupple Thalcs didc. imperfcdlo. qtted eft bonerahiliiu tiquius.fic pcr il- lud. fdlicct Orpheus. cft fiderandas caiiias rcnmi :. fiimpca i frin^fimm quadruplid iigno . in quo Thalcs cos imicacur frmt qui . ad oftendendum aquam eflc ffmt. "**" co qu6d de diuinis raodo fabulofb. Deara aquz : & Tethjrn. Nocandum. alius Cleobulus Lydius . recur.Oceanum enim tionu farentesfecerunt . humido radicali .Dnx. qu6d. fuit .generationem. 'm vc — ^^ Philofbphoscompucacur. SummsE dtur fiiiile Cap. idlicec fpeculaditae (crum prindpiis uum anificcm . hiunido:addic aucem qu6d iBnd ex cfHofit ali^uidAfavm dle confequicur. Ec quia fuerunt tcmpore ludiaim. fcilicc^ qu6d aqua cft namrale. Circa quod duo faPtim6 oflcndit quod Thales mouebatur dc ad hoc ponendum ex rationis cuidentia. vcl inttSigen' Quod poteft duplidter intcl- tia imperfe^nem.Secundd. qui Theologi 6xdd. qui fiierunt omncs tcmpore Ba- 21 rum. id eft. prindpium rcnim. vel fiiadere ahquid humido. I. id eft . nam mi ^xioics fecerunt parenta. a eft . : dicale. quia ilH anriqui po* fiicrunt aqoam eflc prindpiumrcrura. quando deficic moricur : vi- uereautrm viuentibtu efi ejfe.ipfHm c<r/i<iKJw. Fuerunt »a-. : . Siquidem igitur antiquorum aliqua ijia dc ttatura cpinio (jr fenior . videtur & ejfe principium omnittm. prirai in fdenda .aliiis Chilon Lacedagmoniu s. pofiiic animam efle aquam. tjtu aJiqui antiqitiores . & mul'. quixi ferfaa hanc efirMrtem accipiens. Quarc vidctur qu6d ipfum humidum fic prindpium hoc eft cflendi . Pnm6 enim oflpndit. Quarcum fignum eft.ejiu4cunQorum mtrimmtum videbat Sccundum fignum eft . fequitur qu6d aqua fit primiun prindpium fimplidcer . fiienmt apud Grscos quidara Pocw fa.teinpofe ludicum 4' Ifrael . qui ftiit tcrpporc Alexandni .prindpia gcnerarionis. qu6d eflc cuiuflibet rd . quod moraliA . fuic in tempore Zedcchiz Regis occupatis. qni ficputant exiflimandum de natura rerum. Ocea. tem tres .vc didcur. der Corimhius . effe princtpitam httmidMm. . di<Sbm opinionem.vum. ' id cft. hit- naturahter ap- . & primo fueruncThcoIogizanccs . (jr Tethyn geaera- facramentum t)e^ rum aquam . di<Sla eciam fua litceris circa moralia commendans. quod fupple Thalcs ipid di^^ piaioK.Thalcs tranftulit fe ad conaliis iex : paret. quod cft proprium Poctarum . ideo didc. Quidam dicunc 3u6d fuic cempore Achas non cnremus. quia gcneradoncs viucnqux funr nobiliflima encia. : : aliqua antiquior. mare. : nam talis Philo- inquirens dc vtdehat ejfe^ & animal hoc viucte^ ex quoft ven^ hoc effrincifium cmnium. qui famofior fiiic Seamdus Mufeus. ficucdt prindpium viuendi : quod ipfc didc. 56 magis qu3un Ariftoteles . id ef^. qoam przdidhis phiiorophus przdixerat efle funiram. rium.^ mut' lucuralis fimdacur in (Hc in [Tezta com. . tffe ^ ftm ante eam . & ntmc efi. midam & tunc fada eclypils Solis . Vel quia nihil addit uipra {entendam ipfius iigi. propterftu facndJE. Ipu$ ctm hu di(9is. ficuc pacec ex quo patet quod humor videnu" generacionis prindpium. qu6d diu antc fiicrunt. forfan vtiquc incertum C' videcur. Tcrdum fignum eft. Didc tcTU com» anccm nucrimur cnim. id eft. Terrius Linus. id cft. i. & maxime viucnds .vbietiamhabaur. id cfl. eft prius fimpliciter cx hoc patet. & aqua finc prindpium cflendi rebus . Horum nutrimentum humidum 40 flantiale renira.qui nunc tc priores. vt didtur. alitjui antiquiores perfcvHus : pcrfetfhim auccm humidtwi.fiunc ex femine. animal viuere imc-.ex cifcJcm viuimus . quod vica animalis confihumido nam quandiu durac huinidum ra- 17* .al fus Periant%Mu. Cum crgo ip(a aqua fic prindpium humiditatis . viuit animal. id eft mnlto antc mult6 an- quam fit generario hominum. vocatam a peetii Stygem . ideo didt. idco afle- quam . lib. Secimus fuit Pythacus Mitylencus. dicebant eciam facr/tmentum jMrMmntvm .T. Pom*t pofitionis rationem. fiue aqua. qud efi nunc . Thdlcs qiudemfecundum hunc modum Hipptm : ncm qutdem enim omnium non vtiquc ali» quis dignifcabit pofuijfe cum his proptcrfui infelleSius prauitatem. Addit aucem qu6d quidara Philofbphus andquus qui. qui vt vidctur in hiftoriis 4. qno- rum primus fuit Thalcs Miidius fecundum Magifhiim. in fine.de anima.& prcmccr hoc Thalcs didcur princ^s ibpniz . nam facramentjim efTcc . facrum iuramentum Deorum ejfe aquAm. vel/«f»w.qu6d ^. . vt eft didhun^pa-' tet. Stjgem ab ipfs Poetu ypcatam. loquenccs etiam dc rerum prindpiis. Proper hoc igitur eam efi accipiens AaofiaioM exiftimaticHem. quod eft nacura humida communicer. ex quo quod humidum. prior fiiit o- mmis^lnfan nobis noa eU mamfefh/m. HonorahiUits cnim quoniam antiquius :fur4» mcntum autemquod honcrabilius. ex audlocitads andquonira efficacia.teropore ctiam Zcdcchiar. generationem pr«»U7uiaffe dicitur de prima<aufa pratSica deceliquic iffum cdidum ex hocfuSumy eji Dande cum didc & Forfan ofimonfm hAncacdftens^^fuid cun- frincifium Sunt autem fccundum enm qu6d aqua cft prindpimn fub- tit. nen eSi dignus ponere. inccr grofliorcs indignura . apud Grzcos fcptcm Sapientes. Et quia cunlfofumJhermatA materiafn^hahent humidam^aqu^ vcro naiurs humidu. id eft ide6 fupra dixit bylonicsc captiuitatis.falicecnacuraleefle/4- Hipponas nomine. & reddidic fe dus fencenda hic cura aliis cra£baVndc primo de Anima .vel viuenttMm /permata natmram hahent Rcgum . & quia Dij iurabanc pcr aquara qu6d aqiu rcbanr. dicit qu6<l cebant efle pinio de fc 6kehat. .1 :. id eft. triust^ kem9 & per confequens an- prios natura honorabilius Vnde dtfetfier^frr id eft. confeniacur corporcat per calorem proprium naniralem : calor aucem primcs Theolegt^^antes Jic putant de natura cxifimaffe. Sunt Mutem fiuu» rtfnm qu6d moucbacur quadruplid rarione .& fubflanciale rcrum omnium prindpium . Oftendit quomodo mouebatur ad di<93im po» fidonem cx audbsritads andquorum efficadaJM- dt qu6d funt eam. in libro dc Am'ma . auc quia imperfedic dixic. didcur. alius Bias Priencniis . qu6d propter hoc tgitur efiM cfljconcingic accipere eam exifiimationem .ft^tAfump mofi . Ahjquinque fuerurit . percinet ad (peculad- Dcindc cum didt t fjr atjua vere natnra. quod aqtiam di- & priorem Diis . quod quia cnnQo- ^***^**"* Dij: fi eft. Primum efl. quod inacmeritum viucnrium. oportcc efie humidum. iuramcncum. fci- & & licec T\\2\ei. BwH ex hoc. aquam infema- id eft Icm . Vnde concludic . 1» de Gener. f»«it.

terram & : nem ali2E fcilicct non gencrari . ^ vnum ex vno. quod animalia tandiu viuunt quandiu refpirare pofliint . jd eft.vt ignem. De Philofophis./^ .*' . fub quibnflam Ifti aurcm Poetae xnigmatibus fabularum de natura reriUTi aliquid tradiderunt.A. & opiniones de principiis re- opinionum authoribus.qu6d w. aut corrumpi congregatione. Prim6 quantum ad hoc qu6d tria pra:dida clemenra» ignem dixit elTe reriim fcilicct aquam. & & Diogcnes fuit ambo conuenc- ifti aerem dixerunt . quia in^nitx partes cuiusHbet crant in quolibct. atfamcn per aggregationem tuor genaari omnia alia .n6 tantii iila pars. dicit vcl quia minus benc di- pHciter poteft intclligi xit. . Sc timc mundus corrumpe- ple efle rerum principium.Phyfic. I r^M. Deindecumdicit ^I^Op^Qiq : . fed fupple omnia alia ex betur i^naximenes autem . aemaxime pmctpum ^'^ fnorem aqua . & diftinHa. quod acr non poflet elle principium . & Phyfic. ralitate. vt dicetur infe- .quaE Dca aquarum . fa6tis veropojlerior. . & duoprincipia cffediua.&: in vnum conuenicbant . qucid ifte Anaximenes fuit tertius k Thaletc. nus & cisgenerari. nem' ex 42. fuit exrcfpirationc ani- malium . . I. quia alia elcmenta i fed etiam irmnitas partcs fimilcs cuiufcunqucjdixit enim . ex hoc volcbant . cnim quatuor elcmenta femper manere.A'»/''»' manere . Dipgenes.& ita dicebat res gcncrari .fi- cut primo dc Anima . non generari .ur conditiones principij "e ftion*rernt». Per iftam ergo congregatio- & paucitatem.4 elc- mcnta /teffs .inquam.aut aquam. Ephefitu dicunt ignem batur . fciHcctqua- ttnaginiitia. vt habetur fabula- opinioncm Empedoclis. Dicit ergo. nifi quia quia erat compos diuins rationis. faElis autem pojterior . & quando florucrunt.Spcunda ihiA. tciialc. & 8. quod dicit. & corrumpi .aut Empedocles vero 4 Opin|a |)on«s. nerationis prlncipimn fub fimilitudinc fabularu principia addens cis quartiuTi : quod Dij iurabant pcr aqnam difiam Tethyn . nec corrumpi ficut illi qui ponunt vnam caufam matcrialem:nam principia dicit. regnantc odio omnia clementa • & : autem tempo- alio cuius eft difgregare ) omnes partes vniuerfi diui( & fiebat rerum diftindio. & paucitatiun dixit ex eis qua-& corrumpi & hoc aliquo tempore regnante amore Ponit opiniones poncntium huiufinodi prin- Anaximenis .& priorem aqua .vbi Alcxandri. : ait : congregatio-r difgregatione folttm: alitcr autem „ nec generari . quod aqua cflct dicentes ctiam honoratior ipfis & prior Diis intelligcntcs per . ^ eorru- cuius cft con- ( Motiuum huius opinionis videni. debantur ab inuicem . nec corrttmfi ^fedmanerefem- Ex his cjuidem igitur folam quis caufam inteHiget eam^qud i» materiaffecie dicitur.& pau-. aerem . vt dicitur SVUMAR jprincipium & Deos corpora casleftia. philofbphatus ejfe infinita cft : ifte. ( ficut haadhuc dicetur infra) ifte pofuit quatuor principiamateriaha. (Utus Efhejtus tgnem.?. Hippafftt Metaponti- & Heraclitus con\im^i .quantumad duo.iflo. fcilicet aHrem principium omnium corpo- rerutn Com. 3c quodlibet fieri cx quojibet. infini- namfere omnia corporapartium confimili»^ vt ignem^autaquamy ta dicit effe frincipia ita generari ne attt corrumpi atit .: 2Z Lib- . pium mate.^onit ergo Ouidio piaiori . gregare ) congragabantur omnia elementa. & per conicquens aliorunii. (^ Diogenes pofuerunt aerfm ejfe principiHm. Metaph. Deindc cum ipfbs ponens ac- infinita. uifa. Tunc fumpfit forte origi- & adiuitatc ipfius ignis. K^naxagoras vero Cla^menius ijlo qui- dem atate prior. quod Anaximenes. per quam vita animalium conferu^f ur: cuius fignum eft . habet prolixiift Motiuiun autem huius declarari. . dtxit principia nam fere omnia : dtxit effe partium conJtmilium.ponendoprincipia infinica vel quiapoftcrius fubtilitate rius. oportet femper manere. qui : eft rum refcruntur. harum^ ^ "**• r 41. fup- illa plura principia quod Anaxagoras Cla^menitUyi patria fic diO:us. quod du- matcrialia infinita .. & rumfimplicium clementorum. Opinio poncns priq.fcilicet quatuor elementa. & difgregario:. aut difgrcgationc fblum : aliter autem non contingebat J. eflererum principiumjfed diffcrcbant. Ponit opinioncm ponentium huiufinodi principia cfle ignem. : xem princi. & fiebat vntim Chao» confufum. . naturaliter .autaquam. .& non fieri. Empedoclcs.Secundo opinione ponentium cipia materialia. Doftor refert qualcs fucrunt. pofuit oportet manere. id eft. 1. Ponit opinione poncntium ^ateiiale. id eft di- vno. Vbi ponit opinioncm ponentium plura prinprim& ponit opinioncm ponentium pluraprincipia determinata numcro. qua: omnia patcnt elltdidamodo Poctico fabularum.de ^ & cipia cfle aerem. fant. dixcrunt efle parentcs gcneirationis. runt quantum ad hoc . iam di6Hs ad^ ea namque dixit (juatuer terram quartum . fuit cnim difcipulus Anaximandri. fic itcrum jiiunex illo vno Chaos confufb . quia Anaximenes ponit principium acr^ cffe rcruiTi fimplicium loquendo flmpHcitcr. & cum refpirare ccf^ Hippafus autqn Metapontinus dr ffera^ . inquam. quae fequitur . diicipulus pliu-alitatum Notandum.pluralitate citate congregata in v»i*rn. Diogenes vcr6 addit hoc .qui difiripulus Thaletis. ccflant viuere. cipia mate- rialia infi. dus generabatur. & fuarum ctiara partium volcbat faluare generationcm & corruptionem. & pluralitatem clementorm-n. qux ctiam. Text.in quo crant fimulomnia clementa re fcilicet . quod quibus vide Lacrtium. Nam degenerntio~ tuorelementa . cft cft magna congrcgatio aquarum . fiterna. •* . Hi. dantcs fciUcct in hoc intclligcre aquam efle geritcr in j. . & Tethys. nita. dijgrffaucitate congregata^ prin- /• & & gata in . ^ numquam fien. nupfit Pelio filio louis. pofuit principia rcrum elle ignem. fciHcet Empcdo^ cle Atateprior . fuit . Dcinde cum dicit nem . quodlibct clle in quoli- bct.. Dixerunt cnim qu6d Occeanus. Trcs . fcilicet materialc.& diuiditur in duas. maxime ponunt ipfum. fciHcet arnorem & litem & hoc modo dicit niundum infinities corrumpi & infinitics generari.naxagorM vere. nijiflucipium ma. Notandum.diccns .(impUcium corpoTum P0nu»t.

in genere caufae materialis non opim'ones ftaj : faciuiit nam omnes prsdi- mentionem nifi de caufa materiali. Quarto eorum. & veritas rei corruptio & generatio . id eft : .vel corfumpi. os.Vnde fubdinu:. quam quxrcbant . vt dicitur primo Phyficoriun. di- nonenim fblum & & rcrum efle ignem . ifli ^uUem^Vtifnb opiniones corum.qui pofucrunttar Jgituromnino qui talem aprincipio vitam (^ coegit quarere-Si enim quam maxiomnis corruptio.fed ta. Exemplum de ligno . ^ terra hufumodieconuerso. II. Fnum ergo . Oftendit qualiter ad didlara radonem anriqui ^^*^*' Philofophi diuerfimodc fc habebant nara ad cadia*. qui non fblum caufam efficientem propter monim verum etiam propter caufam boni . lihtt feri tx qiulibit. : pct quan- puta fi ex erat quia infinita: paftes ignis qua: latebant in aqua.id eft. noa . & fecundum hunc modiim apparebat ignjs ex aqua generatus. talis fuit fieri pcr plura. & ajre nam lignumnon tranfinutat fe ad formam ledi. fcd omnia qux funtfimilium panium. ftmilium infinitanmi. g«bat res gtnerari . primo Phyficorum. tranfinutat fe ad formaxnle&i: nec ts adftatuam . Plura vero facienttbus cere ' . ideft . Tcrtio corum. vnde principium motus ? Nam quod poteft fieri per pauciora.qua ad poncndmn hiiiufinodi caufam antiqui Philofbphi cogebantu5. materia- pofiiit principia & in hoc minus benc di- quam Empedocles xit ^ fuif- & am- eft. ideo h>c dicitur Anaxagoras prior elTe atatc. elle infinita.Quinto eorum.& fcilicet aliud a materia. ifedcjrduas aliqualiter ponit effe caufas. : eam .neque a:s adformam flatuac ergo pra:ter caufara raaterialem oportct dare aliquod principium . & infinita. autfluribus e(l huius ejicaufa non vtiquefacit ipfum fubie- j : quare hoc accidit^ £^um tranfmutare feip/um. .qui primum efficiens effe vnicum. Etquantum ad noc conueniccum Empcdoclc . quod gcneratio ita fieret dam extradionem partium fimilium aqua hoc fieret igm"s . alitcr nibil fieri. de quolibet . & malum. quam Empedocles^fed poftcrior «^s. fciUcet anifex ipfc Hocautem <7«<frfrf. vel fiiliie- 6tum tranfinutat feipfum ad formam. & cactcra homogenca . res ipfaMcft . quia fic ipfe gencrationcm corruptionem dicebat fieri per congrc- & bat & gadonem & difgregationem illanun partium . fed aliejuid alicetfit materiale inquantum tale. vnde motus tranfinutario oriantur illud autem eft efficiens vnde motus hoc cftquod dicit Si ipfis Vh\\o(o^hi% proceden: . & ponendum 23 camas. c. liud ]uidmutationis caufa eft. quorum infinitas & fieri partes ftiiuflibct ponebat eirc in quolibct. nem 44 . : qui vt didhim . nam non fufllcit materia fbla. nequeasfiatuam\feda. aut ig^ . primo pracmittit rationcm.men dixit permanere fempiterna infinita Vltim6 concludit quod ex his igitury opinionibus prgenarratis. 40.fupplequam •. quatenus minus benc dixit fadkis.vel as: quod fubiedum:nullum taracn mutandi fuimet : nec elignumfacit leStum. aut plurthus cft ijuare hoc contingit. II. ^generatto ex aliquo v- me Opinio adfam efficien. vbi eius opinio plius dicitur prolixius pertradtatur lia Anaxagoras dicitur iftc difcipulus Diogenis qui ponit ea e(Ie finita. immobile dicunt effct non folum fecundum ge- nerationem (^ cor/uptionem {hoc enim anti- quum ejt ^ qtiod omnes effe confefifurft') fecundum vnammutationem omne hoc eorum eftproprium. qui caulam efEcierttcm pofuerunt propter motum. cum djcit ter dicunc tranfinu- tarionis. qu£ ipfa caufa quxrltur. Secundb fubiungic addentium.: Summ^ Cap. fegregabantur ab ipfa aqua. vniucrfalitcr tihtufic. vtio . fiipple dubiiun fupple . & : : Dj. & materis caufam efficientein ipfi Circa quod duo facit.Jq jja_ opinionis. ^ qu^ no. Deinde eft tetigerunt : f^ lia principia ciTc contraria.Secundaibi Srgo omnino. qui cau- fam efl&cientcm pofuerunt proprer motum.eft caufa mm SVMMifi SECVNDiE CAP.racdnlla. Dicoautemve**'' ^'']'*^ ttgnum neque as alterutrum horum permutandi ejt caufa : neque enim li~ gnumfacit le^um . ^ & verum eft hifecit vt fi dicamui vnde principium moprincipium eifedtiuum. Ansxa^oriu iiethM^qmd.Seciuido opinionem eorum . fcilicet quac dicebant efle infinitas partcs cuiuC- . «f mteriali. tcxt. dixit principia (anguis. cis viamfeoit .hocautem quarere e(l aliud primipium quarere/vtfnos di- vnum ejfefubieEtumtnihil dif- ficultatU fibimet fecerunt. & : hanc fcilicet inquifitionem.fcilicetcaHfam iftius Veterura opiniones de caufk efficiente. & jo.«o« enimfuhieRum facitfeip- fum tTanfmutare:dico autem veluti lignum. Notandum. aquara . & finita. principia tlla. aut corrttmpi .yo/<«»» (juis intel- cumque. materiam tus Refcrjt in hoc capite vfque ad §. magis conuenit di- vt ipfum calidum (^frigidum . tantum propter motum . com. . Ratio autem. eft ex aliquo principio materiali. Sccundocorum quiillam pofuerunt. Sccunda ibi Pofl hos autem. quje eos cogebat ad ponendum caufam cffi: : nam nulla materia.qu6d ^ rerum. Primo ponit opinionem eonmi .*^ qu^crere aliud ^rj»«^<«w». ficut Empedocles . vtcaro. habebant. fed etiam propbonum. ijut eji dtita in Jpecte materta. liud caufa mutationis eft . aut terram : vtuntur enim quaftmoti- habente naturam igne>aqua vero . Poftquam'Philofbphus i^ccitauit opinioncm fblam caufam materialem ponentium:nunc reci- opinionem tat & : : qualiter ad illam rationcm diucrfi diuerfimodc fe cifcntem. vnum omne deuiSii (jr ipfum : Ferum quidam diceniium quafi ab ea quafione vnum naturam totam . cztcra elementa . Procedentibus autemfic ipfd res viam ver- i quod . Primi in duas . mali in entibus pofuerunt. qui illud dixerunt circ amorem.non eft II.- folum dicentium ipfum effe nulli talem intel- caufam conueuit nififorte Parmentdi^ C^ hoc in tantum . quia nonfolum vnam cau^ ligere fam am . quirere coegit aliquod aliud principiiun a materia : fi enim cjuam maxime . ideft . SFMMARIFM. fcilicet ligit caufam. varic tamen rcm explicantium.

quarum vna mouens . quantum ad partes & : & de-» animalium bene difpofitas .vt pacet ex i. tioais rtrum. fiue quantimi ad benc fieri. nifi concurrat aliquo modo motus aliis iutpm pluraentia.Tcxt. ftilicet efficientem. illa accidant a cafu . cntium aliud. corruptionem fimplicitcr. vt Parmenides Mepervim .?rf«frKOT. id cft. cafualia : quod ad fortunam earum tantkm committaturi caufalitas. jprincipium praeter materiale pofuermit omnia . Secundb cxponit eorum defedtum . m^w ifti fupple J»- & : funt.^ nor. .. ii encium habere:i//<j verofieri. fiue quatum ad bene habcrc entium . dicebamus: ipfitu enim efle . & qubd & aqua. ne pcmerent aliquod (e aggrauabanc. erat illa. fiuc feHum uerfitatem difpbfitionisbonxin diuerfis cntibus. & ideft. eflc liflus -practcrquam . qubd^o/? hos pracdidos.ali) caufSs : & & p^uo j & flc fecun- tconuersh . Quidamenim {chabcbant. c^runt. Primo prar-r mittit eorum didtum. Prima induo primb pra:mittit rationes . & ponere motus . aut terram-. fciUcet nullam efle gcnerationem .nift tantuT^ Parmenidi. Pefcendft . fed duoipo- vel nitejfe caufoi : faltem fecundum fenfum. habere oportet caufam aliam inueftigare. fcilicet caufam ab entibus aufere- bant. huiufmodi. qui hanc caufam. Neque iterumipfi anthornatOy fjrfor- tantam committere rem hene habere. & fortuna & ficut qusdam anthomata.ue ignem^ nequt terram^neque t^liud quicquam. nec iterumipft anthomato.quatenus non fotitm vnum principium . Siquidem igitur opinantes fimtd ipfius bent caufam .48. ^tibus concedebant . & vnum & immobile . facientibus magis oontingtt dicere. id eft. J^tdam flippte omnino qui talent 4frincipio tetigeunt & vnum dixermt ejfefubQmnino.vt didlum eft fuperi6s i/fr»». coadi iterum ab ipfa veritate : velut fuperius aiebamHs. Pro quanto crgo phira patebant. nec ignem. .nam Dic4ns ^'ift ^"-^ 1 OpinjQ ^ua. 24 Liber eam taliror Metaph. principium exitaU vnde motus fientium effe pofnerunt^ ^ exifientibus in^fi. id eft. fingit intelligtre talen^ citufam rootus : cx quo enim motum . non folum propter motum. id eft. fcilicet niatcrialcm Qu^dam pii. d>* aliquis intelle^um quemadmodum etiam vnum ineffe^ in animalibus. lia principia. ac fi illi antiqui non fufficerent gene. mentia dicemes. Autem ^taliaprincipiajanquapf nm fuf^wntia exifientium : & in piuribus fortui-r & cafiulia eueniunt vt rarb. do .• nendum ofoiniones eocum fpeciales. I. & ideb ipfius ^rwf yj haec eueniunt freqHenter .putaignis.fecundum aliam immutationem omnem Cfle & : ita difFcrebant . Ergo omnes. Etatio autem qua moucbantur. & materiali phira generabant & corruptionem fic ex vno prifacipio licet : non ponerent gcncrationcm efle fimpliciter : didum eft.f£raper vnomoNec vniformiter caufant.i>/><»». & naturam nfn folum fupplc dicunt jlmmobilc fecundum generationem.& naturalia ab eis pofita. qui pkiralitatem entium iconfc^ferunt magis <. illud vnimi efle ivamoh\\t. per hoc qubd huiufmodi difpofitiones boruE entium . forfitan . &alia vt tcria. Palam quidem Iffttts fnim dr hene hoc quidcm eorum quafuntyha: fotfan tuq. corum. : fe non agjrauabant .Philofbphos. quia igitur Ana-r xagoramfcimt^ hos fermones tetigijfe. priodpium fubie<^uum. quod non poteft dici dc terminata his . ex dida ratione moms tione. id eft. vel frequcnter.Quidam ^nim ad fugiendum eam . id cft. nec iljos conueniens exifii- mare. hene ejfe id eft. principio ma- fufnciebant ad caufandum tantam di- Quia cum illa prindpia fmt corporalia namra-r htcragentia.nec alieft . a^ua vero terra .pacec eile falfum .tonsdiT^f rarc naturam exiPentium . : fiue quae eueniunt a cafli & fortuna : quia talia funt vtrarb. Circa quod duo facit. qutdjieri talium. oftendens qubd infuflicienter hoc fcpofuerunt. turacaufam. tjuidanf dicentitfm omnia^«<it/?4^ ea qudftione deuiEliMt^y gdubitationc .Phyfjcor. & huic.nec terram. ca autem : . nec verifimi- betur iUn ffri caufam effe . dida racione. contingebat ponere caufKm motus. verifinule catijam effe : nec eft conuentens agunt .:oa(5ti efficientcm pofucrunt & . terum inuenire principium bonap difpoficipnis rerum praetcr quatuor elemcnta-: ^lialitera habet. itz tamen qu6d vtuntur ipfo igne . & alia mota eflet ex vno enim fubienon poflunt inteUigi cflfe plura. vel ratione.habitum. &'carrupttOr nem : hoc enim anticjuum ejl. Patet ergo dicentium vniuerfum ejfe vnum tantum. totam : & vnum illud ejfe. cau(am rumf jpro Ccd •.^mudij& ordinis totiu^^vtpU' omniapraterconue^ (Oa^i fequeni qudfieruntprtncipium. caufarn hoc eft quod dicit fed etiam proptcr bonum & mahim in entibus .Secunda ibi Dicens. ordinatas inueniunmr vel femper .vtinfeT pus dicetur.fruftraquaerefcnt caufam motas. rificans apparuit friores tmx Dicit ergo. vel difpofitio bona nam flipple hxc. Secundo defcendit ad po. & boriae difpofitionis . a cafu accidentia. r^\ *fi quxficrunt . vt infta dicc- ver6. dum hoc ignis crat caufa efncicns.^M- f<^'^'*^^^'*^^^ ipfa veritateyVelut aiebamut^ Le potefl dici. pportebat euiw pbnere phires caufas. . t/^nquam habente naturam mobilem adtiuam . Com. ^tem fecundum apprehfcn^onem{enmsi&duas caufas tetigcnmt. Dcinde cum dicit. &propcerhocnecefIariumfuitaI-. : (^ hoc eftproinquoabaliis pfimis Naturalibutf qui faltetn motuni rarcfa<5lionis in . &fecundum quod cmnes Philofopht funt cdnfejji. id eft . fupplc cft conueniens exifUmare ipfum bene fc habere quod fint anthomata. fiue quantum ad lOca naturalia iftos fic extflimare ^ ex eo fupple : & : in quibus corpora naturalia fiint ordinata. vnum eqs fecundum rationcm .(c\\icti corporalia. erant . quia priciida principia fiue materialia. attamen habet prius Hermotimus Cla^meniies caufam dicendi. & cfFcdiuam. aflentire prajmiflae rationi poncbantenim caufas rerum calidum. fcilicet id eft materiam .. qubd fcmper vniformiter per namram quia agens naturale femper agit vnomodo. i qusritiu: eorum ejtuifunt . DeindecuiQ dicit: ricwcoJ^' opinibhem. fupple pec eft corporum materialium. non effe-. quibus ad id ponendum moucbantur. Secundaibi : .conr fed fccundum quid Tjulli totum vniuerfum vnum ens omnin6 immobile ^rium eorum vt . JEr^o Mdentium Tin^t cx eanon deea non curabant.aut frigidumf 4iut ignem . enim contenti rar penitus negligentes : ve-^ pnum ejfe omne. (upple vniucr(cilicet (um ensvnum immohde dttunt .& fortun* : eft id^^ & quod prius.ad confequenter fe habens generare nafu- inquantumquacficrunt principium. : (6h} .

hot fermonet. IIL 1. Primo tangitopinipncm Anaxagorac. moueat . in cnribus muita mala rcperian.pofue- y tunt tale . fed : pofuit intdle<2um C^siisfsut fTicr. . Sccuftda ibi QitMum verh cmtr/trui. vt Parmemda .& im. intelledum illura cft Mli(juis dtcmt tjuemjidmodHm fpiritum. Notandum ctiam. id eft. vniuerfi gtnerationem . Ponit opinioncm eorum .id cft Princi- Dcind^ cum didt irt Et vti- huiufmodi. amorem bitur Hefiodum cet caufam aluts : & . nem habcnt in fuo dixit efle Deorum prouidentcm videtur procedere ex Scoti Oper. & de hocpottrit poFierius iudtcari: .imorem . text.vt rcceptaculum aliorum : nam. tn hoc afpanut purificans . tjtu tpfas rtt congreget .ffuiMlisf»^ & cuidcnriam notandum . Ad cu. contraria. : cuius fdlicet caufam fubdit.& lecundum rarioncm num : nara Ucetfecimdum SMlieatTaromnia cfle v. ad vcritatem purani r^ucens priores .qu6d hoc quod didt. & contra- rupribiiia ria. Defcendit ad eorum opinioncs {pcd^es. fcilicet efle prindpium generarionis vniuerfl . id fn exiftenribus eft. ahquas quas ponebat cauprincipiarerum efle patet igitur quod poduo ptincipia Chaos . vcl Hcfiodus . IV. in quantum nis . qui pofucnmt huij. : qui illam cauiam dixit intclle^him. Addit autem Qportet qttoeiue hos. id cft. ficut aliqua: pteft.(^ plurd ^bonttm ifedinerdinatio Tan^it opinionem Hefiodi . & & muita inordinata . Prim6 ponit opinionem co- ncfidum vidcmr rum . fdlicct in dine confiftit bonum. w^ ineji exifien- wiflr«>. quod rario mouens n^sfrindcos. qui primum prindpium non bcnc exprefsc . difHndionis rerura dicebat eflc caufam ipfum amorem . ideftjcnribus. Uefiodtti vero omnium primum chaos fuijje^ deinde terram latam. Mctaphjficorum.qui pofiiit omnia vnum ens.: Summ^ 4r Trims «finU Jffdalis f»- mt»sfri»dfistm effe- 1 Cap. qu*e cft matclia . frimitm quidem ait Deorum amorem fore prouidentem omnibtts. aut defiderium exisientibfti. dicit quod aliejuis fuf^ica- tfuxjiuijfe prtmo huiufynodi. litem ver» malorum.quamuis fbrte aliquis alius aut deftdenumin exifiemtbui. tentans monjirare generatio- nem vniuerfi : primum quidem ait . pnut quia hic quodam alio : fed a Philofbpho priori . inuenit amortm quidem eaufam ejfe aggregatorum honorum.Crpraua benis quis amoremintroduxit 46 ^ turpe. fcparatas & fas fuit .An»- xMgerm. OfinuVtr^ »s'nidi:. amartm .dicens : <juafi neceffariumfit in txtfientiis. quafi prittcipium pefuiffetyVt Tarmenides etenim hic tentans mon^rare . nun .^ Bcfitdi. (r nonfolum ordinatio mala melioribtts. & dicetur anipiius ii^a. qui illamcau(am dixit elle batio dile(frionis fitexhibitiooperis pianc pofuerunt Sufpicabitur autem vtique aliqais ffefie- dum primum quajiuijfe 25 cflc effedus amoris (jr :fic alius ali- litem:fingulafiit~ gulorum caufam horum. Cn>» ca quod duo facit. non rcpugnat opinioni fii£. vt didtur 4. . fdamorem:qui amor condecet omnia immorillud & : nitaris cuius ratio poteft eirc communicario bo. fcili- bons difpofitionis rcrum :ScJi tjuis amorem.rf»Ji.menidemvt diccrct vltra hoc fccundum fcnfum diccbat cflc plura.*^' ^ ius : tiir. com. hon habet a fe primo fciUcct : . bonum (Jr malum principixforfan bene dicetfi honorum emniam ei bonum eft caufa. fupple ex illo cffe faCbam. id eft tnxihm. & forfan ab Diis ipfis . qu*e fimt contraria bo- eorum caufam contrariam afliqnare Ifta enim non cueniunt a cafu ciun fimul rioulta & frequcntcr'. tibus. . ^ue . vel quicunque alius .Parmenidem pofuiffe reruni principium pcr amorcm.qui iUata dixit amorem. qui dicunt illud principium effe vnunj. Vltra fcih'cct cffet autem licet talia chaos pofuit illud receptacuium. : quod poA przdidam rationcm vnum intefteiiHm cft. Notandum . fi quis aliM amorem . etenim hic. caufam. prtncipiumpofuiffet (cihcet Parmenides . OfbiMA»*. .Ameiremft frintifistm monalia vocat fbrfan corpora cxlefHa . res ex illo C/b<«v gcneret congregando . cntibus quam . Prima in duas. fuit ifb quia ciim contrariorum contraria f*i ^^*** * fmt prindpia . Sc u4morem: fubftantia. text. fi cum pro- Btn-JUisim ergo cor. qui pofuit prindpium bon^ difpofirionis rerum . animam. quisfit prtor Heiiodum quando. folum fupple cflc & : & : fdlicct & Anaxagoram . Seomdd corum. qui dicunt cfle plura.^kam caufam. ^ 2. c^arefiquis dixerit quodammodo dicere Empedeclem . Concludit ergo quod opinantes caufnm & principtum effendt ipfim hene. tietks t* fw- : kus.^ ^-^ iufmodi prindpia dle plura.qniii difpofirio- immortahbus oponet amori iraroortalium hoc attribuere Dcoj autcm. amore nam bc: : bonam ellc . : de terram lattorem . {cilicct quo or- intrinfccum totius vniuer^j vtctiamdidtur u. pofucrunt amorcm eflc prind- pium in rcbus.(jr HU quidem igitur quomodo o- porteat difiribifere de hoc^ quis primus Uceat iudicare pofierius. fdlicet prindpium materiale/xjj^f quoddam chaes confufum dein. Deo didt cnim quod : J^efiodus fuit anie tempus Philofbphoriun de numero Poetarum primum prindpium qui vtrum Anaxa^oras. qui omnta ^ condecet immortalia exifientibtti eongreget. . Deindecumdidc: ^ottiam autem contraria honis ineffe vt" dehantur in natura . in- & conuenientia in hoc quM non terigcrunt di^ PaUm emm ipfum Anaxagetdm . : b*M*d.ide6 Empcdcicies pofiiit duas caufas amorem . non caufam motam . dixit £bre amarem J>eorum prouidentem omnibus Hefiodus vero dixit primum oxnnium . pium effidcns. qnod falicet principium. Sectm- da ibi SMf^tcahttur dlujuu atttem. oportet : : C caufa . & didum litcr eft fupra . quod ifti dixerunt cfle . vel difgregando. fdlicct dc caufa effideiuc KMf»r* f*- tetigijfe mfmis etttamen caufam dicendi bahet intil- itSsost ejfe friaufimm.fcilicct agetur de ifle dtjirtbuere. fcilicet Philofbphos . imo piurabonis. qui diccbatur Hermotimttt Clazjomemus. quo antiqui loquebantiu de rcrum generarionc. Sccundo opinioncm Hefiodi. dtcentes prtier conueniemiajid eft.& iftius pliuralitaris. tom. fic Uijiesitss} prior in fua fentenria .16. qui pofiiit iilud principium aliquis diHsitare amorem cilc : Sc polTet forfan hoc autcm didt : pofterius cile indicandiun. id ejfe ammdlihut in Didt ergo & inmMura rc- coMfam tnundt/^ ejft ordinitXcilicct totius vniuctfi. & ita .^ maloru malum. chaos fed etiam efle caufam mouentem. locum& receptaculum dixit efle rerura prindpium. fcilicet .modo. quafi necejfariumfit in qttdt res ipfas m»ueat. Metaphyfic.quaft .& immobile cfle rem.Si quis enim affequatur dr accipiat adintellccium^^ non ad qu/t balbutit dicens Empedocles . id eft . 0» . vcl ideo didt fufjjicationcm fiiifle apud anriquos: quod fcilicet Hefiodus .

^ elementorum aliorum fingula concernuntun citm autemiterumin vnurn ab amore conutniuntyneceffe efi rurfum^ vt expngulis parti- cuU fecernantur. Metaph. qui non foliim propcer motum . Notandum . quod fedmdiim Empedodcm. Dcindc ciim magis . odij difgregare . Jn altis autem omntbm ajftgnat caufas magis . . quas i» Phydeterminamus : materiam quidem. da ibi : Secundo in Anaxagtrai omnes vfcjue de fpeciali ad : earum fcilicet materiam. fiipple fanon ab arte . afpiciat adfententiam. Secimdb in quo Empedccles.^ etiam inordmatio (^f«r^f.ibus fapepercutiunt^id eii. & odium. Pofuit enim principii igitur. (jr id vnde mottis principium: cbfcure cjHidem . eft. tjut dicit balbuttendo-.entia ordinata amtrem frinci ium p. His ^nimfere vfi 'videnturnihil nifiparum.inordinata kontrum. bonum efl caufa honorum . odium. id fed tamen obfcuri tjuidem & non ma- Phyficis^fciltc^t caufas quod .&poftea reliquarum opinionum dcfe- oftcridit. fuum efle ex difgrc- & Philofbphi . Refutat primo.id e{\:. ejfe . /»«. & bonaj Opinio fenes ordinatio. a cafu.& muntunc tradtt tpfum .3 : ergo . Nam : eum fecundiim diftindtio vniuerfi partiutp odium . arnorem .qu6d licct aliquorum malorum pofuerit efle caufam & malum fcilicet corruptionis rerum &: aliquo^um bonorum pofuerit caufam bonum .pw^tethoc. quod fit ex diftindione partiiu-n vniuerfi. cflet per Oftendit in fpeciali in quo finguli dcfecerunr. qubd cafualiter eas pofuerunr. qui cft : eft a- eft congregare . Primo in gp- fum alie dijlrahitur . cjut.&m/p- ficut fcientes quod probat ex hoc quia cuni . prasdiai Philofbphi . & odium maloriim. quod omnia bona erant nec omnia mala per odium. eoscjui pofucrunt efiiiigillatim "»>/ ^^'J"""" ^*"*^""** . : generationis rerum uerfaliter efTe amorem . id eft. Tunc fequitui illa pars. ideo amorem . malum malorum. At nec illi ex fcientia-.In aliis njefo fa eprum qua fiunt omnia magiscau* quap» inteUecium . . Vbi poftquam pofuit opinionem eonun .fequitur quod amor elfet caufa corruptionis."' fcilicet ineruditi^ dzti flipple fecundum caufam aggregatorum. Primb facit.dicimE : ex artc .ali^uis aliui amorem & odtum rerum principia. fonit. fedoclem ipfum dtcere principiaeJfebonum.quod didum eft. in qux princi . fcd ctiam propter boiuim .&: malum. Dicit ergo . fermo non fatione vero exiltit rerum corruptio . dixit eftc caufam bonorum. . ex qua res habet fuum bonum . & amorem. Dicit ergo qubd Anaxagoras artificialiter vtttur inteUectu ad mundi generationem : narn quando dubitat qutt caufa ex necejfitate efl. ctis caufis in : .o- dium ze-h & mala.ideft. tunc ignis in vnum. quare videtur diftormiter loqui de prin- SFMMARlFM. idefi. nec ijh flippledidas^aufaspofuillent. in entibus pofucrunt cau- oftendit eos infufficienter locu- Circa quod duo facit.ficut diximtu. Secunda ibi Empedocles duo facir. & noii fblum inueniuntur in natiua traria honis. qua. cauifae circunduHt. dixit elle caufam malorum. fcilicet quas res diftinguat. ex qua res abent malum . eile Deinde cum dicit Empedocles plus quidem vtitur caufs^fed tamen nec fuffcienter^nec in his inuenitur qttod concejfum efl. &: inalum Jam cffccliiura «ns fuifle. ex intelledlu. quia . ad quod genus fcilicet non afp^xc- & principia e(Ie reducuntur ea . quam Anaxagoras. Aduertendum aurem..& funt fciemtbus dicere. ciccund&arumo^ ahho&. qubd eenerarionis v^ caufam : fed in ge-f nerarionibus rerum particularium alias aflignat caufas . caufa ex necrfitate inefi ^ tunc tradit ipfum. Secunda ibi Empedoclem. &: conftitutio & vnio per amofem. dicit Anaxagoroi autem artifcialiter vtitur ad rnundi generationem intelkBu:nam cjuando duhitat . id eft.^f ijti qitidem igititrjtatt diximtts^^ vfcjut ad hoc ficis dtias cattfas tetigernnt . fignum eft. tjuoniarn^^xo qiiia Dicit ergo: in natHra videhantur ejfe con- . quod eft quoddam malum . vndedidtum fuum reduciturcontraeum. fere vfi videntur nihil nifi parum : quia ergo di- bene dicet.inferunt pinionum. Vnde fubdit qubd nec i/li. lurn. vnde accidtt eis.fupple ex aliis omnibus quarn ditm gencret . tamen non fequebatur vniverum . (jutdem. bonas plagas . id eft .fcilicct caufis. & odium eflet caufa generationis . Oftendit in quo Empedocles errauit. &nonad verba. fcilicet id eft. quia cx congregationeexiftit rerum generatio . ./ic/««f exfcientirr. vt arhor lit cauia bonorum. qubd Empedocles determinans de caufis rerum . fcilicet ipfiim eflp caufam mundi. Vult dicerg intelledum cipio efFediuo. . qux fit ex vnione .Circa quod 4^ Secundb ^A"^"'»oftenditquid habet Empedocles proprium vltra alios Piulolophos.& bonum.nam verba forfan vi- ^erali. td efybonoYum odium vero malorum vnde concluditj ergofi cjuisdixerit modo c^mdam Etn- dentur alitid fbnare fentcririam eius Ojlendit i"'J'''^' . pltts vtitur caufis . Primb oftendit in quo Anaxagoras errauir. fecundum opinionem Empedoclis vnde fubdit quod fi homo induxit fingula caufam ejfe ejfe 5 fequatur quam & accipiat. I. Multis igitur in locis apud amor difgregat : lis autem congregaty nam cum in elementa quidem ipfiim vniuer- ipftim . ciunr. cicns propccr OJiendit /» ff""*^' : niuerfi dicit €tm Cci- paucis vtebantur & cum . de quibus licet & & moris fcilicet ineruditi.reddendo Hngula lingulis . . Empedocles inrsndebat fcilicet .etenim illi circumduffifepe bonas pla- gasfaciunt. cfficiens : nifefle hoc fecerunt . c^ non manifefhfedqualiterinbellis ineruditi faciiit-. dicunt . quod faciujit in heWisaliejui ineruditt: fimileei illi determinauimus in cjuas .&: odium fit caufa malorum. fcilicet horum fiigulorum. \ fq pofitis . Circa quod duo facic. 8c tamen^rtem non habent prsliandi. inueniet . & vnde mottu. forfitan .ficutinferius amplius apparcbit.fi. & & bonos idus .nec ijlifunt afirmlatifcientihus dicere . hoc . Dicir quatuor clemcnta. Si pro quia fecundum opinionem eius : bonum. itt '. hoc fuperuenerunt^quod duas caufat teti- iiit gerunt nmt Seain- /ingulis.itaqu6d plurafunt mala meliorlbus &praua honis. non clle . quod dicunt. : 26 Libcr bonorum caiiia . ajfimilati fed quoddam bonum per quod dicunt. >g.

quatuor. odium nonfblumdiuidit jfedctiam congregat in mundi geiicratione. ttbus dem fecundumfe. nere. dicunt ejfe plenum cr inane.Primum eft induas contrarias. aliiis aflercbat. id eft.qabd ifti duo Philofophi dicuntur QMre dUun amici. & odium di(greget . I V. fed diuerfa autemplcnum quidem ^folidum ens-. Cor. Patct ergo ex prxdidtis fecundum opinionem Empcdoclis quod amor non tantum cougregat . Oppefi- 49 amicits eius Democrittts elementa tjuidem. necejfe Jir. pofi- notum .terra aqua.id cft.ita .& G. Circa quod duo facit.caufas autem entiu hac vt materiam.poticntcs principia rcrum e(Ic^ens. & vacuum. tmr smici & quod dicebat vnus. q^^ caufam vnde motus. piii.qubd & : & & : & trariafampliusautem qu£ inmateridfpecie Leucipptss dicuntur elementa cjuatuor primus dtxit-. fi ens . Ponitur ctiam in qui- & diifercbantabilla bus conuenicbant opinionc fupra rclata. .inanevero. quia principium Tofnii du« Oftendit quid habet Empedocles proprium frtnclpi» efft vltraalios Philofophos. coniungit .& aere quafi vnanatura.aqua.& fbdales. fu- & pcruenit tiens finc . Lcucippus fenfcnmt de rcrum principiis.non faciens motu^iprincipium . partcs vnius fimul eflent partibus alterius ad conftituendimi pof- inuicem pe- nifi (e vnum cum & etiam dilgregat in mundi corruptione .fed etiam congregat adinuicem partes cius & . tanquam pcr fe id cft eji.horum quidenon ens. fcilicet entium . fcilicet quod amor dittidat yir odium congrcget.fcilicet . fcilicct ignis.gulorum elcmentorum tur . cum ramen hoc non (it per (e notum . Philofbphorum entitatem a rcrum principiis non tentium tntitMttn M rtnegantiumjnunc ponit opinioncm aliorum entirum fr:?uitatem a rerum principiis aliqtuliter aufcrentium. Empcdoclcs.vacuum autem omnino poncrc abhorrcbant . in vnum congreganturicx quo patet. mobile faluare non valcntes . id cft in generatioin vnum con- fingulxpar- . dicens. dit. diuidit. cuius oppofitum aflerebat. fcilicct qua- fcilicct tot dtxtt effe tuormaterialiaA duo MM V S cffcctiua. id eft. id eft.fcilicet4n vnum econuerso aurem in corpore vn iuer fi.fcilicet. & fic finguhs fecernan- a nam clementa non . II. A K V M. fciltcet locisy concccnit 27 II. hic tgitur ftc & . id cft vacuum & plcnum vt in materia in gc- . rempore detcrminato amor. quod Anaxagoras non fecit. . uenitur quod ab eo confellum fitam id. : tis veio quaftvna nattira.im fciendum Leutifpiis. quod Empedoclu inter priorcs. in materi*/pecie. Democrims fcilicct vacuo cfle . \ewm fed nec fnffictt principia nec in ^*f. quod probat nam : vniuerfum difirahitur. & niiuTi generationem. ab ipfo . S" vticjtte alicjttis 'tere .& declarat quid Democrinis .: Summ^ Cap. Secunda ibi Et quemadmodttm. tom.& ponit duo.& hoc eft quod dicit. fcilicct va- tamen trtitur tjtsatuorfed vt ditohui exiflen- tihusfolum-. fiutquituor fy^od caufam materialcm pofuit quatuor elemcn"°" 1^^^ vtatiu qiutuor elementis. Leucippus vero cr collega eius Dcmocritm rurfum vt particuU elementa quidem plenu c^ inane dicunt ejfe.fcilicet plemim. cipia rctumjCfTc iuxta vbi cxpcnditur quid fcnfcrint hi dc rcrum gencrationc. cauHs. Notandimi.in genere cauf-c materialis.^ Demtaitus ? . fciUcet quod amor eft qiufi congreget.qua eorum mcntcm cxplicat bcnc Po6lor. /^ <i vtditobus exifien- folum vtitur.tunc panes. id cft. Vnde dicit. nifi panes inuicem a quibuflibet diuidantur. ^^ ' tuor.quatuor dtxit ejfe Scoti Oper. . ex principiis do£lrina: fux:alia tranflatio habet ex verftbiu . quia in his In fecundo deficit. fcilicet V\ak)(o^)\os.dc qua agitur i . .quia nec inane chaos mixtiim. fcilicet amorem odium. fimilitcr cft de aliis. {cilicct caufam efficientem . qux tantum ponc».illudvero non conueniunt ab amore . Poftquam Philofophus recitauit opinionem Opint» aufi. . momm diftin(5b'onem rcrum fine vacuo . Sumet autem . & jtmtltter fngula.inane magis ens non ente effe dicunt.& vMuum.& non ens puta plcnum.ptincipia cuum. traria.id fcilicct iftis id eft. quia dicitur fuam Philofbphiam metricc tradidiflc. nia entia clle vniun ens & & coiuinuum . Primij vacuum facit quod di£tum eft.. Et hoc eft quod dicit.igne quidemfectmditmfe. primus cattfam diuidens induxit non vnum faciens principium motus.iij«^//f/ velut hoc cjuidem ew/. dicentes velut hoccfuidem ens.&folidum ejfe ens. I Scntencia Democritij&: Leucippijprin- plcnHm. id eft .elementa. qua: dixit .qu6damorquidem iecernit. c^ idfpecu- lans ex verfhus. quia in omnibus concordabant.f»m m». multu quulem m in generc caufac materialis.fcd vt duobus. odium vero titm ipfum omne.quod conrequenter exponit dicens horum qHidem. id eft.diuiditur in eleme. vt quacM.de Gener. cuiulmodi fuerunt Dcmocritus Leucippus.qiiia ignem ponit ex vna parteri»Um > te. . bat vnam caufam matctialcm. tgne qui- vna partc : oppofitis vero terra. litcr- Vnde fubcum autem /ff r«w». id eft non in. quod efle non potcft .a partibus acris & aliorum.Diftin<aioncmautcm. ignis ueniunt.diuifit & & tlementa. quare nihilmagis dicunt non ximusfice^tot dixit principia.tex 5 . & hoc eft vnum in quodeficit.& coniiiium. quara vtrumque ponunt rerum principium ens non ente . im. id cft . fcilicet ea vero eflc caufas . Deindc ciun dicit ^Tfipedocles (juidem igitur pr<tter priores frius hanc caufam Muidens induxit. diuidaniur : funt adinuicem commiiccri netrarcnt . (ed vnu ^ con- corpore. id eft. vt cis videbatur. inuenitHr. & comiptionem omrerum rcduccbat .yf utdiximust rerum principia . vacuum. quod fat ne raundi. quod confejfum tum ab eo. omnium aliorum elementorum concernuntur. hic quidem igiturfcut di- vero plenum id cft. & alitjUK potefi fumereex elementistraJttts fcilicct go. cft.. quod amptius autem dtCla rirum. fuppo- principium . Dicit crgo. Ad cuius e- qubd (vtinnuitur in primo de Gencrationc vbi corum opinio difHifius tra«Hatur ) cum quidam Plulofophi pofuiflcnt om- uidcnti.. quod tcs odium nonfi)liim fegrcgat panes.& alia triacx alia parte. C X mo .//K<i verononens. id cft .vacuum. Addit aute quod oppofitum reperimr . Propter qttod^ nihil ens. Sccundum eft.& alia tria natura pafliuam.Cci\icet palllua oppofita ipfi igni. ponimt quidcm . fed dtuerfa con^iuomoioy*.«o/7 ens. corum momm & rationi confenDemieritMs diftindioncm rerum frimh pefmt nonpoflc. quod odium aliquo tempore rcgnaret in elemcntis & alio . quod ignis habet naturam acViuam.non rcnim . Secundb quid ibnfcrunt dc reriuTi gcneratione.

poris diuerfa entia corporum . bufdam ipacjis vacuis . ponerenr ambo ifti fophi coriueniebant cmia antiquis nerant^rarum &fftjfum principia paftonum hi differentes cau- .quia ficupilli antiquiex illa vna materia geqerabant diucrfa . fe corpora indiuifibi- mobilia. ordinem ^pofitionem:(^ihus & atpma. fcil. : praeelegit quod non vbique & polTet elfc nifl remaneret abquod indiuifibile : tafia autem corpora indiuifibilia coniungi non poflunt 5 nifi in^eruenicnte vacuo . AN aur tem \ NA ordine. PriXab quidem. matf riam . fcilicet ambo quod de duahus ciente in tantum caufis . & liorum. Dfinde cum dicit difFerentiam linerarum ex eifdem & iaba . fimiles aUisf Vltimo epilogat fcilicet mx\c[\iis. quod pofterius . &c vacuum non entis \ ide6 principia rcrum ponpbat ens non ens.generantponen- fa principium pajftonum rarum &" denfum . quia prim6 dicit quid opinati funt de terum fubflantiis. PoKquam Philofophus recitauit opinionem antiquorum philofophorum ponenrium principia rerum efTc corporea.(Jr numerorum quidem autem anima iotelle' ^us:alia vero tempus . & hoc eft . diuerfas rerum fpecies modo cflTeftiuam fonentes eodem modo lia fas aUorum dicunt ejfe. p^r for* triplici difFcrcntiis difFerebant illa corpora itr fecMtdurn conffequens cx eis cpmpofita difFercbant abinui- cem : difterentia quidcm fccundum figuram tenditur ex hoc^uod aliud eft circujare triangulare : difrerentia ver6 attenditur ex hoc. ^nari . id eft. AH : TiifFirunt ci» effe mtliter negUgenter dimiferunt de duabus qui- deturaprioribus n»ntes dt illi abaijriquisjt/r ^iximus. per Sententia Pythagoricorum. . De motu vero vnde ah atttem pofitione. Nunc recitat opinionem ponentium principia efle incorporea quales fiierunt Pythagorici. &:aliaqna:dam Mathematica. oporteret ex his duobus aliquod continuum conftitui . exempla ponemus manifefta nobis . quam non ens. Metaph. . quia nifi inter duo eorum vacuum mediargt . . Vnde fiibdit Philofbphus pledifFert ngura quod fccundum eos fup- . ^^^ ^^^ ^jj-^ concinuum totaliter cire diui<"um ZTtnn .quaminalia. aliorumj. vt eft M^ aqua. Alia tranflatio generabant.^ diathtge . numero^. aut quomodo inefi rebui . dicunt ejfe differenta caufas atus. quod tamen nega- attenditurexhoc retro . &: eft eadem fententia . aliam k pafllonibus cius fcilicet max.& non magisens. eft bat propter iam didam rationem fic igitnr magnitudinem cujuflibet corporis . A inordinelitterarum . demigiPurcaufis rnpfgtnera- Philo- quia /Icut autem a NA ordine. Nam A . variaque mociua pro fua fentcntia. j vtdiximus in tantum vi- e(fe qu^fitum. les tui ex & ah'ud . dam corporibus indhufibilibus cde compofita & & videbatur autcm fibi quod non polTet ratio afli- . Prima in duas . quac interiacent corporiillis . eft prior quam N. dg caufa efficiente . & Oftendit quid iftiifenferunt de rerum generationcjcompaiando eos ad antiquos Philofophos. id eft.Seniiuocanon poffiTin poni antp Liquidas in eadcm f^dr tione. vnum ens ab alio .c[ux fcilicet exilh's corpori^jus atomis ge|ierabant. ponpbat conftit |9 ante eft dextrum &• aliud finiftium . Ciun ergo plenum habeat rationpm entis . haprxdidto . ex corporibus atomis . fcilicet DerhocriLcucippus. ordinem. Has verh tres dicunt (ffefguram. qua: poros etiam nominabat. qux funt rarum Leucippus dicebant fum ita&Democritus . SccunAaihi Sed cuius gratia. eodem modo &hi .quo4 ^iat. Secuhd6 quidem E/ quemndmodum qui N Secundum enim Grammaticos.(jrterra^ quia talis pafio iuHitia^ talis .e{re rerum principia. fe motus ncglexerunt.Z autem dtffertab bus atomis . quare vniuerium cns magis diuifnm eft in fHtmpofHlt iftaparte.explicatur cum fuisfundamcntis . nam illae non habent eandem figiiram . id eft . Tuiic fequitur illa pars. quod eft ordo aut trope. habet & ideft.quod probatur per fimilitudin^m in Uttcris . ad quae tanquam ad principia onines paffiones alias reduccbant. Horum autem quo^. caufain ita &r ifti. qu6d quem- conftitui propter difFerentias illorum ^tqmorum . quod vnum num eft & modum dicebant omnia ab inuicem difFerre. . at- & aliud fecundum ordinem^ vnum eft V MM A R I r M. ponuntur varij modi dicendi ipforum . ^ cere ^ vnumquodque fimiliter. niam numeri naturafunt primi.qux eft princi- piUm.horttm autem rhythmusfigura eft^ f^ dtathige eft orda tnim A a Bfigura. efui vnam faciunt tutmodum . Et hoc eft. cffe . runt ficofi- . vel indiuifibilibus. c^ trofe folum-. & & S & & MntifHft. I.fcilicet difFerentias triplicesdicunt 'jft-figi*ramfcUicet. ie^famfubftantiam aliamfaponibtts eitts ge~ : poji-: ante quas ponuntuj: Mutac. quod dicit . px eifdem cprporibus ^tomis difFerenter antiqui caufam (jr litteris difFe- fiunt Tragcrdiae moedia: djugrfae fyllabx.neglexerunt. fcilicet illi antiqui fubieBamfMbJiantiam . fecundtun quod ponit duo ex quibus Pythagorici mouebantur ad opinandum numeros efle rerum fubflantiam. ffcundum diucrfas ildenUus materix paflioncs . ^pofitionem : differre enimaiunt ens (^ rhythmo . ex quivcl indiuifibilia fpacia implentibus . & Co-r & diuerfe didiones it^ bentibus .6t\x. qui ponebant tantum vnam caufam materialcm: conueniebant enimifticumillisinduobus. motum in rcbus faluare volcns pofuit Vacuum cx quibufomnia corpora cfit vacua .^ in nume^- ris videbantur multasfpecularifimilitudines exiffentibtfs (^ faciismagis quam in igne. Seeundo quid opinati fimt de rerum principiis. & trof^fBfttio.c^\oA.aBjiin figura.: 28 : Lib.vndp non poneret tofrincifUre. quod eft pofitio . fcilicet materiali & videttir ejfe quajitum prius emr . vel rhythmo (tut diathige . vnde motus. (jr in eis nutriti horum principia In /' fici effe omnia putauerunt.ib» . corporibus atomis. Secunda ibi ampliitt : : autem^ M o^""'* ?»»«»' f'"**"'"''**» frinLi'n. & aliud fed difFercntia fccimdunfi pofltionem hU autem d" ante nos vocati PythagoMathematica tangentesiprimi atttcmproduxerunt . vnam fA(iunt fuh? & litteras Grscas . Differt ri- mnt. Z 2^ hi aliisfi(jr quomodo ineftexiftenttbus j fiuld ftnff. qui Grxcum ignoramus.de motuvero vndf.licet illi .&«<«. prius . Circa quod duo facit . . vfiurfum aliud eft deorfum: per hunc vniun . Sicut ergo propter iftam tripliceni renter fe jiabentibus . diff^ert enim .

erat. fcilicct in 13. ideft. hcnduntur . fcilicct talis paflioyw»temporis.volunt de A L ptuni. 41.thttgoram. qubd cft primus ntuncrus . quod eft. qui princeps Philofophorum nominatus. Dicebat cnim ex mom czlomm fieri quandam rauflcam melodiam ficut enim ex ptoporrione fbnorum contrarionim puta grauis. quod cet ipfa de . quod dcfignatur vnde id eft. ficri . quae appre. Notandum .. Vldmb epilogat qubd de his quje peraliis alia text. ajfimtlare numerid cmnia alia entii fecu/tdum naturam . ita quod numerifunt primt omnit natur£. Alijfueruntinltaliaqua: pro tuncmagna Gracda dicebatiu" . tttm ornatum ctli . & . y i. vt fic . & & figurae diueriae dicfti quendarii calt pajftones . terra.(y htrmtatMm. cunEiorum entium bant harmoniam retum fenfibiliii pafliones adaptabat proprietates renim ad numerorum pafHones . cifi» cunS»aliud hmvSmodi^&adpartes eius. quam dixit «rT/. id prindpia numerorum eft. morabanmr . quicuntfue habebant monjhare confejfa . ': & & femper circa Marhemarica intcndebant. cft . quia magis perdnet ad fecundum de Caclo munr do . faliad hoc qubd to- ejfe nouo ponebant tum negotiumeorum. fiuc ad rcs voluntarias . vndc dicebant quod aliqua pafHo numerorum cft & fic dc refpicientes ad caufa iuftiria? .motum cdli rium mocam. ficut fimt motus eclipfes .id eft.corH fbnandarum muficalium tn numerU. vnde Itahd tur. . . fdlicct motui primi mooilis qui eft ab Orientc in Occidentcm aliis mo- & & : . dicuntur ptj- mum Mathematica produxifle . "^^^'^ & quia rebus iudicare . ele^ menta numerorum exiHentiumelementa cuniiorumejfeexi^imauerunt .qnia Horimi autem Mathemaricorum principia.: : SummasII. fci- ideH^aduerfam terram decimam faciunt^ De bis autem certius efi a nobis in alys ab Ocddentc in Orientem . alia autem ttmpue. . c. . in contra. quantum ad fiue idcirco per can- rarionem »»y/ yi«f. ribus infcrioribus proccdcntibus cx ^duerfb . : ma. IV.II. determiitatum. non Oportet nunc proUxius pertradare . in rebus non quac acddunt in conftellatio- . fingulorum fimiliter pafliones numerorum . & comprehendit in ie naruram omnium numerorum . bphcrttm *j«« M. De qua opinione . id eft . cx qaorum motuum propordonc dicebat caufari fuauiffi* inam melodiiun. Mc- & pcr iuftitiam. qiii cft primus moms & diumus & ideb ifrlyj^iiftt^itleft. & intetteflus . caufa iufdris illa autem. id eft. vt iam luperius fiiit didhim. & prindpia omnium apparentiiim in rebus fenfibilibus . vt feniibilianu- conrinuarcntur ficat patet in . orbes diucrfi. quam in & aliis fimilibus elcmcntis. quod gitur pcf tempus. vtfic dicam. fdlicet J^hfMrumf* qua fecunditm cdum feruntur decemydicuntur eSh cunditm Pjr- mam intelli- manifesiis exiflenttbits folitm nouem . Jpharam in contrarium motam. qui funt vltimi libri. id eft.^«»« . cuiufmodi funt fiellas diucrfac. id eft . quod pcr ea quz nouerunt. fiue quantura ad formas fubflandalcs rcrum natxuralium . : i^mplius atttem niam <^ . adapta^ negotium . duo gcncra Philofbphonim. ideft . de qua opinione agitur prolix^ uuimi in fecundo libro de C5I0. fdlicet intelh'gantur eflc rariones. & aliqua cft Et hoc eft quod fubdit Philofophus. aliis. quod aftdqui'"* focTunt 29 Cap. c. qubd Pythagoras nonam fphae.Io efle vnum motum ad oppofitam partera aliis motibus . Et didtur ab drri quod cft condra decimam faciunt fcilicec Pythagorid.fuit ide6 Pythagorid dicuntiu: : qui Pythagoras .& omnem comprehen-' dere naturam numerorum : eo fcilicct . & aliud huiufmodi. proptcr quod Plato fadebat numcrum vCquc ad deccm . Et qua~ cunquehabebanturconfefamonflrare y (^ in numeris y (jr harmonijs adcdtlipafsiones ^ (jr ad partesy(jr adornatum totum hoc colligentes adaptabatidrfi quid alicui deficiebat anne£fe~ hantyVt iffis totum negotium effet connexum.. inferioribus fphzris pofuit in con.& aiidrum. : fbnantcs fint quxdam fenfibilia & : lementa. & in harmomii adaptabant & Tmeutesprfm cifi* nmmtn ntm efftfrin & nibus enim philofophi dicc. ifti didb funt quorum Philofophorum princeps. & fadUs quantum ad fidcrabant . Mathemarica numeri sut principia*natura.feamdiim namram numerorum vnde cum foni connes. vno exemplo. ejp. licet & & -* C i .in tota rei nfttura proptet hoc exiihmatttrunt e- endum:nifi .quia con- Ai «ai<ientiam primi fciendum. fit quacdam mufica harmonia ita dicebat in ca. fcd ab eis alij materialiaflifceperunt. cdlum tjf» casli.• vbi Philofbphus hanc opinionem pertradat reprobat cuidcnter. puta- uerunt cun>fi:orum/dIicet. (jr totumcalum C^ harmoniam ejfe . fdenrijB. quod intelligittu: per intelledum ani- taphyficorum & Vnde fecundijm Pythagoram fphacra:. inde. . ita quod ipfi non ab aliis. aqua. quia fdlicet Pythagorid diccbant quia htec talii pMjfto nMmcrontm eft iuFiitia. dem funt multa in numcris fpcculari magis cfle . ideft^naturaliter ftcntibus ideo .eiuareptfmt ram . triri. in eis nuproduxerunt qusdam Mathemarica. fccundura quod dicimr . . Pcinde cum didt ^ harmoniarum in nu- merisjpecuUntes fafsiones dr rationes : quo- quiJem numeris fecundum naturam omnem videbantur afsimilata 7{umeri autem cmnes natara primi . Sdtx numerorumydr quafecundum calumferuntur decem quidem efife dicunt : folis autem no^ uem exifientibus manifefiis Scod Opcr. nifi funt fimilitudines exi- cnribus . dmt.efe hmrm»trariura moueri .entium principia cfle . cjr numerum. deficiebat & manifefHs vidercntur numeris pofle adaptari bant continuata eis omne meris adaptarent . & & numerum concefla in nmneris . feptem ex moribus planetarum Notandum quod Pythagorid ji Ponit fecnndum morimmi. Dico autem cjuoniam denarttts numerus videtur^Jfe perfeBui. Text. Deinde ciaa. verb ex j . ad opinionem Pythagorae determinatum eft . qu2 cft habinis volunuris . motu videturydr omnemcomprehendere natAra 61. mimdo. o- nona au- : : . Dice autemputa quoniam perfecltts denarius^ effe Ctam. ftellanim fixarum . : ideo eunh^iet^ iJumtrm tem ex mom prirai mobilis . acuri .tinent libro huius in certitts & in 14. id eft.& rati*' propordones harmoniarum. qiua edam cos Platonid circa materialiafunt fecud. quorum aliqui dicebanrur lonici . text. confuetum eft enim apud homines . igne. & in illa terra Pythagorid. 1 2.Prac- . . cuiufmodi funt rum tntimm. elementa ejfe Cddum totum ad inquam. conati. & eiintJpecuUntes pajfma. quac . fiue quantum ad acddcnda. non vidcntur nifi repeddo numeri dcnarij . Itcnim adaptabant 4^ ro. c. fdlicct fenfibilibus Et fi <]uid. Primi quic nunc Gneda did- alij fumpfenint principiumiThaletc. quia omnes alij numeri a denario . tom. Phyfi.

vt de tradUmus . ver6 fimiliter . merorum nam quatuor & ttia fimui congregata faciunt numirum feptenariun^ quia fcilicet nuvel in alium : : meri pares additi ordinate vnitati. entibus cjuafi & fciUcet . . efl Mltiriut Jpt' ciei m fepte- numenim. & incompofitus dupliciter. Cdcanduca quod narrat tria motiua corum . fiue quadrati diftcrcnriis . hi numerumfu-r caufAS : atque videntur Sed cuius & ^ tare frincifium fa : res accipiantur ordinatc. nouem icfeptemfidunt fedecim . quia in ordinecuiuflibetnumeri paris.'.& indp. : bo"- qua- (jr drangulart^. Prima in tres. ideft pajfiones fh*forid tefuerimtprin(ipiArcTHm. Ttnutrim quanmm ad dudum numero- . qux cnumerab titntm. pum. variant fempcc fpeciem in infinitum .fcili- Verbi grariS vnwn . & hahitus numcxi ellequafi pafIiones. ex eo quod omnes difFerentiac nu- & & & : meri in vnitatem refoluuntur cuius rario eft . nia fibi fimilia. fortc per pafliones intelligentes accidentia cito tranfeuntia. vel feipfura. eutid & quatnor. . numeromm & ponebat Pythdgoras habinisr prum illo paflio alicuius tur nm-nems modo : pafHones. iiumems du4lus nullus fcilicct in fe. videntur enim hi. erat iuftiria in rebus.tcxt. Eorumdcm autem frimipiii fuundum nttum & mm numpra- Deinde ciim dicit . Ciim ^rgo de ratione numcri paris fit poffe diuidi in duas ^equales medietatcs 5 idcirco videtur numerus par de fe ipfb habere infinitatem quan- dam. impan.& habitus reriim _ . quidam dicunt ejfe decem principia dtHa. vt efi: & omdidum eft fu- caelum quem de rerum principiis aiTerebat. : quaternarius vero in duos binarios hinarius autem in duas vnitatcs : . -vt efk primm.: Metaph. Ratione quidem . attribuebac finira- & & quaftmateriam exi' . 3 6. Vltra . Secundo qualiter ^iinMits.mqtus ad lioc ponendum ratione. .Ccilicei par ponebant impainfinititm. Pytliagoras fiait dicebat ipfum nm-ne- ifte cx pari & totum c£lum : ideft ejft & impari . fecundum quam par . effe ex numetis pra. alij. finitatem autem numero mero pMi A. tnotiim re~ . ideft .{cilicet pari infinito. Dicit ergo quod cuius gratia ad opinionem. Dicit ergo quod eorurndcm . nouem . efle dicebat cnim quod numeri . qui eft criam numcrus Sed nu? quadratus .Tenh ibi QHemadmodum Alcmaon. fcilicet difFerentiae iraparpone- bant finitum : itlnd ^uidem. de ian J infinito. qmtuor tjuinejue faciunt nouem . c. in diSfaf cadunt quomodo efefriucipa . teniario nam tcrnarius eft numems primus . vel coelementario cpnfic funt viginti . : Notandum quod Pythngoras attribuebat infi. ris . numero impari Signo autem moucbatiu: : qiiia numcrj imparcs.^'. £t vltra . tenebras longius alterafarte . qui pofuerunt numeros principia. quia (emper eft diuifibilis in duas medietates. qui eft>primu5 numerus quadratus.& habitus. illudverp infnitum : v- num autem ex his vtrifque ejfe rem c^ imfarem que. . gorgs ejft a- liarnm rtri quia tales nu" meri xqualiter diuiduntur vfque ad vnitatem numerorum : vt odonarius diuiditur in duos quaternarios . tuebant.(cd ctiam tpfum vnum. fiip dc aliis in infinitnm. Ifti cnim non tantum pofucrimt vnam Ponit fecundiim gorici Ptmentes itcemprincipia f""'" contrarictatem in principiis.' pofucrunt decem prmcipia fecundum correla- tionem . cllc prior : Vltra. quia in corporibus quandam infinitatem afpicimus '*" : quia corporea femp? r funt diuifibilia in duo a- qualia : diuifio enim continui tendit in infinimm. putare : & tmt d* rnii principiis. principia (jr impar iftae : numerorum.trta. alij ab vnitate.^ i^ eft ineompofitus quanpum ad aggrcgarioncm nuctmftfitm. fecundum quandam coflewentationern .non folum numerum conftirijfinito . quae remancc indiuir cft & idcirco . quo quidam Py thar numcros elle rerum principia credideriuit. accidcntia alia afHmilabat accidenribus rum. n«m ifU meri pares non habeqt fc ffto modp : nimvnum dup faciunc tria : tret autem quatuor faciunc : gorici. cnim videntur prims & hoc cfuidem . id eft ipfam vnitaimpar in virtutcm eteni?n ipfa vnitoi par efi temam omncs difFercntire numeri virtualiter c6petunt vnitati. Ifte numeros ergo ordo eft.& ligno. amhehm. Sc tria faciunt & & Septenarius autem numenis eft altcrius feptem.vt prajdidi^fcdetiam ""'"" dumcorrelt* . 1 . qui fimt extra.facit numerum temaT rium. Lib. dexlrum ^ftnifrtim : mafcu^ linum. ita dicebat elTe vnitatibus. & habitus Notandum ctiam quod pafnonej . r ^. : ^ impar : S4 fi- v- flurale . & dcccm ex alia parte oppofita . quae fecundum eonmi opinionett^ quomodo cadunt poftimt efle rerum principia in didas caufas . Sed quia addita vnitatc conftituitur numezncrus impar . Sed ex his duobus. fempcr faciunc eandem fpeciem numeti fi numeri impaT lem.f(emninHm : qtitefens. de his quafonunt fjoc efivt aciifiamus . hoc eft . & ejje ad vnitatem . 30 penientum quiJem gratia fuferuenimtts. femper fcruaht yniformitatem fpecicrum. irutisttmim. Tum quantum fpeciei ad «i : dudum i>umerorum. quod nu- dicit dicebant efCcpar . accipiendo. vt diElum idcft.icilicet Pythacet Pythagorae his & numerum efle principium fnateriam exiftentihtu. Secunda ibi in infinitimi ptiam numerus quadratus.I. effe propter aequalitatem diuifionis dici- §lu»rep»$i^ nes nnmererS pofuit fythm. quadratum. Circa quod duo facit. vnumquodque illo- fuo corrclario.e}Hin- ftentibus^ C^/ju/^fafioneS. quod exponens meri elementa.decem dicunt efi^ corrdationem dicla infnitum : par . malum : : liicem . fcilicet Pytha^oricorum . modum . capit. . & .Tum quia non nt ex aggregayionc numerorum nulli enim duo numeri nmulcongregatifa: ciunt ternarium & incompofims rum quia : fcptenarius : autcm fit primus. ide6 Pythagoras nume-: rum p^rem ri attribuebat infinito impares ordinatc fumpti fed quia : modo . aut correlationem.. Primo oftendit frindfiu fic quac pofuenmt rerum principia. ideft rum cum urario : . pertradandum . Phyficorum .Secunda ihuSorun- demaHtem. fecundum quod dicitur 3. fiue perfc6fci fic ilue impa- de fingulis ficut paret fcientibus Arithmeticam. quid Pythagotici fenferunt de renim Declarstf rtnft- fic & numerum autem ex vnOf numerosf$cut diiium efl^totumcdum.feptem onmes congregati femper conftiniunt«umcrum horum .nul)us enim iiumcms dualium iftus in . ide6 videtuc de fe habere £nitatem quandam > quia cius diuifio flat cum 0um curtium . fcihcet dcccm cx & vna partc . numernm ex vno y'"* & : numerorum fcmpcr inucnitur vnitas rum componi gft/rrtPyt^agoriu »i- . nitatem numero pari . i\[^ principia ad quatuor caufas reducantur.& per habitus accidentia permanentia . fcilicet vnum. qui eft etenim fa~ . qui amplius non eft diuifibilis in duas apquales vnitates . ideo numcrum parem attribucbat finito. . T^u- & imfar & meri vero elementafar ^^ hoc quidemfnitum : % Stc his igitur . facitfcptem : non tamen nitrte. nume^ prascxpofitOj.

Ponit tcrriura modum quo aliqui Pythagorid rerum principianumeros pofuerunt. tcnebras prindpium cognirionis . fcd ctiam proxima gciicrum fingulorum infinitum. . ex quatuor lateribus zqualibus. CapJL hnp^ : «nurncrat finitum . rarione vniformitaris ( quia fcilicet circulus cx vna lincaconftat ) pcrrinet ad numerum imparcm. fum ^utmadmodum AlcmitOH CrOtontAtesfuf' clfere. habe- prius. quo^ rum vnum .Sed quantum ad apperitum ponebant nono loco principia bonum . multoi hu-^ . & qua contrariitates enume- Ddnde ciim dicit ad hoc ponebat derimo loco K^h quadrangulare. finifirum : mMf«weulinum . alterum autcm ad pafuuam .in nararalibus & voluntariis vitturibus & motibus fed ctiam in magnimdinc. : idicirco qu^tum . Vlterius quia dincrfitas perfcdHonis & imperfectionis non fbium inucnitiu. amabonum . fc^on^ dicit.dicens. & Et quia paffiua . nonficfit hi dctermi- natas principioram contrarietatcs . altcrius & quies . & Unea . illa firilicct qux fe tcpriuarionis .^^'V telligcns per dualitatem oppofita contraria. . id que autem elTe porait eft.quod gftendit ctimfubdit .4liud finifbrum impcrfedjonem. & hoc eft quod dicit. id eft . dltera fdrtt bonum.& imparjGcut primarcrum : & principia & quia : ex pari .quam rc & . ficut .vnde valdefimfliter enuneiatiit his Pythagoricis didkis pofucrant principia : nam flcut e{Ie contraria. ^ Figura a«cm altcra parte lcngior d^- Ik & net cx pane infiniti imparis tuebantur tnagjiitudincs. Dicirar autem quadraram.Namfectmdum Ariftotdem6. idcra autem Alcmxon pofiiit principia quaccumque contraria indifFcrenter fupple . vt album. fcd tjuafcum- contingentes. co pofucrunt prindpia reHum . infimtum . pertinet ad virtutem adHuam . . & . c^ qua hacftnt . ficut ponebant crgo prim6 finituni. quia illi principia contraria ponebant ui numcro dcterminato . quorum vnum bant mafcuiinum. curuum : lucem . m*lum : tpudrMtguUre & : plafmari dicuntfnhfiantia.qu6d vna coocdin^do prindpiorum habct rationcm impcrfcdi . ratio. & quot CT 'vero. ^lcma^nfuit phttofophatM Pythagora iam exifiente fene. fcilicct vnun9. & & & : & & & & . rum. . lucem . fed etiam quantum ad a£tioncs animales j iddrco quidem quantimi ad cognirioncm .» } : : Summ^ II. fic iilc ait illi dud laquihm rf- ejfcqux multa funt hHmanorurn. aut hic habuit ab iUii aut illi ab hoc j fcilicet Alcmxone hunc . rebus . fcilicpt : & imperfedioncm dicit altcrum vcr6.Hicquidemindeterminatepro-' -. . impari caufabantur. tenebrM > /«»1 re£lum . Antiffuorum quida C 4 p^^^J^ ^«•icw . &quictcm quorum vnum. redti. fcilicetquics vniformitatcm & pcr- inotus. nam lux videmr fciucet . iddrco fexto loco poncbant prin- perfe<^oncm didt ex virtutc adiua . vt tx his^ qu^ infiunt^confiitui . fcilicet contrarietatibus prindpiorum . Py- <}ue rum . Vtram- nam Alcmaron'ftiit illc tcmporePythagoricorara. : quonim dcxprum. fcilicct curuum . & faemininum . vnde fiiit oriundus. Ei omnibus prxcedenribus patet.Sccund6 par. adkiones naturalcs . ettnim pro quia. qu6d multirado rerum ^f*^'^*' f fenfibilium eft in quadam dualitate confKrata:in. vnde.qui principia rc- rum pofuerant cfle contraria.- & & Noundum quM . malum tonum cnim videmr in quod tendit appcritus. & & irj rio & paris habct radoncra perfe^ Qa. thagorici vero auot rauermt. qux (e tenct cx pane ficut patetintuenti . figiura his erg» ejtaccipere^ quta contrariafunt e. alia enim coordina- & habiras rcfpcdu .Kifientiumprincipia:tfuot altcra partc lon- "" : qualitertamett ad diBas caufas conuenit adducere^plan} quidem non cH dearticulatum ah illis^ Videntttt autem in materia^ecte elementa ordinare^ex his enim. Et qui^ fcilicct fcilicct naturalia addunt fupcr raaihcmatica virtuteip a- dHuam & pafnuam . Et quia cx numcto coflfti- . malum .dicens . fene exijtente Pythagora: his vero conftmiliter enumerauit nam ait efje duo. id rcram {cnfibi-!. par vnuniy plurMle dextrum . vni- & tatcm quandam habet. fequitur motus . p^ruufn. & . du^itas pofita. huius pofidonis potuit cfte qubd ifH non folum accipicbant prima prin- dpia . 8c curuum-. fecundfcn quod numerus pofirioncm habet nam. a ciuitatc.& plura . qu6d ifte Alcmxon fuit. de fc patct. ideirco quar^o loco ponebant poiirioncm habcntia dextrum. qui rarione vnitatis indiiiifionem . finiti:& & iflafuflSciant di- de hacopinioncad habendum aliqualitcr fenDeindc cum dicit littcra: prsfentis. & & : & & recedit. qux duo cx pari. vnde lincam redlam dualitatem alTerebant alterum vcr6 . quod pcrfc(5tioimnem didt . famininum : ^kiefeens . pcrfcdioncm dicit. pracdi^. : larc .Phfy. dpiamotum. viciflim fibi altera opptofita funt atqua'- lia:non tamcn omnia : quim vnitas pofita . aut hic ab illis^ autillt ah hoc huncfer' monem acceferunt:etentmfuit atatc Jhmaon. Et quia primae difFerentix circulare idc6 fcprimo lomotus funt reBum.id eft quadra- tum Q\3a<Jratam qaid ^^^'. magnum . amarum bonum^ malum magnumyparuum.id eft idcm opi- tcx. .ita quicfcerc cft non aliter fi habc-f nunc qn<im prius.Metiieh»t (j» *" lium contrarietates. quod pfxdidH Pythagofici. : . : opinionem. nigrum dulce. & figuris . ponebant odauo loco principia. . malum a quo refilit . 5 iecit de cateris. fic diStaSyvidetur/ufcipere . cuius anguli funt qiutuor amhohtu tantum vera ab aiiis. . fiuc circu- rc. idcirco quinto loco ponc- . j I. illa fcilicct. fcilicet reBum pertinet ad numerum parem . Vlterius quia non fblutn poncbant prindpia rcrum quantipn ad mottis. receperunt fermonem. fcctmdum cos .c. quod jilcm4un Crotoniates. 31 omncs anguli lunt TcCti numcro- numeri .& alibijficut rooucri cft aliter nuc (t nari. cnius & irapari caufabantur poncbant tcrti^ diffcrcnriam vcr6 dttir latera futu.& finiftium ynum. punatus nihil aliud cft omnibus. determinatasfed quafcume^uCy vt album^ nir- ffrum i dulce. Sed ab eis difFerebat . a^qualia 'Ungius. tcnebrse vero ad ignoranriam pertincnt. Hic ^uidem Alcmapon indeterminate proiecit de cate-r ris . Pythagvrici qua contrarictatcs cnuncUrant.defonTiitatcm : . manorum dicens contrarietates non ftcut hi .

diftindke exprelTiim ah eis : nunc autem videntur ordinare elementa. rius paiebit : nerant ex mareria qitafiex vno ^fedalio di- cipia contraria funt pofita a Pythagoricis. vcl confiderarc iftam opinionem fpcdct ad prsefentem fcicntiam.i^»t enunciauerunt deomnii id cft. ponat. nec fecundiam accidcns pluralitatenn an rebus potcrant faluarc. cx quo vt cx matcriaah"agencrabant. non enim aufercbant motum a rebus.erfo. ipfi confiitui ex qH£E ipfi. quia fciHcct fas a rcbus aufcrebant /ermo eft. fcilicet Alcm2one.IiitHrhi.Sccunda ibi.prinpipia rcrum. Dicitergo. (\ui ipvnum.m antiquorum . quod fx amhohni. (tilicet non ab aliis didum e(k:i]uot vero . id eft. quomodo etiam principia contraria ab ad diEloi caufoi contingit adducere .'vt infra patebit.Sccundb. : Liber iz Metaph. vnde cum ad pracfentcm perf^ crutauoncm pertineat quaererc dc caufis. Antiquietiam Philofbphi contraria pofuerunt principia. oftendit qualiter confidcratjo huius opinionis ad praefentcm fcientiam ipcdct& quahtcrnon.fcilicct materia.quia ifti quare non naturali- locuti. qua fit ens cum infit.quia nec fecimdiun. illi enim generant ens ex ens Vofuerunt ^'«o. Dicitcrgo. MelifTum . & hoc vfquc ibi. & Xenophanem. Secundo . ipfum omne. quod ^t Phildfbphus. opi- nionem cotumfpeculari. Opinrones diftindlioncm ^ rcbus aufcrentium. & ided loqucntium magis naturalitcr : nunc ponit opinioncm de principiis diftindionem renim. id eft. Ucct potierent vnum eite ens .c. & qualiter non.principiis diftindionem terum.& quia vnum non poteft efle cau- pitis . dum.vniuerium efle Oftendit qualiter ifta principia pofita a Pythagoricis.nec qualitatem rcrum feruare cuius caufam fubdit. piotHdtpri^- .neo pollunt gcnerationcm. ita tamcn non poncbant cfle fecundun» mbftantiam .&j>lctaph. Ex eft dicJis^Sec. \i Cic\i. & praefertur Parmcnides . &non il- patet ex praediftis.qu6dprm- thag«rici. . &" loquentium minus naturaliter. eiufquc reru modo. motum ab en- caufas poncrc : cidebat. Primb. ram.^f^ hi alio modo dicitt. i. reducontur Ad & ptincipia re- rum contra- riaa przdi" &iz aiCgna- funt hacc .id eA. & in ipfo autem iffum e(fe generantes : hi vero immobile di- Jn qMibHS 7y cles contraria. in rebus tis eft . vt 0ntiqui alij rarum denfiim . Tertia ibi : Xenophanes vero.c^uod materialem qua. pramittit corum opinion(?m in comqiuni. vt infe- runt eiiim totum . illud vnum & mobile cife dicebant .. ab aliiSjinteUigendumeftquantum adcaufamma- frmifioTinn. putapcr rarefadkioncm. &condenfationem. vnum efiaccipiendumf quodprincicaufam pia extfietjtium. fi pofiiioni$ conclufio pcnfctur. toto vnir. infiint:iftaautem &non caufam efficientcm pofuit Empedo- putaamorem &pdium. Vhim6 epilogat diccns qu6d antiquorum dicentium elementa. Circa quod tria facit. L igUur elementa ftaturaplurd dicentium ex bisfuffdens ejl intelle^uijpecdari. eis pofita eft. Texdiihi-. funtpliqui a praedidis. retiu: pofitionis ratio. at^^ fed non eodem rnodo omnes. mot/im apponunt Opinio quorundatn Philofophorum. illo .& Pythagoricis. Oflenditqualiter pertradare . (ipiis cum tiqui ei quoddicttnt SFMMARirM. trarietatem cati fimt cunt hi modo. lerialemrnaiTa tem. monim eorum benc quidem dixit \ & ponitur variecas huius fententiac iuxta fcntentia magis exponitur ^ : naturaiis qubd vniucrfum eft vna natura exiftens. Teducere. Norandum quod hoc fciHcet principiis. qu6d : motum in rebus principium rrmtcriale idcirc6 pcr aliquem mo-- quia antiqui Naturales concedentes . Parmenides ^nidem enim videtur . Ratio huius diuerfita-r cx quefecundum naturam^ non potueruht iiam pofitio caufarum diuerfitatcm arguit in rebus . Sunt autemaliqui ^ui de vniuerfo W*». ne^ & -^^ "°" negantium.quo diuerfifinec fecundum natu^ quia pofitionem impofEbilcm pofiierunt rationibus Sophifticis confirmatam . Ratio huius eft. ifti cau- nec enim fupple iftorum vt Philofophory. imfnobitf . Terti6. ejfe.comparat ad inuifcm ipfbfopinantcs.plane quidem non efi dearticulatum^ id eft. quod ponebanc» illo qu6d Poftquam Philofophus pofuit opinioncm de PAh» *«/*'?» iUtm iifm. id eft. vt fupcrius fuit didhim. \mneTCum generantes : fed hi ilhid vnum ens .c. Attamen quidem..neque ipftui hene.t : nec cjuidem bene . Circa & quod tria facit. patcti- & ftain pofitionem efle rclinquendam . pro fed nam materia eft ex videtur clle couditio materiae . Scd ifti illud vnum . 07 quod non fpedet fi confideretur pofitioconclufio. fubftantiam. fjuUatenus congruit de ipfis fermo : non enim vt Philofophorum quidam^ Cjui vnum pofuerunt ipfum effc ensitamenge~ cunt namcjue llli motum apponunt^ effe. quod fpaSl^ct fi confide- ftendit nis Tettio. ad di£bs cauias quatuor reducuntur. quia ^enere cauiae materialis.cnti\im contrariafunt. vno . ex his fufficit fintenttajn. fupplefunt motum III. quod ponunt . id . : illi namqtte. in . enunciauerunt : modo vero non eodem omnes. Iterum nuUus Deinde cum dicit ^dprttfcntem quidem igitur caufarum perfcrutationem . vt ex cis dicunt fubfiantiam rei his . principia. recit^f arum opinionnm epilogatio.4.tex. Mehfllaccedcbat.Dcindc ciam dicit Attamen tantum conueniens eJi prafenti fpecuktioni. illi : Norandum quod ifti Philofophi pofuerunt tantum vnum ens. Quod probat plafmari . a rebus auferebant loquebantur tcr fum SVUUJE SECVNDiE CAP. yel vt in fi>ecie materi<z.qui ad opinionem Parmcnidis. verumtamen ifta cqiitrarietas differunt dtj eomtrMriet*te crat ex parte formae ifti autem Pythagorici con- ^ & : pofuerunt ex partematerix. fa fui ipfius:idcirc6 . qus vnum ens .'ponunt. quafi vna extflente natura .gf«<i// de natura vna : pofuc- diuerfa cntia gencrabant diuf^rfitatcm dicebantcffepcnitus immobile.nec pcr confequens caufam caufatum . vno negabat & idcirc6 ex illo diuerfa gcnerari.Phyfic. id eft. prasfup- dicunt quod continctur in prima partc huius c^- frmtijincfm. id cft. motum penitus auferenrium . picitergo. & id eft . & quod adpr£fentemperfcrutationemciu(axum nullatent^ de his ferjno congruit.text. Parmenidem . . Ccilicet an- vni quod ponimt. . Prira6. quod antiquis Philofbphis non ac-. incidentcr tangit opinioneraXenophanis.82.Sccundaibi Igitur adprtfinttm. fed fecundum accidcns .

fcilicct . Xenophanes vero primus herum vnum dixit. i^ui huiuf dicitur _ gnatur ejfe.confiderabat ex pane materiac. pcrtrailarc ifta pofirionis frt . eorum opi- nioncjcum matcru^ fbcma fint de numcro cauiarunu fpinitne anttftunm. vndc Xcnopha. Parmenides enim . &2J. iudicauit de cis quafi omnia fllcnt vnum compofitum. lo. . aut ex entc non poteft dici . crgo eft non habet principium quod autcm non habet principium. pane ma- neque ex panc forma'. Quo- modoautcm cludant . : fed cns eft vnum . Phyficorum . ncque dc fbrma attingit quantu. id cft. & pcr confequens caufalitatem . tamquam infim'tum . Vndc Pannenida vtdetur : Deum. quod ip(e confidcrabat ipfam formalcm rarioncm ef- . quod tetigit ens ex parte materia: nam probat vnitatcm entis ex eo . quod ipfi antiqui opinati fuht ipfum muodum cflc vnum Dcum.fedma- dicit: _ quafipanon. Qu6d autem cns non gencretur. cnris confidcrantes & principium : Parmemdes: ifte. id priter ens. qui confi- derauit ens cx panc formae.Xtnthuiui dicitur fuiffi fhMnit. cm . Sccunda ibi CoaEktu. : innninmi. ter ens. Meliflus. poft. &hoc dicitadexcufandum fcdcpro- Uxitatc tra^tushuiusopinionis. g Xenophanes <^ LMeltffits. quod ncque fumens rarioncm ex neceptate ens opinatur autem diccrct neqiu de natura horum neutra crgo quicquid & : Oftn. quod non ge- pertinet ad materiam.Summ^ ^ ^f^ & ~'* tdngere : Me^ vero ipfum fecunditm materiam. vnum cfle & Melifll accc- . vt habetur i.• cns:fecMndttm rationem Melijftuvere ipfum.habct . ideo Afeliffui dixft ejfe vnurn ens infimtum : Tarrtunides : vnum vero ens finitum. omnia diccntcs eft qua rarione . Tcnibjcorollarie rccoIligit. rarioncs iftonun pccccnt. id eft . II. difunt adprafentem inquifitienem. difcipultu taagere refpiciens qui ad opinionem Parmenidis »4i«f. .cft nihil cft quicquid ipjum . magis intelligens ."^'^'"^ "f" '""'"^*^""^ nes videns omncs partes mundi cflc fimiles in hoc . qubdLquicquid eft prztct fdlicet in i.vero.iH<^uam . vel gcncramm.perrinct traAarc de quae . idcft. &if. tctum calum ad prxfentem pcr- confideretur pofirionis pcr confequcns caulalitaicm tollc- rent a rcbus ^Untt difcifulus ejfe {cruradonem pertincat. argucbat enim fic.qu2 eft ingenerabilis.& quia finitum pcrtinet ad formam infinitum vcr6 ad materiam .com.cft nihil . lib. Sed Parmenides vifut efi dicere magu videns. ponrioncm intantum^icilicct dicere nihil exflanauit horum ntutra vifus ef tangere ^ fed ad tura cftjUropriu frtfenti fpecnUtioni. non cft pra:ter ens. I Notandum qu6d . lo. lo. non prajer ens nihil dignatur efe effe De quo manifejttits vnum . nthil expla- idco tctigit . probat fic . quod non prtmm qui fuit primus intcr pradiwri Philofbphi pofuerunt vnitatcm omnis iequcns omnia funt vnum. eft «ftnihil . In quo patet . :: : : didt: Deinde cum • Coaiftts vero afparentiafequi. crgo vnum. & vel ad formam .Cci- cnsfecHnditm materiam licct . nam ipfc fupple vritur tali rarione:Quod eft pra. . aliqua rarione. Oftendit quod ifta pofirio Dicit ergo.eftdignum iudicari cfTc nihil vnde cx hoc opinatur ex necejfttate ens vnum effc & Ddndccum - & eftprxfenris fpccularionis.Parmenides autem magu videns vifus ef dice- agrejtiores nihtL fadum . quia ahquid ellet & qubd ficut dixiiuus. Phyfic.non habct finem : quod autem non nabet principium. & incommribilis . nira id cft .vidiy njwuJm abquantulum. fcUicet Xenophanes. .^uart /{//«/ ^b^ Cap. aut generaturcx ente . t^efiiores.eft immobile. hi.eft nihil -ide quo manifefitits dtximut in Phyficis. quiainimituiQ numquam mouemr cxtra fe quia totum occupat ergo ens cft vnum infinitum &immobilc. text. ens expane forma. ncque dc matcria. Comparat adinm'cem opinantes ipfbs.qua: di^ funt dc opinioniBus antiquorxim. crgo ens nuUo modo gcneramr. re qm'a : confideram*t ens rarionc matcriJE parum : : tmn vero exijientes . ^^^^ Qufcquid . Deinde cum didt I/i tjuidem Stcut diximus pratermitten' dem (jr penitus princi- gcncratum. radiores mi. Tertixihii^itjtrex diBis. fdlicct qui rhomm. id eft. ij. vnde fequitur .aliis duoboi nus fubtiliter procalentcs. Parmcnidcs ad fiiam opinionem vtcbatur tali raquicquid eftnon cns 35 neque de na- Inddentalitcr tangit opinioncm Xcnophanls. qax videmr fibi cfle vna. & habctur infra parum com. fic dc neutra nam. quod di£him eft.nec finem. id cft cx panc ForrruE . jfitatem & . . quod jergo fi . Phyfic. tangere. tcxt. quod informx . fi quod licct ifU mx6xQd diuer- : attamen tantiim efi conuenieru .Duo qui^ cft gencrahir ^ Tentnttt Notandimi . : non antequam ficrct. vero aipiciens ad totura ifte : compofitum.. quia ex nihilo nihil fit ncc ex cnte . &attendentcsadmateriain. &pcr con- fendi vnum ditit Xenophofjes verh : borum vnum dicens . vt innuitur i. tcxt. matcriae . & quod non cft cns. com. vnumfecundum rationem tur hic quidcmjinitumf ille vero infnitum id ditejfe. ncratur ex aliquo priori.ncc con- gis fpcdat ad librum Phyficorum.nihil di- aliud nihil cns & vnum. 5c Patet igitur quantum confiderabant cns rarionc ad pracfentem confidcrationem inquirit de caufis. pratermittendi funt ad prafentem snquifitionem : fi'fupplc confidcretur diucrfitatem pofirionis coriclufio>vt iamdi<Shmi fuit tjuidem. ab enribus auferebant. eft prattcr ergo Dicit dcbat. Dicic quod propric pcrtinct ad m4tcriam. cft non cns.non habct fed ens non cft gcncratum . Ex quo patet. id eft. exponit magis opinioncm Parmenidis. fuppic finc teriz pium eft omnia cfle vnu: viftts efi id eft . firasferens ipfum Parroenidem Xenophani & Me\So. Quod . Primb . qu6d ex non cntc. rario. id vnum ejfe. quod ifie rejpiciens ad petum caelum dixit ipfum efie vnum Deum . III. Circa quod tria facit. pofuit cfle vnum cns finitum . . ^ vnum quidtm > "«T . : ex ^ aliud in Phjfuis dixi' mus.eft infinitum quod . quia corporea:. Meliilus autem confidcrabat cns cx parte materijc . ficut diftum eft in lcntcnriando.qui pofuit efte fcd Parmenides.& fdlicet funt^raeterminendi : fed dua Melifm omnino. In quo parct.fcilicct quantum ad rarioncm. quia finitum pcninet ad formam : infini- vnum ens nam crgo. .fdlicct ad rarionabilitatcm dicedi . fadt . Sccundb.

fciliccr ab & ignis . Secunda ibi Pythagorici vero. nqneft ens in adtu .{cilicet fri^ Parrocnidcs ifte vnam ab ca illis . (cilicet calidum crat ens: alterum vcro . fcilicet calidum.. ^uidem fecundum rationem : flura verofe- cundum fenfam opinans ejfe duas caufas^ c^ opinionibus primoruni Philofbphorum.»<iw^«f pro quia ai^ua corpcra funt qus . calidum^&frigtdum vt ignem terram dicens : horum autem quoniam fecundum ens calidum ordinati & : alterum vero fccundum non ens. Scicndum auccm . illam fc- eft. Tcxc. ejje & fcnfus apparentiam fecuudum rationem. idem.^^^^ runt modum deeo quidem quod quid cft dicere defnire caperunt : valde autem fimpliciter trailfluerunt .e plma ca in mafcrix fpccie po- gcncre caufx marerialis cft. rum principia. fcu Icalicorum. tcrra autem.& duo principia calidum terram. difFerenter : ponebant clTe re- quia ab his <\uidem vero plura principia corporea. quod cft ens . quia ah his quidem eam . Empcdocles vcr6 pofuic fecundum rationem& fecundum rem. ixcwf^zteteyi '.po- Vnde tuit faluare caufalitatem in rebus. attribuebattcrrz.fcilicet cfhcicntc &c & & materiali . qttas alias putauerunt effe naturas . quiafnituM^C^ infmtism. ''ebat pluralitatem entium iecundum!enlum. ^ ^^ ^ ^ cui primo inerat termique definierunt : dicim . fecunditm §lHi ptneiit & ver6 . Pythagoricos abfcjue nicatcscum i*»^m9. quod poncbatcirc terram. & non commu- Pythagoricis in fuis opinionibus illis .qu6d vnum iftorum duorum .^JrMrprnedidi amorem PhiIofbphi. iterum.^ vnum^non ali^ ciunt fecundum rebat.fcilicet vndemotus principiumjfej ^««dem vnarn illi vero duat faciunt . priuatio habct ra- tionem non entiscx quod habet rationem com. fabdtc quod ipfe. f^int & quantum ad de opinionc Pythaillud hjibebant cooi- mim« ^e. tantum vnum principium ponebant. fum vnum erit . Sc retur contradicere fus rationi . Bx quidem igitur de rationi confeniam fapientibus hoc accepimus a primis quidem principium effe corporeum: ignis^&fimiUa^corporafunt^ aqua naque^ (jr ah his quidem vnum:ahillis vero plura principia corporea vtrifque tamen h^c nihit in materi£fpecfeponentihus. tantt^m arttem addiderunt quodc^ proprium eorum ej}'. quod eft prajter illud vnum.i. Deindc cum dicit priuationis refpcdku alte- rius contrarij. Tctt. Phyfic. fcilicct caufam cfficientem cundum ens ardinatur (Jfe . marerialcm non "vnum principium eorptreum. quod licet fiipple cogatur Parmenides dicSta ra- tsmtn confentiMtihus. co eundem modum. PaTmenidis ^i^if opinio reli- rationem fcilicet y„um (juidem .Tcxt. . RecoUigit qux di£b goricorum. fcilicct frigidum .vt diximus. fcilicet Parmenides.-qu6d quantum ad hoc ad vcritatem aliqualiter acceflit nam : principium materiale . icilicet ne MtiqMori : duofrimifia rurfusponit. (^ hanc ah his quidem vnam . rum alteram duabusfunt . fcilicctcaufam materialem duo fcilicct . De his igiturfecundum hunc enunciaue. di6iis tientihus ' ' : ^ . Notandum quod alterumautem.eft nihjl*. illis ponuntur cfle quod Thales patct . enim cx praeceden- & tibus . vt caufif. Anaxagoras ens.^ efle rerum totam fubftantiam .iafam : a qui~ cundum principium cientcm ctiam poncbant . tame». t^ qni : ncbant. Sccun- Itecotttgit tU- do . horum effe fuhjlantiam de qtiihiis prjtdicantur : quapropter C^ numerum ejfe fubjtantiam omnium.& fimilia. dicebat cfte non cns jParmenides amorem. quod alterum eoignem rum attribuebat igni. 1. plu- ^^ autemfecundum fenfum :\na\\znt\xmcr:2p^Q- nVtilius icn.dicebat. qux a» de efini»' didla funt dc opinionc Pythagorico- rum. quod altif . ? Epilogus prajdidarum opinionum. ignem^ aut aliud aliquid tale ifedinf- ^ nitum ipfum vnttm . ""^' "" illis. vtrique tamen in hoc conuenicbant:quia principiura iiuc vnum fw.volens fajuare vtrnm- quc . calidum fe- ^ ^^. fupplc clle pofitas.quod vi- & : & eaqux di6ta funt. ne vide- lam caufam ellc . quod videbatur ad caulam iriaterialem pertinere. igitur vfque ad ItalicoSy^ abfqueiHis ^ \ mediocrius dixerunt alij de ipJis. qira concluditur.funt aliqualiter non cns.K^ttameny ^ caujis vfi haquidem vnam^illivera duaSyfacitmt illam vnde motus^ vt diximus .& fufior explicatio opinionis Pythagorico- rum. fcilicct principiis.qui iamper rationem incipiebant fcirc fipere caufas rerum ea accepimus . j hi Rccolligit coroUaric . fcilicct illi .^. fonit rurfus duas frigidum.^^r/>w/^Philofbphis fiipplc ac- cepimus ellc primum principium corporeum\<p(id probat. fciUccc .fci\icet efficienXem ipfam. fcilicet fri^dum . caufairi effi- V9r\ duas. Empedoclcs autem Democritns plura ponebant. quidem poluit il- fcilicet intelledkim. &: iam rntionefapientibusM eft. . & odiiuTi.& cum hacillam vnde rnotus .fuperficiaUter nan. id debatur pertinere ad caulam efficientcm:alterum gidixvn. pracdidis. tot efi acr frioribtti quidem igit^r . quicquid eft prxter vnum. cp. duabui vfifunt c4«/w. Addit autem quod horum <juod quid efl. ied in potentia . patet cx prasdiftis. hoc ejfefuhfiantiam rei putaue- nt4s runti vtfi quisexifiimet ratione idem ejfe duplum dr dualhafem eo quod ine/iprimo dualiduobtts duplum fedfortaffe duplo tati non idem effe :fi autem non\ multaipDe itlis accidit. . qui fupplc non affignabant ad quod genus caufa^ & huiufmodi principia reducantur. i. SVMMARirU. vnimi.& frigidum. Dicit ergo concludendo qn6d ex diEiis Philofophis .vt ifteaflcT Pythagorici vero dao quidem principiafa. tcxt. I. matcriam. fcilicet matcria motus". .vt aut terram . CoaStpu fcilicet ad lenfum apparer entiura multitudo. ee. tione ad opinandum omnia fc(]Hi apparentia elTe quia . in bufdam vero poncntibus talem cum c. id eft.licet mediocriifs de his dexerunt cflct ens fecundum fcnfus apparentiam.fed vuurn . 7/. Anaxagoras. vnam .qui fcilicet fuerunt vfejue ad Italicos. id . vcl frigidum .dicens.quam ppncbat flura. Diogenes . fcilicet & Exponit magis opinionem Parmenidis. harum alteram. fed difFerenter . . ab illis vero duas. quas di<Jfci funt dc opi- nione antiquorumt £t pcim6 qux dida fuijt de ^ & cipere. dicit. licntis. }. : Lib- 34 Metaph. id eft .

ac dc ideis. fedm. (cilicet qui ex vniratibus conftituitur . quafi eltent ejfe aliis naturis. quam explicat fcntentia Cratyli.i. vnde di- cit quod de his igttur. Icd Pytha- vel aquae. V T P & qui Philofbphi aliqualiter quatucr gencra caufarum tctigehuit. dcfinitum . f iue cfliPythagorid vcro ex partc materialis. SVMMARIVM.fcilicct Philofophis. quia Empedoclcsillaprincipiacon- caufk mouentis .^«o<i efiproprium eorum tjuia . & eft. qui fcilicet fo„c(. (cilicet Pythagorici. Pijl dicfas vero fhibfofhias ?Utonufiu feruemt negocium . Particifationem tamen aut immutationem qua fit tione vero Pythagorici . . quia contingit aliqua raulta primo indle alicui Excmplum. Ratio huius confequcnri^ A Rccitantur opiniones ponentium principia ab oflenditur qualiter anticntibus feparata. tot efi accipere. .urat opinionan poncntium principia ab cntibus fcparata . quia iiire quiditates quo Py thagorici difrcrebant & defi- uiceperunt diccrc.non .-&hoc Heracliti prima partc huius Vtrum vnum . ficutantiqui.ant duo j>nncipia. qiii pofuerunt. hoc ejfe fubfiantiam rei putautrunt. Scntentia Platonis. 4/«. aut aliquod tale aliud. primum inuenittu: vnum .w«»Kr«wf. multaaliafintdupla.& ipfitm vnum non dicebantcltc accidenria alicui alteri naturx . illis eft.Socrate vero circa moralia ncgociante^(jr Tcxtxo. Pythagorici ab principia dura fiantiam horum. licct po- dem modo. addtderMnt.licct idcm fecundum rationcm. qualis fuit Plac Circa quod duo facicPrimo ponit ooinionc eius . dimifeiunt in communi quarere. definitio incllet primo. modum defi- & cum fubdit Sed fsrtajfe nicndi improbat. quod tantitm autem .& ipfum vnum dixerunt infinitum duo nam alij de Infinito capit. fecundum nomen tranfmutatum. Vlrimo Tcxt. vtfi quis txiftimet idem ejfe duplum. 3. fcilicec tantum vnum ftcrioribus vt didhim . in quo NaturaUbus differebant . de fimpliciter traSlauerunt . quac pollunt dici infinitat. futauerunt accidentia fimtttm & infinitum. alij & in hoc conueniebant cum antiquis : vcrumta- quibus difFerebant vnde fubdit . proporrio dupla duplum . Sic itaque talia quidem entium ideas (^ fpecies affellauitfenfi- ^ veroprofter h<ec fccundum hoc dicmnia . tamen atrribuebant . men habebant duo propria in a prasdidis antiqui. de defnttionibtis frimo intelle- ^ ifumfrmantc illum fufctftes frofter taletutautt^quafi de aliii hocfaSfum. ineft paritas. licct impcrfedc. & dc .fed ipfum. antiquis eft aliis Phyficorum . . vt ignem . ipfi rerum .Dicit modum & Empedocles. quara in multis co quod multa ex vnoconftituuntur.fupplc eft ficut nos dicimus. &:c. vt patet ex vnum . i» multii quidem hosfequens : aliam verofrdter Itdtcorumfhtlofofhiam hahens : nam ex nouo confentiens Cratyli. 61 om- nonexiflente^hoc cjuidem ^fofieriw itafufcefit. vt patct de Empcdoclc bufdam ita Pythagorici ficut patet ex coordiparione principiorum contrariorum. . nam fecundum farticifationcm ejfe multa vniuocorum fpeciebus . qui funt diiSta. C fi vnum tantum:diccbaat cnim quod terminus diftus. nam dcfinicnrcs non attcndebant in definirionibus af- fignandis nifi didum. & Dodor.& idan ipfi duali- fequeremr etiam. quod probat. crgo quod Pythagorici . qui poft priEdidos Philofophos floruitjde reram principiis. Cuiprimum inefi di- Gus terrninM. id aliquis aliaii rci . aliquas alioi naturas. cft quod capitis. quod eft dualitas. & dualitati non fit : tfi idem dupla:ita quod fint ficut dcfinitio .ff.oportct diccrc.dtxerMnt ftcundiim emdem.id cft. ejfe ornnium fuhfiantiam 35 Notandunv qu6d Pythagorid. dixcrunt fecundum ejfefuh- Naturales funt aliter locuti . de quibus prddicantur : cjuaprofter y fupple ex hoc concludcbant.Summ^ iff quihtt cum ""Jnc difftrebat lyth^nei 0k tUini & quantum ad illud quod . illaalicui alteri natura: puta igni . 11.cura flnt quod par.f. &c in quo difFcrebant a prsdi- nHMenitknnt crat cis & pridi(£Hs Cap. traftatur in vfquc ad §.quam poncbant modo ptjecxpofito. duplam proporrionem . dualitari prim6 vni.^ nondefenfhiliumMiquo : imfofthile namque efl com- munem rationem ejfe alictti fenfibiiutmfem" fer tranfmutantium. illud plum ponitiu- cifct idem dualitati fubftantia dualitatis . quipofuerunt Poftquam Philofophus narrauic opinioncm poncnrium rcrum principia rcbus inexiftentia non feparata. hoc Sc . quia ficut . ^ fcientia de eU ct qu6d fupplc ap- parct cfte falfiim.cum fubdit yfiautem wo«.!-' Sccundum & : traria pofuit cx partc gorici a pridit^s . quorum vnum crat principium bonoriun.& fubftantias rerum. vtique ffecierum .r po- plur. fupple dualitas effe. & vnHm. quia cns primo iiiucnitur in vno . & duplo. : acddcntia fubie<io. cjuo fcilicet .& val& fuperficialiter aurcfum fciiicet quiditates . : ex & eftec quo dufic IV. cundcm mo- proquanto illi.primum incft duo- & numero binario . tati : fint . multa dupla cilent vnum. duahtatcm. SVMMifi SECVNDiE c^aidcit. ipfum inhninim. v^ qui pofucrunt cft. de ipfa . nunc n. jdco dicebant quodenscftipfafubftantiavnius: hanc autiem dcterminationem . quod multa vnum feqtiitur conuenit ejfent id cft . ncrent cum vnum primura .& fcqueretur igitur idem in fe. id cft . vc . bus.csperunt dicere. de tota natura nihil : in his tamen vniuerfale quterente . in efl. dupIaproporrio. aut terram. qu6d quodcumque duplum . proprium .co.& aliud aliis quimalorum . quidem enim exijlentia dicunt ejfe numerorum immutationem.IV. principium materialc. id eft. quod hoc eftet fubflantra illius hoc cft quod fubdit. vel alicui altcri . & quod fuperius fuit tem definierunt . «ais. (jr HeraclitiofiniombuifenftbUthtis nibtis femfer defiuentihtu . Plato vero particifatione nomcn tranfmutans. pofiicrunt aUqui eonun duo principia contraria. cicnris : gis cflcnamras ipfas. cum cocludit quod deprio- ri^<«. farticifabilia . eriunciauerunt fecundum hunc modum : itcrum. eo quod duplum. & defitire. Vcruntamcn non co- & infinitum. : tjuod & .

fed tamcn tranf^ mutauit ipfimi nomen . qu6d Pythagorici dixerunt numeros eflc caufas rerum . . . . & idcae diuidua naturam communem fpecieFum. qui fuit auditor Anaxagoraj. multa in- fe eft ipfi nattura fpe- fcilicet participat fpecificam . id eft . pofitionem accipiebant.nufie in quantum erant principia cognolcendi. fcntbat generantur fpecies ve. & ri. dc fecundum easrpropter eas quidem.quafi quxdam immutationes nu- quantum numcri. flip- ple V\zto. appellauit : fenfihtlia vero omnia dicebat effe pro- pter ea & fecundumea . . licet Pythagorici ponerent par:. reci- piens fupple Plato ^vt pote eius diff ipulus. itaquod ifta entia quantum funt fenfibiliaerant. poft- modum eft inftru6tus : nam. Tlttt ftudio- eius (luantum ad hoc .\d sft. : non eft wultum iifetu ffecitii curaii- dum. fenfi- namram vniuerfahs ac- dc qua poflitfcientia habed. quod ir\- . his tjuidem. qux noluit ahquid pcrfcrutari bus . f ft .fcilicet immutatiOf communi au^rere dimiferunt fiftt fpecterttm» tn videhcct dicere. Notandum etiarji . id eft. id eft . fibus cflet benc poflibile fipi . : fus minqui- . qui in Graecia . fofi omnes dt£las Philofophias Philofbphoriun fcilicet a. fed dimiffis naturaU- . Secunda ibi : J^oniam aHtemfpecia. dicens. Pythagoricorurq.i Juiott0 veri' tMtit. formas . cum ifta fint conti- . ticipationcm . Plato autem fuit (ecutus eft. Lib.entia numsrorum imrmutattonem ita qu6d loco immutationis vfus cfl tionem : : nommc paiticipationis & . naturales . Metaph.entium. Addit autem pro reprobatione Pythargoricorum. in quorum opinione . fcientiam habere fenjibilibui . quantum ad nor men. vcllerfe- qui fecutus eft j & conuemensM eftjconiewciens. fcd loco immutationisvfus cft participationis noinine.pofieritu ita fufcepit iicet cum cis particulariujn tiam efte Platonis non . nihil aliud includit a natura &c ^ropter hoc homo fpccics. autem Ipfa fpecies . Ponit §luare vftcs nemme eft p/trt:cipMi»nis . quod tamen Platonici tradiderunt. Math&matica rerum intermedia & ffecieSy dicitejfe. ^ »09 immutatit. fciHcet de fenfibiHbus fcientiam efle non pofTe.fiuG difrerentiam in. & fenfibiHum fcien- poire. fuppie cum natura- les Shilofophos. nam ciei. firilicet antiquos Philoibphos iam didtos fe(juens . Prima in duas j quia prixn6 ponit opinionem eius quantum ad .fed nunc fiue fic fenfibilia fme non . Plato cjuidem in multis hos .. Secunda ibi ^imflitu auttm fenfibilia. & alios huiufmodi. vniucrfalcm & definitionibns primo i/lumy fciHcct intel- Socratem .in quantum ideas funt feneflendi fibilibus caufae fecundiuli cas v^f 6 in : eorum excmplaria.6idasi\i\ohcm. & ideas : in quantum ad ideas earum vocabnt e^tiafiparata.(^ ho- mo per participationeni.qu6d . vt dicitur. indiuiduun} : homo p? r participar- hoc autem nomen per participationemy accepit Plato a Pyrhagoricis . qua£ opinatus eft de Mathematicis.id eft.ea qtls opinatus eft dc ideis.t. nam ip(c. noi^ debebat vti nomine immutationis . fcihcct qua.di<9:i Naturales quidam in Italia. de opinione Pythagori- IxpUottur fibihbus fcparata diofus ad inquifitionem veritatis..• & vocatur hxcceitas. alia propnafuit habens pr«ter philofophtam /taltcorumM eft . Platonisfuperuenit ne^otiumy qui /cihcet immediace Ariftotelem przceflit vndeeius difcipuluslegitur fuifte . dc quibus definitiones afli» ^3ntax. naturam mhil in vniuerfale tju^rente leHum firmante & hoc Socrate vero ctrca moralia neqo- & de tota nature^ ciante. . . puta . nis. Poftea autem peruenit adPhilofbphiarp Py thagoricorum .fecundum illorum opinionem fenfualibus. qui fuif magifter Cratyli.quod opinatus eft de rerum principiis. omni. ea cjuidem ipfe. qiix cft indiuiduatioiiis prxcifa caufa. & fcientia de ets non exifente. quod opinatus eft de reSecundo quantum ad hoc. . qui.vel ipfaidea. fiic tranimutauip nomen. de naturis rerum. & Heracliti ex opinionem Cratyli tanquam ex nouis om- puxu . vt dc his non poflevnde fubdit. didi Py thagorici. naturam. id mus eft qui fcihcct pofucrunt fenfibiUa efTc in jiia fi . hitc communcm. porpora ucnire .qu64 duo fuerunt antiquims phiiolbphorum genera quidalh in Grxcia . iubftantiis. Socrates & difcipulus . . omnihui femper defiuentihtu . fimpliciter participantium. non tamen perfcrntati funr qualiter fpecics comn^unis paaicipctur ab indiuiduis fenfibilibus .r^ 36 fhiUfopheru duogiMra. propter hanc opinioncm.PUtoquxr» bus dixit fcientiam cfle. effe alicuius fenjibilium femper tranfmutan- fuit idesti tium : . id eft f unilitudinem r6 . . & .puta Socratcs. nam fpfciebus : rum fecunditm rum fpeciei ta Iciret diuiduale vnde . quidem . vt quia Plato ideas fic de eis pollent definitiones aflignari . Ad euidentiam primae partis. qui fuerantin Grajciii.dicitur fen:ia. feparata ri}bdit puta fpccjcs . videhcet & hoc cft quod dicit.qui de fe ponon habcnt . merpruiTi. .qu6d qus. Et hoc eft quod fubdit impoffibile namque efi communem raxionem. (Jy differentia afenfibilibus ^uidem. eo cjuod fecundum eos. vt iam eft didum.veI idea- quantum Tarentum dicitur pemenilTe . quod omnia fenfibilia diamtur efte propter prxdidas ideas. fuo temporepuUulauit . diciturper homo . immutationem. vel a/inus . hocijuaji dealiis hoc eueniens: fcilicet poflct in cis vpiucrfale fcilicet fimt entia .Tj/thagorici ^uidem dtcunt extfiemia. iiue hojno per eflentiam autem. ad moralia eft quod dicit : morahbus licet fe traoftuHt inquirenda. notandum. fenfibiUa fcmper Ratio huius eft fjiecici quia oportct ^cfJnitioncra cfle & continue . quiafcmfiternafunt cr ifhmobilia : afpeciebus. quoddeclarat cum Cuhdif. : quidem multa ejuddamfimiliaftnt : Sft^ autem i^fum vnum vnatjusquefolitm. Anaxagoram. aliquid addit fiiper natnrairi puta proprietatem. uiduiim homo & non in aliquo fenfualium. fiue ad ea iinmutctur . de quidefinitioncm afligna. id eft .qui4 erat ftuerant . Notandum quod Plato cntia feparata .& femperrquare definialiquam immobihtatem rcquirit.ideat ^Jpecies exifientium. fic . id cies . nouo. Secund6 quantum ad ea.naip in fenfibilia caufabant:fed immutabiles cxiftimabat fcicntix haberi . id bihum & : vult diccre.ndc[L\orum. corum eft inftrudus in Italiam. in qux fropter hocfufcfpit. .vt Plato dicebat: rum Philolbphos perquifiuit. vbi ab Archira Tarenuno difcipulo Pythagor. vbique terra- ^d Paulinum OfinioThtonn d« ideis. puta Hofno per ef* . conueniens fci- . fignari Dus eft qu6d Hcet in aliis gcne- : & muitltter fp- nue tranfmutata. qus fimt a rebus fen- Empedoclem. &C ideo huiufmodi entia vniuerfalia . id eft. vr eorum dogmaHieronymus in epiftola qux participationem Nam indiuiduum ficut recitat .^ definitio 2^hoc tamcn erat impofEbile in fcnfibilir naturahbus inucniri. Notandum etiam . nominauitexiftentiurti fpccics. fitioncm aliquod quod probat cui^i attrtbuebat multa vniuoco- homo cxiftpns per eflentiam ilidiautem eft homo per participationem.qu^dconueniat rum tio multum Philofophos quia ipfa fpecies. :: . cum trarifmntentur. fci- id cft .Dein- de cum dicit Amplitti autemfrdterfenftbtlia.

inter vnum quod eft principium numeri. vt prima D con . ficut quanmm ad cognofci. qu^ opinatus eft de rcrum principtis. cut ex vnitate muItipUcantur dincrfaD & iterum multa Mathemarica differentia numero.ssl" **'" fciiicet non diftinguens . & . principium principiari. Dicit ergo. Non fcparata .: Summ^ Ponit opinionem Platonis <[\ix opinatus quantum ad ca de Mathemadcis. & fimilitcr dl aiiis ideis. quod fecundum Platonem . plures quadrangulos . fcilicet idearum putatterunt. ad inferiora quodam ordine defcendebat : & Ariftote- autem econtrario fecit:iiam a fenfibiUbus incipiens.& eiufdem {peciei. eadem fi/iqula folttm. ^«»4 terna fnnt . Quia igitur intelie£his humanus intelligit abftrahendo . fic eriam principia cxiftentium:quia quod eft principium principij. iicut .quia fcilicet Plato diccbat caufas fuhJiaKtix citnUis rcbtu \fimiliterficilli.enrium:ergo fupplc hoc. Secundo conueniebanr. numeros. Circa . II. ^ < .& qnantumadinquifirionem Phyfici veritatis . ^uoniam autem fpccies .eft etiain gularibusjfed etiam particulari^ modo intelligendi. Dicit crgo. . ad quod gcnus Sccunda ibi : Palam OMttm ex prtdiEltK. Primo pcnesconucnicntiam. cnribusr fecundum opinioncm Piatonis .& paruum/ecuhdum parriciparioncm idcarum itaipfae ideac. Primo . idcx fttnt caufealtis . quod qua: abftrahit a ideis .infingubs fpc- fbquitur ''"""*' idex funt formar fenfibiUum paratx cx vno. ifta . ferioribus.lcquitur quod fi vnitas eft rei fubftantia . idcas dtctt cft. id eft.quas dicebat clTe numeros. idea eft. Phyficorum tex.Secunda ibi Pro infinito fLtt» 5. foneopinabaturcx rarione motu (cietiae Hoc auton Marhcmaticar. Sccim. for- in fua opiniqne modum elfendi credebat & : Notandum . quamuis fepaxaiim diftindbim a fenfibiUbus cognofcantiu: moriuum mo- Platcnis nullum fuit. id cfV . ^ non aliqiiid vnum cenfimiliter Pythagoricis les fblum fecundum confiderarionem quia abftrahentium non eft mendacium. fic : fed & ipfum v- Plato dixic. principia omnium exiJtentium.& multa: fiiperficies. vt Comrocntator dicit.fiue fubltantiis fepara- uam cum : vnum.& fic res ef^ . vnde ex Iioc & quod nabuit oppofitum moduni . i8. ideas reali- ter feparatas eUto defrincifiit . idcft. Dicit ergo. quantum ad elTe reijputa pofuit vniuerfaiia . magnum & paruum qttaji materiam dtxerunt effeprincipia idearum .& funt differentes folo 37 Ponit opinioncm Pbtonis quaRtum ad hoc. muita indioidua fi> miliafub vna fpecie puta muitx h'nex. diiferunt quia : ajpeciebits vcro. itaipfumvntmi eft forma ideanuTi:ficut igitur fenfibilia conflituunturfccundum eum ex principiis materiaUbus. tjuajiveroftthjtantiatn .7. vna : ficut dumintflli- non fit nifi poteft efle fingula necidea iiominis . cius opinio ncm comparat ad^opinione I^ythagorae. ( in quibus confifHt rario magni & parui) confHtuit varias fpecies numcrorum. IV. nam Plato ab vniuerfalibus fuam confiderationem inchoans ^nfibilia . dijferentia . 8c huiuimodi fpecies autem . id eft.y«wp»- umt immohilta : (enfibilia autem & mobilia ficucpatet.PythaTOcicidixerunc. autem. & jpecia. vnum ejfe fubJlantiam rerutn. : fcilicet : : & ^*!» plures. pcnes difFerenriam. & . fed funt diftindi oporret nec vniuerfalia nec ciTc realiter fcparata modi vnde Mathemati. id eft. Notandum . Deinde cum fpecies S FM Jd A R I . tica gt^jj tpina. Scamda ibi : Et vnum effe. eriam ab exiftenria namrali idcirco vtrique abftradioni dixit correfpondere duplicem abfh:a<9ionem. quae ponebat cfl qu6d amfUtu praterjen- intermedia. quod ijuomam. & difFerentiam. quod ipfum vnum non mx- dicatur de aliquo aliocnte. tiiyfimiliter & qiuedam cxiftentia natura mim figniticat fubftantiam rei . autem in aiiis fimiliter : quod duo fadt. elementa iUarum. IV. Comparat opinionem Platonis ad opinionera /„ -^^ Pythagors.quoadconucnientiam. materiam Mngnum igitur (^ paruum. Prima in duas.conueriiebmnt do.quod . Philofophi naturalcs. ipfum vnum .vnum fiantiam dixit.ide2 non limiles fub vna ipecie commum". '' ^ ponit multa fub vna fpccie difFerentia (ecundum numerum.qux magnum. Sccundo. com. Ciim igitur pariio vnitas Plato opiiuretur ipfiim oranis entis vnum fubflantiam cflc eft fubflanriacommunis numcrorum.vtdicitur i.id cft. (ed inrellectus : enim oporter quod modus dum intelligendi non ca elTendi fequatur . comipribilia. Cap. Pjautem.confHtuuntur fccundum eum ex magno & funt : fecundum parriciparionem ipfius Vnius: enim fecundum addirionem & fubtradlioncm . . Vidcbatur enim fibi quod fecundum hunc modum mulriplicarcntxir diucrfa: idex fe- fe abftraftas ^ . fcilicet Platonici ejft elementa. rerttm intermedia .& cxplicatur difFercntia: & Plato refutatur &: praefcruntur caufa. Notandum criam Platonem '/*» propter hoc erralfe. Vnumtamenftthfiantiam aliudyensdici .qu6d conuenicbant in duobus. accidit in ideis . id eft. : ciebusclTe fimiliter realiter feparata. ^^H"'*' ' : Prim6/ciiicet quia Piato dicebat. id Jihtlia . ficutaccidens defubiciko. & quarc Dcinde cura dicit dixit fcxt. vt ejfe principia. tom. vtfub- Ex illis enimfecundum par- ticipAtisnem vniusfpecies e(fe Scori Oper. pro anizfpecies . puta plures triangulos . catiftfunt aliU.id eft. ab Mathcmarica ftint multa cfHadam fimilia. quia |w«* Hoc au- figuris. Secundo.vt etium Pythagorici dixerunt : vult dicere qu6d ficut Pythagorici dicebant .: caufae ipfa principia reducantur.I(b autcra fecunda conuenientia fequitur cj( prima . Plato ejfe Ma- thermittca tnfrdi res^ id eft. id cfl. oftendit qualia principia Plato cnribus afHgnauit. C- variac dicit: V M. elementA liUrum^omnium quafunt^eUmentd effe putauit. fruftri dcmonfb-arct Geometria aliquos triangulos elle : fimiles tem non tis nifi de Ken aptrtet ^fj"!^ in idea fcparata nihii aliud fiue natura fpeciei.&non aliud ens dici vnii. non tantum vniuerfalia a fin- ^^^ilari omnino »j . & de generc Quanritatis:& vnum quod conuerritur cum ente. quod Mathcmarica ^'i'^ numero.co.quod di*5ium eft. vna. tut efi mam quantum ad efle . . puta Ntathem^abftradaa materiafpnfibili . infira ieniibiiia fubftantix & ideas .ad inquirendam v-eritatem dc vniuerfalibus procedit : non quod poneret vniuerialia realiter Comparatur opinio Platonis cum fententiaPythagorx. quia fi numeros effi numerus noncft aliudqaamccllccbcvnitatcs. quafi fint qyaedam tertix quidtm dfenjibitthut in- fupple Mathematica.ad ialuandum demonftrariones \bthcmaricas nifi enim cflcnt duo crianguli eiufdcm fpccici. (jr numeros vt effe caufat caterisfuljlan^ illi. quan- tum ad Ariftoceicm. Primo facit.

