JOHANNES DUNS SCOTUS

OPERA OMNIA

V.

1

JOHANNES DUNS SCOTUS

OPERA

OMNIA
V.

1

o
1968

GEORG OLMS VERLAGSBUCHHANDLUNG
HILDESHEIM

IGS'

D7
1639^

pf.l

Reprografischer Nachdruck der Ausgabe
Printed in

Herstellung: fotokop

Lyon 1639

Germany

W.

Weihert, Darmstadt

Best-Nr. 5101855

lOANNIS^DVNS
COTL
DOCTORIS SVBTILIS,
S

ORDINIS MINORVM,
Tl O N E

QJ^j£ S

IN

LIB.

I.

S

SENTENTIARVM,

J^^tmc denuo recognitA, Annotationihm marginalihftf,

DoBommque celehriomm

ante quamltbet Qu&ftionem citntionihm exomatA

per textum

Cum Commcncariis R^

P. F.

,

^

Scholijs

infertis illuftrat£»

F r a N c i s c i Ly c h e t i

Brixicnfis, Ordinis

Minorum Rcgularis Obfcruantix olim Miniftri Generalis,
Ei

Sf4pl>lement0

R.T. F.

Ioannis Poncii
Hihernorum

Hiherm , eiufdem

Ordinis, in CoUegio

Romano

Theologiit primarij Trofejforu.

TOMI QVINTI PARS PRIMA.

LVGDVNL

Sumptibus

LAVRENT II DVR AND.
c5W.

'DC.

XXXIX.

CVM PRIVILEGIO

REGIS.

A

CENS VR
R.

LVCJE

P. F.

WADDING
HIBERNI

I

CIRCA COMMENTARIOS OXONIENSES.
OT
tam

I

s s

I

MVM

hoc inter ^coti opera

m fronte pnzfert

fert,

copiam

ctptjs ftabiltendis

fianttam

,

,

^tque

'

^

se

fcrtptum

,

,

fiue altj docent

,

,

tn

hic

,

'vtt

conne£tendis

ferttle
,

^^*" ^"^"*

con-

maxime

felictftmi tngenij nohtltf-

fcmtnartum

,

omnes non

quippe quod fharfim ^arijs

mtra contextura

,

li-

habent dtffu-

'vel

ftue qui Phtlofopht£ prjiceptu tra-

dunt ifiue qui TheologtA myfteria perjcrutantur. inde
,

in prin-

,

qiu Scoti
opcra hoc

coUedum , aut foecundo prinNegledis promde alijs Scoti elucuhrationi-

in hanc ^ntuerfim incumbunt

delitefienttbus

pondHf

I.

^"""^

exuheranti compendto

njel

cipiorum aluo comprejfum.

bus

fua digmtate re-

pr& reltquis etufdem fcriptis hoc

commendat.

fitte ip/e

ipja

in afferendo

firmitatem

ampliftmA dottrins.
fimum partum ,
tam ampleHuntur , qt4am admirantur
3

quam

mthorem non

Tr&Hanttf^tmi Do6toris tn dicendo acumeni

in dijferendo

bris

,

,

h^c duntaxut prdHaret

,

^ frequentt

fadum

,

"vt alijs

edittone ^vbtquc^'

prodiret,

Trimtis omniumj quod fciam, ediSt Venet tjs anno 1477.

Thomas Ten-

Eremtta Augufttniantis AnglaSjtn Academia Patautna Profeffor, adiutore BartholomAO 'Bellato Feltrenfi Aitnortta, qui primum excudtt Ithrum

chet

Reportatorum ^, Pro

ieBis adfnemffurijs addittonthu4
cunduSjT^htltpptiS

^ accuratefa^um

temporis ratione ntttde

iliitfS

,

indicatis locis

,

quthtis mifcehantur.

a Bagnacauallo ingymnafio Veneto

,

tnfertis in

Se-

Tertiam adhthuit impreponem

Scoti oper.

Tom.V.

152.2..

iiram

^^

ordtnartus PrdeStor, rum

priortbtts di-

gntorem Alaurtttas de Portu Hthernicus , publicus Patauij Projejfor ,
Archieptfiopus Tuamen, anno

nibus.

mox

etiam in Vrbe Venetiarum. Dein multis

*

2.

Rc-

portato-

textum additionihtis, addtto etiam in margine^

aliquoto cttationum ornatu,

Jj^J"^f J°"

re- * vide^

dein JVlintfter generalis totius Ordtnis Adtnorum, eadem tn Vrhe anno 1505.

imprimi curautt,

1 1.

(^

excufum hoc opta varijsfoYiniSy varlifque incrementisj gf decremenTandem vltimam limam plene adhibmt iUuHrifmus Cauellus , mhtlo

in locis
tis.

pr£termijjo,quodadoperis dignitatem,fiue integritatempopt defiderari, Sex

Vaticano Codices

fiint in

MSS, qmhusper omnia h&c edttto coh^ret ^fipau—

SUla demas exiguifane momenti , in qmhus etiam h&c

ipfa exemplaria

non

concordant.
I

Recognitionem hanc, omnihus numeris ahfolutam , in hac editione fequu-

I I.

Adhibiti

Comraen""^'

^

Commentarios

admnxmus FranaCci Lychett , olim

AdiniHri Generalis , in Scoti operihus verfatifmi
alios

adhihutmus doBorum 'virorum

,

,

Ordtnis ^^Ctnorunu

atque

^jhi ilii deerant,

hutus nofin CoUegij Trofefforum,

^ nohis altquando perfuadere conattfunt Lychetum integros m 'vniuerftm hoc opus Commentartos dedijfe ^ qu& defideraJMultifunti qui opinentur,

,

batur, partem delitefcere in nobilthus Italt& Bthltothecis, pr&ferttm in Frbi-

Ego ante aliquot annos omnem pofui
operam vt in optimis qmbufque Bibliothecis perqmrerentur, ^ cum Seremff.
^rincipe Francifco Maria , pofiremo Vrhim Duce , ret lircrart& , tnfiruendis duohus , qu& excolehat , ^^ufeis , ^ Ordtni Minorum addtCttfimo ^fonatejCodicibus

AISS,

lerter egi, vtfi qutd in

injiru^tfitma.

hac re haberet ^'vel altquando audtertt, edoceret. PrA-

ter edita nihilfiripfiffe in hocgenere

quod tandem
fe^ur&gefta

certipts accepi

congefitt.

authorem hunc, ^ndequaque re^onfum^

ex tpfius Lycheti Regesio^quo fu& generalis 'Tr&-

Etenim anno

i<^T.o.diezo. lunij edttts Tartfiis qui-

bufdam conHitutionthw fiudtorum regimini opportunis , tnter alias ita prA"
ceptt : Vt Theologias ftudiofi tantum fe occupentin lcdionibus Scoti,
bC commentis eiufdem quse priEcise funt ad
,

,

tertio

Scoti

Hungarta

nera.

,

ita

quod

noftra fupcr

melior apparuerit. Obijt autem fub eiufdem anni finem tn
in

*,

primo , fecunScntentiarum , &; fuper quodlibetis , donec aliqua alia

prjecise videant

do bC

Scotum cum cxpofitione

mentem

pofi moletia ,

ciuitate 'Buda

^ longifitma per Germamam ^ ^Poloniam iti~

Non ergopotuit Itbrum quartum interpretari, nequefupplere, quA de-

fictehant in tertium Commentarijs,

IV.

^L

^h'

to fuppic-

doOi.^'"

Ne porro hApartes fiia

carerent interpretatione ,curautmus 'vt ex ifto

^^^^^ CoUegio integra prodtret , eam, qu& deerat tn tertium, iufto compleuit
volumine ,
vbique inpriortbus Itbris , quas omtfitt Ljchetus , quMones

^

^Ar/?//f4«/>

notifiimus.

R.P,

F. loannes

Toncius LxStor frimartus, vtr eruditus, in Vrbe

Quartum Itbrum tribus magnis tomis

interpretatus efl "R.

^.

F. ^ntonius FftquAUs S.TheoiogiA Profejfor emeritus, apprime dodus, cuius
'uirtutis

^
Et cum
^"^^^-

^ ingenij alia extant argumenta,

in his Commentis non tam adh&rendum fuit nuda

litera

"DoBoris , neque

tempM terendum in exponendis termtnis , 'Vti quidam inutiltter fecerunt,
quam explicOndA erant controuerfi&,refellendA aduerfariorum obte6tiones,flabtlienda authoris dodrina

,

^ ponderofo fludio grauiter confirmanda facro-

rum Conctliorum Decretis,atquefanBorum Patrum fententijs.
faHum^quiprAlegerunt

Ita

ad^votum

^

'viri do£ti, iudtcarunt :fed
fubfcrihent, quifincere
expenderint,^ quanti conftet hic lahor, Aquo 'velint iudtcio compenfare.

Opus

ad omnes DiBinBiones adcenfitrd reltquis ^viri dodtpmi

v

Optis hoc non plene compleuit Scotta , neqt4€

hihmt Commentnrios. ^At difcipuU iufta
elucubrationtbtis hanc prdferentes , ^vt 'vntuerfi fodalttto commendattftmam,
itn

^ integram voluerunt,

quA

htc deerant

,

integras enumero

iliinc

Ex leCtura ituque

quMones

quMonem

quAflionis additionem ,

nem

18. in lihro

^

'vnicam

^

,

qu&ftionem fixtam tbtdem.

finem

Tbtam

4. tres pofieriores quafiiones dtfiinHionis 49.

Atque ex hac

,

difiin^to^

gj*

tntegrkm

compofitione ,feu comextu- vndc

^

Frequenter ettam appeliatur ordinarium

,

quia negleHis

alijs operibtis

^ ex confitetudine hocfilum legebatur in Scholis ^
,

comparatum ad altud minus
,

Parifienfi.

appeliatur

,

or-

opus maius,

Communiori mmen vocabulo ab

fcriptum Oxonien(c , fiue opus

An-

glicanum.
Torro ne quempiam lateat quid jUufirifitmus

Cauelltis in recognitioncj

huius operii prAfiiterit 3 hicfiibne£timtis ipfius PrAfationem,

Scoti oper.

rificnfi.

integr^

ra , pafitm citatur hocfcriptum Oxonienfe fiib
'Tarifienfi ordtnatum ,ftue compa^um,
ex "vtraque leBura Oxonienfi ,

i^vel regno

««

quMonemprtmam, dtHtn-

dilfin^t. 17. qu&fi. 4. fitb

nomine ordinationis , quia

jicademia

^""^

^ diftindtones, Itbro prtmo dtHtnS-.^. quafi. 6.

dffiindtionem quinquagefimam.

dinarie ,

tra"nflTa"

tranftulerunt. Trater varia addittonum fragmentay

connexas habts qu&Uiones duas, dtHindionU 4.
^tionU 16.

compleuerum ,

Partftenfi

i.

Tom.V.

^5

CAVEL

va-

"*
^'o'''"

nomina.

CAVELLI AD LECTOREM
INSTRVCTIO QVID IN EDITIONE
SVA PERFECERIT.
Cc

I

pE

,

benignc Ledor , rationcm villicationis noftra: in hoc magno
multumquc elaborauimus, vt fcriptum Oxonicn;

difficiliquc opcre diu

Dodoris Subtilis ab iniinitis, quibus hadcnus fcatebat , mcndis expurgatum, Scholiis,Do6lorumcitationibus,notis marginahbus, indicibus variis,&: feledis, ahifque multis illuftratum, in lucem prodirct. Ordinem,modum, catalogiimquc a nobis prajfticorum, ob oculos defcribimus, tuumque beneuolum deomnibus expcftamus iudicium.
In primis antequarahbctdiftindioncm ponitur cadcm diftindio ex Magiftro Scntentiarum ncc abfquc caufa. Primo, quia fic voluit ipfe Scotus, vt tcftantur varise editioncs antiqu3c. Sccundo idem fccerunt S.Thomas Albertus Magnus, S Bonaucntura Richardus a
Media villa ahique grauiffimi commcntatorcs Magiftri , in quorum fcriptis fcmper prarponitur tcxtus Magiftri. Tcrtio, quia Scotus paffim fc remittit ad hteram Magiftri, diccns hafc

I.

,

:

,

,

,

,

:

Quarto, quia cum Magiftri htcra fcatcat felediflimis audoritatibus tam facra: Scripturse^quaraSandorum Patrum, Scotus multotiesnouasaudoritatcs non addit,fed
prxallegatisMagifttiaudoritatibus contcntus,firmiffimas ipfe addens rationcs,cxcellcntcm, & diuinam qucndam conficit mixtioncm, fohdam & perfedam Thcolcgiam, nuUi hadenus fcriptiE fecundam, fcd omnibus fubtilitatc, & rationum acuminc fublimiorcm. Prohetur tH litera.

,

& alia, Scoti diftindionibus, Magiftti liccra nccefle eft prxfigatur

pter ha:c

,

quac inconfidc-

enim Scotus ipfc nouas fxpe citec audorideeflc eflicaccs ahoquin vbi audoritatcs a Magiftro

ratc in reccntioribus editionibus cft oraifla. licet
tatc$,id

tantum

facic vbi

Magiftro vidit

;

colledajfunt validiorcs, nuilasadducit, fed rationes tantummodo fubtiliflimas cxcogitat,
audoritatibus tamen Magiftri innixas ita vt fi audoritates fubtrahantur, rationes \\\x (alio:

quin
II.

fubtiliflima:)

non Thcologicac, fcd Metaphyficales potius apparcant.

Prxterea, vbi olim diuifus fuic Magiftri textus per quxftiones Scoti i id prxftamus fine diinitialcm quarftionis maiufculis dcnotata illa tcxtus Maad quac fpcdac fubfcqucns qua:ftio vbi autem textus Magiftri diuidi hoc modo
non folcbat, nihil huiufmodi notamus. Aduertcndum tamen eft,Magiftrum non fempcr citarc ipfa Sandorum Patrum verba fed plerumque tantum fcnfum aliquando ctiam omiflis
aliquot lineis,aut verbis,diflita vcrba prioribus conncdcndo ; ideoquc, vc Patrum Seutentisc

uifionc

,

ponendo ad margincm

,

,

giftri capita,

:

:

a Magiftri vcrbis difcernantur, cas femicirculis inclufimus.

III.

Qu.a:ftionicuilibcteaIocaprarmittuntur,in

quibusdceadem

re

Dodorcs

alijcelebriores

antiqui tradant,roaximc Alcxandcr Alcnfis,D.Thomas,D Bonauentura, Henricus, Richar-

IV.

dus a Mcdia Villa, e. c. quibus facpius addimus alios, fcd praecipuos tam antiquos, quam modcrnos Scholafticos,vt finc laborc occurat Icdori.quo rccurrcndum fit, fi ahorum opiniones
de eadem re fcire defideret,quodpIurimis gratiflimum, & vtilc fore non dubitabimus.
Reftituuntur loca quamplurima in editionibus vltimis dcprauata.quac tranflationc,appofitionc,veI

ademptione vnius, aut plurium vcrborum, nullum, vcl contrarium audori fcnfum

rcddebant.

Nonnunquam intcgrae

claufulac antca omiflac, funt reftituta: &; aliae fupcrflua:, a

quibufdam additae,nunc omnino delcntur,

:

primo Iib.400. ad minus loca fint rcftituta,ex antiquiflimis & corrcdioribus cxcmplaribus impreflis, nccnon cxvetuftiflimo Codice
manufcripto quem ad hunc fincm nobis fuppcditauit Monafterium S, Martini huius Vniita vt in

,

Dc caftigatione vero punduationum & orthographix, non cft quod
dicam.cum cditioncs ipfa: teftcntur,tot propcmodum fuiflc huiufmodi mcndas, quot lincas:
caque dc caufa exiftimo plurimos a Scoti ledione aucrfos , quia mendofa punduatio impcdiebat fcnfum,&longc rcddebat obfcuriorem.
Dclcuimus infuper additiones multas, quarum nonnullae vidcbantur inintelligibiles aha!
malam dodrinam continebant; vtilla lib i.d.io.dicens pcrfonamfubformamulieris mortuara,rcfurrcduram informa viri illas ver6,quac aliquidacuminis habcnt,aut dodrina:,non
uerfitatis Louanicnfis.

V,

;

:

rciccimus ; fcd fuis locis diucrfo charadere imprcflas rcliquimus , ne aliquando librariorum
incuria irrepant in textum , provt dc fado irrcpferunt multa: , omiflionc manus ,
aftcrifci,

&

quibus difccrncbantur a tcxtu. Vndc Scotus frcqucnter impugnaturj& rcprchcnditur a nonnuHis

cx propriis curauimus.quibus plus cft ingcnij. ducit. & : X I. ahorum Doftorum fcntcntias ad- VII. Addimus dc noftro multa ad Dodoris mentcm facilius pcrcipicndam.ConciIiorum. tiam fupplcbicur.PhiIofophi. rc tra£lat in fua Logica.qui in eius lcdionc parum func verfati. in Scoti opcribus caftigandis multiim cUborauic & citationcs multas marginales appofuit.&c. crcui : ahj confratres. profcflionis I X.alios cclcbriorcs . quorum primus cric locorum facrac Scripcurx:fecundus Diftindionum quzftionum:ccrcius rcrum omnium nocabilium cocius opcris quarcus prxcipuarum concroucrfiaruhi fidei. camcn fuo ordine) cft diftiibutus. videlicct. magno laborc conquificus. pro- pter ha:c. & : etiamfi caftigatoris & & corrcdoris lyncci fuifTenc oculi.quibus olim diftribuebacur Scoti cexcus. cct. inluccm mittcndos.fed infinitas mctidas cum nonnullis pucrilibus marginalibus addcntcs:quibus delctis. vt iis folis & non dubitamus.plurimijm(maxime quoad additioncs)funt vitiata. rejpondefur.moraliter impoffibilc fuit.ciim nonfatis conftec iis. idcodifccrncrenturaddicioncs alitcra: quiaquidjifta fighificcnc in rcccncioribus cditioni^ bus non indicatur. & In initio quaEftionum. Sc Thcologia.&: arciculos vidcacur cfle diuifus vc ficuc Scocus omnibus ancehac habitus fuit fubctiam fcholiis ita Scoti ccxcus in parccs (fcruaco . alia habebat D. cacalopaginarum ordinc fcruaco quocquot ad cocum opus fpcdanc . citantes fxpiijs pro fentcntiae cius confirma- Dodores.joca aha citantur.immutabihtas.humana induftria. .ftatim ledor offendet.vt vcl inuitus ad .nunc hanc.plurimum conduccntia idque maximc curauimus in difficihoribus opinionibus.Phyfica. mulcifque anciquis crahc omnino omifTz quarum loco nunc numeros fubfticuimus.qux paucx func.& minoris momcnci . duplici vinculo. . Liceras ver6. in quibus quidquid fub- legendum inuitctur.quin aliqua limam cfFugcrcnc : horum mendarum non corredarum. ditio. pcr Dci gra- fugiciuorum.vt plus defudauimus.diucrfo charaderc imprimi occurrcbac. raiiones fingulas textus in fcholiis ita lc(Sis. tum vt prima facie locus ex Scoto allegandus occurrar.quas Dodor cradac Quia vero in coc viciis mcndis corrigcndis.dodiflimus ac fidclifilimus Scoti difcipulus.cpilogum &:fummamtotius textus vfque ad fcquens breuiflime. X.&: vbi fatisfcciflc in iifdem fcholiis : a non intcUigcntibus .in quibus frcqucntcr vcrficulu$. quando difpu•.& nationis (vtcrque quippc . charicacc admonc. bcnignc Lcdor.Patrum. qua libucricopus imprimere.&: lucide confpicias:in quo.& Commcntatoris VIII. . quod ad maiorcm opcris fplendorem & illuftracioncm faccrct.nunc illam. magnx.omifimus:quia cancum in anciquis quibufdam edicionibus habcbancur .auc rcfoluac. aut aliorum (cntcntiam profcrat .&: Sandos. additioncs pro cius tcxcu fumcncibus ncc fi cciam omifla non fuiflcnt prjcdifla figna. Addc ctiam hxc figna fxpius poni (raaximc libro primo) vbi nulla cft adhinc piurima incommoda orta. qui ancca ob prolixicaccm quxftionum. & . Poftrcm^ locuplccifrimos^indices in Scoco fempcr defideracos dabimus . cuius tame caftigationes iamdudum. & fi quid omiffum cft. quia paucis vix aliquid ad rem dici potuit ncc cnim commentatorcm (cd fcholiaften agcre dccione. tilior dat : : ita cum fua fubtilitate.quia vcicur vcrbo dicitur. ica vc ncc duas edicioncs jh. poft vlcimum indiccm collocauimus.fcu fcholia cius literx diuerfo charaiScre infcruimus. & paucis fchohum fieri potuit . commentarios parant. cius do£Vrina traducitur .& coftantia.dcinceps caetcris omnibus Sentcntiariis fcriptoribus clarior cua- & quandocunquc brcaitcr.hcerarum collocacionc concordes rcperire pocuerimus in aliis nouis.qui ad allegandum func commodiorcs.mutaco frpe ordinc impugnarts multi quafi faftidientcs ab eius ccfiTant ledione. noii nifi difficulcet inucniebacur: cum.nihil corrigentcs. . in Scoti litera citatas. Valc. vc in paragraphos. ^ ocij. ita ledoris defidetio brcuitcr pofuimus. vcl quando fuam. His cida . fatcor difficiliora intada pcrtranfiui fed hoc idco.fummaria aliqua. fcd communitcr aiiorum nominc. & Hibcrnus. & RcHgionis Scraphicx) ad id adftridus.exiftentc fenfu textus prxccdcntis Quia Scotus (maximc in prohxis quxftionibus ) plurcs adhuc impcrfcdo. Appofuimus numeros marginalcs. . quibus hac cditione cxa£tifi[imc occurritur.Mctaphyfica.. & breuiter apcrientes modum folucndi obicdiones aducrfariorum nonnulla. cum canca difcordia vc vbi vna edicio habebac 5. : .& prima poft hanc cdicionc. & .quas feeutac funt rcccnccs cditioncs Venctae. eamque fecum concordandum.quam cx allatis fcntcniiis impugnct.alia fubftituimus ftantiz habct textus. Omncs audoritates Scripturac facrx. fcu gum .aut paragraphus inchoatur. vt lcftori ftatim innotcfcat quid lcgcndum fit ad pleniorem cius materix notitiam habendam cx ipfo Scoto : vtquc omnibus apparcat Scotica: doftrina: c6fequencia. . APPRO XII.PR^FATIO. clara &: diluintcntum brcuiccr ac prima facic omnibus innotefcat. Diftribuimus ctia tcxtum (claritatis caufa)8£ correximus paflim diftributionc rcccntioiii cditionu. vcl paruar.& vbi ratio dubitadi de prasmilfis foncibus vcritatem deprompfimus:quod ccdct in operis fplcndorcm. quos breui fpcro & fcholae Thcologorum gratiflimos.vcdcinccpsaccommodemus indiccsl'omni formx.quibus Scotus de eadcm V I.& pafllm in marginahbus. quibus mens Dodoris .& ab impugnatoribus dcfendendam. Mauritius noftcr. niillis.

Guardianttj S.ANTONivs Hi QiV^JE. Fr.IoANNEs Gonzalez de Leon. Fr. fecundi. INDEX . Fr. Dodoris fubtilis. cc iudico.theologia Le^or* X commifHone Reucrendiifimi P. bac dic dccimafcxta mcnfis Deccmbris. NlCOLAVS RlCCARDlVS. aut fidci rcgulas reperimus:quinimo copiam cruditionis.yiyS.Ioanne Poncio S. difTonum . Omnia Scoto fubtiliffimo confonant. In quorum fidcm his fubfcripfimus. Ma^iBet 0* Mineru^ Kegem. & le^aioribus maxime vtilia.Theologta Le^or.quaj in lucem edantur. anno \^^c.Theologiii LeSior emeritm. ^CT^^ X mandato Reucrcndiffimi Patris Fracris panea Miniftri Generalis totius Ordinis loannis Baptifta: a Minorum legimus CamCom- mentarios Rcucrcndi Patris Fratris loannis Poncij ^ huius CollegijfacrxThcoIogiasLcctorisprimarij in varias quxftioncs primi. in quo fubtilitatem Magiftri clara mcthodo cxornat.& vcritatis clarc & folide adfertaj congrua documenta. nihil fidci Propterca dignum lu- & in nullo Lycheto infcriorem fe demonftrat. Decembris 1637. Fr. S. Fr. tcrtij Sentcntiarum loannis Duns Scoti. &foIiditatc dodrinae claritatcm firmat. Thad^vs DalvEvj.atque digna.Magiftri facri Palatij vidi attcntc Supplementum Commcntariorum Lycheti fupra primum librum Scoti in Scntentias.in quibus nihil contra rcdos morcs. elaboratum ab admodum R. In Collegip fan(^i Ifidori die 9.Ifidori ex Scraphico Ordmc. Patricivs Brenanvs.quas non explicuit Reucrcndiflimus Patcr Francifcus Lychetus olim Gcneralis Miniftcr totiusOrdinis. JMPRIMJTFR. Fr. S. atque in fcptcm vltimasDiftin(Slioncstertij.TMatfj Afofiolici Magifter.ThcoIogix Ledtore in Conucntu Romano S.APPROBATIONES. P.ljtdoriy O* S.

DUTIN .Detu genui/ a/ttim vcra Deiu : 6it eft Pater . «^'A '• SvI^^wIf Trum hotnini pro ftatu ncccflariu ali- quam dod^rinam fu- ifto fit pernaturaliter non rari. 68 fit Vtram Dcus raliter 3. Vtrum 6it 609 in mcntc fit imago D isriNcrio ^dji. Vtrum fine apprchenfo pcr intcllcdum neccflario voluntas eo fruatur. Vtrum X.Vttam Deus Scripcura. fiuc an Deum cfte. INDEX Diftindionum . cflcntia diuina gcncrct. 4. loi 4.fit dum in fc II. . . 4J1 Vtrumaliqua vcritasccrta. 6j Virum Thcologia fub ahqua racionc fpcciah. Vtrum eflcntia diuina quoprodudo.£<»/. 5. 40 Vtrum Thcologia dc fit Sl*i*fl' i. fit dc Dco 4. 1. D I sri N c ri o VL ^dft. Vtrum potentia gentrandi fitali- qaid abfolutom . & €xj D I sriN c rio I. vel proptictas 684 Patris. 1. ncc pauciores. 3 p4 parsintcllcdiua.fccundum q»am volunracioncm fit Vrrum Dcus fit obicftum naturalc adacquatum refpedu intcllcdus viatoris. Vtrum vlcimus t. Vtrum Thcologia in tia. id cft. ^dj. & Qu^ftionum libri primi Sententiarum. 8. 1 Vtrum in cncibus fic aliquid adu cxiX. ifto. perfonarum. bruta.nec infpi- atcingerclumi- ftarc poflit in ali- Vtrum Filius generctur dc fubftantia Pa- ^49 tris. 4. fic Vtrum principalior caufa notitiae & otnnia fruantur. plures. sri Ncr 1 ^oo in parte intclleaiua . An tantum fic vnus Deus. fic per fe nocum.&fincera co- Vtruminomni 17^ taspofiiceo frui natu- naturalireraduintclligcndi. yctr. y. Dco canquam dc fubiedlo primo. naturalitcr fic gnofci pofllt naturalitcr ab intcllcau dc omnibus ad primum cx atcribucionc ipforum cius fubicdum. fpcciali illuftrationc lu- niratis.i. %. III. . Vtrum ifta fcicntia fit 69 fcicntia fubaltcrnans. intcllcdus habcns fpccicm intcll'gibilcm . : I veftigiumTri- fit caufa gignens vcl ratio gignendi notitiam adualcm. . <5. intcllcdtus. 3 ibid. Vtrum cum vnitatc cflcnti«fl. Dcus.&vcrum 4. vcl iu fpccic . j. pcccator. vcl 6^6 gcneretur. & 3 .ad quani poflit 7. ^dft. Vtriimin Dcofinc dua:produdiones.&non fccundumaliam. Vtrum Dcus Pater genuerit Deii Filium voluntate. viaroris 1 1 finis. nonpIu-9 rcs. fufficicnier tradica in facra fit 300 D I SriNCriO ne naturali Vfrum ibid. 04 habeactancum vnam au in ipfo fic aliquadiftindio . Vcrum Thcologia fic D ^gtf*/?. fc fic fcicn- vcl fubalccrnaca.vhic. 1. n?KOLOGys. priorem elicitus a volunta- te. t Vtrum ifta Deum. 113 ftcns infinicum. 57* 1S4 vcldelcdatio cius.1 . Vtrum Dco conucniac frui D 474 crcatura merooria proprie fumpta.& t. fic finis ncm. .Later. An hacc fit Sftrittu fit ir. FUitu fm^m.vnic. 133 An aliquod infinicum. pcr fc obicftum fruicionis Vtrurai fruitio fit Vtrum ratio- 7. N c ri fruibilicacis 386 primum cognitum pro ftatu f. 1 07 feu vtrum j. fit X99 obie- vcl ipfe intcl- lcdus. Trinitatis r. 674 DISriNCTlO FIL ^dft. . ri I s 1 pradica. Vtrum viator. /'^^J cognitio rupcrnaturalis ncccfTaria viatori ^dJl. 9. I. fcibiiisa viarorc.vclaliquidcius. fccundum vnam adus abfquc 6. Vtrumvlcimus cogno- cis inctcatz.ct 134 187 pluralitas 197 Vtrum in Dco fint trcs pecConx. Litt.

1071 D ISTINCTIO ^Uftfi. I.vcl inquantum aliquo fit XXII. XIII.Ytvhm XXIII. quod manct in augmento. gcneratio Diuinis. fit I. DISTINCTIO ^<e/?. y. vcl pcr aliqua abfoluta. ftens.i. Spiritus ^dfivnic. 709 fit Vcrum aliqua crcacura fic fimplex. dum magnicudinem.vnic. i. i. cflcntia charitatis intenfa.Wttxxtn Deus aFilio. & Filius fpirent Spiriftindi.Vtrum dc de potcntia ad adum. tura. alia. XVI. 719 Vcrum decur in Dco tliftindio pcrfcdio- num cffcncialium. XV.vnic. merus. mittat. . DISTINCTIO 864 cipium.& SSf fandus DISTINCTIO XIV. & fc- ^Aft. 83 ^ XI.Vttum 1 XXIX. Vtrum pcrfona patur. 983 charitas augeatur pcr cxtradiopartis noua: . ^xft. Vtrtmi Dci ad creaturam 1188 pofl!ic cflc ibid. &: Filio.vnic. Vtrum Vcrbum creatum D ISTINCTIO Vtrum 1085" XXVI. Vtram 3. tota Dco dicatur aliqua fclatio ex temporc.vn'tc. aliquo modo prxcedcns omnem aftum intclledius. XVIII. principium vnomodo 66 di- 9j^ catur deprincipio fumpto pcpfonaliter. fit alio modo ptincipium adiuum re- 4.Wiinm ingenitum fic proprietas ipfius Patris. 1 000 i8j DISTINCTIO XXX. Deus.vnic.Vtrum Dcus nomine DISTINCTIO vt *.Vcrum neccfle fic poncre charitatem crcatam formalitcr inhxrentcm natura: bcatificabili. quaeiibet petfona diuina D I ST I N C T l Patri fando. IS Slujtfi. 715 Vtrum Dcus fic in Gcncrc. 8 5-7 VtrumfiSpiritus fandus non proccdcrec . confticuatur in ejfe perfonali aliqua relatione pofitiua ad ^tefi. XXI. 9J9 Vtrum habitus moraIis. . a Filio. dicat pra:cisc aliquid originis. DISTINCTIO XII. commune fubftantiam.vcl minore.Vtrum %. Vtrum tres pcrfona: ^dfi. fit Vtrum ^dft. D ISTINCTIO ^dfl. 988 D ISTINCTIO 1. 4.6 D Fili) in D I STINCTIO Vtrum Vtrum quxlibctpcrfonadiuinafitin IX. ibid. 5. Sluxft. cundac intcntionis. lojy TIN CTI O Vtrum ha:c z.vnic. Vtrtim pcrfonac diuina: confti- 92.4 fpedu bonitatis in Diuinis dioadualis. Vtrum r. D I SriNCT I ^<<j?. aliqua XXXI. aeterna.vnic.vcl rclationem.i. i. 947 charitatc maiorc. Vtrum Pater. XX. ^^fi. &: arquali . pcrfonac finc sequalcs fccun- D IS TI NCTIO ^^fl. dicat rcfpcdUm 113^ DISTINCTIO XXVIII. oj I fit dicit aliquid prin- modo di- hjic. ibid. €.i. Vtrum Patcr. rclacio rcalis.vnic. Vtrum Spiritus fandus producatur per modum voluntatis. D I STINCT l Vtrum perfona fecundum qu6d D ISTINCTIO XXIV. ^afi. ejfe corrum- Vtrum propric nu- in Diuinis dicac 1. II z. 817 Patre. YttKxm Donum dicat propriecaccm perfonalem Spiritus fandi. Dcus D ISTINCTIO XIX.vnic. ^<efi. Solus Pater : 1041. nominabilis aliquo fignificantc cflcntiam diuinam. Vtrum conueniat Spiritui fando . ad creaturam. 3 Vtrum tuantur in vifibilismifiio. & fimilitudo. 804 iromutabilis. o 17 i 102. &: mictacur. ^itfi. 9v8 958 Vtrum habitus fitprincipiumadiuum refpeduadus.inquantum virtus. DISTI NCTIO XVII.vnic.vnic. 750 j. Vcrum in adu.vnic. Filio DISTINCT 10 XXV. tus. perfonali per rclationcs fecundam perfonam.vnic. X. eft X. geni- 895 ^tufi. fic incclle- ''jf Vcrum Vcrbum 5. Vtrum prima perfona innafcibilitas fit j^ proprictas confti- tutiuaprima: perfona: in Diuinis.cum noua inducitur. illud pofitiuum charitatis praccxi- & notionalitcr & fumptoeflentialiter.poflct ftare diftindio realis ipfius fint a:qualcs in potentia. ^dfi. fit I J^^y?. %. ^itfi. Vtrum idcntitas. Vtrum folus Dcus fic £>UAft. Vtrum Spiritus fandus procedat a tum fandum inquantum vnum vera fit DISTINCTIO ^dft. ita quod nulla rcalitas eadem numero mancat in coca charicas prxcxiftens fit »079 DISTINCTIO r. . nem 094 1 XXVII.1 Index Diftindionum. rill. fummc fimplcx. Filius fpircnc vniformitcr D ISTINCTIO I nominabilis ab aliqua crca- IOJ4 Spiritui 874 Spiritum fandum. Vtrum Verbumdiuinum in Diuinis dicat proprium perfona: genitx.

vnic. Vtrum Pater. ^dji. £ludjl.infcrat ipfum cffc vbiquc fecundum cflfentiam. DISTINCTIO XXXVIII.vnic.vcl ex par- alia a fe. cx hoc quod cfl: fub tali vt .Vtrum Dcum cfle pr<jfentcm vbique fecundiim potcntiam. Vtrum ab aeterno Deus voluic rcfpcftu fa12.vel reprobationis. cognofcentcm habcat verc eflentia: .vnic.vnie. D ISTINCTI ^udiji.vnic. An pcrfona fit idem cum clTcntia. DISTINCTIO XXXIII. Vtrum voluntas Dci »3^4 bcncplaciti fempcr implcatur. arqualitas nntrclationcsrcalcs in iti ^<f/?.Vtmm Dcum cflc omnipotcntcm poflic probari afternx in adomnia Deo fint relationcs fcibilia. DISTINCTIO DISTINCTIO XXXr. 1568 D I STINCTIO XLV.44 Vtrum creatura inquantum eft fundamcntum relationis sctcrna: ad Oudjl.vnic. ^ diuinse. D/STINCTIO XXXII. N fc 1114 Spiritu fando. 1 DISTINCTIO XXXVII.vtrum omnipotcntia infcrat immcnitSc fitatem. Vtrum Patcr fit fapicns fapicntia gcnita.vnic. ^ttJi. DISTINCTIO XXXVI. Sluitji. DISTINCTIO XLIV. D I STIN C TIO XLI.vnic. SlujtJivnic.quandocunque conformatur diuinsc. ^nji. 1350 XLIII.86 Vtrum Deus habcat notitiam dc- '371 DISTINCTIO XLVL ^iji. & Filius diligant I. Dco. ejfe terminatam omnium.vnic ^^/i.vnic. 116 rcfpcdu. ^xji. 1 3 9 i TABVLA . ^d/i. J^xfi.vnic. Vtxvxm voluncas humana fic bona moraliccr. 1191 D I S TI C T I O XL. DISTINCTIO XLVII. Vtmm dam- pracdcftinatus poflit iji^ nari. Dcum naturah ratione. cc rci fadibilis.vnic. Vtriim fitaliqaod roeritum prx- ibid. deftinationis.vt quidditati- uc cognita. 1141 £luit(i . XXXIV. quamab 13 yj» Dcus ipfo poflJit facere alirer qrdinatum eft ficri.vnic. . Vtrum prima ratio impoflibihtatis rei fiendx fic cx parcc Dci. »2. i. ^teji. hoc c{l. Vttnm pcrmiflTio diuina adus voluntacis DISTINCTIO XXXIX.V txxxfci res. fit aliquis '3^7 DISTINCTIO XLVIII. Vtrum 1335 DISTI NCTIO XLII.vnic. Vtrum fcientia Dci dibihum fit pradica. quantiim ad omnesconditioncscxiflcntiz.&C Qu^ftionum.

5J8. rclacio confticuac primam nam. 566. In 10. ibid z dicac In DiftinB. faciac vnum per fe cum & cfifencia. 1 7 qu&ft.Quidfit mifilo conucniens perfonis y6.1 z8. TABVLA QViESTIONVM examinatarum in Supplemento ad primum Sententiarum. i6. pcrfo1 3 0. An %.^L. y6 y.1 in 7.16 An An looi.Quomodo 14.i^ 1058.i3 augecur charicas per cxcra- dionem partium. Vndc 1. 5 An adeamdctur mutatio. 1 178 .i An Deus creacuram. myftcriorum pag^ credibilia. P. An . An do.10 R. 1180.15 miflfas eft vifi- In DiftinB. Angratia& habicus cntur. o ibid. r diuina dccorminatur ad primam pcrfonalitatem. Quomodo efifcncia 31. 4.11 pcrfonx habeat necef- fariam conncxioncm 541-» nis. An 1 5. confiftit. fanrc intclledionc.num. 99i-'9 fandi. .i6 i myfteria noftrx fidci fint cuidenter i. « An An 3. V^NAM . An 6.i6 .]. i^. pofljt produci a folo Dco.r uinis. An fit qualitas ncm. Vtrum cfirc donum fit propriccas Spiricus adione habentc tcrminum produdum.t 1 mtellcdus pofiltintclligcre per intcllcdionema folo Deo produda.16 intclicftusconcurratadiucad 10. 6 .ii.u (int notac/eu figna credibilitatis noftra. i^. In Trologo.14 An pofiit intelledus poni cxtra omne fubicdum. II. F. illara. 5^9-ii 570.^vnic. in 988. 18. zj.Anproduaiodcturadillam. H9-<> non prodilda pcr 930. qua ipfamct 1 3 14. 16. y6<. i. 63.34 refpcdum rcalcm ad 1005. An mifllio vifibilis oriatur depcndentia intellcftus ad phantafmata. confiftat partialiter auc totaliter in An per intelleftioncm producatur Verbum mcntisdiftindum a qualitatie. 1054. 11. fidei.5 cfmft. ii. 1 5. 8. Vcrum In Diftm^.qmft.Quotics Spiricusfandus confiftit ratio formalis intellcdio- yyj. mifiione in- biliter. An intclledio confiftat in aftionc fine terprodudo. a£lio- 560. An vidcri poflic vc immenfus. cjmft. In Dtftind.1 fupernacuralcs crc- In Diftin£t.vnic. doftrinafupernaturalisnccefraria ho- mini cjM&ft. ^^^^ ^^fi.(jimjl:6. cjmft c^mfi. dii- 92>5. ll. An Patcr & Filius vniformiter fpirenc Spiritumfandum. An Dcus 563. 19.16 prima pcrfonalitas habeac radiccm a qua cmanec.8 mmo per cam cum per gratiam. DtfiinB j.l 919.. 17. mifiio vifibilis conucniat Spiritui fan- uifibili confijrucnturfpecicsintelligibilcsccf- An 1 ]. quo 549.\%.1 In Diftm^.. fint yp^io fit fufHcienter tradita in facra Scri- ptura. auc in alio quam in intellcdu.5 fic nominabilis a crcacura. 9. 885. 1 66.j euidentcr vcra.

ac ftylo nos fcrco citMto. iurc rcfiftcrc . Commentarijs Et fupplcmcnto R.g LHC. ] : quam vincit zc. fcd dchortatur infirmitas dcficicndi domus Dci.de Tri- .atquc coniradi(5lioni smulorum fempcr fuiflc obnoxium quia diflcnticntibus volun: Scoti oper. Profcflbris in Collcgio Romano Fratrum Minorum Hibcrnorum.] [ Quamuis non ambigamus omncm humani eloquij fermoncm calumnia:.Ex Augiid. Dclcdat nos vcritas polliccntis: fcd tcrrct immcnfitas laboris. y S P E R Primum librum Magiftri Sententiarum QV^STIONES EXACTISSIMiE. fidcm noftram lium. Ioannis Poncii Thcologix primarij S. [Quo inardcfccntcs. ORDINIS MINORVM. Hibcrni.^b nccnon & Sacramcntorum Ecclcfiafticorum pro modulo intclligcntia: noftra: notitiam tradcrc ftuduimus. . opus vltra vircs noftras agcrc fumpfimns prac- confummationis fiduciam .ioanniYdvns CO T DOCTORIS SVBTILIS. h tatum ExHiIario in frincipio \o.f ardua fcandcrc . S I. Cum TIT. Ifidori "Brixtenjts. laborilquc mcrccdcm in Samaritano ftatucntcs . V. CMt. lib. AuguH. tiusmunitamoftcndcrc. Dcfidcrium hortatur proficicndi lus ./olingua. de Trinit. ciufdcm Ordinis. F. fupcrcroganti cnnCtd. atquc animalium hominum . rcddcrc profcffus cft. Tom. T RO LO G FS Vpientes ^AGISTRL aliquiddc pcnuria ac tcnuitatc noftra cum paupcrcuk in gazophylacium Domini Luc.lO. Mart. uirc flagitantium : quas bigas in nobis agitat Chrifti charitas. Sacraj P. qui prolatis in curationcm fcmiuiui duobus dcnariis. corum [Non valcntcs ftudioforum fratrum votis Ex codem in Chrifto laudabilibus ftudiis .M.acThcologicarum inquifitionum abdita apcrirc. F. aducrsus crrorcs carna- Dauidica: turris clypcis munirc.i\ut mittcrc. in freamio. Francisci Lycheti Ordinis Minorum oltm Generalis MimBri. vcl po- 5.

qui contentioniftudentcs contra veritatem fine foedere bellant. qui dium impendunt tur non veri fed non rationi voluntatem fubiiciunt . quam doccnda conquirere ncc docenda dchabcnt rationem fapientia: .4. omni vcrborum mcndacio impiam rcddunt : falfa. tamen dum aliud aliis aut videtur.Tim.A diffidcntias tatum motibus . . verfatur vcritatis quasftio contradiotorcs.fub nouello fui defidcrij dogmate aliis ingcrcntes. aditum dcmonftrandx veritatis complexi nec periculo impix profeffionis infcrti..atque ora oppilarc (ne virus ncquitia^ in alios cfFundcrc qucant) & luccrnam vcritatis in candcvolumen Dco mx- labro exaltarc volcntcs .a ficie.« quoquc fit animorum fenfus .ltm. diflcnticns : filiis . Horum igitur & Deo odibilem Ecclcfiam cuertcrc.cui brcuitas. : . ac voluntatis inuidia rcfultct quam Deus fa^culi huius operatur in illis Ephef.a rum profeflio cft magis Coiofi. Vtrum ex ordine adpraximnftadfinem^dicaturperfefcienttapraSiicaf QViESTlO . quia fidei defedtionem fcquitur hypocrifis m verbis pietas . Quo. mendax: vt quam amilcrit conlcicntia iplamque Imiulatam . & impietatis error obnitatur . fed defideratis . vcl ofFcndcnti.^.viperciE dodrinajfraudulcntiam : prodidimus . Vtrum cognitiojitpernaturalts necejfaria ^iatori^traditajitjitjjicienterin facra Scriptura f Terttum [JeSiat ad genus catifr materialu : e^T. appofitis corum teftimoniisj non fit ncccffe qua^rcnti librorumnumerofitatcm euoIuerc. prasmifimus. non a paternis difceffie limitibus. tempcrato intcr vcrumque moderamme vtentcs. quot habet quacritur facilius occurrat.d i. vt cum omne didum veii ratione perfcdum iit. QaJ"q"e examiiuti•**• ^^^^^^010 Irca Vrologum hutm primilibri Sententiamm qu£runtur quin'^'^'^^^ ^^ necefjitate huiuj doSirinnt e^* JpeSiat ad genus "^^^^^^^ cauf^ ejjicientis O* qujtHiOi Vtritm neceffarium Jit homini pro ^ ^^vA^^^ ^^*^' : : Jiatu iBo aliquam ejl do^rinam JJfecialem Jttpernaturaliter Secundurn Jpeciat adgenus caufat [ormaiis : ZS^ eji inSjf>irari^ quafiio .^.ofFcrt finc laborc. [ In hoc autcm tractatu .Ttm. placiti : : i.eji quxBio .j. non folum pium' ]e(3:orcm fed ctiam Iiberum corredorem defidcro maxime vbi profunda vt Ex eoclcm hco fUpra : . qu^e vtinam tot habcrec inucntorcs Vtautem quod . fcd ab ca ad fabulas conuertentes auditum. dodrrinas inftitutis .Prologi 2 1 Cffr.4. j^ ^ fuperftitionc.] Matth. aut complacct. i. nec dodlrinx ftu- fed his quas fomniarunt fapientia: verba coaptare nitun- •. quod quasrirur. Sicubi vcro parum vox noftra infonuit. PRtEFATIO SCOTI. fit pietatcm.titulos. *" leTrZ" tur debet hic labor cuiquam pigro. inter quos etiam vidcri fuperfluus : cum & mihi fit ncccfrarius:] breui volumine complicans Patrum fentcntias. veritati vel non intelleda. rationcm fedlantcs quos iniqua voluntas non ad intclligentiam vcritatis. & placiti defcnfioncm pcrtinax pugna cft dum fc & vcritas tenct & ft voluntas erroris tuetur. quibus fingulorum librorum capitula diftinguuntur.k fiderare placita dodrinam coaptare . Intcr veri namque aflertioncm.vcl multum dodo ^^^^^^ impigris multifque indodis . hoc ftintecompegimusjcx teftimoniis vcritadsin jcternum fundatis.b . in laborc multo ac fudorc. [Non igi: Ex Aiiguft.in quatuor hbris diftmd:um. fed ad defenfionem placentium incitat non defiderantes doceri veritatcm . Vtrum ^ Deo tanquam defubieSio primof ^artum^ quintum pertinent ad genus caufefinalis : er eji quarta qHtfiioyFtrum Theologiaftt praSiica ? ^tnta rvero Theologiajit de qaxiiio. fidei fanditatemcorrumperc moIicntcs:auriiimquepruriginem.i.] . hi quo maiorum cxcmpla dodrinamque repcries in quo pcr dominica^ fidei fynccram profeffioncm.

. vt fic cognofcibih crgo oportct quod pcr aliquid ahuda fefiat ci proportionara. i.& alij. &:c. poflTibilc . homini pro Jiatu tUofu necejfarium aliquam doSfrinam * Jbecialem fupernaturaltter tnfpirari I . Patet crgo maior: fcd primumobiedumintcllcdus noftri naturalc. Probatio minoris. an ad ipfam adipifcendam . : . .ad Titnoth ? in fine. quod non. quiu percipi pofliti tah pocentia. f. diecndo quod potentia intellcftiua fit cx fc proportionata omni cognofcibili. . quia potcncia in puris naruralibus eft improportionata obicdo. . . hoc cft. (jr ifraeldile^io fuo.&:c.Po/?/>^f in terrii vifttiefiy cum homimhtis conuerfattts eft fcilicet quando rradidit cam quoad nouum Tcftamentum. . c. Auiccnna x. . Ti.p.tto in aliis . nottit eam crgo nullus alius poteft habcre cam nifi afcicntc vniuerfa.^fi. eam efficaciter . & de qua Sandi . tjMaJi.prtl. O I. I . . alitcr ncc excedit potenti. A uguft. imprimuncur in animam nec pofTunt manifcftari cx aliis fi autcm cflct ahquid ahud text. fic Omnis pocentia ^ habens aliquod compro primo obicdo naturali. ficut in obicdum naturale.^judfi. &: potentiis.i.MetMphyf.4j. : ^ . tia cft : improportionata illi .MetApiiyf.Thom. ad non ahqua cognitione fupcrnaturali pro ifto ftatu crgo ncc intclledus. &:c. quod cft adzquatum potcntix fcd d in tio rd- fumitur ab ohieHo adtjk. Primo principaliter ar- Quia potentia habcns aliquod commune pto obicdoadzquato.i. i z. .t/^»Banne$^«»i. ab iftis primum obicdum ifta pofl^enc manifeftari pcr racionem ilUus fed hoc cft im.qu6d homo C\x. fMrnitur a flmili.potentia non potcft inaliquid aliud . circa quod non poflct potentia habcrc adum non cflet potcntix adarquatum. hocquantum ad nccefllrarem dc fado fubdif Tradidit eam Tacob fuerofuo.fid/f. CO txfU- homini &c.Btccon. potcft in quodlibcc contcncum Prima DET V munc fub ad quam nonfopt . natutalis. prolop. i & x. quia ficut adxfic . : fin. V. ita indudiu^ obieAis primis.Kichzid. . ~ rr r r crgodcnecelutatc luppolitionis.& fincm carum confcqucndum multo magis non deficit in neceflariis potentiJE fupcriori.)poteft in quodlibet contcntum fub illo.^. Natura non deficit in ncccflfariis. fthttit ab impropor- .ili communi .&:rcs prima imprcffionc 4 Meraph.i. : .^ i .im. . Illudahudaut eftnaturalc. id eft. Tont. &: aliis contentis fub illo & .fcd cxcederct potentiam. ad aclum fuum.x.& i6. . tificari b .4rt. optimc i ^. Omnis fcriptura diuinitus injpirata vtilis efl ad docendum itd arguendum. Patct ctiam pcr rationcm quia primum obicdum dicitur .& naturah. t. i ifudfi. : nihil continctur fub A X ratio iium. . : Ad oppofitum t. .(vt naturalt diftinguitur contra/«/>fr»<»/i<r«/«. cc flltate abfoluta : . M M E N TA R TRVM I. & quomod» fumtturhte. ergo. ordinatus ad zrcrnam beati- guit .&c Prartcrca "*.qMfi.Petihcr. Anteccdcns patct. quatum potcntiz non exceditur a potentia . neceftaria aliqua fpecialis cognitio yjjj natuiali attingere non poflit.ciHdfi.I. Text. fenfus indiget . R. Patet. Ens. 3 : pcr (c illo. pctenti*.i^rt. Titulus huius quzftionis ficdcbct intelligi Pofito. Vbi crgofaluatur excedcrctur a potentia id cft . nccelfaria talis cognicio ftipec- Omnis potentia. . j.autfupcrnaturale: ficft na^ turalc ergo totum cft improportionatum obiedo primo fi fupernaturale crgo potcnPrxtcrea ' . . ad quam Intcllieitur o non & a dc ne- quia pofito quod vclic bca- Scoti oper. Scot.Metaphjfjf. coin. vclit Catholici loquuntur. . . i . . Hoc patct pcr cxcmplum de primo obiedo vifus .Metaphyf.c. .ftio 2.fi aUqua tahs dodrina fic ncccflaria. & fincm confcqucndum crgo. : .qHdfi. &: fi in impcrfcdis non dcficit multo magis ncc in pnfcdis crgo fi non dcficit m potcntiis inferioribus quantum ad ncccflaria cis proptcr adus fuos habendos. an fit I F S. . Miyron. i i .fif ipfi homini.Qujeftio V civ Vtrum T S i£ I I. pro ifto ftatu (qui eft ftatus viar) tudinem .&: tlonepotenfic tia Tcxt. Et fcquitur. cundum omncm modum & indc. & naturalitcr. i. naturah intelledm ? attingere lumine D. oportct ftarc in primo.cap. & ^. : aliquo cflet ratio cius. &: ita fcquitur quod Tertla fii' rnitur pcr aliud oportet ci proportionari.cap. crgo.&: fc- in infinitum. . PrTtcrca Baruch j dc fapicnria dicitur Non ef quipofit fcire vids eiits :fed quifcit imiuerfa. Probatio confequcntiaj.^. Titultu jut- NecelTitiatn ad ohie~ Ciim ergo non fit proccdcre in infinitum i. hoc quantumad vetus Tcftamenrum.i^f Anima.qwtft. Mefaph.de Trinit.cft cns inquantum cns crgo intelIcdus noftcr potcft naturalitcr habere aduui circa quodcunque cns & fic circa quodcunque intcUigibilc etiam circa non cns quia negatio cognofcitur per affirmationcm. cognofcibilis quarc. &c.ti BafTolis . : tatmr. .

oW^tum eft tale : fcd cns ^dsequatum obieftum tcllc^usnoftri. eft nata poinquan- illud poteft percipi k . homi- quam Catho- potcft acquiri ex caufis mcrc na- turalibus. ^^^ naturalcm & bilc . cap. fi natura non Phiiofophos. Tcxr. vbi ait . Et non fit procedcre in infinitum . t. . Patct pcr . .' phorum tarocn ( fi dcficict Iniftaqusftionevidcturcflecontrouerfiainter pcr- iri ergo videtur . \ r« TN ' P"""" -^ ateu O" ' ifta Xenim qqacftionc videtur cfle controucrfia intcr Philofophos. nas fupernaturali & narurale in- proportionata Auiccnnami. ad quam ordinatur j cr- Sij fiet . naturale eft & . volcnti acquirere fcliciratem .yl J^ns& res prima imprejfione imprimnntttr in anima. frohatur tribus mediii.&faBiuasa((^uifitai.icc. quod omnis notitia ncceflaria ad vltimam pcrfedioncm hominis cx caufis mcrc naturalibus potcft acquiri. nifi : & i & . . . quia ponitat improportionara . tunc quasftio ha- &tuncquxro. Ethic. Ariftotelcs la cflet di^BcuItas dinarur. portionata omni coenofcibili Secundft principa- 7>r4tere4. & & . : rcfpcftu cuiufcumquc in- ^clligibilis. Opinio Philofocft .^ : omniafacere & naturali . hoc cric ^ut licct potencia natum . Ex hoc arguicur fic: . diuiditur fcicntia fpeculatiua in Mctaphyficam . quod intellcdus naturalrter pofllt in omncm perfcdiioncm . nec func impcdica vt pacec crgo tur aftio . : : improporrionata obiedo fic fic fiet per aliud proportiona- erit & i quia ad illam acquirendam.Mcraph. & &: . Phyficam Mathcmaticam. piini nccciTaria pro ifto ftacu rcrc cx ex diucrfis locis. c qosro de portionatum obiedo. & . .ccx. & auc Si . cns.ergocric i & bet difiicultatem. vircuce nacurali iftorum poccft fcqui adus intclligcndi .qu6d nulla eft cognicio fupernacuralishoPhilofophi pcrfcftionem nacurx de Anima & intelle£tuspofibilis eft . Qranipotcntiacpafllusc naturali corrcfpondct aliquod adiuum alioquin vidcreturpotcncia pafliua eflc fruftra in nai. lofophi j. quod fcilicct . cap. Tertium. neceflario fequi- ab eis canquam a caufis prioribus adiiium autpm rcfpedu omnium intclligibilium cftincelledus agens. vbi tficic non impedicis . de ^nima . ratio.cft ens. ^er aliaspraSiicasaiiiuas . .ura.deCcela. tellcaionis. & huiufmodi. pafliuum cft intelledus polTibilis ha:c funt nacuralicer in anima . 4J. racio Phi- quod inteUe^us agens eft omniafieri. ^ Mathematicam^ acquifitas: necfcientii pra6lica. Minor patct . quod patct i. Sententi» Philofophorum negantium omnem do&rinnm reueUtam.Mct. I^^aitcrea * & 6. ta .fi pcrnihil in na- turapoflec rcduci ad aftum^fcd incelleftus poflibihs cft pocentid pafliua & natuira- refpedu quorumcunquc incclligibilium ergo corrcfpondct fibi ahqua poccntia adiua naturalis fcquitur crgo propofitum. necefl*ariam poflct acqui- Ad hoc adducitur fimul audoricas. pcr illud 3 (^uo pafliuo debic^ approximacis quia non dependec cflcntialitcr . arguatur vt ptKis mum enim ccftus in infinitum Jitct arguit tiuc : argumentum pet i pmnem : fectjndum Si .^. intuitiuciihrensc.cemment. Tcncnc negant perfedioncra fupernaturalem. &: . : Text. obie6l:o folute & illud aliud) eric improporcio& fic per aliud fiet proportio- ni ci improportio- o. non requiritur aliqua cogniiio merc fupernaturalis fcd loqucndo de felicitate . Phyjicam. ^ intelle^us pojHbilis fafiuum (jrfunt froportiona^ non imfedita rejpedu omnis intelligihilU.afortiori tia pcr Phiio.fen/kt. doftri- auc oportet ftare in primo. arguitur : $i talis quia potentia cognofcibili . fapernaturale fi primum ergo rotum. ) nul- fi Philofophi teneant ab- quod omnis cognitio neccflaria expcdtant . qaia torum eflct impro- nera modtlm cognolcibilis minori affirma- illo alio fupernacurale. Sifecundum .& Thcologos. Primo ^jf^ ^^^^ ^ji ' Adiuo fed quod omnem nociciam fibi adionc caufarum ntcuralium. Eccxprobatione huius ibidem non videtur pofll.aut illud aliud eft naturale.Prologi wio talis tcntia tum communis cuius .CMetuph. .& Theologos. H O C S . com- text. quia intclieaus pofllbilis naturalitcrappcciccognicionem cuiufcunque cognofcibihs naturalitcr ctiam perficitur pcr quamcunque cognicioncm ergo eft naturaUter rcceptiuus cuiufcunque in^'^ : . quod natura non tigit fiuiirift nee deficit in necejftr^s. primum. pcrfeftionum fupcrnaturalium Diccret ergo Philofophus.fophum }. ( fci- ta.- %. ( de qua San&. erit pro- & fccundum om- fcilicet . vunt. naturaliter intetligimus prima frincipia : ergo (^ ornnes conclujiones.fi ali(]Ha. quod immediatc imprimitur in ani- tali pct aliquid aliud fic fic aut . .c^ nitmUrutn rettliHm. : o. Xhcologi vero cognofcunt dcfeftum naturz neceflicatem gratiac. Secundum nonfunt ponendafcientis fpecuUtiua.Metaph. Confirmacur 4.i loquuntur : ) quaz eft in clara vifione Dcitatis . fruitionc eiufdem . nacum.remif$c fcnfus cx puris naturaiibus potcft in pcrfcdkioncm .c. 0- iMA- ^((miz" nacuralc . L V I M. abftraftiuc.necpe/fHntmanififlariex4ltfSicommani(S. Patet confcquengo. lici . intelleftus. intelleSlui agens eflaiiiuum . Et hic nota qu6d fi vltima perfcdiio hominis confifterct in fola dcfjcir in neceflariis in impctfcftis non orbata fint mult6 minis ) . ^d quani or- fe^is fpeculatione abftradiua fubftantiarum fcparata- : rum ( de qua d P. .rtttrea. doArina Tcrti6 principalitcr fic ncccflcria. poteniia intcllcdliua fit cx fe pro- dicendo qu6d ma.5cc.18.fra- Trimurn. £t arguic ibi Philofophus a fortiori . Et . text.prater Metaph.

Et quod dicit c|uod aE}io non depeniet ejftntiali- ftat in fola a<Slione adlu virtutis . in qui- bus vittualiter includuntur omncs conclufioncs fcibilcs ergo naturaliter pofTumus cognofccre iftam coT\c\\i(\onzm.com. ipfas poncre in modo. .qu6d naturalitcr cognofccns principia pcr fe noTa naturaliter poteft cognofccreomncs con- potens naturaliter inteUi^ere .<J.fiue Natura- dituf in & lcm Mathematicam .(icut ignis produdlus.&omni uo natutali./n ifia <juAfiione..8c fic dcaliis.Ca:tera patenr.Et breuiter illacogni- tioqus dicflat de opcratione non tranfcuntc in matcriam extta . Mathematica . cipio . \. num ficucpatcccx definitioncyf/r^. Theologia. . fubftantialis.& fa<5liuam. infcrioribus: & ita cxtcndunt fe ad quarc.Et patet litera. Secund^ principaliterarguitar pro opinione Philofophorum. quod eft .ACti.% . euidenternecejfarim iCxgoCi^nnc\^'\2i\QXc\\\gwnz\M . i Priorum.^i.fi cft petfecftc citefFcfkum.6. tunc non tale pafTum efFe6lus per fe fubfiftentis. . dicitur praftica aftiua. mi ergo quando diftribuuntur . AEliHumnaturale non . Pradlica adiuacft cognitio . pra(5tica:ergo non .fic dcbct intclligt.Deuf eftTrinM.habcncur omnia. &: cx dedudione conclufionum cx prin- Prarcrca & » . Cum dicit qu6d fcicntiaconclufionum ex non dependcc .(iueef- mificatoria fcftus dcpcndct ab adliuo vt ^ caufacfrci9. natutalc. quaE e(l pats quz rccipitur in materia quam przfupponit adiuum.vc pacet i. clara.d. &intelledlus pofllbiliscft reccptiuus ea- rum. quia intelledus agen$. Tunc/lireopinamur vntimtjHodtjHe . c »• . C t . citur a voluntateconformitcr tali cognitioni:li- approximatum paftb. Scd in anima eft adtiunm ria aliqua alia notitia fpecialis JL 8c omnium fpccialium con- T^Rimo argairur ibj. : : Probatio primjc partisminoris. omnes conccptus particularcs clufionum j &: pcr confequens ad cxcrcma M M E N ITA R V S. j.Qu^ftio bilc plurcs habitus cfCc fpeculatiuos quo ad omncs parccs cius . y.cum in potcftate fua. temoto omni impedimento dcncccflitatc natuta: ptodu- dicatur matctialitcr & enim.inquir. Hanc probo . Pijyfica.&in adus 3. Minor rationiseft cfTentialis talis cffcdlus. poflct cflc aliqua alia fcientia fpcculatina ab iftis fic ncc pradica aliqua alia a prafticis acquifitis adiuis.in tjHarHm definitione MccipitHr Detu.ci.ibi : Philofiphm. patccex definicionc Syllogifmi perfedi.c. & pafliuum . fiue reciperc . aftio cius fit Non eftde agente libeto fic .8cc. quia in autcm non ficut I. Et tunc quando minor aftufumiflue quando ptxmiflx funtpcr- intelligitur dedudtio tur fubmaiori .ficuc Texr.fed incclledlus agenscftadiuusom- nisintelledlionis refpeftucuiufcumque intelligibilis.tale modum natutae . .c.PoJieriorum:(cd. Hxc ratio ftat in hoc. Notitia enira conclufionis immediatc caufatut «inotitia ptin- cipiorum .PoJlerior. porcft naturalitcr cognofccre. nifi ex intelle6lu ptincipij . communifli. dcdudiocftcxfe manifefta. le^us potcft Haec ille. ter. vcl fabrilis. Tom. vt diftinguitur conttafu- patet .& aiftiuum requirat paftum in quod agat concurrit vr caufa receptiua . : omui fcientia fpe- .& k quia diftat dc opetc extr^. &:c.^^"^maa nobis primo intelliguntur principia autem cognofcimus inquantum tcrminos *" '' i . intelligcrc conclufioncs inclufas in principio.coTn. in quibus virtualitcr includuntur omncs conclufioncs fcibilcs crgo naturalitcr poflumus fcirc omncs conclufiones iftas fcibilcs. . Tcxt.rw i. quia cx Phyftcorum . : poccns nacuralicer cognofccrc principium..text. illa vcr6 qux diftat ad opus rccipiendum cxtra. x.qua: func neceflaria ad fcicnciam conclufionis. vt patet ik i^.fed fotma. . & \ dedudione ipforum. refpcflii cuiufcunque co- guitionis . . Met. &: fadiuis crgo fcicntix pradicx acquifita: fufficiunc ad pcrficicndum intcllcdum pradicum &c fpcculatiux acquifita: fufficiunc ad pcrficicnduminccllcdum fpcculaciuum. Tcrtio ptincipaliter arguitur. 1 culatiua. . : & Pofter. & poflibilis omnia heti . clufioncs virtualiter inclufas in tali principio:fed naturaliter inteltigimus ptincipiaprima . Et fimilitet Pradtica fufficicnccr cft diuifa xn Pradicam a6liuam'.text. : cognofeimus . qus caufantur ab agentc vc : patet i-de AniTna. tresemnt Philo/iphit Theoric* .Dicit.qu6d talisa£lio.iua.Dc his patcbit in quxftione vltima dc praxi. quas natut alitet haberc poffumus. : vt cognitio qui primo di- cctctiam adius impcratus in potentia fenfitiua Dodl. .«/.quia ccrmini primorum principiorumfunc communiflimi crgo iftos poflumus nacuraliter intelligere . 6^4rf.& vnw.Scc. Ec ComAh\: Modi philo/ophite/peculatini /itnt trei. diciturpraflicafaftiua. omnibus conccptibus diftribuuntur pro accipiuntur autem tales tcrmini vniucrfalitcr in primis principiis. fcilicet ftientia rtrum Mathematicarum . text.fcilicet. vt at$ do.8cc. qux tantum diftat de ptaxi elicicnda. virtutis. f Pr*terea. confidcratur 6c toto cntc iftis & in fc & . &C dedudio manifcftaeftex fc. . Anteccdens qnia fcicntia fpcculatiua fufficicnter diuiMetaphyficam. dedudtione conclufionum ex principio.fiue contra aftiuum libcrum:accipitur qux didat dc omni ergo hic a6kiuum naturale pto a£tiuo agentc pec de neceflltate naturae.& pafltuodebitc approximatis non fmpcditis &c.fcilicet/iibjlatiartim. Pacec ergo maior fcd naturalitcr intclligimus principia prima . &c.ibi Praterea^ g : &c. cft ci nccefla- &c. qttia nullius ejl inciigenSy vt appareat Tcxt. immancnte pcrnatutale. pafliuo vt a caufa teceptiua. Probatio fecundx partis minoris quia tcrmini primorum principiorum funt communifli' .Et ratio ftat in hoc:Intel- pctfict naturaliter Scotioper. fcd vt diftinguitur contta adliuum a quac propofito. & non fecundum accidens .& Phy(icam. crgo principia prima poflumus naturaliter cognofcerc. j. quia fcicntia conclufionon dependcc nifi cx intclle(ftu principij .& poflibilis. . Si vero cfFedus fic pcrfe fubfiftens.quas naturalitcr habete poffumus: ctgo. V. NaturaViHm & DiHinarHm.& A 3 figura.com. tiadacx . quiaagcnscft omnia facerc.

&cc.$. Secunda pars i minoris indigct rcduci ad alium fyi- logifraumjpuiapcr Conuerfionemprsmiftarum. de propofitione per fe nota infrk./^i camen pcrpecuicas huius boni eft condicio reddens finem appecibihorem .& appeticus finis .^9. ne^ue cjuanamfunt fufficientia ad eius afequutionem.Phyfic. ficuc vidccur dicere i. videlicct iitu eft <jui mtllitu indiget ferfeSlM . Contra hanc opinioncm Dodlor termini primorum tjuia : principiorum fitnt communijfimi In quibus fupplc.Pofier.Sc (ic patet maior. Hoc falccm ccrtum cft.Patet pet definitioiicm Syllogyfmi perfefti.c. propccr qucm debec agcre. impugnat fententiam Philofophoritm.text. Tcrti6. eft caufa notitiz conclufionis.in cognicione fubftanciarum Cap.Prologi & fic fcit id eft . Confcqui eciam hoc bonum in nacura perfeda. quia naturaliter non foffttmus cognofce- refinem nofirum diJiinBe. r • i • nacurahmniccndo . Trior. . Secundo probacureadcm minor per rationemi quia nullius fubftanciac finis propriuscognofcicura nobis^ nifi exadibus eius nobis manifeftis. i. "h & naturalitcrpof- fumus cognofcercipfampropofitioncm. Trobatioficundd fartis rninoru. Primo fic Omni agenti pcr co: gnicioncm neccfTaria eft diftin^fla cognitio. quod ratio naturahs ad probandum quod vifio nuda. quam C cffcc cranfirorium. ficuc dicccur in 4. & notiora..6.eft ncceffarium cognofccrc . quod cahs finis fic conucniens caH nacursc nullos aucem aftus expcrimur. 6.^. quibus pofiunut mo i fcibi- ^uia terminipri- ifto }^x\i\c\^io:De (juolihet dicitur ejfe. V M. & . ^*'' g Secun^ium . vcl crrabic circa nnem in parciculan vcl dubius rcmancbic. modo . tunc notitia prxmiffarum. figura nem. agcnti pro- quam expedamus . & Nonfctmsu naturaliter finenodrii.Phyf.tj. dubicando aic Si quidem igitur alittd aliquod deorum efi donum hominibui rationabile ^felicitatem Dei datum effe maxime humanorum quanto optimum. Probatioprima partis minoris. non ad : SyUogiftHus perfe- hoc vt fit euidem /fiue eft ifta de prima. ficuc pacec per Auguftinum i. vel conclufionisjvel pcr tranfpofitionem. Ethic. ^'*'*^*^ lalemfinem. tribus mediis fatis euidcntibus.fuper Genefim. Minor probacur primo quia Philofophus fequens naturalcm racionem auc ponic felicitacem cfle perfedam.Prior. Primum patct quia . - • • • i i .^»<ty?.vel naturaliter intelligere. . Et qu2 ponitur muha cxpofui i.x. Primo. . Primtm COncra ^ iftam pofitioncm poreft argui tripliciter.q. nonpofumus naturaliter habere notitiam omnium neceffaritram ad noflrum finem . v /• quodj . id eft ..6i. Hanc probo.quam in anima feparaca . & fimiles condicioncs finis neccfTarium eft nofccrc ad cfficacitcr '"«luircndum fincm & tamcnad cas non fufficit ratio naturahs crgo requiritur do- fufficeret : . dirpontatam . auc fi noii dcccrminacc afteric iftam clfe fuprcmam nobis poffibilem aliam racione nacurali non conclulamen jy'^r' .ex quibus cognofcamus vifioncm fubftanciarum fcparatarumcfleconucnicncemnobis crgo non poffumus nacuraliccr cognofccrc diftindc^guod iftc finis fic conueniens nacuras noftrx. Tunc fic Si n*turA t. com.com. vbi difFus^ expofui hanc matetiam. cognitio omnium. Vide ihi iijl.vt patet rtatim cognofcit conclufio- . & ' 7* : : & damcondicioncsfinis .nec cognofcimus incfte nacura: noftrie in ftacu ifto.^^.propccr quas eft appecibilior. /nnataejl. & . Secund6. cx quibus oftendicur. An hoc intelligatur de cognitione confufa. lo. pto communiffma k nobispri- probat. nefciec quahrer . qucm debctagerc. .quia omne agcns P^^optcr fincm agic ex appctitu finis & omne pcr fc agens . : : . : pofluraus cognofccre naturalitcr tetminos alicu- luspropofitionisper fenota:: pcrtradlans prxmiflas in dcbito . .ica agcnci per cognicioncm (quod eciam 75eft pcr fe agcns cxfecundo Phyficorum^) ncccflTarius eft appccicus fui finis.de quibus vide i. principiis vir- dr de nuUo ambo eorum fimul. .j. neccfraria eft triplcx cogni- & quahtcr finis acquiratur.&c .&: anima. Secundo.tex.(^//?. fit aUqua cognitio mcrc fupernaturaHs. <juia intclliguntur:\\ patet lit)c.via ex notioribut nobii. . omnc pcr fc agcns .6.Prior. Paccc ergo maior. & . : mrgumetum ^rina fupernaturahtcr tradita. Sed homo non po^°" tcft icirc cx nacuralibus finem fuum diftinde crgo neccffaria eft fibi dc hoc cradi aliqua cognicio fupcrnacuralis. Etfi cnim daretur.appecibihus eft.huius. : .i. Vnde i Ethic. dift.qu6d illa pcrpecu6 conuenic homini perfedo in corpore. partialis tamcnjSc alia partialis eft intclieftus. feruencius inquircndus . propcer Tcxt. agit proptcr finem ergo principale x. qui fequicurcognicioncm. tropt^effind finem. fui finis. non poffunc dctcrminatc concludi ratione naturali. Iftas ergo . Naturaliter intelligimui principia : : morum principiorum funt commumffiTni. Primaparsmi- noris cft ifta tuaUtcr includurKur les. nec njariai conditiones eius. nec omnes condltiones '""• .m- pter vltimam fehcitatcm neccfiaria ayx\t. Et qu6d fit caufa paietiquia inducens ftatim cogno- ra.& certioribtti in certiora S jyodtor vt patct non e£e: fpccialiter arguit. feparacarumacquifica. . fuo modo apperic fincm ergo ficut agenti naturali eft neceflarius c. fi nefciat quomodo finis acquiratur . Triplexco gmttonecef- Sccundo "" fic : Omni cognofcenti agcnti propter quomodo Prim6. . quod omnia ifta fuffi- tio. vt ()atet C H O L I ftatu ifto . vcl diftinfta vide xnfii difi. Et hanc probat ergo : ijlos omnes conclufiones Probat iftam partem ex quod homini.6. qua: lunt ncccflariaad fincm.qu6d qux""• ' "-^ i ioli racioni i i . principale. &: fruitio Dci cft finis hominis camcn non concludcrecur.z.

hoc eft . vtprobat infrik. quia fi diftinillc. . & : . fub rationepropria. fi ergoagit propter finem vltimum. Aut fuit dabias de vltimofine hominis . qu&co- quem propter Maior fyllogifmi patet in litera Oo(5loris: & probatio ftat in hoc . vcl per operationem talis naturz:ficut per adura ridendi hominis . tanquam mcritonos . fit finis. dignavita ajtcrna.& completiuo . proprcr ignorantiam alicuius ncccflarij potctita finc dcficcrc. £t ctiam quantum ad tcrtium. natura. quiatalisdecommuni iege non habetur vt patct ex Do£tote prafinti quafk. diidnam circa hominem : autperfirtunam . fcili* cet quod aptitudoalicuius naturz ordinacz vel aptxadaliquemfincm .dupliciter cognd- . vc PrAmuM **/'?«'""' "^"*^''"*'^ : videtur iquiainhoc crrabant Philofophi poncntcsomnia.vcl talia. propter opcrationem ipfius.agit ex appetitu talisfini$:& debct intelligi de appetitu rationali. vltra cipit & : & . vt puta .quia (vtdixi) finis vltimus hominis.-nuUo Ariftoteles princcps non cognouit diftinde vltimum finem hominis..text. acceptante. fcilicet . i.quia bcatitudo confcrtur tanquam pra:mium pro mcritis cius . . fed homo. quae funt a Dco immcdiaab eo neceflario. proptcr quam poflimus concludcre. k I^Rima ratio eft ibi : Contra iflam pcjttionem.comm. Si crgo omnium Philofophorum. cognofcendi aptitudinem ineflc tali fubftantiat . poteft. AptituJhifm Tnnu- aliftii : nem aut alio modo adipifcendi . Saltcm aliaduo membrafuut immanifcfla non cnim potcfl fci- c^jcfle ri : tanquam contingcntcr acceptan&:qu6d ctiam illa fufficiant dcpcndct mcrc cx naturalifcr acccptatio voluntatis diuinx tis talia. Ethic. .quoniam fifuerint hic res alitjua. Et ratio brcuitcr ftat in : tx puris naturalibus diflinde cognofcere vltifinem . . vt cognofcat diftinftc Vult crgo dicere. per quam arguimus talem aptitudinem incffc : ficut pcr cognitioncm diftindlam hominis . fic ciara cft ratio Do6loris quia nullam opcrationcm experimur in nobis.circa ca. vt per prouidentiam \ &:c. & hoc non apparct cx didis eius . ad concludcndam via naturali talem finero poftb tenemus vt probat Hzc ttT iMtiliii. vt Chtiftiani ponunt .A R I. Minor patet in litera Dodoris qua: fatis clara cft . vt patet ex Dodore in pluribus locis. vt patebit infra dift.qui3 fidclisagitproptervltimum fui finis. trft ilHfiiti- . telligi . homincmordinari ad claram vifioncm Oei. ^uat largitur Dem hominihm dignitu efi. & minor cft ifta Sed homo pro ftatu ifto non poteft cognofcere diftindc vlrimum fincm propter quem agir. Ad propofitum quod . dift.^9. vbi dubitando ait Si quidem igitur . Idc6 pro ftatu & omittit iftum modum ad finem proprium . quodtamcn Do<fl.i. appeti. Dodlor prxfupponit . dift. pro ftatu ifto .eftin vifione claraDci. Ifta au(^oritas fic exponitur ^ Commcntatorc. qu6d hoc concludi poQit tamcn loquendo dc fine vltimo . : : licitMjit res di/cibilu . . Et pofito. pofuit vltimum nncm hominis confiftcre in fola fpeculatione fubftantiarum fcparatarum .n ncfciat ifta ncccfiaria fufficerc. finc vltimo. nififtr eft' rattentm. j. fciticet k pofteriori . & ac- modum fccundum cognofccndi . I ). vtfitfelicitas ab ee donata ipfis : maxime citm fitpraftantior hominibm. c^ cafum.includit pcrpetuita- tem ipfius vifionis. drc. concludimus ipfani ptopiicta- cm Sed manifeftum eft.in 4. non poted M. ftat in hoc aat enim Philofophus fequens viam naturalem . qui fequitur cognitionem .ijMtft. vt clarepatebit in 4. non eft neceflc . efle oportet concludcre vianncurali . Finii nen ct- gnofeitur. 8c te.propter quem agit : crgoeft ei nc- mum cefrariaaliqua cognitio fupernaturalis gnofcat diftindte vltimum fincm . an cognofcat Eft neccflc. & tem ineftehomini. <//)?. hoc Omne agcns proptct finem aliqucm. qucm Deus acceptat tanquamdignumtali ptxmio &: pcr confcquens nulla naturali neccflltatc fcquiturad aclus noftros qualcfcunquc fed contingcntcr datur a Dco . quia agens proptec finem. petfcijlifllmo hominis. Sccundum probatutjqiiia fi ncfciat omnia ad ipfum fincm . ad conrecutionem illius fc difponat. ac acquifthilit f>er ajfuetudi- FS.Phyficor. vt patet i.Qu^ftio I. nec aliqua naturali rationc hoc probauit. modo dubitaret. fiagit percognitionem . animam rerum. Sequiturergo qa6dtunc Philofophus non cognouit diftinEle vltimum finem hominis .quafl..quod cfl: ncccflTarium. Cognofcimus cnimtalcm herbam eirc ordinatam ad talem finem .qui. Dubitatut dc ifta : fola fide Omni agenti 3- cognitio diftindla DuHmm propofitione per cognitionem neccffaria cft : Priro6. . quod agcntis proptct . de neceflltate cognofcit fincm .. &c. Hic 1 Dodtor probat eandcm minorem per rationem fumptam ipofteriori . Probatio eft fatis clarain litera prsfupponendo vnum. aftus aliquos in ordine ad ipiam . -. f>«- fci inefte tali ineflehomini tjua pertinent . TA intfft . . propter qucm agit . I Secundo probatur eadem minorper rationem. vcl ne diftindc A in cfficacitcr : &c fc. puta ad talem fanitatcm inducendam.dubitando fc ignoqualfter ncccflaria . homo eft agens per cognitionem 5c per fe agens. vt A . iftonon poftumus via naturali cognofccre diftindlc . vifioncm. per formam propriam. In propofito . immortalem . €th cognouiflct . fruitioneeiufdem. fc : CO MME NT. Ibi enim Philofophus dubitando quzrit Anfe' cap. aliquam fubftantiam . Sedhaectria non potefl: viator ratione naturali cogaofccrc. Vel pofuit vltimum finem hominis . qux contingcnter voluntatc diuina. rarc aliquod ncccfifariumjnon cfficacitcr profcquctur illud. Sc per operationem.ad habct crgo . & tunc errauit. i . Sc fcuitionem eiufdem. &fruitionem Dei. Hoc autcm non cfl: naturaliter fcibue . finem. nifi prscognofcatur. puta ptopter fincm vltimum A 4 fruitio I.agit ex appetitu finis:mod6 nihil potcft agit. vt patet perillud i. 45 & tamen non cft ei neceflariacognitiodi- finis . qua: via natutali habeti non pofllt. proptet qucm homo agit ftat ratio Dofloris quod fitei ncccirariaaliquacognitiodiftind^ade . vel pcrcognitioperfeftam d iftindlam talis naturx . Dico qu6d propofitio Dodoris dcbet fic in- ftinda vltimi . Probatio primi.j o.vel ab ipfo appetcnfi eft cognofccns vcl ab alio dirigcnte ipfum ad talem finem . vt patet. concludimus aptitudincm ad ridcndum de ipfo hominc.

qualitercumquccognitoin. Sccundo dubitatur dc 4- VHhiHtm. vt cognofcat diftindlc illam in thnt. circa illud pcrfedlum .dicitquod vltimtu finis dift.&c. lo.fcilicet fe habere appetitum . illum. Patct per Philofophnm in proocm. i. Tcrti6 dubitatur de illa propofitione.ef^tnjit. eflct ad cognitionem pcrfedtiffiraam cuiufmodi cftclaravifio. tfi neceffe fiire. ficut didum eft de voluntatc . Prima tamcn rcfponfio vidctur melior. £r pofitoetiam . vt probat Dodtor non eft ad impoffi- Dico. Refpondeo ad primum . propofitionc illa Phi- : lofophusfoli rationi naturali innitcndo.qu6d ratio concludcret. circ conueniens nobis. necdubius fuiffct. : fic pater.Mctaph. & commodi:obicdlum autem non beatificat. Voluntas efl imfojfibiliU.qu6d oportcret prius probare illud cfle poffibilc. quod imeHeEiM hahet naturalem inclinationem ad omneeni. difl. vcl dubius rc- manebit. quod appetac illud naturalitcr. fub rationc perfedliffima. adhuc non fequitur qu6d intellcdlus cognofcat illum appetitum fub illa. quod via naturali non potuic cogno(ko fic cognito. <\\ioA pro flatu ifio ytantura . non fcquitur .vel crra* bit circa vlrimum fincm hominis . vel ne . & fic potcft cognofcere naturaliter. quos^ experimur. non . non concluditur illudeircpoffibilcilli :quiaetiam voluntas ^uitfi. nofcimus. vcclarc vifum . tfuos e}(perimur. Rejponfio. qu6d fic appctat . diftindtecog- illum finem in qucmncc nos . concedo propofitionem Doquod inteHetim naturaliter potefifcire dloris. quia pofito quocunquc adtu circa aiia k fumma bcatitudine . quodex hoc folo . 8c hoc cognofcit homo pcr adlus fuos qoia dicit Dodlor prafentit]H<tft. tationc . Secundo) fic fupponendo .& naturaliter ccgnofiit hec peraEim/uosi qnia data cognitionc cuiufcunque entisfiniti . I Prologi. . fcd tantum per rcuelationem.Prologi 8 . fincm vliiraum perfc0ntfi. t. Quia Philofophus fecundum rationem honumterfeT naturalem habuit poncre . quod intelledlus habet natura- lem inclinationcm ad omne cns . dequaSandli loquuntur: fcd loquicur dc beatitudinc in tffe vcre reali.tjmji. . inquirendum finem vliimum . Hoc efiobieElum heatificHmfub ratione perfeSHffima.& illud eft cognofcibile.puranefcirct dcccrmin.ijiiaft. dicitur.qu6d non intelligit de beatitudinein particulati .ire an fruitio fit vltimus finis. a^us fuos fe naturaliter appetere illam. vt intuitiuccognofcibilc^tali potcntia. Ciim fic .fupra ergo .lO. qui Omnes homines nacrgo maximam fcientiam maximc defidcrabunt :maximafcientiaeft facit hanc confcqucntiam . vt clare vifnm. qu6d iniclledtus cognofcat etiam . diii.appctitus noftet natutalis appctit fum- mam bcaticudinem fummc. : naturalitcr fcit fe appctere peifcdtiffimum cns. Si cnim cflct neutcr. ctiam illuminati . Primo quia Dodlor finis inprincip. hoc clfcpoffibile homini. vt perfedkc cognitum . ^c quietare potcntiam beatificabilem . Sicut etiam non fcquitur.<^.ratione P^olHtitas neflra potefi vltimate <juietari . turaliter fcire defiderant ciica maximc fcibilia.fub iIlaratione. Cum dicitut .^-. feraiiut. : t. adhuc non fcquitur . vide ScctHtn 4. &c hoc erit notum intcllcdlui. etiam refpeiiu entu perfcEiiJfimi: fed naturalitcrnon poteft fcire fe habcreappeti- lum naturalcm . nec dubius fuiflet. Dico ctiam . quod dicitDodlor in tjMAft.qu6d habeat naiuraleminclinalionem. fruitio Dei fit vltimus Clgnhh di- fiinHM fumi' tur hi( pro finis.intellcdtus habet natuturalem inclinationcm ad cognofcendum ens infinitum. Vnbiutff j. in parciculari tjf**^-^- jfpfetitut triplex.non tft poftca necefte. 8thic. Voluntas vult illud crgo.6. fom.quia oporteret cognofcercrelationcmillius appctitus tur ad ilhim finem:qua: cognofci quz terminanon poteft.cuiufmodi fcparats j crgo pofle quictari ^ftiffimi fuum .vcDodlorconccdit in4. qu6d maior pcrfedio eft in obie^o. appctitus naturalis appctitillud & appctitus naturalis . 49. nifi vt vifum. vt bonum 8. Ad fecundum .cognofcimuipotentiamordi- variadtale obit^Htn . ad hoc . perfccrgo naturaliter fcit finein nifi in cognito : fibi naturalitet conucnite cx adtibus fuis.& dico. vt . fed non potuit via naturali cognofcerc . 6. Dico. & efTe vltimum finem .43. an nc quod tamen non poteft fcire ex puris naturalibus . conccdendo propofi- titudo cftbonum perfcdum habuitctiamillam poncre in cnte perfcdtiffimo . non poflct agerc ptoptcr ipfam. §luemodo tentitudt afpetilur in fartitulari. I. quia beaXeatitHdo tfi cft impoffibjlipm vt amatum crgo ponendo turali. . fcilicet : jideffiBubiutn.non tamcnfequitur.&c in infinitatc primi non i quod .qu6d appetitus naturalis .& amore amicitiz principaliter amatum. qua fic appetit & clarc . aElu dc elicito nift in ente infinito . ergo intelledlus tionesDodloris. Pofito raodo quod pct teucla- eft necefTe fcire diftinftc fruitionem Dci .difi. homo funt fubftantix pet adtus fuosfcitfenon ente pcrfcdliffimo . Et fic licct illam & ratioDodoris.^^.^^. concedo . idcm in 4. expcritur fe non quictari. quod non probatut viana- biIc.i. fc. fed oportet probare. tion crrairet. & araare primum. i.dc lege communi. quod cognitio diftin£ta primi obicAi in fe fit perfc^ioromni aliai& magis obicdlum efle pcr fc quietatiuum . Dico . quia hoc cft firopUcitcr : impoffibile. fed appctit aliquod bonum fummum vltimate quictatiuum : pofito qu6d appctat id in particuIari. qu6d fi Philofophus cognouiflet efle ppffibile homini fic poflc cognofcere . Terti6. quod dicit.opordctcrminatc fciat ipfam tet cnim . cfle poffibilc homini: quamuis fciat. vt diftindc. vt patct lo. Ncc valec dicere . quia non appetit illam fic in communi . f unqiic crgo incelledtusnaiuralitcrpotcrit fcircvoluntatcm ordinari ad ens infinitum . nefcit taracn an talis vifio poffit conucnire homini.vt clarc vifo". : Via ctiam namtali potuit fcirc . . patet cx Dodlore in 4. non quiefcit. difi. caciter quod .in ^.quiaoportcrerprobarc. qu6d vult. nonerraflct . Vltimus non potcft cognofci ex aftibus. 9' Dubitatur de illo. fi cfficacitcr agit ad illam: non cognofcat in fe diftinftc. noftct potcft fcire per tioncm fciat ncc obie«aum tcr agcre propter illius. prascognito tcrmino. quod tantum appetit illud . vt dicit ibi Dodlor. vel : licet fe non cognofcat diftindi^. fcerepriraumdiftindlc:quianecnospoflumu5COgnofceie.d.quaappctit illud fincm. Ad tertium dico. Etcum dicit. fi intelledlas via naturali poffet fcire obiedlum infinitum. vt poffit cfficaciillani. cognitione formaliter infinica ergo nacuralicer appctit fic cognofccre . & pcrfedc . Et pofito : qu6d incflet ci talis appctitus naturalis. fi ergo voluntas . quia non eirct adlu exiftcjis . pcr qucm- adbum elicitum circa ens finitum. & (€ttm togni- fruitioncmcflc finem vliimum.adhucappetit cognofcere ens perfe(ftius . : fcliciiateni in tali obie- quia ncc nos ecramus (ecundum fidem. intclligittir propofitio.

cognitio illius finis: ergo non cll nccelFc fcirc fub ratione pcrpctuitatis. pnmum ^.t!ptnfi: . in propofito ad fuum fincm . to ergo. Patec. Hic Dodlor intcndit probare. igitur naturaUtcrcognofcibilc Cm». vita zterna pcr obfcruantiamprsccptorfi. vt aiia caufa par- patctexDoftore infrk communitcr pcc Dodores dift. Itcra *. quod homo via diuinz vo1 7. fic dc finc vltimo. nifi cognofcat media neceiratia ad illum fincm. vt diffufius probabit infta difl. duo nrgumentn contra eoi aUntn uit imPugnattonesper eptimam. non autcm fupcrnaturalcm contra *. : : : . C H O L duas rationes inftatnr di. Sc quis non mouciur cfficaciccr . quaiiter talis finis poffitacquiri.Sed homo via naturali non potcft media huiufmodi coquia mctitura ordinatum ad talcm gnofcerc : : elicitur liberc a voluntate.c. non moucrctur. Proinde inquit .non minus hoc cft poffibilc in propofito quia ncc minor dcpcndcntia eft finiti . £/A/V. ctiam crit cognofcibilis ifta potcntia vt cft talis naturx & per confcqucns ordinabilitas talis naturz ad fincm. fub fua ratioiic forniali . Scd hic occurrit dubium. quia Rcfpondco W. Auguftinus primo dc Przdcflinationc Sanftorum cap. qu6d talis finis cft fic. Ecpofito. obicdum intcUedus cflc cns fecundum Auiccnnam . nifi fcirct & homo ex illum dari tar.vt quis fciat fc cfte : S : uat pr«cepta Dci perpcta6 in anima. quem dicit fupcrnaturalcm igitur ad iftum naturalitcr ordinatur crgo cx tali ordine potcft concludi iftc finis cx cognii. aliad eft loqui dc finc vlti- & aliud.vcl fic acquilibilis. vel fic dens. : SanAi tcncnt. faltcm ita cfficaciter ad illum acquircndum. fic.uorem Philofephorum. D«W««i». grapefe haieti* efifidelium. e(l nmpliciter appetibilis : ergo fufHcit iuntatis.Rfjp»nfi». puris naturalibus poteft fcire. . Confirmatur . hocfcircnon potcft. cx & patcc 17. adhuc ignorarec . in corpore fed quod non ita efficacitcr quia illx conditioncs rcddunl illum fincm appctibiliorcm. poffit naturalitcr cognofci ° ratio quia fi cx natura infcrioH cognita cognofcitur finis illius naturx. JmPugntit multipliciter in fa. 5c cx inflin^u charitatis. Non enJm poft*ct cx cius per acci- puris naturaiibus cognofce- vicimus eft bcaticudo iioftra. quod fit ifta propofitio . Sccund6.qu6d Dodoc non dicit cxprcflc^quod quis non mouerctur cfficaciter ad fincra vftimum .pojfe habere fidem . cft pcrfedlior quimconditio . in fc clarc vifo. ad cfiicacitcr opcrandum .. vt patet gnum Sccunda ratio principalis qus eft ibi Secundofic:Omm cegnofienti agenti. mcrc. cius finis. vitam xternam poire acquiri pcr cbfcruantiam prsccptorum Dci . & primo contra primam & fic : Omnis : (jrfol- natiira proptcr talcm dcpendentiam crcata cflcntialitcr depedct a qualibct per fc caufa . Si autcm ^ dicatur quod ratio concludit homincm naturalitcr poflfe cognofccrc fuum finem naturalcm . fed . Cuiitra. quia vltimus finis ini .ficut poffe habere cha. quia non cft potcntix cogni- tiux improportionahs . quam in aliis. &c. finis (\ miod ino. Si igitur natura hominis cft naturalitcr cognofcibilis homini. . potcft : .nift ex x^ihtu eius probatione minoris quia cx cognitionc naturic in fc. confiftit in fola •ccepratione .Met. V I M.ctiam ftans. : quia communitcr acccptantis : haberc . 4.naturaliter Ttjion. eft ex fola determinationcvoiuntaiisdiuins. quia collatjo talis pr»mij.DonumDei haberefiJe.erit magisbcatitudofub raiioncformali.qu6d ad hoc. Primo modo homo illum. puta ad fanitatcm. Dicofccund6. . . Ex hac ^ ctiam rationc vidctur . falfa quse affumcbatur in finis cius cognofci demon- Jlratione quia. vt cum voluntatc. quar. fi fcirct cfficaciffimc moucrctur ad ipfum durarc tantum pcr in- Secundo modo non ita. Sc contingcnccr.& charitas difponit. Omnis enim a^us meritorius : COntra ° I T. iftas obfet- fi & fic fcqui- oportet fciie fe obferuaffe in charitate . probatum eft in fore. vt obfcurc cognito. quodpoffit ccrtitudinaiitcr fcirc via nacuradignum vita xtetna cuius oppofitum fc eiTe . puta per nlcm.fit necclTatia cognitio mediorum ad fincm . fi fciat parum duraturam etiam nobis rcuelato. & naturalitcr cft cognofci4finis autcm cuiufcunquc pobilc . potcft demonfiratiene quia qujclibct cius per fe caula cognofci crgo : cum natura hominis fit homini naturaliter cognofcibihs . & quoc cpcra rcquiruntur an illa fufficiant. . homo naturaUter appctit fincm iftum . rc. quod homini volenticfficacitcr vltimum fincm. qaia nunquam aliquis agit cfficacitcc proptcr aliquem finem acquirendum .finit fubflantijtnon cognofcitur . & dclc£l:aiio . qu6detiani hoc cognofccrct. cft . ad quem fidcs. naturalitcr * cognofcibilc cft . multu npplicabilem. vel nc . in Dco pcrfcftifllmc faluari rationem cntis tcntix cft optimum corum qux continentur fub cius obiedo primo quia in illo folo cft pcrfcfta quictatio . cum harc oninia confiftantin fola acceptationc voluntatis diuinz. t. 4.Met. titatem naturd eFi hominum : hahere autemfidem quemadmodum habere charitatem. libcrc . : .Qu^ftio L & fincm cor^nad perpetuo pofftt eMuenire htmim iriHnimt . Pofi- naturali cognofcerct vl( cuius tamen oppofitum prima rationc)adhuc cft ei nccef- faria cognitio. vcl partialitcr concurrcnte tiali . nifi fciret ipfum pcrpetuo lO. cx 10. & & fic patet tatio Do^oris. Ji •.e. fcquitur quod cx iftanatura cognita. Itcm . chacitate ad huiuf- modi adtum inclinantc voluntatcm. . Quia ex quo volunrasdiuinadcciarauit .^ tionc naturz ordinatac ad ipfum. .(^fuhtilemdocfrinam. caufato cognito. quia conditio per fc obicdi pri- timum fincm diftindc. vcl talcm operationem hominis: quam accidcntali. Rcfpondeo.

qu. &: ita nouit ipfum efle finem po- ic(Sti. dcTrin. . non dc fine attingendo ramcn ad iftud & ad Potcft 4i^. : ignorantiaa£tus. nifi pcr adum euidentcm dc illa fubftantia. cntium ad finem vidctut efl^ciieecflariaconncxio ad ipfum finem ficutin aliis:fed proptcr talcm conncxioncm . Contra " fecundam rationcm arguitur fic. C.(fr & ad tcrtium dc potcntia. ^ \i r r i ix r i. d. & primo obicdlo. ^ . quodomniaaccjpiuntnoitram naturam vcl potcntiam intcilcctiuamclic a nobis cognofcibilcmnaturalitcr . Etcum fub qua habccfinem iftum fu^. & in^. quodfalfum cft fub illarationc propria&fpeciali. fcd fuprobat ratio fcqucns de defiderio naturali quam cdncedo. Adaliud'' negandum eftillud quod aflfumitur . /[. . Et fecundum talem rationem gcncralem nonconucnir fibi ordinari ad talcm fincm. . fcitur a nobis finis proprius fubftanti:e. . tentix.i. jh^ p. ' ^ .fibi naturalitet cft cognofcibilc quid lit cius obiedum primum. nccliabere fic Deum pro obicdto ft. . nccpoflc capcrc graciam . Mifcuit enim fedam fuara .Prologi lo homiiicm ordinari fecundum intellcftum ad Dcum tanquam ad fincm.^. J-/I Scot.3.&: talia rcquiri ad faniratcm: crgo. j.Et vlterius poteft cognofcere. fupernaturali conratione .igitur Deum iion excedere rationem &: nouit notumeH illius fibi primi ob- quia tunc nullo modoeftetab ipfamcnteintelligibilis: ergo nouit Deumeflc in quo faluatur ratio fui primi obiedi . .funt mcdia inter naturam & finem fuum confequcndum igitur cum cx cognitione naturx pofllt cognofci finis naturxjfccundum prius probata. polletcius caufa pct fc coguofci demoKfiratione quiaScd non fic cognofcitur a nobis aliqua fubftan- uuuc idco nullum fincm poflumus nunc concludere proprium fubftantiaj . Et ita rclpondeo ad illud .\. &:infcnfibilia. : . frm^citfrfi- .cx quibus concludatur ordo carum ad talcm fincm.fcilicet oppofitam minori prima: rationis. Ec ex hoc patet ad illud quod adducitur concra probatjonem minoris. vt notain vniuerfali.in quo faluatur ratio illius primi obiedi & in quo pcrfcdiffime taie autem cft finis potcntix. perfcdinuno. optimum . fub ratione aliqua gcncrali abftraliibili a fcnfibilibus. Etficquoddicit Auiccnna. fubquaad talcm fincm ordinatur &:fub qua capax eft gratiac confummatx. . ijuod licct mens fit cadem fibi non tamcn pro y^\^ c\\\x . eft yg^ . r r /r *1"'^" " lubltantia iubpropna ratione cognotccretur cx natura liccognita. .difi. mensautemnotacft fibi. &:c.r j. 8.i. : : cx finc cognofcunrur illa . Ad . & Deum cflc fincm naturalem T>ciu yftnit cedo naturulie pemaruraliter hdmtn^f. .ficut pcr rationcm faniconcluditur talia. ftacu iftocft proportionalis fibi "ntdf fi- d'ccndum quod non eft vcrum nifi cognito illo entead finem &: tuncminorcft falfa.Scdprobatiominoristctigitvnam viamdc ti?. finalis quorum finium diftindio diccrur/»/r/i.q. 14. qui fcilicet funt .fecuudum * dc Auguftino dico quod illa potentia habcndi charitatem . Si pcr vnum extremum cognofcitur aliud cxtremum crgo&mcdium. Ad confinnationem ^dico^quod ncc aliarum fubftantiarum fincs proprij cognocarum fccundvim rationcs proprias nifi aliqui fint adus manifefti.cui naturaliter cft cognofcibilis potcntia aliqua. In propofito "^aurem dcficic vtraquc via. pcr opcrationcm. Scd inquantum adducitur contra illam rcfponfionem de fine naturali.qugfl. Non enim accipitur propofitio iliai. adus eius nobis manifeftos.fupponendoaliam de ignorantianaturacin fe.fed ncceflariaadconfcquendum fincm . Confiimatur ratio ita cnim in propofito.nifi per Sttbfianda rb // propria ratiortecrgno- fciturano^*'/- I^. ficut nec homo cognofcitur fub illa c> . & hoc " . liccr procedat de finc qui eft caufa . quia. fcqucns dc Auguft. .fecundum Auguftin. iS z9. non communem fibi &: fenfibilibus & ideo non eft illa potentialitas naturalitcr cognofcibilis de homine . conucnit natura: hominis fccundum rationem fpccialcm. non concludit. vt ipfa eft difpoficio rcfpcdu Dci in fe fub propria rationeamandi . in aliis tatis : Ad primum 1 f u^darjr. quod non pofllt alirer co^rnofci finis.dijl. Tunc ad formam argumenri. hominis licct non naturalitcr adipifcendum .qu6d _ f^^ Me(. '^ .^. . tanquamobicdum nififccundum rationes gcnerales. Bcne enim eft verum. &: hoc fccundum totam indifFcrcntiamentis adfcnfibilia. quae funt ad finem neccfl!aria. &: confuse.opria rationc probatut pct proporf ionalitatcm dico.E fuit fcda Mahomcti . .fcilicetqu6d naturaliter cognofci- mus ens eflTc primum obicdum inrellcdus noftri . videtur quod fimiliter pofllnt cognofci media neccflaria ad finem. Philofophicis: . Nonenim cognofcicur animaa nobis nec natura 49 ? noftra pro 9. nifi . : . inquantum potelt adduci contra conclufioncm princip3lem. &: fub quahabec Deum pro pcrfediflim6 obicdo. dici vnica refponfione. poflunt abftrahi ab imaginabilibus. fic naturalitcr notum.n. : «.\. cum dicitur quod §luomodo excognttto- neemtsa : ex ente ad finem potcft cognofci dg^onflrAtiorje art/a. Confirmatur ratio.c^p. k I- r 1 1 11 n • I lub qua cft cius ha^c potcntia. ficur patch\tm(xa.qu6diftapropofitiononcft falfa:Non cognofcuntur. defnh . . quid fit cius primum obicdum .dtfi. .itu irto.

Homoin ftacu nacurae infticutx pocuic cognofccrt nacuram fuam igiturfinemnacura:.„t. hoceft quidicas abftrahibiHs afcnfibihbus. \ 1 . Omnie natura Dubitatur de DHhUdttU' tuSflrttitnt. n f . (quod vfqueahasdifFcratur)faltcm refpedu viacoris .fjuafi: 10. fiper efFeftumfcitureiHsperfecaui. i.fed camen nunc impedicur propcer quod impedimencum a£tus fccuu. quia fupponit quoddam iatn negaturn. quem expcrimur .^.vel dealiqiia ^<^.Qu^ftio fhicis Vndc : H I. K^rguitur contra hocjic quia fi quiiitas rei mtnteriMisfit ohieEturH addquatum intette. /^ Ontr* iilM duas. cijm talis dcpcndcntia fit relatio . i. cognirio deanima.refponfionem ad vlcimam racioncm fi ideo non cognofcicur quid fic *"'" ""^'^ primum obieftum incelledus.qu6dex ipfa poflit cognofci. itadiftinda. Difi. ipfa per fecaufa. ..V^ turam. velcolore. ab ilia caufa . rcfpondeo.fentiuntur a vifu perfe tamen neittro modo continenturfub luce. fub """ quarcfpicic calc obic«5tum ergo non poceft cognofci dcquocunquc. fa: aut fcitur per . hoc vcl in fe fcnfibiUs . Magnitudo . na.^ut/}. (jr ^uies. ' aucem addicur dc Auguftino Quod in confirmacioncm ilHus racionis . Rejpondeo . fl caufat cognitionem cauf^ .. ciuspotentia. requircretur dici . 3£naturalitcr prafcxigit illa. quidicas rei fcnfibilis . quia non cognofcicur incclleftus fub rationc propria. t"'}' . . 4.Additio. ergo. caufa- lc qHoil. non eft fupernacurahs. . quia immediate efFe«ftus : cognitionis caufat babilitatem caufa Secundo.fcitice$ . & . in Giuoellib. ita vc & hoc non. Figura.^-^"i H&: dico . aut hoc efl . tunc ex fine poflunt concludi ca.in 1. animam feparacam cognofccrc fubftantiam c-7-&fif immaccrialem in fe:&: idco fub obicvSo primo inccUedus habcc poncrc fubftanciam im. AdconfirmationemiIIiusrationis. velformaliter. j. tpiitli- cx cognitioncyf poteltcognofci eiusper fc Caufa .i. Aut quia cognitio cffedus cfl & hoc habet minorem pro- vt cognita.S. OhieUio Icem contra .7?. (^eliR. non priecognito tcrmino : vt patet ex DodJorc hic. concludimus potcntiam. «.^^ quaH./a"" telligibile quia non cognofcicur poccntia fub illa riationcfub qua refpicit quodcunque. (^c./<. quznon cognofcitur . cxdcdudioneprimaE racionis igicur iftacognicio J>i : : '"'/'*• efUOmodo llt i„telihei:dA. cum caufaSiqux caufa fcicur per demonflraiioncm: ergo per effedlum nullo modo fcitur . 14. aut per effcdtum in fe abfolutc cognitum. Quia pono /4. .Scc. cft dida cognicio fupernacuralis quia facultatcm cius naturalcm cxccdens .velvirtualitercontinet omne iUud ^ in quod potentia potefi fer- & . Adfccundura. &: quaedatn dixit. necvirtualiter continet fubfiantiM feparatois quia e^uinaiue communiafenfihilta . ' r n. Refpondeo ad primura. Sufficit enim alic^ua conuenientia vel concomitantia ri : . vcl in fuo infcriori. vidctur cfTc primum obicQ:\xm incellcdus noftri .ii. Dchocauccmamphus dicecurinfra. afiumptum non effe verum j!^umerns. Non primo modo. & hoc cft impofTibi- di[i. tunc intelleBus non foterit intelligere aliquid de fiibfifintiis feparatis : quia obteBum adjequatum. fed tantum acceptacio literc4.Mfi.vt patct exDoftore i. quia tunc effedus virtualiter conrincret enti.ejuttfl.cr<«5.itaqu6dobiedumpotentiae non concluditur ex cognitione potcntia: fed cx cognitioncadus. dusnonchcicuraprimo. & : 1 attingi per ^•&'"^-d. adum. . Non fic Arift. vt Philofophica. cfFedum inquantum dependet Dmbmmx. in 4. &: rationc probata ipfccxprelseponic 9. . £x . quac funt : diuinz voIuncacis. qualis fuerit cognitio hominis inftitutj. Aut przmiirz .j. fibi correfpondeat fed ex ipfo adu .dfft. quac funt ad finem Mc autcm non eft confccutio naturalis .&iinQ*»dlib. pro ftacu ifto . CO MME NTA R I F S.i. Bui . niinor redc famatur fub maiori quia medium quod ftrarione quia .Scdifl.canquam digna cali finc. patct .qu6daIiquod obicftum tale ^.quemcxpcrimur: fedde obicdo fupernaturali neutram cognitionem poflumus habcre: ide6ibi deficit vtraque via cognofecndi fincm proprium illius !-°'^.S. dernonflra- . cuius ifte aftus cft illud refpicere pro obiedo. : vc obiedluna intelligibile. Ad argumentum ^ contra fccundam rationem . naturalera dico fecundura Scor. quod ipfum fic in. ^..tjuafl. .^.compenfancis iftamcrica. tatcm caufz. Prima ergo ratio eft ibi 2«M. : creataejpntialiter dependet. Metaph. illa propofitione Dodoris eaufito co^itopote^ demonflrationc quia heteiutperfecauptcognofci.n .\. . naturae.dicoqu6dquando finis fcquiturnatura- adfinem . ftatura naturae laplsc. poteil didindc cognofcere fuum vltimum finem:cuiusoppontum prima racio oftendit. vftius ad alterum. <j. fed quiditas materialis nec formaliter . artic.i. 14.. tum .concedoqu6dnon habetur modo </{/?• i. Motus.fudc ^ : alia vt confona fux fc£Var. . quod pcrcipimus . &c. : eft effedlus in tali .non coniinet demon- virtualiter notitiam ri«»«^M/«.f*' maccrialcm contineri. n Ti vcroobiiciacur^concra iIta.«]udft. \X/OT<ifl« . i. cognitio caufx Ht petfedlior. 1 5 qu6d didum Auguftini debec inceUigi de adii primo fufficience ex fe ad aftum ^u[loritM fuum fccundum. Arguir Doftore priV^mo contra primam tationem probando n quod homo ex puris naturalibus. & pertraf^atat.f-i. fcd fccundum ipfum .

in creandi. fibili^. cognofcit etiam terminum talis dependeniiac. qu6d depcndentia caufati k primacaufa. nulio tnodo virtualiter contineac caufam ) non fequitur cognitio caufa. jo. Dod.fuppo* potentia. vero cognofcitur diflindc fub illa depcndcntia. £x his patet fenfus illius propofitionis quSdeclarata. quam cognofcatur relatio & fic praehabita cognitione diftinda tam caufa: quim effc^tus & cognitionc cffeftus. nifidiftindc eft talis relatio. poteft cognofccrc talem dcpendentiam per confequens termi- citur dcpendentia. vel faltem illud . eft fubftantia & fic diuidendq vfque ad . vt cum cognofco hominem effe rifibilem . terminatur ad abfoluium inprima caufa . eft naturaliter cognofcibilis ergo & Deitas . diil. fednon concludic de fine fupernaturalitcr acquifibili . non terminatur ad filiationem. i quo depcndet . vt caufa finali. vt terminata ad Deum in ratione vitimi finis.i. quod nec effcdkus .naturalitercognofcit terminura ad quem eft. Prim6 . puta l-tpis. vc patct ex tertio prasfuppofito fed natura huma- &alibi. Et fic patet ratio Dodloris . p Ex hacetiam ratione. cft fi effcdus. Potcft hasc ratio Dodoris etiam formari comparando naturam humanam ad ipfum Deum . ad abfolutc cognitum inueftigatur caufa »• Glupdlik^uaft. Patet. : & caufatum habcre efe . qui cft clara vifio Dei. eft fiiius. Ifta iitera clara eft ex declaratis fupra .qu3e divltimi finis : fit realiter diftinda. quain natura humana finita ad fuum finem. : cum . non ab en- quod te. de Pradeftinatiene San^orum . finc qua impoflibile eft cft x i. quia natnra inferior. ftnat eognstionem cau- 10. quod per il- dixi.vc caufatam. Secundo dico . intelle^tus quzrat caufam illius effcftus . eft relatio & rela: tio non poteft diftinftc cognofci cognofcatut tcrrainus .S. cum humana eft eadem fic naturaliter cognofcens talem dependcntiam.')"*" cognofci caufa de cffe^u . Phy/ic. quod per effcilum deucnimus cognitionem cauix. non demonftratur per effcftum demonJirAtione quia: 8c fic perit doftrina Philofophi X. animal rationale : & hoc modo procedo ab effe6lu ad caufam . tonc demonflratione ^ma. vt patet in i. i . i./^. Si : lam non acquiricur cognitio caufx in fc .quibufdam pra. in conceptibus communibus Hcut etiam expofitum eftde Deo. Patpt relationibus:nam paternitas in creaturis. Ci ex caufato cognito non poffit cognofci eius per fe caufa . quia tunc omne ens poftet effe caufa . ergo ab aliquo ente j non ab ente in communi.putadcfclicitatenaturaliter acquifibili .adduco priraam rationem Dodolis. Non etiam fecundo modo . i. 1$. quoraodo per creatur^scognofcitur inconccptibus communibus. eius finis cognitionem naturs humanae.licct poftea de- Ji'^enfit Ad fecundum dico in fe \i/itpra . Secundo pracfuppono ex dido Auguft. ergo -(4 eft caufa. qus vt clatius intelligatur . in feeft €tx i fed fi eft caufacognitioniscaufz diftin- tantum caufa cognitio- caufa. fed ad tem abfo- Contra. fic arguendo : ad finemproprium. vt depcndentem. per confequens ( & lit^tnjit . ad vc patebit infrWi/?. in ^. vbi dixi quod poteft cognofci aptitudo dcdendcntix . fcitur terminus. in tatione finiti. ergo Deus Cognofco diftinftc yr efficiente. erit ni^caufx . Tertio pracfuppono . poteft poftea demonffratione mon^rAtio' 'P^*^^ quU frtfup. co- gnofcitur vltimus finis ipfius. Prius enim cogno- : . vel vt ordinatam ad aliquem finem .Prologi II vU. quia in tali effedlu in fe abfolutc co- ttrue. qax tenet comparando naturam.fupponitquod cognofcens diftindlc depcndcntiam aliquam . Ethic. i. </i/?.eritnatutalitci cognofcibilis. lis pra:fuppofitis monftretur ineffe homini per effedum. in aliis fubftantix. quia talis dependentia cognita non eft latio cognorcendi terminum ad quem . nec fundamcntum vt oftendit Dodloc contra Henric. q Si autem dicatur .. non minijs dependet ad fuumproprium finem. & o quod per cffcdum .quiaomnis dependentia caufati ad caufam . ^h*H.per humana cognofcitut . & Metaph.in ratione &'eodcm modo formetur ratio ficuc ptima. mum finem. in probatione minoris primx rationis. Tum etiam. dependet k cognitio- illa ne tam : homine: ergo dependentia ipfius ad Deum. quod homo naturaliter habeat aptitudinero ad fidem . Pofito etiam . . pcr cognitionem alicuius naturac in- & fundamentum. Do^lor fupponic aliqua. funt vna res realiter. Patet fimilitudo. eft terminus depcndentia. Quia poftet dici ad rationem quod concludit de fine naturali hominis . & fiueaptitudoad aliquid . » & eh^ritattm natura e(i hominum. Pojfe habere fidem & charitatem. . Confirmatur ratie. & per confequens cognofcens naturaliter naturam humanam . roen ex alia patte. imm6 cognitio dependentiac. . . qux formatur ratio fic : Cognofcens aliquam naturam diftindc. in ratione caufati effediuc ad ipfum Deum caufantem. eadenj res realiter cum homine. &c.i. ftatratio: : num eft & dependcntix. velcx cognitionc fubftantiae apt£ ad talem finem : vel ex adibus illius caufx. ^ **' depcnder in yel fic : effe ^ Deo .difl. dift. Ifta confirmatio clara natura fimiliter . r bare quod etiam HicDoftor intendit pro- talis finis fic nacuraliter acqui- Etratioclara erit. qua homo dependet ii prima caufa. i.quia ferioris fi .^»<«f?. de qua Philofophus lo. fequitur omnis aptitudo fit formaliter requod cognofecns naturalircrapti- tudinem aIiquam.quod dependentia caufati eft eadcmi realiter cum ipfo caufato & hoc quando terminatur^d talcm caufam . . lg. dependerc cognofco diftinfie a Deo Deum effe caufam u4. Pateretiam. Pcfter. Sccundo. quod eft ratio formalis Deitatis tam iliius cffe^lus diuidendo:puta. qu6d natura humana .^.quia femtaper quzritur i quo caufatur talis cognitio i gnito j-j^ lutam puf a ad Deum fub jratione Deitatis. realiter ipfa natura naturalitcr poteft cognofcere Deum : Sc . Tcrtii fupponit .uiHguft. Primo. Nam dependentianaturae humanx.^et cffeiflum demonftratur caufa dc homine: fed illacaufapriiiscognofcitur. i . ad quem . cognofcic 8c relationem eandem fibi realiter. nec cognitio effe£). naturaliter cognofcir aptitudinem illius: 5<rciam latio. qusro caufam immedia' : reitur m ter tgtSum. ficfs. puta diuidendo . creacuraE ad ipfam .3.us. . vt patet ex : Refpondeo f^tmtJ» & qu6d Deitas fub tatione cognofcit terminum talis relationis diftin^c . ita vt cognito aliquo effedu . qua dependet k caufa dico. dicente Auguft. qua cognita . qua: eft terminus naeftnaturalicej: cognofcibilis ab ipfo talis qu^m dependcntix. vt ad vlti. fic dfpendcntia. quod fides habeat Dcum fub rationc Deitatis pro obicdo . yt patet. vt ptobat ipfe in tt.adhuc quiacognofcensaliquam naturam . quod talis relatio.

qH6d Dcus eft caufa finalis. . : vt infia patebit <jU£fl. & charitatis. Ecconfirmatio fequcns ccnct cx hoc fundamento. ad quem orcognofccre feipfum : : dinatur. qultrainr non .qui ordinara ad illum finem. Dat duas refponfiones ad primam rationem.pHr.vt patet cx tcr- tio prxfuppofito. Patet.Quia cognofccreobie<Stum. naturalitcr charitas dtfponunc cognofcit illum : fcd fides. id eft .naturalitcr cognofcit mcdium intcr illa. raliter poteft fic ContrA ficundum rationem. poteniia quzlibet P0lenti» v»H poieft pcrfcfliflime q'iieiari.includunt mcdia intcr illainccef ergo naturalitcrcognofccns hominem.quarcrit refpeftu mediorum : ratio patctyw/rrf. Dico eciam . (ed etiam in potentianaturali . Et fic ftat ratio Dodoris. Formatur crgo (ic ratiorCognofcens naturalitcr naturam hominis & hoc diftindc . vt dicit ille expofitor. quia natura humana habct natutalcm inclinationcm ad pctfedlionera fibi conuenientem. probat ipfe in^.quod vlcimus C\ naturaliter cognofcitur homo.^^. non rcftc intcUcxit ratio- Scoti:quia fundamcntum rationis ftat iii hoc. : & fic dicitur finis omnium rerum. praefuppofitis arguitur fic:Homo natu- ergo fub illa rationc. & per confequens pcrfcdc cognofcic <ftun):& idem qu6d natura appctens . vc . •. quia talisappctitns naturali$. vt patet. fiu.(jutfi. natiua- : Stat enim aliquid clVe aptum ad naturaliter inclinari ad illud.vidcturnccclfaria connexio ad ipfum finem vltimum. i6. ibi : Tom.&defideratus:& hoc modo dicituc finis.^utSl. 1 nifi in .(i enim cognoicit extrcma rum. Et ficfcquituf qu6d cognofcens diftin- fiibile tfi.intcrqux cadit mcdium. Hic Doftor ar- ta. vt ^iXttibid. ^ media : crgo. Ex ifta rationc fundata fuper dido An^uftini. n I.qu6d appctitus naiuralis hominis cft ad fummam pctfedionem . cui incft.cft cognofcerc illud vt inclufumin onmi perfccontcnto:& ficeft cognofceteqnodlibet contcntum. Ratio ftat in hoc.quia vt fic . & B ciim ihifU- eiltrftltft diti yf/»K k*' . .vt ad- . Prima eft qu6d ratio iila 17' . & hominis quodetianaturalitcr cognofcuntnr omnia media ncce(raria.& dift. quod honio tanttam eft in potentia obcdientiali ad fidem. guic contra fecundam rationem principalcm. qua appctit vltimum finem.quod omnis potcntia cognitiua habct naturalcm inclinationem ad fuum obicdlum. non lis finis vidctur pofTc acquiri fine illis me- quibus necefTario dcpendet. quia neceflitas mc- diorum accipitur illa a finc . cx cognitione talium finium cognofcuntut talia diis.Qu^flio & iti\.Thom. . rcfpondet Doftor ad iftaargumcnAd primum . &c. cognofcit ctiam diftin€kc 13. 8c pcrconfequenscognofcit ipfam fidcm .t\.& vltimum finem ipfius.difi. Hoc idcm dico 3cintcllcdu rcfpeftu cntis. i .\n ifta ^«<t/?. inquantum cns & fic patet tatio Dotiloris. quod ho- & mo habet naturalem inclinationcm ad fidcm .adh'jc fequicur propofitum quia cognofccns naturam humanam.dt Confirmatnr ratio :icacnim in propofico. naturahtcr cognofcit aptitudincni ad fidcm.i. vt tandcm u & .quia ta- praxi. fupponcndo aliqua. &demcdii$ ad iIIam:mod6 proptet talem conncxionem in ahis finibus ad mcdia .ordinata ad calem finem : maxitnc . Dcinde. entium ad finem. quod naturalitcr poiTit cognofccrc contCHto fub adzquato obitOto illius poccntix. non & talis aptitudo.&in illo.potcft cognofccre cius aptitudinem.cum ille apergo naturalitcc petitus fitidemqu6d homo potcft cognofcerc vltimum finem . & fic dcbet intclligi didlum Aunihii cft quia omnis potcntia obe- Hoc .& poteft obicfkum fidei . : natur. & charitatcm natutalitcr cognofcit vltimum finem hominis.diil.& chatitatcm nam fi non ncm : haberec talcm aptitudinem. 17.adhuc probat Dodorquod falrem eft aliqua doftrina : fupcrnaturalis ncceflatiahomini. Iftis \ . qua ordinatur ad vltimum fincm . & qu6d fi- rali poffit nis vltimus poflit cognofci : & licct hoc fit fal- (am.iifi. qu6d talis re aptitudo cftet rcalitcr diftin£la. 14.ad illumfincmacquircndum. &charitatem quodcunque contentum fub ni/i in ftrft' : potcft formari: Cognofcensnaturalitcr difpofitionem ad vltimum finem . Et quod dicit illc cxpofitor .qu6d poftc habcre fidcm naturalitcr ineft homini.ad naturalitcr inclinatur: Secund6. Tertio arguitur Scoti optr. probat clTe ncceftariam cognitioncm mcdiotum ad finem vitimum acquircndum . id eft . Patet.quaE fario cognofcit media fub ratione cxtremo- . Et finis huiufmodi non eft finis bcatificatiuus. naturaliter cogno- ad fidem.naturalitcr poreft cognofcere omnia mcdia. poteft petfc<5lc quieiati fc iiiclinaram ad tale obie- coi»nofcit obictStum. concludit de fine.& Sienimeirc furfum non repugnat B. Item n^turaliter cogno- quod patet tota ratio. Et fic Do6kor concedir. difl. 1 ente infinito . Summa: S.iliccrcxtrema. & in propofico timi finis hominis .qnod ratio concludit de ifto finc. Vcl vt caufa finalis j^.Nunc Dodloc & probat. guftini. & charitatcm. par.nifi in optimo. Vcl »y. & qu6d voluntas non vt ipfc probai vbifuprk i.ad quodeft in potcntia obedienciali liter incft. f Sccundo arguit Dodor ibi : Item homo tiaturaliter appetit fineminum . & charitatem naturalitcr.vtfupra paruit tamcn hoc fuppofito.fiue inclinatio naturalis tetminatuc ad illum finem: ^ fic t pacet tatio Dodloris. £te fidem. &charitatcm .ctgo B eft aptum natum eflc furfum : & tamen talis aptitudo non potcft dici naturalis inclinatio. hominis Dttu potcil dici finis duplicitcr.vt patcbit /»- xquatam. non repugnantiaraadillud .\{ii ratio fatticlara eft in litera. ipfe probat in Bijfim». Sc charitatem. natura hominis habet naturalem aptitudincm ad fidem. qui cft caufa finaiis quia voluntas diuina amando defiderando ipfum Dcutn . quod cognofccns talem aptitudinem naturalitcr fcit & charitatem. dicntialis pr^fupponitaptitudincm . & ilia fccunda ratio fupponit ( vifiipra vifum cft)qu6d via natucognofci natuia humana. fidem. &c. vc fic fi pcrfcdlc cognofcit fc. etiam in patticulari. inqiuncum mouct Mccaphoticc voluncatcm fuam. vt fic. ad caufandum res ad extri . vt patet dc fanitate . qui Nota. ^.fub illa rationc. ctim fit cadcm rcsnaturahumana. fimilitcrchatitas.49. Nam roulciplicicer formari.fcilicct vltimum.im rccipere. Et vltri fcauiiur . V. ipfam. : . Pofito etiam. cx cognitionc vlcognofcuntut omnia media. Ptim6 quodappetitus naturalis eft realitcr . fic & ad vltimum fincm hominis crgo iiaturalitcr cognofccns fidcin . apparec quomodo quidam nouus expofitor i. chariratem : itaqu6d non tantum eft in potentia obcdicntiaad illas. Si ergo potentia vifiua naturalitcr cognofcit adaequatum obiedum. iapis bcacificnrcturin Dcu. & . Arguitcrgo fic Cognofccns finis .difi.nunquam poirete.producic omnia in ordinead ipfum. mouet inquantumamatus. nacuraliter poicft cognofce- Dcum ipfum fub rationc Deitatis.

fiue penitus non eft cognofcaturfubilIaratione. Dat crgo aliam rcfponfionem'.dift. poffumus concludcre naturaliter .qu6d ex quo Angelus co- Si gnofcic feipfum intuitiuc.8. quianon proportionatur fibi in ratione obic^ti^ q*na pro ftatu ifto non eft in proxima difpofitione. ibi: Sed prelatte minoru tetigit. Cegniti» i»' tktmu». fub ra- 1$. . folutc fVidixiJupya. poteft cognofci finis proprius illius fubftantix.Giuodlib.dift^. tioneentitatis.vel fubftantia finita.^.qu6d Angelus ex putis naturalibus non poteft cognofcere Deum.' . iterumdicacuc. pcr finis operationem talis potentix. fu it 31. : 19.-imcncertum .qua ordinatur ad vltimuni finem. tione Deitatis. Sed cx & cognitio intuiciua terminaturad cemexiftentcm . ^. Etquomodo ficcognofcatur .vtyM^ri.^. fi iila ratio conchidit fine. cum non poffic habcri pro ftatu nec per aliquam opcrationcm ipfius hominis . ifto fotefljubfr»- cantum fub ma. Sc dift.vel non & fic tandem naturaliter potcrit ipfum co^nofcerefub rationcfinis attingibiHs pcroperarionem hominis.inquantum natus cft pcifedc actingi.ctiam intuiciuc cognofcet talem relationem .qu6d hoc di<5tura Quemtdo cefic . Sed occurrit dubium.Deinde dicit ipfe cxprcfse. vt hc propria.non ordinatnc ad talem finem.i.vcpaccbic in(ti.'qu6d ipfaanima fcparataper- cft . Prolog. & vhimatus ipfius debet intelligi.. fub propria ratione fcdl ffimc cognofcit fe ipfam pria : crgo & dcpcndentiam .dift. & fic fub ratioPatct pcr didum Dodoris ^«<f?. teft cognofci ipfum. Ethoccft. dicic formalicer. : vc pa- erit ratio for- mahs terminandi talem dependcntiam : & fic na- cognofccns depcndcntiam caufati ad turalitcr primam caufam naturaliter potctic cognofcere tcrminum illius dcpendentix. Jiudefi ratio terminandi dependemiam caufatiy ejtiodefl ratio firmalis producendi iSud fundamento: vtpatetexDoc^ore dift. poteft cognofci finis proprius illiusfubftancia:.fub ratione propria vt : quod Angelus ftiffimc . refponfione oritur difficultas contra Do£lorcm. in r3tioneprima:crgo cognofcens talem dcpendcntiamnaturalitcr.inquantum herali hbus coguofcerc fed . quia.ijuitll. Scd non concludit ratio de fine attingibili pcr opcrationem : ficut dicimus .vel fubftantia.licec nacurahtcr cognofcat fcipfum. Patct tia ipfius finiti . vel inielproportionabilis lc(5tus eft fibi in non fub ratione propria .qu3ordinacurad cale finc: fic Angelus. puta. poterit naturaUter cognofccre ipfum Dcum . fub rationc pro- ipfius ad Deum : & per confcquens ipfum Deum.n6 tame fub illa rationc.fub ratione propria. ftacu ifto ratione obie- fed fub racione ge: puta fub rationc quia fcnfibilc mouec inrclleitum pro . & propoctionabilis fibi in rafit proportionabilis ftacu ifto in racionc obiedti. ilci . feparata non poffit ex puris natura- & Deum f. Dico. fub ratunc vhra fi cognofcit Deum tione propria fub ratione propria . iJnBitcrea- ma eft eadcm fibi quod Dico ergo poiito quod homo cognofcat fcipfum diftindiffimc. non camen pro flatu ifto potcftinrelligi fubraiionepropria.cum inrcllcdtus Dcum .qu6d ex cognitione fubftanti?. vtfitpra patuit. non tamen cxiftenciam realicer.qu6d licec intclledlus fic penicusidein fibi. . id eft.& huiufmodi. ifto.e!}iinft». fcilicet quod ex cognitionealicuius fubftantia.fubra- tione propria. tertium diccndun).qu6d eft ens.Mod6 anitionibus gcneralibus 'cnticatis quod anima tl.necper cognitionem diftinftam vcl vt caiifam finalcm.fedeciaacermino. fibi pro Vulc dicere.^. fed ctiam ad cognitionem on^nium fupetiorum patebit infra.Ad primum NuUa n»tu» argumentum quod nec anima. qui eft caufa finaUs. negando minorem. probatio minolis primx ra:ionis. quin Angelusexpurisnaturalibuspoffic cogno- fupponendo fic Deus fub ratione Dcitatis. Vidctur enim quod ho^o naturalitcr poffit cognofcere Dcum .).qu6d hcec tahs relacio dicac eande gnofcere feipfum. lo. nec natura noftra r» fro ftatu X dti : Dlffittlmt. quod mens.exponetur infra dift.tunc quxhbec cognofcere fcipfumdiftin- patet in i. gnitafuhpjt.ejudfl. : qu6d naturaliter potcft cognoprimum cfFcdiuum.]uaordinaturad vhimnm finem. i. .inquancum exiftens : vc pacec ex Doftore »« i.& anima adhuc non fcquitur qu6d cognofcat diftinfliffimc dcpenden^iam. qua dependet ad Dcum.i.tj. fendtntnLfui.fi hoc . nifi przcognito termino vt patet cx Modo licercognofci . & quiditatiua mum.dicunt eandem exiftentiam ergo fi Angclus cognofcit fe intuitiuc. fub ratione Deitatis proprius . quodfinis vltimus potentiae vifiuce in quo quietatur pcrfedc pcrfediflimus color.& abfoluta. nifi lantum fcnfibile. non cantum ad cognicionem fui . Ideo rcfponfio Dodboris non videtur multum efficax. id cft .^. pen. Si abfolutc hoc incclligerecur.Nam ipfe vult exprefsc in (^uift.Et tota ra- : tio ftat in : gnofcit rela tionem de Doft. quia fufficit qu6d diftinguacurfotmaliccr 5& fic talis relatioformalitcc H- eadem anima.i. ai0mi . quod eft valde ponderandum. cognofcic fc relacionem. calero fincm conucnire homini. DubiHm. fcilicet quod homo naturaUter poffit co- & potcft cognofci nacuraliccrpro ftacu ifto.fa6l^ pro opinione(que minor ipfius ifto . abftra6ta a fcnfibilibus . .S.qu6d cognicio intuitiua tahs relationis depandetnon folum afundamento.fiucani- & tamen ipfe concedir. Sed qua. & vt probatfw poffit fubftantia & alibi. devhimo quia depcndcnDcum ab- terminatut ad ipfum . .nihilpoccft Ad . per nullam talem. per confcquens tcrminum relationis. . & fimiliter Angclus. j. Et formctur ratio. : mouereince!le<£lum.^uaft. fed vo- . hintas diuina formalis caufandi eft ratio tet ex ipfo in pluribu» Jwcis crgo . tur» di/lin - fic poffi:t fccrc perf<idiffimc ex puris naturahbus} cognojci : Ad fecundum dicendum. Deus fub ratione Deitaci via naturali ad Dtftm.Dico crgo.vel raiione fubftantix. jid confirrnationem dico.ijuitft. z In propofito autem deficit vtra<^ue via. Ecracioeft . quia fi hoc conuenirec fibi racionc cncicacis.& videtur ftareargunicntum priifta 30. non potcft naciira- vt efficientem fria rationt.yt poffit incclligi. Ec cum : s . diftinguitut a in i.dift. 8. tiapotefl co- gnofci finis( & hominis .ln ifta litcra Dodlor y conccdit vnum . non poftcc cuadi. quod dicit i»/»-i.Dico vitr<i. Gimdlib. quod finis vhimus hominis . eft . quia nulla rclatio poteft diftinfte cognofci . cO' ordinari : quod eft falfum. & hoc modo vt attingibilis per vifionem : beatihcatiuus ex hoc dicitur beatificatiuus potcntix. poteft concludj Deus. funt idcm realiccr.i^. potcft etiam cognofcere jpfom cfte vltimum quietatiuum hominis.8c diB. non po- ergo ncc rclatio terminaca ad dicitur quod talis rclatio eft idem & rcalitcrcum taUnacura: per confcquenscognofccns naturam .<« ^uafl.Negatur confequcntia.H cum Prologi fit caufa finaljs ipfius.vt attingibilem pcr opcrationem & litera plana eft.qu6d anima.quia pro ftacu fcd : finis .fub ratione propria &c fub rarioneilla. Sc ahbi.fub ratione propria. Similiterin illaratjoneprima : & . ra- ens. primi. Seqnitur nunc litera Dofloris. vt dift.