Speciem Ratl»ntiJulius rft pont- re pluralita- tem ex parte formii. : piatica intermedia inter fenfibiHa ratas . forma jolumfemel gefem- conftituit ipfa. prtt- quodponebat PIato. fcilicet materia permanente. puta ignem. ipfi icilicet Platonici dualitatem facere. id eft. Dicit et go. : Pythagorici. quod gcnus dicit nata. thagorici & itetum & nonPy- ffecierum. Dciiade ciira dicit ^ Vnum quidem igitar numeros frater non vt Pythagorici^^fpecierum introduclio propier eam qua in rationibus resfacere. vcl huiufmodi ./Ji. ex qua fi-. Prim6. cum fecundum eum in conhac ratione quafi coadi pofuerunt quafdam rcs feparatas .etyiiti> ..namfpecies.quod exemplar dualitatem autem : : iftam intelligit magnum & paruum . id eft .c.coc». numeros TQs frater fenfbiliauUi vero cunt res ipfas effe di- (^ Mathematica interptedfa . Sccunda ibi Equidem i cohtrdria. conuerfo:quare rationabilius ex parte materiar. qaia. fcilicet dualitate naturaliter generantur velut .& pluralitatem & : & ter ipfas res. tpfoi res dicuntfjfe numeros vtique . Plato ex ^arte materiae pofuit magnii paruum.ponere. enumerat. Exemplum.. fjuiaomnesnumeri extra. quod Pythagoras ponebat.& ex parte forynx contrarietatcm. ^ J rantur:numeri vero quos alius numcnis numerare poteft. nerat.id eft.cinde ^4 : : ^ numcrus. fiue k vnde quianumeri pares at- dUalitatenmneratur .nunc multafaciunt :fpecies verofemel generatur folum. pracexpohto.Exen>- pliun. Notaudum.bocfrc^ Amplius hic quidemnumC' eft. vt praEdidum diffierentiara. fcilicet ita multa faciunt . quitM materit. . C^fic in^nitum. fcilicetPlato numeros frMer fenfihilia ponebat . r» quihHs *' Et prim6 Secundo cauTam '^'^^'"^""^ fubiungit. Secundo Platonem in hoc irrationabihter locutum.piziei primos ex ta. cut ex quodam exemplari pmnes aUj numcri gfrr fjcut fuperius fuit nerantur prxter iftos . ex i. Tcrcio rccitat raiionetn. vel aquam .quod faciebat Plato. horum non fonunt. hoc du- & pliciter vt patet ex prsdidis quia fecundum &Mathematica intermedia ponebat effe fejparata quorum quacHbet dicebat jsfte quofdam jiumeros . quod didum eft.fed compofiti. Dicit crgo.idefi^ figdlo. hoc eft proprium opi- & fux in comparatione ad Py tha^oram. Philofophi naturales pofuerunt vnitatemin materia.ficutquo<l ponebantPhilofophi antiqui:«««f e/tim ex materia. qni Platonem priCcclTerunt. aliqued c*r- Videtur aute ex vna materiavnamenfura. exemplari iKfJictyHoff enim idem eft. idearum. . vt principium materiale ponebat .& fic de aliis:ifti enim fbla vnitate nume- fitiinni . ex aliquo ix. modo fub alia. id eft. non curauerunt ponere Deindccum dicit Pythagorici fpparata.7o. Secimdaibi rmmigitur. quod fuppIehc^tPlato duali^ tatem ex parte materix a{Iignabat. Oftendit Platonem in hoc irrarionabiliter lo^» aitum. '*:• contrarietatem in forma:ponebant enim materia ferum naturalium aliquod corpus . fupple Plato confiftere dicebat . ad caufas principi^ ab eo defig- tria facit. vt dittum fuit fupra. primi ponit caufam fecundie difFerentiae. cere. quod fcilicet Pythagoras. Se- jiionis cundo diifercbant.& alibi faepc. fupple Philofbphi ita eft.«. : *eo^i'^' fuit. quodfaciebantantiqui natiu:ales. eft ponere vnitatem & pluralitatem ex parte form^.arum fpecierum. pluralitatcm ex parte & materiae. Phyfic. w4turam aliam fpecic a natura ip. non credcbant de rebus fenfibihbus pofle definitiones afllgnari. Deinde ciimdicit SVMMARIVM.7^<«r- pUlTHci ficfpatterunt tft jfeculari de- fnttiones.ternarius. id eft .& 82. quam pertinet & vniuerfaha & propter hoc vniuerfalia iPualitatem atitcmfacere alteram naturam: qnia numeri extra printos naturaliter ex ea gcncrantur velut ex aiiquo ixfiayeiu> . Dialen:icnm. ex ifto vno dicebant diuerias res conftitui fecimdum rarita- temj&denfiMtem^quje principia formalia ponebant cfle. Spcundaibi Dualitateusvero Dicit quod vmm numeros facere.cum corrumpatur ad corruptioncm compofitijex quo Effirjc.n6 dicunnirprimi. quod vna materia refpicit po- & fuccefliuc plures formas & non e . fed omnia efle . D. & Expenditurmotiuutn Platonis. Tertia "^v. Comparat cos p? nes iif^nttl» ipfam difFerentiam hoc ponendum. Deinde cum dicit.(jr infmttim ex magno frium iffms (jr faruo. vitroduEHo euenit fcihcet i^C\V\^ionipropter per' fcr^^tatiotem in rationihm ..quia fro infinito quafi vno .: Liber ^8 /connenientia diccbat . id eA. dicit Pro wfnito autem/vt vno duditAtemf»^ Te?. .Necenim ita efi rationahile. Circa quod Prim6 facit . : go. fimiliter cum vt dicit fccunda. quidicuntur primi . id cft. & ideas fepa- in fenfibilibus. quod ficut apparet . Ponit caufam primac nnturalium. vt v- & pum principium. vna autemformavnum fofemel conftituit totum compofitum ge- matcria niodo eft fitb primaiam corrupta lum & : difFerentiac. fcilicet PTaitonici. interhnt Mathematica non /'owwwr non enim ponebant Mathe. reducuntur. ex magno &faruo. ha:crationabilius quaiuPlato nam AnttefniftPhilofophi naturalcs ex vna materia generabant nebant m»multa perqiiandam formarum fucceflionem. id per & Subiungit caufara differentiae . .. & Equidem c contrario contingit non enim quidem enim ex materia : rationabile ita-. prajmittit. de quiDus poflcnt dari definitiones fed priores . vnde [nh^v.quam econuerfb ponere vnitatem formae . apparet euidenter tentialiter . & aprem. ciam eis attribuatur infini- didum^ex hac ratione pofuit Plato ex parte materix dualitarem. vtfciHcet dicpbat Plato. in definitioni.qu6d dualitatem facert. tribuuntur materi^ tum .(^ ferfcrutatiancm euenit ipriores enim J)iale- Uicam non fa^ticifauerunt. illi vero . tinuo fluxu fint & mutatione & . Secundo ponit caufam primx.nec poteft eflefuccefliucindiuerfis.i<\\ii. quinarius. modo : ideas .feptcnarius.quatemarius. fpe- .j6. f rgo : Metaph.{nfp\e «nx. quod dilFemnt in duobus.ytdetur autem exvna Diciter- Notandum quod fecundum Gcometras vno modo dicuntur numeri primi quos nullus alius Ntmer! frimi cemf».quem numerat binarius:& generaliter omnis numerus par a binario . ftih'cet Py thagorici . qua mouebatur Plato ad ptts. quie Plato ponebat ex parte materia:. I.ad culari defii|itiones.quia teriam reru & : vna forma . neratum.. bus retumrPlatonicienim . quia hic cjuidem . tex.

Veruntamen tantifm ex his habemus .ic<iH . . vel alitcr to mutauit opinioncm de principiis. ciim fic ponenclimi. co . vnus exS' inducit Pens multAfacit-. diucrfitate efficien- quia vnum efficiens mui- & toi.lcilicet rationem recipiendi.fimUiter tjHoque ficfe habet tcriam ri» matertafubieQa Ufingulfs elementif. & principii fenfibilinm quia igitur caufa difUndiouis fingularium fub {pccie vniuerfali . in quantum idcm fubiet^him fubiicitiu: contrariis fuccefliuc^qui pofuenint vnitatem fubfluare iife.quar fmnitur a figno. ecbant caulas boni.ab : adhx mafculi agenris przgnatur. Vnum vero in ffeciebus dicitur . non ipliim fupple funt in ipfis \dtK.quia diuerlitas rerumA formarum.etfi infafficicnter. (ic ideam . impletur . aiiqua enritas pofitiua qiiedUheii(jy . '. & ma& hoc nam caufam boni afcribebat ideae Ipccierum: : caufam vero mali mm inuefiigafie ipfi ^uod magii dici^uofdam Philofophorum. in fpectebus dicitur fuppleeodemmodofc habct ad ipfum vnum ad 4fm efidualttas . antiquprum. fcilicct fcihccx ejut & ipfa tjua quod dcclarat . qua moocbatur Plato ad vfm efi eitu fubdit. vna ergo matcria .t. id eft.caufa efifofum dua^uod tjxtd efi. Philofophi enim na- turalesconfiderabant fenfibilia fubie<3a tranfrautarioni . quae eft reccptiua formarura habet tantum . quod vnum recipitur in aliquo uutmtxfar. D X Vbi . rcfpedu fenfibiliiun ipfam habet rarionem vnius . Spectes eiiffnit. Vndc fubdit Speciem autem qnam mducit. ipfarum idearum caufa materialis . & non per fp .fed etiam in fen- Fnum enim fihilihui. fcu parriciparioncs . Plato de Notandum .-E caufam formalem . materiae prtores : vt Anaxagoram (^ Empedoclem. mus veritateque dtxerunt.qij. efi fecundHm ideae . quod fenfibilia. nemittem inquam deprinci-^ fio caufiaque dicentium praterea.id cft. clle raa- ximc fiifcepribili. vnM exijiens multat facit . moru. qua: fe tenent cx portc materix. yt fuperiiis fiiit didhim. ponebat vt . & magnum .: Summ^ T« com Speciem autem 9- quam Cap.Te«. : qu6d ficut ipfum vnum ponebant caulam formalem ipfarum idcarum. : .(ecundum vnam menfuram recipientis : nam dittftm*. (^ ipfia materia : fis efi eius fipecies explicans qualiter finguli. ita dtffimt.tetigerunt cau- quod entm quod quid eft cmfia fiunt aliis Speciebus Et qua materiafitbie^a de qua fipecies : h^c quidem iafienfibilibus : h/ec autem in fipeciebui.& dualitas ex panc : materiae. Amplius boni eius Rccapitulat prxdida placita antiquo- rum Phiiofophorum qua- tuor genera caufarum. quia hac dualitas eft magnum mali caufiam de^ faruum. . Platoquidemi^iturde quafitisita Oftciidit ad quod gemiscaufac prindpia a PLitone pofita rcducantiu-. pjiruum patet cnim cx prxdisftis.mafculus vero mnltas implet. Cmthu» 39 xagoram. dixijfc. ficut fupple agens ad nu- hic enim fjemina ab vno. ^ dit elementis fingults. vt in fine dicctur. agcns. de opinionibus inquifitienis fada. ucrfe reccptiones habent ortum ex diucrfa rationc. IV. (cilicet inafculus id eft im- . & paruum caufam materialem fic quod tam hicquam ibi efler fcmpcr vnitas ex pane formae. quod eft condirio materiaj:quia inquam fic eft ideo Plato forfan vnitatem pofuit ex pane formae. feu infiuentia illomm princi- ponebat Plato hoc enimnomcn immutariones accepit a Pythagoriquia Pbcis. id cft. caufam Plato. ^ diuerfitatem fbrm:^ : (ed Plaro ex conli- derarione vniuerfalium defccndebat ad ponen- ntmm«te- dum vid* Settmn^.qu6d fecundum opfnionem Platonis vnum erat caufa formalis magnum autem & panium ficut ipfiim . fcilicet de tjua funtfpeaes fciiicct . : mafculm ad foMinam 0$4iMsiis di- eft formalis alia gencrare pofbrmas ex materia aua . (jr quo pacto dc principiu '°' .-tppt forma . id cft . qui conati (iint aflignarc caufam boni. & mali . vna materia ejfe vna Platoni tx fcilicet . fiuc modo jpoteft rem in .quxin hifice qna de natura fiunt a aobir determinata. PUto. licct pcr accidcns. Philolbphi naturales.^' 8c hac |^' *J'P^ & fbmialis. primorum Philofophorum conari fuiit dare caufam boni & mali. matcria. Dicit crgo.quod litMfm tx mtuttU. vel menfura recipientium . & pluralitatcm cx pane materis. Dicit ergo qu6d paUm efi dulis id cft. quas fcilicet : : ncm habucruntprimi cludit crgo . Sreuibus igitur fiummatimque narraai. & determitut. quamuis ha immutationes frincipiorum illefumfiunt.^ vnl- videtur fttrte menfura . SVMMARIVM. eft : proprictas indiuidualis iJift t. . c^ AnaScoti Oper. talet ergo mutatt*nej. Quidam criam nare caufam boni . eins tjuod efi hene fcilitet ab eo pofiris . Notandum etiam . vt fuerunt Anaxagoras.quod Plato vlflis cft afliq& nuU in rebus nam caufam boni attribuebat idcae qu^ fc tenet cx parte fbrmic.funt alUs fcilicet rcbus Recitat rarionem. naturales . quinam . remti* imdi- ejfe. II. ijuia : bw coHfts. rura.iicut ipfas fpecies fiuc ideas quia ea- : qu:E refpondet fcnfibilibus pro . & iUa ettu ejuod cjutd efi . Plato- ona eft ex modo confiderandi.difcurrens perfin^ gulas caufas ccm : tandem concludit vtilita.cr 7 dici materia mmafb. fic vno ? magnum declarat per fimile •. fertinetpriti- "^'* ^ ^. vero vnum. .nw/- fupplc facminas implet. Dcinde ciim dicit matertam: entm . fciUcet diiFcrcntia qux largo quM conftituit . (cilicct agens . Tunc fcquitur illa pars.vt paret cx prccditfHs & in hoc quod tan. iUe vero.fimiliterquoqucficfe habet maficulus ad fiatminam : h/tc autem ab vno impletur cfiitu. Notandum autem. . affignanit fcilicct .& caufammah attribucbatmapio & paruo. vnam menfuram.habet ortum ex di&:non ex ucrntate materix. quod tas tcft. . qu. . quaopinio- ftorumfunt . formam ti« induccntis . fcilicct caufa materialis : ^^ „^ nttt emuf*. Addit autem quod ampltm materia. I V. ita magnum & paroum ponebant caufam matcrialem earundcm <}utdem. . ad ponendum caufam hnalem aliqnaliter accellerunt . Palam igitur ex di^ls quia duabus 66 fiium efi vfius . ipfia qua quid eft . . tom. ^ Singulare quidem magis dicimus priores inuefiigare quofidam PhiUfiophorum vt Empedoclem .& Empedocles . com. ContjMafitis quod diuerfb fcilicct caufis re- ifta diucrfitas inter & alios Philofbphos ncm. & mah.

{ed oblcu-' iftius obfcuritatis & infufficientiae eft: quia non afllgnaucrunt . Tertia ibi Patet fuerunt principium materiale pedocles.gf«<j detertninata funt in Phyficis. atqueaquam. Vbi poftquam Philofophus ncm antiquomm dam compendio funt ab eis quod oftendens : in fuis opinionibus pradi^b quatuor cauiarum genera tetigerunt. Etenirn pro quia . : Metaph. Gluemtda tangeb. tetigerunt. ciebus ponunt . Circaquod tria facit. aut ignem.quia alifjui vnum : alic^ui vnoplura fupponunt . fupple fimiliter -non eft corpps. & tiam . concludit vtilitatem huius inquifitionis . qu6d hi omnti aquam . Sccunda ibi exf /^ vero.quod dicentiumM cft. Sunt enim qui frimumelementum taleeffe dixerunt . ^ vtresfntin quieteformas inquiunt efe : fed quiditatemforma quidem cxterorum cuique prAJient j iffum autem v- num formis. caufas ali- quod duo facit. Philofophi tetigeruHt. . rebus aflignauit maxime autem appropin^«4. ad ponendum caufam formalcm. (jr infitper qui aerem. aut aliquid jpijftus igne. ^i-iam enim vt materiam frincipium vnumfme plura fupponant &ft-r : ue corpus . vt Eriipedocles quaefcihcer capitulo. prjedidi ^funt tangen- testalem caufam . ideas qua.& rarius proponit. id eft . id cft .& fubtilius aere. : nullns : cies. alia huiufinodi. terram. id ximus qu6(i aliqui po- . aut igne quidemdenfius: Dcclarat quaHrer eas in fpeciali tcrigerunt. Quart6. &r indc. rerum fubftantiam attamen ab tantum habemfti. j vnde fiib-. enim ex praedidis ex didis : ter qHidem. pofliijit . Itali- quod inter acrcm. aut intel!e£him . idtas pofuerunt.velcMpidinem.frincipii(faciunt. aut atit aere verofubtilius pofuere. fccundum quod genus caufe eftent rerum caufs principia pofita ab eis. id eft : nec .aut aerem. fed iblum fimpliciter quae tamen fae. les. Sccund6. Oft^ndit puta Tha- . facit.terram.id eft. fupplc alius dixit efle principjum. ignem. Sccunda ibi Sed omnuohfcure .z^niAemhi.^ ea quafunt informis effe enim exifiimanttimmobilitatis caufammagis . qus & eas rationes infpe& numerus & flmt vnitas . <}ui prifjcipiis quodam . (^irca & aerem.autterram.qu6d tsrUlsm. oitines in hoc conucniunt. id eft. Dicit ergo qu6d alij ver6 . & fubltan' principalitcr di- plane dedit. Pvthagorici ponunt infinitum. aut acjuam. Sc fed amplius quicunque fupple non fbponunt principium rerum. . nequevt caufam vnde efi frincipiummottisformiH ipfas.(d\ictt i. Deinde cum dipt & c^idam autem . C% velmentem. qupd licet antiqui quatuor caufas tetigenmt. Prim6.mt CAMftim for- maltm i . formalem. quce ad videntur pcrtincre & talia huiufinodi . Secundaibi go. vnum fads de cjuia reSie. Oftcndit quomodo tangebant caufam efficientem. : & tur appropinquare Ratio illis non manifefte. vt habeturprimo dc Anima.finitiuam . atqi{e hifoiumhanc caufam tetigere. Ergo : & capitulariter id eft. & abfblute ijla pofuerunt: rcduci ad aliquod gcnus ci^u- Deindccum dicit ci vero . licct funt in fpeciebus materiar/Ji fenjibtlibus j ip/as fpecies. eam vnde efi principium motus^vt qui concordiam difcordiamue. com. Tertia ibi quid erat ejfe.id cftj caufam efficientem vtquicunquefa. Empedecles vero ignem. Quidam pofuerujit incorporeum. quod quatuor Primo quomodo langebant caufam maierialem. fcilicet efieprincfpia matc- recoUigit breuiter quae didta rialia. : cuntyquiformas pontint.(ci\\ctx. fciH- Philofijphi rerum : & caufa remero determinantium . fupple cum caufa tan^ebant c»uf»m rjfi. qualiter tetigerunt. . di- . Quarta ibi: Cuitu vero caufa. fimul ponebant principium vnde mocieatem ? tus. Tenui- go breuiter . aerem. & caufam/^rrf/^frM . materiali . & odium.praEter hoc dicunt\Ciue j^ufam fignificaut aliquod ccrpus. vel calorcm. tfiet:dit tiuo.qu6d eamfo- aere. cjuid erat ejfe formalem . qui pofuit principiurn rerum vaporem. fcilicct principia & caufas.& Diogenes:quidam plura. Oftcndit ^Cm .vt materiamfsnfihilium. Hi ignemy igitur omnes talem rucruntprincipia materialia corporea dit. aquam. quomodo eas omnes aliqualiter tetigcrunt. quomodo effediuam. Dicir er. id prsdidti eft. Dicit erJi tetigerunt. & quomodo dixermt de & de veritate quantum.Prim6 & infufficienrer eas te- Secundo declarat qualiter eas in fpeciaIlli namque. non folum nihil addidcrunt. fci- ponunt . Secund^ oftendir. Tertio .Italici aMteminfitfitum. ^ lum ifti . fcilicet .fiue incorporeum idipfum ponant: veluti Plato quidem magnum dicens ac faruum. vt ftatim inferius apparebit. bftendit : .fcilicet materialem . Em- illud materiale quidain pofiierunt corpus:vt igne.7f. Anaxagoras infinitatern fmilinm partium.& ahj prsdicti. cjutdam ijuoddam tale dixerunt ejfe primum elementum rerum. Neque enim.qui pofuit igncm. infinitas partes fimiles: patct ergo quod Empedocles & Anaxagoras po^ aut aliquid extra hoc.^u«f principium quafi rangebant materiam. Empcdocles. Circa re. ficut fuii. opinionibus antiquorum. id eft . pervapoi tki/fe videri. rum nullHS . vt Plato dicens magnurn paruum. finalem. Parmcnides. Tcrti6 .vt fu^ perius fuit dicfbum. quod antiquiprajterdidkascaufas nullam aliam pofuerunt in generccaune. lamcaufam.& compendio pertranJtuimM. deprincipio. id efl. c^ Anaxjigoras eorum qua ftint fmilium par- tium infnitationem. fcd omnes videnti^erunt. vel fecundum aliam lirteram. Primo oftcndit. Dicit crgo quod illi namque.28. Et Empedocles ponit fiipple principia marerialja . id eft. qux & fubftantiam .m3.ficur ficut Anaxagorasi ficut fiiit . Qmd fngdojimiqui fcilicpt Philofbphi priorcs. id cft . quomodo tangebant caufam forma- dicit id eft qued .de nur- cet ad ipfarum eis eft. ciunt principium rcrum amorem. L Liber 40 recitauit opinio* de caufis rerumrminc fub quo- rnen in duobus. quiy^r- cir efle rci . Secund6 differunt quia principium forfan Heraclitus . rem ponunt prmcipium matenaie rcru«i:diflerunt ta- medium forfan intelUgcns aliquod corpus & ignem quodfcilicet erat denfius : Concludir crgo. fub .: . Phyf text. Dcindc cum dicit Sed omnes : obfcuVe qmdem illa tamen te- & non quomodo didas quatuor quod obfcure . Deinde cum dicit ^idicatem veio fuhfiantidmue dilutidi quidem nemo reddidit maxime vcro hi di-. & Anaxagoras. vf nec vt hoc froueinens^ id Cfl.

\nde fubdit non entm Jonpliiidiccbant Pythagorici : fiue vt & •.vel e. Stc autem non dicunt^nec eo modo quofua naturafiagitat.fed ficut efficicns:vndc fubdit. & ipfe {pecies prxftant fingulis aliorum . bQnorum. caufim fmAtmpropter quam fiunt a^tu. Concludit ex didUs .& traf." hi omnes aliam caufam tangere non valentes.non funt principium rebus Cenipfis . modo quodam accidit eis : bonnm caufam effe .inifex facit lolbphi pofiierunt boniun opus:di£ki vepo Phi. cui accidit efle bonum : illc : caufalita- non fecundum propriam. qui 41 cauHc in rarione finis . id eft.illud autc in quod iCndit appctinis. & ipfas ideas in <]ttiete. iuram inquiunt effe. rerum . ens. pcr mcduui vt Pythagorici caufa: fonnalis. SimtUter&hi ^ui (^ tdujuodejfy^tut ipfum vnum^talem nacaufas ponunt . quia : fed ra- pnta ex hoc.qu2 ponunt ca\iCas. non erunt Scoti Oper.autexifiens.iufam f****^ f : dicentes caulam •€{!(. vt dicebant cebant huius caufa.aut horum aliquo modo.aliam caufam addere non valemtes.(^ Text. tefiimonium nobis videntur pr^ere .Caufam quidem illudejfe fubsiantia. .{cilicct & vno enti attribuebant rationem boni talem naturam dicunt tjutdem ejfe fHbfiantiam.ficut Em- pofiiit & os. (QiVicei. modum Py thagorici ..vt habctur cxprefsc i. tom. quod pertinct ad caufam finalem . qux ponunt caufas horiun .I. Vult dicere Idlft qu6d tales rariones.i. (cilicct entium .quia quxrenda funt principia in ifta fcientia:^«/y*r omnia. adkuc autem fupple eft manifeftum cx diftis. & principium vndemotus j vndc fubdit . (J9. 'vnufquifque dixit. Adhuc autem quia qnarendaftint principia^ autficomnia. quantum ad numerum. Vtthiistna^r. quae nunt. mutationes. vt horum gratia ^tiicquamft eorum^qu£ funt^aut fiat'. rebus principinm motm.ent ad ideas.id eft.qu6d non graria fcilicet illius boni aliquid exiftat . quod omnia appetunt ex i. quod fcd pofuerunt ea perrinet ad caufam finalem tes .Et hic. qu6d Philofbphi cuiuscaufa .& tamen non finalis bonum aurem poteft intelligi dupliciter. fieri ^jw. in & non in gcncre caufie enim pro caufa illud cui conue. ma. quod formam rei ponebat per modum cau- & ide6 dicit Philolophus. vt fic dc cis vniformiter fe ha- benribus poflent dcmonftrariones (cicntificac fiediffinitiones aflienari. : vrilitas eft . Notandum.& qtumodo de prirtcipii* habent qiueftiones^id eii. ipfum bonumcaufam ejfe j non enim fimplicitet ^fedper accidens dicunt.quiditatcm. eiu/ire dtcere&non dicere. qus perar.. & quomodo ctiam moueniem ergo omnes cauias jnodo pncxpofito drca huius bet prirtii . Vnde patct...c^\x fcilicet antiqui pofueruntyiKf horum ali~ aliquo modo maximc enim haec /cicnquod .vt Anaxag.fed vt ab his . non tamen di- matcriac.^ quot. vt caufam non ficut bonum finem. qu6d prxdidi Philofbphi pcnebant bonmn cllc bonnm caulam per acciaens . perrinere ad fubftantiam rei fiue vt : materia . Subdit autem . quia pofucnmt generc caufa: efficienris . QT hi o. Notandura.quann!m adfubftantiam . Cap.Sc inde non tamen hoc.cauiam formalemJ)einde cum didt bonum hic crgo ponit : eflc caiifam fimpli- . id eft. ad quatuor fupra di>flas. .vidctHr habere rarionem Benumh» peninet ad finis & ^^.Iterum^4/<o» efiquomodo quili- Philofophorum dixtt. vt dicebat riato.quare partim dicunt partim non . Tcxt. fibilibus. j 1- duplicem vtilitatcm prima cft.non quodgratia horum. dicunt. ipfiim bonura . qu6d principia rerum funt qiucrcnda in ifti fcienrix Vnde dicit.& camem. & fieri cipifs.t„„if yjji* de »/'"• «»«'- V"^ '^ *' . quod ri. quod bonum fecundum propriani rarionem habct tationem finis : nam bonum efr.& Pythagciiciponcn- & vnum ens clTe rcrum principia non dixerunt ca eflc.aut ejfe. . I T.& alitia confiderar caufam formalcm & . tum eftjid eft. ^^od quidem igitur recie determinatum qu£ nobis tefltmontum prabere videntur ^cj.qu6d nuUus plapc pofiiit quod quid erat & fubftantiam in rci^ : effe . vt patct ex Deinde cum dicit finalis:ponebant nit efle finem. & Platonici . Cffntingentes autrm dubitationes pofl .enus caufe a quatucr lupra didis.de Ani- pedocle . fcilicet bonis. autfaStum aliquidentiumM eft. id cft. toM eft.alio modo.hcut fpeciebus vnum. ejfe caufas.qu6dipfi teftimonium piarbent non e!le aliud c.fcilicet pra:didis..vultdiccrc qii6d Plato.cuius caufa aliafint . .vt dicebatPlato : vcl pcr .qu6d licct anriqui Philofophi tangercnt aliquid pertinens ad formam rei.c!^ qucmfdo habetdeprinOftendit quomodo tangebant caulam finalem. modum Idverogratia cuiusa^iones. eiuia reae definitum efi^ fcilicct a nobis de caufts quot funt . puta vnum numerus. nec quando cft vcrc cau(a nam hi Dicit ergo ©w»#4o ttmge- kan t c.vt maccria:nec vt & «irim neceflarium in fenfibilibus inuenitur. vel fiat . qucd ex di£Hs patet . .non tamen huiufce gratia ejjc^ vel fieri dicunt. qu6d immobilttatU dicunt ejfe eitu quod efi tn qMiete. : Vno modo ficut caufa nrulis inquantum in aliquid fit gratia alicuius boni.qu6d fupple ifti ponunt bonum caufam.rationemboni tnotufquefiunt *'" * citer . vt Empedocles ponttnt .cap. ter.15.& qiudam proportione elementorum. vt quando dicimus. hoc fcrtranfeamus deipfis. vt forma .nec quoiverc n^. *^^ ponit ipfiim efle caufam pcr accidens tione eius .dubttationej coiin^ente:: D 3 .i. dice- bant hoc caufari ex & fine motu efTc : idcis.non dicunt. mutationesy modo caufam tjfe dicunt.: : Summ^III. finalem.qui hamque mentem. Intclledus crgo Ecmm fecundiim & amor fi funt caufjc opinionem illorum . id eft.aM aliqtid in rr./wx«j.quod ficut ipbus fineiilaribus fum vnum eft tjuod ijutd efi ideanmi:fic ides funt qttod quid eft fingularium lenfibilium.vel fiant. re- quod quid erat efle^d eft.fedfecundum aci idens & huiufmodi confifterc in quadam ratione.Td^\mx. quicquid nuigis CMtfM . bonus . ant amorem . Concludit ergo.fcilicet Philofbphi fixdidti. inteUevhim . -1 vtilitatc inqui/iriom"s fa£br o ponit & • . . alit^uo cjuidem Aut concordiam dicunt^vt bonu cfuidem hafce non tamen . fcd in rationc moucntis.n.& (j«<e.cui. qu6d . qui ponit ipfuin cfle caufam finalcm ver6 qui artribuit bcno aliiim ris ..Secunda dcopmionibus antiquorum.procedat motus quidem ad elle.vt caulas boiTi. bus. quod cft clle a£k:uum. principiiun tra<flatus hDri. modo qfiodam »on.vcl motiuum. vt bonum <]uidem. Vndc dicit: ngo . Similffer autem dtcontes caufa* ifie vtium di( unt.Sed vt ab his horum profluant motus. Palam quomodo etiam hcrum tjide caufis. O" motiu modo qnodam dicuntdtSi Vg. quod pertinct ad rationem caufe efficienris. Alio modo per modum caulie efficientis .c.

qui principia rcrum incorporea ponebant. Secunda ibi: ^"«f «»'7«* 'vero de omnibut.nec quod qitid eji. de principiis opinacus eft fed ponentes cancum vnum principium maceriale funt huMinorem probat . idem igitur refutat ponentes vnum principium corporcum conrra quos tres ratio> nes adducit in communi pofteafpecialibus rationibus eos impugnat. In prima parte cap. quia : ibi & & & multipliciter : dfltquerunt. palam fiipple ex didis . — r SVMMA TERTlX. nec ipfum quod quid idem. ponere voluic.ponuntfolum . non [ubftantiam . moms fupponebant & continuat fe ad dicenda. quod de generatione . Deinde cum nam principalior pars qua: a forma rei fumi- dicit £t adhocfacile ejfe quodcunquefmplicitim Texi.& fic magis pa- qno male dixeruc. i vfquc ad §. id eft. principiis. opiiiionem eorum pertradi^emus. vel fine mocu elle non pofcum quia de rebus naciuaUbus naciualicer qus vel func hinc . principiiun vnam cfuandam naturam (jr De generatione quocjue cerruptione cau^ fam dicereconantes. j ergo omnibus en- quae kilicec habenc principia tibus principia habcncibus In liac fumma continenturtriacapita.quod dipropcer fequens capiculum . Dicic ergo qu6d quicunque ipfum omne. quia non affignabanc caufam vnde mocus . impugnat. nunc contra eas & jncipic difpucareivnde iftapars diuiditur in duas. debet Aduerfus eos. Ponit tertiam rationcm. id eft . formam . Poftquam Philofophus opinioncs antiquorum de caufis. <j> i : tiones contra eos Secunda Corporum elementa. Primo pro: quod ponentcs vnum prificipium matcriamulcipliciccr dehquerunc.SecundQ terram. principia . principiis . id eft.motus fcrunt. non affignac . i%4 . quae talis eft:Res natiu no« tancum conftac ex materia .1 m duas. quia priniufi-nodi . ergo infufficiencer loquuncur de principiis. quod eft . ergoipfi cum formamnon pofuerunt caufam.tcm. &c. magis fpeciahcer difpucac concra eos. & corruptionis fupponebant. darguit. quod quod omiferint ignem. c^aod corporumenim elementa. id eft. quae eft principium go infufficiencer de principiis tradauerunt. Deinde cum caufam au-. & in quo male fubdic auceni.& deommbus Phyficetra- : ^ujcumque quidem . vc : : in incorporeorum vero non exiFientibiUy ^ ift- corporeis. mott*s cauf&m auferunt. ibi contra eos bant . . in quo difpucat teac in : Metaph. ampliui nec fubftantiam caufam nullus. Sccundo contra ponentes principiorum Hum frina. inquancum eft principalius priiicipium elfendi quod quid eft . qu6<J de caufis nacuralium dixerunr. vnam ijuajidam naturayn . iciHcec didi Philofbphi ! incorporeorum autem non exiftentibus/ir : *'. dimenfionem hahentem .e vero.: : Liber 41 enim aliqualicer ex didis. Secundo contra cos. lic^c finc encia incorporea. vniuerfum ponuqc vnum ejfe . infufficiencer de Dicic ergo. id eft . Deindc cum di- cic : lius principiuradefiniendi : definitionis eft flifFerencia . I.& minus Phyfic6 loquebantur.prin- Ponic fecundam racionem . tur. afll- incorporeis. j . id eft . igitur vmm ipfum ejfe . 70 principia ^nanc . de Anima. quae poteft & ejfe non mari Quicumque in fui poficione neceflario prz^ fupponic mocum . Primo difputat Secunda itantes. ergo &c cipium corporeum non poteft entibus incorpo- fufficiencer efl . inquancum ipfa eft principalo principium fubfiftendi quod quid aucem . Velaliccrfubftanciam . ex 3. craftans de principiis . In fine huius primi. Secunda ibi Et adhucfacilc. Dicicergo.non cofi- Cor^rum emm elemtnta pnunt folum: derates eam qudnexinuicemgenerationemydi^ qualiter c. Quia primo generah". eam ccrpoream magnitudinem . Primo difputat contra opiniones diftas. le fic for- elle : ifti neceirari6 patet . vt materiam ponunt (^ eam corpoream . quibus Philolophus opiniones fuperius rccitatas de rcrum principiis . ergo debuerunt mocus principiaaffignarej : non fecerunc . Primo rc. Dicif corruptione caufat ergo . Secunda ibi Idem quoUhet. . eos . inquancum eft principiiim cognolccndi nam quod quid eft . dicit K^mplifti autem fuhfantiam nuUiusfO' fuere cau/am. Secund6 concludit intentum diBas. mocus percradlabanc nacuralis aucem praefiipponic motum . Secimda J)e generatior. Secund6 riali.tum quia fed quod . nam Vifput»* co ira antiques primo difpucac concra ponentes principij vnirafonentes v. fiue principium rerum . confutantur. patet : quo benc. (^ magnitudinem hahentem^ falam ejuia multifUciter deitnqttunt. recitauit. fupple : m affignare motUm caufas generationis qui principia rerum corporea pone- & magis Phyfice loquebanriu:. In prima parte taleminnuit racionem : Quicumque omnibus encibuj quorum opiniones principia habencibus ^ic func fupcrius recicacae.mrz\\itrtraEiantCi. Prima in duas. fcilicet antiqui de omnibm Phyfi- & ce. quilibet eorutn in quo dixit bcne . qui vnum. . fed eriam ralis cx fbrma. ^ C cipia non affignanc.pluralicaccm. Secundo ponic ra- ponit. Nocandum . Ponic cres racionescontra cos. & quod quid eft fubftanciam quidem. id eft . eft obie<fium incelledus . Prima in duas. qui plura principia corporea omnium rerum ftacuebanc. cerporHm principium^excepta natura. quideft quare *"^ . n2. uintiquorum opimones de rerum caufisy ac reis applicari fed : mulca func encia incorporea. Deinde cum dicic & A P V T I. id eft . quod rei formam vocat rci fiib- ftanciam . inquancum eft principa: : r*^*^»'*^^^^1. dtcere conantes. Prifinm xatejn. : . cr- fed efficiencem. Tertia ibi ibi AmpliHt autem : concra opiniones prjedi^orum Philofbphorum. pnnd^ia. jQu^oniam ergo Circa primum duo facit. maceriam . quod poft hoc oporret de eif penranfeamtu . in- : .

aquam.nn. diipucat contra eos (pc- qui prxtermifenmt ignem ponere prin- . quod poncbant principium illud mediimi. terram (cihcet . alia elemcnta . . tale vero : vnum enim foferiorii. illa flurtmum & & vero difgregatione ex adin- hoc autem ad dijferunt . groffiora Vult dicere quod elementa (pifliora generantur ex fubtilioribus per congregationem. habent panes quam multo ma^s . Secunda ibi St 'verotsi . teiram fonere eleme:ttum^ falam. tale vero. aquam elle aliqui fic . quod (equitur . Reftat ergo qu6d hac fbla ra- liodus cis . fcilicet nec fi quis fonat principium dpiiun. eft efle principium . quemadmodum hominum multt . puta a- vel aerem. hominum hoc exilHmabat quod omnium fubftanria ficut & ipfe He- mulritudo terra elfet . cx quo. quod mtnutifimA fartis fubtiltfsimum eji vnde quicumque ponunt ignem corfortim ^ . aqua qudd duo Thilofo- . mentorum : tota ifta littera intendit. id modo '^. . maxime confefse frincifi"*»^ rationi huic dt~ (^ aliorum vnufquifque conftetur elementum ejfe quoddam corforum:Nulcunt lus Tott. fiuiit con- Plulolbphorum. & fo- fcilicet gcncrari a- ij^nis.qua: continet litieram ratione. fcilicet fcilicet anriquo- elementorum ali- ^nnd^ium frater ir>iem : aliquod medium ^ile . fi . id eft . qus adin- ideft mum Phifri- fiaitts : . & grolli- conftat autera : & dium inter quid etiam fi quod me- eft vt fupcrius dicebatur . . illud .intendit talem rationem. quoddam efle fuciunt & fcilicet . communcm canttngit effe fufpicionem . quod nuUus eorum podiit terram elTe quod omnia ele- principium per menta j ideo dicit . fimplicia ginerattonem . propter iftam rarionem . Aliqualiter entm vtique videbitur maxime elcmentare ejfe cmnium^ ex qaofrimeft congregatione : tale vero r^. non fuit caufa . fcilicet frofter magnitudinemf. . hac enim & corpus fcilicet nitur principium propter Dicit ergo. maxime confitendo fito patet .Cap. tanto ma^s debet pom prmapium fed ignis eft fubtiliffimum corponmi ergo maximc principium malc ergo fccenuit . quia nuUmfrxteritorum. QMdlihet autem trium elementorum iudicem quendam accefit: hi namque ignem j aquam vero illi -. fcilicet aere nec refte dicit Jpijffts : quia . : tiam Junt ffecu. Ratio quiade ratione principij eft fubtili- practer motiiu tas fe ftiit. emnia elementa . lolbphonun naturaliter loquentiura uicem generantur quod exponens fubdit Dico auteitt . ponet quod partcs habens minurifllmas nmplicius fit : o- & prius ipio compo- . c. Icilicet fit aliquid ifto modo. aqua veti fcilicet fe- cundum illam rationem folus ignis & ruillum aliud elementnm ponendura clc eHe piin. piiim iudicauit. quodara- antiqui frdter terram qua. quia terra dtgr. fi ergo aliquid po- panium fiibtiUtatem. hanc rationem rura . igrem . idcft.ilicui elementum maxime ww/kw . I SummsElII.quia fiimt alia per inipi(ra:io:i. adliuc tjuodlibet Jimflicium cerforum. & edc principium .vnde quicunquefonunt tgtiem frincifium . & oftcndit cum fubdit videbitur enim nunc . lantti atiinuicem quod eft. Hquid per conffregationem .(jr aerem:b/ec quidem enim congregatione : illa vero difgregatione tx adinuicem & Tcrt.^ : mationem ejfe. fcilicet quiddicttejfe. propter fpiflitudinem tudinem fuarum parrium acr . igntm^^ aqua. idell . Circa Primo facir. ij. Secundum igitur hancratione^ nec fiquis horum aliqutd dicit fr^eter ignem. & groflloribus fiunt per diigrcgationem. (cilicet adinuicem cenerari . quia ccre communem omnium contra fiiit nam opinionem. nera prioris : : hac rationem dtcunt . . Et hoc cft quod concludit. quod tale principiiun habeat rarioquod magis etiam exponit pcr antiquorum poutiones fubdit cmm. Dicit autem dr Hcfiodus terram frimam corforumfacfam effc :fic verofuhtilius _ 4Z & di(gregan*onem. & : habet tur. ideft. ideft.rarc- fadboncm ideo frime aliquid corgrrgatione . Dico autem ^ttaliterfaciufit. omnia fiamque terram effe Hefiodtu terram frincidicunt : dtcit autem . & grollarum parrium Cjuodlibet : autem trium elementorum.cr dicentium terra tlementum ejfe volttit^falam quiafroftermagnttudinem fartialiiatis.- quod nonreife vtique . : . necfiquis horum . Secundo contra eos . SubtiUora autem cx idcft . vnum congregatione utccm fcilicet fiibtile.niaiitatis . Ad ideo nuUus terram efle princifubtilitatem ergo afpicientes principium aliqui dixerunt illud *!"'•'* 'P'^ ^" lubtihor quam terra fubtiHor quam aqua quia ipfe feft quia ip/e cft fubtiiior acrc : umc aliqui . c. & : ponenres aliquod corpus quam hoc . gationem . aerem. quemdam iudicem vero a^iuam principium : alij accepit fcilicet aUorum a terra. frtttt ejfe . (cilicet fubtilitu : : & . ignem icincet quare non dicunt dicufif ejfe :fed : hi vnum . necfiquis aere quidemjpifsius hocfonit. tcrram . & fium fieri omnium corporum . fubtilito* fnnapu m* ^^ caufa poncndi aliquod principium elTe . Omnes Phi- f>rolixam. ideil . refurnense^nuu poiitioncm. qui vnus de prioribus Poetis Theologidicitur fuifle. (^ terram. hi namtjue : vero aerem hoc . . qutuL in gene: In prima pane. ofoplii antiqui circa principium materiale fic (e habuenmt. eft miKuriJfim^ far- & : tis. que terram effe dicunt. foHerius fnnt : hoc antem ad fritts t(fe flurimum differant. quidam dixcrunt elle mc- D 4 Heji*df*tpri» f^^corporu fofuit tnrd. opinionem . ideft . ergo fecuridum ignis . quod terra fit princi- & : piiun & . principiura cor/><»Trw7. .& eji fubtt!:Jfimt:i. lciHcer corpora. aerem . per congrein^ifladonem tnlc "ero . fcilicct ^a* ejuo Jit dicit eft fhi nifoftierunt terram quia illud ex qjo aliquid gencra- refpe<5ba eius fitetur quilibet aliorum Diipixat contra eos magis in fpeciali. cipium. eft lub- & . ele- frincifium. . tanquam . fublicam .'. pr^termittendo quod in ignem tihflimum . alij aerem Sed quare terram non dtcunt quemadmodum hominummulti : omnia nam~ hoc efje dicunt. terram habuerunt iudicem. fciUcet principium eorum fic enim antiquam. vel •pofterius .c^ fofularemcontingit exi(ii- cialiter om rationem prioris quod multum diffenmt hoc efte prius . . & /Implicitas & quia terra eft groflTior inter . qui practermiferunt terram. Notandum . 14. dicet.atHi efi magnanun . . quod quare Philofophi non dixerunt terram elle principium . fubfiantia omnium Vult di- rerum. fcilicet . condenfationem.-t orforum illud ex quo rilifl[imum : patet ergo. tione pofteriores efle Nanuales negauerunt rerram principium . enim antiquam. quia fcilicet eft corpus fub- ejfeiffum elementum. er"o tenaUrerSf r ijl quanto lubtiluis . • 1 - . ignem. quod anriqui . patet. & grofliores ea .

c. vcl fcilicet <£ti . quod yj^/. 44 Metaph.qui pofuit huiufinodi principia finica . ali4 verfi propria accidere nece^a-r rium eft. idem igitur^(j^ fi qitis h<tc plura ponit . Ex quihus patpt quod cogebantur contrariis rationibus.y. . Ex ea autem qiu e conuerfb fubtiliora ex groflloribus generantur . fed eftin potentia ad vtrunqueconigittu: in extremis magis refer^ trariorum. (cilicet fpifllor eadcm ratione.& fic deficerent dupliciter: iftam lum quia ignem & terram praetermittebantrtum quia dato qu6d ponerent principia. quod nonfemper ignCj d^ ttrra eodem corpore permanente.aqua icilicet didta . Arguit <-Qn':ra eum per tres rationcs. autem acrc.&inde. Sluare : aere frier. : & : diEla. quatuor dicit ejfecorpora^vel fecundum naturam. E}( ad inuicem enim generata cernimm.& acrcm:fpiflius quidem ignc. ftenim vt hmc hac cjuidem eadem alia vero propria accidere eft necefse. vltra corpus denfius eft & ."* t"'^*~ ^ P"*mate» r conuemens lequitur contra ponentes plura.quatuor t\tmtni3. partium groflitiem . non fo- lum elementa tur . fcilicet materialem .qux quidem .vt diueruprincipiaponerent. alia habent principij rationem. ficut nec pridiprincipium entium mcorporeum .tato magis C. „^^ : r ea ex le muicem. i.tum enim elementa ex fe inuicem generantur ftcudum quod dicitur z. . fcilicet princi-^ »«»'« p^i* pia materiaiia .qu6d. generan .^ terra fonentibus quidem igitur caufam vnam^qualem dtJfimm Jint h^c di^a. Dicit ergo . contra-r Difputat contra ponentes plura principia terialia.& fubtilius aquajVt hic dicitur exprelsc. fcilicet de acre aqua.BiSlum autem ejt deeis in fhy-t Jicis. : aifua quidem nu 41. prior aere quia . ifumpofierius generatiof$e:horum vtiq.quiaprincipia no debent efle ex aliis.& rnagis principiura. fpifliora ex fubtilioribus generan- fed etiam e conuerfb : dicli anttcjui pliciter »- fieadit. . fi vero tura. velut Empedocles non fblum enim ex terraignis generaturjfed etiam exigne terra:om- ^uome- 1 I Con- autem ergo de ponentibus caufam vnam. & fic fecundum viam tcrra magis ponenda erat principium quam aliquod aliorum. fcilicet quatuor ele- menta fecundo contra Anaxagoram. Cum uetur contrarietas quam in medio .& fiint eft ex alterutris. puta illud vnum fiue plura: principium autem materiale de Ce non habet contrarietatem. tlt aKas principium non ponerent pnnj-ipio matetiali . maxime loquebantur de rem. qui : praeter intelledtum pofiiit principia materialia infinita. Tertia ibi:£A: toto. .vt fupra dicebamus. qua grofllora ex fubtilioribus nia runt fequitur contra praedidas.. ptenim huic hac quidem eadem . . In prima parte intendit talem rationem Principia generantur. & aquara : fpiflius quidem aere. qualem diximus . & (^iiXlxm. ergo ipla non iunt re„^^. aut plura tionabiliter .credentes ex hoc magis tangere naturani materi^is principij.4Z. quod idem in.& per confequens magis principium proceflks quidem naturalis eft ab imperfe(£>o ad per: tefliriut gener»tio ne priusfefunditm nnfutaa.& inde.elle principia. erit aqu^.Tex.Dicit ergo quod Contrap^idem quoque /eciuitur. putandum effe ditfum om- nino^ Ponit . . du- quia ipfe non alsign^ujt. nonfemper igne.id eft. I.vt oftenfiim nent.quam aliquod aliorum.qua» termittentes terram . {xmv. ideo aliqui Philofophi pofucrunt principium rerum aliquod medium akero duorum modorum di£torum.itium caufa.eft prius : tui:am. nec ex alterutris^fed ilk quatuor corpora no ma- ponendum principium . eodem communi fundamento.cr fi quis ea. nifi de cum dicit.{ciIicet."" «*/»*militer autem eft de aliis duobus . id eft.efi prius na- & eiuod congregatum efl digeftum eft & contraElum . Subtilifllmum autem corpus eft ignis . . qubd ex fe adinuicem dehent ef- generata cf r«i»j«/.« : Ponit fecundam rationem. quia antiqui Philofophi loquentes dc rerum principiis. Deinde cum dicit Si verh tura fritts qmd tfi geaeratione pejferius /?4r : & quod ejl digejtum .de Generat. pofteriu: eft generationey eotrarium erit horum.relatam fupra De Tcjt.ve. -Secunda ibijf^A: ad inuicem tam. Lib. Subdit autem quod di£(um eft in Phyficis de eis. tantum ignem. nec re^\ nec ra. Sccunda De moue. cum i-^''<»t : : bportet manere.' 74 lut Empedocles . ^ Refutat opinioncm poncntem plura principia matcriaiia.Text. feitiuTi j fed quod eft denfius. viam ignem ponendum & fic fecundum iftam eft magis necefle efle principium. : eft eft prijici- Dicit ergo: e^uod eji generatione poJleriMf. cum illud ex quo fiurit defece- qui ibi eft do .& compofitius. Ratio huius pofitionis efle potuit . Notandum. Deinde cum dicit: .: .& contrarium vnum.quod fe ex alijf. includebaiit ii fua pofitione repugnantiain raanifeftam . Prima in duas.ij. & vltra tribus fpepialibusra^ (ioipbus. Deinde cum dicit & Et de mouentium caufa 'vtrum vntm^ ponendum . Dein-t SF^fMARIFM.& terra eodem modo manente. Secimdo arguit fpecialiter contra eam. (ed terra compofitius quantum ad ergo terra magis pium non ergo debuit prstermitti. ^ rum principia. vt puta quia videmus ^/"^'M ^ debent ma* r r . eft pofterius generatione. rum quia caulam formalem etiam praetermifit . Primo proponit opinionem Empedoelis cfle re-probadam. id eft. quanto corpus eft grofllus . Secunda ibi Anaxagoras vero. tjuatuor dicit effe corpora. eft contra prai- & poteft fic formari quod fecundumnar eft pofterius generatione. vt dicemus ideo dicit. vt fuperius dicebatur quivero dixerunt illud cHe medium inter aif- «lium inter fubtilius dam Hi- Itfophi Mti- gui pofuerUt jmtdium F. mar primo contra Empedoclem. ex ea ergo parte . tanto magis ponendum eft efle principium grofllifllparte & : mum autem corporum eft terra. terra prior cjuam acjua . plura ponit.c. ignem. quod fcilicet oportet principi^ manere incorrupta. tum quii propter rationes proxime fupradidasdebuit. Si. fint ea cludit . quato corpus eft fubtilius.vcl tantum terram principium affignare : accidunt enim etiam contra eum alia inconuenientia propria .quia natura procedit in fua a£tione a fimplicibus ad compofita : ergo tale prius natura.Phyficor. quo praecedcntem .

nabiltter putandum efi omnino di^um e£e.qui pra:ter intcl- ledum. nifi quatenus commune eft fubiedum . Arift. qu6d. ide6 dicit qu6d fup. Tum quan6 . 48. & generario ab aetemo. ^feparatio* po*^ altcra- Ttnites tfu». .33. : Nam ahfurdo. firilicet . fupple vnde mh<^k. ple Anaxagoras. 41.& indiftiniftx ab illo chaos J^»t 31. Dicit ergo rione . com". co. qu6d fupple non rerum diftindio . Deinde curo dicit : pedocle. quorum eft alterario mutua mixribiliuro alteratorum viciflim. malc dicit .. conforraem. elementa duo dicere^ de eo quod pofuit duo principia. vt probatur 8. . Phyf tcx. frim tomftquia res impcrmixtx. & arguit fic quae totalitcr aufert a rebus fitio : Ula motum crgo talis pofitio eft irrationabilis. ab Em> .«/l!f non dearticula^ uit : fecutta eft enim ex necejfnate dicentes eain. lud cxponit. fcilicct cet Anaxagora: id eft .Kstit. & inde. tionis.quia fecmiduin hoc diftinddo rerum . malc <lixit. ergo ex frigido non poteft pcr alterationem.tcxt. Minoprobat quia akcratio neceilario pracfupporem motiim^e' rMtonti k rt' nit uibiedum commune vtrique terminorum hut. Secund6 ii- & eftcom- pofito naturditcr. Anaxagotas autem cum fubftantiis fent fimul mixta in illo chaos confufo . III. Simflextft tiencis infinita principia. Ponit fecundam rarioncm contra hoc. illud chaos haberet rarionem pofterioris rffpe^Soi renim dilHndannn. duo &contraria. inde ide()dicit fit fcilicet eft : ^ communis dare fecundum opi- quod tfte hoc non att. fed fatctur hunc ca:tcris fubtilius pofuiffe intelledum impermixtum . primo dc generatione .Circa quod duo facit.coro.Secuhd6 qualiter benc>quan- tum adea qus non exprefHt. auferc totam alterationem a f'* f"*''"*' taliter dicereper^ mixtaejfe aprincipio cmnia. & cf^cicns.aut plura. fine aliqua adhiali rerura diflindione. & quod oportet accidere quod imPermixtaprjeexiftant. Dicit erg6. Dicit ergo. Circa quod duo fiicit.fci- dixit principia effectiua ciTe nera & & amorem licet intendit talem ratioodium.ingendo quatuor tum prim6. /juam habent ad ipfum chaos confafum.& indcfed quia mixrio eft. feu fe feparatum.nec recte.• fed aliquando fiiiflent fimi'I omnia.tfit ignis^ (^ aqua? quod tlle non ait.de rcrum principiis . quia prim6 oftendit qualiter dixit malc. Confcquentia patet fcparario quorura eft mixtio : pofuitqu6d omnia accidentia . ante. quia liCet fint ciiuerfa.-^^ tur. : a principio omnia permifceri. X 6. fe fu ^dicentihtu -. quod eft fcihcet rationem.nec ratiofi^M0. fiiccefljue diuerfa . &1Z. Primo proponit qualiter eius pofitio potcft benc male inteiligi. Dicit ergo. ponendo in illo & chaos quodlibct aim quolibet efle mixtum j non aptum natum eft quodlihet cuilibet permi- fceri. pitim prius eft-principiato.: : Summ^ Cap.qui hanc rationem exprimunt: ipfe ver6 non deaniculauit eam. necejfe eft ferri alterationem fic dicentibtis : gido caltdum. nec ex calido fngidum erit fecundum eius viam . vt fciUcet fequeretur eos. goras.Dicit ergo qu6d.eft irrationabilis: (cd ponerepriiKipiamatuor frinci' terialiacffe quatuor. pofuit principia materialia infiiiita. principium omnium eft (ed (cientia . quia fic. Secunda '^dv.idam neccfntate veritatis coadhis. opinionem fuilfe Anaxagorx ficut m. K^naxagoram vero Jiquis fufceperit^ tlle «it:fecut(ts ejienim cfuidem non dearttcula^ ex . ergo irrationabile eft ponere plura principia efFe£biua. fieri ex toto aunonenim exfri- Empedoclis.(c\\i. primum principium cfFe^ £tiuum. yTtMt». . Securlda ibi 45 T. id eft. Dodortrahit Anaxagoramad fenfum bonum. quia vnum contrarium non fit aliud. 31. ^id cnimex hoc patietur b^c contraria^ (^qut tft vna natura .fupple Anaxagoras.fupple non nionem eios. calidum quod ex tali pofi- . in quo cfant pennixta omnia.tamcn tantiom text. . & jj. quod eft contra rationem principii quiaprincifuerit R I F M. Dcinde ciun dicit 7{amahfurdo exiflente Bt ex 7S toto alterationem auferri aut necef- non enim ex calido frigi^ dum. ContrsAnM' xoforAm diJf"'*^- qui qu. id eft. com. &inde& principia proxima diuerfbrum huius. plex ad compofitum abfurdum.malc dixit tanquam abfurdo exi..igis apparet primo Phyficorum. ftente totaliter dicere fecundtim principium. qvibd 4.Et hoc AiciiyCjuam .Tamen. & aduali.quantura ad ea qua: exprefIit. Et quodoportet . opinionem . Vult dicere quod cius opinioeft vera quatum ad hoc quod non exprefllt falfa autem quantuinad hoc quod exprcfllt. com. fufcipiat maxtme fecunquam fcihcctipfJe videtur fccutus: diim ratio/iem. fcilicet ipfi chaos confiafb. Exponit quod propofuit. qu.quia fi fic . MA & pofitain Contrahoc confiifum breuitec t.& aquic.lupple Anaxa- : ele- menta duo dicere fufcipiat maximefecundum r4tionem . accidere Adhuc autem. & permixto. ficfuis. ^^ raoMenfium caMfa.4}. Tum feamd6. fi crgo accidentia quod eft quia eorum eft poffimt naturaliter a fiibied.8z.& frigidi. Dc- FM qu6d a'principio vniuerfi fuit vniun chaos con- fufum. Ponit tertiam rationem. & generatio non fuiflet ab xterno rariones : Ofinio xagor* Ans» nentu k fofrttt (ifio vnum quod Philo^ '^*^' '«»/«' «/«tf*' fophus habet pro abfurdo . igneni. nec ex frigido calidum erit. Difputatcontra Anaxagoram. num. caufa mouentcvtrum pnnapt* #> r j n vnum. cf^ & pet confe Mixtie quitH .o /cparari.&dilrin(fta. Text.text.jmt ponenaa.quiapafiones^i^ accidentia fe^ : eorundemenim per^ farantur a fuhfiantiis mixtio efi .Sc cum dicit S Ad eiM'dentiam primac parris notandum. aquam : : Empedocles autera ponebat fiibie(fta puta mbiecbum calidi. efle veram.. & fubeft vtrique rebus 75 quod impermixta prdtexifat^ d^quia non aptum eji cuilihet permifceri quodlihet.&inde. text. iftal.quod Utnfunt po nend» flur» • : . fegregata. quxperintelle^fhim fucnmt poftea cfle fpecifico chaos arguit . Principium cntium cflSciensnon eftnifi : vnum.Tiun terti6.quia non quodlibet eft aptura pennifceri cuilibet vt oftenfum eft . ficut fim- fed fimplcxprius necefitate dicentes eam. Confequentiapatet. d« quahabeturi.qu6d fi tjuis vult fufctpere. phyficorum. Rcfutat opinionem Anaxagorae porelatam fupra. matcriam.fentcnti2e Catholicac. vnum & EmpedocL intendit de primis rerum principiis. e]ui(lenimex hocpatietur contrarta? {ciHcet vt fubftantiam qua eft natura vna ? quae igni.

^ue ei. 10. igitxu: illa fubflantia nec nigra . fcilicet raixta .i8. puta. &c. quod prae aliis fubtiUus tetigit &hune. Dcinde dicit fcihcct Anaxagoras. mc caruleum.eo modo quo.fednon colorata erant ex necefitate : horum enim colorem aliquem haheret. neccfle eft de eo aliquam illius fpccicm gencris prasdicari i. Concludit etgoqjtare necfic yinaxagorasdixit re£ie./& feparatio. fcilicct a ccntro criftallinum nominatur : : vfque ad cirquod Enipyreum. Dicit crgoquod/^frwm^i dicit ejfe omnia. & Dodorcs tralii mundi cunfcrcntfam primi cali quam quaia iliui ab'}. quia fi fic.i. ideft. & alterum. mam cum . quantnm ad ea quaenon cxprcflit. nec nigrum. . & quandam fpeciem |nam> titas . quod pofuit intelledum. fcilicet rerum mate- riam na- tutam principij cfFediui. vndc ibidcm intcllc£tu diuino puro. Dicit asttem permixta omnia frater intelle^itim : furum.it. oftcndit quod magis Sccun- ipfe &u$m0do ^cccflit ad naturam prinfipij materjalis. id e^h OTpinione. minattim. quenihil erat difcretum .: :::: 46 Lib.fupple contingebat dc ilUfKbftantia prsedicari nam .aut alium colorem. quae aftu pr2dicari. videtur tamen aliquid dicere propinquum dicentibus pofieritu.. &c.v^\immm. fciiicet & Platonis qua. aliqtiando nomine aquarumnominamr.Cupplt duo vnum ipfum. fed fup- plc omnia in dicit qutdem non reBe . licetnon cflet aftu aliquod eorum quac in ipfb dicebanmr permifceri. fermixtio. d6qu6d fubtilius tetigit naturam principij cffcr ffinU 4nn' £tiui. Rationem fiibdit funt permixta. non fblum de ifta fubftantia aliquiscolor fpccia- non poterat prjcdicari lis . turam matcriae vidctur approximaflemultum. adhi. Oftendit . vcl diftinftum.^«<i/f wox. neccfle cflet alifpecicrum iUorum primorum gcnerum de fubflantia prsdicari. fcd erat fuit creata marcria aliqua detcrminata.fcihcet intcllcdus StMlitfr opinitn* uinttxagcrtt ton(ord»ri fottft tMi liu. aliquid dicerefimile foflerim dicentibus. Si alba . qu. Similiter autem omncs in potetia. illa Qualitas . impermixtum folum : fcilicct : Anttxegtra^ ftibtilim te- chaos erant mixta.fed hoc efi ivtpojfihilt permixtii omnihHi^ e(i: . autem . confufb. fecundijm opera fex dicrum. fcquitur quod ncc non cft fic clTet nerc caufe efficientis.Eft ^ &eiim fofibile natura raatcriac habe.fcd habcr 77 iam enim difcreta dicari.necpUt- quantum ad ea qua cxprcffit .& nunc magis apparentibtts . qnia de quoamiquc pradicatur gcnus. ideft. frincipij effe- fcilicct intelleftum dicit quod cxponit primo in coloribus dicens dico autem nec albnm. dc ipfa poflit ergo quod Anaxagoras fic locutns cft dc illQ cah chaos mixto. & fpccifica quasdam malla confufa. quam ponebat. illa fubfiantia .Similiter.nihilominus ta^cn : mixta.co. fcilicct fan appar^it ^^"jyf tamcn aliquadiffercnria. illa fcide tali fubftantia poffunt diftinde prat- id eft . Tcnio excufat de prolixiori harum opixagert nionum perfcrutationc. nec alium co/ore7». Dc ifla autaTi mafla fada: funt rcs diftindac .co.Anaxago- tigit ra. ficnt fuit didlum . .«. tur . fciUcct indeter- mixtum.quod de ipfa matcria eflc . tradidcrunt. antequam determinetur. nec quid .YAcv. fntequam determineparticipet ^ndetcrminata . eadem ejuoque ratione nec aliud fimilium vndc nec ipfa genera prima dc illa fubSimilitcr colorata. tatnen fi ejuis profequitun eius. verim^ Ctulii . Circa telligi quod Primo tria ticit.Topic. qnod redc prima matcria & de primo priiicipio pibus Ariftotclis res./>r<«/*r intelleUum tcnriouem irt^H de pi^te. £lc . Notandum quM talis cft nullam formam a£tu Tamettftquis frofequitur dedrticHlans efUd Text.fcihcct fpcciahii colori alique haberetMtik. quem ponit fimplicem impermixtum. hunc autem imfermixtumfolum.fcilicet fubflantiaE i]li. fcpaf ari:& hoc cft f efequens poffiint ab inuiccm quod (licit. malc dixerit quantum ad ca quac licct ponebatur aliquid non dici potefl de fe naturalitcr confidcrctur.vt habemr Gcne. Tenia ibi: Verumquidem NuOii formn & ftne fapare eadem hac rationenecaliudfimilium -quicquam : nec enim quale aliquid id ejji^ vt . : .eo- . non fub iforma. quiamixtum illud. & hoc ab iinmixto. necflene : videturtamen furum ex his autem accidit . id eft. ijttlt dicereforjan apparebit fnirabilius dicei: quando namque nihil erat difcretum^falam quia nihil erat verum dicere defuhfiantia illa.quod poncbat. primo.ad nar n«. fed nec etiam color. vt fl mixtus . quiafupple aliis gis acceflSt ad naturam ma- jQuoHdonam^ materjae. id eft.fiue terra: & illa mafla. diciair. no alias taliscolor eflet cumrcbus aiiis pcr- /ed nec colorata erant:ex necejfitate enim W«. Secunda ibi Sed per- fitlunripotejl ) ergo . Dcinde cum dicit : & non mixta .le . cum & confufum. fcilicet intclledum . autfu/cum. I.& elle fupple principium inge- autem eft dealiis gcneribus. rundem enim efi : omnia fimul ejfent licct quae pctmixta fint diftinda . . articulariter inquitcn%qH* vult dicere. quod .fcilicct dicere principia. nec quid : aliqtta in parte di6farum fpecierum ineffet vti- enim fed hoc impoj^ibite fermixtis omni^ bni\ iam enim difcreta effent.yor- dicere mirabiUus. eft. id illo (jr nunc affarentibus magU.17. & hi. (jr cifia opinionem <«rr»c«/4»^ . finefapore erit vnde (nhAiv. diccrctur alba . fi exprcflit . . quia nil erat verum dicere. nam fecundum Scripturam. & ftantia potcrant proEdicari. : hoc enimfimplex^S' im^ permixtum c^ alterum qttale fonimus indetermin&tum .^(jr Ex his itaque accidit ei dicerefrin- tnum ipfum quandam fpeciem particifet. Gcncf p^imo. aliquandonominc tcrrx. neque ni-r grum.Qua- : & mMerii : pcrringcns & . palam. Oftendit qualiter du« pofitio bcnc poteft in.Subftantia. flibrilius fjpplePhilofbphis antiquis. & ad Theologicam veritatem. licct verbis 78 Tcxc. ^are exprimere nefcirct. (cilicet ad fuam in. ponimtts materiam. Dicoautem quhd neque album. quod eft impoffibile. cap. Notandum quod opinio Anaxagora poflet ad bonum fenfiim . a principio crcationis prima . fuis propriis naturalibus rclinquatur. qnando ornnia nihil enim nec quantum .& mixta. aliquid id ejfe pojfibile. vel nigra.ex hoc nec quantum . Metaph. de iUafubfiantia. funt verio& magis apparentes quantum ad id. nec aliqua enim in parte dt5la- ruinfpeciencr-i inejfet «.qu6(l fupplc Anaxagoras mal^ dixit adhHC(\\iod lcquitur contta tjlHia fiones cum qHhdpaf- & accidentia a fHbfiantiis feparantur.aliquam for- materia enim primadefe in potentia fit cft per aliquam for- nifi fpecifiicetur ad omncs.aIiquando nomine abyili.p\xta. quod Spiritus Domini fc- & rcbatur fuper aquaS:.

quod : non eft amplius curandum ifbs. ftas arrifids fcmir Caper lignmxi _ eft vcritas Anaxagoras for- am firtb»^ Catholica. qui huiufmodi principia pofiiit rcbus inexiftenria.em. drcaquas funt.Tcxccaif.cii. qucm Anaxagoras pofuit:quia igitur non pofuerunt prindpia communia oiimibus fubflanriis.palam quia de vtrifque generibus perfcrutationem faciunt.qui de omnibus enribus tam fcnfibilibus. id efl. icilicct prindpia & res. SYMUM TERTI^ C A P V T de tis inueftifahit.& motumAdco /upple pcrtradare opiniones iflas ad Phyflcura magis Dcrrinct. quia acceperunt ea ex non fenftbilibus.frre. num. cuius caufam fiibdit. fcihcet. non bene dicunt^ ad prafentem nobu fropofitorttm perfcrutationcm.Sccunda ibi rrgo quidem. cis pofita poflent ad fcienciam prxfentem.y««f frroprjj ipftr fermonihm. pala ijuia de vtriff. ^ro^ffr <fuod magts nionum prardiAarum . funt de nu- id eft./w^ j. Sccimda ibi Ex tjuo vero modo. quam infcniibilibus faciunt Thporicam .folum entia fenfibilium admittebant ) busj quas bene expliCrtC Dodor. (^ elementis extranee a phyftclogis funt vfi : caufa vero. Sc mobilis. fcilicet mturalibus .. quia de aliis fiibftanriis quacdam principia ab qua non airabant. siobihbus pcrtra- & dbibant. prsfenjjs. nam primb comparat di: DilcuduntuT opinlones poncnriumprincipia lerom incorporea. III. quia.qux crat in prxditlorum coufidcrarione. fdlicct rum Naturalium. & extfientikm» wifefir^ tationefaciit^d eft dctcrminat ta dc entibus lcnfibihbus. corruptibiLs. qui minu5 frme^m nPhilofbphicc fimt locuri. aut quod magit deeu quidbe-r- Propter . qubd fcamdura PhUofbphum 1. cuufas talis fHhfia-nix.5 ponentcm i . Sccunda ibi : Difptuant quidem. *"' ftf**** . qubd quicunqm faciunt ipfam Theoricam. qui principia rerum pofuit fcparata . ncc purc Philofonec purc Mathcmaricac . qux .\Adi. a^uifur. vtique immorabitur aliquis ne.^»<»t>^« tdeai.c^yaxn^zo^6m- mus in ifla fcicntia tradere : nam fupplc. hiia ponHt. fi & ^ : immerit^ aliis Pbilofbphis hic przfertur. Primainduas. quod confidcrario hanun opi- prxfentem fdentiani. efl ip- nuxime dc intcllctfhi. magis Phyficc loquebantur . quam infeniilMhbuSjCuiufhKxli fucnmt ad aba . Sccundaibi:. folum. Aliquaefunt purx Mathemaricac . Prima in duas. fcilicer. Deinde cum dicit Pjthagorici quidem igitur vocati princi. lius mbut exifientibtu.naturalibus Phi- numeros rrincipiarerum(quam tamen in quibufdam prasfert opinioni antiquo- fupple. ^** •**'/•" "*' Primb & oflendit m"onum magis . (cilicet fermones diotonun Philo{ophorum.t cirea generittu>r. quam alia drca qus fimt . <5tas opinioncs pencs diiFcrentiam . pra:ter hacc eft ca Mathemati- drcaquam vtrfatur Afbrologia. qu. amo^j id cft. adducendo rariortes. Nam LMathematica exifteM" tium fine motu funt extra ea. tm fmfer m- fan pcf iUud chaos confufiim intellexit materiara ftt» t^uom»- pcrintclleiku immixtum. ad eam magis perrinet pertracbrc iftorum opinio- nes.tra fmtemm traponenrcs principia incorporea . Ad propofitiim Cap. vt Atithmerica. cum ifla fdcntia fit de omnibus cnribus coirmiunirer. purac Uaturales. Feritm pro Ccdfed qMtdem quia bi. . qui prindpia rerum aliqua corporea poncbant. Summ^ & aliam matc- . vfifunt principiis &ele?nentis extranee.& corru-' ftu>nem.- Ventm quidem hi liortem fermonibus hls ^ . caufa vero Py thagorici arcepentnt ea. f>incipia & fcilicct di£H Philofophi. : Pjfthagonci Didt ergo . i6. Deinde culndidt 1 47 1. diccas. Exculat lc dc prolixiori pcrfcrutarionc opidicens. quod pcr- quam . fi/ie ai)flrahunt .com.&indcAlii funticientix ca.c. generibus perjcru^ Didt autcni ffcculari.id eft. Cdlicet ge- nerabilis. nunc djfputat con. tribus racionr- ^tucunque verh . verum : fiamque foliim qu^runt. quod de prcedidis Philolbphis dici non potcft.de omnibtis exifentibus lofbphis. fdciunt Theoricam : exi/lentium auttm hxc quidem fenfibtlia : illa vero infenfibilia ponunt . Notandum . quafunt chcd fiis K^Jhologiam. Orca quod duofadt.iiderarionem dt om. Phyfic. Sccundb penes conuc- nienriam.inteilcxit diuiniim intcUedum.iIlaver'o in Pbtonid.ex- traneo modo a Phjffiolofts. . abfba»^ habcnt \ matcria fcnfibili . qui tam prindpia. qubd phUoibphi . S FM MA RI r M. (juafunt circa Afirologiam . & hatc riijVt ex ca fabricet arrif^culia. ^° Difputat contra cos.& Pythagorid.. fcUicct ac- dpiunt . 8i Geomc- & tria. extcndi . II. In hoc capite vfquc ad §. qui Pythagorki funt vocati. nwtu extra. ^ui vero ideas 18 refutac J^ythagoriQorumfententiam relacam fupra .acdpiuntafcnfu. Nam primb comparat opinionem Pythagoricorura ad opinioncm PhUofbphorum naturalium.de fere PhUofbphi Phjflci . priraamUic crcatam.coi. Quzdam phicaci funt mediae . quam confiderario pracdi(flarum. Seamdo confpeclat ad tra eas indpit difparare. fcilicet numeros. ideo qiiffi licct fcd prindpia fub- ftanriarum comipribijiura tantum dc enribns. Didt ergo. ali~ aut non hene dicuntimhilenimhocpecnnctadprafentemper' ^ fcrutati»nem propofitorum .qui fcrc dc folis enribus nararalibus.. id eft. Secimdb diiputat cfntjra opinionem Pythagorac. pumm. quitircA genera» corrHptionem^dr mor Ferum namque circa talu fubsT4»tu frincifia^ ^cAufas qudrunt 'tum froprijfuntfelHm. fciUcct idcas.& i>. text. Secimdb contraPlatonem. quac erat in principiorum pofirionc. perri- nctad PhUofbphiara naturalcm idcirco penra(^re eorum opinioncs porius efl iUius negocij. Circa quod duo fadt quiaprimb difputat contra opinionem Pvthagora:. qux fupple nam materialia exifientium mcro cntium . <{u'od bene.qui non ex fenfihtlibtu . fiait fuppbnaturalcs^fed ex Mathemarids. veriflimc opinatus eft de rerum principiis quare non iU imuBig»- *"' : : . Poflquam PhUoibphus difputauit contracos. a motu. quam ad fcienciam pracfentcm vncc uibdit . vt patct tinet id cft iAe^jCttdujhac quide fe?ifhilta.

iftis turaltbtn.Ex ejuo vero inerit wof/«. vt funt eclipfes. fihiUbus exfiimo dtcentes froprium. huiufinodi.& accidunt circacaelunl^videban- quod Ponit fecundam rationcm. & applicat ea ad res & ad motura. Notandum . ifta. cjUdtfunt fuperiora. quam defenfibilibiu Fnde de igne . vnicuique praediftorum propriam adaptant . quam Dicit ergo.qun(r infiirticientcr calum exifientcm (jrfac/orum . puta communia Marhematicis. ficut & Plato dicicur poftea fecifTe. non fic principia pofita a natura- qu£ erant principia corporea. Terria ibi Amplius autem ^uomodo oportet. . entia intelligibi- propter hoc erant conuenientia magis <jHam de natttra m jow^w rationes naturalium . id efi Philofophis quia ens hoc efi caufam & aflignant.co. entiii. qua ponebant . pari. id eft.quod hoc fbliim fit ens. fcilicet numeri. quia qaaedam funr corpora & qusdam leuia. puta ralibus & qus Texi.efncientern praeiern«ttmit. CaufMvero princtpia ficut diximta fuffictentia dicunt pertingere ad ea. Jiue hoc ofievdatur per rationem . Pythagorici enim. fadkorum operationes circa diceret. icilinumetos . . In prima pane iotendit t^lem ration&m lUe qui i^ fui opinion? neceffari^ prgsfuppojiit motu.ficut cft Aftrologix C6ra cgo dicitur . non poteft caude agit jirnpliits fiue ejuii dicit ejfe de omnibus naturalibus. . : . naturaHbus fcilicet . numeris . id eft . tamen qttomodo erunt h^c corporum leuia.^ numerum circa tx- rerum principiis . ^ operationes huiu6 fartes cidit ^ traSiant omnia de na- generant enim ccelum quia ens eH ^ . quod videmus quafi nulla cflent entia nifi fcnfibilia. ficat . . obferiiant orania.Didt cr^o. id eft. qudd fcientiae Mathematicae abftrahuni a mom k nuteria fenfibili. fiue non : tamen qupmodo htc ejif. tr^men c^ulam qu£E dicuntur diuerik fphsra: vel dinerfce & fed Pythagorici ? poviimt motum-: agunt enim de generatione ge*ieratto>Km & trAfert . generant de gencratione cceli. c^forruptionem aut eorum qua feruntur ofcra circa coeejfe go de natura rationilous conuenientia. & non de medii$> ficut eft Aftrologia. Pyrhagoras. °* . q'ix ponit . infinito eft poffibilc. &principia . quaj apparent. Comparat didas opiniones penesconueniendani .to Dicunt fufftcientia fertingere vfejue ad ^«^ funt entium fuperiora . nequaquam <?ft. " naturales. aut terra.dem. eft infutncienter di(Stum ftte tranfmutatione efi poffibile & impari fubieSiis. Secunda ihv. lumi enim cflura . qui ponebantprincipia incorpoiea. aut altis thematicis dicunt naturalibus. cum principia numeri fint . Ty- thi^goricts Adducit tres ratioties contra opinionem Py'thagoricorum. infufr Jrcienter agjt de remm principiis. quod licct ponerent t quafi omnia entia cllcnt fenfibiha . fbilice: corpora erunt lettia: iUa veroorauitate hahentia^c^asiCi dicar.non pocaui^ affignari teft grauia.& de his. enribus dicit c£cleftium. vt fnnt motus corponim praeflip-f corruptione eoriun ^quaefunt cjrca caelum. fiue quis det eis. ex his °*^ ejp magnitndinemfiue rftendatur hoc. ^ Bt quomodofinefnotu .h initio. Deinde ci^m dicit & "Diffutant tamtn tura y ohferuant . vero nibilmagis de Mathema" corporibuj dieunt ticis illa ex quihus enimfuf- O" ali/s huiufmodi corporihus nthil dixerunt ficut nihil de fcn. aut gefiorum. ficut dicentes nihil proprinm exiflere de fenfibilibm dixeritt. puta de cseIo. huiufmodi corporibt/s nihil dixeru-it . qux non finitleuiajnec grauiajergo Pythagoras iiifufficieter cgit fcilicer de rerum principiis. intelligendum eft de purc Mathematicis .I.er- infinito . acr- aliis Phyftologts cor^ hoc efi . accidunt circa pajfionei. genere caufae materials> principiis in fton dicunt & eorum id eft. tranfmutatione pophile generationem . c^ quod circa ^ faponet. c^ t.fcilicet in rebus ipfl de omr»l»us natu- . qui magnitudines diccbac componi ex wwmcns.qua: non funtcorporea.*it infufficienter agunt de rerum priqcipiis. fed erant fufficientia alcendcre ad fuperiora. qu* accidunt in rebus . quaft fenti£ntes fenfihile lum. Metaph. . (jr terra^ . ^caufas in comfrehendit vocattmeae- (jr folum Jftffofitfs non dicunt. 8i ^ fari ^ imfar . e^/Ttwd^w . ^u<t circa operationes .^«<e iirilicet accidunt circa parta «w. lam affignare Contra eorum . id corruptionem effe. nihilominiis tamea caufx principia. inferioribus. fijlum illud eflet cns. ? Vnde de igne quam de fenfihilibus. qui thagmm. fed per principia quac poniit Pythagoras. Lib. qnam non poterant extendi vitra fenfibilia. quae fcilicet magis . fpenfant . aut qualiter fciet quomodo : moms eueniret rebus & fitito ftellae. trad^nt. quamuis non ponerent principia nifi corporum fenfibilium ponebant tamen principia entium intclligibihu. & dicunt nthil magis de Ma- corpmhus . (fuafi altis Thji- ftologii confentienta fentirc aliis in quod videntur con- . Deinde cet^ . eis pofita effent magis fufficien- vt pote quae poterant etiam extendi ad en- tia infcnfibilia libus. cdum ? quafi Deindie ciim : i^mplius autem . antitjuos »/». quodcunefue Caufas verp S^principia ficut dixi- mus.non poccft ratio afngnari ex <juibus : principia fnpponunt enim . qua erat in praedidrorum confideratione. quod comprehenditur fub ca:lo. quod Pythagorici iiant omnia de naturajA eft dtjputant & tra- . hac dilpenfant . non erant derenni- ^ quomodo quod .^mplins autem fiue. nifi affignauerit caufam motus . fecundiim noftram cxiftimacioncm. (jr magis ea . id eft.id eft lia . ejuodcumijHe fenfthtle quod com- prehendit vocatum coelumM cft .^ caufas fuas di- id eft. . graaitatem hahentta ^ fonunty dictint. & . . fcilicet quod elTct fenfibile.quaf fine motu efle non poflimt . cipiunrprindpia materialia. per principia . Deinde dicic cum dicit cum : Amfliits atttem qtiomodo cfortet accifere eas Ex quo tamen modo motus ineritfinito^^ talis eft: Ille quidem effe nnmzii pafiiones.: : 48 . & & nata tantum fenfibiUbus . quod ifti Pythagorici traftantcs tur confenfire Philofophis naturaUbus hcct principia ab tia : . Text€o.{cilicet csli. Dicit ergoquod maqnitudincm ex fitpple his.8c effcdus & & vnde ^otus. : aiup & motu.

Ad- dut difcretio.eo. &c. quia quod magnitudincs con-» deorfum^i igiturrarioneprzdidU dicatPy&agoras omnia fermbilia c(Ie nuraerum.exifiimat etiam quide <. ~ I I i I SVMMiE TERtl^ CAP. fcilicct qui eft caufa fenfibilium. aut di/hretio . fciUcet cflc ipfbs & guendo numenim infufficienter locums eft imperfe<Slc. nam aliat exiftenris : . vniii^ fint enria conringen- tia. Minor fic oftendimnquia Pythagoras ex vna pane ponebat caufa omnium ex alia numerum prxter iftum : . ftimta: in diucrfis locis funt plures aliac Illa . induditrfcd pofitio Pythagoricorum dl huiufmodijcrgo. vel difaep'onis.vtritm igitur «</fw» ca.dura fcilicct aliqux res fbrtircntur nobi- liorem locum. feu ideas.(juia faftones hafequunturfmgulalc' 0fortet aecifere. . Impu^iancur fase ponentes prindpia a rebus icparau S FM . quodque nwncrm fiuiirtS*. : .& determinatam proporrioncm. horum e/f. cum idemnon lit caufa fuiipfius.qu6d idem cflet caufa fui . quia vnumejuodqHe propris paflionesconfequunturfingulaloca vniueru .dxca. rum fubtus . qi^i eft fubfbnria fenfibibum. fcilicct in iufHtiai. quia Tez.inquantum corpus fi ponffemr cxtra locum fiium. quia Pythagoras non fedt menrionem .qui4 diuerfaloca^cflatquaercrcvtrum tantum Platoncm ipfis Pythagoricis:quia PUto pofiiit dicere. &corrupribiUa id eft. fiaiMdiimPy d^cunt dpnonftrationem ejfe quia . |ia eft. vnde fubdit . fatjs ftis^ . nam citm inhac parteSdXicex. Adducit eriam rarionem eius. Dicit ergo ^mfliut 4Uttem qHomoeU oportet aecifm faffionts numeriy : & numeromm iffum caufas exijlentium ejje & faBorftm.quia horum vnumquodque numftus eft.ficutVyxha^tzs. caufas.nu veri itquales aut non fauftorrs htsfunt ffe-. difKn- icilicet eaufas . ejfe iam & dutem dicunt.fcilicetf/? oferatio. quod eft impoflibile rcpugnans . vt fubfifhint tempori»inquantum. & corpora fcniibilia horum efte numeroj numetos. Rcfutat Platonicos poncntcs priucipia ideas rcrum qviibus tamen fc connu- jnerat. abfurda po- qux rcpugnantiam . Vlrim^ epilogat.qui fit fubfbnria fenfibiliura : alium nomemro . dum cor- & eft in clauditur uib cjplo ifhim numcnira. hos qui^ dciti numeros r«3ifibiles .Summ^ ni. & fiue fenfibilem:inter{erit au- ccm-dembnftrarionem. modofque dicendi ipforum conucUit rum figillaiim fex rationibus. De quibus quarentes caufas ab hts ad iU cUs. quod fiipple. qu^ dicebat omnia (ecundum .putiii aliqua fit toto corpore fenfibili pus extra locum fuum pofitum oporterct permif^ fi & tur fubflantia vniufcuiufque fenfibilis. ^veroidcMfofueruntyfrimusquidem «4 exifientium accifere canftu quarentesyalia his '^"* *"**' 4qualia numero attuieruat^vtftquis numerare volens faucioribtii tet quidem exifientibw fit^ non foffe\flures verofaciens numerare.COI»»} pars ignis eflet in loco acris. qui quidcm numerjis voca- 5 ccri alteri corpori. fiigiendimi ifla inconuenienria.&quanturn ad proprictatcs naturaies & proprias pjffiones nam aliis fequeretur doordinario & quantinn ad iuftiriam & difcrerionem.& in hocpracfert & . tom. Vult videraus ex alia panc tatur adfrafensfufjlcitji.aliquando non funt. ftinxit & quem fcilicct funt pafHoncs corporis exiftentis furfum ex quo fequitur. cium .& alium qui eft caufa czlefHiim. fcilicet fequitur in rebus. nume^ rorum vero alium nulUm ejfe prater hunc nume-r rum. de Pythagarici* er~ go dimittatur adprafens . illos verA intelleduales ExiJhmatenim Plato. quibus corpora differunt ab iniucem .aut fubtus iniuftitia .fcilicet ali- quando fimt. qu6d numerus eft non ponebar alium qui eft fubftanria rerum: & appareat quendam renfiialem . vnus quod .Vtrum idem ef numerus^quiin calo efl^quc numenim horum vnuquodque efi^ & ^ horum caufuMlos vero inteUigibUeSy effe hic numerm. las feruenerunt i fecund^m vnum^quodque enim aquiuocum homogeneum aliquid efi.ea tangere tantum.fcu ^dteri naturar. qu6d horum vnum- fi ifl? gcncrabi- eflent parilm fiipra .quia prius Platonicus fuitmiociua.& de eis fu-tem- fm.^ in his^& in femfitnnis. fecundura diuerfitas in fenfibihbus numerus . tum. fiue rationem Pythagorac. tuitmundnm ? Nam cum in hdc parte. in toto cot- ca:lo clauditur oporteat accipere hos vero fenfibiles. quacfficaciam optiroc cxpomt Do^or.ex quo cpnfiftit mundus:quafi diceret : Hoc fiibftanriam efl^ t)umerum . & quantum ad looa.vt qui eft caufii . diuidereiur k corporibus fimilis naturse:vel per modum mixtionis. quendam intellcdhulem numerum & diuerfar. qui namqu* diftinxit. Accidit autemfecundjim hunc Locu ras habereomniacntiain vniuerfb ordinatum flttralitatemconftitutarum mdgnitudinum^cfMia ha fajftoneT feejMuntur firifida Ioca. qiiod quia accidic fecundum hunc locutn . id eft fepararionem & ftanriam. carlum ah initio mundijicihc^vfque »j^wr.qBi eft olius numerus. IV. fcjlicet vniuerfi. ni. aut per modum diftinctionis . quantum ad mixrionem. confiifionis . corum caufa nam Plaro di-. Cap. quod Plato ait alium ejfe . & TCX. . M A R l r M. aut permixtioidcmonfirationem dit autern ibi AcciMt antem . quod rationcm terriara poHtio cft <jiuc fic forraari .aut prartar ffl impofHbile.t4- 49 Quarc ad nunc : numerum veri Mlium mnl* i»ftu y lum ejfep^ter numerum hunc ex quo confii- efi in multis vnum^ . aut minus nobilem quam fibi debeatur . tutfubtm iniufiitia. nec aportet amfltiu htc morari -fed tantum fitfficiattttigijpf. & pcr confequens omnia enriacfle numerosmam omnis determinata proporrio eft fecundum numeros.autprdter hunc alim.parum ver6 deuiper. aut per- & |ianc fciHcet diMvnuurfi mixtio. aut pavniucrfb alitcr quiun unt ordinata^ ponercntur inordinat^ pcr modumin. II I M III. De Pythagoricis ergo dimit- eeft fi- : eft autfrdter hunc aliustPlato namque aliudait ille numeroi hac ejfe. fic .ea.de quibus. vel terrx. pore fenfibili. efinic temfutfit eu^oTum verhdefufer .qHi eftin ceelo. dicebat Pythago- iamfUralitatem eJfetonftitutarummagnitU' dinum. Ponit id eft. «uia probat omnia efle numerum fecundum fub- & cfbqoia omnia funt difpofita &ordinata fecundum numerum quendam & propordoqeqi. parte . quia fcihcet bacfuffl.ficut fcjlicet dicdsat Pythagoras . arcafubfiantiu» aliorum Scoti Ofer.

ftmt fcmpitema:quia in eis multa vnius fpcdei.fcihcf t cum iftis fenfibilibus quod-i homoiiymum . quia rationes eius filnt rcducibiles contra eum.vel rationibiis fit fyllogifrnus . conringit fieri fyllogifinum putamns^arum fiunt fpecies . id eft> fimile eft j vt fi ijuii paucioribui quiden^ exiften- numerare vtlens ptttat aonpojfe iplura veri faciens numerat. hotno- me.«fl« eft necejfefieri J}Uogifmum.nam pcr aliquas fijarum rationum oftcnditur . qu6d idcx ^aratas quarurulam rcrum. quantum ad hoc quod ppinatus eft de renim fubftanriis.Dcindecum dicir: Amplius autem fecundum quos modos fimi- nonputat pofle numerare. & quae eft menfiura ccrtidima decirao huius.arcipiens .a9t luenint principia ineorporca. Prima fic:vnaquaeque fpecies dicimr aliquid vniilocum. fciUcet cft . quod iden^ communicat cum iftis fenfibil|- illarum idearmTi. Secund6 exponit & profequirur illoj modos. rerum idcirco Plato. & illaidea .quarum fpecies. Circa quod duo facit. cpm. abhis proceflimus nos. quod eft difficiUus ad manifilifra ad m* feftationem faciHorum.vbi no? faabemus •. °/ Notandum. j dicantur eflc afqualcs . quaruraideascfld fiint putabant.fed inquantum ponebant eas fion folum efle fpecies fcniibihum . quanun ^ddirionc ex crefcat difficul^as inquirendi. Secunda ibi Omnis vcro fapientia. Primus modus cft.»f quia funt fpecies . ad easicilicet idcas . qux funt quafi numero infviita vcl ponuntur idcae non fblijm fpecicrum . nos fcilicet quiafuntfpectes. fpcdes fenfibfhum. rum rationum. Prixna in duas. Vult dicere .5. efle inquaiitum ponebant ea^ &ide6 non pauciores. fed in rebus cxiftenria. Vel alitcr . qu6drarioncs eius non : concludunt . In prima parte quafi modq derifp- rio dicit pofitionem de ideis quafi irrationabi-r Dicit ergo lcm. Secun- d6 .quac Timt cgrruptibilia . quam raulta numcrus enim x^vnitati . prim6 arguit contra . le.prp qnanro ratio Soeratis includit materiam lem ria : fenfibi^ ratio vero homini&idcalis abfbrahit a matc-! fenfibih.-. qu6d in ifto loco. Secund6 in-t quantum pqfuit ideas elTe quofdam numeros. id quod exponit. patcrc poicft qualkcr idca: ilmt zqua- fiendimus .& Cic rationcs fiiae funt redudbilcs contra cum. difTcrunt tamen rarione. qu6d pofitio Plajfonis eft inconuenicns quia qui quacrit caufam ^liquarum rerum de ipfis .inquanT lior. fed criam generum. & per totum fequcntem tcxtura Philofbphus connumerat fe j^/*'^ Platonicis .tcx. quod ex qui- bufclam modis. vel ideas Platonid npn cfle putabant:fimiUter criam quod idcaenon funt iUanira rcrunt. Ex quibufdam enim. quia prim6 arguit contra eum inquantiun pofuit ideas . qiiibus contrarationes Platonis inuchit.quantoeftminor . Ponit autem duos modos .vt ftiperiiis diccbatiur.idex fecHndttm nullum horum videntur. non tamen fcparapufa numcros . quod opiiutus eft de rcrum principiis. Sccund6 quantum ad hoc . fecun- jfimt & dun^ hoc omipbus fpeciebus. TlJenisi pliues .fcihcet Platonici. de cfuibus ejutrentes caufas ipfas . aui p<v ftit difj>ut*t Cjjur» PUt»- mem t}u»»d /uhfiantitu ^ frineifi» rttMm. homm extftentium . Qu6d autem ideas (epapife^andum & cenificario de eft naturis : tdxx fintaequalcs fenfibihbus/)ftendit confequenter. Z6 . debet ipfas res cenifitibns : care non adderc alias . vel conelufionis rationem. littera fit vtraquotfamen faluari poteft. : : nis. . Dicitergoquod amplim fupple rationes. ]£s. **** 8c difcipulus Pfatonis.& propter hoc omnia genera.g«cum. vt fpnfibilibus iftis .fecundum nul" lum intelU6fufH videntttr horum. qu6d non cogunt. <i/»<i . qu6d ideas pofuerunt cjui Platonici.adiimgit diffic.iltatem Anaxiomceipere difimaticam. hpc enim videtur irrationabile quia faciUus numerantur & cerrificantur pauca. cum fubdit vnM . SecimdaiDi:^»»- plius autem. quifitio de caufis rerum propinquior . tum icihcet ^ vniun in mulris^ ilhsjdc quibus praedicaiur & com^cnit cum nomine & rarione fpcr dei. ita : vel ficut cnira Socrates dicitur hd. Ex tfui' hufdam vera non ejt neceffe feri fllogifmum: tx efuibufdam verp efi^ dr nonqtiorumputa^e mus. Ex prlediiSkis idcfli & fic crunt aequalcs fecundum non feomd^m diuerfa indiuidua. res .: quia facilitra.qua. id c{i.quia prim6 Platonicus fuit. 50 MetaDh. eft. vcl modifecunditm quos oftendimtts Platonici : . SiC. Secunda littera fic : vnaquarque enim. vt ^ua- cfHia . (jue fpecies feparatas. fed non ad propofitum Platonis.fciUcet fen-. Prima in duas .& cirta vnum in multis'& in bis. namfere itjuales^aut non faucwres fed fup- : ple ^XviXts funt fpecies . Abihbus. qui ad norificandum res fenfibiles addit quafdam ^an tfertet alias res feparatas. vndc illujfl vnum pon^ant cflc fpcficm feparaitam:h6c4Utcmnon inuenitur folum in his lenflbilibus. fuppl^ a fenfibilibus hi^ quod adinuenerunt quaedam alia noua entia aequalia in numero fenfibilibus . flilicet illa-.\A eftjidea: /?Af. .^m. Improbata opinione Pythagoricorum. i4 & non ejuorum id eft. enim fpecifs dicitur ali^uid cuius rationem aflignat fitbftantias aliorum ienfibihbus-i eft & fempiter»is . Ot Tcx. fi diucrfas fpecics rramerentur ff nfibilia . Secunda ibi ^^ia fecundum rationes. Qtiia prim6 praemitrit modos . Prima in duas .coqu6dfint pauciorcs . fed velit cas numerarc rnultiphcando eas per addirioncm aliarum rerdm . vt habetur & inde. fiue fcnfibilium.vnatjusque jpecies dicitnr ali^ffid vnir Hocum : habet fic vnaqutqut enim tquiuocum ho: monymum : eft hcet autem p-ima AI. nec faciunt Syllogifmuhi. Secunda ibi Fblentes enim fuhfiantias.quia eum. vtpote ». Quiaiginir in^ quaedam menfurario. Nam prim6 difputat contra 6um quantum ad hbc . hve noR paucioces ipfis fenfibilibusujula vel ponuntur folius fpccici ta. Sct funda ibi jimpltm fi fttnt numerijpecies.: L Lib. id cft. quod pofuit de ideis. quod videtur inconueniens . eft dam squiuocum cft j quiaJcilicct bus jn nominc mo . yniuocHm . horumjiunt fpecies. Arguit contra pofitfonis rationcm.{ciiicet ideas. non concludunt:^x ejuibufdam vero eft..fiue Mathematicorum refpondct idea ah'qua. Secund6 qiiantum ad hoc quod dixit de Mathcmaricis. fed etiam in Ma-» themarids. vt fi hoc eft quis vellet numerare res aliquas . quibus procedendum eft contra rariones Platonis. numero improbat opinionem Platouis ponentis principia Circ^quod duo facit. quia niuracro aqualia attHlerunt. quas : : toeft certior.puta |ui fupple deliquerunt rentis accipere caufas cntium fpnfibilium . Secundo contra poutio- feparata. quia ratio propter quam Platohicipofucrunt ideas^fiiit ifta : quia vi- debant in omnibus vniuocis cflevnuminmultis. fed etiam Malhcmaticorum. quia prim6 arguit fcontrifuae po/iT tionis conclufionem.& f|c fimt plures ideae quam &er dcs fcnfibilium:quia ideae tunc enmt omnes fpecies. Notandiun enim qu6d alia tranfIario. Dcinde cum dicit ^uiafecun^um fationeseat^qust exfcien^ tiis.qiua.

vbi vmun : fed tam de marionibus. & additur fecimdum quod ilbe naturse . dicenter quam ipfas ideas. vt dc cis icicntia. : torruftihilium ifbantafma rum AHo ncceflario. Tamen ficut probatum eft pcr rario- nem przcedentcm . Deinde .quaE . homo communiccnt rarioncm homihis . marids : : ipflun quod quiaidcac . priorcs dualitatc fequitiu . probant efle ideas . pci confequens aliquzidea: & funt corrupribil^s Pidt ergo . cuius oppofitum ailerebat. vt dicetur. pro inconuenienri prinuc parris. funt priores Ponit terriam radonem . . quia fccun: dum eum propter rutnjfed dfe (cicntiam neceffitas idea- fiiit non iolum dc affirmarionibus. pracdicatum didtur de mulris in qiuntura dc fub- TeKcco. ficut duo homines fingulares ficut homo idealis ponitur terrius praster duos homines fingularcs feniibilcs . fdlicpt 5cori Oper. tUtt n«nfe. Ponit fecimdam radoncm. quia J^«i^ numeri flnc fmn. in hominem Platonis poteft triplidtcr linimhtm^ id eft . 1. bis deduccre fuperfJuum yidctur. quens efl falfum. multu fe- Vno quidem modo quod intcUigatur homo idcalis efle terrius k duobus parricularibus. crgo antecedens : fed confe- ^ nam . alij quam ponebant . idcx omniHm iedlo vniuerfaliter prsdicatiu '^J^^^ . fectmai Pl»- carionem hominis idealis fed ifla expofirio non vadii. quod non habcrct Plato hoc im6 pro . autem fic quam hoc offcndit nem . bus opiniones fequentes oppofuerunt principiis. fe- & quitur quod ipfura ad quiafecundum fe. ita oponet ponere alium terrium Hbmincm prxtcr hominem idealem. Minorem ^'- ^^^o"» ^'' "<»"<»«• fecundum Plato. idcam fecundiBn fc criflentem feparatam -.erit dare terrifUm hominem confe. tjua adalicjuid ideas faciunt^ Plato pofuit de idds auferunt quacdam prindpia . & adfc didmnnam fubftantiz abfolutx fun.1 : Summ^ ommum emnt tiis ^fpecies funtfckntnt ^ 1 : Cap.& Profequitur duos modos. tfuia fecHndiim ra- Notandum .quam fit fua pofi: rio . efl pcr aflfirmarioncm.f fl. huiufrnodi : fcd nop videtur maior rario . & aliquas fpcdcs & . ^Korum nondicunt . & riam fenfibilium . {cnflbiles aliquid fltprius abfoluto. aliquaMa- themarica . Secunda ibi Etftcunditm (jHed Mlu^uid. cmufrnodi funt fcnfus . & dicanir efi. Primo primum ibi Ommitm autem dubittibit. neg^rioHum funt \6c9 . & fecunditm alicfuid corrHptibiltum .altavero . cuius oppofitum Plato ponebati& hoc eft quod didc. probant tertium hominem. Ddndc cum didc cognido perphan- cum didt duferunteaqua magis epfpecies. crgo Plato inconuenienccr opinatiu'. & fenflbJHbus hominibus : nem difputanris modo cxponitur .- : Ad euidcntiam ro/uyjiantiam.di. ficut matcmagniun . eft ideas eflc. terrium eflc erunt. fdlicetdualitatem efle prindpium in generc numerorura. quac vdque radonibus cerdflimis concluduntur. quae ponit idcas ijclationum. paruum. fed etiam ncgadonibus habetur fciemia funt cnim. cxponitur & per confcquens idez.tlitorumcunijHe funt fcientid tionet fcientiarttm ffeciet 51 fegenut . parricipat . quac poteft flc fbrmari Quicimquc perfium pofirionem rcmouct aliqua fibi magis neceflaria .&t. Quarta ibi.fed confequentia valet per te. ali- j quz concluiioncs dcmonflratitue n^riua: ergo .fr omnina qud/itnt. & homincm cum didt idcalcm. fcilicct cuius contrarium Platpnici miximc afkrebant. & diffinirio poffit cfle. vt dicatur tcrrius honao Bt fecundum intelHgere autem alitjuid enim aliquidbo- communis. vt fupcrius dicebatur. qu6d . fcilicet fcxta quac fcquitur ad idcm inconueniens fenfibilis : tefljCadcm aflumpta maiore/juac mindr fic : fed de corrupribilibus corrupribilia tum efl . ftfmt iiem » flMar* Notandum. effe Ddnde rationes volunt . qu<e Platonid ideas dicentcs .habetur fcienria: nam de his cfl fdentiaPhyfieajergo corrupribiliumfunt idcae. Sexta ibi H* veiecuoclo : : . ficut in numcris . fl^. nam ad hoc inconueniens dedudt ratio . id eft . : in multis^ fir negationihus. voltmt magis ^uorum non dicunt effefcundum fe genus: Aluverotertium hominem dicunt effe. Sed nec ifta expofirio vidctur cflc fecundum mentem Philofophi . fcilicet eorum qua:' funt ad ahquid funt fcientiajjergo &ideac:antccedens efl euidens. parre materiac . ipfa idca eft prior ideato quod ideara. Prima cft aliquid funt ideac : qu6d eorum quac funt ad quod tamennegabatPlato. Ex hoc prim6 fic arguitur contra cum quonmKunquc fimt fcicnriz. idcas efle fubfbntias per fe exiflentes. Ponit quartiun rarionem . corrumvi inteHigirur . aliqtufdlicct fenfibiJia. & hotnincm fingularem fcnfibilem. qua: fcilicet fccundum fc limt ad aliquid . & formari po- priiis. quac habet duas condufiones. fecundum quod fcx rariones ^ricat conrra eum. g^ ""''" ?*** '^urt qui futcipiunt pridi. J""" qux £ tantiim parricipanc 1 ideas^ . Mathe- rebus fenfibilibus fcd ipfa* idex funt numeri & fcomdum ip- & magis numeri irapares quara pares §ls«i iden »'^«" numertun imparem attribaebat fotmx . Secunda conduiio fmt idtm tt. Didt ergo . cens. ampliMt autem rationum certifma. Quinta ibi:-<4»fpltM autem ad exifiimationem. qua- phantafina . parem /*"^^fj*autem materix . nam de (cnfibilibus non poterant habcri fcamdum cum . vera eflc . ^ucrumcumque ^fecundum vnum . exii fupple idezihorum enim aliquia ejlphantafma tafma. illorum funt idcx. exponi. eorum qua ad aliefMid. Accidit dutem ei dualitatem non effe primam fecundum /?*- merum . I PUtonid yfecunditm V. Terria ibi jlmplim MUtem. quam de negarionibus funt affir- fcioitiac. inconuenientcr opinatur fed rarioncs quas : Amplius autem rationum certipm^ alia quidem eorum. .duahtatempohiit ex fum . ad intenrionem Philofophi contra Plato- & JicM vnum . quod cundum opinionem . vndcPIato.quia fi fic. id efl . qui ht terrius inter ho- minem fenfibilem.qu6d rario moriuaPlatonis ad ponendum ideas fait. modo Tcrtio quod Plato pofuit in quibufdam gcncribus tria. tom. (jr ad aliquid ipfo quod fecunditm Et omnia quacunque aliqui de fpecie- fe. . quenria fequitur ex eius pofirione . {ccundnm. fcilicct radones dicunt^ \^ eft. . fiuc ideas . Et omnirfo qutefunt def^eciehus fic qui & homini ideali & horaini fingulari. -."^ . & fenfibili nam ciim homo ideahs.& abIblutas : Ifla conduflo fequitur eodem modo quo prius . Prima diuiditur in (cx. fupple probant quod fequituryi/w quidemfaciunty id eft. III. quarc in quibufdam rebus ponanturmeliiis quam in aliis oponebit igitur in fpecic hominis poncre hominem .