quodpoflic naturalitcccognofcifub i|Iarelatio- in J4- & : & habet Deum fub ratione Deitatis pro obic£to. ne. vt fic pocentia habcnpatec vbijupra. vt paccc in i.fciliceccharitas.}. Litcra patet ex fupradidlis. poifccognofccrevltimura finera fubrationepropria. vt ipfa. Si . V. pcr qucm conduJere fait talis turaliccc pofTumus talcm fincm poiTcconucnirc. Sed in^uantum adducitur con~ tra iUam reffonfionemy &c. . Ec quamuis fecundum Doftorem infra difi. . vt ipfa charitas Et ^^ f^ttfi cogHt- ratione propria. Et hoc probat ratiofequem de defiderio natuc rali ytjuamconcedo. a proptcr ly I. inquantum ens.vcl virtualiccr in- clnfain fenfibilibus dlfi. & poteniinlitas vaturali' fcilicec fub illaratione Et pofito.dift.^.qu6d non cognofcic diftin^c. patet exDo^aorc. nifi fenfibilia in fc. ad quem na- Conced» fic n»tHr*lU httis cft fntuii» non hoc enim videturrcpugnare .eftdifpofitio rcfpedu Dciinfc. quia vt in corpore in fe gloriofo. vc paccc ex Doftorcin 4. b y. vel in fpecic intcUi- pcrfedlam facir memoriam . id eft. Et pacec rcfponfio .7. nihil aliud rcquiratur . fufficic fpecies in- in intuitiua. nifi vel in fe.i. inquancum fic adducicur . ettndum rationem Ipecialem & ideo non .ponere animamperfcdlc prscfentem intclledtui.Quseftio : fcd homo pro ftatu ifto non potcft nacognofccrevltimum hncm) tetigit vnam viam de ignorantia aSnt . Tam. de AugHfiino. quin pofllc fc incclligcrc. fic abftradiuc incclligi ficut ctiam j. quod non cft przfens in ratione obiedi intelligibilis. . hoc quod & Dodtor qu6d ifta rcfponfio cft ad propofitionem oppoficam minoris primx. Dicic Doftor quod au6loricas Auguft. turaliternon poceft ipfum 6. cum ad cognitionem prxfentia obiefti gibili: hoc cnim . poccft adduci & ad concludendum etiara de finc fupernaturali.& fub racione propria. Dicit cnim quod illa potcntia habendi charitatcm. au£toritas Auguft. vc pracfens intcllcdui fuo.^uafi. debet intcUigi : Deus fub racione Deitafinis naturalis hominis. d Ad aliud negamdum tfi illud tjuod ajfumitur. prxfcns in racioncobiedili intcUigibilis i€ta (quod tunceft. pro ftacu ifto minoris.vel eflcntialitcr. ^roportionabi- ifio efi lufibiy in ratione obieBi intelllgibilu poceft turaliter inclinatut. .& fe.inquantum ordinatur ad fidem . id eft. & pcr confcqucns. vt pacec cx ejuafi.vc cerminacam ad vltimum fincm . j. quando & cale obicdium fic func fufficienter approximata .niG quia Deus ordinauit intclledlum noftrum nihil pro ftatu ifto pofle naturalitcr intelligcrc. ergo aniraaeft infc prsfcns intellcdtui poteric in eo caufarefpeciem intclligibilem fui.& ly.i^uafi. incharitatem. Dicit : VubiMm. & fc .<ju<tfi. Sedvidetur quod ralio DoAoris de defiderio naturali non fit foluta quia .i. quae fic . Sed <iu3intam potefi habere fidem ita refpondeo. vc dift.8ic.nberct ens. quia fub obiedko intclledus ipfius "vltmumfuk ^"' non concinc^ir talis finis.i.poteft faltem in eo panialitcr caufare fpccicm intclligi- bilem . quia fciliccc nullum aftum cxpcrimur in nobis. quod calis finis poftet cognofci pcrcognitionem alicuiusopera~ lionis humanae hoc excludit in probationc in cognofci fc tnus : illius. Adiftam inftantiara dicobreuirer.non tamen pro jlatu diffi- & homo potcft cognofccre naturam humanam naturaliter.diftindlc przcognofcacur.4. cum fe .vel cflcmialitcc contentorum in eo. . fc feparata poflit RiJ^nfit. fub fub ratione propria. : .difi. difl.i. B Eft crgo cx fola z ordirva ..non poflit re nacuraltcer.<).cura illanihil addac fupra naturl animx .quina<5lio fequatur. Dico brcuicer. poceft immediatc adduci contra minorera prims rationis. pro obicdto adaequato. Nccoportet fugcread fcnfibilia.^. pro ftatu ifto. quia talis non poteft perfcdc cognofci . concludere vhimum finera vt pacec fupra . id cft . Vel potcft adduci concra rcfponfionem datam adprimam rationem. lelligibilis) & nulla alia ratio afllignari potcft. illius 53- & AdfecuniHm. y"^^*'^^' . prima motiofic ^ fcnfibilibus.quid & fi anima fit incelledbui proprio perfedc pratfcns (cum fint idem realitcr)non tamcn eft natutaliiet atcingi.dift.non camcn fcquicur quod fadaprima mocione . quac dicit quod illa ratio bcnc concludichominem nacuralicer pofte cognofccpoftca negat iftam rc . cognofcc- qua naturaliter quia nec fcipfum caraen ratio videcuc quod falcem anima Scoti optr. Ec ^*^'*"* videcur innuere. non tamen fcquitur. fub illa racione inclinatuc ad diftind^c . vt ipfa difponit ad amorcra Dei in fe . nifi vlcimus finis. Nam minor primac racionis cft: fcd homo nacuralicer non poteft diftinftc cognofccrevltimum finem & oppofitaminoris cft ifta: Homo poteft naturaliter cognofcere vltimum finem. Ptima proprio difponit. Hic Doftor ex hoc negat hominem. ncc finis vltiAliquis poffcc diccrc. quod probacum fuit pcr audloritatem Auguftinih fcilicet potens cognofcerc hominem. quia intellcdlus in cognofcendo non depenJec ^ fenfibus.pcrfc6lcintclligit fe.fadlam concraconclufionera Do^Sloris. quia fcparaca \ corporc necvc in corpore abfolucc.quia incli- amorcm Dci nat prim6 ad in fe vt patct ibi . illara inclinacioncm naturalera.d. naturalitcr cognofci refpicit charitatem. & . ibi tantum requirarur przfentia obicdbi in Doftore infr^ difl. R.fefenfibilibut cognofcere vltimunn finem diftiniSe .i.Ncc valet diccrc . vt fupra.S. fup- fic poncndo aliam viam dc ignorantia naturx in lc. quia diftin€ih cognofcit fcipfara ergo inclinationem naturalemad vlcimu fincm. }. vc paccc in licera. fed talis finis 3 dicit: licetrnensfit Dubia. propter pccfeftam praefentiam. . ^«<«/?. quod nuUum apparet impedimentum. fubpropria ratione. poffctnaturaliter cognofcere vltimum fincm .efpondec Dodlor ibi : Hoc Deum ejfe finem naturalem hominit.^Htfi. Si etiam in fe prsfcns potcft intuitiue cognofci. nec cognicio- ne abftradliua.non : vt paiei cx tamen fibi Dodkore infri. &c.par.afl!ignecurillud. : cflentia Angeli.& 19. C\ . DimfitfinU Circa aliqua didla Doftoris funt aliqus cultates.^. infri dift.iS. non commHnem ftbi efi illa homine t . virtualitcr. quod nacura humana pofllt in eademfibi.quia quacro quid cifc pracfcns in fit racione obiedii intclligibilis? Si in cognitione abilradliua celligibilis fe : & fi .ncc vceft ^luartamima pcrfcdlc incelligit. . nec cognitione intuiciua . qua ordinaiut ad charicacem. fcilicec pofico quod natura humana non poflit . licct : homo. & non poflc cognofci ab illo. ad qucm cerminacur.qu6d Ci pro ftacu ifto h. i di chatitatem fub ifta lauone y conuenit homini. intcllcdlus cx puris na- quando potcft mouere potentiamad fuicognitionem vcl aliorum.„']5* fiire fimm .fuflicit pracfcntia in aliquidaliud requiratur. fcd fuum finem nacuralem. fccundum enim Dodlorem obiedum dicitur cfle prstfens in ratione obie(5li inccUigibilis intelledlus . 1 1. vt patet cx Doftorc in i.vt habct rationem obiedli in- Deum cognofcerc diftindc. non autem fupernatu- Modo ralcro. ttr cognofcibilu de fpsciali . repugnat .f.

8cc. intellcdus eft fuffi- nifi impcdiatur : modo pro ftatu ifto impedituc exire in cognitione fui. qMtft. qua ordinatuc ad vltimum finem quia ctiam hoc fortc negaret Dodor. tale obic<5lum ftd de obieSlo /iipematttrali neutram cognitionem pojfumtu hahere . Et criam requiritur quod tale obicftum concuradiuc ad cognitioncm illam.qu6d Adam potuerit diftindccognofcere naturam fuam abfolutc .ConccfTo etiam. Dico etiam.non tamen ad intuitiuam primi probetur illam quod efte intellcdus per adum fuum gnofccre inclinati.fub ratione proprfa. left 1 . A€tas pcimus. fcd non h»bet potetiam illud pertin- gendi.concludimfupotentMm rejpkere. concludimus etiam de infinito. ciim fit obieSbtm iUitu potentia. aliquara cognitioncm terniinari . non tamcn fe- quiturqu6dnaturaliterpotDeritiIIam cognofcerc. tcntiam rcfpicere tale pro obie<3:o quiacxperimur in nobis talcs a<5tus tcrminari ad tale . nifi impcdircrur. quod intelledus habeat ens.ita diftinRa de anima. Ali» fotttrH' betur obieHHm adzquaium obiedlum vt con- ifta inquantum . clinetur 33.i. : tur. quod ifta ftant fimul. & alibi cognofcerc : crgo ex puris naturalibus po- Dcum fub ratione Dcitatis. Patet. g Jtem contra refponjionem ad rationem vltimamt &c. 4'' fcirc qualis fucrit cognitio ipfius:fed inprasfcnti loquituc dc hominc . .pfr experimtfr. fimain cuiufcunque cntis Appnrens intelleftus potcft cognofcere quodlibct Si dicatur per didum Dodoris in ifta qux39.quatum.Prologi i6 ordinatione <liuina>(]uat dirpofuit perari renfxbilibas ad autem infennbilibus. inquantum cns . non fequitur qu6d pofTit naturalitcr co- Hoc idem dico ad illam quod intelle- fcilicet .vcl aliquid fupplens viccm obicdi vtpatct infra diji. Habct etiam naturalem inclinaiionem ad omnem cognitionem. nec pcr : & : cognicioncm porcniijE. quod illa propofitio non intclligicur de quacunque cognitione.vel potentia ani.quz eft de perfeftiflimo obie6):o. quia tan- : incU- . i/. Secundo ex adibus arguiquod intelledus habet naturale deHdcrium C lim ergo intclle^tus fcparatus naturaliter cognofcac feipfum . nec per a<llum. 4. Sed erit tale in propofito licet intcllcdus feparatus cognofcac ipfum . eius obicdtum ada. : f Si ehiiciatw contra ifta : Homo in ftatu Rcfpondet Dcdlor quod oporterct .eftprincipium operationis:a£tus fecundus fc .inquantum ens .qu6d Cui ttaturaliter nota eft ali<jua potentia.j. licec Adam potucrint illum natura- cognofccre.inquantumensnaturaliter.^«tf/?.Impeditur autc pro ftatu ifto. non quietatur ergo fi per adbus noftros concludimus. : & dift. Rclpondco ad primum. /it naturaliter cognofcere . fic fe propofitionem Dodoris . . aStttty^ttos tamum coope- motionem intellcdlus i. fic appetcrc cognofccre etiam intuitiue illud.fi. Pacet.non hoc quod dicit. pro obicdo : jHteUtHut go c^- Poccft cognofccre ens : hoc infcro. fcquiritur prxfcntia obie<ai.itSumpttenma . concedendo quod cognito entc impcrfedo . negatur tamen quod propterea intelledus per adum fuum pof- ciens principium producendi cognicionem fui.Sed taraen pofCt cognofcereens . vt clare vifum . vtpiobat inQuodlih. Secunda difficultas eft $7Vubium. tantttm tnouetur a fen- .i. omncm cognitio- <5tus naturajitcr inclinatuv ad ncm. vt dixi & ficpatet expofitio ifta.j. notum ei . nifi fortc dicatur. rat : Silutie. vt : patct in§luodlih. fub ratione diftin£biflima non camen illa ratione. & qnaciinquc naturaliter perficitur. ftione. vc patet in(tz. 14. Et fic patec quomodo Dodbor fibi non contradicir. §luid fit tb- betur cognitio. (^in§iuodlib. 5). pro ftatu natura: lapfx.Et eft fimilc cft fufficicns principiu & moucrec nifi moucci a fcnfibili- ficutde coIore.quia. inquantum : cns.i.&: ifta non pofita . inquantum cns pro obicdo adxquato quod naturaliter pofrct in quodcunque ens & fic naturalitcr poirct cognofcere vltimum finem &: in hoc videtur fibi contradicerc: cft in .intelle<flus appctit naluraliter cognofcere perfeiaiffimum . Scc. &c.qu6d bere talcm inclinationemperadlus fuos ad pcr- to ctiam Solutio. ifta propofitio debct fjc intclligi: & fub illa rat Jone.natus eft tatijm bus.fciIicet quod inclmcturnaturaliter ad cognitioncm perfedif. obiedum.& diftindiflima} crgo naturaliter notum erit ei ens . 4«>- opcratio. quia ex co- ad omnc ens ergo ad perfediflimum ens ergo ex adibus potcft fcire perfeftiflimum ens eflc obiedum conueniens iibi.j. pofTibilcm homini. quia non cxpctimur in nobis. j. fub illa catione .vt dixi/»/>r(i. fcilicct .inquantum cns.nec intuitiu^.giuodi. diaio. Dico .quod videtnr concedcrc refpondcndo ad Aucrrocm.licet habcat ens. ncc litcr in fc naturaliter.vltimum finem efle conuenientem nobis. fub tur quod fub ratione pcrfeiliffimajnifi prius pro- cft quod talis cognitio poflit conuenirc homini quod naturaliter probari non poteft. adarqaato.qua refpicit obiedum ftinda ada>quatum . Ad fccundum dico . : : : quia dicit exprefsc (\\ioA inteUeilui feparattu nen poteB ex purii naturalibus diflin^e cognofcere vlti- mum^neminfe-. ei naturtiliter notum eft nifi emtrudiclio. Concedit Dodtor quod pro ftatu ifto nonha- 41. nationem itd co- gnefcendum. er- : contcntum fcd in propofito ncgatur qu6d intcUedus feparatus tijm in ille perficitur. 1 aliud eft cognofccrc naturalirer & aliud eft ipfum u4 diftindc cognofcere finem .pr<c/enti ijttafi. quodlibet cns contentum quia ad cognitionem obieainontantumrcqinriturpotcntia. in fc licct : quod A cfTc vltimum ergo Angclus non poflit naturalitcc cognofcere vltimum fincm diftin<llc. fub ratione adaequata.qu6d tunc per talcm zStam concludimus naturaliter. & hoc cx naturaintclleftus vtpatct infra^«/?. eire vlti: mum fincm.^ua(l. fub ratione proptia. Pofi- inclinetur fic in- hoc. vt patct inft^ difi. quod pofito. vcl in fe. efi ohieBum ad^cjuatum intelUElmftoIiri . pzxez ^Hctft.6. habci defidcrium ad cognofccndum pcrfedifllmum : non tamen fequi- . gnicioneentis imperfci5li.& in fc.& perfc<5l:ifCmam beatitudinem. pro ftatu ifto. quod fi intellcdtus habcrct cns .Ex Ktlponfi».tit quomodo to^nofcitur.ihtt ceditur ens circa tttleenspro oltieito.i^.^. &c hoc cognofcit fe ha- h. qnod fit ei poflibile. fufficies ftbili. Sicintcllcdtus cft Intelleflut principium caufandi cognitionem fui:& ftatim caufarct. fed tantum k pofteriori arguimuspo.quiaquacunqueaIiaponta. vcl in aliquo rcprxrcntatiuo. & diftinftc.^u*ft.^ud. taleobiedlumefleconuenicns potentia:.qui moucndi potcntia vifiua: impedirctur. vhiftfpra fortc tamcn poteft naturalitcr cognofccre ipfum Deum. : & pofito quod fic . puta Deum fub ratione Deitacis. e Giuod autem additur. quod Sns in^uantum ens. pro nunc. fialicuinota eftaliqua potcntia fub rationedi- fedtiflimamcognitionem . proobic(5to ada:quato & quod natmalitcr noncognofcat .sx. Et in propofito. Tertia diflicultas entis. Refpondeo.fedctiam . natam conucnirc crcaturx rarionali & forteetiam : hoc potuit cognofcere Adam nec Angelus. qua refpicit ens. Et tamen conccdir ipfe. dr d. fe habere tale defidc- rium fub ilia rationc qna inclinatur ad illud. nccabftra<5liuc.

& neccflicatcm carum. qua. ctiam non ponanrur .i.ficut patct pcr opinioncs Philofophorum ponentiu primum ncccffario caufarc. Proprictas cnim fterioriTriquod fit communieabiiis tribus fed cftcdus non oftendunc iftam pro. bus conueniunc . I.fcilicct.^^d. quod oportet fapientem "Vn^"-' tmnia cognofcere aiiquaiiter fcilicct in vniuerfali & non in parciculari.Sapicntem autcm vocac Mcta. quoddam »r^4r«OT. qnos naturaliter cognofcimus.quia priiis acquiricur vegetatiua.& d. cognitio eji nolfiUfimx : ergo alia fcientia necejfaria quia de Deo . modi conjiScrcund6 ^ probo ratione quia non cognofcuntur taiia.cuiustamcn oppofitum tenetur. quod apparct ex proprietatibus primsc fubftanti.quod cognitio vltimifinU txceditfacultatem naturMlern & finis & per adlus tiodros. ita potuiflct quo merito. ponitur finis . qu^folumprocedit de prima ftibjiantia feparata . inquantum trinus. in quadicit. Scotioper.Simiiiter videntur Phiiofophi ex motibusconcludcrc. fimiliter quod cognofcatur ordinatum ad talem finem . &:c. fubicda includunc taiia propter quid. Et H O media ad placitum funt illa. explicans optime quomodo ex notitia terminorum . Metaphyfuor. : & Scientiadicitur neti1'M''"'* '"- non includuncur vircualiccr in primo fubicfto Mecaphyficac.^*^^*^ animam intelleiStiuam . obiicit ceft- tra hatfc rationem .? immareriaiis in fc.magisdeducuntefFcftus fecundum in errorc.Similiter . quod eorum compiexioft nobif euidens. Tertiim ' nam illa proptia cis func nobiliora. cognitione propter quid nifi derandi. & B ? Ec "Ij^/fit^j t. (jr fcilicet eji.necapoturilia ^xo^na.quia ncc Angelus ex puris nacuralibus poted haberc talcm cognitionem.quiacfl>^clus magis '"/"^* fi in nullo cfFcftu inucnitur ducunt in fcmpicernicaccm.^ vlt. h Ibi:^i argnmentum p*tet. fcnti ide6 fcilicet le : an poflit ex putis naturalibus . cjr ratione . qu6d non exceditfacultatemnaturzin(litutz. . quafi vclit infcrre . crfoiuit obieffio' nem . impoflibile cft finem poni . & xccrnitacem. Proprietas ctia iftius LoaHitur natura: ad cxtra. Cognicio fubftanciarum fcpatacarum cft nobihflima . Et ab cfFcftibus arguatur ad caufam. cognofcantur propria fubicda . ficut Mctaphyficam probac ibi cflrc fapientiam. quia cft circa nobihflfimum gcnus crgo cognicio corum. qu.quod nonpoteftimmediateinducere quat patet refponfio. .""^ '^ * tiebucognoprictatcm quia non funt ab ipfo. fic quibus non pofi. cft caufarc contingcntcr:& ad oppofitii huius.traliter vna natura numcro. fciliccc in cn.Tem. dixi. ideo deficii ihi v/r4^«rvt4. fiuc pcr communcm rcuclarioncm. Qjjodprobatunnam Necapriocffcdus. quiafi in aliqua fcicntia nacuralicer pofllbiii cradercncur hxc propria.& quxftionctantiimloquiturdenaruralapfa. 8. Patet contra/ecundarn rationem C fi .quibu» Sed nota in refponfione.nokiUtate phyficum. vcl adducunt in crroremi ri.exnaturareifunt i!la.vt patet dupliciccr . Arijiot.nm in contingentiam. Deum non ejje trinum. fub propria racione.f"""?"^'- puris nacurahbus. f^'H-V"* Dc proprictacibus cciam aliarum fubftanciarum patcc hocidcm. arguicur principaliccr contra opinioncm Philofophorum 6. Antecedens probat auCioritate nonpojfumus habere fcientiam a priori . fcientia ab effe£iupotius ducit nosin errorem . Upft . fcd propria fubicda corum non funt a nobis naturalitcr cognofcibiiia crgo. vt trinm . in fe. nifi prii^t tranfeat per omnia media. nonfequatur .q i. cft maxime nobilis. lic : quia illa .''^^*'* * tc. Dico. . Scd turt . .&: in crrorcm:quia t. . Nec cognofcun: ^"P'^°°^'"' ' coinm demonjiratione quia.icc.Qu^ftio minari ad obieAum fupcrnaturalc : Noca.qu6dmimerusiftarumfubftantiarumfcparatarum fitfccundumnumcrummotuumcoelcftium. quia ficut titudinem pcr merita . qu6d iliz fubftantia: funt naturaiitcr bcatac . ' *• ^^'''- ''^^' . Hoc cciam eft quod dicic Philofophus i. quod nacuramftitutahocpoflicifcdquiain pra:- poftfcnficiua. V. Probo. hoc cflcc in Mccaphyfica fcd ipfa non eft poflibihs nacuraliccr a nobis habcri dc propriispafl^ionibusiftarumfubftanciarum feparacarum. non cft pra:fcntis fpcculationisdc natura inftituta ittiiimniii nMtin» ni L I V darc fine ali- in pluribus locis.qu6d S naturali. poflunt cognolci cognitionc naturali. Et/ubdit.V**^/'* • «^ vt patct dc agcn. ncccfla- TErtio & : ria : 14. jid confirmationem.-^ \' . .&:nouitatcm. . vr Dodlorc patet a Sunt ergo mcrita uinx voluntatis.. ««/ terdurn k' enim nouit vniuerfaiia nouitaiiquaiiter omniafubieffa.quiafitpfonit &c. Metaphyjicor. finis abfolutcpoflct acquiri. &c. na- abfolu tc pofitis. ficut Philofophi pofuerunt qua: omnia abturdifllima funt. Contraiftam ^" rationcm arguo probo quodquaccunquc ncccffaria dc fubftantiis fcparatis .^^ . ""* *''4*f in qui. . naturac cius cft : . &: impcccabilcs .qu6d nonficmedia cxnaturarei Deus ordinauir darebca- requirantur.vt tis.nifi in vno fuppofito. quod media. pra:cisc roedia ad placitum di- M. quitmaturttliter nonfoffumushabere notitiamproprietatumfubjlantiarumfeparatarum quarum . 17 vltimus cognofcatur nataraliter. quoadifta. cognofcuntur a nobis nuncpcrfidcm. vcl rciinquuntintellcdumdubium.magis ducunt in oppofitum. : . quae func propria cis. & pcrfcdiora cognofcibilia quam illa cum fcnfibilibus fed illa propria non pofl!umus cognofccrccx . . videiicctcxcftcdibus. primo .i<).rciliccc percognitioncmnaturz Uttg. x^dducit tertium argumentum eontrafententiam Philofophorum pojitamnum.quod Dodornon intcndit infcrtc.

& . . termtnmut iftos fumusad inuicemcomponcre. poteft & figuras a quadrangulo . contradiccntes fibi inuiminoris principahs quia habens fidcm ccm non contendunt denominibus tantum fed de conceptibus ficuc cum Philofophus. & . & tale cft medium ad concludcndum vniuerfalitcr cxtrcmum de cxcremo. Et cum dicis igitur cum pofliimus cognofccre cxtrcma . forrnata crit iibi neutra .conciperemedium incer cxrrema. Per hoc °. Si igituraliquis intelledus poflit intelligere terminos5 C. Pojieriorum.^. ij. Ifteincclledus. poflTumus duplexyef. Si mcdiata tunc coniungendo illud medium cum vtropofl^umus concipcre mcdium intcr ea .inquam. D em eft trinus i^hx nov\izm\xm\^cm nomcn. & . cr partieularecomen. : T. puta quod quid eji altcrius extremi . . & componerc cos . Refpenfio cipiotunc ° habet . ad argumcntum. Ettunc refponfio ifta ad obicdio particulari habens paflioncm. tHm. Probatio non habcns fidcm . ad inuicem Scd cunc . quia nec rerminos eius ideo mcdiatam non poteft fcirc . fcd tantum particulariter. ccm qucm iftc j Ad iftud 1 6. . Si immediata ergo cum poflumus cognofcere extrema. : & . dc nobis quia conccptus quof- fubftantiis immacerialibus . fi impoflibilc eft alicui concipcretriangulumfub propria ratione. particulareadillaextrcmageneralia.&immediatam. proccdemus concipiendo medium inter cxtrcma. . Scdifta:complcxioncs nonhabentcuidentiam.|Q^ ' refpeclu pofterioris paflionis ' » ' . Si immediate . ^ Cpnccdo ^ igicur quod quicunque poreft . tamen em. Jed eundcm conceptum vnus ncgat & ahus aflirmat ergo omnem conccptum fimph: . quia cius tanquam obicfti bcatifici potifllmum eft cognitio ncceflaria. vel paflio rum. qua figura ejl prima potcft apprehcndcrc tamcn illa compofitio ^ quiaterminos eius }.^. quar cx hac immcdiata tantum habet cuidentiam. tibus . qua: intelligemus ex tcrminis. & aliquam fibi immediate inha^rcntcm. tunc non oporrec. tamen abftrahere rationcm etiam : fibi . iniftaincludun- omncs quar particularicer enunciant communia ad pratdicatum. pof- . quccxtrcmo aut habcntur pracmiflsc mediate . . . dico.negoconfcquenciam5 quia mcdium inter cxtrema finttaliter quandoquc eftcflcntialiter ordinatum. nego maiorem Ad probationem. fi eft quod quid e/i alcerius cxcremi fi aucem medium fit particulare contencum fubalceroexcrcmo j&non cflentialiter ordinatum inter extrema. potcft intelligcre taextrcma quia incelledus eius includitur in alcero cxcremo fi cft . & maccrialibus & . . '^^ terminis i.tur multa: vcritates mediata: .com. triangutta ejljic pimu6 hanc immediacam non potcft intelligere . : : \ & : : »«« ttm. .. de fubftantiis fcparatis funt aHqux veritatcs immediate. . & coniungeqdo cum extremis .& fit ^. I. cx quibus fequuntur omnia neceffaria mediata ergo ifta mcdiataper immediata fcire poterimus naturahter. . Hxc racio tertia 4 potiffime concludit dc ptima fubftantia immatcriali. liccc poflct formare hanccomplexioncm. &Theologus contradicunt deifta. er }6.nam iftaquiditasfub ratione propria. Probatio maioris illa ncergo cognofcuntur cogniccflari. primitatem in communi. . quod potens concipere cxtrema gcneralia poflit concipcre medium paflio : vel eft : . vteftpropria pafllo trianguli . Itacft hic. quia ifta eft mediata . quoufque veniamus ad immediata igitur tandem veniemus ad neceflaria immediata . : .dc communibus ad fubicdum dicantur B C Ifta vcra mcdiata non habent euidcntiam nifi cx illa immediata ergo non funt nata fciri nifi ex ifta immediata intclleda. . idem alceri . aut funt mcdiata . c. lc medium inccr calia incelligere excrema . puta '"''''• : & ille habet. poflit concipere triangulum in particulari quia triangulus cft medium contentum fub figura mcdium. : . eft medium inferius ad conceptum fibi communem de quo dicitur illa paflio in communi accepta ideo non eft mcdium vniucrfaliter infcrens paflioncmdc communi. eam concipere impoflibilc cft concipereprimitatcm . quia non oportet quod potens concipere figuram in communi. : nec pcr confequcns ipfum A B. Hoc patetin cxemploillo. aut immediata. nonautem_ poflet pkxionem intelligerc terminos A^ ericintellc£lui fuo propofitio ncucra.Prologi1 i8 Et hoc fic Quorumcumquc ncccflariorum rcuclatorum tcrminos naturalitcr cognofcimus^&illa poflumus naturalitcr comprchcndcre fed omnium neccflariorum reuclatorum terminos naturaHtcr cognofcimus crgo &c. .nificx ycris immcdiatis qu^E func de illis quidicacibus fub racione propria & fpcciali. quia fic non concipitur nifi vt abftrahitur a triangulo tamcn poteft primiratcm abftrahere ab aliis primitaAriftot. pj. . Ac- ahquam veritatcm talemprimam aiargume. & idco ncc fcimus generalcs illas veritates conccptibus gcncralibus. ^^ Excmplum denti^meo. Si mediatc .fub qua rationc non concipimus iftas quidiraces . rcfpondeo .putainnumcris. : : ./?//Foft. quod illa neccfMeiium faria iunt niediata. Ica eft dam communcs habemus de Scim^u co- . inclufa in ifta immediaca. aut immediate. . ad concludcndum primitatem particularitcr de figura. idcm quod prius.

^^^ facieti illiy quemfine omni merito proprio iafiificat infufceptionefaquod in fe cramenti :fed pofitbile eft Deo.a[uod non doceaturab aliquo.qu6d non poffumus acquircrc maximc ncccifatiam via naturali cognitioncm vltimi finis. Hacc ille. Hk aducrtcquod Doflor non intendit probare per hancrationcm tcctiam.).docendoper homiuem. etiam pa- tres rationesfi- qu6d via naturali non po(rumnsconcludere. fcd inccndit probarc .. lo- Qupmodo quendo depotentia ordinata. fufam.''"* fe malajich Deus de communi lege talem vffitaret.qaia non tur. Arguit i A tra do. vcl agerc merc contingenter.qua naturalis ratio ofienditfibi ef. quia ponimus cogni- tiuu$. Doftor conopinionem Philofophorum .communi fibi & fcnfibilibus qnod : infcriiis d/^.&c. haptizatuSjC^ quod non habeat aliquem docentemjoabeat tamen bonos motus.quiaper bona vcWc prdcedentia doStri. cum omnino igno- fibi remusillas.^ .quod cft iplam cognofccrc. fub Patci .^iiM/?.^ acquifitam articulortm.ficut Cornelium i/i.ergo nihil Theologitt efifimpliciter necejfarium T-M-dc vcafaltttem. I.vt patebit infrik.c.^"*** "'- tur Sietiamnegctur iIludfuppofitu-m.^ etiamfacere. Eft igitur Theologia neceffaria . Poffet dici.fupponit quod nunc naturalitcr non concipimus in conccptu gcncrali.ita quod non efi tantum htc infufa. qu6d vltimus finis hominis rft bcatifica- cnimnoobiedo . Et ficut in hocitaproportionabiliter de habitu Theologi£.T'icoiogia logiam.(cumfint habitus difiinSii. . Dcus dc tnereatur g/oriamfinefide infufafifine illa det gratiam. Non enimminiis gratiofus efi Deas illi.conGcptum.quod dicit ibi : Hoc Contra 7»«/. vt patet 6.& vna. SicnimDcus.^«»/«^.Similiter licetpofiea doceatar.c.quemprcpter meritam de congruo fispotentiis:) g^atia f ""^" . ita in propofito potefi poni fimultasincafuifio. fecundum habitum.cafum poSamen priiis efi iufius. ipfo Angclo.nifi infiraa. Dcum. Et fic primo adducitur prima ratio ibi : Cegnhiofubftantiarum/eparatarum efi nokiliJfima.ita Elicita fciquod habet habitum Theologiie. COMMENTAKIVS.liccthocinfcnon cognofcatur :& fccund6.Hcct cx to. Mer. Honorabilijpmam.S(: pcrfedo conccptu. vt huiufmodi. tantumconueniunt.^ aliorum reuelatorum a Dco in fcriptura. Sccund6 przfuppono.f^ caueat ea.proban- '~|~'£'rtii^r»w»/>«/<V«'.vt patct^.fedfimul amb^.atus. Siniillcm ita tunc dignus vita xternd..qu6d naturaliter non poiTumus cognofccrc primaro fubftantiam in fe. etiam napofrumus concludere . ^ in diuer- tamenficut in baptifmo poniturfimultas in inftfione .& licet nonfit contradiEiio.df Deas nonfubtrahit liberalitatisfux mnnus ab ecfed datfibt primam gratiam fine Jacramen- "'erocdf "^^ ^ fi_ y^\^ efi alligatus facramentis.qux tantijm ei conue- niunr : & pncipuc ipfam cognofccrc fub ratione propcia. licecnon poffimusnaturalirer illamcoguofccce in fe:& hoc eft quod Dodbor iuccndit iii Si turalitcr ifta tum tcrtiaratione.gratiam dari finefide.nec acquifita tantiim.qu6d vt fic. Non tamen propter indigentiam quafifineillanon qucmlibec fufficeret:fedpropter liberalitatem diuinam. naturaliter concludimus hoc . ict pcr illud.qua h-tbens bene vtatar quantum ad iufiificat fine facramento. Vt iflaratio clarius intclligarur . (jr loquendo de principali habitufine priori pertinente ad Theo.fub rationenobiliffima.quod ifieper bona vcllc exgenere de congruo meretur iufiificariab originali.Sicut ergo didum eft de conccptu gencrali.quem includit.non pra:- ecit conccptibus coromunibus nobis.&c.vel cnim quod beatificat tantum contingctcr. quod potefi habere fecunditm naturalem cognitionem ^fidem accptifitam:velfine omni po'^"*'* ^ ° ^'* fide acquifitafidoSior defit:fed de potentia ordinata non tenetarfinefidei habituprxccdente: quiafine illamnponitur gratiainfundi. fitauifjpono tamen.etiam quantum adprima nit D.fcd proprietatibus. //^/^//^^r* Contrtmutemconclufionemfrincifnlemfoffetfic argai : Po»o quodfit aliquis adultus non Additio. quantum ad aliquorum generaitum fidem acquifitam. cisc in & fcnfi- bilibus. nifi qu^t/f.Minus etiam perfe&e ejfet homo dijpofitas quantum ad ajfenfum quorundam verorumfinefide infufa. QuemcJ» t.i.depotentia abfoluta. eflc perfedum.Th. eredtbilia.vt in tribus tan- oportet prius fcire quod prima fubftantiafit trin3. 19 obic£kionem contra ipfam.qui perfeBus exiftens includitfidem in- faluacc.conformesfcilicet rationi re&£ naturali. Et tuncgratia non daturfine habitufidei Theologiit. (jr hoc.Non tamen habet Theologiam.qui efifides acquifita. tionem fubdantiarum feparararum crte nobiliffimam.licet nonpofit exire in a6lumficut nec baptiz. /cientiamopcrtet circa honorabilifflmum genui e/fe.quam velle. & nam. fub illis propcietatibus. conucniens creaturae rarionali .adhucoportct diccrc.&c.qux toturn reformat intus hominem.tllefaluabitur.fed tantim cognitionem naturalem. fi B 4 1.8cc.& eum intelUgere. nonfic atitem quantam ad ^^^^^^ . & (ub proprictatibus fibi tantum competcntibus quiactiam hocncgat de . 14. agentibus proptcr illum fincm.? i dift-5 10. vt puta qu6d beatificat vtin tribus pcrfonis. primatn fubftanliam cffc vnam in rribus .meretur gratiam. Ergo depcimafubftantiapcincipaliter.fub ratione nobili(Iiroa.qu6d volunras hominis.Qua^ftio I. quemlibet faluare.quiacircanobiliffimum genus .exponc.quales pote/t ha^ Vidc infcbere. fit obicdum beatificat .. .qu6d primafubllantia fit vltimus qu2 finis noftet . Sc fiib ratione propcia . &: fpeciali:ita dicatur fecundum aliam viam dc imperfcdo.virtutc creaturz. . inquit.cflc impcrfcclum:qui autem fieret virtutc ipfius eflcntia: .ej^ua efi iuflus.Przfuppono primo .Cognitio biliflima dcbct cffc de nobiliffimo ratione nobiliffima.qua efifides infufa:& hoc generaltter^ quantum ad omnes.fedforte depotentia ordinata efi ne- cejfaria in adultopotente habere dociorem. quod c(l. qui potcft """" fieri de Deo.

vt patct. Hoc non eft vcrutii qnantum ad hoc.pro- adducit ibi : . Scd hic occurrit dubium .homo pro ftatu ifto non potcft cogno- litera fatis clara eft.eo <5liis eft perfe- modo cognofcic fubiedlum idco Mccaphyficus cognofcic cns .^im nulla proprietas dcmonftratur dc aliquo (ah\e£t.Cxtera patcnt. qu6defFe<5):usducit inerrorcm . quia fi pro- puflit haberi vianaiurali Doftoris duplici litcra via.quod co modo. ptum realim. Tum quia quac maxime func remota a fenfibus noftris.i. primum agcrc concingenccr. fibi concradiccrc. 8. .quandp dicimus cns. vc videtur tencre vna opinio tecicata iDpdorcjTz idifl. eft obie<Slum adzqua- rum intellcftus : & fic ly ens in fua racione formali .quar accipitur d. in fua rationc formali. cnim incomplexas. Refpondcp.i. §lu. videcur .&cd.). cit in Theorem. ens fum. Et ideo ftat ly in^uantum fpecificatiuc. videlicct in nc- primo ence: fed hoc tantum dicit fecundum opinionem Philofophorum.prtifenti. non dcfccndcndo ad aliquod inferius .fub rationcnobiliflima crgo ad hoc.cft ob- intcUcdlus. Sectmdo prehoratione. dicit vnum conceptum rcalem communem omni enti. Tum.quia^. pmni . : illum. quia perDo6lorcm vbifuprk . Probatur confe- quatutn inteUe£tus. vclmulta. qucd voluntas creata non fit totalis caufa fui a<flus . & fecundam agcre conringencer & hancproptictatcm de primp enie. non in particulari. inquantum ens . Circa aliqua difta Do^loris dubitarur. ter. abftrafta tamen a fenfibili- Et quando dicitur quod Metaphyficus cog- biis. qua vere eft beatificatiuus.vt patet i. & .4 f.quomodo pro ftatuifto.vt patcbit ex Do6lorei« tjutft. fiib ratione propria ergo multo minus incrcatam. totalis caufa fui adlus . : t. nifi vt fic prxcbgnofcacur .z.quia huiufmodi propria non includuntur virtualiier in primo fubiedto Mctaphyfica: vt patebic in(tii(jHcift. tratft caufare contingenter (S 1 s .vt volunias poflit agcrc proptcr .d. enti reali.Drco terti6.& infua Metaphyflca.^. MctaphyriciJS.vlt. fitbie^urn addcjuatum Afetaphyficx. quod fic ordo caufam primam . confcruari . quando dicimus cns . vnnm conce- primam fubftantiam in fe. vt patct i. non folijm accipitqr fcd ctiam accipitur pro Efelfia ncH funt i Dt0 dicit vt trinui eft.eft cnim verum quo ad hoc.cA\iOC. cam in eflc . quod ficut fubicftum Metaphyficac eft commune nofcit cns .<j. voluntatcm creatam dependerc a primo ente .via naturali poflent cog- inMchoc non.quoquis W.qii6d eft adxquatumfubieftum Meraphyfica:.funt difiicillima ad cognofccndum.Et & ad oppofitum huius. Poft. : Contra. fcilicet . Ordo lit ejjentia- non^ natu» naturalitcr.^y. inqudn- dicit ibi.^c). £c dcfinitio fubie^icft mcdium dcmon- cludi ris////? z.pacecprobatio in Prima . inquantum ens.pQfTumuscognofcere. inquantum ens.i.^ fecuud»m. ergoperfcde cognpfGit cns .inquantum ens ergo naturaliter potcft cognofcerequodlibct conc£iDium:vc fupra deduxi.quia tantum fperationcm formalem entis id cft. eftobiectum ad<t- Ipni (kizndi proptertjuld.^'^Qdd\c\i^Proprietasprimt. . .naturt.»««i per clFecStum .cft ei ncccflaria cognitio talis finis. inquantum ens. iitm ensyfinre Deo ipfo quod Mccaphyfica-^&cumpcrfcfStusA-Ietaphyficusvcr- fiue pritna tft «iieitum vtlii- Deinde probat qncid nec etiam poteft cog1 nofcerc demetjftratione cjuia .cns inquantum cns.quac procedit ab cfFcftu.vt claret ex litcra Dodlotis. Ci naturalitcrporeft Refpondco. demonftrando deipfo pafliones vniuerfales.ab cfFeftu ad caufam. in Dco eft cognofccre ens. c\x.8cc.Pofi.&c i9 pri- m/. Dico primo . Suhftantia feparatis.d.</. fed intcliccaus pro ftaru ifto .fiuc difiunv t aUus velpotentia. quia Doftor vult qudd fubicfbum Mctaphyfics fit ens. non intelligendo aliquod fuppofitum in illa natura.Tum.quia ncc aliqnam fubftantiam creatam . pria fubftanci^ feparataj. d.ode(l Tunc vltta.Et qnentia iiclt non habet definitionem.quia tflcftus magis ducunt in errorcm:& tantiim vna:ide6dicit Do(flot</. intclligcndo fubicdum pro . Philofophi fupponunt prdinem ccfldcacem agendi in quolibct cntecontcnto.^\)\ dicit d.Ec quandodicicur. Sed quod ficut jcdluro intclledus fit .^.deftthieElo Theolo^a. concedo quod cognofcitillud inquantum eft fubieftum Metaphyfica: quia vt fic. Supponit ergo in illa ratione. vel incommunicabilc:quia incommunicabilicas non cft ratio talium aftuum. praccipue talis cognitio traditacfler taphyfica . illarum rationum phis:& prscipuc non poflunt quod Hoc aliquac folui a Philofo- illa. idem detat iftn Nam Metaphyficus maximcconfi- vniuerfalia.incjuantumtrinus. fupponendo .Concliifione qoit.i.i 4. Deum coagere omni cauftfecundA alicjua & idc6 non poflct probari. vt vnum^honum. dico quod hoc non eft vctum quo ad omnia.eft adzqualum obieftum intellcdus. .adeX' Dubium.i.qu6d Do<ftor in praefenti quzftione non dicit abfolute. hoc Deo exiftente in natura diuina .20 (\ Prologi rcftc vuli beatificati fub illa racione . qu6d volunnon concur- rente prima caufa.quodift^ cft veta : Deui creat. vnurn.primum agcre contingcntcr.nt : propter vnitatem rationis fotmalis. Sed non poteft ipfum vclle fub tali rarione . cpgnofcit fubicfhum Mctaphyficsc. inquantumcns. tunc cnsjvt paccbit \nfti. nifi eflentialcm caufarum:crgo per racionem Do<Sko- prxcognofcatur de fubiefto quidfit. eft fubiciflum Mctaphyficzifcd ftat reduplicatiuc. caufam. &alihi. fcd . DuUtMtit.qu6d effeUiu .t^offio.Scd in propofito./. homo non poteft cognofcercaliquam proprietatem defubftantiis non funt ah PetfeftusMctaphyficus pcrfcdlc : fubiedlum fcet e Tunc arguo fic fi cntitas fubiciSli eft ratiodcmonftrandi proprietatem deilIo.inq\}it. Dico fecund6.qu^m etiam inagcndo .i.inquantum ?ns. vt pacet inprooemio Metaphyf.vel infinitum. &c.^.mliter hariordinemejfentialemejfeinefficientihus propofitionem etiam aElione propria fibi) ReJ^onJit. & quiditatiua.S>cc. tuncratioDoftonon ptobaret Deum agere contingcn- tisdift.qu6d tas creata fit fi tenerecur. magu . & fic patct ratio Dodloris. qiiod eft nottu inter frimam. Primo ffcur prarcipue in cognicionc valde vniucrfalium.Et non quod . probac fifeUus ducunt in errorem. Et a dicatur. quodlibet cns. .prohari .vt patet infi3i. quia ratio formalis producendi omnes cfFcdlus .& praeoftendatur fibi ab iirtclledlu . non poteft cognofccrevljimum fii]em.vt ipfcdi. primfi agercconfic videcur polFe con. quod fimilitcr quodlibet ens fubicdlumMctaphyficjc.cft cificat ptum fubicdum Mctaphyficx.& indifFerentcm & ex hocnon fcquicur quod cognofcat qundlibct conrcntum. pcr & & rcmotionem primz caufac. inquantum nofci. qu6d via naturali pofruraus cognofcere tingencer per cfFcdlum . dcbet velle illum fincm. tariutn.o proptet ^uid. qu6d cflentialis intcr (quod fortc non illa ratio probat primum cft notum 1 6 Non poteft.quia priraafubftantia cft obiedtum tantum voluntarium vt patetex Doikote in6}uolih.fimtum. vcl faltemcft przdicacum vniuocum:fic&obieftum potrftre^uplirattui ^ (^ecifictUiue.itz(k3X enim de omnibus in coramuni.& hoc prepter^tiid. & pracdicatur in quid de illis.iliam Nonpotrft fi in- negaretur ordo cflen- pcr cfFcftum contingenter produtlum tialis. .

feparata non potcft cognofci Dico primo quod proprietas incomplexa non poteft dirtindlc cognofci dc prima fubftantia boc .Aliijitod animal efifenfibile communc ad FraHcifcum commune ad hocfen/ibile. puta quod fit trina . poffum cognofcerc inter hominem.qua probatur quantijim ad eius propria.cumifti efFedus infcrjorcs finc tatum poffibi- funt naturalirer noti. Dem efi trinm.reffondeo de fuhflantiufeparatu. habebunt euidentiam ab illa immediata puta.^ vniu. v«l I o.(ir vnm.. fine nouitatc caufz tcft . fuppona- mus qu6d hxc fit immediata . fumptae ab aliqua fingu- immediata .e(k lantum reuelata.qua. Nunc & : Aliijua fubflantia efi fin/ibilis : Aliquod animal efi Nam ift« propomediaix funt particulares.& per confequens & ipfa propofitio.Primo modo concedicur:fed fc- litate.n6 potcft ifta procontingentcr age- Ad if{ud.difi.Siicerum dicacur: quomodo iili eifedus ducunc in neceflitaccm primi age- nm ris.ij. tunc cognofcendo terminos.comm. /enfibili ipecialiterarguirargumentp Henric. ™ Contra ifiam ratienem. D^Mr/? & rri^im.& caufatum efte poffibile.A Fr4ci/co poffum abdtihere bomnem. adhuc ratioDodoris ftat quia in tali ratione.quia non contradicunr lis fidelis dicit. communia quae funt pofTum via naturali pofTumus cognofccefi trinm. quia aut eft immediata« tunc cognofco cognitis terminis aut eft mediata. Trinitas in fe quia Rquis cognofcerei Deitatem in fe diftindlc nata- qaod fubftantia 9 Nota prim6 qu6d Doifior in ifb propoficione.quod eft hoc/enfibile. Vno modo de aliquo ence prim6 confusc cognico.talemprimam. diftindlc.S.vlt. cum qu6d tunc talis proprietas dico quod hoc poteil du- infcccur pofrcc fciri nacuralirer : piiciccr intclligi.& vnm.Dem efi trinm.anirnal.&habenc euidetiam ab illa immediata. Nam cum dico. non Mod6 poteft inferri vna mediara vniuet- applicando ad propofitum. abfolut^ loquitur contra Philofo- phos^ficuc etiimd."*'*** Sttti tem.vt dixi/upra. Dico tunc qu6d poCfum formace mulcas propoficiones raediatas.qu6d recundum viatn Philofophorum. enunciant parriculariter .habeoiftamtmmediatam efirifihile & .quae eft iftapropofitio. Argmiat abHefi' rico.& fimiliter rriBKW ficin confufo vnum:fidelis affirmat hoc. trinum communi : viHens 8c corporeum:qax funt communiaad hoc pr^dicatum.Accipio tune aliquam verita.&cc. n & : cognofcere omnem proprietatem de illa naturaliter.fcilicet. & ego probo quod fit naturaliternota.Qu^ftio qu^d Ci illa ratioDo£ldr]'s</.i. Dico quod neccfCiizs primi agentis non probatur per qualemcum- vnm. £c %tirin»turaliiir DtHtn «gert (onttn^dupUtittr inttUiii.pacaabftrahendo^Dei(atefubftan(iam. .& melius. Dodlor probauir.& fingularis. qu6d pcr cfFc^um poirumus cognofcere demanjtratione ^uia.& infidelisncgar.poffumcognofcercmcdiurointeriIlos:&fic coniungcre illud medium cum vcroque cxcrcmo : & fic habebo duas propofitione$inimediatas:& perillas cognofcitur mediata.habco aliam immcdiatam.fcd de hocalibi. Ab ifta imme- diata pofTunt accipi multa.tamcn nunquam obiedtum naturaliter. mediatx . fiue przdicanc communia ad przdicatum propofitionis immediatae . puta fi fit aliqua "i-x^ir" veritas immediaca.qu6d .non concedir.ic/ithfi^- quod non pofTumus vianaturalidiftindbecognofcerealiquam proprietatem deprima fubftantia.fcilicet tate.Cit natutaliter nota.vlt. nos pofTum naturalicercognofcere illam propofitionem quia talis propofitio fi eft immediata. & in i.& immediatam . quod huiufraodi . de communibus ad fubie^ura . puta quod aliquod ens : tiam . & hoc abftrahcre/?ff/Ji&</f in ftnfibile:Ali^uiihomoefifenfibilii. : Animalrationalt camhomine i parte pracdicati.qu6d pofito qu6d illacognofcator. & enuncianr.qu6d negat) lis fidclis . . contra & eft Mod6 exponamus literam .oportec conccdcre . quae habet aliqua. particulariter enunciantcommunia ad przdicatum.& racionem nacuralem non praeckc fecundum opi- nionem Philofophotum. vt di(lin(flc cognico.(^ naturalitcr cognofcant tcrminos. . vna . id cft. & nullo modo nale-ySc fic naturaliter nota. cft Et nota lari .Sic in ptopofito lu dicis.cunc omnes veritates. fecundum quam primum ens natum eft cfTe obie£tum beatificum. ifta.Poflerior. Si j^ iterum dicatur Si per : abfolutc loquendo. : i illad beatificat. coticluditcontra Philofophos. Exemplum.non intendit abfolutc de quacumque proprietate:fcd dc proprietate perfcdliffiroa.8cc.vel eciam fecundum qu6d beatificatur quia licct perfonz non fint rationes formales obiedli bcatifici.-Sc re iftara propofitionem. tantiim funt particulares:quiaabvnaimmediata fingulari. Deitai efi trina . Ec ratio ftai in hoc.&ifti termini funt nobis naturalitcr ignoti. fitiones probando.c^ : cipere mediuminter iIlos. fic de aliis.ergohomoefi ri/Hfilu. & Atiftotc: lis.fciIicet D<'«»i. modo prx- expofico. nouitas in cffe€ta. caufam agcrede neccfll- ria.£targuo ficTermiiii iftiuspropofitienis funt natutaliter noti:patec. vtpatcbit in£[i.^HaJt. primum agerc contingenter in hoc (ibi non & : contradicit : quia in prxfentiquxftionevidetuc tanti^m loqui fecundum opinionem Philofopho- rum . tum cogno(cenAo hominem & ri/tbile.Z>*eUratit lem diSicaUitem. falis.quia in ifta tertia ratione . S. fciIicet. de communibus ad fubie» de aliis veritatibus neceffariis.qu6d tcrmi- re ad extri:ergo ifta ratio deftruitur.& tunc concipiendo ferminos^pofTam con- queefFcdtum fcd probacur percffeftum neceftarium. ZJrwrr»- cundo modoncgacur. Horrw efianimal ratioftatim fequiiur ifla meduti. & (ic a prima caufa non po- : immcdiate produci tingcnter agcrec eire cfTcdlus fequeretur & nouus H cona prima caufa : quod poftct cfTc effedus nouus. qu6d hxc fic immediata. func mediacz. Deiti Ab ad Franci/cum.& coniungcre cuin cxtrcmis.&c coniungendo rifibile : puinanimalra- illud racdiuin cum rifibi- • ni fub rationediftin£kacognofcantur naturaliter: puta qu6d Deitas in fe.S. & infide- (putaqu6d vnm:5c infide- dcifta veritatc Dem efi trinm . Alio modo de primo cnce .vt patuit interciaratione:fed benenaturaliter pofTum cognofcere hunc raliter. Et qu6d fic patct quomodo termini ifti Probaturmod6 confcquen- les?eftcnim implicatio. flatim pofTcr conceptura.i. Si ver6 mediata . Exemplum ponamus . h«c cft mei'\zxz:Homoefiri/ihHu diftinde.text. quod dicit : : ly am- & /enftbilt efl Dodlor . niii quia nondifputant de nominibus tantum:fcd de conceptibus fignificatis per illa nomina.Francifcuseftprim6 hocfenfibile.tenendo opinionem Auctrois .cognofcicur cog- mal nitis tenninis:vt patei propoficiones mediatae fic alicuius propoficionis neccfTariz. nifi vt in tribus:& talis proprietas via naiurali fciri non poteft. & fn4.6.quia fi nacuralicer poffum cognofcere cermi- Gtum propofitionis immediata.qua.lbi. 21 I. & vnm. medium fionateiSc .poteft cognofci prictas de primo ente.qu6d ilU-. i . Vcl poteft dici.vt patet intuenti. & Dico fecund6.

Piimo. id eft. qu6d patet ticmis.or. rifibilitate. vt hxc patct litcra Dodoris. fic quod . Aliquod enseft tri~ dentia num talis & vnum.& vnum. eft .Et fecundum Henricii .qu6d fi ifte conceptus.fitpponit. tiopaflionis demonftiabiHs (vt ponunt quidam definitio eiit idcm cum ^ & illud.Secundum rici . vel eft deHnitio fubiedli vei paflionis demonftrabilis. & Trinitatc cognofcam mc.e(Cet .AliijHod ens Albertirta:) fimilitei talis tashuius propofitionis. fiae ijued t^uid eft alteiius extre- mi .vt puta aliquod cns. eft trinum & vnum. fit impcrfcdlior . qu6d cognito ente. nec pci reuelationem (fcmpct loqucndodclegc communi) \tinfi-a cxponam in quaeft. quod cft tiinura .Veti- tui a fenfibilibus. vel ens : . li.fie(lpajfio j id eft.rcfponfio. . fic eft inter extrema eftcntialiter ordinatum quod . Ex hocinfcio. Et ad probationcm dicit Dodot diftinguendo de medio .Scc. Scqui- illis it. Alitjuod ens eft non vt trinum & coramuncra Deo. ifta naturalitei cognofci- cognitis ilHs cxtiemis. fub quia ra- cognitio dc lege comnulli rcuelatur. particulare fubilHs qu6d . quod videH'cet adasquatur ilHs extremis & cum . quod medium poteft capi dupliciter.efi impcrfeftus:& fi cau- tum caufatur faretur viitute efrentiar. includitHrin altero patet Jiteia Do6loiis.^ii\m cognofcituipaflio intermedia. quam fecit contra rationem Heiici fadam contia illam teitiam rationem .velfic. tunc erit neuter .qu6d fubftantiae leparatz non poiTunt naturaliter cognofci a no- immediata cfl nobis naturah'ter ignota .ll\z : & Et «y- . ponendo ens cfTe commune Deo.Et Cic litera clara eft. Contiahoc di(^um multipliciterinftatur . & medium cxtiemis:tuncnon fcquitur cognitis cxtiemis communi eft puta aliqua paflionc in aliquo fubicdiio in communi cog. bus fuppofitu demonftiatui lifibilitas vniucifalitei de omni hominc. dcbct accipi ab euidentia conceptus perfcdli. & illa neceifaria reuclata naiuraliter cognofcimus.quia videtuc fibi contiadiceie inilla quacftion.fi ponatur paiEo prior.& vnM. vt patet peiexemplum Do^oris ibi pofitum. illa q Hac ratio tertia potijftme concludit.Sicat crgo didlum itadicatui cft de conceptu geneiali. fiue pro paflione priori .22 Prologi diuminter qu£ funt communia illi Sc nmiliter ab hac Ttinitate (ingulari . . Sic in propofito . tamcn conceptus ille eiit impeifcdlioi conceptu Concedo igitur. creatu- ftantix mum 14.eft idem cimi fubiefto.v( \\xCyAliquod ens efttrinum.QuprumcunquenecefTariorum terminos naturaHtet cognofcimus.cuiufmodi ra. nofcatui talemedium.negomaiorem. Deuseft trintu. tunc piopofitio. dependet ab aliqua iiumediata .& vna.fciHcet fubiefto. : non quod diftinftc tione Deitatis muni cognofcam Deitatem. defubiedloTheologix in illa qua-ftione. talis paflio irtcluditui in fubicdlo conueitibilitei.diaa.& tommuni nobis mediata. quam non cognofcimus. Scc. Non ergo fequitur. dependet ab aliqua fingulati:puta ab & ifta.efret petfccl:ioi:& eui- fic conceptus impeifedii.8cc.8cc. fiuc pro definitionc fubied^i. cnim Si natuialitei poiTcmus cognofccie Dcum fub ratione Deitatis Dem eft trinw. vt caufatur virtutc creaturx. Perhocad argHmentHm. fequitur quod oinnes mediarx fmt nobis naturaliter Iponfio ifta. Ucet clarius/tc.eoneifimttt fcamus ens dici dc ipfo Deo tunc dicimus. Cuiones mediata:.& creaturis fed vt tantum analogum: itaquod talisconceptus entis tantiim dicitur de Deo.fupponendo quod cogno.Si vei6 mcdium fitdefinitiofubie(fti. hemine. Vult crgo dicere Do£). : & vnum. quod ftatim p cognofcatur .includit conceptumentis. DteUrat & fic conceprus huius propofitionis .& caufatur icrcatura.poteft effe euidens intelleBui moto a euidens intiUeiiui moto a verbo linea.vel Z'w«w. Id eft.8£c. Difficuliat.Hsc propofitio eft mediata. ifta conclufio cft nobis reuelata Dem eft trinut efl vnttt.etiam pofi- lo paflio prior refpe€lu paflionis pofterioris.cognofcitui tale cognirio huius propofirionis dependct «tcrcatu- Aliud eft intci extrema vniuerfalia.Vt clari^s intelHgantur in. Sequitui Si etiam negeturfitppofiturn.Oportet dicere conceptHm.&cc. non demon/trat fi alio medo cognitHm:ftd vtroque modo eft perfi notum. fiue pro definitioae paflionis demonftrabilis . medium dcfinitio fi in demonftratione potifll- ma. nea.Lz quia vnum\\t\ Ali^tta/itkfiantia eft trina illa. cognitis illis ex- & paflione demonfttabi- medium.qu6d quamuis conccptus huius .e^ iftcj Aliquod cns (quod nominamus Deum) fit trinum & vnum. fccundum aliam viam dc imperfedlo. Nam cft qvoddnm tnedium eiTentiaHter ordinatum intcr extrema.e{\ & paflio- extremis conuertitur:& talc mcdium. ftatim cognofcitur iMf. Id eft.& clarius ad notitiam linet : ta- men principium vno modo cognititm. tui Deum intei illa:non fic tantiim in conceptu : . eft trinum. in conceptu communi fcd ctiam quod cx cieatura poflit cognofci inconceptu paiticulaii. AnTheologiafit vbi fic dicit : Principium immediatum de ii- fcientia. loquendo de definitionc quidiiatiua pafllionis. cognitis iilis cxtremis.quod nominamus Dcum.cuius teimini abfttahun- pafllonc . & fpcciali: & perfcfto conccptu..Ei aflignat rationem. quod Deus cft aliquod ens .quam fupri fecit. eft In COHCtptH gintTali : vntfi. & cogniia vniiatc.pro medio dcmonftrandi paflionem dcj fubicdlo .Et fcnfushuius propofiiionismediatz.& vnum. abiliahendo Ttinitatera in communi tunc ponunt forroari mnlts propo- cffcntia.fiponitui mcdium cflentialitcr oidinatum. diuina eft efl*entia .vcl quod praedicatui de Deo in quid. quod veritas huius . Quomodocumque accipiatur tale medium .ftatim cognofcctc- biHs:iSi: medium ne demonftrabili de fubiedo. Et ratio eft.:& eft ta\e. vel U- tia ratio eft quando cocipimus communi. viitute voluntatis diuinx : & fic Occuiiit difhcultas in hoc qu6d dicit Doftor ibi:5i atitem negetHrillndfitppofitum adhuc. Vcl fi ponatur dcfini- Deo . etit fubiedti Nam idem cum taH cxtiemo. (juia intelleEliti f»«/. vt claiius intelligatui illa litcia. quando Doftot dixic quod ha:c propofitio neceflaiia. pei quod dcfinitiupaflionis &contra hoc diflum non inrendo cft fccund^m opinionem Hen- inftare. non euidens . potlec caufari virtute creaturae. Pri.& vnus.fcilicet fubiedlo. medium non cflcntialitei oidinatum : immediata Deitas eft communicabilis tri- Cognitis etgo cxticmis puta. II. Scilio cet. . qu6d cognofcatui in paiticulaii ex creatuia. Et tunc re- . li- ttramftrdu» declaro hanc literam per duo dida. Vtum.quicquid fit cx fpcciali pri: talis & uilcgio. & ra.fcilicet talis me- habito dc dij. An Theologiafitfiietia.' ter- bis quantum ad earum proprictates. & ficrct euidens per conceptum caufatum vittutc efTcntis & diuina. ignota:. extremo .fcilicct Deu4 eft trinus . Vel fiponatur medium quod fit dedfihio. inquani cfeatura.Yide\icet quod non tantum Deus cognofcitur cx creatuta. cum notitia iliarum dependeat i notitia propontionis mcdiat£.Aliquod ens eft trinum.& pcrfedlior. nec via natuiali .

vty«/>r4i poflic eiTe efiencialiccrordina- cztrcma communia quia tunc cum vcroqueexcrcmorum aliter inccr ralia conucrtcrecur tumincer : . Ali^ttod ens efi trinum.qu. Licct ergo argu- mcntum Doffcoris concludat contta D. qui figuifica- '**' 8c ca- dicic: : 8.& tameu intelligicutivt pacct cx non cognofcai illud fignificatum.t[\ vna mediata.& medio fuperna- ordinatum inter ilU.quia tonc tales tcrmini C\gnificant ipfas res:& fic Si fecund6. aur pro adtibus. quod eft fignificacum huiustermini Deus. quia pro ftatu dirfercntia.EtCic ab aliquo potcft imponi .&c.Thomam.&nulIadifFerentia fubftantialisinfecogno- occutticdifiiculcas in ter co^nofcimtis. Ali<juod ense/itrinum .quod D.quia ccrmini illius ftaru ifto. qui habccur viccuce Deicacis.fub propria verificacurprius dc ra- tionc. & vnnm. qui figuificant vltimum finem: cognofcuncur fub go. aliquid aliud caHfaret illam cognitionem medij. I7> timum finem nea. qua diftinflc Dcicaccm.&c Dodorc^r*- alibi.^oQ\i haberi vircuce creacu- le poccft & tecraini nacuralicer ifti nofcens extrema propofitionu neceJJari<e. Dodorei/i i. quod nominamus Deum: eft propoficio. in hoc.aut pro vocibus cancumiaut pro concepcibusiauc pro rcbus fignificaris:non primo. non vtrumque extrcmum. fed fentiz.vt deitM.eJl trina. probat Dodlor primo PcriHcrmenias. quodocer Ariftoccles i. .difi. ^litjMod ens tjttrinum. cognofcic & illa rarione ipfum . fcquitur qu6d cognofcimus illa diftin- non poncretur mediura . Et cum dicitur. Pefi. Parct per Dodlorem in fimili. Ecdico quod non e(l fimile hic. quod dico. qu6d viacor poffit cognofcerc hoc nomcn Deus fub racione. qa6d fignificatum huius nomtnisDfirx. Nam cx- dc hoinine.}tel eil & & falccm illa.-c^aii accipio t/n«. : Dco in fe . conccpcu.qu6d hxc conclufio potcft fciri.(5c medio fupernacur^li.loquendo dc reuelaca tem volunras reuclans : Sc quia in hbc fal- fupplec vicem obicdki fu- Ad fecundam dico quod Reipondeo confulo . &de linca.AUt]Hodensefttrinum. quia tunc oportcrec przconcipcrc Dcicaccm in fe. Si enim ide conceptus pocefl haberi virtute crcacurz. Rcfpondeo. Tcrri6 dubitatur in hoc. & ifto ignoratur vlrima per confcquens dcfinitio ciTen. nomina fignificant fes. non vctificatur dc Dco confusc accepro concedicur quod non immcdiatc vcrificatur. Dico fecundo quod Ci excrema diftindc cognofccreniur. eciam .i.quamuis imperfcdior/cquitur qu6d cognitio vnum. Cognofcens naturam fub illa rarione .vc cognofci fcitur. aur eft. Secundo • mediacz cognofcuutur pro Secundo fi talemedium pro ftatu ifto poteft . qu6d fignificant hoc nomen Deus Deum in . quarum vna cft euidcns.qu6d hanc. co modo .& quomodo ifti termini accipiuncur. conccpcus huius . quzro h quo caufatur cogiiitio diftin«5ka talis mcdij ? Non a fubicdo .). vt patci ii Do6lore 1..contra. Deus efi trinus.Thomam prxfcnti quzit. naturalitcr cognofci dico quod non quia plus concingit fignificare. Refpondeo . id cirur prirn6 Deum diftindc er: . quale poceft habcri pro fta- tuifto ma . imperfcdiius videtur: fed iiii.quod dicit.quiaaut illi conceptus accipiuntur pro rebus conccptis. & fic poterit nacuraliter cognofci^aut fignificat aliquod cns in confufo. quod conclufio Do6luris debec Rt^mft. *"'* *"' cognofcit .quod ponicur caufa przcifa. tum.& vna. non lit fuhuius .& vnum in efientia non verificacuc mcdium inferius ad pacuic ciim de tali fubiedo.quiacunc eficr tantumdifputatio de vocibus:nonfecundo. quia fola fcnfibilia moucnt intellcdum pro ftata tbrali «'jj*»/*»' mihi ens in confufo . Ec arguit Dodlor quod (i potcft habcri medio nacurali. qui habctur vircuceefTenriz^nec peraliquod mediumnacura- difieul' rarione . quod hoc nomcn Deus fignificetDcicaccm fub propria racione. tum mcdium enentialirer ordina- inter iIla. vr paccc turzjnon ramen eft concipiuncur vircute crea: cuidenter demonftrari. Thomas dicit.& alio lumine perfedlius .vt pacct a fenti ^. Jiffieul- mcn non cognofcirur dcfinicio cffcntialis . fcquitur ceptu caufato virtute cffenciie : Hcuc : & dc U- Secundo vi<Jetut etiam fibi contradiccre. Siprimo.- tialis. &c.qux habec euidentiam ^ perfcdkiore nocicia:puca hu' ius immedmx. : /ignificaca dc:quia cognofcens aliquid fub aliquid figaificac .Qu^ftio L perfe£lior men non raqu6d habeat euidcntiann i con- vt caufatur virtqte cflentlaB . quod ponitur .Dr«mi &tunc hocptzdicacum Trinum in perfonii .quain . ecfi Ifta euidens virtuce cteacurz fed ex nacura rei eft euidens \ conccpcu. cancum euidensjoquendo de cuidcncia ex natura rei .quod Cogre rnedium efftntialiter trcraa propofitionis rz.&c.qux inaIio. &.^. quod poifec fcquitur . Quacro modo. cum nulla moueat intcllcdum . Et cunc negarecur .eft ipfa Dcitas in fc. Pacecquiatalispropriccas noii conuenir enti fic in confufo concepto ergo Ci tum horum cerminorum naruralicer cognofcimus. & rtjftbiUtate : illa extrema.& diftindlc:quia non poccft cognofci diftinftcaliqua relacio . quia in propoitco func duz propoliciones . fignificat fignificacur. inielligi de medio . qui pofuit eandem conclufionem pofie habere euidentiam ex medio naturali.fiue rclacione illa .& hoc pcr viam diuifionis. & l6. nifi przcognofignificat fcancur cermini rclacionis.^. illa pernaturali$:nec crit nmplicitcr neceirequod ha- {»liquod bcatur & fic res illa in coiifufo talis cognitio fapcrnacuralis victute cfr Nam hoc modo Dodlor arguic conD. & mcdio naturali. cum vcroque excrcmorum.qux ponitur mcdiam ciTcnrialiter ordinatum inrct Omnium necejfariorurn reuelatorum terminos naturali- hic autem ponitur tantijm habete euidentiam ex medio fupernatutali:& fic pacct quid di- ccndum. Er cuiu di- & vnus quod hoc przdicatum Trinus .^''* pcrnaturalis.proprer euidcnciam aherius: ibi vcrocft tantum vnapropofitio. eflcntiale.quz eft virtute eficntiz eft euidencior. traD.ThtmMt. quiordinatur ad vl- SCHO .Ad primam indanciam tLe^tifi». Dico fecundo. vltiillis.non ipfc M cognicio fupernacu- erit fimplicicer necelTaria ralis. quibus concipiuntur.Sed hoc non fequicur de mcdio particulari.5. & ad adzqua- illa.& adx- quarainhzrcntiz padionisad fubicAum. ^'•rt. DeitM. habetur propofitum .potefi cognofce. quod .ii. Deitas ipfa.quia naturaliccrinccUiguncur. &conccdo qu6d non cognofcicur difFcrencia : camen cognicis cxtremis poceft inucftigari dcfinicio conucccibilis ftacim fciri pofirec nominamus.& ^ penultima . vr fic propofitioimmcdiata vcrificatur enim proquanco . ifto. quia tantum cognofcitur confusc:ncc apparcc quod ftatu ifto.ro hoc.

ad cognitionem fupernaruralcm confequendam.ad cognitionemfuperna- fubfcnfiim. limitatum.^. quar cadunc fub fenfu nullamadionem . telledtu agente Ec fic intelleftus agens . Sccundum cnim dedu* dioncm iftam .fua.& ftacim agere ? RGfponderur. qnod Ci inccUcftiis agcns habet tancum adlioca ./?///(ff.Prologi 24 C S jidducit H O quarfam rAtio»em ex D. puta Deus.Thomas. Potcft autem : . Sccunda racio pecic duo fcihcec aliquorum cognicionem cflc ncceflariam. quje non poflAinc cognofci pcr viam fcnfuum & quod lumcn inrcUcdus agencis.ncccfrceft paulatim promoucri ad difpofitionem rcfpedu illius p. qaxdio: Jlnfincera veritat haheri vianaturali.qu6d quod fic ordiniaretur. *al.opotteretoftendere. fit neccffaria. .^.am. lud inftrumcntum in fic . Ifta: dux " rationes non vidcntur efficaccs. poteft ftancm aUquam crgo. quodD. ex hoc fe- porerit habcrccir- petit dua .qua: non pofTunt cognofci pcr viam fcnfuum . : . quam ordinatur finahter. I finis^cd homo ordinatur ad fincm fupernaturalcm.C.art.qu6d fi poflct dc potcntia abfoluca. diua. V. qua: quorum. um cognicio cft neceflaria pro ftacu ifto:igicur. MM C I.ad quem ex fe. I : . refpcdu fuac . . quod adhuc non eft probatum fufficientet videlicet . Qiiiacx qiiocrcatura nacuralis ordinatur ad vlrimum fincm. ratio videtur eoncluifrt y Sic.tamen pcrfedius eft communicare homini ahquam adiuitatcm . non poreftexccdcreaiaio- ncm de intelle«ftus agentis fe eft limitarus . cftad . fed volenci vltiraum finem . arguit probando illud idcm ca finceram veritacem . ad quem cft cx 18. vtinftrumento.cx natura propria . tim rcmoucre imperfedionem. Thom. vbi eft fpecialis pojfit Si infletur^ejMod agnis perfe£lum. qus non cadunt difponere. inquantum intellediua. Rfviclt D.eft. indigentprobatione. . lux increata non pocerit vci intelle£lii agence. ratio ftat in ifto difto &c.i.&c. talia cognofcibilia limicacum. r /^ Kart N TAKIVS. ex Benrieo contra Philofophos .adcognitionera alicuius fincerae veritacis : fcd de hocinfra patebit quafi.& quod anima intelle. nccefle cft ipfam difponi ad finem:fcd talis difpoficio fit per cognitionem fupernaturalcm. pcrfc6i.q. Et fi cum hoc oftcnderctur cognitioncm naturalem non fufficientcr difponcrc pro ftatu ifto. f GiuimQ arguitHrfic .quas non poceft habcri pcr viam fcnfus. D. Secundo petir quod lumen dcducit Hcnricum ad hoc inconucniens. homo haberc aftiuitatcm ahquam rcfpc^tu fux pcrfe£lionis finaUs crgo pcrfcdius cft quod hoc fibi communicetur quod hon poteft ficri finc aUqua cognicionc imperfcda prazcedcnce iftam pcrfedionis confequcndx. vt ineffcacem. principaliter arg$iitur/tc. : . cft indifpofita habcndum illum . ncm circa fibilia quirur quod .^. litera fcquens clarr.pro ftatuifto. fupcrnaturalcm dita. quia . Secunda ratio . dum eum non poceft calis vcritas fecun- .Trcs crgo primas racioncs probabiliores apparenc.Thoma. Gttil.qui fccic eam. cfr tumquodhomo ordinacur finaliccr ad cognicionem fupernatur^Iem cuius probacio Henric. Omne agcns vccns inftrumento in agendo non poteft pcr ilexccdit naturam iUius inftrumcntijlumen ahquam adionem^quar autcm intellcdus agentis eft inftrumentum.ThomA. Prima cnim cffcc cfficax. Deinde Hcnricus . via fen- in cognicione vericatis finccrae lu- menincclledus agencis nullo modo habeac aliquam adionem quod vidccur inconucnicns quia ifta adio perfedior cft * communi intelIedionc:&r per confcqucns illud. Hxc racio vidccur conchidcrc concra cum. .S<. fupponit vnum . L I V & quintam M. vidclicct fa<5la a D. & Var. qu6d horoo ordinatur ficaces. : naliter ad cognitionem rupernatnralem.^c. ncccftaria eft cognitio aliquorum. pcitinct ad quxftiones de beatitudine.- Primaenim . fcilicet Henrici intcllcdlus agcntis. icc.Ec etiam pofito. haberi via fcnfuum ab in- fine fpeciali illuftratione Dci. . naturalis non poteft fufficientet ad cbgnitionem habiram per viam fenfus . quod peifediuseft inanima. vbi de Jtncera veritate. Henric. quo anima nunc vcicur in inccUigcndo naturahccr ergo non poccft pcr illud lumcn in ahquam aftionem qux cxccdac illud (ed illud de fc cft hmicacum ad cognitionem habitam pcr viam fenfuum ergo anima non poteft in ahquam a6lionem. u /i?<e dna rationes non videntur plurimum eff. : r Jnf ''• i<h 4.ad quem ex fe eft indifpofitus crgo Aiintr eft indigct paulatim difponi ad habendum illum fincm hoc autcm fic per cognitiotamum creSi inftctur. fit adtalia cognofcibilia fcn- fic quod non pofllt^habere actionein aliquam circa infenfibilia.q.in fum.Homini 9 V^volenti nccenaiia E eft vltimam felicitatem.^l"cindirpofitum. lib. fi eflTec probaThom. quod ad cogni- eum non poccft habcri .ad Quinto 19. quod agcns pcrfcdum. cfficacitcr aliqua cognitio fupcrnaturalis. diSi. & .quam non communicare. arguitur '. lux increaca tioncm ahcuius fincerx non vericacis fuum finc fpeciah illuftracione : : poceric vci incelledu agente vc inftrumcnco quia cahs fccundum & ifa iequicur . & 'vtrame^ue reijcit /^ Varto ' principaliccr arguitur fic j Ordinacum ad aliqucm fincm . oportct concurrcrc aliquo modo ad iftam adioncm.pro(latuifto.Sed mulcorum aho. cognitio. qu6dcognitioaIi- t Hic . . X Ad £.id cft. Hic Do- ^or turalsm confequendam.

Pro ftatu autcm ^ ifto fecundum '^'^^'^^ do. Prdterea.n.idem doceri a Caiet i. S 25 I ^xflicst quomodo potentis in ordine niformttm quamcunque eft nnturnlu ^violent/ty velneU' tra.ad } .q.^ §.j.r.i6. d^cet aEiitm charitatis ejfentialiter diffcrre ab amore naturali : ergo fentit hos a^fts effe fupernaturaies:(jr quando ait habitum effe propriefupernaturalem.t.intcllctaus poflibilis natus eft moueri ad cognitionem ab intellcdu agcntc. (jr lib.quia ficut oftenfum eft per trcs rationcs primas contra primam opinione addudas.art.Naturalis.£lui ergo reprehendunt Scotum in hoc. Ponit duos modosfufefnaturalttatis. . quos noftris viribus elicere nequimus. §.q. : & xnune habetur a viarorcficut pacct in inftantia contra tertia rationcm principalem:& idch \\cht Deus ^ poflit per rcuclationem fpccialem. allum effe talem vt folum ab obie^ofupernaturali vel afufflente eitn .^ " " ' cft naturalitcr imprcfliuum illius formar. In hac autem ^ fi tHralevel naturale? rupcrnacuralitaf.art.nulla cft fibi cognitio fupcrnaturalisrquia intclledus poffibilis naturalitcr perficitur. . Addefinegaremus aElus fecunditmfubfiantiam fupernaturales. Iftarumigitur notitiamcft ncccflcnobis fupcrnaturalitcr tradi.Adfolutionem.^& t..fed quia a non inteUigentihus reprehenditur.q ijQ. cam aliis doccndo tradcrc quia & : ficut vni. tj. ^..denat.ideo hoc dicit.vt vtfus tdco.coroil. a6Im intrinfece dari ^ ad ipfum.d.q.pofira tota aftionc intcllcftus agcntis.§. ij.quod negauerit dari vllamfotmam fuk naturAfupernaturalemfed tantumper accidens. (^ aElus . Ad propofitum dico.i.adprimun%.n. vicem caufarifofitt.Item d.Qu^ftio I.fi clinatur '9*'« '"^*- modo ipfacft pocentia naturalis. 1 4.ficut in raptu:non fi^pfmatu^ "^' " '^' nobis neceflaria. ad iftam^ formam j nequc ad oppofitam.§.vbi id videtur D.Potenciaenim rcceptiua comparatur ad adum que rscipitivel ad agens ^o^iedea- a quo recipic.^o/». Etfimile habet ^.^. quarum cognitio cft farc. i.t. df ^liasfepe.li' cet fitfupernaturalis pofita in effe. '^' rccepciuum comparatur ad talc agens.titralis .d.».i. 1».Sed fecundo modo loqucn- 1. diftinguendo primo..d. Hicponit DoStor formam intrinfece cr fit^pte natura fupernaturalem. Vtrumautem ' poft primamtraditioncm doftrina:dctalibu$ poflit aliquisaflcntirc aaturalitcr doarinac traditx . difi.ad 1.i%..^^. Philofophu.qt. j.docet gratia.quia a Deo datur immediate.e.velConciUa ampUiis petunt.adduco alia eius loca.x 6. quando ^' bocSce.^.Confiat ergo manifefie fectmditm fupernatutales.quac ab iftis agcntibus poteft imprimi.d q fpem infnCzm. triam. ^ ^^''^^'*' . \6.cft naturalitas.Nec Patres. i .in illo paftb.quando comparatur ad tale agcns. . Sed comparando reccptiuum ad agcns. Supcrnaturalitas autem.qu6d comparando intclleftii poflibilem ad nocitiam aftualem in fc. & nobis ncutrae.n y 5 .}8.§. ^tipdfifub hoc nomine ita non docuiffet . De complcxis autcm vcritatibus fccus cft.d j.repreheudendi funt.q.ad hoc improbandum .rttm.quat gcncratur ab aliquo agente.fic cft fupcrnaturalis.naturaliter agiti(^ quia caufafecHda concurrit ad ailiit non ad habitum.^ j.vel violcnta.4.Concra iHiam fohicionem.quia{inquit)firma i/Ia charitatis.(^ acquifita effe diuerfd rationis : t^uodl. €.^} .multac complcxioncs rcmanebunt ignotar.(jr gloriam mere ejfefupernaturales.quibus locis docet habitus infufos concurrere effe^iitie ad aEtus. vt fi Deus infunderet Gcome- ^lter . ex quo colligitur a^tus effe eiufdem crdinis cum ipfis.^ non tantitm per refpe^H ad agens. i 1 1 2.quia nullus carum notitiam potuit naturalitcr inucnirc . Met.&: 1 quacunque cognitionc ad quacunque naturalitcr inclinatUr. £iuod efi fupernaturale primo modo potefi naturalitcr haheri vt in exemplo : fectu eft de jupernaturali fecundo modo.i. 1. p!*fii*eeU .d t).fi fit neque in- comparationc nulla eft contra inclinationem naturalcmrncutra.q.Aliter potci[. qualiter aliquid dicitur fu1 o. fitmAisnaVirtutc autcm * iftoru potcft habcri omnis cognitio incoplexa.dicit a^umfidei infufe.ita cuilibcc cx naturalibus crunc ncutrz.Alicer potcft fidem infufam.^^ ^'^ ^ mam in taii paftb.fermam fieri ab agente fupernaturaU .q. j . Etfimile habetx.d i^ q. q. & d.adtertiumpro opin Mag. AD quacftioncm ' igitur refpondeo.& t^vSV/V» phantafmatc igiturfola illa cognitio naturalis cft. Et vtrumque docuit Scotus locis citatis . C H O L V M.d.quod natum eft naturahter imprimerc talem for.(^ j^. Hxcautem prima traditio talis ^ J ^ doftrin* Scotioper.p.q. a quo recipit formam.z.contr. (^ tenent Palud^.d.&: phantafmatum.t.cognitioncm alicuius incomplcxi cau- tamcn talis cognitio fupernaturalis eft nccefl*aria dc comuni lcgc.\ o^. non acium i .quia rem non intelligunt.vcl neutra.^. quod non . . Rada i .A. dc hoc in 1 lib./ habitum infufum charitatis.art.quia creatur. currentis (jr ibidem docet aBueffe fupernaturalem ratione form/t conScotuhabittis. InteHeElm p«f'bilit ad "Pf^"'quod no cft natum mouerc intclleftum poflibilem ad talem cognitionem naturalitcr.quae fecundum legc com. Vnm efi .yfin. pcrnaturale. Soto i.fufficeret docuiffe habitus infufos.in ordine ad agens naturalii : de quo t.Priroo naturaliter inclinetur:violcnta.Thom.ti.t j .! »}4.d ^^.

pro nunceft omne aliud a Deo:& per confc.Et quomodo pro ftatu ifto dicuntur phan- fra d. 8cc. id patctjfcparando & efi. DicicDo£korqu6d comparando reccptiuum ad pcrfe6lio- fando nem.cuius obiedii in fc cognitum efl!ct caufa* mentc aliqualem notiobfcuram:quiacaufat de obicdo. : .f.vt fupplcns viccm obicdi alicuius infcrioris. proquanto fcilicct impcrfeda notitia» quam facit. Gcomctriam infunderct non talem. vio- & Habet enim omnc cognitionem. natur. cft in potentiareceptiua naturali.ciicitur reuelatio ra dicMur ftpermtttturalis. Jcnta.hzcfuaurcm fccundo modo :fi obicno Jolo fupernatu.ita guod illapcrfcdio dicitur fupernaturalis .ibetad huinfmodi accidentia. dus Ecnullomodoconcurric intelle- ppiTibilis^vc paccc ^ Dodtotc in q.& cla- Itain propofito tiam huius Quod nito.& phatafmace:5» fic fola illa cognitio eft naturalis. vel reueUtio/a. . cijm cognitioquantumcunquc minima.G^dUh.prajcipuc cum non pofllt notitiam alicuius vcritatis caufarc. quia cft ab agentc fupplente viccm obie£ti fupcrnaturaliJ.(^ vntts.</.illud agcns fupernaturalc. Materiaver6pri: poteft caufari ab agentc naturali.dicitur naturalis. fiic admittita£l/i in- trinjece ncc obfcuram. turaiis. Deus ejl trinus . opponitur violento.eft efrcntia fub propria ratione cognita lis eft rum Ponit dupli' in obiedum nobis veritatum. in potentia receptiua ad hu- & fic intel!cftus. &c.<^ ij. vt probac Dofkor in GjupdLtji. Ju- pernatura- Differentia iftorum in caufando.6. fi fit contra inclinationcm naturalem vt patct dc graui cxtra ccntrum. . vc ly ttaturale diftinguicur comtiftpematuraU. vcl ad illud.d. quia t eft ab agcntc. vel ad perfc£l.ficognitum cflct. qua.ad <jua eft in poccnti.&pen. qux idc6 cft fupernaturalis. ' igitur haec notitia obfcura in illa clara includitur eminenrer.ionem.licct non c coiiuerfo. pro ftatu ifto volcnti bcatificari . Rcfpondendo ad J[jLqiia:ftioncra primo pracmirrit aliqua.vjdc ^l' ptiua. quac fubcft caufalitati 2 Profiatuautemifto.licct veritatis illius. vna cum Phantarmatc concurrir .patebic»»^<j!</. tafmata moucre intelledii. aliqualiter fup- duorum ^ modorum poncndi fupernaturalitatem notitix reirclata: vnum ab alio Puta.7.i. natum cfletcaufare notitiam perfeftam. quia nacuraliter habcri non potcft. vil fimilium. Ec quod dicit de intellcdku agente^vcW eft qu64 ad caufacioncm fpeciei inicUigibilis . vbi hoc difFusc declarabitur. illa cfl!ct fupcrnaturalis primo modo.j. 4.ad trali . Igitur oportct quod pleat viccm obiedi fupernaturalis. vr patec ^ DoCkortinfirk d. patebit»»- cacum natus moueri ab intelledu agentc. Vioicnta dicitur . caufat in veritatis.i^. ab iftis agcntibus imprimi poteft.qualem ipfum obicftum in fc cognitum caufaret . Prim6 crgo pratmiccic diftindkioncm potentix naturalis. &: caufans fupplet vicem obiedi claraj notitiac caufatiui.^. Hic dicic Dodtor qu6d in- naturali inclinaiionc marcriaf primar. tellcdius poflibilis eft & j. vt ftpplente il.virtualitcr continctur in illa pcrfeda.naturalircr moriui intcllcdus noftri quia nullum tale virtualitcr includit aliquam notitiam iftarum veriratum. Phantafmaca cnim cantiim moucnt intcllcc^u pofllbilem .pernaturalis efl!ct vtroquc modo:quia fecundus infcrt primum. N. fi naturalitct incli.^.r>f»j<r/?/r/»«/.Vbi rali . » rtr ^4. netur potentia. Et neutra. neceffariaaliqua dodrina fupernaturalis. natiiraliteradomnes formasfubftantiaIes:dequa dicitur potcntianeutra.ficut imperpcrfedo.i. Scd fupernaturaliras aircnditur ex comparationc ad agens. caufaret . tunc impcrfedc fupplct vicem obiedi . Quod li ipfum agcns caufaret notitiam pcrfedam Cem modum iftarum vcritatum. tunc perfe^te fuptxplicandl plcrct viccm obicfti : fcd fi agens non itapcrfetfiam notitiam caufat. vel a aurcm cft primus tantum. nulla eft ibi fupernaruralicas.26 Prologi doi9rrina:. qua: nullo modo 1 neutrx.tj. A Ad tjHitflionem X .uuralis. etiam .ad quam bilem. & ramcninclinatur ma.vt c6paraturad quam- cunquc cogni(ionem.qua.i. videlicct quod (ic homini. fi ncquc incliliatur ad iftam quens omnis perfcdio formam nequc ad oppofitam ficut fuperficics non magis inclinstur ad albcdinem quam ad ni- agentis nacuralis. cau- y In hae autem comparatione .§iupduy. & qualitas abfoluta. 1 j .^ rece- in eo parcialitcrtantiim fpecicm intelligi- Non enim moucnt ad cognitionealicuius obiedijvt docet Dodor i.qu2e per talc hoc fupplet vicem : ipfa autem fub tali rationc cognofcibi- Quodcunque igitur agens caufat notitiam aliquaobiedum fic cognitum natz funt cfle euidentcs. tjui a infundcretnotitiam huius.ibi non cftneceflc. pro tanto reuclans hanc obfcuram.fi agens fupcrnaturale caufarct notitiam obicdi naalicui. grcdincm imo nullam naturalem inclinationem h. COMMENTARiyS. eft ncceflitas vt fupetnatufaUter habcatur: .Etde naturali inclinationc abfolutc. Dcindeoftendit propofitum .j. nifi Nec vcritatum talium ^deiUoobiedo notitiam caufarc poflet.ilem inclinationem ad Dodorem in i. quod non cft motiuum intelledus noftri pro ftatu ifto.nulla cuni cx natura fua jufmodi : fit eft ibi inclina- fupernaturaliras. ram :nam rcuclans hznc.non fub propria ratione cogobicdum.i.naturaliter ertt ScriptH- '^ fimilium. .fic perfe€tio intclled:us .ficut obicdum in fe fupernatHraiitatem Theolei£t4. Et agtns natur lc. Pro quanto fcdum in jllius vtfupplens viccm alicuius obiedi. Aliter ctiam poflct dici fupernaturalis . . fotefi.Nam obie<9:um natum caufare notitiam hxxmSiDeus eji trims.quinnaturaliter lem .poflic ^ud cauftri fi habcii : vbi vero cft fccundus modus.ad quam cft in potentia ncu» quod nullam habct tionem naturalenv. illius obiedi. quod fit ficfupernatutalis.<j.t9. ctiam iftam obfcuram.

d Aliteretiam potefi dicifipem4turalis.qu6d cft aliquod cns . ^7.^z/»»/.Sc in i. Et force eciadicereturquodnociciaeftencizdiuinz^caufata ^ voluncatc diuina. I '"' tia.^»» acciculi fidci dicuncur .hic noti. cx hoc fupplcc vic6 obiefti fupernaturalis.& vnurn. I ^. fed tantum cogiiofcimus per reucktionem.Sed hoc refcruo declarandum in ^. : vc patcbic infra d. vr cognicum. quem po- in propria exiftcntia. & . 1 4. 1 j. quorum tcrmini poifunt fieintcllerinobisnoci .caufarcc notitiam huius complcxi. crcatum . nec dc aliquo fingulari.^w*/?. in ra- mouct intelleaum nocognitionem .Qu^ftio 1 'f.difi. ^a^ ^^. Metaphyf.n6 in ratione obicfti intelligibilis. faltcm rcmotc notitiam huius complcxi incclligibili. ciic com- plcxi.non caufarec immediacc notitiam alterius. virtualiccr cui fimplex nocicia raptu i^iquo i .}.cognofcuntur .'" V'^ dui iuscomplcxi:Dr»«f/?/n»«<.natum cftcc caufirc notitiam feft fuo modo moucrcqui cft folus inrelleftus di- uinus. docet quomodo aliquis natura- licer poceft afTencire arcicuiis fidei ^tufi. eftct praefcns in fpecic intelligibili & . y.quiaeiret folii ^ vo- luntate diuina. habcmusconceptusdiftin£kos . crgo rcfpcdlu hanim vcri- poteft fuppIerevicemalicuiu$obie(5li in- quod talc obicdlum infcnus. nec via natutali .qui eftcntialitcr continetur inaliquo hoc idem fenfibili vt probac Dodor ibidem .diftinftam ^deali- pro ftatu ifto turali ( . inrationeobiediiinteIligibili$. Vcl fi Dcus cfTcc pracfcns in aliqua fpccie . natum caufarcnotitiam intuitiuam diftindam. rcfpcftu vcri- tarum.comparando illamad intellcftum. Scoti oper. non habemus nocitiam fimplicem Deicatis .& f»M/.cunc.Secund6. quando caufat talem notitiam. quia tant^m pcr rcaclationem diuina: voluncacis. quac ef' fcntialiter . de materiaprima .c^z/»«/.& tj. Et vltri.ipfum diftindc repr. Si eftec harum infcrioris. & phantafmatis.Prim6. I j ^ediib.faltemquantumeft cx parte fiuc iua.^^.nacA cft facere. vt infrs pacebit .^z/»<«. du. quz virtute phantafmatum . .caufarc nocitiara abftra^iuam diftin£kam. matis ^:* ^7 I.vcl in non caufarct.puta entis creati. xis .fi eftet in fpccie intcUigibili tiim narum fe prarfens. vc cognica. ^ j. aliomodo uiHaqmttm»' gicdupliciter.^e\ faltcm Dcus vt fic. cftet caufa cognitionis talis complexi in illo fic voluntas diuina caulando calein intellcdu : & nociciam diftindk m.& fortc elcognitionis huius complexi. vc in non tamen hoc eft fccundum com- muncm legera : quia fides eft propricdc complenobis reuelatis .&vnus Si crgo voluncas diuinaimmcdiatc caufarcc nociciam incuitiba ip- fua. ncc dc fubftantiis fcparatisj ncc dcmatcria primAinec dealiquo fiiigulari. viccm obicdi fupernaturalis. Deus nociciam complcxam incuiciuara vnus .poteftdicidupIiciterfu.quia tantum cft ab agcncc fn- pecnacurali. mttitta .vtin fc incuitiiic cognita.i» tj.in cognitionc intuitiua:quia cffcntia di- dicitur fupplere imperfc(5tc ftncia diuina Deusefi notitiae (arenocici5huiuscomplexi»Df«*(f/?m»w. & intellcftus agcntis habcntur & funt omnia fenfinulla fubftantia fui & : : : bilia in fe contenta & omnia m eis.vc fic.fempcr intelligendo modo przexpofito. £c & 2?M0».PcrfcdVccotin- Mtefn itionm Vtrittte agentis . potcft dici fupplcrc imperfcdc vicem fupcrnaturalis. DoStot fupernacuralicer cradici declarac qaomodo coenicio reuclacorum ncccfta- riorum poccftalicer J[u6d dici fupernacuralis .Df«/ nus. tionc obic£liintclligibilis.9.tan- eiretcaufare notitiam abftracSkiuam vero cftct in fc ptatfcns.quem poftct mouere. virrucc phancafmatum.quantii cftcx parte eftcc fius Dcicacisjvcl huius . /iut.quia tunc talcm nocitia cauraret.qux fola fupplcre poteft vicem effcncix diuinx. vcl vcl in fpccie intelligibili.Vt videtur poncre Do(kozin i. intclle(5lui. Dicit quod vo- fui.Snpplct quidem imperfecfbe.n*»' & »"«»». Patct. 13. fcilicet intcllc(flus Deindc dcclarar Doftor quid aliqiiando perfe- Ex hoc apparct qu6d ftcfuppIccaliquandoimpcifedc. . fubratione fingularitatis vt ipfc probat in 7. cunc creatura virrualiter impofllbilc : continercc ipfam Dcitatem ^. Dicic Dodof qu6d ^uamuis ex fpeciali priuiIegio.Nam vt fic.& d.dicerctHrpcrfei5lc fupplere vice obie£ti fupcrnaturalis. .diftindccogni- ^m- fet caufa tus .tj 10. . habcc euidenciam ab illo primo noto & fic fi efeft*ec obicifki naturalis.i^'^ pernaturaIis.&c. Doc ^oc in f.talis fpccics ciret partialitcr caufa do b Et ideo licet Dettt. Si tatum : quando non caufac qoalem tale obic(5lum fi .Nam cf- encia diuina. pratfentante ipfum omnium : vcricacum ncccnariarii dcDco. .quiaeft abagence fupplenre C 1 vicem fmftrnantf /w. Notitia ergo huius. vcl virtualiter includuntur infcrtfibilibus . In . An Theohgiafit de quando reuelacur nobis hoc complexum. quorum tantum habemus phantafmata. vt prim6 cognitam fcd fic dicitur fupplcre. & €t\i5 agcntis TbeoUgia.in quociiquc intclleducaufaret partidliter. incuiciuc. Tantiim crgoillacomplexa. j. cognicione abftradtiua.c^t/«»«.c^r«»</. vmts . j . vel fpcciS intelligibilcm diftinfte repraEfentante Deum. fequcretur jD^«i<r/?m««/. loquendodc J"fl''*'' *'- habetur tantiim cognitio eorum . ncc fupcrnaloqucndo dc communi lege ) habcmus notitiam incomplcxam. fub ratione fingularitatis : quia virtute phantaf- qua fubftantia . Deiu efi trinM. filcfTet prxfcns alicui intuitiuam huius .quiaimmediarccaufacialcmnotitiara. e Vro iptamo »]^»V«r. Deus efi trinus .fi cffct in fe praefcns vel in fpccie intelligibili . Dco» eft tri-» g Dijfremia iftorum dMorum. Scc.im6 perfcdiffimi.vrquando caufai|in obieiSti aliquo cognitioncm confufam huius complcxi.&vnMs. & diftindlam . diftinftam.3cc. Deus efi trinus.quod e(itrinum. & diftinda Dcitatis . vcl fi diftinftc re- tunc natum circt . . VtlmntMd Ji. de fubftantia habcmustantiim conccptum. quafi hacc propofitio cognofcatiir pcr voluntatera diuinam. Terti6.Nam fi caufac diftin^am cognitione hu. Ktrum 4utem pofi primam traditionem.poffit reuelariali- '*""*'• pcrfcftc fupplet:quia enticasjvel cognitio diftindta fubicd^i illius Mod6 ftrum ad £€» Vnomodoabftrad^iuc.pro ftatuifto.vt declarat Dodlor in §luodl.Secundo dicitur perfc£kc fupplere viccm uina. : . diccrecur pcrfcdlc efitrinus. na- eftei caufare. vnut. mW.fub racionc Dcitaris.t^.-tfencantc. ^. f Nec veritatum talium .defitbieElo Theoiogia) notitia Theologica habens cuidentia ab obicdto. t/wiMjdiccrctur fupcrnaturali$. quod noroinamus wmnibfu. & incomplcxam.</.& cj. qualcm ipfum obic(Slum natnra crtct caufare. luntasdiuina nonpoflct fupplerc vicemobie<5H notitiam in fe cognica ab aliquo intelle- mo- fuper- caufarenociciam incuitiuam huius comjplcxitDetu efitrinus. Deus efi trintu.id eft. tfHifi.loquendo de inccllc6tu. & fapplere. vt probat Dodlor difi.in ^m/I: de SulHello illa fciliccc quxft.S. quod cft quia fi fic .vel cau- abftradiux diftindae Deitatis. ferioris.nata quia {vc declarat Dodor. quia in hoc dicitur fupplcrc vicem obiefti pcrfcdlc . Eciic ifti rcuelatis. T*m.Df«/^m>»«/. cilentialiter . ita diftinftara eftet in fe pratfens tum .GlKodl.§lMdlib.qualem obic(^um.difi.

fupplct viccm obicdi fupcrnaturalis . & vrtum .. ifta tamcnfu- tantiim in comparatione ad agens fupernaturale.Dem eft trinui dr vnM. Dubitatur inhoc quoddicit.qu6d ita petfcfte quictatur in imperfeda. Contr^ qnia fi naturalitcr inclinatur ad omnem . vbi arguit Omnes homines naturafiire defide- vbifitpra.&refpe^uminus perfc- minus intcnfa. AliuddHhiS. quod non cft mc- etfi poflet caufare .&ad obieftum il- ri.vcl remifsc^nclina- per confequcns fcquitur quod /i intcllcctus ita intensc inclinatur ad vnam. Dico etiam.Et fuppono quod Angelus poffitnaturalitcr cognofcere hAnc. & dico primo. ficut ad inc qiiictare Re^nft». quia illud natum cft pcrfedliffitere : . Si dicatur faltem poteft caufarc certitudinem huius Ali: ijutd ens eft trinum . pro ftatu vt patctaDodtorc/» i. Sccundum patct. propofito qu6d de fadto non magis inclinetur ad vnum . Et ideo Dodor ponit exemplum vt puta .non tamcn fcquitur qu6d ita in vno quietetur. id cft.tjuafl.cautalem notitiam immediatc fupernaturaliterj ergo fupplet viccm obicdi fupcrnaturalis:non fcquitur .non in- f^cundum modum fert fupernaturalitatis. ad aliam.fed dicitur fupernaturalis in pernaruralitas cft ratione formac. etiam dc articulis fidei.adhuc non fequitur qu6cl poffit illam docere : quia aliud cft caufare certi- tudincm in intcllcdu viatoris . fcere illam. voluntas diuina immediate cau- uum comparatur pracise ad agenjfiipernaturale.cum non fit in potcftatc appetetis ita enim intense appctit viderc vifibrle vifibile vt 8.quia non eft in poteftatc in- d. non pcr comparationem ad agens fuperna- turale.&aliudimperfe6lius.& ujmmc.ficut in pcrfeda . perfcdiuscnimappctibilcincludit rationeni maioris appetibilitatis . quod poffic naturaliter cognofcerc. non tamen poteft caufarc cuidcntiam .quorum vnum fit pcr- pra:fentibus fedi(rimum.vbi vult clinantis naturalitet intensc.Duhi .& miniis appctere. fupernaturalis. tcfpe- magis . re intelligibile. lcili- tate diuina nacuralis. ficut Ohitaie. non fupplente vicem obie<5J:i fuper- aliud. ciam non fit du vifibilis cuiufcuraque vt 4. quod eft perfedc quictatiuum quietatio cnim : vera fe tenet ex partc obiedli qnictatiui.vt patet a Dodore 9. quam niinus perfe(5tum:idc6 ex tatione fui cft natuni magis appeti. Ad confcqiicntiam rhUofoplii^debet intclligi exparteobic(ai. qu6d Angclus poflet lius . quia cuidcntia illius depcndct abaliqua immediata mer^ Dico qu6d minem hanc intelligibili. Rcfpondeo ad primam inftantiam pnm6.quia fi u4 vt quacuor cft naturaliter appetibile: ergo B vt oclo erir magis appetibilc.qu6d pernaturalis. refpedu alicuius mere intcUigibilis . immediate aliquam cognitionem alicuius merc intellcdualis y vt patet a Do- li raliter ad tjuamcumcjue naturaliter inclinatur. Secundoprincipaliter dubitatur de ifto. ergo caufat notitiam fupernaturalitcr . SC HO 74.qu6d nullam in- cludit difficultatem:quia ctfi talis aflenfus dicatur fupcrnaturalis in ratione forms .ficut aliud :ergoacquc quietatur invnoJcut inalio. qu6d intelledus nofter & & maliter aflentit vcritati illi .ficut in Dico tcrti6 qu6d etiam pofito.i. per aliud in rationc forma: : fic videtur diccrc aflenfum .qu£ intellcdum : eft ficut cft aliqua formafu- quxda iiiclinatio informans etiam fi aliqua cognitio cHct fupernaturalitercflufata. licct fecundo modo. Sccund6 arguiturjquia non videtur qu6d fii- prafinti . quia ctfi hoc non poffit . i sc appetit vnum. Primo modo non poffct caufaie . . Si dicatur quod etfi Angelus poiHt illam cognofcere naturalitcr . DcM eft trinuJt&ccnon erit fupcrnaturalis:quiaab agente naturaii.Etno- hominem in alio : : ri/ibilii-y ta qiiod primus modus fupernaturalitati$. magis. 11 quaDo6tor in x. licct ex parte appctcncis arquc iutensc inclincturad vnum. quam ad aliam. pcr comparationem ad agcns fiipcrnaturalc. prachabita fpecic intcUigibiDeitatis : QiOteinz.ficut in poteftatc eius. fic in propofito.dicercturfupcrnaturalis. vt patet in excmplo dc cognitione huius: Homeeftrifibilis. ergo non magis ad vnam .Probatur confequcntia pcr Doftorem in 4.priusappeteret pcrfcdbifnmum . fit & tus eius appetitusfatiatur habito dcfiderato.qu6d fi & talis inclinatio poftet flmijciret in ilijcffet : intendi rcfpedlu pcr fedif- intenfiffima.Quamuis prgo miniis perfcdum bonum zquc inrensc ap- ^.qu6d _Q_ J}ubi$tm.& per aliud inratione mouentis .28 Prologi1 viccm obiedli fupernaturalis:& fi fcp. Si tatis. .ex hoc.fcd bc- nc e contra. quiabene fcquitur .t Dico qu6d hoc parum valet .Czhem habita fpecic intcUigibili dift. intenfius-y duobus.quia non fcquitur. : : . qu6d non fcquitur zquc inten- .putavifiuoi eftnielior.^^. dc t.^. . non tamen poteft illam doccre natuquianon potcft caufare in intellcdu noftro pro ftatuifto .(jfMCunque cognitione naturaliterperficitHr. &c.quia illud perfede quietar. vcl docere hopropofitionem . & miniis appe- tamen tantiim pcrfcdle quietatur in perfectiffimo vifibili .(^ : Rf^enfi. circc ifta duo poflent manifcfta diftindio fiipernatuiaii- cnim notitia haec tantiim cllct a volun. Ali<juod ens .ficut & pcrfcaum bonum. non tamen fequitur qu6d poffit caufarc affenfum refpedu illius: tamen refponfio fecunda aliorcxcmpluindeappctitu fenfitiuo.quia tantum fuppleret vicem obiedinatutalis.qu6d Angelus ex. intenfiffime quamuis etiam appeteret aliud intenfifllmc. puris naturalibus non poteft cogno- Rcfpondeo. Dico fecund6. intelUEltu . Dico fecund6 qu6d ctiam pofito . pernaturalitas prarcisc fumatur incomparatione quod inclinatio naturalis fit fcmpcr ncccfl[ari6. 17. tamen non poteft negari quin poffit docere pcr aUqua figna vt docet Dodtor Confequens eft contra Philofophum in Procemio Met. . quia in vtraque tolius.dift.fcilicet Angclo doccnte. fic patet fat & litera.Priraum patet. & hoc naturalitcr : ergo ifta veritas. quim ad aliud (quia ftcundiim totum conatum inclinatur ad omnia)adhuc diccrctur magis inclinari ad perfedius. & non conccfcaufareccrtitudinera il.uati . ergo maximam fcientiam maximcdefiderabunt. nonautem fecundo modo . Solutt*. y quia dicit Do€tor in fit proportionatus fupernatutaliter.G^edlihet. . fed fic non accipicndo magii.) fequiquod Angelus poffit docere hominem hanc Dcitatisfde tur veritatem .dift. & aliud eft proponcre aliqua figna ordinate. tunc dicerctur fupetnaturalis tantiim cet <iu6d fitpernaturalitM accipitur quandorecepti- primo niodo. fupponendo qu6d Angclus potcft docerc fatinaliquointcUcdlunotitiam huius Homo efi tunc talis notitia diceretur fupcrnaturalis primo modo. rant 71 ifto p0jJihilii. quo intelleaus for- ad agcns fupernaturalc ^uttft. petatur. fo Ad fccundam inftantiam dico. tatur.

Fruitioe/ifinis.Similiter fi naturaliter demonftratur.qu6d feipfas deftruant quia quod oftendi^a : : .cognofcit ilia naturaliterrimpofnbile eft cnim dem6rtrare.hoc oftcnditurefl^e verum quia nihil fcicur nifi vcrum:crgoquidquidifta:racioncs oftendunceflencceflarium cognofci(pucaqu6dfruicio tur effi. ncccfl!arium eflTe fcire alccram parccm dctcrminace huiuscontradidionis. per merica. . qugdoportetfieri aborfum 1 ( . & pro- prictatum Dci.Politicorum fed nec illa Ariftocchs eft irreprchcnfibilis y. Ec ibidcm. quod cognitio mediotum ad finem.cft neceflaria.hac.t. s.itur cognitio vltimi finis qu6d nt ncceiFatia. Prim» r4r. qu6d intelledus non fit merc dubius .an cxccriore. quod probant.qu6d homini primx fubftanti7. tur . quia ctfi aliqua dc virtutibus vcra tradideruntrcamcn falfa mifcuerunc fccundum audoritaccm praeccdenccm Auguftini . &: huiufmodi. 8 c. cludunt oppofitum eius.Sccundaratioconfirmacurpcr Auguftinumi. quod via naturali poteft habcri cognitio pracdidorum. &: fada fic. : C 3 ftatim Rationet Smi fiint r^^fio»*^ ^'*""*"'' .concludunt de alterapartc contradidionis. &c. fic neccflari6 cognofccnda. .qu6d -/^cftneccfrarium Francifco..6£en~ ^^* PhiUf.qu6d via deueniendi ad ipfam clt vc digna cali prsemio.& cognofci^ tur talis finis:ficut mincm fi dcmoftratur naturalitcr.nificognofcat ipfunt y^. Decet{\n(\n\t)cultum exhiberediis.c.^x. vc func nacuralcs. quia quod oftcnditur cffe nccellarium cognofcendum.ho- eflcrifibilcm.Qualiter auccm ^"^IJ!"" "'^*^'^* prima reuclacio. oftendens Philofophos in vis virtutum contrA re^am rntionem errajfcyVt conftat ex tpforumfolitiis. &c. vel ex ipfis concludicur oppofi- tum cius. ) verum.Qu^ftio I. verum vtdcrepo/«^rwffr.quoad eft Ci natura- neccllaria cognf- eius proprict3tes.dc Ciuic.aberi. y.fruitiononefifinii. ' nacurali racioncoftcnditur. '^pu^-^r^L^ ' non func nifi cx fidc .n. an fruitio fit finis quia talis dubitatio vel ignorancia impedirec acquificioncm finis.quod probant : videlicct concludunt quod naturalis taiiscognitio poteft haberi : & tanicn dicit quod pcr has tres intcndit probarc.5 ^ttremotttfunt afenfibus Tertiar4t!g Kofiris. finis : . dicic. & qu6d horum cognitio.n. c. dcmonftras naturaliter huiufmodi. TRcsracioncsprimac. Improbac enim Ariftocelcs policias difpoficas a mulcis aliis t. via paturali haberi non poflir. Et in eodem lib.nobis cx fe func ncucrx. \w-/HicDo<S. Deus acccpcac iUje racioncs ^"fi"* ^^'^* '^" ^"^'"^^" . Concra ^ iftas cres rationes inftatur fimul.quiaenim complexioncsillie. riam .contr* Philofophos. Etflc iftxtresrationes con^twi cper. quac trinus clTc . '^"P-?- ^ tncaju. vnusjfit neceilaria vhimi licet d^. &: paccc cxcorum hbris. vel neutcr in hoc problemate . ncccfTarium cognofcendum. vbi doccc Deos cflTe honorandos. Pet fecundani probatur cognitio mediorum . "^*^*^-^ „T^ "' • rttmU^^\ dierum r:v 'odem. Et : COMMEnTAKlFS. Cuin ergo iftae trcs rationcs procedant via naturali. Vcl ergo i. pcraudoricatem Auguftini dc Ciuirarc Dci. Nam perprimam prob. dc quibus argucum foratiaprocft.Politic.naturaliter fcitur. Peft. . (cimediorum ad finem . Non aucem oftendicur racionc . qu6d hacc pars hoc raodo rationcs praedids.&alilfi. Rcfpondco . Si enim dcmonftratur vianaturali. .fiuc craditio calis dodrina: ficri pocueric. Prmio.6. aut tanrum proccdunt cx fide aut fi non procedunt cx fide . Patct.quod prob.nifi cx credicis tancum. poffit naturaliter rationes quod huiufmodi cognitio non haberi. fcquitur (juod poteft h.puta quod fit trinus. dcCiuitatccap. quod vcroquc modo pocuic fupernaruraliccr rcuclari calis dodrina fcd ncucro modo potJiic ab hominc finc errore. ^. de ig~ 1 firmaccotam folucioncm principalem. Ttm. Qm^ /^ Ontra iflas trts rationes injlaturfimul . S C H O L 29 I CenfirmAt pMlchre ex doilrina Aug.& efte neceftaria. Tercia racio confirmacur pcr Auguftinum i i.lib. Quoad fecundam qu6d Dcus cft & concingcncer caufans. tunc ex ipfis concluditur oppofitum eius.Similiter dico de tet tia rationcjquia liter tio dcm6ftro. Ec hoc con. quod cognitio proptietatis Dei.ne- ccflariocognofcoillamprimamfubftantiamquoad cius propria aliter edetimpofnbile hocdcmoftrarcquodfitnecellarium fcire viaiori.Phitofophi inquit) nefcientes dd quemfinem referenda ifia ejfent interfalfa qu* locutifunt. . 1.cft dubiu.nullus poccft fuo ccftimonio credere de ipfis fed oporccc tc. Quoad ccrciam cocum illud oftendicur in fe cft finis hominis. nacurali .homincm efle rifibile.inr. an fciliccc locucionc interiorc.hocoftenditur cfle verum fed per has rationes oftendi: cognitionem prardidorum eirc nccella& li hoc oftenditur vianaturali. h .f'/^^'"» ftimoniii fupernacurale requirerc alicuius fupcrioris tota fpccie humana. confirmantur pcr aui^oritatcs. Jyiodo hjc Po(5tor probat quod per has rationes concluditur . V M.\6.orper hanc rationcm intendic probare qnod tres rationcs pt ius fadtac . tio. 4. ad vltimum fincm Et pcr tertiam probatur . LexnuUum orbatum traditnutriri. Hoccft. an cum aliquibus fignis adhibitis fufficicncibus ad caufandum aflenfum Ad propoficum fufficic. tres rationes tUduHas k n. ^id prodefi noffe quo eundumftt ^fiignoratur vin c^ud eundumfit ? In hoc cnim crrabant Philofophi. Dci : Quoad primam rationcm.vel illd non deccrminate dc hac.quibus innititur ifta folutio . .qu6d cognitio vltimifinis fitneccllariajfequitur quod via naturali fcitur.quoniam tefiimonio nofirofcire nonpojfumus. de his alios teftes requirimus.primo cradi.

putaquod fit vltimusfinis. Adprimumdico . puta ui fit vltimus hnis . vt nec ab ipfa .cap.id eft. H O L I V M. fed dcmonftrat qu6d oportci eum fcire diftindc. oportet fcire media ad finem illum ordinata.Sccundo modoctiam propofitio maior eft falfa in quibufdam.\xtx. : in aii<fH0 ifir : diuidwynoa aliud agcns in natura. vel ne puta an charitas fit mcdium neccflarium.^. . multa funt natutaliter rcccptiua aHcuius perfedionis . cnim agerct : vhimum. velne:quia fi nefcirct cftcvltimum fincm . Totentia fi fruHratur : . non agcret efficaciter pro- nofco il]a cedunt cx fide .i%.fy?wf<. dico de tcrtia ratione do dcmonrtrant : & fic naturalitcr Hoc idcm quomo- patct contra Philofo»- Quilibct enim Philofophus concederet iftam . Vide Scot. & non inquantum obiedum cft aftiuum. explicando pafim maxim^. fcilicet : . . qu6d refpe<Su . vel non fit ncfciret ipfam efle finem . talis : Sed vt dium non poteft naturaliter fciri.proquanto adio refpedu cognitionis conucnie animz non tamen habet intrafe fufficicns adiuum.}. fed . Naturali ratione poteft dcmonftrari . Primo modo non eft vera maior. paffiuo naturahtcr principium adiuum. tan: vltimus. ^.paffiuumintrafe. fic dico non quod fciat illum finem in fe . fus huius literiE cft fit finis . quod homo via naturali non poteft Cognofcere vltimum fincm > quoad primam . Cum " probatur maior dico quod potcntia paffiua non cft fruftra in natura quia licet per agens naturalc non poffit principalitcr rcduci ad adum tamcn poteft per talp agens difpofitio ad ipfum induci.qu6d fic fit natura. quod iftx trcs rationes proccdunt via naturali. aut dubius aliter efhcacitcr non agerct proptcr talcm finem . : dcmonftrationes fcio . Sen^ naturali ratione efienditur.d.Prologi io quod cognofcat. Ad primitm . quod via naturali cognofcantur illa. 8i fic fcd dcmonftrat. .pon correffondere aBiuum naturale omni paftuo naturali. fiuitio & demediis. nihil concludunt contra Philofo- litert.c. Eft igitur intellcdus agenSy quo efi omnia facere\ verumeftinquantuma^iocompetitanimaj refpcdu cognitionis: & : : Tiext. fed huiufmodi mc- concludunt altcram partem determinatc ( puta quod ipfa fruitio cft finis)funt Theologicarj& fic dcbet intelligi ifta litera. non cocrefpondct omni . . vt lupradixi.quoadicrtiam . clarc vifi fincm poflc fciri na- turaliter.Phyficorum notitit. Patet . axiomata Philofophica.quanhi.qu6d agentcm proptcr fincm . tamen non fcquitur.doquc pro principio adiuo naturaliter. an -^ fit finis .qu6d cognitio depcndet ab anima cognofcente . quod cognitio phoSjVtpatct.&: poteft pcr aliquod .frofententia PhilofofhorHm . vcl nc. quod non fit ei ncceflarium fcirc determinatc. quod agcnti propter vltimum finem.)^r»«w fiire alterampariemdeterminate prima ratio non dcmonftrar. . vt dicitur 3 . & C ad fincm talcm mcdij non dcbct effc neuter . Tertio in eo dignificari naturam rationalem quod fit fufceptiua perfe6tionii tam eminert' tis . (jr cognito paritur notitia. qupd agcns fupernaturale) ipfa non poffit confcqui per . Agenti proptcr fincm cft neccftarium cognofcere diftindlc .qu6d fi agit proptcr -<4. nec neuter:fcilicer.an ipfa fruitio . quod natura quandoquc aceipiquan. pcr illas Unfu» in fe. Sc tamcn dum huiufmodi dcmonftro non Lei . a cognofcente . vcl non Sc hoc modo tres rationes prardidz funt proptcr finem fcirecharitatcm in fc diftinftc .allata. motus . Et fic neccftarium cft ad fcicndum an fit finis .a- Ad confirmationem dico ad maiorcm . 14. fiue propliciter Jit.Jtem .puta(pcr tameinjpecif. Scot. quia per eam demonftro. tanquam propter finem. an charitas . vlt. phos. Non enim probatqu6d fit ncccftarium finis an fruitio vltimus. tfuodl. tiec ab alia caufa naturali efficipofiit.i.& tamcn non cognofcit illnm in fc fcd quod fruitio talis fit vltimus finis hominis . Si vhimum non . Selnit Argiimentnpfita (jr .oportet fcire indiftindle .noninfc. proptcr quam agit. quia gic de caujk ' rationis tur pro principio intrinfeco mitur. an u4 fit finis.eft neceftatium cognofcere vltimum S mcdium ordinatum fit ita : naturales vltimi finisinfe. provt ^t{ct\\i\x. quod illud viUficat naturam . completc rcduciadadum. nicdia ad fincm vltimum .c.quia Text. explicat quomedo intelleitus agens efi quo ejl omnia facere. i ^ propter .&.6. S\ autcm obiiciatur " . Si vero pro- g^. de Trinitatc. I j .fedan v^fitmcdium. obietSto cogmto quia fecundum Auguftinum 9. vcl non quod in lali problemate non eft merc dubius. vclne. Dico ergo .in tptacoordinationccntium.1. pro quanto adio conuenit obicdo. Natnradu.quia fic eft vt tabula nuda. nec dubius. Licct crgo anima habcat fufficicns adiuum. do fcilicet natura proptcr fui excellcntiam ordinaturnaturalitcradrccipiendum perZ. ncc ^ ptcr illum Refponcieo . quia per illas dcmonftro . provt natura diftinguitur contra artem. uid argum.pofitum proptcr oppofitum modum principiandi. Sc cogneccffaria . fedionem ita eminentem quod non poffit fubcfTe caufaUtati agentis naturalis fecundo modo didi tc ita cft in propofito. quoad fccundam . fit finis eius. De prima patct . Similitcr fccunda tatio dcmonftrat quam finem vltimumacquircndum. qu6d agenti propter fruitioncm. AD argurnenta ^ pro opinione Ariftotelis. vt patet difcurrendo per illas. a num. oportct cum fcircquod . vel ne ita vt non fit neuter. trinfecum adiuum.fit neccflaria.de Anima. non fcitur via natuproptcr vltimum fi cnim agit efticaciter rali finem ftatim deftruunt fcipfas. vcl quictis .d. vcl ne. cuius non habent principium inPhyf&ali. ncc propiictatcs prims fubftantiac. p.

nliquod principium naturalc aftiuum . non eft ad propofitum quia Philofophus loquitur ibidem dc organis corrcfpondcntibus potcntiac motiuac .n4tMra principitm alicMim. . adhuc ifta maior eft falfii.vil ttSiHt. phata/huue. Sccund6 . dico nunc autcm conccdo illam poffc naturalitcrhabcri aliam cmincntiorcm poflc naturahcer rccipijcrgo inhocmagis dignificatur natura. 1 K*tura Jm ^ticittr ffi Ad confirmationem rationii dice Doftor dicit . quod natura poteft Primo . vbi dicit quod Naturae^ (^uietis . fcd negat minorem . loqucndo emper de aftiuo rotali . ifta propofitioeft falfa fiuo nacurali .& fruitioncmeiufdem . mmii imelPofllet autcm tcrtio modo facilius dici ad minorcm ncgando quod licet abligityejU£ refolute intellcftus poflfibilis fit naturaliter reccptiuus talis intellcdionis non tamcn pro lucent in ftatu ifto. Diff^crcntia mcmbrorum patet in principio folutionis qujcftionis: §^U fiiU' cet de faH^ Minor vero eft vcrafccundo modo.Phyfic. rc in ncccflariis : : quod ad maiorem pcrfcdioncm fit capacicas paflTiua in ahqua natura. concurrcntia ad aftum. vt diftinguitur conprincipiumacliuum liberum . ( in non orba. 5 .Si vero intelligatur cipio adliuo naturali : puta quod ra. quod ipfa natnra di. quod naturaliter inad quictcm rcfpc^lu clinatur ad motum . qui funt valde perfcdiores acquifitis. quod fcilicet habet . Nam matcria prima cft pafliuum natutalc quia inclinatuc naturalij tcr ad & tamen non cftprincipium nacuralcin- omnem formam fubftantialem in tali materia . qu6d omni quod inclinatur paf- naturaliter ad aliqnam perfeftionem . fiuc fic extrinfecum . vt probat Do£tor qudfi. . vt i. vt alia cau- niodo eircntia diuina eft obiedlum merc voluntarium . dinatura . 1 8. vt lubtiliter Uuf*p»rtim' MeegnitU- nlthteatreamtrUrur du£ • i declarat it. 31 pcrfc^lioncm fuam cx naturalibus . CxU . . Sed in ifta litcra occurrunt dux parux difHcuItatcs. Illud autem ° quod additur dc 1. vt patet ex Dodtorc in 1. . : ca fcd non : . Caufa cuius dicctur infcrius difi. intclligibilia. quod intellc(kas agens fit adiuus . Hic capi dupliciter.coat.nlc aftiuum pro adliuo crcato.rcfpondecDoAor : ibi. Prima. Si diftin- quod cft agcns primomodoacci- gnitur contra agcns a propofito liberum. fic dc prin- ens in natu- eft principio natu- cuiufcumquc perfecftionis.tcxt.ci datur a natura organum.cx i. fcilicet .comm. obicdum naturalitcr habet potentiam ad illud & organum fi potentia cft organific eft dc pofterioribus requifitis ad adum. Si ctiam acci. vt patet de graui . nahiraliter inclinato ad aliquam pcrfc(5tioncm . &c. iftorum potcft caufari ab agcn- & tamen nullum tenaturali creato.difiinii.. quod dara & . vt patet .ibftradliuam diftinftam Dcitatis. concedit Dodorquod omni rali pafliuo refpccflu . . ad qualem poflumus nunc naturalitcr attingerc . 14. principium mottu 78. prjcter potentiam.<fuaJl.Ca»//. : i COMMENTAKIVS.^ 3. UMundi. 8. tjuiecaujk mouendi . •«• r P^f''^'cs mtegrantcs vnam totalem . vel intellcdui pofllbilf fa partialis : * vidcinf«<e/.& tale crit Deus. i ^ i infra. ficut defcribitur i. . diJlinEi. loqucndo dc potcntia pafliua naturali vt pafllua comparatur ad adiuam non autcm vt paflTiua comparatur vcl . "^ . j £j?.i(:. DiffieMltm t» Phy/.y. corrcfpondct principium mturale intrinfccum. 77* ^ ^ tk. Phyfic. inquit. cum nargra minus deficiat in nobilioribus. poncrctur folum cflc ifta naturahs. 1 & & quicnaturalcm inclinationcm ad motum . .Scc.folucnda. Alitertamcn ^ poflct diciadmaiorem quod ipfa eft vcra. : dico. id cft . ad cognitioncm . Nam ^j cognicioncm obiedi rcquiruntur dn. intelligendo dcadliuo tot li. Philofopho igituribihabcri poteft. exponitditSlum Ariftotelis fic.fo. Etquod hicdicit de intellcifbu agcnte quod competit fibi aftio refpc<3:u cognitionis' An fibi hoc competat . quam fi fuprcma fibi pofllbihs. tem . quod natura dcdiflec cis organa cur potcntia. • i Dodlor Gluodlih. qua: nata cft cfle organica. Nam anima intelledViua naturaliter inciinatur ad claram vifioncm Dei. vt eft principium motus. §luodli(>. . citur de principio pafliuo . qux eft principium motus. fiuc fit intrinfecum paflluo .Phyficer. in totacoordinatione entium.^. &c. Re^tnfi». correfpondeat . fcilicet quod omni pafliuo naturalj . & quietis.& adomncm habitum perficientem ipfam .quiaDo(5bot hic vidctur exponcre Ariftotelcm i. accipicndo natur. ad quam inclinatur . Dico^ quod quamuis natura B fic dcfinita 4 ab Ari A» tt*t»ra ditutur d* prirtcifi» paf- fiu«. tis Scd ) in propofito dico . e. dr Muadi. &i9' vltrahoc. . piatur naturale principium intrinfecum pafliuo. & & perfe & non & fiendi in eo . . &c. in ejuo ficundttm accidens eji principium . & & tamen in caturdc principio acliuointrinfcco i.Qusftio I. poflit circ partialis caufa rcfpedlu cognitionis niu .cuiufmodi funt habi- piatur principiurn natttrale tra & tus infufi .c^uitft. difiinEl. correfpondet aliquod a£liuum in natura . fi focliciras noftraconfiftcrct in fpcculationc illa fuprcma .^.Ncc ctiam cft mirum. id cft.non primo. & centri. fcd non organica non : ta- mcn A funt naturaliter data omnia silia. cft potentia. : ad SiQtnm rcccptvim. Ad primum argument. id eft .qu6dnaturaliter ordinabilc adaliqucm adum. quam cius caufaH- cas ad^iuafccxtcndat. quod quietis. opinione Phi- opirtione Aritiotelii -Z^Nunc func argumenta pro lofophorum. Rcfpondco .Tcaufa.^uafi.1. argumenta pro . vt comparatur adomnia dico. Ad primum Doftor concedit maiorem. Ad argumentapro opinione Arinotelis. non diccrct Philofophus naturam dcficc- ^ & Tcxt. fcilicci .• hxc ibi. fcilicetquod omni adiuo. . obiedum & ia licquamuisintelleftus agens &c cuiufcumquc cognitio tamcn habeti nonpotcfl: intelligibile concurrat. fi incfconcedo vniuerfalitcr quod cui dafct ftellis .& 9. trinfecum produdliuum formac fubftantialis .