dico autem. fi aliis ejt. er- goemnt aequiuoca . quia idcae ca autem quae funt pcr accidcns : participantur .ergo conucniunt in aliquocommuni. qu6d non funt ides nifi fubflantiarum. de^eciebm. id eft.pro. tes opinionem id cft .id eft. fluoddeclaratcum fubdit jlccidit «»ti9.er^ vel funt dufclem rarionis.dridem quam in hac ^alia^.: Lib.qu64 fcilicetnon finr ciufHem rarionis. fcilicct dtns. id eft .dicere alujuidprater jUiomm. fontrtUiaio tcft tUmif. & illud ncceflari6 p*r fc crit idca num in molris ideam dicas tcrriarri qn6d . Ef id eft .fedmuU concepttts lum cifcafubftanttam .Dicit ergo . fimplex. cunfMathennari'ca ponantur incor- mpribili^ & tamcnponituridcacommimis Ma& fcnfibilibus. (jr lignum . namillud quod cft vponit ideam. non indigent aliis idds. : alt^uid & commune idearii. torum aliorum-etenim eft.vtfi & hoc fempitcmo ipfum duplum per fp cft fempitcmum. de opiniones (jr eisfi funtparticipahiles fpecies fuhpantid- ru\neceffe eji ideas effe folum:non dum enimfecun^ accidens participantur ifed oportet hac fvnufquifque participari .quam idcae fignificant fubfUnriam. : ^®*^' quintam rarionem .</tiM/tf4« opp9fitaSdHdcet tertia vnuim. ciim fint incorruptibiles: hoc reprobat dicens . iihuSy(jr dualitattbus dualita- qmdemmultis^fedjem- fiternis dualitasmagis vnum. non folitm fubflantifrum t^ fpecifs tfed multorwft WMrwm. Autquider/ttpfum hoc vnum in multis. Ete- fcniibilium fubflanriamm. A4 aliquid eflc priiis . <3ionem includit euidcntem : fed pofirio de idcis eft huiufmodi . fed etiam acd- : dcnriumfint ide« & . id (Wtdumi veroneceffltattm.fcilicet : idca. id eft . fint diffinirioncs. ijuid enim magis in dualita- & dealiis tibm corrHptibilibm . vna idea . idcsc Nec valet fi ciua flnt incomipribiles . mune : quid enim in corruptibilibus Setundum verh neceptatem . ^ilicetacddenriumi quod probat. quae eriam conucniunt acddcnribus^apinionemde hit . id eft . quod cft vnum in mulris. Ponit fextam rarionem.{cilicec jiecundum Piatonis opin^opem dMalitatem non ejfe : trimdm fecundiim «Mimnvm horrcb^t. I. fcilicet ejfeffecies quam ip&s vera 4«- id cft. fubflantiae idedes fimilitet .& fiendi febus. quia funt incotmpribiles. & I^oc efl h* vero hic . quod qu6d (cilicct aJjr ipfb aof<Juto.ea quae funt dpantur. non indigent aliis ideis quia etiam per fe Mathemarieorum funi ideac.Accidunt autem.qui eft non fblumcirca fubflanrias. (juare iequitur fupple.qu6cf omhinS duum fit prius rstiones qw fknt firuftt ea volum Metaph. nuliam illarttm communitatem infpiciens. ^*"^^ & funt fubftanti«. ad o^iidonera yfecunditni (juam tjuidem nos. quae partif ipatur. Deinde ciUn jg Text.^3^ timc fcquitur contra ic quod idcae non erunt prirfdpia cognofccnd:fm)fhnrias fcnfibilei . irfimile . &c.fcientia non folttm funt ipfim fubpantia. Si dicamr qu6d ideae mi».'ncut Callias & lignum fculptum . (jrfiquisvocat homiCalliam .t . qu6d non fblum fubfbmtiarum . dicit . Dicit ergo.& ibiM cft. fcili- & miUetaliiim foliim proptcr dpfiniriones fcicnrias oportct efle ideas . Sffic in infinitum.& per confequens participat perpetaitatcm .yi<i fecundum accidens pard- eam^ cft. : npn accidunt aHtem^ . fed (^atiorum cet aCddenri^m sUia . fubflanria.atit alia ? quafi diceret qu6d non poteft reddi itf rarioi. fibilibus ** . rarionera fiimptam ex ratione fcienriarum oportet ideas efle accidenrium ^ ficut fubfbntianun.dr mille o. & TrobMt^ tam fcnfibilcs. quia fecund^m pofirionem eius ex vna parte fequitui-. id cft . ficutfunt ell . & acddenrium fccim- diim opinionem Platonis. ^«« dicemes fciUcc. . de fimiliter cft aliis inconuenicnti- qux fcquentes opinioncm de idcis dicunt oppoma principiis pcr (e notis . ficut oftenditper exemplum de duplo parricipante per fe duplum . quac fic fomutri p6- JlperUur ^ effe. hoc autcm videmr Jbfutdimi » qaod rdaabfbluto. fenfi> hHes fubfiantiam^nificant. idcam oportet participari abvnoquoque inquantum non de fubieQo dicitur: oon per acddens. diquara Jujuidem eadem /pecies erit fdeam terriam dicit : . & Ce- neceflarije k fcnfibilibus fubftanriarum fbliun neccfle eft id^ eflc : quod probat. fiqit dualitas ponitut & eadem commimis dualitaribus fen- chcmarids. qu6d ideae non habcant alias idcais .fvero non eademfpeciesaquir uocatio erit nem .& tarnen fecundum & D^d? Ha verofuhfiantiam hic ^tgnifcant ^ ihi. velfpeciei . quQ icitur res. cum didi fiientid nonfolumfuntipfiusfub^antidtjed (jr talia alia. cuius ratio participantur non eft. 51 idcas .id cft.cumeorum £x alia panc fcicnrix.narQ uocum non quod vnum xqai- dat notitiarh dc altcro . cuiufl niodi funt dualitatfs Mathemaricae.ce. amptius ad exiflimatio-' nem . & (cauitur etiani ipfo quodfecHniMm fe y ideft dit autem.fcd hoc eft fecundum acddcns.fed Textw.vel hon fi fic. qu6d omnia qtucunque Ad- Mitiui fequtn- de fpeciehm frimifii* oppofuerunt.& perperuum. fdlicet Platonid dicimm effe ideat . ideft. erutttnonfolumfuhJiatiarumfpecies. fcilicct accidcnribus .fed eriam proptcr mille alia. c^izconceptm vnm. tyfccidtt enim ipfi ditplo fempifemum efle . quod dcclarat.& plurima alia . quae ipfi etiam bus .t^. vt funt . .ye<i^. Minorem declarat.& idem : aut in ea.& participantium. funt homo zquiuuce . dfrideis. fed hoc eft pei acciquia alias dupluni fenflbile eflet duphim pcr fe perpetuura.<^ dualitatibm multis ejiudem fedfempitemis. inaxime concedebapt.-fecandum opinionem Platonis de i<t^ illae fenfibilcs .crgo pofirio de idcis cft omnino dens . quare nece0c eft apparere quid pr4ter eat vnttm in muliis id cft . *^^l^*" &fpedei. fenfibilibus.quody»^y^4»/Mm>y^«»«/.id cfl. fedfecundum acciden$:accidit enim duplojem-r fiiernum effe^quare fubBantia erit/^ecies. plurima alia . vnm nonfo-^ ^ de cundum neccffitatcm .quae talis cfhfubftanriae llla pofirip eft impoffibilis quac cpntradi-. Etfiquid ecademfpeciis & participantium aliquiderit com- idearum-. : tica fint incorrupribilia : fi Aes aliampartem. non obftante qu6d Mathema. inquantum non de fubiecto dicuntur^Dico autem^vtftquid perje duploparticifat^ hoc drfempiterno participat. & non fupple eorum quai . efe . funt parricipabiles fpedcs. quid partictpat perfeduplo parridpat . duplum feparatum. put^ quia Plato p<>nebac jdcas cdc principia eflendi.^^deas. ergo. . ergo erit darealian^ . non ehim ftcunditm acci^ funt per accidens dicit AmpUus autemfecundum ejdJHmaiionem quidemJecUdum tjuam effe dicimtts. jmpofnbilis. qualiter. m*gu ideas eflc.

fupple figuratum figuca hominis. & Hefiodtttpofieriiis. qucd non quantum ad fieri fbifiScott Oper. vel quantum ad fubftantiam.quo4 cuius eft fubflantia. non pcr co^iicionem alicuius alterius cxtrinfcci . terigit . 9i liatureis quaeji aliorum tca.nee fempiternis . nec tien^ pU- ^J^lJl^ nem idearum . ergo modorum non proficiunt eis.quia qioMiit ^. : eam quia fuperius dicit. quod . ifb fenfibilia. & fixam. quia fdlinon eft feparataare. & &alijetiam ^uitLim dixerunt . ic fluxu . ti j fed nullo didiorum vt probabitur . fic Vnde ratio mobilis. Dicit ergo quod omnium duhi- biUa fed Ariftoteles obuians huic : ideac in nullo profint tabit aliquis maxime dubitabiUa quat fimt contra Platonem maximum <ft idear . fequirur enim. Terria ibi uocttm erit. At vero nec exfpecie- {cilicctideaceftcnc neccflaris proptcr ifta fenfi. funt poncndae propter Maior patet ex fuifidenri diuifio' ncMinor probatur.& vniuocc.fi fubftantiarum fcnfibiliuro.&fimUe eritfiquis voc*t hminem Cal- iiam Sccundaibi billHni. Ut* fhuo- ntc£ ^ihilpr» funt ftnfiii*•*"•• & q'iantumad motum. icilicct fl rubiJkantia idcalis 8c . t»iif»mftm. J F. qUac funt alia ab ponere fcilicec ideas. ^uid conferunt fpecies femfiternis fenfibiT OflenMt rM- eodem raodo fe habens reperiatur inrebus fcnfibilibus . citm nfn infini enimforfan opinamur /M/.Ccut ficut : fe cxiftens imelligamus ipfum fi feparatum. ex panc rci> Dcr confcquens idca non crit prindpium cognofccndi rcs fubftantialcs . quarc magis hic quam ibi.quia opinabatur. fubdit : fedhac ^uidem stibfi»nti*rti quam ntqnit fef^- deflruftibilis eft vald?'.^rcibilitatcm. dualitatibus (cnfibilibus comiptili-r vero non eadem (enlibilis . & illud perinix- quod eft in fubiefto paniculari. Hsc cnim ratio eft valdc mobilis» id eft. quod non proficiunt quantum ad motum. . vel quatimi ad excmplaritatcmjvtpotc qu6d eftent exemplaria (enfibiliiim. communis bus & dualitatibus Mathematicis fcmpitcmis. Circa quod duo facit .. id ideis eis.tp 31. tom. non videntur aliquid conferre fcnfibilibus.(jr corrumfuntur.quorum «ft poflibilis fq>aratio.quam motus puta quod fi aliquod fixum. . fic- Anaxagoram dicebatur. qu6d non adexemplaritatem. participaHtibus eft : in fubiedo.vd cxemplaritatcm:nccfunt corum . qu6d Placo in f^^as radonibus hoc concludere intendebat . Didt ergo qu6d nec motus^ee tranfmu^ tiam.nec fieri dc cxcmplaritatc lium^Mt his ^ujifunt. ac^ quia eoru fb- lura eft ipixrio. pcni oportpt ponere aliquod fixum ftans immobile.nec corrupribilibus. fi ideac in aliqup bus. pars quod dicebat VMMARirM' S III. nihil . cum vnum xquiuocum non ducat per (e io cognitiofiem alterius.hiUhit* »4 ria cuiufomque rei habtftur per cognirionemfuac fcitntiMn. nihil eft fenfibilium . Secunda ibi: I^ec tnim motut.Sic . funt fubftantia cadcra comznU' non Bis.h6ceflet.funt fubfiantia horttm. nec enim i^<.. & . magis videntur poni prindpia immobilitaris. didt enim qu6d nec adfcientiam. vt funt in- comipribilia caeleftia. fpd idezfunt alia.fcilicet blatonidjcaufas cfTe . quod concludere intendebat. rciiicct qucxl non condudant.(cd magis proptcr immurabilitatem. auxiUatur eis . id cft. quod inter ^uid conferunt fpecies fempiternis fenfibilium & corrumpuntur . qu6d hoc fit propter parridpario- & prpbat fin^ul^ ^ : fiiiius. qu6d jxjflunt cfTc flne fobie<fHs . vel quantum ad icicntiam . & extrinfeca: a fubftantiis fpnfibilibtisj crgo earum cognirio non profidt ad cognirio- nem eis Ncc valet. Ad cuius cuidcntiam notandtmi . iliiid id eft. aut his qua fiunt quafi dicerct ideas pofitac a Piatone . Plato^nira. mobiles. fcilicet feparatum/>mw»JM«>»<i/^fl. Anaxagoras prws.^ non polle haberi fcienriam ccnam.&intendit talem rarionem : & ftanriac . nulUm \CommMnit/uem tnjpiciens .qu6dideaenon profunt fenfibilibus („^1 ftnfli faen. fcilicet ipfa idea. efie idcam im- igitvri dcae funt fi . vel . b?nc luppledidumeft. id eft .idca fubftantiae <^«»- & Itgnum. in quo intentum rarionum Platonicarum deftruit . ibi : In Fhidone vero. Terti6 . .„^ . quod vamque eoHigere multa abfurda. £ j & ccot\ '*" * "• . nam efftnt in his . Quint6. Vbi exponit aiiumnaodum impugnandi Plato.deftruftibilis qiiia ad eam fequuntiu: multa inconr uenienria.y^f«*/. fcilicet . busfunt alia Jecuftdum vUum nudum ctn^ fuetorum.^ impofitbiU4 adtalem opinionem. fiibadfcicnriam. fcilicet ipfas ideas : vt album. . fenfibilia efte ^"^** *?*" ae lenlibiubus . . & : : Summ^lII.^ alijquidam dixerunt. At vero nec ad fcientiam tjuicquam auxi^ : nec enim ilU ho- rumfubjlantia^nam in his conferunt effent. Contca intcntum Platonis oftendit Mcas nihil confcrrc ijeniibilibus quia non profunt cis quoad motunr. Quarr6 . catur qu6d parridpanribus album per tum di- idcae fint fubflanriac fenfibilium. id eft . non introduamtur pro- quia idcs ptcrmQtum.ftilicec idcx. . Tuoc iequitur illa 55 Atverofednec ad fcitn- : : Qmmn tationis vlltus efi eis fenftbilibus caufst. omnia .& fenfibili. fub{lantia. quia primo proponit intentum.y» . & : fdlicet fenfibilium . pft autatn ratio .^. Ntcadejfe cum noninjint participanitbi^.id cft. ejua albo.vtfunt corpora clcnientariaDdnde Nec enim motus iiusftnt caufa . Bon Cap. Dtcere exemplaria. Facile fadanc fyllogifmum. quia minor habet quinque panes idc6 quinque fadc Prim6 enim probat. Probat qu6d ides nihil profint iftis ffenfibiliintcndit hahc rarionem . omnia m coQOnuo moru dixit . Quarta ibi: uimplius autem vtdebitur. cetfubftanria vniufcuiufquc nec ad ejfe . Rarioncm huiuj non & cft terigit. . qu6d non ad fubflanOam. proprix fubftantia: .puta quod eilent fiibftanriae {enfibiliura vel quantiun ad eorum fic- pfo<ielTent.SecunT d6. qua: ipunobiles pcr Deinde ciun didt If ponuntur. Orf$mum AUtem dutitahit aliquis maxinie 90 & cum didt nec tranfmutationis Oftendit. probat qu6d nec fint neceflaria: pro iftis fenfibilibus . . quod non ad fcientiam. W- efi aliorum.qu6dillaratio cft dcftrudibilis:/iofe namtjue efi coUigere muha impojfibiHa id eftjcontra talcm opinionem ut fupra contra ddcnria : ad talem. fed hac quidem ratio valde mobilis tjuam Anaxagorat prius ^^ HefiO' efi nis raciones dut pofieriiis. Secund6 probat ipfum. enimforfan caufa vidfbitur e(fe alhumper-> mixtum albo .

. quia Plato inuenerat multos nouos modos . Ponit tcrtiam rationcm. indiuiduorum ^fed non dependeat ab agente proximo par- etiam earum fpecierum. & alia . prpptcr ergo vnius exemplati erunt docerc ciens *'"'• * cognor fed dirigitur ad fincm ab aliquo finliccr P^toni.vepo exemplaria ejfe^^eu alia far^ 9» .Metaphyficac.c.JsjiriTjf. generabi- ruens. vbi artifex exemplar. qui eft Dicere . Dicit crgo quod non ioXxrm fpecia erunt rci exemplaria fenfihilium. cognofcens : refpiciens ad aliquod . lexempjar ad inducat fimilem bus. non tamen cogpofcit fi- & nuUa eft neceflltas ponerc talia vt dicctur Afetaphorai poicticas . ad ideat rejpiciens ? quafi diccrct nuUa.qu6dillayario non dcftruit excmTheoiogiras . . id «ft. fnetafhorit nem .& indc. in naturali- fimilia ex fimilibus generantut . quod fcihcct eft inponuc- generatur:fi ergo eft falfum * vaniloquium cft ria feparata. vt genusfpeciC' imago.^ »M idem erit exemplum. fic fe habet genus ad fpeciem fed fpeciesfunt exemplariain- quodapparet diuiduorum ?(Te falfiim .Deinde tificialium cum dicit pofita: in elte cognito. Natura PlntmicM. : quia numquam gcneratae ticulari.ergo nuUa ad cxemplarj fi fic. <:xcmplaria .cxcmplammDcinde cum dicit AmpUus videhitur effe vtique impofibile^ feparatimful)fiantiam.: : Lib. I. vt dicitur 2. & cogno{ccndi.49. qu6d aliquis gencretur fimilis eft vtilitas refpicere . Secundaibi : Nam ejuod efl optts . ^untwvnitu plura cxemplaria.id e{i. quafi temum.& ideam hominis.^hoc eft quia . aliqucm alia. .f^effe ^uare . aut illa non. dr exijfente fupplc ex hoc folo feamdum . fiue modum. Probat propofitum tribus rationibus .opor- dcm funt principia clTendi. quod ex (pecicbus ex principiis flcut . & bipes. idea homijiis. rcfpiciturad cxeinplat p^m tfuta . ynujn ex Deinde cum aljo procedendi. *!>- habebit Deinde ciim dicit: ficut . Stmiliter atitcm ri dvTo id eft. fequitur quod ille . Phyfic. fcili- vtilitas cct agcnti paniculari .vacuum Ihfhfiphu* tftn debet vti .. id eft. fed Jjene verum pft . qux in intellcdu diuino obicdiuc habpnt cfle . quod iftamopinio- & non exiflente . Tcxt. £x hoc patet . Eadem etiam ratione fequitur^qu^d fpccies hominis habct plura cxem- & & ipfa fimilitf ipfiim bipes . per quam firuant id*M naturae eftopus inteUigentice.exempUr & imago. (Jr ideas refpi- extfiente^jiet qualis Socratej^ f. ratior^cm : In prima parte intendit talcm hoc requiritur formam in ciendo ad exemplar quod palam.jj. quod pro vniuocarioiftis cftnecefliiriumponere ideas Platonicas Similiterautem palam tes fempiternus . ad ideas fi non. Norandum. vt $:(*m$Uri*. terminat . eontingit enim ejfe. fibi . Deinde cum arguit Ariftoteles contra eum„ neretur alius Socratcs fempiternus ^idenim ^utntur Deusoninia fed rationfcs ideales funt rpfi re? : & quudcuncfue *^*f¥ quod dicit Commentator quod natura non agit nifi rememorata ex caufis niperioribus i opu? enim I quodvidcrurincohueniens &fuperflaum.^»are idem ertt exempUr aut ergo ^.coiii<s.cnim natupiaria. nifi Socrates agat aliquis fimilis Socrati ficut fe : .xttftpltt rt' dicit: cjuiafifit Stcra" erunt eiufdem exempUria ^ fpecies jttura^cjuare ficut hic . ^"^ *" plaris . . dando fibi talem formam . qu6d dicit propter hoc quia Plato produdionem naturalium affimilabat fa(5tiom'ar- f«cticu.id cft.(Jr cuius ^uare quomodo idea rerum efi (tibfiantia. quod idoe non proficiunt fcnfibiliexemplaria. anima- tis^aut bipedis:Simul aute to aMro avB-puTreq. 'agens. ^ ficut Socratijfiuc pofito.genus crit exemplar fpecierum . fupple i^fo Socrate. & fimilitudo pro- homo tx homine yi generatione 9i beret plura exemplaria fcilicct Socrarem fempi. qu6d quia c^- dici.& aliquid fieri fhnile iSi .fiet tjtcidem Socrates. fubfiantis erunt exifiintes fi^aratim t Oftenditj.id cft. qu6d non poteft dici ideas pro^ ad fcientiam fen/ibilium ficut corum (ub^ntia : nec qu6d fint iprincipia per moduro participationis . fennbilia fectmdjijm qui confueuit . id eft. ideft. vt arrifex fuo arrificiato refpi- videmusenim : . non conferant ad fcjcnriam.vt genits . Circaquod duo facit. manifcftum. id cft. id eft . quia ficut Socrates aliT quid addit fupra hominem . erunf eiufdem plaria. z. ad cfuodagit efi contingit enim.fed etiam ipfarum. Dicit ergo qu6d ejfe exempU .co. ejui^ etiamft fit Socrates fempiternm . dicit quod fupple eft incohiiiCnl^n» tuf f^milis Socrari. Jttnt alia fecundum nutium c : . 54 it Subdit autera qu6d hec ex Jhectehu conuerfb. . quarum ad {^cundam ponit ibi for- in arti- ^^P^^'*^ autem. fifiun/ ftnfi- biUiiu . Secund^ probat ipfiim. cum jion poflint cftc principia cflcndj j dicit autcm &" tctqu6d ideae cundum nullum modum confuetorum dici.ctgoeftcaufa fimilitudinis y^d quodfequitur inconueniens . fi T?x. proponit intentum. fimile generare. Dicit er^o. modum conjuetaru/n diBorum.producit aliquid iimile Cus ard. crgo gencra erunt exemplaria fpe- cierum. aliquod fuperius agens per intelledum ipfum de. fcdnccetiam poteft iiccrc & dici. Dicit crgo. ipfe Socrates vtrumquc participat: (\ igiturprster Socratemfenfibilem. ^fimllem tndw d' fieri fimile c^ /w» apmilatitm adidem. quod fimilitudo ponerc aliqua exempla- nam <}uod efl opm. fi:ilicet quam Mathematica panicipare dicere ipias ideas tam ftnfibili^ f*f. non Sacrate (jr ficiAtt. qiix fiipplp plures alias ideas Sc plura exemplaria. exiflente Socrate . Simtltterpalam. tum quia hoc efl di-ere quod fibi verecundum eft . ita homo aliquid addit fupra animal .com. prarexpofito quare : & funple plura exemplaria. . fiuc ^ion pofito ipfo Socratc. qui dcbet ex propriis procederc.temzm ibi: $imiliter . fiuc ideas rale intcndit fibi fimile generarc.quaE fic formari potcfh habet fpecies ad indiuiduum. po- > '^*^ ^** fcentc finem. Socrates fenfibilis ha- uenit in reb^s generatis per a(pedhim alicuius : ^.t 'vamloqitiam ticiparey Metaphoras di' ejt^ (jr cerefoeticas. Tex. vt mcdo exemp'aria plitra Jbecies homt»tf habebit vr animal TpwT©-. poffit & intendit . Ponitfecundaiji rarioniem. non obiediuo intelledui diuino. 18. Metaph. rum. * cxemT pUria. Primo Oftcndit Jietntnfr*- miSjVt . vt hominis . u4mplius autem non fenfihilitimfpecies exi^! agentis ad exempla^.eft inconiicnicnSjtum quia hoc efi vaniloquiu. Confequentia pater ex hoc . animal hominisidca. eninj licct agat propter finem . & ne gencrationis in inferioribus faluanda. affiftcntia: .qu2 teft : fi fic ponuntur exemplaria idca: formari por Sitperflui Ipnfibiliiun.

qu6d : . fiimt a caufis fuis. illud cuiw efi fubfiantiaieT- Tex.f «^'*'» «« dam numeri. Prima diuiditur in poni- fuificienti : tur eius ciFwlus : ied exiftenribus fpeciebus AL di^.. quales nunc di^as. nict. In prima pane intcnA. ImpoiHbile eft idearri eile Ctiura iJeat Ratio talis eft cauiam principium fuimet : ied. ponit qu6d idcx fint caufafenfibiliutAy& quarttum dd ejfe.Qmrti ibi : u4mQuinta ibi Ampliui quare. ifti non ide6 illi poflunt non c conuerib. vt didsj f^^" crgo numeri emnt cauix . principia numero{curc. hoc luturales fiunt a cauiis naturalibus proximis. fuis proxiitiis caufis quorum ffecies Platonici. quorum funt rationes.quales ejfe ejfe (jrfieri : ficut ie (juo- frater tales iic : domus & annulus. vt nunc pro- Platoucm r M. numerifunt vt hic quidem numerua ho^ alij Si vero quia ratfones numerorum Oftcndit quod idea: fiequetmt vtritm quia ? exifientia iffa . • fAl^imm ' & Contra lioc arguit duplici ratione.fex rationibus illa {en^ibilia funt qiisdam rariones. non proficiunt icniibili' bus quantum ad eorum fieri. Si dicas terrio. non videair ratio quare caufx iftomm & ifti non illorum. diuidituriri qu6d poiuit ideas efte numeros . iont. (^ aeris . : . Sexta ihi: Amfliui autem cum dittis. didum.vt (^nunc di^xfunt. tjudntum adfieri.jf.qualcs ficut illi numeri fimt {empicerni . Dico auhic fcx. Si refpondeas.quantuma<irub(lantiam. id eft. & quia proponiones numerales applicanmr iftisrcbus eo modo . 9J"'•'^* & alius Catliasf^id igitur bjs funt caufe illi f 7(ec Poftquam philofophus difputauit contra Platonem. Siitaque hac materia . ideac non erunt cau- & quantum ad litera patet. vel talcs caii(as. & caufam" ide6 ex {cmpitemitate . iUe vero Socrates. hi.jtf. naturalcs quanunc di(3bas . : fliit : fequitur : |ius & Si igitiu: qu6d indiuidua femper eflent . qu6d pofuit ideas ieparatas. & (cmper fierent: quod apparet ellfc falfum . Et multa funt alia.id cft. manifeflum quia dr iffi numeri aliqua rationes funt aliw ad aliud. & Pbto eriam fcilicet magis illi fint vel debes dicere quare hisfunt caiifa nunc di£bs . vt fymfhonia . id eft . : elle .quodmulta ^lia funt idlicet anificialia Itu. vt domus rum non dicimus fpecies quia contingit alia caufas. quid tgitur quod : nitas luta: non vel .nifi plusaddas: ideo didt qu6d nec fic diffemnt. & fpeciem ad f^rmamjergo ix rerum. Contra. dixit & formari po- habent anificialia ad cauias artifiad caufas naturales fed arti- at ri diChmi fiiit fupta. ^ 'P^^ ^c '^ ^'^ ponuntur ' lcparatz ao ergo non pofluntclfe fubftan/en/ibilium.puta . quorum Platonid fpecies non ponebant ergo fidalia. nifi fit aliquod moagens parriculare.Dcindc ciim dicit ^ annulas Et ntulta alia.quantum ad hoc . quas ponit coiitra ponentcs nameros. per te. Oftcndit .nunc diiputatcontra eum quantum ad hoc. fefarat». quare falam : efi aliquod. Secunda ibi Volentes autem. .illa Cen.'& proporriones niimeralcs applicantur ad fymphoniam. qu6d idex fcomdum Platonem fiunt harc ipfa indiuidua . : & & rum. proficiunt fcnilbiK- TUtt' bus. fieci: ideis. Licct Plato hoc dfxerit in Piisdone id eft in quodam libro fic no™"*'° ^^' ^vm.fifint numeriffecies do caufe erunt . duas partes.qu6d/intrubntnftf- funt . ideis pofiris fiercnt indiuidua ienfibilia .Seamd6 demagnitudinibus. Primo. funt cauia {eniibilium . . Secimdaibi:-^»jp/»jw ex multis.qu5e teft : : & . quod moueat ad parricipanria ip(as iieas riuum. non dicimut nos ^are falam na- Didt eigp. optin^ exponit Dodor ciam con6rmans. fuas phomae. iftonim . nec quatum ad fieri maximc cum ieamdiim Platoncm idex non ponantur caufi moriuas vt iam iupe- Tcxt. Dicit crgo qu6d jimflitu Auttm ipfis dx {cnnbiiibus & go quemodo idedt exifientes fnhfidntit rerum icilicet iecundum Piatonem. niant in rationenumeri quia contingit aliqua . contra te.III. (jr aqua . non fem- les conringir eife utartificialiaa rebus artificialibus w jmT {einpitetnitas funt rationes abfb- autem cauiam pitemitate & : & effe fcilicct naturalia frAter tala caufas. : ide6 dicit : Si dicas {ccand6 . fic naturalia naturalia conringit fieri & tres refponiiones po{IiDiIes fic& earum reprobariones tangitbreuiter & ob- nuit rarionem. qu6d ideac idet.A. conue- ciales. poncntcm ideas cfTe numeros.& per confequtfns idem crit cauia^uimcr.quantum ad cire . quia proptcr hoc nihil diifcrrent : nam {^pitcr- re{pe<ftiuae fieri . ^ trec : fiue numertts quis exifiens Tamen erit ratio : fiue non. quas idcae non erunt nuineri. non propter hoc fiue ^* iUi vero . vt domm . (^ non numerus. id eft . quod alij {imt numeri illi. ide6 mimcri illi funt caufae iftonun: S Rcfutat fuit .Si ergo idea: {unt qui. W*&»fi»r. to twro owTf wteirra . . Contra quia ex hoc fequitut. . non Cap. femp<. Contra. 34.c. clle cauia.Secundam po^ nit ibi . .I. enmtfo^i^ diccretimpoilibileeft efleX)cindc c. refert. ft^nat feniibiiium. id eft . Et etiam in exife fhentthus ffeciebus cum non fiunt farticifAn" tia^fit 94 55 earum cf&ca- K>imflius. In prima parte in-r Terria ihi: Amflius fliui vnitates. Ponit {ccunaam rationem.& illud fitcau{amm. mo dicit Jf Phadone verofic dicititr^uafi ipfius ef^feri caufafint ffecies. ^ ^ temfiefi CaUiai ratio in numerU ignis .{ccundum icx rariones. falam quia efi vnum quid.ideft. Quoniam primo probat pofirionem Platonis de numcris. qu6d fic res illi. turaHbus &non ab ideis. funt rarioncs vcl fit qu6d ptoporriones rmmeromm ficut fymphonia muficalis .{ciiicet vere ftlicui imfoffibile effe fepdr4tim fubfiantutm. quorumdam. fic- ximc didum .^l»t»nis in^ iibilia {unt quidam nuracri. quo numcri dicuntur caiiis fym- &c. rarioncm pofita causa jit talcm quonio^ enim fi hi efuidem femfiterni funt Hon.f. Summ^III. FM MA RI .idc6 nullus crit E 4 1 j . {eparari. praeter ideas . ejfe & annu- . Notandum . dim quod mouit.' non potcft reddi fufficiens ratio : qiua cau{a.r funt vniformiter ie habenics. Et non erit quis frxter ea nu~ in numeris merus. quia ctim vtriquc fint numcri. ergo idex non proficiunt ienfibilibus nec quantum ad efle. T£t intcndit talcm rarionemt impoffibile eft ipfam fubftantiam rei e(fc fepara'^"^ biliiua.

& ficidem efTet caufii fuimet. .fed /Af vnii.ii eft» 6x Q\imens. Secundo explu- dit quandam refponfionem.no habent tales pafIiones.quare hiifunt cauft illi ? ^ ratione numqri.id eft . icparatus. . & quae- 5juaedaihproportiones terrsjacris.tiuro cl. cit. Exemplum. . fcilicct fenfibilia: proportiones numeroruna. ^liifi Callias . imm^cdiate hanc excludit . vtrique jdari ratio. frigiditate .proportio innurrieTti terrd. & & confcfla.ideis quali- ter fietvna/pecies?qu2fi dicat.applicentur ad aliquod gcnus.^^i^^««». ijii vero non . tranleunt in ipfum miftimi fecundum opinionem quam credo veriorem. Do<ft. u.: quia ficoportet quod numeri illi fi fiue proportiones . vt Philofophi alinullus erit numerus fepara- & fic cuit^ dicit AfPflius ex multis numeris vmsft numeftts:ex fpeciebus autem vnafpecies qaaliter ? : quia fcilicet fequitur : ^lium in pluralitate vnitatum . ibi : Sedji In prima parte intcndit talem rario- pem Ex milltis numeris fit vnus . vel difFormes :fi ad a^iHmSdlictt 7e«.fiu^ non. ^ute cum fint . putaqu^dideaeillaE fimt fit funt alterius Ipecie'!. & huiufmodi palfionibus : vijitates impaflibiles. fcilicet homo idcalis.fic qu6(l ibnum.vero.co. : vel quolibet alio quiaquomodo/e habent Tidiri- : namque conformfs^iilt^ incouuenientia fedfihfcfit materia: : & ipfinumeri ideales rati alicuiw erunt rationes . proportio quorundam in nume- ftens . Dicit ergo. 56 Metaph. yt hif cfuidem numerttt homo : ilUvero Socrates .ideft. applicita: id eft . Deinde ciim dicit jimpliks ° . fi:ilicet fHntrationes dicas .ncc per cofequens polfunt per tales paffiones difformari ab inuice. qua: .cpnclufa per certa rationem:wc intelligentitionfejfa . id eft. df aquA^ homo idealis : & non erit quis numerm praterea. nec per fe nota : ficut principia quae fblo intclleilu funt hp- ideft. generatur . I. id eft. quod fcilicet ex mulris diuerfarum fpecierum conftituarur aliquod vnurn in fpecie. qu6d impofllbile eft fieri aliquocj ynum fccundum fpecie ex mulris diu^rfarum fpe- tMi& ftm» ^{..Circa quod duo faPrim6 praemitrit rationem. ^.ina^ & : rebus applicatae. videtur etiam inr conueniens quod vnitates fint mulrae non differant fed fint confomies .huias con/cqucnoae... Deinde : quidam non. ciim ad multirudine & : fequatur diuerfiLas&diflfon-nitas non funt coijformes Ponit ficundana rationem.^t hanc diuifionem innuit cuqi diciv. Poftea tangit primam folutionem dicens : vtrum <juia ipfa exiflentia.hoc cft impoflibilc. ej? & permifceri.fiue hon eiufdem fpeciei vt fymphonia : palanf ^uia t])torum vnum quid. Quod amplius ex multis numerisfit Et hoc vntu numejusxex fpeciebtu auti. & ad fuas formas . Concludjt crgo quod ca fiipr ple quae de ideis. Ad propofitum ex iuerfis fpeciebus non fit aUquod vnum fecundumrarionem fpeciei : fcd ratione indiuiduorum pofJiiQt adinuicein alterari autem muncrqrum^fi coniungantur. qu6d ide* non enmt numeri feparati : fed numcri applicati . componuntur iaifibiles. quomodo narnque differunt. accidunt '. .vnitatibus vt innumero milk«ario. vel aquae g«» miftum "numerales.ipfa fenfibilia entia. '''•* meros . id eft. fiue ipfe in fe ponatur numerus efie. erit ratie fiue & Ti. Poftea innuit tertiam folutionem dicens :fi .Jihi quider» vumeri fempiterni . Deinde cum " dicit: Sedfi rffc e>i ipfis fed ex vnhy vt fp millenario quomodo fe 'habefit vnitates : fiu^ enim eiufdemfpeciei .Stfi non coiiformef^ec etdetn fibi inuicetn^ec diu omnes o'/nnibM\qux fcilicet pcf tinent ad diuerfbs nu. materialiter aflcrebat.&lioc eft JpecieSfid eft ex tlf' quae . Poftea innuit fecundam. al^iqualis:fi hocpoteft Vno modo. Spccies Sf jgnis. Nam quidam dicuntideas elfenumeTOSjVt Platonici qui naturalcs. lUud ergo genus in Ttxtxo. numeris dida funt a Platone necfunt rationabilia. ncc fibi jnuicem.fecundum duas opiniones. modo praeexpo: ^to. „ elt per iTiifta dulcedine. id cft.v^fK- numerm quis exi~ tamen ipfe.id ter res numeratas. fcilicet vnicatcs impaffibiles exiftentes. fiue non tis.dicat.non po- : fenfioilia fint etiam quidam nunieri. genus quarumfunt ratiqnes ad quod applimanifeftum *"**-^I* quafi diceret. ficut vnus numenis pxcedir ynitates arguitur a^ ^ Exdudit refponfjone. ex multis ideis fieret vna quod eft : fint : . eft. finlicet ad vnius fpecieiiputa-Iapis^ipfa tamen elementa cornimpuncur totaliter quantum ad fuas formas &" propofito ruat^ria. ^omodo pamque impApbUef differunt Necenimration^biUa hfc.ciim quod non potcft commuoicent in nomin/c •pliuf. cuius contra- idcx funt ntimeri .numeru conr fHtuunt ficut tecnarius quaternarius conftituunt fept(enarium:quod de ideis non videtiurpof^ dam proportioncs fium quod faufe f fciUcet fenfibiliunj teft dici : dicit: cum ip(a : AmfUitsfi 4]uomodo et^unf quafi.nec exiftentes ? confentaned menti^ qu^d hxc . nunieri & .|-uin ' : nifi ifla diu^f^ corrun^pantur quaptm^ ^^"j"^ firit difi- formes ab vnkaribus alterius numeri .ff quia omnis diftorrmtas aliqiun> formam. Probatio.id eft. fe intelUgi. tamch vnitates eiufdemnumerifiht fibiinuicem conformes. id eft dem fibiinuicem nec : kliJt . fit fiibftantialiter qucedam proponio numeralis : ficutproportiones mimerales . ergo fi idcae numeri . quod vnitates eiufHe numeri. ^x quibus res 17.: : Lib. multa inconuententia uicem illae vnitates. ntcea^ pmnes emn/^r buf. id eft .veI paflione^ficut corpora funt difFormiacaliditate amaritudine . & tunc fequitur.& ^erisiignii. prae- quod homo ideaHs erit proporrio aliquerum nuffleratoruni . ex quatuor elemcn- eft qu6d nequaquam.necvnitatibus altetius numeri fint conformcs..qu6d diuerfe ideae non differant fecimr dijDn f ubftintiam (ed {blum fecundiim excelTiun vnius fuper aliami .l<)lutionem dicens nec enim differunt . & fepa- proportionCs quo4 exponit : Dicp 'autemfieft C<«//«<*(><«/i<»jideft.fiint principia lyniphonis apphVantur ad aliquod eenus .& differrc impofllbilc . non maneant in aBox pecfe^o proprio formali. muiiU geni' Notandum .fecundu Platonem. vt qnicquid continetur lub fiano^fit qoaedam proportio numeralis.^^f* diftr. pnuinus. ncjicilicct cantur illae pfoportiones ir©. tus. . ^ taces (enarij ab vnitatibus ternarij . fcilicet . j . (unt alij nu^ wmjicilicet ab ipfis ideis. quac poflct dari a Piatc^ quod ex multis numeris non fit vnu5 numerus: fed quilibet numerus fit ex vnitatibus. Ijd & hoc fiipple nonfufficit: ejuid igitur . quae numerura faciunt quia vel funt conformes adinuicem . id eft j|. puta vni. qux ris quicquid continetur fub illo'genere. accidunt: contra ponentes ideas cflc numeros. wtelu- quod dicit. qu6d aute non ponatur difformitas intet ""'Jt"* * . Alio modo.qu6d vnitates vnius ver6 elie dupliciter. c^izCi dic^t. Secunda nec ex eis. dicens quodfi dicanir qupd nec nuraerus fit ex eis.

OMt : : |iem videtur qu6d numeri fint immcdiataprincipia aliquorum Mathcmariconim.io. e. quafi vno exifiente. ergo crit aliquod ccrres fcnfirium gcnus numcronim inter idcas. Ponh eerriam rarioncm . : . tcrmedia. quemadmodum igne dut aqua. fi fint Ponit quartam rationem. put^ vjicus .inquantum vnitas. vt aliquod vincukun copulans. vt fuperius dicdwtur : fi funt diftercntcs . quac cft idca duaUtaris priori JimfUciter quare infra : : (cnfibilia. dliqu«d ge- K^mplius AUtem aliud nus nUmerifdcere ejnecejfe^ drcaqucdjit i^rithmetica. quae talis eft : Mu!« tnmUa m» non concurrunt ad cofHmcndum aUquod v. inquantum vnitas. prindpium diquod cc»nmunc« vt cerfus : fed igncm . t"*t*t*um. text. Tum dcbcs aliis generibus tu ponis ca- & cadem rarionc in gencrc numcro- & res icnfibilcs quac onCinia : ^rithmetica : poiumcur genm mediwn erit quidara nuracri d{c:circa quod & hac omnta infra diSa. rcfblui in fed magis poceft & iion fuperficies cx linds. text.qui fimt ideac. num. vel aquam . ponuntur caufata ex fi aliqua vnitas reperiatiurin fenfibi- Mathcmarids . ficut patcc a fimiU aliqui Philofbphi nacurales : nam ponenrcs quacuer elcmenca efle prindpia . fic foimari po- & fubflantia: rcrom. Dicit crgo qn6d AmpliHi AMtm necejfe efi . Tiunc antem dicitur quaji vno exi^ente. in. ita oponet facerc aliquod genus nu- Matktmaii. ignem . £\x. numc- mm corpora dicebant componi ex fuperfidebus. T^f^r €wUm Jttf- d0m. qaatanarium corpus . de qua opi- nione habetur tcrriodeCoelo. Deinde cum Amflius qudre vnum ttumertu eftaUe- etusf Ponic quifltam tarionem . & clauus : fed nul- lum iftorum poteft dici dc vnitaribus . ?*^ fiue intrinfcca . non erunt fuhjtantiit numeri. qua teft : fic formari po- Si idea: etlent numeri. noc autem dicit quia fecimdum vnam opinio- ros fcd poncre aliquod mcdium.ftuiHM vnH. cum diciis . ex aliqudfriori dualitdte. ^are multifliater dicitur iffum vnumt4tter enim imfofibile ejt.quod eftcontra Platonem. vc futrunc Philo: quod cxponic diccns . fcquitur quod vnitas . caufaca ez vnitata quemadmodum eorum .qua: conftimunt numcros.co. & ipfas ideas poncrc opor- nnmeros medios. non vidctur confequcnria ncganda:quia ficut in dem mcdia.quia oftrtebit ita. ergovnitates non conftimunt ideam vnam. dc quibus erit Arithmerica . vt agens .**f*V^*^ mentis : fcd ponebanc prindpia renim rcrram. aquam . proxima punda ex vnitadbus. quafutitin dualitdte . fojfibile biUbus ideis . oportct vqitas taUs duaUtacis pofterioris qu6d vtraque . cum tam idesc quam res (enfibilcs nnt quidam numeri teft & fenfibilia.xaen mcdium intcr numeros. Ten. quod lcilicet fitmcdium inter idcas. Idco didt Amplius (juare vnum efi numerus coUeStus ? quafi diccrct. ergo aliqua dualitas confequens eft faUum. vel aliquod huiuimodi.ant aqua fimilium partiumifivero fic e&. :: : Summs jt Cap. numei^ atn erunt fubfiantia renun. fi quae funt in fcnfi- Mathematids. com. vc Empedoclcs . vnde Ucec vnicaces finc differcnces. qudfunt ex aliqud friore dualitate quam-^ . tct III.qui quod ipfum vnum fic prindpium ficuc naprindpium efle iencm. * ta ^ & coniungens .dequibusfit Arithmetica j \t de proprio fubicdo : poftea deftruit conclufioncm dicens arguendo : qnarein- frd frincifia . quod conclufum cft concja Piaco- ^ .& nu- meros qui did econucrib. 57 : didc: ^f imnid infermedid diBd db dliquibm : dut . & fpcdes. quae fequicur.dicere dtcunt quatuor eleraenta ali\ duo dle prindpia . etenim hontm . j> eft & erunt. namvnum dicebant confticucre pun6hmi. libus . non prindpium fit . ccrram :fiue ctrfusfit commuae . fciUcec vult : turalcs dicimc 99 Text. crgo Confequentiam brcuiter prorac eflct prior vnitate & anteccdcns. Sedfalam. bilcs . &mundo.»*/ adfetali«»»*»rentia mtdca : fiue fic clufa excrinleca. ahquod medium quod diccn: dura non vidcnu-^^um fint humcritam quam ide£ J^einde cpm didc Kyfmflius cum di^iSyftfmt differentes vnitdtes dum . fic prindpium. fartium :Ji vero Jic . quac func corpora difFc- v . principia media intcr (cnfibi- & idcas. dualitate. (^ hoc ejt frincifium.& binarium lineam. lineas cx pun(2is. . inde. fiue nw : quia de hoc non curabanc nunc autem dicit ab ds. id eft. quod d hoc eft vcrupa. id efl.. & & temarium fupcrfidcm .5.vel conuenientes . fcnfibilia.Jimiltum . quod ipfa vnitas. vtroquc tamen modo numeri erunt prindpia Mathemaricorum : ficut cnim & njmrri fimt Mathemadca erant frineifi» Ua. acrcm . qu6d non yidctur polle caufa darLI>einde cum didt ^t fubftantiac rcrum .quamuis omnes ccmueniat rencia in rarionc vnicaris. ^ terram. vel acrem. Secimdum autcm aliam opi- nioncm Mathemadca vidcnnir ficut in : prima prindpia . fciUcec Philofbphonnn. Ucct qiMMtum corpus fic quoddam commune ipfis quatuor clc. fcdUcec fbphi naturalcs eft ifla rario diffierentes . non dicio elementum. fdUquiftjue & cec iUo prindpio quod ^nehany.jiuejit commune corfus iffumjiite non. ^ hoc impoflIbilc. quiafc omne ejl aliqutd vnum iffum .quemAdmodum dut igne.& inde. dicit elementum ejfe. id eft idcas fupple erit . non poVnitm i»' nebanc corpus commune efle prindpium. quam Mathema- dicens rica efi . ofortebit vtique dicere quemadmo- ***•**•*• quicunque elementa quatuory aut duo Etenim horum quilthet non commune vt corfus : fed ignem^ dicunt. id cft. Ec hoc eft qucxl didc Amflius aucem . fdUcet tamfcnfibiUs.quod vnitas ex dualitate caufetur» in- funt ficia ex qiubtu fhnfliciter jiunt .com. vt funt dida {ecimdum Platonem. qux fic fonnari po- : Si idcs Tunt numeri . facere dliquod aliud genm numeri . : : amplius vnitdtet . confequens videtur inconueniens & fupcrfluum . ex quibsts funt frincifiis hk qud ifforum quid intermtdid e«rum . non tamen eft dicendum. id cft. fcilicct ex prorimis prindpiis aut ex quihw fiunt primii.* rarionibus/upplc uis ifnfofibile. jimflius vnitates vtrdque ejt in dualitate .& bcc efi imvult dicere & crgo & qu6d ea. Ponit fextam rarionem Si numeri funt idex tcft : quac . z6. (ccundum quod didtur primo de Aninu.nifi fit aUqua caufa coniungcns iUa concur. vtraque. j oportetquod vel vnitates fint differentes.

cft. illud vnura eft principium. . paUrm fubftantiam. ncc fuperficies in corpore. rum pofitionem. etenim alie\uod corftu ejfet latum . eft. qu6d multiflicittr dicitur vttum . . fubSiantias ducere id eft. fequinu qu6d numcruj non/. &breni.id eft. vel numero:ide6 dicit . VOlentes autem fubfldntias ad frindLongitttdtnem quidertt fia reducere. bebit.Q^i-s.rit fubftantia rerum quia numerus non ponitur fubftantia rcnmi . fubftantia : & qu6d vnivniformes . aliter enim imfofsibtle efi . & aliud & fro^undum. quod dkit di£tis eft fuperius inter ininferioribtis. oftcndatur . fcilicet magnitudinibus quia mnltitm faucum. & his magnitudinibus. Dicit ergo videtur. &flanum. nifi principium . ex ^ quid ponebant principia omnium rerum efle contra"^ • S"'^ caam Imca cft prima mter connnuas cQtran». ris:quod declarat perfimilein numero : mul& paucum . c^ arfaruOydr magno . fcilicct Metaph.fci- corpus. fimt alterius gencris a longo aliis prxdidis.quodeft impoflibilertuin ratior ne pofitionis in fc. co. fcilicetomnium .Secunda ibi Amflitu : d$utrfMfritt~ eifia fttnf autem fun5la.diuerfM. fed eft per fefcparatus:vnde eadem Secund^ fubiungit pofitionis improbationem.ficutlineanonerit erit in fliperficie qus quod ratione nec illud prxdidta ^ft Vbi difputat contra Platonem. fupple prxdida funt v?ra aut habebit flanumM iium.quodammodo determinantur ad magnitudincm it» habeat in SVMMARirM. Hicautem mHltoties biles iiHeas fofuit : quamuis indiuiji'. . reducere adfrincifia. & flanum ? quafi Cuius rationem fubdit ahnd efienim genus. ? folidum.^ latumydr ar^um: (jrfrofundunf dr humile : quemadmodum ergo nepnumerus ejt in eicquia multum & faucum ab hu alte- rum:falam quia nec aliud quiccjtiam fuferiorrum inerit inferioribus. quae ponuntur principia breui. nam vniun. & : feilicct fimt principia his. : didam tudiniim fecimdiim diucrfa pofitionem funt corpas dicat diuer. Et hoc ergo numeriu nec efi in eis. autfolidum lineam. quafi diceret. id cft . : quia onvie. Dicit ergo . &magno: fuperficies ex arEio &Uto. id eft.:. quantitates. res non dif: ferrent : quod eft impoflibile:tum quia concludit rcpugnantiam contradidionis . id eft. Si dcniralia pars. aflignantcs (c.Tunc paruum. tcibuebaiit d magnutp & pamum: . lineam. non idem ipecie . latum diceret .(jr flanum?Aliud autem ficiem tudines cffe fubftantiam rerum fcnfibi- nrit: (eamdum quod ad fitum contrahuntur. funt principia humile fiiperficiei. & paruo quia cnim in ideis po- Vt ex : quomodq lineam:aut .fonimM nos .qu&d c^ Platonici pdnebant ma- gnitudines eflc fubftantias rerum licet lineam. tantfuam dem exijlente Geometrico dogmate. & & amplo : corfmveriexfrofu»doy& Notandum. fircundum quod per duas rationes arguit contraeam. & fuper- lineam. fenfibilii m.illud vnum efi frincifium. fcilicet ^ principiis numeri di(Ckis. non eft principium fuimet . fit Al kocqund duo ponebant prindpia liquod ctiam fiintprincipia alia<r rum quantitatum:dicit cnim conftitui lincam ex aliquo magno. Deindc cum dicit 10} Tcxt. Prim6 przmittit cius po- & eflei aliqua fuperficics. idcas cffe numcrosl fccundiim nebant magnum. vt prididkum : quod prim6 conftituant lincam ter reliquas magnitudines. & principia iftorum. necejfejit tan- tum aliquidhorum ejfe. quac fimt principia corpo- & arUum. fed principia prasdidbarum magni.fi:ilicet quddomnia fiat vnum fubftantialiter nanj : & fi illud fomne vnum eft vnum propria vnirate ynura in numeri? ellet principiura . In prima parte intendit tatem ra. id eft. id eft. putabant omnium aflignaflc:cticebant ni ex longo ftn^tes » Mt' rerum ejft ab & breui & fic . I. & fed far. ipfHm\mm. lon- componi ** ex aliquo faruo. . flipefficies Hoc autem dicit. diuerfum efl falamyquia nec aliud nihil fuferiorum inerif inferioribustxt Subdit.c^are ex fua linea eji^ dr^unitus ratione ejt. Ponic 10) . fonimus exfrodu6io^ (^ breui % (^ ex alicfuo flanum ex lato . & di : vtfiiperficies cbrporis:qnod patet efle falfum: quia tunc corpus cum humili. Tangc hxq rionem Quorum principia fimt diuerfi. ac etiam iUaip Platoniqo- & confequen- i^t quomodo habebit autflanum lineamf Attamen . 8c idcrncxquofubftantiacuiuslibctrci AW & ifta rerum .c0.quia fortc aliquis poneret qu^d prardidorum contra* riorum principia funt genera aliorum:ficutqu6d latiun genus profunlongum efTetgcnus lati . Deinde dicit AmfliusfunSfa ex tfuo exiJiuntWuictftHgeneri df P^to opfugnabat . & vnum numero.quantum ad id quod pofuit de magnitudinibus Mathematicis. fcilicet faluare omnia eflfe vnum. ftrido. qu6d Platonici volentet rerum.duabusrationibus. ^ vero exfrofupdOf £fo\ cprftfti (jr bumiii. quod eftindifferens (pquitur : etiam qu6d hoc.4j. fcilicet jtates non fint difFcrentes . fitperficies corpus. non vidctur. id gitudines quidem. lineas fiipple frodu^io. eo quod ponit omnium renim eflc vbam fubftantiam. qu6d vnum dicitur multipliciter : vt fic diuifa rtiultiplicitatc vnius dicantur omnia efle forfan idem genere .• fcilicet Platonici. ipnmz. eft . . Secunda ibi : At tamen quomodo hafitionem. fcd cft. (cilicct ynura genere . qus de (ecft impoflibilis. numeri. genus efl.via Atift. At vero nec genus frofundi latum : enim effet ^Unum aliciuod corfuSf Subiungit iftius pofirionis improbarioncm^ Circa qu6d duo facit . ^f vero. '. : Liber 58 nem . quasbenecxpiicat Doaor. 4t. id non eft. quod ynum inquantum vnumi non & neac prout conftituitur cx vnitatibus . Circa quod duo facit.nifi diuidendo vnum modo di(5to. fequitur illapars. icilicet principiorum. & ipfa ^uomodo iq fimt diuerfa. rcrum principia «um lineas compode aliis. vnum fpecie . fi Refutat Platonicos ponentes magni- .trc$ dimcn- ipfa magnitudines funt ergo .Sedlinedfrin- cifium vpcabat. Quomodo ergo poterit dici quod fuperficics ie & corpus lineam. tamen idem. nifi forfan dicatur & & vnitate di- ewtuf. tonun vniuerfum efi alitjMd vnum . fed nec latum efi didu gentu fro- fundi : quod probat. "oncs ^ fn^ pctficics duas.& ideo numerus non continetur in tum etiam lOI Tez. fuperficiem . quae dicuntiu: pcr confequcns cft contra bibftantia cecum : hoc quod dicitur .

anura. agit propter iftun caofalh. q. ipforumaliai effe dicimtts . & q.8. Secimda ibi ^uo. vocahat principiHm Hne* : hocautem . Ponit /ecundam rationcm.d. (jr aiiquis » ^"^* o *^°'**' magis pradicariy^ diffftuttiam (Jr materiei. Platoniciairignabant^llasideas ellefeparatas rerum nullam (cilinec veritatcm dicebant {ubilantias fuperuacuus cft cet habens efficaciam . vt magfmmy (^ effefubftantia. cft ideas feparatas a {enfibilibus . {cihcet. 7. non euafit quin punda fint principia componentia magnitudines.qua: (endc principiis cognofcendi. nam prstermifit cau{am efficicntem.iA dorcm hic in tcx. Pohit {ecundam rarionem . gratia ip{a & : quantum paflioncs Mathcmaticonim fenfibilibus ^ptant.3. III. aliorum gratia ea oportere traifari^ Hic Philofophus difputat contra Platonem quantum ad boc . fadb funt naturalia quacdam Mathematica finemotu.vn- tranf^utationis\hortimve' rhfuhfiantiam dicere putantes . cft ptiam principium principiatL S V : intendit talem . Tcrtia ibi Scxta ibi : : (dpium ra4gm'tudinum ejr: . qu*e fini opponitur.qu6d omnino fapientia.pundus fit terminus linex.Platonici. fic nec Cangunt efficientem. 3. dicimus'. nicdo MHtetHdlitfuii. Id eft. (cilicct ponunt {pecies.44. vt dicebatur drca prin- plura dixi tibus . pofuit lincas indiuifibiles efle principia X. opinatus cft dc rerum principiis. vbi de hoc in comnacntajib. eademrationt (^punHtu quia quod eftprincipium principij.tcria erit magis ptjcdicabilis dc rc quam ide« fcparatae. omnis natura facit. quspft finis : vt pi^obatur i. j.lincas indiuinbilcs:crrauit enim in hocquia cum qua pfinci. 59 iflriiu magnitudinum. Nota . & : . & cau{as re- rum prtiermfimtu nos.r4«^«»r caufam quam dicimtu ejfe vnde principium. & aliquorum . Jicut fuperius diximus : nec fup- ple ponimus. cx Philofophocol- ^^ caufm ojlfJit tomemerrtifft : Refutat ca qua: dixit Plato 4c princi- ^'^Mnino f^p^ caulam finalem demonftrant propter tjHam. »»^«irw/* . {cilicetpundbum. qHidem genere Scilicet de pun(fi:o. quam exi- {cilicet propter eft. hoc cft di^hun . . nam&participare nihil efi .^.wifc»7 diximus de caufa principium tranfmuta- qua . {cilicet Mathematica. vero ilU fuhftantia fuperuacarea ^omodo . Sed eafaffa eft\Mar- fhematica prafentibus Philofophia dicentibus . id : pnnapia cft. {enfibiUum. &d. Thjificediceft~ ii. caufam de manifefiis .xi. ftentem videmusin yf-t^writcqiue.i. fed graria fenfibilium. id eft. id eft. fupplc prin- ibi Et de : ejfe omnium : Et quod quidem vi~ NuJlam autem habent. 47. Twfi. & a propofito. qu6d tamen propter hoc quod yimpltits autem fuifjiantiam. C0.(ciliccteftdo- Geometrica:& efinecejfe terminnm aliqium harum. aliqua caufarum genera pra:tcrmitrit (cd pofitio Plaionis : huiuimodi. magis cft fub: lUud ftanria rei. caufam formalem rerum. cgue fic formari quod cft matcria rci. dtcere putantes : alfos quidem ejfe fubfiantias dtcimiu. Quaita ej/e. quir traifbms dc caufis rerum. nam aliqaando {ecundum eum.Summ^ Cap. efi rationibus. paruumftcut Phyftologi rarum &fpiffumpri- mas fubieiti dicentes ejfe differentias has./'//ero contendehatM eft» varie loquebatur. quod excludit dicens. cum fint principia indiuifibiiium liiiearum ide6 fiibdit^fx qna i. finalem formalem eft & crgo & : ifta pofirip cft in fufticiens J)icit ergo. & fuperficies corporis ficut pofuit aliqua : p^nd- ita deP'* > ®* quibus pracdi£la componuntur ..& omnis na- M U A R IV U. id pft.aiiquando nendo ali. In primapanc motu ficjuidem. : : cnim jidcasfubftaniiascilercruinfecundiun participarioncm. de his qux fenfu ap. de caula efficiente horum verofubftantiam . anum t.qu6d dcbuit dicere. Addit criam. idcft. Quinta ibi detur quod cum. Prima in (ex.omne agcns fiuc per intelleftum.Met.M*(/4»».qu6d Mathemarica oportet traAari n©n fblum propter feipfa. efficientem hoc cft didku .ideas. principiura remm. quini illudquod potcft eft feparatum a re {cd ideas : fcnfibilibus fecur^diim tc fuiit {Jparatz a rebus ctgo ma. deAnima.Phyficorum^ tcxtxoni. pofuit muldicla ratio concludebataJicit. Necjue quod infcientiis videmus exiftert ^ caufam yfropter quam intelleUMs omnis . turafai. quat potcft"fic forniari Pofitio Platonis implicat contradi<^oncm} : crgo ipfa Irranit Ph- to uoa po- ^*^'" ' cft impoflibilis.49. cipiis eflendi.„^ : dpium huius ^timi: fed faEfa funt Mathematim ca prafentibiu. Et ommno exifientium. quae fenfit de prinSecundo quantum ad ea. Do- ligcrc.{alicct linea indiuifibilis-eft.«fc qtti. atttm ftpientU dt manifefiis inquirente 'hoc quidemprdter- ttfmifimus : tfihilenim de caufa diximiti. Nec hanc caufam. Secunda ilU fuhfianti* fttperuacue dicimut. cns clTc vniuocum omni cnti.id cft.{ccundtbn (cx rationes adduat contra J :: : Amplius autem fuhftantiamfubieSfam vt mdteriam . buit aliquod ponere cx quo cdent-punfta : qued tame:i prstermillt:& pUus pHn^a ex Plato pritcrmirit ex men quantum ad hoc dicit:y^»i- tjHo exifiHnt ? quo quafi diceret. {cilicct finalem. id cft . deprincipium TU. 3.it. dum praetermittcbant principium.quam modo dicimus effe vnum principiorum idea. qiiod.U:i\icct finalem caufam omnis intelle6lm. Hac namque fnnt fuptrabund^mia quadam^ d^ defecfus. fiuc naturalitcr. mag^ UHathematicam fufcipiet. materialcm tetigit. efi ^7"- enim q.de quo agitquafiproblcmatice ^. qu6d i{Hs Platonids prsemittentibus in fua PhiIoiophiadi£his caufas. cuii-s . num. id cft. piis cllendi.. doihina Gegmetnca exijiente de pHn£io etiam ip^ jHm. qa6d ponentcs idcas . fincm tTtotus vnde diceb3nt.&inde.id. de hoc totieslineas indiuiJwiUs : de^«/ii«. {en{ibilibus. IIT.^ationcm : Illa pofirio cft iiuuffi- dcns . tionis.& pra-dicabilede re. id eft.&q. Confcqucntia ^*^ antecedcns probatur. ficut non tangunt finalem caufam. id eft. ^uamodo ver» : modus. Qrca quod dup facit. oppofinim ^^"^ .'"'* parcnt hac entm. fed rcfolutiue tenct cffe vniuocum i. ideA Philo{bphia. Prim6 difputat contra cum quanturn ad ea. Dcinde cuni didt ftamxjr participareftcut prius diximus^nihiL ejt. cx eo cft cui- qu6d Plato aliquando pofuit pundhun principiimi. Poftca addit quod quod taquantum ad id eflent pun<2a.ficut linea fupcrficici: " f '* 3°'" mtaHti. jptciefque tanguttt. fcx '°4 ibi quo r4/wwj. intraEiari oportere quidem fuhftantias J.

lib. Et aliter fecundum himcmo- dum Ex quarentes ex quibks funt etementis.tiara Mathem^ticorum . efi efie Jpecfes.{cAxctx. ponebant omnia fecundum fubfbntiam cflc aquam . aut quotes.& materiei . qubd ciim didtur lincas.picit ergo. necpoifimt inten-netria : dia eflc Mathcmarica:quia parata a fenfibilibns . nihil hoc . pouit efte finc vel nonjfi fic. y?l f runt Et quod videturfacile effe monjlrare. icilicet prsdicari debet materia de re. funt . &fuper6cies.& ca quje funt in fenfibilibu$. numeri. hasc rion dixit teft ponamur rerum ipfi^ longitttdines. go & magni fpifliim & qugdammodd habcnt rationem parui quac poDcbat Plato .id c{t. fcd aliquid vnum didmus aqujun cflc : ficut vnum fccundum g^nus. & fubftant'utpoJlnumt-< & foliditata aut fHtnrafHJit^xi.^^»»• tti intxiHntr P"**^ fMbfiantiam fuhUElam . necpojjlbile : . qu6d quidem videtur factle ejfe monfirare. vnum mcdum Dfinde cum dicit T^llamnamque rationem habent natura^ qua funt poft numexosMngitudinei fatitudines^ ^folida : nee qttx modo funt^autfutura Necfi aliquam hahent virtutcm.quia & & fccundum (pedem vnum qu6d diff'erentiamfHJlffidntia. & fiiperflcies^. de motu ficjuidem hnc erunt caufa motMy falam quia mouentur jbectes. Jpijfum dfcentes ejfe prtmoi difirentiM fuhieitiyid cft. &c. quas funt vt mat^ria.A{athematica intermedia propter rationem di{h. aliorum {enfibilium ^** aam ideas ponebant refpedhi vtrorumquc. venit ^cxt. Et addit . eft.paruum. vcl aliquod talc.V£inJra.quaE ponuntur domponere fenfibilia .& Mathcinaticorum. non . ffac enim nec fpecies pepbile ejfe. ttattera. : & tamcn efie vniuerfale.Stn autem.'qu« de rebus mobilibus inquirit. non poflimt poni eile idesiquia ideae funt cflentialirer numcri. vel principia. quae habcnt efle poft non fiitufo. '^I^J*/ qupirin Btut ergo eft qui Et emnino exifientium qu/trere elementa^ non diuidentem multifliciter diffay inuenire impefibtleejf.• o>n~ runtfjj-eHifi . fcijicet ^ff^^''"'* fenfibilia. lineas. : & Anteccdens patet k fimili de PhUofophis naturalibui.quam falam. Sed id aliquidvn^m Jiquis datomnia^ dat vniuerfale (fr effe. cft fcilicct «uferetur perfcrutatio de dicit motus darc vndc : & in rebus? quafi namque Peindc ciun tota fic. : quod fint caufx rerum quia Plato pton?bat : quod prohatur.: 6o :: MetapKI '''^Lib. nifi ipfiim elle. id eft. IJcct lincae aurem non ergo vel ifla cruntnihil.intcr ideas eric : ahqua idca mottis.ilmodi funtjenfibilia. ^"'xfgf^*. Ex pojitione namque omma vnummnfiuni. quod T«z. ipGe idcae magis funt Bt de mtujiquidem Ijm erit caufa motus: vnii"ierfa!c hoc autem impojfibile in ejuibHfd^m. &c.quod dicit: «<i»f ex pofitioneSciWcti Platonis. vt materiam magis ifttM »li4iHid fufciptetquu Mathematicam.& fbliditatc^.e5f quibus fcihcet fenfibilia corporacoTpponcb^tur.-E (c habent codcm modo: ^**''"» i*'* pcr futurayerb intclligurtur ^enerabilia. r^rum er- hoc non pbfTct dicatur. quoddam quartum genus.vt fed rurfum videtur hoc ejje didum eft. co. qu6d c:f pofitione Platonis fequitur. quod nullam habent rationem.fcj& fuper^cies.omnia ptfc vnum fimpliciter. non crit darc vnde vgniat motus ad illa fcnfibilia:& flc toUitur tota fcientja tur : : idea mturalis. qui diccntes aquan>> vcl tale quid omnium eflc rerum principium.quia m(menturffecits. per quas materia tranfnwitabatur & R«nw» fiijfnii^ e^ f^. quod fcilicct Platonon dixit.m:necJuKt corrupttbilia.) Neccorruptibilia. ixnde venit dicerct . (ci\i- . ideft. lari:-udines. vnagu. SV^ fi fbrma- Si idcae /Int caufae ferifibilium. quibus enim facere y autpati^aut ipfum reffurn non effe accifere : fed fquidem fubfiantiarunt tfl . ideft. cor.nec in pras/enti immohiU folkm funt nec in fiituro : per prxfchtia imcl. . Et hoc eft. ederubfunabtsfifar*. Dcmde cum dicit eflc.cum motus non mobili .fo^ i TV/rf namque de n^ttar^ auferefur perfcru^ tatio. . qua» potcft ho- vcl eqimm. fupple eft pofIibile. quod multum: dimeuiionibus eMftentibus aequalibus. vtfcilicet Ponit tertiam rationcm. quod videtur impoffibile in quibufdam ficut dicetur in j. harc Mathcmatica funt fcautcm pon .non enim funt funf. materiae . non e(Ie fiibflantias .L oppofittimPlata ponebatJDidtigiturquM. fubftantiae fenfibilium.idc:is:»o enimjunt numcn.\\>^x\m. & hoc cftqupd dicit Ea namque. mattca. idcxifiautem & mn .eflfe fubfUntialitcfanimal. Dicit^rgo . qndd poft numeros ponebat ros fic Sunt enim Mathe- ( rurfu4 videtur aliud hoc gemis. qu. rnagnum fic fi genus omniurn.vnde poffer dici vniuerfaHtcr.y< nondat^ : ponatj^Mw* ideft.w»« omnia fiunt vnum :fedfi efHtt dtcat omnia vnum ejfeid altquid Platonjci accipiebant rei inateriam dicen- : vt videtur. Si fortc aliquis dicat. in fiituro icilicet vnum omniamnftnt.ficut dicimus fupplc fccundum Platoncm.ponuntur caufarj ab idcis . c^m po- nantur componerc fenfibilia corpdra:nec poilunt poni fenfibilia ctfe. nam {enfibilia funt corruptibilia. coniequcns eft falfum manifeftcj crgo antfecedcn?. Necintermedia. : . & faruHmijicHt Philofophi naturales raritm & Phyfiologi.ficuz fcili- cct idcx:necJunt. funt e^utdarn fuperabundantia defeSiui^dmxixam cft. ejHodvnum omnia nonfiunt : quod fiipple fcquitur ad opinioncm Platonis.' di-. AA cuius cuidentiam notandum . per illum enim . Notandum. Ponlr quintarn rationem. ji non genus Mocauterff inquibufdam mfofihile. id cft. & ta namcjue {ciiicct rarum fpiftum. ^ & mptibilia . non cft feparata ^ re . Ppinde ci^ dicit fO^ vnum cflTet nec hoc.vt PlatQnici dixeruntjcrgo omnia erunt vnuih.frtfmti» liguntur immobilia. aliud qHartum genus.quod parum habet de materia : fpiftum. eflet flibflantia guae fic fbrmaripo- omnium rerum. : PJato c/Ie fubftantias tcrum fenfibiliurn longitudines.• cct videtur magnum &. omnia cfTc roinem . fequitur quod idca mouecontra Platonem fi autgm non fit quod eft motus.. nec nec habenf aliqHampotefiatemfiA hoc.4y.aii\. & Mathemarica intcnnedia auf^f ^^ tem cuiuflnodi funt lineae. id cfi . quam fupple ideafeparata: quod tarocn eft impombile. contraquoddicit . : nec in nec qux modo prarfcnti. Ponitquartam rationem Si vAum . : modo cunt fupple Platonici . rcrum genera .ha: autcm funt poft nurneros. ideas.C[}. qiiod Plato .

. quod ojnrano tjiutrere dpia cxiftcnrium . «cft obliuifci.?•'*« 4* fliru fer fr4tcognitM. III.<04i.parricularia praecognofcuntur noririahabita per indu-. fic dc aliis accidcnribus : quia fijlum fciiicet aflittetfo gnabant prindpia fiibftantiarum. partes fiibie(friuas. kiliCft prindpiis . Sccimda ponitur ibi uit vero qttod fi exifiit. v^l adeilcnt nobis. alia rarione quzficrunt . quae nullus ignorat:fi cigo fdcntia in F nobis Tczt.cM»i9 Vbi Impofllbilc cft acdpcrc principia 4icuius multipliciter didi .T. cum lempcr ideac ineilent. CdCjfreexifiere fritu cognofcentem : quafi idliccc addifccrc debct : fi- cutmanifeftatpercxemplum nam ficut tUfcentem Geometrittm. Mut fer tUmonJh-Mtionemt enim ex ^uibtu efi de- tftufer defiaitiottem:eportet finitU frdfcire. Idco fubdit .& ftiam coniequcnris tcnet ex hoc:nam Plato diccfi ideas dlc eilenriis illas & fubflantias rcrum: igitur crani caufaefcicndi . ideas eiTe principia cognofcendi.& ^UMfer indulHotiemy vt fimt quaedam parricularia. ita i> rtmm^m» qubd fecundum eum cadcm funt prindpia cllcn. id eft. Notandum.. Ofortet enim ex extfiefrtimm MMt fvtsre hahere^n ejl quibus eB diffnitio^ frjefctre verum. MitfMti.Sc gucrct vnummulriplcx . hoc . & in q. pcr dcmonflrario^ ncm. ficut patct de noritia principioru. connMtuTMUs . jtftmtmi-' quantum ad quae fenfit de prindpiis coanofirendi. vt oftcndctur quarto huius quam idc6 multiplicitas cntis. ergo nihil contingit nos addifixrc :conicquens eft falfiim . elementA.&cognofi:cndi. id tem dtds mtdtipliciter .quz diftin&io (fcd eft no eft zquiuod: vcrc vnjuod eniis. vt identiis:^aMrr yt aJiis ^m efi ^uitUm Mtunt .Mtu <jiutUm^d Mmk'<fUtitat ^i» "^^'^'S* phuspcr quatuorrarioncs.dzx. Tcrtia ibi Amflutt tjttomodo alujtus. nihH vtique fraexiBeret. fiideae iint rarioncs Platonid . non diuidcndo cntia ergo . hoc . eui- di. lel QVom»do Autem Aliqnis difcet tUmenta\ Palam cH. fccc- & Mlitery inconucnientcr rcn«n princiQufrenttf ex tjtubut tlementis.are difcentem . ^art fi (jua efi ». Ucet prxcognoicat ab'qua. quod addiicerc dc: bet iimiliter : dl in omnittmfcientia.ied omnia cfTcnt nobis iuturalitcrnota. fi mintm efi ^omodo obli- . 1. Refucacquatuor radonibus Placonem ponencem . fimpl|dtcr. nifi dicatur aiiquis aJddiiccrc rcs nouit:veruntarocn fi .Tunc f^quitur iUa pars.M*t reElum . niii molriplicitas diuidamr. Pomt fcrtam rationan . Tezt. 61 fiti/fdntUfmm filum ejfe cetitingit:tMnc tjui* ta^t omnia^aut qudcUm^aut fer demonBra" omniMm eUmenta ydnt qtutrerty tionem.huius qi6. qaac fic fbnnari po- Cum crgo cns dicatur multiplidtcr dcntiara cuius didtur qtiia . Vndc fiibdit: immAnft. & tur ficut fiit . hoc modo habetur intenrio Philofi)pra contra Platonem quia cum cns habcat multa contcnta fiippofita fibi . prindpia idcntia cauiatur probat (cilicct .Mttt omniM. prindpia cognofixndi in nobis pofuit ideas . yniuocum ccmimunem omnibus cnribus .aut ferdefinitiones. dlicct fimt entia qoo . Conicqucnria prob*» teft : fic forroari Si ^ideae funt cauii cogi^fcendi .»*» 0aMtt»k»Untfrorfii efi verum. quac (imt neccflaria ad deraonilrandum . dionem. jed/ifMbfiantutrMm folitm contingit efje . &7. fupple ex idcis in nobis quafi dicat qubd non : quod ? fi qubd nihil contingit addiicere fMlitm Miuem quiM nott efifojfibiU nullus id praccognoidt. Tex. In prima pauc intcndit huiufiiKxii rarioncm Idca: imunire.nihil addiiocrc pote- r^us. in expofirionc Nocandum . diftin- non : fccundum hunc modum quia omnibus cnribus fed quacrebant fiulicet fufiSdcntia prindpia : non aptabant quia : fiipple acdperc . quorum eB fcientidyf^ de quibus debet difcere^ nonfrdnofdt : it4 aliis. id cil. lCap. Sicut enim Ge»metriz. quidam aiunt . : Summ^ III. & id cft cntiuiji .non cft roulripUnominc: fird eft mmri- tangit hic Philofijphus dtas conueniBirium fijlo pUdcas fiippofitonun . quomotU autem ali^iuii addtfdt elementa omnium .co.& pcr confcquens nihil poilemus obliuiia . vniuerialia. I & .qubd vittusdiftac coniequentiz. fidlicct fiib- & : ftantiam .4>. fi illa cft nobis connaturalis. quorum qusdam pnecognoicuntur noririi ^abita. IV. id icilicet idcae fimt cauiac (Qcnriz : eft . btc uifcimur fot^md^difciflinttrumy id eft. Plato indc fubft^tia . roatcriamefp: dc rci quiddicacc. qu6d quia ois habet conceptum mukftabt. & ejfe nota^fimt- Uter atrtemydr quteferinduciionem.non tamcn pracognoidt. nmnium tjuia non esifofi- kiU fraexiHere cognofcentem friits. puta prindwa. Ponit feamdam rarioncm. tton frMexiiiit hoc vti^tufrecognofcens qtttimtiit fit ontnit tUfci-K . non diflingucndo cns in fiias «cinde. vniueriaUiifimiliter MMteitt. %. Eia quod .: idc^ Plato infiiffidenter egit aiSgnando prindpia riarum . qua: addiidt. quod runt. -quia Pidt crgo. *^*** : bat. Quarca ibi Amflitu tauem. exqtubm. omnium idf>ilium . aiunjc crgo non poffumus aliquid addifccrc.:. aJiaquidem 0fortet frafcire . . Confequentiam ipie probat ex nullus addiidt eaaquz praccognoicit. quod icilicct addii^ . nec cius pofle^nus ^amuisfit omnis difctfUmaferfrMgioiScod Opcr. & principia propria fingulis fine notandum^ quod Plato Ad prin- non diuiden- impoffikile efi difputat contra Platonera Didt quia aliquis poflct aliquibus conucnicntibus in diffcremiDus in rarionc aflignarc nominc . vddcfiniriohcm .poriiEraae diidpl i n. o- pbnet qubd prascognoicat illa . Didl avo . . 6c praeccdcns. id cft.hoc Platonid cauias ^A"^ ea.vt oftendctur C. tom. crgo anteccdcns.dtMt^twtre (lementM^uu ftusre kihere: non enira onmium cnrium fimt eadem prindpia cx eonim didas non eft & duodedmo huius. Deindc cum dicit At verifiexiBit comnaturdUs^mirum quomtodo Utemus hdbites ftifsimdmfcientidrU. id cft . quas praccogponatur aliquis addilcere. conuementcr af&gnauit ptindpia cxiftcnrium. SFMJiARiyU. efifdcere . : dc aliis gcncribus . finHcet prindpia': tunc oinnimp enrium cxiftairium. aequalitatem . aat qucdam. : cft. quorum tK>n fimt eadem Erindpi^ fimplidtcr .crgo antccedens. quae vniuocarioni cnris non rfepugnat . c»r»ofctM Conaa quod arguit Philofi>- & in omnium fcientia vt : : limt caufa: cognofccndi. vt oftcndctur duodedmb uios.quae pocrgo nihil contingi^ nos obliuiici : conicqucns cft fijfiim.i Jcientiae. cnrium intcr fe.aut omnia.& ejfe notM MlitiuMj id cft. cognpfcens. Quodfi exinohis icientia. tcxt. Dc^uo di{L5. & hoc dcclarat cum dicit id cft . Nota iuxtatertiam racioncm cius. vt eft.

/7& dicitigne. dicunt.: 6i Lib.& aerem. . ex quibus idrterram (^ aerem . I. Ponit teniamjationem quap talis eft : Ad cognitionem rei non {olufi oponet fcire fbrmam rei fed etiam principia materi^ia . Balbutiens entmvifa eJl prima PhiloJO' phia . nifi reminifci.dr primum : quoniam Empedocles ? etenim hochabet duhitatio/tem-Ambtget enim labots. hoc paret.& adicunt effe. totam iftam fcientiam detcrminando proiequemur. ficlit . . di^ quendam alium vero alij : ejfe fo/^um di- didam fyllabam habentem proprium fbnum prz- ciint. ergo fenfi- confequens eft fal^^?P antecedcns.quod funt propter materiam fcd propter principium formale. licet non expreflit manifefte:quia clare non tetigit naturam formae. Deinde cjim dicit Amfltus atttem tjuorumefifenfu^.co. fcilicet ex talibus dubitationibus . his dttbitauit aliquis^ rism. quia dehciente ex y/pro ex quibus tan- ex matcria fiunt res : quemadmodunt voces iompofita €x fupple fenfibilia cognofcere fenfii fecundum illum fenfiun Tunc fequitur illa pars. fcilicet Philo- & quod extra has nullam hahemus dicere.3 3 . Ciim ergofcientia ab ideisinfit nobis periniluqiiendam & non per fenfum habemus xum : . cimi idea: ponantur fbrmcB rerum . fcientiam de (enflbilibus fine fenfu. puta fylkbac . At verofmiltter erat efe. : enim libus rei bas ht : cunt alic^uis .& cognitorumnullum^A.cfuemado alKjuts no habens fenfum cognofcet?quamuis oportcbatftpmniumftnt elementa ex qui- bus (juemAdmodum comfoftJt vocesfunt ex . fropriis ekmentis. quod cjuoniam ergo diilas caufas in Phyficis.&fuhBamia rei. Conlequentia probatur. manifefte enim non dixit. aut nthil. Neceflarium eft ergo nofcere fenfibilia fenfli . oftendente pofiiit hoc . ficut pueris Vnde accidit eis qui nouiter tentantes loqui balbutiendo proferunt quas loquuntur :ide6 dicitquod . quas fcilicet pcr libros fequentes .^«o. Metaph. : ejfe vnam lirteram didas ter principiis materia- circa tjuafdam fylla- & y.hTcCcihcet fenfibilia : cjuomodo alicjuis cognofcit non hahens fenfum?Q^siS\ diceret. quod non.quod ponebat illam itiiflionem:y^<i htcc alia ejuidem dicente dixitfimul ex necejfitate.qui dicit ani- nobis caurecur ab ideis. auam Si idcae funt caufie cognofcendi : intendit ta. Ponit quartam rarionem jiine argum. id eft. vel di^fbiones .us prU mi Libru . tma rem:fi principia materialia ignora. balhuttens vifa efiprima Phtlo ophia de omnthtu. Tex.& terram. autflt tanJld comfietM tum vna litrera habens proprfum fbnum. &qu6d dochinam addifcit .(jr carnis.qu6d ex : & hns cgo oftenfum didafunt : eftprtits . Sedtenuiter ha. aut noua exiftens ctrca principta rerurn ficut patet de Empedocle. efle ex & non ptoptcr aliud omnia elementis commifta Empedocles caro.u[s priits dtEiafunt ab priiis diElis : fed eis^nodo vero e\uodam nullate. eanun quod eft contra P|atoiiem. . fcilicet de quemaimodum eft namque fyma ex f. eft. (cilfcet vtile. pofter. & recolligit circa dicia. necefle eft efle rarionem. inueftigahimus aliquid . T5*^-*^**-^°: crgo diftas.d" tpfe t mpedocles ipfum os dicit rattonem . compofita ex qhatuorlitteris.palam eft exfnus dtHis.(ci\ictt in ^. proporrionem miftionis.:»<«wj. & requhiur quomodo.& fic eft finis huius primi libri. & LIBER Epiig. Al^ vero (juendam aliumfonum aliquii ^ & cognitorum nuUum. etenimhoc hahet duhitationemiam- ftiam cogni- biget formam. cog- & tamen eft impoflibile caecus a natiuitate non fine poteft fcien- tiam de coloribus habere.& non propter eft. effe autemeB.id efl.dr modo quodam omnesprtus di£la funi:modovero quodam mtllatentts. .& tnoda quodam emnes . reca- :namforfan ex eis.& fabdit.quae eft I . m.ejfe extra hsu (jr nuU lam habemusdu^re. carOy ijr os elf. illa proportio elementorum mi- id eft.conftat illa res:fed ex idcis niii principia Alal.^non poflemus obljiu^i) mam obliuifci fcientiae /quam habetliaturaliter de omnibus propter vhioneipad corpus. Maiorcm probat. contra Ara- vos de influin'cllt Nam forfan fint fit jgrn .(ci\iccica.nullam aliam tetigeruift:/><i/^w» eft ex tamcn antiqui Philofbphi illas quatuor caufas tctigerunt.d^ue mantfeffe vero non dixit.& m. Dicit rei notiti*m ergo . . licet quACunque vero de quis.^ y.qu6d quia ftorum videtur efte/orma rei .libro . principium. compofita propriis elementis. v- uibas.&c.qu6d caro.vel ad aliam pitulahimnsiterum. . proportionem miftionis: hitcautem eft. bes. quod amplius cjuomoio ali^uif cognofcitt xu c(e ipjis eH cipia cognofeendi triim geKti»rum. fcihcet ad vnam ab eis imperfedti his duhitauerit ali- partem.impofIibile eft. quia ea funt quam . qu6d Empedocles coaftusneceflitateita dicente . ex ipfis refumamm iie- abundabimus ali- dttbitaticnes.ejHorum eftfenfw. ad pofferiores duhitationes . quam ille dicit ignem. Sedhocalio dicente qttidemftmtliter dtxit ex necefttate\ : noh polTunt cognofci formalia . tcx. & os (jue. non funt iIlud. Dicit ergo .jt.nififunt ^uarere orhnes Ibphi antiqui . iarnis.*^* taliid eft. ergo ideac non fimt fufficiehtia prin- .^ oportet ecjuidem .ob(cure tamen. ^»4 (juidem igiiur diSdf inPhyjtcis cattfas quarere^Jfi (intomnes^ es dicitejfe rationem^hoc necejfarium.& conunuatdidadicendis.. & ifta vidcntur Sc propier hoc enim aliatrur/t vnumquod- matenam cjuam fcilicet mate- riam. & a. ex hoc quod fi idez caufant in nobis fcientiam j^jjj^ cogiaofcimus fine fenfu '"™ ' omnium : : caufant ergo.qttod quid dr fubHantiarei.^TO4. de omniius velut nouum exiffens circa 1 10. ^ aliorumftn'gulerunt rationem. id eft.fed fitmittfrit. id eft. De- poftea per vt indecumdicit: Jmplius 4utem quomocU 109 ex (jutbtii ejif (jr allquts cogmfcit cfuomodo erit mamfe/fitm quemadmodum^^ clrca quafdam fylHi aamjuefyvaz exf. Vbi De talibus quidem c^acunque vera priits.nu. Ariftoteles pertra^tis opinionibus antl- quorumde caufis. aut nihil : propterhoc enim j ^ (^ aliorum vnumquodquCy (^ nonpropter matertam. elementa omnium . quod pri^s nouit: (ic addiicere non fit aliud .& aliorum fitgulorum. igitur osienfum mateiialibus contingit aliquando dubitare : ficut deillafyIIaba. -Amplus autem. propter hoq enim . dequaquidam dubitant.quodquiderat effe.&: principiis enriumconcludit. & cognitasquatuorlitteras praididas.quia de principiis nonfiifficit quid adpoBeriores fupple principia materialia rei ^^ quibus cognafcere eft . m> manifeftum quafi diceret.& fcientiam fenfibilium. Dicit ergo quoJ. id eft. & aquani. & aquam.& os. deficit fcienria.

autejn vruuerlalicer & ide^ . ibi . sccedit in hocficundo ad propriam intentionemyin quo tribus capitibus agit de pertinentibus conjtderatiorumveritatu in communi^exflicans capuifrimum eius confideratio fitfaciUt . rum nulliis crrat fint ignorari. di§aUt.cquirere ideft . Secunda ibi Sed ha*Prima in duas : quia prirao reddit c&afam di£H. ad hanc propric pertinet conliderare . 4. in principio tertij : Necefe eji ad qtujkam.cem. d. oftendit ad maxirae pcrtinet confiderare fcientiana immittere. (^ Non folitm oittem : quam . vt dicimtit ? id cft. dutem theoria ftc quidem propriam intentionem. nem qu2 . Quomodo facilicas. ad quomodQ ex parte proa^ ^uod ait DoSior infra cap. adipifci C A V T P I. quod coTifldcrario : here. Circa quod duo fadt quia prirti6 oflCndit quo» & Iiater dicimus-. I Y. fiinSia. qu6d fcdlis . AdIho bonfl textam tm1« ?fic qui. (juod ocinis de veritate. : & ea. de T eritote feffe : fit. quod diiQiira quomodo homines mu- Secundo probat propofinun Didt ibi . Ddnde com Uf. fic tfuidemyid eftjalio raodo^^it»- SVMMA De VNICA.nec omnes exortes ejfefed vnum^uemque aUquidde natura dtcere. quod confidcrario . iuuant in acquifirione veritaris. fi- domolicct enim intcriora domus pof» qtiod inrianuis tamcn drc^ introitum nullus crrac F 3. : . eam difn i ^. rptlium nec omnes *xsrtb effe .i. Prima diuiditur in trcs . DitFerentertamen efe quia a]iz lcientiae particulariter confids- .i. Sifnum autem.S. pars diuiditur in duas ifta loibphus de his nem veritaris ad ea. ibi id eft : . in Secvmd6 deicendit fpetflant fpecialiter huius ad confiderario^ Secunda ibi .: : 6j SECVNDVS. De eo quod ait quo yideeumprimo huiusy ^. in foribitt quti deliaquet theoria .cais quaxe fupple quilibet poteft aliquid de vcritate cognofcere iicct parupi y/rWfr*r ht^e^' : : confidcrario veritaris eft re & aliquo modo diffidlis. LIBER Efutatu antiqmmm ofimombus infrimo libro . num. euidentvrm notandum . accedit ad fuam KHttttM 4U ipfam ptffc-.infonbui quU deUnquet Prima in duas dem vtique eritfacHis^ : quia Infert quoddara coroUarium cx pncdiftis. t^ Liher ifte etiam difiicilu. aut parura nouit de veritate . tnialuyf^ nmicam tantumcontinetfimmam in tria capita diuifam. : quia primo facit oftendit primo proponit ''MtritMtis tfi & confi- Terri6 exponit veritatis. & congregentur.iamq. Didt ergo . taodo/bfficilii. ^alias ex Augufiino. qain. cut fdlicet circa noririam veritatis didmus communiter . Dein. Secunda quodammodo frctlii.yde ^ ^uodex feccatofit Scholium vltimum. parum immittit ad gazophylaciuni veritaris tamcn fi omnia coarriaucntur . rant devcritate ifta . modq confiderario dc vcritate eft facihs. fecundum vnumquemque quitum nihilt AMtfarumei eft immittere . quidj^w»» ejl fiipple . ex omnibui autem coaceruatisferi : Hic incipii fecundus kber vbi Philofophus poftquam pertraiflauit opinionem arltiquoruni tie caufis .}.pertra(^ando dicit . Secun- do . Secimdo. fiet aliqua yna magna quonritas.Et fecundum hasc. Secvmdo corollane infert quoddam cx pracdidis. ibi pus in intelligeadoydocet i. id eft. . acquircndae veritaris. m Seamda Seomdo tu6 fe : Tertia ibi duas cft.i. qui p«r- tinent ad conilderationem huius fcienti^. quia prira6 agit Phi- : qiue fpaSkant ad confiderario- communi. ladHs . ex omnibus autem. Prima . bere ricmriam Phtlofivhuim. num.vt prouerbiaU- modum ybcAri veri Co. cognitione confusdy non di' ibidem . crgo. & difficultas derationem accidant circa noririam veritaris. coarticulatii fieri magnitudinem aliqutuH . Et fecundumfingulos quidem nihil^aut parum ei ptagnitudinem aUquam. Probat propofinmi . Ad cuius fcientia eft hoc fUx. fpeculario de veritate ftc ejHidem Scori Oper. efi . Sigmnm autem ejt^neque digne quemtjuam Specdatione yeritatu. di.nin^itnt autem. \yide ipfum intelleSius ncjlri nos dependere aphantafmati- adprimum. principiis entium . frouerbialiter. finvi PrMwiwMli . lo. confufa ejfeprim nobunota^ inteUige.11 aullus eam perfe»^ habeat :tamennecomnesla:et: idfo didc ifed vmtmquemque cjuidan de natura ali(]Ht4 dicere. quia primo prsmittit qualiter fadlitas.& difficulcasacci-' dunc circa confider^onem vericacis > Te(. afllgnando caufam didj. tom. . icienriae. idcft vcF . vno .! %. . dijficultatem intelligendi hlcyq. D E veritate diffciUs efi^fic verofacilis. quod quilibet febrfura nihil . {^ ibi Scholium primum.y ejfe exparte q.qu£E refpidunt vniuerialem-veritatem». id eft» quod qullibet aHquid nouk> po^ & enunaarc de natura rerum cmus probario eft . quomodo eft diflSdlis. his. .de cum didt teft : & : ^uarefific videtur hahere. Setunda ibi: Qtiare Jic videtnr.

c.Forfan antem. cotnpofirionem muficalem : quia nos fimdamur flipcr id quod ipfe reperit . id fft . fe linnc Gradas cflTe agcodas hi^ .vi font prima principia : puta. id eft.«^ modo in fcicndo dcpendcnt ab illis : niji enim /^T*^ ^^' fuijfet Timothetts . & partem noapojfe^pHendit dtffcultatem eitu. ciim pcrucntum eft ad cognofcendum ditcxt. MetaphSVMU A I F M. I. proquia . & iecundum hanc viapi tunc cft pcrfe^ noritia veritaris . id eft.& atoto ad partem ficut didtur i. {^r quqd .& fi thrygnis non fuijfet pracedens . tales. vc incer audiendum^ ad. fcd ex panje qpffa:a:quod pro- ^ucntes Pbilofbphi acdpicntcs prindhcct pauca a pr^ccdcntibus . vd ex defcdhi : etenim hiconferunt aliquid: nam habitum qutdem noftrum fraexercitati NamfiTimotheus non fuijfet . Eodem autem mo- funt. pitentum. id cft . quibM etiam nesy alit Juerunt caufa.quia eorum opcra aliis defcrui. Prim6 proponit. fiia namra : fed defedus eft cx parte i9tclle£his:ficut dcfcdus vifionisnon cft tx parrp luminis did . nicauerit . quod reperit qui* : & de enunctanttbns ve- ritatem a ^uibufdam accepimus quafdam ofinio- quoscrcdimus benc dixiftc. Notandunj. Vult dicerc . Sccunda T^v. Oftendit quomodo fit difficilis confideratio Circa quod duo'facit.drta quse nuUus crrat. Alia vra eft pcr modimi compofirionis .quafunt omnium natur* mantfefiifsima» Reddit caufam di^i. injcognmonevcriutis fuM ali<pia {*f f^ nota.dignus camcn cUi gca-^ tixagancur ratione iam dida. vt iilis reprobads veraprindpiarcpenremus.fe6fcus illc cognofccndi non cft cx parte rcrum : cum illac -fint manifcfHQims qnannun eft de fe. impcrfeiSb co modo . quia profuerant ad autcm tradidcrunt prindpia non omninc^ vera . : fimpliphyfic. fcd cx parte oculi ny<Shcotacis. cx iUis multa pomdunt eUccrc . Timothcus iflcjdc quo cftfcrmo(cx Suida floruic tcmpprp Ihihppi Niacc^onis. ^de enuncUntibus veritatem do . quomodo homines mutu^ fe iutiani qui aliquid dixcrant de vcritaris natura qu6d nobifcum communicaucrunt in : ita veritate in- uentd:fed ctiiiniilisquifupfrficialiter enumia^erunt'. etiam illis eft rcy . contingit errarc .co«i. jecritatis. Dicit ex^^arfan exifiente difiicultateyfcilicetcoffio(cen. Alcxandri Magni dum largc dicitur pars perfedi:quia cognofccre perfc^le. Ttmothetts tton Juiffet . fcilicpt prafccdenri- & imperfe^ cognofcentcy veritatem opmanmr. 3. inuenit virmte non rcperiflct illius :y»c . Kon Jolum autem his dicere gratiam* iuBttm eliytjuorum ofinionibas aliquis commu- igitur mulri perfeAum. Jif^U* vla frocedendi W «W c0gmticveritM- .. Adcuius euidenriam not^dum . 4 quibufr vero opiniones quafdam accepimus :Je^ dam ali/^vt hiforent^forte caufafuerunt. ad quas per talia principia . qu6d confiifa fimt nobisprius nota. / Tcx.introitvirad noticiam veritatis. quod habere ibi fci»licet in confideratione veritatis totum. illis rcgrarianduni cft veritatera redpiendam : fi . Secimdo rcddit caufam di£H. virmtc principiorum deucnit In poflcrio- & ex luminc intelledus . dicerctque regia car- mina calia efTc dcbcre. qucm fcrunc illp arduum Mincrux modulum ^ adco pcrmotum. qn6d hoc quod dicinir <!e toto. gratij^ndum SYMMifi . firilicet eft cognitum principium pcT ic notum . Phrygms fqic ( vt dicicur)primuscichariftaapud Achcnien- fcs. pia fic . & virmtc prind* piorum poflunt elid ex prindpiis multapoftcrio-» qui cognofdt:tamen caufa huius difficultaris non cft ex panc rerum. vt forcs in : in nptiqavcntatis fiint principia plcxa. «r/t^wM/ nobis conferunt. etenim.i. quod haec quz domo ie habenc. ntn conttnfit idem ejfe.& imperfedum & inter tomm panem ide6 ex hoc oftcndinir difficultas circa noritiam veritatis.& Magifter Timothei licetnoaintoto forte excellens.fed (^ his tfui adhucfufeTficialius enunciauerunt bus ter q. qm pro verierucnda laborarunc .ficefr inttJ^eBut eaytfMdfiint manifeFlijfima in natura^ & ide6 fig- num eft .& non effe. inqtiantum.ihfecundMm duos modos fupplcjvel ex partc rerum cognofcibiUum. qu6d intcllcifhis ra . firilicet quod duplcx cft via procpdendi ad cognidonem veritaris:vna quidcm per modum rcfolurionis. (ecun- dum quam proccdimus a compofiris ad da. Notandum. Circa condufiofrincipU nid pes autpn . arma concitarctur.e fingulas & Ad ti ra .& a partibns ad totujn : feamdum hanc viam tunc eft pcrfcdb . 8c Circ» frim* <'"*"' totim (fi ttuMisfun farte.& de pytc exponitur vno modo fic . quod licct difficultas cognofctndi videamr accidcre . multam melodiam nen haberemusfi autem non Phrjnisy Timotheus nonfut/fet. d. qu6d d<.y<r«tf ad iHcetn dtei oculi nyHicoracum fe habfnt aninu nofira ad . nam habitum quidem nofirum . yel ex ponc intellcAus cognofcenris : »0» in re- btu. q. quia dcdcrunt occafionem . multam non haberemtu mela- vel exdcfc6hi intclleaus. exiftente^no inrebusfed in nobis efi eius cau- fa. jcatc panes rei. intt)X<e£bam.praexercitattfunt : idco pofterio- diam. per quam proccditur cconnerfo faUcct a funplicibus ad compofita. rci. fi crgo tr^dcrunt principia Dat qui cognbfdtur j cum fubdit.hi. cognipo veritatis efi facilis'.Deinde cum didt: Habere AUtem tdtum^autfartemnoftfojfe^ difficnltatem eiiu pjlendit.. ncfcicntcs difhngucrc in- mtBtn & cancantc in acquifitionc vcritaris.&c Deindc ciim didt^ & Jbitujidm' rcsdcbcnt rcgradari prsccdenribus : quia ahquo ^*''«*^'. condudit jf** ergo quod hoc modo. ad eius indagacioncm. quo impcrfefti"<3. quod nonfolum iufiumefi reddere fratias hts . fiuc cain itOih comprobaucrintjfiue nop.qucm nullus com- ficut lo- ignorat. Dicit ergo. qnaa pcr ianuam pnmibus /iiniliref Xiotam. : 64 Lib. vcra . Deinde cum didt & 'y : Torfan atftem^^ MJJicultate duobus modis .sicut enimnjSiicoracumoculi adtucem diei fefe habentyfk & anima nofirdt intelleilus ad ea.qux {ecundum complcxioncm funt tcus ianu2.f(d in nobu efi caufa eiusy fcilicct difficultatis cognofcendi.quafi per •"'*^' ianuam penicnitur . Oftcndit ..

nihil ximttMUi ip(edeclarat ex & e VOc/tri vero PhiUfofhiam veritstisfcie*tiam recfe hdhet. Vniuo- Csiifti^ ca dicitm quantum ad prxfens fpectat. ri(Iima:euius affignat rarioncm duplicem. Sectmda ihi: At vero tjuU frmcipiian. 65 tkrfecunetttm tfuodetUm aliis inefi vniuoca^ SWUMM VN^C Cujus fcicnriac fir {pcoalaii CAP. ergo fimtma* cft Nefcimus autem verumfinecaufa.qu6d hsec didtur habere veritatcm.& bo: ^^ d caufa .Didt crgo . . peratus qux . r ca ctHifiderat primas a num. praxis . videcum i. quodqu<ficutfehabet . cuiuirnodi funt fubflanrix £cf!d3Xxfmfer nectjfe efi ejfe vera.: . pro aIifs. tjuod efi quo condudit^ quafropter frincipia femfer existentium .quz eriamhabcntveritatcm:quiave- rum non potcft (ari cx falfis.^. Prima in duas : quia primo probat qu6d ad Metaphyfi- corponmi caflefHum.quM ad Metaphyfici /pe£bt quam ma. (jr frailic^^ ofas : etenimfi quomodo 2{on td- resfefe bakenty intendnnt fraifici. vera Verkatis cqnfideradonem maxim^ ad Metaphyficam fpcdarc. qu6d quia veritas eft paffio cnris. (jy eqmi- me*.d 1 . vcrita- Antecedcns fijpponitur ex prologo huius libri.f4i</i calidttatis : vt ignis licet elcH^ris efi calidiffimtts : efi iUudergo efi veriffimum : eaufafoflerioribMiyVt/intvera.i. 4. 1 i.id eftjecundum ali- quoddeterminatum tempusDcindccumdidt 7 Tczt^.& in fupplemenco de animadifp.& maximc cefTus in infinitum in cauiis.ndm Theericdfnis efi veritM . & ritiam veritaris. quae quandoque ftmt.mMximicm' & deeuml.ido6 (equitur cflc rd proponionabiUtcr St : . 3 .qua: habet fUx vnim»fimilem fbrmam illiquam produdr.qS. quod nefcimut verum fine caufa : (denria ergo quac eft de vero .qu6d duplex dam cft eft genus cau(ar:qua:- cau(a vniuoca:quxda squiuoca. : ira- non tamenfecunditm & trunc ffecuUntur^d cft.Didt ergo.arr.ii. i. vt hic cangi- antecedens intcndit talcm rarionem Mctaphyfi- cur in y .ignis produccns aUum ignem.crgo maximc JidtrM veri' vcrifli- tMttm. i. jfed 7.6.Sc dc primo Princ.traaat. In prima partc in- & in hoc prxccUunt generabilia & corrupribiha. habct ali^ quas caufas. II. qu6d ad Metaphy ficam. tioifuta ignis ejtcalidifiimus^etenim eficaufa ^uare dliis hic caloris. Notandum eriam . Sol gencrans igncm:ad excluden- dum ergo caufam zquiuocam. de veritatc.& pradtica::qub finis fpeculariusc cft veritas : prai-riac ver6 UtoM^V^X quod Philofbphiam.d. pro quia. & hic q. Poftqua Pkilofbphos pracmifit qoaliter fadlitas ximc vcra. vcl ficut im- declaratum fuit in prologo primi fentcnriarum . quia iUit non efi alia caufa . fy*qtBUtca.Td- . men ejf eius csnfam ferfe nec vtferfetuo tahs ijidvt ad aliquid . tamen habent caufam fui efle fiii motus . c 4 f . vt fit tale dc iOTc: prima prindpia rerumlunt (cd prims cau(2C huiiumodi quantum ad vcritatem. vtfit tatem^ . ficut exemplificat vt fint taha fpeculariua - : & difEcxiltas accidit circa confidcrarionem.Metaphyfica. id eft. quod enim pra^ca ordinetur ad opus . : Metaphyfica eft (cientia non prat^ca crgo cftfcienria . Secimdo dc- ris.toin. intendit ralcm ra. faUcct fiue veritaris. Quod vero non detur procef- ma. attjtu vt nttncj^eoh : lantmr. : namfmif Theoricas.q. Addit autem vtfim prc^firionem . f» r6 didtur . id eft fiint vc- cam (pedat quia nan (juandoejue funt vera confiderare fimpliciter veriratera. quat licec fitcauTa tamen non eft in fc fbrma aUis vt fint talia. Ucet fint fcmpitema .qu6d non intendunt pcr fc .vi- Probat. iftis inferioribos. quod ad ipfam quam maximc fpedat. Sdcnria Metaphyficat confiderat ritaris. confidcrat vcriflimaXaior huius rarionis fuppo- minorcm nitur ex prologo. ^uafro- fter femfer enfium frincifia ^femfer effe ve^ rifima neceffe SrHMARIFM.4.&ibinoflraSchoIia. & quandoque non funt. frMSbeti. cft (denria vc- Corcquenria cft euidens:fcd ad probandum : dpia . foHerioribus eftcaufa. fediUafunt caufa aliis in hoc prsceUunt corpora czlefHa . vt finem: fcd vlterius ordinant illam ad dirigendam ali- : - & & Notandum. etenim.q-3> num x4. II. Summ^ Vnics Cap.quodcft cau(a vniuoca qiua. I V. Dod.quia ibi probata eft:& hoc . dcclarat bic cum fubdit .& ad aliquid nuiK.8 9. (cd illa catifas & prima rerum prin- funf vcriflima ergo Metaphyfica .squiuoca ve.idetMflyJtcM ximc coniidcrario vcritaris .-t^uatodoc^ue vtfnt fed illa aliis .didt^«<nr vniquodque Jictufe hahet adejfe^taadveritatene. Secunda iDi:N efcimm autem.d. : vnum^ quare ita & adveri- .^. froBica autem efiu.quod in fiia probarione fiipponebat.j. qu6d Ulud eft maximc talc.Dc vericatc quam hic caogic. opus. quod vrikmtfuodque efi iUud aliquorum maximejA cft maximc tAt-^md aliitin'- tfi vniuocatioy id eft. Vnumquodque vera noaxima ipfum aliorum dicir Scod Opcr. Ex prxdi(^s infertquanda conclufionem. Dod. quzft. ipfa illam veritatem talis:& idco fignanter dixit Philofbphus quam praxim:drca aliquod obie<9um qutdque efi maxime talefecundkm autd aliis inefi vniuacatic : Sol enim Ucet fit caufa caUditaris in particulare operabile. &.Primi.bcne I . quac non habet fbrmam fimilem illi quam produdt. vcra. eft aftus voluntatis clidtus.Ex aliis enim . Circa quod duo facit. Prim6 facit quod di(fhim eft. Confequentiara autem proDat ex differcntia fdcntiz fpeculariu«.4.De caufa zquiuoca & vniuoca de quibus hic loquicur eji efi veri non enim nua>td«qtK funt non : neciUis caufa aliquid : .. & quandoque non: Sccundi . & Ji froElici intendunt quomodo fe hetSaiiccx.licct eam habeat in virtutcExcmplum primi.nunc oftendit ad quam (acntiam mazime (pedba con/iderario veritarfs intendens probare. claratquoddam.v#c/tr»yfww- tiam veritatis reiie hahet fpeculariu* f/ veritat .Exemplum fecundi . huiusq.Atf jid cft ignis. rchqua huius capic infra fuo ordinc ootantutf rioncm. vcritas in rcbus feifed ad ali^uid. (jr veYiJ?imum . & an de- carprocdTus in inHnitum in caufis. . QitidtftmM^ quod cft cauia omnibus aliis vt fint talia. qitod vtfintvcra. ip(i tamen non eft : in fe vww»- forma- Ktcr caUdusdn caofis autcm vniuods intelUgCtt-i dura eft. tendit talcm rarioncm Secimdo.