Cosli . rcfpedu perfc6lionis fupcrnaturalis.non crcdo efle ve- rum. Sequitur. vcl ad j^ & ^SluliJJit eii eu . quia tale adiuum fupernatulale non diftinguitur contraagcns a propoflto. id cft ccptiua.fc). Dicitnui { inquic ) ^uod extra rationem efi. quitur de principio pafliuo naturali. nam Dodtor fibi contradiceret.QModl. m Citm probMur maior . . fclicitas nuttra cuniittc- fi ret in Ipeculationc illa Dico camque jiti/D Slautemobiicfatttr.tgf anima .&. naturt{ . pura ad bcatitudinem vel ad alinuod fupcrnaturalc. crgo natura in- Si ferior anin|a. dinatur. dimijijfet id eft. diftindt. organa.tcrit attingcre naturaliceradomnempcrfedioncm. ^»lut^^ hic vcr6 lo- . poflit dici quin ctiam vltra . fecundtim aliam tranflationcm. to claram vifionem fui Er qaia voluntas diuina fupplet vicem huiufmodi agcntis: hoc modo potcftdici agens naturalc. Nam fi natura dcdifTet ftellis potentiam mptiuara rcfpedu motus progrefliui Er qiiando Dpdlor loquitur.x. Dicir DuCtor quod fjt aliud fupcrnaturale. . Et diccrc . ^ ^uintu.fic quod ex natura rei. fic adtiua eft na- quando comparatur ad adum rccc- pcum 85» . qux eft cxdcterminatione agcntis fupernaturalis .vt diftiiiguicurcontraagcns fic ex refponflonc concedit. pojfent moueri per Je. vt grauitas ipfa. fcd .qu6d cuicumquc pafliuo naturali correfpon- cntium.^uodiUudviltfit4tt^c. .qu6d illa potcft habeti a nobis. ficut dicimus.vt paccta Do(flore»j»4. non nedc principio n Ariftotelc dicatur in principio pafliuo fr»ui» habtt gat tamcn frinctpiu in- a(f^iuo. cap. etiam dedifTet cis motu pro- grcffiuo.fednon organica omnuaiia. fi eis dediirec pocentiam motiuam . fl^ intrinjeio ijua.in illa quzft. vel ad diftinctaiT) cognitioncmabftradliuamDei. & ficfatis patct ifta fcd ctiam quia habeqt ptincipium incrinfccum fui motus . talis difpofi- mtu ( inquit ) tjuodJlelU non mouenturomninoperji.-^» Artgeliu ergo in principio naturali palTiuo habcrc in fc principium fui motus. . . Dodorein i. mult6 magis fccbioncm .^. rcfcrtur correlatiuc ad aftiuam tqralis Scnfus huius qu6d fumendo potcntiam pafliuam vc fcd . ta ad a6tum. ciim fit pcrfcdior po.td pra'ccr cft. tejct. tamcn proptcr eorum impcrfedionem non dcdit organa.4. quod ipfaaniiTia. fitio : .i4. comm. quodcumque talis difpofitio Z)uptex di- quam ordina- Dico. : iir. correfpon- dct aftiuum naturale. poflic caufare aliquam difpofitionem .vr patetrquia puris naturalibus. Et liccr quod fccundum Philofophum. poteft caufari ab agentc naturali debct tntclligi tantum dc difpo(iLionc qu2 cft ex fola dcterminationc agentis fqpcrnacuralis .Ji. pojfibile efi & & non dedit dr SUtemeitpttf- eft imautem nihilpomt ociosejine caufa.quam iii oppoficum. poflit . ^nia nihil habet ex ergo fecit ea : dico . rit Sed in propojito tcntia organica tjut.^. tjuod data . Accidit ctrrejpoiet 1 iogus naturam deficerc in neccflariisiquia ccrtum cft. fcilicet qu6d natura minus deficit in nobilioribus .& itorc in i. & organa neccfniria ad motum progrcfliuum . raltem aliquod agcns.& rum. Dico prim6 .diftinft. qu6d in marcria de beatitudinc . turalem inclinationcm ad motum . vt nattira ejfet ingeniata in ammalibus.poteft natiiralircr attingere pcr- tia : dr fine fine : reSli . fub. vt natura ttu. &c. icc non ponimus aliam cminentiorcm pofle naturalicrgo in hoc magis dignificatur natura. non taincn habct omnia requifita ad illum quia adadbumrequirituretiam obiedum. but infirumfntum mqtm. ad qiiam ordina. Dodorem contradicerc.qu6d illa fclicitas cmincntior po- de mcdico fanantc Ce.vt innuitDodlorin mul- p autem ^uod additur de illud Cum di- pcrfcdbio. mulco magis dcdiflet ftellis .& aliqualitcr in y. & remouit eoi .fcdintcndit tantiim loqqi quodquod grauia non dc principio adiiuo naturali intrinfcco ut illud. & <]u«ft. quod Doflor non dicit fic abfolute. quod loqacndq dcdifpofitione.i. : cum homini potett- efi inrcllectus non ramen funt non fit po- nacuraliter da- potentiam coucurrcntem anima habeat potentiam ad adtum . nacurale.fiuc in tota coordinatione lis x. cum natura mindis dcficiat in nobilioribus. dicit in non orbatis : dico qu6d natura multis animalibus imperfcftis dcde- potentiam motiuam.& alibi fspe. mcrc congruum liberc agat.qu2ft. dift. & ii 1 Sf. quod Dodor non hic intcndit cx- poiicrc Ariftotelcm.quod fuppletviccm agentis natura- & fic Deitas ipfa ( fi fibi non repugnaret age- fc ad extra naturaliter) ageret in intellefku crea- & fruitionem efnfdcm. Scd quia tcr recipi a fuprcma.Prologi 31 . dc qua djfpoficione patct a Doin^. tiopotcftcaufari abagcntenaturali. licct : vryZi^r^idixi. hxc ibi.qn6d difpoad adum fupcrnaturalcm . cjuanonmouentHr figura imHtohili omnino :fiellaautem non mpuetur . patet quod hoc npn idem in fimili a fit in- Dofto- rein i4.ad cit natpraliter potcft recipi Imo tursle. pojfet diei. tali pafliuo. l^asc ibi. o.fo.i. 8c quietis . quod fibi corrcfpondct. Dicit Doftor quod Philofophus loquitur ibi deorganis correfpondcntibus potentia. vbi Jitpra. vt patet pojfitfemoHere. loquitur de principio adkiuo naturali tis locis. Si Doftor intclhgat . poteft tamen difponiadipfum adum.Et hic dicit. rootiuat. & cjHodnatura nihdfacit ociojtim infirumentis motiu.49.quacft.per id cft . fonatfielloi motat. . quia »» 4. Sienim natursE infcriori dcdit potcar tiam motiuam . dift. quiahabentnaquietem. ftoceles litcra. Dico ergo.nifi peragens fupernaturale. quam ad eft in hoc. fecundum aUam tranflationem Etiam declaratu: Pollet etiam dici agens naturalc licct g inUrumentum mo- eis hac corpora habentia vitales difpojitiones.accipicndo agens nar«r<i/? pro eo. quod diciturcns nacurale. a rebtubabentiEt text. fom. correfpondct principium fupcrnaturalcaftiuum. Ethicorum.1. & natura- Thco- : Hic quidam volunt reprehendcrc diccntcs paffiuo naturali refpedu cuiufcumquc perfedio» jiis diceret tur. i. trinfecum -fui vtotw .cnsinnatura.quid tiliccr non efttantiim agcns apropofjto reipe<ftu eofiunt ad extta. vt diftinguitur contra . . agens a propofito $o. vt diftingui- tur contra agerjs a propofico.quam pufuit Ari- o. a£Huum Apfttrtnn quod homo cx puris naturalibus ad quara ipfaanimaeft in potentianaturali re- deat ^Jiti».ad quam or: . probar poceft attingcrc fclicicacem.id claram vifioncmDci."«^"^'»» apropofico.qua: HHinum n»' fibiipfi tcftnaturaliter recipi. .quM naturaliter inch'natur . 17. vt pa- Secunda difficultas 79- . . Dicit DoAor i quod licet potcntia pafliua animae noftrs non completc reduci ad adum.pcr qua: flellx pofTcnt moueri Dcusordinauitattritioncm eflcdifpoficionemad gratiam talisattricio potcft caufari abanitna ex difi.vcl aliquod agens naturalc . tanciim dicuntur cnda naturalia. hoc eft falfum . .quod dicit. p Aliter tarnen terar cft .

. .Thom.& camcn : ergo impoffibile cft aliqua efTe diftinda in racione for- ^g Reiidc D.diie- Hocenim cffeCjac fi aliquaefrcncdi. Difta aucem refponfio ad fecundum. g. ^ per notitiam altiorem.: h^ianimalis. art. quam vt principiaeffcdiua. corrcfpondcrc potcntiam adiuara naturalcm.idcft a materiaabf. tcrra eftrotunda.dift.i.& eft habitus.f. naturaliter reccptiuus intelledionis fuperna- turalis non tamcn pro .x.exponicur fic habitus. etiam fuppofttum Diui Thoma .etiamaliamfcientiamtra£l:are. Prztcrca.&non . bilis eft receptiuus Dodlor qu6d fit licrt intcllcftus abfolutc fumptus.'* fupponit quod principia funt diftindiua habitus conclufionis in alio gcncrc caufa: .puta quod D. 1 4. Ainda effcmdiftinftainracionehabicuum. tanquam fimplicicer nccefl*arium.tuncnon rcfcrturcorrcIatiiic:&: pcr confcqucns non cft ncccirariiim ilbi nttntiap»/ /iMdufUx.quod in illis fcicntiis fpeculaciuis.^ Nota quod quando tamcii. cics rclucent in pter <jua^. : cffe diftiuiSra in ratione inferioris mx.ii. Contra ^ hoc fidecognofcibilibusinThcologiaeft pofllbilistradi cognitio inaliis fcienciis. rctur recipcrc. confequeHS neceffariam AD i/f eftenfum eft tertio argumento contra Phil.<j. hahitum . dicit S Reitcitfolufionem Diui Thoma.qu6d fi potcntia pafliua quod ctiam adbiua fibi corrcfpondcns fit fit ralis : naturalis. quibusMithematicus & Phyficus hoc oftendunt:& ita eft diftindio habituum. Scd Aftrologus per medium Mathematicum . qu6d terra cft rotunda non fic .i.i. . vcl . fiiemit. in fcientiii acquifltis .i cognofcibilialuminc naturalisrationis. non faluatur neceffitas vnius habitus. Si mini dicatur:N6nneDeus exiftcnti in ifto poteft infundercho- mundo notitiam diftin(flam Dcitatis? Dico quod fta- cognitioncm fcnfibi- tantiim recipit tu ifto I.habet diftinftionem ab obiedo inquantum eft forma potcft diftingui a principio adiuo rcfpeftu autem habitus fcfentifici principia func caufac cfFcdiux.quia ipfum rccipit naturali- tcr. Dicit rem.i.id- natunon fequitur.i. non habcnt nifi rationcm caufarcfFediuac. ^**'"^"' /" Przccrea. contentorum in eis eirentialiter virtualitcr. adfecundum argumentum refutat etiam . eandcm enim conclufionem demonftrat Aftrologus. : ftabilitum eft. Ttwiu. fecundum quod funt l'i' ^. Quiaergoifta potcntia paffina dicitur naturaijj refpcdiu adus. Vndc nihilpro. fecundumquod tffe poffknt ducic : . & hoc fiue pro. : .& quia pro . fibilitatem altcrius habitus : COM . quia quantumcunque poflcnt poni habitus cognofcitiui diftindi.ct> diciturnaturalisrefpe(ftuagentis. .Qu^ftio ptumipotentiaa£Hua. effe fccundum * dicicur^quoddiuerfa ratio fcibilis diucrfitatcm fcicntiarum in17.tamen eft ibidiftinftio perprincipia.m tertia rationc principali contraopinioncm Philofophorum. e^uodait . }. ftatu ifto Lum.etfi tradctur de oranibus fpcculabilibus non tarncn quantum ad omnia cognofcibiliadeeisiquianon quanturaadpropria corum cognofcibilia.licct in alio lumine ergo non eft de eis ncccfTaria cognitio Thcologica. phantafmate .& indiftinfta in racionc hominis. fcilicet principia diftinguerc formas y njel habitus aliter qu^m in ratione ejfe6liui. Concra " iftud formaeft communis adhabicum iquiaomnis habicus eftforma. quod falfumcft quia fialiquam rationcm caufi cl/ diflindiftindiusE habcntad habitus iftos . vt flatut ifle accipitur pro ftabili pcrmancntia Jcgibus diuinz fapiemia firmata qujbus legibus .Et tioadprimumargumcntum.tem. nili illa Tirminstit inuIUaH* n». Confcquentia patet in exemplo eius .u. puta. C pro fiatu H O 3j nm iflo potefl reeipere debct intclligi fcmper accipicndo ftatum iftum . quia pcr medium Phyficum cognofcens terram cflle rotundam.Ide6 ad argumcntum refpondco.non indiget cognitione eius pcr mediura Mathcmaticum. vt in rtatu mediantibus phantafmatibu$:& de ifto recipit ficpaict folu- V M.^.inquancum func formx.vtinf:ipatebit^//?. Licet igitur vbi cft idem fcibile.& non c conucrfo impoflibile cft aucem aliqua effc diftinda in racione fuperioris &. ficut pacuitprius. vt in ftatu ifto quia : hoc vidc Doftorcm in i. Quiando diccbatur.quafi alias cognitio fit impoffibiliSjponcndo pof- vndccunquc diftindi. icc. fiuc proptec '*•'*' naturalem concordiam potentiarum animx in opcrando .^•'•«'m.}.&: naturalis. perobicda. non diftindio . Dodtor.habitum non qua talis . tra£lum naturalis autem pcrmcdium cirea materiam confideratum. Scd tunc intelledus non dicc- fic. in racionc : fcmper ftat tamcn ratio .\\^j-'^} hibet dceifdcm lebus dc quibus Philofophicac fcicntiz tradant. Reftondet ergo ad argumerP' tum negando fttfftcienter tradi notitiam de omni fcibili quoad omnia cognofcibilia.^" f^Mtm poenam originalis peccati . . & : : : . Pojfet Mttemtertio q moJo fdciliftt Mci nd mlno- quod intellcftus pofliomnis intcllcdionis. . tclligat pro quod non inquorum /pc- intclicftus noftcr ftatu ifto . cognofcuntur luminc diuinx reuelationis. eft forma inquantum cft habitus. effc indtftinda in ratio.fid quaforma dijfin^ionemfumere aprincipio quia forma eft fuperius ad non poffunt altqua diHingui in fuperiori . vt dicit Dodtor infra diHiniUone j. & & ne Reiictt inferioris. . num. L I .

Et vItri.pal^dutn paif. \i3tc eft rcfponfio SanftiThomatj qaa ftat in hoc qu6d cadem cdnclufio potcft fciri pcraliud. accipiuntur pro alioi alio obie(ao. ifMod diturfa . potcft confiderari rcs pofllt fciri per mcdium naturale» Thcdlogicura : tamen Theolcgia non fuper- fluit.Thtms. tjuafi. cuius parccntrum fcd partcs tcrrat illud cft circa quia . Ciim crgo omnishabitus fit forma . 1 j4d mw. intendit aliqua diftingui in ratio- ne fuperioris. improbat han6 refponfionem primo in hoc quod dicit . Do£lor qu6d licet in Jdeo relpondeo. quia non cdft- vnus quod non di- . quod Doftdr aCcipit principia pro aliter nihil conobicdtis non pro praemiflis cluderet contra Thomam . fedhoc fupponit Et Do(Skor hoc improbat fubtiliter : quia fl huiufmodi obiedla habent rationcm aliquam diftinguendi habitum . 8c ex hoc fpccificatur ab illo dc hoc vide quai cipit diftindionem ab illo : : funt huiiifmodi. & non puta habitus qu6d habitus pofTunt : diftingui fed inten- diftingui fecun- dum modum diftinftionis formarum . i. fim- notitia fupernatuiralis jpliciter neceftaria vbi vult drt. intendit fpccic.&c. inquanhabet diftin£^ionenvia principiis . alias przmiflas refpedu alcerius . hatarah's eft fuiliciens. Dicic . aliuS habittis inrationc habitus tamen ciufdcm conc 4. quod habitus fcientiae po- reuelatum folum fciantar ea . quM licct ciufdcm conckifionis non fit aUus . quod de cifdcm rcbus pof- tum obicdorum cft . ibi. Licct ergo vbi cft cadem conclu- fuht efTc diuerfac fcicntias & dcm non fit diftin(5io habituum per obiecfla: poteft timen cife diftindlio habituum circa candcm conclufioncm per diucrfa principia: fme perdiuerfa mcdia. vt patet prima 1.qu6d huiuf: & & & modi obie(Sta diftinguant formalitcr vt fupra . illis 7. Dicit e : : & : & qu2 ibi Di6ld4HtetnreIfonfio adficundum exponitttr Ha:G refponfio cftad aliud argumcntum.& alius habitus fpccie diftihdkus . SCHO . fcilicet quo probatur. fcilicctquomodoifti habitus di(linguuntur. & Goffredus G^Mib.&c. 5. . Phyficus vero.t. quoadmultaalia: puta qupad proprietates incomplexas prims! tamcn Scd aliqui expofitores Theologia: dicbnt quod Thomas non RefpondetThomas i.art. 14. fecundum modum. & alius ftingftantur in infcrioii : ra» vt vc- : ctit tahtiam & Dodtor cadem fccundum qu6dtafccundum diuer- . quia modus formac irt vide ibi. quz funt caufx effediiux habitus fcientifici. . quae in aliis fcientiis humanitus inuehtis traduntur: im6 mulra: ^liae neceflitates funt > ad quas intellcdhis non Vno modo teft dupliciter confiderari.&Ci b Contrk. : Do6tot infrlidiftinft. non potcft cfle eiufdcm conclufionis. etiam fccundum Doftprcnl» Prin-' Cipia crgo diftin6ta*fiue media diftincS^a .nort & quarrit Thomas de diftinfl:ione habituum. alterius fyllogifmi . qu6d pcr mtdium nifi fupernaturalitier tum forma. dor.Prologi 34 COMMENTAKiyS. habi- obic(5ta diftinguant quia Jtc. & diuerfitas mediorum indu- diucrfitatcm notitiai^um ciufdcm conclufid* itit vtpatetin ifta conclufionc Terra ejl rotunab Aftroldgo probatur per mcdium Mathematicum . noticiz. non c contra. & cundum modum diftin^ionis proprium fc- hx- bitibus. 3. vt patet: fic ratio Doiftoris adhucftat. om- jiis dt* : t . nullam aliam habere pofquia fcientia caufatur ab jfunt . Afc) fedinduni rerpbndct Doddr dicituf . vC exponunt . y^. t &: in rationc infcrioris dit . Sccuhdo ifti 4.& Thomas vult. finiilitcr conclufionum fpecie diftindarum. tionibus propriis. fiue naturalis probaret pcr medium circa matcriam confideratum: : Vt arguendo fic moucntur tes i rotundum .qus funtcaufae cfFedi- & fio fic .cft impoflibile quod & in . ejudfi. nifi aliter exponant refponfionem Thomx. Vult ergo dicere.vt patct in litcra* £t nota . 54. qu6d fa Dodor & hoc adiutus. puta fic arguendo Omnc illud ^ fcuius ccntrd ad circumfcrentiam ciufdcm . dicit dixi. cft rotundum: /ed k centro terrs ad circumfercntiam eiufdcmi tomnes lineas ducuntur icqualcs ergo terra cft rotunda. quod . quam in genctc caufa Stlutltdeelm- cluditur neceflitas fimpliciter alicuius fuperna. quia » : eft . & non non pofTunt rc- habitus dicatur diftingui in forma ratione habirus. & : diftindi habitus fpecie funt fic vt cft . Sed hatC tefpoftfio noh foluit . nifi efFc(fliuai1i fic acohieOio . Hic Doftoir arguit contra Inam primo HocThomas non efficientis. qura: : hes linex cdudlaE funt «qualcs .o- poteft afpicere . logia poflunt <dio naturali j fi cognofcibilia medio Theologico . x. Et ccrtc ifti fponderc ad iftud argamentum . dicuht. m faltem communi omni. .& Vide expofui. art. & vtquod homo. fequitur qu6d iftorum non fciri cft vel finalis. Prim6 > quia Thomas non intenrfit . turalis:vtpatetmtuenti. qusft. qu6d etiam pofito . Centra ifiud. ft. iri fit ThoThco& me- in fupponit loco pri allcgato. z. forma extrinfeca ipfius Et hoc improbat Do- & dat ei fpecicm. qukm modus habitus . fiue in ratione & quod non diftinguantur in ra. : & : clufionis poteft circ alius form« tionem forms tatione : fic & > alius habitus in quod habitus .. quxft.& patet litcra. Sed haec refponfio ndn euacuat rationem Do- probat impoflibile aliqua diftinguantur in fupcriori aniraalis rcs mcdiar Et adduht . d /'nrtwM y«/yo»« . quod obiedum habitus .crgo.fcd fccundum rero. fubftantiit» & liabitus ^^ cnim . quibus diftinguuntur fcientia. vt habet poteft effe alius ro habcc rationcm habitus refpedu vnius conclufionis cflc impofRbile . : plus fc habet . fpeculatiuis tra(5letur dc fcientiis bus fpeculabilibus . qu6d principia diftinguant in alio gencrc. forma .&j iUud medium . Alio modo . ibi . &afi- nus diftinguantur in animali . Aoris. fiue eiufdem obic^bi : quia fcietitia ergo fcientia: fpccie fpecificatur ab obiefto diftinAs crunt obicdlorum fpecie diftin^orum. puta forma. quia ponit alias . qu6dalius.&c. habet diftindionen ab obicdo: 6c fic diftin(S). in generc caufae formalis ttJs fil* i. ua. non ttadlatur deomnibus.rathnuexp»- Ad qil6d aliud noh de habitn s.

prUtatef ad quas non poflunrrationcs primorum principiorum cflc mcdia. valct iftam .^luod optime explicat aliorum obie£forum exemplo. quia iftud . De quolibet cuiuflihet altera pars &c.ita tcrmini prardicati quando igicur tcrmini fubicAi fic diftributi accipiuntur pro omnibus.non fciuntur de inferioribus nifi praedicata communiflfima.quia funt communifiimi:ergo. illud principium De quolibet afftrmatioyvel ^''/^^^g_ negatio . haec pars : & ira in aliis princi- affirmatiujc ftat confuse tantum.noatantuxn in fcnfibilibuSjfcd ininfenfibilibus nonenim magis dubitatur. vel ncgatio cft dc ncccfllitatc vcra. V 25 M.qua: Hoc paccc cx hoc cxcmplo i^m^Sluaternarius efi . explicafalfa.Q£cEftio S C H O L I I.non accipiuncur nifi rcfpcdu tcrminorum przdicatorum. .qu6d prima principia non poflbnt applicari ad cooclu'" fioncsaliquas. qu6d tcrminus primi principij eft ens . vera alterafalfa.qu6d illa principia prima (unt vcra. qux dcbcnc illis adiungi.przdicant de fumptis fub cerminos fubiedos priroorum principiorum:fcd notumcft. Ec '"*'• fl^" ^L„^f„^ . primorum principiorum funtfcibiliadc infcrioribus ad fubicda illorum:igituriIla pra:dicaca pcr prima principia non fciuncur de illis fubie^lis. camcn fub Nam ad ifta pracdicaca . Alia datur refponfio ' quod cx maioribus folum non fcquuntur conclufioncs frd cum minoribus adiundis nunc autem minorcs non funt naturaliter manifeftx.quia intcUcdus agcns. non includuntur in primis principiis Omne totum ejlmaius fuaparte etfi includat txempium ""'• mator hinariofic alias fimiles dc codem ptaedicato:non tamen in.tcrminos primorum principiorum dici de quolibet. qui funt communiffimi pcr confequcns virtute talium principiorum.Contra:minores ^ fumcnda: fub primis principiis. quiatcrminicorumfuntabftraai a fcnfibiljbus. velnon album . atque adeo ad cognofcendas particulares proprietates Dei.^/»/rr»/»r/*j e^ duplus ad binarium^ ne fefquialtera ad dualitatem.non ' Logica eft.fciliccc De quolibet. ^ quod fccunda pars minoris cft falfa hxc fciliccc . Reie^Afolutione Henrici. Etquod dicicio. &L i^liid noh . De quolihet cuiujlihet contradilfionis altera pars efl vera . &c. quam de altero vt quod Deut eji beatus & tur. '• ' : 3 . *" & qu6d ficucccrminifubiefti func communes. dc quolibet affirmatio ..tnmen dtftrthuunr communu dr ideh virtute tttltum principiorum nonfciuntur fint tur tantitm rejpeffupradicati . : '. crgo pns lempcr prardicatum vniuerfalis . Ideo refpondco . ita qu6d licct ibi dcfcendcre ^* fub pra:dicato. quia medium non potcft eflc propter quid rcfpcftu pafiionis .gencra. nen beatus.^ & vcroquc diftributo licct dcfccnderc igitur dc hoc . infirioribtu. 5 '• 'jwdlifcquitur crgo dc ncccfl^catc . altera ^^ ^_ cuiuflihet : &: fub ^a . . & Ternariusfe habet in propertiooportet habcre medja fpccialia quia licct contingac defcendcrc fub fubicfto vniuerfalis Multa autcm pracdicata contcnta fub prxdkatis praidicato. Rcfpondeo./prdalrs -de : : & : .quod contradidorianoafunt fimul vera dc codcm immatcriali. Hoc patct rationc . quod diuiditur cxtendit fe ad obieftumThcologicumjhoc nihil valct:quia non magis dubicamus. : cludic iftas.. ^'""'^' tcrtium * & ita fapiunt naturam corum : tum. nififcnfibilcsrtum. Trtpe/itim ***" . ccrtum cft intcllcdui. concludcntiaipfa. Sccunda ratio affirmaciuac. &ficj)onenda ejijpecialu fcientia rej^e£lu huiufmodi fcibi^ littm. quod in ptimis principiis inciuduntui: virtualitcr omnes conclufioncs fcibiles.quam matcriali:quarc rcfponfio nulla.& diHrihuttfro inferiorihus. nifi ^^'^ communiflimas.qu6d contradiftoria non funt fimul vera dc Deo. per quem debct fieri applica- -'* ad fenfibilia. psrticuUres proprietates de inferioribus ^fed tantitm communes.limitatur Contrai'' : "^ in dcccm.fciliccc.pnm!qux includitur virrualiter in rationc illius mcdij in ratione autcm fubicdli principij /"^ '"«»'»»«communifiimi nonincluditur proptcrquid aliquapaflSoparticularis fcdtantumcom. Hoc effe album. Huius contradilfionis altera pars eft tur. Vbi duplcx cft diftributio ex partc fubieai.(jr Goffreii nd tertiumfoluit illud explicAnda quemodo inprimU prin^ cipiii non includuntur omnes conclufionesfcibiles.*' Ias:ergo func multac veritatcs fcibilcs. o. Licet enim termini talium principiorum commHneSy& naturnliter cognofctbiles. Concra iftud ^ obiicicur .& fubfubicdo. . AD Exponit duo axiom^ta Logica. Scd fub pracdicato ftantc confusc tantum non licct dcfccndcrc quia Sub . non fcquitur prdJi^ ..uuc unt ibi dux di- ftributioncs in fubicftojfiuc vna.Sed practcr paflioncscommunifllmasfuntmultacaliacpafliones fcibiles. '. & nonfuffciuntprimaprinctpia.quia non includunc il. *9' rcfpondetur fic.nifi fa. ."'JJ""^"'"* " munifl!lma:crgo illud fubicdum non poteft effc ratio cognofcendi aliquas paflioncs. Ad probationem dico P""'-'^' .

vt cftquoddam intelligibilevnoadu (ficuthomo cftintelli.Prologi 56 Et propofito ifi quod inferri i nifi . quodlibct fub co contentura fit naturahter atvtincluditur inomnibus perfc obieftis. Altera igitur pars prxdicati diffedrequiritur ah- hocprmcipiumcommunc nunquam quod principium fpccialc tanquam raedium dcterminatum fcietur defubiefto per iunif^i . vcra alio : . primum obieftum . \tensc(i vnum intelligibile fingulare.ni(i in quo eft ratio illius primi & in quocunque cft ratio illius primi illud rcfpicit potcntia pro obiedo:crgo impoflibile eft aliquid eflc obicdum primum naturalitcr. intelligibili intclle£lum. fallit fccundum fallaciam figuras diAionis. naturalitcr attingibili }. . poteft potenria . cum arguit ens eft naturaliter attingibilc: . . vel pro co . vt includicur in omni lis Ad argumentum " 5 5 Fide ^cetif iJ. fed per aliud in rationc raouencis : quia pcr mouens fuperaaturalc rcuelans^ aflentic iHl . non poffunt cognofci. ad VM%Ub. non eft proportionaliter mobile rcfpcdu cahum agcntium quae cx phantafmatibus.t.fi non darct vndc poflent. Primum cnim obicftum cft adsequatum potcntiac . . e.fcilicct . Ad prpbationcm patet ex didis *•* refponfione ad confirmationem primi argumenti pro opinionc Philofophi . dc homine. vnius obicdi Fallaciafi- potcft poni naturalitcratringibilc pr^diElia. Et fic icnfu conclufio inienta non habctur . ^itaprimum. : : gibilis vnaintelIedione)fitnaturaliter attingibile (illacnim vnica intcllediio cntis vc eft naturahs ) non tamen cns vtprimum obiedum . intcl- „^turale primo jjggjj^jQ ^!aUitdat- . ficut patct per . Non cft igitur inconucniens potcntjjtn eflc naturalitcr ordinatam ad obicdum .&c. ad quod non poteft naturalitcr attingcre: ^^^^ quxlibet cx fc fola ordinatur ad adum. igitur cft alia rcfponfio rcalis turali.Dr 5'«o/.i. . dum obiedum primum c^ti/t/i. non vt feorfum ab il- qu6d minor cft falfa de obicfto nadc obicdo ad quodnacuralitcr in. & cx luminc naturah intcUedus agcntis .habemus feteHatem. Licet enim cns. Quid autcm clinatur potenria:&: itadebct intcUigi audoritas Auiccnnse. cxcmplo adhiic patet propcfitum quia dc hominc vcrum eft. quod poquod naturahtcr fiue cx actionc caufarum naturahter adiattingere vel pro illo.qu*fo- dd a6fum. crgo ens. fed confequens concludit de cntc . eft naturaliter attingibilc 5 falfum cft: quiaantecedens cftverum.dchoc inquit ) infrk difi. fit ponenConfirmatur rc** vt futo. : . qu6d fupcriora ordinantur ad pcrfedioncm maiorem pafliuc rccipiendam . hoceft. hoc eft quod nihil refpicit potentia pro obicdo. ad quod potcntia naturahtcr inchna- princjpalia.dcficcret natura. diftinguo dc obicdo naturali . Quia vero perfcdiones infcriorum cntium cah caufalitati fubfunt. conccfsa minorc invtroquc atringibili quia fic maior de naturalitcr : fuit falfa. quorum perfcdio vlrima potgfl. : . id cft. .. Giuarein' tetU£lM egtt eUnattone r . Ad tcrtium dico ^ qu6d vcritati complcxae alicui firmitcr tenendx intcUcdus poflfibilis cft improportionatus. nego confequcntiara. : lentior eft intellc£J:ionc confusataliscommunis.nifi ab aliquo agentc fupernaturali:non fic eft dc perfedionc infcriorum. . .& tunc non eft adxquatum naturaliter. Ad argumenta 1 1. : : '*ir'*l /f«/w nenf J4* . modo . ^^ fccundum argumentum . ficut ^/^««7 . Contra hanc " rcfponfioncm arguo quia dcftruit fe ipfam. : &: ratio feiendi rifibile Ad primum . tin£mtia. Cum autem arguis igitur fit proportionatus pcr aliquid aliud . ' . NulUm ( . quodnos communiterdicimus potcnexcmplum eius dc fenfu vifus.quam ipfa pofllnc adiuc produccrc & per confcquens iftorum perfedio non poteft produci. poteftplus i Nunquamtamcn fit rifibilis. : tur. quae adducitur pro refponfionc . 3. pcr hoc prjncipium. *^ ^"^^ ordinantur ex caufis naturalibus non poflunt haberc quia non poflunt fubcflTe alicui caufalitati agcntis naturalis. concedo: la fufficint Non emne tiam fbieclH etia naturale tintihiUm' turaliter. adarquatum . vt primum obieftum. Ratio autcm .^. hoceft. Com- igitur hoc a/iquid in quale quid . ObieSiiina- uarum turaUaUud modorquia obicdum primum cft adxquatum potentiacj& iUis circa qux potcft potentia opcrari omnibus non autcm ^^^^ abftraaum ab oportct fi intelleaus poflit naturaliter intclhgere tale commune qu6d pofllt intelligcrc quodcunque contcntum fub iUo quia intelleftio ahcuius contcnti multo cxccl- .^<r/. tcft accipi f.yij. de homine rifibiU^ vel non ^r^fl rifibile.fcd cxccdens & aliquid co infcrius cft adxquatum.& tamcn non potcft ex fc fola attingcrc. Pofl^et crgo maior negari . fiuc non. id cft . ^^ '*^^° natura non deficit in ncccflariis in potcntiis fupcrioribus quia pcrfediones. fubcffc adioni agcntium inferiorum. fponfio per naturalitcrattingibilc Anfclmum de lib arb. ada:quatum. Dacnira oppofitum.quin quodlibct contentum fubillofit per fc obiedum naturalitcr.i. Poteftatcm autem vocat .ringibilc *"^' mutatur : quia cft nifi .fiuc poflit illud naturahtcr attingcre .

vc quarum ccrrainl .qu6d eft. V. ita quod non oportct intclledum pcr aliud proportion. ita qu6d Ci illi cermini .dic*nt de fHmpiis Iiabcntur vir- quod fubiivc hxc. vel cemporis. & videbis mulca bona. an non beacum. conccdcndo maiorem D abfolutc. cfgo de quohbet animali verum cft dicere. : b Contrat&cc. abftradli a fcnfibi- . qux fubfumun- termini illi prjrcisc habeantur virtutc fenfibilium . ad hoc vt ab ipfo tcntia obcdicntiali ad agcns . quod per prima principia via nacurali can- pura : auc non: . H«c refpon- parte prima 5«mm<e fio Pra.hoc vtilt plici modo prxdido. &c. dc * vltra illo alio qu2ris.z. vcl contencis in eis quia communicas principij^. j ? crgo dico qu6d fupcrna- intellcdus cft im- ' proportionatus ad illud . quod via nacurali non poffumus applicare huiufmodi concradiftoria Deo. quod primum principinm rantum poccft applic^ri decem Gencribus . primo quia vcritas ifta rcuclata noncftfuflS- : intcllcdus ad aflenticndum cicntcr inclinatiua fibi & : ita cft Agem fu- improporcidnale pematurale agcns. fub terminos prt. . I. Hic arguic Dodlor conrra Hcnricum probando quod prima principia eciam . fenfibiles fupple: quorum cermini .& ponderanda.Qua^ftio & per aliud in rationc formx I. an fic bcatum.j.an pro inftanti . Sed ccrminus primi principij.qu6d ex maio- non fequuntur conclufiones.5. di/l. nos primorum principiorum dici de quoliber.i. poflit imma- : pcrreuclatio- adhuc conclufioni talinon Tom. vel eflcncialicer in eis vc eciam vulc Scotus infra J.prsdicacur in minori : .De quolibet encc vcrum eft dicere qu6d eft. fumituri communicace cerminorum. pro (lacu ifto incelledius nofter vircualicer . puca huius conclnfionis DemefttriHM. Scd minores non func ribus folum nacuralicer raanifefta. cur. id cft.vel vide qua: nocaui in 2. fcilicec illa. . ctiam cft na.tvi\ctz- pricicipium. Et prim6 adducic rcfpon- poffcmus applicare primum principium & fecund6 dac re- hoc . a A D tmiu/tifScc. d Hoc nihil valet .i. Similiter fi cx fc cft capax illius aflcnfus caufati a tali agcntc . inftanci dicantur concradidloria in Dcus Et c idee aliter dicitur .cum g Jdei refpondeo.quia Tum. 8C Prtpo/itiuM fartefrim» Sum.quidicic.S:c. caufando in ipfo affenfum quo proportionatur ajferftmfimulcuminhuic vcritati. dicir. tcUeSItt & ncc formjc ab ipfo imprcfla:. habencur ex fenfibilibus. aliierpcf(ft. . Et fic paccc .vel non cft. quod prima principia nulpoftunc applicari infenfibiJibus . j.^. qu6d fi primum principium fic nocuni nacuralicer:qu6d etiam minores.iri tali agcnti. Scotioptr.turaH? & do. effe : De lege tamen eciam ioquendo de Theologia reuelaca. Sed omne animaleftens. quodnaturalicer cognofcimusprima principia. i. Prima refponfio cft Hcn- cum.quidicic. Statur " igitur in fecundo non in . vel ad inclufa : & cioDo(Sloris euidencer concludir conira Hcnri- iicifn5«m»j4. func applicari conclufionibus a:cernicacis tum poffunc fciri conclufiones. 37 quia pcr iftum aflTcnfum faftum in ipfoj qui cft quafi quacdam inclinatio in intcUcftu ad illud obicdum . & ifti cermini abftrahuncur a : fcnfibilibus. Itnm ohit* moucatur. &: pcr aliud proportionatur. id cft .Certum eft enim . ioquendo dc incelleau noftro ex nacura intcllc- lo modo dus hoc . fiibieElos pritnorHm principiernm.Nanc nocum fit.quia cermini eorum func tem. quia funr communiflimi.W<tc mi Varronis cft rcfponfio Guillel- /t^. quod : cftm (cum vel vircualicer . immacerialia . quod pro & ftacu ifto canciim coghofcamus in fc formalirer vel qua: contincntur vircua- liter .vel non cft. fiuc intclligas fit fiuc naturalc.^ofupernaturalitcrcapaxrnanoportctcrgoipfum peraliud proportionari illi aflcnfui In rccipicn. intelledus no- ex natura intelleftus . vel non dicimus dc quolibec entc dicituc efTe) quod cancum diuidicur in de- cem Genera.& libus tum nam fi can- re aliquod communi. Ciyn turalc .cum non cognofcamus ipfum in fe benc lic pofTunc applicari dubicando de aliquo ente . Dico quod cx fc cft in po. . fed cum minoribus adiundlis. quod fi Henricus jntelligac . Si vero Henricus incelligac . hic. Ec fic Henricus dicercc ad minorem . fenfibilia : vcl vcl eflencialicer in fcnfibilibus. prima principia cancum pof- : fibiles .pofitiui cft qui . ibi diffuscgloftaui. vc fupr^ dixi nacura:. Hones qaorundatn : fponfionem propriam.an dc agcntc . vel func in fe formalicer fcn- quolilfet-. .toncaufn tiuum intcllcdus ad iftam vcritatcm . tjMtft. cicur in maiori.quorumcerminiab(lradti iunc k fenfibilibus.qu6d primaprincipia cantum poffunc appiicari ad conclufiones fenfibiles.ftacimpofTcm applica' decerroinacur ad fenfibiiia. vniu propricraces ipfius. Si eciam loquatuc de in- & iclle^au noftro pro ftatu irto .quarum termini non tutc fcnfibilium & vnm .d.crunr norae nacuraliter. Sed agcns fupcrnaturalc cft fuflicicnter inclina. qu6d non applicare prima principia conclufionibus terialibus . verificantur de infcnfibilibus quo fed pro : & pacct in litcra. quia ipfe Doftor exprefsc vulc .prtportionatttr intelita fufiicicntcr proportionatur illi . Dico camen vnum . nifi cognofceccntur diftinftc ncmcamen adiuci . patet effe falfum cum . f^de ettm COMMENTAKiyS. rcuclarec mihi diftinde Deita- primum Deo.^«<f/?. quod Henricus benc dicic:ncc in hoc Dodtor rcprehendit Henricum.& paflum fibi improportionale. &c. auc Detu eft trinm quod depfndec ab ido De x\.qua: dcbcnc illis maioribus adiungi.iermi- Doftor dac refponfio- ncm propiiam . vcl cfrentialicer conti- nentur in fenfibilibus . poflit nacuralicer cognofcere raulca infenfibilia .vcl originis dc mcnfura Angelorum.vcl fapcrnaturalc Cum infcrs dc forma. Minores fumeniafuh primii principiis . Hacc camen refponfio dcbcc exponi ficuc refponfio Henrici. §. fter & fubciliterpacet infri i Do€tote diftinil. proportionahs iliud vcritati illi : : ifti.f.fiqiit oporcct ipfum proportionari tali obicfto per aliud du. . t Alia datter ref^onfia . f Concraarguic Doftor. 13..

quod non licear .Refponfio ftac in hoc> quod ex quo tcrminus przdicatus in primo principio cft communiffimus idc6 irtute prixni principij . oftendic ratio- przdicata principij .ergo cx puris naturalibus poteft atringere adcognitioncm cuiufcumque contentifubcnte. vel viuens. Si ergo fub przdicato primi principij non licet defcendere. & qu6d niflimi in ratione fubiefti principij non . Scd certum : non includi- quia tunc per ratio- nemanimalis demonftraretur prim6deanimali: &deindedeomni adaniroaI. yelhoc animal. de quolibet fubiedlo. fi intelleftus naturaliter in- clinaturad ens. Deinde ejfe ciz .videibi. Et quomodo fit ratio illius obie^li adz- hzc adzquatio debcat intel- ]tgi. fiue.qu6d fi intclligatur obie6tum fu. non contingic defcendereadaliqua inferioraiquiadcfcenfuseflet mani: eft vcLicet ergo dcfcendatur fub falfa.fg^ig^ adzquarum potcntiz. deftruttjetpjam. Hic arguit probando . Scd animal eft cns : ergo dc animali dicitut : eflc non vel . h Ad probMionem ^ico. i . fed fortc difiundim omnis homo eft & ficde fingulis : .(^ infi-a difl.fcilicet ifta fcftc falfus. farnon tamcn fequitur ergo ifta pars eft vera. vel non ejfe.veI accipit obie^um naturale illud. contenti. k Cent^ai^udobijcitur. Cunc non clfct adzquatum . habec nacuralem inclina- tum .fcquitur qu6d pcr primum prinle. Dicimus enim illud efle adcquatum obie^um potentiz vifiuz . a pofitione confequentis ad Quicquid alij dicant: quod licct fub prxdicato ftante confus^ tantum non liceat defcendi copulatiuc . exempli gratia De ^uolibet ente dicitur efe. adasquatc includitur. qui diftinguit maiorem quando dicitur . Adprimumargumentum fadum in prin1 cipio quzftionis refpondet Doftor. enspro ohieEio naturali nem pofitioncni antecedcntis. inte|Ie6tus habet naturalem inclinationem cns inquantum ens . vifiua . inquantum cns. quo vir- . fcilicet contradidionis . Sicut patet de rifibih'tate . & altera eft fal- . Sed inteUeEiut habet ens .&fecundum quaro primitatero.ii. quia gere . contentum fub iUo fit per fi quia fi non .quiiiftaeft vera : De quolibct ente cuiuflibet contradi£lionis altera iftaro . poteft ex puris caufis naturalibus attin- caufando naturaliter cognitionem illius.defcenderc quouis modo.i. Non enim virtute efle. Hoc patec per rationem Logicam quia fub prxdicato vniuerfalis afHcmatiuz .quod eft adzquatum obie£tum intclledus ) quod tamen non poflit caufare cognitionem cuiufcumque fare & £t dicit.Prira6 addu- non do Excmplum : OmnU homo : naturale illud fic : & eft animal: potentia ex caufis naturalibu3:& cia confequcntis . cipium tantum vcrificatur przdicatum communiflimum dc quolibet conccmo fub fubiedo pci- mi ptincipij. qu6d potentia habens aliquod communepro obicdo naturali. & . imjuanturn . intelledtus pomt naturaliter cau- cognitionem alicuius obiedi adzquati (vt puta encis. prin- ralis concludi aliqua proprictas) inferior vt pata. id eft .qu6d concefla minore in vtroque fen. inquantum ens. ^.ralispotenciapoteft in quodlibet concencum . & ad ex puris naturalibus poteft actingere ad cognitioncm entis ens. quod dicic eft obieiium primUm naturaliter . poflit ac- tionemad cognitionem cuiufcumqoecontenti: & in hoc non reprchcnditur a Do6kore. Secundaratio Ijogicaeft i '* communiflimx .quodeft inferiori Sic in propofito iropoflibile. cendo refponfionem Guilelmi Varronis lib.Prologi 38 & pritnam partem minoris : negando fecondam partem minoris. inqiian- Etin primo ienfu concedit conclufio- fcilicet qu6d .3. vel communitatis. Et pnmo dcclarat quid iit obie. il!f'd fit eh. ftat qu6d . fcilicet. «"Contra hanc conclufionem areuo^quia "^'"" ijuin tjHodlibet obie£iumnatHraliter : impojfibile alijuid alicaiui poten- . fic fub vtroquelicetdefcendere. Licet ergo fequatur:ergo dc hoc entc huius con: : tradi£tionis altera pats eft vera : Philofophorum. aliqua . virtualiter rifibilitas commu- includitur propter quid paflio particularis tur in . monftratur de homine per rationale tuah'ter eft .Dicit. medium non potefi ejfepropter ^iiid refpeiiu pajfionu &c. vt fic defccndendo ergo : hoc.qu6d Ci intelle^tus pofllit attingere ex puris naturalibus cognitionem cncis . . & patuit fupra. ergonaturalicer inclinatur ad quodcumque conrentum fub ente. m Dodlorcontradecifionem huios Dofto- areui t . in & nihil poteft percipi<k potentia quo non quati. videlicet ente: cuiuflibct . vel negatio . licet in fubiedlo primi principij communiffimi includantur paffiones ipfo .vide- . 8. Et aflignat rationem . quod ccrte non eft intelligibi- Teneo enim ad mentem Dodtoris hic.^. ra. ad quod potentianaturaliter in- . quod fub przdicato primi principij contingat defcendcre libct .veIvirtuaIitatis. quod poteft attingi a hxc func omnia animalia ergo omnis hoc animal : coromittitor enim falla: non tjngereadillud. & alicra eft falfa : igituc de hoc fic negatur ifta. rum : eft & f\c parct quomodo fecunda pars minoris manifcftc falfa. nec difiun€liuc. quod ex puris naturalibus poffit caufare cognitionem cuiufcumque contenti fub ratione propria. . quia bcnc fequitur de quo&c. valet de quolibet . dida de fubie£to primi po(Ent vetificari de quolibct contento fub fubiedo primi priucipij . inquantum ens. qux deiie : ijuia . .q. . contenio fub : fubiedlo priroi principij verificantur pra:dicata : communia didba de fubiedlo primi principij. : & huiufmodi & qu6d tantiim : communia .alteraeft monftcari paccicularia przdicata de contencis fub fubiedloprimi principij fed tant^m demon: Zxemfhm. quod poflit naturalicer attingere ad quodlibec contentum . hanc concedit quia . Ibi ris . Qaarc. fcilicet & pars & cft vera . Ec fic patet refponfio ad argumenta pro opinione communifllma prxdicata. ilrantuc If. clinacur:liccc ex caufis naturalibus vc defcenden- porert dcfcendi fub animali homo efi -r. Clio . Sed in fecundo fenfu negat conclufionem fequi. naturaliterpoteft in quodlibctcontentumfub illo. primum principium non licet per poflinc de- fubiedo duplicitcr non tamcn potcft defccndi fub przdicato quia femper ftat confusc t^ntum. Refpondct Doftor qu6d ifta propo- De &c. ratio negationis Negator ifta confequentia . : tjuolibet affirTrMtio . eote cuiuflibet concradi(flionis altera pars . qu6dfitfen- cipij poteft praedicato primi ptincipij iibile.ptolixcexpofuiinfri(^. vel hoc. qood przdicatur de oroni perceptibili a po- (k\im tentia vifiua. & conuertibiles cum non tamen includuntur pafl[iones inferio- &c.Scc. qood habens aliquod commane pro obie£to ad^quato . tantum communifllma: fed ficut etiam in raiione animalis.

Liicc 14.ad quod poicntia 6c illimitaco cft intcUcftus .quiincluditur in quolibet per fe inceliigibili fequitur de fiCto. qu6d pofito.vt pacet a Ij^ vt infripatebit difiin&i. : tatiuum:puta. Non latnen fequitur poffum cognofcere concepcum cutis in communi. nifi in .Scc. Obiedlum dico natuiale. Sed non poteft ina(^ura rcfpcdlu albediniscx fc fola. letikin Adtertium diio.t. Sed occurrit htc aliqua difficultoi . .inquantum cns . Hecefl.i4.inquantum cns fit ad*quatum obie6lum incellei^us naturaliter attiiigibile \ caufis naturalibus. Tom. vc adzquacum obieclum intcUedlus.inceiiedus crcati ex natura in- mum ens non tamen eft notum via natuiali. fub rationc perfedif- </«/?. Hic Do^lor dat tefponlionem propriam . commutinAo hoc aliquid in quale quid. Quia fi ad ' *" cns. paccbit iofta<i</?. P''° ^^'" iftonaturaliter atcingibile. : naturaiiter poffim cognofcere quodlibet contcntuin fub ratione pcoptia.8cc.i. poflunt cogoofci: foium enim iila poteft natutaiiter pcrfcclius poflcc virtuaiiter continctcpccfccaius. tis . ). . communi acccptum .qua eft terminus calis relationis. qu6d homo ordinatuc ad pccfcdiffimum ens .\. Rati» Mitem. iftaina- tis clara phantafmatum : Sed de ^. Dcindedicit. dicatuc Licct enim ens in vnura de numeio inteliigibiliura .qu6d aiiqua poccntia creata habeat nacuralcm inclinacionem ad ens . quia fi cognofco illa rationc . aut fupecnacurali. qua ordinaiur .4. epujt. qu6d veritati complexa alicui firmiter te~ ttenda fintelleSm pojfibilu efi impreptrtionattu : pu- huic vctitati . non rclatio ordinis potcft cognofci. inquantum ens . &:c. fit quiditas rei fenfibiiis : accipicndo fcnfibiie . inteliigere quodiibec valet tefponfio Francifci in g«iVyi/ #t.fcd poftca ncgatur . ergo n^curaiicec potctitconcludi. ergo necin obiedlum fupernacurale ex caufis mere na- vide turaiibus. nifi in cnte pcrfedliffiino non tamen cft notum via natutali.qu6d ens . V. qu6d In- tcilcdlus crcatus poffit quietariin cnrc pctfcdlif- fimo fub ratione perfcdiffima natutalis non eft ad Dico fccund6. quod natura fuprii dixi. ? Dico . ne perfciaiffima fic poceric cognofcere via naturali vlcimum finem . tamcn ipfam aliqoalitcr declaro. Proiogof. liuc cognitioni huius veriratis. & hoc via natutali naturaliter eciam poffum cognofcere ipfum B . qu6d incellcdlus creatus habeac nacucalem inclinacionem ad pri- . iiiimitaco raliter actingibile. &c pcr confcqucns ad' perfcdiffimum contentuin fub enie :non tamcn fequitur . etiam pro ftatu naturaIc:inteiligendo naturalitcrinciinatur.4}. vc paccr.^»/?. naturalitcr : quantura ens . tuilU.6^fl/i^.itus fit ordinatusad vltimura fincm . fub ad ^ . Ec ciim dicitur . quod nacutaliter non poiTum cognofcere ipfum. Et nota bcne banc literani quia imponar inultas dtfficultates . vero ioquamur de inccllcblu ^ua/1. Vuit cnim Doaor ^^^^ obicftum adacquatum intelleaus noftti t. obicdlum adaiquatum incelledtus creaci. quod via naiutaii cognofcatur. . non concurrente fupplentc viccm . connderatur vt racio eius per fe includitut in quolibet intelligibili. Dicoprim6 . ita quod cognofcatur fub rationc illa quia talis qua ordinatuc ad vicimum finem: . vc Oporceret cnim probare . qu6d ex fe foia poffit caufarc aftum eognitionis refpcdu : albedinis bcdine ( quia talis potentia eft pcrfcdlior ai- & ide6 magis vidctur contincre illamvirtuaiitcr) quam . maxime cogniciua cx fe foia non poccft in adlum refpctflu aiicuius obiedi tiuc.inquantum ens cnTe obied):um adzquatuin naturaie : iioc e(i. I. Sc . vt eft adzquatum obiedlura intelledMs . fe inceUigibili. cali obicdlo quid mirum .non fcquitut quia . cognofcir cciam nacuraliter i|ifuni B. qu6d intcliedlus crc. inquanliim ens . vel virtualitec aut cognofci- .ica qu6d-celatio illius ordinis naturali-' tcr cognofcatur. vnica intcUedione: £cut etiam fubftantiam in communi. : quia appeticns impoffibilc.vel inclufumeirentialicer. quapotcntiaordinatur A : ad iilud.Aig\i'n[\icl(oTUO' ri fi nulia poccncia . vt infr^ paccbit. inquantijm cns vt eciam cft communecnti crit cx nacuca inccileiflus : limitato . ta id cft quz .Quid cr- quod go quictaciui. cx phantafmacibus & dbusagentis non. ncgandominorem quod ens.3.f. & cognofci poffunt cognofcere .Sic. quod imScotitptr.Non fcquicur. fed excedens.qu6d naturalicer non cognofcituc. adzquacum obiedum ifto. vei vteft terminus vifionis intui- o Confirmaturreffonfic.Scc. vt eft commune cnti limitato. : I O. in.&i»4. termino nonprxcognico :vcfuprkdixi. vcl fic quie.difi. quas declataui infr^ . vt fupra pacuit }.vel fruitionis. fM4/?. quod poffit cognofce: fii Dico vltimacc . Concedo. ex lumine intclie. ordinatum ad taie ens fub ratione vltimi : tcllcdbus. ibi.Sequitur . inquanti^ai ratio entis concinecuc in quoiibet per & /'al"""'/" *' 39 «(fxqaatum naturalirer . fub cacio.j.qu6detiam naturaiiter . ergo nacuraliter poiTum cognofcere ens. Ec ide6 (i natuialitcr pofTum intelligcre ens . Si via nacurali . vt obiedlumadaequatum quia tunc non poflct per- tum Doftore infrk. Quamuis litera fit fa.& 3. quod .Scc.: ccrtum eft. quiaHcpoffum concipere ens in fe .& huiufinodi.^. Sc inagis DicitcrgoDodlur. pctfedliffimo cntc. vci in fc for- qustro . non eft adacquatum obieftum nacu- gofit cognitura via naturali . in- inteiie£tns ' Re^orfit. qu6d fit no- beat naturalcm inclinationcm ad ens . Probacnr confequencia vlcima . Licerer- quancum cns . I 5« intellcdlus' crcatas ha- ens.qu6d poffic atcingcrc illud pctfcdliffimum via iiacurali . fub illa rationc. non fub racione ptopriarquia fi cognofco cns. maiicer.vt paccta Dodloie^. D 2. qua ordina* . turalem inclinationem cur via naturali : & fima.l>'^»i"*' fcdliffimc quietati \n fcnfibilibus. fi . etfi via naturafi notum fit intellcdlum cteatum naturalicer inclinari ad quodcunquc cns & qu6d non poffit quictari. rcobicdhim mcrc fupcrnaturale cx puris caufis naturalibus quia tunc fequerctuc.fub iiiaracione. vt dicit DoCtot vbt fupta.j^t). : . . quod tale cns fit fic . inceilcdlus noftcr habct na.5. non eft proportionalitcr mobiie ad ca. Si eic adhuc oportet dicere .difiin^. : qu6d nacuralicer poifum Ncc intelligibiie. Fallit/ecundumfallMcUmfigttr* diSitnid.qu6deftens limitatum.vt fic adaequatum:quin n ^d argumentum igitur eft aiia reffonfio realit. ad minus negatiuc quia roagis videtur . Deitt efi trinm . MJt. Cum arguittitis tfi ttatMraUter. qu6d cognofccns naturaliccr yi B tur ad fub illa rationc . er vnus . vcl aliquo in obiedhiro merc fupcrnacuraie non poffic ex caufis mere naturalibus ? Eft ergo argumentum a magis .Qu^ftio HMs. Cum p dicit . qu« virtute virtute intcllcdtus agcn. qu6d polfum inteliigecequodlibec pet fe inteiligibile fub ratione entis .

. vt ab ipfo moucatur . i. : Item 17' . & lib.^luia veri- fata fadla reuclationealicui pri- : efl pofIibiIis. £t fic non requiritur aliquidaliud medium proportionans intelledlum poflibilem plicjter verac.Deu$ eft trinus. ca in ratione mpbiiis > refpedu talium agcn- Licct intelleftus poiSbilis (it potefiti* & ma & .de reHa inDeumfide. mumagens. Std agens fitpernaturaU (flfitfficienter inclinatiuum inteUeiins ad iflam veritatem:(\a\i.du- plici mode prddi£t«. fimi- pTcfne fupcrnacuralc affentit illi veritati . Similiter lcAus poflibilis etit fibi cunc fiet proportionatus pet aliquid aliud t}um.quorum eft : infidelis . intellci^ns potentia obedicntiali ad poffibilis eft in potencia receptiua cuiuf- cunque cognitionis ledtus pofnbilis Hrproportionatustali veritati. fnpple . Canus de locis cap.&c. qaa cognofcic Deum elTe ttinum & vnum.depra/cript.i. r. nari rali agenti Cum infers : ergo intettetlui efl improportionattu ad illud in potentia obe- & per aliud proportionatur . vnm: non poteft tamcn firmitcr afrentirc illi vt fim- . ergo intelimproportionatus fiue affenfus eft fupernaturalis . £t quia & Sandborum & primum agens non tamen eft in potentia obedientiali refpedu eorum. agens c & alius eft a(5tus. deverkoDeicap.cap. fit eft pernarnrale. s mouere .56. Et tunc quzro de pafHua proportionata. contra Maximinuminitio. foliim agensfupetnaturalepotcft immediate caufarc aflcnfum . vc fupr^expo- fitum. t. Czdio centra har. dub. natu. defenfionu fideiyCap. id eft. mh cuiufcunque affehfus: aflenfus. & .cft quo Hoc dicir. in ratione hanc veritatem fiue . Rcuelare cnim hanc veritatcm alicui intelledui. id eft.i. poffibilis ex fe eft in Citm AUttrn nrguutigiturfit freportionMHt per cognitioni illo proccfTus in infinitum.Et per alfMd in ratieneforrM. fi agens .id cft. 4. X. afTcnfui) ab ipfb imquia agens fupernaturale eft ad immediatc caufandum talem af:Jicut oportet ipflm. Nam guidtfi e»u fart nttUi»m noritiam in 1. mouem fi . Suar. cognofcit quid importatur per illam. »d primum capax talis aflenfus . : non nunquam defuit gcneri humano : fcd quiaMoyfes primo fcripfit Pcnin lcgc Mofaica .^.io. quaecunque potentia reccptiua eft in potcntia obedienciali . capax. eftcaufarein illo iJiim. Detu ejftrintu. fit in perfeda potentia Necoporret porportiona- formz .fapp\e intelledlum poffibilcm . : aliud proportio- cum obcdientiali ad illud.quo cognofcb h^ijc veri{a- ^dclis aftencit mum fit quia intelledus Dcinde rupernaturalitcr caufa- diftinEl.part. (id (vcl imprcffo : ) . quo aireiitit huic veri- Nam taminfidelis. Ijuntn.& ynas:per aliud. proportionans cfFcdliuc fit fupernatnrale : ergo intellcfkus crit improportionatus illi:& pcr conTcquens proportionatur per aliquid aliud .4. Vtmm cognitio *Jupematuralis necejfaria viatori ^pt fuficientcr tradita infacra Scriptura. fcd fcd non vero non.vrpatebit^Do6l:ore tur aftenfus in incciledlu ideo refpcdbu cuiufcunquc cognitionis primo intelledus poflibilis recipir fupernaturaliter hanc cognicionem .^.^uafl. ad piimum agens .id cft.Medinzlib. id eft .Scc. /»^.ldeft. i.»gens . ad PammachiumfrcrtuW. Jhpernttturale reuelam. aliquid aliudfid tis . vterquc cognofcit illam.intel- illi quod : . i. tali Et loquituc hic Dodtor dc primo fimpliciter aftenfu . 35.y. potcntia obedientiali ad pripoterit immediate moucriabillo in dientialiad tem: &alius . agens proportionans cfFedline literaftcnfus illifu. VoD non quia cognido ncecflaria . art.mem.non inprimo. Non tamen eft proportionatrinm . i. per aliud ri & . Dicit ergo Doftor qiiod fic proportionatus illi veritati per aliud in racione formac Similiter ex fe v . faftum cuiufcuu- agenci. Detu efi vnm . quo aftcntio illi veritati licec enim aliqiiis pof&t naturaliter habcre cognitionem de ifta propofitione . vcrf fitcra Scriptura. iilius tati : .quia habet naturalem inclinationem ad cognitionem huius veritatis .Prologi 40 per aliud agens. T I O II. . Auguft.& aficnfum illius veritatis. habet naturalem inclinatio. puta Q^ iE S huic verirati. in rationemobilis . refpeftu cu- cft.£tu eorum nem ad recipiendum illud: ) ideo refpe^u talis t»nlum. quo inrelledus forroalitcr proportionatur tali veritati ica quod quia pcr iftum adcnfum : non oportet in^elledlum per fu- : quia fola voluncas diuina caufans cognitioncra. paulo pofl initium.x.cap.&c.ti non eft proportionatus huic vnw fit proporDewefl trinut concedo quod fic tionatus per aliquid aliud : Dicit Doflor in infinitum.^. lib.e^»y?. yeritati. adhibendo fidem di£kis .rejptraliter capax (id eft . iib.tHttttte »li' & & fic & : . Sequitur naturalis. x. Aus afintit ratione formaE:quia per iftum aflcnrum^&c.c). cum que yeritati$. quorum non eft capax:fed tantum refpefla eorum. Cum vltra de illo alia tjuAru y^cX>ico quod r capax Statur igitur in fecundo. ^utft.vcritasillafupernaturalitercau- nerao firmiter pofict aflTcncire.pcraliud in tis : rationcagen- & peraliud in tatione forms. q fic fiet . Et quia intelle- & : proportionatus pcr aliud hanc cognitionem foc- mouen- . non intellcftiim caufando in eo afTcnfumjquo formaliterafTentiat illi veriuti. »y- . ^uia fer vr priiis: agens fupernaturale ira fufficienter piopottionatus illi ad hoc . facra Scriptura tatcuchum tnenfam crgo.& 1. lib.etfi r4/<7?4. aduersus har. i. : poteft fufficientcr poffibilem in ipfo. Bannes i.&c. id cft. Bellarm.qutrum tfl €»affenfus cft meic in potentia obedientiali ad prif»x.in K. proportionari taii obieilo : puta eft fuper- eft fufficicns fenfum. Hieron. iufcunque receptibilis in eo. quam fidelis cijm difputant deifta. fed tantum vetus Tcfta- crat in lcgc naturx nec toca erat InteUillut ptjfibilit ifl in potenti» obedienti»li & intelle<5lum tali vericati. quia ego poftum afTentire illi.io. Alcnf.

& ad falutcm:crgo. quz momcn- nullius ferc circnt nifi illa fcriptura cfTcr fic facra . fcriptu- & com- prchendir nouum& vetus Teftamentum. tholici pofteni dici Scriptura facra magis . cuius przcipua fundaraenra func . quz fuscprobat illud fuppoficum ram . dicentes vetus Tcftamcntum cflcamalo principio. dicendo illud pofle difpcnfati a quocunquc non Sacerdote vcl aliis Imiufmodi aud^oritatibus innitendo . pof- nifi re- qu6d neque cx rerminis nota cfncque ex difcurfu colligi poftet y.Qusftio Itetn quicunque audor fcicntiarum .i. & quxftio . ncccftaria & i\\Si- fit . . Quidam vcr6 tantum Tcftamentum vctus accipiunt. V. tota & rradira . infirmus ejl olus manducet.T. vr cheto omiflis .F. fi quid ex Patrtbus Dodoribus maioris au- & thoriratis gratia liaftcn eorum inc addendum abundc fadlam fucrar . :* ^i . vt quantum in me cft fatisfaciara . 1 4. ramen n^tam principalis. probaro .{icut patet in libris . Item lacob.IOANNIS T>ONCII. male inxo ha:rctici nihil "^f* ^^"P^'"^^' . ficut & czreris ab codem Ly. In iftaquajftionc funt hacrefcs innumcra: tcm Damafccni cius.&c. y. .cuiufcunquc authoris Ca- ptura dicitur ti . VAMV I s Iiaiic quarftionem Lychetus explicare quod latiuam .multa funt. diuiditur . hoc eft . y4n vettu & Scriptura facr* cunda . Auguftinus 11. Itcm . qui dc his rebus cgerunr . Hoic ergo prouinciz roihi ab iifdem impofits . fola abfque comracn- locis recurrere pofTct prorfus vtilis fit . Supcrioribus vifum erat exei . Ex hoc crrarunt circa Sacramcntum Poenitentia: quidam . quia Deo authore Scetioprr. dodtrtna in ca clarifllme propo- Dodore. tanto plus vitat fuperfluitarcm in tradcndo fcd in facra Scriptura vidcntur contincri fupcrflua.&:c. *'*''" &: Auguftini dc Scriptura recipiunt . proptcrea . vcl non . adquam oon fent viribus folius naturz pertingere . Qmdam autcm aliquid vtriufquc. Sy-PFLEMENTl^M R.dc quibus non cognofcitur ccrtitudinalitcr cx facra Scriptura. -^rg. rradita quam vocamus homini .nunc in hacquxftionc oftendat dodlrinam illamreuelaretur fcc . quzritur vtrijm in facra Sctiptura dodlrina reuclata fupernaruralis cienter . .tur . de CiuifAfffCap. hiftoria: multac . Confitemini alterutrum feccata veflra. *• "^" .qui diuerfas fcntcmias Scripturarum malc intellcdas habcntes pro fundamcnto alias ncglexerunt vcrbi gratia ad Rom. refoluir quzftionem principalcm brcuiter. expontio aliqua adiungcrc- pediens Ctnnexio frMdenti. ^ : tclleais. "^' fumus.vt Saraceni. huim qutftionit eum facra . 1 41 1. imprimis aduerro connexionem huius quasftionis cum pra:ccdenti eam cfte . fed : mult6 & parcicularitcr afll- ftcnteconfedlacft. ncceftariam efle horainibus pro hoc ftatu do£lrinara aliquam reuelatam . fupponit illam Scripruram. Hoc autcm per o<5lo vias ratioocs valdc vrgentes a Patribus depromptas . qu<lm quod principaliier quzritur . id pcr Scho- citaris locuplctiili- . nimirum ^ Catholicis dicitur facra . authoritates ab eadem fcriprura dcpromprz tur. uelaram & propterea fupernaturalem . non foliim quta dc rebus facris agit .}. . eirc facram . quandoq'uidem tota Thcologia fpeculatiua ab eo dependec . Contra.vt Iuda. ex quinouttm Tenamentumfit bus prima cft . quod cum in illapluribus rationibus probalTer Dodlor. humanarum quant6 acutfor intcllcdu. non fufficientcr vitabitillud: crgo. ad quequis.^. quibus Mahometus immundus aliasimmunditiasinnumerasimmifcuit. Qnidam vc- . damnantes facram Scripturam vel pardc hajrcfibus. Htrefes . D } SCHO Hiuifia j»*/?»»»»'. & omnes libriTheologici . & autem pcr facram Scripturam vctus nouura Teftamcntum quoad omnes partcs admiffas ab Ecclcfia catholica Romana. nrafic ^ ottiiferir. inntxa autheritati diuina ? Sc- An in ea fu^cienter tradatur doHrina reuelata &fitpernaturalis^rt htcjiatu mceJfariA viatorihiu de lege trdinariaf Tom. : toproponercrur. . Qua: Scri- git Cur Seriptur» dUtttur fter». qui- & bus pofteriorcs Scholaftici oranes fere vtut. quidam non vctus Teftamentum vt Manichati ficut in libro Auguftini de 'vtilitate credendi patct . . Quidamaliquiddidum in nouo TcftamcntOjputa harrctici diuerfi. loqucns dc fcnptura Canonica ait: Cui fidem habemns de his rebus c^hos ignorare non exfedit nec fer nojipfos nojfe idonei ccflaria . vtrum fintpcccatamortalia. vt carrcmonix . facram confeftam mcdiante fpeciati afllftentia Spiritus fandi .i. Quia ver6 haec qusftio qua . fufiicienter contineri in facra Scriptura : intelii.eflcfacram. ^rg. cum placcrcr. quod traditur in hac quxftione .quorumtamcncognitio eft ncccflariaadfalutcm . Vnde in duas partes totum . & quia huius cognitio magis neceftaria eft . quia nefcicns illud cflc pcccatum mortalc . fic enim omnia fcripta. & nullam habear controuerHam fpccuomnibus Catholicis authoribus in ea & conuenicnribus . quarum cognitio non vidctur nc-.

vt patct confi-1 ri n.opere imper.1 j. 8.oftendit. i.Talia ^ .qu<tfuturaprmtinciauit.cap 6. iuxta illud ifate 41 Dicitc quae vcntura funt . conueniant.fitnatus moucri ab obicfto euidcntcin fc. 1 7 ciuit. Tide Bofiumdefignts Ecc/ef . in Scripturam. cap. De ' fccundo.ncC3. ttit.qua> vtitur i^ugufi. o£to funt vi:E cos rationabilircr conuinccndi.vel ab illo inftruftus .Z o. Angiluiio- ' vthic.fubd. de Trin. ad Antontn.J^aliter autemfcliarij inprncipuis articulisfideiftbi contradicant. 15.t. prgteflantts . cap. de quibfts cap. 1 8. Maior etiam afl^umpta non tantum probaturpercxemplum dc Philo1 .Tertul.^j.Miracula. hom.quia folus Deus • .z 1 Juddorum excttcatic^cap. faUtbiliter futurafr*dtcere.Ecclefixftabilitas.cap i6.it.Athan.de Bapt.6. (jr CaUinoturcifmum ^ lib. 9.cjr iH.non ab alio.miraculorum Dc primo Prima vta Jumitur a prdnHmta- - tium.^.Vnde Chrifium effe mum:In c^uem conuejniunt omnes conditionesfrophetatji de Mefiia. vt eorum non mirandafit confenfio. fuis.LegifiatioyC.tra^.ex his.cap. Nouifacrificij inftittitio.cap.fedctiam per rationem. Itb. T^ \. j cap.^ Itb. crgo folus ille. hil autcm cft talc de non cuidentibus ex terminis. vcl inalio. quiafolus Deuspetefi innon pojfe ejfe^ifia fiam fcicmus. Minoremprobat demonfiraus 1 intendebant Euangelifidt .c. i . .^-Secuada via efi concordia Scripturarum.to.t 8 exquibus locis Prophetarum habentur hx conditiones prjcdicfit de Mefsia oficndit nofier Aureoltii.Eccleiia:cfl: trium^ phus ita Iren.t j. conuentre. Ambr. Hac via vtuntur Creg. (^ tdem Augufi. * iftos in communi . qui laboreetiam literario monumenta fuorum dogmatum reliquerunt.c.^.Humilis conuerfatio. t. Ajtgufi.Iftam viamrangit K\\<^\i^. Nafci exvirgine.^. c 4 1.cap.ia cum intellei^us. /ib. nojiramfidem EccU' Deo.\.^.ncc Secuia via cxprincipiiseuidcntiam habentibus . lib..t. cap. J r tlcranti Iibros Prophetales ex quibus non elt dubium qum lequantur pauca qua: reftantfccundijm Grcgoriumin homiliadc Aduentu.libellofuo vere aureo . ifi&funt.vide apitd Apol.^ tres I. DCUS. f l-i- crrorum.diuin infiitut.nifi intclledusfupcrior noftro.Prtcurfio BaptifiA^cap-i.agens de Matth^o. cap.cap Ijb.Futurorum Pr^diSHo^t/^.^. .quod inter cun^ta^ qudfenfere. ^^Onrra omncs 3* Qdo vu €omr*tnfi-^ j. * . quoniam dij eftis vos.rcmanebit fibi Theologia ncjutra. y . * .qui Hebraice fcripfit. Chrijlo efi talU:ergo..7. Tomt oilo vias conuincendi & .dfde ^ . ttoni pro- phetica. in Apol. 1 1 . bolica eruditio. Neque enim in multitudine Philofcfhorum. 1 • • . (j)- Cregor. in id lob t j. vt videtur probarc Auguftinus.i6.Hierarchia ecclefiafiica. .cap. Hanc viam pertradat Auguft.& diucrfis tcmporibus exiftcntes .ld enimfr&cifue & Afofioli ex Prophetarum prttdi6iionibui de Mefia .y. S. 16. lufiinus Apol. ^. prxnunciatio prophetica Scripturarum concordia . Hac vid Pa- & {vt ait HtUr.fibi inuiccm conCcniim^t. contra Faufi. 5 feci. facile quis inuenerit .^13.it .J>rohare Matthdus. Amara faltitifera Pafio. . 3 . qui fecit concordiam in fublimibiis difcermmt hitreticos.t6.c.^^^ VyqujB funt.6.in Matth.} .t.]ib\ nifiin fal(itate.cum tanta veritate implentur. cap. potcft naturaIitcr.ad ludAosfacit hunc SyllogifMefiam. S C H O L V I M. Nazareni nomen.%.t^ .Vara\ .- 1 fingulorum claritas.In CaliUaprima conuerfatio^ibidem. obicdo vidctur talcm aff^cnfum poflc caufarc.^.t j. catechif rttdtS. poteft ca certitudinali- Hom.tq.dry.Verafe naraffe prtterita.ibt. LaBant.oratione contraArrian. . quikiu ojienditur .fcilicct 4.defide cap. audoritas fcribcn. de Ciui. Regia propagatio.Paupertas^cap.futura contingentia ccrtitudinaliter prjEuiderc.non confonant firmitcr &infallibilitcrmulti di- * """"''*"' ucrfimod^ difpofiti '^ .cap. NitidnS ^ ffTg. . SHue^vcino "'hil autcm intclligcns fupcrius hominc poteft homiuem cflrdiuc docerc .. fophis . Scripturarum concordia.ille efi Mefias . Chrifius 1 conditiones frxdicfas a Prophetis.In non cuidcntibus cx tcrminis.infidenofira euenifife. 1 4.deCi- ftr Euavg. ciuit. Et hoc Auguftinus probac in excmplis ibi. contra Parmen.Angelica minifiratio. \ 5 i o. natitrarum connexio.dr Gcntium vocatio.ailigentia recipientium. Sl .cap. .9.e.. o vbi ziv.fic. Pium.Prouida Nutritio^cap. ApfaritioftelU. 1 i Duarum y.Magnifica Fefurre^io. r. c^ confiat multafr^di6{a. ratjonabilitas contcntorum *" patet.^^ . Hypocrifis detefiatio^ cap. quantumadaflcnfum.Chryf. AuBores nofiri fane pauci ejfe debuerunt ne multitudine vilefceret quod charttm retigio?ic ejfe oforteret:nec tamen ita fauci. »8. 1 i_ 1 .lib. nifi a caufa fupcribri ipforum intclle£tus inclinentur ad afTenfum: fcd fcriprores facri Canonis varie difpofiti. 1 i- irrationabilitas .pi autcm multa prxnunciata in Scriptura impleta funt. & deuiantes a 'verafde. nihil aliud cetnosfecH. Qu. in talibus tion euidentibus omnino confonabant. Vidoria cnim corum. Prima via eft prtdiifiofrofhetica. nih Tljeologica.quia mtnquam inter fe concordant . CJr Augufiinus citati a Doliore .i v.Prologi 42.) <lum fe inuicem vincuntjnihiJ fibi vincunt. ^^^ praedicerc. nifi virtualircr includatcuidcntiam 1"* °^'C'^''"3'^^ "'^^flf^^cmoucat intelledum .

vt magiftros veraccs fcd Philofophi difcipuli pcr rationempotueruncmagiftrosimprobarc: quia matcriacirca quam altcrcabantur. &gcncralibus . Prims vi» ttnuinttn-ii JnfiUtlis .non id facit . vt eorum niji vt himinum ntngn» authoritatc tanquam hominum .ctilgenerales.QiKBflio 1 1. Scd talc crgo cft Scriptura facra. : & rum Ethnicotum hacrctici ad . ritates aliquas aliis Catholicis id crcdentibus. yintijlbenes in virtHte idc6 pofteriorcs non po. Arifilp. &:nolucrunt cis cogcntcm pro fe habcre rcuercntes cos . inclinarcntur ad aflcnticndum lic bene . nam quamuis ex Scriptura poffet contra cos.& qux ptopterca . 09» viU om- Riiicit r*tionetn lon- nitus rcuclata cft . quod probandum Patribus.impugnari rationabilitcr polfci fi rationi locum velint dare(vt dcbent. ita nec cx : X. ^o- . illis rc: ficut . vel quinque rationibus . ncs.in ahquibus. . quas adducit Catholici tenemus Tacram. ^ui labore literario rnonument» fuorum dogmatum reliquerunt.dum non ciTc ftatuit facram. & aliis & ac- . n*t htrttici migXtis Scri- fturnm im- fugn»ri foffunt. & : . . Platoni. tamcn in quibufdam fibi contradixcrunc &: . Quando autcm addu- Uie Patrum cit authoritatcs Patrura . ficut PhilofophusPhilofopho:quia Hiftoria: dc prartcrico non poflunt eflfe cuidentes . omnes fcu rationibus il- commu- nibus. . potcft talia conabfolutc prxdiccre tingcntia prarcognofccrc . antequam contingcrent . illos contra hoc vidctur Auguft. quas adducunt. . non fcrino procedant ) fate- fi humano morc. mots. Sid ncn ftUt.cum non folum illa diccrcnt . . *d- . vtpote . Quomodo igitur non conrradixifrent poftcriorcs . proponenda cft hoc modo Illa fcriptura inqua plurimamer^ trontingentia . quo fpecialitct afliftcbat modo Thcologi Deus . &: ita nihil fcripfcrunt diffonum . ncc ex difcurfu. qui illam adraitterent. tefufnouo etiam eadcna vt Incarnatio. contra quos nihil valeret ipfamet Scriptu- ejux Catholicis ratio- tffe & conira modernos hacrcticos . ^ htrttscos. &c. cft ab ipfo tcuclata. pcrfuaderct ad pcrfuadcndas ve- njji' vfitatas ab quam dcbercnt & fanhiretici talibus viris propter doftrinam . vcl alius Dodlor probac aliquam conclufionem quatuor. cllb bonas: quin & ipfcmet duas alias his anncdtif. prsedida funt. veritatem. rcilio . quam ipfam Scri- confequcnier facra. paflio . qux nartantuc uclante in . tcfuttcaio . potuit habcrc rationes fumptas ex terminis. vbi probarur ncc ipfis Angclishanc facultatcm conccdi.quibustamcn. dicit los hxreticos ofto viis propofito ipfiuserat neccdarium duci non d*- facram quam plurcs dari thoritiu efle vcl vt fignificetTheologis. Minor autcm non minijs patct .Scc. quicucrunt crcdcndo ficuc difcipuli dodrina: magiftrorum. nifi poflcnt rationcm fitif. vt difcipuli ahqua tamcn improbaucrunt. quia folus Dcus . & : . adduci authoritas.Vt intelligatuv vis huius probationis . nouum. & bit centru cft. cft diui- tcrminis ftcriori & ( rzauthoritas tione gnari fof- fumit:led luii vti partem non concefTam . paflio afccnfio Chrifti. nifi habuiflent aliqucm communem doftorcm fupra intcllcdum humanum. non afFuIfiti quam ipfimes quam intendiraus viimurtam nos authoritatibus . vt non habuetunt caufas aliquas antecedentcs dctcrminatas ad ea poncnda .corura non inchnantcm ad eadcm noncui- noftri prioribus. quibus lux fidei pcrfuadendam . 'De primopatet b . ficut .nifi illo rc- confcqucnter Scriptura continens iftas ptxdidioncs. fidcm . 45 autem <!icatur hic qu6d poftcriorcs. tamen quiahic vomcdii j gcncralibus conducentibus ad impugnationem omniura harrcticorum. pri- lcuiter (ordia Jitie reueia- fit. longc faern.ad conuinccndoshsrcticos. quse a Moyfequafi communieorum magiftro habucrunt fcd & alia multa in illis potuiflent difcordare. : . qux ttadati folcnt in materia dc Angclis. Sc cx iis quidara . humana conftat eos cminHilfe ftitatem. Priroa via eft prardi- flio prophetica. Quantum ad V-/mam difHcuItatem inlinuatis . liccc alitcr difpofici quampriorcs tcmporibus cxiftentcs tamcn habucrunt doftrinas prasccdcntium in Scripturis Si . : a I. COMMEnTAKiyS. poftet probari admittendam Us. non debcnt per hoc intelligi vclle. . ^^Ontraomnesilfos . aut cui rcuclauerit. &c. . vult Seriptur* mu- aut potius magis incertum pruram variis hacrcticorum crroribuscirca Scripturam. & platima' alia fimilitcc D 4 . aut diflentirc. Porro in his 0(flo rationibus illud aducricndumcft. quod alia: ratioi^cs adfcrri non pofTunt . . etiara ex partc Scripturz concelfa. Contra illud faltcm Ezechicl prophetans inBabylonc .quia hoc ipfum tam.quam hominibus finc dubio potius dcbcrci competcrc) ergo non poterant illa ptxdici . vt prxmittit .1 prioribus.fce- lidtttem in volupiate quandoquc difcipuhmagiftro vc Ariftot. eorum authoritate vtuntur. quibus in fcrid/HmatioHtt bendo hum*n4. ctiam arquc cfficaces fedfufficit illas . quia in vctcti Tcftamcnto prxdidla funt clariflimc. Rcfpondco quia non euidcntia tradidcrunt priorcs . vt aucrtanc difcipuluma magiftro. nullam inniti authoritati Scripturx.fi intcllctSlus corforii . Exemplum non itacontradicitdifcipulus Hiftoriographus magiftro Hiftoriographo . has odo Non vias neque cnim omnes afligna- poflc.animi difcrederc . In mors . inde dataopcraabftinuit penitus ab authoritate Scripturjc. Striftura citintns frjtdi- iiients pn). ri dcbeant illam Scripturam Sc autcm Do6lor. ciim non eflent cuidcntia cx terminis . ncgarunt totam Scripturam. vcl vt authoritate.hcct Dcus nor\ doccrct hos.co temporc. . etiam Philofophocnim communitcr . qua fidc fuo temporc. tucruntcosperrationcs improbarc.fiuc a pofhiiicft cti naturalitcr cognofci poterant . quando ipfc. fic argumentari folcamus »»m nignn- clfe & bonas . diccns de Philofophis . xqtiahtcr contraomncs djfcruicntibus . quac difcipuli lcgcntcs hcct in ahquibus cflcnt affcnticntcs prioriAnbus.quo lercmias in Iudxaprophetauit. Maiot huius difcurfus patct . Sc nouo. obiiccrc vbi prius . . vt patct ibidcm dc Ariftippo tifthcnc qui hcct fucrint ambo Socratici .& vctus Tcftamentum : & vt fuppono iam cx iis . . ita yt ipfi. poflfunt eflfe Philofophicae rationcs. habujflent dentia ? dodorcm communcm. fiue a priori.

principia non habentia miralibiu. & arguerc . qua: eft ad Hierony- mum . Tum etiam quia illa falfa pofient moraliter attribui uinam quoad omnia cft qui per ea alicjuo vel ad mores diffcilii. vt dicunt nibus omncs . fic conueniile quin non foliim in mediis ad finem aptis.tanquam habentibus particularem illam affiftentiam cius . lioc etiam pbftca magis confirmabitur. Maior primo probari poteft indudlionc cum Auguftino citatoi Dodore.& diucrfa: difpofitionis.Secunda via ptura:. poftct conqueri dc ipfum iftius . quoad Iegalia. in quibus poterant habere aliquam vmbram . quantum ad aliqua concedo. fcd pr. maximas difTcnfiones haeorum fcripta & aliorum. mcrito quis polfct dubitare de quibufcunque rebus ab ipfis propofitis & in hoc fundatut quod dicit Auguftinus contra Hieronymum. . quia nunquam repcrimus interomncs Philofophos cclcbres quorum opera . quod Scriptura ilia. fcd : . nec authotitate veteris pra:cisc.Tmento . & Dco . mouerent intelledum . non crcdendi iis qui proponercnr aliqua nomi- . ftat . ficut contradixerunt in aliis.& fupernaturalcm Scri. &c. confir- M''d6 aurcm contra totum hunc difcurfura dicCHones . oftcndendo vnde proucniat talis diircnfio Vnde proutiniis.ftigium officiofi mendacio. Hoc autem maximc confirmatur. non raoraliter iolcnt conuenire in principiis .aut immediate priori. nifi ex ipfa Scri- . vt legentibus qui dc tnabittir infcritis. & ncgo confequentiam. fcd etiam in ipfo fine . quatenus aliunde colUgitur authoti- quia n(. ac tempotum longc di& non contra- debcnt. vt Iegcntibus. quatenus non tas eius iis potcft. cadem Maior probatur k Scoto ^ 6. omnino .-Eterca pcrmiraculo- iamafliftcntiam in pndiccndis futurisaliquibus fidem . & quod authotes nouiTcftaroeti ftum palTum . exaliis nimirum rationibus adducendis fpeciaiini ex co. ^ut. cuidentiam ex tcrminis mediaic . fcripfcrunt Chri- cum omnibus illis quas rcfcrunt. quia cum poflet ipfe impedire. diftinguendoantecedens. mentionem faciuni . : : ipfius dens : . fed authores Scripturs funt plurcs diucrfarum a:tatum ftantium. aut c contra ncm vctcris legis non valerp . non : moucrcplures authotesdiuerfarum a:ratum.inter . Vis autem huius rationis confiftit in hoc Plures authores diucrfarum jctatum. vt patet. : principali . Sccundo . inftati poiret : ditionc eius . & Euangclium nouum. tcr afliftat ipfis. vel propter authoritatcm alicuius . . vt patet expcricntia. quia cx Scriptu^. litcc 5. Scriptura. ac teroporum & diucrfx complexionis Hcripturt. vel aliquorum . nemo ipfis in hoc contradixeritcum aliquoptobabihtatis fundamcnto . &CC. nifi Dcusfpeciali. Probdtur Maior. Seriftur» efl f«cr» qut ne- mine Dei ftopsnitur ipfvntet pdr- tieuUriter »0iftei»*. & non poftunt mouere intcUcdum ad aftenfumjnifi vel probabiliter propter apparcntiam dam quan- veritatis.in otSlaua via.ficut cuidens cft fuiftb Romam.non tantumquoad narrationem hiftoricam. Sccunda ratio probans authoritatem diuinam.qus vocatur vetus Tcftamcntum . quia (\ id feciftet daret occafioncm . etiam raoralia aliqua eius reprehenderent.imm6 nec eundem femper omni tempore. haberent euidentiam ex terminis mediarc. Hoc decepfionis. vt dicitut in nouo Teft. cx Scriptura quomodocunque nego . ergo non fic concurrit. vcl apparcntiam. mcrito poncnt conciiiaret imputari iilis moralitcr ipfi ilJa falfa decipcretur. tena- abducere conati finr.& Hicrofolymam ante iftatempora:ncc minils certum eft iftas ptsdifliones . fi falfaefjct . nifi cx nifi hoc autem non quoad praecepraraoruro . Probatur antccetum . colligimus per difcurfum . ncc tum. dd mentientif authori^ confiliurn ojficiumquereferatHr. vel immcdiatecontia fuppofitum fed qus moucnt tantum hoc modo .ne vlla falfa fimul cum vetis prardiftionibus proponerent ifti authores . & fortc efficaciori.nec deinccps quod fanc eft euidens moraliter indicium. nit difcordia in prinetpiit quia conclufioncs . pracdida funt » modo Alio etiam . ne ipfius . vt veladfidem CHicjtte . Domino Dco qua: dicit petcrcprincipium. Dei . vel aliqua con- tantum authoritatU fc.>ri dcccret Deum adiftcre fpccialitcr ilhs ad pracdiftionem futurorum . lircnt . & .cuius authoritatcm probamus ergo petimusprincipiura. & viam peruenicndi ad finem vltimum. aliquis fine dubiocontfadicetct addudlaaliqua probabiliiate . &c. fateri fibi vllis : & . vt patct. enim . nulia illorum librorumparticula rcmanehit.& intclligentibus patet ergo nioralitcr certum cfte debct .prajfertim AuthoresnouiTcftamcntiab authoribus veteris. Qiiod vero fint complcta. defumiturcx confenfuomnium partium ex eomordia partium eius. & proptetca facia.Prologi 44 antequam contigcrunr.quam habere vidcntur. qui non diriguntur particularitcr^ Deo. nobis authoritas illaaliundc . circumftantiis & mortuum . yldmijfa daeiutn. fuerit longc ante Chriftum . potcd hsc via vcgcri llla dodrina tota eft facta . quas dicimus complctas fuiifc in nouoTeftamento contineriinilloTeftamento vetcri.& ca:rcmonialia & ab eius obferuantia ludaros . non probamus iam authoritate noui Teftamenti. & ficdiflencifljmos eius profeftbrcs . Qu6d fi eflent ctiam fic fubordinati . Rcfpondeo in primis eficcuidens moraliier. plures non & difcipuli ita fubordinantur fibi . eadem ^ermciofijfma regiila videbitur incredihilii poteft rationabiiiter ncgari aliquid quod dicit. & qnibus co ipfo . & cx cuius veritate pendebar tota ve- titas doftrina: noftrac.ptura.&nonfo- lumidnon facerct .adhuc moralirerloqucndo impofllbile cft quin difTcnrirent in prsccptis morum.qui fututa praidixerunt in eadem dodrina j fed talis dofilrina Scriptura: ergo.tota authotitas eius corrucrct. folent xqualitcr quando ifti Magiftri. vcl inftituta ad nos vfque petucncrunr. . Itaque in forma rcfpondco. aut aliorum vetefjs Teftamenti. mortem illam fic accidiftc nam in rc tam . quz nomine ipfius propofira eft ab iisauthoribus . non conftare nobis eire tales prae- qua: complctac funt. vt eft. nifi quatcnuscon. qui proponcrent ahqua falfa fimnl cum illa prxdidtionc nominc c De ficundo . confequenter quod doftrina ab ipfis tradita . . falla eius : Sertptur» fnern nonpotejl mdmittere quod vnum mendacium fi reperirctut in Scri- •vnum men. circa illudipfum tempus . ptura. authoritatem eius di- inuicem in pra:ceptis .cuidens quiafi aliomodo . facilc apparjrc fe buerint. ac vcteti Tcftamcto fit mixta fpecialiafllftencia.quo aliqua ipfe verc rcuclatet illa nomine . inquit in epiftoia 8. aut conclufiomoralibus fpedantibus ad acquifitionem finis vltimi. ac conclufionibus moralibus qux faltera non habent enidentiam cx tetminis . fi humano fpiritu ducercntur. nam ciim dicant profeflloIcrcmia:. neque enim Ezechicl Propheta crat difcipulus ncc Euangeliftae illorum. . nam proponerent . & conlenta in nouo. vt vt concingit in propofito: . in non . & traJita naediantc affiftentia fpcciali Dci. qiwd habuerunt afllftentiam fpccialem Dei . qui illa proponcrent.

nimi- itaprouidente. via conuincendi h^eticos . dercfta in Deumfidecap. Aut libri 1 .quin dentiam.AQ- gelum maluiu non adhibituram tantam diligenliam docendi ea. z. Deo. non deberc eiTe per (c fufiicicns arCfnfinfm gumentum. eam efle diuinam proui& curam circa homines. nam dehuiufmodi principaliter aglr. & fubdit ibi.fcilicct qu6d fucrunt proptcr lucru racntiti:quia pro illis. Bofium Bolfiecum de vita Caluini. nec mtniitosfuiffetii* fcribertnt.& noui Teftamentii vt omnes conuenirent atquc ade6 confcnfum ep.yfieSi. quia aflcrere jftarcuclationc Pauli.quarum veritas i fola Dei voluntaie depcndct.Vi. Refpondeo prim6 . intcr quos fcic quot capita . quo minus quantum ad conformitatem indoftrinakDeo rcuelaca rcquiHtam. toc cranc fcncentix diucrfe : fed quia res trica eft . loqui. nequc confequentcr doccre falfa tali modo. iJ> tiufferi- : Dominus non locutus fuiflct ? mcntitos .^ Apoflatii. . vcl proptcr lucrum mcntiri voluiflc. aut direftorc habcre Deum vnde fahem hoc habecur ex hac fecunda via. quz in honorem Dci.it . nifi Deo ipfo reaclante) quia ccrtum debetefle rooraliter. non quidem pcrpcincipia ccrta. de Apolog. non cflet tecurrcndum ad DcumnecelTario.vt 8.fcd quatenus coniungiturcum aliis: diRrinL ttnex quibos facile colligi poteft.nec deceptos . quibufquc homincs ab omni gcncre pcccaci ad omnc genus virtutis pertrahuntur. Hac via merito vtimur contrafeEiarioi. primariii DoEtorihus fieBarum .&fan^os nojirosfiriptores HdrefiarchU^ Peruerfiorihus. Ad huius confirraationem facerct inmedium adducetc varias Philofophorum omnis ztatis. i .traB. citati a Delfore. tota Scripturapoffit quod 7' fluid n»n pi' tifi Angilmi doctr* hemi- nimt fuflScit \ Deo tribui. {quia non hocfidperfiquutionem expe^ahant) mentirentur . quibas id colligi poffic.Qu^ftio moralibas ab tathoribus veteris Teftainenci. Refpondeo fecundo . in qua reperitur .cap. pendet a voluntate diuina. hocque tirent in : 1 45 fufficere . ac fi immediatc ab ipfo fieret ri « Di»boli. vt aucbori. ita firmitcr illis .t dicerc qu6d ibi vclit qu6d Angchis poffit docerc hominem. nec confequentec pro auchore . ccrtus . L V I M. Ncc vale.d. Horror eft audire immunditiai. Qujc afl"crtioncs non videntur fuifl*c fine mendacio . bis perinde eiTet .lcdorem rcmiccirauSt&Bofium de fignisEc* ftrum clcfix lib.fupra id. & hincoritur. . ficut aflcnfcrunt. habencur. fine aliqua dificnfione.nifi ab agcntc fupernaturali. hlc autcm dicat qu6d non poffit docere efFcdiue hoc . quoad propoficiones quarum* vericas dc- Hoc enim videtur contra ipfum in 1 . ftentiam fpecialcm Dci.& ficelera. fic. nifi Dew. poffit deprchendi ab atccndcntibus eius aftutias. vcleft .Secundum improbatur.vt non pcrmittat diabolum tcntare eos. quid fibi vuli Doftor dum in fine §.proteflantit.^ Scfipturar funt iftorum auftorum quorum cfle dicuntur. nam hoc fuppofito cxtera indicia.^ Richard. Solum hic ad declarationem textus iniinuandum teftat .& confequenter non doccretvcriratcs dcpendentcs ^ voluntate libera Dei . aut qon fi fic cum damncnt mendacium. ex quibus multa funt inScriptura facra. pra:moribus . vcl conciliando fibi fidcm . : . poffit doccre propoficioncs. Aut fi dicas cos fuiflfc dcceptos . fimum indicium eiXe . . ejl AuHoritas fcriptorum Scriptura : quia nec duhia firtherent.tribulationcs maximas fuftinucrut. diccndo Hac cipuc in fidc .lih. id cercum e(l diifennonem .ac hxreticorum de tebus moralibus ( in quibus magis periculosc crratur ) intct fc diflcntientiura opinioncs. quiabonus Angclusnccmencitur. non poflSt eflc ex toto vera .quA de Luthero. Nibil nuttm inteUigens jHperim homine . ipfifie^arij fcrihunt. fi affcrens non fuic mini dubium mendacium non long^ cft a mendacio. ad no- Medinam lib. le folo producendo iu ipfo phancifma . qua no» licet hoCorinth.c^ Caluino. non valct .conienfus Hc fufliciens argumencum diuinz au-* n» »rguir li thoricacis . DE defig. comparanda au^ores conuerfionis nationum DoSfores Ecclefu. Scio hominem in Chrifto. De fieundo dicit . qui eft pater mcndaciorura . nihil impedire. fed vel pcr argumcnta fophidccipicndo.c. num. Itaque melius refpondecur . 1 docentem Angelum poflc docere homincm. quia vt bonusclTet difcutfas Scoci hic. quod intellc«Slus corum non potucrunt induci ad aflcnticndum . In fecundo vcto dicit Angelum polfe doccrcalias propoficiones.j. Ferha arcana audtjfe .& odium ac abominationem fui tcndunt.i. quod poifunt. ira fe gcreret fi refpedu om- nium Scriptorum vcterit. nccd(cipit . qu6d nunquam pcrttahac plurcs diucrfarum aetacuin & conditionum in eofdcm . ii. non Primum improbatur cx didoPauli tMte firihi- tium. : & S C H O 1. tcrtio Sfcilicctauftoritatefcribcntium. omnino crrores .j.Ecclefi.cap. ic conlun tjfi i tradidbionem in quacunque doArtna ruf&cieotif* Vi$. quam inculcat do^ltinam diabolus. ftica . fcd non effefkiuc . ^lucmoia Angtlui maIhi pifftt in- ductrt cin- ftnrum in diSrin*f Ec Ci dicatur quod ficut homo mendax ica etiam Angclusmalus . j. t.ad qu^ voluerut homincs inducerc ad crcdcndu. poteft hominem efeiliui docere. vt ricntia conftat in hsrcticis rumDco cxpc- & Philofophis. aut fpecies vllas. hunc confenfum folum. nec ob lucrum. fi Tertia vi* .x.^. hic Scotum rntelligcrc quod non poffit vllus Angelus docerc ex fe. vel & multis aliis reuelationibus faftis diucrfis Si Scriptores fiicroi. e^ Ith. quomodo eft verifimilc cos fuiflc mcntitos . inquam .quia fi aliquo mododoceret. quifieEtas excogitarunt. Sed quidqiud (ic an hic (ocius Scriptarx Sioin dtSri. debetnullomodo poiTc docere Angclus. vtvcl cxhocipfocol- ligcre quis poflec non circ veram. Ex Sandis coocluditur. rum non eftefatis efficax medium ptobandi affi.noqmt prininiantea dixi . qu6d dodrina . & dicit Domittus . quorum notitiam non potucrunt habcre cx naturalibus . qu6d non oriatur dintii in tnirnm Dii n*ex malo Angcto ( ex bono autem fi otirctur.cap. de hac TfrtiO' Auguji. i.

&c. 9. magnam omnino bcne pcrcipiatur . infani autem fi fuiflcnc . lu£ oppoiitam.}um quia non eft vcrifimile . ipfiraet viderant . primo dc Trinit. fed certc calibus : pars diuitias. iftos cis : . ac voluptates omncs huius vitx contcmnencesitandem in defenfioncm vcriracis k fe propofitac mortem ipfam conftantiflime fubie- M- & prorfusrcpugnante. ficut prius ? Et proptcr idcm . $. ras admiffa fuerint iVel officiofa : couunnTAKivs. inqMitt priusper Profhetas.ho- quis negarec fidem . vcl quancum ad moralia pracccpcik.cap.quomodo aflcrcrcnt Deum locutum eflc multa.fi. Si dicatur authores Scripturx los la . au£ioritatis^^c. efle falfum quid enim eos ad menciendum impuliflec ? Non diuiciac. volupcates.H/V. non nifi imprudentifllme non conftec id. deinde perfeipfum ^pojiea per Apofiolos . ac rerrahentia a malo. hoc pcrfonis . Dei. aut noneftcnc. & ex omnibus.Prologi 46 $i autcm libri non fant illorum fcd aliorum hoc videtur inconueniens dicerc:quia ita negabitur quicunque libcr cfle illius auftoris . omnes conuenturos in docenda dod^rina tantq fuo incommodo .conftaccontinuatfaditionc.c4^. non pcrfuaderent aliis. honores. quid eis remanebit aucioritatis ? Etidcmad epiftola Solis eisfcripturarum libris. honorcm & culium Dei . auihores ftiani.qualis finedubio non habcrut in ptopofico.quia maioicm partem pracdidlionum fadlarum a Prophetis iam completam cfte viderunt Euangclifta: nec quantum ad moralia denique . cre- iUis. aut funt aliquialij. Non perraifTarum . fcripturam condidit. Contra cft primo quod id fine vlLo fundamenio dicitur. vt Moycft .Si adfacras Scriptumendacia . vcl qtiancum adprsdi^iopes . paupercacc.dicit fic. liccc qui cstctis vtitur . omnis gcneris funt af- fcai. illa airecuti ludibriis . & & fcntitaauthcntici. quod dicunc . quia omnia pracccpta morunl vtriufque Teftamenti tendcniia in funt conformia rcda: rationi . fraudes . prasdicaiio talis dodbrinz non eracad lalia bona acquircnda vllo modo idonea . cap. ac mendacia nunquam folcre longo cefnporc progrcdi . & infpiratam . Si auccm primum dicacuc. rium tcnuerunt. &Ccx hoc magnificarc fcdam .quomodo illi Chriftiani mendaciter tales eis afcripfcrunt. qux in Scripcura comincntur.de Ciuit. &c. . . itrationabiliier fierec. ncc fanc . Valcntia . fic qualcs erant in inicio propa- gacionis huius dodrinac . quancum ad 3- quibus attribuicur.Ml. Certe a fHmmjt fan^itatU viru ^funt nohis tradita. Secund6 vc bc- illis fuiffe viros probos. £0.quando non adelfccali- ne Scotus runt fturt. de qua non ciTcnt certi tum quia vel decipcrencur quancum ad hiftorica quat narrant. ) loquens dc Chrifto. quac docebanc. quibus hbriintitulantur:fitaIianonaccideruntiIlis pcrfonis ? Qiiomodo ctiam libri ifti fuiffalso afcripti ifti runt libros . & pcriculo . vt conftat de Euangeliftisjnccquantum adpracdidiones.funt tayjjjj tjjijct lcs. T^ K a mhauBtritmufenbtHtiu. aut eo. cos 6c tales Jfftfti : qua probabilis dubicandi ratio. noncfteciam f/ffi"^""""^ & credibile Chriftianos vllos cQncra fuam profef- fionem mcncicos fuiflc in rc tam grapi . qui tradauerunt de ncmine demum quorum magna . omiirum vidcatur k tertit.& eadem rationc poftet quis negare opcra Ariftotelis Ciceronis . cum pr«- & terea praedicacio calis do^rin* ad harc acqui- irendanonfueric viaidonea. aut illi qui afcripfcfucrunt Chriftiani autnon. qu«! SCHO lion tacntui.fiiUcet 4uthori(atefcribentiHm. pro maiori partc . effc a dcndum Dco rcuelatam . doctrinam Chritti. vc fupra dixi . prasfercim fine vllo emolumento. primum dicatur. aut inencicos vc talcs homincsin repcrzternam dcciperentur .&ipfiau^Orcs corum authcntici fuiflcnt. Si non.cum Icx eorum damnct mendacium . ignobilitate Chrifti Domini. & vbi func plures aduerfarij poientcs dodi . Virgilij non cire ipforum . A^HocfigBum vU TirttM . quantumfatis effe iudicauit. illi alij . Euangelifta: Si . imm6 prarcipua fanditatis opinione fuo tempore fulgcnics. aut fufpcdtos . in epifola ad Hieronymum & habetur in canonc dift. quia auc illi authores funt ij ipfi . funt . 9. in cadem cundem .&: iudicandumprudenter ira eflc confequentia eft euidens Probatur anteccdens . : funtaudoribus . tinence ad vic^m : . cuius contratalcs libros confcribcrc. fi quibus rationabiliter quis crcdcredcbet cpillam. auc eftcnc Chti- Secundum eft credibile non po- dici jluthertt profeffbrcs aliarum ^"'P""* feftarum cam operosc iaborafte . nifi fuiflent corum. locutui. Nec Km fitertini qu^m tbortt Seri- non fuifTeil- Talet dicere cos fuifle potiijs decepcos. auc alia huius vits bond. hiftorica . Si fucrunt Chriftiani. quin detegancur . crucifixione.vnde. </'. quod volucrunt aliis afcribcre. non iniuciis funt . w. Deinde quid poflct moucre primos authores dodlrim in Scrfptura conienta: ad eam proponendam ? non bonaaliqua huius virx . cuius dicitur cfle.z. fed potiijs non mor- . non vidctur. quibus atcribuiiuf prima Scriptutac propofitio . przfercim in huiufmodi rcbus.52 diuulgaticflc tahum audorum. Quarcergofoli . quod fanc . De hoc ctiam Auguft. quia narrauciunc ca.nulmala noca alHxos. quia . vr dixi tantum te . Prophetat. nifi infani effenc . ccftiquianon . id colligatur Peum } cum qnia nulla eft racio vnde . quam prbpofuc: go ciim dicant dodttinam runt . excogicarenc ipfimcc cales fabulas de morte . &: longo poft temporc. : fes. vr perfuadercnt ndem.vc manifeftum eft. Adde dcccpciones . 1. quod vt fiac fic proponi potcft : llli authores. . De quo Richard.Confirmatur hacc via pcr fcquentcm. Et Auguft.qu£ Canonica nominatur^ erninentifima. quorum non crant ? Prxtcrca . prasfcrcim ciim aliunde : nores .ci^m ca omnia prorfus concempferinc.qui primo tradiderunc ca. qusc ibi narrantur .

ra retenta. adroittcrcnt. Aut nulli crcdis dc conquod non vidifti & ita non crcdes mundum fuiflc ante. dodrinam profcfli funt. nec locum cflc in muudo vbi non fueris ncc iftum cflc patrem tuum & illam cflc matrcm tuam 3d tingcnti . Bartholorazi. jion ficut homincs . calis . de fide noftra vUove dogmate eius . przfcrtim ciim tot libri pro contra fcribcremur. ad Anton. »0» recifitufin Canone . cred. quz nobis rcbus .& Adka Apoftolorum i Luca confcripta . tanta apud Chri. &cxquanulluro temporalc cmoluroentnm . quia faltem iropoflibile eft quin tot annorum curriculo. teju Scripturatpropofitzabauthoribus. Regum ? vbi innuit. proucnirct V^Hzcvia fidetn ad duo potiflimum conducit. quia aliis non crcdcrousnosnatos . quz ab aliis %. Rurr. aliis reieftis.vt diuinam.auteducatostali. &tali adhibitocxaroine acccpere. lufiin. Si igitur vis alicui crcdcrc dc con- ^fiii'"^"*'^* ^* ' f""f incemin- quod tibi non cft. quot cafita. c H O L I V M.qut hanc Scripturam. de quibut f^" ''»/'^'* fit mentio ir^lib. QVartum'. Confirmatur hoc efficaciter. Hac via vtimur contra feStarios quia 1. mytipiftium ptimi eftprincipalitcr ad probandamauthoritadiUgettia. ^ nuHum dogma in Ecclefia receftum . ficpatct. » /"^ Vartum. Efifiolafua facit mentionem . nullo & ibid. nec fuit cuidens maxime credendum eft communieati fiue gtmihm illis quz tota communitas approbat & maximc qux communitas famofa & honcfta maxir/ie cum maxima diligcntia approbata rccipit. detrimcnta vcro innurocra expc6lari potcrant . : & f"'»"'"habcndis in canone .aliotumquc (vt de Auguftino. . Laitant. ^multa ali^ fcriftura . de y.fedficut Prophcta: diuina jUi ifraelit^. tot haberentur difputaiioncs . . . fi ipfis non conftanti habcre vclimus (vt faccrc ccric debcmus. quje audlorcs ""f^' cnim apud ludzos follicitudo fuit dc libris : . totfunt eorum flacita . quibus contradicentibut. diuin inftit. qu^ in nouo Teftamcnto rood6 habentur. diabolus ipfe. tempore.quim Scriptura . nifi adbibitanon potcftdubitati ea autem fuppofita in prirois haberoas. dubia reieitafunt. Andrcz .fcH$at rtcifiemiHm dili£eMia. 1 4. quicunque dcmuro iftius dodritlz fucre primi Do6lores . tutr.aut fuifl*e adhibitam non fuifle dcbitaro in eaadroittenda diligentiam curam. efle & magno przmiifo examinc. infpirationc fcripfcrunt. Confirroatur fccund6 . dc Ciuit. Afolog. omnium gentiuro inftitutis aducr(aro . inceperunt : atfeitarij nihil f horum oflendere pojfunt . re roaturc confiderata. 1. traH.vaminMtatcs .quoad illa qu« rcfcrt deChrifto . veltaliloco. . nifi adhibita magna prorfus acceperunt. lib.6cc. . qu6d de nulla alia fcripura habenda c^^^ pro authcntica. & infinitis aliis manifeftumeft)ad noftram religionem tranflerant. cap. quibus traditafunt eloquia tis farilitate licentia Dei .quamvc talem maioresnoftriianto. & antca aliam religioncra . «0 loco. & perucrtcnda oninis rcipublic* fic viam apcriemiis ) credere debcmus dofttinaro cam diuinx innixam efle authoritati . quod fuflicit ad propofitura.l!is pcrtinere . .ac Sandkorum virorura nominibus. Talis cft Canon diuinz Scripturz tanta f'''""''"» tingcnti. 3 8. ac fandtitatis ncc cnim aliis. atque in nullo diffentientes.'-^ ftianos de libris rccipicndis tanquam authenticis . . ^omodo fcriftura Enoch dequa ludas in Canomd. quianiis .& maximo ingenio AoSttmz imbuti fucrant nificuidenter.illa ad illos v. .qui. Hieron. fe^.aui'' bus auEloribm . (jr "vequofalfa. qui tam diligentes erani in dodlrina. authscad hos bona. quibus Chriftiana religio floret . de hac via Augufi. tanquam dc contincntibus ncccflaria ad falutcm. ac DeJndc fcquitur . & dodrinam in co contentam fanguini repugnantcm. Vide Afolog. Itaque de diligentia fufficien- rcccpta.Thaddzi. Apoftolorum. incrcdulitas dcftrucrct : omncm vitam poliricam. tione Uhri Dc hoc Auguft. pcregrinam. aut mutata in eadem flutrta vis quod dcrogaret cius authoritati.frotefiant. eam. autfaltcm longc magisptobabiliter. tot vtcren- & & tur viis ad cam impugnandam Imperatores. adhibita in examinandis libris Canonicis : de qua Auguji. tot cogcrentur Concilia . modo pfeudofrofhetas cum veris Profhe- confuderunt :fed concordes interfe. multitudinem primam Chriflianorum non admiflutam fuiflc vUo modo dodlrinam taro in fe. *Eu!!nrtlil quim ]M4. fft iiligentiafumma. 5. Quantumadprimam. cap. conftaret ipfis teceptam pfim6rationabilitcr atqueade6pr«mifladebita circumfpcftionc. quim ti -. Philoibphi.^UMrtm vi/t confra h/treticos .plurcs fuerum. . deprehenderetur aliquando illam . tam in veteri quam . hic citat. Scd ccrtc eft oranino incrttlibile id cos faduros. Quancum ad fccundura dc adliibiia diligentia 3. tanta follicitudo fuit inucnta prxcipue cumtam folemncs communi. Dci 1 8. tanquam diuinam authoritatem habentia . Cw nn . dial. & varias adtuura Apoftolorum hiftorias. Conftat etiam.aut poftea fuirte fufficienter confirmatam.fine examine. & . facratenebantur auSiores. : proficecentur.fin. luftino. vtilit. magnz fuilfc prorfus authoritatis . 41. dumque ad hoc vrgentur. de fcripturis iftis curauerunt . Vnde harefes omnes infurgentes ab Ecclefiafunt damnata. contra Lucifer. 47 in noua Ecclejia.fusciira conftetin ptimisnoftrac religionis cxot*^"' ^*"* prodiilfe Euangelia Thomx Barnabz. Reges.cuidenscfledebct. ciim diligentia eius probandx ac cxaminanda?. s Quasftio II. Principes . cxaminanda. ccrtecrcdi non poteft fola quatuot Euangelia. i j. rum litterarum veraces ab eis agnofcebantur & COMMEnTAKlVS. : .e. Secund6 ad fuadendum non fuifle adiundla altqua .dequibus in przccdenti via. fcilicct rccipientium diligentia. carni . i . quod fola illa recepta funt in Canonc.

qu^m concurrebac cum primis Sctipturae authocibus. & huiuf-* modi: nihilcnimcrcdimusincrcdibilc. ^ ieiunia. omnia patetfic rQuidrationabilius. vndc ccrepoftent. ex quo eft ligi polTet : dubium in talis negligentia col- Hne fundamento autem aliquo hoc omnino vertere efTet eft przfertim cum adhibueriiu tantam diligcntiam de temporc in ccmptis in reiiciendis quibufcumfaque noaitatibus concernentibus fidem nc cum femper ab initio noftrz teligionis hamodo habeat pluresaduerfarios . imitandtimque : nabilia.ConfiIiis. Metaph. Decrcdibilibuf patet.i 8. . "'»»»*'»»»''* regat Mtthoritati variationes nonfunc fafta: «„7«. (^ jzo.in affertion. 3 6. honefta. . : & . allcgabunt ? cxpe£tantcs pro bcatitudinc . vt efi initium. t^ confirmationem. dc Ciuit. patcc fic: Quid Pagani pro idololatria fua adducent. difcurrendo fer Paganos . id eflct fpcciali afliftentije Spiritus fandi adfcribendum. rum. Matth. Hcbraicis cextui vulgato aliquid V I .fed omnia opera effe fordes^ immunditias. in libris tanta: authoritatis. Omnia ergo quacun^ue vultis . aut omiilione alicuius necclTarij ex iifdem principiis condat. (^ Manich/tis . conferuaciotam neccffaria ad falutem .. pcenitentiam. fc .cap. art. contra Gentes. ex Cyprian. qui fuit quafi illius Auicenna 9. Eunomianis . alium finem quafi perfediorcm & homini magis congrucn ccr gu]am. diiigi . httr.19. cum Caluino Inli.Dci. rationi confona . & ex . &: Sacrafides docet fitnt ratio- mentis quia in omnibus videtur cflc quafi qusedam cxplicatio legis naturat. negando liberum arbitrium . cap. qu* non . Nihil turpe acfiagitiofumjpe^andum. j o. ^ fcilicct rationabilitate contentorum quam Deum tanquam fincm vltimum fupcr .&!: fe6li. Ex iftis quafi ex principiis prafticis. quia docent irrationabilia .ralteni refcft varias cflc tranflariones Scripturae VtrittrMjt* pet additionem alicuius .^ 9. fecundum Gregor. quii fiies noftra docet : nihil enim docet eontrtt in Apolog.^.eolcnres opera manuum fuarum ? in quibus nihil eft numi- importctjimmo quidquidcredimus vcrum cfTe.quiatuncincredibilccflet mundum cacredcrc. lib.^. Caluin. quarQmqua:libec fic bona:cum quia pocius dicendum le in re diuetfas tranflationc .n qua: forettalis mu-tatio in Scriptura. atit miraculanarrantur . Vulgmmarium. cap. & epifi. . Sexta ratio ab irratio nabilitate Jitigulorum errorum. bona opera cum eifdem . Wittemb.cap. jl. Mahometi difcipuli.peccata . t negantes liberum arbitrium . cum'Nouatianis. Scri- . 8. Dc fcxto ^ fcilicct de irrationabilitatc fingulorum crrorum.. facileeam obiioftendercquando contigit. Item^ non dari ofera b»na. fuiffe -negligentem nec in cebus neceflariis braico.Prologi 48 ITuUa miuM' errone» fie irrtffit in ierifturtnn. Luther. ad quod . & . imprefiis ann. & & . 7. quod porcis conuenic. vel legem natura. DE quinto *. j j venerationtm SanSloimaginum. ficut deducit Auguft.qu2e fecunAnmk^o^o\Mm^(!iKovaiLn. in & & Ofini* ft* bilitatc paterepoteftfingillatimcuilibctpertradantidePraeceptis . cUm Vtgilantio^ IconomachU^ Scc. vUurh indicium.i. nis. t. com- nifi M. dr Propheta. qukm ipfomet tam concurrentc . quem non eft ctedibile permiflurum fuiflc.cap.ii. § 4. 1 8. reBnm rationem . ita poceft habere varias cranflaciones . cap. ad Antoninum^ paulopoji tefingulorum errorum . cum id facere non pofllnt . drfceminarum &c. quani cius oppofitum. Dei tz. Jib.8.7. ^. qui buerit . . talc quid non accidifle. ^ Arianis. reliauiarum.t.^. Matth. in affert. Luther. Patet dc Trinitatc perfonarum. Quid Saraceni viliflimi porci.. muniter^ fua Ecclefia C H O L ration/ibilitate cflc fidttca in libris cxcantibus tra lumen natur^. lulfinus in Apolog. j c^ 4. ludsos. & proponitur .InBit. noii cft incredibile. Itcm. vt faciant vobis homines vosfaciteiUis. 7- ^uima vta a rAtiona- bilitate con- tentorum. per Auguftinum deF//7//<!»/^<r credendi Iib. quatum qua:libec cft vcra. aut beneficia poflulantur. quia noncft: vetifimi- aliqualiter talem communtcalem . cum Simone Mago . §. ora- ex Augujl. flgnum fatis cuidcns nioraliter eft. tia non permitcenda: Nec alicaius mutationis. idque tenentur dicere omnes . contra modernosfeBarios . qtiod illi negant. & proximum ficutfc- quibus duobm praceptis vniuerfa lexpendet.quod non fuerac in anciquis codici- efle dihgentiHlme laborant in ca impugnanda. cum quia pcouc Sctiptura habet varias explicationes . ficut de corum raciona- ipfum id cft ? ad idem. nem fox profeflionis . incarnationc Vcrbi. traditiones cum 1 1. con- Deum ejfe auElorem ^eccati. Hac vtitur Tertul. Sexta via eB ex irrationabilitaBoBor. honeftate Chriftianorum pater. de Ciuit. qualis cft Chriftiana. art. vbi veri Dei autpracepta infinuantur .z . aut dona lau- dantur. cum Aerianis fionem pro defunfiis. receptis magis & eorum He- bus .quia hocvidcmus. (luod ofieniit Hac vtendum Manichttos. tum quia fl quid adderetur. mundum tamen ca crcdere .cap. Saracenos. Hoc dc moribus. Item renouant hxrefes antic^uas damnatas . .ficut fatis pro oftcndunt Philofophi. S cum quia iftae mucacionem mod6 irrationabile. aha psadlica confcquuntur in Scriptura tradita. fcili- fuis fcripturis coitum quam promiflioncm defpiciens Philofophus . Dehacautcm legc. fcriptaefiincordibusnojlris. . quod non crtctdiuina: authoritatis . ex quibus fadba erac cranflacio . dc hoc Auguft. quia nihil crcdimus dcDco quod aliquam impcrfcftionem magis attcftatur pcrfcdioni diuinar. vt aliqna talis additio fiercc & ^tntn via eB aliqua effc in noftra teperiuntur in cexcu additum.

ojlendit di^cfttionemfe' : quxfunt fecunditra telle^u. : Confirmatur hoc .ij. 69. F. corpus. aut dari plu- & vircutcsipfius. &c gloriam Dci .Liri.diccns dr miferi* . £ les Reflita. rcperiacur : crgo cum omncs fcdx prxter Chriftianam profcfflonem imt irrationabiles.quam quoad defcdlum motiuorum fufiicicntium ad cas perfuadendas. C0MME1<ITAKIVS. & Sacramenta cius tendunt ad dilcdlioncm Dei.qua conferendo repulfdfunt : quia conferentes. non tamen Attenderunt . quam quxuis alia hominum Congreueniac. nifi ex Dci afliftentia Ipecia\\ ? Qu6dautcra contenta in Scriptura. qu* quamuii daretur eis. Qu6d aliqua myfteria contincrentur in Scriptura . Politiis diuerfis. . ftrinam qu^d efte illam alias raaior. qux irrationabilia fuiHent . & eft Almpromifio Sapientibus vero Jheologii : 49 Lex noFira quam dedit LMahometh. (ignum cft Deum in ca proponenda .qux minus finc dubio rationabilis erat. fed omnia bona continentis & confequenter non poteft elfe dubium . imelU^aJeScripturarum infra:5o/^/ illuminare Vndc ibidcm circunftantia quentia non eonrulerunc.Quxftio congrucntcm licitatii . . Prophctix* corum oftcndunt. Diccs. cum Ecclefia Catholica . CMndA Aug. quoniam irraiionabiles funt. -r^ E a quinto fcilicet rationabilitatt . autem cxterx fedtx fint minus rationabil. aut confequentec raaii aliqui homines dodrinx nihii mali.es. . qux poflet oriri circa authoritatcm diuinam Sctiptur* .Hdrefistpntdum Auguftmura Uh. Rtjfitnfi». . qu6d diabolus fit author. inquit Euangelio . . & .cflc vctus authcnticuro. inqua traditurcultus verus Dei.} I. afTcrit. Jslon cre. Non poteft ( inquit ) errer oriri palliatus tjue ex Scrifc. & declarant perfcdiones aliarum feftarum . {Si\t lacob Gcn. & do- qoa vcrus Dei culcus proponirur.& mundi delitiis.& roodus ad ipfum peruenicndi.poftpofitis prxfcriim cacnis. HmrMm. Qu6d Tr»batttr i. . ncnt irrationabile provt de bac Ariftoteles i.qui nouum Tcftamcntum damnant. Quid ludxi. diflbna tum . .nunquam dodliorcsrhilofophos am apparentiam inordinationis habent. ^c.quam irrttii nmiiittat aliMuftChrifttana profefilo.qua in iis. Itcm doftrinar Philofophorum aliquid conti1.& feflione rationabiliori. derem . quae regula eft humanorum adluum . qux vl- . vnde cnim hac fola erroribus jpradticisimmunis eflct . fe inuicem mutuo videri poterant.nifi iis.cum ipfi. fi qux continerct morum przcepta racioni. Quantum etiam ad cxtera qux proponuntur crcdendaidcm ctiam non minus conftat omnia enim illa cendonc ad honorcm . 8 qudftionum qttJtft. .) vt oftendit Apoftolus adHehrdos. tum quatenus tollit penitus rationem dubicandi . ficuc patuic 13. yi» ex ir- ratien»bilita- caih tt DcBri»* tfptfltt. de irrationahilitate ^ SiC. ordinatis a diuerfis Philofophis .magnum argumentum defumi poteft ad id quod intendimus nam euidens mora- illa g. inquantum cns. : licer eft aliquam efle doftrina. dtnerfai fententtoi adduxerunt.fequitur Chriftianam profcflionem .&cc. & infpiranda fpecialem curam habuilie . . .& dodlior pars mundifequaturaliquadodrinam.& approbatunV? Quid finguhahjha:rctici. etiam quia non eft poffibile. patet quantum ad moraIia. quem profitebantur ludxi .} ^Vincent.\%. de prAfcrx.i^$. confilia . quia omnis dodlrina totalis. &: ita nouum Tcftamcntum ab co principahtcr promulgatum. C«w venerit Sanitus SanHorum. eAm.quam cultus vcri Dci. mundi pars non araplcditut ac fanftior ficui Scoti oper.& S. Contra iftos cft illud verbum Auguftini contra Epiftolam Fundamcnti. Ec fimihtcr illud Daniehs Quid afini Manichasi fabulantur primum mahim.non coUigituream clTc rationabiliorem. omniimi aiiarum fedarum quoad multa abfurda. &fua inquibufdam cft irratiouabilis . .qua rationead ipfam perueni- non minus cuidcnseftjqudd modus pocius in dodrina . Totn.aliquacontinet abfurda. b Ex ipfam non profitcretur.nec appretiatifunte/tm comparationefeltcitatii.oftenderet:fcd ille cultus. vtM IX r»titn»biltt4tt DtSritu.c. . & modus ad ipfum perueniendi.quia omnia prscepta. feu profeflSoncm.anceaduentum Chrifti maior. ac f)roximi . gatiopractcrChriftianam profitetur.quomodo (jr quatiter effent intelUgendjt. nifide Scripturii non inteUe^is. qua ex TertMll. quidquid fit de antecedeti. qu* apprehendttur tn- multomMor cupiditai futt .qux miniks funt rationabiles . in melior.ac volupcacibus.qux profitentur. de qua agimus .& cationi naturali contraria.Etiam quam infipidac funtcorum cjercmonix (ine Chrifto > Chriftum ctiam aducnifTc .c^ . . f .dc quo mihi certius vidctur. ( Et hoc ide6 quia prxcedentia.veI ex hoc ipfo patet primo.cur cnim condercc Deus horaincspropcc^^fij^cofqueordinarctad coclcftcm bcatitudinem.quod in fuo vctcri promittitur ncrcm. ficutauthcnticum forc recipfendum. lucione quxftionis przccdcntis.qui vnum verbum Scripturx malc intcllcxcrunt ? fccun.ac propterea Deo finc dubio inerata ergo fi h«c : dodrina nihil talc contincat. & doifUor pars mundi opiuatos fuifleidplaeficcolcnda. feu pro- retur.tamen valdc mah cflent ? Nonnc vident omnc cns. bonum cfle ? Nonnc ctiam in nouo Tcftamcnto potuerunt viderc.puTA male nomine ChriHiano .Refpondco . & dodlioc .ctfi non primi. quid Canonis rccipeie & aliquid non . quin ^ Deo iplo pro. Vnde Hdrefes ortafunt perfe le.fed procx fo. ergo ex eo quod maior. cui credcndo Canoncm rccipio recipiat totum xqualitcr.& dodior pars mundi profitebatur idololatriam. Ec fcquitur ibi ir. ^fceptrum de ludn^nec Duxdefemore eius. fint conformia rationi . . fententiam ) nec etiam alia loca Scripturarum contulerunt. I.de <pio heni gendo.Num. ncc aliqua ad h*c ordinantur .fo/z/. 9. nifi quia Beclefia Catholica credo Igitur irrationabilc cft ali.qudt eft coniunifioprima verttati.iVo» auferetur. 1 ^Hocargumencnm eftetiamvalde vrgens . ttdconfe- quendum h»ncfeltcitatem quam corporum. profcfto me- fi lior tfiilicet non : araplcderetur De fixto irrationabilitace crrorcs .

najfeu profeflio proponitur fufficienter. Francifco. aut voluptatum . non pofle cfle a Spiricu fanfto fed alicuius ex . quam antea r*tion»hilitat coluerunt .quos ipfimet aduerfarij.acmotiuis. rrf^V^hoccft^qui ftatim paratus cftj ad quxcunque audicrit credcnda . 1. Hicronymo . j irr»tion»hili' tiu aliaruft- ff»rum. & profeflbres erroncx dodrinx . fatentur . aliundc conftare poffet & . qux id perqui fine tali- oporccc adefle aliqua motiua vt manifcftum cft . voluptatura accederent .abfurdum Auiccnnae Philofopho eiufdem fcdiae. non habet vias vllas . finc moriuis fufficicncibu^ ad conciliandam fidcm narranti.perfeuc- fioStrumvi.Ecliccc ctjamob fimiles rationes maior pars Do(3.^ cum . qu6daliis relidis nulla fpe honorum. ncc & non mod6 cum . vt iudicctur falfa. fuum . proccdit. 15. quotidic noua Rcligionummonftra. poirunt «que diccre fuam dodtrinam cfle infpiratam fibi a Spiritu fzndo . omnibus con. & ita didatam interne . tranfeat. confuctudinis.vt irrationabilis reiicienmotiu» fufi Jft» efl eito tptdettdHm.vt plurimum. confirmacur rationabilitas profcffionis Chriftiairrationabilitas aliarom omnium fcStinx . tus priuarus. tur ab aliis ita eftct: ^i cito . qui authoritatem fux dodrinacfundant in fpiriiu fuo . & quifque poflct quafcumquc fibi occurrcntes chimarras tanqqam a Dco reuclatas . & lo . auc bonx lalcera . vt impoffibile fit maiorem partem virorum do6borum.& eciam honeftiffimx inclinationis.& mores.aut priuari aliquibus bonis.quia n6 folum dcficiunc ipfis mociua fufticiencia ad cam perfuadendam fed cti^madfunt motiua omnia . & nul- modo a Deo infpirata. difcurrendo de fingulis in Trth*tur . nifi in eo perfifterenc . & bus moueretur . Et fanc doi^rina quam quamuis a partc quis proponeret rei.ac conucrfationis fuifle.(f hou9. Auguftino . patct.priuato . Uni/ efi cortU.& quanrum eoUigitur do ad eam fe6tandam deferunt eam .hominibm rum infamis vita. quod hae dus fe&x contineant irrationabilem doftrinam. ncc credibile illamefle faduram eft verifi. i.quando vtraque do6i:ri' Confirmacur hoc fpecialiccr concra modcrnos hxrccicos . ficut apparet falfitas pluralitatis Deorum . vcl cx aliquibus vt quis prudencec .quibus alias gaudcre poffenc. ac deledabili it plerifque mortalium : tamen quod religioncm antiquam k ma- & Jfon in abfurdiffima prorfus func.& proponenti id conftaret euidcntiffimc . quos admittebant idololatr«. rorum pojftt ftnutnir* iif tloSrinnctm' quem h. omnibus fe&is in particulari : omhabent nis autcm iIIado£brina. Confirmacur fccundo concra eofdcm . vtpote lumini natu- irrationabilitas Reiieitur cx aduerfariis plurimi inter fc diiTcn- furdum. quia liccc dodiffimi homines. faccncur . pcrfua- fuadcant iten eitrnia. feu in dida- diftinguo rerum de9o' rum. £t in primis ex id certum eoqu6d vltimara eft de Mahumetanis . qu« cum proponenda fit communitati nomine Dei tanquam ab ipfo profcdla. exiftimcc requiri poflunr.etiam abfurdo facis. ex qua oritur. &prxfcrtim quando . fe in lucis naturalibus principiis aliis num . quas arquc commode adhiberc poflunt profeirorcs falfx dofSrina: ad cam boni . & rum. .malt vit*. vel altecins fpirirum eiTc bo.non rationi tan. quibus in hoc ipfo fidcm fibi da conciliarc poffit. quod hinc dicit Scriptura Ecclcfiaft. nec ex hoc iliis emolumenta ah'qua 4fi^i»4- honorum .rarenc in crrore. & dodtrina omnino corum . & immaculatx viiz. aut dclcdbabilis quis mutarer in aliam . fi fufficiac rcccucrcrc ad fpiricura priuacum.feBt tM. probabilicer cimcrenc off^enderc fuos amicos. ahfuTlUi' . ex eo przcisc . aut Sandos . ac potentum in illud conuenirc. iiritttt. Ex hoc crgo maxime particularia diuitiarum . ni/i . Dominico. Probatur minor . Caluino. quia quandoquidem cercuni fic fpiritum priuatum colis . non vero faniJiiffimis viris noftrx religionis profelTbribus . ncc id pro fragilitatc humana mirari quis dcberct . ex eoquod requatuream. niJliciH reii- titur nifi . quod dicunt k Spiritu fandlo fibi communicari ad difccrnendas veritatcs ad falutem ncccflarias illa doArina tanquam irra- natut bono vtili . quod certc non milc. & quando non apparet cuidenter lumine naturali faliitas eius . iifdem viis. . in cum refundac vericaccm fux dodrinx) & quorum aliqui confequenccr ncceflari6 erranc .Prologi 50 flgamttl» tx ftaHtnirttli» ftitrium vi- ^s Deos y quamuis dere omni jfiiritui -y/edpro^te ^irittisjtex Deejinti nonnunquam operibus accommodarenc fe tempori. quo. ipiritum debere proccdere a diabolo Angelum . Sedquidquid(it<lehoc.MH btnit. aut fpe alicuius vtiiis yPriuAtu^ ^iritttf C»lui- : format nifi froh»tur minc interno . qux mod6 ftqufttr funt irratiomti- tionabilis reiicicnda eft deri ioribus acceptam contra inclinationcm naturar. ciara ca- & men vnufquifque innicacur fpiricui priuaco .aliam ipfcmet ftatuic. qucmad- ( irrarionabilis ccnfendacft.ac hi quos impugnamus . aut Mahumetanis. Deinde quis dubitcc concra omncm rationem efle quod Deus hunc fpiritum bonum priuatum Luthero.& confcqucnter doiSbrina hxreti- do6lrinx. quam aliis controuerfia efle circa hoc poflct cum harreticis huius aetatis qui in aliarum fcdlarum bilitate conucniunt : . 4Mttitrp»rs Confirmacur hoc. id prorfus videtur tam cx fe ab- Secundo I. fed toti Scripcurx oppofiti . tam confequendam ftatuant in voluptatibus cor- poreis:quod cum videretur. fdolite cre- quam tamen i Mahum^te non acccperat>Tt patec : IfratietuthiU eft aliis & fic etiam nul- nec alij malc facerent credendo i. perfiiadendam vt cx fc . Bernardo. . manifcftum folummodo dtrina innixa eft : fcd do- fpiritui priuato eft ta- ergo vt irrationabilis eft reiicicnda a quacommunitace.quam profitentur alix fedae.i^cS- qux non poteft . nego confequentiam.auc fuperiores. vt bonum honcftum poftpo- fit' ttmmoJ^. gationes proficebancur. qux prudcntcr eft . nifi eiTet Jonge rationabilior dodtcina Chriftiana vllaalia dodrina. eflct reucra a Dco infpirata. felicitatcm poft hanc tutri Mahumetie* vi. Patet tercio cadcm dodrinae aliarum fcda- rum irrationabilitas particulari . quia quicunquc hxrctici . pa- rencibus . proponere. irrationa- oftendcre. vt ipfi de ea dubitarc non poffint ergo xquc poflunt probarc fuam dodrinam. minorem conccdcns voluptatibus indulgcndi licentiam . crgo non fufficit fpiri- eft irr^tionabilis . oriri poflent lius momeuti cflcc illud . vc patec applicando oppofita figna his . qus contraria illi foli innixa : vt id faccrct fuadcrec. uis : rum omnium modum qui contradicunt . . Cdttf* feSt proponimus. communicaucrit . fed quia id longiorem ccflarium requircrct difcurfum . loan. diuitiarum .8c confcquentet irrationabilitcr Quod fi hoc ita non cftet . & maioribus accipcrcnc. qux confequem .quam alix quam hominum Congrc. exiftim»r* Jpiritum tonit communicMri hxrcfum noftrx xtatis profciToribus . tamcn id irrationabiliter credcre.orum orbis eundcm errorem profiterentur.& erronea . prxtcr fuas fufficit ne- . irrenitnahili- tM' fr^di^». illis qui tranf- moraliter conuincerentur efficacibus rationi" bus. fibi ciunc grauiffime omnes vc . maior ic doftior pars orbis cam fcqueretur . finc violentia . ftant . 4. omnino irrationabilitcr procedcrct rali .