(^ non in ceffet ali^uo. & quorum cfle non cft (emper.pium. v. Tertia ibi ibi Sed nec quod tjuid erat efeft caufa. Tertib in generc caufae nnalis.cuiufmodi funt fubftantiae imquando . vel de complexa. acjuam vero ex aere aerem autem ex igne.qubd fit impofHbilis infinitas fecundum fpe- in eoquodeftfcilicet effentia. 3uarefi finita. ucntibus. vt quod animal prsedicetur de homine .yifyjt iftfinita cattfa exiftentitim\ nec addireBam mmSo «- id eft. &. & cx- fint iiifinitae qubd . nem.(^uod res habent frittci-r efl fecundum naturam. vel efficientibus eft proccfTus infinitus. qniadc puta qubd in pra:dicatis formalibus fe & . vt dicas moucri fubftantis immaterialcs fimt verifliina. quia cundum fpeciem prinia. Circa facit. : Sed fi infifittit. vt ex materia terram vero ex aqua. Inftnitorum ex toto nihil efi aliquid frimum.u :quare benc dicit Philofbphus. mo- Solcin autemabalio : fcilicet proceifus . principio incomplexo:ex quo enim vult haberc.r fi- antccedcnti:confcquentfa probatur. Sc- Medierttm. fupplc funt infinitae caufae itilicet tjuodfint infinita Jpecifs caufarM/ft . ex materia miltfer autern nec illud cuitu eft caufa Notandum etiam . fcilicet fanitas . cau(as non efle'ini5nitas in dirc(flum. II. ittt fehabet ad ve- ritatem.: 66 Metaph. e0 poffibile verb illa in infinitum. Sccundb. & fi fi caufae non eft mfdiorii extra qu* eft dare tdiquid frimuni lo 1<PLt. nam primb oftendit idem efficientis. c^ aer a Sole (^ Svl a . & quorum ell^ habctcaufam.quia etiam jin6. ergo : : : nulla eft caufa efficiens : confequens eft falfiim. . qubd eft caufa fanitatis fecundumJpeciemfciHcet vt Ipecies earumfmt luce .C0. Vnde dicendum. aliquodaliud de animali.Nihilenirnf cjuod esi efi dijfirt . Probat qqoddam fuppofitum in rationc pro- simc difta principia caufis pium . vnum aut plura effe nec inftnita . modos. s MA yM R r M. caufam tffbrum effe^quafunt quod f^ftfe'^ nam fi dicere nos oforteat vnum trium caufam . quzE eft paffio entis . eft dr hoc in infnitum. Et ^imiliter etiam in eo cjitodeftpropter qiiid .j. vt ali- . de quibus tur. Primb in c. quod primum eft dicimus non enim : vltimum nulhus enim cjuod fnale* ifednec medium . S^cundaibi At veronecin deor: & Amplitu autem cjttod cuitu fum. fit etiam veritas fempitcrna.(iu6d.y^- .(jr aqua exaere^dr aer qttidfit exaiio in infiniium terraydr terra ignCy c^ boc in infnitum .vt curfus fropterfamtatemy drfanitas frO' Poftquam Philofbphus pofuit . & . : ita.i. tamen intelledus principa|is Philofbphi eft loqui de veritate incomplexa . qtibd homo moueturab aere. Quarta fe. maximc vera/equitur .fiuc in intel- led. 8c hoc non ftare :.ina- infinitx^ neqt$e fecundum reBitudinem .Sc: : cundb cxponit in caufis efficicntibus dicens vndeprinctftum motus .qu6d licet de vtrifijue verum fic quod haec dicitur . oon :.necjue ex & hunc. id eft cft fapientia Deinde ciim hominem ab cctaerem moueriaSolc & huiufinodi acre pium cundum nitum : caufain vt fi finalci^ caufafelicitatis : : irj.id cft. materiales dicitur & qubd fiat progredi in infinitum . cundaibi . vtrumde quaveritate hicloquitur Philofbphus: incomplexa . quod poftet cfTedubium de Y*ritat qubd dixerat .. In prima pane intcndit talem rationem Si caufae efficientes procedunt in infinitnm.g. ejuodeft qtiodiiam princi#ere c*uft. fciUcct faUm-efi ex dicendis . vt vt dicamui carnem fieri efl pofftbile hoc cx hoc : veluti ex terra . caroefl ex ex a^ua. ire in infir caufa nulla esi. & & vlterius ininnnitum.qu6dv«Kf»quoiicjue JicHt fe habet ad ejfe.i ea iint JfiSeritM t^ife- qmturrtien. Dicit crgp.habeat etiam vetitatjemi vt ea quoriun eflc eft fempitemum . g. v.nec aliqua fequensi crgo nuUa. quia in fed eft dare primum in quoUfeet genere caufjc. Quartb in gcnere caufac formalis. Simtliter autcm vfque modo.Nec ex toto enim in hnc etiam procederein inftnitum. fic eti^m aptanata eft vt fic ferqpcr ab ipfb cflc rei oria- tur confbrmitas veritatis . nam vnius. felicitas fitcaufa aUcuius . Dicit ergo qubd. non eflein caufis proceffum in infinitum fccundum candcm fpeciem & in direftum. fe- . Secunda ibi tuor . duflex comfU- x».co. quod vnumquodque co modo quo habet elTc.ftmilitereft& incjuod ejuid erat ejfe rei patent : . efle fidicit.id Quartb exponit in cau- fonnalibus diccns.g. fortion^biliter. nec in caufis .^ trtcQm^ pUxs. Tertib exponit dicit Et msnifeftum nec . aut enimfecundhm ilium modumy (jr omnino infiniti partes omnes medi* funt. titAtem pro.fed fupple procederc in innnitum. nec proc^dendp in dire6fcura. exempla non ponit . quiaprimb pro-? bat. . & quorum non. flufcjuam fofsint numerari in infinitum: imfofsihilc . quia prima cfle aliqua Hoc probat in infinitum princi- quod duo primbproponitintentam conclufio- nem Secundo fubiungit eius probationcm. primo modo per fc non eft procefliis in infinitum.lih-q-i- veritas in intelle(^i oritur ex veritatc in re. fiue in rc. eft . v. impofsibile eft ambularc. tum quia contradicit fenfui. : in caufis finalibus difcutiendo pcr fingulas Tc?t. tum quia contradicic fpcciem caufac . eft alterius fis . MEdtoruni enim extra cfU£ vltimum (jrprimum frius eft aliquid efi necejfe eft . id- ?|ui.^ufis materiahbus : nec enim ponit : & Trjeeriam. I explicac varios . fter fortunam^^ fortuna frofter aliud^(^fic 1)» id eft Nondori procefTuin incauHs probar. Secundb Prima in qua- in gcnere caufs in gencre caufae materialis. fe- cundum vnam : ciem. & principiis caufis incomplexis.4.fimiHtervcritas habet caufana .de circo ficutres habet eflc verc cognofci : . dicamus. dMHT^ocef. Circa quod duo facit . vel dc principiis compkxis : prima principia elle principia veriflima. non ftatuni eft proceffus & deuenire ad aliquod . Neijue etiam cft fofsibile fecundum tl- ludex quo eB principium mottis. nuUum quae Metaphyfica no. : «nim fiippofuit & primas caufas. Lib.quibps vnum cx ali© fieri dicituE. fcilicct e(fe v-critatis rcrum:& qubd non fMtn tnfint. qubd in caufis non eft proccfliis in infinitum nuhc probat intentum. ergo nuUa erit prima . enim eJl. idcirco cQncludit Philofophus cx pracdiftis^uM quo (^ qux poflunt tfle aliis cauia eflendi vera.quaf eft veritas propofitionis iuxvcritate & : ta hoc vtrum intendat de primis . puta fecundum fpeciem canfx materialis : fic de aliis : «.fcili- tfuhdcaufe rerum entium nonfunt (jr .

quod modus quo didtur fieri hoc ex hoc. ^*^' fed proccdere in patieiicibus fis bus. D^indc frehu id cft > in caulis effidenti- .quod ilorum fit caufa aliorum . Secunda ibi Duplictter enirp.dc Ge.qiicxi vult dicete j. & Al. fcilicet mcdia aut fupple . *['»p*nj^ fcilicct.fcilicet eftcaufa XeiMto friamnt»de- eft. fus in caufis materialibus eft materialibus Je- agerc autcmanribuiturefficicn- cfficicntibus eft ptocefliis cftjprobatctiam . dictturpoFt hoc. Summ^ Vnicx qua extrema : necaufam tpforum eft. pojfibile efi tre in infinitum. vltimae. quod licet non fint mcdiac vniformiter. nec in deorfum . Ratio huius o»e4i«. aut expuero mutato virjaut ex aqua aer. darcaliquod poteft. an fit proccffiis in infininun in his . Vndc fupple ponentcs primam materiam qusrimus .omnes partes fimul erunc remouennu:. 8.accepris tribus/cilicet f»«»i.Addit autem qu6d vel ^nmi:fed nec vniM^d elle efiy medtum eft. oportet dare cau(am.medio. quorum id eft . . illa vel erit prima vcl vlrima. vt fic vnum feftum ex alio . Gca irc fu: dim vel finita: quia fiue fint multa. in cau/is materidibus .id cftin caufis dare ftatum. fed e conuetfb. fupple eft caufa . idcft. & idco fimiliter vf^ ^yg modo.& vltimo:fi interrogemur. Didt ergo . quod tranfit fubflat vtriquc terminorum: ficut patet ex primo Phyficonmi .quam vltimi. & .infinita <?• : dupUciter exponi. vt ex Jfihmiis fiunt Olympia : nomina fimt Grxca fignificant quardam fefta Graecorum . : Probat intcnnim in gcnere caufae matcrialis. omnes feamdz caufz Contra rarionem Philofophi infbtur. quia fit poft illud : fit . Circa quod duo fadt. di- per & cum didt Atvero netjue in deorfumpofsibiUesi m infnitum ire^ipfofurfum habente principium^ vt ex igne c^uidem aquam . quia ficbat poft aliud quod fefhun SonGd Frandfci fcfto Bcati Michaclis .Phyfic. repugnat infinito.7.cft aliqua prima.Idero. eft bafis cfle femper habent rationem vnius . .quod cuiuflibetinfiniri.^^^^ : : pafllo vero materijp poninu: : ex hac au- & dcorfum pofTunt furfiim ri . Probat interitum. dudimus .5. id cft.fiue non plura. circa qnod tria fadt. fieri diccremus . ita quod ellet aliqua prima fimpliciter. qua? ex materiagfrncrantur ? huic autcm expofitioni omnino fcrm'unt exempla qiue ponit non enim dicit . quia primo diftingtut duplicem raodum . vt : aqua.Deindc cum didt ignc aqua. quia ante omnem fcilicet . quia videnir peterc principium:nam fiipponit caufas efle me^lips ponit primum. Seamdaibi Dicit ergo quod dupliciter fit hoc ex hoc . Secundo probat.c. quo dicitur ^^^" aliud ficri hoc cx hoc quia fit hoc poft hoc:nam ille modus ficndi non eft proprie hoc ex hoc .cum tamcn idcm F 4 ^ di(3:o. qu6d.fupponi- quod omnes caufe tionem primitaris & elTent medias per finitaris : non abnega- errim accepic in deorfum. quod declarat: fuerimus intetrogati . quod ad propofitiun Notandum . quod primumeft dicimus . id eft totaliter . omncs ergo przfiip- & vltimum. Tertia ibi : Similiter : & pofi : exdudcndo illum modum . ejfe tam mediorum. quod trium f\ nos tem.id licet quia Cap. ( proccf^ : : quam modo quia amoti pcima causa ttrUfibm. id caufam medij.6o. nam fieri cft quoddam mutari in orani autem mutatione non folum rcquiritur ordo terminoruni . fupple in caulis efficientibus .t. nam medium fblura eft caufa vnius. 65 IT. rar : qiurum comparationc fcilicet . non enim tjuod efi vlti.& 8.& i.quia fit poft hoc .fequi- quod omnes csc&s.4.vt ex & cx hac tcrra &c.vbi j» • *«t .-alio Notandum . .i. pro quanto ali- quam quac funt propinquiores principio aliac. huius .'* & ^xemplo ima^'namur tcmpus .: . fiue in cfle crgo quod in flirfum nam irifinimm carer principio alicuius finiri partcs me. nec cft vltimum. Secunda ibi : hUm fit ergo in cau- furiam hoc tamen non poteft poni in infinito .omncs partei infiniti omnia media funt. medije Text. ex hac vero ter^ ramy^ ita femper alitfuodfieri aliudgenus.v aquafit aer. difFercntiam. nihil difiert effe plura . aqua. W4- . dtcitur fieri vir.& hoc ex ignis ex alio . Primo duos modos fiendi hoc ex hoc. QUod eft dupliciter.id eft. ejfe dturfubiici agenri id eft. diae : Sttr/lm *'/**' omncs mcdix quia fi ponanir aliqua non mcdium.eorum. Aliqmde» proprie non vt ejuia dicitur hoc. primum vtprimo oftenfmn ingenere caufarummaterialiumfup- vnum Philofbphus quod eflent infinits canfae mediz pofitiue . tur fi eftent infinitx . fiint cluo friui .Met. &uctenetrauofine pcririoneprincipij. erunt mediaj flmilitcr oponet dicere. text.ranem medij quatenu. Si ergo dSSis. vt ex iHmiis Olympia %l fcd . fed criam fubicdhmi. Refpondeo. vt in exemplo pracdido . cft improprius . efi aqua altcfuod aliudfierigentu. dine caufaE deorfum eft irc vnum vel medium difFen paiica.qucKl (cilicet vlrimi . quod & fundamentum aiiorum. vt cx non enim dicinu: propric & ideo iftura modum ex-. & non primi.nam patiens di- bus eft nullM enim ijuodfinaU terram. qusc ex materjagcnefantur.fit ' . eft: caufam cfficientem. fi procedatur in infinitum ex toto nuUa caufa efi. quo ficri dicinir hoc cx hoc . caufc efficientcs di- modo ponantur procedere in infinitum.qu2 pofteriu« fequuntur/d- fjr alitjuid vltintMm : cejfe eji illud cjuod efi pofi fe. cantur medii fed accipit negatiue caufis fuppofito vrrocjue fignaueris. 1 2. id cft.quia primo proponit intcn- tum.fiue in or- cur : .autfinita. ordinp magnitudinis. quod dij-» bitarijVtrum procedanir in infinitum in deorfiim fccundumprocefriuneorum .' Vno modo fic. Dupliciter enimft hec ex hoc non vt hoc . modo. Se- diftinguit cxmdo probat quod neutro illorum modomra conringit proccdcre in infininun. vt materia. & accipimus modum quo propric di-i cinu" hocexhocficri. ^ * : & vnum poft aliud colebatur fi aliqua vltima in Terrio decla- .nec infintta. Alio modo exponi principium :quia in furfiun. per fe. Prima in duas .co. : ipfofMrfmihabenteprincipiumrvtCiddcWi^ qudd & & com.vlrimum (upple ponit lleiiitm im. {cilicet efle caufam . : efuarejiex toto . nthtt efi ali^uid primum. omnia fiuic media linfiniomnino torum verh fecundUm modum tfium . & autem impoffihile. quod partcs funt itafempercx hoc vnde procedcre in agenti. f)rimo. fecundo comparat illos modos pcnes Ergo fic ex puero. vbi nec eft primum. quod . Et poteft diceretur negationem primac caufac fimpliciter. vfquc ad quamcunque partem. vno : modo vtfAr^««'o mutato modo vtf. vult dicerp. ^" ' *" deorfum quo illorum modorum dicitur res fieri ex Sed primo principio materiali. proceftiis Addit <ycL6d. vn\im. . ex igne (juidem.fimiliter autem vfque modi: (8c fine. . quod eft fiibi?6tum diu^orum feftorum. quod aflignari non potcft in -^* "^ ^* .

igitur ex vt in . non ejfe femfer enim eft medium inter ejfe eji^aut ^ generatio ^ quod ft exiflentls non autem addif^nf quiftfciens. dicimus qu6d ex eo quod fit generatur. fd eft.neque terminumjergo nullo modo poteft in infinitum fieri hoc exhocDeinde gum dicit: Sin^iiiter autem imfof?ibile efl frimum if quoniam enim non eft infnita generatio infurfum . &non ensxjuia perfici eft medium in- medio peruenjtur ad extremum. quod modusille quo dicitur fieri hoc ex hoc. ^^^^ mutationis led ca quorum vnum niojun.Iciicct fiqut cx acrc corrupto fit aqua.dum alimn modum. exisientium enim intermediorum eftfnem effe. dicemus in quarto huius .ficur. confideremus fi illa duo^leilicet quzdam via:& ipfun) eft efle. .cc. vtrum inter concradidoriapoflitefle meditun.qu6d neutro iftorum modo fe : prour ex puero dicirur habct .quod infinito poteft f ipium. fieri .terminus generationis. Vnde fubdit. ad fcientiam: Qualiter au- illa quidem non ad inuicem . Vult Jn ^M4 fnu' dicete.& ^a^ua acr. qu6d prima materia eft fcmpitcrna:& ex hoc fccundo fuppofito fequitur. . ergo fecundum jfhim modum pofitis excremis non eft procedere in infinitum. Sic enim eft dies ex aurora quia foft hanc ifrofter quod nec aurora ex die. quod fitaliquod pnmum prmapium materiale.Deinde ire & hoc vero. & ponit duas difTcrentias. id quodfnf ex eo quodferficitur.dicens. Eft e^ hoc eSi Hocverovtex fciens. quando quyrerur . quodfit ex addifcente fciens: addifcens fe habet & fieri vir . id eft.& ex eo quod perficitur. non enimft ex generatione quodftfedeftfoft generationem. qu6d hoc modo dicimus fieri hoc ex hoc . aqua./. neceffe eft id €x quo corrufto frimo aliquidfaSium eft^ non femfiternum effe.ita e conuerfo .fit illud ejfe fieri & & ^.id eft. tempas non mancat fub vtroquc fcfto quo<l finit! oponet ergo aliquod fubie(9aim realitcr mutafi. fed efi pofi generationem «xtremorkm adinnia.»(»« refleQuntur ad inui' cem. .quod perficitur./. dicimui.corrupi non poceft. cuius rationem fubdit . quod eft terminus generationis . eft alterius corruptio : vbicunque autem eft rcflcxio. Sicut reflexio. vt fic ex aere nat aqua. femfiternttm corrumfi : vero refeiiuntur.& dies poft aurorara. non diffcrun? quantum ad hoc ab illo raodo quem cxclufimus.Ne(: poccft eft dici. de cum dicit ^ Ph'T : tionisjCft poft generationem. & ex addifcente fit fciens. Deinde cum dicic. vnum extrcmum non fe habet vt mediimi ad altcrum . illud principium.qu6d ex licut tcr„ quia ^^"'P^"^ \„tutri»l^ C*~ cundum om^ »« f"^ /"»- /''"''»*'" ^fllhum A- . aut illud quod iam perfedu eft:ficut enim generatio efi medium inter non ejfe. nec enim ex & generatione fit. Profter quod »4 : & tem generatio fit medium intcr elTe & non elfe.& quod perfeBum efi. nam duo extrema .quo fithoc ex hocpoteft efle ficut enim ex aere corrupto generarur nam illa duo non le habent ad inuicem ftcundum ordinem naturalem. II.qu6d ratio huius eft^quia t»tune rtfe.quia fit poft hanc:<^\xax& refleditur. ita nec hic eft poffibi-» iisreflexio.quia iii alio modo inuenimr reflexio extrcmorum ad inuicem. Metaph.quia infinitum non habetprin- primum:ita. ta^ lium mediof um. aere aqtfa iCorrufto altero. id efl. dc ^"' proprie dicitur Gcn.Di^M. rum vno dicitur alterum fieri rttwr refuxio : illa duo. . id eft . (ed magis vt exuemum ad ex- tremum Vtroque autem modo imfefihile nitum jntcr efle. quod eft elle diesdtciturfieri non . tjHodfaSum efi 5 dntt ex eo.accipitur ex eo quodfit.fir poftek terminus. Secundam ponit ibij Profter (jHod illa.fcilicet .Secund6 probat idem de fecundo modo ex hoc . quod dicitur^ quodft ex addifcente j (jr ita fxi/ientis. ex quo- fecundum iflami ^q„ habcnt ad inuicem duo . cum tamen efle & non elTe videantur cfle contradiftoria .vt fupple aurora fiat ex dic.. ficut ex co quod eft in fieri in perfici.^Sc\..quae j 7/4 j quidem igltitr ex fueroferi virum dli ctmus .w«j^ eftfinem ejfexx quo fupplp fupponuntur cxtrema taliiun mediormTi.: 68 Lib. quia habere exrrema repugnar infiniro .propter quod.fecun. ita qiiod In generationc rcrum non procedatur in inhnitum cx pat te fiiperiori . nam alterius generatio . qus fe confcquuntulr fecundum ordinem nanu:alem:quarc repugnat t\% refl«xio propter ordinem qui mutari non poteft. ficutcx fieri hoc ex hoc i. necft ex refleSiuntur viro fuer. quia poft au-r fit nec ibi. Dicir ergo . ^t.vt mc-» dium ad extreraum fed habent fe ficut duo exri trema. Primum "cft .^ . eft in inf-.necfit ex viro fuer . in quo dioicur hoc fieri ex hoc qui^ fir ppft hocj { ficut ex aurora dicitur ficri dies Vnde roram.„ %th<m» tx hoc inin- talis fiifitum pra- fcilicef f*^"^' impof^ fibile eft media efle infinita. fciHcct in quibus illa dicuntur ficri hoc ex hoc . Altera .Vnde gencrationem. jtM no. ^icquod vtroque mcde cum dicit.ferfeifum.cxcluditur pcr prima fuppofitione.?/? autem addifcens cjui fitfciens : *^^ ^"^ dHplidttr hoc efi nam qttod dicitur . vt medinm intet & non cfle:fed modorum conr Prim6 de primc tingit procedere in infinitutri.& . qua: communiter omnes Philofbphi conceflerunt. Ponit fecundam difFercntiam. ficut fcilicet c conuerfb ex puero vir. Altera vero refleBuntur. fic illud quod iam& generatum & perfedum eft:& fic dicimus qu6d vir fit ex puero .. f)rima mareria non fit aliquid fccundo modo. & vltimum poft mcdium . qu6d Philo^ fbphus ponit duo . i» ficut ex aurora. quomodo ex eo quodft itum .& hoc eft quod diefi impojfthtle ire in tnfini- tum : nam intermediorum exiftentium. Seamdum eft.quaj (equitur ex |)rima. vt ex mcdio extrcmum imperfedo perfedum.quodfit. fcilicet eius ex quo gencratur. vel refledi. quod iam perfedum eft.in alio modo..ka illud quod eft in perfici. Comparat pencs difTercnti^ didosmodos. Oftendit. Ad cuius euidenciam notanduto.virum & ex />«mj. fit illud qiiod iam fa£tum eft . fit reditus ad qu6d quod fuit primo non competere. ^uadam vero adfe inuicem refeciuntur: alterius enim corruftio eft neceffe generatio alteriu4. ficut fg poft alterum:ficut cflc Oftendit quo didorum modorum fiant res ex ptimo principio maccriali.quoFum vtrumque poceric elfe vlcimum primum.qu6d matcria fir sepicema pcr fucceflione^ficur dicimus per gencratione hiic mundu cfle fcm- quod eft terminus genera- pitcmii:hocji.^»o dicitur aquafieri ex aere . pucromutato debct fieri vir.quia ciim materia fit fempitema. Sc 11..

tpr auferenttt naturamlfoni. qui intelUBum habet:hacemm finUtnim terminus efi. efi . 1.co. in fi»/»^«j. vidc Do£t. in adu. quod cft quoddana m?diunj iivler purum non cns.^ *^ Tcxt. C}. crgo antecedcs. probatur quatuor rationibus. taltbm . difcudcq.eom.habcatmaccriam.dant in infiniwm .f<wT*«Bp».toUic ergo le tenumy f : : .quam inrendittalcm: i^l^^ . dar.fnii efi:tde vero quodnoneft caufa:fed (jr alia vltimum^no» pihiltalet no» quod erit erit infinitum. tblitu/cun-> i. nunc probat quod ncc in gcncre Circaquod quatuor fadt. Conle- non^ft caufaaIicuius:oportet ergo finem vlrimum efie Non dari proccfTum in caufis forfflalibus . non fi & fincsef(enrinfim'ri. dicitqu6d.Dtin^ dirCL-^d. finii efi id. quare tolletur hoc id non erit gcnus caufe qood eft finis. fcilicct cuius caaia fi_ vtro non fiterit .Summ^ III. qina '«'^^'«w» Si fincs funt infiniri A Mplius autem &. non erit tale . erit inteOeBusy id cft. ti*r'mm&4. Qeinde cum dicit mura . ccx 13. cradansanin anima. indefi ^^ ' . Tex. quia finis Ctd eft deucnire ad aliquod pnmum principium njatcriar vlterius non fit px aliquo priori : i<ie6 . puta finem fub fine. . finis tetb termiLoquitur de intclle^ pradico. fiat : in*natura : confequens eft falfum.ktm\s. agcns per intellcdu.' fit tamen deuenireadaliquem finem vlrfvlterius non eft graria alterius . r. Tunc fcf nus .fccundum quod quatuor rarioncs addudt ad conclufioncm probandam quiam intendit. hictcx.<juod caufa alicuius.. confcquens cftcuidcnter falfum. cognofcit quod non poflet. quM non quod duo fadt. fdlicet graria funt . tjui habet intellecflc in ecncre cau£e efticienris. i. furfum probat.fed alia i&w. latent auferenT tes boni uatiifam. aecns per JntcIIeiium intendit fincm. Si fines fint infiniti. ihnuic non . quod ampliits tale vero efi. ergo nullum cft agens per nuUum efet intelledum . d. tc ibi ^cholium tcrtium. cx ipfb cftfadfaim. non j^uia gtticratio rurfum. Confequcnria probatur. q.ergo nullum bonum dare nobilifllmam. & ipfe finis eft . qui fempcr agit proptcr fincm . Poftquam Philofbphus probauit proccflum in alius illius. illa : : : : ***• confequens eft falfum fui . cauiae finalis.Terria ibi 5f <i ««//»« conahitur/ SondMtur 9** fnttfm in Qjurrs ibi Nec etiam erit.j. E t Muilus cfinahitut dli^idfaterc ad ter-. quia lunt quia contradicit ien- turo quia conrradicit antecedenri. . In prima pane inimfmittim » tendit talcm rarionem Si czcSx finales procew^ifiasli. hoc eft.& aliqnod cft' fecimdo fcilicet Jleftat igitur modo . Secund6 probac ibi : Sen^erentmeju4^efi. terminus: Ponitquartam rarioncm. fed funt grada eius. cuius cauia alia if. S : ^)^""^*"''.Probatio confopen- tionibus autcm vna pars eft prior altcra g^us cft prius difFerentia. confequens nullum SVMMARirM. non po- V comiptum .ftilicet ficut c» imperfeAo. vltimum. ibi varia Sed nec quod quiderat ejfe canuenit reducl adaliam dcfimtienemmnltipticamem ratio^ nem^ ybi ftt oftendit . quod efi tmpoJftkUe pnmMmfempi^ primam raa£eriara. bonum.f. id cft .11 . quiawfc^-jT^ matcriale iUudy ex efi quod : minum nonfuturus venire.ciini iempitema: ^MomxM uiam nfn-efi infimta ge-r (it neratio in aliquod . primo corru- <fito Ponit tertiam rationem fto alujuid efi foBnm . in caufis fomjalibus proccflus in^innnitom. quahi intcnditta- Adeuidehtiam primaE panis notandum. Bum enim tcrminus cft . crgo cft efleproceffum in in- nnitum informis.SedJf infinitii . . Notanduni . & pius loca de Scholium i. cft infinitain Cap. rum qucnria probatur . : . Dicit ergo omnc quod mouctur quod tangit Do£t.agensfn ohgo anteccdens. ergo nullacaiifa finalis eft pars. An & eflc proccflara in infmiturt. ficur & vna difTcrcnria eft idcm. vbi hoc afferuntur.fcilicet in infiniris: »4»» caufa alicuiusfemperfacit.ideR:. art. eft .^arefitjuidemfuerit 4ale ipjum & & pcr agens. dc Anima. Dicitergoqu6dy* tollit 69 III. . (cd qui ponit fines infinitos. dare fincmi qui eft gratia alterius. quicur FM M J^R ir M.ia J» camfisftr^ malihus ntu ^f^f !"<>'* ^^^ quare procefKun in fotmis pportct accipere fc•ciind^m procefTom in definitionibus : in dcfini» S^ caufae finalcs procedant in infinitum.V. vt ex priraa matcria . fcm cx prima materia fccundamodo. noH efie fempitemum^ crgo curh prima materia fit (empitema. ^^ • 6. & bonum idcni funt. qu6d forma cft vndeprim^ flimitur dcfinirio fpecidj erit in natura^ confequenscft falfum i ergo &ant^edens. ic Angelo fic maceria. r r »4»» caufa alicutm Jemper Jacit^ . qubd licet in ordine finitum 'caufa . ergo impertranfibilcs. Ponit {ccundam rarionem tuiis <^ httutmidem Aw. quodeJtmiu^caHft S^\. ^ & fines funt infiniti dari & non dicic . quare Jiquidem ipfum. Non quara intendit ta- . idco fupple pft deuenire ad : primum principium iyi«wr/f»«» tumfactunt fupple in caufis finalibus. ita vc non quo vide cum dari procefTum in fpcciebus fit erit infinitunty vItimum.«o« erit cuiut finis. qui eft praxis. ix. 16 crit poflItperuenire.cura ad finem Neque vtique erk intelle^m pra^cus i9 ' procefTum \n gcQcre qaufas finalis probat quatuor rationibus . ergo nulltun cft agens aliquid facerc ad finem vt cx aliquo comipto. Circa Prim6 proponlt int^tum.yJ»«//fCTid eft ^ finem ex ratione praxrcdenq. prior altera : . quia nullus conabitur non ftitimis venire:fed fl aliquid primo modo.co. Scclmda ibi Sedfi matcrialis onme Dicit ergo tjuod nec aliejuid cuius caufa. z. dc primo princ. Pcindc cum TcT». & per confequeiis non pro- cederc in infinitum. (juod efi non efi cuiw caufa.a.& in pollpnri^ cxiftentc . tpft aliquid ficri fl^12. Coufequenua probatur.eia{4m.Didt ergo quod nuUus conahttur ^liqutd facere non Juturus vcnfrc ad terminum. qui omnia alia Sed qui infimtumfaciuMt. de hic q.er.

Iniiufduum (ditur.CMJw autem primii non . nulla erit Dcinde cutp Ponit tertiam rationem . quse in inaliquis dicere. quae talis eft. fecundum quodgenus diuiditur per diffcrenrias eflentiales. Secundo modo cxponitur.vt finita in a£ku & li' habet puniSta ™. quae vlterius per vel fpecificas quod non .eft fimile in linea ^ejut t^uidem non uSu. nuUa pofterior erit. qu^ fecundum ^-^^^^f.quodmoueturJntel- duam fppciem. T«it. Dicit ergo . . - „^.»J4^« non qu6d fit perfedior. neccHe elt intelligerc matenam moto.ergQ.Sed mAr ttriam. quidejt inji- indiuiduHm inteUigatur fmjrcmum gcnus. pofitioncm illa fccunda ratip ficut prima probat id eft. ?x hoc vltra arguit. quia finfoteft triflieitfr. Probat propofitum per quatuor rariones.eflent fent fciri. non eftp in caufis formalibus proceflum in probat : d. ftat fecundum diuifiones non enim cft fimile : iinitum diuiditur. quae dueit ad hoc in* conueniens . Not^ndum.quod nocontingit fcireSdXiccc per defi-» nitionem . lem contfngit confequens fcire.prior.. & infinito nihtl eji ejfe. (cilicet perfc(3:c. ncm dicimus . fur-i fum. id eft.Cofequentia patet . In prima'parte intendit talem rationemi fi proccdatur in definitionibus.ineius dcfinitione po-- nitanimal. nitx. & rantur omniapofteriora non formalibus proccftlmii in infi- efle in caufis nitum in furfum. aiius non. fcilicet (ju* eftpofterior. omnino contingit fcire. git cognofcere. nim cauii forn)alcs procedunt in infinitum crgo nulla caufa formalis eft.ergo antecedes.qi4a jiihil contingit fcirc priufquam perucniatur ad indiuidua . fic Metaph. enumerabit feSHonts Ponit fecundam rationem qiiam intendit ta-. gulariiun non eft fcicntia : fed indiuiduum dicatur ipfa fpecies fpecialifHma difFerentias eflentiales vt fit fenfus . Confequens eft quod vel caufis formalibus in infinitum fecimduin Et cognofcere non elf^nam qus ftcfunt in-t fnita. . Diuifio enim forrnalis non fblum cft . . non potemiinantia teft fciri. poteft e3(poni triplicitcr. Confequentia patet.quoufque perueniatur ad genere eft infinitum fectmdum Troceffu» in. id eft. licet fit impprfedior : ideo dicit: Vrimum du. quiafifor-r mac funt infinitac.vt Df indg cum dicit Sempr enim^oiuA ante e^^communiter efti quafejierior eB^ non eH : cutm autem fri- mum non eH^ dcfinitio diuiditur in partcs definitiom*s. namque fi formales fiipple caufie flint infi- (icfunt infinita <]uomodo oportet in- feliigere: quaii diceret. qu6d«o« eft. feiiiones in infinitum elfent infinit2.! i^mplius fdre deFhuunt omnes \ qui ita . vt per ligere neceffe eji.nihil . enimjimile in linea . Prim6 adducit rationjsm. nonconrinin infinitum. quod fupple non contingit. Deinde cuni dicit. . fpeciem quia fic furfiun non : fic ifta fecunda procefHis in infinitum eflct i}i perucnirp ad inui- eft infinitas in potentia in formis : fi qu6d inteHiquod impoflibile eflet. Terria ibi : Sed cognofcere non eft. .i>. *„*. nuUacrit propofitio immediata.qyja forma. cuidenter falfum: eft erqo & antecedens. ftat.„^^ modo imelUg' foffi •* fecundum enim quod non ftamr in diuifione' Uneae. quaecunque fit. & fic ou&d ^ ad fupremagenera quibus ignoratis igno-? fecundiim haiK ex-r . Reprobat falfam refponfionem poflet enim quod res poffet cognofci non obf^nte infinitate formarum ficut linea. i. qu6d . nito ejfe? per eius diuifionis priuatio nem fpecies fpecialifiima potcft dici indiuiduum. : 70 Xiber ' . impoffibile eft. quia igitur formjE adu. . eft . fit iS . ^uomodo contingit intelligere f Si falfiim euidenter. Intelltgere vero non fiatuentem. fed quia eft vniuer(alior forma cnim generis vniuerfalior eft quam fft. fcilifUxCrvtrocet vbicumque forma prior eft non enitp vbicumque eft forma animalis . (edet.confequens falfum euidenter. ia omni eo. infinitum imarirutri iuflieittr. fecundun^ iftam expofirio- fit : quia in linca fi:irp ali- quid imperfedc . multiplicetur ratio definitiua. & tntia.. Secunda ibi Nori enim fimile.& percon-? /equens non coHtingit aliquidfcireper dcmon-r fkationem concludentem conclufioncm ex prin(cipiis immediatis dedu<Sam. : ide6 (uh6it:propt^r quod non enumera- fupple aliquis qux procedunt fi poteft intelligi fic Deindc ideft . Qjiarta ihv. qu6d tota cognitio habita tollitur. Circaquod duo facit.haberet cfTeiin a<3:u. non eft. Sccundo cxcludit falfam refpon- fionem. ibi eft formahomiremouentur fcnfequenter nis. Tcrtio modo Qxponitur.v« fenfus. Dicit ergo qii6d non contingit. nifiinaliquo ftetur:vnde . Propter ejuod non dittijiones eji qui fer infnita pro- . Confequentia prt>batur. qupd non. in definirionibus. &c.Qua^ (ecunda ponitur ibi : Amflimfcire. : .vnde fubdit gere non eft ftatuentem eft aliquid intelligi neainquantum '. fi forniaB funt infinitx. ergo ncc confequcnter feha- .nulla erit prima. quod quid erat ejfe reduci ad aliam definitionem mHltipltcantem rationtm : fupple in infinitum : puu quod .fed ctiam fecundum Ponit quarram rarioncm . infinitae altcra pofterior. Si caufe fonnales fnnt inhnitae . iadiniduum . {dlicet qm ante eftM eft. quod ly.vt fi- cutquidefinit honun£m. quia ad cognitionpm rei oportet cognof^ eft formam cere rei ergo in formis proceditur fi i non contingit eas intelligere. vt pec indiuiduumintelligatiM: propofitio jmmcdiata.^g^ enimpopbilefcire^antequamad non indiuidua ferueniatur.co. Dicit ergo ({UQdfemper fnim forma. aut S/ 'uero non eji infnitum . pum Deindo dicit dicit Non '9 cxt. nec kabitum bens id eft prior.co. non (pecialiflimam : quia & fcire in diui- conringit fcire.ide6 nullo modo pof^ cum dicit Sed materiam ineo. ratio non cft vltcrius diuifibilis in aliqua priora. bit. In prim^ Si caufac formales func . ergo forma: funt fi j eft. ergo nihil : 20 quidem non y?4/. in infinitum. intendit ralcm rationcm infinita:. quodficutprimaratioconciudebat .& contradicit antecedentijergo i& antecedcns. id eft.^1 . deorfum qu6d non : Hanc refponfionem excludit. II. nec hahitum eU. diwifioncs.& fi prima non pft . icaqu6d definitio hominis reducitur ad definirionem animalis : fic definitio animalis reducatur vlterius in definirionem altpriu?. : forma ipeciei .. priufyuam perueniatur ad indiuiduay fit fenfus.vno modo^u6d indiuiduum aci* propafito fumi cipiatiu: non pro indiuiduo fingulari . quod mouetut : materia autcra habet rationem m .

comperitellc nihil. infnitum vero fecundum adieStionem non narura Confuetudt eft minus nota propter inconfuetu- nam confuetum. tudinem minls nota ^am go. id eft .Secundo modo ponitur in vtrifque. vnde habi- tus qui ex confiicnidine gencratur. Secund6 probationem addit. ergoin nihil.illa pars in . vel qujB fl*x. vt ciues ad ciuile inducantur. quoad Cup^lcnotius eft futamus . 11/** \ L /" nem ventans. fcilicet humanae : in quibui tarn vim habeat.quod confue- leges ofiendunt.& **{* """ qux accidimt circa conlideratio. quos Tcx. eji materiam intelligere in infinito^c^cxi fupple eft materia. qutdMta natura. fuadct Doiior cxcmplo variarum nationum fuis ritibus addidarum. dicerc. & quod ad fcientiam Metapnytici i. ergoantecedens. & habituari in opinionc alicu- quod in caufis fecundum fpecipm. oftendurit leges.a<l quam co- eis. : ter ea. acquirendam veritatcm .& in quibus nutriti fiunusji- & difFeralur. Dcinde ctim : Ji fpecies : caufas : infinitum verofecundum additionem/cili- cet fpeciei vnius ad aliam non efi pertranfeundum .oponet intelligerema- . Vbi probat. quod non eft pofTibilis infinitas intedit:Si caufae funt infinitafjerao nihil cotingit nVir "os cognoicere. in infinito tempore. quare non erit iimgit diuerfbs pmni eo illa audoritate. fequiiur per oppofitimi. illud videtur vnicuiquc ius DcK^oris re . Terria ibi : Tropter quod oportet. propter confuetudinem . fecundum illam infinitatem qaufi. noririam habere cifmm. 14. ^^^ qutdam fahularia .i' i»r. nec ita cognofcere tunc enim putamui fcire . vero vim habeat. ex Philofopho. & fuf^ . magis & hoc eft fignum quantam efficaciam habcat confiietudo.co. propter confiictudinem approbant . ^rndc fub funtprt. confbnat ilH cipiunt libcntiflime dicit iUius opinioni. nthil cet quannim ma cft de fe : efi . Si ergo ei . fic videtur dignum debcrc dici . Probat quod dixerat per fignum. /^ Ontingunt autem auditiones fecundum ^^confuetudines entibtu: namvt confueuimua ita dignamur dici. compofiri cum forma eft altera tonfUtuente per fe pars vnum. cum caufas iffas nouerimui. homines nutriri . in formis.conflienido . quam notitiam vcritaris . Et talemrarionem & vcrtitur in naturam . quod alterius opinioniSidiftinguunt Mtteri» iu- regulam Circa acquircntias veritaris. non contingeret.qu6d in cselo fit naateria. reputant & . id eft gnirio veritatis dc .poncns rcgulam. id eft. quod eft infinirum. & fufcipimus.cum czlum moueatur.non eft infinita infinitum in elle cr-. dit quod ea cjua non videntur fimilia.videntur homini noriora . notiriam veritads. C0. niuK veritaris. fi : ita quod ponantur poflent cognofci onmes infinitae. qux eft pcr fignum. <^ qua prater ea nonfimilia videnturifed frofter inconfue- infHtuta. quae fcilicet injinitdt ejfent fluralitate fpecies ^ uimus^ta dignamur diciNvXx. vel fufcipe- quod repugnat opinioni . hominibus fecundum confuetudines nam vt confue- benrius audimus.Primo moVide Scot.Secun- maffis extranea. . & ^ 71 rnagis extrane^- confuetum notius. & a malis retrahantur dum autem diuerfitatem nationum fic Magnam cffe virtutc confuctudinis. maxime fpecbt difficultatem oftendit <r/?. inclinatpcr i.cap. & vana. Dicit ergo . vt habctur x. Ethic. & no- confucuimus. Prima in duas. modos. Et idco quae fimt fecimdum habitum. & non aliter. Quinque modi acquircndi vcritatemi quos Dodor bcne cxplicat. Notandum. ^^ Tt?.-raateria enim qux intelligitur Cap. D?indc cum dicit sruMAKirM.: : Summ^E Ynicx mionetn infiniri aurem compcrit infinito : efle rarioneminfiniri habere.qucm da ibi Ali] igitur fi hon. .bf„tiut re. . quia confuctudo eft qu:E- eji fertranfire tiu «fitndit. tcriam videtur pofle haberi.Dkii ergo quod anditiones contingunt entibus. non ejfet. modum naturx:proptcr ad quod fecimdum hjbitum indinatur. fctre I^l^t'Ji ntmejjepnt- diuerfi obferuant in Tertio ex dictis defcribit obfcruare oponet in acquifitioneveritaris. A'-' . do materia non eft in caeio.qu6d ipfa forma . CT puerilia magis valent cognitione. & hanc materiam fuificit inteUigere in omni eo. Primo acquifitionc veritaris.fcili- autem non. fuetudinis in acquifirionc veritaris. Confequenria probatur.ncmpc prius acqui- rcndum >* j^^ . : moto.13. in ficttndo de motu Anged. id eft.qu2dat elle. SVMMiE VNICiE Capvt ^antam tum III. verbi grarisi. Sc quicquid vcrum gratinter. ^-^ bonum : fecun- fiint multa & friuola. vel poteft accipi materia pro fubie(!io. ji quod eft. infinitum autem non contingit fcire. dicens quofiquod confuetum efi^d eft. nos. bis caujarum non ejfet ita cognoJcere. nihil dignantur audirc..Tunc enim . videntur nobis tudtnem dam infinitotemfore. quod necefi & Dicir erit procefliis in infinitum. & modum magis conucnientem. Rcliqua quaz in hoc capite tradantur. Secunda ibi : ^uantam. id qua: dat efle. quod mouetur. ritia quxad ci- vt ad finem ordinantur.non fitinfinita. quia nmc opinamur fcire. infcrius noto. quae homines a puc- in eis nutriri. quod caufarum ejfent infinitt pluralitate.qu6d ca quae funt nobis confucta. Ratio huius eft. nec in Angelis. id eft . . in quibtssfabularia^ ^ puerilia magis quidem valent cognitione deeispropter confuetudinem. funt ab hominibus. Modus acquirendi W^ efi . formis non III. Poftquam Philofophus . Quarc prim6 intcnnim proponit. de fcnullam habet formarquia de fc cft quafi nihil.jt^eta noou. cum caufas cognofcimus. quod mouetur fed de illa qua^ftione qua?rendum eft amplius : odauo huius .Veruntamen qui funt : materia dupUciter dicitur. & ide6 vfque tunc Tunc fequinu. cum nouerimw ipfas . quod leges humaruE. Notandum quod ex f_i modum tria facit. quod in . iiilem conuerfationcm inftitutae &rMMARiru.'coniequenseft talium.0- Sedfi conSecundo fub- prsemitrit virtutcm : de materia.fbr- S** prscmifit facilitate.

fcilicet fubdit .Deinde cum dicii. Et illitjuidem omnia certe. bus materiam : propter quodnon naturalis efi ideft.5( & notitiam per qua: procedunt ad inquifitionem. numeratos.id eft. Lib. qu6d hii veroM eft aliis. non enimcredentesrar tionipetuntfibi dari teftimonium alicuius.nihil reputant dignum recipi. quiai» te- fiem induci dignantnr aliquem PoetamM eft. riifi adducatur teftimonium Poctae. vnde quemadmodum injym^ boiis . alij funt. id eft. Sccund6 oftendit. qui eft per certimdinem demonftrationis. enim aliquid /jnod certurn efi aueadmodu injymbolis^^ ratidcinationihuf bet pon liberutft quidquibufdamejfevidebitur^ neutrum facile Ponit diuerfbs modos. omnibus aliis fcientiis. recipient dicetes.de quo eft icientia " * ' . fcilicet in iudicij intelleitus vel intelligere tationcm cpertit modos quae- runtcirca notitiain veritatis .&. §. quia habcnt debilem intelleftumi ad vidcndum comaut propter micrologiam.ea/cilicet non valentis iudicar^.& fubtilitatem intelledus qu^erentis rationf m om- nium.vel propter difpofitioncm animajrquia fcilicet funt fortis imaginationis. Scientiain vno.fic : ad alias fcientias procedcndum ad inquifitiar nem. fcilicet alij. II. per modum fciendi intelligit fignum fenflbile proponatur.Vvdt di-r cerc. id eft. : &fi vniusfcieatid. conuiuio magrio & largitati. yeritatis & illibcralitas . id eft. quod. fccundum expofitionem Commentatoris .vcl aUcujus do£toris:quod poteft ac- : »//»'.ow»»^. id eft. fl : ideoejue prirnum efinatura : ita perfcrutandum quid namque .de quibus eft certa ratio pofHbilis affignari. fi- inquifltionem dc re. quod quia fupplc & dominium in cis modus eft. Prim6 quod di£him eft.quam fcientiam.& ^<i.qucm obferuareoportct in acqui(itione veritatis.aliafup- f\e. id eft . vel proptcr confiietudinem.icilicet computare mi- nima.&notiti«m veritatis. fi'"*t''»^' & duplicem : quia hoc poteft accidere.& ponit quinqiie fnodos.qu6d fcilicet videtur ^ fle quaedam inopportunitas. quos diuerfi obfemant nndi. vcl propter confuetudinem^vel prppter bonitatem. & per iftuin modum procedere ad confiderationcm & notitiam : . eft.quaE a Logicaaccipiunt omnes aliae fcientiaE. quod acrihologia Mathemapca. perfpeftis./«wr qux traduntur.i.propter hoc oportet fiiendiqui^ cidere. (jr aut principia (onfiderare.id modU modunt fimul fctenttam . quod . veritatis prius crgo addifcenda eftLogica. At aut propter micrologiam.fcicnti- Vult diccre.qu6d.& mo^ dum fciendi propter quod oportet pritis haberc modum fciendi. $am. Mathcmadcis dari maiorcmcer- Metaphyfica tamen in fe ccr& etiam nobis. & modum magis conuenienrem. quod cxpdnit cum fubcUt. quod altj igitur.eft autem tieutrum facili accipere. autemjini Mathtmatice quu ALij non Ali)ftnon exem- Jicet. & in rationihus. eft Not.: Metaph. quod certum autem. eft. erit . velquia propter coniuetudinem in Mathematicis funt nutriti. qui per certi-T tudinem omnia volunt dici. : proptcr qupd qu6d iile modus. com- vidctur quibufHam eile in fci- ^ntia veritatis. tale aliqmd. 72 rcndum modum fcicndi^id cft. fupcr vniucrfalia. vc notaiii |n"prooemio.c«"titudo eftflehilisy id pft.qu6d quia non eft facile duo fimul accipere.certe quaeruiit. ' vert- **?*" ^ m acquifitione veritatis. erudiri cjuomodt).vel propter confuetudinem.Secunda ihixAcribologia veroDicix. quod ficut in vidctur rcpugnare liberalitati putare minima : ita .vel pto- potentiae fenfitiuae. Et abfwrdum efi quaret? rhodus. (dus eft .indam . A Cribologia vero LMathfmatica non in torum ad ignota paruorum ratiocinationem : inile habet & no- . aut propter impotentiam compleElendi. qu6d viliis furdum jioil aequi- ^ modumfciendi. id eft.i/««r tjuibufdamnon libtrum <rj|7f.Logicam quam rcienciam. non modo dicatur eis poteft effe duplicide caufa.fecundiim fingula.nonfpe6ax ad Philofbphum naturalem : omnis enim forfitan natura modus quem Propter quod oportet erudiri quomodofin~ ^S ' j^Tl omnihtti efi expeteda. Sc per diiigentem quifitionem rationis : quod in- porcfl accidere. vt quatenus Logica tramodum definiendi/yllogizandi ^c.& parua :fic ficis. eft tju£rere modus : cmnis enimforfan natura mdteriam plexiones principiorum. quae cfl: ma- ximein Mathematicis.id eft. Dcindc ciim dicit Gftcndit.t. qupd vnus modus. veritatis. Dcquovideeumq.Bfiauiem fimulfcientiam.accidere. aut pr<ipter impotentiam . Quintus modus eft.huiufmor fcientiae dit di. certitudo demonflrandi.non eft in omnibus fcientiis obfcr- uandus. de cum c^uid eft fubdit ideo : natura : ita primum perfcrunamcjue rnaiufs- quibi*/ eft ^hyfica.nifl eis aliquod accipere. quod funt. Circa quod duo facit. Tertius potiflimus voiunt fcilicet nihil . propter confnetudintmSciWcctmnrecipiunt dicentesyfi non Matheptatice quis dicet Mathematico : id eft .Quarcus modus eftji^MM quem modum. Dicit crgo . fciendr.in abfhai^s a matcria non eft i^aturalis ^itlafuntrfcipicnda. His verofier bilis efi certitudo compie^iendi . id eft.&de quihus e/l Phy- fica manifefium erit pluriumeficaufas .quodpo- pter debilitatcm intelledus qni .qui cft poriffimus ad inquircndum vcritatetn. efl FM S Dc M 4 R I V M. incompofitis contra<5tibus. quod ab- abfurdum eftfimul velle habeie fcientiam.vel propter de- fedum diuerfi varios Philofophus Logicam. qu6d .' ille fcilicet qui eft per ccrtitudincm. Ex diGtis dcfcribit regulam.non eft in omnibus fcientiis obfcruandus. vt eft vtens omncs enim : Logica ytuntur. Bthitefiem induci dignanturpoe- tlartter. pnf^us eft. triftabilis . fcilicctfcicnriis. ccrtarri cunque paruum prstcrmittit indifcuffum. non eftaccipienda inQjnnirr htii . Hdtale. id efl. eius principiis tituditicro. crinter Secundus mo- reciperc de vtnxaxcfihon exemplariter. qui ali] modus inquirendi vcritatem go . tior eft iam .idt^.fcilicctnihil quanturri- in cognitione minimadifcutiantur.quaE modus fciendi dicitur tefl. fed in no habeti- hahet ./f/i in non hahentihw materiam. exponit tandum eft ftum materiam habet : ide6 cft alius inquircndi veritatem in fcienria naturali.id conclufioncs prim difcere recipien-f aliquid pcr certitudincminquiratur^cuiuscaufam aflignat H fmguHs fcientiis.

& affigna^ ifHus intenrionis quadruplicenx^ationcm: quanun fecunda ponitur ibi : Et^ ejuia tjuarenta.(d]xcct verifatcm. autem du- U^^m Prima in duas. qu6d ea . Hac autemfunt qnacunque de ipfts aliter fufceperunt quidam drji re JneJf autem inueBigare volentihus pre~ iium operjt bene duhitare : peHeriompi enim : iuueHigatio priorum ejifolutio duhitatorum^' quid extra hocpratermijfum eh. funt quantum eft de fe certiflima non tamen funt no- • f. & principia. Quarta^ibi iAmflius meliM. Circa quod duo facit.^uacunque tjuidam multa proponuntnr. Soluere vero non eft ignorantis vinculum: Poftquam Philofbphus in fecundo terminauit de his . Notandura . ter ad confiderarionem quac fpe6bnt fpcciali- huius fcienrias. Tcxt. Sccundo fubiungit intenrio. Jl vnim fcientut^ {alicct nztuia^s . fiue demonfhrariuo. SecundA procedit modo determinariuo ibi i . Immaterialia vero propter cauiaqi op> LIBER N : ^lojinauiretur diligenrius in huius. velnon omnimoda cerri- habent materiam . quod omnia naturalia dicit habcrc materiam forfitan. tjuamfobttio prierum dubitatorum. nec femj r r l r rrequenter Iicut dicitur i. Prira6 procedit modo difputatiuo. ifta inferiora ideo dubitariuc loquitur . . Hunc autem modiun ob(eruat Philoibphus inde.<nam ille.t acquiraturfcientia 2 prindpiu nobu notu .^ (y^Q r . vt caueat fibi acor- de eis poribus czleftibus. Sccuqda tcrrij duas.priQdpie inqoiflrioras. ea quMdrMfUsi vero funt . 48. Propter quod^ ajr difficultates oportetfi>e€uUri omries prmSy ^ harum cfMfas^ Secunda Secimdo profequitur de intcn- intentiun.qu« Philofoplu anriqui dimife- Oftcndic caufas dubicadonis. . cuiusrei quadruplex daturratio. id efl.• libro de- qux fped^t ad confideracommuni . Cap. qusfecundum eimi. fum. JFi eji Subiimgit. hoclibro determinat Vhilofofhud de deratiomm huiuj odauo fcientia : m ^ qtujpeciallter fertinent ad confi^ diuiditur autem in duasSummM . arjredi ea SVMMA 'jyttbitaftones C A PRIMA. qu£ habent materiam^ jyiftrmi* & hoc eft . quod efi ante.1.^«»4 iA eft. Terria ibi : Et adhuc. ojiendit Philofophuji i. diuiditur Efi autem fcientia ^«<e- Quia prim6 praemittit Primum ergo de quibHS. vel non habcnt talem . P de . rum. Priquoddam prooemium huius in duas. NEceJfe eB autem ad ijuafitam fcientiam Pdhdccumdidt: runt. & tamen non funt cxccdcntia intelledum noflrum & idco funt nobis ccnifllma & raateria dus demonfixandl compecat Philofbpho natu- mMttriMlimm feparatis tiis & per hunc enipi : didhmi bis cenifllma ficut fupra flnriHrn lcienrian 7i po6tam . efi confiderMre (cienria naturalis . Phyf. qHibm dubitare intcndiraus -. oport^et ueFltgatia fofferiorum . Didt ergo . Quia prim6 proponlt ibi qu« : : cft ijiam intenrionem in gcnerali. propter . Sccimdb expcH nit eam in fpcdali. quia sfcilicet abftrahunt a motu .^x»r/f. qualem qyj^ j^Qu cueniunt neceflario . non potcft . ab eis fcilicet Jfratermif- cft I. fcilicct dcquibm •fiemdit. Prima itu pars . fit.eom. TERTIVS. quod didt proptcr hoc . lupple antequara ventas dcterramct^t . Jmfofiihile enim vtrif- que procedere ad id . & raodum poteft patere . authoc t4>t(M. Inquantum enim duhitat . ccnidimas demonftrationes fabricamus. phyL tcxt. poftea determinat dc cauils rerum. nunc defcendit rionem veritaris in ad dcterrainandum ea .q 0MttMftm. fcih^et a nohis dc prindpiis necejji Scoti Oper. V T qui Philofophi nos oportet tri- ^**'*""' <^ . de fubftan- Mathematica funt abftra<5b k fed : fuit propter defc<£hmi noftri . Quia prim6 prsmitrit fuam intcntionem. text.& dubitariuQ. fuum to. : fed mentis dftbitatip hofenir^ G fimiU * .gHitiM*m P^'' w*fir0m> fova.:^ ^'^*^°"'^ Secunda ihi Inell autem imteBi^ i'^'' ^^^^ ^8*^ P™^° fic . ^ml!!r* terligatis efipajfus. murn. 1. Secunda ibic Eft. Inprima parte capituprimi Tffqueadtext.&tranfinutarioni & quod non irni-*t*- rtMiu. de ipjis aliter . id opinari funt alitcr quJtoi habcat veritis rci &ft tjuid extrj^hoc eji .id benedMbisar^ ab initio.. quas autcmfueritintfntio Philofophi circa materiam in poteft de eis haberi • 1 ^^ ^t » . 1 & iterum pcfcrutandum eft. quod dcclarat per fimile in folutione ligaminij^ corporalis diccns nodum . Summ^ I. in inquifitione vcritarii noncft alfud . Notandum etiam . nos ag^redi primum dt quibus duhita-. fcilicet anri- fufceperuht . com. Cuius rationemfubdit. . quis iptelledus mo- funt fubieda motui . primhm oportet. naturam . agendum effc de itjydequibusdubit^tur^l^eldubitaripoteji. quarum prima dubitationes proponit s/ecunda examinat. ipfum difrolu?rc nuoi foluere non eji ignorantif^ qui ignoratnodura. iii fed mentis duhitatio hoc de re demonfirat. in tantum Jimili' : . j. tom. fcilicet dubitabilia . in principio quarri 4am.qu6d ad qutfuam iv*mji«mtm fftffitidm bitatio. quia prim6 definit X. qudd : volentibifs inue!iigare. quod ipfe inqdrit dequibufdara.

fimilesfiintignormtthnsquo oponet dubiire. eftUitti. id eft. dubitationes pertincnces Ponitquanam rarioncm. priore^ 6'poHeriore libus .noa poteft peruenirc ad terminiun.com.dubitandoppopofuimus.qui ita exclufio dubij cft finis intcntus a fpeculante & inquircntc veritatem. impojfihtle efi efiante.^ v^ felum efi fpeculatio > aut circa qua accidunt fecundum fe fubHan.qua: fumitur ex parteauditoris. dr negare . t^ttt etiamde principiis de qitibus osiendunt qui nef- vtHi6 eftffe- quidem de Vtrum vnius^ aut multarum ejl fcientiarum caufas fpcculari > Et vtrum fuifHanfia prin- cmnes ^tto oportet ire ignorantibus^ dttbitatioprjtna fcientias. haheread ludicandumficut aduer- fariorum . dem fapientia cend-ejunt ? ? vero aliquid aliud di- llla Et hoc idem quoqtte necejfarium ^eliqucerere :vtrum fenfibiles fubliantia folumfunt dicendtt . quod fit inquircndo prius dubia . lAem Anim». diuerfo. vt vtritm tontingit vnit. qua: videtur explicare £bcundam. qui nelcit quo vadit .qui : dubitat. : Metaph.qu6d fini^louicnon pianifefius. Secund6 enume- dubitaaoncs tcncntcs lc cx partc rcnim confideratarumin ifta fcicntia.vcl vlte- procedendum. triuftjHe p»r' vnum Vt vtrum contingit vnum contrarium \ enim hahere ad iudtcandum eum qui audtuitvelut aduerfarioru^^f^ dubitantium omnes rationes. res. ad quem ille fit riijs . omnibus ta- de quibttfcunque BialeSHci inten- dere tentant . vel ligatum : tn tjuantum altcjHU dubi-t tantum tat. & tenentes ie ex partc confiderationis iftius lcieuti«. aut prater has alia ejfe ? Ef vtritm vnictfunt .Ratio huiuseft. vt nifi audiat rationes vtriufquc panis.aut multa- rumfcientiarum ? Sccunda dubitatio cft . cit. Ponit tertiam rationem.diccns quod adhuc quando fcilicet aliquis .qu6d o. de quihus inpradiBis du- ftitauimus. . teconfiderationisiftiusfcicntia. aut non ? de altis taltbus ? Et fi efi circa fubBantiam . cft. inrifcfite ficut ille. quia ficut terminus vi^ intenditur abambulante. id neiciunt. ^e verit.ideAiCum prima eB fcientia huius &vtrum fit fiftendum . ^ . trum circa fubHantias mili & difimiii . non potcft procederc ad anteriora fecundum viam procedendi . Amptius autem his eifdem quAcun- tationem facientes quefecundum fe accidunt. Dcinde tc audire cum dicit: (Jr idem vna circa emnes attt plures funt ? Et Ji piu^ vtrum omnes cognatce. efi manifefius .in emm efi fajjtu fimilifer quid fimile ligatii peruentre ad cjtted . .qui ligatus corporaliter fi & nodum oportct quod & nodum ligaturaz: . id cft . . Deinde ciam dicit : iic Et adhucneijueejuando quajifum inuenit^ fiut non cognofcif. SVUMiE PRIM.propter ruTncjue II. v- ? ^ Arrrplius meliusinecejfe efi ratimies folum fcire ftmHl dicere . ita ncccfie cft au- dicntcm Philoibphiam . prius re(piciat vinciilum Duhitttie I tem ligatam .». eft' efi (jr cf de . vtrum ifiiw fcientia Jk fcirefolitmprimaprincipia fubfiantia : aut etiam confiderare d( prtncipiis ex quihui . fcilicct orum . vult folucre dubitationcm prius debet confiderare difficultates. nifi forfitan a cafu nec aliquis poceft direde inquirere veritateijijnifi dubitarionem pra:uideat. id eft. vtrur» peruenerit ad lo- tunc intcndcbat.{cilicct iudicare de audiris ficut in iudiciis nullus poteft bcnc iudicarc . ali- tritmpriffcipia & elementa. Inquircttti r M. Liber IIL 74 finile de re demortfirat : enira videtux fe htr fic berc dubitacio de ic ad mcntcm . nec quando qutfitum inueniet cognofcer cum .illis. Pradubitantivero manifeHus.ennmerans dubicationes fcientia. &pracognofcat.qu6 vadant. qu« inquiritm:.ejmattdit.ignorabit vtrum terminus. Idp6 iubSt. dutplura genera fubjian' tiarum .p. «c ille. 0^ dubitarrtittm omnesrationes quod auditorem oportet i. Sicut ergo ille.d* . Finis enimhuiccjinon manifejius. qi\6d ampliM melttts efi. Deind$ cum dicit Et primo Afljgnat fecundam rarioncm dicens . qujc acpdunt circa veriwt^ . omnibus. & idem fimui r.c{az funt quatuor.y?>7f tnuefitgatione.C CAP. dcmonftraijt ficut funt prima principiai . Tex. . Prim6 enumerat Circa quod duo .ite co»^derttndt. §.: : . Prima duhitatio efi . dixerunt vt diximus perfcrutandum ? De his . tiis ? Adhucatttem de eodem .qu6 vadit. necejfe efi enim . omnes. In prima partc cnumcrat. circaquas vcrfacurift^ facit. prxdubitanti vero efi Deindc c^m dicit ? .y2r vnius fcientici. SVMUAK qui habet pedes ligatos. ficut ad corpus nodatum. proponuntur dubicationcs (juod oportet jpeculari prius omnes dijficultates ha- ex parcc confiderationis huius caupu ficut : enim vult foluere vinculum. fcilicet inquircre diibicaciones tis.&rproponitqua:ftiones tcnentcsfecxpar. ^ contrarietate aliis de . vffacientes fpecies ca inter ifia ergo . fcihcet omnei fcientiaj ofienditnt .quafi habens men- In prima partc huius capicis vfquc ad Et vtrum . ex probabiltbus fclum perfcrit- quorum Theoria eH de . Dicic ergo . vel progredicndi fic ilie. quibus procemialiter diiiis dubitauimus. fciKcct in finc fecundi libri : vtritm Ccihcexlpecularicau- f4f. Sccunda ibi Et vrat : eum.fedvtrum vmefl Exponit fuam incencioncm in /peciali. enim quod Pubitationcs varix ad hanc fcienriam fpcdlantcs proponuntur.- ^ r»t dtAitationes txpar ** co^fi^^r»- Sit*"** . (jr nonfolum 4 qttid eHhorum vnumquodque . & iudicantcm dc vcrita- omncs rarioncs aducriariorum dubitanrium . Similiter ci^ de illo . cipia ejuia/juarentes ftfte duhHatioTJe Jimilesfunt portet ESt autem . fupple prius dubitare quia : tjuttrent^s fiipple veiicatem. & earum caulas.. aut earum hce qui^ . id cft > . (jrfenfibiiia ^ Mathemati-.. qui in- quirit vcritatem fine dubitatione:ide6 dicit. non poteft ad anteriora procedere fccundum viam (peculandi.

Vnus fccundum qucm conccptus fpecienim refbluimtur in gcncra . : quacdam au- vt Mathcma- prirao afpe£hi quod cum fubftanris materiales & immatcriales non fint vnius rarionis . wtMm ^ quamfingularei Maxime vero qu/trendum efi^ traffandum. procedar ex probabiUbus. ylmpliits horum quidem. 5 aut in qute diuidttur exijientium fingulum ? Etfigenera^vtrum quacunque dicuntur de indiuiduiifinalia aut prima.fed aliquid alterum ipfum fubie- Hum^vt EmpedocUs amorem dicit. in qux di- Rario huius dubitarionis poteft efle .{cilicet fubftantias kn- & matcriales funt alia intelligibilcs & irarnateriaics vt pofuit Plato & criam Arift. Dein- Aaxo quod plures (cienris fint de pluribus fubflantiis . quod quadam fit dc iftis dubirarionibus profequetxir fufficit cnim pro nunc dubitariones prxdidas cnarratc. qua. de quibfts confiderat ifiafcientia .6. aut ens corruftibilia corruptihilium & quemadmodum Pjthagoyici^^Plato dicebaty non alterum aliquid esi ^fedentiumfubsta»tiaiaut nOK.y.non licet Dialcdticus tamen ncceflarijs : videtur enim ex vna partc qu6d ciira ifta qua: numerara funt . : & & . Adhuc autem numeriy& longitudines . qu6d ex quo Dialeftici eft confiderare talia .qusftio eft. qqia clementum rei didtur . : eft.id eft. contrarium vni: Sc ficdealiis. fcilicet-^ eodem de dtMcrfo eft ifla fcienria fideret vdlt & dijftmili &poftenore. vtrura conde quibufHam. de quibus p«(lca fuo ordine. . Septima dubitatio eft . ^ qua infubieelo ruptibiUum diuerfa (jr ^ qua in .qu6d depluribus fubllantiis dcbcnt eijc plu: & plures Ci .omnetoram cft maius fua partc. 75 11.vnius gencris tantum aMtfint fdeai & & ftnfibilia . aut rum vero non. Et vtritm corincorruptibilium eadem . : Sexta dubitario eft. cx quo prim6 res coraponitur . autfingularid re- rum> Et potesfate .qu6d non perrineant ad confiderationem Mctaphyfica: : cuius ex necellariis.vtdicetur in 4. in quod vltim6 diujditur.i fit principiafint vniuerfalia . autnonl Ethocfefafabile aut non ? ^ vtriem vnum. confjderario. aut in eis ? De his entm omnibus nonfolitm difficile veritatem ipfam inquirere .vt vtrum homo . id cft. CMntfMC Dialeclici tintant intendere ? de <jMibMf- nam Dia- ledici facientes perfcrMtationem ex probabilihtts folitm earMm theoria omntbfti. nec eiuf/dem generis. ? & & G & 4 fecun enumerMt. vt tlidum fliit in primo libro ? De his igitMr dubitaponibus perfcrMtandum eft vt pradiximMs.*id eft > eft cus. ffi <]M^rere fimt ejfe .tex. vtritm jpecMlatto ifHus fcicntiac fitfolitm circafMbftantias^OMt circa ea qu^ fecunditm fe accidMnt fMbFtantiis. aut antmal princip/um efi magis icicnria: (eparatac a J[ennbilibus. Quatuordcciin confidcrationcs cx partc rerum confidcratarum in hac fcientia. dato qu6d ifta fcicntia vcrictur circa fub- id eft v»a fcitntia fit ftantiam:qu2ftio. quod fcienria* circa omnes fubftantias non fint vnius rarionis. &fieficircafMhftantiamy . quales fuerunt Platonici . & negat* & de aUu fimul dicereM c&^ffirmare talihw. : & hoc idem neceJfariMm vtrttm fMhHantia fenfihiles dicenda felMm naturalcs . quando de cumdicit (jr Quinta dubitario eft . omnibHs talibMs aliis .qu6d Cap. eft dcmonflrare Nona dubitario eft quoad illa communia.&Diale<5ticus.vtrum aliquid prttter ma- efi teriam. fed nec rationequidembene dubitarefacile efi. quxftio cft vtrum omncsfint cognatt .patebit infcrius. quod licctomnes S£tx dubitario- les finenris. qua: videntur fequi ens inquantum cns . tamen quodquomodo hoc vnius generis. com. & per fe accidentiafubie<2i Odaua dubicario > : : fluTA gentra fnbftantiarMm . aut plur4 numeroiEt vtritm efi aliquidpraterjjnolo» > Dicoaute fjnolon quandopradicatur aliquid de materia^aut nihil.autJpecie determinata ? Et vtriim incorruptihilia t>mnia.circa proprias pafHones fubftantis facie qu6d ad ? Videtur enim priraa eandem fcienriam (derare fubietflura pcrtinet confi^ . vt patebity.dubitariones. plurimam hahet dubitationem : vtritm vnitm .eft vtritm circa emnes fMbfiantiai aMtfMnt plMres (cientiae de dixierfis fubftantiis ? quia fupple vidctur priraa fadc. aut fecandum motum ? Hac enim dubitationem prafiant magnam. cr fid numero. huius. dt Circaeram idera laborant Metaphyfi. fibiles .: Summ^ I.aut ? ? Amflims autem quod omnium difficiUimum eB. qux confcquuntur ens inquantum ens . Terriadubitarioeft.t/rrww» fittt vniuoctt. c. q)ii procedit cx probabilibus .&inde tcx.& ideas. vtrum ad ifbm fcientiam pcrrineat confiderare deiftis communibus VnMmquodque eorum : : nonfolitm qMid eil fedcriam ejMocunqMe fecMn- ditrpft accidwit his tifdem Scori Oper. alia: alufuid aliMd ficut videmus quod Geome. huius libri . Notandura. & eriara u. ET vtritm principia CT elemcnta genera <funt autprater eas . SVMMARIVM. vtritmfeparata a fenfibilibus.'DnlitittitMtt in ifbi fdentia & cnumerat ''f^'^- nim confideratarum mmuHU^ i4. Eft autem duplex modiis compofitioms refolutionis. : vt dixcrunt anriqui Philofophi . ^Mtdem dicendd/Mnt fafnentia : ilU vere id eft. : tria & Arithmerica cft in funt altcrius gencris tem fcienriae ricae funt cognatac & naturales : videtur f nim qUia vtraque : genere fcienriac Mathemariac . aut non ita ? ht. cjr pun^afubHantia qusdamfunt . id eft . bo- atttemvtrumprinci- rationibui. .qu6d dato quod fint aliqua: id cft. fint cotnmunia . auta6fu ? Ampliits autem vtritm aliter .texx.fi& de centrarietate & de priore . vt dicunt facientes Mathematica imermedia inter ^eciet. Quarra dybitarip eft. Pruna diibitatio eft .ficut ? funr. & indc. tom. (^figurtt. : I yt vtritm V. Enumerat dubitariones tenentes fcex pane rc.5. aut aerem ? Et vtritm . aut non ? Et fi fubsiantiA .alius vero ignem alius aquam .caufa fecundumfe. id nes perrineant ad confidcrarionem ifHus fcicnaliquo modo intet fe difHnguuntur: dx .qu6dpcrrineantadconfiderarioncrafcienria: Metaphyficac j fed videtur ex alia parte . vtrum principia & ele- menta.fintge' nera vmMerfalia^autftnt illa in qud diMtditMrfin- gMlMm exiSientiMm . talis eft ouaEfHo . uiditur flngularc exiftcns illa vlrima.

principia corruptibilia . .5 6. non fecundum motum . id cft. Addit autem qiiod hac .autaliter} id ? Notandum . Dicimus cnim tria elTe principia.. Socra- bus prxdicajltur : Socrate. ^ Ratio huius dubitationis fumitur cx duplici Dtu''fit dudiiijfione : quarum vna cft fecundum quam gcncra in fpecies diuiduntur.ifte aute mtmerus Wnarius poteft intclligi. dato. cft quxfKo. qmd aut nihil*<& exponit quid vocat fynolon.qua: Sccunda dubitatio cft > quod dato quod gcncra fmt principia rcrum . nam illud.fiAt determinata & & numero . ejuemadmodum dtce- & & hant ^Pythagorici 'Plato aut non \fed ftt ali.vtr)im fecundum moeft. id eft. vt fiumfit animal aut horno : nicos cft magis principium circa fingularia . vel fit tantum ens in potentia. . quatenus ex ea pendet opinio tora Platonis . & habere plurimam dubitationem. 5c matcria vna numero .id ffi^ & rationc matCT fipia fint incorruptihHia dituntur fimul totum.D«ro autem fynolon ejuando pr&dicatur aliquid de materiaiaut nihil addit etiam quod fi fit darc aliquid priEter f)'nolon . vt prjncipium. quod alterum aliud vnum ipfum fubieEtum ipfi vni enti diuerfiim ab eis quod fubiedirum Empedocles dixit ejfe arnorem : alttu vero ignem. SynoUn quod fcilicet. ri dixerunt vnum. &c. vt pofuit Plato ctiam Ariftotcles.i dubitatio eft .vel fpcundum numc: & 1 . in fenfibilibus . & lconem. ex hoc . dicens quod de hii omnthut. & huiufinodi lia macc- fint multJC caufrc conueniunt in fpecic.magis cxiftens efuamfingulare. & perhoc homopraedicatur dc Platoncquod ifta materialia fenfibiparticipant illamformam fcp^ratam. vt Thales derem .& proximo de tndiuiquae largo * "' poteft intelligi ifte numcrustern. qu6d dato . vtciim principia dc quibusconfidcratifta fcientia . ^ubitationcm pertraikat Septima dubjtatio eft . & Plato dicuntur fynolon totitm conftitutum cx pat formam (eparatam crgo .»au mtdum rifolutionu & ' omfofi- tttnis dnflt' Metaph.vtritmfitati<juodaliudpr£terfynolon. eft qusftio vtrum illa principia fint qtucunque finalia. efrc aliquid addinim fubftantis rerum quoddam aliHt : & Pythagori- ficuc : accidens fuperadditum fubftantix::fub- remm flantiam autem ponebant igncm ouam. huius. Quinta dubitatio cft. & incQrruptthtlitim fint eadem prtncipia Htrfa : 8c dato quod diueifa . & ens elle rerum fubftantiam. vtrum vnum ens fint fubftantia omntum. : : & Scxta dubitatio eA. te ^ vno. aut Jpecie c^ut (jua in rationihm. fiipplc oportct qiiirere. vtrum principia rerum vtrum ea .aut aquam. ficut iixorrupribilium : funt principia incorruptibilia. Quartadubitatio eft.-. riales. puta ignem. qui folain materiam ponebant caufam fubftantiam rerum . & &punBafint e^Uitdam fub- Aliqui enim Philofbphj.aut non ? Ifta dubitatio habuit ortum px opinionibus antiquorum . amorem quem amorera efficiens : vt di- Dicit aurem iftam du- bitationem eflc difncillimam . id eft aut fingtdaria . id cft. Nona dubitatio eft quam . poluit : aut a- . & Platonico dicuntur genera. vtrum corruptibilium.& fubftanrias» E(ecimaquartadubitario cft. qujE cftqitoddam praedi- catum dc materia. vtriim omnia prin- aut corruptihilium fint . iicut {luit ipecics fpccialiilimae» modo . qnod vt imponititr Platont . aut di- . & Decima dubitatio cft fint vniuerfalia . & non additum aliquid autem & Empedocles fubftantias. vtrum principia fint hic duo vidcntur conuequsri de principio materiali co quod potellate nienter dubitatio eft an aH^u ? & . vtrum principia rerum finc fblum fecundum motum . vt Py- Platonici pofuerimt h«iafmodi Mathemaricaefle rerttm principia.&: ponentiitm numeros elle rerum principia.a. quod fit vna fornia numcro. vtrum ma- quiditas indiuidui fit feparata ab ipfo indiuiduo . fcilicet genera principia fint rerum. id & qualia quibus non eft.vt pofuit Arift. quod. quafdam formas (eparatas . Tertia dubitatio eft. vel n«n: in quihus non ? Quam inquihuifit wrum. & entis ponebat principium rerum . quodeft vltimum indiuidendo. vt Diogenes. 0£bu. an- ^'^*'"''"" ''* {. & & & dpterminat 7. dicit cfle difficil- limam omnium . Liber IL 76 fectmdtim hunc mbdum gcncra vidcntiir cflfe clcnanienta. Eft iftis infcrioribus ifta ditbitatio. eft dubium aut de his quidem: : de illo non .vltima aut prirnaM cft»illa <]M ^rimo. y t habetur Phyfic. qua: pontmtur. fimul hoc quod materia panici. vtr${m fint fubfiantix feparat* k fenfibilthtu . qucc de ipfe elTe iftis inferiori-. & vtrum hic fit feparata. de terialibus. in quibus fit funt in quibus cft } & in quibus & qualia in . Vndecima . Pythagoricorum. infuhieRoX id cft. Plato enim . vt ponebat Plato .quantiun ad caufam formalcm . vel tcs ergo.id cft. quantum ad caufam matcrialem fiue fubiediuam.fit aliqita ca»{a rerum prxtcr materiam . vel cfficiens auc |mt aliter . fccundum quem corpora naturalia dicun- rum. ficut pofuerunt antiqui Naturales materiam .-irius (ccundiim caufje : Decimatectia dubitatio longitudines. vtrum princiquia fecundum Plato- vt funt genera gcncralifllnia . autfint in eis ^ id eft . videtur incomponendo elle principium & elementum. vnum naturales dixerunt alij & ens . fed fecundum qtiandam participationcm. eft. vero non.& fint vniuerfalia.quia nonfolHmdtfficile efi inquirere ipfam veritatem d* sif: j Refumit hrtuiter of.textxo. i\x. id eft .&c. fcilicet quod circa ea Philofbphi antiqui abinuicem difcordabanr. dr non aliijuod diuerfum . ponebant antiqui Naturales aliqua corpora aftu.qu6d maxime qu/trendum tfij&traElandum.funx:. riac."^^^"'tT. cft qujeftio. vr Pythagorici ponebant ? Addit autcra rationem pcrrraftandi dubitationes didas. Secundus modus ? ft magis realis luralis. fcilicec ditbiaqus diQ:3. quam fecundum motum principia. pofiiit hominem . qus funt principia naturac .pr<tf{ant piagnam duhitationem .& fic de aliis. vtrum fit aliqua caufaprater materiam. vt dum fuit -in priino libro. & ? eft .& figur*^ fia»tid.quod eft fingulare. ficut dixit Plato ponens ideas cfle principia . Duodecima dubitatio t^. aut non. quam fpccies Alia eft {ecundum refbluuntur in genera .ut thagorici non .habeant rationem principij. : & : vt Heraclitus : altus verc acjuam. quod fit aliquid feparatum \ matcria^cftKiuafftio vtriim illud v»um numeroy\i AnaxagoraSjqui pofiiit vnum ijitellcdhim aut fintplura . vel ^^ refolui in elcmenta & lecundum hunc modum non gcnera coramuniarfed corpora elemen- fpcciem & : ' taria crunt principia &C elementa rcrum. dnU pro quanto de pluribus indiuiduis praedicantut: aut prima . tum. qu6d hniui^ modi Mathematica fint fubftantiae . qu6d dato. Empedocles autem fitbiedum cfle vnius . vt ili primo libro dicebatur.vel habeant rationem fingularis. vtrism mtmeri. .vt dicebat Plato. vt quidam alij pofuerunt.

Circa quod duo fadt.^«<»'»9«*- tra(5lando ipfas. ex parte frMtmstui namque modo ftfibile efl motus principium effe in immohi'- I. : Contraria tm.id efl. Et eft quaeftio prima . Secunda ibi Fhiuf enimfeientia. coHfiderabimt oranes confequcns cft fas : & falfum: ereo antccedens. /cientiae primo capitc vfquc agitar. At vere . pcccat per Confequens : Deindc arguendoa dcftiudionc Ancccedcnds» cum JJ^ ftfhtfii- Vndc illa eft ficut didt Commenta- in ifto tertio frcquenter. Sccundo ofkndit hoc idem in caufa finah'.^ funt^ (jr funt catera. Cum ergo flnt multacriam enriaiinmobilia. quae & eft ratio toti & .non fpcdkant ad vnam fcientiam. thematicisperhanc nihil ojtendit eaufam. quomodo eft poflibile ipfbrum immobilium naturam effe honi ..perfebonum. Secunda ibi : At vero de frincipiis. fa caterafunt fa . Secxmda ibi At verofi cattfarum fcientit. Terti6 cx quaeftione annexa pertradlata concludit conclufiones primarum rarionum. : Jiaret con^ ra. Pntus enimfcienttd tjuomodo erit non Ponit {ecundam tcft : ^^^^^f^i^^f^^ exiHentia lognofcere ? ^ formari po- . principia incomplexa. hac^umma exammancur prcpofiue diflScultares.Circa quod duo facit difputat dc quzfttonibus . 4. Sc per confequens. qu6d non quod probat cum fubdit :fi^to quia. . quic (e tenent cx pane rerum confideratarum. qualiter diftinguuntur. cum non talia entia non habcant principium Arguit ad quaeftionem. omnes prxnumeratae licct qu^ftiones tencant fecx parte rerum. vndc motus.ficuc 1 . vt refpidt coraplexa. Tertia ibi Quapropter vtdetur. mouet quandum aliam quaeftionem annexam. Didt ergo quod pnw»«»j>fupple eft inquircndum . Prim6 & contri.quae fubfunt confidcradoni huius fcicntia:. quodillim caufa.Nee tjt demonjlratio nulla eo quod melius. fed nec omnino nullus talium ali- cuius reminifcitur . Secund^ fiipponcndo. fed interdum eriam fophifticas. (Jr propterfuamnatueji ramfnts eft^fir ita caufa. ^ Sophijla- rum quidam^vtAriHippus^ipfas praneglexit. Sccimdi ibi Amplius autem. operariotus i fed omnis vel omiiis adtio vt vidctur . PRimu trgo de quibus infrimis diximus . quia omnc quod eft bomtm fecundum fe .quod tMufM^t h»- quentis oftcndit prolixc ampltus multis exijtentium . . difputando de quxftionibus pr2diftis.t^t. cft in prologo hsius tcnij. vt relpicit caufata principiata. quod di(ium eft. btnt omnts f**/** • "^ '"**" ^!i tt» viMi ctuh f. vcl opcratio ei} quare fcquitur^ " ^ . . non conuderabit omnes cauias:c]^u0d declarat primo de caufa efficiente quo namque ynodo ejt pojfibile principium vnde motus . vtrum vnius fcientia . nunc fa(fhi aiidens de fe au.. aut plHriumJcientiarum Ju fpeculari omnia genera caufarHm ? Ddn-" dccum didt: fpjcit caufas prindpia. qu2 (e : quia tcnent non contin- aliquid cwto- Vnde <^ in Ma- a. Prima in duas^quia primo facit . . id eft. Jinis tcrminus aQut. Falfitatem confe* vr-_—.: : Summ^II. Dicit ergo. .& formando rationes pro.m quod cu pcrtra^t aliquam materiam difputado. Prima in duas fecundum duas rarioncs quas adducit. aut aeterius . vt confiderario fcicntix rcfpicit cau/as. didt fpeculari omniageneracaufarum. ficut patct huius . de quo in prinus diximas IciKcet enumerando quaeftioncs vt fic ordo diiputandi correfpondcat ordini proponedi.qu6d non. crgo quae non funt contraria. propter fttam naturamefijinii. quod pertineat ad diuerfas fcienrias. cuiufiam. Jn enim aliis : & con/lderatio huius fcicnriae re- Secimdo . '» dtffutido non folum addudt rationcs probabiles. ia cuius . tamcnintcr (c alir Notandum farias SVMMA SECVNDA. qu6d non.dicit aut fupple. id eft. iecundum quod terius dici omniaiMathetnaticM vero^nullam de bonis c^ malisfacere rationem. vtrum vnius aut flurium fcientiarum funt fpeculanda omniagenera caufarum ? authoni naturamlfi quidemomne quoi bonum fecundumfe . Secund6. & & itapotior caufa. .^&: pars Amplius autem multis exijfentium nom negatiua fuadccur primo- c^ infunt omnihui omnia.c[liae fic Si vnius fcienuae eftconfiderareomnes cau- cx opinionc Platonis dentia confidcrans confiderabit caufam . confiictudinem . ad §. fjiini vnius .rioncm. artibus iUiberalibus (jr . Finis autem dr cuiuf libui. vt & Coriaria eo quodmelius/vel de- : & : . quod fi vnius fcitntia cfuemodo erit cognofcere . . : Trtpi^mtur 1^*»d effe Sectmdo d« quaEflionibus . Prima in duas . Nec y Poftquam Philofbphus pane. bene facUe duhitare ratie»em inuc- fcilicct rariones Norandum quod probabilfs pro.Diat ergo. quia prim6 ponit rariones ad oftendendum» qu6d ad eandcm fcientiam non pertinet conf(derate omnes caufas. quam prius primo propofuit . vel necef. caufam finalem quae ha- bet rationem boni ? quafi diccret . ^uapropter. quia primo proponic quacfHonem.principio- nim. crgo quaccumque fdenriz confidcrant vnam caufam . id cft aEius cnm . fcientia confidcrans ' /-17. & TeSfonica. & etiam Ariftotelis. r taua cntu . in praecedenti qaae. fcicntiaj confideranris.^are in immobilibus git hoc effe principium. id eft . de numero en- rium non infunt oTtmia .an vnius ^ienciz fic . a^m cuiufdam effnis :feda^us omnis caufa cum motu. fcilicet principia non exijientia contrarta ? quafi diccret.. . nunc exequitur de intento. efle PhiUftfl. talia cntia imraobilia mouentem . Secunda ibi Ampliks vtritm fenjihileji Prima in duas . prarmi/it fuam inrentionem .ya^oi. C A P V T Difputantur difficultates de cau{arum. If^. ac fubftantiarum cogniuonc. quia cauautfm dr cuius cau& Jiunt illius \ id eft a<ftionis id eft motu . ficut patebit infcrius pcr- Tn 77 1. eji finis . Sccunda ibi Totaliter qua fubHantiarHm.& contr<k. efficiens in immohUihus ? quafi dicerqt. Philofbphi. In prima parte in: : : tendit talcm rationcm Scofi Oper. Secimdo arguit ad quaeftiouem.- m Iitera. eft Cap. quia prim6 facit quod di Aum eft. fcilicet genera caufanim omnibus. . eii :fed nec niendo.jg.

cum talia abftrahant a motUj vidccur ejfe aliquid ivroiyet^ov id .^«-e earumfit dicenda iUa„ ftionis. {cilicct caufam finalem : nec efi vera demonSiratio eius qmd melitt/ Mathcmaticis nihil demon. ideo non videntur efle bona vt ponpbat . ctiam. iftc finnli.vel habitario materia autem funt terra lapidesfpecies vero. quia in immobiiibus non eft ratio finis . quod fi aliqua nuUnmfacere rationem de bonis.quam fi nor? Idco fubdit . fcilicet caufas.Eft quaeftio .Secundo den)onftrat fecundam partem quaeftionis.& intenditur.quae habeat plures caufas Epiaireorum. id cft.quod eft ad fincm. triplex eft bonum . vt Ari~ jrropter fcilicet aflignari ex hoc.bonum vtile. ifunt enim huius caufa catera. non cap. caufa finalis.Phy^ fium Secundam partem fubdit aut fupple cft maxime rem quafitam fciens .vcl fint talcs plures modiif «<«- quidam d^ numero Sopkifiarum .i5. compofirio. vt aliquae alia: quae vt pltui- . Lib. Cuius vero causa. AT verbfifcientU caufarum funtplures^ dr altera earum alteritts principij^qud dicenda qua eji cjuttritur ? IQ K^ut quis maxi-^ me rem qu<efitam efifcUns ettm k*hentium ? .quod rnae. jEcientiarum debea^ difi fapientia in aliis artibtts Ubfrahbtu. dum bonum habet magis ratione amabilis amo- re concupifccntia: . dato qu6d de ditria facit.vnde affignamus caufaiyj quare habet pedes. Dicit ergo. Secun- bonum fecundum proprie .Ccilicet in fcilicet Gcomctria . extur. ratipnc a Do£ltorc aflignata.qui omnia immaterialiav8«r (cparata vocabat per ie exiftentia. puta qu6d vna id eft rcs fit. : cum fcilicct fint ccrriffimae &'nobiliffi- mum dcmoflrat ex c^ufa finali. & habct rationpm finis & eft amabile amore amicitia:. Notandum quod hont- .Ethicor.Terrium bonum. vt habetur z.id eft viU\is.Mctaphyficae tcxt. qus abftrahunt a le dc Vjariis caufis variac dcntur fcicnqusrnim erit nobilior?Excludit ma- Si tiae. .at vero dato rum .qn6d conucnit aut contingit eidem rei ineffe ornnes modos caufarurrt .puta FM M A R I S perfe funt per fe r M. quia illa qux lronum. Sdlicct effe (!- immohilthits.& haec eft prima pars quae- autcm Ariftippus dicitur malis.(^ lapides-. quod triangulus habet quod habeat tres. Benc ergo ait Ariftotelcs. & nc potcft habere rarioncm propric ficut primom bomagis autem habet rarioncm cius.mcreatur nomcn fapientiae. & Deinde Jgiturex dudum nem quamlibet appellari quidtm.& circitcr.efi operatio.quae cft domus. CciMcct demonftratio- Jem demonftrationem reputabat vilcm. i motujiihil ofiendit per eam.Circa quod tria facit. & Doni idcirc6 i» Mathematicis. adificator : cuius vero causa opus .& >edificator eft.fpecies vero ratio. 'utile .III. & fiunt : finis eft alia. .qu6d ex tra. Primo proponit quaeftionem quac habet duas partcs.dici ie- : dudum determinatis. id eft : hoc : & caufa formalis eft ratio id cft . eft ha~ bentiMm.fit domus cum matcria.8czttih\!LS aliis mechani- & flex fcilicet fcientia.& . ficut mcdicina vtilis ad fanitatem ordinatur ad fanitatcm. prtncipij de caufa formali.co.vel melius.quM n9H continrit id priHcipittm . Itcrum per (e bonum vocabat illud .9. fcicntiae dc fed^ lic"et . f um ars Notandum .fcilicet.fcilicct Ariftippusponebat. vel domus. quia non participatam in materia. Vnde fcuitn» Intcrponit quandam aliam quacftionem anncT xam.qu6d ille. cognofcit illam firum ineffe vt fuifTc fic. altera alterittt ncm cis.quae cft ipfa domus imaginata. Dicit cr-r qu6dywf plures fcientit caufa- Terria ibi: j^t/«r ex fiippus. noH tamen ita aliquo modo non tamcn fic : ficut primum bo- num.qua: j. fiita . quam artifcx in mcntc ha^ f)foportio bet.alia de cauia finj^i. quod.cau(aefficiens.^ frincifalior non quam decet determinatls vocare fcientiarum fapientiam .id eft.quia melius cft Jiabcret. cuiufmodi eft primum principium.aut deterius . ucrfis bt . Sccimda ibi Conuenit autem eidemf cuius gratia func dicit .eas. Terti6 refumit quajfHoncm quantum ad primam partcm fpecialitcr.& fecunduth fuam naturam. : . <y deUBabi. qu6d fcienria confidcrans caufam finalem. U.qus illaruni de qua mod6 quacritur. fimt ncceirarib irnmor' bilia 1 : : idcam hominis. Ethicorum. feruilibusx& vilibus:z/f in TeBonica& Coriaria. ^ Dcmonfhrat fecundam partcm quaeftionis cx 1 fciUcct qu6d inuenitur aliqua rcs habens e^uomedo omncs caufas. vt ad fincm.vocatur. qu6d nec omnino nulltts re~ eftet: vtfi dicerctur trcs.&c.qu6d ta- cas vfrojfcicntias '^nfa & fcicntia confiderat quaeftio quis quid in>nllrdt go.id eft . Dcindc cum dicit : <pius. .Aiathemati-.Vel pcr rationem domus intelf igit formam domiis .vel demonflrandi cx radone boni. quantum ad pritnam pancm.tpfam enimnedexit.quod eft ad fincmjlicet rationem finis habcat cft . teriam. fcilicet dele<5kabile magis etiam habct rarionem num . form^. Dcindo dicit Contingit enim eidem omnes modos cau^ . Rcfumit quaeftioncm fpccialitcr . fed expreffius habetur 8.vocabat per homincm. & adducit rarioncs. in Mathematicis & cx ratione boni tamen hoc faciunt ficut naturali* fcienria . fjstitridis . mini/citur.\viit diccre . vnde motus .quo4 Quiaprim6 inducit rationcm ad oftcndcndum . bonum deledabile Jrimum fe. tjuod quid erat eJfe. . . probctur aliquid cx fine cft . vt ipfuis domHS ars. pcr cai»fam finajem:ex quo.: 78 ^em irt ftec Metaph.vt melius poflit ambulare& fibiacqujrcrencccflari^ ad vitam.ftum.Sc prima fubftantia:& ibidem dicidomo intra.f«<e qusiritur fiibdit. puta quod hoc modo fit. BoKum tri- ? maxime omnia . fcilicet bonum honc- finis eft quarftio materia terra. qiud ali- *x prjcdi(£him cft .qu6d omnequod bonum propter fc. alicuius taliumy modonun vcl finis. quod eft fua bonitas non participata . 7^ Mxthe- nm jn/tticit ffi demiflr»- ti» per cMM- ftmfiiutUm. rem earum derantur per diucrfas fcicntias. deteriits.in ftxatur ex rationeboni quia melius non eft hoc modo efle. efi.vfus. quod propric cft bonum honeftum jta caufa cum quis quae confi- & caufas. qu6d vt habctur ^. ^ Vnde quidem mottts domtts. id eft. habet ratio- inquantum feniof cui velutiferuientet contradicere fofentias alias certum quafinis enim boni talis efi eji. Hanc autcm rationem didam con-r firmauit pcr quoddam fignum dicens vttde fupple . Plato. Circa. exiftcntia abiqtie materia. atit deteritUy id eft.

qu6d ipfum quod quid eft. quia intcr diuerfos mus illum quale habens omnia latera qualia. icieotiamagis meretur nomen ergo . id efl fitnt ds- monfirationes. & tcrriam. Hoc autem alt(rum oPpofi.Sent. alias fcitntiai contradicerefiht veluti feruietes Jibi: quiaperea. ex terria. quam in ma- alio non quantum.fupplc cAdtfinittua ejfeprimarum caufa- xnm . . vt fimt propriac paifioncs:? «w pu- tamm puta vt exifiere quaado fctmus quid .Ccircmtem quid eft. Et intcndit ttdem rarionem : Illa tia fi ac- nizarc. fe qui fcit fi^ ita fe dunt fexdecim : fimiliter quatcr quatuor faciunt iexdecim.quam ipfa enim SeienttM cn^- ftdemns de tUTK fupplc dicimur maxtme fcire.meretur magis nomen i hacc cnim fapien- condirio fapientiar. id cft .& tctrago- cum dicit eum qui . erit aiqualis quadrato. terria oAo.f*tf* '$"*» .S€cund& inducic rationem ad probandum idem de cauia formali. ($• circa opinantur nos per-.& pcr confcqucns fientit & lura inuenitur ii\ fubftantiis.qu6dc»rc4 generdtio- . fcitquid eft tttragonizjtre. ipfa meretttf. efi f» folutitme. aut tjuod efi apta fnUg. libus & ideo ficut in fubflanriis . tres lineac proporrionalcs. C4uera /«wr^fignum huius cfl:quia ars architedlo- nica. id eft eft adhis cauiam ef- mobilis a mo- vt dicitur 3 J^hvficcrgo fcicnua confidc- G 4 " ^^4. quodquid cft. alia diriguntur Sctenti» de horum eorundem qui . quando fcimus quid eH . non quantii efi.ficut vrualis perat nauifac^uae I & & quorum . medta inuea" aliis. fcilicct fapicnria . quid eji in ipfa re. confHtuto ex dudhi ieamda linca qua fecunda: lineac in ieipfam:quia & quatuor palmanun . Dicit ergo. cundum Geomctram fuperficies quadrari .quadrare quadrangulum pars eft longiof . .cft fcire i. qu6dmagis fcit illc aliquid.quac Adducit rarionem pro fcientia confiderantc de caufa formali.fcd etiam in accidcn- tur MxMne : conditio fapientia?. princi- nauis:fi igitur fa- maximc . & : Hsc enim efl .eft squale d. propter hoc pcrtincrc ad fcicntiam de fine J)^- idemfcientibus ied altc- qua.5c efl fcicn- tia: maxime ccna .fed maxtme tjut fcit eiuid ter Scet.Tetragenif.id eft.quiaex fine tMmfafonnaU 79 & fcicnria affirmariua potior eft. & maxime ac- oponct inucnire lineam fctbtlisy quod Cdentii fubifantit & fubflantiali erit talis . quod rcfuitat ex du<5hi binarij in CK5h3narium. quia fcilicet tiofimiliter autem & in eft efi . vt tetragoniT^re quid efi \ quia Similiter autem media intentio.qus confiderat cauiam finalem. eft palmarum.Diciz ergo. idco illud .quatuor. cft inucnirc nem modo . fcilicet fciunt cfle aliquid altum llie I$MA». Notandum . quod patet cx hoc. nata facere aut patf. prxparat matcriam ad i^ • aliis artificibus. quod rcfiiltat ex dudhi iecimdac linex in ieipiam. (. intendit ta[gxn rationem Scientia dirediua aliarum . vidctur nouit in ipfo quid ejfe res . Demonflratio id efl . tn aliis . & quadrangulus conftitutus ex prima linea .Multts . : vnde nam motus mottts . . &H»d qmd efi refrrjtMr etiMm in aecidefuibm. quod manifcftius apparet in tribus numeris pro- ptim modis fcieatibus idem .Tcmz ihiiCtrcageneratumem. maxime fcibilis diffinitiua efi effe JlantidfVtiefue erit talls. nime efle ciusjcrgo fciendi .fdirigut:quia inqua t>mnia latera xqualia q\x6d tntjuantum fcilicet fapientiacfl. niiinum. quando cognofcimus primci~ fium motus.o<5lo nem . rem . intcr multos modos fcicndi rem . fccimda quatuor . .Tetragonizarc cft o€c. Deinde cum didt Circa generationes vero. non fb- ( Sc illx crunt fubfcruientes iibi.iuflc fcietia talii e^^fcilicet quac dicatur Huius fnimcauja. onmia crgo omnia Sc ad finem .laterdlu. ordinan- aiia dignior: talis fcienria erit fcnior. id eft de caufa fbrmali Adducit rarionem pro idenria confiderante dc multis caufa effidente. ad quam aliac ordinantur . illud quod refiiltat cx prima & tcrtia. diuerfac fcientiac tra(Starent. vclimus inuaiire qiudrarum im- . maximc icire tunc putamus . 11. omnem tranfmutationem ^ achts.^ ^ cx hoc fcilicct Us. qu6d inquantitm verofa- talis fapicnriac. fi acdpiantiir quarum primafit duarum palmanun . & vidctur : & aEltu & circa omnem tranfmtaattonem: fidcntem quam nam : Tres numerl frtfoTtien»' habent oGto ad quatuor. id eft. Dicit ^»fwr»4. fcilicet nomine fapientiae : primo quantum ad (cientiam.fa- cut in non . : qudfub- enim modis magis ejuidem fcire dicimus non la^ . pientia cft prarccpdua aliarum IX .tjuam ejfe Ad liotandum cau- huiufinodi.^»^^. . quando icimus quid criam in accidcnribus eft : ita & in aliis proprietaribus. cimtts principium uentc . (jr aliis.ad patur quam pcrrinet finem confidcrarc & impcrat . quadrare tetrago- formam Inqudnium verl primarum csufarum^ d- : cui mediac proporriorus. quadranguliun quadrare. eft quacdam medietas proporrio mediainter lineam duarum palmarura.^. proprietaribusy«r*y»>/ff«/4 Notandum. quod tctragonifmus dicitur fe. II. <^ horum earundem alium effe gis. magU quidem dtcimus fcire fum qui ntuit in ipfo e£e . Similiter in propofito .r feffe cognofcere . *" ^'^- . fcienria quac confiderat primascaufas.qui fcit f». tumfini. meretur magis nomen fa- & tatntta ii/rtBiMM alia- T* * j^-j)" ' rm^iUit. non habcntis mcrctur magis nomen fapientix. aut quidfacere ^mplius autem (^ eft. Seciinda ibi: IncfHontum vero primarum. vt funt duo. Dicit ergo.: : Summ^ Cap.eft acquale ci. quodfAr determi/iatu duduS. Tcrtio de caiua efficiente. j. Amplius autem negatiiu:ficut patct prinio pofteriorum:^ idhim fuit in prologo primi libri:)fcd fcieria con/iderans de fine efl huiufinodi.iA cft . in prirao libro. fcibcct formam rci.quod refultat ex dudu quatenurij in feipfum:nam bis o^o.vt di- P^ti^e. tunc maximcfcimus ciim icimus dc cis. porrionalibas. cuius altera mediam proponio- pracexpofito:& qui hot idt. tKrHs cau/is. aliquid non ?fle. cui & bono non contingit fic cfl. habcnt quatuor ad duo. . (jr autpati apta nata in alijs fcirefingu- dr qucrum demonBrationes funt^tuncpu- tamus exiiiere .& quod quid erat fcire. cuius euidenriam qu6d regula eft in Gcomctria.^»»<im/f- & principalior. alio magis dicimus (ciif. quod quandocunque ti«s Uneac funt proporrionales. fcilicet fcientiam decetvocare fapientiam^habet rattonem qHolibet XSQienxiiy de quacunque cauia conliderat appelUri .i<iti^y^zo^itt fincm fapientia. vd """ '"'^ quadrangularis . quorum funt demonftrarioncs .vt patet ex efl prologo primi libri:fcd fcientia confiderans fam formalcm cfl modos maxime dideile rei. Sed maxime quid efi aut quale. ram partcm longiorcm & nauifadtiua dolariuz . quid tetragonizjire .(juando cegnof. nier quac efl dejine cft dignior.o ergo. atu <juale.

fntmpttlu.& efficiens eft principium principij finis .idei\. Secunda etiam rario non valct non enim fequitur.& aha difputauit quaeftiones xefpidentes principia incomplexa. cppojitum fini oppofimm primo videtur cfle . de principiis pra:di6ris:& hoceft qu6d concludit. cm- non effe : quacunque alia tales propofitiones dato quod fint vnius fcientiac . alterips ejfi FmMr : quafrofter videtur aliM. vtrumfunt vniits fcientia .quia materia fe fuit in libro. (cilicet ^omtnuni»^ ipiaconfideret dida principia. principiis cadcm fciencia fubflantiis? cipiis fit vna vna. fcientia. & indc.ffr quomodo erit ipfarUfcieft". id eft. quod fi alicuius fcientiac non cft confiderare omnes caufas . (umque alterius A T verh cas & & dit J^\jvtrum \5 & : gaciua. quod hoc. fapienria. minus quim .& arguit a deftrudione Antecedentis . (equitur. de caufis. domo de cuius omnes com. Metaphyjfica! cap. vel conceptiones . Neganda eft confcquentia quia poteft efle. Trim» pri»^ cipia tji quajita. & efficiens principium mouens.fderare frin^ confiderans de fubftantia tia Deinde cum dc eft. Vtrum harum vnafcientia . Hoc licet . Secunda ibiiVniw rum exiftit ensy^ nuc nouimus.f^^fi*'"*^^ non Prim6 pcoponit quaEftionem. fuperiiis declaraba- i. ad quaeftionem eft. quia fcienriae eft confiderare efFectum. vel an cadcm de his. cenfider»- re fci- frindpin vniui fi.qua nunc (cienria confideret . id /cientiajpeculari fingulM harum PideS.itiones in contrarium concludnnt. quod alicuius vniusfcienria: fit confiderare omnes caufas .4' affirmare. dicStKri grediantur demonftrationem fecimdum fiibftap. ^id enim magts Geometria. Secunda ibi At verofialia. imxim^ maximc meretur noAddit autciTi. Ciuus ratio eft .qu6d non. ^uafroptejr videtur altertM & exponit quae fiuit huiuf- ? modi principia. & de taUbus prin& dato qu6d no Simttl autem. I II.id eft. Dicit ergo. Notandum . : ergo ad illam (cienriampertinet confiderare apparet manifcfte in Phyfica & & ex cjuibm omnesCdlicet fci. Lib. vt praedidum eft.eft quamiUarHm oportet appellare. aut negare ^ impofthile idemftqudcumque alia tales fnulejfey (jr non ejfe.qu6d : eft . An dc complcxis detur vna. Omnium vero non (onuentt. fciUcetqu^d non eft vnius (dentiac confiderare principia demonftrationis. c\\\oAficut necaliarttmt . Argiu't ad quacftionen). Phyfica . nec omnes fcientias confiderajit quod nulia diifba principia . quod principia communia . Jlatftiam. Nec r. efi diMerfum.text.q. ergo nullius.{de6 Hcct non ingrediantur dein eis : : monftrariones aHarum ftientiarum fecundwm tamen virtualiter. ficut : omnes caufas. Prima in duas fecundum quod duas rationes adducit pro ifta partcSecunda ibi Simui autem. kie eofiefim. quam qualifcumque de hisproprium eft audire> St igiturftmiliter quidem qualifcumque eft. compjexa. rationahile effe quid enim magis Geometria fcienriae eft . quodvnius (cientia: eft confiderare omnia gene£|. aut ncvare. id eft.. : de fubcommunibus. quam qua nunc eji quaftta \ aut alia. fit qu6d aHa fed . elpiis demonftratiuii. proprium de his oh- audire. ficut didhim eftin primo libro. rans de canfa mouenre eiinte lAdt' : tur eis^ vt notis artes eUid. cum ipfa fintcommunia . communes aut dtcere. 18. &fttl/'' & alia de iUis principiis diibium de . Si igitur nec vna. ficqt . qu*. ingrediimtur dicit Vnius igitur ejfe noneftrationahile. & ita nec ipfiiu cogn«fcentis. practer- cum fit ens & ens imperfedhmi quantum eft de .confiderantis fubftantias ipfas. dcmonftrario intram d»tnonfirtuioni procedat ex propriis (cd pro quanto principia Mliarumffit.Vtuntur igi- Dicit ergo qu6d dubitatio SMdnem eft deprin- fit vnius tie. didkum Notandum qu6d de cau^ matedali . : : & SVMMARIVM. eft quiftio vtritmfit vua fcientia harum. Dic» autem fir eaufarum harum fingulas f^eculari. 80 tur m/ucimi: fcifHti»..qu6a.vtrum fci2- fubftantiam. Tc»t. fed nec hoc yidetur vequod omnium vero non conuenit : quia videtur (upernuum. & Metaphyfica . nec per conicqucns illa qus eft dc fubftanria . poffibile eft ftantia.qu*. aut pluritm .Anfifvttim vt tjuoniam omne neeeffarirtm fcientie. Pertradati quaeftione annexa concludit con- principalem dicens demonftratiuas x. Primo ad partem necatiuam. cum pertineat ad omnes rum : ide6 dicit . differenter confi- derent de omnibus caufis. Vt quoniam omne neceffarium ef^aut dicere . : ita nec ipfas proprium eftdeipfti cognofcere. Secund6 arguit ad partem affirraatiuam oppofitam. Circa igitwr . qu6d aliqua fcientia confideret feorfiim de cauia materiali qu6d haberi ratio.Si autem demoftrati«i .CQ. & inde. text. & & caHfantm. & fubftatiani. rei . Sicut nec aliarum fuhftantiM cognofcentis .qu6d. alicuius non. rationcs pro partc nc- ? 0£ defrincipHs demon^rationU^ vnius fcientia ejt^am vlurium^ dubitatio ef*Dico autem demonfiratiuas com- ex quihus omnes demon^ firant. in potenria : Metaph.i. id eft . ra caufarum. id eft. eft confiderare caufas eius tur. (cilicet & pcr confcquens men fapientii.com. nom^n fa- dicit tiam vel ad plures . eft propriftm cagnafcere de hisJDcivk- cum dicit & contra.& firmitatc.& im. de quibus exemphficatjdicuntur communes opiniones .iA eft. qiue fcilicet fimt videtur pofle meretur magis illa fientiaeJ)einde cum non . .ientin. muttes opiniones .confidrrare?qua(i dicerer. ergo non eft eiufdem (aenrix tonfiderare de fubftantia.&de Metaphyficq . effe. in diuerfis (cienriis de ei(dem tradtetiu:. tjuam qualif.Cuiijs cauiam fub.Th. qut- . t^gjj veritas quasftionis prinipalis cft. Prima eft fophiftica. Etjinon oportet appellare^ Poftquam Philofophus fadt. effe fcientia dufionem primarum rationum . opiniones. vtrum confiderare de eis pertincat ad vnamfcia- cntijE demonftrant mifit facere mentionem. aut atia. caufx facit ad cognitionem aliae & ideo dato.lib. vna ^. alia. quatenus omnes fcienriae vmntur 16 Trincipin cemmuni» demonftrando non qu6d ipfa in. fropofttiones. fubftantit .Se- amd6 obiicit pro . ^ ^ ^ ftibjiantia . nunc difpuut quod duo & C'pi»cimmitnta . omniiun fcientiarum habent pcr illa communia tiatitml robur. idem fimul ejje . tia}^ujdquidem enimy^ vnumquodque ho- quac rcfpidunt principia complexa.<y qualiter tiam .

vel dctnontoatiua. qua eorum principaliter.& dc dignitaribus ie(Shim Metaphyfics : nam'cum fub- fi*nti»m. 81 Atguit ad partem affirmatiuam oppofitam. Secunda ibi : j4mplikt autem. fuhjiantia bus Cenfidtpttio fcientific» du lem fUx.q 9. Vnam noneJivna.non fequitiu: qaod onmcs .Secimda ibi: Eft ergo prima quazfiio vna . fubicdhim . ftarim in prindpio cognofcimus notis terminis| tjuid inejl yid eft. cognof.vtconfiderario huios fcientiac rcfpicit prinripiata^quaefuntfubflanrii. cuiHs erit alterius titatem^ &falfitatem ? de efi Phi- ets Jpeculari ve- Vndm vero omnium non efi etenim demon^raiiua vna de rationabiUy omnihm erit Vtiqtti i.(^ prior ejl dignttates funt /cquens videtur. cuitts alitu.veI demonftrationem fcitur:nifi illa gnitio eft ei aliquo priori «nt prima fimpliciter aliquo priori mine . : . eB.5. . ibi vero omnium. pars '^ qu^ fubj^antiarttm vtrum vna Totaliier .tex y. vniuerfaliter arguit pro. Vlterius probat. nulla : quia illa fcicnria. Dato eji prinripaItor. : Omnis quam intendit ta- confiderario fcicnafica. Summ^ I L fji de ets ie6fum : Cap. tria ad demonftrationcm requi- neccflc eft enira demonftrationem efle ex aliquibus .(^ cx vria parte.eft confiderare de fubftantia. fcientia de fubftanria fit prima erit cuifu tfi ftthjiantia fpeciilari. notis terminis. haberet muncquod eft haberent falfum vnum omnium eidit aliquid effe iiarum : vnum fubiediun:cum fcientia: vtantur iftis dignitaribus. Veritas huius quacftionis cft ficut apparet ex entii eji conquarto huius. fdcnrijE exix fpeculari de eisveritatem tem f quafi diccret quod nullius .quje in ente. : fluodlibtt nequit per tantum. nec pcr dcmonftra- timinti* »e- queunt co- .Sccuda ratio proccdit abinfufficicnti. 8c circa aliquid. Prima in duas.quia licct omncs tamen fdentiac vtantur didtis prindpiis. Etfi non tofophi. ^ qu/e emm maxim} omnium & contra. de princi- qua: illonim princi- de his agerc hanc fcicntiamvnicam.vel eflet dcflniriua . text. vel per demonftrationcm:{ed prin- Trimcifii efi dubium . Si quidem ergo non vna^ cuiusftthfianti^ fonenda efi fcientia iBa ? Arguit ad qujEftionem. Deinde t pnncipiafunt dignitates. qnbdjimul aufel demcntem. fcilicet princi^iis . ergo. quod fcienria deeis eflct vniucr^ jrent fubflantias palior? rcfoluitur |8 nam cllet prior: princtpia moxime vnitterfalia omnium.Circa quod duo fadt.&: contra an vna fcicntia fit de omnibus fubftantiis j dc quo vide Dodorcm i huius. quod vnius fdenrix eft omnes fubffcmtias fcilicet Seamd6 arguit ad oppofitum. pliircs cfle fcientias & fubftantiis .fecundu quod mouet duas quarftiones. (cilicet accidenrium propriorum : led impofHbile eft dignitates demonftrari rtum cx parte principij. per dcfinitionem.qprirtcifa- ^- . {cienriac torum.demSfirMi»principia autem cmn ttetn fctrt. igitur cmlibet quid funt. . vt notis. . uraret dignitates ergo omnes videtiu: ^uxejide de A«.C^ nunc nouimtu.illa vero dignitates eo- tifnem.(ciei\zia.& Iijcc cftMctaphyfica.quia primo mouet quacftio- nem.(a.fc didt : dignitAtes eorum. quia ftatim cognofcuntur quid funt.Mumem.fciIicet conlidera- qu6d non poffit affignari» fubffcmtijc fint partes ends. & acddentia. fd- poncnda. aliquorum. ipfbrum principiorum non eft demonftrario. id eji. (jua erit fcimtia eorum .ideo fit eius eft confiderare talia prindpia communia. quaearum nam primum {ecundam rarionem Ponit. ipjit Deindc cum didt piis . quia cum in demonftratione Cnt tria. : aliaeft idcntia. Etftigitur Philofophi.& noneffe. circa aliquid.vel in parribusenris fimdantur. dua probat . Dmnes enim (clennx demonftratiua dignitatihttt vtunttr. ^ qudd u . Omniumefi y aut plures fcientia ? Vbidifputat qu2ftiones.: : licct dubimn . fequitur illa lib. Nec rariones in oppofitum condudunt. . id eft . eft de his. 7. e^are dccidit pmniumejfegenus vnum aUtjuid demenBratorum omnes enim dfmonBratiu* dsgnitati. quotum co. quod (cienria . cum & quod non defini- Horum fubdit. & fubiedum. confiderent ipfa vna aliqua communi.(cilicet dignitari- Philofophia. <j» digmttUtt. non poflimt cognofci ex fed cognitis-terminis. . vnitterfaliter Jtt . qux fcilicet confidercDeindecum dicit . tcxtxom. Tinfdem fd.ficut patet Satisfit ar« de primo prindpio fimplidter quidem . paflio . rum hxc enim -y nmtur . {cilicet dignitatum? p.Dicit cr^. vnum fubiedum com- ideo fubditur : . quod eiui^ fiderATeJuh- & dem fcienriz . ens inquantumens . Arguitur pro. vel eft per non poflunt co- cipia dcmonftraaom's prsedidhi gnofci per definirioncm.. Prima non. z/rrKw» fctcntia omnitim fubjlantia- atitplures fcientia diuerf^. cum omnes cum didt omnibus fubflan- cuitu fuhjianti^ ijiafcientia. quod fdnu. Sccundo Siquidem veroftalia . Dicitergo . AT & priorXt ex alia partc cum fubftantia falior.Prim6 ad vnam partera. icilicet Metaphyficae. infinitum & per confequens (cientia non cHct dc fubftantia.alias eUet pro- tionem & fcilicet gnofci per dif ceftus in finiticnem. quod eft: gnmcntis io oppodtam Jmpoffthile eji idem Jimul ejfe. reftat : dignior : bus vtuntur. com.Sc pcr con- rum SVMMARIVM. I. fdlicet de tiis. (^ dliquorum detnonBrdtionem.ii. oportebit dliquoJ igitur effefub- ^ ^uidem fafsiones iUa veto h/ec Nam de omnihus ejfe dC" menBrationem impofsibile eB : neceffc efi enim ex aliquibus effe . qua fuhJloKtia. no enim cft illa omne. eft.q\ibdfiquidem confidcrarc. & propter hoc ali* artef vtuntur Tria qut luceffario re- licet eii.alteritu. nam de omnihtu effe demonjhationem efi impoffi- (cilicet circa bile quia eflet proceflixs in infinimm : parte fubiedti : tum ex quia ciim vna fcienria fit vnius generis fubic^. qua . prlncipia . qtiare ac- ergo omnium demonflrafcientianun demonftrati- . oporteret. drdter. cuhtur Tunc vt declaranun fuit in x. . cuius fed acdpiunt ca ab comunia c6fidcrare.qu6d no cognof- catur icienrii demoftrariua dicens:)* autede quiruntur *d fcietia demojtratiua exiget demonflr»ieEHiy& eii efi aliquodgentu ejfefui- hac qutde paffiones.fci\ket primi. &falftta- alterius. /cilicct & alia.n6 eft fuppledc huiufinodi dignitaribus . Metaphyfica eft tiua? quafi diceret. fkrim in lu- : rututali intelle<^is cognofccnris.qu6d illa qua: demon- de dignitatibus omnes . Quafi diceret. i ens.quid funt. definitionem.

quod : Chirurgicusprobat.vulnera circujaria tardius fanantur pcr hoc. fiib^- & particularem ra- . Lib.qu6d ampliui autem cft quaeftio .qu6d nulla : non erit cnii-q aflignarc quae fcienria fpeculerur accidenria circa fubftantiam.fir demonftrariua : fcquirur. R I & contra . id cft . Exemplum primi in Gcometria.ero diuerfa. dut (jr circa ipfis '*' **** vtrhm circa fuhjiantias ac- Dico autem vtfifolidum quadam . qu6d confidcr?t omnia fpccialia accidcntia per fe. & fcientia fubalternata titatc principiorum remanet identitas : fcdfuppofitaidcnfcientiarii : & dummodo unt cadem per fe accidcntia. o^oAfi diuerfd. vt fi vna . cuiu^odi ex eifdem fiat efuia vnitts efi dcmonftrarc Nam : . tiohpm. efi ea cognofcere vmmquodque genns . Poftcr. (cilicet Platonici. de <^uo fufius quartohuius. conucnit confiderate parricularitcr paffiones (unt principia prima dumo- principiis. Cuius caufam (ubdit. vtrum TheorKa . Aliud cxemplum. cilius quod partcs circuli diffi- coniunguntnr:hoc autem probarenon per- ad Chirurgicum . Veritas huius quzftionis eft. VM HA r M. alterius ^uare accidentia fiue fpeculabuntur bocfiue ex hu.. puta quando tinct Vmt fcitntU vna fcicnria dcmonftrat principia altcrius:fecuniemon dum qucm modum fc habent fcicntia fubaltcr- fottft firitre prin- cipi» altc nans. hocctiam probari poteft. altcrius dicit fcienfiaf.qu6d ficut habe- T^mfi demonfiratiua quadam eiufdem (^ qua efi fuhflantia. aecidenribus fcilicet .<r/? confi: VerttM qut. fubftantia fub rationc non oportct tamen propter hoc.tur cx quarto huius. quandoque ad aliam. tn»c ejftt vna fcientia demony firatiua in omnihm fer fe accidentibtu. Dicit ergo.cmn fcrcnria. vna fcientiam fcientiam & . efie demonerit . e\ui. ExepUim fecundi Mufjcus probat . pro quia. vt fi di- fcilicet fubftanriis. ita eft. taphyfica *i- rationem. poteft eft principium niam fic eft dcmonftrarc alterius elTe quse conucniunt fubftantiac ic- Ad alias autem fcientias fecundumprppriam.entis. Dcindecikn : : asqmlia . pertinet ad eiuf- dem. fcilicet fcientix. Ar^uitiir prp iica fit tantura AMplius autem folum cidentia > fubflantia eji Theorica .& primae partcs entis §lualiter tia*. & prim6 ad partcm Secund6 ad partein affirmatiuara oppofiram. eircaaliquod fubieElum ex commHnibuiopinionibut. &fuperficies. : per aliqua qu6d cft> aliquando pertinet ad demonlhrare principia cx ita eft.C((ta^ci illa fci.id cftjCorpns efi ejustdamfub- fiantia & frmiliter iinea.w« autem videtur eita quod efi firatio . an Mccaphy„ de fubftantits . . Circa quod duo Prim6 mouet qUfEftionfm. Ide6 fubdit . de quibtst. vnius fcicntix eft confiderare dc omnibus fubftantiis. quia hoc eft impoflibile fubftanriam indicans . circa iffum. id cft. & tia eis : I>ico autem. erit .fed ctiam ad Arithmeticum. (jr ac- de qui- . quia vrriuiqucconfider^er:^ tamen hoc autd^eft f de'mo9- . qu6d proportio fexquio£b(ia non poreft diuidi in duo fecundam quarflioncm. fed folum per S Argiiit ad oppofitum. fit ficut cum dicit: Si vero diuerf4:qu£ erit fpetulans circa fuhliantiam accidentia ? hoc enim reddere valde Arguit ad opinionem dicens. demonilrare quiaita principia vniut .qu6d aliquando diucrfitas fci^nriarum oritur ex diucrfitatc principioruni . vt qui- dara. ^uare fiue eiufdem yjiue alius. vtdcnobiiipartc fuifubie6li'primi} nccr^' : putk dc fubftan- ejji difficile. catur. Dcindp cum dicit flanriae . etenim omnis demonfiratiua (cien- quia Metaphyfica lic^ . jtut ^ (jr vnius. . idcm eadcm fcientia genus fubiedum . fcilicet fcicntiz. rationen. J^qn autem videtur eius quod quid efi . Secunda ibi Namfieiufdem. & eft ejfe fub- demon- cum definirio quod quid apparcr ex z. Mathematicit oftendunt aut aliut. eft confiderare fubftantias cidenria cuius cft confidcrare de ente inquan- fiamiam haec fcientia cft & omncs partcs cnris tum cns. & ac- fpeculans accidentia circafub- quafi dicar. ^emonfiratiua circa diquodfuhie6fum fpecUf ex commuttibus ofiidem igitur gentts acci- latur fer fe accidentia Et nionibus._/o/»<i«w. Cuius probatio ctiam pcrtinct ad Gcomctriam. Me rariones fubftantiz . quandoquc pcrtinct ad eandem fcientiam . vel fecundum cpmmuncm fubftantia: funt eft qu6d demonftrariua quaedamerit . &c. ergo vna fcientiaerit omnium per fe accidetium. buf LMathematica ofiendunt. qux confiderar accidentia. circa dentiafrofe eiufdem eftffeculariex eiufdem epinionihus : nam circa ipfum. aut etiam circa accide»'Poriit facit. quandoque ver6 ad aliam. Dcinde eft . qund triangulus habct trcs. qu6d.i entis.. quod tonus diuiditiu: in duo femitonaincEqualia. 03. ex quihus vnius .qu6d.* entiaerit vna. qu6d fieiufdem. derare acctdentia z^ fubfiantias.fit folum circa fubfiamias .^ 8i Metaph. quandoquc quidemad candem. h* ffeculabuntur^ accidentia fiue da. principia dcmonfbationis nonferapcr funt indemonftrabilia fimpliciter:fed conclufio vnius dcmonftrationis. pcrhoc. fed ad Gcometricum. Secunda ibi Si v. id eft . an ctiam de accidcntibus earum ? rcfoluit Do^bor gffirmatiug.fiue alius. cogit omni confideret de ex his vna. Me- : >. & intcndit talem ratior nem : Si vna fcicntia eft omnium fubftantiarum. Sic ergo patet. Picit crgo .& quo- talia principia. & 11 XX Arguit ad quaeftionem negatiuam. quibus dcmonftrabatur . confideratio huius fcienrja: .. chm femper fit fuperparricularis fcd hocprobarc non tantum pertinet ad Muficam.& Pythagorici pofuprunt: vtritm eiufdem fcientiit efiea cognofcere . vel fecundumproprias ftionit. qux ftr»tio ftantix.fiue quod . (jr accidentia circa vnumquodtjue genus tale. &cius per fp accidentia. aut aliut. III. eji ^ cidentia circa & fuperficies^vtrum ^linea^ eiufdem fcientia £$• . firatio. Notandum qu6d . fpeculabitur fingula accidentia . confideret fubiedum. taphyfica . vel concep- tionibus d6 accidcntia enris cundum . ttenim. id quia .^ quia po ad oppofitum dcmonfh:ationis. Si ejtiidem tmnis vtlefueferfe accidentibits.fecundum qium omncs fiderat omnes [tthftan- entia. pcrhoc qu6d angulus pxtrinfccus trianguli eft a:qualis duobus intrinfccis fibi oppofitis . . Sccund6 arguit pro contra. quia vnam efi & ex t^uibus vniut.