&c.c. Imferitum etiam vulgus marium fteminartimque tj^ue gentibus intam mu/tis diuerfif.v. &c. parui facinnt. quia nemini fuccedentes a fe iffis fticefs.&noua. 1.c.vU #*yf«Hlit»t« Ee*^.quircccdcr^tabauthoritatetot Patrum. DE ' fctlicec dc Ecclefix ftabilicace.ac contemnunt. vcilicatc Itum fru^umque videamtts.Fundamenci. L I confuiccc V Controucr- licec.aut quoad totam cognofccre poffemus & expofitioncs fandtorum Patrum . Omitto varia alia capita .difioluetur. & hoc fine emolumcnto aliquo carnis.De Luihero docet Cocleu4.QusEflio 1 ex loco dtato k Doftorcjtum cx pluralitatc vxorura .dc quibus tiftas feftata.S.neforte (^ Deo refugnare videamini. ac doiirinx profcflionc pcr plurimos annos. aut difquifitionem Uix do- & omnem etiam literaturam. fcu re- ligio.i .per illud Auguft. quammalura. vfque ad con- fefiionem generU humani ab Afofiolica Sede ferfuccefiiones Efifcoforumfrufira h^reticis cirtumlatrantibus:&fartimflebit iffius iudicio.ftofoteritis diffo/uere i//ud.tantumfrofe. contra Ef. qui$ parenac amicis diccniibu* Ce baptizatura ftiifle fi fi non crederet.ac fangni- X>/Ex nis hac via ad propofitum forraari dc- modo Illa dodkrina & Scriptura cft diuina .in & & COMMENTAKIVS."^ !j Merfus tonfirmafratres /«oj. Caluini Antilogias 1 . auc quoad partem.)Cum igitur tantum auxilium Dei. & & qu« prxfcrtim placct.P*' a Y^Efiptimo •.autofus.eiccraorynas. quat femper illa abEccIe- abinitioinfticutionisfuse raanfit ftabilis in ciuf- dcm fidei . ^od deficiantfe^la confiat exomnibus qua halienm ort^funt. ritative/Ierefifiere?yndcGzm3Lhc\ A.vt paict expericntia. V.& confirraata .^jr enim tantam mu/titudinem ad feccat a^ronam. vbiqucinScripturavcteri. Vt\\\l. i y.Vincen.quam tanto labore frddi^A au{fe- foftoUca.exfiahilitate Ecclejid^quia eius doHrina femper jicit^nonobjiantihfu e^itibufcunque ferfecutionibus . Quia Deus no foletconcurrere ad confcruationem vllius fcdac. ejl eadem. & eius cultores mulci morcui . & in breui.tam longo temporc .dubitabimtu nos eius Ecclefia eondere gremio. ex quibus hxc irrationabilitas conuinci po{IIt. bus 21 voluntate diuina nobis non alitccmani- Qufid tibus S C H O 51 irrationabile videretnr. Deo fpccialiter rcuclabet argurecntum hoc : .ySi efiex hominibusconfi/ii(hoc. c 4. ficuc concra eos obiicic Aug.ij. & eredit.5 . NulUbttre- primo fermonc de Aducncu:rw inquam conuenio. nifi illius quac profitetur veritatcm.^.& hominum doAi(nmorum. i i. . & \.\yC. . 6 ludai. variis perfccutionibus. resefi fatens. tum ex co quodprohi- beant vlliim exatnfcrt.culmen auBoritatis obtinuit ? & parum poft: ^uid efi aliud.fivero ex Deo efi. I.&L Luc. 8c Concihorum reiicere in rebus merc dcpcndcnti. dt mifiionis .libro infcrifto^Luther$ts Se- 4 refert Coccius. . plurimi func fugati .IIonfolum S(/t/ma via.Cyfrlib.Tria h^c defuntfelfariis. illa inccpic plus quam fcxcentis annis poft legem Chrifti. ad /egem contrariam carni.air Dominus Pecro:£^o rogaui fro te Petre. fidcJ. arti ^funtfeilartf. fine qua nec ipfam Scripturam .& congregationc hominum .Lirin. qu/t. qui dtmtnimhf iciunia.^i. 4^. . quam concedunt .S\mi\cm fencenciam dicic concra Ep.nifi Deus ? Ec confirmacur. quz mulcum debilicata cft anno Chrifti 1300. Prophecia diciruccflfe apud eos.c.Fund Ef. aliabona Opcra jbfurJitMt ieartnA m»- 6ttinx ticis & tKcrnm..tanquara ad controuerfiarum fidei iudicem omnino irraaut conuerfationis.de 9. laudata .quia feda ludasorum non mancc insvigore. lib.& ^'^V X i.TertuLdefrdfcrift.'^ j . fcd talis eft Scriptura de qua loquimur : ergo. De defeElu fuccefiiontiS . Deinde quidabfurdius cogitari potcft . 'f!** Conftl'tii.Firmicas cnim Ecclefiae in membris. ifftus verbis. T. '*fi^'^'t0' „ '^^ ^* _ pifcoporum in Sede A- quod tam ingratn fotefi ejfe ofinioni atque auxilio diutno.Deo cooperancc finiecur.^fi^fi^*^'*' S\ obiicicut de permanencia icOtx Mahomcci:Refpondco. Tom.^ fanguini ferMandam induceret.fartim Conciliorumgrauitate. & propterea veliet dc nouo baptizari. Hoc tertium de fuccefione fro Ecclefaftabilitate vrgent /tug.vt non deficiatfides tua:& tu aiiquando cort.contrafarrnen. quz vt talis recipitur fia.non obftantibus Scoti ofcr.qui noftram fuftinuere dodrinam . vigilias.cicAcnA. ^ .& & & interfefedfinguliftbi contradicunt. quim contcmncre traditionem Apoftolicam i maioribus dc manu ad manuni acceptam . credcndi quafi in fine(c.qu6d cico finienda cft.feda illa. & inculcata. De hxret etiam id ncyi n(iinus manifeftc apparcr .&magnoftudiovcrita$eiusindagatur.vrfit it» E » fibi & .EccleJitfttAilit4te.Ef.^ ip/anu»^uam dc" ferfetuam hahet Efifcoforum ab iffo Petrofuccefionem.i. profcda multo magis id fentiendum eft deeo. 8c quos ncmo dicit fuiife malz fidej.pacec per illud Auguft. ciim tamen non habeat tot motiua crcdendi eorum auihoritati.£t.\6yilrenlib.hiUa.pacec quoad capuc.quot habet ad credendum Ecclcfi* .partim etiam mi- raculorum maiefiate damnatis. M.r. ferBei gratiam confiabit de iii qua modoextant.de ^^ indiffolu.Seftlmavia fepcimo.Probaturmaior.^ fradicat.\6. contra principia vbi datur via difputandi pro.cum nemo poffit ajteri oftenderc fuum fpiritumefTebonumpotius. quam durauit noftra fidcs . Adde illum ipfum recurfum ad fpiritum priuaium de quo fupr^ n. tionabilem e(re.Oftat. ta.Ef.quam ipfimer profitentur.fcllicet.

in naftra Religione. & Petro ad h«c vfquc tempora fed talis eft Romana foIa.vt patet. ea cuiineadem Scripturapromittitur perpetua confi:tuatio.qux SanBifcribunt de San£iis. eliaua vU ex ntir/fculis.Sed in Ecclefia Catholicafer omnes atates faBafunt miracnla.vt conflat ex annalibus EcclefiafiiciSy&foliticis omnium nationu.iih. i j i%. quam abfurdc dicatur Scotum obiiflc ante annum millcfitnum tetcenipfc vidoria: con- tefimum .vt Nyjfenusde Thaumaturgo. aut prxfides . nec vllagens conuerfa efifine tari Apofiolos in peruerfum.credendi.ex auBoribus cuiufiibet fidicas rttieorutrtnen *f f' ' %"* Sfri/tw^!" pali. Sed poftct forroari particularius contra Hoc mpdo fi & argumentu.Ca/ui' nus tentauit refufcitare mortuumfi5fum.trali. & iffi Centu- temporis. &fecit mortuum verum.& infideles.eft fcnfus verac Ecclcfiar. c.hont.& Aug.t. quam putantnon ctre veram. eam communicare.de vtilit. & confcruandain fincm fzculi.id afferere de iis. riatores. Staphih Apol. vbiadducit Patres allegantes miracula in confirrnationem HAreticos controuertuntur.qui alio- ftc Pharifxi & rurnSan^iorum vitas fcrifferunt. qui primus inccpc- & non deriuauit authoritatem fuam qui poterant ab iis.^.i^j 6.ad an.aut aliqua alia. therum.Ic6lorcm remitto ad vitam Scoti his opcribus prarfixam.miracula effefartim confi£la. vita eiuSy Surius ad an.quiinterfuit. eft.Tt capita fibi potcft vnus aliquis aflignari rit . &c.t. authoritatis. quae per continuam fuccelEonem deficrint fiue Hr*/#/Z« h*. vniucrfaliter conducit ad probandam ScriEcclcfias auihoritatcm contra omncs ptur«.Peindc profcflbres eius interdicuntur omni cxamine.Bernardus de Malachia.co modo quo in praedccelTores deriuata eft ergo noftra fola Ec- : clcfla cft illa.& alij multi San6fi. eft mirum quod perfeuerarent femper eodem errorcciam nuUa fit ipfis relida huma- Vnde non in nitus via ad difcernendam vcritatem. Scripcura.f.de gloria CM_art. Probatur minoriquia noftra Ectntin» eft iU» clefia eft ilia. i yz 3 . aut ab ipfis inftituti iis authorita- eorum fucccflb- poflunt vila rationc dici Apollolorum fucceirores at in noftta Ecclcfia. dc morcuis viuos facicbanc ifti dc viuis mortuos izcxMnt. velomni hifioria om- nisfides fenitus Dc .^o.mur crgo.Turon. frufira tentauit Lutherus eiicere de quadam fua difcipula diaholum .ltb. Bleda in fua hiftoria de Mauris Hifpani«. fcu fufcitatores horum crrorum .^de notis Eccl.\ j .& nulla aliarcrgo. aut 609. : . &c.& alia hiftotica . quia certum eft primos authores. qua: in Scripturainftituta dicitur.vt eflent fJT*''" ^f»capita .<juot noftra.de Antonio^Seuerus de Martino. quorum hacrcfes modo vigent in Germania .Trinit. Fiil. Chryfo/I. vtl-ur & confequenter Scriptura in eo fcnfu eft diuinae la Ecclefia cft & eorum.prQteJI.^ Genebr.^ Manichaus fanarefilium Regis Perfarum.cuiufiibet centurit.namMaho- ma ipfe natus an. aut fupcripres Ecdefis. ex Egefippo .ac Caluinum .dequo Bellarm. ^»^""*' dem anno : . c.& conferuatio pcrpetua . ii.aut ludxotum.6o6.6 . iam cxplofi funt . a quofere necatus ejl tefie tra fe£larios . .ad Cor. Hac vtuntur ^ugujlinus hic citatus^^ lih. i .quae fufBccrct. : miraculis. liaErcticos jnquam. ii) Non etiam Ecclefia vlla ha>rcticorum quia illa fo- & S H O C fiue eo- cum non tem poflit aflignari dederit : quis .Richard. nec alios audirc pcrmittuntur : & prastctca habent magnam cum liceat libcrtatcmindulgendi vpluptatibus y ipfis habere tot vxores quot fuftcntarc poftunt. Refpondeo eam non duraretoc annis.rHfuntfue.dicentis hareticos imi- Illi . Her.lib.incepit communtcarefuam Muhomt.qua inter nos. L I quam V in aliis ciufdem vitis difcutiuntur.qiii capita ccnfentur. nec hiftoriis modo. tra cenfenda inftituta in Scriptura .cum hicraeminerit Mahomctanos.c. c.& cui promittitur ftabilitas. Gallia .aclegitimam.non tamcn fecundum qu6d (cxponitur ab Ecclcfia Catholica Romana. Epifcoporum propagata eft ab Apoftolis .qmbus mtegraftdes adhibenda ahnegandaiquodnullusfana mentis admittet. vr oftcndii lacobus §lm>ult inet' pit t»n»rtligio.obtentae.Bolfecus «. ciim iam & ftura dieitHr )furtd»ri.jfi^. cijni de carum inftiturione nullaprorfus fiatmcntio.So»auentura de Francifco.c.de prxfcript.13.^.qui fatcntur quidem Scripturam efle diuinam. harrcticos. fucccfleruntvnus^ltealiarum rcrum publicainuiccm fucccdere folent .(^ Cocleo in a^is ad an. .referunt talia. inquit.qua multijm dcbilitati i^oo.j.Contrahos.Prologi 52tLtfUett.& hlafphemum efi. .vide Iren. quo nos vtifeeltfi» R#. : fam doSlrinam :fru^ra tentauit Simon Magus refufcitaremertuum.nec habcnt inter fe vllos viros dodlos . vndc nec alij rcs. proponatur argumcntum ex hac via . 66.ac cuiufcunque fcda: profeflbres. : cxomnibus eft ordinato ri rum .ex hac via ftabilitatis Ecclcfiac potcft argumentari hoc mpdo:Scriptura eft facra.fe6i.ii (^ per totum.& cui ^ut in Seriperpctua confcruatio: promiflacft ftabilitas .in quailla accuratiijs .Ex hoc autcm lo»- co obiter infinuauerim. 1 6. 1 4. M.t. Hieron.in Beelzebubfrincipe dxmoniorum eiicit damonia Prdterea diabolicum.in cofirmationem veritatumfidei. fed is eft fenfus. Angha. Hac viA vtimur conomniumfere qu^JIionum.Quod fi dicas feAam Mahuricam muUis annis durari. & diuinacauthoritatisineofenfuquointclligituraveXz Ecclgfia.quo vtimur. incepit cnim plufquam fexccntis annis poft Chriftum. fint co- Sedquantumadhoc.de quo verificatur it(ud Tertul.c. Probatur minorrquia non Ecclcfia vUa infidelium. quac ex hac huius anni mentione dubium faccflere poflint.vt manifeftum .do6lrinam ann.yim.vidg Apol. qui prxcfflerunt.qu2 eft inftituta in Scriptura.Nec obftaty cum Caiuino prdfatione in inftit. ^ quia extra Ecclefiam nulla miracula fiunt quia Defts non confirmat fal3 de excidio Hierof c. Probarur antccedcns quorum rum . exEfifh.i6.contraFaufi. Nazianz in Cyfrian. Gregoriusde Benedi&o.%. non fuiiTc inftitutos in Apoftolotum in auftoritate Epifco.fartim diabolica:quia dixeruntde Chrifto. Greg. illaqiie quae in eadem Scriptura fundata dicitur. errorcs fucceflbrcs jcrgo fenfus. Athanaftus.t.

non cfle teftimonia veritatis. poftca chriftianifiimo Epifcopo.poftca Gcntium Doftorc & dc Auguftino prius per Manichasos fcdutfto. tmpertios.qudt no» cflc : nifiper tefieri fojfent. OcImm k : vcram. • fcllicct dc miraculorum claritatc. vtpotc rniracula. poftca Pauli difcipulo &: de Cypnano prius Mago .fccund6 dici potcftiIludAuguft. quia qusedam eft cur iffit literis nolunt credere ifta fa£la effe ? Con- MtracuU non nifi a nimis proteruicntibus negari poffunr.quod ittm terrarum orbisfine vUii mir/tculis credidit.n6nne poccdi: cognofcerC inclinacioncm fdafmttdvcrum. . aut infolttum fupra Jpem.poftea Dodorc Catholico dc .i4. & qu6d non crgo mult6 magis non poteft decipi circa D?utri vifurtS.Tonr.& de inaumeris aliis conucrfis. gcm contrariam carni & fanguini Doilorcs pauci & rudcs & paupcres poflcnt plurimos potentcs ac fapicntcs conucrtcrc Quod fpecialitcr patct de multisfapicntibus. . & tMnt ) Theurgicis credunt .fecundum cxpofitioncm San£J:orum iHu4 igitur fuit vcrq^fadum . poftea conuerfis vt dc Paulo prius pcrfecutore. .vt oftenderct docirinam cius i o. Cohfirmatur hocpcrRicIxard.pa. .i/tff« quicquid arduum. . .C^ i. ejfe non credunt. crcdcrec fc qutctari in Dco fi non vidct. inquit. ignobiles infimos . Cre^. : biUy multomirabilius diuinitasfeipfa perfuafit. quia a Dco fada fcilicct raptus Pauli. Quidenim incredibilius quam vtad lc- .quodnon videt Si crcdcrct fc vidcre Dcum . non vidctur eflc perfeac verax . : quid caufa idcm terti6. quia fi quicquid quod credimus non minus eft incredibilc homines inquit . fccit aliquod opus fibi proprium. Primum patct . . : / tucrunt. «">« «'» Tf'^'!^' •'! '.hoc noiis 'unum grande mi: "^"^ rAculumfufficit. & non tantum apparentet. & rcuelatio contingcntium futiirotum. primd fidci rcbcllibus.DemirMoi' tcm. . yg oAauo . dicatur incredibile cfftrcap^ rem tam incredibilem tamejficnciter mundo (jr in illo eti/*^ doflis ferjuaderepotutjfe. cik. Vndc fubdit ^/ propterea exiguo numero ignobilium tinfimorumyimperiterum hominum credidit ^c^uia tn tam contemptibiObtts teiii. Icem qualiccr inccHcdus orcdercc .*i8. n/t mundus illud credat Jicut ittm credidijfe videtur : nifi per illos *li<iua miracula fierent. quianullos potcft de^ cipi circa aliquod principium primum credendo fe intcHigcfc illud.lib. . . E } nOii ii. Jln iicet dliefuis iHafalfa effe miracula nec fuiffe fafia . talis miraculum autem cft talc fignum Dei vt tcftis igitur fi permittac miracula ficri a Daemonibus non contradicens. (c Nota valdc illud capitulum.&. enuncians fcilicct illa non eiTc tcftimonia fua . quia plus diftac vifio Dei ab incclledionc cuiuflibetru1>ic5:i *( .de Ciuitate Dci. & quac fi unt a diaDc qua difFcrcncia tradat Auguftinus de vtilitate credendi. contra vtrymque potcft dici . Iccm . lo. & o.fide his rebus negat omnino vSisliteris effe credendum potefi etiam dicerenec Deos vUos curare mortalia .5/ iHa mir»cuUf»fia. prope finem. Quod fi dicatur mirdcula non fuiflTe fada . Item . .qu6d praedixit illa miracula facicnda . : : Pionyfio prius Philofopho . fi ? Seotioper. Confcr : . Sed h.qu6d tflct prirtcii pium . j. contra idcm eft difFcrcntia miraculorum . vbi fupra Domine^JieJi errory d te deee^tifumtU : nMn tnntiifignis confirm»tajHnt.Non potcft cfTc tcftis falfos Dcus fcd Dcus inuocatus a prxdicantc Scripturam. cap. . .V.\t pertradac ibi diffus^. .viftini de C/»/f . quod eft impoflibilc.quod iftcprasdicauii. Nyf. teftificationis permittac cum ycricate pcrfefta . Hier.^*r\t \rl tra fafta .quin fint fafta nec quin fint tcftimonia veritans. Contra fecundum dici poteft . velfacultatem rnirantu apparet. .. Miraculum. quadam fotitm faciunt admirationemy quadam magnam gratiam beneuolentidmque con- bolo.Qu^ftio DE 1 1. fa. Et per hoc dicitur a'd illud dc Antichrifto. Probatio primiantecedcnti^.fed mendaciterfcripta ? ^ifquis hotdicit. ac pcf hoc tcftificatu^ cft ^'ratMlo. 1 8. ab inccllcdione cuiufcunquc non principij. j^ . . .c. iJe'Trin/t/tte. ctiam ^uantum ad petccptioncm intclledus iudicancis ) quam diftct inccHc^io principij cpmplcxi .in quibus non poteft cfle deccptio. quia impoflibilc cft aliqucm dccipi ctcdcndo citca fe viderc eflcntiam Dci ergo impoflibilc fuitPaulum fc crcdcrc illam vidcrc . . ii.'« & ecrii 'jf<^'*ci^i. ' ^^ ^ Athan.oc afrcric dc fc x. ibidcm de eodcm Silibru magicisXfiue quod honefiius pu. quia Antichriftus facict miracula Contra primUm dici porcft iUafcnrcntia A''gu.ucifiimos . nifi cam videret. . qu6d fi quis inuocacus in tcftcm 't'/rmi fignum confuctum taciturniras non ftac . quod funt aliqua miracula fafta in lcgc Chriftja. fe quiecari. eiliant : /„ tjHihu/Hi miracutisnS p«i'Ji 'Jf* '*'^'P*"' quali^fuerunt Chrifti miracula.lib itcap.fic patct. non quiecarecur.invl'* ^ntentf.L. adduci & przfcns non contradicat .u ^*****' illudcfrcvcrum.&c. qux fiunc a Dco. fer qu£ mundtts ad credendum induceretur. tc ejfejignainfunt miracula fada a Sylucftro coram Conftantino tam in curatione leprac cius quam fMiUazx' in difputationc cius contra ludaeos qux fada tanquam cclebetrima riiundum non la. : : : qucntia ifta patec . ? . c^m «bn inccllTgac talc principium:quiacunc non conftarec ex ceiminis apprehcnfis.adTheJfalt. ficutpateC^/»//. .. Contra idcm. aut etiam qu6d ipfa ribn tcftantiir verita. > : .ad Corinth cap. .

Sc feq.14.Prologi 54 quictatur. ctiam dacmoncm plura faccre pofle ex Obitah cett" iis. quicum luftinaVirginepafllis legitur. contrariam non folum maiorum inftitutis . : & ^ & Dcus. §. qudt egofacio. doftiotem partem eius fuiflc conuerfam abfque miraculis ad dodtrinam amplcitendam . %.Rom.Negando. poftea faifium Chriftianiffimum Epifcopum .qusnonvidenturex-' cedcre capacitatem ipfius . f^'**^'" mc vidcrc eflentiam diuinam nudc. qucistamen non habeatur ipfis fidcs.fiueetiamalia. Cyprianus magus. via: cfficaciam .temb.In faccularibus quoquegentium hlftoriis plurima leguntur portcnta. & omni humanaj authoritati fidem adhibetc non pofl[ct.vt Scotus vocauit illum magum/Prima fententiaminushabetprobabilitatis. & . & fanguini . iMfa&ib.ipudnoftrumMedinam. nam omnis Epifcopus potcrat dici Chriftianiffimus. illo cclcbri. confequcnter Scripturac faftum fuifle non poteft. qHkm fuod falsA opinjone ani- mafit beattty 1 1. hoc modo Si tu es Dcus. f Opera. Secundum principiumconftatcx omnibusEcquinon vellet aftentiri impudentiffimus eflet cenfcndus . VidectiamNotasBaronij ad Martyrol.tum ob plures alias rationes.fi mihi non vultis credere. V nde contra falfa mifitturorHm racula Antichrifti poflctfibi obiici.qua virc conftare potuit potiiis nis deripoflunt.quam magis rc- naquo Schola- fallcre.cuius aiiis s. Item . ac refufcitationcs marionem dodrins fiue illa quae mortuorum. vt funt rep^ntina: fa- nationes infirmitatum. do£tvmx. licct eodem Scptembri mcnfe Cyprianus Epifcopus Carthaginenfis. Videatur ipfe textus. Dodor triplicem dat refponfionem. qu6d illa fuit vifio cflcntiae diuinx. in vtroquc Teftamento.Sc confequentcr ex miraculis nonpoflecolligi veram doftrinam. aut reucium errtrtm. nullam au- tem potius approbare dicendus eft.""'"^ mationem fua. ftupendum eft:vnde aliquod miraculum in confirmationem noftra. quia fcquenics falfam dodrialias ipfc deciperct . tunc credam tibi. coincidcr<^que cum opera .fac poft vifioncm memoriam ccrtam habcre vifionis. qui negarent hsc maximam vim habet . ficut in Martyrologiijan- & omnibus. cft manifeftum:quia nulla crcatura potcft animam bcatificarc.inquam. ignobiles & qui fatis clarus cft:in quo illud aduertcndii. & tten ctfirm»t quam profitentur Romani Catholici.vt Moyfi.qu6daiblo Deo fierj potuic.quas viderc licet apud Pamelium in initio eorundem fuit Cyprianioperum. .& fimiIia.necad tempus. . humana ab omni focietate eflet ab- legandus./ciltcettde 1 Jtate. De (lici videantur in materia dc fide. amicis. tanquam diuerfi Sandi.nec de potentia abfoluta poftc Deum confirraarc miraculis falfam ficut nec raentiri tudo fidei fupra : & hinc deducitur maior certi- omnes fcientias naturales fcilicet innititur authoritati pugnat .matrc. nimi- rum quod hoc ipfum grande miraculum eflet.quod non minus.quam.ipfo fupcrantc. Primum cx his principiis eft ita vcrum.Cyprianum prius magum. quin Deus fufficientcr fignificct illij miraculis fidem non cfle adhibendam:vnde de fa<Si:o faAurum plurima fignon deberc credi afleruit .qui locum fuaincredulitate darct . faltem de iftis duobus.ium.& poteftaie naturz exercet. Sccundumfcilicct. 1.vt haberurin Exodo.& proindcclai- fiifficit.quiain Breuiario Romano. COMMENTAKlyS. totum otbem aut maximam meliorcmque.quam illa. conceditur hoc. c. lationes fecretorum cordium. Quod fi obiiciatur huic rationi cx miraculis > dcdudac .Sccundum prin- cipium eft.quibus bcretur vlla certitudo de patfC.quiain pluribus.aIiquibusdiccntibus il- lum Cypriamim.accicatricum.vt funt '*/"lf'"'""' praedidtiones ruturorum contmgentiu. vt patet ex omnibus hiftoriis. fed carni prorfus . idqiic per viros fimpliccs. quod pracdixit Aritichriftum na.quierudit^. qus vera non cft .negando daemoncm in confir. Scotus aliquam ex primisduabus fentcntiis fuppofuit. cum didamcn regercntur pcr ipfi reft« rationis. .vulneru. "1*^^ a mirticulertm clari- oEiatio . do6trinaf.Sep. Primo.cognatis. & fi fjccularcm litteraturam fpcAes .& ""* eitauam Antichfiftumfaftufum plurimafigna adconfir. Pt4dim» Sccundum patet cx multis Prophctis.tum. dum negantur aliamiracula . litraeuU fuHt fnli» in etnfirm/itlone frefefftoriU ChrifitMi^ Sed & illud etiam quod Dodor ex fando Au- guftino adducit contra eos miracula fada eflc. quod Deus non concurrat ad facienda miracula in confirraationem alicuius doftrina: . Cy/>n«»«. «"»/«* <•» E- P*f'ot*^Car'^"'^'"'"f"' cruditiffimahabcmus aflcrcntibus illum magum non fuiflc Carthaginenfcm. operi- mcnrio.vel appctam pro tali hofa.nec a proteruo ncgari.quam ipforu figcredcndum fuifle. proponuntut diucrfis dicbus .f^c.4.DiaUltuntn falfae faccremiracula vlla. fi tu es ccrtitudincm. quia Dei. ipfa tefiimonium ferhibent de rite.vcl quid cogitabo. rstHlit. /*""""''"*" excedunt capacitate^m ipfius. & cadcm ratione omnibus omnino libris .quae pro miraculis anobis ipfisreferuntur. .fedbcneAntiochenum Antiftitem.quibu$ abrurdis. Fundatur autem potiffimum in his duobus principiis.tandem vidti dederemanHS. qu6d magus. Itaque .&: otdinaria ad perfuadcndam dodtinam aliquam nouam vnde adhibita cft in conuerfione prima . inccttum cft.qu6d Scotus dicat S. quae fine dubio didat fequendam efte quam Deus ipfe approbat. acrcgni .cfiftati fuifle Carthagincnfcm Epifcopum . aut falli. & nam/ic confirmatam cflcntexcufabilcs. quod talia miracula fa6ka fint in confirmationem do(flrinsr contenra: in Scriptura . & inter cos aliqui Patres fcripsere vitas Cyptiani Carthaginenfis bus cius prasfixisjnuUa prorfus fit .& dc quo folo.aliis denique exiftimantibus illum nullo modo fuilfe Epifcopum. fuadet . cuiufcunque naiionis. & illam do^rinam. H«cviaeftmaximccfficax.quam principia vlla turalium dodrinarum cffe falfa.& fapientes Pharaonis in patrandis fignis cum Moyfecontenderer. ContraficHndHm. dic mihi.nec fimpliciter. Et huiufmodi cx miraculis innuit Saluator loan. qua de re cft controuerfiahiftorica.Prim6. Stultius ( ait Auguftinus non nihil dici foteji ) .qu6d fucrit magus.ncc haclefiafticis hiftoriis. paucos .quas diriquis & uerfiauthores veteres. quam eam in cuius confirmationcm opera aliqua excedcntia vim. dc Ciu.ipfumfaccrc vlla ex his miraculis.vt com- DtlM fttlf» muniter doceatur. dodrinam. quid faciam.Ciim ctia magi.operibusfaltem credite. omnino indoclos.

vi fupponit hic Do^lpr.&fciatnihil plusauthoriratisconciiarc dogmatibus vllis.Trc poflct.Secund6. In propofito autem noftro illa. ^diMbtU. Quxcunque ver6 «lia do6l.dc quibuS.cuin auididlmus (n noftr* fi in f»crditionis.% . Rcfpondet fecund6 non fieri talia miracula \ dxmone.non affediibonum. perficerct ipfiuspotcntiam.& fpccialitcr funt imracH. vt putaret ipfum cffc Dcum . Omnis qui petic accipic . fcqui cx aliis miraculis. Chryfoji. vel fradixerunt : gumento vtitur Aug. Cor. 19. qukra extraordinaria ali- qua figna . dc quibus incertum Deo .&Htmtdtftftichriftu. %. ^frofejfores eius laudarunt. cflentiarn.aut dicm^aufvt oftcndcrent eflcntiam diuinam .Amb.Bafil.& fpcciatim cumrefcrendaeft. vide Judaos .^ 9-0.iuxta id Luc. neque enim affignari potcft^quodnam non fit crcdcndum.pgulm vidit fentiam diuinam. (jr iterum : Si vos cum fitis mali.& tot?n« narutx.fed exarainandx funt videndum eft. SCHOLIVM. Sed facilc rcfpondctur ad .Hieron.leuis elTec corde. Tbaumat. fed pocius ncc in fe continct aliquid mali. & & Secunda via^quod Deus non deeji quarentibus eum. Itaque non fufficiunt quxcunque fienafada in 4confirraationc doftrinx ad cam conficmandam. ac concomitantibus quod iis non circc credendum.& difficultates.quia fuadcbit inhoncfta & turpia.quia non eft verifimilc vllum creatum obieftum potuiire ipfi proponi. ftt ttcurn "• qui vtcrc^ur fignis. quam inhumaniter Ethnici Imferatores CathoUcos traEiabatit .nccbcneuolcntiam. Quod ligarct diabolo manus. quxproponerecur amplcAcndat Nam optimc pollct quis ab iis petcre ./[.& micaculis multis.tjftntiam di. aut cx fe tcndat in malum.qualia funt illa.Euidcns autem cft. admiratione cantum patiant. Aug. contra amabant. Refpondct tcttio.vt faciunt miraculaDci. in hoc quod mittr miracuUt racula illa.vt dif^ controucrritur.nec contraria cft vUi doArinx xquitralentibus fignis confirmatx. vnum confifteps in prxuifione futurorum contingentium .aut contcariafit doiSlrina:. qux xquiualcntibus ad minus figrvis comprobata eft.nulli enim potiiiSt dcndum cfTcr . vel alteram horam. <fHi nonpatietur vos trihHlari fitpra id (juod autcm tribularcmur. £x hi$ proponit pptimS viaro tedarguendi An. 1 1. nec qui iis duceretur. fi tamen eflet pociiis . vt quid num proponitur .dcficiet in conditionc conformitatis ad dodtrina Chrifti. honeftura.din confirmationem hxrcfum figna. Prima eji» tefiimtnto extraneorumsquifidem nofiramt ^o & & arSibjUas. circt certum. ex qua infinuanda nullum poftet cxpciftare commodum. aliisxquiualcmibus. qu» fanc difFercntia non dubito. Fidelis ataem Detu f/?.aut pof- flnt.im «"»«'». quod non cft vnde colligatur ipfum deceptum fuifTcrnam finc dubio Deus poflct ipfi communiqarc talcm vifionem. cui fig- vcl cogitacurus poft vnam. II.rinx.ir Tert.& in fc appareret tantx excellentix.qux afteri potcft vUis fignis confir- eflet Riaca. noflis bona daca dare filiis vefttis . Dodor Paulum vidifrcclarc diui- obicdum Supponit hic nam crcatura.oratione j.Franc. ad Scafulam . dctcrminat^.qu6d his fignis plurimas pcrfecutioncs.dubitatctur. Contra hoc fccundum miraculum duo obiici poffunt:prim6qu6d PauluS mcntiret\ir:fcciid6 qu6d poilct dccipi iudicando fc vidi(& diuinam c^entiam.nec aliquod aliud indicium falfitatis. Addit duas altM vias /td oSto adduSias.qtiod ita fatiarct.qux ccrtum cft.in aliqua cx his conditionibus dcficit.vtriim dodlrina fic cpnficmata.&quemcunqucaliiipfeudo-propbctam.ac gratia conciliant. adducit lofephum. Eccl. : dodlrina Antichrifti. &c portcnta fiercnt ea ratio- potefiU. vel hoc Deus ipfo fnfficienter declarat iis fignis non eire credendumifin neutru ex his accedat.lih.catertfc^ue San^. denter ad fidcm .& in difformitatc ad ILt^tlitt. qux fine & dubio ficri non potcft cert6. Ad fccundum refpondctur primo .Sic ne. omhino funt fufficien> raoucrc poftunt prutia figna verx dodlrinx . nifi Deo reuclante:wtcrum confiftii in raptu Pauli 1.qu6d vcl "i diabolo ficrent . fcd non lcgituc tamcn ea ixStx in dodrins vlliusfalfje hocgcncrc Dcus non confirmationc.io.9. ncm confingcndi talcm vifioncm ad confirma- tionem iftius^lo^trinx noiix.c. vidit cf.rina. vt faccrent aliquod ex his duobus fignis.Bened.aliquojd : futurum contingcns.Ytrum «"/***/* ^'^' * i Deo ficrcnt ad confirmationem ifUusdodrinx. de ri nifi a quo tamen Dco nimirum aut vt rcuclarcut. nec aliundc ex vllo capite conftat.Md tbisSionem. primum quidem quod fic ncgaretur fidcs quam Paulo.\%. in qup. ficut oftenfa cft Pau- lo : qitod fi neutrum cx his faccrc velint.x»min*ndM circunftantix.qux maximc oroniii confir- mabitur fignis. afud Eufebium lib. & prodigia > quis dubitct quin pluri- maclTct patraturus in confirmationem hxrefum» hoc autem cum non faciat. ana non eflcnt cx diabolo.aur maioribus fignis confirmatxiquod C\ alcerum horum contingat.qux faJ)!ffiirftiM i»- & Aa fdnt itl confirmationcm noftrx dodi.fcdcontrouerfia currcndo per orancseft manifeftum.& fuorti feruorum.cuius vifionispofteactiam mc.& proptcrca rcfundi debcnt in Deum tanqna in authorcm:vndefcquitur faltc cx his miraculisno- re<^m ratione.Ciuit.nec vll.qui toto corde ef^uafierunt eum.aur Antichriflx>. quamuis non fi?-» miraev ''"^l-lt^iM^*^*' Z'*"^*' poftet Rejhtn/it ».ciim eam npn viderit. creaturam pofTc cdmraunicarc talcm vifionccfrcntix diuinx: vndcDcusipfenccc(ran"6diccdu$ eft caufa qux pcincipaliccrcommunicauit ipfam. fMBM i Dtt.& di f- fcrentiam conftituit ex Auguft. confirmataeft fignis. quani vcrum fit illud Apoftoli \.& tendunt in malum.qux fa- €ti funt in confirmationc noftrx dodrinx.vt patct ergo figna illa fufficiunt ad eius confirmationcm. ac grauitcr Kasc omnia figna pertradat .aliqua eftc miracula. minit.qux facit dxm6. Coilnxh. vt Aonpoirctcolligiexcircunftantiisantccedcntibus.merit6 quis negaret fidcm dodtrinx illorum ob alia illa figna .creciim non habdcrii vUam occafio- vUi homini. i . quanco magis pater vcfter dabitfpiritnm bonum pctencibus fc? ergo non denegauit Deus veramfidemfine qua impojTibiie efi iffiplacere.vt dicitur efle qui cito credit.Huiufmodi ver6 miracu- lorum duoproponirgenera.qux & quod id prxft. fa(£turus .fatis patct.quara profiremur do- ftram dodrinam efrcrcram . non pqflc fic- & dlrina. Thcologos hxc ad fuum lo- intcr fit ipfemet. 5? cxccdunt capaciratetn diaboli. quin cxpcrientia conftare pofTct ^robantibus vtraque figna.(jr obamorem £ 4 tius .nec diaDolum.QuJEftio II.

lib. Antiquitatum . quam fide diuina profiteihlir.h. vt eonftat in omnibus jipofiatis.i alia ' .vbt lateagitdevita.aJSett.ad ^enatum Romanum. "VT^"'' quo^ueloco.fuiflt erropotiiis diabolo quim Deo adfcrihenda cft illaeorum conftantia.aut honorum.per qnam ad ipfum perueniri poflet .autamici5. cumc contra qui ex noftra Religione ad aliam quamcunque tranfeunt.Lali.ata k raala vita ad bonam m. Et quamuis de aliquibus Hsreticis l^a- UtrttittrutB tur.qua crgdimus effe euidenter credibilia.noftris maioribus. tuis confitctur. aut laudand^ Chrigitur veritat ftianorum profcffione mcntirentur . quafi etiam ilh foh ab omnibus ctiara Haercticis Cathohci nomincntur.art. bitoque in ea pcenitcntes de mahtiaadbonamvitam mutatifunt. vbi intcr de lefu ait chrifius htc erat. nifi ob moiiua aliqua humana.c.9. . i .4. fcd po Umdtt trat.ll Sacerdotes fint. inexpe£).cap. LaSt. COMMENTAKiyS. Licct ab a ihttfo non proponcre nifi odlo iam praerationcs conuinccndi AoCtnnzm.bio non infpirarct cam ad erroris profcffionem tuendi. tius drcdcndum cft fine comparationc quod id fcccrit Cbriftianis. vigiliis . ac fidci aftrui poteft.antequam noftram R.vel augendarum diuitiarum. nota quomodo (inguh Hacrctici de Cathohcis inquifiti. mundic^ue contemftores . IJ. aut Monachi. lofcphus itt pulchctrimum tcftimonium ponit de Chrifto.violantes. &: ofdi. fiusDei Filius Saluator.idque deplorant Centuriat. procaplures in magna cxultationc fpiritus perpefTi funt qua: non videmurprbbabiha. feu potiiis pertinacia.cap.qu2 fan^ conftanria non nifi a Deo proueniflc crcdibile eft:Deus autem (inedu.ltb.qua efle cam profitanda concef- diabolo profe<f):a dici deber.fidtifint tni- mo. : Item.vndevirtusilla ad /a a Dco potiijs. fed quia ex'Chri- lAl Alit duivit. centur.^. qu6d Dcus non dceft quarrentibus toto corde faM-nrtyrum lutem multi autem dihgcntiftime inquirentes falutcm ad hanc fcdam conuerfi funt:S£ ftdcitur fiquanto ferucntiores fad^i funt in inquirendo .t. bantur. 1 4. ftatucrit & ftianis plurimi fantStiffime vixcrunt .t. aut dcgipedoHritiA ChrifHant.tiiri^. qui ad noftram religioncm ab aliena communitcr apparuit . vltimo potcft adduci .tormcnta quoque ttpol.& foeminac in noftra do^rina : profitcnda.fimiliaindagandjb ritas noftra: fcripturK.ob quiiViin praedicanda. qui mcdia. rent. niis .contra Epiftolam Fundamenti. experientia vtuntur lufiin. rainada reftat illa quxftio^quas in traftatu de fide cc»nimunitcr proponi folet.vel dccempotiiis viarii. i j .e- profeflt funt. fcu dodrina.i. Ifi* dutt vitt extraneii tefiimonia habent . nulloautem capitc conftat noftra dodrinam mala. lih.^fe(i s. %.& obedientis Deo prsftitetuntjnec vllu fcre exemplu adduci pollit vllius.eaque parii honefta. j. 15.vclccrtcvindicadi fe de fuis fuperioribus.quam SeSiartj imfugnant . .i . Ex neam. dc Prophetia Sibyllxnota illud dcCiuit. Tt lofephi . qui .(^ mutatione animi eorum. tnutantur : e contra.& quandoquidem aliundc tinmtim diml/tlt trikMtdm. ctiam a4 mprtem. conftat do(Slrinam.i6. fit denttr ertdi' iilimf .ad ^ qualiterfubito de malitia ad bbnam vitat» eam deferunt vitiis dr voluptatibusfiudent. in ttuhd»fMm dtSrtHm ptr^ vfque. frttfat. inft. & riorum.Sct.frotefian. exa.de qua Laii.ad . prqp. fed ad veros Cathohcos.vcl voluptatibns carnalibus indulgedi. quibus autho. procurauerunt fcirc veritatem qua rationc mkxime poflcnt placcre ipfi.x.quod pertinaci conftantia. tanto in hac feda amphus confirmati fudesjta luft.diuin. quia arbor mala nonfotefi fru6ius bemoribus SeBanosfacere. qtiod nuUa eftet ra-ntomtn ctHitio. veritatis & non adhibuete. lia tum ctiam cx admirabili conftantia . confiat enim de ifforum foenitentia.qii6 mifeis in vit2 perredioneprogredieVantur:{e4 adhibehtibus huiufniodi diligentiam vcrrfiiTiiHiJSTftDeum veriorem do£brinani reuclafle fiue ad eam perducendo . toto corde quis 4t> qu*ren- tet.exifforum tefiimontU.qui nofiram fidem amfleBuntur.dtu. . Confirmat Sqqtus hanc via»tum ex fubitanea. nifi Dcus hanc fcdam facrac Scripturse innitcntcm irrefragabihter approbaret . Secunda cft cx congrucntia motali. qukmalils. & : . A cenftXti* Dccimo . miflas vias . diuina:qui vero in ca educaxi tnagis in ca confirmafiintrfempet c6 raagis .utatione. naret ad falutem. & fummo & induftriaadhibitisorationibusiiciu- conatu.autfimi.qui \ noftra apoftatauit.infi.anmyfteria noftra fidci.non ad fuos mittunt. & Sibyllarum . defiruiunt contrafedarioi Deum necfnnHos homines . lefus Chrifirk. quara omnis generis viri. qux vota paupertatis.nihiI facientes vlla fuppliciotu gencr ra. Itcm. vbi cius veram doiflrinam & refurredioncm ex morlib.quam defcndebat.afol. Confiat autemfaniiifii- mos Martyres faffos effefro doEirina. tranficrant. Vide Afol. i tefie.de quo i .in iuis erroribus perfeuerauerintjtaroen & id4-ariffimc contingit. vel in ipfo initio ftatim illicitis fe dedaht voluptatibus. v^ manifeftum eft:ergo.monftrauerunt. Rom.f . Ha 1 x/viaqua^ Doiior fucciniie tradit . quibuS tttte extratanto magis crederidurh eft .non fblum ob praemiflas rationes .& ex fviurimi cum id igioncm pcrdudli & iis feciirent. Tangit etiam vlttmam viam a confiantta LMartyrum. caftitatis.q.quim aliarum fcftaf um quarurocunque Profcflbribus. tamen hic adiungit alias duas : prima cftab cxtraneorum Jlb authori' aathoritatc . eam profitendam Cunt nullaadhibita vi.falfa religio generat . iS.^ Prologi eifd^drtf»ia arbitrnti fttnt vtjtercora. fiue in ea confir- His prar miffis ad declarationem maiorem ha3rum odo.An myjltritt -pi^ndo.Iufiin.Jed non bonx . quamprofitcnturRomani CathoUci . tra£i.t6r & '.prorfus momcnti^Natn fanc dubitandum non cft nit Cttholicit tjuin Deus communicauerit aliquibus viam ilqulkm 4tlii* •verit/u reut' km. NOno SMfficiemU Scriptur* tA kis ^td quoquc loco potcft adduci teftimonium corum qui foris funt.quJi Anton. conuincunt omnia. nuUifque propofitis quae in iis . Tangit DoHor aliam viam ab affe6itene.magni yotitnRoma.I4.apot.

fimul enim pofliint eflc falfz nam nequc cft euidenter credibile mihi .vel talibus paren- motiuacredibilitatis noftrz cit incrcdibilitatis iIIius.quod myfteria fidei Conclufio prima fimt luidftir trtdibiliSt : Myfteria noftrz fidci func eft communis oranium Theologorura i. 4Myjiirfjidii animal. Hzc in terminis eft nullius.quibus non occurrerent motiua credibilitatis nofttz do6krinz.Jc in tra£latibus particularibus de fide.vt Petrus tia fpiritualis. vel tali loco.ni- dihilit. IXfUMt fi mirti pn 0lijlt»d»SM' .fiue indiredlc oppofitas/cquitur op- Vtautcm retur neccftari6 vcritas eorum. nimi- huius fequitur i neque cx ftius alterius veritas. . . ad aliam propofitioncm:verbi gratia. debeamus mortem.{ed quod in rc idem eft. fit euidenter credibilis. Vt myfterfa Hdei qn6d fit & eftent euidentia. imr iffifttim propofitioconfequens eft hxciPetrtu efianimalySc oppofitum eiusdiredii eft hxcPetrMf non efi ani- falfitate Hinc autem ideflet falfura. vt certius aflentiatut veritati fic propoiitae.fiuc in fe fir falfa.quando fmc n6:fe<lauthoritas pluriii fidc digoorum cft frtiatmr.oficum. licet fufficeret alicui diHlitatiSfVt oppofitam pofitum antecedentis.& motiua eBidentercredibiKscognofcentibusiIIa:necpropterea fimpl iciter dicenda cft credibi lis. confequens . eft illa. aut Conftantinopoliro effe.vt prudenterpoffet aut deberet fe cxponere morti ad defeniio- . quod id Ht probabile. dift. vbi non occurrit ratio dubitandi fufficiens.non fequitur altera.ex quibus colligi poflic euidencer. } i.Qu3sftio II.quxft. taiis veritatis mur aflenriri bus : vnde ci!im certius myfteriis iidei vllis naturalitcr .ex qaibus feque- fufficit qu6d : conuenircnt in aifcrcnda aliqua falfa propoiitioneivtquod aliquis eflct mortnus.Pecrus eft fubftan- non fit homo. cuidentercredibilia.ex qua hzcinfertur.obquam quis poflist prudenter moueri ad credendu. vt hzc quod noQ non fit conftans aniroa rati.ad quS fequitur.i.ex nullo oppofito confcquentis fequitur vUuro oppofitum antecedentis. quz fupponitnr in .an habcacuraliquz notxifcu ngnaeuidentia. non efle rifibile. quz fupponitur cffe in obicdione. eft obiedlioncnimirum.& eminentem euidcntiam habilia I. debcret vcritas corum .de quo poftea}negando confequentia. quam nosipfos natos tali.aut incredibilitatisillius:naraeuidetiaauthontatisfidedigno- conclufione.Sed illapropofitio oppoflta non eft hzc .non eire honiinero.& ex quacunque alia.quia fuffiad euidentiam credibilitatis euidentia talis teftificationis . cflet euidentcr credibile ei. ad huiufmodi auce propoficiones. bene fequitut oppofitum antecedencis iftius tio noftris propofita. trgo Fetrtuefianimal: ifti cuiipfl ij atteftarentur.IncamanoH tft eiudtnter incredibilis.f^Mfnnd» i* clfcnt cuiden- tia lin mal. ficut apparctveritas primorum principiorum . honefti viri miidftt» eri- cur oppofitHim antecedentis elfent motiua .qu6d Petrus noa : Incamatio efi euidenter falja:cx qua propofitioconfequcns.confequentiS|ex quo fequi. /eu quod eft irrationale. abf- & que peccato.& viam perueniendi. Incamatio efi emdenter iacredibHiited hzc. vellndias.ficut nec vlla myfteria fidei: ergo nec cuidenter cr«dibilis:vt nos airerimus in eredibilis anttttdnuil» »M/. Jtliud . eo patticulariter afliftente maioti) 1.taro diredum.nuIlo ver6 roodo poteft efre tibus.Confirmatur.In argutnetKatione autem propofita: Incamatio efieuldcHteafalfa : trgo tfi euidenter incre- Oppofitum propofitionis conftquetis. miru huiUs IncarHatioefiemdenter incredihilis:non.quia plures homines. fi quod eft homo animd^aut quod eft rifibile. ciTcmyfteria Bdciifcu illa quz fide diuina credimus. fiue rcs fic iit vera. iffifitttomfi- ^uintiififieft cum tamen ncra CmtlMf» propofitionetn cfTe quz propofitioni tiimilncarnatioefi euidenter credihilii:(\[iia.a]iud eorum bilitatem cuidentcm efTc . enim fequitnr.oppetere. Incamatioefieuidenter vera: bere.talibus.aut in /e. rifibile. quod fciam: fed conformis eft communibus principiis. DlSrinM haritita frttfi ali^mbm im tafu ijfi luidtntir trtdikiUi. pofllint eam proponere . quz non vidimus loca. fequitur» euidentia crcdibilitatis alivt prudenter credat.fiue ex ignoratia:fcd in tali cafu cfrcteui- denter credibilis iis. ifti quam vllisaliis verita- tibus naturalibus.fed i ncre dibilis. ficut aliud eft.Gt rationalejillud 6. qu6d fcilicec cum ipfo falfum efTc non poteft vnde cum hz propofltiones fimul falfz eflc poflint .alioquin fidedigni. quia euidens eft plures viros fidedignos afleruifTe illamyfteria efTereuelaca \ Deo. neque euidenterincredibile.ne- que ex alterius falfitate fequitur vcritas huius.qu6d talis ciTet mortuus. 57 quod non eft rationale.& ad probationem Rif^fi.ad beatitudinem docer. facit antecedentis:fic non. fed oftendendum efre.ncceciamita.quia operaeorii mod6 extant.contra Capreolum j.onali. batur ver6prima pars.vc patet.nec aliqua rayonabilis du- propofitionis fequitur illa fed hxcjlncamatio nen efi euidtnttr falfa. Vno verbo.quam indiredlu. ex illis fuppona- & pro defenfione neccflc eflct.d infenfitiuum. Incar- fimul : ndtio efi euidenter falfa : Incarnatio vera.'oppofitum autem eius indiredueft quzcui\que propofitio.ex vnam propofitioncm exillis. quam propoiitioni- cogniris cuiuflibet myftcrij. Ex hac aucem propofitione.& quodnon eft ani- credibiIis. fuit cuius propoiitionis .quz opcra tam nobis euidens eft.vt hzc qu6d tres.conftat probare. fiue direftc.qu6d lit aut corporo. : Itaque propofitio oppofita iHi propofirioni.nifioppofitura immediatum antecedentis . fit non fufficere nobis fint (i alia. vel ex terminis apparerc. euidenter crcdi- quotnodocunquc . ciTe euidentiajaliud vero credi- dum eft.& leuitate^non tamen quamcunque talem euidentiam fuflicere. Vnde aliqua propoiitio falfa poflct efle euidentcr crcdibilis li cnim duo . vcl dcbcrent habcrc aliqua principia euidentia ex terminis.ex quibus hoc conftat. trgo ergo & hxciJneamatio eji efi euideH- euieUmer iis .Hxc & Probatur breuiter.aat infuacredibilitate.in hac argumeritatione. ea aliquam fpecialem.hzc fequitur: Inc^rnati» efi etddeter falJa\ergo ter incredihilk . efTe opera eorum. Cintlmfi 7. euidcnter crcdibilia. alicui . Pro- euidenter vera .quar mo- dum. rcm euidenter credibilem. dico illud ppp. fiue ex malitia.Probarur antecedens. Petnuefi homo . cijm nulla occurrac talis dubitandi ratio.i. licct vtraque fimul verz eflc oppofito confequentis ad eft euidcnter non poflint.quia tunc rcs eft euidenter eft enidcns ratio. fmid *Jf* dnuir Vc autem tcfoluatur hxcdifficultas.f<. Obiicies prim6. dodrinz. Conclufio fecunda : Doftrina Hzreticorum qui ignorant bitandi ratio occutrit:ergo funt euidenter crcdi- potcft effe euidenter credibilis bilia. auc ObiMi.aduerten- fl/i'- lui' cridi' hiU. quibus prudenter quis ducerctur ad credendura iliis.qu6d noftra do6trina fi^c illa rupernaiuralis diuinitus infpirata. qui reucra non cllet mortuus . vel fi*jfleit Refpondeofquidquid fit de fubfuropto.fedirrifibile.Probatur confequetia pfima:quiaex oppofito confequcntis bcnc fequitur oppofitum fiue : eft rum. & bus accides. mod6 nulla fubeffct ratio dubitandi . qu6dTurca fit mortuus. euidens alicui matetiam primam poftc aliud cfte euidcns exiftere abfque omni forma. fcd Incarnarip non eft euideter vera. Probatur confequentia ex didi$.

non tny!ltri»rS fi- iti vird. fcd alteram oppofitam.quam iis. fi fic. doflrin«. Confirmaturfccuhdo. vt patct ergo ij . Motiu» crtf- dibilitatii fidei •verA fm- tiunt fidiof)fo/itam inertdibiltm. Si autem de horum falute quseratur. quamuis oppofituro non ciat alteram dunt illius incredibilitatem .Prologi 58 cft talis ratio non qliartdo faltcm » adeft tatio in oppo(ituni. improbabilcm. Refpondeo admifla prima confequentia .nec tamcn efTct fufretur . nifi peccato originali habucrint . quod eft cui- denter credibilcaut quod prudcrttcr credi potcft* Refpondeo ex fuppofitionc quod habeant igno- rantiam inuincibilem myfttriorum noftr* ndci.vc patci. iffi fi cognofccrctur qu6d ali- mcndaces .quae problemiticc fuftinenturpro qua- 8.fcd quo minus pofllt. Diccs kipUe».maxim^ fal'- qucmadmodum f*4ie crtdibititMtHn timt.de codcm potcft habcri ratio cuiconfequentcr .quibus minus. iK nec vllam meniiendi habuerunc occafionem:illi ver6 qui primo doccre ccepcrunc oppofitam dodrinam. & Alijumtla hsc non fufficiunt:ergOj&c.& incredibilis fimuhfcd cft diccnda fimpliciter incredibilis ergo non eft diccnda fimplicitcr credibilis. quibus non Occurrit ratio dubitandi. fed rcquiri- .talc enim pecca- tum non committitur crcdcndo .licet oppofitam non faciant.quam credibilitas. quim faltem aliquos li . hypothefi ignorantiae. habucruntque praetcrei occafionem menticndi. . ita non minus conuincunt incrcdibjlitatcm. Probatur minor:quia illud prsdicatum potius diccndum cft fimpliciter de aIiquo. nifi cx ratio fionibns.qusB aliis efTent habit» veraces. quam foli authores mi: talis 1 v""' . & erant peflimae vita. fidc dignasjVtpotc qui crant libata:quc vitae . pcr quamlibcratifunta fi autem pcccauerint . ita vt poflit pro libito aflentire. facit improbabilcni fententiam. Confirmatur: quianonpoteftdici fimplicitercredibilis. & raagis remotos conuerfatione cum Catholicis. Sed potius eft credendum authoribus teftificantibus do(5lrinam hajrcticorum eflc incredibilcm. ad facicndum oppofitum crcdibile. tas & AiplitM. fed doftrina haEtcticorum eft diredc oppbfita noftrx fidci. P»lfitM dO' BrinA Aiim- .quam profitentur haereiici incrcdibilem. qua: facercht vnum incredifcu non credibile. eft huius locijfcd vcrifimilc eft eam habcrcrudiores nimirum. vt : ticoi que tamen faciunc poffit per rccurfum falfa.petfcdam conttitioncm condcmna- infidelitatis te : Secunda pafs conclufionis patst quia motiua : tonclufionit.» fredibiltt. cui non occurrit ratio dubitandi .fcf ctiam tcnctur crcdcrcj babilem fentcntiam aflcrentem materiam pri- ifitit (tnetur trtdert fnl- fnm. id non doccrcnr. qua.qux aflcrcrct cam pofle produci abfque for* . Probatur tertia pars. fiuc ex crrotie i fiiic ex malitia proponit dodrinam falfam . & nunc. nam haireticorum.id fuf^ haberctur pro credibili illum effe mortuum.nec probabilcm quidcm .aut aequiualcns. cuidentia credibilitatis. necne. realitcr facit pro* mam pofFe exifterc fine forma omni.non erant tanta: do€tnnx. ficerct. Pof- ficiens funt ctiam eflc aliqua motiua fiifficientia ad facicndum vnum quidcredibile . Confirmabitur haec pars per di- quod fit tahs rcfpcCtu ommum aut ita faltem. diftinguendo fecundam confequentiaminifi illa motiua inferant cx tatione fua particulari incrcdibilitatem. eos fahiandos . vt hoc principium .non teft h»bere : confcquentia quia dequocunque potcft habcri dcHS inducens ad crcdendum ttUquos htri- li^ facerent credibile. funt magna: doArina. perfona. cct vrtam probabilem faciant. incrcdibilitas potiiis praedicanda cft fimpliciter dc illa. cocedendo fequelam .non fequentiam. qui tam6 non efTcnt fide digni. quod materia prima non poteft eflc abfquc for- fcpararcaliqua miniis eflctcuidenter crcdibilis. reticorum tfi fimpUtittrir. quod Pnhatur ter- talisex hypothefi ignoranti«e alicuius pcrfo.quam ab iis. & cnim irapcdirc po* plurirtfiOs ha:f eticos pofle cxcufati k peccato hzrcfis. credibilitatis noftra: fidcificutcuidenterconclu- de iis.&Ci 2no may ex eo quod nunquam fuerit fine forma non tamen fufficit ad facicndam fententiam probabi» lcm.non fit nac fufficit 9. . cflent tales. qnf haberent motiua euidentia incrcdibilitatisiftius poflunt motiuaprobabilitatis duatum fententiarum oppofitarum efle fimul : iftis. aut motiuorum credibilitatis eorum .nego fecundam con- tiints eppefi- tA fimut tridibilts. qu* fcmper antc erant cohiurt&a.. cx fuppofitione autem qu6d non habeant.qux pofleftt facilc ha^beri ad cognofclehdani incrcdibilitatein eiusjfcd rtia. .autmotiua.Et altcramimprobabilcm.hoc eflet motiuum fufficiens ad non habendum pro crcdibili rllud quod diCerent.& falfitatem oppofita:.''* p»rsctm. quibus patent illa motiua. & confequenter non fequitur ex eo qu6d noftra dodrina fit alicui euidenter crcdibilis per : aIiquamotiua. i>H)batur fitundtt p»rs . faltem ex animo . quibus magis eft credendu. bilc. prarfcrtim cum ij ipfi. quae attcftantur noftram fidem efle bonam.Probaturniinortquia quando Parochus.ergo. Dcus poteft turaliqua propofitio crcdibilis. vt patct in omnibus conclu- cunquepartc ergo fimilitcrpofTunt cfleeuidcntiamotiua crcdibilitatisdodrinarum oppofitarum . Et cadem eft : euidentia alicui. concedo .qucm alij diccrent nonefTe credibile qucm 5 niortuum. .qu6d per eadcm alccra reddatur incredibilis.vt k multis non cognofcatur oppofitum fcd do6trina ha:reticorum non cft crcdibills . quorum vnii non includitur irt altero.qui docent oppoficum.qua dicerct. fi illorum priorum motiua cognofccrent: ergo cijm authores noftrz dodrinae dicant dodrinam h«reticorum cfleincrcdibilcm. parochianus fim-' plcx . quia peffona?. vcl pcrfonarum particularium tur. aut nOn probabilem: vt hoc principium quatcunquc abfoluta diftindi l?caliter.autmaioris momcnti : &c talis authoritas potcft clFc euidcns refpcdu dodrin* hsrctica:. quia vt fimpliciter dici- cui voluerit cx tLt^onfii.quod cognofcitur competere ipfi ab iis. non fo-' \iim prudcnter crcdit.non pofuint habere pro credibili dodrir do£lrinx. Diccsjhinc fcquwetur i^norantinm poflunt fcparari prudcnter fidcs. quia in Baptifmareccperuntgtatiam. Itaque quemadmodum pofTunt eflc ah'qua motiua .lic^t non fa- religionis buncur. Ita fimiliter pofTunC motiua .qui oppoficum docent. vt patct motiua noftrae : nonfolum faciunt illara crcdibilem. & prstcrea cognofce- quod aliquod emolumentum particularc 1 ofTcnt haberc ad mentiendum hic. qus faciant aliquam feptentiam non probabilem. flusndo pifptnt propefi- cflc aliqua ccnda in fcquentibus. pro irtcredibili eum non cfl!c mortuum. nihil inuincibilem cft prior illo. quiafiquid impcdirct. ad alios viros dodtos facilc cognofci falfitas eius ergo neatra ex illis rationibusimpedit crc* dibilitatem dodrins hajtetica: rcfpcdu eorum.Rcfpondeo. vt & autem contingft Sic in propofito. fi non peccaucrint aftualitcr alio pcccato . Probatut quamuis dodrirta fit : Vtri/imilt ejl funt alia motiua.quandoquidem ^ pluribus agnofcatur cius incrcdibilitas : ergo non eft fimplicitcr diccnda credibilis. oppofitum in- & vtfiperfonae fidedignse dicerent alicfre mortuum.