'Phionici eniraHcct ideasfc-» cum fenfibili- : fibiles. & etiara Ariftotol. vtritm fint vnica tcs fpccies paratas ponerent eiufciem fpeciei & qu^ funt infra. In pri. ideas iiones.I.vvt hominem inunatcrialcm. icientias Marhematicas vt dicebatur in primo libro. ficut funt differen. bus . Dicit ergo . ali* ? Et caufat ejfe & rerum fuhfiantiasfecundttmfey id eft. DiBumefi de eis in priorihusfertnonihuiScilicct in primo libto. dc quibus ibi. bus . Secundo arguit ad panes. ^^^^ ^^ oppofinun cogic quia licct eadem dc accidenrifcienria confiderct de fubftanria. id eft . Dondc cum dicit Multis autem modis hahentihus tatem nullo minus ahfurdum & inter- qua Mashematic^t dicunt ejfe Nam ruptihilia.». id cft. modo demonflra- : tU (JfefoUfint dicend£yautpr£ter eds vtrum vnica. Prima in duas . fdlicet contra opi- nione de idds:vt dicbim fuit in primo hbro cotra PIatonem. & fftofibiMathemarica media interideas circa qiiac dicebant efle MathemadcasfcienDeinde cum dicit: icillcet lia . Mathemarica intermedia. quia Primo difputat quxftiones de principiaris. fcu quiditaccs cxiftcnces fcparacas dc quibus 1. ponebant tamen aliquamdifFerentiam. C^ humana fecerunt fpeciei effe. fi ejfet v*l- alterius fcien- confidcrare fubftantiam^ alterius paf- Vcritas huius quatftiom's cft ali- itrcmfiderMt ^ fmbftMtU. Secundo quacftionesdeprincipiis. qutdem nihil fimile facientes Deos effe dicentihus ma fcientidi f fenfihiles fint dicendt <Jfe H difficul- dicere : AMpltits autem vtrumfenfhilesfuhjtan" media & : poflunt rationes pro pancafiirmitiuapropofita'» hai autem eafdem dicere fenjihilihus ni^ quia hac quidem fempiterna: tlla vero cor-^ Quoad rcs confidcracas in hac fcien{ia. minesfempitemos cflc illos. feparatas. i. II. & & impoflibilc qucd mtdtii ideas. Dicit ergo. ergo dtcimus fpecies caufafaiue & fuhfiantias fecundum fe . quod tjuomodo dtctmus jpecieiy id eft. dendum non ^ eflc Sccunda ibi Amplius fiquisprater.c^ fimiliter eejUHm^ : fubflanriarum feparatarum. vtrum in vniuerfitate enrium /o/<e/«pi?4«r»« communiter anriqui Naturales dicebant.buius ) qu6d eiufdcm fcienriz eftconfidedc fubftanria rarc dc cntc inquanrom cns. vel equo.Prim6 agic concra idcas Placonicas. per fe dicunt hominem Poftquam Phiiofophus pcrtradauit quzftiones tcncntes fe ex pane confidecarionis huius fcienniicpertradat quxftioncs fe tcnentes ex par- tc rcrum confidcratarum. vt arguebat rario de ^^ : & : accidenubus autcm cotifidcrat puo. Secundo arguir ad pancm contrariam ncgatiuara.fl/iles ejfe feKpifernas : 3c fic ficureontm. dato qu6d pofucrunt Pla- Sccunda quzftio eft. CLim fubdit: namperfe. homincm ritate fpedfica idfalem fcpararum. fumi alias effe naturas prtter eas^ cjuafunt in ccclo: SFMMARIVM. plura genera fuhsiantiarum . Alij vero po- iuerunt aliud genus fubflanrianmi fcparatarum. fcilicct fimiUs fpedei cum hominibus qus fuit opinio Epicu-? reorqm fecundum Tulliura in Jibro dc narura Deorum tjii enim nihil aliud fecerunt quam ho-. Secimdaibi : Et de prittcipiis. dicere naturasSciMcet idcas feparatas in coclo . j. modo ponere modis habentihus eft.Quia primo areuit adoftendedum non elle Secund6adoftcn. fcibcet homincm dicunt hominem ejfe . difficidtates.. non eft aliud fecundum fpedem ab homine f^nfibili . fcilicct fubflantias fenr ficut t^Uud (jr /anitatem. fi & equum. S^emtiM Argult ad propofitas quxftione?.ccx. & illorum quod exponit._/»7f tf/tifubflantiac. ^uoTMdo & fanita- tem : aliud autem nihil cft^d eft. Sccnnda ibi Aiultit atuem. rias. ficut tonici. pane intcndit talem rarionem Corruptibile rata. nifi fenfihilesfempiternas. Secunda ibi : Quomoda ergo dicimuf^ Proponit ergo duas quasftiones . circa quod duo facit. Nthil ef autem quam homines illi . autfint .qiia- tcnu5 ideasponebantentiaincorrupribilia: fen- fcilicct vnius generis. . ideas facie- bant aliud <juam rts fer. quarum prima eft . ptibilibus illo ergo inconueniens . quia primo pro- ponit duas quxftioncs de fubftanriis. Arguit ad partem oppofitam. fcilicet Deos . nonponentes nifi enti^ fenfibilia aut frMer eas . id cft. crgo incohueniens cft dicere incorrupribilia efle corrueiufdem fpedci cum iftis fenfibilibus. duo propnum fubiedhi:& tamen fit diffictle tiae c&t : immo hoc reddere impoflibile. fic de aliis .CtmiftlhUs Mathcmaticainrermediafepainetrru- ideas a fenfibilibus tcparatas. circaqux dicimtefle. & & dc pcr f^ paflionibus tam enris .fcili- cet Platonici ponentesy^foV/. quia Primo innuit quomodo fumi pof- hoc videtur ad omncs fcicnrias perrincre : qnxlibct cnim fcienria confidcrat paflSones circa fU 85 . fpeciebus fepararis. Quidam enim Platoniconmi practer fubftantias fenfibiles pofuerunt foliim vnum gcnus fibilia efleenria corruptibili3. fcilicet idcac fepararse iBa conrinentur : licet : fverh corruptihiiia •. quod fupplc ?ft in^ vcl fanitate conueniens nam Uti fiint facicntes 7«w»7« dicentihus Deos eje humanafpectei . non tamcn eodem modo : fed de fubflanria confiderat modo definitiuo. dice: & : : : bant enimquofdamhomines deificatos. id eft. . pcrrra£bndo opinioncm Platonis idco ex his qus ibi djAa funt. fupple fpecie : imm6 ctiam genetcvtdicetur drca finem dedmi huius. ideac. & per fe de aliis fc equum.ftibiU diffeTMUtJ^it. Circa quo4 facit. fcilicet Platonici. riae.circaqu4s ifb fcientia principalius verfatur. quam fubftantia:. Circa qupd duo facit.: Summas Cap. Non coHtra MttUrnts $• fifutut. : : & incorruptibilc differunt .non obflantc iden- hprum.>7»//tf aliorum minui efi ahfurdum : im- mo magis abfurdum . ^ dM^ ( vt colligitur «* 4. diSium efi tn rupribilcs : Ofmlt E- : quos Deos appcUabant : & incor- nec l. Iccracoucraponenccs Machemacica a maccria fcparaca. rario ad probandum elfe fubfbnrias feparatas. enim aliud fempiternos : nec hifpecies . quidem effe »mfr eas aliquas cjuafunt pratei res fenfibiles quae in coclo fed tamendicere eas effe eafdemXdfecundum fpedcm fenfibilibiss nifi quia htc quidem vtfempiterna . aut flura generafuh- *»*te^ fiantiarum funt : vt dicentes fpecies xirca rum qusftionum. fricribtts deiffisfermonihus. pcr & fic fcilicet idcarum. fint alis fubflanriac praetcr fenfibiles id cft.

co.Palam • & hancmedicinatptt.fcili^ ^uia cet quae eritde intcrmediismedicinalibus:c^ cr<eter aliarum fingulas . dr aliafmiliter caUr fiia. Secunda ibi Dubitahit autem.ertc-eiufalem quod eft injpofllbilc per naturam. Ylbilia quac fequuntui::/?4/<<7« enim. nihil enim ratanle iicTt tionabiU effe immobile fupple in coelo.& omnes alias fcicntias Mar thematicas .de fenfibilibus :iUa verc. : . Dicit ergo. ccmna* Non poteft dfci. In prima parrc intendit talem r^tionem EiufHcm rationis eft vn^m fcientiam Mathematicam cile arguit icontra eos. id folumdiffert Geometria ter hancfcilicet rnedicinalem.qu6d praedidta ponebat aliquam fcicnriam eflc circa magnitudines fenfibilcs.qu6d ' Ponit : & dato. verfantur circa aliqua cn- Mathematica feparata. (^ atia erttfcientia (jr prater vnam~ quamque atiarum inter ipfam medicinalemy nonfenfibitium.ponat qiuE djcuntur mtr^. Efquomodo hif credereeportet> Neejue enim immobiliter rationabile ejfe. erunt pr<fter fenfibilia qu6d c^m medicina fit .aun ccelum idcmas «c. ide6 fubdit fenfihilia *. id cft. Dein^ cum oicit Harmonka. fecund^ arguit contra eos. quia fupple talq ccelum fcparatum. quar eft line<t^ fir entium diGtos. quae verfantur circ^ aliqua alia Mathematica a lineis : fed funt aliquae fcientis Maihcml^ticjc qu^ non . id eft. ^ufica.quia hacquidem horumeli quafentimus^illa vera cfuia (^prater medicinatem. fcjlicct lineas 'ideaies. flmilitcr Sol (^ fenfibile. Alia tranflatio ideas habet ipforum & corruptibiUum-. ^l.verbigratia^Afb:oIogia. fcilicet crit medicinalis quae funt. Biua .& fenfibiles.qui pofucrurit ea efle in ftnfibilibus. Geodxfizefi horum qua fentimui .quod manifeftumeftcfleimpofIibile. cx quo habemreflc jiHquas magnirudincs mcdia^ coptra hoc eft pracr fensrario. igitur medicina & idealia qu6d .quia prim^ Secund6 innuit rationem a^ Secunda ibi . Vbinotandum. id eft . : & Primo ergo Jibus. id'cft. lum^ drSolydr Luna . Prima in tres fecundiim quod tres rationes fabricat contr^ eos. fientiumquarere of^rtet hasfcientias. eadem rarione ii^ f^ntctrcmiS* ^bmnibus aliis entibus:fed hoc eft falfunf^vt oftenr '^'*^J^f* detur.mmt namfi tUa . Dicit ergo Q^hdftmul autemntchoc opimo & : -jj . fe juitur qu6d fint qu^dam fanatiua mcdia practtfr fenfibilia fanatiua. ctgo fimiliter fcicntia de tia & lineis yel . Similiter autemde quibw Perfpe0iua tra£faty& incMathemajlrologia ticis ffarmonica. prdter fenfihilia. intermedia.(cilicet medis pr^ter dare illos nam & Geodafia. LMebite verhomnino impopbile. id eft. qu^d irnmobile . qu6d<«»»/'/i«j Muficaver6 de fonis media ciimipfafint quaedam ffcnfibilia.& ^txter fenjihi- ici\icet.nul- lomodo:quodprobat.i6. &quidani pofuerunt eain (enfibi- } Mufica. Deinde cum dicit quod eft incrcdibilc quod probat . qui pone- & bant ca efle fcparata.Secunda ibi : Sunt awtem (i/i^«». dicit : Similiterautem nec hoc verum.eft dc ititeTmediis. de quibus flint SeUntuMa^ iciemix Mathematics. id eft.& in Aiathematicis. PerfpedHua . x6 fecundam r^tionem . Perfpediua enim tra- vifualibas .thcmnticAUf biiia .Etenim hoc impofibileprater eafdem caufas : namfi fenftbilia effe frofter fint fenfibilia intermedia (jr fenftts :patam ^uia .mnltMfhabebit du(fitafiones. eft impofilbile efle & media feparade quibiu troBat praSica Perfpe- ta eadcm . & & alia fupercdefiia & ejttomodo credere his oportet ? quafl «liccrct .id eftjimpofr dfae intcr fi in hoe a fci- eft. de fenfibili- fcilicet crit efi impefiihile ? de ideis: quafi diceret. tiua fi . eft dare rria. id eft circa quod illorum trium trcs gradus /M. & pro oppofirum fj9»effev. quodfimiliter^ has 6c d^ quibufcunquc-.fit naturale fcrnperver6 mobile cfle eft omnjno lo. nam riunc faluhria cjiu^- dam ergo faluhre.me- idem. fana- media . Secund6 oftendft hoc clle impoflibilc dc aliis ftienriis Mathemaricis.Prima In duas. circa falubria. quscunquc Mathematica alia. fequituf quod animalia erunt infr^ bite Arguit contra ponentes Mathematica interpiedia qoia quidam pofuenmt ca a fcnfibrli^ busfeparata . practcr Luna.€^ illam medicinalem eju£ quodque aliorum generum qupd oftcndit elle impofnbile. : : circa lineas fcparatas.&c eft Peinde cum dicit Dubitabit autem aliquisy ef circa tjua exi. : : fhematicM interme^» fefanUM. funt infra. /ftat de lincis audibilibus htc : & fenfibilU intermedia ponat . efi : «ntm impoffihile efe propter eafdern eaufas ea. id eft. fimiliter eft intermcdia fed quomodo hoc illas : ita fupple crit circa vnumr : carum . entium .id cft.dicens. & eorruptibilia. fic efle alia fcicnriam drca infenfibilcs. K^mplms autem fiquisfrdterfpectes.id eft.: 84 /Ic LibJII. multas habebit Palam enim.Dicit ergo. arguit contra 605. & qu6d in Matheraaticis verfantur fcientiae Mathematicae : cntia de mcnfliris fcnfibilibus : qttia fenfibilium . vtitjue erujtt praterfenfibilia^ ipfumttiam fanum.fcilicet feiifl. fed fupple. e(i. fcilicet Geometria nan efl fevarata.de numero fcicntiarum Kkthcmati- hxc ejuidem.& falfum. fupple .^Duhitahit alitjuii circa qu£ exifie:2tium oportet quarereeM fcientioi .id aliis fcienrirs eft qu6d . quia Geodafia fenftbilium efi ^ cor- vtique ^or-^ magnitndinum rttptihilium y cprrupta eoim effit rttptis. (jr vnumquod- quoniam ^Ar erit quoddamcoe- Igiti$r harum vnaeft .(ci\icet Mathematicas.n- eis. : fimiliter autem. Jaifitatipnes.quoj fem impoflibile*} quia nihil feparatum a mareria naper nipa:aturali j)oteft moueri.i^i>«r quoniam xfirologia efivna har^m. animalia erunt intermedia i£orum^ ^ dr corruptibttium. Tertia ibi Simtil autem nec verum. /iipplc Jiijuiiprxterfpecies.vcl niobile.crgo aliqua fcicntia bus. erit eiuoddam caelum .de quibus fcilicet agit Ponif tertiam rarionem.vel cflVt immobiIc. quac fcilicet erit in- .Tc». Sed /juomodohocpofiiBtenim fitttbria quadam >. palam & pratermedicinalem fn>«/i«fcientia. qujp talis eft Si in illis gcneribus . eft quod eft euidcntcrfaIfiim. incorrnptibilia . non crit circa aliqua feparata.Aiathematica eas.4t vero nec fenfibilium. ideas . non funtcir- fcienriae ca aliqua intermcdia feparara.quiaftmiliter linea frxteriffas drfenfbileserunt que aliorum generum. idcft. corrupdbilia fpcciei 4e j & Metaph. Namfi in hocdiffert Geometriaa Geodaftafolum-. & cum fei>(us nop fint /Ineanimali .|. idcas.intermediajP««/rfw» ^«»4 fenfM funt intcrmcdij . ergo illud ex quo fequitur.Patet Mathernarica.

Text. fed omnis vel erit dc rcbus incermediis. aua: non (c lqbdit. pari rarione & ideat. Prim6 prz.qua: flc fe habcnt quales in fcienria tritdun- Mathemaricafendbilianon iic (e habent. vcl fuperfidem .qux opinabatur W*'2' 7iu "°" ^' te fedrtc rionem corrumpi autem videtur : lcientix. fdlicet magnkudinifiM '•ttiti* bus efet eorruptajalicex ipia Geodxfia fcientia etmtmfuttr 85 qui fupp^» dicit quod linca reda tangit circuluni-in pundlo nihil tamen reSfum .dfc hicbr^ter ttanfit dim didt SrTiUARlVM.& : Omnis fdentia eft de jntendit talem rarioncm rebus.Cd^ lidet Mathemarica intcrmedia non extra fenfibilia :fed in his. ftm t» . fimul J^JII^lp.qua: teft : Si Mathemarica funt in fic fbrmari po- fenflbilibus duo eorpora erunt fimul confequens : & ergo corpus antecedens.& fcndbilia. In Arguit contra rationes.non tamenfnefenjibilibuifed in hu <ju$^ bus accidentia impoftbilia emnia quidemplu' ris ejl orationis fertranfire.ideas &.&pro di<9a opinione. fiilicct in pun^:ide6 fubdit. nec r»meter Reijciuntur illa Mathemadca . Dcinde vaturam habent eandern. tundum . m*gnimm vt fupcrius diccbatun de quibus Sunt autem (^ ali^ui fui dicMnt : vidctuT corrorapi cormptis rebos: enjjjj nam te fcdcme. nec reuolutionei cali fuftt JinuUty ideft. Mathemarica interracdia . vt didlura fuit inprimo libro fi igitur Mathemarica ponuntur eflcin fenfibilibus.ub.fenfibilia ^uadiBafunt. : quod nec nuttu .Quod apparct euidentct dCc fal- Arguitur pto poncntibus Mathcnutica. qui fic fe tangant . quod eft contra opinionem de ideis.mtiia Moi' minit &c proponit illorum opinioncm. jufim iMtt non feparata.}7. Sri4MARIFM.fed palam : <juiafpecies. fide EueU- effe tfui- inter fpecies (jrfenpbi^ tali4 fpecnlari. fcilicet fenfibilibus cSe:ejuibus om- Ekindexum AT dicit vero fUcfenfibUiitm erit magmfuM- Mum :necxirc4 ccetumhoc K^Brologia. Nec enimfenftbiles lined tdlesfunt . Quarta ibi : Totaliter. Ponit (ecundam rarionem. tom. Circa quod duo fadt.id cft. .Vidftur er- ftellis. Nec circulus ntotusynec reuolu(ionescarlifmileSy de quibus jHrologiafacit fermones necastrisfun^a . ijnales Geometer : nihil enim re^itm fenjibi- Jicit & nia (juitlem impojftitlia accidentia. quia cum fit quoddam Mathemaricum .prolixc pertrat^t.<»/upple fe qui dixerunr locum efle quafdam dimen- illi . t^mplius autemduofolida in eodemnC' cejfe efi ejfe loco.qu6d allrii : habcnt fic in re punda non : ficut oftcndit cum habent eandem naturam Geometrac enim vtuntuc aliquando ill^s pundUs . I V. Addit etiam alias inftanrias dicens. non elletiouenire tres magnitudines . id eft circulate ita/i habet fenfibilinm.: : : 'Summs 11. de quibus fint.^. ncc drcur- lum aliquem . duo autem corpora quomodocmnque accepta fiue Mathematicc. (\ma fpecies contingit in fenjtbtlibus : id eft & fen- mcntcm Addotclis tennadcideis iuita Tcrtia ibi prima pane intendit talem rarionem:Eiuf3em rarionis videtur cSt ponere ideas . fed pt Fythagorai att redarguent ^eor putrat.qu6d funt alitjui <jui dtcunt ejfe^A eft. qu6d nonfolitm congruum eftfe habere in talibust fcilicet Mathemarids .vt patcbit. id ^ ejfe : eiufdem eHtm r4tio»if vtrttque htufunt.co.qu4es funt illf \d4 juibut Aftrologia fermones facif.non erirvera opimo. nec enim linenjenjihiles taiesfunt/juales dtcit ^eo- ^ i. nero. fiones pcr fe exiftentcs : quae orania fenfibilia corpora localia penetrabant : quam opinionem Ariftot.nulla uicnria etiam naturalis crit dc foifibilibus .text. ergo (cicntia: MathemadccC non fimt de talibus (enfibilibus : oponet ci^o dare aiiqua media . Cap. Not^dum quod iflius opinionis videntur fuifl iium^itanec rotandum. Phyficorura loco. erit ^^ ergo cuin corpore fenfibili : H /« fimml n* uatmrmfum. fic fe tradit^ eft. : . quod circulm tangit reguUm . ideo . & indc drca eam. Dicitergo. quales Geometra: dicebant.maioris negod) e/? pertranfi-eifufficit tamen /pecuUri tO' lam nonfecundumpuncfum FjthagorMs ait ^fedvt Geometras redarguens.9. Minorcm oftcndit in quibufdam cxera£lis.carrupHs. & fucdfidc. Confequenria patet . id eft .c^ux fcilicet fc- quuntur contra eosipluris orationis^d eft.mcdia intcr idcas. qu* ponebat ^^ Mathemarica intermedia dle in fenfibilibus . Secund6 '^"^J^^Jf* ** ''*•'*'' arguitcontraeamjibi^A^iwTCTHwi. id & : eftjineam re£lam .<iuoddk fenfibile . qux videtxit eltc contra ra- ncccflaria& incor- rupdbilisicreo^vt videtur fcqui ad didam opinio- dem intermedia hdtc Ua. falfum. Dicit ergo. vel iuperficiem nanffcunditm ptPtHum . Dicit eigo ^ at vero noft videtur tur. quod in ienfibiiibus non eft reperire^<- enim in talibiis congruum eji habere folum : fed palam .ideas contingit ejfe infen/ihilibus:eiMfdemenim rationis vtraque fsJttntDdndc cunl didt:. eft . lumc breuiter /. Arguit ad opinionem..talcs. pro qoia *. Ce«d4tjid eft fmJihUiitm & comtptUnltnm . ficut traduntur in fcienriis Mathcmaricis . Tangit enim^ regu. %Z Mathematicz. . I. rcfutatur.Tmlti enim forian ponunt Aftrologi <fe moribus 8( de reuolurionibus coelorum. di£bm opinionem per quatuor Secunda ponitur ibi AntpliHs autem. q\ix 3are aliqua Mathematica intcrme-' habeant ficut Mathematica Spjri Qper. vel erit de idcis. ponunt efle infra fpecies. NOn ftc quam linicam rgdlam.M. efi vtrmn:q»U dwum .quafi quibuficiam \z flnt go oport^re (hi . cap. ied iupple fcientias Mzthcmaxiczs^JfefenJibiliim ma- gnitudinum : nec ehim ASihlogia erit circa boc fiibdit probarionera. Suffcit autetn ^ Arguit contra aliam opinioncm. quia vtrunquc ponitiUjVt abftta^lio renim correfpondcat abflra<aioni intellcdus. cum tamen ftelcorpora grandis magnitudinis. •Tum. : 6t non ejfe . cadum. Deinde fuit fcientia: cum didt *^ etenim. quod pcopter iftanj rarionem Pythagoras nirebaxurdeftruerc certitudfnem Gcomctricarum (cientiarum quia fdhcct in re.

com. .-ezdem ratione fupple. confcquens eft falfum: quia Mathematica ajjftrahunt a raotu. Quia primo diP id cft. aftrom dif^tur SECVNDiE /juidem iffa^ ejfe autem in JinjihUicontingent inconuenientia Eadem enim qufifradi^a funt eis 11. ve| ex quibus vnumquodqiic vtexpartibus.ant»no. oPortet. Prima in duas. tjuod efl magis impojfthile. illa autem rario quae hic iniungitur . ^ictria vti fuppofltionibus falfls didtur Gcovt puti aftris . quia pri-r 1 3.Cfpfsibif. : feamdum de prindpiorum vniucrfalitate. Dciodc cuindidt: habendam : quia vera fcientia. qu^ ratione fontt quii ejuidtm. quales a rica fcientia tr^duntur .i8. Secunda ibi f^t vocii ele- tat & : Dicit crgo. vcl priuationis dicitur aliquid dnlcedicitur ficri .text. a4 fi- : : ftd in eodem loca . uid hoc au.rpro.& offibus. id eft. hoc eft.vt ex primis . fcilicet Mathematita tftin fenflbiUhw. huius.vtdi£hmi TenfthUihus. principia . fiue quiditas refpicit vniucrfalita- . Sectmd6 prout numquoelque dia i^ tem.{ci\icet fenfibile «0» tamtn exrtra principiis elementa^(jr principiafufcipere.qupd duo facit. ex & elementa rerum aut magis SeqMiturif. Prima in duas.qu<c tamcn non infunt ipfl dulci.quia ad monun alicuius moucQtur lea qujB lunt in eodem 5 cum prgo fenflbilia mopeamur. quae infimt yiimalijtamcn quia non componirar ex eis.qu6d inflnt ad differenriam contrarij . ratorum iif hacfcitntii^ v- &prtmis . enim aliqaodcee^ erit lum fraterc(elum:tamfn nonextra'Jedin e9r Adhuc cjip.cum qnafl punftis. auterny arguittriplicicc.fiae : incom- fecundurn natiirarn propter repuenan- riam dimcn/ionum. fiue proprietarem. non darc aliquas magniradines putaquod Ao & . cum . flnt illa ex . Aut ma- principia & clcmenta citm ixiCmt .quac dc pluribuspraedicentur.Jt frincipiu. VerUu qui- .fi Mathematica fint in (enfibiUbusjOporSi teft': excedit vt fic SVUMM ffiotid. fieri cum non inflnt. Veritas huius quaeftionis cft lecundum eft putat quaefrionjes perrinentcs ad principiormii quiditat^m . ergo Mathematica mouentur . qu» fciliccf^nt principia. Liber III.^. partecenfid*. fic formari po- Mathematica funt in Tcnfibilibus . Secundo arguit f«'o contrk. SeEfl autem^Wthita his. vt corpus animalis dicitur fieri fX gi£nibus. Prima eft. Secundc^ principiu vt oportet gertera Text.& 14. fcilicct qu6d non flt darc talcs magnitudines . quqd flnt prinia . vfquc ad §. efle fcparata .& oda §luetn»d»^ torpMt homi- nisfitix car>u. quia prim6 proponit qua:ftioncm. qu6d Geometria fupponat aflra cflc punda fimpliciter. /upplc impoffibilc cftMathetTiatica ntn tft moki-' lia txifltntia multum qualitatcm afm7 pundbam. dem loco:quod ptagis eJiimfoJ!ibtle. : vtrum qu6d . mixtim/um fimpliciter CiicPhyfici.quentia patet. vt patet ex didtis} crgo illa opinio eft omnino irrationabilis. id eft . qugm & qux ponitur ne ratione. SrMMARirM. fed opinio prxdida eft huiufmbdi quia pOnitur fine ration^ ^^ ad eam fequimnu pmnia inconuenientia . quae fequuntuT ad illarn opinionem . rerum . pidt ergo qu6d totalittr cmttt caufa. non cnim oportet fecundum rcm quaecunque fepara- prout refpicit feparabilitatem.Nec ratio ip oppofltum fumpta ab abftradioneintellediis valct.idcd camcs. vtrum frimis ? bitatio:quomodo oportethab&e pofitam veritatem. ex quihus citm injimul quod & m6 rum difpuiatquajftioncs dc principiis natura cunda tjm ab intclledhi : cognofcuntur : nam multafunt quae diftinfte condpiuntut . quae ponit Mathematica non cfJe in fenflbilibus . SecundaibL.co. iic fic.5i. tem vtritm fuhflantia. non eft intelligendum .qu4j(} Examinanfur quaefHones de generibus. dicit Totaliter autemcuiuseausa efuisfonetvtir- bus.& difpu- ibi eft ponere realiter feparata. com. Circa.veI ex . Confi. ex quibus vnumquod- vrf flnt ea que eft ficut px parribus ? Aduertendum quod de talibus partibus^ponit duas conditiones. vtrunl genera.& igne.quia trit aliquodccelumprdttr coelum. & adhuc plura ."^f^^"H- Etnon ejje ilnmobilia in motis e:fijie»tia tabilcm maiorem cfle tota tcrrarverumranlen ponit aliquando non flmplicitcr. Vltimo epi- cflet logat.l . Dicit crgo qu64 tet rnagnitudine iij in compararionp .qu6d de hii erga quaefHonibus mtdta efl du- fihnis. fupple ejuibtts efl i. quod nec ideas. ex amaro. Excmphqn . id eft pontradiftam opinionem . nunc profequitur qusfticncs de principiis.& ideo non funt clem^nta eius. quae de pluribus .fe<i incomparatione alicuius magnitudinis caeli . nec Mathemarica intf rme^ i^oniunfb in re vnumquodquf quceftiones perrinentes ad prjncipiofum qualita» menta. tadem inconuti nicntia contingunt tis qu* prddiSlafu^f . genera . exiflant in ftnjihiliht4i In priori partc huius ejue ejfe CAP. vt plurimiim ab- Qu6d autem ftrahitabexiftenria. alia cpniiftir.T>e bis ergo duhitatio multa quomodo ofortet fofttam ETde hahere veritatenf ? gis V Ponit quartam rationem . quae ceft : Omnis pofitio fic formari po-^ cft irrationabilis fequitur maius inconueniens . Poftqtjam Philofbphus difputauit qu<efHon*i dc principiatis . SermtnesA' fi^'^"^ runt interbo. Dicit ergo. feirundura ei>iiil iflam viam coclura Mathemati- cum fimul cum caelo fenflbili. : .& co-- tra. cogit flc aliis > Mathema- quia vel cft in re fe habentes: aliquiscirculus tangat de : planum inpun- vel faltem eir non repugnat habere in rc:& lioc fUffidt ad veram fdewiam eo-. fed poriws cx aqua.& aerc. Secunda condirio eft . lici.an principia. non dalci. 86 poffibilia Metaph..'text. fufcipere tjft hnt principia. praedicantur didumfuitinprimo libro . . quM /tmplitfj ntrcejft efl tfe duo folida . tcm. quod duas quasftionesmouct.. & tamen ^bflrahcnrium non eft mendacium.'»'»/^»«. d^o cofporaJ« fofUfn Uco.vt habetutfecundo phyficorum .quomodo habcnt vcricatem ? colligitur ex 7.& terra. ad difFcrcntiam fecundorum componentium. Secunda ibi ^<dhucautemft qitam maximt. quac Ponit tertiam rationem «jdk .HAcefipri" mafuferin* ajfigpata d* de nurner» cj.ie. id eft Deind? cum . & aliquando demonftret quamlibct ftellam vifu no. fupple qusftio eft . . ex quibus Exemplura. qu6d ipia etiam moueanrai:. Prima in duas . id eft. feu clementa reri^m fint gencra.& indc.

' Pcmit tcrtiam rationcm. fcilicet quiditariue ffecierum autem gene: : : ra funt frincifia Deinde ciun didt qudtfurtt. : busjd eft^n demonftrariuis defcriprionibus fieuranun Geometricarura.& diiFerenda. finlicet auftoritate & qui dtcunt ejfe vnum. quorum acr eft in&a ignem & teaa infra aquam.aut magnum^aut faruum^vt generibus eis vti. vt hacelementa dejinitiones . vt vna dcquod cft ptma f*pt.. Tcrtia ibi : Et adhuc autem. *:*"''*** Dtinde cura dicit 4ionibus non vtique erunt frtncifia generd kusyiut omnium.& a(juam.& vri vt generibus : quare vidttur .ergo gencra crunt prindpia aliorum quiaquod eft prindpitunprindpij confequenter cft principium principiad. aut magnura.& hoc modo proccdunt aliquando de- '^JT^di^r liber carum. ficut Socrates cognofcitur fcitur qnid eft homo : quid jj Jtem fmu ty*"f**ff*"**'**• eft. aquam^ . fcilicet naturalij^ :f<d nott dicunt Scod Opcr. quomodo componitur . commUne non frimis ifed Prim6 Empcdocles ali) : : Cap.& quacum hu: ex quibus funt entia Sednon vt genera dicit e* eo- dicit ejfe inextjientibus. arguit ad hanc partem .aiiarum pnmarum demonltraaonum. fecundum quam rcs efl 1 quiditariuc inquantOm . «y*. fupple . (ecundum qu6d trcs rado: nes adducit.& fi quuvultJpecHlari cialibus ^ & aliodd hac tfU£ diSiafunt . ponit elcroentum hoc comit»une.aut paruum cfTe elemcnucxiftenrium.tunc cognofcet naturam. qu&i ex his quidem ratiombm . cunda ibi : 87 Naruralcs igenera efe naturamfpecalari.monftrario fit principium alterius . id cftjcnfium. Dcinde cum didt t H » ^ ^Umtut» r'!^^^ pijgg^„t. Didt cr- ali- quod pnus .qiu- tcnus conclufiones priraorum fimt principia pofteriorum.(jr fonuntur . pro quia. ex quibus propofitum : oftendit indudfauc . Deindccura didt Inquantum entm cognofcimus vnuquodqueper defnitiones . In prinu pauc inren: di tmnflrationHmtySc nonfupplc. Ex quibus quidem igitur ra- ex^entium hacfunt.aMt pluriuminjunt aliii de- . Vndc liberBuclidis dicitur Hberelcmen- quodquefer in eo dcmonfttantur aliqua lUmen. ex quibus primis aliquid componitur . . vt leHum ex quibm partibm . A & elementa pofteriorum . ofla non diciintur cflc elementa a ninu lis. ex quibus demonftrariones Gcometricjc proccdunt. quajunt infra . Deinde cum dicit tanim. cum didt: 15 : & arriculata : ide6 : & elementdvocis vtdentur ex qHibus primii emnts voccs componuntUTy vt (unt littera: fed noneenm cornmune . eis. quac poflct darL Se- At vero non vrr»^»^w. quod cft vox. Concludit crgo. Terria ibi yidentur autem quidam. principia dicunt e£e . & primis . Secunda ibi In tftuuitmn cognefcimus. & pcr confequens aliorwn« Videntur autem quidam dicentium elementa exijlentium vnum. te Ponit terdam rarionem. c^ aliorum Ji quis vult . ^cens. qtuc in hoc confi. inaniediatumjfed poteft demonftrari per tur Tneoremata . vnum^ monftrariui defcripdones figurarum GeometriPitJteommu Eadem cognofccndirfcd princfpia cognofcendi fimt definirionesA prindpia definirionura funtgcncrajergo genera erunt prindpia eflendi. quthm . demonftrationes crgo pnores dicun- rarionem : dit talera firationesyaut oinnium.IV.^mpliits autem corporum. vt EmpedocUs ignem . qui dicunt elementa corporum . fcilicet a natxiralibus piua anifieialia . fcientia eft iucctvxzno ffecierum .fumptam ab au<fioritaPIatonicotum. rum. Dicit crgo . qu6d clementa fint gpiera rerura. ^ . qtuc procedit ab . qnod aiagrammatum ta dicimus elementa cjuorum demon" Arguit ad partcmoppofitam pcr trcs rariones.aut cns.vidcntur cnim quidam Platoui- d diccre vnimi. (inr prin- & elcmentarerum.quod eft du^amma.ex & & & . Dicit ergo.ex quibtis com- Empedocles ignem. & principia eorum quffunt. cifia dejinitionum ftit f°™"^ > P^° i^uanto funt prindpia effen- go quod inquantum autem cognofcimMs . quod fdenda viiiufcuiufque cft fecundum quod fpitur fpecies eius . fcilicet acrem . & conftant tanquam fiiulicet inexiftendbus .cnrium. in rebus naturalibus . naturalium : funt pripcipia fpccierum ejfe ^ conjfat principia ejfedicunt. vt le^ufexquibm parti- jlrationes infunt in alierum demonjfrationi- cipia. eorum quafunt accifienda. primumeft de vocc Utttrifimt ^ & ponuntur duo cxcmpla litterata ^^j q^^ principid. fcilicet corpora conjiituuntur. genera ejff Deinde cum didr: Etfieft^eOrum. Seamd6 excludit quandam refponfioncm . voccs omnes componmmtur quibus effe es . j^ Ponit {ectmdam rationem . Primo probat quod didhun cft. frimifia autem defnitionumfuut iffagenera \ & definit»^ necejfe. riortimi conclufio vnius demonftrarionis noneft fimpli- & Al. {.. tunc coenofcet eim naturam. S^ndo arguit ad par- tcm oppofitam. 9mmU»i*Notandum . aut ens. tom. Prima in duas. fcilicet quod gencra non Tuot prindpia lcdH : fcd podus partes cx quibus conftat. CircaquodduofiMat. ^"^*^'1!f fi»itio»um.ptincipia Geoihetrica.Deinde {cih'(M ^ bui matumea dicimus eltmenta^ tjuorum demon- eitis Et adhuc autem /rguit ad quacftionera. Sccimda ponitur ibi Etfiefteorum.AUt flurimorum.gemera effe. terram . fcilicct naturalia .dicens quod amplius . eUmemd videntmr Vt vocu frincifia . ." \ & patetjquod genera non funt principfa txifienttum.: : Summ^II. fdlicet conftat ledus. ej}y ^ quomodo compofitui.id eft. genera"autem quia fpedcs conflar cx gcnerc. ftcundum quas dicwnur entia. qu6d in dcmonibarionibus Georactricis aliquando proceditur ex fuppofitione ****:^lir iiaauureU. ejji plura . rumfriucifid.II. ex diAgramEt vox. Prima in tres. rum. princi* ^^g|. Ponit fecundam rarionem . ifui vnHm. Secundura excmplum cft in diagrammaritjfe ea. & ifjagenera funt frin- necejfe eft ioitur frincifia definiterum.quafuniacciferefcientiam: ffecierumfcientiam accifere ^fecunJitm quM dfcuntur entiaffecierum autem frmcifia ge- utra funt.tfui dicunt flura eUmenta. Dicit efle elemenpt ex qmhud inexiflentipmfunt entia. Prima rario fumitur «c rarionalibus fcienriis . quod fcilicct ca.qua proccdit in arrifinaturam . Sccunda ibi tyfmpliiu oHtem.

neque vnum. namque pro quia. crgo pflent nihil. hf-r fpecies vjrimas eflc magis principia. quod dirit pro tanto.x qus infunt. Cutujlibet generis df vjamejfequamlibet.ijua ofortel exijlimare friiftdiuidu^i Etenim hoc dubitationem habet. necens : at verofiv num. qu6d ncc (pecics prae.-quaEdaturpergenpra. quod ex^ cludit tali ratiorie Vnius rei vna eflt Hefinuio ^ vna clTentia led noi> cft eadem dennificut : & s uo. id eft partibns .nec genus Hon fredic/t- fuis Jpeciehus. Arguit ad qu^ftjonem. eflentialis ^ecici: ne quiditatiua dicente . fcilicct ^icyhabet dubitatiottem. c»mmuni0ima Iterum autemtifuomodb an gcncr^ vnam ta- lioncnjphilofophi cfle fophifticam. At verpfimagtf. Circa quod dud prim6 proponit quacftioncm. ^4 differeutia erit. eft. vnum. &• vnum cffent genera. qut.nec ^uare erunt ^fubHantix : hac tur de di^e- ide6 fpecies non poteft de difFcrcntia pracdicari. Notandiun .qu6d adhuc autem fi' facit:quia qu6d gencra fint maxime prin^^ qusftio vtritm oporfef exifiimare prin'. qukm pattes ratio »amqu$ fubflantia .& illa. Deinde cum dicit ius (ecundi. Dicit ergo . Deinde cum dicit cjua:- qUit vmuerfalia funt . Dicit ergo .erunt^fifrincifi^ genera. efle. quia genus quatcnus pracdicatur de fpecie .& vnam effe : quia fiipple ens .quasdifputauit.er par' ^* quibus aliquid componitur 5 ergo non eft fZT/slmul. rius qujefHonem fiiperius difputatam)qu6d ibi cft fall^cia Confequent is. Nam fi frincifi» r»- tioHtcommM' niiMu.praedicantur. qus fncluditur in ratibnc fpccici. hoc loquirauf. crgo principia non funt gcncra. id non fimt genera : magisfrinT probat.& vnuni. quod concludant . "^^> ^*"^ genera comrnunillivltima pradicata de indiuiduit . Confequens contradicit antecedenti. rei vtfaquc h^c.ficut ipfepromifit inprooemio huius terrij : duo autem oppofita non pof^ .ipipoJfibile eft autemjpede propriis differentiisyaut genttsfine . cot potefl de differenria pricdicari vnde concludit Vh:i\oCo^hus:q«arefivnum. nii»gcnera non qiundam refpopfionem Excliidit pofler.vel dc omnibus : Htc f Sifuprem» genernftmt &vnum jion funt gener fcd ens : qiiod probat ex : magentrnm frtncipia^aut vltimafradiSla de Ponit 4- ra J^^\i^^nerafftnt. quod »0« efipofiimul. Dhuc autemfi quam maxime principis efife- ifundnfufeftHs afstgna- t»exp*rte to»fider»t»- Twp« um non {eamdam qusftionem.ergo principia cies pradicari -^^^ hocquia tunc erunt ens.Ratiofecundi diuidat. vt fiiperius dicebator . quJE . genM:vidf differentias cuiufunque generis necejfe eft. Qa»^ ter prsdicantur : eft.nec dicens vnum. Liberlll. Dico fimiUter hic. Secund6 arguit ad vtran)que partem. .Tettia ihiiAdhuc autern ma~ gis. ^*/"'* /""'""* generum. de qua nunc quia diffcrentia ciim eft eft. Rario primi eft .^A' vnumgenuSyautenSynuUa differentia^ nec vnum^necens erit. Secunda ibi Natn v»itmrfalia. Terti6 arguit ad oppofitum hui ibi clari probandum ducit* rationes. eft per genera . autem rei poteft fiimi definitio eflentialis rcij ergo impofllbile eft principia terum efle genera pancs rei. & vnum fvxdicantni.& vnum quod noneft poJftbtle.ffecfrincifia. ea dicuntur de omnibus tot igitur erunt principia entium . ergo non contraria non pertincnt. autjpeciesgeneris de frofriis ejfcy difftreHtiiSyaut genusfinefuis fpeciebus. & contrahat ipfum gcnusjidcirco eft ex- rarionem generis . ficutncctotum de parte fua integrali praedfcario- que dicuntur de omnibus. efgo vtraque jionerunt refum principia.ca firilicet ensfSr vrtum maxime de omnihiu dicuntur . non eftmultum innitendum rationibus Pliilofophi in hoc tcrtio . neqneens. Cuius caufian Cahditynamque pro quia. Imfofsibite auItem prxdicari . fiibftantialia vcl vltima: fpecies finc rctuni principia.: : Metaph.Poftea . (jr ttfnumgenera. qu6d frens.YukdiceTe .aut ensfunt oenus^nul- differentias. & t^u£ dtcit^ vel ex quibtts . id eft. qua. namcfue de omnibus maxirne dicuntUr exir Hentibus. Scciirida ibi Argiiic vtrrnque tripliciter . ^ua eft pergenera defnitip^ qudt dicit (^ exquibus eH inexiBeHtibus.fcilicet qu6d n contraria pertjncnt ad eandem fcientiam . rationemcontradli. quia Philofophus intcndit hiq argucrc ad pancs oppofitas qusftionum. eatenus prafdicatiu: quodariirnod6 de differcntia .enem per confequens genus non tradi.priiicipia . qua- & libet>effe. vtraque tamgeneca . fgilicet VmM rti fvtmdefini- ^ ''*' vtraquetam genera. & vltirtx^ de indiuiduis pr^dicantur ? etenim hac. ergo communiflima maxime erunt principiaihsc autem communifllma fimt cns. . fed b^n^ fequitur.nam- erunt fiipple que pro quia . differentije ma genertan : maxime principia.ex princir piis & fbile dicerc ipfa efle frincipia vtrobiejue . tra { ti» princifia^quot generafrima. quiafi fuprefna generafunt magis principia|. Sectmd6 cflc principia con-r . & Diferemi4 C9ntr»henf eft extra r^- hcut contrahens eft extra f. dennitio fubftantialis eft vna. In prima parte intendit taieni rationern : Si fiiprema genera fimt magis principia . ^^5 pon foffe ejff eaden^ definitio fifintifi» ref. qu6(i 38 . quot funt prima genera: : & vnum erunf principiafubftantia . qua: eft conclufio principalis. nee etid ffeciet^ ojlendit. SVMMAklVM. id eft.ad fccundum }^ prima. Terti:^ : oportit.nec ens efje vnum. fJon eli autem fofsibile genus exi- Ihntium vnum effe . de omnibus generaiiT : quare ens. ^y vnum fuit confequens. non funt genera. Confequentia prpbatur .aut ens non funt genera^ vt probatum ^Ci.quod Et hoc eftquod dicit namfiv-^ niuerfalia funt magis principi(i.. & fns\ c^ vntim frincifia . cx quibus res conftaqt . Pt irria iri trCs S^cunda ibi Amplius quttfunt intermedi^. diuerfa vero erit defimtio . id eft . &qua:daturp. hifi vbi argumentum alterum fit quod Commcntatoi' didt (vt fiipedicebatur de primo argumento ad primam funt concludi Sophiflicunu. . ^ -j a •/r fuppofito fcjlicet / '^ . id cft fpecicsfpecialiflimije. hoc eft ratione maioris communitatis . quod eorum diffi^entiae cf|ent nihil . non /equimr . 88 orf"/ vtrb neque vtrobique popbile dicere frirtcjpia. i4 rerum. quia cum difv |inc fpeciebus fcrentia fit pars integralis . Doftor notat K ti^s rationes. Ratip namcjue fuhHantid elf vna diuerffvero eni. id eft.ergo nec erunt principia : fiprincipia poi\zntui genera. At yertfi nin ens . qu6d. Tot ergo erunt en- refi efi ximi frinfi' fi». m» erunt m^ & per confequens dfiaifalamyCfuiaJupremage)ierum:hdcnam-' pamneceffe C0mmunifsi. hoc . sliqaod genus exiEns non ejf ftentiuTtf. Circa quod ttia facit: ^uia prirn6 inducit rationcs ad probandutq pri< renti» .palam quiafuipre-.fluodgenut dicatur de differentiis feorfum fumptis. e.qu6dqis. proxim? . qusE quam pattes.

ergo quod gis erit principium : fed fpccics fpccialilJima cft indiuifibile ritatcnt.icilicet rum. iequiau: qu6d rationale non cft animal abfolute fcd qu6d non eft animal primo modo. cum differentiis erunt genera vfque ad indiuidua. id & fi magU habens fpeciem quod fpcdcs magis habet rarionem prindpij quia vnum.put^ fiibflantia patet. . omnia contenta icilicct a primis generibus . Cap. Indiuifibi.i\m & omni illa fcilicet dicit Adhucautem magis cipia . apparct cftc falfura non eft genus. & principia . . eft Confequenria patet:quia antecedcns. dens. Deinde Herius.quod : frineipi» . Jn indiuiduis vero non eH hocprius^ (jr illudpo- confequcnris patet accipiatur primum : quod eft impoflibile. Prius autem quod vero uifibile .quod eft etiam in propofito. Si ergo aliquod vnum indiuifibilc ponamr principium. ma- eft non videatur genera . QuaAim iecunda ponimr ibi Ampliits Vntm qmd. fecundum fpedem erit prindpalius : magis enim erit vnum vltimum prtdicatum .quam inprimo modo . ponetur principium.vt ita dicatur. adhuc autem dtjferentia funt magisprincipia quam gener<i. quia differenticB rerum funt infinits. fequitur . ergo differcnris erunt roa genera fiht principia principia : confequens cft ma genera famun ergo antccequia non fblum pri. Nunc autem bsc quidem videntur ejfe: Ponit (ecundam rationem . maxime cognofcimr. qoiditatiac & . diuifum ab rio procedit ex opinionc vnum efle : alio.feqidtttr. pteta. Prima ra- : Platonicorum . fcilicet quae funt fpecies fubaltcrruc videntur . omne vero diuifibiUj vel efi fecundum quantitatem . aut fecundum quantitatem^autfecundum fpetiem. putkhomindnpraetcromnes homines: quando vero aliquid didtur dc pluribus fecimdum prius .fnrtat dicitiu: fterius .. quod ipecies ipccialillimz . fcilicct gcnus fubflan- quo quidem innumerabUcs continentur.& idc6 ponebat ideas fcparatas fpc. Confcquenria patet : funt principia cognofbendi fpeciem. & pofterius illud non ponebat fe: 40 At vero &fimagii principi/ Jpecie habens Scori Oper. prindpalius quod fecHdum fpt7tem. Dicit ergo .genera enim fimt di- : '-. quod eft falfum vnde fubdit: Nunc autem htu . cuius differentiae fiint no- istnnumcrabilesjprincipia ergo rerum cflent infinita Siautemnon horumfcho- fint a- ex hoc. dicit Indi- omne . fic uenicns fpecialitcr de vno Text. nulla differentia . quz talis eft : Si pri. crgo crit nu^s principium quiun gcnus. aut ens. qus funt de numero talium. aut cns. fed eriam multo magis diffcrenria: . eH vnum:vnum autem indiuifbile fi genus . Ad cuius euidcntiam notandum quod fccimdum opinionem Platonis quando aliquid vnum . formaliter ficut oponet concfedere de primiscon- tradHuis entis per qoa: ens defcendit ad infe- . ciim ^s & principia formalia fpeciei . prius (^poBerius nOn eHpofsibile in his aliquid effe prater ipfa. & gcncra prima jfunt communia de pluribus prajdicata fi crgo omnia talia funt gencra .: : : Summ^II. fcilicct fpccies : vero erit ali- magis indiuifibilis quam genus . co.quod fcilicet cft . fpcdaliflima Didt ergo . non t[\ibd eflent ens vnum vel .qua: eriam procedit ex opinione Platonis. omnia intermedia intcr indiuidua .Vtfi prima numerorum eHdualitas^ non erit numerus aliquis prater fpecies numero^ eli. ponitur principium fecundum Platonicos : vnum autem ejl indiuifibile. fcilicet fpecies fpccialiiliraae ^flegcnera. Deinde ciim & : inquibus.Similiter autem necfigura aliqua prater fpecies figurarum. vt ita difatur. cum differendae didt Ponit fcaindam radonem.Si autem e^ hac principia^ ctmdH qitMtf titMttm diuifibile fcilicet indiuifibile homo non efl . Genera vero diuifbtlia in quorum hominum. dcrum . vt quod non didmr dupliciter.f<«*« f */"** illudponimreffe aliquod vnum fepara. in~ . ficut fpecies rei eft prindpaliorqukm eius quantitas.Sc & per confcquens fiium oppofitu . Pbnit tcrttam raaoneinj.erunt principia./«wf principia . quod genus aliorum hominum quam genera.quia vnum cft. cr »** ftcttttdiim gi^ : & Dcinde cum dicit infnifa. vfque ad indiuidtuii erunt pnerti . non enim. tom. Amptius in quibus .vcl fccundum quapundus. ntc hoc eft inconcunr vnum fit paflio cntissaut intcndit inferrc negatiuam abfolutc. : : ^ coAccepA i^mflius Autem intermedU. Aliter ^ ^Ji quii primumgenitsprincipium ponat. IV. & n*r»r»ti»ne Magis vtique vnum vltimum Non enim eH genus bomo fpecies. erunt principia . uifibitia infpecies differentia funt frin- Indimfihilt dMfltxft' diuiditur jn plures fpedes.li.vel fecimdumfpedem.t& po.^uoad nos erunt principia . primo modo. Arguit quod fpdcies fpecialifEmae fint magis hoc pcr tres . fi rationale cft diffcrentia animalis . Falfitas quoad nos quod : fenus.aliquorum eruntgenerapr^terfpecies. fi la. mura infcrt quod . quac fic formari poteft Si prima gencra ponuntur principia . aut vnum erit.eo : quod funt communia . & vnum per fe erit ens. illa titfonutUfir prddicatum. quam gcnera prima . Tertiaibi Ampltits autem. concedo tunc confequentia non valct i9 fecundumfpeciem. fupple.per . quodpatet fiipple in fe confiderando mulritudi- finita nem differenriarum : aiiterque fi aliquis ponat principiuin primum gentts ria» . autem fecundo modo eft principalius. vcl principia Deinde cum fuerunt ipfum .qnod diiFerentia non 89 eff.fecttndMm fpedaliflima 'quain genera '.'^^^'^^ tum:qualiter fe habet fpedcs refpedu indiui. Quajro. de pluribus non fecundiim prius . fub . & genera coniequens : praedicata falfum. & fi hx fcilicct differcnriae. . Ho- quac res rum enim maxime genera efje videntur. rarioncs. 41 ^if*d tlai» paratumjfccundum quem modum fe habet gcnus H } . vel efl fecunditm fpeciemt &prim. ipfiun vnum habet rarionem indiuifionis. fit diuifibilis patet qtiia CmpMrMtio trgofuitft- CMttdkm Jff ciem. mult6 male gis fpedes ^ fftciem.^ duorum. &: gencra. edjiritermedia omnia coaccepta atm fic fi differentiu. Vnde cum Philofbphus ciora. qui poprincipium tuoc fic. .generttm. quod fftties vlti- DM trMnt frmdfi». quia fpecies Ipecialiffima : Dicit eigOyampUks' . fed fiipple fpedes cum in indiuiduaj noi>in fpcdes.«li^ magis indiuifibile. quod in fe indiuifiun cft . & dc & ergo ttmmunitM- pluribus pracdican- omnia commmuade pluribus turjcrgo funt ptincipia. Minor oftcnditur : quia vero non videntur. at vero principij eft vnum. I. aut intqjdit infereflet re.

idc6 dicit qu6d amplius vbi hoc quidem melitts . pro quia. fatttr. .^ancnd&-. . ergo erurit rtiagis principia.'cum fint ef* partcs intc^rantes com-» : parando pra^dicata communia intcr fc. Inter fpecies ergo eft ordo ellentialis fecundum pcrfedtius impcrfisitius non fic autcm in indiuiduis ciufHem fpcciei. Dcinde mocuit) dicit. veritatem quim partes . frtttt if f«- fieristt htibtt 0rdintm*l!*tt tiaUm^ ntt fentialitcr & fpecifice lim numeralitcr. ergo.Communia feparata fecundijm Platonem funt principia : fed folai fpccics funt feparatae fccundtei : lit» Uttt tqmuctittio m gtntnbitf. 0" fofteritts^non ejtpojfiiilt .conimuniafpeciebus ro non eft hoc tjuidem pritts quarefupplefpecics : inindiuidufs ve-r & illud pofterius commtmis eis rc- erit fecundum Platonem feparata. funt prttdicat* . feparatum. nir fcilicet harum quacflionum poteft qu6d fi gehera & ftecies modo przdiiSto Platpnico . . id eft. quae fumirur ex mcliori pciori : quia in qiiibufcunque vniim eft ntts ^uare frincifia. fcilicet fpecierum maxime videntur genealia do<3xina ra. waj^» vntuerfaUa rnagisfunt principia. partes rei ierunt prindpia& element-a rei.III. fcilicet fpeci^s Dfcit ergo. & caufam oportet efteprsterres. ideo concludit -yfedfipropter hoc aliquidponatur.&'. Deinde ciim dicit »-f-7. AliarAtio fuadcns gencra eommunif- prima rcrum principia. id eft . fcilicet fpecies fpecialiflHras magis inqudmgenerum. tur. eundem ergo folaB (pccips cnmt principia . necgentra. £0- Exemplum priE«em- refpedtu animalis. quim ^ries fpeciaeis . Tale vero aiiquidpraterjingtt^ communi primus ordo cft cflentia- lisjfecundus tndiuiduit quomodo oportet h<tc exiftimare principia non facile dicere. & & non feamdum gis principia qua:ftionem gencra . SV MMA R J r M. & non genera. Dodor refoluit rationcs fadas pro & contra . iHud vero vilitts . & rainus perfedius & naturam propriie fpcdei. nera feparata a fpeciebus. figur^ptm : quia fupple tam fpecies numcrorum quam etiam figurarum fe habent fecundum prius poflerius : nam dualitas ponitur prima fpecies & & fic de aliis. nec fpecics. fecundum Platonem tantum proccdere. nec genera enmf principia.magis eir<? quam fentialia. quare aliquis fufcipit. ficut hic ait Philofbphus.quo- mfi quia vniuerfaliter (^ de omnibHSpfadi' At verofiprofUr hoc.eft prius fecundum Platonem quae fic fe habcnr.fed alior & rumfchola .id efl.quam fit rcgula& doftrina Platonis : horum enim . Qijantum autemad fecundam . albedo intenfa ^tfepifdcne' gaturtrdtsb imperfc<9dus participant : faodo non. cjuarum ejlprincipium & hisfepara- principium . lecundum Platoneni^irj/lf aliquid practer hoc.qu6d vna habct rarionem melioris refpc6hi alterius . Amplius vbi hoc q»idemmelins:ill»d vero ^uare neque horum erit vtique genus. opinari eJ}eprincipia. & per confequens magis prinipipiutp. Lib. mAgis inefutim generumprincipia ejfe viden-r Arguit ad oppofiuun tali rarione:Prindpia reriim oportet efte feparata ab his principia. aliquid feparatum frtuer . genera crunt maquantum ad primam fic & intermcdiae fpecics magisquiiri quantqm ad fecimdam : quia foliim fpccieru^n .fernpcr illud quod eft melius. fic genera eruntprdterfpecies.mfiquia vniuerfaUter de omnibus pndicatur quafi diceret . Ad mcn»- tcm & diffe- Ariftotelis cxplicat gencra. id eft.non habent vnum genus commune feparatum. fed fecun- Teritas ha^ rumqusjii^ num.mentu eiut.femper qnod eft melitts^ft prius^tfttare nihil horum eft genaturaliter:& & .quare friipa genera Veritas Ponit tcrtiam rarionem . id efl. Sir numeri. fic idem quod prius : quia fpecies fub genere fic fe habent. Concludij. Si ver6 loquamur modo PJatonico . erit eorum gula. qu6d hiec eft : cauf^ & nulla alia . .& temarius fecunda : militcr trian^us ponitur prima fpecics figurac. de qnibttt eUcitHT. Dicit crgo . quod vernm eft de & inelius alio.Ex hu quidem igitur eA tjute de indiuiduu prtedicantury viliftSfJemper quidern eji melitts prius. parata. & quadrangulus fecunda & . rentias. erunt principia.& ficquantuih ad primam quacflionem noafpecies. magls vniuerfa-. Princi-* caufam oportet effe prater res^ fium enim laria ejfe frofter quod vtique aliquisfufcipit. . quomtdo opbrtet hac. j autem non. quam genera. poftlbtle effe tib tumitale autem aliifuid effeprAterfingHlaria\. Cci~ llcet feparatum propter ^uid. fi ponantur ge: qui carent ablariuo. qti6d ttmfliMs in hU in qmbus eSl prittt . emm.di. Tc. principia . id efl. 4» fonenda junt lia niagis frincifiafrinta eruni genera^ & remifla refpe6hi & (i*i. . quorum 4J funt principiis extrinfe- crgo quanto magis fepafata^i tanto magis cruntprindpia fed gencra funt raagis fcparataA rebus . : haJjet rarionem quarum viia & perfedioris refpe<au alterius}idcd non poncbatideas genprumfcparatas tunc fic. quomodo fe habet gcmis refpei3:u {pecierum : u frima icilicet fpccies numtro^fm eft dttalitas. Negat autem Philofbf>hus ab indiuiduis efle ordinem eflentialem foum qui eft in difUndtis fi^cunduin fpeciem. feparatum. 90 rcfpedhi fpccierum prioris. & ccderc rauones fadas pro fic habe- accipian- videnturptt)- iic contra . Sutrtfi. fpecialiflimaS (xiftimare. vel intcr difHn6b fpecifice. id cil. effe prineipia qutt dc indiuiduis ri . qu6d prius &pofleriusdicuntorrdincm : Ifle autem ordo vel eft inter diftindb ef^ mi. opinatur . fcilicct mt^is videnfHr qu6d ex ex tribus rationibus pracdidis.vclfpccics feparata a rcbus.: : Metaph. Pnrtet reifunt e/*- dum veritatemnon eft dare talia vniuerfalia fe. quia vniuerfaliora .»o« erit horum. : liflimae .non plum homo & aflnus fecundi albedinis in . non ett €rit tUiquis numertts prttter jpeciet numerorum : y»- militer ttutem nec figura alitjua <rit frttterjpeciet Sfteittfmtt ficuf ntmmi. non aliquod genus commune.yL hoctamen non negatiu: . quia fccundum vcritatetn nuUum efigclima cfTc nus.nontftfaciledicere : cuius caufam hihdk. Notandum. fupcrjora funt magis principia quia infcriora cx cis fiunt.Ac^ cipimr autcm Genitiuus pro Ablariuo cafu re Graccorum . vt ITerum ttutem fcilicet his igitur . quin indiuidua fpcundum prius &po(terius Jwbeant ordinem prout fecundfiim magis fiufdem/pe- & quarurnprincipiumefi^^ pophile abeufe^ faratum ejfe. id cfl de aliis qu6d fi .

confequcncer fe habcns. an yniuerTalia eft ferc : cxiflenribus. Ad euidcnriam prinu. Secunda ihiiNam fi nort. de qua nufic exiSiit ratioSdM' cet vlrim6 pofita. neceffe ertt ifia generas^xx prtuer fingMlaria. vt rcipidunt vniuerialidifputat qusftiones prout quiditas prindpiorum rdpidt feparabiStatem.icm- ESt dutem tis : genera 4enti. fic quod primo qu«ftionem ponitJecundd ad quacftionen\ arguit pro.ln. (dlicct vtrum vniuer» puUMrumex falia fint lcparata f»rttconJid*. Do£kor rcfoluit ncga- cadem : fupra. Noitandum . prima parce inrcndit talcm rarioncm Omnis fdenria eft de rcalitcr & Huq. I j /r r I cejje. Doftor ex ipfo ncgatiu^ refoluit. Ddnde cum didt eft . (pederum pofuit Plato rum ponebai eflc. notandiim qn6d prima ifta fccunda prima : gcncralirer^ vcrura vniucrfale cf^ feparatum a fingularibus ? Singulare autem aliquod cft compoiituro cx matcria fbrma non autera orane fingularc. aut prater nihil effe: aut crfrater quadam non ef^ > Ponit fecundara quarfHonem drca quam . quam immatqrialibus. quatenus ex ca dcpendet cota noriria de fubftariis tara materialibus . id fmf*nm»f». Didt ergo qu6d efi qua^ dam dubnatio habita hit qu^. pro quanto fimt eriaih prindpia fpcdcrura propter quod «item vnuraquodque taie.1». Dicit <]Mid de fcientia cft fingularia ciim fint infinita.Ckczfnmam quarftioncm duo fadt.finguLtrui . aut & ejfe efi ne- ponunc prima.ce.n«» emm tnfinita funt nus m^ni Philofbphi diuerfimode dc ipfafcnieta viiiuerfali- nifi in ieparaca. & : oportet tUi-^ praterfingularia. cnim quarebat demnihil.& in tjMid efi. {ciHcct ex praccedcnri dubitarionc Patet ergo quod vniuerfalia nonfimc a fingukri- alij Philofbphi negaueruuc .Circa quod mouet duas quaeiHoncs.6^ quid S" idem^ drin quantum vniuer/kle ali'' quid elffin tantum omnia cegnofcimu!.necejfe vtique erit fintvcre fcparata. hoc : rario di^^im cumdidc.quiapcrca dcfinitnr. nam /•1/r 2. Prim6 quacftioncm propoliit.Nunc bus o// verofiboc k rg. Quacftio 4J ad partcro af- da ibi At verofihoe efi.Ad argumenu autem fi^in oppofitumquid fit diccndum .. qu2 font prindpia eflcndi &cognoC:cndi reracompofitam ah^s: quantum ad icamdara quatftioacm videtur poflc did. Secunda ponitur ibi: uimplikt aMt*m fi ^u^mmaxime. fic potcft paterccxpraEdidlis : necdc cis multum eft corandum. Secund6ad paxtem ncgariiiam. SFMMARirH.- tionum ad iftam fdcntiam pcrtinenriura .qu6d cft confequenter habens ad praaniflajquatcnus confiderado przcedentis quqftionis dependct cx ifta:nam fivniuerfalia non fint tria. 11. quodeft raaximc neceflariaad confiderandum. Tcrrium eft. qtt6d eencra commonia. efialiquid frditerfing»laiia\ ^"P^** busfeparata. fingularia non Nam platonid pofuerunt vuiucrfalia fepara- & pcr confcquens fi non efi alujutd prater fupple tollerctur {denni. dum cft. de quibus quzritur qu2 funt prindpia inregralia dijcreria matcrialia. fcilicct feparata. rio fupponebat.quam fpedcs. quia ex cis corapcnitur. Item ad oppofitum. ibi : Siqm- procedit. rtuarmm. Areuic ad oppoficum dicens quod fihoc ccc fcparatum.Secundi adqua:ftioncm arguit pro &concra. tiuc.aut effe frima:hocautem quia imfefityHe^ nnptrofieu- Jimus duhitand*. Poftquam Philolbphus di/putauit quarftioncs dc quiditate pridpiorura. Sicut ncc de aliis qua.& iilud roagisrvnde gcnus difFcreria fimt prindpia fpcdri quantura ad cfle.cum iuit prindpia dTcnrialia gcnus Tezt. : & iingalaria firoplida iiinplidtace qiiz H oppo^ 4 * . Scd pro quanto gcnus iumuntur a matcria &: forma. ficucdidhim fuic cum prxcc- ka&ifd hls d»bitdtio diffcillima^^ & pmnii ad conjiderandum maxi^ me necejfarid^de quo oratic nuncexijiit. ejfe.»»f dMhitauimM . crgo \iii- poflunt.fic videnir pofle did quannmi ad primam quarftioncm. qtfod cft vniuerfale. fc fcparata. quando pradicatur aliquid de materia:vtriimfiefiali~ quid.: : Summ^II. Deinde Namfinon ^ ergo. quac feorfum non cxiftunt.cr oportet altqtud ejfe preter fmgMlarta.& idco iuxu hoc cft dubitario habita .puti Si autetn & & & pmtur in ifto terdo. quaterunt.Ddndc cum didc efi necefie . ^ (enfibilibus. quicfHo eft vniuer^ior. erunc prindpia fccimdiim illam viam.prater omnia ofortet aliquid frater quadam fe-. quantum ad cognofd. ficut pncraifla ra- Dc ifta autem dubitatione didt Priraum. qu6d gcnerafint magis prindpia.non crunt prindpia:fi autem fimt feparata . fcilicet proximedi€t3i funt difficiStTna omnium ad conjidrrandum vuxime necejfarui. qius prindpia re- loquamur {eomdura viam Arift.uitur pro & contra. vel aliquid feparacum a fenfibiiibus. Arguit dupliciter dari vniucrfale. & SrMMJRlFM.eft. fed quid e{fefraterfinguiaria. Ai^c ad quarfHon«n:& prim6 quiditariua.tadium cft dc feparabiiitate prind- piorum.docens dari fubftantias immateria- lesSoIuatquomodo a Philofopho dicitur tnotus corli Enitus . firmariuam. AMpliits autemfi quammaxime ejl aliquid fraterfimul totum . fdri quaotimi reduconnit ad ahqiiod conimune.quam fingularia vero infioitayijuomodo cotingit ^c- - fti*tmhnua Ktciitm *A aMtem qMta impofiihtle efi tjfe.Scdi- & 44 91 & diffcrenria. omnium dubita. ^ infinitus dne contradidione.di- & 5. fcilicct cet fingularia : quoquc non conin qttamum ali~ nam eptamtem vniMerfale ali' fcparatum in tantMm ommaSc^~ cf^n^/nmw . aut vlttma. idcas : Cap. Sunt cnim multa fet ciferefcientiamiNam in quantum vnum ali*r ftitMtia. acr6lia funt realitcr cxiftenria. & contra.qu6d in vltima rarione prsccdentigit mMiuti quatftionis. tatem.quod eft diffidllimum Seam- omnis vnum .gut vltima Nec ad oppofitum cogit : nam ficut Otpi ^r*'* ?•** modus {dcndi vcl intclligcndi non P*"**' omnino fequitur modum cflcndi : multa cnim fcorfum intelligimas fcimus.(unt magis prindpia quam [>anes. : infinitorura acdpere ringit lcicntiam vnMm & idem.

ri Probat idetti cx parte formae. . vt dixerunt eft falfum. curaerg6 forma fit tcrminus eenerationis. & primumfallum eft.nam 8JPhyfic. in ternMho generationis. corrumpuntur (jrin motufunt. firilicct fsd omniafen- rtifiquis dicat ejfe yc/mMm. & curri nihil intelli- de fenfibilibus non de rebus.& fi^ fcientia .yel ftnitum. caeli efle infinitura. vt vidctur. gi & forma » ficut omnia finguIariaaccidcntiHm. quod eft materia. quiafcilicct in ni generationc necefffeft aliquideffe eft. ifta At vero fifempiternum nihil efi.Tcrtiiibi Motum infinitasin raotu.qu6d ampliUs autemfi fiipple nihil eftfcpa- num. materialia parPlato cnimpofuitiftafenfibilia & ticipafe vniuerfklia feparata dcipatum aut vniudriale par- : praedicaretur dc fingularij& fic confti- quoddam fimul totum. fit dicit. omnis mutaitio eft finita fecundim terminos. Secunda ibi: uimplius autem nec fempitermim. fuferiht 0ftgn»t» tK denu0r & compofitis ex matcria .^x . oportet efle generatum.ponitur cfie ingenita. fingularia ergo nihil c..Omntsmottn nem Omnis motus : & generiatio & vniuerfali- erit procedefc in infinitura in forinis. vt habetur iuxta fine fexti Phyfi. fc- Jbundura quod duas jationcs inducit. videcur afierere motum fciendura qu6d.co.&etiam mul- nitur corapofitioni ex materia funt ta finguiaria fiibftantiae. ofteftdit dum hoc men hic pars diuiditur in tres. ergo & antecedens. Primo ex parEt dicit qabd.s. : hil fitper ijattoani. vtrum praetcr fingularia.co. Si nihil eft feparatum cft fenfibiie:fi entcNoii qu6d cx non ente quia ex nihiio.Prim6^d partem affirrnatiuam. . non proquod oportcac ponere aliquam formara efle ingenitara . neccfle cft tflfe quod probat fi pro quia . cimdaibi: efft *^*»'>««f» : ratio ftat. om- ^uod fa^um Mtutrld fit.Quiafi gene- verofi iteritm. Falfitatem ifta 48 quarum fecunda ponituiybi Amplius rationes : : tt& fingularia nihil exiftit lcparatum {empiternum & ricratUr.^vxtcifmpii3ic compofitum cx materia &f3rma : quod cxponit diccns. Secundo ad oppofitam negatiuam.io. generationem alicu- eft poffibile ejfe .Se-- At & .qux- rctur jdc illo alio. nonente impojftbile ir/?^f«fr<tnaliquid generatio proccdit in infiniturti.vel fecundura Prirao raodo raojus c^li ^ft infinitus.Dicit ergo. quia geneex & nonprocedit in infinitum quo cet ex ProbaC manifeftc falfiim. Jd ad fadum neceffe eft ejfe cft. puia fiibftantia: fijparat^.Cci\i- ingenitum. fcilicct eft autem iftam confequentiam nita. quia fingularia fempitcrnum. Lib. Genera^ enim nonpofsibile quod impofsibile efifa^ iium ejfe.vel quodfit & extjmfit. omnia ernnt {enfibilia. qu6d iPhilofbphus videtur fibi c6- tradiccre. nifi talis terrainari tum. In prima parte intendit talen\ rariouem . . Dcinde cuni nittts tfi:Motus enimnuUus eHinfi- ffedmotioitu omnis eH finis .id eftjvaldc tfihil.eft inge^ & per coniequens fcmpiterna. nihii erit intelligibile fibilia. (|u6d tingitintelU-^ gi dufUcUtr. ni- poteft dici ahquid ingenitura Arguit ad quaEftiqnem. cuius non fit ali- aliqua eeneratio omnia fynt comiptibilia .ab eo qu6d jimpitus Autem nec fempiternumefi ali^nid nec immobile : nam fenfibilia omni4 cft & fic vel autem citmfit generatioS' motu$ efie neceffe ceditur in 47 ingcnitum. .Et fecun- indc. Confequentia eft euidens. De fingularibus autem forma maxima & eft in ralibus g g^hte tft f . fuA fecundiim dtu:ationem. Secunda ihi Daturforma ittgtnita. nifi quis fenfum efte idem. : Si cx- ergo n^hil falfum.Vrima. omriis raocus etiara caelcftis fucceeft fiuitus . non ter praeter fingularia. pitemum. fiipple quanwm ad rcrrainos generari tjuid(m non eft pojfibile. & hoc vltimum.ergo antecedens. nihil eft fempiternii. Oicit ratiim a fenfibiUbus .Con- quiaomne iequentia probatiu: ex hoc.• vult dice-* alia generintiur.fequitur num fJf aliquidinec nia corrHmpuntur dicit : & itf motufunt. i quD.& per con(equcns nuUa erit dicat fi:ienriatn aliqui antiqui. (fHondo pnedicatur ^li^nid de matfia . ridf nihil vtiqueerit i/ttelle^ftaUyfed pnfibilia ejfe & nuUittifcientiA . infinitum et- ergo. Deinde cum eftir terrainos. omma nifi quis dicat qua requ6ditiateria. crgo nihil eft intelligibilc.& parte materias.necgenerationem effepo/ibik efi. quod necfempiterimmobile : nam fenfibilia om- cundo autem modo. Ideft. ^od autem eB generatum^^Kecefik" rium eJl ejfe qnandoprimumfaiiumefi. quod fi (fuidem mhil efi prtter fingularia feparatum.huius. Ponit fecundam rationem qua : confequehs talis cft e(l . ex ec qu6d in forrais non fit procefliis in infinicum^fed pmnis eft finis . ratur :'vel generatur cx ente. Phyfi.Metaph. Prim6 ex fitas tftfinitif^.& i2. trimcmbris ^ vtriim fi eft aliquaipccies. In prima parte intend^t talemrario. fed erit qua forma^vltima. Eft ergo quaeftio.Si geneiratur ex alio entc.j4.aHt prater fjfe& prdter qH^dam no» mum qH*dam aut prdter tjfc\ ingenititmfi liaturi (jr ex noa ente ge^ nerari impol Probat falfitatem confequcntis. nec quod ius.& fiientia nuUiHf erit . Quia primo ponimr di<Slacon{equcntia. quaeiibet taraen citcula- fecundum terminos .Sicut ergo raatcria ex qua auquidge- autem confequenris probat dupUciter.cjr horum vlti* Quia ampUusfi fecunda quaeftio 5 idc6 dicit. I II. Necejfe efi enim & dat aiteri tio & in fc ad .Secund6 probatur falconfequentis cx parte matcria:. efle finitnmiled &4i. poteft dupliciter intelligi. fcouidum ho'. efle : gencratio poflet ^uod autemeft genera- ejudndo .atverofinihil efl fem- dubitabileyi efi ali- r/?. 6. JDeinde cumdicit: tc «nateriae. fingulare firientia quod tamen jimpliits fine cft praeter fingolaria. Notandimi. fi crgo nihil eft irifiiiinira videtur ita . qui efl fadii efle. licct cnira vna cijrculario i : jitverofifempiter~' ^mplius autem cum ftt.Secundo expartc formae.probat ipfc8.&iDdc. quod impofftbile eft faStum ejfe . in<i\.id cftjidea feparata ^ talibus fingularibus.vcl & fenfus fidcnria erunt idem : confequens vtrumquc eft falfum. vtruni fpecialis difficultas aiiquod feparatum dequoquaerit fit quam maxime ijuidpr-tterJimHltptHmiicie(^.vel ex non efi pneter finguU-. Terti6 ex motum & ta- Text. Si ^uidem igiturnihil ali- quid effe quodfitydr ex quofit.& anoportuetur icilicet teat aliciuid ejfe prater omnia.fine finc firiita eft quct» .ia.ibile. Deindecumdicit: .tcxt. hoc xpoao verum eft. ficut pat?t. vel ftabitur ad fctentiam fenfuum.Scviam Philofbphi : parce fotnuE. & .&liocpcr duas : fimateria.

id eft . ^ non inde.& in quibufdam iion Simul autem (jr quomode fit maieria boeB Jjnolon ambo . fcilicet efie ingenitaus. fcflicet ad partcm negariuam . fenfus fint idcm nam. qu* funt fub vna fpecic. nino.&fingularecompledenscaain. p & circitcr. quia ea . (jr in quibas non ? Nam quod in omnibus nonfofsibilefit. quod adkuc efi dubitatto vtrttm rim »ffignsri ex fan9 fubfiantia . Prima f<tfU*stMm^ in duas quia prim6 proponic quzfUoncm. ap.^*^*. leparatamprsterfingulariacompo- &forma: eAdubium inqHibwfit boc verHm. in confiderarionc intcllcfit icicnria : didc . quam intendit ta- quod eft ih fe vnum indiuifum.^ & ra fingularia . drfpeciem. eft.Sccim- do Nam illajit cejfe mam . & fpeciem. fingula* rinmy& efi Jjinolon yidefi.id eft. & •vtroiu». Adoppofimm non arguit. fm^alaiet eaambot fcihcet compl«2:cns roateriam .ihi'.^mere bo. 7. vt (kpe didum cf^ noncft idcm moim' dus eflendi rci in fe.»iW eritom. quic fecundum fuam & naturam funt immarcrialia .de quibiis agetur.vtrum fit vnum numcro rcfpedhi omninm fub vna fpe^ de contcntorum ? Sccundo vniuerfahrer quacrit hoc idem in omnibus priricipiis. non concurrit cum ahodiucrfo ad componcndum lcm : illud multa : fed materia diuiditur in fingularia : crgo forma vna. & forma ce. id eft . Prima iii tres. nec formacft ingenita. Vcritas huius quzftionis fimiiturcxy. com. Seciuida ibi Sed impofiibi.fimultotum. & corrupribiles incorrupribili ab intellc<fhi ncc fequitur .Formam. quod de fenfibilibus non & nec quod fcicntia.• mn exiflimatWyCdUcet aliquid cflc fic feparatum.is 50 pertinentes ad prindpiorum quiditatem : i fimultotum compofitum ex materia. umt muJta. huius libri. Deindccuradidt: & : & & : 7»rm* nMeruiliKm fmt frpars- & dus :quia rcs in fe materiales t* .hoO' 4Utemefiexrra rationem. concipiuntur I j . fdlicet aliquam nia quoTumfubHaritia vna\fedmulta^^ difm de fe H9 puta formam. gcnerenjr ma pcr fe : non generatur.Vnmz in duas. nam prztcr (cnfibilia non eft ponere alitext. vnum em- non enim ^ hoc exfra ratienem eB.vcl diuerfitatcjn. Tcrtia ibi : £t vtritm vniuerfalia. forma fit vna omnium . cimdoarguit ad cam.com. 51 msttri» fonnx'. iiMie Arguit ad pancm oppofitam ne^ariuamdicens. In quibufHam ergo ponere oportct fbrmas feparatas.qitidfm^le. quae fumicura minori dicens " Poftquam Philofbphus effe. . pianifefium {dlicct in artificialibus efi : ncn enim ponimm aliquamdomumfeparatampraterdiquai domos. SecUnda ibi Ommum fituem ad confiderandHm. Sedfi hoc eH impofiibile. 1 tcxt! co 19. fiuc proprictates. nam matcria Jiis autem a fine. id mMteri» ci- eft. fi nec materia. Ponit (ecundam rationem fumptam cx parte •' qu^d : arn- flnu^materia efi ingenita. fi hdc non erit .quac fint eiufdem fpeciei.qu6d pdana. ne- AutemjimateriA eji. quomodo ratio principij fc habcat ad farioncm \tuus.Pru|i6 facit quod di<fhmi eft Secundo inquirit. Se. cadem. Arguit ad vnam partem qu^fHonis. nec illay nihil erit omnioo. Deinde ciim dicit Stdfi hoc iterum tjuisponity dubitatio formam efte licet fint : efi in 4*1*» (iifputam't i-ckt. fimul autem fcilicct cum prasccdcnri raaonc.quody» iteritm quii hac ponit. id eft. Circa quod tria facit quia primo difputat quarftioncs dc prindpiis jtmfiliHS *^» *"*«** A 95 II.ln fecunda ponitur ibi : SimMl autem prima parteintendit talem rationcm Si omniiun iub vna fpecie exiftenrium cftvnaformaj ergo multorum diffcrenrium erit vna formajquod manifcfte vidcrur efle falfum. : non potcft cxiftere. vide Dod. do f>encs eorumadHalitatem^vcl potcneialitatcm. text. id fingulares. fi quia 7. 1 . & qu^ pofiti fmn diccrct . exiftunt a fenfibilibus fcparata j cuiufmodi funt Infclligentijj. fcilicet ingcnitiun :fedfi hocefi impoffihile. hac? rum VHumquodque l^uiqs Ponit fecundam rarionem. fupr^ ji fim- f ^ ^*^ . & inde. Non dari formam vnam omniute. quas formas fenfibiles feparatas : cft tamen poncrc aliquas fubftantias immatcriales feparatas puta intelligfenrias. SVMMAKIVM.Necmi»9rdtAitatio. 12. . quod forma cft ft^arata a matcria. & ex. : : : Summ^ II. : nam omnium fbr- hu- & ftunt feparatJB : illa fcnnbilium formie non cxi- autem . Quiararioncsponends in ffequcnri qusflionc .non poterit concnrrcrc cum ^*"'"^ f"^ diucrfis parribus materix ad componendum plu.& diucrfitatcprindpiorum? fci- qmbus hocponet.Raaoncs aute ad oppofitu no cogunt: non enim fequitur.fed hoc eft impofllbilejfcilicct vnam efle formam omnium tatiura:»? enim tmnia eruntvnum cjHorumfubfiantiai&c forma ponitur cfle vna^ fed erum multa difieremia-. infenfibilia. Dhuc autem 'vtrum fubBofttiavna erit omnium^ vt hominum ? quxfHoncs . qabd hic dicicur .& incorruptibiHum ? Secunda ibi : ATAplius atuan de principifs. efty multo rationabiUm eB fubBantiam quao- efi ingenits. quia per illam fciJicet forma res habet efle magis fupple quam per materiam namfihac non erit .nntlto rationihilit/ efi ftAfiamuOn .y. cjuia primo in fpedali qujcrit de prindpio fonnah. i z. Confequentia patet. ita qu6d fingulare in fynolon. difFcrcnriaJDicit crgo. 11. fcilinnfidertus» cet cxiflcnrium fub vjia fpedc vt hominum} Dc- quampr^terfingulares domot.manifesium tH:n9n enim vtique ponemus domumali-^ eadcmprindpiaconupabiliuro.ftnpbtUu modo iramatcriah'. onmem mocum dl^ /mirani. Terrio pcncs conmi fingularitaccm. fed tfi. Peinde cum didt quU iftgenitA eH aliq»idejfep*terfjnclonjcilicet for- penes eorum identitatem. vt probatum t^inecefie efialtquid ejfe prater fyn- plon id eft.. necilla. formam' quafi & quod non vidatur.& formam : ideo didt. Secunda ilji. nunc difputat qiueftioncs pcnincntes ad prindpiorum quaUtates.& inqitibHsnon nam quia in ommbus : pum Sed inconaeniens ferentia fitaex matcria. .inm mttimi.fcilicct matcriam.Teixi3. id cft . pcr duas rariones : Quarum ^uomodo. vtrum fint eadcm numcto ? Tertio magis fpeciahter quzrit dc : Vtrum vnitatc. vt habctur ius. Cao. Dicit ergo . huius.^«#modo fit materia horum finguium. ^Hando ipfa fit ejfe.

li non pof- vel plura. text. dicit non & Nec iterttm vnum ipfim fint eaed^ lirer^ fpecie. ^ htc dih Namfijfedefunt vvnum- exilientibtts qkidem duobus eifdem .ficut Si vnum numero. Sccunda ponitur ibi Nec iteritm. 3UZ diuiditur reaiitcr in imgularia. Secund6 arguit adoppofitum. vnde addit qu6d fi non eftita. Secund6 <f* fit arguit diuerfitatem ad principiatum. erit yfi non aliquid erit talis cft : Omnis de vniuctfali . ide6 fubdit non quidem exiflentihtu duohut ^pple vnuni liumero. vniuerfale verh quod efi inhis ScWicet fingularibus :fi igitur elementa vock ejfent numero de~ terminata. : enria principiQrum. In prima parte fecit tale rariqne: : quicquidin principiaris reperitur. com. aliud ^ re . non poterit de pane:nam u cft. formam non. toUitur omnis fcientia. vt plura funt} licct omniimi fingularium fub vna vna forma {pccifica. Eadem ergo ratione . nam vnii numero & 'fingulare idem flint.vcl ipfum ens. vel eadem fpecie. vtrum fcilicet fint eadem numero non ? namque principia.19. diuerfa Secunda ibi: At vero fivnum. IIL 94 . Prima in tres. &. & ip4 fyllaba fupple fpecie cft ^adem quoti<jfciique furnpta.19. Sicut igiturfive^ cis elementa numero efient determinata tot uerfale non A Nam numero ter elementa aliud quicquam. falfun^. fi igitur principia non fint fit & cipia cxtrinfeca entiui^ y vtfunt ^£ciens. aut rcfoluit. quif de principiis.. nec plu- omnium entium eadenv princTpia numero. (aciunt pro illa eadem nnmero .hu.candem qaidiiatcm. ihi: Etfcire. quia prim6 inducit rarioncs ad probandum . fed folum vnum fpecicjergo hil erit in principiatis vnum fpecie. principium dicatur ad aliquid.fed tantupi Dicitergo primo tangens qusftionem. nec fluribfu.yeritM qu*inde. Si autem non ita fed qu4 fun^ exifientutm frincipia numero fant 'vnum . quae vntMerfy- : funt elementa. videmus enim ^uod in hac fyUaha. idco dicit. Bt fcire tjuomodo vnum tfi fe. fequiturquod ni- fit pra:ter principJa. non erit pracie SVMMARIVH. luec fdlicet quas dubitata funt de prmcipio fonnali.'*""• ^ non cft * ip4c.& communis. principia ens. quod videtur falfum. Metaph.& finis func . Ponlt tcrriam rarion«n. quae fub eadem fpecie continentur : nam vniuerfalc ponitur fubftantia fingularium.Tetr m. dicerpi . fcilicec inprincipiatis.E(t-fpecie autcjtadem exifiente. lent multiplicari. itaqu6d non rtbus.vel numcro ? Circa quod duo facit. . fcilicet principia entium .Cuni igitur fcienria de principaris depcndeat ex fci- nihil ficut princfpia .&non fe ha. quodfubftantia.& principi^ funt eademfpecieyet tamenfunt numero diuerfy: na quot funt numero fyllabae B A. etenim hac ftint numero diuerfa. an principia fint eadcm vel diucrfa . vt eflent fint hil in omnibtti. Deindc cun^ fpccie Atvero ft vnum fenfibilibtts BA.oftsnditur. hmus. fcilicet generaliter. funt tangit di(fJ:am rationem dicens. Arguit pro . quia principium relatiuum . fcienria cft nihil ris Veritas huius ^ufcftionisfolligitijr^x ii. vide eum : vnum aut finguUre dicertnihil differt. . : fupra de fepafatione vniufirfaliu.qu6d amplius dubitabit ali~ ef\. Vtrum finteadeni num^ro.ncce{Ie & fubftantiam corum. intendcns taiem rationem Si principium omnium eniium fint eadem numero. Dicit ergo .fiitnis. Verifas huius quxftionispatet ex 7. ergo nihil eritipfum vnum & ipfumcns. fingulare vnumquodqtte vt habet alia litcra Tangit fccundamrationem. fcilicet principia nihU erit vnum nunfero .huius.Sic enim dictmus'fingularenumero vnum: vni^ veroquodin hu efi.qu6d noi}» ijuomodo eritM eft rit D^inde cum : dicit & £. & eis eflc fcientia. nec pcr confequens de principiatis. & contra. Etfcire fic ^uomodo continget nififuequid vnum in ommbuiic^isSi diceret. A . & fincm in idcm liumcro cdincidcre matcriam.fpecie eademexifientey prtncipiafpem (jr eadem .qu6d prin. quoticfcumque fu- & mantur. tfmneslitteras e(fe necejfe ejfet eptot elementax Thcor. Deinde cumdicic y-^a^j"**** fit pro ijaia fi fpecie vnum funt .vbi VfritM fM.- quemadmodum infenfihUihm videmus quod altorum numerofunt aliaprincipianumero. (juod (juid efi rci.^. ius. qu6d non fint idcm numero . A.dc quo i i. etgo pri^icipium non erit principium. quod fi quodli: betprincipiorum efivnum numero bent. fit feparatum. i4t ^ vnum quod^ nun^ero^ f^ non quemadmodum in alia aliorum vt inhacfjillaba.& fit alicuius prindpium : quare principium non erit principiura fi praetcr ipfum.. fed quae funt kili- Peinde cum cet principia exiftentium . fjj . {ecundum quod breuiter tangit tres rationes pro illa parte. : . cui opponitur relatiue fi : autem principium vnum numero . tot funt num^ro B . quat fcilicet vnum & ens feparata ponuntur rerum pdncipia ide6 dicit qu6d nec iteritm ipfum vnum & ens ijrunt . aliquod aiiud ptiter elenfenta erit . tollit pringipiatum quia vnura numero dicitur quod eft femel tantum. vel : cum fequentia patetex hoc. & contradicit antecedenri.oponet quod fit vnum numerojfi igitnr principium rerum non fit vnum numero .cum „ • • • i„eiudit7elMtiortfm fat- m»littr. fpccie . nihtl nitmefo erit .«o.qu2 talis eftrlllud quad eft ipfum vnu. Con- 53 : Quacrit vniuerfalitpr de omnibus principiis.. : nam dicere vnum numero .necejje ejfet tot omnes ejfe litteras ijuot dijfert fic litera: duo . illud oritur ex : u crgo in principiis npn inuer)itut principiis vnuni numcro . Lib. fii icit T«f. enim dicimus fiigulare vnum numero. licct B .vbi habecur. . Arguit ad oppofitum. crgo nullum crit dare principium confequens eft euirdenter falfum . quodflnt padem numerp. vt videtur. cflet-diftindrio inter & principiata & . Mpittts ^^\^hitabtt num» .5c vnam efTe vniucrfalc formam . efficicns . quod vnum ni- numero. quod eft vnum in mulquia de fingularibus non eft fcienria.vel formani clle pluriiup. libef principiorumy auum defrimpiis aitquis. Doftor numero. fed vnum fpecic. & per confequens impofEbile cft. fcilicet aut . A .

>/C4 vero tjuanonguftauerut ipfum ne^ar. vt pofuerunt Platonid. : : : Ad cuidenriam tadum ficur ccs vocari cfTe principia corruptibi- . Reiicic rc- fpoxifiones Tarias principia^ ex qut vero non gu^ dicunt. IL adem xvamcio omnium kxjuendo de primo &de vlnmo finc. vt ibi cxponctur. ideo didc nam fi eademfitnt.co. Ratio autem vnum numerojxjuod ^ui quidem igitur circa Hefiodum^^ omttem. id cft.& B. Seamda ibi : di- A Prima in cres . Summ^ II.Seamd6 cxcludit dupliccm refponfionem. non pof^ fuiv: . polTunt cile diucrfa r* foffunt fntedtre tf- cum ad primam rarionem. incorrupcibilium. omnes iUi & fif haberenc aliquara identitatem.. fdlicct . : .dixc- numero de Deorum.& incorrupribilium? Circa quod duo * ^^^^' P^^o preponit quzftionem. Nec valet etiam quanmm ad fecundam rationem. tbi ergo qupd qusedam dubitario. &quidam alijDidt crgo qubd qutdam Hcfiodiflae . quia primo ponit rarionera. Tcrtia ibi Sed defabulose.ytrum efi perfuafionem Nam fieddemfint^quomodo hac ejuidem i»- (ciUcec Deos efle cilent prindpia corrupribilium . prindpiaomnium quomodo hac qmdem corrupti: bilia . : licct proxima . bilia.quz cft minor vnitacc nu> merali . qu^ non minor m(t4emis reliwjuitnr icilicet Philofbphis fequcnri- omniimi prindpia. proptcr eandem caufam .&" diuer- contra ibi : Nam fi eadem. Deinde ^ Deos enim facientes runt. Deindc ciim didc: tcra ipfortun incorrupribiUura . non fint aliquid rcalitcr fepatatum. talirer tradidcrunt Heiiodifbc facientis principta rerutn dam Deos & ex diuinit ejfe quof^ dicunt sdia eJfefaHa ira- monaIia. 1.fub fabula potuit contineri aliquid veritaris. &prim6indudcrariones .Nec rarioncs ad oppofitumcogunt : nam noneft neccfle quan- 95 qttidem igitur^ In prima parte inccndit talem ra- £x eifdem prindpiis : fed corrupribilia . huins. di.vt inteUigentiat. imfUx. non poflec a£- dicic extrinicca Jtk *mitm tsmfn Mitmt- nis. func iidem cfFcdus Utmhm tft feqiiuncur iidem Sim & incorruprilMlia noa mrguit *^f*"f*f "• crgocorumnon funceadem f*^"^}' . &X1 omnium materia . €tzvj & manna. quodam fabulanmi velamine Orpheus. vcri- runt qubd ilU fiiit eadcm prindpia comimfpt*s»tx ptibilimxi. fucrujK antc Philofbphos naturalcs quidam fapie- R ir M. quod ftBtti diutrfi prindpium fic fintvnumnumcro quia ab eodem principio numero pofiunt procedere effe<5his numero diucrfi. quod fignari.& diuinura corpora cxleftia : quacdam vcrb propter longe diftate k prirao prindpio quod eft non guflarc ne<^. Notandum. (cpatata. condudit deprin- inexcmplofyUabx cuius principia intrinfeca funt A .& maxime cum ipfum vnum. qu6d ipfam vnum & ipfum ens non fuiu vnum numcro . Intcll^fentiie/iua fimt rerum & extrinfcca.vel tica ie Deo maniu vocatur .lunt autcm Principia prindpia cadem rcmc- intrin{eca. fcvSiatores qui erant vacati Theologi ali'] ad feipfbs curatterunt facere . Secund6 excludit refponfionem naturalcm . Principia eriam fimpliciter - i . fit vnum numero in mulrisj Ccd potcfl eile vnum alia vnicate. fdcndum qu6d libro apud Grsecos.quicttmque Theologi folum adipfosper-' fi fuajiones curauerunt nos autem negUxe- . qnim frioribm . lc prxcipuc primac parris primo fuit in . Prima in duo . quia prim6 fblurionem pramucric Sccundo ipfam includit. & Excludic dupliccm refponfionem.1^ NOn emm minor dubitAiio modetfiLSff^ eadem cor- ntptihilium (^ incorruftibiliumjintfrihcifia vel diuerftf 9-§L^" 1- Qii^rit {Jfate . & ens. Secunda ibi Si vero diuerfa principia. qui veritatem diui- & omnes ad folitm tTM- denttf. puti.6his trfOt^iufmb- fnwdvuf : roatcrialcs. fadH funt immonales. : frieribus relinquitHr. tam corru. &priuario funt alia aiiorura . fciCcec arfriquis qu2 eft : vrrumfint eadem prificipia vel diuerfit comtptibiUum CT incorruptimium. Tcxt. fiue Philofbphicam. id cft HefioeU T<5 Tiit» ThttUgi iitiina eos. fi cipiis intrinfeds. quamincomiptibilium: fed inter ip. cxpoficioncm. fa£H funt mortalcs qui autcm rum diuctfi: guftauerunt.ncm tangic. & DeU cum sr M M A didc dicunt effe facia N<5n«adcm . intelligamr bonitas primi prindpij :nam omnisdulcedodiledionis. ftint Cap.hanc &€t\o pribiUum . fentibitivero. vc habct dedarari 7. Vidc Sco. ficut patct BA . ifta ccrruptibilia : iUa vero cofruptibilia^^jr prt- pter quam caufam > & & Arguic ad qusfUonem..qu^ vniu£nale. Et per ifhun modum forlan voluenmc faluarc eadein prindpia. & fidiuerfonmi.vt fic Dij mbnales bus Piaconem. qui no guflaFidte Toguerunt quendam cibum dulcera . tate. ficut tcculte .vtdidtquidara expofitor. id eft. effe Pocts Thcologi norum occultc lium : fiauerunt neHar^ (^ manna ^mortaliafaclA conijcflum eft talia principia intrinfeca cflc nu- ftKio diucrfa.'unt & fonna. . ejfe faita mortalia. Didt. Secimd6 ar- i. fbs Deos cflct didfci difFeremia.vt . puti agcns parricularc. i&a vero incorrupttbilia funt efuam caufam? quafi dicerct. Seamdo ar- & guit ad oppofitmTi.de quo eft fcientia. poflmtcflc eadcm fccundum proporrioncm . vt fdUcet per nedlar . raanna. vt iUa qux perfede parridpant cflc. aliquid valet.qubd. in 7. principiata : ad oppofitum. principia . Terrid exeuut fe de diligenriori improbarione talis pofirionis Sccnnda ibi Palam qufd hac omai4. id eft . qui eft Dciwbencdi- rioncra Etenim rccundumeu Qmncs fubftanti* in> cffe^fais frhidpimm cfficiencc. 15 intcndebant qubd tantum eis erat nota & non nobis quia. Nec oponet quacum ad tcrtiam rarionem. Thco- logorum poccarum dc guflancibus nc- fub tradidcrunt. Tliomae. IfH igitur dr manna.fmferiMi fateni . immortalcs au- : licct conuenirent iu rarione Deitaris.qux datiu: ad rarioncm diftam. guit pro ma^s & fpedaliter dc vnitatc . Sccunda ibi : : ^» amoris refercur ad bonicatem : omne autem bonura orjtur a primo bono potuit ergo elle inccUefhis iUorura Poccarum/juod ex partidparione furams bonitaris aUqua reddantur incorrupri. vcl manna. Primo excludit refponfioncm Potfricam.Doftorrciicic circahoc D.diatnt vtrum lcilicct m*rum!* quam » nes aurem fpretterunt. ad probandum non efie eadem prinppi^ corrupribiUum incorrupribiUum. falicer qupd non fint diucrfa.tyv.fcilicet veritatem tradidenmt fub quadam vmbra fabularum qux cis tanium notx erant. qui ne<£r. Dcinde cum & praptev- .

: : ^Lib.»o« efidignum inten- dere cumfiudio.(ci\ictt odium.& : nam & Etenim neilar. fubftantiam aliti:quodautcm eft & tranfit iri cormptibile. £t ide6 fubiungit talem rationem qu6d Dicit ergo.e/fo Videbitur nihilominus^^ extra vnum hoc generare : nam omnia ex hoc aliafuntprater Beum. nec rationabile efiftchabere^paiam cjuod nec e^^dem principia Pdl^m qupd hdc omnU jihi tiota diceitUs harum caufarumfufer f7 ADicentihm vero de Generatione. De- iudecumdicit: SrMMARIFM. Secunda ibi Etenim (jui exifiirefumit : fiternicibo egentesi tnahit. Ratio huius eft. vt habetur i. com. funt fecimdum : contra illud quod fbn^nt eorum verba': quicquid de eorum occulta intpntione : nam Di j .64 quando afferuntur illx caufje ad pro- pofitam quaftionem hoc eftfupranoftruraintellcAum. etjuidem de allatione nos dixerunt : namfigratia voluftatis^vt ipfi tangunty non caufa exifiendi neSiar efi . & 4e id altationc eft. : nam eft cibus fumituradreftauratio- deperditi. Refucac cei^Qnfionem Empfedoclis ponencis principia communia corrupcibilium i incorrupcibilium.naimfigratik voluptatii. . ridiculola funt. fequitur qu6d manna nonermt ei4 non |:ei. quod de fahulose fophifiicantibui.(jr qu<ecun- que erant . accipere. fupple prxtermiffis illis. qui ex propriis non per asnigmata . tcxt.id eft deIe<^tionis. propter neceflitatem eflendi.co. quac latet fub & occulta. auomodo egentes diceret •• corruptibile nem ciho erunt fempiterni ? quafi illo . litet : PHdebitHr (tutem nihilominm./unt dicentujU>i htec omnia. & dmnia incorruptibilia. Tertia ibi Excludit iftam refponfioncm dicen^ palam tpfe tjuhd ifii^eCiodiiiq. id eft. vt innuitur in littera . Secund6 ponit illorum refponfionem. id tvzdcntihusyetitztem perdenMnfirationem in- eft.& \d «ft.difputat magis contra dicSla . quod jiem . Emped. id eft. ab eis <juareex eifdem. corpus caelefte. aliprum ficut . terrogantes fcjlicet . cum eft ajiiii : quia fcilicet eius refponfio eft inconlienicns. & harum cau/arum dixerunt prater nosy qu. obfcurita- & velamine verborum tradidemnt.fumunt il. trant comfejita ex ifhidprincipium a^diunctum ^iis principiis face.non poteft alteri efie caufa incormptibilit^s. quam Empedocles afllgnauit. Circa quod tria facit. I^ejnd^ ex prirao huius. modum fabula: proferanmr : rere de veritate. Deii>de ci^m intentionem fabulanim : .IIL 96 Metapfi.cdio. vt cx ant incorruptjbiles palam quia eademcaufx nonfunt eorum Deiude cum dicit . (jr arbores pullulauerunt^^viri^<^fceminaj}efii*que^^ vultures gaui. quia fi quis vult contra eorum dida difoutare fecundum quod exteriils fbnant. quam . Tcrri6 addit refponfioni? improbationem. Sed quat de Anima. fed fpecialc.c0m. eruntf Exdudit ffecundam refponfionem quorundara Namralium. & aqua nutritipifces^ ^ Dei lon^ prater h<ecpalam.dicif ergo ex quibus emnia.i8. dari •. crgo iftud forfitan fit bcne di£hmi. folum Tcx.& tame hicfcificetEmpedocles. Prim6 80.&fonc falfum.qui veritatemfub fabuHs tradiderut /citari . efi ratiofiahile ftc Empedocli . non compofitnm cx odio. aut propternecclfitatemeflendi:'hac ^im de cau(a cibus fumitur fed : neutrum poteft fe hahere. Penit enimprincipium quoddam caufam cerruptionis odium. quod non pertinet" ad Philofbphum &. quae videtur njftgis conuenicns ad qu^flio- nem Empedoclfs.dicens .eftilla. text. z. & innuitur i. fimt p£rpem& conferuari (ecundum idenritatem numcralenijfed tantum fpjecificam . vel extrema debet proccdere.& caufaexifiendi. quiafinon ejfent ejfet in vnum emnia^vt ait:namquan- do conuenerunt . nec cauja ipforum . tunc vltimum omniumfia" hat odium. Dodor cx- & plicac eius poficioncm. (/r qu^cunque erunt . vtilitas ? efl: iromorari circa licct dicicc oportet fcifcitari perdemdnBrationem. id cft . Quia prim6 n didam refponfionem. ptibilium. hac (juidem exifientia.f9. cjr rebus . Deinde Ponit naturalium reiponfionem. &c manna propter dele- nAtutainfempiterna . vt communiter exponimr.^» vero caufa exifiendi. de Anima.fcilicerodium caufam corruptibilium. qu6d illa fixcrit jntcntio Poctarimi. idempaf- ftu cinn dicit quomndam dicitqu6cl\fupplerefponfio ad dic^am quarftionc qtt^m ali^uif eyifiimahit dicere maxtme ei cofefse.& rnanna ifivero exifiendijquomodoeruntfim^ caufam dicunt. dc que : : nec ipji caufam dicunt. (ciYicct ex vteifd6 principiis fint corruptibiha eft. : interregantes tjuare exeifdem exiHentia: hac quidemfempiterna fecitndum naturam funtyilla vero corrumpunrr ^oniam autem nec tur exiffentium.ciim per ver6 vult inqui- illis verbis. qu6d Enipedocles pofuit qua:dam communia principia fuit quoddam prindpium elementorum efle & incorrii- Omnta pr^- cum hoc po- terDeumfg' corrupribilium. fcilicet principiis. aut guftaucnmt illud n^cSlar .e6 qu6d ipfi doArinam fuam fub quadam ce im- : ponit enim principium quoddam. . c]uem maximefibi confona dicere quifpiam arbitrabitur^idemfa- mcontingiffe vtdetur. fi &vana. vt oftenditur Sed defahufose fophifiicantihus non efi dignum cum (tadio intendere.guftant. vt C\c cufidum Bnffedocl. difputans contra Plato- & alios confequenter Philofophos.philo{bphantibus. «a tangunt^d hoc fi- deledatio icquitur elle prajcfdit. Notandmri. •JJJKiff caufam corruptionis.qu6d non quiaomne indigens cibo. ret corrupribilitatem in eniibus : Jvnde ficut patet Text. & 35.lum cibum. iSa vero corrumpuntur exi- numero enrium fed quando- ftentium. a^dicentihM.nec fit ^tionem. Arguit contra iftam refponfionem tripliciter. firilicettanquamyflW mta. cc.tamcndubium eft. etiam non nobis.illa Et ex hoc aliqui volunt Ariftot. fci-r oportetfci- : ideft inquirere vciitaxem. etiam corrumpitur. manifefla cft . intelligens per Deum. /8 Excufat fe dp diligentiori improbatione didap pofitionis. Dcum pofuit eum dicit contra intentionfm. vtrorume^ue.

vt fic poflct anima omnia cognoOpinie ptfccrc dicebant enim fimile cognofcf a fimili . per affeSium affe. vt fic cundum eu <yu poflct quatuor elc- fcilicet . Ad conrradicitfuar opinioni. omnia cognofccre cum feDeus crgo : fimilc fimili cognofcatur. quod pcr Dcos longaeuos . ^ adhuc odiumper odium •vnde ratio hac eHampatam \ triHe.prae- cft. corruprionis videbitur nihilominm generare .Sectlhda §lued rHen. dium dixit . Di- cit ergo. aqua pcr aquaijj.Similiter ImfUeat.cft quoddam .tp' affeQum. Dcinde cum . qiuc puUMlauerunt.& fic odiumper odtum . Notandum . Ponit rationem fiirnptanicx parte amoris. quod negabat. efi quod amor coIIigit. omnia ad brcuirer & alJisprincipiis : ad hacc eriam fcilicct fccundum opinioncm EmpererbsEm^.quod & hoc eft quod dicit Philofo- phus:propter ^««»<i. vt arbores.ex odjo Denm. quod anima cflet compofita cx principiis omnium rerum. ab in- III. quam exifiendi .&diftin£fa"onercrum caufa gcnerationis mimdi. aliis . Sed quid accidit ei cdium nen magis corruftionis quam exiftendi caufam 6x effe. qu6d fecun- cuius euidenriam diim quod habetur primode Anima. id caufa generationis. dr accidit iffifaclkifsimum itum dium feparabat quia igitur congregario in vnum caufa comiprionis . compofitam ex quatuor elcmentis & odio. & & i/«/r«r«.qu6d {ecundum eius opinio.acctMt o. diflScile malum. vnum. menra. Cum igiturefle fiflatin ordinc. fic o.^^^^ „^g cutamorcongregabat elcmcntain vnum. pra:ter quam fr^cter ex odio : Deum autem appellabat cajlum caclum : & enim dicebat componi cx quatuor elcmentis . vt principia efF^diua .colligens autem in vnum corrumpit alia. guat jWj hngjud qm intettigmuur. ttm.elle ter .an>orem/>fr ajfe£ium. opinio fuit Empcdoclis ficut multorum aliorum . vt nit nnimam terra cognofci pcr tctram. nec amorem caafamgenerationiSjVelexiftentiac. ad volucresjc^ pifces aquarica . quas ponebat aliquando corrumpi poft longiun tempus : vel intellexit dxmoncs . quia accidit fra magis ejfecaufam corruptionis cft. . Empedocles crgo quia ninm rerum. Si I U fefttrat. eft feliciflimus. quod trafifmHtationu.f Arrr<» vnum^^ eft. cum odium fit OtUumeft grtuie. . vt diGaxax cft fupra in-hoc dicit eodem tcrrio. crgo Empedocles ex alia pane dicat. id eft.X5. ^femin£.nem omnia funt compofita ex odio. Terram namque ait per terram cognofcimus^ &peraquam aquam.ficut dicebat EmpedocIe$.quod non ponebant ex odio componi. fimul cxmi odio emnia funt. quem vtique dicebat componi ex aliis principiis. Ait vtique^magnum odium inmemhris nutri^ tum ef . ide6 oponebat animam componi frofziis vmex terra. qu6d (ecundum opinionem Empedoxrlis . id eft. (^ . Ideo fubdit^quod dicit ergo ex qmbm. fit flit Zmpeie- ibi : Similiter ipjitis : Secundo exparteipilus di(5him eftex parreodij.& aliis principiis prater vnum . Similiter autem nec amorem exiBendi ma^ gis quam corruptionis coUigens enim in v- : num cerrumfit alia. aquam per aquam.& in fc. & diftin- res. Prima in ibi Propter : autem nec amor.Patet ergo ex pra:di6tis qu6d pofirio eius : imphcct repugnanriam.contradicirfibiipfi cuidcntcr.com.& pr^bdudo. quos ponebat cpmponi ex odio.generationis : ficut patet ei conipfum odium non. eft infufficiens.ide6 feqnitur fit PRopter quod. di.& con^tgiV. per amiciriam. (^ adhonorem intendebat templore qui ferfeSft muubilis diffoluitfacramentum: quare neceffarium ens tranfmtitari . id ex praedidis. vt principia marerialia animam cfTc ex amorc & . Deindc cum JF: dicit Similiter ipfius tranfmutationis caufam nullam dicit-. eft Cap. id cft . vnum . Notandum .^oiiiMt» Odiumnon ptionis. Ptixnb oftendens. ad propofitum.hocemmpalamXcilicet Empedoclem. Notttiavero fimilis fit fimili etntr» negttn tes li» Dettm «afee«- gnofcepe. Nam ex alia pane dicebat . Terria ihv. eft imptudentior non cognofcatomnia. : chaos eft corniprio elcmenrorum in f e.fciIicet Empedocli. . qus vidcmr abfurdum . Ponit fecundam rarionem ex panc pt^ro.quantum & Dtj etiam longtui ponebat componi ex odio .Cci- lcilicet principiis compofita. magis eflc caufam corruquamgenerationis .& contradicit fibiipfi. fciljcet Deiun . Scati Oper. quantum ad practerita. Terria ibi iHm.& fimilirer feparario chaos Dd fum- eft elemcntorum ab inuicem. : fecundum cum. fdicijfimum cum vt & terram cognofcamus per terram . quos Platonici dicebant effe animalia aerea:vel intellexit Dcos in forraa humana. 60 Sccundo quod qu6d Secunda tres. Ideo fubdit.& confl*t»m ex fic de aliis . 97 notandum . id eft. &generauirchaos confiifum.id efit.. qu6d fecundum Empedoclem fi.nifiquiafc aptumnatumfuit. quod ponebat cau(am tjHod accidit. belicet . Deum minusprudentem ejfe aliis : non enim cognofcit elementa omnium. nam omniafunt ex hoc. & graue:fed quia ilpropofitum principalc.njm odium non hahet. SFMMARirM.qu6dy/»ji/»>«- nec amor 6x caufa exifiengcnerationis.gttt. Arptmentii non eft com- pofitus ex odio.idcu rcdicns ad propofitum dicit. Notitia vero fimili fimilis fat. Deindp cum dicit & viiccm diflbluuntur. cx amiciria tantum. quos pofuenmt Epicurci .Reiicitur etiam ftultaeius refponfio de mun- doinfinitics genito.quia fcilicet Deus cognofcit ejfe minits prudentem alits omnia elementa nam .caufam vero neeefsitatii nullam oflendit. .: : Summ^ 11. Deu non enim odium non babet. 'biri.aqua . nutriti in 4^»«<».^ ejutcunqHe funt quantum ad prsfentia. fcd omniaaliaetiam componi ex odio.' : mundiconodium crit cum diuidat. non Terrio quod Attamen tamumfpQuia prim6 oftendir . ex juiis.fcilicct crat \^diis. quantum ad fumtzi& qHicunque erant . Dicitergo. ahj cognofcunt. & : & & & pofuit fex principia renim & amorem & o- .fonc imellexit ftellas.Dei.quantum fitA^uii animaliatcrrcfhia.& ab illo vno gencrario elemcntorum fecundum na- turas proprias.tunc vltimo per odium feparantur . qu6d amor & odium generationis.doclis palam quia fi non erit in rebus^mnia ejfene itdk.rex.^ ejutcunque erunt . Sc pcr confequens crir caufa corniptionis . hoc {cilicet odium .& odium corniprionis. Oftendit rcfponfignem Empedoclis effe infufficicntem.amorem efle caufam gcnerarionis.fed vnde radifficile la rario vidctur clle practer fw. Tenio exparteamoris.

. minabatur fiiper odium temporedeterminato. ntfi quia fic aftum natum fuit : ponit confcquenter verba Empcdoclis quas vf didtur in Graeco metrice crant fcripta funt autem verba eius ifta. aut corruptihilia ?. Non corruptihilia iOavero incorruptibiliafacityfedomni^ ruptibilia prater elementa. &c.& ad honorem tendehat ferfeElo . quam vocabat amorem. fjicicns menticMicm in hoc quod dixerat. quod vt habecurS.Qem principiis .euidentiam notandum qu6dEmpe- cfle . cuius principiiftn erat odium .manifc{^c. quia quod non eft. per Am- In prima parre intendit Si funt diuerfa principia corru- ptibilium. qiiem podonebM prindpium generationis . efle ftatus. Sed aut fibileyaut im. iuxta principium.Cr cor- mundiHn infinities generari. fimihter regnabat & dominabatur fii- amorem in alio tempore . hoc idem hic tangitur . odium ver6 quod ponebat principium corruptionis . fed a fecunda cxcipiebat Deum:cutpin Deopdiumnonponcr ret.{ciIicet vt dominaretur fuper elementa. Arguit ad partem pppofitam quaeftionis cllc amoris caufam vero ex tranfmutationem odij neceffitate nullam offendit i qui IJipple in vno animali apparer Slvero diucrfapriricipiavna vocabar difcordiam: partibus vniuerfi erat a principio gnaconcordia. cum ad principia Tom corruptibilia non poflit fi prindpia corniptibilium funt corruptibilia . tsdem rationem : ibi : .- (jr ea ex aliquibus enim corrumputur in ea ex quibus ^uare contingtt principiorum alia prin^ fefium quia neceffartum : effe:omnia fttnt. quam ma- & poftea paalatimin membris. : propofitum dicens:qu6d hic folum dictt id eft. quarc fcilicet amor regnabat vno tempore & odium alio . vnionem e|emcntorum prxcedenrcm. rediens ad propria verba.quan- do dicit. ftar vnius animalis : mundo . vel partito quodam rcmpore determinato . ficut apparet cx fupradiiiis: a prima corruptionc non cxdpiebat ftiertem im rebui. ad in- membris primd in cuius eft maxima conuenientia . fua refponfio no» eft . in quo tempore mundus manebatcorruptus. & cipiis . procederet ad honorem. dp qua infiiffidentia^^redarguit eimi Philofi in hoc loco.Quod fi ab co qu^rerctur caufa huius .cem corru. & poft illud tempus fcdibat amor vt prius. . lequens principia corum non enint corruptibilia Si . confeffi^ ponit. mutabilis^. alias vtique magnum odium in membris nutritum : efi.kih'cet proptcr & motum caeli . Vniuerfum docies Poctice locutus eft de toto 0fsimiUuit lEmpedocUi 0nimaU. nuUam aflighabat caufamjnifi quia aptum natum crat efle. id cft.quarum (ecunda ponimr pltiis autem nec conattu. rpgnabat.Pof- duas rationes. ppftea ver6 paulatim indpit cfle aliqua diflblutio firailiter in .fi deflruentur principia?fi vero incorruptibiUaytur ex his quidem incorruptibilibus exifienttbus corru- fttbilia erunt^ex diuerfis vero incorruptibili^i Hoc enim non rationabile efi. Ad cuios cuidcntiam notandum . opinio fuit Empe- & doclis irtKndum in' finUies ge»er*ri. Non enim poteft dari quod firtt corrupiibilia qma omne cum dicit corruptibile cotrumpitur in ea ex quibus eft fa generarionis corruptionis in rebus : : igitnr principia Attamentantumfolum tnlm exifientium hdc ^uidem dicit confep. fubiurtgit exponens (jHare neceffarium ens tranfmutart^c^d diceret quod fic Em- & pedocles alfirmauit prasditfta . ffocautem ^ impofibHe:fiue Het i aut in infnitum vadat. Dcinde trum iftorum potcft dari . Poftquam autem funt corrupta . vcl partito tempore qui mHtabilii foluit facramentum. fi omnia fint ex d. quod in quod non ruptibilia praetcrelen)cnta xcrit fijlum ptibilem yimn? .iUa quo regnabat amor . pnter flementa qua fed omnta e£e cerrupttbilia re non videtur euadere didbm dubitationem «am di^ia dubttatto e/i . : Deum:cum in eo po^cret amorcm .quem ponebat Empedocles . oportet ea aliquando corrumpi.id eft.non poteft efle principium alicuius:& tamcn cntiacorrupcr conptibilia fempcrcaufantur filicccffiuc . III. vel facit exiftentia. Dicit ergo .ro* jimiliter ejuo/jue nullam dicit ejfecaufam . cur hac quidem . . Poftca Ariftot. in : & quo tempore mundus durabat & exiftebat geileratus. ac & fi nccefle fit : cfle caufa tranfiiiutationis odij &" amQris.veI haec & illa funt quod corruptibilia .vero non ? quare concludit . Di£la cor- veronunc hac dubitatio efieur hac quidem^ illa vero^no fiex eifdemfunt.id odium in partibus vniuerfi nutritum eft quoufque odium intcnderet. didhmi eft ftpcrius. Rurfus arguit duplicitcr cadem Ad cuius. Sl^od quidem vtiqwe »on erutit eademprincipia t^t diBafunt. Sed hic eftdubium dcdiiko PhiIolbphi.fioncm clcmentpnun eius vcl : ad propofitum ergo ad totiun praecedens dicens . vnani quidcm iecundum confu.com. Ampltus autim quomodo erunt ipfa corruptibilia. fic proccdetur iu irmnitum in prinbus fint .vt. : fttnt fcihcct conuptibilia .& infinities corrumpi jiam fecundumeum amor . ergo . fm»gm/Uio 2. principiacorruptibilium.fcilicet vero incorrupttbUia .id cftjentia^fcxc^^w^f»» corrupttbilta-. quod eft infiifficienter diftum.veI diffoluit facramentum.• fi corrupribiUum funt corrupiibi- Oftcndirpn-edidam refponfioncm non cflc ad Arguit no» effe diuerf» frincipi* (or- ruptibiUum (^ incorru- oportebit poncre alia prindpia priora cx qui. tcx.qu6d fcilicct amor quandoque congregat.ergo <]uod qui^ dem nonfunt fodm prinapi^yCcHicet ommum. non poflunt efleprincipia. & completo quodam aimo .: : Liber 98 Metaph.& incomiptibiIiiim.qui fcilicet odiiun vel difjcordia vel annus motabilis exiftcns foIuit. : {ciliccc cum famen Dcum eflfe fiipr^ di- incorru- & non cempqfitum cx pdio.& poft amorera odium :& per fic fiiccefliue : per infinitum tempus autem illud. cft .feilicet Empcdoclcm pofuifle omnia cor- ciebat ipjtfu tranfmutationis tlla diElafunt. ex patet infuflicienria didae pofirionis. Nam ft corruptibilta mani. lia. Et haec perfcfto .&incorruptibirium."vel fiint incorruptibilia: fed neu- quo de toto vniucrfo caufa aflignari non potcft . cipia effepriora. vel odium diccbat cfte quendam annum magnum.quam faamor aliam vero rerum fingularium .ftibiUum. Phyficorum. qui eft cau- quidem du- hitatio:vtrum c^ incorrttpttbtlia h^c erSf. Deinde cum dicit SVMMARIVM. quia & 64 6S multa oratione eget. 4?ropter quod fciendum quod Empcdocles in rebus poiuit duplicem corruptionem ex duplici cauf^ pofuit dupUprocedentem . vcl concojrdiam . & totius mundi . quandoque odium feparat .

quas ponebat Plato quafdam vnitatcs fcparatas .tcx. prindpia etiam non proce- efto confi" Aut demjiocautem ens efi ? quid & vnum iffum ens efi vnum qui- oportet ejh^rere .rcmanctdubium:cum a principiis incorrupribilibus proccdanr aliqui cfFc^us cor- Si dkatur rupribilcs & aliqui incomipribilcs quod non : vidctur poflibilc DidttiPOyC{\i6dfidtHfrfifum & »r»w»/?i«» jicilicetcorrupriDilium biliura. ponuncur varix opinioncs. tom.omnia enim corrumpuntur in ea ex qutbHt funt .zz. vnum &c . inrer omnes quxfbones motas eft vnum diffi. an ipfo- ? & ad cegnofcendhm veri- derandum .. fed per acddens. puta Mathencudca Cnt rerum principia?Terri6 vtrum idex. nam fi corruptihilut^mfejium cjuod necejfeeft eaexaliijutiut ejfe-. eadcm omnium. Terrid Tertia ibi eji dubitatto. dl.eft crgo quztHo . (jr eris ali^uid. «*»««• dependet veritas de fubflantia rerum.fdlicct funt corpora caufant gcncrarioucm & : corruprionem in enri- bus. vtrilmfalicet fint & principium fiDtmale omnium fubfbmria en- rium ? Secundd vtrum ea qux ex vna oriuntur fccundum opinionem Platonis . quarc eam defpiciunc./«/r inctrrufttthUid aut corruptthtlia } fint fubftantiar cxiiicntiura rum 99 efff hic alij omnibus vnum ejfe.com. id eft .id eft . qua mediante motu quatenus mobilia.^. . emeeduattancfuam hicparum ali^uid tucipientts . non aliud aliquid ens^nec vnum ^fed hoc iffonm natnram ffantta ipfum SrHHARIVM. corrupribiliom funt . Circaquod tria & ens fudt/juia prirao inqnirit. fi- & Pythagorid. quzdam eorum funt imquzdam funt mobicoelcfHa. quafi accidenrium . vtrkm vnum ensfint fkbjiantu exihroc & rum ponderare. Didt autem quod omnium . quia prim6 proponit qusrfHonem. . fcilicct per fivrincipia auferantur / quafi diccrct inopoflibilc aliquod cns hoc au- qu6d principij fit principium. fiuejtetjjiue in inJwuuM vadat. inquifitione. finr rerum prindpia? Secunda ibi His autem hahita : omnino vero dubitabit. opinantur illam rarionem pa- rationcs tatem maxime necejftriumjvtrum. ^uarere <}uid tfi ipfumtns ttlta natura eft &'vnum : aut oporttt efuaji fubieHa ? Notandum. (cilicct principiis incorruptthtlibm exijientthm erunt corruptihtlia ? quod non quafi diceret fjlcongruum ifed aut eji potcft cdi : hoc enim ntn tmpoJfihtU\aut eget mul- f^ ratione^i. prin- efTe^^us corrupribilis & proptcr diucrfitatem prindpio- im»m^ rura intrinfecorum ^A».nr.& vnum fmtrerum fubflanrir. ^ . vel fic de aliis focundum variam opinioacrcm . Ddnde cum dicit Jmpltus AUteTft tttc conAtus eFt aliefuu di0fTfa ditere^ed eadem omnium principia om- Veritmprimum duhitatitm con^ cedunt tAHijnam hoc parum aliqnid acci- mes dicMHt. incorrupa- tfiquidem vn* dHhttattCyVtrum hdc .um: fienttum^ id enris cft. fientes.prindpia vcro intrinfcca funt diuerfa flmpli- dtcr .: : Cap. Plato namtjue^dr Pjihagorici SVMMiE SECVNDiG CAP. . ius. Secundo recitat opinioncm Platonis . (juare contin^ git principiontm 66 alia principia priora ejfe : & tamen oponct : cflc principia aufcrri fi corrumpanrur. yimplius Mutemauomodo corruptihtlta eruttt. ViritMihtdm hoc rum non alterum aliijuid ens. e[l. Pontt fecundam rationem . hu- ^iufltmis. fdlicet vtriufque parris ibi : Hi namcjue iUo modo. vtibi habet exponi corrupribilium . Prima in tres . quoraodo vnum (chabcant in rarioncprincipij. III. nem de prindpiis quz prindpia dic«bant rerum fubflantiam. & vtritm eorum. nes hinc inde ^jpj^ Ncc eriam rario- fa^ cogunt. ejfe . fcd : quafi acddenria. dixerunt iplumv- cut Platonici. fcJ Quod ipfum vnum & cns cft ipfa tota natura . vr 67 Jlheoiem frinapit ft- t^^uedere r^tiiiUt.an vnum . & fubftanria rei aliqui cnim vt purc naturalcs dixerunt vnum & ens non efte fubftanriam rci .& inde. Summas 11. At vero . quafi exiHente fuh- vnum ej/e. . dunt in infimtum . <{\ihd prindpia incorrupabilia. Alif vt Empedoclfs. licct flnt eadera fecundtei proporrioncm.tex. fic Cd- iicct principia corrupribilium.puta Intclligcnriz lia. veritm pro fcd. . quibus fiibiidcbant aliquam al- tcram naturam quafi fuhic<ihun . Dcinde cum didt & : tur in aliqua Hi namcjue modoJUi hocmodopatant illo matnramfehabere. fdlicet quia ex tamen qu6d corrumpan- prioracum fint firaplicia . enrium? hoc quidem vnttm. ie difFerant . duhitatum id cft & OMnium autem difficillimum ad Jicunt ommumprincipia. (cilicct fcm- tem efi impojfihtle. ponuntur fingujarum opinionum. Al^ vero ignetn: ejfe vnum hoc. quafifubie£ia aiU natnra? Poftquam Philofophus difputauit quarftiones de prindpiis penes corum identitatcra. vt ad notius reditcenSydicit cjuia vnU & ensefi: videbitur enimvtique diure hoc amort ejfe:caufa naque In hoc capitc vfquc ad §. fcilicet & ynius^onfit ali^uod altud ens atit vr. An ens. ic cns Scoti Oper. (V i & eriaraprindpia intrinfcca puta materia & forma non iunt per fe corruptibilia. nam ens eflc fubflanriam rerum . qua: fcilicet fit flibioium enris.com.nunc inquirit dpij fc ipfins prin- habeat ad rarionem vnius.& inde. quod de vno fuenint duae opinioncs.& primo Ubro. num.& vnius. puta aquam. quod & moriua fcilicet prima prin- ^"**^"'*' cipia effe^fHua "*'* (ifiaefeSi' *" mafiau ta- putalntelligenriac&corporacccleftiailicctinter 4S0wmuim. tionum pro vtraque pane oppofitum.(^ ens ex^ua I CHM i aerem dicunt ^^T* Vt^_ ^vm.vt di£iumfuit in aliqui. ly. propter cfficaciam ra. vnum (^ ensfubfiantia entiumfunt ? Et vtritm tpfo- adconjiderandttm . III. ita quod non fuhiidtur ds aliquaaltera natura. vero de natura . : indudt rarionem ad vtramque panem ibi: Acctdit "^ tmtem. 1 9. cur ex hu . vnde ab eodem pnrao Dotcft cuc incorruptibilis .ta ex ad cognofctndum fMrttcenfitto: & maxime necejfariitm .vt dicetur 7. ficut vita comite in fcprimo huius habet prolixius declarari. iUud vere ens . huius. vcl diuer- quomodo rario fitatcm.S» t/rri tncorrupttbilia Jint ptindpia corrupribilium.tU:mum J^ ^^tpt^^ veritatem fcilicct . quac fumitur ab opinione comrauni omnium:dicens quod ompliMs nec aticjuii conatut eji :fedeaJem dtcere diuerja primum primim rarioncm fadbm ad Veritas huius quzftionis colligitur ez ii.

^ipsS A7 ^uodvere vntim aiiquideB. Sc pcr ipfa effe entia oportebit redire ad pedoclis ergo. nenamque dtcere ens & vnumquot cejfe fjt his tot dtcunt efe princtpia. Philofbphi vt Efnpedocles ^j^^^. qund Si qiiis non ponit vnum & tnsejfe quandamfuhftaniiam.vt (jaidaiTi fubftantia pcr fe cxiflcns. non eH. id cft.omniprti fiibftantia. fcilicct Dicit quod at vtrofi dicitur ipfum ensy& ipfum vnumJtilicet fe^tztiimulta erit dubitatio. nec numery^ erit ejuafi natura alia ah exifiemthHs eri( ditlerfum aliquid pr^ter hocfUtco autenhquo-'^ modo ertint vno plura entia. fGiU* vnum & ens ejftfubftan' uei^cns.. inconuehiens ffcimdiinfea fc- quod videtur qux dida funt in . nec fi ^i*andamfubfiantiam vnum yj ali- quod eritprdter ea.& per confcquens quod nihil fit rebus pfacter fingularia . vnum& cns cfleignem. numerus non ' aliis entibus infcrioribus^ipfa inferiora feparata ab en- quod non. quod cum vnum & ens fint maximc vniuer^lia fi non fint quxdam fubtia.(cii\ctt fe^aratam.eritduhitatw. Parmo"'<*'*- . : . Et prim6 pro Qpinione Platonica^ Py thagorica. MA K. fiipple a n^-» fed hoo idem naturam ejfe ^uafifuh- Slantia eorum exiftente aliejtud idem quod Varit o^nie- . i4 eft. funt mdxime 'vniuerfalia omniuip. fcih'cf t vnum ens. /><«/«» quta nec numertts erit . Si detur fccunda pars didifionis.quod fcil.mfiea ipja.qu6d/>». Vult djcere mturales attribuebant qu6d Philofophi vnum & ens alicui natturz iubiedx^quam ponebantpripcipimn fub. quia prim6 proponit rationem. vnum. vni quia hicf Empe- caufa om. Sc .vno. naturales tum i* tnti. \AmpUiis autem fuSftan- fcilitet amor. . docles. Altf vero Philofbphi naturales . enim altquid aliud v^iuer/aliter pradicaturi .D»Vo autequor/fodo erunt entiaplura rw.^ Si vero ipec fcpardtum.hat nam^ ^ue vniuerfaliafunt maxime omnium. fcilicet fcparala. quod de pluribus pra. nem : non ens . per confequens funr maxiipc . palamquia .n6 t^:quare fecunditm rationem Parmenidisnectfje eftaccidere omnia entia ejfe aliud. dicunt (Jfe vnum . exquo tanquam ex. Secund6 opinione phyfica quae fiiit diorum Naturaf)ro ium. Deinde cum didt v.'iequiturqu6d confequens toUimr pluralitas abentibus. Plato namque Pythagoriei 'non Hi- cunt . vnum eps. vel vno .quen9ido feparata^numertK enim vnitates-.yelaetem. & eritijqiTje manium. fiuc iplura iecundiim vafias Qpirtiongs pofiias in pri- tiavnitu non exiSltnte . : & alitjMid aiiud ejfe . ciuarefecunduni Parmenidis rationem acciderresi necejfe v^ efi ipftm -Q Opinio Philofophdrum qaturalium . numerus eaimeft vnttates : Fnitasvero eft aUquid. ^ui plurapOftu»t etementd. Dcindc cum dicit^ F}robiqMe Al. tntU e£e c^/4<f?4 Simliter dtttem (^ ejfe.Secundai ibi veto dijjictle. fcquinibus.prajtcr ens. fimiUter autem emafa^a : & qutolura ponunt elementa. Alij vero de J^^ ^a efi v- naturaM cft. dc quibus eHs. uerfum eli ab ente. nullum yniucrfale feparatum . nihil aliorum aliquideril^ prater ea cju^ di^afunt fingularia. Non vnttdt nuii} ciuntur icerum ideap. & ens fit aJiquid exiftens fei fequitur qnod ipfumfit fubftahtiaomT psffatum & vnum pracdicantur nam ^rtdicatum omne feparanim «ixiftens . vel eft quaedam fubftan- : Vtrobique ^m&vrnta In primaparte incendit talem ratio.& vnum.Ccil. quae funt in nuteria praecedcntibus.qu* funt fingularia . vt Phi- & ponit duas ratione^. Inducic rationcs pro vtraque partc. jd cft . illud iicirur qu^d niitncrus non . fcilicet feparat. quod eft ipfum vnum.*Jj* M"'» dicatur eft fubffcmtia £orum de quib^s pracdica*J^ur! tur.Si autemaliijuid vnum dr ens.id Metaph. lcilicct e% aliquiPhiloibphi pHtant nn- turamfs hahere. t^cidit nec dtorum vniutrfalium vllttm ijfi . ab entibus niateriahbus. quz lofbphorum naturaUum fihile. quo- modo erit aUquid diuerfum prater ea . onmibus & cns. quod ex ifta ratione dif- : num Arguit pro opinione contraria . quod videtur incon- crit m didum eft in prxcedenribus quazftiQ- Secundiim inconueniens eft : quia cum fit aliud quiim vnitates ex quibns componitiu: : vnitas autem non eft aliud quiim ipfiim vnumjfi igitut ipfiun vnum non fit fcparatum.vnitas vero fed hac ipfa. Prima in duas. fed fi cns.um :ea namque . (cquitur duplex inconuenicns. vt fint & : . videtur dicere hoc. Dfinde cum dicit.id eftjquba proquia.<r/? principio qiutdam natura fiib- quod vnumramorenim ens ignem erit & enti ejfe amoremyur cuitu caufa eil.«o« & nuUum vniuerfale fic generaliter de" pracdicatur^ficut mo libro. primum inconoeriicns.quod enim diuerfum cft ab ente.ium yM s autemfiquidem ^nu non ponit efens .III.necejje efi fuhfiantiam ipforumejfe qupdfit ens eJr ipfum vnum. necejfe eft ttameorum de quibutSci\i<^x praEdicanturj f«»i»» pr<cdicatur vniuerJaUter aUquid aUud. In prima panc intcndit talenrTi rationem : Ipfum v- ^ vnumulta.8c hoc fuit fecundum incon- vnum f^ ehs eit Aliqind . Si verovnum & & ens noneii aliquidfeparattim.^i\ictr.ftantiale rerum. quod v.St vero non elialiqmd vnum ipfum % ncque ipfum ens . ^g^fgj ad cjuafi notins redux^ ^ « ^^^ ^ ^^ • ^^"^10"""« vnum 3f ens ahcui alten natutxjquafi vniim ens reducentes ad iliquid notius : quod & dicebant eile vnura & ens vride fupple . Qpinibncm ad vtramque panem dicit. Viutntru» verofierit {tliquidehs ipfum. rcrum iSo moko (jmdam modo. eft |!*^*/* "*^' ficiKseft opinio Platonis.: lOO . igitur ipfa inferiora effent non entia.velente. Si dicatur Ucniens.vix aliorum alijautem aerem dicunt ejfe . tur paraia ab his . & xime vniuerfahter de omnibus praedicantur .num . Amplius autem non exiHente vniw fubfiantia . Lib.vel rion.Rcii-. Neceffe (^vnum f^ hU tot dtceteens dicunt ejfe. fcil."** *j^/'/^ quicquid eft fcpafatum ab. .fiue illud principium ponerent vnum.principia. qttafinatura dliafeparata ah exiftenttbtu .Rccitat 6p . namque quot frincipia alio fcilicct & ens vnum tura rerum num &ens. Secimda ibi v^t verofierit aliquid. eft vnum effe ens. fuit & ens feparatum quarum fecunda ponitur ibi AmpUusfi indiui: . * ^vno.& vnum funtlcparata ab te.& nihil ^furdum. quare non ftantia feparata.iy M' Accidtt & ~ jn^ altorum ejfe vniuerfalium nullum. poflfent eftc midta : fed ad faluanduni opinionem Emqu6d omnia fint vnum . ^uodenim di^ num omnia ejfe eatia^^hoc ejfe ens. quod fuic videtureflp cauia vnitatis. Primum . .quQdm^imc compctit '^ni.tihM .' Secund6 oftendit . "Dicit ergo .

ex co.cum fit prztcr cns. fc- nifi fit aliquidfeparatimi.quod i^diuilibile fit non ens.vel ablatHm.non facit mai\is.vel contra fe . poncnies vnum efTe principinm numeri. ente. non tamen feaindufti profundum linea vero fc-r cimdum longura tantum pun^Mmvero .& lioc conrradicit fuse pofitio- ni:nam pom*t numerum fiibftanriam rerum efft. ab a^Aoritatc titr.Refolutio. fcilicet fecundum longum . grofsc . quod exponit:quiaii non. quz adhuc rcmanct Platonicis poft tam fblurioncm. Omnia autem entia . Sed quoniam htc Jpeculatur onerose.^ linea. /taM. Si ver6 vnum ponatur feparamm eadem ratiqnc &ens. fcilicet tale principium. tom. Deindc ctun didt: fiifficit : Du2 difHculcaces concra Placonicos. fe- & rainus cum habeat oranes alia v^a. Ptmit fccundam rarionem.non poterii confH- mi niultinKlo in entibus & tamen omnia entia. inMitifiiiU f»cit.Sc ente conftituitur multimdo entium Ideo fubdk omnia autem entia . pHmquodque. Ponit didte rariom's folurioncm. Pun-m littr ter & Hum vero (^ vnittu nuUatenus. IV. nec ahlatum . Circa quam tria Quia primo pncminit rarionem. I 3 '^^''^ X SVMMARirM.Sed ma parte da- Sed quoniam hec quomodo ex vna. & vnitas fint omnino m'hil: fupcrfidcs autem.q. Demtali de cum dicit Amfliusji indiuijibile efi erit. id hominem:licct non fit rcfponfio quanram ad rem*. In pri: intcndit talcm rationem : Si vnum fe- & & vnum cum fed vel minus additum alteri. Tcrriftdcfcribit-diffi- cultatem . quod id eft .vt habeatur refpenfio ad tilum _.erit niliil ergo .huius. jl^^^ll^ cum numerus ex vnitatibus confHtuatur. aut vnum^aMt mtdta quorian efuodlibet efi vnum.ad & a4 rarioncm enris nam in continuis eft ens. Tanquam falam iffo ente ralis '. vel minus.&timc. quia illud .drccns quoniam ipfe Zenon ponderose .ens.xxiAo li»& fecundario cum fit ergovno materiar nihil.III. quod nihil. : :^ Si ens fcni- minus.. hoc cft. Djcit crgo . vcl remotum.qa6d ^t pane eft difquod ipdun vnum non rrroti^w*. (^friter vnum.4. & quod vnum . per confequcns . vni-.tiitti trit Zcnonis^ius prindpium JFuit. fiipple : Trimdfiim Z>U0mit. Siquidem igitur nonftt : dOhm ejt friuspro- eH duhitS' fter (juid. Confequcntia probamr .mdius enim nonfa- contingit ejfe indiuifihile ciettfsdplt4i additumt^le. Nihil iffurn aliquod aliud neceffe. Vis iflius rationis eft.vel non : fi non .quicquid erit prxtcr ens^^paratura.&vnura quas funtfeparata. : : Nam quodcunque dcwTyimpoJfihile efi nMmerMm rerum. Sc tunc j^ 7J Tluofitiefo- fbquitur . vnum:quia ex yT\p. cn^Tunt feparata. tas nMllatenm quar^ fcquirar feamdum Zenonem.& poi!untur rcrum fiibflanria.{|icentis-ipfum vnum £lle rerumprincipium .Cdliccz eadem efi vno. . . vide Dod. quod non fit remm fubflantia .-quia fciUcet fuperficies fa- liter & dt raaius. : & .{cilicet quod nHHum intUuifihiLe contingit effe : ide6 fupplc oponet .fcilicet quod cundum quamlibct panemfadtapaius. : & & talc vnum eritnihilj ciun fltpractcr ens.ve! tjfe fHbfiantiam tus 74 facit. ^uod enim nec additum Jientium. quod omne ens cft aliqua magnirado .vcl aKquid erit vnatji prartervnum fepatatum. fi numpractervnum feparatum:put»aliquod vnura materialcjtalc vnum erit nihil. & pcr confequcns ex vno non poterit caufari fnriura mulriradoj ^ fic idem qupd prius. Secundo fiibiungitcius fblurioncm. vt fitpt^-ficia.& pcr conf i]iuklfiefi. fcilicct numerus non erit reruni fubflantia cum hoc pofito rjonpotcft e(Ie fepara- loi quidem additajaciunt m<iius : aliquali' autem nihti^vtjuferficies. Terria i^>v. id c^ffivnum nonfit fuh/Iantia feparata . ^Mod emm nec additum^ nec ahlatttin facit maifu . ntmque Vtr»yi^ue ver» difJiciU : ftue mn p( vnumfubjiantia. fit non indiuifibilc. & magnicuclinis. cum cimdum Cum nihil fit retum fubflantia .quod cftfubftaatia rei:ideo fubdit.& includens oppofitum in iMm. additum altcri dimenfiones : . prindpium.& fubftantiam. vt &ftc adillum aliqua habeaturrefponfte. id numcro cnriiun tanquam fecimdum cum quia in omni entc exifientium. nihil vtique »« minus : non ait hoc magnitudine Deinde cum didt vnum iffum fe- cuhdum Zenonis dignitatem facit maius & sa . Cap. & radiici. ali^juo »«»»jid eft vnum fubflantiafeparata. Oftendit quod ex rarionc accidit difficul- ifta opinionc Platonis . ai^t funt vnum . vel contra vehtatem fimt^tmemvmM plicitennam fi ipfura vnum non ponarur feparatum . flm **»*«««««» *"*"'*• .Jpeculatur hoc. aut multa jquorum quodlibet eft . facit & fcquens vnum .quod facit maius. & vnum dicere eandem nacuram & fubflanciam .ideft. nmum erit Ex aliquo namque .fa: dubitatio.id pfli magnitudine omne licct ens corpus : ciun enira magnitudo corporalis:/jtfc enim.crgo vnum feparatum nihil eft: tur fefVMm confcqucns eft falfum.fe~ quitur quod ertt nihilfecundum Zenonis dignitaeft. <»qi rcbus. vt dicam^s . vel latum. paratum ponitur.fcilicct a corpore aliijtta- addita fatnMnt maitis..t.vt ait Parmenides . diQum efi priui . quod effe exi- exijtente etji magnitudo corto- omnino ens. fi vnMm efi indtMifihUe . non poteft euadcreinconn»tfef*r»upniens.& iadifcrcris enSj quod facii plus.jiu{jit ipfum vnumtfub^dntiam efje numerum ejt impofsihile.(^ . : SummasII. aut vnumfunt autmulta quorum eH vnum v^ enim effe efi . materiale practer vnum feparatxmi. id eft. cft nihil . fcilicet fubftantja. cr^o ornnia emnt vnum.feparata fiuequddfit. Alia vero aliquO' Scori Oper. magnirado corporalis : quia talis proprie fadt maius . qu6d tale indiuifibilc tidditum ttlteri non faciet maiusjed fticiet plus.exvtraquc rcile. & vnum.qu6d fiihil enim neceffiefi eJfe. quod pundus .velminMiinon didt ejfe tem."pus vcro eft omninb ens.ftqmadiedo. qu6d Plato quicquid det de feparatione vnius. maius.hoc enim . aUqualitcr non cns:co|. quod amplius . de palam fit : : exifiente menfiira. fic lolKmr mulrirado ab enribus: fi vero fit dare aliquid vnnm quafi fepmdariura. . fd- fit efi omnino ens. Si dtttemfuerit^eadem tio & de . & & ponatiu: aliud v»- fubflantia rcrufti. ficut pundus. Sccunda ibi JpecMlatMr. Dicit vtas in w.& linea funtaliqiialitcr cns . . quia . fcquitur quod nec numerus erit fepararus. additum alteri. altqualiter aMtem non. & de ente : ficut fciiicet & d^ namqMefrtier ens ent boc aliud vfi vnum . vcl ablatum .. eft nihil.fcilicct fiue di^j^tur. .Quarc non fcquitur.

quod eft principium numeri . fi eademnatura quA qualitoi non HIs fuperficies : magnitudines poflent conflitui ex ipfb vno uifibili Ip prima parte huius capitis vfquc ad %. dubitatio .iy . &difficile quomodo .vnum indiui/ibile dicebant efle caufam non fblum numeri} {^j etiam magnitudinis:c6ceflb ergo^ubd vnum flt 9/5 di&um cft. Ad cuius euidentiam notandum . velnon? : quia ab eo duplex. fiebat alius mero inasqualitatem. ttnici c»nfii- 'b$u. . u^ & dicere lineam expunSis.nimc cfl 77 vtrum ca. (juomodo quandoque quidem nuTnerMi. Namfi non funt diffugit nos quidnamfit (^ quanam entium fubfianti^i y .qu6d extali .quam pun<^lus indiuiflbilia funt. confcquens non flmt feparata a rebus cuius : & vnus homo.qu6d Platonici illud. magnitu- re- & hacfient vtique magnitudinesfalam. qui numerus ex quo alio nu- fic . vt fic fit caufa fufficiensnumeriinon tamenvidetur poffedici. loquendo dc numerq cpncludit inconuen^tia non vno ^ f^ fUntmi pluribu? vnitatibus fubftantialibus componimtur. quod quidem figni' tfuod eft fafcat rationem menfiirae primo per fe:ita qu6d fitentu. non vt aii dicit quidam dicunt . ficut habetur io. id difUnguebant inter vnum. &finea dualitas habens po. &r vnum dicunt fi:i ^nstCrvnum eaiidem naturam.3. Nec enim quomodo ex vno.i. fcilicetPlatonici . quomodo quandoque quidem numequandoque autem magnitudo erit quod : numtri.j. cr ex tali vno deriuatur ratio menfurae ad alia gene. iterum Plato ponebat ex iflo maaiiqao numero formali fieri inaeqiiali . Notandum . efl dualitas.quod efl vnum formaliter fed & ex aliquoalio parricipatvnum ficut quaedam natura materialis.Varij mo- Ponit fecundam diffiailtatem. principium numeri. ^ alio Nec rationes ad oppofitum cogunt nihilmintt6 efi quarendumy quomodo ipfi SVMMiE SECVNDiE Cap. fcilicet ex vno indiuifibili. & illud tale aliqui dicunt elle magnitudinem:nomiiubant enim quandam illud : & teriali magnitudines qu6d ex primo niunero .& fuperficies.ejuandoque veromen- tmmerus fiat ex ipfo & nihil mintti cFl fura. habens his quae dida fimt vtrurn numeri.text.puta Mathematica. fuperficies temariushabcns pofitiofecundum ppm .quaerebatur . . Secunda ibi Namfi non. vnum efte quarejCJr nebMi Commentator . vel inaequale . (jr orationes nuliius videntut efl. vbi probatur . torum. ideo di- additum alteri faciat plus . in» itafutatfacitufit . Didt ctgo. . text. ratio.. dem natura erat. qui caufatur cx diui» eft de genere quantitatis.vel cx pluribus ta- libus conftituatur magnitudo : nam hoc dicere Ci-r mile efl.& furd. qu6d & aliquo alio non vno.vnuveroeft principiii numeri:numerusver6 : videtur fubftantia magftitudinis quod .)£i«^ jnen- & magnitudines. vbi probat illud quod ?uod huius. : & aliqua inaequalitate Contra hoc pofitione dicit hic dubium cfl ficbat magnitudo. ipfitm ens Pafiiones enim.& cor. Pla- .de ^uo loquitur Ariftoteles quarto huius. ficut principium magnitudinis eft : pundum quidem videtur &puAiun. vt .iam tam vnitas. ^u^ maxim}fubsiantiamfigntficare videntHi: . &corpus quatemarius habenspofitionem: PUtonem hac enim videtuf fuifle opinio Platonisj vt habe. Deipde cum \^4 vero ^ftquts aliquo numertts & centes rtts & fubftantiam rei .vt dicunt ejutdam .2.nec eftetiampalam efuomod» fe^jftilicpt natura materiali.qu6d . Secund6 ad quasftionem arguit. aut non Platonicos Veritas huius quaefHonis colligitur cxquafto huius autem habita numeri <r/?. poncbant nu» meros eflc confcquenter fubflantias rerum .AIiud eft vnum. ipfa: indi-r & ex aliquo naarc-' quod dicimt inxqualitat^m quandam.continu» fit ex difcretU. . (^ nihtlhec aliquid.& flibflantiam fum funt fe- idem fMMa a {)cr cft homo.qu£ ex vnooriuntur.quod conuertitur cum cnte . fitionem . qu6d aliqui Platonici opi- di explicandi huius fententix. nati funt qut' nam illa eafaSium eH :fi non vnum in^qualitas . qu6d dicit iftam qusftionem elle habitam ad prjediclam quia in dubitatione prsedi(fia.& magnitudo fint fubflantiat^ecnc! S V MM A R 1 V M. dr motits difpofitiones . co.qua putatfe concludere inconuenientia.& fupple feparata: . & turi. eft eft int- vnum.quodfuitprimum inconueniens.ac fi dicatur lineam componi ex pun£tis: .68.de Anima. (jr .: 102 Metaph. numerum conflitui ex vno indiuifibili.co. & quantum ex caufa magnitudinis V»umdif flex Notandum. : loquuntur . qHirendum quare .\d eft magnitudo erit.illMd quod eji ra. Philofophus .& pun£ia fint aliquifubftantiit te confidtra- iftorum fenfibilium. 111.'fed quo- nicos poft datajn fblutionem modo ex tali vno.4. g^ hac nec quomodo ex numero aliquo.fufertMapgrmt»exp»rfora.cap.fint principia ? Circa quod duo facit Quia primb quaeftionem proponit. . id efl opinetvir. c5* i JXerltiu : nam vcrum cft . cum rebus quia . Poftquam Philofbphus vnimi pun- ^ corpora^ ^ fuperficies ^ fun£iafubliantia altquxfunt . qn6d Vnum Text. vno .co. id eft magnitudo ? qiuH diceret elle impoflibile ndm : JbHtle efi hoc ^.aut pluribtu erit menfitra . fecundum efle vnitas §i*Hi»tit0t habens pofitionem .qu6d at vero fi ^ups itafufcipiat. vtrum inquifiuit J quomodo & enS fe habeant in ratione principij. & ens homo & iibflantia yninfcuiufqu^ non efl feparata .non vt Platonici pofucrunt. quoddam eft paffio conuertibilis cum ente. qu6d ens . r»Jiti» Pla- *j^^j^a>i.Atvcrofi(\His. lprgo.fcilicct cx talibus T^nnd^us. numerum. Ponit duas difficultateSj^uaefequunturPlato-' : quarum fecunda ponitur ''k>\'.hoc dtcit. vtrum vnum fit fiibflantia rerum. ex vno ipfo . An niunerus. Dicit riali. nccnume» nis efi rerum fubftantia . vel numero formali.c.At verofehoc: ponitur fentcntia poncn? : fui nHmerU.id eft confequenter fe Htc. ex vno SEd magmtudo^Simile namqueejly^liqttomodo tali .qejl rj. efi feu . IV. frincifium cft fubHantiam fignificare:dicuntur enim omnia defubie£io altquo vero .corpora. Lib. fta^efTc fubftantias fenfibilium. Dicit ergo.quodfaEi:um ex vno.tcxt.fecundum opinionem Platonis.huius.PIatonici ver6 Vt. Aduertendum tamen .com. dut flaribus erit neam ex funBis ejfe dicere. quod nullum vniuerfale eft praeter iingularia feparatum.qu6d inquirit : : eft ejuttdam dubitatio habita. cjr adaliquid. Mone continui . *Ji.

verofine hU (jr eft imfofiihile. fccimdo dc Amma. aliis & qiu namqut funtfMbftdntia entium:etenim. cmnine nuBafuhftatttia tid dc fa-^ ftenttores : rariones & principia cerporurm & entium effe princifia. At Tcio Sei corpKS eft.text. idci didr» quod hec quidem vidtntur ejfe comifigeri Jine cor- 6. Sectind6 cx rarionibus concludit quoddam conicquens. ex quibuiconftant corpcra compofita. Przdida Mathcmarica non cflc princi- Quod dicitur rationc tertia.& ta linea minus fbm corpus dicens:qu6d corpus •0tMtU ^^wia atfuti.frigiditAtti. tiam (^ ensputahant corpus:aUa verehuiufArguit ad qujc(Honan:& prira6 td pattcm afSecundo ad panem ncganuam. quam ip- ^^ minus fubRan.co. intelligitur ia quoad terminarioncm: quia intcrna: fupcrficics continuant. inquircbant prindpia corporum pofterto- pia rerura.hu enim diffinitur corfus.co. qu6d nihil cfle ens . vndeficut diclum efi : res vero . per vnitatem. rmmeros. fubftantiam:^)iM vero maximivide?stw fignificare fuhftantiam/unt aquajgnis. fupcrficicm cxtcrnam taiitum ciTc aflu. terra.Cap. quod qttemadmodum dtcebamut .propter hoc. Ad quod probandum inmedium duplcx.qu6d proptcr pra»di<f^ rariones multi anriquorum nuxime prioresVhlloQi^hi fuhftttntiti c^\z^ajfiones. (jrpunSfa.cap.^ten* ex quihus cffmpO' JitA ctrfnd conliant . &c idcm c{l de aliis indiuifibilibus intcrois. dignum Gandudit quoddam confequcns cx prididis nobii tjMidfir ipftan ens fubftanpaliter. & nam pun<fhis eft vnitas ponta. indicadua fubftanrijc fit r (cd corpus diffinimr pcr fuperfidem .nuUum eorxim fignificat hoc aliquid.ide6didt. wtde principia corpontm dicc- vt habetur 4. &fubliantia altqns cim didt qutJem ^prioresfuh^an- Tfopterea multi exiHens. quod fint magis principia quim corpus. Sccunda ibi At veroji hoc quidem. fubHAntijt. fcilicct quod alia Mathcmaticaa cor- tra porc .creo (upcrfideserit fubftatiacorporis.rext. fihilihus impofthile ejfe Hantia nam infen- ^ nen vtique eritfuh- nuUtt.iecundum duas : quanun prima corporcqirod fit principaliter arguit hU efje opinahatur numeros ."T] termifit acre. vtcns modo loquendi antiquorum. htrum c&lerfs quidem^ tttf : : .fdli: i cet fuperfid^ minus tjuam ltnea. vnum autem vidctur efle rcrum fubflantia .. cx quod corpus fit quo fequitur prindpaliter principium fubftan- tixrcrum. & quam vnitas vel pttnSut. Mathcmarica di£b fcilicct corpora. AT verefihoc quidem confefiun>eft:qut4 magisfunt fuhjiantia longitudines cer" forihus . vel fubflanriam nifi corpos : putabant aHa vero onuiia ejfe fcilicct corporis : b^Vit efii frincifia in libro primo ccntes ('«f^f Phyficorum. vt aliquod lespajfiones non funt fatiens vt fuhitEtum folum remanet ens &fubflantt4 aliqua exiflens. Mathemarica w»»/iwf . Philofophi poflcriores.8iJiominat ipfum acrem vacuum . K^t vere corpus .& fimiUi fafienes nen funt Ddnde pore:cerpus vero in^oJfthiU eft ejfefint hit. nu&a omnint nuracri Jineaf/upcrfidcs funrfuhftantia. id eft. H*c autem non videmus qualium vtique erunt corporum. Prima in duas: quia primo inducit rariones. &: fuperfilinca per pundhun &punaus des per lineam. idcft. Tum primo quia illud pcr aliquid dffinitur tia cum diffinido videtur eius fubftan- .& m»tHs.quam fapcrfKies nuit entium volcntes inquirerc prindpia en- rium.qu6dy» fupple pracdida coipu. cx hoc fequitnr propofitum : quia fi quod ma- & gis vidcturefle« ooneft.Didt crgo.C^ dijpefitiones . eft ti* fuferficie. quia il- videtur magis cfle lubftan- fcd fupcrndcs pft prior naturaliccr quam ip- Arguit ad partcm oppofitam negariuampcr quatuor rariones j fcd quar fequuntur non funt dire(5lc ad partemnegariuamquarflioius fcdcon: hoc quod conclufiim eft in f&runda rarione prscedentc.^em- admedum ergo dicehamusfi nen funtfuhfta- nuUum nen enim herum fubftantialc principiom cnrium: e^ vecare difitgit a & prolats ponuntur dc gcncrc Quanritaris. cuius oppofitum probant iflac quawor rariones .& ipfum ad aliquid.miftann quibus corporibus inueniuntur aliqux difpofirioncs horum caleres & ac- & frigiditates & fimi. : ^ nmfuhpmm didt SFMMJRIFM. Deinde cum didt ejl minus fubBantiafu^ hac vnitate. nec illud I quod mio 4 8» . & : ifH fue- ihquantum cnim numcri componuntur ex vnitaribus.vndc aliqui opinari funt hic entia.quod flmhns Hituf dijfi - hif enim diffinitur corptu urfmi jud quod tia . di- & ens futaatrunt corpm ejfti id eft. M. Sccunda ibi: %\. modo eodcra' 103 potcft »rgni de aliis t ^pcdebus qoanritaris pcr ordincra . id eft fubftanriz rcrum: fcamda de hdc . minus acrem plcnum aere vacuum efle fenfibi- nihil cflc . vt ens aliqued. dr fun^ £fe. . funt magis prindpia quam corpus.pto licet eft accidentia : Mathenuricis a corporc . frtttrmipt . orationes prout fcirebriones.^ ignU.-non enim eft digrmm accidentia horum vocare entia . fcilicet cflc rerum fubflanriam mnt Pvthagorid. cidcnria:fed nec ens . . confcquentcr numcrum pofuerunt dlc rerum fubflantiamJEpilogat ergo. 8d dicais. id eft . PeBerieres vere Tum fecuhdd . Sccundaibi: -9 medi paftenes : quare firmariuam. id cft. .de Sono. Profter quod multiJ^nTm in duas. Ponit {ecundanvrarioncm probantem ipfa Mathemarica magis efte fubftantia rerum. pajfitnes &c acddenria nuitu. fi nen fintjuhftantia . ^um corpos: »quA. Notandum quod in numerando elcmcnta pratSy|*. Et hac quidem fine cerfore contingere videntur e§e i c§rfm ferficie^^ hac linea. quod . nullam fuh^antiam vtdenturfigmficare : dtcuntur enimomnia de aliquofuhitiio. id cft.id eft. fdlTcet ip^ non fimt entia:&' hoc ffipple fccundum opinioncra didloPlatonid : Qgare Ttat»md(^Tjf'**f '" *•- »it„tf^ tiami j & rum PlxilofophoruixL Pdnde ctun eft prius . Corfus ver^ hocfdtiensfoiiumre» manet . ipfectiam Arift. quia cft wHmta lis.& nihtl hfc ali^uid.qui alij putari {\mi Japientiores ejje quam opinahantur ifti.5i. fub^antia : ctrpus vero hoe . nec ens.id cft. SummasII. IV.

Maiorctn declarat ex. liulla enim fuperficies eft nihi in corpo- ^ eji 8| rantur^ omnes <!o.hfc oHtfmSciMc^t Hnea fupcr^ & ficies.^areji nec in lapide. aliquando non fed linea pun6ta eft. ejfe cubo funt tur erit fitperficies in a^jilla fcilicet potihus timpojfibile */?taliaeflc fubftanrias proprcr dit^anj caiifiim . Puniia vero dr lineas^ &fuperficies non continjgit .Prima pars ipinoris : quia fi cprpus aliquod diuiditur.Ddndc curn cfiYporis fic nuorum flicibttt qudcunque luperficigs praetcr pxteriorem habet tium.fuperfides &c. Non enim : KouhtU de niTdmct%. id eft ficura hictcviiy. fcilic^ corpora : non videmus ^u^dium corporum & funt ea.& nunc effe. ficut licjuando »' non funt fmegineratione (jft corrttftiont. Confequentia patet \ maiori .modo pracexpofito.quod habct fex fiipcrficics yttaxiI}us.cpx & corruptionem .vel fMbftantia. .Mer- bac ptitji erit determinans medietate.alia fcilicet 'accidunt irrationabilia. qu6d a^u in continuo. crgo huiufinodi talia non erunt fubftanria 5 ide6 dicit quod omnia htc videhtur ^jp^ dimenfiones corporis .quam corpus. . en- Et nora qu6d corpus cubmn yocatur cor.maxime quidemfubftantia eft corpw. cet in potentia i flMr^yi nec in lapide eft MercurtM. habet materi'am fed haec non ha-: : bent materiam. Ponit fecundaitt rationern qus talis fiones corporisnon fiint fubftanriae (^ cerrumpi hoc pati.: Liber 104 : : X Metaph. * Dimenomnia cft : .{ed iftanon pofTunr . III. Etji Ponit quartam rationcm. quac eft ibi in potenria .licet quam vt communem partesconticopulanjur & nulla eft in adu qiia» fiiper-. »«.prinu panc intpndit talem rarioncm : ^ongitudi- cubi tUm terminare figuram vel medietatem cubi multominus corpus erit ^am rtrum.Tcrtia ihi:^ dhnc dutem. frius exifiens ^pofierius tamen . quar pbnan- rur cfle fiibftantia : namfifint infenfibilibM cor- cubo ficut fegregata .quia ha.corporefi)Ii- aut diuiduntur. Seamda ratio ponirur ibi : jimjflius ad M. crgo nonfunt verac fubftantiac. Concludit non funt omnia dida fcilicet ergo. Dicitergo. eft.coquM figurac funt potentialit(frin. il aliquis & punfta eflema-' opinetur longirudinps icilicer gis fubftanriam. (fr vni^ ^drefi maxime tjuidemfubfiantia eji forpus hac & : hoc autem magis hac.vel in lienOy&nuUacft inaiShi. generarur & corruinpitur: & fuperficics aliquando funt. Secunda pars minorisprobatur.dc quibus magis vicictur. Qoarta ibi : 8i CorpMHon di^ayvel nam cum diSiis . fit ^ia comnuJnis.ali- quando non funt fine gcnci^atione &corruprione^ ergo talia non fiint fubftantia.proptcr fui fimpIidutem.fi Mathematicay«»? fuhftantit. hoc quidem generalionem d* corruftionem acddunt irrationabiiia. id ^ft.& magis vidcnture& ie fubftantiaeiquarcy/ & pet confequena *<» nqnfuht . Dicit ergo qu6d adhuc auttm qudcuncjue funt circagenerationem h'^raejftiafqlidoM. vt Kabet alia. & cfle fubftantia fubie(3:um palium erit . quia f«np & variantur circ^ ictmini corponim {cnfibilium. tfta qus terminat medietafiguram medietatis. idem nam linea fupeirficici ficut alia accjdentia . quandvque quidem vna copulatorum^quandoque vero dua diuerforumfunt. quiafunt prius non exiffentes. littera. fcd quaedam dimenfiones corporisipufecundum latitudinefn . htf r cum duo corpora vniuntur : & ex duabus ftiperficicbus .^ tnt minis conti- in potcnria.& alia Mathematica.crgo taliafHnts&nofuiit hne genQradbne &corruptionp. nus.(^in funffo. difugii . pundlo ad latitudinerny cuius eft .lecundum eos.ad : : erant poftea nonfunt. crgo fi alia Mathematica a corporc non funt principia.putain Iapidc. firiliccr inconuer pus continuura:quam non conftat c(te fubftaivtiam. j jcns . illatantum .qu6d<if t/froy* hoc ^uidem aliquis confitetur ejuod longitudines corporum funHa fint magis fuhfiantia quam. Secunda ibi autem fe habet. non funt firilicet in aiStuf alt(jM fubftantia.autprius nientibus.dktm cotfQtcftmtli(er^ci^- enimfubftanti^priw ntn tns.c pundus cft fiint acdd^ntia corporum.quod fupple falfura Addit autem (pbdeadam ratio eft in linea efle ibi in adhi» ergo cumdicit: ^ ibi inpo-' cfttw« igi- fit. profunditatem .Necfunt autetu nec fubfianti/e aliqua . videtur exiftens cies aliquidQ fiint. crgoniliit fubftan^a.fupcrncies eft in aAu quac nata eft terminare talcm figuram. h^ quidem ad latitudi- & aliud ad longivero ad profunditatem tudinem. eadem auteratio eji& in linea. fdlicet cognitionem noftraipi vtfdlicet videatur <juidfitipfum en:. id eft .nec medietoi corporis principium de quominus videtur. In tjf* fubjimn. linea ver6 fecundum longitudincmjcorpus autcm fecuhdtim ta fuperficies pimenliones] ctrporU ruin fo^unt tjfe^ jitbfiantt*.Dginde cum dic^t nem.crgo nec corpus. : namfi & & & in vnitate . noa vtique tiuUafubftantia dicit in & non in a6hj:quia inquam nih$ei. quiaomna quod generatur. diffugitquid efi c^ qu£fubBantia entium^ Ponit tertiam rarioncm quac fiibftantia eft aAu talis eft : Omnis in eo cuius eft fiibftanria": fcd ruperficies. praediifta funt ~>. quandoque quidem exifietttes^ . pttnSium diuifum generantttr po cuius ponuntur efle fubflantia . firilicet Iinea. ficies prius rcjnifi in- in duo. terminus lineae &c.Antccedens proba- tur . & alia prartcr corpus : oportct magU eo. nequeferi^ neque corrunfpi. vel frit. nonperfeH quandoque vero nonexisfentes:nam quando copulantur diuifthile L^dhuc aulem ffi tx^one. ^are non curius^nec medieta^ cubi in cubo ^ttvtfegre- gata. Linea puntalem rationemtOmnis fiibftaptia quae aliquando <Sf« fuperficlarat cam Similiter . qux prius non eraiit fimicontihuantiir. non funt a«Shi in eji diuifot^um.quaea<Stutprminatipfiuncor- eprrumpuntur-. n^s &pun<!la non funt fiibftantia rerurn. nam cum di£Hs. Videtut hocvero ad profundit^tem yillud ad lon^i- fhimfubfiantia non ens prius nunc ef^ ^aut tudinem.Ccrfm tu^^ pus. diuifa in adu:fcd fupple vtninque tam Mercurius iri lapieft in qukm mcdierascubi de tenria eft. In prima parte intendit.*. Circaquodduofacit nui pec per confequens.Dcinde quidf Nam cum diifis ^ circa Amplms httc omnia videntwr dimenjiones.^orpora ftmul: compefitorum ejifedcofrtlttum patct U . ex aliquo gencn quia primo prsnuttit tationftn* Secund6 de- per quoddam fimile.vel comlihpitur. tate.corpoxe eflefubftantias. Didt crgo .fiunt ibi nouac duae fuperfidcs. tnut$ otn/ii» tem.j. igiturnecfuperf^iesinafi qu^cunf.-illa ineji in folido Jimiliter qu£cunquefigura.

:

:

:

Summse TI.
exijle/u

fofteritu /tutem

,

Cap, IV.

mn cnm gcncnitione &
qn^ onmis ftibftanda,

corrupdone eapttttM

eft>

qu2 habct

non cflc cum generarione

poft

etic

& corruprione pMm^MnSaveroJineM &fHperficies

non contingit

id

,

eji,

generari nec corrumpi

tjuandoqMe quidtm exifienies
fientes

nam

.

j

qudndoqHe non exi-

& difiingMuntup

qnando^ copulantitr

carpora Jimul, id

eft,

dem vnaSciWccx fit

ad inuiccm, quandcque qui-

fupefficies cofulatorum,quMn-

non compofitoru

tioquefient' duttdtfiun^orum^quia

corruftkm

ffi ,fed

:

efi

diuiforum

qu6d

,

quac funt prids

jion exiftcntfcs',*!

eft',

du2

non cx ilk diuifa in duas,cum

fuperficics

fuperficics

fit

:

indiuifil?ilrs

;

diuilo corpore fiunt

fcd

illa

prima

dcfiiiit

, & quando ex duobus corporious fit vnum
coniunftum , non fit vna fuperficies ex duabos,

elle

fcd illx Anz. prima: exiftentcs definuntcfle,& fimt
jion exiftentes

,

ideo fixbdit,

c^bA punQum indi, quod fimile

uiJAilf nonefi diuifum in duo, id eft
^ft dc

pun£io,& de

cut fuperficies

linca ficutde fupcrficie,na

fi-

poteft diuidi in duas ciim

fit

non

fecundum profimditatem, fic ncc linca in duas,cum fitindiuifibilis fccudum latum
84
pun<5him,cum fit indiuifibile omnino,
Htc ttrgumt- fimiliter
tu qmd qu»- uon potcft diuidi in duo punda. Addit.autem
tittues sit re- ad probandum quod talia funt,
non funt fine
indiQinbilis

&

fi>*am, fed
0fp*fitmmt*nitfU» ttutge

gcncrarione

rantur

&
& corniptioncdicens

:

quittfi gene-

& corrumpuntur,ex aliquo generanturSd-

cx tnareria

'%ufUir».

licet

AUxToa

ceft dici.

:

quod

fiipplc

Ddnde cum

de talibus non po-

(Ucit

SFira A R

riei

:

ficnt

uifio

105

& IGc

dt (iipcrficie rcfpc^
: aani
nunc eft rcrminus tempom;&;qiurdam dipro quanto temptis diuiditur per nunc : ita
corporis

&

Vavea,

ruperficiei,& fiiperficics corporis.Dicif ergo

qu6d

punAum

tcrminus

eft

fimtliter fthabet

&

diuifio lincr,

circammc.tn

tertaore

contingit hc vet Jitri vel eorrumpt

:

:

non enim

quia fupple

(i

fic,generario eius, vcljcorfuprio eius, mcnlurare-

tur temporc

,

vel Inftanri

:

&

lic

raenfura

illius

nunc eftet aliud nunc in infiniitim , vcl tcmpus
Suod eft impoflibile. Addit autcmquod nuncipun videtur femper ejfi aliud quantum ad eflc
Sttmeiuflm
alia exifienr, nerMe
fubfiantia tamen eittt non efi alia
palam autept quia Jimiltter fe babet
circtt pun- iucorrmftUnlo
Ba/jp lineat& fuperjicies modoprxcivofito-.eadi MMT idem
emm efi ratit : nam omnia JimUiter funt termini M tota tetit'
aut dimtnfiones.

&
&

Veritas hilius qmcftionis
inarica

non funt

eft,

^

qu6d ifla Mathe-

fubftanria rerum, fed acddenria,

tj.^

Vtritm yU4-

Ubrohm'us, ptu
vbi iftam quxftionem prolixius pertradanncc rario ad oppofitii co^.-nam fallit {ecundum ^quiuocarionem , non diftinguens dc corpore, lecundurii quod eft de gcnere Subftantia;,vel de genere
Quanritaris:ficut patet per excmpla qus addudt,
Cnfm
aqiuE, ignis ,
terrac , &c. qus' funt corpora de
gcnere SubftanriW, compofira ex materia &for«
"ma : ipfae autem dimenfioncs, quac (equuntur talia corpora,non fimt fubftanriz, fi:d magisperrinent ad genus quanritaris fic; em'm dcdpicbantur ponentes numeros fiibftantiam renim: quia
non diftinguebant inter vnum, quod eft prindpium numeri ,
quod conuertitut cum ente,vt
fitUt

Philofophus oftendit

14,

&

A*

:

I

F M,

&

DccUrat quomoHo

non
gcncrari,ncc corrumpi,excplo nuc tcmporis, quod m-nct idefccundum fubdatiam, licct varictur fecundum dTc. Do&ot cx ipfo lib. I ? & 1 4. docct praedida
Mathcmatica non cffc fubftantias,fcdaccidcntia rerum cx ipfo.etiam cxrlicati
quomodo idcm nunc tcmporis, fccundumfubftantiam dicatur mancre,& variari, fetundum effe , licet verc nullum
inftans temporis mancat, dc quo ftisc
agitz d i.q. i.§. Inftatur contra.ViMva. 4.
Quod hic ait mobilc fecundum fe non
dicitur linca

.

didum fuit.
Notandum,qu6d cx

-mperius

opinro

(aris

fecundum
aliud

&

,

fed aeuo

,

ibi

doget

quxft. j^§. Prtmum effefftidiiter.wxm.^,

Slmiiiter autem
pore

rumpi

i

:

fe hahet circanune in te-

n«n enim hoc contingiiferi dr

tttttmttn

cor-

videtmr Atiquidfemfer effe,

n on fubftantia dlitjua

exiffens SimHiter au-

^

tem palam quiafe habet (^ circafmnffa^
lineas, (jrfuperficies : eadem enim ratio'.nam
fimnia/imiliter , aut

termim , 4M_dtmenfi4^

nes funt.

,

illo

tcxt.

fufeftantiam in toto tempore; licet

aliud

fecundum efle, vt hic &

fit

THaiH hatn

4. Phyfic.

litnd habtt

vt fupra videtur dicerePhilofbphus exprcfse,quod Doa.x.d.%»
declaratur fic

:

menfurari tempore

Ioco,& ex 4. Phyfic.
com. 90. oritur xma.
cQmmunis, quod (cilicet nunc eft ide

capitulo de tempore

:

quiafubftanria ipfius nunc rc^pon-

dct fiibftantia ipfius mobilis
fius

:

variato

autcm

ip-

wKwfccundum efle,refpondct variarioni mo-

tus:vnde {ecundum defluxu motus variaturi& ita
fecundum cfle; licet manCat idem fucimdum fiibftanriamipropter idenritatcm mobilis in toto

mo^

Sedcontra iftam opinionem,inquantura verba
videntur fonare , arguitur per duas rariones Philolbphi. ex 4. Phyfic. text.com.^i. primo fic Illa
tu.

:

dipmtur fimul, quae funt in eodem nunc indiuifibili ;ii ergo idem eftn«»f intoto tempore; ergo
iUaquac fuerunt ante millefimum anmmi, & qua:
(imt hodie,crunt fimtiI,quod eft euidoiter falfum.

Refpondetur , qudd oninia poffunt eflc in eodem
»»»»£ reahter ; ficut vnum
ideip mobile realitcr
?»cr fuum motum habet efle in omnibus pardbus
parij ! non tamcn omnia funt in eodem nunc fecundum rarioneip, ficut nec cft idem hiobile
feciuidum rationem , prout habet eflc indiuerfis
partibus fparij. Contra ,quia vnifbrmitas fimultatis acdpienda eft , vt corrcfiKindcat idenritari
ipfius nunc : vt qua: fimt in eodem ntthc rcalitcr,

&

di^bm raoonemin quodamfimili,
nunc refpeau temporis. Et innuit talcmradonem Sicut fe habet nunciA tempus, ita
fe habct pundus ad lincam : fed nunc nec generatur, nec corrumpitur,eft tamen idem feamdum

Uint finnul rcaliter,& quac funt in code wKf fecim-'
dum rarionem, fiint fimul fecundum rarionem

fubftanriam, licet varietur fecvmdumeflejergd
umiliter pnncium nongenerabitur riec comun-

rcaliter

Declacat

icilicef fn

:

pctur

:&

fmiilitcr eft <fc linea

refpoau fupcrfi-

j

C

ergo in toto tempqre eft idem ««wrcaliter alterum, fecundum rationem eius, ilk qus fucnmt
in millefimo anno
quae funt hodic,erunt flmul

&
& fecundum veritatem,

licctnonfintfi-

mul fecundum rarionem , quod nuUus fanae VQfSir
ris diccrct,

vt videtxur.

Prc

Arguit tStTM
tpimime fO'
nentem nonc
ejfeidem /i-

ctatdmmfmBJliUttiam

itt

teto tentforo.

,

Pratcrea fectind^ ficrCuiuslibetcontinui funt
lermini diftin6K :fcdtempus cftquoddam

continuum, cuius termini funt

ipfa

nmCy crgo i^

nup
fa funt diftindka.Ifta ratiodeclaratur,quu ipsii
fecundum fubftantiam eft aliquod indiuihbilc d^
genere QuantitiKis. Tunc quaero cuius continui
eft terrainus 1 vel cuius difcrcti pars i quia omne

quod eft pcr

indiuifibile

fc^de genere Quantitati?,

vel cft tcrminus continui

vel pars cjifcrctirfi po-

,

natuc pars difcrcti, crgo tempus ponitur difcretu
quod Philofbphus noq conccderct proprie lor
ponitur terminus continui , crgo
quendo
fi
X>Ponet quod fit aliud^ fecunduro quod termin^t
:

aliam

& aliam

,

partem continui, quod

cft

pro-

&

idem nmc
fofitum. Reipondetur quod vnum
iecundum rem poteft terminare aliquod tempus

&

idem mobile
cx vtraque parte : ficut vnum ,
per fuum motum terminat aliquod fpatium ex vtraque parte
cuius fpatij

quia prius exiftens in priricipio

:

poftea per

fit

ali^

motu infine illius fpatij.

dle accidunt illi nunc eide fecun.fecundum rem , quia per tc
idum fubftantiam
per
illud nnnc manct iden» fub diuerfis e^e ,
confequens ifta ef[e accidunt fibi; ergo non per ie,
fed per accidens erit tcrminus temporis,quodeft
.C6tra,quia

ifta

&

»-\-

falfum

:

&

nam omne indiuifibiledc

:

Metaph.

Lib, IIL

106
4uo

:

gencre Quan-

fecundum cflc quia

futuri , diftingui dicitur
cft ratio termini,

:

ali«

& alia principiy.vt fic ergo vnii

nunc habct identitatem fecundyra fubftantiam,
hoc eft, ad fe, & habet diftinftioncm fecundura
cfle

rcfpcdu partium temporis

nmc

identitas ipfius

in toto

,

& nonefttanta

tcmporc ,

cum

iHa

qiunta eft idcntitas vnius inftantis
igimr inftans iij^ toro tanporc verc cft aliud 5c
aliud , fecundura fubflantiam. Et ad hoc valet
jdeclarario Philofophi
quapi ii^ a4^ucunt pro
,
fc dcmobili, quod manct iden^ non quid^ mor
fint infinita ,

bilc, vt abfblutc prsccdit

modo non eft tcmpus

mutadofifem quia hop
dus , ncc aliqiiid
:

inenfura

: fed forte, vt
fic ;Euum eft
mcnfura eiufclem, de quo alias ; fed mobilc,vt eft In t.feptetir
fub vna mutatione , eft i.dem fecunduni fubftaiir tiarum ib\.

pertinens ad tempus

tiam, id

eft,

fecundura

mutationis cour %r4.

cfle iftius

fecundum fe eft autem ahud i^cundura
Cffe, hoc cft, vt fub illa mutarionetcrniinatprcE.tcritura & initiat fururum, & fecundura hoc dir
fideratic

:

, & alibi cfle, non quidera adu; fcd in
eodem vno nmc medio inter exrfemajin quantu
illud terminat raomm fecundum prius v^», & in-

citur alibi

choat
alibi

motum

,&

fecundiim pofterius vhi dicitur
quatenus rautari cft aliquid r^:

ali|3} eflc,

fpedu vtriufquc extremi.

pfatis per fe terminat quantitatcm, velcftpars
difcreti

non

fit

quare fequitur qu6d

:

idem nunc
Quanti-

tale

SVMMiE SEQYNDM

indiuifibile per fe in genere

^tis.
Praiterea ifta

quacro cirius gencris funt

ejfe

:

C

fi

generc Quantitatis, crgo fufficiunt ad terrainandum proprium cpntinuum

A

V T

P

V.

fint indiuifibiliade

abfquc
Hullus

illo

nunc fecundum mbftantiam

dicierct:fi

autcm funt altcrius

& an principia fjnt in po-?

Dubitationes de ideis,

quod

,

tentia

,

adu , & an fint

vcl

generis, puti

vel fingularia

vniucrfalia,

?

Qualitatis, crgo qualitas erit per (c ratio tcrmina-

SFMMARIFM.

dicontinuum

in gencre quantitatis ,quodeftfaIVidentur ergo rationes Philoibphi ftarcnec
ip(e eas aliquando (bluit , ficut patet inquirenti
capitulum de temporc in 4. Phyncortim.

fiim.

Prsierca ad principaIe:Si idcm«»«f fecundum
fubftantiam fiueret per totum tempusjergo totus
eiusiiuxus componerctur ex indiuifibihbus ,

&

pcr confequerts tempus fecundumcos nunc flucns
caufat. temjpus

:

comequens

eft

falfum manifcfte,

crgo antecedens. Probatio cGnfequcntijc

nmc

indiuifibilc

non

,

poflet fluerenififecimdiam

quam maius

quam xquale

fibi

&

ergo tempus compofitum cx
quod efl contra Philofi
Practcrea, omnis mutatio habetaliquammen-^
i^am: fi ergo idcm»«wfccundiimfubftanriam
mutatur fecundum diuerfi efle, oponet cius,
fuorum efle qujcrcrc aliquam menfuram fcd illa,
:

eflet

indiuifibihbus,

&

:

vcl erir tempus

87
NuDC efi

cut cft aliud

vel nmt;.

& alfud

punaum in tota

linea. Sed
adfalaandum Philofophum, quiavidcturprima
fecie dicercoppofitura; Notandum, qu6dnoncft

*-

intcntio Philofbphi,

toto tempore

fecMndkm
fttbfiantia in

temfore
tiismftcun-

tet»

dkm

,

Dicendum crgo alitcr , qu6d nme cft aliud,&
aliud fecimdum fubftanriam intoto temporc, fi-

thiltf.

confidcratuni

;

fed

qu6didem»«wmaneat in

quodcunque

nmc dc pluribus

fcamdum feeftidem,

& hoceft

idem fecundum fubftantiam:confideratum
autem in ordinc ad tcmptft prateritum, & futudicere

rum ,

ciim

fit

tenhinus prxtcriri,

& prindpiuw

Namjialitfr.

rcfoluit

ex ipfo n^-

dubitabit aliqiiUy quare

opcrtet qu^rere alia

ter fenjibilia

vnum&

prius pertranfiret minus

reffofiu».

(jr

motus

componeremr cx indiuifibiUbus:quia

Dodor

OLMhwo verh
mus

:

bij

cipia rerum.

quq necpflario fimt indiuifibiIia:probat autem philofbphus 6. Phyfic. text. com. 89.
qu6d indiuifibile non pdtcft moucri quia tunc
cius

:

& contra ponentcsideas prin-

gatiu^.

quia

diuerf^ cfle,

Ctncht/lo dn-

In hoc capitc vfquc ibi
argiiitpro

^

^ intermtdia

^

^uadarn pra- Text.co.u.

vt

qu/fi pom-

ffecies,

Poftquam Philofophus

fnquifiuit

quomodo

cns fc habent in rationc principij

&

^^
,
Mathemarica fint ferum principia, nuc
inquirit vtrum idcar, quas ponebat Plato vnitatcs jr^^'\
feparatas , fint rcrum prindpi^ ? Circa quod duo
fj^^rlufjg,'.
facit : quia primo proponit quaEftionem.Sccund6 ^i«* «
p^
arguit pro&conpra. Scamdz ih\ : Namfiideo. ''eonfUtrMt»
Dicitcrgo,qu6dfuppledato, quodMathcraarica ''"'"'
nojT fint rcrum fennbilium principia : omnirto du-

& vtriim

iutabitaliijuiSytjuare oportet qutrere quttda pr/cter

fenfihilia,& prater

Mathematica

,

qua: funt in-

intermedia vtfpeciej,id eft, ideas ^«<«/»9ninuuy fupplc quafi quoddam tertium genus.
fir^ I.

Deinde cum dicit

Namfiideo quia LMathematiea ttprafentibus i» aliquo

quodam

differunt, ineffe vero

plurafmilisfpeciei nihil differunt.^are non

eruntipforumprincipia numero determinatay

quemadmodum , c^ pfdfentium

litterarum

numero

^

:

Summ^II.

Cap. V.

Mumero ^miJfm emmum nonfuHt prindpia
determinaU fedffecu. Siwio fumat huius

hsc

quisffUabd, auphutus vocis harum erunt, (^
Mumero determimta? Similiter autem, (^in

articulant, id cft, cerrificant

ejfe ft>ecies ,

lunt diccre

ifti

id eft, ideas

,

107

& hoc

quod vonon hene de-

cft,

fciUcet Platonid,Ucet

,

intermedi/s

,

namque funt

infnita

^B^e eiufdem ffeciei.

^

,

illic

^are fi non furtt prater

quadam qualia dicunt ffecies ipfas quidam , nonerit vna
mumero , (jr jfecie fuhjiantia. Nec principia

fenfibilia^(^ Mathematica^alia

entium numero erut quanta aliquafedfpecie,

Brgo fi hoc efi

ftecejfarium

ce£arium propter hoc ejfe

,

^ f^ecies efl ne-

etentmft non hene

?

quodvO'

deartiatlant dicentes ^fed hoc ejl^

iunt

,

(^ hoc ipfosneceffe dicere , quiafpecie-

rum vnaquaque fubjiantia quadam

(^

ejiy

nihilfecund)im accidens.

^9
gji#r« id*A

ri*r*tm>f£^
ftntmti *M t

ponerc ipccies feparatas. Secundo arguit ad partAn oppofitam negatiuam. Secimda ibi : tyft vr-

:

prima panc intcndit talem

Si nihil eflet

Mathemarica

;

ta

fic

rario-

fcparatum prartet {enfibilia,8c

ergo prindpia cnrium non erunt

determinata numetb

quia

:

confcquens

contingcret*principia

numero;crgo

eft

rennn

falfum,

efle infini-

& antcccdcns.Confcqucnria pro-

batur ex hoqquia ficut infcnfibiUbus inucniutur

numero mb vna fpcdejca & in Mathemariprindpia fcnfibiliii no funt determinata numero , fed tantum fpcde , ita cftet de Mathemarids. Vidctur ergo , quod ncceflarium fit
plura

ds:fi ergo

efleidcas prartcr fcnfibilia

ergo

,

idcfl,

& Mathemarica.Didt

plures eaui funt fub vna fpede equi

plurcs drculi funt

nc eft
t
i

:

,

ita

vna fpccic cicculi; fi crgo
Matheraaricornm,«w erunt

fiib

f»rjw«,{cilicct

prinnfia numero determinata,cjuemadmodMm^tec
frjfentium luterantm : cxeroplificat enim in vodbus, quarum prindpia funt litrerar; ideo fubdit:

quod omnium

fcilicet

vocum no funt fruicifia de-

tertmn*ta numerojedjpecie
licet

fi>cderura, id eft, quaclibct idea eft cfuadamfubnon fecHndum accidens, id eft, cui ni-

ftantid ,
hil
cft

&

conivnit pcr acddcns, (cd folura iUudj quod
dc rarionc fpedci.I>dndc ciim didt

^

At verof fonimus fpecies ejfe
vnuftf
Humero prificipia^ ^mon fpecie-rdiximtts qua
,

contingere necejft

eji

impoftbilta.

Arguit ad oppofitum diccns , qu6dy«f "Pfroy!
fonimMs ejfe ffifies,id c(^,ideas,& frincifiavnum
mtmtro, id cfl, detcrminato numcro,C^ nonfolitm
fpecie fupplc iam diximm, fciUcet fupcrius in hoc
eodcin tcrrio ,
etiam in primo iibro quia tm~

&

^
^

|

:

'

,

nifi

quisfumat {cHi-

prindpia huimfylLdfa parriailaris,aut huius

patetcx 7.

.

ponere fpedcs feparatas prac-

a^j^

Vcritas hoins qtucfHonis eft

hums, quod non

eft

& fenfibilia

tcf Mathemarica,

;

,

ficut

ficut

'

nec Mathe-

marica prxter femfibilia,vt habetur 1 3 .& 1 ^.huius
icxt.co>4j.&indeJ^cc rario ad oppofitum cogit:
quia

Deus &Innumcro cena,etiam fecundiim

licct principia cffc<fHua, vt funt

tcUigeivrisc fint

viara Philoibphi

41.

vt patet li. huius ,text. cora.

,

& indc.prindpia tamen intrinleca rcrum ma-»

teriaUa,& formaUa

non

funt dccerminata

numc-

vna fpcde funt rtaultij^f^^
pUcabiUa in infinitum fecundum numerum ; lic fUaa.
prindpia intrinfeca eorum:nec hoc cft aliquod
inconuouens
quia illa infinitas non ponitur
adhialis,fed potentiaUs tantum.Tunc fequitur illa
ro

;

fed ficut indiuidua fub

j^

&

:

pacs:

qu6d Aiathematica quidcm a frafentihm,
a fcnflbilibus in aUquc , falicct in eo qu6d

abfbahi hablt a materia fcnflbili, Mffertmt.in effe
vero flura fimilii fpeciei nihil differHnt : ficut

cnim

&qui-

ncntcs.

&

nem

\xocdicentu

eos bic dicere, (fuod fcihcct fingula

fojfihilia cofttingcreeft neceJfe,Cdlicctconxxa.^o-'

primo ad panem
Atgtut ad qdarftionenj ,
affimuriuam, aflisnans raaonem,quare oponeat

ro fifommm.ln.

dem necejfe eft

ffu autem affine esi quarere^ vtrumpote- Ter.co.
Jiatefunt elementa

,

i«.

aut alio aliquo modc.

Vbi Philofbphus difputarqu^ftionesdc prineorum a<luaUtatem,vel potenciaUtatem. Circa quod duo fadt. Quia primo proponic

dpiis penes

&

contra.SecunqiuefHonem.S,ecund6 arguit pro
da ibi : Nam fi aliter; Didi ergo quod a0ne, id
in fine quajfHonum huius terrij eft quarere v*
'J ltrum elementa id eft , pnndi^iz fint f»teftate,3li
aliquo aUo modo, id eft,a&i ?
rutmmmkNotandurn quod ifta quxflfo vidctur intro» gnatsexfmr
duci occafionc anriquorum NaturaUum , qui fb- te ctnpdera»
liim prindpium materiale pofiierunt, quod eft in terum.
potenria Plato autem qui pofuit ideas, pofuic
prixidpia eHe in adu. Deind&eumdidt:

cft,

,

,

vocv&^arum erunt frincifia numere determinMto:
vult dicere
in

,

qu^ prindpia fenfibilium non funt

numcro ceno,

nifi aliquis

acdpiat prindpium

:

Huius indiuidlii
lincrs enim

,

,

fiuc huius fyllaba:

velillius:

qu*c funt prindpia vocis litterat»,

non funt fub aliquo nuraero ccno fecundum numerum , fcd folum feomdum fpcdcm non enim
tantumvnum A, vcltantum vnumB,nifi fecundura fpedem Jtmiiiter autem,
in hiif^aie. funt

SVMMARIFM

-

:

&

:

infra, id eft,in

Mathenuricis intermtdiisfunt

mtafecMndttm numerum
cft

3

tur,

quod

ra

& quiiiquc anguli

,

:

licct fint fpcdalia

dercrminaxi fecunditm Jpeciem , puta

fi

infi,

id

dica-

principia pcntagoni fiint quinque late-

quia fecundum

,

hoc

efi fecundum ffeciem:

numerum pofCmt

mulriplicari in

&

infinitum

<juare
non funt frater fenfibilia,
:
fi
A(athematica,alia quadam cfualia efuidamJiaWctt

Vhzomdidicunt Jpecies, id eft4deas:fequitur quod
non erit vna fuhfiantia numero, fed ffecir, ergofi
boc eft necejfariumSc\\\cei fubfUnriam.&prindpia
cfle

nuroero dcterminau, necejfarium

eji

frofter

Arguit pro

& contra,an principia fint

adu. Dodor refoluic
adu. Icem maceriam effe in aftu cnricatiuo fed in potcntia fubjcdiua;forma ctiam quandoprincipiac,

in potcncia vcl in
cfficicns cfTe in

,

tamcn, quando finali^
zat
quandoque cft tancum in potcntia obiediua
vc quando volo pocioncm
amaram, proptct (anitatcm acquircn-

cftin z€t\x; finis
,

,

dara.

2(S^

«1^%

io8

NAmfi
quid

:

Lib.IlI.

Metaph.

dliter^ aliaualiter frius erit 4//v

princifiu Atiud-.fxior

feHascaufa

rium

illa.

srxH ^

enim eritfc*

Pofsihile.autem no» necejfa-

modo fe

efi illo

Arguic pro,

principia rerum,

ETvtrum

fumemum,
nifiin ntcef-

prit prius.Dicit

qrgo

:

nam Jt aliter {unt

principia

in potentia aliejuid aliud erit frittt ipfis

frincifiu

quam

:

prior enim efi fotentia illa caufa,id

principium

fe habere

,

eft,

quod non ponerctur e(le

,

potentia ; (ed fofiibile non

efi

necejfarium

quod fcilicct fit aliquid
Deinde cum dicit

illo

in

rnodo

prius qujun

jprincipjmp.

Si vero fotefiatefmt elementa,mhil entium
effecontingif.nafofsibileef
ejtens:fit enim

fbilium
««kk

non ens.Nihil autemfit imfof-

Has igitur

effe.

quodnltdum

ejfe

dubitationes necejfa^

rium eB dubitare de frincifiis.

«tV«

tatcm. Circa

eft

tum in

tX-

pote-

tia,nondu eft.

quod duo

:

:

&

Nam fivmuerfalia£.& crgo quaftio

vtritm frincifiafint vniuerfalia, aut fingularia ?
Sed hic eft vnum dubium , qualitcr ifta quasftio ^^^ *"
difFcrat \ duabus aliis fuperius difputatis, qnamm fuperim

prim^fuit; vtrum principia fint vniucrfalia,&
gcnera.Sccunda,vtrtim principia fint magis fuprc-

ma genera, qu^m

immediate przdicata de indiuiduis ? Diccndum qu6d illamm duamm quaefKo»'
num altera,fcilicct prima, quaerebat dc vniuerfalitate principiomm abfblute. Vttum fcilicct gcncracllentmagis principia,
res conftat

:

Arguit ad oppofitum per talem rationem : Si
rerum fnnt in potentia : crgo nullum
ens eft in adu confequens eft falfiim ; ergo
antecedcns. Confequen^ia probatur, quia illud

quam

\
^

»ffi-.

f'"»^*'»:^'»^

" ""fidfra^
""**''
n

w» sv»*.

partcs,c5fquibus

altera vcr6 fcilitct featnda^ucerelAt

de vniuetfalitare compafataC,comparando fcilicet
magis vbiucrfale ad miniis vniuerfale. Scdifta
qujeftio qua»rit

dc vniuer^itatc comparando v-

niuerfalitatcm fimpliciter

principia

9}

facit quia primo propoSecundo arguit pro ,
contri.

nit quaeftioncm.

plicitcr

^oi

vniuerjaliapntyaut ^vt dixi- xcit.co.to.

Vbi Philofophus difputat quacftiones de prin-,
penes corum fingularitarcm , & vniucrfali-

Secunda ibi

fter-

oppo-

musyjingularia*

4"°*^ fitaau; ergo potentia, eft prior adu^fi
JgituT pr jncipia }aoh funt in potentia , ajiquid

qu^m

cx ipfo reCbU

flcum.

cipiis

;

ptriis fimfli-

Dodor

uic ncgaciuC} roluens racioncm in

non couuertitur fubfiftendi confequentia fed bene fequitur, qu6d fi aliquid eft in acftu qu6d poC{Jt efj^ ^ 5^ no„ conuertitur qu6d fi poteft efle ,

rJfw«»r-

M.

&

:

tf* »d

ir

B.

^

contra , vniuerfalia efTe

t(,

habere.

Arguit ad quacftionera. Et primo a^ probandum' principia e(Ie itt potentia-Sedind^ arguit ad
oppofitum ibi : Si vero fotefiate. In priiria partc
ftitendit talem rationem tSi prindpianon lunt
in potcntia j crgo aliqui^ cft prius ipfis principiis confequens cft falTuhi ; ergo
antccedfens.
Coniequentia probaturjquik lllud cft prius \ quo

Ai

,:

: ;

:

vttum

fingulariratem fim.-

ajd

fcilice6 principia fint vniuerfalia,

vel fingularia-, Sc in hoc diftinguitur

ab

illis.

ifta

qusftio.

Deinde cum dicit

&

:

quod eft in potentianondum eft quiaillud quod
npop eft , non fit quod autem eft, poflibile fit; ergo
hileeft ej^e.
8mne poflibile eft non ens fi autem principia
impojftbile eft
non funt ciim fint in potentia,(equiturqu6d nec
J^eri.
:

:

Namfivniuerfalia non erttnt fuhfiantia.
nihiixnim communitim hoc aliquidfignificat^
fed quale : ftthHantia vero hoc aliquid efi:fed

:

aliquis effcdus erit. Dicit ergo, qu6dy?,

ter fradicatur ^

pa, id eft,

ipfeque

elcmcnTpnnci^i fintfotefiate, nihil entium con-tingit ejfe : nam illud eft in fotentia effe ejuod non^

dum efiens :

ejma nihil imfojfibilium

non

ejfe fit

:

/ed

Vltim6 cpilogat, dicens,
dubitationes qua diil<efunt,necejfe efi

fupplc

quod

quod

eoi

fit

fHi.

principiis efFe£tiuis,taIia principfa fiuit in a6tu:

MaterU eft
aliu

pntitatiuo

^

in j>oteti»fub

itaiM.

fubftantiis

contra potentiam obictfliuam

:

nam

matcria

non

ad oppofitum coguntJ?ri-

ma quidcm non,quia licct potentia praecedat a<5tu
refj)cdu eiuftlent gencrabilis

,

& cormptibilis,

fi-

cut arguit ratio \ tamcn a6his cft prior potcntia

fenti»

(^•Sti.

pritf

de potetia adadum,
nifi rcducdtur ad a(^um j)cr aliquod cns adu, ficut habctur 9. huius. rext. com. 1 3 Ratio adoppofitum arguit dc potentia obiediua : qiiia
quod fic cft, in potentfa , cft non cns ,
dc
tali ^onccflum cft nuUum principium
firtipliciter:quia nihil tranfit

.

&

efft'

in potcntia.
'

quitur

illa
)'(

Tunc

pars

fe-

non

efle vniuerfalia.
:

quoddam ens

in aitu diftin(3:(im contra nihil,vel

&

primo ad oftenSecundo
arguit ad oppofitum. Secunda ibi St autem non
vniuerfalia, In prima parte intendit taiem ratioprincipia

nem

^f^ nihil J^cc rationcs

Quamtdop».

Arguit ad quaEftionem,

quia nihil efficit nifi , quod cft in a6tu
lo^
quendo autem de principiis intrinfecis, forma
eft quidam adus : materia autcm eft in potcntia
fubiediua oppofita adui fotmsilij licetinfefit
:

pns in

uerjaliafunt prmcipia h^c contingunt.

dendum

Vcritas iftius quaiftionis cft,qu6d loquendo

de

&

homo
animal :fi fignificat vnumquodque hoc aliquid (^ vnum, Si igitur vni-

eft.

qu&rere de frincifiis.
fimttu 4M4'

(^ fonitur , quodjommtmimulta eritanimaliaSocrates^

fiefi hoc aliquid ,

pia

t*-,.*tffe

-vntMr-

f»li»-

Si principia funt vniuerfalia

:

non

funt fubftantias

:

; ergo princiconfcquciK efl falfum

quia faltem principia fubftantix, dequibus principalitcr quaeritur

non fiat

,

funt fubftantis;

cum

ei

non

ergc antecedens cx
quo fcquitur,erit falfum. Confequcntia probatur,
quia omnis fubftantia videmr fignificare hoc ali-

quid
quid;

fubftantia

:

magis fignificant qnale
dicasjquod vniucrfale fignificat hoc

vniuerfalia autcni

:

quod

fi

aliquid, fequiturquod aliquod vnum hoc aliquid,
puta Socratcs, erit multa hoc aliquid , cu.n de.
Socrate multa vniucrfaUa prasdicentur , fcilicet
homo,animaI,&c. Dicit ergo, qu6d fi vniuerfaliA.

ponaiu^r prindpia eftc fcquitur fcilicet
non erunt fubfiantia nihil enim
Htr^griticommuniupt, id eft , vniuerfalium ftgnificat hoc a'""'
liquid , fei quale quid : fubliantia vero efi hoc ali- J"i'!'"
^«tdputaipfeSocratcs :/fdy» fupplc vniuerfale /«.
fcillicct

qu6d

efi

principia'

:

i

hoc ali(jHid,& fonitur ejuod commifniter fradi-

f<*/^«r,7WA|^w,ideft,vnumquodq; fyigularc ^rifani-

malta.

Summ^ I.

Cap. L

ptMMjiA. eft,multa hoc Mlujmd. Putli Socntcs frt*
hemd, &, animM quafe guodlibet horum trium
.•

fifingMlwm eontm fit htt Mlujuid

erit hocaliquid,

& Vftum.fi

igitur friacipU fiutt vniiierfMidi hdc,'

§ltiM}it0*

i^l'*.

Notandum , qu6d omrie vniuerialc.Tignificat
quale quid,non qnidcm propter qualitatcm'acfidcntalem, fed fubftantialem nam aliqua eft qua:

litas fubftantialis

,

vt habctiu: J. huius de

dmc-

ndh mnt

vniucrfaliajcrgo

non

fuot fci-

\-niuerfalibus

cum

Jia. Vcl

fi

&

Quia fcienria eft tannon dc fingiilaribus,

probatur

Falfitas copfequenris
fcirctfir,

,

:

quia tunc nihil

dicas,qu6d oponct ipfa prindpia fdri,

habcbis dare

alia pfincipia priora vniucrialia,

dc

qu6d

fi

Dicit crgo

quibus fdenria poflit

qda hoc aliquid videtur importare id quod feamdum fe exiftitjquod^ipn poteftr
competerc vniuerfali, quod cft vnum in mulasy&

princiffia nottftnt vniuerfaliM yfed qt^^fi fingulti-

eft,

idcb nullum vniucrialeeft hoc aliquid ,propric

loquendo fubftanria autem fignincat hoc aliquidjnon quidcm omnis fubftanria , fcd ibla prima,quaE propric,& pcr fe exiftit. Et ex hoc patct,
:

qu6d

illa tario

parum

cogit.

itanrix vrique funt fubftantiac

ccnt hoc aliquid

,

Nam (ccundjc ftib,

licct

non /Tgnifi-

fcd maeis qualc quid.

Dcindc

pumdicit;

ria, fcquitur

efld.

quod non ejtmt jvibilia

':

,

«mnium fcien$t/t,
uerfapiora

^are erif^t frincifiadi-

frificiftis vmkerfaliterPr/edica'-

tafifuturafji tffe mumfcientia^

efuutjcian^

:

eiudprincipiadtiterftt&friora principtis, fcilicet
ifHs

qux ponuntor qu£
:

crunt

,

prindpia

vniuerpUiter prttdicata

fcienti* eorum, id cft

, fi

,

fi

alia,

& priora

futura

eft ejfe

de cis oponeat fcicntiam

haberc.
Vcritas iftius qusfHofas habcmr ex 7. huius, Vfritas buim
tex.com-4([.& iruk, vbi probatur,quM vniuerfa- i^fr»"

non funt principia,ncc fubflantia rerura:quare
oponct efte fingularia. Nccrario adTsppofitura
cogit,qu6d de fingularibus non fit icienria :^uia
fingufaria lic^ fingularitcr exiflant

,

poiliint ta-

men ab intell«ftu vniuerfalitcr concipi' fccimdum aliquam naturam conamunem abftrahibil«m ab eis^ecimdum quam crit fcicntia dc cis.

ad traSlanda

Efcendit Thilofofhuj in hoc 4. lihro

,

qua determinate ad

hancfcientiam fpecianty in quo de obieSio,eiu/que fartibtts , affeSfionihuj,

^ principitj traSiat.

J
quajiidnes

,

T)e qmhtu Do£ior optime agit hic ,

^ per quinque

liherin

duasSum'^

extendit confderatio MetapJr/fica,

Secunda

quojfuper hunclihrumdif^utat. Diuiditur atttem

mas , quarumprima inquirit ad quafe

ifie

agit de cognitione principiorum. In primo capitejummaprinue refoluttur , ens qui ta^
le^ejfe

huiujfiientia ohie^umjde quorvide DoSi. hic q. prima:quod tangit depnfit re-

dupUcatiuOi^id^ eum quodlik^.

^

^, diji. li.

quaB.t. t^ Theorem. to.
nunc

fpeculario pcninet ad prjcfentcm fcicnriara,

SVMMA

proccdit circa idem modo.determinariuo

PRXMA.
Philojo-

A

P

V T

fe extendit confiderario

qu«
cae

,

fubfluit confidetarioni fdenriae

fideratarum

autemfchntia quJtdam
EStturensin
quantum
(^ qus

quafpeeutahuic in-

funtfecuttdumfe,

tm. IV.

,

ex

Metaphyfi-

,
:

tenentium
fic

fe

priiis

ex pane rerum con-

enim difHnguebantur oranes
}. liwo vtpatuitibi:

quafHones propofits in

Primnmerao de

t^Hthtu.

Sccunda

incipit in prinr

J»/ dtcitur multipliciter.
Circa primum tria facit. Quia pt imo facit, quod
cipio fcj>rimi Iibri,ibi

di(fifi

Poflquam in lib. }. proccflit modo difputariQo drca inquifirioncm veritatis eorum , quorum
Scoti Oper.

Metaphyfica

ex quo colligitur veritas quarfhonum

difputatarum

Philofopho confidcrari.

ens ,

:

tarum , tenenrium fe ex parte huius fcienriac confiderantis. Secund6 inquirit veritatem eorum,

I.

Ens vt cns,& omncs cius partes a primo

Tex.conLi.

&de-

qiio icolligitur veritas quacftionum prius difputa-

phia pertraSiare f

C

qux

,

quod duo fadt Primo cnim
ambitum huius faenrix , oftcndens ad

monfhrariuo. Circa
declarat

Ve quihM haheatprima

i

omniumfunt vniuerfitla , id cft, dc vniucrfalibus ^iwnf fup. fi prindpia oponet Ccm,erunt *li-

QVARTVS.

LIBER

*r/*^"*«"»«

tit

lia

Siautem non vniuerfalia ,fed ij[uajiJingu^
Uria,no» eruntfctbiha:vniuerfales enimfunt

SeUiuiatjm..

tmnefivni^

ignoraris principiis ignorcntur y&c

rentia fpedfica. capit. de qualitate, text. cotji. 15.

Rario huius

9S

Dtliatconfequens eft falfum;ergo aiitecedcns.Con-

fequcntia patet cx hoc.

t^de

fdiicet impoflibilia comin^urtt.

oppofitum per talcm rationem : Si

Argtjit ad

princl^ia

109

:

cft.Sedid6,vt no laboret in qquiuoco,diftin-

euit interionesjfiue fignificata nomiriu,

qux

fub-

funt cofidc^tioni huius fcicijtiae.Tcrri6 dcfcribit

K

PW

:

11

Lib.IV.

o

:

& cauft <jUAruntur.

pio fexti : Principia

euidentiam primac notandum, quod fcienMetaphyricsE fupponitur elTc vna. Vna autera

tia

fwfalitatis

;

yt

fenfus

fit

mo ,id eft ,jUud quod
pnim modo

,

homo inqiianmm^hohomo eft ;jlbusi ifto

eft

tnquantum fblum fppcificat,& noij
Ad propofitum cumMc
dicitur , qiiod quawlam fcientia fcilicet Metaphyfica fpeculatut ens inquantum cns ly inquanly

rpduplicat fidaicc^tum.

Ad
nvta fcUntiM

:,

:

Metaph.

modan), t]ao ifta rcientiq. condderat de pr«<ii^s,
Secunda ibi in principio quinti hiMUS Princi~
pium dicitHr altud tfutdem, Tertiaibi in poftci-

<A

:

:

fefftcit triif.

Vidc iqprp- fcientia vt dicitiu: primo pofter. text. 43. refpicit
)o. ScDt.q.). tria con<iderata,ad>qus fe extendit fcilicet fubie-r
Diuidit li- 6tum,
iterum pafliones fubpartes fubiedi,

pmn in tres

&

&

iefti

vna,inquit,fcientia eft qua: eft vnius gene-^

:

ris:quaecimque ex primis componuntur

aut paffiones

horum

&

hoc
Prim6

quartus hber diuiditirr in tres partes.

ifte

partes

funt per fe,&ffecundum

enim fccundum quod dicit Gomiinentator,ftatuic
fubiedum huius icientiaEooftendens circa qua?
vcrfatur. Secundo oftendit quod verfatqr circa
vnum8(r»ulta, idem 8c diuerfttm, & hoc vt circa
paffiones entis, Teftib oftendit qu6d verfatur
icirca

prima principia

,&

fundatac in ente

cum enre
ibi

dicuntur dignitaies

Secunda
: Dice^Circa primum duo facic

vel quae funt partes enti^.

:

vnum. Tertia

Si igitur ens c^

:

qu^

,

in terminis conaertibilibus

4ttm autem vtrum.
Priro6 oftendit

quomodo

,

ibi

ifta fcientia (e

qu6d ad eam folam

circa ens , probans

habeat

pettinc^?

coniiderare ens iriquantum ens. Secimd6 quali-

Secunda ibi Sns
autem multts modk. Prima in tres , quia primd

ter fe habeat ad partes entis.

fupponit
tur ens

non

illa

qu6d eft aliqua

,

inquantum
eft

:

fcientia

,

quas fpecuia-

Secundo oftendit quod

ens.

aliqua particularium fcicntiarum.

Tertio qu6d

illa eft Metaphyfica quara intendimus. Secunda ibi Hsc autem nutli. Tertia ibi
Qmniam autem principia,. Dicit crgo , qu6d e/i
:

Ent f^ eiui
fajfionesde-

hent ab »li-

quM

quAtiam fcientia

^

ens,

feienti»

(onfiderttri.

ejU(t

tjuei

,

fpeeulatur ens in(\UAntum

huic infunt fecundum fe

id eft

,

,

Ratio huius

ens.

eft,

quaetra6kata fuitcirca prin-

fiG,non funt de

fcieiitia

:

aUoquin deficeret nobis aliqua

quare oportet eile

X
fistiuis •ziide

idem

i.l.qiio

flicatiu» du-

qu6d

ad denotanduii»

ratio formalis entitatis eft ratio formalis

fiibic<^ua huius

fci,entiae.:

ratur in ifta fcientia

,

quaens forraahter > vel

vt quicquid.confidc-

confideretur fubratione

Dcindc

rcduplicatiue.

cum dicit

Hac autem nulli i» parte Ji^arum eadem
eji.

Altarum entm nulU intendit vntuerfali-

ter deentt

intjuantumens^verumpartem^ius

^fcindentes aliquam urca. hanc fpeculantur
ipfunf accidens

,

Mathem4-

velutfcienti4r.um

ticd.

Oftendit qu6d

inquantum ens
id cft

,

,

confiderans ens NulUfdethinparte diiiarum eadem, tiafarticuU-

talis fcicntia

non

eft

qn6d hori eft aliqua fdentiarum didbnim

particulariter:f«im pro qiiia

,

»«A«fcientia alia-

rum, fcilicet particularium fciepti^rum
vniuerfaltter de ente inqtiantum ens

;

,

intendit

ris

confiderM

ens in -vniuerfnli in-

quMtu^ en(.

vtritm abf^

cindemesaltquampartem eitts > id eft , entis circa
/74wfcilicet partem cnmfpecutantteripfttmaccidens

,

fiipple per fe, velut fcienti*.

Mathematictf

quarc fequitur quod fci^entia confidcrans ens
cominuniter rion cft eadem aUcui partlcularium
fcientiarum.

Notandum , qu6d nulla fcientia alia a Mpta- SoU Met»'
phyfica confiderar ensinquanram efis communi- fhyfica confi'
ter:quia

fic

confideraret dc

omni

derat ens in-

cntc, fcd confi-

quatum

en^.

dcrantdc aliqua parte fubiedfiua etftis , puta Mathcmaticade cnte immobili, 5c fic dc ahis &ra:

tione huius nominantur fcientii

particulares

reipedii fcientia: Metaphyficaj,quae confiderat de
toto entc,& ideo K^Ietaphyfica nori eft eadem alicui earum. Deinde cum dicit

c^uoniAm autem principia (^ extremas

:

,

,

fcientia

quod eft inconueniens
quandam fcientiam , qua: fpe-

&c paffioncs qua: per

inquapturn ens.

^ttartmus caufas

,

palam

dam ipfitmfcundumfe

cfuia,

natura cutuf-

efje neceffe efi.Si

ergo

(^ entiurn elementa qUterentes httc qu^fierunt

Notandum,qu6d ly inejtt/intum,&c qazlihct di-

frinctpiA neceffe (jr entis elementa effe non
fecundum accidenSffed inqitantum entia^ vndc (jr nohis entis inquantum eji errs frim^
,

£tio reduphcatiua poteft teneri dupliciter:{ciiicet

vcl redupHcatiuc

Primo modo

vel fpecificatiue.

fumitur , quando illud quod fequitur immediatc

libet.

Diciie redu-

>

,

inquantum ens

fe infimt enti

redupli-

paffiDnes entis, vt

& cognofcuntur in ahqua

nobis poffibilis haberi
(culatur ^ns

quia

nota, nec defperata cognofci

fe

eirgo pofTunt cognofci,

De

&

ehs inquantuhi ens

fcilicec

:

accipitur rcduplicatiuc

pro-

prias paffiones quaj per fe infunt enti, inquantura

cipiura iftius operis in prima quaeftione

tura

redupiicationem

,

notatur efle caufa formaHs

tliciter fotefi

cundo modo fumitur , quando

fumi.

tur reduplicationcm immediate

iliud
,

quod

fequi-

accipitur tan-

tum fccundum fuam rationem formalem

,

fine

praecifione caufaUtatis inhacrentiae praedicati

fubie<flum.

&

ad

Exempkimprirai. Triangultu intfuan-

tttm triangultu habet tra

;

nara hic ly triangului,

qui fequitur ly intjuantum

eft,

formaUs

ratio

prxci(a inhaetentia: praedicati ad fubiedtum

forma

fpecifica trianguli eft

ratio

quod habere tra ,

CAufdifunt accipendts.

ad fiibiedium. Se-

praecifa inhsrentise praedicati

fprmaHs

,

:

&

nam

& prxcifa

triangulo

Probat qu6d illa fcientia^quae confiderat cns
inquantum cns , eft fcientia Metaphyficac quam
hic intendimus

&

prinias caufas, vt oftenfum^ft in prologo primi
libri

fales

,

:

htii

:

hic

enim

iy

homo

,

qui fequitur ly inquan-

intendit talera rationcm: /Pf^»f' ^<>'*'

;

quae eft

infit

prima autem principia fimt caufa; vniueromnis entis. X)icit ergo , qu6d tjuoniam

:

quArimus

,

fcilicet in

caufoi extremat

ifta fcicntia,

principia

,

&

primas : paiam^uia ilUs
neceffe f i? effe per fe cutufdam naturt , (dlicct
entis in comraurii : quod declarat ex opinione
,

id cft

,

tum, non cft caufa formalis inhaercntiae pra:dicati ad fubiedum ; alioquin omnis homo nccellari6 eftet albus , fed accipitur tantum fecundum

^tiquorura dicens:y? ergo qutrentes, fcihcet anu-

iuam rationem formalem ,

<ini,elementaM

fine illa prxciiione

ad

Eiufdcm fcientis eft confiderare principia entis fiderittionem
entis inqsuutm
inquantum ens , & ipfum ens inquantum ens tum ens.
fcd fcientia Metaphyficx confidcrat principia cntis inquantum ens ergo , &c. Minorem probat,
quia ifb fbientia confiderat prima principia ,

adxquata inhxrcns fibi per fe primo.
Excmplum fecundi homo incjuantum homo eft al-

,

paflio

eiius

&

:

frth»t

Aiet»pkyfici

eft,

principiarcrum,^«<f/JlT«»r ea
princi

:;

:

Summ^ I.

Cap.

inquantum ens quia inprincipia emisnonfecwtditm accidenjjed inqHontitmfunt entia ; vnde

pdndpia

,

fcilicct entis

:

atia vero ejuia via

& nobit acciftendaft^cMtftfrim*

ptiones

tntis inifuaii'

,

aut cjuatitates

cipi duplicitcr
vt didhim eft, fcilicet vcl fpecifi-'
caduc, vel reduplicatiuc. Primo raodo accipitut

negationes^autfuhjlantia. ^uapropterdr rto»

quod cnris inquantum ens funt
Primx cnim caufz caufant pro-

pric entitatem

:

om=

quia fuUt cauHe vniucrialcs

fy

fiimuwr y^#- caufant tale vel tale ens

,

non omne ens,ncc

ali-

quando cns inquantum cns fi autcm ly inquan^
tum ens , acciperetur rcduplicariuc ; ergo omne
ens haberet caufam , quod eft falfum quia proceilus infinitus ef|et iii caufis &caufati5 dc hoc
:

:

:

amplios

tns

ejfe

non ens dicimus,

,

ens fant prim* caufx, nis enritatis. Sccundaj enirti caufte infcriores
ioquicum naagis caufant talitatcra cnris,fiue cntitaris : quia

didum

fiiit

in prima" quxftione circa

principinm huius Ubri

qua^c

,

ibi-

Dcinde

Qhxa.

dicic^

Etts autemtnultis tnodis diciiur

yfedad
non

^

vnumy(jr ad vnam al$qu4mft4$uramy
ar^ttiuece.

Arguit ad propofitum,
fica confidcPit

fciiicct

Oftendic qualiter Mecaphyflca fe habeac ad
partcs cnris

,

inrendcns

,

qu6d

confidcrat

omncs

tam lubfkntias quim acdquod duo facit , quia prim6 pramitric quodda^ ncccflarium. Secimdo arguit ad

partes enris, ,fcilicet
dcnria. Circa

propofitum ofteadcndum.SecUnda ihiiSedquemadmodum, Dicit ergo , qu6d ens dicitur multis
vwdis non tqniuoce ^ fed- ad vnumy
ad vnam
ali<]uam naturam, id eft , fccundum quandam atfributionem,& analogiam ad aliquod vnum.

&

Notandum

,

quAd duplex

eft mulriplicitas

&

iufUx.

quxdafn fignificatorum ,
quafdam fuppofitorum. Pritna mulriplidtas eft aequiuocoium,quando fcilicctaliquod vnum eft commune pluribus,
fine aUqua communitate , qua: fit ex partc rci.
Sccunda mulriplidtas eft vniuocorum fpccics
enim babct molta indiuidua fiippofita fibi , non
.•

obftantcvniuocarione ad fiu fiippofita,

& fic ac-

quarum Secunda ponitiu: ibi
:

:

parte intendit talem rarioncm

confequens ad iftam.

Primo

proccdit.

ergo

;

& pcr

Circa hanc rationem

fic

Sccuuclo fubiungit probarionem confcqucnriar. Tertio
condudit ipfum confequens. Secunda ibi: J^«#>«admodum ergo. Terria ibi J^alam ergo. Antecedens autem dcclarar pcr fimilc ad fanitatem
ad
fanariuum. Dicit crgo , qu6d tjHemadmodum fa:

&

adfanitatem

cundum quandamatrriburionem,

,

fe-

hoc ejuidem, di-

tfttnJitur,
, ficut dista : iUud
^no'jiliud vero quia ejifignum fanitatis,vt vcritas hoc autem quia efi fufceptiuumilHm, id cft, fanitaris, vt animal ,fimUiter

oiEtione, ficut

:

medicinate

,

id cft

,

cfFe€tiuum medicinae fe habec

ad medicinam , iecundum quftndam attriburianem hocenim dicitur medicinale in habendo me:

dfpinapi;vz medicus-.illud vero in exifiendo, fufce-

medicinam ; vt homo aptus ad habcn-

ptibile ad

dum mcdicinam
medicina

:

aliudveroperaStus exiftentium

vt fimt infhiimenta

,

,

pcr quac racdici-

nam minifbat '.fimUi(er autem potejr dici
diBu,ficat fumitur in
ita vero

&

iftis

:

ficut

ergo

ens mHltipliciter dtcitur

tn aliis

eft in iftis,
:

omne

{c<f

vnnm

principium reducitur,fcilicet ad ipfuinensincommnni , vel ad ipGim fubftantiam,
ad quam omnia alia enria habent attriburioncra;
vndc fflbdit , htc enim dicuntur entia , quia funt
ens ad

:

illavero quiafuntpaffunesfHbftantiai

via adfubftantiam,
aut corruptiones ,aut
priuationes qua: funt via ad non eJfe fubftantis:
aut tjualitatis , qiuc funt effeEHut aut generatiust
vc motus

,

tjuia fitnt

& generationes

,

:

ArguitMetaphyflcam confidcrare omnia cntia , fiue ens dicju: conccptum vniuocumomnibusentibusv fiue non:& fiue

, aut ad fubftantiam diBorum , vtfimt
quidara qualitates
accidenria adiua , itcrum
mgationes quorundam horum , quac falicet habent habitudinem ad fubftanriam aut ctiam ip^

fubftantii

&

:

& vnum dicant vnam naturam, fiue
non. De quo Do^r hic q.i.

cns,

fius fubftanriasfupplc

ejHod non ens

nitatem-.hoc

coferuatione:atiud

*vero in aStione:atiud vero

nitafis

:

Ijoc

quiaejtfignumfa-

autem quia illius ejtfufceftil>itey

vero in exhibendo bene natum ad ipfam :fjr
atiud per a£tus medicatiua, Simititer autem

^ aliafumemus his di^^,

Ita vero (^ ens

multipltciter dicitur quidem\fed
;

non ens

ncgarioni

,

omne ad v-

hac quia fubsiantioi etiam

Scoti Oper. lom. IV.

:

clle,

vnde dicimus

quod non

cfiet verura,

&

:

butionem ad ipfum

C^ medicabite ad medicinam i hoc enimin habtndo medicinam dicitur medicabite :Hlud

num principium

eft

dicuntur

non cnti aliqualitcr corapetcretipfiim ens:omnia cnim jprx^ih. diomtur aliqualiter entia quatenus habcnt aUquam attri^

ntfi

falubre omne adfaSEd quemadmodum
quidemin

Ambitut lOs
tafhyiict hie

citur falubrc in conferuatione

vero in

vc accidcncia : alia

Dcindc cum didt

Omnia ciiria ha-

praonittit antccedcns.

fubftantia

:

entia Mctaphyflcc loquendo.

:

Dcnc atcriburionera ad aliquod vnura ens
omniaentia pcrrinent ad vnam fcicndam ,

km tmtibm.

:

6
Troh*i UttMfhyficam

: Omnu autem
cOHfideraet
Prima in duas quia primd prxmirtit »m»es f/srttt
rationem. Secund6 fbluit quandam dubitatio- emu.
nem. Sctundi ibi Vbitjue veroprimi. In prinu

nes,

generis.

dpitur in propofito,cum didtur ens dieitur mul~
uecum »mm- tipliciter quia ens vere cft vniuocum ad omma

^nsejlvni'

qufid Metaphy-

oranes partcs cntis per duas rario-

iubreyid eft, finatiuuniyc habet

UdtiflititM

ad

fubjlantiam diitorum y aut horum cuiufdam

2ifaK:entii primae caulx.

S

aut

,

aut generatiua fubHantist^ aut

,

ens, potpft ac-

ciim hic dicitur

Tex.coni.t.

ad fubjtantiam , aui corrU"

aut priuationes

,

effeBiua

:

inquaotam

dicuntur: itta verc qura paftones fubBantide:

quam fic eft , pecefe ejl ejfe

tum ens.
Notandum/ju6d ly inquantum

111

I.

modo

ens, vel ad fubftanriam

prscxpofitcTjIicet fecundura alium

,

& alium gra-

aum,vt patet intucnri» Deindc cum didt

^uemadmodum

ergo

^ fatitbrium

nium vna ejtfcientia^ta hoc

^ in

enim folum eorum quafecundum

atiis

,

omnon

vnum di-

^

ilorum ejt vnius fcientist fpecuiari:fed
diiiorum ad vnam naturam , etenim hoc modo

quodam fecHttdum vnum dicuntur.

K

i

Sub

eftvtiua.

:

ejut.

Metaph.

Subiungit probationcm confcquentiac

&«ar-

,

nius efi fcientid genere : fpecies autem fpe-

tfi

mfiJerare
iSa

:

:

Liber IV,

111
S(tentU

:

attri

l>uu>uur ad

fuMm obte-

Erafdem fcientia cft coniiderare ea,quaE
habcnt ordincm attnbutionis vt fcientia? medi^[^^ omnia falubria fed omnia entia funf huiuf-

cuit

iic

:

cierum.

,

:

^^j^

^^ ofl.enP,m gft

.

^

ergo ad

vnam

fcientian»

fpcdatconfiderareomniatntia. Maiorem oftenditexhoc qu6d vnins foientice eft confiderare
non folum illa quae dicuntur ad vnum aliquid,
quod formaliterparticipant vniuoce, fed etiam

&

ad aiiquam vnam naturam dicuntur fecnndum rationem attributionis. Exemplum primi,
omnes numeri ad
vt omnts lincac ad lineam ,

qas

&

Ponit iecundim raticyienn ad probandum,qu6d
Metaphyficaconfiderat omnes partes entis , quae Metafhyfiea
(«"fij^rat
iic poteft formari Ea quac funt vnius c;encris,&
:

ynius rationis,vt licpertinent ad'vnam lcientiam: ^^ ,^
fed omnia en:ia,vt nc,funt vnius gencris,& vnius x«/i.
rationis gcneraUsjergo

pertinent ad

omnia emia,vt

vnam {cientiam, quas

»«,id cft,omnium eorum,qus funt

ad ens. Sccundo modo ad fubftantiam. Dfcit
ergo , quod ^uemadmod^m omniumfaluhrium ejl
in aliis : non enimfofum vniui
vna fcientia, ita

ftens fpeculatur omnes voces

&

quai dicuntur vniuoce ad

rmn ad vnam naturam ,
butionem
aliquod

vnum

,

id eft , ca

vnum ,fed ttiam

dtEle->

fecnndum attrienim quodammodo dicuntur ad

talia

:

vnum

icilicet

ratione cuius vnius fcientiac eft

,

omnia illa fpeculari. Deindc ciim

vna fcifntia ,{\cvifv'\(v\s eft
Grammatica vnaexi-,
de omnibus vifibilibus ,
eft

,

&

,

^uapropter vnit^

Jrientiagenere, id eft generaUs e{i,fpeculari cjuaf-

cunque fpecies

inquantum

entis

ens

eft

,

(frfpecicf

fpecterum, ideft,qu6d fpecies, id eft,partes fubieikiax entis fecundiim rationes fpeciales faciunc
ffientias particulares.

Ex prsdidis patet veritas ilUus qua:ftionis,qua
querebatur in

vtriim vnius fcientias

j.

derare fubftantias

dicit

vnitts generis,

&

& vmufenfui

fcientid fpeculari dtllorum circa

funtentia,

Metaphyfi-

ca, vt probaturn eftfupra. Dfcir ergo ,quodoi»-»

numerum. Exemplum fecundi cmnia falubria
ad fanitatem. Eniia autem primo mododicuntur
:

eft

& accidentia

,

fit

confi-

quia ollenfum

.•

eft,qu6d ficvt patct ex praccedentibus.

Palam ergo,quia (jr
I*«

e»tia vm/ts efifcientia

W»"-'

inquantum entia.

fpeculari

SVUUM

Oftendit confcquens Al^x confequentiae principalis : ^<«/<«7W,inquit quia vniHs fcienttA eft fpe:

culari entia tn

quantumfunt entia ,

gendo quod ly inc^iiantum ,
riue. Deinde ctim dicit

cx quo aliapendent ,

ejf

fcientia

,

(^

& propter quo^ dtcun-

ergo fi ett: hoc fubfiantiafubjlantiarum,
oportet frincipia (jr caufas habere philofo-

tur

:

diCwiTvOtas, fiuc

Sohiit

quandam dubitationem quia
:

dixerat

Dubitaret aUquis ytrum sque primo confideraret dc
omni ente ? ad quod refpondct quod no,fed principalius intcndit de fubftantia , cums ratio eft
entia pertinere ad Metaphyficam.

& fic dc reliquis paflionibus
cntis, qusE

fimplicibus
funt verum, bcnum, S>ic infcrt,

exphcat

quacanque fcientia quod eftyctf«fjrf
propter quod dicuU'
J>ri7tii,,sx quo alia pendent,
tur,\$i eft,inpluribus confiderat de iUo primo, ad
tHi,

in

&

.quod omnia

attribuunturjer^o/ hoc primum

alia

ejl fttbftantiA,oportet

Metaphyiicum

,

primum PhtlofophHm,id

habere principia

,

eft,

& caufat fub-

ftantijE.

^uomtdo
%ietetphyfic»

yrmcipaliter

de fub.
iantia
efi

ifto

,

quod

cftin loco

primiis Philofophus agit principalius

{\cnt ens

,

cumtoc

.•

feu Metaphyficac diftingui

,

fccundum partcs vnius ,

& maximc fub-^

ftantia:.

igitur ens

S/

^ vnum idem ^ vna natu,

ra:eo quodfe

adinuicem confequuntur^fi-

ne

caufafednon vtvna ratioNtl autem dijfert necfifimiliter

ofienfa.

,

fufctpiammfed

(jr

operapretium magis.

Poftquam Philofbphus

oftendit circa

ifta fcientia

,

vt circa fubieftum

dens qu6d circa ens

,

&

verfamr

qu6d

multa,idem,

pafHones

circa partes

ifta fcientia

,

quod
often-

cmis , nunc

verfaturcirca

vnumSc

& diuerfum, &c. huiufmodi,vt circj^

cntis.

de fubftantia,vt denobiUori parte lui fubicdi pri-

Ad cuius eiudentiam notandum qu6d pafllo--

ficut di6fcum fuit iuxta princi-

nes entis funt in duplici gcnere. Quacdam funt
vnics, qu2 vno nomine defignantur,& iftx fim-

mi , quod

.'

piii

eft

ens

,

huiusUbri.Exquopatet, quod argumentu ilifto voiunt probare,qu6d fub-

,

lorum,qui ex loco

pUciter funt conuertibiles

fubiedum primum huius fcientiac ,&
non cns inquancum cns , non vadit ad mcntem

fimt difiunfta:

ftantiafit

Philofophi. Deinde cijm dicit

Omnis autemgeneris vnimfenfus efi vnus,
fpeculatur voces.

^apropter

gnantur ,
biles

atque fcientia,vt Gramm^tica vna ensomnes

&

entis tn-

quantum ens quafcunqUefpecies fpeculariV'

9
^*^*' '«'"•3'

cut principium,^

oftendit

Notandum , quod inrentio Ariftot.

»

quoc entis , quod ben^
deindc partcs prima;

,

E)o<3:or

PhilofophisB

attributionis, principaliias confiderat il-

lud ad quod omnia aUa attribuuntur,cuiufiTiodi eft
fubftantia inter omnia entia^ideo dicit quod vbi~
quejiA

vnum

vnius

quia fcientia confiderans aliqua plura habcnria

ordinem

non.

Oftcndit duabus rationibus Metaphy»
ficam confidcrare vnum.&c fpccies vnius^

fint partes

omnia

II.

SFMMARirM.

hic coflfidcrari

fhum,

CAP.

confiderare pafHones entis , fiuc

Hapc fcientiam

ficut intelli-

accipiatur redupUca-

Vbiqueverofrofneprimi

SECVNDiE

cum

&

hae

ente

cum

ente.

Quacdam

quae difiundis nominibus defi-

,

;

non

funt fimpUciter conaeni-

fed fub difiundtione ,per

quam

difiundionem circtimloquimur vnam paffionem
cntis innominatam nomine proprio. ExcmpUim
primi rnum,bonum,&c wr«ffj.Exemphun fecun:

di:Idem,\e\ dmerfumicontingens, vel neceffarium:
a^Hs , vel potenfia ^ &c. Secundianj hoc ergo ifta
pars

T»ftones e».
tudupiicis^

:

Summ^II.

Cap.

Quia primo oftendft^uod

pars diuitlitur in duas.

&

fpccics v««»«,
Metaphyfica confiderat vnum ,
pet vnHtn dans intelligerc alias paffiones fimpli-

ciinquc duo przdicant fubffcmriam alicuius rei.
•fimt idem realitcr:fed ens,& vnum funt huiufmo-

Sccunda ibi

:

Seamda '^r.idem

iungit cius probarionem.

Dicit ergo,qu6d ens

natura

:

cipiuin^

,

&

,

nec fifmiliter accifimMt,fed

«perapretiton ntagu , id cft

Notandum,quid duplidtcr dicunt aliqua can:

TridfipiMm

plum

quid.

& prindpium:nam cadem
& principium, fedfecundum

primi, vtcaufa

^MtmtJo

& aliam

rarioncm realem

:

nam prindpium

di-

vnum dtur rationc primitaris:idcm enim dicoprimum,

/•
'iintidtm)

& principium, ex
fa rationc

dandi

fcquitur aliud

cx natura

rei

,

,

.Pofter.text.f . fcd

i

e(Ic

quia caufa

:

eft

didtur cau-

ad cuius

& rarioncs non
& vna cft prior alia

cfle

,

ficutpatet.

Primo modo fimt idem ens,

cunque fynonyma.

&

vnum ,

tur inferius

,

:

Qus-

eftvnum,&cns,

di:quia fiibflantia vniufcuiufque

non fecundum acddens,fed'per (e,

licct difFeren-

^

'*litmiM rti,

>«.

ter quia eft vnum per fe fecundo modo fed cns
per fe primo modo ergo vnum & cns fimt idem
:

:

frt^cMt

fitbfiMntinm

'

"**«»

"'

;

realiter.

Dicitergo

quod ampliHsfkhftantia cu-

,

iufcumijue eftvnnm, non fecundum accidens

per fe fecundo raodo

ejtens,

•.fimiliter

;

fed

cuiHfcHmqHe

non fuppleper acddens,fed perfe primo

modoJDdndc cumdicit

^uare quotcunque vnius fftnt fpecies ytot

^ entisy de

^^

quihus quod^quid e^i eiufdem

non (ecundo modo

in quaeiHonc quadam.

,

vt oftende-

Deinde

c^

didt:

jJem emm vnui hom^^

Jcientia genere fpeculari. Dico autem de eo-

^

homo ,
e^s
homo, fjr non diuerfum iUquid osteaditfecundum diStionem repetitdm : homo , (jr ens
homo c^ vmu homo. Palam autem , ^uia
(jr

nia rfducuntur contraria inprincipium.

Speculatafunt autem a nobiSy^ in eclog4 xcxt.co^.

antrariorum.
Concludit cx praedicKs,qu6d ifHus
confiderarc

vnum

,

necin

,&in vno.^a-

ficut

fcienriac eft

& cns. Circaquod duo

,

quia primo fadt,quod didum cft.Seamd6
etiam condudit ex di(SHs,qu6d partcs primnc

facit

:

Philofbphijt difHnguimtiu: fecundii partes vnius,
&ctiam fubflantix , quat cft prindpalior pars fui

Et tot partes funt.
Didt crgo ,quod fup.quia fic cft , qu6d vnum,&"
ens dicunt eandcm naruram, fequitiir,qu6d quot
funt fpecies,iA eft,partes vnitti^tot fHnt,& entit,de
(ubieai priiliL Sccunda ibi

qmbits quidem

,

ftonfeparantur^ nec in generatione
corruptionefmiliter autem

autem om-

dem.,(jrfin$ili,&aliistalibus.Fere

funt eaedem

ifta»

Exemplum {ecnndi,vttunica,&veftis ,&qux-'

&

talis cft

,

aJiait»,

CMuf» quid. rcs eft caufa,

qus

Ponit fecundam rarionem

8c diftindrioncm rarionum rcalium

,

cx natura rci.Aho modo,quia funt idcm fecundumrem , fecunddra rationem rcalem.Excm-

&

ttr.

ejt

fiip.

dem naturam vno modo, quia habent idcntita-

dem n*tMTMm emtin- tcm realem

ens,(y

quod primus modus

,

magis eft in propouto.

idcnritaris

dufliti'

entm.

& vnumfunt vnum & idem

quia confetjuuntHr fe adinuicem, vtprtncMufa ,fed non vt oftenfa vna ratione :

nihitjtHtem dtffert

git

:

quod huius (cicntia- eft confiderare de vno. Sccundo infert quidam corollaria ex di£tis.Sccunda ibi ^iuardquot. Prima in duas , quia prim6
proponit intentam condufionem, Secundo fiib-

& conirarias.

,

di-?

Quoniam

:

tM»

didt

tattem vnitu. Prima in djus,quia primo oftendit,

& vnicas. Secund6 confidcrat paffiones

,

iiundas

J)lc*rt

homrnem, & firailiter dc comimpi. Dcinde cum

t^mplius autem cuiufcumtjue fuhffanttA
vnum non fecundhn accidens :ftmiliter
autem dr quodquidem ens.aliquid.

ces

iitm.

m

II.

eft

:

fpeculari etHfdemfcietiigenere,

id eft, gencralis quab"s eft Metaphyfica.

Dico au-

&

tede eodem,
fimHi,& dijs talibui, qux (dlicet
(unt pancs vnius addit etiam , quod/rr^ omma
contraria refenintur , id eft , reducuntur ad illud,
fdlicet ad vnum, vt ad primum principium. Spe:

re

palamy

qftia additio in his

^ nihil aliud vmmpraier

idem

oflendity

ens.

culata aMtemfunt iftainecloga contrariornm
Llmiia vt

t.

d.i.<f. 4.f»l-

nendo

i.frtn-

cifdU hnbet
Scoi.

Probat intentam conclufionem pcr duas rariones, quarum fccunda ponitur ibi : Ampltks autem
vniHfiuatjue. In primapane intendit talem ratio-

& cidem

ncm Quscumquc

vni

cadcm

eadem

:

inter fc funt

Idem funt
vnut htmo,

num

(^ tns homo.

homini,& cuiaimque

,

funt huiufinodi

liter inter fe.

:

,

rcaUtcr funt

reaUter : fed ens,

& v-

quia funt eadem rcaUter
alteri

;

ergo funt idcm rea-

Minorem probatex hoc quiacfuarinfeparabiUa quantum ad (uum efle,
:

cumque fimt
& fuum non efle , illa funt idem realiter fed homo & cns homo, & vnus homo, (unt huiufinodi;
crgo,&c. Didt ergo,qu6d idemfunt vnushomo
:

&

&

non ditierfum aliqmd oftenditur fe~
CHndum repetitam di^ionem ipfiim quod eft hortfOy
«ns homo

&

palam autem quod dieft vntu hom»,& homo
£hun cft/dHcct homo, & ens homo nonfeparantur

:

,

nec in generatione , nec in corruptione, id

nec quantum ad cffe

,

nec quarjtum ad non

quod vnam non poteft cflc unc

cft,

efle,

SLiioiftmiliter

au-

cft

,

in traftatu Elcon de contrariis

quano

huius.Dicit autem/Jrr^

s

,

,

cealiter cft vnltm- prtter

nerari

,

ens'!^

iAcxa

enim cftgCr

hominem ,& vnuiatoroincm,^
Scoti Ooer. tam.

IK

cntcra

,

id

qui ponimr

quiacum inom-

nibus contrariis alterum habcat priuarionem inclufam rc(pedu alterius, oportct omnia contraria
reduci ad primapriuariuainterquae ipfum

vnum

prasdpuum quatcnus concludit quandam indiuifioncm mulritudo criara quac ex vno caufa-

cft

:

tur,cft caufa diucrfitaris,differenri2

,

& contrarie-

tatis.

Notandiim,quod quia ens,ic vnum eandcm fictmttum.
naturam , oponct tot fpedes , id cft,tot ji^ F^^
entis, fibi in- vniut f»rtipancs fubie£Huas effe vnitujixoit
uiccm corrcfpondentcs ficut cnin>-partes chris htutntu.
(xmtfHhilantia , quantitas , qualitas, fic & panes
vnius Cant,idem,aquale,ftmflr.nam idem,dk. vnurn
gnificant

&

:

in fubflantia;x^«<«/f,vnufn inquanritate;&y»w»/r,

vnum in qualitate
tcs enris poffunt

;

nomina impofita
confiderare omncs

fecundum alias parpanes vnim , fi etfent

fimiliter

fumi
:

,&ie habet 4* vho tjuare palam tjuia addirio in hif, cum didtur homo, vcl enS homo
vel
vnus homo hoc oftendit & nihil aliitd, (cilicct
tem

.

,

^

aliae

ficut igitur vnius fcienria: cft

cmnes partes vwiw/cilicct idera,acquale,& firaile. Dcinde
cumdidt;

*

partes entis,& ita

£tt9t fartesfittt PhiUfofbiA quot fihf

^

Lib. I V.

114

Metaph.

fidntU : quare mcejfariitm efi aliqudm pr$~
mam, dr habitam i^fis tfiatim enim exiliunt
genera habentia ens, (^ vnum.-^uapropter

&

fcientid hacfeifttitntur: efi entm Phihfophus^

Ah condudit ex didis quacdara conrraria.SeCTinda
ibi Palkm igitur ex his. Prima diuiditur in qua-r
tuor , fecundum quatuor rationes quas adducic
:

ad propofitun» oflendcndiim. Sccunda ponirur
ibi Et Philofophi de omntbm. Tcrtia ihv.Stgnum
:

vtLMathematicui diitus etenim hac partes
habetyCJrprima quadam, ^fecunda efifcien-

aHfem. Quarta ibi eyfmpUus contrariorum. Pri-

tia^cjr alia confequenter in (JH/tthematicif,

addit

Concludit ex dictis,qu6d partes primac Philo^
/bphix diftinguurjtur fecundum panes vnitu ,

db refumit rationem

:

:

ma in

trcsiquia rangit

quoddam

de priuatione,& negatione. Sccun-

tia confiderat
'"

&

eatis,Sc fpecialiterfecundum partes fubftantiae.de

qua pfincipaliter

intendit,vt de principaliori par-

te fui fubiefti primi. Dicit crgo

partei PhtlofophU, id
ti*

,

quare a^tqftam

hahentem

,

eft,iftius,

,

qu6d

tttftmt

quot ftnt fHbhan-

&

eoi
ejfefrimam ,
id eft, quia partes huius Philofbphiae
necejfe eji

diftinguuntur fecimdum partes fubftantis

tione

vntM &

& ens,vt in confidera-

vnum

habent pro genere

panes

entis diuerfe

vniuntur ita quod licct
omnes tamen ad vnam
:

qua:

,

;

inde in Afathematicis, id cft

,

quarum vna

Mathematica habet
cft

prima>

& prifici-

Arithmetica : alia fccunda, vt forlan Geomctria : alia fe confequentcr habens ad
iftas,vt Mufica,perfpc(liua &c.fimihter autem in
palis,vt torfan

propofito licct non

merica

fit

omnin6

fimilejquia Arith-

&

,

Geometria funt fimpliciter diuerfac
vna autem eft fcientia de oranibus fub-

fcientiae

:

ftanriis,

quac cft Metaphyfica, licct habeat diuer-

Cns partes.

De

Notandum , quod Mctaphyfica

vBitatc

Metaph.

de iafi.in

tf.

Mltaph

elt

vna

eft

fcien-

vna
(juaedam quae eft dc fubftantia fenfibili , de qua
^g^^""- 7'^ S.huius
& ifta pars cft prima primi^
tate do^inje nam omnis dodrina incipit a no-

vi- tia

vnitatc generis

cuius partes funt plures

,

:

:

f.

•0»« tmit^te

:

AHa

pats eft de fubftantia infcnfibili,

generii hahes

tjoribus.

fluresfartei.

immateriali,dc qua agitur

:

fcd

vnum &

qppofita confidera-

pluralitas funt oppofita

ergo

;

lius fcientia: eft confiderare pluralitatem

ipfum

eft confiderare

vnum

phyfica,vt prasdidhn}

de ratione vnius

eft.

,

1

2.hiiius,&

pofterior pofterioritate doftrinae

,

ifta

&

pars eft

licet fit

prima

primitatc dignitatis,& intenfionis iftius fcicntiae:

veruntamcn quia omnia fcita rcducuntur ad ens
vnum,qaa: funt genera, id eft,gcncralia gencraliter de omnibus pracdicata j ideo \^xc fcientia

ta coHjiderH'
ff.

il-

cuius

ifla autem eft Metar.
Addip eriam qubd quia
:

& negatiojideb hacc
&

eft priuatio

fita fpeculari,& vnieft oppofita pluralitM;iteTam

quod declatat a fimili in Mathematicigiw/w» Philofbphiadi£b MathemaricaA/i^tfr/^rfmj quarum
vna fcientia eFl prima^& a^ta fecunda,& alia dediucrfas partes,

re

fcientiae eft

fubftanriae fint diuerne;

& hafcientia confeqtuintur,

quapropter.,

hoc , quod vnius

fcientiam pertinebunt:

&

ftantias

&

concludit intcntum.Tcrqiundani cauillarionem.Spcundaponitur ibi:Sedvnipluralitas.Tenia. ihii Quare<]uo- Vnitu fcitit.
niam multipliciter. Vis ergo primac rationis cft in tit, eft opfoji.
tib cxcludlt

de priuarione ,
negatione.
Dicit ergo,qubd quoniam vnius fcientix eft oppo-

iftius (cientiaE

ide6 fubdit. Exifiunt enimftatim genera ens ,
vnum habentiafe, {cilicct aequaliter ad omnes fub-

Al. rcftc.

pfimb virtutem rarionis,&
quod ha:c fcien-

incidens,fcilicet

fcientia confiderat

quia fupple vnumimportat,vel implicat negatio-

nem,&

priuationem:ideb vnitu fcienttaejifpecu-

negationem,&

f r»«<i/t»w«w.'illius,fcilicet qus
de vno fpcctdaturj ideb fubdir qubd vtrUejue fpeculatur vnum, id eft,cx vtroquc dcpendet confilari

derario vnius, decuius rationccft

uatio:nam

negatio&

pri-.

w«w dicit quandam indiuifioncm op-

pofiiam diuifioni,quac pertinet ud mulritudinem,
qucB vni opponitur

;

ideb fubdit

vnias,negatio aut prtuatio

quia non

ineft tUi

,

,

cuitu

,

fciliccf

qualis eft negatio cxtra gcnus,

aut alicui ^f«m,qualis
huic quidem

:

aut fimpliciter dtEla

,

fcilicet

eft

negatio infra gcnus,&

vni adeft difterentta propter

quod eitin negatione, id eft , propterquod differ^
hoc vnum in negatione qiua ncgatio tantum dicit abfenriam alicuius fine hoc, quod dcterminej
:

fubiedlum ; ideb negatio abfoluta potcft verificari tam de ente , quim dc non cntc:priuatio ve-.
rb connotat fubiedum dcterminatum ; ideb dicit , qabd iUitti ahfe;itia negatioeH, in priuatione
vero fit cjuddam fubieSia natura , de ejua dicitur
priuatto.Ex

quo patetjqubd cum ncgatio, quae in

ratione vnitu iricluditur

, fit

negatio in fiiDiedbo

v^um poflet dici de non ente ) fequitur
quod vnum differt aneg.atione fimpliciter,& ma(

alias

gis declinat

ad naturam priuationis

&

io.huius,text.co.5).& inde.

habet vnitatcm.

ti

Notandum, qubd

,

vtdicetur

ex hac rationc,& praccecien-

ledtionc patet, qiibd huius fcientia: eft confide-

vno , tum cpia.vnum dicir eandem naturam cum entc, vt patet modo pra:expofiro tum
rarc dc

c^oniam autem vnius esi cppofita Jpeculari, vniautem opponitur pluralitasy negapriuationem vnius eHfpetionem autem
culari-.propter vtroqtte modo fpeculari vnumy

»5

,

cuitts

^

negatio^aut prtuatiOy autfimpliciter di-

6ia quia non ineB illi^aut alicui generi. Huic

quidem ergo vni

differentia

adeH ^praterid

ejuodeH in negatione-.illius enimabfentia negatio

efi.

In priuatione vero fubieSi^

quadam

.

» „

Poftquam Philofbphus

oftendit

phyfica confidcrat de vno

tmnti

vnum alias paflioncs

paf-

fieH4tdifiu7%.

Ov tntts.

,

,

qubd Mcta-

dans intelligerc per

enris fimpliccs

,

& vnicais,

nunc oftcndit,qu6d Metaphyfica confidcrat omncs pafEoncs cntis difiundas

quod duo

facit.

qubd propter vtrumque

& ideb dicirur fort^

,

harc fcientia fpcculatur

&

vtrumque pojfit alitcr exponi ,
forte melius , vt iam expofitum eft conftruendo

vnum

-y

licet ly

literam.

Notandum etiam
quacdam

,

eftfimpliciter,

abfolute dicitur

,

qubd duplex

eft

negatio:

Kegttio dif
txtra
,

& extra genus,per quam

qubd hoc non eft

illud

:

flex

Cr intra gi-

aliacft

nus.

negatio in genere , fiue ipfinitans , per quam aliquid ncgatur non abfolut^ fed intra| metas alicuius gcneris,ficut csecum dicitur, quod non ha:

fit natMra,de quapriuatio dicitur.

mCiierMe

;

quia opponitur pluralitati

& contrarias.Circa

Prim6 probat intentum. Secua-

non tamcn omne non h.ibcns vifiira
cxcum fed in genere animaUum , quod natum eft habcre vifum. Vnde ncgatio cxtra genus
poteft vcrificari tam dc non cntc , quod non eft
bct vifum
cft

:

;

natum habere affirmationem,quam de cntc,quod
cft natum habere & non habct. Vndc tam chymera

->

,

:

:

Summ^ II.
piera,quam lapis,quani eriam

non

vidcns

non

:

poteft dici

autem dep riuatione^quac eft

fic

segatio intra genus

homo ,

Cap.

non omne non videns
quod eft aptimi na-

quia

,

poteft dici caecum} fed folum

tum habere yifum talem negationem,

vel priua-

:

rioncm includit ipfum vnum,vt prsdi(flum cft.

Notandum etiam quod licct fupcrias probatum fucrit, quod vnum forte dicat aliquid pofiti,

Pkum dich
lugttufum

uum : tamen hoc nonobftante , indudit aliquara
negadonem non formalitpr/ed quafi confcquenter quac quidem ncgatio fundatur fupcr illud,
quod dicit pofiriuum.
Veruntamen fciendum, qu6d ifta ncgario, vel
priuario quam importat ipfiim vnum , non eft
:

priuario multicudinis:quia ciim priuatio

pofte-

fit

rior habitu,lequerctiir,quod mulritudo eflet prior

vno, quod eft falfum

ipfi>

pium

mulritudinis

vnum nam

per

:

,

cum vnum fit pruici-

,

& ip(a mulritudo

mulritudo

cft

denniatur

quxdam aggrega-

famen vnius omnia

tM

fruiMui-

mi/ffrmUit.

dcfiiijrionibus.

Iddrco dicendum , quod

iniportat priuationem diuifionis, non

*""°"'^ qiiantKatiuac,cum

ifta

vntm

quidem di-

ut detenxunati ge-

neris;(ed priuarionem diuifionis formalis,qux fit
per oppohta , cuius radix eftoppofirio conrradi-

Aoria
ita fe

:

nam

adinuicem diuiduntur , quic

illa fic

habent,

quod hoc non

cft illud.

Prim6 igiSecundo

tur cx natura rci intelligicur ipfiim ens.

non

ens. Terrio incenigitur diuifio.

Quano con-

Non

eji.

al-

dum

tur alterius tunc. ^uoniam vero omnia ad
frimum referuntur vt quacunque vnum di"
cuntur ad primumvnum:Similiter dicendum
,

ejide

eodem (Jtde diuerfo,& contrariisfe ha-

bere.

Ergo diutfum quotiens diciturfngulum

fc reddendum

,

Hxc autem

diuifadi«fio

poflimt habere rarioncm mulrimdi-

illorum attribuatur priiis rado
autcm priuarionem, vel negationcm
quac cft indiuifio i fe , confeqmtur fe-

nifi cuilibet

in hahendo illud:

illa

vero in faciendo

:

alia

verefecundum aliquos dicentur tales modos.
Palam ergo , quod in dubitationibus dijfum
eji,quia

vnius eB de his,(^ defubHantiafer-

monem habere
qua

hoc autem erat

,

vnum eomm^

in dubitationibus.

Exdudit quandam cauillarionem
diceret aliquis

,

quod cum

:

fortc

cnim

, ficut & ipflim vnum a quo
non cft vnius faentix confidcrare
de ipfis. Ad quod refpondct, qu6d hoc non obftante , quod talia dicantur mulripliciter; nihilominus pertinent ad eandem fcientiam , quatenus

cantur mulriplidrer
criuntur ; ideo

dicuntur ad aliquid
tributionis.

vnum fecundiim ordinem at- QmnuU vm^*^ «i»*, qu6d quoniarn vnum di-

Didt ergo

^*^ t^
& diuerlum,& talia etia ^ J^nio

^itur mtdtipliciter,ic ea,fcilicet quac determinan-

id cfl,vniuoee,»*c

ti^nes taliu referuntur,tanc

ad vnum,

j^

cffvjita dt£tis

diuerfumque y

^ difsimile, ^

quacunque alia dicuntur, autje-

ifidijualeydr

cundum eadem , autjecundum pluralitatem^
vnum eji dicftt cognofcere fcientidt, £^orum vnnm quidem aliquid contrarietM eHf:
differenti^ enim qu^dam contrarietM eH

^

autem

differentia

& intcntum condudit di'

ccns, ({uod vni oppanitur pluralttM
fupplc vnius

dift^
re

firienria: eft

firientiae,fdlicet

vtrumque quare

{peculetur

:

fj^vtia.

i^tuT

oppofita fpeculari : ide6

Metaphyficq

igitur

:

cum

eft

cognofce-

fupp.ifta urienria

vnum & fpaies •yw/«*,fcilicct idcm, fi-

mile,& squale. SimUiter ofoact,quod fpcculetur
oppofita diclistfcUicet diuer/um,dijfimile

,

<^ ind-

quale,& quacumque aliadicuhtur,id eft,rcducuntur ad ifla,aut ad pluralitatem,& vnum : quorum
vnum, fcilicet eorum quac fic reducunmr ad pluxalitatem

qufdam

,

eft contrarietas

differentia

,

Sc

,

aatn contrarietas efl

maxima

,vt habetur lo.

huius,text.com. 1 3 Mjferentia vero efl quadam dilterfitas,e%.

quibu^ patet, quod ad iftam fdenriam

peninet de contrarieute fpeculari. Deinde

cum

quoniam

falicet analogicc ra.

de talibus funt diuer-

vnum,

fcd funt purc acqui-

de talibus inquam funt fcientia; diuerfacj
ficut de cane caclefH confiderat Aftro!ogia:de cane veromarino , vel latrabili confiderat Phyfica,
fed fic non cft in propofito ; idc6 fubdit. jQuoniam vero ad frimum aliquod omnia referuntur,
uocata

:

vnum ad aliquod primum vnum, id
fignificantur per hoc nomen
vnum reducunrur ad vnum primum licet fint

vo qu4tamque
eft i

quaccumque

*•

;

multa,& diuerfa firmliter oportet fe habere,& de
eodem,& diuerfo,& contrariis. Sic ergo in talibns
procedendura eft quia Prim6 videnda eft eorum
mulriplidtas , quot modis vnumquodquc dicattir. Secundo inuefliganda eft comm redu(9io,&
ordo attributionis ; idc6 fubdit ; ergo diutfum
quoties dicitur fingulumfic reddendum , id eft , reducendum eft ad primum,quado aliquid adaliiid
reducicur in finguUs tahbus nominibus qus dc
pluribus pracdicantur^ dicuntur , puca qu6d hoe
ibi redudtur ad aliquod/^imMm ih habendo i/Iudi
iUud verofaciendo:alia vero fecundum alios modos
dicunturM eft,reducunmr,Vlrim6 cpilogatqu6d
:

vnum multipliciter

palam eft quod dtEium efiin qiuSHonibus , fdlicct
terri Ubri ^»»4 vnius vt hmus , fdlicet fcicntiac,
j

:

eJi hahere fermonem

his quac 6xdc3. funt

vnum dubitatorum

dici-

iuryC^ hac multipliciter quidem dicenturyat'

l

:

,

id eft

fi

,

confiderarionera dc

& de fubflanria ,hoc enimerat
,

id eft

fpueatarum ibidem.Deinde

didt:
.^Ujire

j

:

diuerfitas.

Refumit carionem ,

Orio tfMnP-

nm

fx fdcntiacVult dicere,qu6d de pluribus,quac nec
habent vnitatem vniuocarionis, nec vnitatem attriburionis ad aliquod

VniautemflitrAlitasofponitur , ejuare^

efi

emnia ci^nofcereScAicct Metaphyficae : non enim
funt fcientiac diucrfz fimplidter fup. de his , qu«e
mulripliciter dicuntur:/fiyi nec fecundum vnum,

primam

cunda negario , quae eft non idcnritas , vcl diuifio
abomnialio. Deinde cum didt

*7

prxdiifla oppofita di-

vnius. Iftam
,

-

adprimum infmgulis praad illud dicitur.hoc enim

ejt

dicuntur multipliciter : attamen vnius fcientia

cft diuifio.

dicametis quomodo

nem.<^int6,& vlrim6 intclligitur mulrimdo, de

nis

trikMtitnis.

cognofcere

emmftmultifliciter ,fedf necfecunvnum , nec ad vnum rationes referan-

tur ab vno,fcilicct idero

modo non

*t-

115

fcquenter intclligitur v/iMm , quod priuat diuifiocuius rarione

eetUtns

1.

terius

rio vnitatii : fi autem mulritudo eflet priorquam
vnum,poflet ipfum definire,& fic dlctcirculus in
Fkaoif imptT'^

1

,

vna qusfUonum di«

cum didt

Et Philofofhi eB de omnibus poffeJpeculanamji no» Philofophi^quis erit qui inue»
K 4

:

xcn.co.«.

,

: :

Metaph.

Lib.lV.

116

i^m Socrdtes & Socrates fedeth \

fiigAbitJl

afttfivHnm vni contrariunftaut quidefi contrarium aut quoties dicitur ? SimiUterautem^
CJr

aliis talilfus f

Ponit {ecundam rationem. Circa quod duo fa-f
cit. Primo fub quaeftionc projpoiut quod iftius
fcientiac,6f non alterius,eft conudprare de prxdi-

i8

,

de

-

^

^s. Secund6 format

rationcnl

Secunda

ibi

Munt- -^»»?»^'» '^S" vnim. Dicit ergo quod Philofophi,
fnsHUi fhi- id cft Mct3phyfici,qui primus Philofbphus antonomaftice 6ip.tvi,eft fojfe jpeculariM omnibusSd-'
UfifffU*,
licet prjediais

:

nam fi non

efi

Philofophi quis

fcilicct afius quiinteSigat, fi eH-

eft,

idemSocr.& So-

crdtufedenj ? aut fivnumvhi eft contrariumyaut
tjuid eft contrarium aut quoiiens dicitur ,fcilicet

& de

co»trarium?fimiliter autem

hts talibusftmafi

diceret,qu6d nullus eft alius,qui fcilicet cpnfidc-

rptde praedidis
(

tpontrarijs

&

puta deeodcra&diuerfo,

j

& dc

(^ entis inquantum ejiensy eademfecundum
fe pafiiones funt ^fed non ipquantum nume-'
ri^ aut linea^ aut ignis, palam quia iUius

^ quidfunt cognofcere ^

eH ,

dentia ipfius

intendebant

j

^

acct-

(^fic nonpeccant qui de jpfis

quafi hoff philofophantes :fed

quiaprius his eji fubBantia^dequa nihilpror^

^

fus intelligunt. c^oniamficutfunt (^ numeriinquantum numerus propria pafiiones , vt

,

,

(jrhac fecundumfi

funtnumeris adfe inuicem i id eft fub difiundio-ne : fimiliter a^temfolido , id eft corpori mobili,&
immobiliigraui

,

&

propriae paflioncs

leUi funt aliapropria, idcft,
:

& fic & enri inquantum ens

fimt q^asdam propria,^ eafunt de quibus eft Philofophi perfcrutari veritatem,

Noamdum,qu6d

licct

vnum fit vcre pafHo en-

&

quia vniim

eft

prima pafiio

hacrens ipfi enri, mediante
paffiones

;

&

immediatius ad- ^,-^"'

quodammodb faabct rationem
omnium aliorum , vt fic dican-

6c ideb

fiibiedi i:efpe£hi

tur aqualiter paffioncs cflc eacdcm vtriufque,

Deinde cumdicic:

^

Signum autem: Diale0ici ^amque
Sophifia eandem fubinduunt fguram Philofopho:qjiia Sophifiica apparens folum efifophia^

^ Diale^ici deomnibtts dijputant

, omnibus
autem ens commune eB, Dijputant autem de

his videlicet: quia Phikjophi^funt ipfaprom

fria

:

nam circa idemgenus verfantur dr Socum Philofophia :fed
ah hacquidem modo poteHatisiab ilU

fhiliica (^ Diate6fica
dijfert

vero vita proharefi. Eff autem Diale^ica
Strphiliiea

quidem apparins

eH fciensi
ons ver9

,

non.
Ponir tertiam rationcm quac talis cft Circa
idem vcrfantur DiaIc6Hais , Philofbphus, & Sophifb fed Dialedici
Sophifta difputant dc
praedidis omnibus, quar funtcntis paffiones;ergo
:

&

:

quantijm linea,& numcrus inquantum numtenisi
ergo Metaphyficaquac confiderat cns inquantum

quomodo conueniant.Dicit
ergo cjrtodfignum <r/?,fcilicet qu^d Philofophi eft
confiderareje ^rxAiddsinam DialeBtci
SophiftafuhinduuntrandemfiguramyiA cft , fimilitudinem cum PhUofopho , quod declarat:^«i/i Sophiftica eft apparens fophia^A^{i,(a^\CD.xM fiipple

ens,confiderabit praedidbs pafliione? entis. Dicit

foliimrquia efi apparens,&

,

^

qua infunt omnes alias

Dialeaici

^

diIputnnt d»
Sofhifit

p»{ltV»^nn

,

talis

fcientis eft confiderare fubieftum
eius

gj«> finfu

tis,tamen Philofbphus hic dicit , eafdcm cfle paf- ^'cuntur ejfa
flones cntis
vniiu , qiiod dicit pro quanto, '^^mf^ffio-

& Philofbplius. Hanc rationem declarat oftendens qupmodo Dialedious & Sophifficus difFe-

Ponit tertiiam rationem qua»

eft:Eiu(Hcm

&

pafliones

&

paflioncsieius : fed ens inquanergo cns
habetproprias pafliones , ficutlinea in-

tum cris

&

inquantum vnum ,
Conftdtr»
^^j^ inquantum ens , funt tademfecundumfepafin imiuerpili fiones,c^ quidcm nonfunt linea; aut numeri, aut
crgp qu6d tjuoniam

imtfm'

, commenfuratio
aqualitoi
excedentia,& defeilus,& alia cjuafecundum fe in-

dr

/jr defeifio

tatem,

faffiutes.

&

imparitas &paritas

excedentia

tum efiensfunt quadampropria ^ &eafunt
de quihus^ ejt Philofophi perfcrutari veri-

habft

,

ihqus^ntun>

tentatiua,de quibus Philofophia

^

£w

quantum numeri

ens

quoniam ficut rtumeri infunt propria pajfiones , vt
:

imparitaSyparitofy commenfuiaiio, aqualitas^

(^ adinuicem infunt numerisfimiiiter autem
(^ defolidOi& immohili, (jr mohili , c^ leui^
enti inquan(^ graui,funt alia propriafic:

19

quomodo

declafando

ens habet pafliones

hoiuimodiJDcind^ ciim dicit

aliis

e^Moniam ergo vnius inquanium eft.vnum^

fcientidiy

WxepA

*g"" inquantum

vnitts

talja

;

nam

pafliones cntis in-

quantum ens,nullius infcrioris funtpaffioncs pcr
fc primo,5c inquantum huiufrn6di;quare inquam
fic eft palam , quia iUimfcienHa , fcilicet MetaphyficaB

eft

cognofcere qutdpftfubiefium

&

&

,

fcilicet

&

ideo
ynum,
eorum accidentia \
ipfUm ens
non peccabant qui de eis intendebant , c^uafi non
philofophantes \ fed quia principium eftfubftantia

de qua nihilaudiunt, id eft, quia ens inquantum
ens. habet quaidara propria , quas fimt communiaj
ide6 confideratio dc eis pertinet ad Philofbphum ; ide6 illi , qui de cis intcndebant , non

&

peccant quafi non philofbphati fiint ; fed quia
dimittunt illaqu* pcrtinent»ad confiderarion^m
primae Pbilofbphiac quia fubflantiae obliuifcuntur , cum tamen fubftantia fit principiilm , de
qua Philbfbphus- principalitcr inrendit. Subdit
:

rant aPhilofbpho,&

&

tem habet apparcntiam

quam fimilitudinem cum

non exiftens:quodau-

alicuius rei

,

habct

ea ifimiliter autem

Di^tleSiici difputant de ommbus

:

ali-

&

quia habent ens

commifne pro fiibie^o : quia comtnune omnibut
eft ens : difputant enim Dialedici,fcilicet de his
{)racdiftis communibus,quit funt communia Phi-'
ofbphia». Et redditcaufam di(ftorum , nam circa
ImjuihuseSidemgenus verfatur SophifHca& DialeEiica cum ueniunt
f^
Philofophia ,
ranone huius habent ad inuiccm diferunt Phi
conucnientiam : quia quslibct fcicnriarum ifla- loJiphfu,Dia
lecHcuf
(^
Tum verfatur circa totum cns, in quoconueniunt Sophifta ,vidt
bmnia , de quibus qiiaelibet iftarum fe intromit- CtmmitmtO'
rit, Sed dijferunt, quia fupple Philofbphia difFcrt rtm hif.
ab hac , fcilicet Diale6tica , mddo poteflatis : nam

&

maioris virturis

dl

cofideratio Philofbphi; quam

pro qnanto Philofbphus proccdit dc
praedidis omnibus deraonftratiuc ,
pec certitudinera.
Dialedicus ver6 ex probabilibus
quae fblum habent opinionera generare
ab
Dialc(^ici

,

&

:

ifta

ver6

,

fcilicctri Sophiflica difFcrt fupple

Philofbphus

Summa^IT.
Philofophus vittprohtrejt,
intcntione

finis

dit veritaterh
ris,

:

id cft

Cap.II.

eIc<^'one, fiue

j

quia fiipple Philofijphus inrcn-

:

Sophifta ver6 apparentiara verita-

non fi:iat.Subdit

vt firilicetvidqatur (cire, licct

autera declaratione ditfce difFerentia: dicens,qu6d

Diale^a eji tentatiua de cjuihw Thilofophia efi
/cienr.quh confiderat de cis pcr demonftrarionc,
quas habct geneiare propric fcientiam -.fophtftic*
quidem

vija^ ens vero non, id eft, apparens 5c

cxiftcns

:

cum tantum

lo quod non
Philofbpho.
jj
'Dialeaiea

«y

SofhiftieM

fu^ux.

iciat

dam cft vtens

non

intendat apparcrc fcircda-

proptcr quod diitinguitur a

,

Notondum, quod
diftinguuntur

Dialc<5tica

& Sophiftica

,

quia qiia-dam eft doccns,& qiuc-

,

illa,

vt ha-

betconfidcrarc de proprio fiibicdlo, dando

modu

:

dicitur docens"hsc,vel

Sc artcm arguendi,
reotcr

& fyllogizandi

rcddendo fingula nngulis

,

tens hacc vcl

illa

,

:

:

:

vere,

:

& appa-

ied dicitur v-

quando modo arguendi adin-

dudturad plura: quics verb inquantum habct rationcm vniformitaris &:ciuufdam vnitatis,rcdu-

Nam

vnum.

citur ad

quicfccre cft

non aUtcr fc

haberc nunc quam prius ex 6. Phyfic text. com.
ji. Tcrrib vtens opinionc anriquomm omnia dicit edc contraria , vcl cx contrariis : fi crgo contraria

ra

reducantur ad cns

& non ens,vnum & plu-

qu6d omnia

fequitur

;

entia Jlmilitcr rcducen-

tunnam cum principia rcducantiu" ad vnura & cn$,
pcr confe ]uens principiau , fcquitur quod
omnia entia quxcunque funt , eft vnius fcietitia:
fpeculari. Dicit crgo qubd atnphUs alia co'eleme>i~

&

&

omnia referwitur
,
femper enim duorum contracnris :
rionim altcrum habet rarioncm habitus
altcrum verb priuarionis
non cntis , qiiatenus
tatio coyitrariorum, prinatio

ad

ens

& non ens

:

&

&

priuario eft fbrmalitcr

non

quasdam negario, quae

eft

fenmdb ahqua reducuntur ad

cns. Similiter

& non pluralitatem vt ftatut, id dl, quies
rarioncm vnius & ww«/plura-.

vnum

ucnto vritur ad areucndum vcl ad concludendum
ahquid in aliis fcicnriis. Primo modo qusHbec

qua:fcilicet habct

leanimhabet aliqualiter rationem fcienria:,quatenus circa proprium fiibicdum quacHbct modo ali-

phi anriqui confttentur entia& fuhftatiarricomponi ex contrariis , vt fdlicct Philofophi omnu ^ui-

qualiter dcmonftrariuo fpeculatur.Secundo autem

dem dicunt principia

modo

nam

recedunt i rarione

fcientia:.

Philofbphus

prgo comparans eas in loco ifto ad Philolbphiam,
diccns fi)lam Philofbphiam clle fi:ientiam, accipit
eas vt vtentcs

:

fic

enim ex prob.abiUbus

vcl ex

apparenribus verfanmr circa oraiieensjvndc Dialedica hxc dicitur rcnuriua,pro quanto commu-

Vlterius

litatis.

vt Pythagoras

didum eft

ria

di^undas

cntis confide-

hac fcicntia, inferens hinctria

in

,

illi

:

qua; clarc ponuntur.

AMplius autem cot$trariorum altera coc"
elementatiOyprittatio^ & omnia referu^
(jr

non ens^

(jr

ad vnum^

litatefH^vt fiatsti 'unius^^

dr plura-

motm pluralitaiu.

'Bntia vero

^fuhfiantiamconfitenturex con-

trariisfere

omnes componi : omnes enimfrin^

cipia dicunt contraria : hi

far
nitum
:

illi

namque par d^ i^"

calidum ^frigidum

:

alij

autem fi-^

amorem (^ odium;
cmnia vero (jr alia videntur redu6fa ad vni
dr ptutalitAtem :fumaturcnim ipfa redu^Ha
a nobis, principia verOy
omnia qus ab ahu
infinitumj alij

(jr

^
& ingenera hac cadunt.

:

Primb quomodo contraria reducuntur ad ens &
& non cns j inquantum alterum habet rarioncm

qnomodo

&

& altcrum rationem habitus. Sccund6
aliqua rcducuntur ad vnnm & plura,vt

quics

:

&

:

&

ita

videntur reduci ad

vnmn ,
a»-

fupponatur hic a nohis ipfa reduBio :
quia fupple longum cftet oftendere dc fingulis cotrariis : tamen hoc fit manifcfhim, qubd omnia
omnia
contraria reducimtur ad vnum &c cns
tam principia qu^m principiata inddunt aut in
,

.•

vnum,aut

&

in tn%,\deo 6ic\l,principiavero

& quc

funtprxter alia,\d eft,prindpiata reducuntur fupplc ad vnum
ens quafi genera non qubd funt
vera genera , fed ratione fui communitaris dicun-

&

:

omnia

&

communia:fi igitur

contraria funt principia vel cx principiis,

oportcr qubd ad

vnum &

patet ex praediiSis

inqgantum cnim motus habet

rarioncna alteritatis 6c diuerfitaris cuiufdam, re-

§lit»m»d»

m^imitm
fum ^enerMi

ad chs reducannir;vnde
,<jubd contraria habentdupli-

cem redu£tionem ad ens, vnam rarione priuarionis, aham quatenus contraria funt principia,qus
habent redud ad

vnum

&

ad ens, quafi ad

gcnera.

Notandum, qubd omnia enumerata

quod

patet

contraria

vnum & pliuralitatcm,
inducendo nam imparitas habet aliad

aliqualiter reducuntur

:

i3
Frtidia* cqtr*ri»redutit

quid vnitatis rarione fua: indiuifionis:paritas ve- *d "vnmn in.
rb pcrrinet ad pluralitate quatcnus habet homogcnca congrcgare:caIidum habet rationem vnjtatis

,

frigidum vcrb perrinet ad pluralitatem ra-

, inquantum
habet difgrcgarc homogenea , commifcendo & congregando hetero-

&

motus

& infinitum,

tione oppofiri

Ponit quartam rarioncm qui talis cft Quae^
cunque reducuntur ad vnum
ens, pertincnt ad
connderationem huius fcienriaE,quae verfatur circa vnum & cns ; fed omnia prajdida funt huiuf^
modi ; crgo , &c. Minorem declarat indudiuc.

priuationis

& impar,
& frigidum, vt

vtro calidum

turgenera, ideft,gcneralia

tur ad ens

licet difFcrenter

in prirao libro:/*/* j

ad ens

tem, id cft

Philofophus quatuor rationibus oftendic

coroilaria

Plulofb-

,

Hxc cfl: altera pars huius capiris,in qua

jrari

,

fcilicet

& rmdtitudinem & pluralitatem :fumatur

SFJHMARIf^M,

paffiones

contraria

,

rcducuntur ad ens raodo prxdido. Addit auficut fupple prsdida contrariaredu-

<;Untur

omnes

omnu

odiH,
amorem
vt Anaxagoras.Ex quo patet,qubd omnia contravt

e^anea applicat ad
Deiode cum dicit

{(jenriis.

fere

Parmenides : ali)fnem,iA eft,finitum

tcm qubd

aliis

djm

hi dicunt talia contraria,fcilicet par

nes intentiones quas cofidcrat tanquam quaedam

propria in

6^'efceitf

qiud.

gcnca : finitum eriam habct rationem vnius infinitum verb pluralitatis , qua: poteft augcri in infinitum amor autera habet radoncm vnitaris,fi'»
cut patct : odium vcrb rationem pluraiitatis pro
quanto habct feparare. Dcinde cum dicit
:

:

Palam igitur (^ ex

his,

quia vnius

efifci-'

tnquantum ens fpeculari; omnia
namque aut contraria aut ex contrariis,prin'
entiit eius

cifia

vero coutrariorum

vnum

(^ pluralitM.

:

;

Lib.IV

n8

Metaph.

Aftum vnius fcitntu^ftue fecundum vnt
fiicuntur ^fiue non , vt forfan habet veritas.
f1<tc

4t tametfi multifliciter dicitur vnum ad
primumy tamen ali4 difuntur j (^contrarii
fimiitter^

Concludit crgo trla cOroUaaa ex prsdi^s.
Secundiim ponitur ibi Et propter hoc. Tcmum
ibi : Ergo qHMvmtu» Priraum coroUatium eft ad
confirmationem didi fupri in prineipjo huius
quarti,quod fequitur ex nunc diftis, fcilicet qu6d
vnius fcientia eft confiderare ens inquantum ens,

&

qnanto acdpit ea,
fupponit k primo Philofbpho inquantum fibi eft ncceflarium fimiliter inteUigendum eft de aUis ijcientiis particularibas*
Peindc ciira dicit
:

£liiod quidim igitur vnhs fcientia efi ens
inquantum ensfpeculari^ e^ efUAinfunttis'in
quantum efiens manifefium. Et quia nonfolu

^

:

quod

C\c patet,

ant ex contrariu

vnum&

omnia namque aitt funt contraridt
: contraria autem rcducunnu: ad

qubd principia contrariorumfunt vnum aut pluralitas :fed m, fcilicet
pluraj ide6dicit

& plura,

vnum

vnitu fcientia conftderarcy vt

efi

fequiturergoquod vnius fcierix fitxonfiderare omnia entia,^ hacfiue vnum

prius oftenfum

eft;

& ens dicantur fecundum vnftm, id

verc vni-r

eft»

&

tioce , fiue non,vt forfan habet veritas : attamen
adprimum alia difi vnum dicitur multiplicitery
eentur, id cft

,

reducentur

& contraria

,

&

quod cns
vnum non fit
de omnibus, quale eft gcnus

Sc propter hoc, fcilicct
vniuerfaliter

propric

:

didum

aut ens

fit

fimiliter.

fubfiantiarum , fed
accidentium eadem efi
theoria^^ dediiiis^^ de priore,(jr fofieriores

& de genere

mum

:

;

,

(jr rofo,

drfarte^

(jr

Ponit tcrtium coroUarium, dicens qu6dw4»»fefium efiquod vnimfcientiit efifpecularientin-,
quantum tnf ex quo ctiam manifcftura cftqu6d
:

eadem

theoria

,

id eft

,

confideratio e&.,non folum

fuhfiantiarum,fedetiarnaccidentium
efi

eadem theoria diclontm

eiufdem [& diuerfi
fed etiam de priori,

&

toto,

munia
ens,

& parte,dr
funt enri,

, fciliceft

8c firailiter

:

fuperius,putji

fimilis & difnmiUs
&c.
& pofieriori genere, &fpecie,

,

,

aliif talihtu,

qpa: flipple cora-

& confequuntur ens inquantum

& per confequcns de ipfis

oranibus conucnic

ipcculari.

feparabile ficut pofuit Plato,

hoc quidem ad vnum priver6 in co qu6d confequenter (e habent ad illud primum. Vult dicere fiue vnum ,

non eft

vt forfan

(jrfpecie

,

aliis talibus.

(ed

SVMMA. SECVNDA

illa

:

/iue ens funt genera
uerfalia feparata

,

,

fiue

non

:

& fiue funt vninon ; tamen

vt ait Plato , fiue

oraniaentia dicuntur ad vnumfalterafecundura
attributionem, de quibusMetaphyficaagit prius,
TollittnfiM-

& principalius

tiam de tcjui- quenter

:

:

vtitur

dc

aliis

autem

& confe-

vero poftcrius

ifta litera bis

,

ifto

ftocatione tn-

bio dubitandi, fcilicet/orpwiquia fiue ens

tu.

«ocum oranino ,

aduervni-

fit

non, ficut forlan eft verum,
loquendo de vniuocationc Phyfica , qua: toUit
fiue

omnino ordinem

& proportjonis

analogijE,

:

fiuc

ctiara vniuerfalia fint {eparata,fiuenonj ficuto-

H

ftendctur y.huius^nihil refert ad propofitum,quin

dc ente inquantum cns , fpcculeturfcicntiavna:
ex qao omnia entia habent ad aliquod vnura
analogiara fecundura ordinera attribiitionis.

Son
fntia

Notandura , quodcura ait Philofcphus omnia
fmt entia vel e(Ie contraria, vcl clle ex contrariis , lo-

orrfila

foatraria,»nc

fx contrariis,
ait voliit
tii[Mt,

an-

quitur raodo antiquorum
entia
traria
tiae

In hac fumma per fex capita contenta
fuse agit Philbfophus de principiis de-

inordinead confiderationem. Primo difputac dcprincipiisomnibus communibus. Secundo fuse impu-

monftracioifls

gnat ncgantes prima principia, vt conccdentes contradidoria fimul vera, vcl falfa, &c. examinans quibus motiuis in talcs errorcs incidcrunt.

In cap. i.vfquc
docet ad Metaphyficum fpcftarc confiderationem de fub-

ibi. nifi Phyficorum.

ftantiis,

&

,

quifblurapofucrunt

,

C

corpora fenfibilia, qua: vtique funtconvel compofita funt cx contrariis fubftan-

fiint

principiis, feu dignitatibus,

quas fcientcs patticulares fupponunt.

ilia

A

p

V T

I.

:

autcm incotruptibiles,&

modi

1>e principiorum cognitione.

corpora cxleftia

fiuit contraria,

iraraateriales, cuiuf-

Ad Philofophum

& Intelligentiae,non

,

pertinere confiderationem de

omnibus comraunibus

principiis,

ncc px contrariis compoflta. De-

Dlcendumautemy

inde cura dicit

vtrum vnius fcientiaj

Tcxt.co. 7»

autdiuerpi de vocatis in LMathematiEtpropter hoc : (^fi noh

efi ens^ aut

vnum

idem in omnihus^ autfeparahile, vtforfan non eH^fedh^c cjnidem ad v»um\ illa vero in eo quod confequuntur. Et
ideo nonefi Gcometra fpecuUri quidcontra-

cis

dignitatibus ^(^defubliantia ?

vniuerfaliter y (^

rium^ aut perfe^um^ aut

idem^ aut diuerfumy

vnum

,

aut ens^aut

ntfi exfuppofitione.

Poftquara Philofbphus oftendit, quod

ifta fci-

inquantum ens , & circa
pafHoncs entis , nunc oftcndit quod ifta fcienria
vcrfatur circa prima principia demonftrationis,
cnria verfatur circa cns

qu2

dicuntur dignitatcs. Circa quod dub facir.

quia, Prirab oftcndit propofitum de

omnibus iU
communiter. Sccundo fpccialitcr
intentum de primo principio, Secunda ihi j
Congruit autem maxime. Priraa in tres, quia Prilis princij^iis

Ponit fecundum corollarium diccns
propter hoc quod didura

eft

,

, qu6d
non eft Geomctrae

Ipcculari, fcilicct dc pracditSbis, quae futjr

commu-

nia conieqiientia ens inquantumens, vtquideft

contrarium

,

aut

perfedum

,

aut ens idem, aut

diucrfumj nifi cx eonditionc,vel fuppofitione,pro

m6

proponit quaeftionem,vtrum

fcicntiae confidcrare

fcilicet fit

de fnbftantia

comraunibus ,quae dicuntur

,

dignitates.

fubiungit quasflionis fblutioncm.

vnius

& principii»
Sccundd

Tcrtib ponic
folutionis

*J

:

:

:

:

Summ^ II.

Cap.

Palam Atttem,
Tcnia ibi Omntbw tmm. Didc ergo <^b6. di^
ctndum efi , vtritm vniut fcttfitutsMt tlmer/M Qi
£>laUonis rationetn.^ecimcia ibi

:

:

& tU vocMu digni-

fupplc fpcculari dejliifiditut
tatwttt in ALithemAticU f

fysrt Mffr»
friMMttr di-

jnttMtetU»-

Notandum

quod

,

prindpia magis appro»

ifta

Marhemitkis

priantur

hantur

f\

:

tamen

n6

prindpia contra-

ifta

& appliccntur ad propria, ftc aliqualiter &

pima. Dcinde cum didt

contrada

efi^

^

&
ciits tpttt

Ponit quzftionis folutioncm, diccns

^uu perfcruratu)

fcfhim

efi

Philofopht^d

intendiKus. Deindc

hn

de

vnmmr eis quantum eis fuflficit,&
,

corum

fubic<£feum

proprium. Exemplum:

Geomctria quandoqflC vritur illo principio fi
ab 4UjuahliMt aijuatta demat , &c. conrrahcndo ip:

cfTe

fum flc

mani-

ifiidf a^uMthut limis <t<jualeslineat demas\
qua remanent funt MqualtJiSc f\c aIiisX)cinde ciira

efi vniitt fcientia

Metaphyfid,

eft,

cum

vtdidtiieft ad propria alicuius fcientia?,

fic fcicnrias

tcquirit

PhiUfrfhiy qutt de his ferfcrutatie.

fnmafrlnn- eiutytfu^
t'*'

communibus

ex

fuas demonftratiunes in ifta principia fimplidtec

efi

cifidtrmre

omnes

rcfolucndo

,

Palam autem, /fuia vniia

UetMphfiet

dum fubftantiam:(cd tancum fecundi;m virtutcm, ^^»^^,„„1
pro quanto omnia prindpia particularium fcicn- nifi c«ntratiarum firmantur pcr ea,& roborantur. Ratio hu- bamur.

(ccundum fubftanciait^ ingrcdiuntur demonfbadoncm : non quidem in. fua communitate, Ccd

principiis per fc notis

jftis

«fi

commimia , qu« dicunnir dienita- Sff^* ^p'*'
non ingrcdiunair dcmonfbarionem fecun- '"V'^'*"^

ifb principia
tcs,

ius eft, quia dcmonftrario proccdit cx propriis

aliis^ua-

& manifcftiijs vcuntur

tenusccrtius dcjiionftrant

'

quam

fcicntiis

QB^

I.

quam

dicic:

didc

Ftide nullus particulariter intendentium

*•

Omnihui entm infunt

exllfentihus^ fed noa

generi altcui fefaratim ah

aliis

-.

(jr

vtuntur

quantum eft ens, vnumquodque autem genf*s em In tantum
vero vlitntur inquantum eis jttffciens efi;hoc
4Utem e^quantum centinet genus de cfuo de-

pmfies, ejula entJsfunt in

.

monfiKitiones ferunt.

^are cjHoniam

mani-

fefiumefuodin quatumfunt entitiy infunt ommhus,hoc enim efi eis commune de ente in

quantum eH ens cogaofentis ,

^ de

eis efi

mtitur dicere deeis alitjuidfi vera
nec Cecmeter^ nec ^rithmeticus.

Ponit fecundam rarioncm fumpcam a figno di-»
qu6d nullM i.vtendentium parttculariter , ^5'^"' P""*
,

cens

niUlus tradens faentiam dc aliquo parricu-

id eft

,

lati

nititur di<.ere aliquid de eis

,

modi

prindpiis comm\a\\\)\iS

tur

iftis

prmcipiis

tria facit.

Sed Phyficormm. Tenia ibi ^ma igitur Philo~ofhi. Prima in duas fecundiirn quod dupliciter
:

probat didbam fblutionem. Primo a caufa. Scdo ^ fjgnoibi : V/ide nuUits. In prima pane intendit calcm rationem

:

lUa quae communirer confe-

quuntur x«ine cAs, pcninentad hanc fcientiam
PhilQfophalem , qujc eft deomni entc fcdtalia
prindpia communia funt hiuuTmodi; ergo, &c.
:

omnes (cientiic vtuntur
ti& circa-quoddam ens parricularc, dc quo confi-.
derant, fecundum quod fufScircis quod non effct , niii con^cquantur cns in quantum ens. Dicic
ergo, quod fupple prindpia communia , qua dicuntur dignitatcs, infunt ommhut exifientthm . id
oftendit , qaia

:

& non alicui generi
& omnes

& fcoriuih «^
tuntur

&

eis

,

,

vt pra:di<iura

cft;

vnde

ipfis pcrtinct

ens,qualis cft Mcuphyfica.

eft fl-

ad fac-r

aliis,

eo

,

tfuia

Reiicitcrroremeorum, qui negabant
fubftancias infcnfibilcs

dida

,

corum

&:

,

quac

dc primo

principio.

quidam meritofacientes
Nffi Phyficerum
foU namcfne putantur

de tota nat»-

hocy

^deeme. Sed

raintendere
Phyfii

genus
ca

aitquis efifuperior ,

tjuoniam adhnc

vnu enim aliquod

entis tfi natura^vniuerfalisfane

primam

(^ cirde

fithfiavtiam theoriTantes,

his vtiqueperfcrutari hahehunt.EH

phia quadam

1'hyfica

^

^

autemfo"

fed non frima.

ent

ifmttntuih

:

omncs facnrix vtunnur

Excludir quofdam

errorcs

drca huiufmodi

quod duo fadt quia primo cx-

principia. Circa

:

fis ,(\mzvnumeiHod<juegenUt fubic6him fcientiae

cludit errorcra illonim, qui fc intrDmittcbant

efi wj,idefl,rccipit

diftis principiis

prsdicationcm enris: »w tan-

titm vero vtuntur fcicnria: parriculares

dpiis

illis

prin-

communibus

dutem

in tfuatum eis efi fufiicienjihoc
efi in tjuantum continti genus,(c\\\ccz fubie-

,

cum ad

eos

nequaquam

de

ncrent.Secundo crrorem illorum qui de ipfvs cradabant aUter quam bportet de eis tradarc Sciriida iAi\:Quicumqueverocona>7tur.D\c\z crgo quod

qutdam Phyficorum hoc facientet,fc\\\cei cradbn-

fta prindpi^ infunt omiibui in tjuatum funt entia^

funt hoc faccrc

tesdc prindpiis communibus nifi, id eft,conari
,

& hoc

merito

contmune quod funt drcaens : quia
lalicet confequuntur ens in quantum cns : manifeftum eft ergo tjuod fpeculatto de his principiis

tantur intendere de natura

efi fnentia cognofcentia^ ens \n

lem

efi eis

Notandum, qu6d
fte.

text com.x4.

flcut

quantum ens.
habctur ex primo Po-

cap Jllo.Dx/^^c»/* autem

efi

nofc

:

foli

& de ente

namquepu:

vult dicere

quidquidara antiqui Naturales opinari funt nullara efle fubftanriara
,

&

fcnfibile

flc

&

prsternaruralem
fenfibifccimdura cos , cura oranc ens f\t

& naturalc, idem eftintcndere dc natura

& dc coco entc,&

fic

28
i.n*r

^

dmfUx

f^'*
**

perri- ''^*^^'*

&,\im,de tfuo fdcntis parriculares/frwwf ipfas demonfiratio tett quare mantfefium eft,qu6d fupradi-

koc enim

J

demonftrarc volcbanc.
Oftcndit fpecialitcr hanc fcicndam cflc
principia

fcilicet fdcnrias.v-

funt entis in

rcddit caufam quare

eitis feparattm

cum dicit

Dcinde

SyMMARIVM,

Prim6 quod didum cft. Secund6

exdudit quofiiam errores circa huiufmodi prindpia. Terud concludit intcntum. Seainda ibi

cntibus

,

gnum, quod confiderare dc
tij

cft>

fu^onant^'
huiuf^ prima priacipia.
fi funt vera aut
fcilicct

,

non } nec ertam Geometria nec Arithmetica , de
quibus magis viderctur ; eo quod maxime vtun-

Ponit radonem drca datam (olutionem. Circa

Minorem

aut non,

riam qua: confidcrat de entc comraunitcr in quan-

ffeculoM.

quod

,

ad eos perrinerc conflderare

dc

*

**"*

;

Metaph.

Lib. IV.

120

dc primis principiis qu« habeht confiderari ab
fcientia , quac confiderat de ente fed hoG

-;

cadcm

:

exciudit tanquam falfum dicens : fed qHonUm ad^

huc efi aliquis Philofophas />mr P^^ylirOjfcilicec
Metaphyficus nam ipja natMra,id eft,res naturaiis
mobilis efivnum alicfuodgenMs entisvmuer:

&

falfi
text;

probatum eft enim alibi fcilicet 8.Phyfic6
com. 4.8. j 3. & 78. quod omne enS immo-.

:

bile eiVnobilius,

& fuperios entc

mobili

,

dequo

de quo ente
pertinet confiderare ad illam fcie»dam,qufi confideirat ens in communi quae erit alia i Phyfica i

confi^erat Philofbphus ndturalis

:

qu2 etiam confidcrabit dc ralibus prineipii? eom-f
munibus -ideo dici^ quod ipfias lciiScet fdeftriae
;

vnifterfalis
/cih'cet

theonsiantu cireajtrtm^tmfubftatiam,

immobiIcm,m> vtie}HeffecMldtifi,& de his

vtiq»e fcilicet principiis eojnmunibus Phyfica
enim efifophia , id eft , qujsdam parricularii Philofijphia , fednon frima : quae lcilicet confiderat
ens inquantum ens , &eaqi'j'.communitcrens
:

confequunnir. Patet ergo -ex prsdidis quod illi
Philolophi naturales intromittentes fc dc huiufipodi principiis communiWus, ?xccdebant limites

proprios

-i>,;xj i

,

cum tamen ad

non

cbs

perrineat, licct

merit6 hoc ftcifsct fuppofita hyporhefi qiiampor
nebant, ftilicctqtjodomne ens efietnaturaie:qui^
tunc PhilofbpKia nirurafis eflet prima fin^liciter

&<lc omni ente ,

ficuc

Verumtamen eorum

habet 6. huius, tcxt. co.
?rat

.fuppofituni

3.

feHurn,

Deindecumdicit;,

dc de veritatequo ofortetmodo recipere, fro-^
fter ignoranfiam analyticorum hocpciunt.

Excludit fccundum errorem

eorum

qufde

,

communibus pcrcradlabancalitcrquam
volcntes

ipfa

fcilicet

demonftrafc,

quod

cjuicunque dicentium ^uidem de

veritate didkorum

prindpiorum eonantur dicere,
ejuo oportet modo reciperc

Dicit ergo,

&

id eft , demonftrare

Oportet pra p^op^fr ignorantiam analyticorum, id

:

&

de demonftration?

,

faentijE

eft,

quae- cradiciir in

Logica

:

eportetmimprduenire, id eft, praecognofcercs^r*fcientes de hu , fcilicet principiis communibus

&

mn

cfUArere akdientes

,

id eft

,

quod

illi,

qui ac-

qu6d

& ipfbs difcipulos audientes,

id eft, inftruendos in aliquiafcicntia,

quarrere de his
ficari,

demoducendum fupppne-

vt fcilicet quasrant ca fibi

,

fed oportet qucmlibet

nerc ipfa

nonoportet

'^

»»»»w.&c.

Ttrmini c»m'

rarione cius

;

fta principia

confidcrat

autem Metaphyficus

non dcmonfbrando;

miiitoMhi dcclarando, vtquidfittotum,
fitpars

,

.&c.quod

di-

fed rarioncs ter-

&quid

facitin qttinto, quibustcfmir

nis notis,flarim intcllcdkus allentit veritati talium
principiorum in virtute natiualis lumi}iis inteU
le<a:us.

Tunc

fequitur

illa

pars

maxime cognofcentem cir*
vnumquodque genus habere dicerefrmt^iy

Congruit aufem
ea

P

ma rei principia.^are dr de entibui ihqUan"
tumfunt

hk

entsa ontnium frmipma^eH auttftt

Phihfophus

Vbi

tpfe.

oftendit fpecialfrer,

quod

ifta fcienria

ver- p^^jj

^*f^M

&

In quocunquc gencrc

fcientiae illcj cft

cognofccns* qui nouit firmiflima

,

maxim^

& ccrriflima

eius printipia: fedMctaphyficus eft

cognofccns

vt patet cx prologo huius libri,& intcr

cft primum prindpium , eft /firmifBmum ; ergo
Metaphyficus maxime confidcrat illud primimi
principium. Dicir crgo,qti6d circa vnumejModijue

maxime cognofcentem dicognofccrc firmijfma rei prineipia :
cerritudo cnim cognirionis dcpcndet ex prind-

genui foentiat congruit
cere, idcft

,

piorum cognirione

& cerrimdine

,

entibus incjuantum funt

:

^ior* e^ de

oponct fiipple
principia praecognofcere omnium firmijfima eji
fntia

,

:

aut^em hic Philofophus ipfe,, qui fcilicet tfouittalia
, & maxime quod
piumint^ ipfa.Deinde cum

principia

s

yM

MA

eft

primum princi-.

dicit

R I

r

M.

Ponit trcs conditidncs primiprincipjj»
quas optim^ cxplicat Dodor, applicans
casadpropoficum.

Flrmi/imum

autem pfincifium

mnium

ejt circ^ quod impifibile eft mitirv.notif--

J^od quidem igitur

Philofophiyijir

de om-

nifubHantiafpeculantis, inquStum congruit^

^ de omnibus

fyllogiHicis frin^ipiif efi fer-r

fimu enim

ejfe tale eji neceffe^nam circa

ea qu*

ighorant decipiuntur omnes, (^ nonconditio-

nale.^uod enim necejfarium habere quodcun-

fcrutari palajn^

que entiuminteUigente,hoc vero non conditio-

Concludit intentum dkenspalam^fi ^uqdPhilofophi, fcilicct Metaphyfid efi perfcrutari de om-

auemcunque cognofcentem

mhHs

bentemejt

nale

prinqipiis fyllogifiicis fpecnlarttis etiam

pmnkfGiencia inqua/tHtm' (fi
-^ipiis

de.

huiufmodi

de

prin-i

:

quod autem

cognofcere efi neceffarium
,

^

tjenire ad

^uodquidem

neceffe.

jirincipium omnittm

ha-

igiturtale

eSffrmi/imumpalam.

communibus,

Nocaudmn

«

q'464 huiufinodi priq?ipiacom-

p^

£tur circa primum principium fimpliciter. Cirta tipium fii^
quod duofadt:.qniaprim6 innuirrationcmpro- t^id**^ *^
banrem, quod ad Metaphyficum fpedat illi^d primum principium
fecnnd6 incipit dcfermina- "^r*"'*^
fe,& exequftur de eo. Secundaibi : Etfirmi/fimic
omnium, Inprima parte intendit talem rationemj.

& habcre in mcnte,ficu£ habetur piimo

Pofteriorum. Deindccumdicit;

quitum tn-

&

prseueniant ad cognofcendurn huiufmodj

principia commimia

v

„•

FnnctptMf'

gncfdmm

milia,&quia huiufmodi termini communes per-r ""**'•
tiiient ad confideraticncm Metaphy/iel ,
pcr
cohfequens huiufinodi principia fufit de confide-

quirunt fcientiam per dcfnonftrationcm, oportpc

'

.

principia communia,& Mctaphyficalia illudjquod

^eberent

**'•'*

.

hon audientes quarere.

principiis

^P**'

.

I

maxime ,

fj»

prima prin-

Oportet entm de his fr^ftniihus mtnire^fed

;„

FogoofccriE

munia funt communiter nota omnibus, co quM
. _
A
termmi eorum cadunr m conceptionc euiufcunquc nam componuntur cx tcrrpinis cotnunibus,
qui funt noti prius nobisj tt> quod noftra cognitio incipit a communibus & confufis,vt habctur
r. Phyfl text.com. 3. ifliautcm termini commitnes funt cns, tofum , pars, aequale, inaequalc,
fi^

:

'^ticunque vero conantur Mcentium qui-

Tc«t.cpni.8

:

Jpcipit dpterminarc

;

&

o«cquitur de ipfb

modo

}l

::

Summa^IT.
modo

Cap.II.

declarariuo oftendens<juid /it,& quale

fir.

121

contrariM opinionts qui de hoc

eft

mentitw.

Secundo detcnninat de co modo defenmio defendens ipfum contra negantes difputans contra

Secimda

cos.

ibi

Sum atttem quidiim. Prima di-

Prim6 enim przmitric , qus

oiditur in duo.
CMfJititMts

:

(iint

conditiones principij firmifllmi. Secuodo appli-

Quui verhfit

fritmfrifui-

cat eas ad propofitum.Secunda ibi

titrts.

iSud.Ponit ergo tres condirioncs prindpij firmif-

:

Prima conditio cft , qu6d circa ipuim non
fonungit mcnriri,vel errare ; idco didt,qu6djfrfimi.

plijfimum
ftrmijp--

omnium principiorum efl idfciluet circa

quod impojfihile
enim pro quia ,

eft

menttri.

Cuius caulam fubdit,

tale fcilicct iprincipiara firmifli-

nium necejfe eft tffe notiffimum ; ex quo {equimr,
qu6d non conringit decipi circa illud , cum circa
AlMsftum
»i ttgnittim
tX fllfrptfitso.

ea qut ignorant decipiuntHr omnes. Secunda condirio eft,qu6d non ut conditionale, id eft,notum
ex fuppofitione,v?I condirionc, fcdfup. fit per fe

nonimjideo dicit/juod
fimiim oportet non

ejfe

fiapplc

principium fumif-

conditionale.Cvdvs caufam

langitrquia illud prificipimn, quod neceffkriumeft

hahere inteSigentem quodUhet enfium hoc npn

conditioM cft,non
"Eiddemttx

ejl

habitum ex condirione,vel
ex fuppofitione/juafi non fit pcr fe notum. Tertia
eft

conditio eft,qu6d flipple principium firmifliraiun
ftecejjarium efl cognofcere

benti ipfum,

neceffe efi venire

CT*

,

ha-

non fupple pcr demonftratioiiem,(ed
palam ejfe , quod

notis tcrminis,poftca concludit
tale

principium,^aod

habct «mnes diclas

fcilicet

condidoncs^y? omniuTnfirmiJftmum. Deinde cum
didc:

^uodverhfit illudpojidkdmms.

Idem enimfimul ejfe^ <^ non

Tcx. com.5.

ineffe eidem,

&

^fecundumidemimpofiibile ,
quacumque
determinaremus vtiefueficut determina-

alia

ta

ad Logicas difficultdtes.

U

Adaptat ifH prindpio i\dci% conditiones. PriSecundo fecundam. Tcrri6 teniam.
Secundaibi:|^.<ipro^rpr tmnes.TtTfxx ibi:AV«r<«
namque. In prima parte intcndit talem rarionem:
Si conringat aliquem opinari , qu6d idem fit fic
pon fit;crgo eidem fimul inerunt contraria con-

mo primam.

:

fcqucns cft faIfum;ergo antecedcns,

quens nullum contingit decipi

,

& per confc-

vel errare circa

hoc principium. Comequentiam probat ex hoc;
quia contraris opinioncs funt ill2,qu£ funt contradi<5tionis

Perihcrm.

,

fi

vt habetur circa fincm fecundi libri

JmpoffibiU
efi

altqnem

exifiimare

iJctgJiwul

ergoaUquisdiccret,qu6dc6tingeret ejft.&no»

ahqucm opinari idcm fimul efle , & non efle, fequinir quod iIIc,quod fic opinarctur , haberct fimul contrarias opiniones. Didt crgo,qu6d idem,

tff*.

fcilicct prindpium,quod nunc dichmi eft. Sftfirmijfimum omnium principiorum : hahet enim di-

Bam determinati9nem,id eft,primam condirioncm
fupradetcrminacam:quod primo ofteiulit diccns,
quod

impojfilfile eii fu/cipere,idc^,Ofimn quemidem effe,& idem non e(fe ,ficut quidam dicunt Heraclitum hocfu*Jfe opinatum,(cd licct hoc
dixerit vocc, non tamcn opinabamr mcnte ideo
dicit, qnod aon eft Jic quemadmodum quidam putant^eizcMramdictxfjionenim est necejfeea,qu£

Ithet

:

aliquis dicit, fdlicet voce,ea

& fufeipere,id cft,o-

pinari racntc;poftea tangii rarioncm ad oppofitii

dicensfivero non

, fupplc venim fit,qu6d didhim
quod contingit eidem contraria fimttl
wrj^jdetcrminenu- ergo nobis eadem,idcft,quod

eft ,fequitur

oftendebanir propofitunvpropofirione confiieta,
quat fdhcctdcckrata eftinLogids , fdlicct in 2.

Perihermaiias,qux eft ifla,quod contraria quidem
efi opinio

go

fic

opiniani,qu£ efi contradifiionis,c^ma. er-

e(i,palam quia impojfihile esl eundemfimuL

fufcipere ejfe,& non

Applicat di(fbs condiriones ad propofitum de
primo prindpio. Circaquod duo fadt quia pri-

efie, enim pro quia , fi fic, ifte
quidem mentitta hahehit contrarioi opiniones,c^\iod

fupple cft impoflibile.

:

Notandum , qu6d, vt

m6 dicit quid fit illud

piimura prindpium. Se^ondo adaptat ei didbs conditiones. Secimda ibi:
IUudeni^nfirmiJfmum. Dicit ergo , quidfit illud,
fcilicet principium firmiflimum,fcilicet pofiea di-

camM,Sc pofito, qu6d fit ipfiira, fcilicet quody?mul ejfe,cr non efe eidem eft impoJfihtle,dr oportet
addere qiticunque aliafunt determinata ad Logicas difiicultata, id cft, oponct addcrc alias omnes condiriones requifitas ad incompofEbilitafnmtfin
ffificifiMPi.

tem

Elenchorum c. 3.
aliquid eidem inei^

contradiciionisjpofitas

i.

fcilicet quod impoflibile eft
fecundum idem ad idem fimiliter
:

& huiufinodi

tempore,

,

&

qux ponuntur

in

eodem

in defini-

rione elenchi,qiii cft fyllogifinus contradi^onisi

Deindccuradidc:

Hoc aut^m omnium firmifsimum efl prinhahet enim dicfam determinattonem. Impofsibile namque quacunejue idem
exiftimare effe,(jr non efie^quemadmodu quidem quidnmputant dicere Heraclitum non
enim eft necejfe^qu/t aliquu dfcit hocexiftimacifiorum

;

,

re.

Si vero non,contingit ftmulineffe eidem

contraria-.determinatafint

autem a nohis

httic propofitiom confueta.

Centraria vero

,

^

Sicoti

Oper. tom.

I

V.

bonus,&aIius opinatur,qu6d Socrates eftmalus,non ellent opiniones prim6,
per Ce contra=riac/ed quod vnus opinenu-,Socratcs cft albus,&
alius opinetur^ocrates non eft albus : fi iginir vnus opincnir Socratcm elle bonum ,
idem opinetur Socratem non efle bonum, nmc erunt opieft

&

&

m'ones contrariac per fc,-& prim6:fi igitur aliquis
opinaturidem funulcfle,& non eile , opinabitur
«iuo contradidoria circ fimul vera

eft

,

&

pcr confc-

quens habebit fimiil duas contrarias opinioncs;
quarc cidem fimul incrimt contraria , quod cft
impofHbile. Dcinde cum didt

c^apropter omnes demonsirantes in hanc

reducunt vltimam opinionem.
Adaptat diclo principio fecundam condirioIllud, ad quod refbluuntur omnes demonftraripncs,non lubcnir cx

nem,& innuit talem rationem
fiippofitione

principium

,

cft

fcd cft per fc

huiufinodi

quafi concludens cx didris
ple

qu^ contrdiiclionU. Palani
,
qaia impofsibile fimul exisiimare eun4cm ejfe, cr non ejfe idemfimiil enim habebit
opinio opinioni

probattir i. Pcriherme-

duo haberent duas opiniones
contrariaSjifhe opinioncs non funt contrariar prim6,& pcr fe:fi enim vnus opinamr,qu6d Socrafes
nias, iuxta finem,fi

fic cft

,

quod drca

,
:

:

notum

crgo

,

fcd didhim
&c. Dicit crgo
:

quapropter, quia fup-

illud principiura

non con-

tingitmcntiri, ideo omnes demonftra/ues reducunt
in eam vttimam opinionem, id eft,in iftam propo-

fitionem,& dignitatem vlrimam,qux
digniutum. Dcindc cui» ilidt

L

eft diguiiai

N4tur.i

35
Ofinimies
contTOrii tri'
plitet.

:

:

Metaph.

Lib.IV.

122

Ndtura tfAmque pincifiufn
dignitatum hac^emnium.

,

^ al/arum

monfl:rationem^&quorum
ter

Adaptat ad didbiim principium tertiam conditionem,& intcndit taJcm rationem lUud quod
eft notum in naturali lumine intcUedus non ha-

quidem

enirn

omnium

mn oportet\totalidemonHratiC"

ejfe

nemejlimfofihile.nam in infnitum frocede^
ret^vt ncc itaforet demonfratio. Si vero quo-

:

Htmenjlra«fidetgnotit.

per dcnionftrationem ,quia demonftratio
fed di^^iun primum principiun»
^f^ jg ignotis
efthuiufmodi ; crgo , &c. Dicitergo ,qudd diftum primum principiHm eft natura, id cft, natu-

\)cuv[

:

raliter prius,

& haec fciHcet propofitio, vel digrii-

rundam non

ofortet quarcre demonfratio-

nem quod volunt magis
,

non hahent

ejfe tale frincifium

dicere.

Ponit (ecundum errorem volentium

,

fcilicet

iS

primum principium demonftrare.Circa quod duo
facit quia Primo oftendit primum principium
nonpofle demonftrari fimpliciter. Secundo qu6d
:

aliarum omfiium dignitatum fupple prior,
ex quo (equitur , qu(id non habetur per dcmonftrationcm qualiter autem prim^ principia fiant
nobis nota in lumine naturaU intelledus , declaratum fnit in quadam quaeftione in prologo pritas ejh

:

mi hbri,&
do libro.

in

quadam

quaeftione poiita in fecun-

poteft aliqualiter demonftrari,accipiendo fcilicet

impropric demonftrari. Secunda
demonftrare. Dicit ergo,

id

dignum

eft,

iudicant

,

II.

iri

Contra dicentes , contingerepolfe idemeftp,

eft

enimineruditio non

nam in infinitum proce-

demonftratpr,veI fiipple

demonftratione,

poflibiIe;idcc> fubdit

ftratio

;

eflet circu^

quorum vtrumque
ejuare nec ita fieret

eft imdemon- Non omniura

F MM A R IVM.

;

oportet igirur aliqua cfle indemonftra-

monftrabilia

,

vt did-um cft

,

quod dignantur tale

mo , rciicit duos errorei de primo principio explicans quomodo dici poflit ali-

ejfeprincipiu-/n,fcilkct indemonftrabilc dicerenon

qualiter demonflrari.

& 6. idem non demonftratur per feipfum,
fed pef aiiud:nam aliter idem eflct prius, & pofterius,norius & minus notum refpe6hifuimet,cum
demonftratioprocedat ex prioribus & notiori-

,

^ Vnt autem
exifiimare ita

quidam,(jui^vt diximiu^dice-

:

habent,(c\{iciix.

prxtcrmiflb illo,qu6d fit primum.

Notandum , quod

ficut

habetur ex

pofter.

i.

text. 5.

j^ hant contingere idem ejfe^

(jr

non

ejfe

,

&

Vtuntur autem ratione hae

omnia

eflent demonftrabilia

,

accipimtts quafi imfofthile exiflentefinml effe

proccflum infinitum,quonim vtrumque improbat
Philofbphus I. pofter. fi crgo oportet dare aliqua

&

tnttfftu ie-

principio

ftnfiuw.

quale

,

Ph ilofbphus determinauit de primo

modo declaratiuo

oftendens quid

,

&

nunc procedit ad dcrenninandum de
ipfo modo defenfiuojdefendens ipfum contra negantcs ipfum difputans contra cos. Circa quod
duo facit 3 Primo enim taiigit & excUidit duos
crrores circa' primum principium. Secund6 re--

primum errorem

xe contra ipfum. Sccunda

ad omnia. Prima

ibi

:

difputans proli-

Principium vera

in duas (ecundijm duos errores

quos ponit primus eft negantium iecundus. eft
demonftrare volentium illud principium ibi
hoc. Dicit e^go > qu6d/««f
Tritmt trrer Dignantur autem
cireMprimum quidam qui , vt diximiu de Hcraclito , dicebant
frmctpum,
f^ontingere idem ejfe,
non ejfe,etenim exiftimaret
id cft,opinari, ita ejfe,hac autem ratione, vel pofitionc , vtHntur multi eorum , ejHifunt de natura,
:

:

&

&

id cft

fimpliciter indemonftrabilia

,

multi Philofbphi naturales, iicut inferius

dicetur: nqs autem accipimtu nunc (juafi impojfibile exiftente aliquid fimul ejfe
non ejfe , hoc

&

4;nim fiipponendo

; per hoc enim oftendimMi, quod
principium firmijfmum omniumeftf\t patct
cx przcedentibus. Deinde cum dicit

illud

Volunt autem dr hoc demonBrare quidam

enim ineruditio

frofter ineruditionem ,

efi

non cognofcere quorum

ofortet qudrere de-

,

multb magis

,

vel

pri-

mum principium,de quonunc eft fermo,erit limphciter indemonftrabile : qiua

fi

iftud

non fit

in-

dcmonftrabiIe,non habemus dicere,qubd aliud fit
indemonftrabilc

fit ,

greditur fuper

d^mojfra

'''/"/!/«"'»•

vcl o-

porret efle circulum in demonftrationibus

mmffe:^ profter hoc oflendimm^cjuiafrmifimum id frincipiorum omnium efl.

Tdemnmf»*'fi

,

bus:fi igitur

mHltieorum , (^uide natura. Nos autem nunc

Poftquara

demon.
*f'

Si vero ejuorundam non oportet qutrere de- Ja
l^fjf
monftrationem, id eft, fi oportet aliqua elTe indcbilia.

:

4

:

efle.

In hoc capite vfque ibi Ampliusfi ho-

j

fubdit

eft impojjibile :

deret,(ci\icti

lus

t»«^

indifcipli-»

quorum oportet demonftrationem quxrere,& quorum non oportet:omnium enim ejfe demonftrationcm

S

demonfirare hoc, (cilicec

cognofcere

SVMMiE SECVNDiE

non

,

er-

"''•

fiue ignorantiam artis demonftrandi,

quod exponit cum

&

Efi autem SecuHdus

:

principium propter ineruditionem , vel

nationem

Cap.

ibi

quod ejuidam dignantttr,

,

cum de illo magis videatur ri^-.
cum dicit:

tione fua: primitatis. Deinde

Efi autem demonflrare elenchice, (Jr de hoc:

quia imfofibileffolum aliquiddicit qui duhitat.fverh nihil.derifo efquarere rationem

ad nullam hahentem rationem ^inquantum
non hahet rationem :fmilis enimflanta talis
inquantum talis iam eli. Elenchice autem
demonsirare vtique videbitur farum differdemonjhare, ^uia demonflrans qut-

re, (jr

dem quod infrincifio ifednec tali exisiente
,

caufa , elenchm vtiqueerit^(jr no.n

demon-

fratio.
Oftendit

quomodo

aliqualiter potcft dici di-

£hun principium pofle demonftrari. Dicit ergo,
qubd eft , id eft , conringit demonftrare de hoc , id
eft,principio,f/r»c/?»Vf,id eft,argumentatiue

:

^mm

idem fimul cfle,& non effe;
ex hocyJ iUe,qUi dubitabit^fcil. de dido principio;
folitmaliquiddicitfid eft,dummod6 aliquid npmi-.
nc fignificct:yJ vero nihil fignificet,Tpernomcn,dcrifio e(f qurtrere rationem ad nullam habentem rationem, inquantum non habet rationem, fcilicct in
impojfibile eft^ fcilicet

Ipqucndoi

i^

quoddidum cfL Secundo oftendit . nifi auquid quod cx virtute illius prindpij depcndcat (ed : & non per quando fit modum clcnchi.ejuod hoc quidem verum eft . ifhid & non & multum dl affine prindpio. contra cos iam enim altquid difputans . : vel Icx^uatnr './fi oportct fupple acdpcre pro principio . 10.non autcm vnum . quod per vniun fignificatur .'interimens enim ratioiffi dr . ibi : Sfl autem ab eadem opinio.videtur petcre prindpium quia non podet quiafialiquis vcllct : acdpcre ad eius dcmonftrationcm .qu6dW#ffdbicr. efl falfa quia faltcm hoc habcmus . Tcrria ibi. Secundum autem cft impofllbilc: & & : primum principium demonurarc. c^ubdprincipium. &c non v^ vndc conuincic nulli . quod ponuntinter duo coutradidkoria illud principium gatio.difKn6himafuo contradidorio . Vult dicere tfi in principio.deftruic rarioncm falfam. Sc fyllogifini probabilis. quia prim6 difputat contra cos commtuiitcr.& nonficfe babet. fcilicct cui loquitur . prolixc contra ipfum. quod hoc erit manifefb. nec ei ad feipfum. 39 . quiaprimo facit. qui fuftinec rario- ncm. quod efi idem fimul ejfe . . (cilicet proccdendi. quod vnum aliquid fignificct hoc cnim tcft fimplicitcr : aut habere. Dcinde cum didt Primum quidem igitur manifesiumy quid verum efi quod fignificat ncmen effeyaut primum errorcm ertt definitttm qu6d hoc idem nemyfu^inet ratione. Sccunda ibi Am- vera affirmatid. Sccundo difputat contra ponentes ea fimul efle falfa rarionc mcdi) . vt fupponicur . Prima fumituf cx tem viis proccdit contra nominis fignificationc. qu6d miJtum dif- fen demonftrare primum principium modo argumcntariuo. Cap. tom. Notandum. velnegatio : namquafi cx fequitiir . ^mpliiss fi ejuam maxime.& hoc fupponendo . quod & tmMiutnf*ufi *jfi »li- qMslu dt' pjeafiTMtit. id hcx: fadendo non eric demonflrarc fimpli-» primum prindpium fed erit tancum rario fliftinens. Tcrtia ibi argHmentatio erit. vd vcl pcr voces. Dcinde ciim fcilicct loquitur .id eft. cum nihil fit pius eo potcft tamen dcmonftrari impropric .*Ar»j?f«tt da 111 principium primum principium conrra negantes . & defendcns primum principiiun concitcr . tliijiiMiiter tUmonfirare.id cft. Sccunda cx tcrmini . & per confcqucns ncgantes de quolihet affirmatio difputat contra . quam negat .Jedficjuti dederit boc. Primo enim difputat contraponentcs contradidcriadle fimul vcra. fcilicet primum principium:</»co aM- dtmmftrM* tUmonihttre . id dCt. Terria cx rcrum difHn- ^one. Am L z num . Quarta ibi jimpltM autem circa omnia. & detftione. ficut patebit.id eft. Circa quod duo facit fcam. Quartaex ccrritudinis cogm'rionc.non (c- dcmonftrario fimplidter .quod dlet petitio principijjficut diclum fuit fupra. IL ttdu^Jhmlis loquendo i tdlu enim efiplantdt : quat fdlicct nihil fignificat vocc fignoaliqao itt ejtutntifm eji bruta enim aliqiud : . co. conucnire poiTc iimul cfTc.nec adalium quare fupple cum . vel difputarc •. SiquU AUtem hocdederityCrit demonfiratio-. ta cx vcritatis condirione.iam enim trit aliquiddiffinitumyfedtamen non demonfiram ^fedfufiinens .qutd opinabitur Jic demonihrMrti • quia qtureret .Df e}uo- dum quod dupliciter arguit. adaptat opinionem Pythagoricorum ifU pofidoni negantium primum pryicipium. tali dicit . : hoc entm (juod a frtnci- fio fetere . id eft.: : Summ^ II.vt pacec. concIudic^ijiMrf non vti- qut »mnefic. non e(Ie dijmum dicere altquid f""""" Ttremfrtm» rr ir n ejje. '*'* eemtra "' non difnari. modo denchico . .& alij ipfum audit hoc enim derifbrium cft loqui . fiue fyllogilmo Elenchico. Prima crgo Nomen vnutn fignificat nacuram fcu vnum quid. non . : . ille cnim . cum tali non eritfermo.qu6d hxc propoficio eft vcra. vd pcr figna naturalia fignificant cxponit autcra modum quo primum principium potcft dcmon: Trimi fri»' eipiMmftttfi . tra ncganccs ipfum. Se- : pliitsfi homo. OMt non ejje. Se- quod fi nomcn aliquid fignificat.qu6d primum prindpium non podemonftrari . libet eji illo Arguit contra eos fecundum danim princimodum. Deindc : in duas . pium cundum hoc hsc pars diuiditur in trcs. ad bteifitdijfio' omnia talia. vel nominis prsdicationc. vndc fubdit^/f^iwc VtmmfirM' titdtifUx. id eft . contra cos fecundum datum modum . cffe-. fi fiipplc fimplicircr »x qiu ftqiti tem dijferre . Quin- Scxta cx rcrum fuqa.qitod eli aprincipio qu^ere. nec ad alium.fi:ilicct modoareumcntatiuo. & principia. fciliccty5gw</fcare hoc aliqutd . Secunda ibi : Omaino vero dejirHunt. ic oon cfTc. In ptima fep» cos. IT.C^ ipjl. demonftrarc ipfum fimplicitcr nam primum non eft inconucniens. auxta finem huius quani His autemdeterminatis.contra omnia talia inopinabilia. vtpatebitfbcim infra. Septima ibi. non concedat fi vnum aliquid fignificare .(fr non demonihatio. alif.quafi contradiccns fibi. id cft. quod non omnis afnrmario eft vera . Dicit : cum fua negatione:ide6 . Circa primum cedit. aut non ejfe quU opnahitur . Seauida ibi : SJi autem non idem modtu. quitur illud iiiconuenicns. . id dt . •videtm. & necejfe eftfi aliquid dicat.quare non vtique omneficy(jr nonficfe habcbit. fciiicet. Teni6 nexos . Secunda ibi Primum ergo mantfeiium. fdlicet ipfum vnum. vel ne- quofdam errores an- & his opiniomlaus communicantes. Secun- & Scoti Oper.argumentariuc ftrari. cum dicic. qu6d vnum aliquid fignihcat . aut ejje alitjuid dicere forfan vtique . Di38 cit ergo. diccns. Scptima ex falfitatis compararionc. qui efl (yllosjifmus contradi^onis.un.infra yftd caufam ntn demonfirans . Impojftbile gjfe notandum . Prima in duas.ntininisfig**/***'*•'*•" tur. cundaibi:e^ri»*ro nec contradiilionts. hocprimum elt manifeftum. &r in illo virmaHtcr continetur. modum Prim6 cxpom't fic pro- nac "prindpiuih Sccundo arguit quo contra eos argiicndum fir. SFMMARIFM.fiautem non.(cilicec veram. non oportet accipcrc pro (ommitniter : prindpio aliquam propofirioncm affinnatiuam. Sccimd6 magis fpecialitar. & cius contradidteria . t^ued vnttm fig' nificat hoc alujuid ejfe aut non ejfe . Scxta ibi : f^nde maxime. Ad cuiua euldentiam principium.8c concclldric flatim erit demonjt-iatiot Principlum verb ad omnia talia non velle^ 37 Tcx.(^\i : : : vnum eft : ^mpltiisfi contradiEiionis. fedJigntfcare quidem aliquid ^ Hoc enim neceffe efift dicat aliquidfi enimnon^cum talinon vtique eritfer' VtOy nec ipfi adfeipfum. Quinta ibi : yimpltits igitur 1 »4/» cAufa in dcmonftrarionc fimplicitcr. veritm pro fed tfitfiinens. Rcsreditur fupcr : cft. exfrim» via vcl negaciuam hoc enim forfan aliquis opinabi.

fignificat vnum &fecundum vnam rationem:quaie etiam addit quod contingit vnum plura fignificans.fetjuttMr «»- iUud . quod cum Ariftot. Cuius ra- non Vtie Se«».: . quod /i homo ftgnificat vmmfit hocvnum animal bipes hoc enim : vnum quod nomen .re efi hoc quod homintm cjfe. Ad probandum autem quod vnum noraen fignificat. id tell'iiMr.^uppof. LiberlV.eom. vnumfignificarent .vnde & pofllt inrelligere ficut intelligit. niftfectmdum aquiuOcationemy vtfi quem nos hominem vocar^tif.Voneturenimproprium nomenfecunaum vnam-^ quamque rationem : fi autem nonponaturfed infinitafignificare dicat palam quia non vti. fonetur enim vtKjue finguLts rationibus alterum nomen.e\\i^CK. id (jr fecundkm veritatem hominem.qu6d hoc nomen iowojfignificat id quod eft hominem eire. efi necfiflura quis dicat fignificare . uocationem tum quia hic ftatim dixit quod fi v- vnum nomen vnum fienificare finita . num nomen plura fignificet nihil difFert fblumr modo illa plura fint finita quia cuilibet illarum . Sit itaque ftcut kprincipio Tcx. 'utfi non dicat horninem vnumfignificare ^fedmulta . ipfum vnum ahquid fignincan$ vnum fignifica^is cft Hum efi fignificans -. tttn- tttm fignifi ca. fi illa plura fint finica . fed vidctur ^e. Metaph. Nonfignificantibttiautemno-' mtmbtts aitferetur adinuicemdtfputarefecundum veritatem autem.ftt hoc Dico autem ftgnijicare mimAlbipes. intelligitur nifi tantum j. id verum qnod nomen fignificans vnum non (olum fignificat de vno .• dico fcilicet alise ratio- nes C\^\nfiC3Xx.. Terri6 quia quac funt eadem vni & eidem eadem flint fibijnuicem. & non homo . quod eft homi- nem elle mnfblum non efie de vno. ficans ali(juid nomen. . nomen fi finita fignificat . hoc erit fecundum sequi.hitendit ergo Arift. Notandum . y? Tmum. Nihil enim contingit intelligere nihtl intelligen-' tem vntim •. : Secunda ibi : Prima Necejfe ttAqite. non fignificantvnum.& rcdibit idem quod prius:vnde patet quod nomen ajqniijocu non eft vcrum .altf non ho- minem vocent. 124 Al^pliusji homofigmficat <vnum . fcilicet quod hoc nomen homo fignificat idem.S)C cipio fed ninil vel fub ratione vnius:quia ahquod vnum mx.. ex quo fequitur. & : id eft. & noN efi efifi hominemje- cundum nomen.& homofignificarent vmim.fiautcm contingit . Non enim vnum fignificare quodde vno quoniamfic vtique muficum. ad & ad ipfum .ponatur huic reinomenvnum. vnum fimpliciter.qudrc fequirur . Secundo exillis arguit ad propofitum. .&fignificans ficat intelledum Ponit rccixndam rationem contra eos. quod cum fignificat .tur rr infignificare infinita. ideo fubdit dico : . & plnres . .^ fupple funt idem. cjfiia non erit ratio . nuit talem rarionem plura .fed \\ominemfi homo fignificat eft.& albttm^& ho^ mo . Dicit ergo. quod fi aliquod nomen t/.c^ adfeipfum. 41 tantum loquitur Nomen iini-' uecum ejl C5( inrenrione de nomine vniuoco folum .ponatur enim in fingulis rationihiu ditterfum libet quiditati nomen ^ quod cuipoteft impo- id eft & rarioni fignificatse & diuerfum .eJi ^!^ ^ locutio vcl difputatio quod patet fic nam quodlibet telii^ere. quod non fignificat id quod efthominem non e(Te:nonenim dignamur. nihil conttngit intelligere nifi quaj intelh'gitur. intelledlus . autem vt fidicat aliquis hommem non ftgnifirare vnum. quia fic vt a prinr- didumeft. que erit ratio:nam non vnumfignificare^nihil fignificareefi. ab aUis diftin- guit^ideo dicit vnum fi . Tertium eft qu6d ^owo.num. fciHcetqu6d vnum nomen . ^fifit Tiit aufem d/ffert .palam .fedfectindumrem. quod intcUigit . mhtl dtjfert vtft quis plura dvat figmficare folttmmodo quod tantkm definita . Dicit ergo . quod fimpliciter patet :tum quia infra fupponit . hoc erit fif^nificatiim huius nominis homo. nec contingit itaque hominem quare (ec^mmt c^\oAomnia eruntvnum. Quod autem non fignificarc i. ideft.qu6d homo & lapis erunt vnum idem cum fint idem vni. Circa quod duo facit quia primo praemittit quadam neceiTaria.fed multa.fed definita numero : ponatur enirn proprtum nomen ferundkm vnamquamcjue rationetn-. quantum fcilicet omnia de vno verificantur : tio eft:quia album dicitur de homine & proptcr hoc eft vnum cum hominc . Dubitaium vero hocnon contingit idem effe . figui- : in tres fe- cundum quod tria prxmittit.iTnponatur huic contigit rei : Sijnificnt igi.ii dicium efifigni- vnum.antem non ponatur ca.& fecundum vnam rationem. in- quiditas . tur nihil intelligitur altquid homo. id eft. Bico autem .t/««w nomen. : rationum plurium poterit nomen proprium imponi. pefibit omnis difputatio. erunt Jynonyma : namque quare vnum omnia & non erunt ejfe & non ejfeidem. id eft . eis imponi Vnii nomen tantum.fit niHiljprobat ex . o fiue vnum .quia de vno fcd fignificat id quod eft v- eft num fimpliciter. ait.mfi. ejuorum vntHS quidem vna ratio animalbipes:funt Autem dr alix piuresfeddefinits numero. nihil lignificatur . Ideo dicit . fi aat infinira .Sappof. eadem ratione erit idem cum lapide. Tertia ibi : Si atttem non /ignificat.auc finita .ifi. quia . Ponit fecundum prcEmittcndum. quod fi hoc & vnum. Deinde cupi dicit^ Non itaque contingit homini ^ffifig^ifica- re^quodquidem non ejfe homini fihomofignificat nonfolum de vnofed hoc figntficat & vnu. Htc nomen^ homo.Secunda ibi uVff itacfue contingit hominem.vnum quod intelligentem : fedfi conttngit . qu6d omnia namina erunt fynonyma . Secundum eft quod fequitur ex primo. hoc hoc quianomen conceptum mentis vnun!. camiis fic in ef^ vnum fignificarequod nondignum iudi- eft dc vno:quoniam muficum.& fecudtim vnam rationem. qu6dnomen fimpliciter vnum. & fubdit quod ide6 dicatur vnum.qu6d nomeu vnum fianificat vnum. habetur propofitum i fi infinita .ftc itaficut a principio di- & figntficans alt^uid vnum. fignificat eft definitio rei & autem hoc vnum figfiificarefihoc cft homo hoc efi hominem eJfeM cil. . fignificabit : vnum fignificare. Sc tunc redibit id quod prius.non autem id quod cft hominem non cfle. efte tantiani.hinc eftquod ^owofignificatid quod cfthominem fe. Primum.& aH>um. quorumvnitts quidem vnaratiofit animal ni nomen prpptium bipestfunt dtuerfe.folum autem definita . qiiod & fi plura non nifi in quantum funt aliquo modo vnum. hocfihoc homo efi hominem ejfe. cum dicatur dc lapide . fi animal bipes eft quod quid cft hominis . nomenfignificat plura . : : nihil eflfignificare : ftd non ficrntficantihus nominihus aufertur adintticem dif- putatio dl.

non idem tum. tingit : fignificat necefje ejfe e^ non cft ejfe hominem.non 125 dixerit fignificare & vnum ratione cum ho' & quod diffum rius oftenfiim.Secund6 fubiungit cniufdam fupp6fiti quod tria probationem.ficut id quodeft album.kon igitur contwgitfimul verum & ejfe . & & minem. contingit enim qudd hoc nomen homo fignificat homi. & non efle homa .& non homo id quod non efle hominem. pradicapraedicabitur vnum dc alio in quid . & & quod hoc nomen homo. Necejfe itaque fi tfuia homo ^nimal verum quod eH eJi bifes . hoc effe tmfopbile non efie enimfignificat^ necejfe hominem.ln Neccfle intendit talem rationem : mo fit animal bipcs:ha:c cft ratio cat . animal hipes hoe enim quod eft impoffibile non effe : quia illae propofitiones sequipollent : non igitur contingit fimtd veru ejfe dicere idem hominem ejje.y^<i fi fitidcm fecundiim fccimdum rarionem.homir- m :fed oHenfum efi quod alterumfignificat. vnum.\t praediAum eft neceire efle . home. hoc nomen homo. Ex quo patet ^"P^ "" quod non contingit affirmationem & negationc ^^llgU^Jli^ nmul efle veram de hominc. (^ ne» folum oppofita. ita fignificat hominem efle. multum enim effe ejfe dr alterumfiigni' homine e[fe alte- opponitur ilLud magis^ quarefignificatdiuerfum. poflit vtrumque xquiuocc fignificarc. fcilicctnecefkeft efle. hoceft hpc . Idc6 concludit quod non erunt idem & tjfe & non ejfe.falam <juia fignificat diuerfum homo : & & ^ nonejfe homine non erit itiuerfum. »0« home fignificat non efle homljiem.ah efle non hominem homine: heminem. Si autem hocnoncontingit.ficontingit fimul idem non effe hominem fecundum no~ ejfe haminem . IL id eft. Terri6 excludit quandam cauillarioncm.cu. Dicit ergo qu6dy7w« lignificant vnum non hemo. id eft. & pcr non animal & flc vlterius vt prius.nem efle . Prim6 cnim ex praedidis fo^mat rarionem. hoc Scori Oper.c^cA ad fignificandum qu6d homo non fignificat vniuocehonunem cfle. vel qu6d hoc nomen homo fignificaret vtrumque iUomm. & id quod cft non clle hominera funt diuerfa. quia vnum omniafunt. quod per defininis . fcihcet hominem cfle & non cfle homincmypof» fet negari illa propofito . probando cnim qu^d hoc nomen.quod qnid eft hopti^cmt idf. niinis. : rationem : nam hocfignificat ejfe vnum.puta de Socratc. fciHcet id quod eftelle homincm. nen efje hoidem hominem effe.w<». id eft. tione dicente.quod cft homirtem cfle. (cilicet & vnum . datopetim.id : fi igitur homo & cft quod quid cft non homo non homo idem fignificant . raojignijicabit hamfnem fedoflenfum efi^A eft. Sccunda ibi : Nam hominem ejfe.fic valentad iftamxarionem:quia fi daretur qu6d homo 8c non homo idem fignificarent . Oftendit terrium prjcmittendum.ijw'/* diuerfum ftgnific^nfxi^ctmm. & vero eruntvnum. Si autem (^ alium hominemelte.fcilicet quod necefle fit hominem efle animal bipes. firilicet ejfe . idem dicemtts quod^ prius mine diSium eH . Deinde cuni hominem c^xaxthomo : fignificaJbuiit quod eft Sc non inten^ dicit gnificatid quod eft non efle honunem . w««. lY. Deinde dicit ^ Si dutem nonjignificet dterum honto non homo . Dicit ergo qu6d necefie eft itacjue vertm dieerefi tiiigit : tur (juidem. cfle . Ex quo patct quod no fimt idem cfle homi- Subiungit cuiuIHam fuppofiti prob^itioocm.& homi- lapide . fcilicet quod homo moMiftm' fit animal bipes . dixerac quod id quod cft efle homincm .rcih'cet aequiuocum. vnum enim erunt Ce- ^uare erit ejfe hocipfum animalbipes . dicere. nomcn puta ho- & hormnem non fiippofitum tanquam effe: fiipe- j. cum ergo eflc non efle verificcntur de eodem. Nota^dum. id quod cft homincm nonefle.fedfi hoc necejfe . Si veroerit gjrvnumjignt^cat homini ejje^& non. cjuia homo animal bipesihoc enim erae eft ijuod fignificahat homo : fed fihoc necejfe non con- non ejfe hoc ipfum . ex quo homo & non homo idem fignificarent vcl hoc nomenhom» vtrunque fignificaret. Tcnia ibi:5i reffondeatur ad interrogatii. Ex quibus omnibus rem. non ejfe nififecHndumiiqHiwK*tionem'.^f'^»^ pofllbile quod diccrentur dc codem & hoc eft Ig^ homM . Arguit ad propofimm ex pritmiflSs. ergo cile hominem & Mon efle homincm erunt idan & nojn aliquid : diuerfiun . homo jlom d* »»» Et intendit talem rarionem homt fignificat id komet nonfi. eft ahud & aliud (ccundum rarioncm: Ucctdecodem dicantur.vtrunque fignificarct:cuius oppofitum non homb non pracoftenfiim eft . nam ratio quam figuificat nomen eft quiditas rci . fecundum negantcs primura principiumroportec & tamcn qucSd aliud fit id quod cft horoincm eflc. Addit autem qu6d eadenijrorejfe hominem : quia fcilicct neceflc & in non non hominem efle non animal confequens non contingit non bipes .qu6d non fignificat homincm non cfle: patet & accipitur hic ejje hominis pro quiditate homi- quam fignificat nomcn. ergo homo idem. eft & nem .& nonefle hominemjcfto dicit quod quodfignificahat contingit. Circ? facit. tom.&quod cftmuficum. vtfi tjuem nos hominemfignificamMi:alij. &qu6d non fit animal bipcs. cum jtionem exprimitur.: : : Summ^II Cap. qu6d ea qux prxmifla fuerant.{cilicet quod & & tton homo non fignificant vnum idcm. indumentumfi ratiofit vnaifi vt vefHmentum cu|iduit\ nem non Xcxt.qu^d fiignificanria eandcmrem in mMtune.& non con- no elle vel no poflTibilc eft non clfe^fi iginon poflSbile eft non eflejergo impolTibile cft hominem non cfle animal bipcs. & per confcqucns vnum de alio prjc- dicabitur.& erunt idemfecundupirarioncm^ficut & indumentum quia idem nomqi veftimentum puta io.Cd\icct inalia lingua »0« hominem vocent : fed hoc non eft modo duhitatum vel quaefitiun . falam cjuia non ejfe homo ab ejfe homini non erit alterum : qaare erlt homini ejfe non homini ejfe:vnum enim eritihocenim injignijicai ejfe vnum vt veHimentum ^ . non fi- efi. enim ernt quocl hic vult probare pcr talem rarionem gis opponuntur §flc hotninem : Ma- & non eflcho- #/» Wi««wi ^M^ftur- . 41 dumentum Ji ratio vna. minem : endem autem ratio in non ejfe ho^y effe dicere tio eft SuDpof- homo >. non contindt non primapanc quod ho- eft quam fignifi- fuitiled quod efletquia iftjE xquipollent. & id quod eft non cfle hominemJJcind? cum dicit 2(am ejfe ^ non homini ficatifiquidem album rum . bipes efle .

qu6d illj.vt ifiautem hoc non igitur in & & alpa quicUqueaccidik : homofinon pro nifi:nifi fefpondenda qu^cumque funt. & non prsdicatum ejfe quod vere homini ejfe. Dicit crgo quod ho- ^iopodto : dato quod milltef idem ejfet homo. /. & nihil corum qux accidunt quasfjro .autnon funfji fnimhoc nonfacit. gnificans quid eft animal fcd fupplc : dicata efle pet accidcns.nec efleprazdicatum fi-.& non elfe animalbipes?poflet refppnderc dandp affirmationem. dicens fequi.non eji correfpendendum interrogantiji homo eji. fecundiim quod intcrfogatio eft affirpiaitiua . (jr alia mille fecundum pluralitatem. hominem. non obftante quod Cnhipdxf .vt prcedidum cum & album. difputauit contrane- tiapermeare. . .omne pracdicatum Si refpondeatur adinterfog4tum. ejfe hominem.ponenttt cS/ratlia«ria tjjt fmutl-vi ^*' ^^ """^ "^* '•* termtnt . quihoc dicunt Tcxt. crunt oppofita dedudiim fuperius .IV. .q«64 & non cfle homi- nonfolum iddequo 4ua:ritur.aut non homtf . magmtm. fcilicetquod : Philofbphus ^pncm e.& alia huiftfmodi mille in vcl _ affirmatio. fimilitcr magis erunt diuerfa. Si autem erat ipfi non ali- quod veri ejfe . faltem feciidum rclationem . Socratcm. & albara opx rnuiero. quid eft homo.fcilicet qtiod omnia & }t:. accidere eis </? neceffe^ aut animali Poftquam Philofbphus ejje (^ non ejfe. vel nominis pj:a:dicatione. idco dicit. & huiufinodi alia quia /lipple oponct alia accidcntia alicui refpondere fiittul. pliciter de affirmationc hegationem in do id eft. fed fuit cft. id eft.& negatio fimul verificentur deeode. fed fblum per accidens confequcns eft falfum. qiw? fumitur ex tcnnini. non efle 3\h\xm.irca hanc tiale . id ..nihil enim obefl idem. id & quod quid erat fiibftantiale. crgocfle fint ide ncm mult6 & non ejfe hominem ejfe. Excludit quandamcauillationem. i»fittit» ftr- trnnfite.album enim infinitaacciduntcidem. omuia prxdicata eflc per ac: cidens .xcludit.Minorem oftcndit ficut prius aucendo ad inconucniens. r j II n de eocjem. Tertia ibi Si vero omnta fectinditm accidens. prasdicatura id eft . n^ fccmnduBn rationem. . fit Si negatio & affirtrratio verificantur de eodem. qu6d omnia erimt ynum.aut igitnr omnia permeetur^aut gantcs priraum principium pcr viam . . rcfpon- & negationes. & non. : confcqucntiam fic procedit. aiitcr nuUa eflet fttnt difput^tio.vt didtum eftmo-.<.fi eft homo. Metaph. qua: fumi- mllum. O" nigrum .^uta.ejuiaejifimul& nm turex nominis fignificationcnunc difputat contr4 cos ex fecunda via .cfle boraincna funtdiuerfiu Deindc cum dicit SVMMARIVM. ergo nuilum erit prccdicatum f ubftan- quacumque acciderunt .non e/i refpondendum qui^ eft fimul Cupple homo. ergo & antecedens.^*/ nc^ninit frtdicmoni. Significare verofuhfiantiam efi. namque dicere nia vere homtni cjfe. quia vt pracdlr Oo\sa cft . vel negariu^. omniaprxeft. pluralifate. interroganti fim- fi velit refpondens addere refponfione. Primo proponit fpfam confcquentiam. ^are homini dicere eof efi necejfe . Si aute 4fponat imerrogati Jimpitciter drnegationesy non rejpondetur ad interrogatum.& intendit talem rationem : Si afnrmatio negatio funt fimul vera ° . fic & enim accidit hominiy quiaefi albtttjed non Probat At. cumfunt infinita. fc\\ fT cum homine vnum ratione : idem dicemtu quod pritts difium ir/?. (cilicct qu6d omnia crimt vnum. comparationem ad infinita acci:» vere album. I 1 & in quid. &nonhonfo. aut non : puta elle albiim.qit* funt & : : W* „ cttmrtt .a\ii>d firefponderetur imerrogatitT/t ilrum . contingit quod diBum eft. fcilicet hominem. cere apamen hominem ejfe interroganti fiverumjit di- hoc . fignificabat.u. Lib.etenim impofiibileinfiniu entia acciden- .<««r con- fignificans uenit animati ejfe.quia quid aliud 'jpfi. int(rroganti. etenimimpolfibile e(i. quia nuUius erit taiis ratiOyfed omniafecunditm accidens'yhoc eninf : cuius cfle infinita determinata efifubjiantia dr accidens.fed quoad nos: deftruunt fubftantiam. Si autem album idem dixerit M.eft refpondendum. aut nuUum fed omnia fimnl npn pofllint. aliud erit. & vnumfiunt non & nonfolum opponitur. Sccundo fubiungit confequentiae probationcm. *^P"if^ Mctaentta permeare . aut non funr.quod : declarat {\c. ejfe. &c6fcquentia. . non difputat .non videtur refpondere dens addere ad interrog^tum. quihocdicunt. quJmi fimt Aiaer^ . id eft. quod vero non homini ejfe.. vel niillum eft rcfpondendum.& negationem hoc autcra & .quod praedidlo fiia .Nihil ehim frohibet idem ejfe (jr hominem^ & album. .aut ^ tum verum eji dicere hominem & ^ ExplicatbencDodorvariQsmodospr^dicandi per accidens.<{\iisJ^nificare.aut quod ver} non ejfe homini. Secundaibi Namfiquidfuerit. contin-r quod efle .& non efl addendum : quia efi album. Jinon fttntfi alia autem hoc mnfecerit^ non difputat. ^ erat hoc alicuius fubjiantia.diHerfumyQ:i]x~ minem ejfe cctTunt multum enim magii opponitur id quani : & album fupplc homo quarefignificat diuerfum. vel omnia accidentia funt refpondenT da. OMntno vero dejtruunt gnu.Patct igitur ex diftis. ii6 homo. quaecumque funt . fubjlatiam^^ cjuod tjuid erat ejfe^om- hoc nomrefpodendum ejl vnum ftgnijicamaalbum non addedum^quia efTet acciden-r cale. cet dut mnino nuUum dicimtur autcm accidentia alinon fimplicitcr. • 1 1 •" n ' -i. K^ttamen interrigantefi ejfe. Similiter aute ^Ji milties eji idem homo^& non homo.c0.dcntta. id elt pcrtranlire aut igitur omnia permeentur in refpondedo fcili-. id eft.quapoflet 44 refponderi adprzdida^aduerfarius enim int?riogat^ an neccflarium fit hominem cfleanimal !>ipcs. prasdi- catum in quid necejfarium enim efl eisdicere omniaaccidere . non rcfpondet ad interrogata. : : Dicit fergo. Deindc dicit: Namfi erit quod vere homini ejfe hoc non pon homini effe^aut non effe homini^quaha negationes huiui vnuenim erat quod erit uis . dr funt correfpondentia quacumquefunt. oftendit confequentis falfitateni. eft.refpondendum eft rantum vnZ fignificatmn.Tcrtio oftcndit falfitatcra confequentis. prididtam conclu- ad fequirur uipple propofitum no-r > fcilicet fic vel fic : vel fi appanatur inter-r roganit fimpliciter de aftirmatione velit.

& hoc fcilicet talc non haminem fit dctur oppofirum aliquid przdica- & quod quid predicatuni non aut effe fi . - . hac autem vt mufi- aliquo per accidens-.^ id cft.f dcm fubieclo . ceffe eff eos dicere quart nuUiM : eft. cptare non emniafecundum accidens dtcuntur. Sed non Stcrates muficus ita^quia ambo acctdunt altcui alteri quoniam igittirhacquidem ita iSa vero illo modo dicumur accidentia .Necalbo itaque aliquid aliuderit accidens iUtudiffieffefiigiturfnit ipfitjuodeH vere htmi- ni frtdsanifub. quod hoc quod fignificat nomen eft vnura . id eft. cari contradi^iones.cjttvd efi confequentis nim .ide6 fuhllantia . non lingit. : tangit Philolbphus > fleffitur.jibo. nihilemm magis illLquam illud huic accidit. vt Socrati albo alterum aliquodfit aliquodvnum ex omni^ . & non vnum pracdica- quod -dens accidenti. ficuE prirao pofter. a fubie<io ad pracdicatum : album : : vt ii dens det. vt cum didnir.Socrates eft muficus.nifi quia ambo eidem accidunt : dic9 autem aut album efi muficum rjr /jc.prxdicata pcr accidens qutcunque fic dicuntur vt alhum Soctati qui fuir feamdus raodus . Vno €tam vnum fupple J^J^'Jl^ afccndendo.qu6d fi illud quod eft cfle hqminem.rmmft ^uidfue- hominu ejfe. qu6d affirncgario non verificabinir de eodcm. . noff contingit infimta effe in in neutro autera modonun per acddens conringit przdicarionim proccdcre in infininmi quia oponet ftare ad fubiechira . accidenSyHOn enimfit homincm non non hominemeflc . Kon omnla Oftendit fidfitatem confcquentis dicens.-/cilicet muficum eft album. fequitur quod nuUMm ertt pradtcatum vmiterfale. aliquod przenim . eft ira- fit de fubiefto autem femper ftc- quod feraper przdicatio . negade aliquo fimul verifitetur affirmario non efle horainem: rio . (ed nonquiaalbedo. Vnus §iuand» ^ modus eft {ecimdtim quod accidens pracdicatur qu*literac'''"* '^/f* de accidcnte. Socrari albo infit aliquod aliud : w fTtdicatiemi- ali qu6d accidtns licct quod Socrates albus eflct fubie- ita elte infinita : . Secundus modus pcr accidens eft.nullum erit prxdicatum pcrfe. . hoc aurera eft non enim fit altquod vnum . albus denominatiuc. \f^^„.diffinitio fignificans mmiafecundiim talis erit ratiofiA. iterum dichim eft .(ed quia alterum acddir alteri . patet. puta efle homincra quid. Exquibus omnibus przdicamm quod pracdieatur poteft cflerealiter accidens non ipfo dc pri- nam homo dicitur albus non albedo bum fibi accidit:quia frifi vnum eft neceffe eflc . id eft .*^^^"' quidaltud Si vero ommafecundum accidens dicuntury qiutenus compldffcitur Socrari accidlt i : verum pro : nen enim plura duebus : accidit alteri fcilicet Socrari nec . rif. id cft.-edicario : ambo accidunt alicui fcd fupplc quia vnum. vt muficum . tnario & qoia (cihcct de eo quod vcrificatur eft cfle ho- efle : vult diccre quod probarum feft fupra.idc6 non fMUi»lit »b btis. fignificare fubftantum efi quod non efi cum Socrati. frtditMtte pracdicario ac^identaHs modo fic quod cx Socrate & num . qu6d illud quod fignificat fubfiantiam. fcilicetmuficum. vt dicetur.vel effe"\\\\iA noneflc itadntaU.qu6d in hoc diftinguitur pracdicatum fubftantiale ab accidentali : quia vnumquodque dicaro per accidens quod vcrc fit illa : quod dc eft vere. quando accidens prxdicatur de fubie<fto .fcilicet a fe:vult dicere. qu/ecunquefic dicuntur vt 4lhum Socrati . quod & & cuUns prtdi. Patet 46 hoc autcra cidens de fuhieilo aliquo figntficat prtdicationemy ftat Tex.Cap. & hoc ideo quiaambo accidunt ci. Accidens diceretur nam hoc haberet efle duplicitcr.fiuc quod quidcft horao fucrit. Etfimul determtnatum efi . tantum duos modos in quorum ^^j^_ nuUo cft proccfllis infinitus . & lecundum quod ipfum poflibile efle hominem . Dicit et^-. ftobat di<£bm confcqucnriam hocmodo (ciH- (Xt quia ad opporinim confcquentis fequitur oppofitum antecedenris. ita dtcitur : : : s conuenit inpnita effe fuperius.& dc om- : ni. hominem funt rcaliter dicit fed hoc impoffibile eft compleEHtur.iUa verofu dicuntur acctdentia .eft aliquid rei. id cft.& fecundum fi quod ipfum accipiturenimhjc vniuerfale . muficiu.nifiquta dicatur non & Socrati alho accidtt ex albo cft *«** **"* "JJJ*' fubie^m v- alterius accidenris & & hunc modura : excludit dicens . quia ambo homini accidunt. nen iftonira nullum frimum erit vniuerfalefi autemfem^ fed imfopbileineque enim plura daobus com- pcr acddens. : quod vere efl non homini cffeant quod honMni:(equiturqu6d c(t homini aliud m>. c^o6. .qu6d vnum fiibicchim.nfinitnm nura albedinis enim non accidentia acciambo eidcm accidunt^dico autem vt album^muficum^dr homo albtn.puta efle cum & fn lantum vnura rcahtenaffirraa- hominem . & accidente Socrates albus itaqueamhe . quia hac quidem ita accidunt . vnde dicit : queniam tgitur hec quidem ita. qu6d fi aliquid fit quid eft homo vcl efle hominem.non quod ambo accidant tcrtio.djun illud cidera polfunt acciderc infinita diuerfo tantura ii crit neceffe efiprtdtcationes tn infinttum ire fed praedicarumpcr igiturex praedicris probarioconfcqucnds quod nuUum diciv. ett ho- noH ertt hominem huim cflc : hominera lunt du£ prsdicte non efle negatwnesy fcilicct non hominera efle hominem cx quo patet.14. fit : non ex vnde non poteftdici. ide6 dicit fed non Socra- peraccidens de fubieilo aliqao fignifcat fr/t(/?.fed accidens. ide6 dicit quod non accidit acci. quod fcilicet in quid fignificans cfre tninis . & non aiiquid aliud. quod quid cft cfle iti. Dcindc ncgatio. fcilicet elle & : dicacum di£tum in quid de homine . id fubftanrialiter praedicanu: : fed non fic cft cft fed quia albedo vel al- . Summ^II. quiaoinnia pra- VtfftrpuU dicata erunt per accidcns \fed hoc enim determi' nata efi fubfiantia & accidensM eft.qux eft pr. dicit.Erit igttur dUquid& vt fubsfantiamfignificans^fiautem hoc oHenfumefi quia imfoftbilc prddi. fcilicetquod incft per fe. quod trUicMt» omaia prtdicata dicuntur fecundum acctdens. vel cflenon hominera conquod crit quoddam altcnim a fc quare ne^ : . {ci- impoflibile : per ie ex omntbtu indiffercnter : quia fubiaio »'' ?"/• fierct v-» xi.idc6 fubdit nec fcilicct fiibiedo & acddenriii^xtf^ aiiud erir accidens vt muficum L qu6d fdlicet do ambobus 4 : . aut non cuius probarionem fubdit : vrmm erat qued figntjicubdt fubftanriam. quia tes. quod non fubftanrialiter. quod conringit talia prsdicata per acd: vt fuperius dicebatur : vt fi & fic irt infinimm .fi:ilicct . id cft.quacunque verhfc non accidenti accidumfed qttacunque illo modo .co.fi vnum per corifequcns fubftanrialc fcd accidcntale. & fic ficut Socrates dicationem^ in injinitum tgitur ire neceffe fed.<^ hoc erat aticuim mincm fuperlus 117 II.tio cxri non con~ cfle aurem & fit pracdicatum fiibfl^riale tum. cconuerfb c^uia atnho horrtini accidunt.

<?«/»«. ibi enim praedicamr acci- dens de accidente:quiaambo praedicantur de vno fubic£ko:quia dclcendcndo h prasdicato ad fubic^um. Prima in duas . Prim6 pracmittit rarionpm confequentiac.in potentiaindefinitum eftde Ce. id eft.& non ens frrfxtX""-} i<^ eft. & exdu- djt dupliciter. deeo-j funt omnes . qiiam cconuetfo j vndc noi^ ordo inter album Sc muiictmi quantum ad Tationem fubiicicndi : vndcquaqium ad hoc vidcntur zqualitcrie haberc .& homo. 3 1. h<tc quidem ita accidunt.fi aHcui videatur contradidoria eflc fimul vera de eodem . licctquaiido accidens praedicatur de fubie<fto. ii> quo praedicatur accidensde fubie<5to.fei: ^lodiprtdi- candiferactidens funt tres.c^od fimiliter vnum eft neceffe.palam cjuia omnia erunt vnumi erunt enim vnftm triremis.fedtamcn potcft pajere expradidis^quod ncc etiamiij primo modo & eft proceflus infinitus . LiberlV. 128 tmbobus quafi de qu6d feaberet eile fic vno iicut przdicaiur. S^cundaibi iSed dicendum eft eis. quando fcilicct hic tertium inodum prt. Hincreiicic opiniones Pythagorac. pofuit quolibet cflc in quolibctj T^unc fcquitur illa pars Omnia eos.on in a£tn diftind6. Terdum autem modum ponit .de ente in potentia.non cft proceflus infinitus. palam quia non efi trire^aare dr efi fi contradiffio vera . ipii in infinituni:5f hui>c & Tnm prira6. ficut dicetur infra in hoc eodemquarto.omnes rcs sr M M A xertiaviatx phyfi.ciihi didt ^emadmodum ejt nece(fe tionem Pythagorx . Aliojnodb album : iu albo ineifet aliud accidens. Jndefinitum igitur effe triremis 9nis. & per confequcns omnia crunt vniun . non accipiturpracdicatio per accidens prspdicetur quia accidens dc accidente : modo quo fed illo : prius locuti fu- mus}idc6 dicit. ide6 dicit : ttihil enim mt^is hoc Uli ijuim illftd htiic Mcidit. videntur diceredhfutantesens dicere de mtf ente dicunt : liatnpitefiate ens dr non tni}<A^ Xacbdefinitmttefi. vt prius. id eft. homo . Tum feerit curido . vel Exemplum G^uwetacitit accideus de accidente. quando icilicet accidens praedicatur de accidente : hoc auiem vt muficum Socrati : quando icili. modum tangit.&: Anaxagprac.id eft. dicentibttsra~> R . fupple perfedo . crgo^ & antccedens. ^fit vtiefue quodAnaxagora fimul res omnes ejfe vt nihil 'Vere vnum fit. dicere cns . vel ficut habet alia & & \itctz.DeveritMtf niensadduas opinioncs. ide^ dicit.ofienfum ef}. . 8f quodlibet ficri ex quolibct . yhilofophm eft albui. '1:^^^^* quod eft ensin potenua quia omnes tes fiint in materia fj. *^*^** verefit vnum diflindiun. ideo dicit.fciIicet da ibi : ^Quemadmodum r^dampHus fi & Anaxagorx.aliquod praedicatum fiibftantiale xfedfihoc verum. eft necejfe. Secundo modo non cft proceflus infinitus^ de primo modoper accidens non videtur Philoibphus faceremcnrioncm. qui pofuit omnia eflc flmul . quod eft in ac^ru dicunt de non licet fequentes eiun ente. loqui de cntc. SecimDidt ergo.tcxt.inqait. Notandum quod Philolbphus primo Pofter.fed quod omnia funt vnum in qaadam confufione . hicfupple omniaerunt t>num . diftinguit trps modos praedicatipnis per accidens.nauis habens tre? ordines rcmorum .id cft.- «licdtionisfer HCfideiu i primi : hotno : futie^Sbim pracdicatur de accidente muficum eft diiudicari iftutn . a<5tu.qui dixit quicquid vidctur cfTe didi.quarumvnafuit Pytha. 47 : Deindccilundicit: At vera dicenda eB iffis de omni affirmati» . id cft.quia definitum &oftenrum .qu5da'< eft modns pracdicandi per accidcns eft illc . eft deucnire ad ipfum lubicwlum vt adterminum : ncc eft vltra pFpccd^rc . pr jedica- per accidens. magis loquebaiur de ente impcrfedto.quaE fumi- rcrum diftindione:& intcndit ralem ratio. Exemplum fecundi muficum eft a[bum. aliquod vere vnum in cflcnt zStxx fimul. falkm quoniam m»i4 erunt erit (nm idept trirem(Si& mtt. ejuod quare. putarauficura. inconue. Ex quibus omnibus concludit Philofophus .opiniQncm 'Py- thagora : nam fi videtur alicui homo non trirtmis^ & falam quia non eft triremis:quare eft fi contra-di^oriaveraM eft.Deinde.&/?«?<i«w/dlicet Anaxagoras . qu6d in manifcftum igitur fic tur:erit igitiir alicjuid & fitbftantiam fignificans. Secundo poniteius probationem. : vt fi dicatur non tamen propter hoc debet modus reducitur ad ille tertius quando acddeps nam conuerfiuus eft praedicatur de fubiedo & quantum ad propofitum non refert Ipqui de ifto. & Adaptat didam confequentiAm . quia impejftbile efl contra" diElionesfimul pradicari fupple de eodem.quia non cft rado quarc muflaim accidat aibo . contradiEliones fimul vert. J5.de quo nunc pft fermo. jtext. homo nam .co. ide6 dicit : quodfit itaque jinaxagora fimi^ res omnes ejfe vt nihil Opinie Anft.qua: ^cft conclufio prindpalis.illo modo praedi^Sko qu6d in praedicatione per acddens. fcilicct ii Mfltus fi contrAdi6lionesfimul di ifr Jt\.& n6 cflet & ab diis diftin^tunfH vnde Anaxagoras credcns loqui de cnte pcrf<:£lo f'* ^^«. contradidoria dcncur iimul vcra. 'f*'**' ^y- ^**^"** dicentibusrationem.fed in potcnri3& in confufionc quadam fic |iginir fecundum Anax4-' goram omnia efl^ vnum modo prac^xpofitp.qudd qudcunque vero fieM eft. nam ens potfftate. fi jy M.non omniafecundumaccidens dicun- eft ybi ponit tertiam viam contra tm cx magis iius rus (^ homoijide omni aliqttid 4Ut affirmAre^ aut negare contingit.vel de ill6:quia codcm modp probatur noq cfle proceflum in infiiftius niwm in iUcficut nec in ij(bo ce Philofbphus |fto.Circa iffcun rationem fic procedit. qu6d jd cftjdctcrminata : & fimul finita fitntt quia.qu6d indefinitumigttur videnturdicereSci- & ipfum ens. idei> omnia efle gora:. fed oponct ibi ftare : Itione eft.fcilicct ab aliis. quorum duo funt qui mc ponuntur. quia prim6 fadt quod didum eft.vt muficura de Socrate . Notandum.rerum difiinnem:Si contradicSboria funtfimul vera de eodem.app»rentium verum . crgo omnia funt ndn funt diftindta .ens in a<^. id cft. Secunda opinio fuit Anaxagorac .vniremK. Secund6 adaptat hanc confeqtientiam &eius falfilun confcquens ad duas opiniones Pythagoras. fi omnium contingit aliquid affirmare C^ rtegare.dem vercfurit crnnes. & propter hoc for- non aurauitfaccrcmcntionemde vnum .: .^ctaccidens prsdicatur dc fubiedorin illo autcm modo.qu6d ifte Anaxagoras vt dicitur i. in quo accidens prsdicatur de accidcnte ab illo. eiTe vnutn & per confequens entia conlequens cft fdliim . murus . & in : : Tc«-f»'if' i^ nam alicui ji videtur non quod fi verii fit. Socrad ioeft Metaph.

Probat praefiitam coufequentiam.fequirarqu6d nonens que^ album efi .qu6d ifta ratio fiait etia& quatda fcqucntcs videtur pctcre principiii:nam aduer. Secuntrthttfontn etm contr»ver» diiiori/t ie ttde cogi tidponidum. qui ponis affirmationem negarioncm vcrificari dc codem. concedit enim contradidoria fimul vetificari de eodcm .Maltt rtegntes non esl homo:Socrates no eff non homo. amda Seamdp arg«it contra membra ibi : €tfi ciiss.& pcr confequens & qu6d illaopinio includit repugnanriam contra- didionis.fupple fequuntur ad hancopinio- & negarez n«n. que de aliquibus. autemvt verttm eft dicere .Ccilicer.& hoc crgo erit verum.§iMd afi>- mtuiu» de dc prardicato infinito. & non homo.Ci\pp\c ed dicc- quia re. fcilicct quod affirmationcs negationes erunt fimul falfa:. id eft.im Tunc harum rationum non fcquitur illa pars quoHbet alio:"quare omiua concludit ellent vnum.quac fumitur cx certitudine cognirionis. : modo diidco quzdam procedit hoc & in tenio libro . Deinde cura alio AMplius autem circa omnia itafe hahet^ & fcd per tc. cipit aflirmatiuam : . circa aut non:fedcirca quafdam quafdam non.fed amjj^ falfac:quod probat Cicjnam fi verii. Prim6.Circa qua fic procedit.(^ ea vna erit oppofita id eft . de aiiqvio. igi: tur' affirmatio. Addit quoddam inconucnicns. rationcm in hoc confiftere.vtraquc iftorum duorii quac fcilic. rationum non multum cogunt. de quocunque alio & eadcm ratione poteft argiii : quod fcilicet prjedicatur de prsdicarione dicente.*. quia homo non eft homo .no homo. fcilicct qu6d Socrates non cft homo. : Et quia non neceffe aut namfi verum quia homo dicere aut negare ^ nori. ficut apparebit in fequenubus rarionibus .II. inconuenientia continguttt. falfic efl: fcilicet . mult6 magis ncm homo triremu quam propria negatio vt u hoc cft . & ncgationes noncnmt veraq. 7xter*itud. (^ & $x & non album^(jr ens. aut fi no : pracdicamr affirmatio quam rius magis .cum quam negatio . »mni» effie do addit quoddam inconueniens quod iequitur . cx eo quod a:quipollet ncgatiuar de finit» tqui^ pracdicato finito vnde infert iftas duas Stcra. quod eft diuerfum ab eo vt fi vcrum cft diccre qu6d homo non cft homo. reddcndo ungula fingulis fiautem : vna ex vtrifcfue. . Secunda ibi Et quia Dicit crgo qu6d fupple ex quo ipfi po- quod affirmationes kd /e : & negationem fimul vcrifi- nunt. & falfificantes has dvoi^Socrates eil homo tu homo quia amba: funt eFi non : : Socra- affirmatiuac cet valcant quantimi affirmariua . iimul de eodem. qu6d Philofbphus in loco ifto ac. circa alias di^fiones negationefi modofimili qutdem. Dtcoautevtfiverum eH dicere hominem quia non hemo^falam quod cr non triremis:ergofi affirmatio necefft (r negationemfi autem non exifiat affirmatio quam quafua.red propria.& negatio quaecunque. Dicit cigo quod ampliuj . ficut fi trircmis non & inerit. bomo^ patam Vbi ponit quartam viam procedendi contra eos. qnod homo eft homo no eft homo:iti cria c6cedaturqu6d fubdit.ex quibus fcquitur qu6d nec aflSrmatio vtraquc crit vera. vt hic.cm6(i crgo negatio praedicetur. contra iftos : & poilet elfe ratio per non V»ftin. & per confequem omnia crunt vnum. qu6d eft vera aCrmatio negario propria. : dicere . iae6 dicit ied fi xon eft affirmatio. g)^^^ Sc.puta dicendo Socrates eft homo & non homo.negatie inerit magii fua . verificari rcmis dc eodem homo .<r^oy/ eftaffirmatio. & homo eft trircmis. qu6d homo non eft trircmis fi autem hoc.i^. praedicamr dc eo non triremis. fi ^ ^ inefi^ inerit ill-a autem hoc^^ qu<e iffif*s ergo triremis :fi Hac erg» contingunt affirmatio.palam quia magis vcrum erit dicere. nes ratio' Fhilo/i- fhi hicfetit fnncifiMm. fcilicct ergofi ipfa. Circa quod duo facit. itagu foteft verific»ri ttltquo tio de ntg»- alterim qufi frtfri».fi homonon cft triremis. Notandum..co. quod fcquitur ad didtam opinionem.»« quidem non. ide6 quaEd. qu6d homo non eft triremis : & hpmo erit trircmjs.necejfe efi ntgatunem fcilicet efte vcram de codem quia aut przdicatur de eo afiirmatio. ncc non homo. contra afTcrtorem vtriiifque membri fusc difputat. fcilicet aliquid fit homo & non homo. hoc eft hoc. inconueniens enim gatio ineft <»' : : efi fi qua vero vnicuicjue fua propria ne- eft alterim quidem non ineft magis enim videtur quod dc vnoquoquc prac- dicetur negatio alterius quod exponit. ficut didum fuit in & tertio libro valcnt.Diccndum eftcis gencralitcr qu6d dc emnifit veraaffirmatio. negatcs tiut.: : Summ^IT.Cci\icetveTa. .funt dus negationes fcilic. li- & negatiua dc praedicato finito. ea fiipple qu6d onjnia fcihcct cflent vmmi. oprnioncm. Notandura . . . qu6d homo non eft trirerniSyVt ficut conceditur ab adupdario. fi & affirmatio fecLmdum tCj qui ponis vtraq. nec ncgatio falfa. oppofita compofita cx duabus negariuis. Cap. Mut ttegatity inconueniens enim fivnicuique fua negatio ejuidem inefi jo qux vero : alteritts quod hoinefi^einon inerit. nec non fcomo. Primo facit quod didbum eft.pracmittit quandam diui- fioncm. . pracdicabiturnegatio alte- negatio propria. cjut ipfius quam prasdicatur de horaine. &per confcqucns negatio fecundum te. qu6d crit vna negatiua illa .tanquam frtdic»t»\innegatiuam . qu6d non fblum pra:di£U inconuenientia. fimt crit falfa:na homo & no homo.pala^ quia nec illud erit homo. . Notandii etiam. negatio inerit magis . Dicit ergo . verum qu6d homo no eft homo. aifirmationem caride eodem. hanc dicentibus rationem.quodefteui- dcntcr falfum. ""• lygnitig.dr Te«. ii ex vtrifque affirmarionibus primis fiat vna affirmatiua propofitio. & ide6 ex veritatc negatiuarum non po- teft inferri falfiras affirmariuarum ifH aduerfario verum quia Philofbphus fputariuo ficut . dicit 5» SFMMARIVM.mult6 magis eft verum fi & de "quohbet & Negationem afHrmadoncm non omnibus ne- poffc verificari fimul de . Vnde qu6d dicentihw hanc rationem.fed criam quia non eft necefie dtcere quia riec affirmario nec negatio crit vera.Quod farius ficut conccdcret has affirmatiuas tes eFi homo Socrates efl non hotno : dcrct oppofitas negatiuas : ita : Socra- & concc- & fimiliter cconuerfb: . mult6 magis crit dc co vera negario altcrius.id cft . 'Dico 129 . eft : fi homo non eft tri^eadem ratio erit dc igitur trircmis : quia nec homo necnon homo erit^nam duorum du* negationes :fiautcm vna ex vtrifquejH^ dr hoCj vna vtique erit ofpcfita.

: . nec intelligi.""*• *''* : & proprium. tunc nihil differrvnum ab aito:n3Xtt(x . Secundum inconueniens ponit . Et fi vnum . Secundum pom'turibi Et omnia frunt vnum. & negatio fint verae fimul .& mn enj. puta qu6d fit vcrum dicere feorfum. e-rit falla. idem erit. : Argiut contra Etfific erit aliquidjirmiter eritpma opnio . re^uirit negatiuam negare dicere neceffe de his Arguit contra membradiftac diuifionis.non afieretaffirmationem.Prio- ficut & inde.id eft. Dicit crgo : qaodjiquidem non ejlverum quibus non /Impliciter. eft : quia id eft. g^aii. qu6d homo cft albus. Rario huius cft : quia ycritasalicuius negatiuae fcmpcr depcndctcx vc- tum . qiiod de quibufcumque. id cft fe hahent & ncgatio fimul ^e- atttji habent ctrca 07nnia.lV. verum .fed non cconucrfo t fequimr qubd non ens. qu6d aliquid efiet vcmm dctcrminanon proprium vni . Secund6 contra contra fecundum : non ejfefrmum notuminotior vtique erit di^io ^ aliquidft.hoe ertt verurn. Idc6 fubdit : membra huius diuifionis:& primembrum.rcilicet quod contradidoria diuifionis ibi eft Hoc verum dicealbum . Deindc ciim dicit Si vero negandofimiliter \ .fdliQCt qu6d dc quibufcumque funt ygj. nc faltem in talibus habctut propofitum .(^triremis. cum dicit trutit confeffa. bec & verum frO" frium. fi differt. cum fubdit. id eft . : ^icuius affirmatius ricace gariua femper rcquirit alteram praEmiilarum ellc codcm alias diatones. i J non ensy & hac (t ipf*nt ^ifam ofpofta negatio.qu6dyi ipfum noncg^^^io. xcih contra fecundum mcmbrum. ncr- . fint ctiam verxaffirmatioucs. fequitiir & triremis. fcilicct dicere. fed fupplc coniunftim.de hi^ necejfarium eft dice- literde re.ha vtiq. c[\iodScfific.Prima in duas. & cconuerfb & . j. Cuius ratio feff<per non autem non effe. vt ejuod quod non alhum\ aut non fupplc diuifim. fed conciufio afhrraatiua nullam prxmif^ non: Dcinde tra . non erit affirmatio > Deinde cum dicic & Arguit contraprimum membrum. homo non eil albm. dicere^ aut de quibtu tjuidem dicere^ & ^ tton de negare ^ fed de quibufcum/^ue negare ommbfu quia piim6 fubdiuidit illud primum membrum. aut hoc cric quod vtraque fit vera feorfum. firmum tjuidemfity affirmatiua . quod non de alrero dicerctur . Dicit ergo. non triremis.(jr non eft nihtl^no entia auteni\ de codcm. qu6d fi femper z£~ iteritm . id eft. /4 quomodo vtiquefronunciabunt^ autibun>> Et omnia vtique erunt vnum^vt dr frtus diHum eji^&.affirmare hoc cft. fit verum. I30 '^^' . eft verum diccre.qu6d dc quibulcumque funt verz ne- gationeSjfint verae affirmationes. certum & ea eritfirma ppinio^ciux (ciHcct cft dc propofitionc negariua. patetcx i. qu6d de quibufcumquc verificanturaffirmationes.& 9conuerfb. Scctmdi arguit contra mcmbra fubfacit . Deinde cum dicit nen^dicet hoc.quafi dicat. Sccundo con- gatio fam rum. eft pcimum inconuenicns quia nondicet ea id eft. quod nullo modo:quia nihil eft vcrum . fr«/7t confejft. pmnia erunt denri rarionc. fupple magis fidfum. Dicit crgo. id eft . puta qu6d ifta copulatiua fit \ttzJhomaeii aldiuifim. 3p? & . quod ficjuidem verum non : fft dicere mcmbra huius diuifionis. id cft . erit alicjuid firmum. jGnt vcra ph*citer. & negatione. qu6d dc quibulcumque funt verx negationes . & affirmatio {juoefue .& homo.ln primapart? Arguit contra : inrendit talem rationem. c. quod quia de vno- patct . & /tegationet aut circa aliqH4fftc & circa alujuas : . qu6d ncgatiovcta dc codcm. affirmarc. id eft. id eft . ^ de efmbufcumq'.& circa affirraationcs. id eft. enim quod idem . ^'" . :Et fi fic.id eft. SccHnd6 arguit con^tra membra eins ihi: Et fi : quidem non. quod jJ hoc verum circa ow»«a. aut alio modo. cjuam negatio.vt quodalbum^cjr iterum^quod non album . primum membrura. icilicet in vnde condufio affirmariuam: quiaex puris negatiurs nihil fequitur. negatiua crit vcra. fi & eorum contradiilionef. & quam affitmatio . qu6d homo non efl albus . in prsceerit fcilicet quod fic & ncgatioyr«i»/ dicantur homo. Circa quod Arguit contra duo poteft efle dupliciter : quia aut hoc efl &c bus.Si autemfmiliter de vnoquoque .vt J[rgmhira rificantur dc fuScimti di- Et : Lib. fecimdum qubd illad membrum ducit ad duplex inconucnicns. aut fblum eft vcrum coniundtim non diuifim. Dicit crgo . c^odfivero negandofimi- qmbM eft negare.: ampliuj fopplc Metaph. ita qu6d ilc crit vera nc- cft . funt verx ncgarioncs. fcd nton entia quomodo pronunciabit^ aut inteUiget f quafi dicaf.& pri-. aut non. 5» vero circa omnes. & m6 notior diuidentem . nihil dtfferret aliud ab alio: nam fi differret erit . fed hoc eft enim eritdiEHo.„„^ fi affirmario . : : & abfolutc quia affirmatio circa omnes. & e conucrfo .quod : fi dctur primurn membrum. & qubd ncgatiocrit quod eft fiilfum. ide6 dicit. firmario. negatio iieniens tJegttth . quod aliquid diccremr de vno .(jr Dem.verificentur negationcs fed non ccQnuerfb. cumejue dicere dr negare^ vegare. Dicit crgo. non potcrit dici.& funt nihil. id cft af^marc.*. idc6 dicir. ^ „g„ albHm. & c conucrfb. quod non conuc^ nircc ° * . Dande cum dicit i iterum poteft efle du- Etfquidem non verum diuidentem dicere^ vno modo. Circaquod duo facit quia primo fubdiuidit illud membrum. & itcrum feorfum . vt prius diilum eft . affirmatio .& primb contra fecundum membrum.^ affirmationes. fcilicet cfuod de quihufcMmque icihcet eji verumnegare Jit etiam verum dicere. p quidem mn circ4 mnes :ha vtiqu^ primum ibi . r/I : notitraf. Et fccundo c6tra primum ibi Si vero negando. diuifim.quod amb? cnmt falfs . & eus. primum ibi Similiter autem (JT. ducit ad hoc inconr quiayiyZ: :fequitur Htn notior affirmationc psn»tune. & re diuidentem. ^ quacumque aut verumdiui- denfem dicere. quod fimiliter dc vnoquoqucnihil difTcrt aliud ab difFetrcnt oportcrct sJio : nam id eft ci . non homo.hoc Si vero circa emnes iterum aut de quihf .& negarefed de tjuibMfcumque negar^ non de omnibw dkere id cft . dr ipforum contradiffiones. affirmarc .

nem diifum &nefare vere dicit . quod quiiibet dicit efle verum. defi- ^m^^equunturduo incouenieria:primu eft. quod ipfe dicit. id eft . fcilicet qu6d omnia funt vnum hoc enim modo affirmario . vt fuperius dedu- Secundum inconueniens eft ihi:A dhus quia fcilicet omnes verum dicent nam quilibet.(jr omnes c. qiua tunc dicit eflc : quod ampltus Slmiliter Mttm Tcj. quod di&am fuum fit falfum quia ifhid concedit adCicrfarius quia : : farius.vel cnniun<3im. qu6d ille non afleret affirmationem .' id eft . vel nouerit aliquid determinatc veruni. quod eft. . tionem dc eodem . Qainiun incoiuic- verificare- vnum. Vel hocerit verum conuenibiliter . illa ille certum ibi Ampltitf fi quando : & VMMARIVM. nitionem veri . fed forfan quod a frincifi» membrum inconuenienria . quod eft falfum. : nihil fed non omnia ita ifla aliquiddeterminatum. quod fcilicet praccedentibus poteft integrari vna ^tMigit ntotalis ratio. non.amboy tjuia nec ita. quod ex his poteft patere idquod fupra dicebatur.quod verum eft diuifira. id eft . quod aliqus hanim rarionum non concludunt . ejfe . : . veray affrmatio falfa. fofi-^ ducens ip- quorum (ecun- tx to . non erit vtiquefimul dicet vtique hoc effe^ autcm quod/br- fi detvu: primum mcmbnim. quoil & eft petitio principij dimdentem contin- accidit tjued . quod affirmaiione exiftente vcra. (^iffeidemjiiffumfalfum Simul autem Palam . cet .ftcutx. quare in quibufdam fit vcrum. nec non ita : namfnon^ iam erit vtic^wt ali'juid determinatum. cum dicitur non ellc.cum enim verum ex definitione veri . €tim fuit. Scnegatio de iMXtum c*n. quod non (o- negatio n»m lumconiiintlim vera fit affirmatio . qu6d confiteatur fe dicerc fequitur. Ex quibus dcfinitionibus patet . erit falfa tio ideo dicit vera efi. ncgario cTit falfa tunc enim dicitur non efTc. quod non poterit effc perfcnitario . aut hoc crit verum mentum ttti de omnibus .affir- . <^fi . & negarionera. Dodor coUigit omnes praffatas rationes. & difputario. Quartum ibi Amplius conuentettM ponit contradidio- : negare vere Arguit contra primum a falfi vera affirmario fit uerfb quia vel hoc /um ad quatuor rum qui veram. quod eft: niens eft funt cum dicit S n^ dicat . 3. efle verum^quod immediatc di£him eft . Notandum . Aihuc (tutem. ^Jj^*"'"* non videtur rario. ficut & ratio- nes tenij libri. & : mario eft. quod eft impoffibile. fit vera ncgario. . vel negationem : & & vtra- omies etiam mentienturmam que ponitur vera. fequitiu: fcd non econuerfo quod negario erit cerrior. nam cum dicitnegarionemeile veram. vel difputatio . quando affirma- efi fimilitcr fupplc negatto efi falfa : non ergo contingit fimul dicere.itz enim dicit. quod : : ad aliud . Terriii eft . fit vcra negatio. quod omnia erunt vnum fi dicas. hoc contradidorium eft eius.qH? talis eft diccndoiSi afHrmario. & omnes menrientur. : dicere . Dicit ergo ^^utfcqMUtur fi . contradidoria primum nec : marionem falfum . difFcrunt Deinde verificaretur & ncgatio : . elle cum aflerit efle efle fimul vera : hoc qitt»ad quod fi aliquis dicit affirvcram . fuj^». Tertium ibi Similiter autem palam.Si primo modo adhuc dupliciter: ^fi hac tumefi. qui nihil concedit ita . cumdixitaflirmationem. fed etiam diuifim quatuor inconuenienta. fcilicet . : Summ^II. & negario diceretur fimiliter . non enim poteft difputari cum iilo. quod eft contra fuppofitum. fimiltter qu»d fiipple dicatur primo modo. : vel dicit affirmationem. dum quod facit. Dicendum ergo . qu« nullo modo quare fcquitur omnia eflc vnum. quod fi contradidoriii alicuius .fcihcet quod aliquz harum rario. dicit fedixifle falfum. ffuia de nihth nunc efi perfcrutatio . fecundi inconuenientis. Quanum etiam incon- ueniens non fcquiturficutipfcraet dicit. quod eft vel non efle. Adhuc aute quia omnes verS dicut. Secundum quol omnes verum dicent . 17. K^mflitisfi quando idem : addit nc^tio funt veras de eodcm. dicit negatiuam fimul veram. idem etiam homo confitetur feipfiim fAfum di- & ctre. aut effe . fi .id eft .eodem fed etiam diuifim fupple fequuntur . numnon cogunt. quod quis loquitur. non tantum coniundeducit ad di\xxi . autem quod eft Cap. . menti^ntur.fid diuifim fint vtrt d* fupple ifb pdfirio fignificat ipfum diSlum fidtm.& per confequens illud. quod hic non conuertibiliter .eft verum. Ec iterum hac negat. fed perit. (jr qife . quia vtramquc . negaret aduer- non fequitur . & mo coufitcbitur fe falfum dicere. fi de quibufdam. quod non eft: fidfum autem eft. >uret alteri : tur aflErmatio . eft falfum fscundum Ieg5 contradidoriorum. & neget : nam erit diuifim. quod affirmario negatio fint vere fimul . fcilicet quod dc quocumque cft vera affirmatio . aut dc quibufdam. non de quocumque qaia ' . vt priiis . git faJfi : ncgaA{rerentcm affiunationem .non concederet hanc & efi enim diccre .& ftluie Mrpi- di^^' cjuia non Ex omnibus adhuc ferfcrutatio nihU enim di- nullo efi cfTe fimul eft. id eft . necenim non ita : iamfi .cr niM aliis fit : : qu6d quando.fed magis petere videntur: nam Tetunt fUduo membra . quod non eft. id eft trit ideo fubdit j nec non ita dicit . Quartum quod probatur ex definitionc & veri . ^conuerfb affimure fan hic pcticioncs. fi coiun- quM omnia erunt vnum ficutprius.tmSitH . notatquc aliquas earum effe S! Vtnm quid &/•!/>"" i- *»«^/» . quod fumitur eft. cere conftetur. fcd adducun- tur modo difputariuo. fi fecundo modo.fcirumqueargm qu6d idcm ho. de nec enim ita^ nec non ita dicityfed ita (^ fiffrmatio ejl verjy negatio elifalfay poflct : : aduerfmus^efe . & idem homo confitebitur fe dixifle falfum.:. principu pofitum verum . fcilicetqucdde quocum- magis quam in non ita. & falfi .( vtique qu6d fequitur.{ciIicet quod diuidentem contingit verum dicere . verumin dmnibus.menttt huiu* licet quod omnes mentientur . ). & norioraffirmationc. ad vnam incegram . qua- . demonftrat hoc tuor inconuenientia quorum primum : eft.g : ponitur ^\\ . & de vnoquoque quia non erit difTcrenria vniiis : fequuntur quatuor inconuenientia.qu6d SVM A.& qu6d ambo erunt falfa fecimdum eft.Primum autem fi agirm»tto. dicitur eflc.Terrium inconueniens eft ibi Similiter autempalam : adhuc. & ccon- vel .vtibidera fuit didum fufficicuter. quod tollitiu: omnis perfcrutario. fimiliter econuerfb negarione cxiftente vera. II.

fiautem nihil determinate fup-» ple fulcipit. putare necejf^ eli : autem non illud non enim ex dulccf omnix <equo lius fiue eft vocem..^ ciftt . id Text. KMxttts vixcontraponcntemGontradidoriafimulvera. & non bonum. fcilicet ficut fiipple profert : renter hahet namraifivero dicitur: quta talis efi entium mente opinatur iftam illationem negarec A Mplius tjaidem igttur^ qui aut exijiiJ^jnans habere aliijualiter. nec pronuneiandum. & non exiftimat. .Si autem nihilfuf fedfimiliter exisiimat Himat^ quid vfique flantis . quatuor quinqup.co. quod ita jrit m rc .^ nam fequimr fi ergo ficeft inre. negationem fimul verificari de eodem . nunciandum .^ando enimputans me. quodnullusopinaturidcm efie bonum . ille qui opinatur tantum negationem elle veram mentitus eft ejui vero ambo fupplc fimiHter opinatur tantum eflc : 'verum dicit .vel in voce. fignum manifeftum. (^ eli git magii am itenieits. . Tcrtia ex comparatione falfitatis . aliud efle ire . & per confcquens.non & non quiefcit putans fe eft. . fiaitdealiis fequitiu: ilU pars: Vnde O" maxinie manifefium efi^quia nulr ita di/ponittir. qu6d aquam bibere.quiaprim6 prxmjttit rationem. elt^ime^ fimul tradat affirmationem.& hoc verum & ele6tione. : determinata.Secund6 contradi(5toria aliquis aliorum dcterminate. quod putat ter forfan . quam altcrum. nonhocdicit. . quia no.illa ^are ficut videtur. : Sexta viaex rertimfuga. quia incidere in puteum. quod ^fHpH"^ igttur fi fiipple affirmatio. hic quarit dr exifiimat. & & tnimhoc. quae jtatis quod ncmo debcrct vnum contrqidi<9:oriorum inagis appetcrc . & non irc : fimili- nec aliquii vadit redtc viam . & pet „^ con(eqnens negare hoc fimul vera dii5toria clle Dicendum grgo : fed aduerfarius concedic enim contra- : tam in vocc ratione cft . quae r. Vbi ponit fextam viam procedendi conrra eos. . aut non habereyid cft. ejuid vtique erit . negationem fimul efte veram : fed magis verum aicit. vcl altcra Mfnte "' per vocem fivera ficut pars contradidionis eft .n magis mentirctur diccns . quod nihih nam bruta etiam anjmalia habejit aliquas ap- prehcnfionas. id eft . Notandum. (fr non honum nam aliternon magis vitaret .dp ifta didum prasccdentibus falfum eft .& negatio po- Al. gnihcamr . sy M M A R I r M. Tunc fuit.quia hic quidern melius exifiimatt fumitur ex veriratis conditione . cifc quam effc millc mentitm eji: qui autem ambo^verumdicit pamfi verum dicit . id eft. quia talis efi en- & qualis dicitur non patiatur verum efte oppofitil eius. quod (i vno loco ? negatio ponitureflc vexzsfedfifimiliter.& non quefcit.f(pilicet & per confequens vcra. lequitur.iJ.quaceft quae fumitur ex rerum fuga. Dicit ergo.^ hominem vidcreydeinde ea quitrit : quamuis oportebatfi idem eratfi-. non verum diciti^t fi:ilicet qui opinatur affirmationem . fequitur rit in re . quod nonverumdicityfed magii verum dicit t<jui mente opina- vocc : tjuid vtiejtte dijfe^ k plantis ? quafi dicerct.fimditer tingitfed videtur timens tanqnam nonfimir bunt entia . quod fi contradidtio.zftinians literputans. : : ille : quod <t«f hahere fequitut qui opinatur aftirmationem veram . quod haec etiam quintaratio pctit: ^"«'/w /» v» ftat ci)im in hoc.fiatim neque nonverum. necfroomnes rnentientur . alteram tantum cffc veram & vera dicunt nec dicendum fium. ad opinio- vox & negationemfimul^yTwro 'turararmationem . & tantum negavera fit ad hoc fuppie manifeftum eft. diluculo vadit inputeum.qui illo modo veritexifiimat. palam ergo. hoc ponit: id eft. id idem : eft. non videtur hac quide timens. quac ducirad puteum. qui amboj opinatur namfiverum dicit quis. §}jiilihee tat fibi vi' nO' cinum. Ifu itadifponitur.w<r. IV. & non>erum : ex quo fola affirmatio . Siautemfimiliter. ficut ifte vera: ideo fubdit verum erit ipfum ttum natura. nuU nam fecimdum eum idem cft ire & non ire. tio dicit. id efl. ex quo igitUr aliquis vadit ad domum. omnes exiHi- mant habcrefimpliciter ^fed non circa omniay fedcirca melius .necejfe esifimiliter ejfe.^ in aliiSy(^ hec quidem hominemyhoc autem no hominemy ^ hoc qnidem dulce. fcilicet entiafe hahebunt aliijualiter. finem. & quod tantum affirmatio. non eflefimul excludit falfam refponfionem.Si autem hoc in bonOyCi^ no bono. aliquo moQO qu6d hoc Et differt a plantis. quod dicitur. . . & conceptiones detcrminatas. ^2. ita eft in re quod ita eopinatur . Secunda ibi quod ex hoc . homo.vtique ficut in opinione.& fimtd .^ ncn homo:fed quoddi£tu efi^ rniliter r^ullus qui vero non. demum. nec aliorum. . & affitmat '. quam in re.'. If/s hanc rationem. id exifiimat.qui ea dtcit . Dicit ergo. nec dicendum efl tali. qu6d nonpatia- fcilicet vt .vel torrentcm fiipple non fimiliter putat ejfe honum.: Metaph. nam fi vcrum quod fit . non bonu effe imiderey& bonum.Ratio huius eft.quod fimul verificari de codem. quae fciUcet eft conformitas fiue correfpondentia rei. aut torrentemfi coy ^ nem « necdtcentium altqualiterfe habe- fUo modo exijiimat ^MtA ftd. opinioncm. eadem fiautem &ocantcc.palam quia accipit. Lib.t '« i'ione autem non melit^s. quod homo . eft cum & non qu6d nec diipuuntali.«*<: i^ia quare narnque vadit ad ire : vult dicere. Vna cxrationevcricft conformitas ad rem j alia . : ejuod dicitur . id eft . vera dicent . ^ deterius. vel vtramque partem con- patet jnentiuntur .^uare namquevadit domumy & non ^nen quiefcit putans irc? Neq'. &omnes . quam eligeret q^ia igi: : (ui vitat cafiun :. & lypn cUgit. fimiliter .rJ7«f & negationem mantfefium e!i. noc vel efi tali loqucndum Jpniltttrfnim ea. qui fic opinatur.qui fimul dicunt. ad domum & non ire domum & non quiefcit eft ire vadit ad : quare aliquis in . tiegat. iam ^ hoc verum vtique erit.aut non hahere ' tur eft. non fcientes. uadidionis Al. vt dicebatur. Circaquod duo facit.wfc di- centium hanc rationem . & non exi- difjerenter habebit a ? Hic . aut torrentem.po»iit Philofbphus quint^m yiam procedendi contra ponentes aramiationem. vel fola erit & quod vnde.\t verum detcrminatei & non fimul crit verum. quaj profertur vefa nuntur fimul fufcipiens efte vera id eft.

quat fumitur cx falfitaris coraparationc Dicit airare de inue- & illa pars. quod omnes homines aliqua timent .ldlicet eft:y?io/>«r. Vn- & de ex ifta diuerfa opinione lequitur .id eft. omnes opinantur habcre veritatem. exPriraa O^"»'* Mh f*^***- cludit oranera definitionem. & tria fimiliter funt paria: quia alrerura cft verum.^i (jr triatnecfimiliter men- quatuor Trt vre opinatM ef. licctidem fit fecundum rei veritatem hoc cxcludir Philofbphus dicens . vel in affirmatiua. & fugiunt. opinaretur fi contradicloria elle puta quod idemeffet homo . I V. ideo diciv. quod hotnines non funt feientes fed tpinantes . Ex didis opinionem Pythagorjc refu-r tat afTcrcntis quaecunquc apparent cflc fanitatis:pa- nienda veritate.namfi qua videntur omniafunt vera. quodyi fupple cft venun .^ ^uod quatuor mille^ id quod tamen falfum mnt falfa.&iK)n aliud.& etiam non condi- pr«cedentes. Cuius probationcm fubditiwo« enim ex ttijuali omnia tjuarit.& certitudincm. nionc .(jr qui igitur non fimiliter ^ patam fuia Scoti Oper. & confiterentur non vcrberari verberari . venun.& non A\Acc:fed quod dUlumeJt. quod faltem hoc opinantur in bonis. vt fcilicet addifcant veri- tatem quemadraodura infirrao raagis curandu eft dc f'anitate.quod omnia flmul vera fic fint . quod omniafic J'e hahent .opi-. enim definitio confideratur in affirmadone & negarionc. dr hominem videre. id eft. ^uemadmodum infrmo existente. Tunc fequitur eri' aliquid mente determinare.^ Multi namque contraria inuicem exif/imanty (^ non eadem opinantesfibi ipfis menttri putant. quatur.co. & hoc fcilicet opinantur. nuU cporteretSd^icet lus qui videatur htc tfuidem timens eji.& alterum eft falfum. quod . fed qu6d non fit idera bonura . id cft. opinin.& negationem fimul dicit ede vcrarfi de eodem . vel afhnius Etenimfi . quod non fimiliter fe habet ad vcritarem dicerc. vnum.ficut infirmitas eft nie ft hahtt verum dicit. fcilicet non caautem non mettHs . in refpedhx ad fcientem . ratiOyfjr neceffefimiltter ipfas aut non effe. & falfa: fed tamen in crgo.& aliqua profcquuntur. (^ verius fcilicet SfMlittrtpi. iiationi affaruit . opmatur . quod vtraq. quoufque cognofce- . Huic I]]ic4xnrpt. : defedus yfed iam aliquid eflfir- mius.vnde qui afHrraationem. quia aliud eft verberari.fiue dcmonftratione: vocatenim hancopinionem non conditara. id eft. (jrfieft hoc neceffe putata M omnia vera cffci Tex. habere fimpliciter idem non (c fit efle. quod homines quasdam eligunt Excludit rct fortc tanquam bona quxdam fugiunt tanquam mala. quod amplius fi qium maxime fe habct ita.fedopiHJinteSymulto fincin neacicnces.quod cjuatuor funt Titn eft.mncopinio non eftbene temperata.id eft. fubdit :fiergo ejuod magis A^nius.qu6d per diOtaxn rationem non fefimpliciter magis verum ellct & fit fimpliciter verum. . Cap.qiundo non imphcat repugnanriara cura autem implicat. fupple quam non videre.{cilicet determinatc tc tamen fupple eadera .d' a rationeM eft. &minus *ntm fimiliter eUcemus duo paria . multo magis curandum <r/?. vnum fugiunt . quod deinde (a ^«<er»/.ad fcientem. tora. ficutminus nigrum dicitur propinquius albo. Si er- go .qu6d quatuor fimtquin- que.vel in malis .e}Mod hoc quide dttlce^iUHd aute nm dulce. & minus falfum.qu6d non honum. & non homo. & detericra id eft .fupplc nofimiltter dicerc. fcilicet & aliud eligunt/cilicct non vcrberari. quod duo funtparia . vcra. quamfMEtenim epinans adfcientem non falubriter difpcnitur ad vtritatem.aliqualiter eft rnagis verum.& quod quatuor funt raillc:fedquod eft rai- nus falfum. quatenus vero eft propinquius. non efiifed iam effet aliquid firmius .& qiufi magis album. & pcr conkquens non fimiliter fe habcnt affirmario . Ampliusf tfua maximefe omniafic habetx ^ nonficfed magiSy (jr minhs^ verumejtin natura entium:non enim vtiquefimiliter di~ cimus duo effe paria titus ejl cjui puUe.fcienti2.quare magu Ec Si autem nonfcientes. : talis aute mul verifijjari eft opinio . vcl in mcliori- & dcterioribus:ex tali enim diucrfitate opi- bus . . id eft.non quafl fcientes veritatcm.id cft. fcilicetpcr ifiam rarionem alias ta. ^falfa effe.quod non ellet . deberent tandiu verberari rent & . no defanitate. pro quia : opinans. & qiufi opinantes non bonum . efuodmagis verum.illud vero ter fupple eji in altis:cmiz. fi fimul cfl^t alinihil cllet detcrminate quid verum. aequaliter quzreret.&: non eftc.quiaiiinc fcquerciur contradidoria fimui efTc vera. fcilicet quod negantcs priroum principium nionis fequitur mittnm*. & naturaentium hoc magis .(jrna effe . tcmpentan>:ninc cnim opinio eft benc temperata. quod magis affnius erit vtique ali^ quid verumyfuiaffinius.qu6d aliquid A!. vel pofirione remoti erimus . hoc quidem fcilicet eft veruiTi. nonjic . Eftautem dr ab eadem epinione Pythagor^ ambas^aut ejfi. : . quod homincsdcbent tct Igitur tti ftiiti»m Vbi ponit feprimam viam procedendi contra \^ cos. fcilicet eis.Jimilir- meiius.non bona.^irr fimiliter metiretur. fufcipit quatido putat ejfe rneiius atjuam bihere .qu6d aliquod fic vcrius.& conformins aliorum.habet cnim fe ad fcicntcm .erttMtquod verum fimpltciter. . Dcindc cura dicit: alter mtnus-.{ci\icet cui efi magisverii. quod dato. nunc ditbm.a pofitione inquam & prohibente mente definire. fed faltem cir- ca meliora.iara ta- habemus. non vctam. II. & eft fimile quod dicit Auicenmtentitm A' na. fcilicet cadcre in puteura: W dere in pmcumifedjthoc. & negatio ad me.quinque.quara (mo^etenim. ^are neceffe idem ejfe. : . (fr apparentia/ieceffe omniafinmlvera. fMifitMh eifaraiinu. 14» . non falubrtter diffonitur ad veritareOT. I de veritate .vel propinquius:nih eflet aliquod affinius.fcilicet fimphcitcr veriratem.qutjic opinaretur. fcilicct necefe efi fufci- pereMled. hoc efuidem ejfe melius . . ca omnia . illa vero non timens cjuarejicut videtur omnes fufcipiunt: : id eftjopinaijtur.qu6d non cllet aliquod afiinius. qux dicit contradidoria fiTunc fequitur illa pars.& (cilicetquod .quod verum cui propinquius . ficut infirmus ad : dr vtique fi non efi (anum quatenus opinio videtur quidam dcfedlus ^ ratione remoti vtiqtte mui incondita (jr frohibente .vcl in nenon vtraque (imuXjaut ft non cir- gatiua tatum. $9 quandam falfara rcfponfioncmjdicealiquis. SVMMARIVM. de eodem. ejl veruminon & tria . puta dulce. msgis curAndum vti^ue erit de verttate.noncondtta. verius.& falfum .quare magis vtrum . fupple quam non bibcre.Summae 11.

qui profpquuntur dicSbas opinio- fa dtcunt. ex vna enim aliafequitur j vt diftum eft. nondeea opinantes fioi .quidatn.fedadmentem vt ftilicct fbluatut de mentibus eorum dubitatio.quAefl invoce orationis nomintbits . tfhfts : eius qnod fimid ^ contraria exiUcrc viden- ex eodemfaHa contraria. necefle eft omnia eos '. hornm bene . Yumargutio curatio: Poftquam Philofbphus 60 enim orationemjed ad mentem obuiatio efi eorum. & fic qu6d idem fit & non fit:quare fequitur ad opinionero Pythagorac quod contradidqria funt fimul vera & fi hoc fequitur . ex eo fcilicet quia & eorum hon poflimt demonftrari horum mede: la efi. In prima partc huius capitis vfquc ibj: Similiterautem . concedunt conclufionem.>fr. Prim6 ide effe & non ejfe. : vifa. verum eire. id eft .& apparet.vel falfa. ^amuis hocquidem horum effe mn ensftllud vero ens.& per confequens quod contradidoria fint fimul vera de eodem. igituraff curabilis ignorantia.vcl de yerita- apparentium tate j//»'z. amhos . id eft. (jut videntur omniafunt vera ejfe c^r appare/itia &falfa elfe neceffe . aut ejfe.& airerentes omncquod opiiumur. & quilibet eorum verum dicunr.qui exdiuerfis ncgario fint fimul vera. alios ex proteruia in errorem incidcrc . 154 nam^ue imicem opinantur menr ejjcflppojita horum ben} dr vernmdicentes . ex fignificato nominis modo arguebatur contra eos in prima cum dicit: . vel falfajficut feque- errores inciderunt.argumentatio. quod .vel faira.£ SECVNDiE C A P. Sccund^ contra cos. IV. ad orationem . per quam in huiuf^ modi opiniones deuenenint tuncrecedent k tiri Al. ergo entiaftftc fe omnes.-«<i funt vel de veritate contradi61:ionis. dem nunc . Pritpa diuiditur induas: quia 6x . (cilicet difbe opinionis eft 7««/.& idc6 nunc tantum proccdit contra eos. fcilicet quod con: tradidloria fimul de eodem verificentunfequitur quud verum dicunt omncs:vt quicquid detur. qui concedunt con- ter didam pofitionem . eitis Vbi adaptat opinionem Pythagorac ad pracdiftam opinionem. quod Pytha- batur ad /fd qu£ invocecranominihm.non s^icunque vero orationis caufa dtcunt & Opiaio Ty- thagor^ 4' Zltmium. qu6d contra eos. SVMM. Pythagoram. tionis^dr eitts qua in oftendens S"0^ dumcontraJiuerfos. primis id cuenit in propofito Alij fponte volunt. id cft. runt eis aliquae fophifticae rationes . Circa T 4«/^«» . fi fequitur Secunda ibi Venit autem dubitantibus. fcilicetdiiflas dpiniones qu^ ftrudionis. inquam. palam . (\ubAab eadem opinione tio Pyrhaffora & necejfe . III. id eft» omnia elfe fimul vera. Ergofi nan ambo ens . difputat contraeos magis (|)ecialiter. apparentia elfe vera Pythagorae : oppofit^ opinantur mentientes .Sccuda ibi : Smtliter autem. ex primum princfium. (]i\iz ex . ^odquidem ttentcs^ hahettt.aut non effe.c!r Democritt^:etenim inaney^plenumfimiliteryfecundum quamcunque partem prttextHere. efi curabilu ignorantta : ?ion enim obuiatto eorum . tales opinioncs.vcl peromnes.id eft. ponit intentum. ex quadam proteruia . id eft.qu6d hoc eftverum . & hoc quod oppofita fibi inuicem opinantur fcquitur qu6d quilibet eorum mentiuntur fecuncundum vevitatem .licct impoflibiles. ex aliqua dubitatione eos ad hoc inducentc: fed causa orationis volunt tales eodem. ad quas fc- tione ita fufcipittnt . ^Vd cuius euidenriam notandum. difputauit goras pofuit oninia qux videntur alicui e(Ie vera: " ve'^""> ^'^' "'^'^^'^^ ^^ ^""'^ aftirmatio &f . veriim dicunt eodem funt intelkHu vtraque rationcs palam. ordinats difpofitionis. quidam quidem ex proteruia efuicunque enim ex dubitadiiSlas : opinantur:cum occur. popularis allocutionisjvel fecundum aliamliteram c6: cft. pit. quomodo diuerfimodc Circaquodduo viis in didos facit. : quia primo difpu- qui ponebant contradidtoria fi- mul vcrificari de eodcm. contingitfefi non ens.& per confeques quod omnia fint fimul vera. Sccundo exequitur de intento. id eft. ad rationcm . homilia ad cmnes : hi namcjue perfuafione egent^illi vi-.^"'^Buui qnuntur didta: opiniones nefcienres eas foluere.fupple ponere. oftcndit alios ex dubitatione . . Ad cuius cuidentiam notandum . defen- derc. qui cx dubitatione in runr. SVMMARIVM. Jiic excquitur dc int^nto. tet proceden- eft qua: fuit opinio quare necefe eadem etntra negd- de eo- quod vtrique mentiantur. & in & hoc via de fep- temfuperius. & id eft.quiindidum erroremex proteruia incidcrunt argumentatum eft fupra cx nominis fignificatione. quam ponunt fbfhiiiiccim.conputant mentiri traria fibi inuicem opinantur . opinanttur^fed econuerfo. namqHefibi inuicfm homines verum dicentes . Deinde Venit autem dubitantihtu hac opinio ex ^«<e qutdem contradiSiiones.ergo entia fi fic fe habet.«-o nami^ue perfuafione egenti dupliciter incidunfin hi : wfecundumquod opiniones quidam ex dubitatione. talibus OTpinionibusiquicunque vero orationis cau- efi alicui videtur.prxexiTtit fimiltterre$ Contra ponentcs contradidoria fimul verade fcnfibilibus.& eum qui & hoc eft quod di- eft r&tio efi eos id eft pofi- . id eft.Dicit ergo^quod non efi idern modm homilta.& vtrique verum dicat.opiniones. fit alicui vr- ergo ab eo- verum:vnde concludit^^Wftrf dem funt in iiitelleBu vtnque rationes. qui opinabatur omnia apparcntia cfle vcra. id eft ^ quod eis non eft obuiandum . opiniones impoffibiles defendere. : : lies. 61 E^ non idem modm id eft tenere propter feipfas contraria . quod fic oftendit:ff4w>y. ho' & generaliter contra eos. eft omnia fimut vera fic patet:7W«/r» namque ho- mines co/itrariafibi inuicem fufciptHnt.Metaph. quod putant mcn- & traria fiue contradifboria fimid verificari . qui non quicquid * commimi. vt Anaxagoras mixtum omne in omni ait.qmcunque enim dubitaffeexiHimauerunt^ tat didum crrorem deuene- quod duo facit contra eos . ft~ . id fuafionis. fenfihiltbtts. id cft. id eft.id eft. Lib.

in potenria : fit -.opinari.Pl^fic. text. Ddn- Amplius aatem dignifcemus ipfos exiitt' mare^ d* aliam fubHantiam effe entium .numero entium. De quo agit Do<flor. ^ljt^^re q. modo quodam reEli fciltcet & modo ejuodam ignorantc^mSi fupple di- amt. qnin- membro omnc ens fiuc fit in potentia adu fibi oppofito eft ens in .& omnia Democritum te- nentem dcrcrmmate nihil cerco .quod ex his quac di- «ml(C^itTMri» dicmmmr eft potentia. prima diuifio vidctur fubdiuifio dc.& quodammodo non rede.q'. Diat ergo.quatenus vidcbat auodlibct neri cx libet.& inde.Qffsliter at' & potcntia pri- mo modo fiimpranon fimtdiffercnrix cntis communitcr fumpri.ex ente au- omnc quod puta cx ma- nulhim enin a(fla &in & taH ente in potenria vdnon fit . fupple ficut probatum eft S. materia enim cft in Notandum huius duplex . ifte eft a(5his plex fimiliter eft aftus : & exiftenrix.id eft. Secundo ilHus ranonis folutionc fubiungit. vt didum fuit in primo libro. tiam fiue interemprionem. ii . Di- crgo quod ea opinio^ax cit id eft. 9. l"^'^ ^^ "°" ^f ^ "O" fif cns .quia no conuenit firri non enx prdfitit Jlmiliter res amho ens. cni necmotusexiHitynec corrnptiOf necgeneratii Ponit (camdam folutioncm . Seamdo modo ria : fit. ftingucndo de ente:quia quoddam cft cns in potentia cum ergo dicitur . Ens poteslate namque coatingif ^lsalittr ex temin aliaab primo huius. mmm awi.non contingit fieri : cum ex nJhilo nihil cos oponet quod prius habcns in ide6 {ccundum . quodamodo dicut deetdem.idc6 duvnus qui opponitur potentix fubieftiuac. Slmiliter autem t^ qut circa apparentia Tcr.a^u t/ero non. cmnino. &: ciTc crum. quo poteft concludi ex eorum ratione. etcm tiiitiilu tns i» ilis. & potenria. contraria prafcxiftcre & per confequens con- eodem.text. criam rationcm pofuit Anaxaeoras omnia inifccri. contradicioria fimul aifhiaHtcr {cd potcntiaHter : re<^c. vt przdi^nTn T?5 rarione con- oportet necpaacitJte. huius t» it»' rofa cxiftens poflSbilis produci.Secunda ibi:^OTp//«/ pUnter.cum cxca nihil fiat. firilicet vacuum . qiiod ampliits autem dignamur.vel tresfanifnt^ co.i6d tali fubftantix infint coinraria contradi(floria.. vndc diuifio de ente pofita in loco ifto eft eifit fhiUfe- fhtu acium (5. eos fufcipere.id eft.com.(cd fccundo modo fiimpra .ftinftionem. Tc«.fit imiTi6 tota ifta diuifio cadit fiib altero fimul ejfeidem ens.d" non ensfednonfecundumidem. dignum iudicanuis.iotH. (ecundum duas {bkitioncs quas ponit. .intum ad pr«ien$ Primapo- fpcdatjcilicetfubiedliua &obie<fbua.T eftcnsin potenria. potenria ad vtrunque.ita cx codem frigidum & no & hic fiut rario morioa illorura per fit lirigidum quam : . Ponit didbc rationis (blurionem. tcilicct Democritus .huius capitulo de cntc diuidii ens pcr adiim potentiam . quod ex non ente mhil didhim dicitHf. Ens enim dtcitur dupliciter .fiuc in a(fhi . clTe fimul vera : tjuia opinantes contradidoria .id eft.qu6d ifti fupple mouebantur ex dida ratione vt etiam AnaxavarMait omnia elfe mixta in przfuillct. (jr modo quodam igr. in a(5tu non omnino. quia prira6 eornm moriuum & rarionem pr«- . cui nec inefimotus.cum dicit ifta illius. quod vt hahct dcclorari 7. id cft. (cilicet vacuum. pcrfcdc ver6. ^uarefi omnes laborauerint .orant : ens enim dupliciter E^ ergo quomodo contingitferi alt- quid ex non autem quomodo non. ente autem non cftens.: Cap. mittit. eft porentia qu. tradidoria . eft mo- veTi:venit ^utlntfdtm dubitantibtts^A cft.quia fciHcct ens adu . ergofi pro quia.illis vcro ama. Rciicic fpecialiter afiTcrentcs apparcntia cfle vcra.vnde fubdit aliejusd fieri ttiarn i]uomodo »o.pcr dum dubitarionis vno &motus' videmus ftptumfrimi cionis P^f*fn- ex fenfi>tltbm\ vbividemus ex fadla efle c6rraria.hic ttentm. fokuionem iftam datam eflcper enim arguebant. non accipit potentiam fubiedtiuam aifhim' ei oppofitum.ex pracdida ratione dicimus ilHs.^ ergo quomodo contingit cx- ponicui. & & & pofita in 5. ejfe videtttr auidem. id eft .efi (jr fmul idem e(fe cootraria. qux eft pcr inftanriam fiue intercmptionem.vcnmi f\en\xm:illud vero non ens. • i i • quod obuiandum eft ad mentcm fta funt. ente. ad fufcipientes dicunt .qu6d ex non quare crgo ex eodem himt conrra- oportet vt videtur in iHo vno ex quo tjaria fimul eftc in illa fiunt .cqra- pofito. Deinde. quibufdam ex fenfibthbus venit: verum enim non pluralitate iwlicari pittant^ njeritas d<.fttentmm { . res ex qua fiunt contraria (eambo rione contradidloria ! dum fiat contraria nam ficut : .& ens in potcntia cum ergo fupple dicunt. nec corruptio . tns imfUx. - S FM M A R I y M. nmi non ente quaiitum cft defe : quc funt concraria in potentia.\ » autem aignamur. eriam . metm. . quac cft de cotradidoriis. Iterum huic rarioni alfentit : nnnibuiyfp. Summa^ II.lciHcet qui ex dubitarione in didos errores inciderunt:vcl cx his. esl exnonente. i' •• ^ V-. 10 & etiam hac horum efeens .& acr qui cft calidus. qu6d contradidoria flmul fint .patet . Circa quod Uimt m«tf t^uo facit.vt iara fuit in tx mo» Hihil ft Re/j>onderiu' di- fuit.id eft. vndc quando Philofbphus ^. c. dicens. fic & eadem ra- cx eodem fit cali- & frigidum. putans nihil polTc fieri ex alio quo- nifi ptjiis : Democritus ponens principia rcrum plcnum &• vacuum. fcd potcnriam obie(fHuam a^im ci oppofitiim .qua: eft cnira modum gcncraquod cx terrafit frigida. eft ens in poten- ria:quia igitiu" potcntiac opponitiir achis.fit cx prius exiftcntctquia quod non eft. pcr aqiu.qux cft ipfa rcsa(fhialitcr exifteiis.non (ecimdo modo:verumtamen a(fhis Pri.Prima cft pcr diftin(5Honem. cct corporis.id cft. idco dicit Philofophus.Sccunda poPrimo modo tcntia tentia norninat obieifhim potentix.14. idern vcro his diilcegu^ fiantibus rum. : ^mmltier ex teria/ju. Secunda per inftanfHtrHm d». nec ge^feratte omnino . matcria non eft ens in potenria. (cili- (cilicet Jdeos ejuidem Igiturejuiex his exisiimat dicemus: quia modo quodam re£}e dicunt. mo modo accipiimtur hic adhis.ciim cnte nihil .& fciHcet ens in achi. quod oppomnir potenrix obiediux vnde . nominat fubie<5tum potenrii .etiam Democritus.Secunda ibi: jiieos ^uuiem igtturex hu. aliqH^m fkhjtantiavt entium.' & plenum pofuitfmiliterfecunditm (juamlibet partem. id cft. qncd non 45 . inane .in.& eadera Scoti Oper. I y^ 64 TitentU ndtit ^ fmmt dHplUct.& ifte eft a(fhis formx:aHus qui opponitur potenrix obiediux . huius illa ilHus diuifionis:nam fubie<fhua.quiaomne quod fit. ex non ente vnde idem fimul & non ens in a£ka:contingit nam^ue poteffate tdcm ejfe contraria . Notandum . vel Deiiidc cijm dicit.cum dicin ent» : //. aut om^ ncs defpuerim ^duc Mtem.

vera inter eas. fpccic. ludfit vcmm.quarc enim. ^ua. opinatur pru- dentia cfTe fenfus.& diuerfas diidem nunc dulce. fcilicet duos. ideft fit dicenda vera fejium:»ihil enim magis .& pcr accidcns. & fic oportetqu6d ill&d fit vcrura quod apparet fecundumfcnfumrquia igitur fecundum eosom- nis cognitio cft fenfitiua.uti. id eft. ejt . mittit Circa quod duo facir : corum motiuas rationes. fed cx hac dubitationein hanc opinionem dcueneriit: & hoc ide6.aut falfa. hostjuidem vidert Amflius lalforare. ficut di(^um go primi quadam fuit in libri. Contr» ponites omftia ap- faremi» ejfe vtra. Secundo fubiun- & hanc. illud fit liim ^^ Notandum.es:ide6 ipfi refpondent ad hanc obicftionem:quam refponfioncm ponit Philofbphus .fiue fapientia. habettu: & hoc triphciter. quae iftarum opi- aut falfa »0« quam illa eji mani- vera. vel infipicntes quia prinjft prae- git earu fblutiones difputando/cilicet contra eas. alius homo illis verh habentur contratix opiniones a diuerfis non fblum numerojfed etiam fpccie:quia^liquldo quod eft fapidum brutis.qupd videtur mulu> . qua.quod ponitur ihv. attt nobis non mani- & feUum. eft nihil elTe quod latet hos.»o». . Prima in tres. & pauci infipicntcs:fimiliter intclligcndum cft de lanitate.quod mune eis. Notandum. & omnes t-^rojfcilicet il- li ifti xgritudine ex hoc ergo volut .Cc\: detcrminatein licet Tellunt rebiis. Prima Secunda '^wJslits aittem quiaprimo ponit vnum motiuum.qaianbn vidcntor aliter difTcrre quam fecun- Al. primo ponit caufam motiuam huius opinionis fumptam ex parte id cft. id eft. dc veritate apparentium venit quibufdam ex tpintones qmaji omntt nes infanirent. tum quia lenlus nunquam dccipitur circa propnum obie(Stum fibi proportionatum . e6 quodnoftra cognitio autem fenfus non eft : fudicium determinate vcrum . qu6d ficut fupple ppinio ponens cotradiftoria eflc /imul Yera. quod c iim quandam alterationem.nec expaucitate munia.iutfceritudo. «(»« ejlnobis in- manifeffum. fiuc ex partc medij:tamen non cft rjeceffarium tel]e(5tumfempcr decipi:nam propter hoc in- intellciSbus.ftionc in prolo- Deinde cum dicit Omnino veropropter exisiimare fruden- & hutfc autem tiam quidemfenfum .difcemi de conrrariis opinionibus qus 40. id eft . vt & fatui : Sectmdo popit motiua propria iftorum ibi Omnino vero. igttur horum vera^velfalfa non manifesium : nihil enim magis hac quam ilta vera^fedfimiltter. vel propter indifpofitionem & inde cft qu6d feofibili alitcr organf. quandoque iudicar de quam'fit in re. dccipimr ctiam quadoque vt fcilicct & fal- quodvideturpaucisrquia aliquando nonefl (icfauitas. mul : velplures laborarent.& nuc amanun.Herum autem fum aliquo modo.qu6d non eft ratio. autem multis aliorum animalium contraria nobli^ &iffi autem vnicuitjue nd 'videri non eadem ficundum fenfurn femper feiffum videri.id eft. modo nionum : iudicant fupple videri lahorare. . quod dant fani: Hon autcm quod dant in6nni:fimiliter de vcrita- natus veriun dererminate in rebus. ideo dicit . certum iudicium dc veritate.Tcrtio arguit confus.attt quod nihil eji verum.qu6d multi reputarentur fapicntes.Sed quia poflet aliquis diccrc contra Aantiam anhanc opinionem.»o« debet iu- verum. eftent infani. aliorum animalium Alio dem quod ampliits autem multu contrarid videntur habentur contrarias opiniones ab eifnon fblum fpecie.eflent infimii . ejfe al- terationemy quodvideturfecttndumfenfum ex necefiitateverum Secundutf Ponit motiua propria iftorum. efle vera. fit : & infanire : tUos & multos.tii quia non illud dicatur '" ' & & iftius \\tcix:dicunt ' ' dicunt. quod iftaratio dcficit. gis crcdendum eft dc reddendo fingula tis ifti quod non ma- fanitare. vel veritate iudicio fingulis. eos. : & fenJibilibus:\\\\sSc\\ictt qui nonex proteruia.quodapparetalicui:fecundum fen- |n princiio {* ' effe vcrumiudicium. Dicit ergo quod cmnino fuppfe ab antiquis fufcipitur. vpl tres amarumjidco dicit^quod idembis quidem gujiantibtu videtur dulce. ignorant.6 4Mt tntelleSfum haheant .& infipien- tia.& fapicntis. dupUx.aut ambe fACx-. <*«/ fi eft . aut fi eft cx fenfu oritur elTe in nobis de veritate : vt determin?ttc pollet /«* deciptun- vcra. fcnfus S F M JJeeipJtur fenfu* pleru- ^uey^ quare & Ctrca qK4.pofIet corrigcrc errorem fenfus.fiue cx partemateria?. (juibut. opiniones. Propter quod Democrittts aifyaut nihiiejfe verum .qu6d ftiam fuimet vnicuique adfeipfum non eadem fediucrfa fpofitiones iudicat : cundftmfenfftm videnfur Cu^picfemper^qutt igitur horifm vera jit.AUo modo (aporis duo autem. hunc per alterationem quqd videtitr dicunt de necejjitate effe veeum . Dcindc cum dicit.: Metaph. Tertia ibi Aut & : grauijfimum.qu6d fcientia nihil eft nifi fenfus : non enim diftinguebaiit inter fenfum & autem efe Jecundum fenfum int9llc(fium. qitod verum.quarevna earum fir magis vcra quam altera quia oportet .qu6d ideo forfan Dcmocrims opi- & nobii.id eft.& funt duo : quomm ^ omnia apparcntia primum fumitur cx partc Sccundum ex fcnfiis.qu6d illud fit yerum iudicium dc fenfibilibus. potentia fuperior.vcnit quibufdam ex fenfibilibus modo pra. i.quam iudicio aegroti^^ infipicn- omnia apparentia Difputat contra opinantes 6j & paucitatem <ium multitudineoJ. aut om- Iani. tiqtfifMO Tttoqua potcft.quare inquain fic eft..quia dc eifdem fenfibilibus pontrarit de eijdem habentur a diMerfis trifli' Vno modo a diucrfis numero.cifde quod vnus homo iudicat tamcn iudicat dulce . iittr. tjl partc fenfibilium.quod dant fapientes.tu quia fup- nam decipitiu: frcquentcr circaobicda-com- cft iicariex pluralitate. quod acqualiter ambcc fint veras.fed etiam numerojvt idcm homo fccundum tempora.qui opinati siit motiuum efTc vera. intcIIigetes:non autem quod danp infipicntgs.nunc higrum ideo dicit.v(l tresfani ejfent^ut intclleElum haberent hos quidem.harc opinio eft motiuumnullum .Lib. quod eftfalfa:fed iftud ^ '^"^ habetdoa. eft hominibus praui . «/fro. qu6d poteft dari aliqua regula. . 17.di(Slo:y&w»/»ter quA ejt circa apparentia veritas. eft tc. amarum. nunc album. opinio. cum non femper vnjformiter iudicet quia non videtur aliqua certitudo ^andofen. tum quiadato.vt fcilicct dicamiis.qui iri didlam caufamconcordabant.& immutationem afenfibifi ide6 videtur quod co- cognitio fenfus fiat per : gnitio fenfus correfpond^at naturz rei fenfibilis.x d.quod falfum diftjnguitur inter fensu & intclledtii. circa obie(3a propria .Secunda tra ibi : Ex his. opiniones contrariae a diuerfis.quia fen- Secund6 recitat diuerfbrum opiniones.fequitur qu6d omnc il- ponit iudicium fenfiis nunqua decipi. ' 7«''^'""'"''.& oppofita determinate ^" dici.id eft. ideft . fiue cx parte obie(^i. vel propter improportio- ncm obiedki. fedfi- mtltterM eft. cum fi.propter quod ait Democrittti. Dicit crgo.IV.^.& jn duas: erat c6- praecedentibus de contradidtione Ci- vera.dr deftfere^alios verh non. fenfus decipiatur cx aliqua improportione.

quia taliaipfis rei^etenim Empedocles permutantes habitum fermutare dicit prudentiam. ifte Homcrus fit falfa.qu6d intellc- ^s fequatur difpofitioncm xioncm .& amicos reducens eis fupplc funt verx. id eft . Dcindc cum dicit: enim quicunque habuerunt membrorum complexionem^multdflexionis (jr ad memoriam idemenim quod quidem efi & gentia. in aliis tur erunt entia^qualiavtique exiftimauerut dicit.Summ^ II. tom. qubd intelleSius ho- fapit membrorttm natura hominibus (^ emnihus omni. Empedoclis. Em- di(po(itio- palam prudentiam permuta- fupple intelletStum. dixic qubd Hettor iacebat aliud fapicns quam prius. qu6d dicunt fupple quidam Homerum videri ha- bentem eandem opinionem. quod ficut quilibethomo habet complexionem membrorum circunflexorum: : ita intelleElus adefi homintbusiqazCi diccret. qui in fuis carminibus pocticis loquens de quodam bellatore.pofiiit in fua opinione //(f^orwB iacerevtin ecftafiab ipfaplaga . mutatur ab vna difpofitione corporis ad aliam. Palam ergo quodfi ^ entii fimulfic. Ponit quartam opin.opinannir . & fngtili opimombus. SVMMA RI r Cap.vt eji eorum haberi ex .Q^axz ibi: & HomerHm.quafi fapientem quidem fapientem . intucnti. ^uare <^ grauifiimum accidens cfi : nam maxime contingens verum viderunti hi autem funt maxime qu/trentes ipfum (jr fiqui M 3 atnaatej: '"'""''* & P**^*"' . Dkunt "Em* Oi>inio : quas rccirat . I y. in membris hominis eft quod magna diuerfitas & cirmcmbrorum.non cratfapiens.cx hoc quod dilponibus fitio ideft.quod totcuraE fiue fblliciw- prudenus hominibus adiieniunt. fequatur difpofitionem corporis ficut ien- nam fecundum eum prudentia crefctt ad afparens. Dicit crgo. propter quod debet intelligi. &: quo<f cii : quia talia erunt eis entia qualia ita qubd fccundum vcritas reifequatur opinione. ellet cogi- & non cogitans.8c dicit C]Uo<i pronunciatio quocjtu mo- Rccitat quafHam opiniones. & Homerum videri hanc Dicunt autem habentem opinionem quia fecit He&orem tanquam in ecsiafifuerit aplaga iacere aliitU fapiintem^ ianquamfapitntes quidem fipientes^ ommbus .& fucrat in quodam belio grauiter vulneratns . opini» ^^X*^*» Anaxagora^ quoque. fequitur Parmenides vere enunciat eedem modo^vt minibus' adeft. ibi dicit .quot variariones funt in corpcn:c:ex quo {equitiir quod dines.Ad pr<tfens enim confilium augetur in hominibus (jr .quiafecit. prenidis f/ttis fiAtilu. idcft . & in illo ftatu. X hif ettim Empedocles (^ Bemocritus \_^& aliorum vt confequens eft dicere^ "IT^ j rebus. vt fic nou & compleDcindc cum corporis diffcrat a fenlu. 157 plusinhomincquamin "'***' ^ panibus vniuerfi:quia fcilicct in hominc illa yimis intelligh: proptct detcrminatam complexionem mcmbrorum : non fic autcm eft in aliis aliis Quatuor opiniones Philofophorum cum earum mociuis.fedocles fMrent. ^uod enim plus. Cr in aliis . ita vc iaccret quafi amens & alienatus a fenfu .f-ipicns &: non Cipicns erat. idem efi cjHod fdpit de natura membrorum (-r : 1» tett Deiet. id eft. qua . Vlrimo epilogat quanmm ad iftas opiniones dicens .id eft. cunflexio ad hoc vt taUs difpofitio conueniat operarioni intellc(5tus .& Pannenidis ad hoc tendut quod intelledus & fenfus funt idera. id cft . fcilicct locis. Dcindc cii didt: {ufcrpiunt . ideft . AnaxagoAnaxagora fuit Tae. id eft . id eft. ^juae eft Parmenidis.& nulla eariim Notandum . qui di<fhis fuit Hcclor. quia mmcfibi aUa videbantur quas nimc fapiebac & non pritis . dicitur fuille Pocta. fingulis eriam in homine : uerfbilla virtus diciturDeus panibus vni- quod ita : in toto vni- in fingulis vcro partibus dicitur natura : in homineautera dicitor Scoti Oper. ita qubd in- complexionem corporis quod proprium fenfus. Notandum etiam quod duat prima fciUcct opinioncs intentu Par- EmpedocIis.id . & de- fed non eadem. in tans quo iacebat percuirus . utrft in vni- partibus vniutrft n»- tur» fic in homine ih: : cjuod efi in uerfi. P6nit tcrtiam opinioncm quae ad auofdam amicorum recordatttr &*diuidit in quatuor par- riua concordabant tes fecundumquatuoropiniones . homi- quod per hoc qiiod aliJiuid apparcce incipit de nouo ipil komini . Ams- locutus cft ad fuos fbcios. Dcinde oura ficut paiec dicit. pereOdo fcicntiae fit in hominc. quod ex Democritus aliorum faBi funt htSf & Em- rei taltbus dfcere. Philolbphus. ideft cum fus : . Tertia ibi fedoclU J^^ft . & aliud cogitantem quam priiis quafi non cogitantem. qubd entiaftmul fic fe ita qubd contrarix & non ficfe habent opiniones fint : fimul verac. re. dicit: vnufcjuifjue talibus opinienihus fa6ii funt Anaxagord queque pronunciatio recorda~ ad quofdam fociorum eius. probabiliter poteft di(3is:ffM»»». iecundum quanrita- homo transformatur firionem corporis difficile inquit. r"'i'*'' & habent . id °5> ^'^ ^*' cft. qui fcquimr complexionem membrorum didit enim quod. Ponitfeaindam opinioncm ad idem . vulnere inflido fibi . ideft. efi intelli" Opinio ?»r- . fcilicet de veritate rerum ficut Empedocles. quod palatn ervo ftvtnque prudentia . cuius eft pt udcntia. . fiue ad transformarionem difpofirionis corporaHs quitur ttansformatio prudenti2.^ia quantum alteri transformatifunt^ tantum ipfi ^femperfaferealtera affuit.pro quia:quia pedocles permutantes habttum nemcoi^oris Parmemdes : Dicit ergo rationibus prididis »p. devericatc rerum. qiuc in di£hi ipfi. opiniones contrariac fecundum quas opinatur hic contraria . intellcdus:quia habct M.quaE fuit Homcri dicetis. Secundar-ponitur veri. 6j III. Dicit ergo: quod Parmenides eodem modo enunciat . ad alteram diipotanta eifdcm leraper curare cft. id eft. quod quantum ad alteratuh- icilicct nem transformantur tem. sorporis variatiu: . id eft.quamuis fecundum illa quac prius lapicbat & nonignorabat. Alia: verb diuc opiniones quaj funt Anaxagors & Horaeri ad hoc tendunc telledhis fequatur cft quod orania verafintqua:apparent.quod intelligere fe- difficilc eft tanquam falfum.& fic He<lor vere fciebat illa quae fibi in ifto ftatu & ecftafi apparcbant. pucans quod quicqiud apparet fic venim. ^ vtraque prudentia^ nofi ficfe habent. .

tet ex : & Ponit motiua eonim fumpta ex parte fenfibiIium.IV.& continuo fluxu habens aliquid de vtroque termino. Dicit ergo. quod circa naturam rerum fenfibiHum permutabilcm omnino permutant j ira quod nihil in ea fixum contingcre verum determinate eftc poteft de taH natura fecimdum eos quac autcm eorum fuerint motiua. Lib. nec detcrminate nigrum fi igitur omncs res funt in cotinuo motu. qui fciHcet nihil efle depofuit omnia continuc moueri .id cft. indeterminati : puta quia efle habet ad diuerfa (e : quiavni & alteri aUter vel alitenquia in fenfi- biHbus eftmultum denaturaquae eftcntis. qui fcilicet HcracH'tus ex taU opinionc tandem fupplc ad hanc dementiam per- fed digitum mouere folhm .quod mouetur ab albo in nigrum. probabiHtcr ipfique decenter. fequi opinionem HeracHti. : Metaph. Nam volantia perfequiy erit veritatem vtique in- phonim pofitfo . Sic enim congruit magis dicere . rcprehcndit diccntem (^uiahis in cognofcere de omnihusentibui . iciHcct opinati fimt entia ejfe fenfibiliafoliim : eft. & veritas ex hac igitur radiceona cft TenHtes omopinio iftorum. inftabiHtate.are .& ccrtitadinalitcr Notandum . fi idcft. & neceftaria. vel illud determinate.ExempKim yideiJ. nihil dicitur verum circa omnino vtrh femper permutans . rei ftet in apparere : HeracHti:qui etiam pofuit omnia cile in cotinuo fltuu. Hc^t materia. ideo fubdit: Ponit fecundum motiuimi fiimptum ex fenfibilium oiutabiHtate . licct habcat aHquam probabilf- tatem. Et Heraclitum increpuit diipje efi intrare\ enim exisiimauit necfemel.Amplius autem totam.nec efl determinatc albiun.quod non intrarc : Putabat cnim ifte Ari- quod antcquam homointraret fecundo fluuium.yq. fiuc eft : negandu quin de re poffit haberi co- gnitio determinata . ttrminatur ftrformi^ tum frincip»liu4 ^ un- fiitatnr. & mobiH. qus vcnit ad extremum ilHus fciHcet fihem . fcilicet : tiam veritatpnqutrere cum Text. quod motiuum iftorum Philofbphorum pro hac ophiionefuir.in CenfihilihasmubaexfHitnatura infiniti. no . & nihii determinatc eile vcrii proptcr /itHeJfeinci- tinut fluxu. eft in : & non poterit dici de rebus aHquid determinate vcrum. fciHcet quod volebat vnde Ariftippum prohibuit. Secundum ponitur '^v. ichoc eft rationemateriaj. & . qua eft dicentiurn Heraclitiz. in his veroy id eft.1» Seo. quod apparet cognofcenti.quantum contingit poll fe ab homine videri.qu6<l Jk grauijfnnum accidens efi eis fcilicet accidit:«*»» qui maxime vtderunt verum quod contingic./! veritas inueniri non poteft:nam fi fccundum eos > nuUum verum poteft ab homine determinate fciri . fit Materia deformas. fciUcct prasdifti Philofbphi. mouebat folum. fed tanttt digitu tntture. dc ifto.pa: hoc nam ex ea opinione puliulauit dollorum Philofbphorunxopinioextrema.& talia enunciant de veritate. de eo \tih . quantum indeterminata eft & indiffcrens ad omnes tamcn dcterminatur pcr formam ad cer- modum .'c^\ formasdicebat immobiHa .:.fbla fenfibiHa fiint entia.ex quo fcquitiu:.fciHcet fecundum eorum opinionem eft. id eft. & 'gradum exiflendi . quo- & motam naturam : depermutatione autem ni' hil verum dicemtu.ficut diximus. & continuc moueri . cum nihil C\x formaUter quia igitur rcs magis cognofcuntnr per fuam formam.debent dolere de hil opinatui efl oportere dicere hoc quod eorum ftudium fruftratur. quod veritas opinionem non fequitur. Notandum.areM eft.aut|pro qua^^M^yJcwr^pi- ch^xm^ 6xnx. 4. de pcrmutabiH. 1^8 dmantes : hi habent opinioms tdles enunciant de veritate . tanto magis ab co elongantur . ^ui tandem eft volatiliafugareD&aAt dicit autem opinionu cauja elf : quia de quidem veritatem intendebant:entia autem putauerunt ejfe fenftbilia folum :in his Huitts entibfts vero multa quaindeterminati naturaexiJHt^ dr qua entisficut diximus . qualem Cratylus habuit. propter di<9am rationem:yi^ non ve. ideft .id eft. Philofbphi totam hanc naturam fenfibilem efle motam de permuttbilitate. llcut ille qui fugat volatilia quanto enim magis perfequitur . quod mouetur. diftorum Philofophomm fuit quia : 7« & uenit.& funt duo quorum primtun fumitur ex : fenfibilium infinitate . idco non potcft dici hoc. quamfcut Epicharmus ad Xenophanem. fit. nihil poteft dcterminatc verum dici nam quia in : omncquod mouctur.adXenophane. . & talU quomodo non eH di^ ^num dr rejjfuere philofephari conantes.putauerunt. quod amplius naturam autem videntes. fcilicet prxdidi Philofophi qui id. . Deindc cum dicit. quod caufa opinionis horum. id eftjverum funt maxime qutrentes hi tales habent opimones.quiaopinati func totam naturam entium cfle mobilem . fluxu. propter quod deeenter quidem dicunt^non vera autem dicunt. quac de fe eftindeterminata in potentia ad omnes formas:fimiHter vt diximns in fenfibihbus eft multitm fupple de & natura entis. qua: pcruenit vfque ad opinione nia moueri. : quirere. ita videtur hotum Philofb- OfinioHerncliti nihil oportere dict re. Circa vera omnimpermutans ntn contingere verum dicere ex hac exiliimatione pullulauit opinio dt^orum : fumma qua eji dicentium Heraclitiz.co Lt. qua habuit HeracHtus.quatenus. Dicit ergo .prima aqua fluminis iam defluxerat nec eadcm quac prius is e>jim.id etmpefitum & Secimdum fumitur ex fenfibiHum mutabiUtate & inftabiHtate. terminate vcrum . fciri. id eft. Amplius autem omnem videntes hanc Arguit contra didos Philofophos dicens.qu6d opinatm vcrbo exprimere efl nihil oportere dicere.id eft. quas- centemjbis in eodem lumine non rere veritatcm eft quaerere impoffibilc . id quidem dicunt . : homo bis poteft efl intrandum.& moueri.& magis qukn opinio Epicharmi loquennon tamen vera ponit pro tis ad Xenophancm quanto negat \ rebus omncm determinatam cognitionem. quod dc fe.fcilicet rcrum fenfibiHum videtur fic. dcterminatum modumeflendi in rebus fedmagisqu6d hoc fit efle verum vnum: quodque .fci\ic€t HeracHtus ftippus . : exiftimauit fciHcet <]uhd nec femel poteft homo eundem fluuium intrare:quiaantcquamfemel etiam intraret. fiue indeterminabih*tate: cum eodemflumine non intendebant quidem veritatem ipfi . ideft . . hifunt . : ^ ni- fed digitum modo inquam non eft dignum dolerc iftos fic refpuere phtlofophari:c[\iaCi diceret. quod nihil ponunt deenim congruit magis dicere ra dicunt in hoc fciHcet terminatum ficutfupple cfle ipfi : fic dicunt. vt fic.quam pcr mateadualitcr eagrtofcitur ficut cfle riam. dicebattoram aquam defluxille.

quac videntur mouentur conrinuc.qua: augenmr videntes enim .qux taUs eft:Omne quod mouetur. ^z. *> BU€ mtutn. Circa quod duo facic Primo difputat contra hoc quod UtttUM ^ de termino in . ita quodquanritas fecundum : '**'* gwfTutti j. fdlicet veram eis.eft aliquid de vtroque tertum quia in omni genetatione & motu .fcd & lempore aliquo praccedenri . Prima in fcx fecundum fcx rariones . vt probatur 6. Similitcr in propo- fecundum Philolnphum ibidem non eft imaginandum fi aHquid crefdt fccundum aliquam quantitatera. fcd fblum digirum moucri ad exprimcndum conccp- tum mcntis. ^^ : proponio parrium temporis ad tomm temficut igimr ifte motus eft infenfibiHs . quod aliquid per multum tempus. Poftquam Philofophus praemifit moriuas ralubiungit /Wi»u.fi eflct in & illud ex .c.5 pus erit aliqua fixa omnin6 ^ fadi. .quod mouctur. Phyfic. .& agcns gcnerans. Cap. gcneratur. corrumpi. Tertia ibi : Sed hacfrttermittentes. credidemnt . aJt/jutd & huius.quod mu- quod non eft .non tamcn dicendii.qui/i idcm permutarc fecundum quantita(^ fecundum qualitatem : Secundum nOH ri. eire nin6 non eflct .Sc cft cnim fecuiido inde. quod in codem flumine non conuenit bis intrare. earum foluriones . qu6d ille moms augmenri fiat fito modo pr2di£ko.quan- do ^Tmnzztniyhabet (juandam oraticnem. non tamen fit difpofirio in fcquitur ita cflc in verum determinate dicctcA opinari dc dida {xmx. quiefcere quodomnia. quod ifla amorio fierct in toto tepore praeccdetiret ifta difpofirio qus fit mnc fie- ad amorionem. parrim jn tcrmino ad qucm .III SummasIT. dicebant de mutabilitate fenfibilium. : pcrmutabile habet ideft num. quod de eo. omne quod fic omnc fiidum . fed ncc cdam icmel proptcr continuum fluxum rcruro.non tdem did- quod §^od» (*»*** de gutta aquac cauantc lapidem:nam Ucct j*"' cp"^-7-& 87.mouebanturex rebus. nec illud ad quod mutaturjergo aliquid : : vcre poteft opinari. quod non eft. ponens vkima quodammodo in virtute prjcceden- rium amoueat partem lapidis. tum quia eatur in omni eo. Secimda ibi : De veritate vero qMod non.a<ino non effe in injinitum. fcihcet tionem. Ponit terriam rarionem. oportetponerc fubie<5lum. idcft. matcria. quas addudt ad propofitum.& gene- & corrumpitur. Iftaaute opinio de augmeri/ciUcet quod fit oftendit Phiiofophus S.& ante & exifiet. Seamd6 contra hoc . eji tem . **»•. ideft. non omnia cfrc in continuo motu. mino .. quod motus zxxQcx eflet continuus . dc An.vel cauationem. vt probatur 6. nec illud. quam conrinuc in toto illo tempore Ponit fecundam rationem. ideft . qu6d non foliun homo dicere aliqua.ideft.dum mutatur . moueturJ)idt ergo.diuideretur proporrionabiliterfecundum panes temporis fic. & ideft.id eft. putaper biennium crefcit feamdum modicam quantitatem . '^ fictrrumpitur. quod dicebant de veritate apparcnrium.^ta dtcamus.aut loqui. h^nc (judHienem dice- J[\| mu£:quiAfermutAns quando permutaty quandam ifftus veram rationem non hdbet €xiHimari ejfe.i fit augmennuTi. in tnfinitum ejfe : probatum . non eft nec illud a quo muutur.cuius proponio ellet ad tota quantitatem.quo cadcbant guttx prxcedentes:licct Et qtiidem om- ens quia fupple. vidcDod i.licct motu infcnfi- biH. erit aliquid tatur. qu6d in vltimo illius temporis fit augmcnttmi quanritaris : conccflb lamcn . Sexu ihiiEtenimcontingit.quiaXciiicct. ita fi- militer putauerunt. In prima pane innuit talem rarionem: Quicunque opinatur non efle .<r hoc ficut tans ideft. & deierminata vcritas in rebus.»7<«j7' tfieffe Opinioncm Philofophorum de mu- 159 (bphus contra eos omni mom.i exeph'i gutta motu conrinuus. com. Quinta ihi: Amplius autem palam. diiputando contra eos. falfa cft ficut j. habet aliquid de termino ad quc. Puubat enim . puta per palmu in aliquo tempore. Deinde cum didt: ejfe:nzm & drcitcr.qui ponunr de eo^quod mouctur nihil verc pofle did nampermutans^ ideft.3 1.& cnunciari de eo. text.cap. t}U4>dfit necejfe eft irnn alujutd ri TVT'^ ^ dutem dd jx alttfuid etus : tabilitatc fcnfibilium rcfutat fcxratio- nibus. eius quod fit neccflc eft iam aiiquid efle . Secunda ponitur ibi:£r quidi eft diibitatijfmum. ille veram habet opinionemA veram profert orarionem. qu6d nosautem dicimus ad hanc oraidcfl. qucd nec in caiifis materiaUbus nec emcientibus cft proceffus in infinitum. nunc mffffut. & enunciat fed illud quod mutatur.& aiuncia. fcd in idcft . cjr eius^ejuodft iam necejfe aliquid ejfe omnino: . vndeipfius fadi. aoncs de apparennum vcntatc . Dicit crgo Philoqubd prdtermittentes hac <]ua . puta in biennio . quod de eo.. Deindc cum dicit: Sedhdcpratermittentes eji duhitatijjimum : abiiaem tnim hahet aliquideius quod abiicitur . bis poteft SFMMARIFM.opinionem ponentem . quem permuiatur . quantitatem quidem igiturjit idem non & P»/Ji «Ziipti 'ilT^f„ ma- tienSyfedfecundum fpecte omnia cognofcimus. ^ufi corrumpitur^extJiet aliquidens. quod mouctur.fiue imperccpribili. fciUcet non exiflimari ejfe. Qairta ihi.2cnerans.pcrmutabilc fiebat. ergo fahem hoc eft eo. etus. . quac redcobuiat caufe motiux diifbe opinionis. id eft. quod nec conringit fcmcl propter conrinuum fluxum aqu^: fimiliter ad propofitum diccbat. ©ropter quod opinams eft non debcrc loqui . non nihii poteft vere dici:tj uiapermu- dum ^m»«f<tr. vbi cx Philofopho docet.. prarcedit ficri : fi fit. (-rji ftexquo Jity (^a quo generatur^necejfe eji ejfy atque hoc Al.poteft ahquid opinari.Phyfic. vox fiuc orario profertur. com. Ad aiius cuidenriam notandum . tcxt. qu6d vcritas rci quam cxprimcre volebat prius tranficrat quara . text 7J illa dicamu(.vndc Ariitippum diccntcm . nec hoc . Phyfic. fcilicet fecundum eos.vt in qualibet optnt» ptmit parre temporis hcret augmenmm alicuius quanctntititatis. text.quod fupple DuhitatijfimMm efiy ctiam contracos. & ideo faltem quantum ad hoc . Patcr igitur ex prxdidis . AmpliHS autem <ii^««w«. quod ita ellet de motu augmenri . per vltimam guttam. ficut ipfi opinanmr . qu6d didH Philofophi poncntes omnia fenfibiUa continue moueri. q 9. redarguebat Hcraclitus dicens.& a quo generatur. quod non cxifHmetur aliquid effc flmphciter . fi hoc profert . vcl mouens. quia vt fic panim eft in termino a quo. M 4 mus '* . iam non corrupto cffe fimihter Dicit ergo quod mutatur ijuod ahtuiiur. fi aliquid tjuo fit.

vt ita dicatur efi nulla pars omnis.y. • nem dcuencrunt. fcilicct lib. & ibi commencarium .4 n.fupplc contra cos quod . qua funt circa nos in loco fiue locali fenfibilia /pha. rationes .dicendum. qux fimt circa nos elTe minora. tx^^mM^U' ueruntyiA eft. ferr*.Deindcjciira dicit Equidem contfngit fimul dicentihus effe^ omnin quam moueri : non enim ejl aliquid in quod fermutetur.quia ^ /.qu6d amplius palam tfuia ad hes. de quo vide euni q. omnia auteminfunt omnibus.qHi ex proteruia in ibi: eandcm rationem inciderunt.id eft. nam locuifenfihtlis circa nes. fermtttare fecMndurn ciHantitatefny& Jicu»-' dum qualitatem : nam ifti motus alteti funtjerg» fecundum ejuantitatemfi »on manens . Circa quod duo contr» Mtt^. vel formanT. i .vt propter illa hocreue- proptcr hccc flclla!. & pafliuorum. quod non ellct lialiquam m't.um prim» cceli ipfa terra notabilem nobis occultapartem ^lmarefii. hilu natura quaedam illa diiudicai.repugnat defttuunt #- lita politio quae ponit illi fcilicet . Sed iHe . tura iraraobilis ipfi .nam omniafunt omnibus. 3 . .tcxtxom. '* Ponit quintam rationcm diccns. idco ait Ariitot.opinanres.f^^^t^^ funt plura illa pientes. fcilicetcorpora. > DE veritate parens autem . . magis efje^ quieffere -dicere Ponit fextam rationem dicens. f^^ f^ habere. ^!""**"*»' .etur. fed phantafia non idemfenfui. {ocusM generatione^ dr hilis corruptione per- feueratfolum ens. fenfum non effe rcflexiuum vido tradatum q.c JmfUus autem digmm 15- efl increpare Jic quodfenfibilium in minorihtM numertim fcientes fic hahentem de toto calo exisHmafites 74 . Dodorjfenfum non decipi intelligc circapropriumobiedum poficisrequifitis. & oftenfiim fuit quia omnia cflent vnum.' j° 'ureTtole.i.auos quo*d qua dubitatione . non cflc. nam ejtpa eft jd eft . JLib. . id eft.quod probantcx hoc ficut patet in fex figna Zodiaci apparet trad. non omnc Quod hic tangit apparcns cffe verum. de An. Norandum.non fimpliciter. (Sc fi funt pauciorq illis numerentur oranes cocH.fed rcfpcnucorporum fenfibilium . fcilicet naturara:^w>t/«tfr tefauctrum /infibilium.ca- fimul vera:nam dicentibus idemfimul ejfe. Tunc fequitur y S quafi nihil refpe£tu illorum lenfibilium incorruptibi- ctiam fecundum nuraerum. Vt" fuperius tus .id eft>quod nihil oft reipedu vniiierfi : ^uareiujiim ritifuijfent. qui cx ali.raadiuorum. practer- . ccre.qu6d Hottt de quam quod ifta fenfibilia.z y in corrigicur per incclleftum l d.qu6d ampliiti ejr contemncre .& r?pugna-r re.quoddi- 7» argutt * cebant de veritatc apparentium. idcft.Qgod ait etiam cexc. fjat econuerfo.vniuerfi. lium.vr dicunt. puta oranes defcren- ea- oUendendum ipfis . finc . non Cit quie(cens ilUid quod augctur fecundum quantir^temifed tamen fecunditm ffeciemM eft. in generatione.cum tamenmulta fenfibilia. omnid cognofcemui. quae funt circa ^HMtitMte nos dicuntur elle nihil. &l qualicer con. i o.fi idem contingat cfTc fimul ./rT r v '^"^pcr fupcr tcrram . nihil poflit fiue opinari.vniucrfi.illa paucitas accipicnda eft pro paruitatc quantitafis continuac. texr. ret:quando ergo dicit Philofbphns fenfibilia.contra hos . I Probat f?pcem rationibus .qu6d : quae funt innumcrabiles:fic etiara fortc fenfibilia ^ non trrauerunt. ^ & .. Vult di- '*^'P licct concedatiu: eis. pMrentium.. eis tum. quas fabricat contra fecundum feptem eos. Priraa diuiditur in fepte. 1.non habct fenfibil6 quantitatem. dem olimdi^is dicemus.quodenim efiimmo- : & corruptioneiColz enim lenfibilia. qua dicunt omma raoucn. .cum dicit noribut numerumfenfihiliMmfcientesfic habentem.quan.IV. • • • & hoc fic patet:nam ficut probant Aftrologi. & epicycli tcs.&inde^qua-.& aequantcs hocreueritifuijfent. Secunda Sunt aittem aliejui. 140 mus.ide6 ftultura videtur dc tota natura fenfibfli iudicare propter ifta pauciorajvndc intolcrjbi- lius eflcr.id pars eft eft. . $nferunt. qux funt ^^^ vniucrfi mer» fenhbt\. re falfura eft dlccrc tu. vt ita dicaniaxjme iium infertoomnis.qu6d qu6d motus fecundum quantitatem flt continuus in rcbusjtamcn fecundum qualitatem.fic reci^ quod ejuiain mi- incrcpare. id cft. Metaph. quodfupplc. dc An in comment.&quod onmia efle in continuorao- de rebosvere enunciari. viide cundem .veritate »f~ . tur ifte nuUa locus fma.qu6d omnia fenfibilia putabant continue moueri cx hoc. Nam circa nosfenfi-' fsmiliter enunciauerunt. ea quae fupr^idida fimt ii» quod fcilicet riatura .vcl formam non oponcr opinia continuc moueri quare cum : rcs magis fit cognoicibilis perfuam formaqu<im pcr fua quantitaiCj^equitur quod cognitio dcterjninatahaberi ppterit dc rebus.de fphrera c.& f^diciori» non ejfe . id eft. 1 1 . quarepropterhoc deiilis dignnm : illa MM pars: A R V M. qux immobilia omnes etiam Deinde.. credendum eft .q. & credendum eis.ca'leftia fint quam motu id eft .ejf»/^<> ensfolum funt in iftolocofunt generabiha^&corruptir- bilia :fed tHe locus . . quod nonomne ap- verumprimum quidem : ^^'•"'' *• quia neque fenfusfaljus propr^efi . ybiPhilofbphusdi^utatcontra hoc. & ablacis impeditpencis .-quareiuHiusvtiquefrofter ilik Ponit quartam rationem dicens. vt dicaturnulU fars efi omnU.(cilicet.tDra terra fe habet ficut centrum refpedtu coeli vl- cimi. vel rationc in didam opinio.Deindc cum dicit: Tcxt.Sccund6 contra ilIos.quaiifatcm. De decepcione fenfus. id eft. Phyfie. debcnt hoc credere tanquam proba- f/?.. dicemus ea- dem diilis tlim hoc eodcra^.11 V r f/^' Facit:quia primo dilputat contra iUos.quod tota naturafenfibilis diiudicaretur propter ifta pauciora.5y.c0m. oranes circuli fpbacraru.qu6d & etiam ifta fenfibilia infcriora rccundum numenira .rcfpe(5ku cuius.9. : a.& pauciora fccundura numcrura > videtur loqui irapropric de uumero:quia fecundum di6b. corruptibilia funt iftis Ampitus autem palam^quia (^ ad hos eft. quam quod quia omnia .om- ""^ moHnt' ifti & de tote coelo enuncia- renuedi funt ex hoc. -j i v a -n quantitatis . Ita igi- : tiurpofitiovidctur a fcipfb diflbnare.iuis fit falsfi. quadam natura & eft quasdara na- mouentis primi: immobilis. centingit dicere omnia cjuiefeere magis '^'1^"^^'' efle quam moueri : flon enim eft illud in quod alicjuid permutatur : nihil enim permutatur ad quod iam fibi ineft : nam habitibus praefentibus & ^neratlo vt dicitur cellat mo- de Generationc. quod numcrum paucorum (enfibilium inue„£^„0. non pro paucitate numerali:vel forte pqlTet dici.^j. id eft.fcilicet in 8. comradidoria de ^dem pinionem.

ilicet per quam ponunt omnia apparenti^ efle vcra ex eo fcilicct quod contrariorum opinanrium non poteft iudicari (ecimdum eos qua fit verior.h aliquis dubitct vtrum fiipplc aliqua funt tadici^rum oritnr tx 'Vdrie.quia mcdicus .lII Secunda ponitur '{bi:Deindt digmm. ft rtmttiks .autqftales de prope ? dr vtrum qualiafan^. potcft quod non poteft imperitus & ignorans medicinam. Dicitergo. Ex quo patcr falfam eftc opinionem. led frr»r Simil^tcr verafint cfnalta vtdentur dormientib«j. qu6d ampHiu senftu 999 infenfd>iltbusnoneftfimiltterpropria. vel colorcs. funt in conti- tbitcium frt- a fhinon i utnit tafim ftnfH.Similitcrautcm poteft argui de aliis quasfrionibus praedi<lis:licct cnim dc taUbus qusrant voce. Et grauicra vtrum qualia'debili- bt*s. . quod fuppofita : proportione obic£H ad (cnfum . aut Conftat enim qu6d robufti verias iudicant dc ponderibus quam debiles : nam ^ualta robufttt. bitant dc pridiiflis impedimentum:diuerfitas prgo iudidj .aut no defitturo. fubftanrijc obicdum per accidens:nam iudiciii fcnfus fempercft verum de proprio obiedo .fi aliquis dubitet vtrum dij^fle poiidera fH>7t cjualia videtur debtlibus.com.Kzdo huius eft.^"^ '"** cognido (enfus .qualia faccret ma- Philolophi hanc ifti diueriitatem iudicij attribuebant fennii. Cap. •Agtns qiun- Amplius autem defuturo.ma- VMmtu I». ffis gtlantthus ? Exponit .vt dccipitur obiedum cft. qua: ponunnu.non enim eor ideo fubdit fic : omnia nam jithenis ens in Lybia. Et <Ius. nec opinantur . ali juis fi dubitet quibus fiint ligari fcnfiis . fed N-ltra etiam cx debilitate vinutis .iecudura quam vnus iudicat ientire falfum de verum fcntit^rrarionabilitcr quo alius fecerunt. ficut ignis minus poteft ignire remotus quam propinquus. ihv.^ hdcduhitant: vtrum tant£ funt magnitudtnes . qua: dicit omnes opiniones acqualiter cfle veras.fccimdo dc Animal text.qu6cl non omnia fcnubilia Vidc j. vt (^ Plato di~ .quatcnus habcnt organa fcnfuum indifpofira infic eft & feda:fimilitcr mirum eft.opinzmi. ledbeni phantafia. Si vcro di- catur.talis error non e^cx fcnfu . militer propris alicui (^ proprij aut propinquiy (jr eius quod ipfius: fed de coloribtes qu(- dem vifius^non gujlus-. Deinde cura didt: . vnde etiam parua pondcra vidcntur nuo nioucri:nunc fupplc oftendendum eft de veritate.q. id cft . Patet ergo. nequaquam fimiliterfropria mediciofi- Conftat enim quod fani rcde iudicant de fenfibilibus. Quinra ibi:i^rwm tn eodem cos.Tm.de Anima. fupplc aliqui quzruRt. quantum ad hoc fubdit . Dcinde cum cit diciti Deinde digHum mirari . vadit adLyceum.vtdici- quod non : dubitant.difp.ia .Summ^II.i 6o.palam:nullut non eft idem fenfui . Ponit quartam rationem dicens. ccrc.'\nima.tjuales a remotu videntur.& 6^. eft gnitudines ergo.vt fupcrius dicebaturhoc enim falfum pftjVt patetcx nunc didis.Ita cfualia videntur fanis.vadit »d Lyceum.yierum & hdc.& proporricnato organo. vt expcmis cognofcens : t*tt c^ ignorantes velut de futuro f^nts fnnon defuturo. fcilicet (upple infirmos forefa- nos. quod mipliut dicit Plato . fenfm gis ex phantaHa : quia igitur frtfTM mirum cft quia cx conun a^kibus patct dit circaienfibilia. quod de coloribus quidem^vifus fupplc ^ ^'' . ip dcbilibus eft difiicultas ad fuftincndum pon- Ampliits autem (^infenfibilibus nou fi.vel dubitat vtrtim tantafunt menfura . fed eft falfum quandoque de obiedo communi:quod cft & magnitudo .fiirgcns a fibi efte fbm^ non fa- hoc vidillet.idc(t. 'Terria ihi:^ rnpliits atue de futHro.de noHe ejff tur i.quant«. propter aliquod ceret talia. . quac cft & eius tjuod ipfius. S?ptiraa ibi ex toto.& huiufmodi .quatcnus habcntorganadifpofita rcdpiunt immuutioncs fcnfibiUum provt funt . ficut pacct de phrenericis habentibus bcfum or- ganum phantafiac. & ignorantU . ficut etiam in robuftis . exiftimant. text. cllc icqualiter vcra numquam (enfus circa proprium obie(fhim. Pom*t terriam rarionem dicens . ranrodebiHus agit . qujc acci- tiTcm magnx vtrum autem quia mirum eft quac I.qui dl Athenis .VnmMsn quidem .non vifus. puta diarij filius:Jecipitur cria plus circa obieda alie- & na. ae quendam loaira ficdidhim. refpcdii proprij ebie^i aut propincfui prij obie«ai. tttnti dtbiliiif.non tantum ex magnitudinc pondcris .6j.zcniz. id eft. fbmnis fi um fifufciptt . text.aut qualta robuHis lia dormuntibtis > Et vfra vtrum qua- aut qualia vigilantibui\ .firma.& medio. cnim ad Lyccum . Soita.qu6d ratio corum nulla cft:illa fc.defaporibtti gufiut.Sc edam de obiedo pcr accidens quod eft fubftanria. aut ergofi putaueritfe de nocie Athenis effe ens 77 »git nio ^tod quidem enim non putant palam. quod fiipplc fum eft. fciJicet<^iK>d ad phantauam aliquado non rc^c pcrueniuntimmutationes fcnfuum . 78 ff . Ponit fedidarn rationcm diccns.64. fiutm. Quarta ihi: Amplitfj AUte infenfibtlilftu.qu6d fom. fi in vigilia' fe viderct efte Athcnis quod non facit quando hoc fialum in fctmnis videt. Ex quo patetquod non opinatur equaliter eflp vcrum. fcir medidna Ucet cxpcrri in medidnam de hoc futuro . iudicarc vcre de (anitate futura a remotif. ^«»4 fenfta non eft falftficabilis proprij Notandum qu6d dtctfti» ft»- : poftquam oftcn- 141 fi Vult di- aliquis exiftens in Lybiaviderctur ia Athenis. aut cjuales videntur propinefuius c6ftat enim qu6d virms agcntis pro quanto vidctur remorius agerc. dc eis tamcn non dubitant raente.qu6d aliquando circa propria obiefb accidat error fen/iis dicenc^um eft .qHia non omne apparens eft verum.veVa & di^^.de .id eft id eft. ex cuius difpofitione accidit aliquando . quod obiefhim du- iudicLi quia non opinaj\tm. de futuro fimtltter non eftpropriay id eft. (jr colores tales.id ek. vcl tales funt iudicandx. non & de infirmis propter caufiun oppofitam.credo opinio medici. pro- . quod vidcturvigilanti. quales videntur dc propin- difptfi.Nullus in Libya.aut <]uaUa laborantihusi ti«»Mm.non prouenit exlenfii. caufas acgritudinis .qu6d dignum mirarifi hic.fed phantafia ejua non eft idemfenfui. fcd a phantafia. numerus.iiuHtt de •*'«5f<» Uter vera cognirio proprif obicdi «^»»* alieni : ficut & non fic verc vifus iudicat de fono xeifimUtter non eft acqualirer vcra ficut de coIq.poteft decipi circa obic^fhimex eo. aut qaalia laborantibus^.quod vidctur dormienti. & fimiliter colores vtrum fint tales tjuales videntur & modo immutant fenfum de propinquo quam a remoris:fimiliter eriam mirum quo:quia pcrfcdiori eft.co. t|. & diftantia conueniente.tantx. ied eft motus fadhis a leniu fecundum aftu. aut tjiulia videntur vi-r ohic£ti. quanritatcs. id eft .4.Dpindc cum dicit: in vigilia Ci iret : & : {enfus aliter perripiatur aphanrafiaquam a (enfli. fempore.vt dicitur z. qua? funt propria alrerius fenfus.

nequefenfationesforfan verum ^fentien^ eodem tempore aliquid efte nunquam accidit ex iudicio fenfus circa iplam paflionem (cnfibilem gitam iH t- de dichritf etiiem in eo- ^{^ obiedumjaut pro fed : circa tjuod.pKdica. ficut f(jrantur ^ & . id eft .«o«y^ habebit ifa 0" non ita.idett. SVM . Ponit quintam rationem diccns. jQuare (jrfiquidemefiex necefsitate^ ^ : fenfui eft. r^riow^/ &.c«» accidit pajjlo ^*"^* *^'"' "^i^um videtur aut : dico autem ve- OT«r4r«w4deft. non vtfur.Cmc znima. qu6d fcnfibinon fit in adu eilendi.nongHfius:defaponhHs^Mflus. & & adu quod fi fenfus non fitaclu..vt .totaKtct* fentitur.. eft falsu: fenfibile eft prius fenfu . qualem iudicat lenfus guftus. patet. omne mouens eft prius mo- autem non dcpendet in fuo priori po' & : quhd fi fenfibile folum efi.idc9:. puta fenfibilc pre prioritate fenfibile originie. cum fit mouens fenfum. . confequens vtficfuntfimul natura .. prius eftet lenfus animal quod : ^ .prAter fenfum^quod necejfe efi ejfe prius fenfu moto:z.fcquitur per ncceflitaiudicet .. quia Pofethteiif' fic qubd ferri potentia fetifus no ef vt fentiat Cci^Cum.. quando in obiedo quin guftus mutat iudicium dulce tale iudicat quale percipit ' 80 nunquam iudicat album & non album. cft tionem. fit hic pritrL femper refe. tem noneffe dulce fed ejuod non dulce tjuale .^^ fubie(5l:um.. (jr efiex necefiitate fer de iffo futurum tale dulce. Ex quo patet quod fi.qu6d. Mouens enim moto prius efl natura^ : tem.quemadmodu auferHt nulltus eJfefiibf}antiam.. fequitur ex toto . tamen non Ponit fextam rationcm diccns.vel contra- difborias opinionts elle fimul veras de codem. fiue natura dulcedinis fjt talis.qujg enim pafsio hac tis qu<efenfumfaciuntjC^finefenfuimpoJsihile: vifus . fubdit fionem dubitauitfedcirca id cui accidit fafio: dico contradi£fcoria.. vt reflexiua cet zOi\i fentiuntur .quod idem cidcm guftui aliquando iudicatiu elle dulce.id cft. organo guftus } quod aliquando eft infed:um aliquo humore & (apore prauo. Si nihil eft verum nifi ex hoc quod apparet teft aliquid fimul ellc ^uamttis (jr hdc h^ rationes omnes dcfiru- Tnde minus... quandocjue ejuidem quo & fiquideji ex quare : fed iftud confequens eft fal» . aliterfe ^K^' Ponit feptimam rationem. Metaph. & antcccdens cx ergo . videtur fibi non efte dulce vel mutato corpore .Ccili.quod vniuerfaliter fi nihil verura fit nifi vt & opinioncs diikx.fe» fum 79 ponunt dicentes ita.quod eftfubiedum nunc dulcedinls.fedefi aUquod. efte abfblutura:licct enira fenfibile Sc fenfus mo- Ftrte Philom fophui aeci. & non album. ^jj. qu<tfenfum faciunt.{ed nec in diuerfo tempore circapafta iudicare.qu6d dulce .id eftjquod fuum . id eft. fedfemper de eodern dicit verum. Sc eft de fc. hahcre.cx quo patet qubd dicere omiiia iudicia fenfuum omnino cxtra ra- ellc vera iqualiter.fotenti» r$eft obieAum dimtCum.propofitum : qu6d fcilicet raouens prius fit raoto quantura ad fuura uens & motum . 141 IV. non forfan verum ejfe efi fenjibilia .yf^«(»« dulce qua- demtemfore.. : . in potentia. quod omnes ha ejfe nihil a nec pcr confequcns remouctur ad rcmofi fupple tionem pofterioris ideo dicit : di6b opinio vcra eflet . non ejje finefenfu efi impoJjibile:C\ fupple accipian^ tur non tia .qu^d quorum. fteriori. fen/ifs ejfe fequitur necejjitate.. vino ip{b. natura qu6d licct mouens vt prxoftcnfum fuit. . nondulcc hoc eft a mutato corpore.ita ponunt nuncex necejjitate : Al. non per confequens v jfibile ellet quantum vifi. ergo nihil eft nifi fequentia eft euidens vt eft fcnfibile in adu.Lib..quia tunc nihil ellet . fupple iudicat ytTc. efi ex neceffitate futtirum tale dHlce.<««f pro ied. nara fi onui^ quod eft ita .tamcn dubitatio Deinde cunj Totaliter quiafiefifenfihilefolum^ nihil dulce^ quandoejue au- eJly<]uando fuerit ided » vttque eritfolum non extifentthtts animatu. vlterius fequitur quod nunquam contradidoria & funt vcra de eodem:quia (enfus effe (jrvtiquefi adinuicem dicuntur hteciffa^nibil pajfio fentientis & ^^ neceffe ipfum eile dulccivnde fubdit. aliquando : .quilibet.nifi per confequens quia nifi cflet obiedum tu. fcilicec dicjt: tur vti(jue.vt prsdiDeinde cum dicit. quod licct lenlus indiuerfis temporibus videtur de eodem obici^o oppofi- itnfumnHn. in eodem tempore pirca idem. . fcd tantum in fequitur le potentiavtnuUo ncc eflc aliquod prxdicatum neceflarium necejfarmm enirn efi c^uod non contingit aliterfe babtre . nunquam mutauit.. fenfusnon efifuimet:non cnira fenfus unt A\. c^uod fi adinuicem dicantur. & motura adinuicera re& per confequens vjdcantur fimul clle: nihilominus cadem fequiJtuf quantura ad. id .tatemnMHrA rantur propprtionabiliter accepta.obieda..& ficquicquid guftat.qu6d guftus de ipfa dulcedine femper verun^ dicit . le e(i:cjuando fuerit nunquam nuncjuam mutatur. Con-» faliitas cdnfequcntis patet ex hoc. ad fenfiium in potencia .tii fubftatiale non exiUentibus animalibus animatis:Jenfus enimt fupple non erit.. Sc per ad fenfiim in a<5tu . efl certumeft enim qu6d nihil a6ba fentitur fine aliquo adu fentienre :fubieEla verv. nthil erit cconuerfo . numjuam Cdlicct (enfuum. ideft.CcilicetohieQxim.vt ponebant ifti. id cft.fedefialiquid aU terumpr^ter fenfum^ quod prius efie fenfu efi enim non fimul album fionem duhitauit. fcili- fupple fine fenfu. : nara efle fenfibile in adu .id eft. & per conlequens quod aliquid fit in rebus determinate vprum. ideft. in non hahebit ita dr non ita. cum quo a^u ellendi ftat quod non fit fcnfibilcin adu .aut corpore mutato.quin contin-' gat aliterfe liabere dicit: c^orum vmfquifijue i» eodem tempore circaidem nun^uam dicit f fimul ita (jr non ita ha