& ex alia cognitionc euidente. nam vnum ex illis motiuis eft. vtCaietanus i. Vcl fic omnis do<arina k Deo confirmaca miraculose cft vcra.ctim difcurfiuus.faccrcnt myfteria noftrae Hdci non folum cuidcntcrcredibilia. i .dtfide. credimus illam rem . Ec pcc hoc patet quomodo cum cuidcntia at.i^Udfi:s. Quod mulc6 maius cft.%. »*'- dtntirfartrit HeflrMm dt- ffriHJm *»' dltiT vtram.quia illa cognitio dcduciturcxduabus prxmiffis cuidcntibus . aut confirmaret aliquid miracu- neccflari6 aduerretcmus qu6d illa re- uclatio abfolute. nam prorfus cft cadcm ratio tcncndiillam fententiam. II. infcrrc quod noftra doCtiinz cflct vcra mediante hoc difcutfu:Dcus nonpoteft confirraarc dodri- . cur non poiTemus proprecteftimonium Deicrcdere rem aliquam. quod Dcus non polfet reuclare falfiim .CSfimatitrx. inquara. 5c ex hoc alio principio. ficut ncc mcntiri . qua cognofccretur . fcd vnum ex illis verbi : operatum fuifte miraculum in confirmationem eius . Obiicies: fcqueretur quod cognofccntes cuidcntcr ifta motiua non poflcni credcre myftcriis fidei vllis. cum quo non habec res ex narura rci conncxionem.nec opinionis . ^uttft. quam fententiam cxprefsc fnftinctBannes i. quia crcdibilitas ipforum dcducitur ex tis alicuius propofitionis orta.conc. aui crtoncus.r). xnunis cenferi debeat. vnde qui cx illis putant fidem. Obiicitt. ciim deducerctur ex principiis certis ergo eircc eflet : aflcnfus cuidens . & poflec cogno- gratii fcere . qnia vt pofita ifti cuidentijl quis aducrterct ad ncceirariam fequelam verira'. qu6d miraculura efiet fa^um in rMtule diarintpfffft tirvirs. nempe cx ex eo eo quod atteftatio diuina cflct euidens . i Probaiur. crunt euidenter vera. <j. tamen pof- difputat.haberent euidentiam diuin? attcftationis nam illa ipfa motiua funt attcftationes eius. quandocognofccretadu ifta motiua. Motiua przmiila cx Do(5lorc fi cognofccrentur cuidcntcr.vcl erroneus. qu6d noftra dodirina efict vera. Vnde probatur conclufio. quod : & falfum cft: fcd noftra hatc conclufio dcduceretur ex duabus propofitionibus cuidcntibus . quianon potcft confirmare ficdodlrinara falfamjfcd hanc fic confirraat:ergo hacc eft vcra.qui negant pracdidam dodlrinara.non ncccflario confideramus.i. Confirmatur fecund6 propterea funt euidcnicr cre. i. Probatur maior quia alias poflet quis negare fe vera cflct : f»8» eftc euidentem vHam conclufionem cognitam euidtntir in pcr difcurfum.vt funt aliqui recentiores. vel qu6d cognofcatur euidcntcr quod aliqua euidenter cognita non poffint ciTe vera . qu^d confirmarc miraculo dodrinam noftrac fidci Dcus non poffit falfam ergo tam cuidens Phyficc vcritas nayftcriorara noftrz fidei cx fuppofitionc cuiden: eftet ciz Phyficac praedidiiorum motiuorum. ncgando fequelam qnia nonquaccunquceuidentia rci cxcludit fidem de : illa.& fimpliciter haberct necef- fariam tuidtntia in attrfliif ftf' fit fi*rifidt%.part. arque ade6 in iudicio fcquatur cx re com- Harc conclufio quamuis in terminis nullius Confirmatur prim6 quia fecundum Thomicommuniter habita euidcntia atteftationis diyin* res attcftata eft neceftari^ cuidens . orta cx principiis in- mod6 fuppono ex prin tencnt quod cum euidcntia vt ctiara corum . non autem non Si apparcret cuidenter fierct ifte difcurfus. aut non habcat neccflariam connexionem cum obie^o rcuelato .\z\cnuz ihid. tentiam myfteria noftrac fidei funt cuidenter vera euidcntcr cognofcentibus illamotiua. quia fufficit ad hoc.\ .num.<]. Confirmatur refponfio ha:c.qu^m cirec euidcns phyfice veritas propofitionis dcduflae ex & euidentia atteftationis alicuius propofitionis. .Yz(^i\czi. in cafu quo prcdidfca motiua eirenc euidentia phyfice.dHb. cuidcntia veracitaiis diuinac. Rc^ittdit.i. Confirmatur terti6: CofirmMtHr j. &prxfertim opcratio miraculi in confirmationem noftr« fidei crgo lecundiam illam fcn- fit qu6d virt mi 59 nam patibilia. difpoficis bcn^ in modo . licct meo principiiscommunibus . Si teiiimonium hominum Mcipimiu^elliMoniHf» Dei maitu efi.punSlo nin]/idifp.Con- . & fa. if.^non folumomnia.\6.fcd. quia quamuis non poflet haberc fidcm . . poffet inde .flupmtdi tS aic i. quin ipfafit vera: fcd qui cognofceret euidcntcr motiua prxmif. j. vcl opi- nionis. dibilia . ic figura . nus dlgni Rde cxiftimtntcompetere ipfi. confirmationem noftrat fidci . bus . qu6d aliqua fibi euidentia non poiTcnt ef- vcra & con- ..qu6d cognitiodifcurfiuavcrira- diBrinm riBigi tjft fuid*»' falfam miraculo. nifi alfenfus fidci. . vt aiiqua dodrina fit eardcntcc vcra . Sc dedufta cogni- 4m. Ex II. crgo optime . quamuis rion vidcremus neceflariam connexionem reiiftiuscum illorcftimonio yc enim : Chriftus ipfe loaim. Concluflo tcrtia. nec reuelare quod falfum eft. quibus fauer Caiet. (cd cui eflcnt : : : prarmiffiseuidentibus: ergo c6m vcritas eorum in cafu noftro dcducatur cxpracmiffis cuidenti. Probatur etian) minor : quia cui cgnfirm*ti'nf clfec euidens . aut cius veritate ergo fimiliter quando Deus clailla vcritas : : rc reuelarer lo. conclufio : prira6.lk^\\xvc% alij reccntiores.qui tenent.noto euidcnter fecundura omncs lumine naturac.LotCidiJpMt. com- fitionc. Ctntlufi» tt^niU J. teftationis diuina* facilc poffit ftace fides non cflet neceflarium . fed fic conflrmat hancdoftrinam:ergo eft vera. : cioneeuidcntereuelatiofiis diuinac dcillapropo- fciam. & vidcretfequi ncccffari6 ad illa myfterium creditutr . tis rc reuclatz ad illam attcftationcm. quin noftra doftrina fcquenter oppofita quacunqucfalfa: ergo eftct ipfi euidcns . motiua euidcntia noftrac fidei. ncque ctiam vt aftu formct difcurfum . . ^ui confcqucntcrhancconclufionemtcncre debcnt.cuidcntec vera . ftas cum neeant pati fidem tali euidentia poflc CSfirmmtnr i. quia aflenfus conclufionis deduftac cx iliis prin- cpiis benc difpofitis non eflct aflcnfus fidei. i.^ i.$.nimirum qu6d Deus non poffic confirmarc miraculo do^rinam falfam.fed euidentia rei in fe trinfccis eius cipiis . poifet inferre ex pracmiffis euidentibus vcritatcm noftrx fidei .Qu^ftio lO. qu6d cflct euidens Deum no poflc atteftari.qu6d Deus confirmauic myfteria & miraculo . H*c Doilorem. mcdiante quo cuide terconcludcrctur euidentia vcritatis rci attcftat*.& fcientiam efte incom: ir. fit euidens cognitio iftius vcritatis . Confirmaturhoc: quia quando homo fidedignus rcnelat aliquid. quia non daturvllus aflcnfus non euidens de fa^o. cft tamenconformis principiiscorum.^. & facile poflct haberi fides de illa. qui rei in acteftante poffit ftare fides . Sc oppofitam quamcunqucdottrinam euidcntcrfalum.riam fequelara iftius myfterij ad illa: fi enim propter teftimonium hominum . habctur . *rt. fct proptcriftamotiuacredere non reflccf^cndo ad necefl". quod vcl pateat exterminisjveldeducatur per ncceiTariara confequentiam cx prxmiffis euidcntcr cognitis.non .& hanc conclufioncm nam ideo tencnt illam fententiam. Refpondco.qu6d illa reuelatio habeat . quod exprafse apud_ nullum /ciam .quac foli^m poteft ncgari ab iis.di]p.^.

. ciim ad quatcunquc talia mulco apcior fic profeffio haerecicorum. Rurfus non poceft negari quin maior .6o rariatn Prologi connexioncm cum Et confe- re reuelata. quin falfa . Eft cciam conforrais communi fencenciae aflerenci inyfteria noftras fidei efle euidenrcr credibilia: quacenus praeclida mofiua func cuidcnccr noca : fed quam func no- jian) cacenu^ func calia . quandiaboli cflet defolandum. quia cfaliquid moralitcr euidcns . aut per tradicionem. rcuelauit myftcria noftrae fidei. qux magis indulgec carni . minus remouet quaecumquc vitia . fiifficienter. acccptara : & pum magnji fuiifc diligcntia a viris probis . cui proponitur f»r'fefund». verum cum efle inotiua credibilitatis prasdida. niens .aut docet . doftis finc fpc aut per libros vt patet . & pofTct facere miracula) conuerfionemadfidcm. inquaro . an in dodrina . dicitur ficeuidcns. qui negare vellcnt hanc partem.quia nec illa motiua. non a diabolo : patet cnim hunc non procuraturum fuiffc pcr miracula ( quamuis tici . nec haerccici . & claritaconcluUonis. cs II. fibi . . qui poftpo- magis quzrunr. confcquenter non conftant euidenter euidentiaPhyfica.& quodclare videat pcr difcurfum deduftum ex principiis certis . Quatta conclufio Myfteriafidei defadlonon . nec poteft etiam dubitare . ncc vlla alia. cam funt cuidencer quia fequuncur neceflario ad illa roociua. doquidem regnum fi ad confirmationcro do^rina regni fui contrariae se darmonia . & f rgo quod aflcrimus in conclufione quomodo negari pofl[lt nifi . confiderans myfteria noftrae fidei . uijitm aefiUhitnr. ac- adeo crcdibilitatem omnem non fu0iccad infcrcndam vcricatcm : fcd crcdibilicas de- . ordinata ad honorem . contra quofcunquc Catholicos . vt intclle(£lus . Jius eorum vc pacct cx Nec fcriptis. Et hinc patet non intendi per conclu- fioncm qqod defa<5to illa ro. Prohacur aflutnptum primo . ad hoc multas ora- nihil & iciunia . la euidcnccr illa roociua. qu6d ipfemec in nomine eius cieciflet dzmonium» ciim id feccric in confirmacionem do&rinz di%bolo.S. . ad qua. in j. ab Apoftolis . fal- quidquid fic de cxercicio ) fcd fic fc habcnc ifta mociua : nemo cnim dubicare poceft quin per paucos fimplices homines conuerfa fueric maior . hoc eft . '^ : & & ncgari : crgo non poteft rationabilitcr quin haec myftcria fint cadcm . quamuis phyficam euidentiam non ha- fcd dctcrminari debcat ad afTcnfum cem quoad fpecificacionem . cum ( & omnes prorfus in hoc confenciant quam tam haerc- & confequenter quin caa Deo prouch's conuerfio fuit miraculofa . qui attentc confidc- Hsc quoad primam pr*di(5ta motiua. Pro maiori autem intclle<Slione . rrohatur z. : : quia aliks myfteria ^dci non cflcnt cuidcntcr crcdibilia crcjibilitate defumpta ex illis moEt dicp credibilitate taii . aut in caufa intrinfeca cius in cfFedu fuo proprio ritur in conclufione .& patet. ac culturo diuifugam vitiorum . Haec enim omnia conftant tant^m . fimt cuidenter vera refpedu viatorum ^iorum . mo^ ciqacredibilitatis noftrae fidci induccre euiden- tiam atteftantis . & hoc aut modo aire- nullo nec poteft .fedmetnli.rA*tur ft' tttndtf fnrs. ve! cog- AHui tf tffe tnUtnttm. cis iftis hominibus. deberet intclleCkus.funt euidencer nobis cogiiiia npn enjm cognofcimus cuidenter fuilfc fa(fba miracula in confirmationcm fidci. innuic . & cmolumcnti . opti- fic mc inferc veritateiii do(flrina. Etinhoc DiabtlMno» fundatur difcurfus Chrifti ad Pharifaros . nam poflc crfc crcdibilem. rarcnt omnium eorum . ac myftcriis huiufmodi'crcdcndis conueniac haec mclior. concludcrc cuidcnrer. fe non efle quae conftat vera dodlrina fic poflc credibilis. Probatuc fecundo contra omnes . non pofle dici . quin fint in fc bo- l6. ex quibus neccflari6 fcqiiercntur myfteria fidei. nec etiam propofitio euidcns i^fius. fit vcra . vt ctiam poceft dubicari . Acqui praedi(3:a mociua funt noca cuidenccr eaidcncia fnoci^li ergo myfteria fidei funceuidemer vcracalieuidencia. 14. fufhcit quod intelle6his videat principia aliqua cflc veta . Catholici . Probatur fccundo cadem pars conclufionfs: poteft vllus doftus . qu« docuepatct tunt Apoftoli. quia fateor Ijbcnter cum ornnibus benc aliquam do(5tririuis. dubitarc . quod Omne regnum in fe ipfi S: Pcr hoc enim innuit . nihil aliud eft quam clfe talc . & . qua: fit . qui afrcruerum ipfum in Beclzebub ^'''??'"A*»» ^'' Principc dasmonioruro ciccifTe daemonia quibus refpondir . & ncfcio reduccndo rem ad qua^ftioncm de nomine. tuidtnitr vtvt eircnt euidentia. fiue indoftiorum euidentia phyficS. fiue do- trobatur fripi»f4rf. quz vera cfle non pofllnt quin iQa res . & le i ^^ {inSdor pars orbis exiftimcc myftcria noftrae fidei cfTe illa ipfa . Hoc eft tem iftorum principiorum .quamiiis daremus.frfuadtret. Lu. &c. partcm eft communis. quin ex profefloribus noftra: fidei plures funt fitis oronibus Ijuc quam feruire jte tioncs . eft i. Secunda pars 2. iftius.& eire euidentcr vera. fanguini .qu6d cflet incompatibilis cum cogtjucntcr nullo pitjone euidenti difcur(iua de veritateiftius rexielats. vel effedus iftius conncxionis.*- rc nofcereeuidenter connexionem extremorum cuiuflibet myfterij fidei cam intuendo . Non na . & num . quamumuis diligenter laborenc cncruarcl fundamenra noftra* re- & ligionis valde conformis Lorcae difputationc \6. & maior pars orbis ob mociua tcmporalia certum eft cnim qu6d non .otiua euidcnter no- la facerent adlu myfteria fidci cuidentcr veraj fcd quod poftcnt illa fic facere. Ncc poteft dubicari quin Epifcopi. . & firmi- ciicerentur miraculoeflct verifimi- qu6d diabolus dcftru^tioncm fui regniprocuraret . crc(ienda induxerunc ifti pauci homines tam miraculosc. modo ncc vllo . aliis curis Dco vigilias . vcra ifta royftcri^ . . tuidenti» t»pitn H« Phyfi ta. aducrtc non cflrcidcm myfteliMdtum tjfe ria fidtfi cire cuidentia. nccrcuclatiovl- laDcifitcaufa.cxptcfsc aircrenti quodDeus vera tati : fdyHtrUfiJti piftrtfunt eviiittr vtr»y fumpta cx motiuis . cum oroncs hiftorix hoc tcftentur . ac acquifitionem vir- tutum in maiori perfe(5lione . mpdo excrudi dcbcrct fides. dodior pars cotius mundi ad fidem Chrifti . aliquid concr<l obiicerc pofTunc vl- momenci . aut in fe ipfi immcdiatc .& operibus eius concraris. quae dicitur cui(dcntcr vcra. nec eam durare longo tempore . quam vlla alia rcligio rood^ inmundoexiftens praetendit. Vt aliquid $iutcra fit euidcncer verum . & eui- dencibus illam connexionem dariinter vcritaiftius rei. & profeffionem fibi ipfi contrariam. mortificationefquc aliasi ». fccundumquod non rationabilitcr dubitare dc verita- pofllt te eius beat . benc tamen cuidentia morali refpc^bu dodliorum & .& praelaci noftri fuccefliuc de remporc in ccmpus deriuSpaurunt fuam authoricacem. f.

vel talibus parentibus . &iilam dodrinam . tcibuuntuc Auguftino . Obiicics fecund6. : cccno. nec id eft contca expecientiam . conccdo. \ . auc pcauacum cupiditatum immerfi indolis Kt^onji». in quibus conuenecunt ex plucibus pactibus mun- & di de(5li(Emi. quibus ptoponecentuc pcxdidla motiua . ergo funt euidenter certa euidentia morali. pcudenter.in- pertinaces . & tur taaia firmitate quim . nec quide nouo ad fidem. vel tali loco. dcm f uUiaum. Pcobatuc fcqueia Maiocis . quibus mi- nus deberet ea communicare. &aliis Patcibus e(fe opeca ipfocum.autaIligati vinculis concupifcentix. ad voluntatem Confirmatur. iifque qui fint illa qu6d . li- zianzeno.&at- qn^m vllaaliamod6 tentione ac confidecacione cequifita detecmina- ecgo eft . vel faltem : & rrtiaiur 3. tec:quia elTe fit eft lO. quia conuectcndo ad fidem poiTunt pcoponi euidcntec pcxdidla roo: pcoponeccntuc.ac Patcibus:ergo falfa eft conclufio. quod fic : modo Conftantinopolis . . fequecctuc hxceticos . diftingoendo fequelara maiocis: bonx hxcecicos gnitionem . Monachatum ad hoc ac fpccialiter inftitu- qualcs non habent ali* vll« feda:. cflc vecam .& fenfucos. non ecit necefTacius pius affef^us . pcxfectim quantum^d fundamentum Minocis . nego fequelam quia (x fint obtufi ingcnij . Conftantinopolis fit. ipfius : ma- contra enim tales vellet dcfcrc- & aliis adclfe. quim funt euidcntia vlla principia quibus nituntur prxdiilx vecitates . aliks propter Deam aJhibent . tali loco . illx vecitates funt tur prtftfitit btniprtdiOit : tiua fed (\ fint euidentec infeccntia. cique. . non habent talem vim detecminatiuam dttirminmt intelleftus . non contcaexpccientiam : dificnfucos . mocalitec clacum qu6d Deus non reliquecic raundum abique veca do£trina . confequenccc non requicecc- & tucad aflentienduro iftis vecitatjbus vllusadius voluntatis . quin myftcria noftrx fidei fint vcconfequenter fint euidentcc vera euidenra . non peccipiunc vim pcxdidlocura motiuocum & fi fint peccinaces . & ncccflitatem affeiSlas ccedulitatis ex pacte voluntatis . tia morali. qu6d hxc bonaad hos. quia non potiiis talibus .& aliis reuclaiTe vetita- Obiicies : ^x myftecia noftrx fidei ciTenc eui19.confidecet. vim. Deum . qux eft confocroioc dodlcinx vcScHitptr.feu concludentia vecicacem myfteciocum fidei .& quin ex omnibus myfteriis hxc . OhitSi» X. qux funt in fe & qux expeciencia honorem creduntur a potiore parte mundi maxim^ tendentia ad zime ftudent pmnem ipfi rationem placete cflct re in re tam necefiaria . Tcritas myfteriorura noftcx fidei eft magis eui- tet:ecgo fftrttici ad no. quibus cedduncuc veca vel af. infanus iudicaretur . Ciuafufficiencec. veta fimplici- cecuc intelledlus ad afrentiendum myfteriis fidei. quim ex profcf- foribus vllius altcrius rcligionis «cCkm noftra rcligio integras congregationes habeat Rcligiofo- rum . ac fandtifllmi viri qu6d in his opecibus roentio. qu3im opeca illa qux communitec ab omnibusetiam hxceticis. vt nonpofllc.i/. difpendio. dcfidetantes fyncer^ co- eft & non alligatos peccatis. qu6d fimus nati talibus. quia non poteft dubitari quin cognofcendx tem.quia illa pia difpofitio voluntatis pufret requiri . Probatur Minor: quia magis efteuidens qu6d Deusmeliocicomxnunitati . ac necclTaria eft . fcd potius cura Deas necciTaria ad falutcm X%. tales & non conftat vllos tales ccmuerti. noftcafic vecioc dofbcina. Na- 'EnldtntiM & qux densmoraliter. ac vcca etiara cnidentia moca.xxx me- quibus etiam patebic foluiio. Sed non poieft quis moraliter dubitare . mortem vt malint ea negare. qux magis ducitur motiuis fueft pernaturalibus & & magis ftudet ex inftitutofuo ipfiplaccce. quin myfteria qux a lalibus credunilla . pius ccedulitatis affcdlus . detecminacent intelledum ad aiTcnfum fidei . ta< . aut proter- & uus ac temerarius . . fed hoc eft ecgo. ac Conciliis habeatuc appcobatio multocum myfteciocum omnibus fe. . vt paeuidentes mocaliter. & cepcobatio aliquocum myfteciocum qux tja afiis fedis & appcobantuc a no- afficmantuc bis . \ quibus pcc pcofeflioncm noftrx fidei timecenc fe cetcahcndos . Refpondeo . Arabcofio . dencec ccedibilia . F". . qux requicitur adfalutcm. geniofos crgo non poteft dubitari rationabiliter a dodis . in tali. .Kt^mfi» fpondeo pcim6. vt communitec Theologi doccnt in conuectendis ex Conciliis. ptofcflaone filiaeius exequi cura acconfolationis fuc . in cafu quo fi h- di^tfiti ttnMtrltrtn- . nat aut ab aliis proponi pecmittat prxdidla mo- . quxhabentut communicecpco euidentibus moralibus. : fed magis eoidens moralitec myfteria noftrx fidei eflc certa . illa ad illus fpedlcnc .& iadluravitx. communicet fua myfteria. Probatur tertio omncs habent pro moraliter euidenti quod fuerit olim lulius Cxfar.aut pius eius afFedlus : ecgo conuec- tendo ad fidem fecundum noftcaro dodlcinam.& euidens mocalitec qiiod do£lcina attendat. fempec aueccent intelledlum \ dcbita confidecationc pcxdidtocum motiuocum. negando fcquelam Mai»cis. Chcyfoftomo. quia eijidens eft illos fuiffc bonos &. obire.QusEftio 1 1. Vis huius obiedionis. Sed mod6 bceuiter re. fufficienti . nec vllus alius voluntatis fcd hoc cft falfum . noftcx €t\% i & fidei : : fed eft euidens. vidcmus cnim mulcos . quia funt euidcntia mocalitcc . & confequentec qu6d . qui illa ncgaret . &c.Ttm.qa^ro reuclaueritaliquibus hominibus myfteria fed nec poteft dubicari. quamuispcopoficapcopofitione. li. habita fuifTe multa Concilia vniuecialia . & mandata. ac necefiacia ad falutem. hxc con£derantibus. . qu^m ftuduifle vecitati potius ipfis .»i quando benc proponuntur prxdidJa motiua hxreticos malx indolis aut praux quoad voluntatcm afFcdos . luxra hanc I. & fimilia. . ergo dodlrinam diftiuguo Maiorero probationis F prxdi tcadita .OhUai» X. intelligituc lius exdicendis»«</i/?. indolis hoc vecitatis. & afFcd^us cceduli- vt quis aut ipfe fibi pt opo- catis . 9- & iccacionabilitec diflcntici. aut vllus adtus voluntatis. incuidentia mttmlit nen Phyfice. vcra myftctia aliis vllis reuelauerit «7- 6! cx : fed euidenseft moraliter dodlrinam in qua conueninnc omnes ifti Patces . vc veciocem . Refpondeofccundo . ntcrffsrio quin fimplicitcc cct habeant talem poflic difTentice . nifiim- fic Confirmatuc:non poteft magis euidcns ciTe qu&d lulius Cxfac fuecic . Tert^(iutft. Pcobatuc confequentia : quia euidenseft illam doflcinam & Vndedixiin refponfione priroaadobiedlionem prxcedentero .prxdidla motiua non flexura ad fidem hxreticos mal^ afFedios in voluntate . qux negantuc ab aliis Non cequicecccuc. ac con- . fint vera myfteria poteft dubitari . quin Deus . ftram fidem conuerti bonx non . Hieconymo .negando fequelam. & ben^ difpofitos quo- impecfedlionibus .vcquceaexaminec. & deditos voluptatibas. nos fimus nati tali matce . & Concilia . qujc fic fe habent .

fit ipfi euidens moraliter. quin poflit fimpliciter difientirc. & & cos. necconcipcrc ti . 2 j . aut alia motiua . fentcntiam : ergo non funt etiam euideniia moraii. tenetur iliud applicare. ftatum fpc£lat pofFc defendcre credibiliveritatem myfteriorum fidci ab haere. non poteft haberi de fccundum communiorcm cognitio cuidens eodem cuidenter vera . vt (ic proponercntur.Prologi 6i przdidx requelar : derari fufficientcr poflunt proponi . dcdudis ex illis motiuis. nis diuinae > licct. non detcrminant jta intelledum . Rc- fpondeo . & credcre dida myfteria.7n.tnyfieriorum dcntcm corum veritatem non przrcquiri ad fidem necefFario . cijm tamen . cum illo. Rcfpondco fecundo . quamuis quis fcitet euidentcr aliqua myftctiafidci cfFc euidenrcireoelata IJ. fiue rcfpcdlu eorum. fi credcndum fic Lovcx /itpra. Aduertendum tertid . Dco experien- particularitcr & moucnte eorum corda . ampiedi. vt fupt Jk di»i. cognitionem fidei ncn ne- ceffrio frA- requtritMT tfi tredendum iUii. : quamuis non rei attefhta:. negando fequelam. fcd cx ftatu particuiari . quem libere alFumunt. .<jt/£ff. cum ficut adus fidci & afFcnfus cuidens dc codem obicdo ita pofFct non ob- te pofFet ftare difcurfiuus cuidcntiainatteftan. aut ex principiis intrinfeci:s cum aut Scoti vt dixi . & nifi fit afiliefadus ad circnticndum . nego confcqaentiam. Concionatorcs tencaittur fcire prxdidba. vt dixi. Refpondeo fecund6. : : quandoquidem . Thomz . ad iiiam cuidcn- potcft ftare fides:ita ifortiori tir . turo k priori. conccdo fequeiam. principia nonhabet euidcntiam ex rei.aut dubi- tareincipcrcnc circa veram fidcm. non quidcm ex obligationc communiorta cx Baptifmo. j. Sed de hac obligatione agcndum erit cum DoAore in 5 . quod id ita fc habcat ergo fimiiiter diccndum eft dc eo . vt patct turn a poftcriori . j. Rcfpondeo tertio ad obieftioncm principalem diftmguendo fcquelam Maioris ad afTen. quod omnes adulti Catholici tencantur cxponere fc morti pro dcfcnfionc corum . negando eandcm fequclam Maioris . licct rcuera .t.nec dc fado ea audiilFe.qucmadmodum in fcntentia Doifloris noftri . in ca confirmare. iliam tamen my- intcr Cathoiicos nunquam habuerunt tationem dubitandi de illismyfteriis . optimc poteft rcqiiiri adus voinntatis in prima conuerfione ad aficnticndum rojfteriis fidei .di/f. : ftante determinationc ad aficnfum adus voluntatis ad dum circa idem obicdum. quia licct non rcquireretur ille afTettus ad afientiendum myfteriis fidei . . adum . quia ccrtum cft . rcquirerctur tamen . requiri Obiicies tcrtio OkitSi» /teunda. ob aiiam rationcm. vt quis deberet go quamuis myfteria fidei non fint cuidentcr propofita.aut Patres ad afFcnticndum afTcnfu fidei nego fc- euidentem cius tcneat . queiam. . id non futurum abfurdum. non flUA eipiith obftante quod ad iilam euidcntiam fcquatut tuidli fcttfi cuidcntia moraiis rei atteftata». Vndc ncgo feP»rt cumfidt quelaro ad probationcm dico > yt* tmn. tranfeat. Maiores. vA : . qui inter hsreticos cducati func . luxta hanc autem dodlrinam diftinguo Minorem proba- & d fint euidentcr concludcntia euidentia Phyfica . vim iftorum motiuorum. & fuorum communiter .vbi decffct taiis euidentia Phyfica. non requireretur pius credulitatis afFe<5bus. quia praEceptum fuperioris probabiliter notificatum inferiori potcft ipfum obligare ad obferuantiamj quamuis non fit euidenter ipfi propofitum er- requiri . ci^m cum euidentia rci in agci^idum eft in ipfomet tradatu de fide . & & concedo Makjrem. Hic autcm aduertendum eft cuidcnter vcra fteria fidei finc . quia qui opinatur tantum aliquid efFc neccfFarium ad faiutcm . Lorca ibidem diffut. qui aliquid crcdit cfFc neccfFarium ad faiutcm. quia polfct requieuidentia Phyficc .cum cuidentia phyficaatteftatio- . cum certum fit multomaximam partem talium. . . l^i» tt» tuidennon re- quiritur . qua: fic funt euidcntia. Epifcopi .qui exCathoiicis nutare. fiue refpedu eorum ctiam. . rcfponfionc fecunda ad obicdionem prxcedentcm. omncs non habeant illam. vt quii fe txpti- n»t mtrfi pro fidt.iilameuidcntiam non exponere fe morti in defcnfioncm corundem myfteriorum . Rcfpondeo lertio afFcdum pi? creduiiratis pofTe rcquiti . Parochi . Caietano . Do6torcs. fcqucrctur quod non pofFcnt ca credcrc .& morti etiam fce. quamuis non requireretur. quam etiam ( tenet Caiecanus i. cuidcntia moraii .aut ex ptofcffione Chriftianatfidei. Cum quo tamcn ftat quod infpiramc. Rcfpondeo C\ id concederctiir.ad quem tatem ticis. fcd moralitet tantum . quod Confirmatur fecund6 . necetiam confequcntcr prarceptum Dei de morte oppetenda pro confcflionc fidei. ri pius creduiitatis afFedus ad afFcnticndum rcbus euidcntibus per moiiua extrinfeca folum- modo. nec hoc contra efFc ftare fidem . ncc id cfFet contra Conciiia. art.quia ifte afFe£lus pofTct dici rcquiri. aut D. Scoti & D. adhucpofFunt obligari homines ad iliara con- fcfCohcm. fi ncceflc fit . Euidentia eui. Confitmatur. Vnde fit vt omnes non habeanc obligationem addifcendi ifta motiaa. qaae terminis ipfius rci fit dc fide. quia fidcs fiiS^onfit.^«tf/?. vt haberctur adus fidei bonus moraii&meritorius. firvc ncgo Maiorem. .cponere . nego Miiiorem. ad iliud applicandum. ter vt habeietur adtus fidci quoad fubftantiam. 8c dc nouo pofFc praeobtufitate ingenij nam conucrtuntur ad noftram fidcm : tiaconftat multosetiam tales & praefcrtim in- dodliorcs fine illa euidcntia . quibus poffint oftendcre euidentiam moraicm myftcriorum fidei . qui educa- id & fide vt ccrtum cfFc dcbet Thoma: . i Aducrtendum prxterca. Sed de hoc fufius & liam fcqucxctur cuidcntia Phyfica cam pofFcftare cura euidentia morali iftius atteftationis .iifve ftudendi catcnus cnim habercnt iliam obligationcm quatcnus fine iis non pofFent credcre myftetia fidci. : myftcria fidei cfFcnt eui- fi denter vcra cognofccntibus pra:di(Sla moiiua. Dices ergo faltem fi efient przdit^a motiua tionis II. quia quandoquidem illa motiua non fint euidentia nobis vt dixi in Phvficc . quibus redduntur euidcnter vcra. : ticndum aircnfu difcurfiuo ad quem detcrminarcnt iiia motiua cuidenter propofita. & confi- pio afFcdlu voluntatis. aut de fcicntia. quamuis non fit ipfi euidens . fubicdlo fimul. hoc eft. etiam Minorcm . . aut retincnt. vt di£bum tum conciudercnt euidenter euidentia phyfica conclufioncm . i6. euidentera fidei eiicien- attcftante & . quando proponerentur prxdiftz motiua fufficicntct . praefertim impcrio voluncaiis ad hocimpellente . quia ctiam iudicium erroneum pofFct fic quciti obligare:ergo multo magis iudicium fidci finc cuidcntia.i. conclufione cft in teitia . Itaquc potlc ftare .

Ipfa ctiam detcrminat qua: funt ncccfTaria ad fincm . facrz in Scciptura. V. Sic ergo difcuc- natucalis viatoci . teret Conclndit Scriftumm Hum. non cft dubia via falutis fimplicitcr quia a talibus tanquam a periculofis dcbct homo fibi caucre . iadutam fiue per fidcm. quarum inueftigationcm principiis. dcficerent & S 63 futuram vt nifi ipfe mortcm oppead cius defeniionem . acmediaad confequendum eum. proptcr qux illa cft fuffi- Probatur Minoc.& inanimafimulfinefinc. COMMENTAKiyS. ellc ^ . Scd quo- fitutn . & fscrAm tres rationes & . paterentur. Jjtiratafuir.7. HAbito * igitur contra hacrcticos. 83. & cxpofitorum Refpondco.&fruitio Dci & hoc quantum ad circunflanrias cius appctibilcs. cxphcatio .»3dacxphcaturcxdiucrfis locis Scriprurac. dumfe exponit periculo. : : ftione przccdcnri . dubium : Do^cina fupecnatucalis . & quantum ad operan. .i. & fufficicns viatori ad confequendum finem fuum. . Sed de hoc etiam fu(»us obligaucrit fortc agam quam fine in pratdidka diftindkione 1$.&: idco modica doftrina infpirata potuit modica d9~ cis fufficerc.in adibus . gelium per Ad tcrtium. I>ocet etiam ejfe fufficientem qaia > 4- -. qu6d ordinatus : & & : & . neque enim dcbemus exponere noilram vitam ati defendenduni qu6d omne totum fit maius fua parte. . \6. quz proponitea. & me- diorum.t« rtu*fupecnatpralitcc cft ucccfracia . TTT j4hito tgitur eentra htreticos . 6. vidcndum cftfe14. Vci aliter adillud. C^ loan. Si vis ad vitam ingredi ferua mandata^Ac quibus habetur in Exod.ad Theff.i. taliter.qu6ddulcius capitur. . 5cc. & ibiaddu^tt num.patet. propterca falutis. incidat in peccatum. proccfTus Scripturac oftendit eius dodorem fecundum ifrina in- Auguftin.ad cognitioncm in patticulati diftmdlc . i Tcnctc ti aditioncs. quod tamen eftnobis euidentiiHmum. quibus exempla funt legis declaratiua. feu reuclata ^„. an fit ncccflaria. aut fcientiam quod Dcus .in qua lola potclt fola cognofccnda ncccfTaria cfl rcuclatio fupet- : fcddoftcina ccgo finis vlcimi fcu dcrcrminaic F I . totius crcaturac. quod facra Scripturafufficicnter continctdodrinamncGeflariam viatori.multa. . dicit NuUa fcientia omniafcienda ex. quam fi eflct cxprcfse didum & ide6 ad deuotionem conferunt illa. ** . commento relidlam Lycheto cx- )l poncce dcbebo. qui cognofcit illud myfberium efTe tale. circa Et vtilis fuit labor expofitorum. & vtile viatori nolTe.Hoc quoad carrcmonias. . nchomo. efl fuflScicns ipfi tcadita in Scrlpcura facca cft talis cicns.. & cufi obiicias. .ctfi ibi virtualitcr contincantur ficut conclufioncs in Ai ttrtlii. qux memorialiccr ad filios per patres dcucnerunt.fimiliter cx toto proccflli Scriptu. Horumictiam Exod. Hic bte- ftm»titr*lH JL JLuiter refoluit fecundam partcm priticipalem huius quzdionis . quod lex naturz paucioribus fuit conrenta. Non negat traditiones^quia has Scriftura docet v . „^^^ j. C H O L ejfe . Illictiam InUge n»tWA qHeire liomincs magis crant prairditi in naturalibus. quantum ad credenda. & Dodorum humanis funtdubia. . puta quod ipfa habctur poft rcfurrcdioncm abhomincimmortali. quia vifio. quae cxpreflTa funt idtji. quantum ad fpcranda . nonexprimunturinScriptura .vtrumfint peccata mortalia.ima. aut qui fiue pcr cognofccrent opinionem . quodfrobant au£ioritates addu^/t qudjl. quod doarina Canonis efl: vera .quam proficecur Ec- tr»ditmr in clcfia Uriftur». a I.Qj^^ftio II. Vndc multjc veritatcs ncccfTarijE fuum. Quod fi nolucrit quxrcrc falutcm fcd non curando exponat fc periculo vbi fortc dc gcncrc a£lus non ftodircfe.& vlt.Origenes in homilia de Arca Noe .io. mortale camen pcccabic mortalitcr : fc tali pcriculo exponcndo. Ifta crgo confcrcndo ad trcs rationcs quibus inuititur folutio quasftionis prxccdcntis. Tcrti). . . vide DoHorem i. ad exponendam pro dcfcnfione niyiictiorum fidei. cund6.^%. eft pecc»tum Faties qtied dubitat ejfe mortale peccat mor- . Adfecundum *dico. docens fafficientiarii Jitljieumttr dodlrina. rit DtQrtM» fu- nodra Catholica. ex didis in q«i«.ctiam fuppofitis omnibus doftrinis Dodorum. rac & patct ordinata : ex quibus fojfunt aliafufftcienter elici.d. Itaque is folum tenetur exponere vitam pro veritate myfterij crediti .ii. &ad aliud de legc Moyfi poteft dici . Adprimum argumcntum principale ad minorem rcfpondco . vbi ait muita teneri defide .vnii. PAdagogHt ^uaft. quia ifla euidentia non habet vim flc obligandi .quodlatct fub aliqua fentcntialitcrali. llDeo . rn . qudftionum. docetnoftrum finem in farticulari eiufque circumftantias . quidfit finis hominis in particulari. tradicz. dr magifieyiii.um hiftorias.id eji SuaDei gubcrnatio rcfpedu hominis. alij ab eo credcndo babiliter lata necejfariam I V M.& incorporc.vt ab eo cognofcenvidcret prodo dependetet aliorum faius . non propterea ipAimeeneriad exponendam vitam pco eorum veritate .legem per farnulii : in nouo Tcftamcnto fub figura vclata ad fuiflTc in vetcri. Dicoigitur quodiftatradit. . do£trina Scoti optr. Proprictates quoquc fubftantiarum immatcriaUum in ca traduntur quantum pofi!ibilc cft . flicauit ^fed illa. quod illa fufficiant quia dccem mandata Matth. qux non habentur ^xfrejfa in Scriftufs. Tom.

Sc modo breuitcr ex hoc ipfo conftat . ncrentur ergo myfteria : fi clariori modo propo- non funt fufficienRcfpondeo negando fidei tcr propofita in Scriptura. Alio modo poiret etiam refpondcri . Adde Scripturam apptobare cxprefse traditioncm . Itaque limplicitcr ncccnaria pro aliquo ftatu .. qu^minlege naturxrDo.qua: ' "'^ ucmtormadari poteft non ruit quantum ad : omniaqux continenturin lcgcMoyfi. quxnam eftct ipfa Scriptura vcra .^ttitm. neceflaria fit ad melius efrc. cfrc fufficicnter fiinpli- traditam in cum quo optimc ftarc potcft quod ncc ipfa Scriptura formalis quoad totum. vcl prxccdcnti quxftionc. Hiretici horum temporum facile expcdircnt fe. traditiemm. .^uim anttporclegis naturx habucrunt hominesvim natu. dnorum Tefiamentorum (vcteris fcilicet . negando antccedens . qui cuilibcc actati conuenien- telliget tjuid proprie priori Atati generis fefieriori conueniat . cxiftimant cnim Traditioncm feu. ergo neccftario admittcnda eft tradiditio.^* ' l^/f^^'* dkorinfinuandodiftin6tionemadMinorem. qu^m in aliis ftatibus fcquentibus vnde Auguftinus in loco citato i Dodore §}uifijuis . Prxterca ctiam aliqua dodrina poflet eyfd prhpum itrgtimemttm principale. ncgo : & fimiliter diftinguoconfequentiam: crgo Scriptura quoad omnia qux continct . quantum ad appetitum . fcripfit & bus Ecciefiz Catholicas Romans ergo eft fufficiens homini viatori. fcu explicitc concedo . hx. Dices . t fuse oftendunt Controuerfiftx .omniaque cfTe fuffi- cicntia ad faiutem confequcntcr haberi in ipfa Scd falluntur . rcles .non poflct fciri. HtrttUnu.Confirmator . : qusftionc . aliis . auc partem .qux non necef- non funt obfcure .iptura. . a quibus finc errandipcriculo poffit vcrainterprctaiio . §!u<im«d<i tt- go Scriptura non eft necefl*aria. quentiam noa cft necCflaria ad melius efle . vnde paucioribus fubfidiis indigebant communiter loquendo .fatis tjuantum exifiimo in- humani . Dicesfecundo. inquit .quo proponit Ecclefia credcnda illa qua: habcntur pcr traditionem . ncgo maiorem & conccfla minori. quod abfquc traditione non poffit conftare nobis . quod idem eft. confcquenriam quia obfcura propofitio non tollic fufficientem propofitionem. non Minorem. fcd abfque recurfu ad traditionem non poflunt dare vllam probabilem rationem crgo jpfimet debcnt admittere traditioncm. verbi gratia. ad falurem. crgo ad hocfcicn- requiritur traditio. quibus coiifccutio cius rcdditur appetibiliorjfcd mum eft do<arina tradita in Scriptura hxc omnia luculcntiflimc proponit .implicite ncgo:namex Scriptura habemus Ecclefiam non poflc crrare in proponendis myfteriis fidci. ex Scriptura colligitur mediate . in ordinc falrcm ad virosdodos. cfle quxnon omni ftatnjvtpro hocftatu doftrinadeBaptifmoeft neceflaria. fiuenon.nego conlcquentiam. rcfpondct iam ad argumcnta principalia pofita in ini- b tio quxftionis pri- Doftrina ncceiraria viatori ad falutem nunqiiam defuit pro vUo ftatu . vnde co ipfo. ralcm perfeftiorem .ncc tota Scriptura fuit anChriftum. quamuis vttaque tam Scriptura : Scriptura formalis . fed Scriptura fa: : Confirmatur fecundo . & noui) dijptn/ationet pro temporttm congrHentia gentru hnmani diligenter dta. &vtilis ac conduccns ad tcducendum hominem ad fuum finem. aut Moycflct fic neceflariapro . dcquibus videndi vnde qua: habentur per traditionemcontinentur in Scriptura.^^ Sertftnr» form»lu rto» efl neeejfari» fintfUcttir. a quibus alij imperitiores facilc inftrui cxplicitc credcnda pofllinr. ciim nullibi dicat Euangclium . 3Etfiquxratur cut plurafint rcuclata intemCurflur* pore legis Mofaicx . quibus ad ipfura accedituf.nechabcnrur in Sctiptura ergo doSrina nccelTariaad falutem non fufficicnter traditur in Scr.conccdo confequcntiam. Sc vtilis quoad omnia qua: contirret nego confequentiam. diftinguo confcqucntiam noncftneccflTaria fimpliciter. gcntium comtnoditate proponara. cognofci poteft authorem Scritura: efle Dcum . & remcdium lcgis natura: . fit fimpliciter neceflatia . qui Pentateuchon. tem exhibet dodirinam.i*m reueUtn dor infinuat refponfionem . & ticscft ncceflaria. .ncc quantum ad vllam partem eius in fcriptis conccdo non fuit quantum ad pauca aliqua in quibus comprehendebatur fides Dei.prsfertim ciim habcnrur Doftores Magiftri . non admittendum .& pcruenire ad finem vltimum concedo confc- illis quac continct. \ T^ n & proncua. Modo alitcr Refpondco diftinguendo Antecedcns pro fecunda partcnon habenturinScripturajexprefsc.[[« ft«tu.Prologi 64 diorum.autEuangelica. ncc fupponit in hac . ^uid &c. concedo . & miniis crant inclinati ad malum. Verbum Dei non fcri: RtfUcM. & fatcntur alias . ncc etiam tota dodtrina in eo contenta.S<c. qua: olim circumferebantur. quo. qiix hic ctiam pro roaiori lc- 4" diftin- guendo Maiorem Dodrina fimplicitcr neceflaria nunquam dcfuit . & probat neccffitatem fimplidofbrinx fupcrnatutalirct reuela- afleric citer alicuius tx. aut quis eflct fenfus plurium in quibus fit raentio defa- & aliis mcdiis neceflTariis & vtilibus . r idcftjvaldc vtilis. quia ipfimet ha:retici negant plurimas partes Scriptura: . paucioribiifque crroribus pratSticis infe£l:i quantum ad intelle(5lum . propofira cx fuppofitione traditionis . multa proponuntur in Scriptura fatis obfcurc inde ortas funt varia.qu6dScriptura facra totafitfimplicitcf ncceflaria ad falutem fed in prxccdcnti . X. ita vt fine aliquibus ex non poffit quis cognofccre. non : : . eranon te fuit in lege naturz ante Moyfcn.<jUino pl"^"^^"* . Scriptura. Sc admittenda. aut qiia: faifa ex ipfamct Scriptura .qna: Pnbatur idmitttndam nam eflent vera. multa habcntur per traditionem Apoftolican». : Trxdittonem mfprobnt hoc fufius fuo loco. dotStrina neceffaria admelius eflc . ptum . Sc vcrfatos in Scripturn . Euan- & gelium Thoma: dum eire falfum . Itaque Doctor non aflcrit. fiueilla tradatur infcriptis. : tibui difirihutM intuetur . : . & rcccditur ab ipfo .fed vetus tantum Teftamentum: er- . fcu circumftantiarum. Vndc vel cx hoc ipfo. faltcm quatcnus exponitur Patribus . Sed de Scriftura. quia ex pluribus Euangeliis.vt folent ^Hjeretici. qua: funt neccftario credenda. fario Deinde ea. cramcntis . ac conditionum . quia fcilicet in tem. cfWneccirariaadmcliiis r eflc. Refpondet Do. ' "** ntceff»ri» fro -vno . ac Doftoriab Ecciefia: Conciliis .&in hac quxftione concludit dodrinam illam citcr neceflariam . & fpeciatim Bellarminus de Vcrbo Dei non fcripto. Rcfolutaquzftionequoadduas partescius.Matthxi cfle verum. fjfe fiijjicifs. qux non & cflent . qux non crat neccflTaria pro lege vctcrinaturx. locorum Scriptura:. quod illa fint credenda. vnius faltem . vt patet cx locis & citatis i Scholiaftc funt Controuerfifta: Obfcuraprefofitit pottfl . cft ncccflaria fimplicitcr . qukm tota dodtriha in ca contcnta.vt aducf tit Scotus.

expofitorum Scripturae. diftinguendo dubium quin fic neceftaria ad melius efTe. quia licct non habcamus dodlrinam fufficientero ad cognofcendum an determinatc illa adto fit pcccatum. quis peccer mortaliter. & redlorum noftrorum . quia propter dcfcdbum eius poteft contingere vtalific decidat i falute. autem omnia & illam fcientiam. . Secundura argumentiim principale eft : in c qualibetfcieniia fufficicntcr tradita vitantur fuperflua fed multa fupcrflua traduntur in facra plurcs hiftoriae. faltem nunc poft rotexpofiriones Dodlorum & Parrum . Denique inftrudlioties omnes . omnia ad falutem. Quod fi in huiufmodi dubiis . peccaturos . 65 negando C\s. ncgo maiorcm ic rero : : confequens ergo Scriptura quoad dodrinam non habitam in lege veteri no eft neceftaria fimplicitcr pro omni ftatuj concedo confcquentiara . pro aliquo dcterminato ftatu. faciamus quod magis nobis arridct . & concefta Minori . & audire monita. & Scriptura quas non funt necclTaria ad falutem na neccftaria ad falutem ergo dodlri- : non eft fufficicnter tra- dita in Scriptura facra.neqae explicite . nego maiorem . aut iroplicitc infa. .& plurium hiftoriarum . plurima ex illis haberi pofient beneficio naturz . vcl eam diftinguendo aliter Doifiri- . aut confilium prudentum . quamuis Refpondetur negando Minorem enim cognitioczremonialium. nego confcquentiam. Refpondet . in qua adhuc manenc illa dubia. refpondendum ad arguroen- eft tum ipfum principale. quia iimiliier diftinguendo : ipfemet Baptifmuseft iara neccflarius ex ordina- & quidem tione particulari Dei id volentis . contra talera cognitionem . pro lege gratiar . fed negando tamen eirc incertam viam falutis. virtualiter illa contineat: fic neceftarid cognofcenda ad acqui- fitionem falutis contincntur in Scciptura: vnde aderuenda. vt patet ex diuerfitate fententiarum oppofitarum . ac prudentum ex hoc autem in fimilibus cafibus dubiis faciemus quod tales : confulunt & . tamen maiorem vim trahendi hottitnes habent ex authoritate diuina . & cum tali dubio fic peccatura morrale. congcuc . non debereexprefse contineri in Scriptura. Iignificationem ordinaciillmi regiminis diuina. vcl inaiorcm . quando confidcramus illamyfteria. prouidcntiz refpe6bu crcaturaruro. diftinguendo maiorem. §lui amat ptri- Ex hoc autcm principio fufficientcr inftruirour in cafu quocunque . quam acci- licct piunt ex eo rpitaca. diuerfa erant affumenda Sactamenta. Qojerenti autcro cur doftrina de Baptifmo . na nmpliciter ncccflaria pto omni ftacu^tranfeat. vr czrcmonialia . fcirous omnem a^ionem . Aionum iit non ad falutem tamen non contcntarum in facra Scriptura nropliciter necefTaria . nega- cit/Hm. F } fufficir. vtl ntn funt fteeatm tntrtMliM. hoc cft . Dodlorum . quo dubitarcmusde aliqup an efiec peccatum . certum eft id quia euidcns cft facicndo nos non nos non pofte pec- care fequendo confilium Scriptur*. pturaomnia peccata mortalia. vel implicit^ . qux habentur in Scriptura. quarum aliquac negantefie peccata mortaIia. n^cne. . F. fed non obftante dubio . quamuis a parte rei forte non eflct peccatum neque illud peccatum attribuendum eft : defedlui dodlrinae fufficientis . Sc cura Tem.ita efTe : . Seriflur» tmni» 911« fnnt. fufficienter in Scri: : ptura faltera in . &confequcnter negando propterea fequiquod non habeamus do6lrinara falutis acquirendz Kte tMmtn detftetgniti» nteefjariM »4 fMlulem. luxta hoc.quate« nus procedir contra redlara rationem & C\ habeamus rationem conciudentem qudd aliquid fit prohibirum nobis \ parre rei tum fcimus certo qu6d illud facere ctfct nobis peccatum: fi autem non fciamus illud efte prohibitum a hoc iprum patte rei . . quia pro diuerHtate ftatunm . vitandum eife falutis pericu- illud Ecclefiaftici }. ac conducens nam quanturo ad eft $. Dulcitu . vt a nobis proue- nientem efte catenus peccatum morrale.iuxta . fcd opinemur. non fcimus cert6 ex Scriptura omnia peccata inorraliai parre rei fecundum fe confiderata. nec ne iparce rei. . fecundum ri» ntn dt- fcirous cert6 quia fignificant myfticc multa fidei noftr* myfteria . vt in ea proponerencur. . fapientiac Similiter etiam omnes contentaE in Scriptura conducunt ad exemplum vel declarationem legis vcl hiftoriae . quia nullafcientia tradit omnia pertinentla ad fed fufficic qu6d vel exprefse exprefse vel implicitc.QusEftio 1 1. fequi tutiorcm pattem. concedo maio> rcro non fcimus illa cert6 explicicc . . Ctgntfetrt fufficitnttr fnjfumitt tm- ntm Mffitn/ qut ntkit tft peccata morralia quatenus a nobis procedunr. Vnde tertii refponderi poteft .quz ab aliistalia efte aflTcruntur vcrbi gratiil quidam dicunt efte peccatum fcqui opinionem probabilera . conccdcndo toram replicam. fuflicienter traditam in Scriptura: quia in Scri- ium. . Illa autem dulcedo oritur fortc ex & confideratione aliqua bonitatis diuinz occultantis myfteria tam admirabi- illa liter fub iftis fignis & figuris. nego Maiorem . necfequi velimustutiorem partem . non fcimus certo omnia 8. nudc & exprcfse propofita > . inqnit Scotus . Sc Maioex Scri- . aut improbabiliorem minus tutam . turconfcquentia. vnde vtiie fuic . & confilia feniorum . qu6d Scripiura diuinitusiu" fint in quam alias haberent . cognofceremus illa omnia ccrt6 fed hoc eft falium . NAil im Seripmr» fU' ftrfiimm. ftecMmimtfM. concedo maiorem facraScriptura. fit pro hoc ftatu neceftaria . quidam neganr: ergo cognitio peccatorum non ttaditur . Scd adhuc inftat Doftor contra hoc : fi fuffi- cienter traderetur explicitc.Stit etnftawt cra Scriptura. & explicit^ . non vero pro lcge antiqua ? Rcfpondendum eft. inilloperibit. ramcn habemus doiflrinam fufficientem ad cognofcendum quomodo vitaremus peccatum in tali cafu & ctiam quod agerc . e*pinuuiUa . Sc legum . d Tercium argumentum principale eft: Non fcimuscertd ex Scripcuraomniaquae funr peccata mortalia ram cognitio (ied . & inueftiganda illa quae implicite tantum continentur in Scriptura neceftaria & vtilis valde eft induftria Scoti optr. omnium peccato- ad falutem . ac ctiam documentorum & inftru: . vtilis . & formaliter. \ qua aliis non decidcret ergo AoQcum neceffaria ad falutem non eft fumcientec tradita in raortalium eft neceftaria & : h*nt ixfrtffi tTMdi. quim ccremonialia StitMiUtiJf*- Non : ptura habemus : loxta hoc autem in forroa rcfponderi poteft.cognitio peccaroruro mortalium tx omniuro . neque implicitc. vt contenta fubillis cacremctnialibus . ordine ad noftram aetatem . Deinde in Scriptura monemur petere. loquendo de certitudine morali Sc fufficienti ad diredionem hominis nam . . Refpondet Dodlor iuxta Origenem fcitu neceftaria . . . . fe . merit6 nobis impucabitur tanquara peccatum mortale quod agimus . vndc cognitio iftarumcaercmoniarum iuuat ad hanc deuotionem. .

non folum probabilem fluM/l» tbfcur» . qua ditlee- dine inuenta rejkit . omnes homines Vtilitas Sandii Patres.& cerciam racionem adfcrr Auguft. fcd cx eo quod eam . fufficic non . fuanto maiori laborefatigat ani- mam<juapta. Obieftiones haerecicocum ad probandam Scripcucx facrs facilicacem nullius func momen- & ci. vel probabilitet Sed de his particularius eife prohibitum. era intefUgentia in Ha^ia fi Scriptura fa- quodcapere nonpotefl otiofiu.defacra Scriptura. cui facilcinueftigataplerumqueviluerunr. fiue rius . piincipale. . Chrii}.quae ad nofttam falutem con- valde dif&cilis . fufficientem dodrinae ptincipaliter UliqiunJo propofitionem alicuius fftftueredt' StinMm. acque eft & Detu doceat . quod ipfa Scripcura fic . 6. ( mm ohducunt. vtfatigatione dilatetur . nec ne .necne. 2. defider^tque relpeftu vnius . Ambrof. auc eciS magis pcobabile eirec quod mtinks frtb»hilem fthte. ac fidelibus .qu6d (it fcilicct peccacum.Chriftianaad edomandam fuperbiam. necin- nis myfteriorum fidei miex claritate fufficicntia ex obfcuritate clari. Btentio in prolegamtnu eontra Po' trumaSoto. modo pcobaoile tamen Hc . Ac fi fa6lo diligenti examine .vlt. Irenacus lih.Hieronymo in aduilgaftam. in Scriptura fcilicet facra inquit Poifec vltetius obiici qua in Scriptnra gratiam Dei . cendum eft mod6 fufCcit ca xanquam conforroiora communibus principiis .de DoA. iuqnic. (^ non folum in hoc ficulo .44. OEcelampa- & dit ca: determinatis aliquibus materiis . cap.Orig.cap. & congtuitas ptopofitionis.\bi lis. cunc reda raH fecerit abfque cio didVat ede examinandura . 47. cunHU eget aperta.aut alte- autcm congruemixaob quam Sctiptura quoad multa ficobfcute propofita.eflec peccatum.quasaffignanc quarum aliquas hic brCuicet ptoponete vifumeft. quia videcur quod ie£ta tatio non prohibeacaliquid quod fiOto diligenci examine non poife cognofcicur. exaraine . : fed poti^s ex vtilita- communitatis. & homo difcar.ergo nonxrominec fuificientei myftetia neccifatia ad falutem. & ne habearous quo vice- vilefcac Scriptura. dura dicic <k dubiis eile abftinendubit ftffet dum . giuid ma/i efi. licere quandoque fequi opinionem. biam .Prologi 66 . Antecedens quamuis negetutab haeteticis . Lutheri quidem lih. qua tjuidem Secundam.echielem.fecundkm & collendura faftidium. Primam rationem affignac S. contra Zuinglium . Tum experientia coc controuerfiarum de vero Scripturae fcnfu . vtfemper ade6 eaim fufficiencec concinete iuxca tegnlas diuinae pcouidentiae. auc per alios.exiftimo quemabfquepeccacoquod volueric facete. nec habeac opinionem probabilem.ad edomandam labore fupcr- cus eftc ducunc. niH etiam opinemur probabiiicer qu6d non ciTec peccatum. Scripturam proponi .fi poteft cognofci an fic non eft.Doff.colligicur ob ratio- funt a Deo. vel tali modo proponi vndequandoquidem Deus fit author principalis Scripturar. magis expediac communitati . in Ezechielem. fed eciam quoad ea qus explicitccontinec . inquic . de verht Deifcripto cap. quz . &adhuc funt. fciat- que quid ipfis magis conueniac . i. </>»y?. cap. reda enitn ratio diftac faciendum quod opinamuc elTe malumj prxfcttim . / & eorum faluos fieti . quo proponunrur. ac praxi fuppo. vt illud vicemus efTe & fic vir do(flus . adhuc maitualiud. eorundem hsreticoTHm confenfione . vc ance dixi . Itaque conceftb antecedenti. Auguft. ijtua exercet & obfcura quadamdina ) non dubito. tum denique dium minus probabilcm maceria dc aflibus hu- fed . quia. Si vero dubfUs quis fir. re<juiruntur . in Ex. Magna^ vtilitatu eHipfa ohjcuritaielo^ionm Deit fenfum . nes iftius obfcurs propofitionis. quod ti»m MliquM. Quartam. auc de peccatis. nere. vc femper Deus doceac . eum vulc Scocus . i. fi tnte.debec defumi otdinatx ad motes non efte pia:cise defumendam ex eo quod claiius ptoponac .fiue te. adhuc non peccacum. & quintam adferc Gregorius homil. Sc pacec cum cxipfa Scriprura 2. an iic peccatum . vc verbi gracii> in maceria Saccamencorum:vnde fencencia communis Dodorum efl .^j. . tali. exfi- Peccus facecuc quaedam difficilia eife in Epiftolis Pauli. fufficiencer foIuumuiikBellacnaino/i^. aliifqueafterentibus Scripturamfacilem efte humilibus . Adde ad ptopofitum lO. Ita. &fufitis fuo loco di- . 2. ejuadam autem comtnendemiu Deo . vc de fa&o propofica eft. 2. t^ ex- cercitattu capiat het ifuoqiu . . eontra Celfkm. qux omni cempore fuerunc. quod in omnibus cafibus conueniac fieti . aut petfe . homo autemjfemper difcat . epiftola gorio homilia 6. obfcuri fed refpedu fufficiencia non .fed infuturo . cui proponitur.nego confequentiam. & emolumento modi. vc cradicur in manis . prxfertiro il- & denfffimam caligi- Quod tocum ^prouifum diuini- & intelledam ^ faftidic) reuocandum. que pars. peccacurum morcalicer qui ad ea f.nonefrecpeccatum. . non folum quoad ea implicice cancum continet . tanto mMori . redaratio fuadec pofTe nos J» I mtnftm' voluerimus abfque peccato. Qapd fi etiam asquc probabilrs nobis fic vtra9. vc fcilicec mus ocium.nifi in illud facere. Petr. fufiiciencia propofitio- non dcbet praecisc defumodi quo proponuntar . }. & qu6d non Lititftqui iic peccacum. & Brentij ver6 in confeffione Vf^mtmhergica. Luthero inprtfMtone AJftrtitnu articMlorum k Leone Papa JamnatorHm. quod (ic peccacum. (jtiadam ijuidem abfoluamtu . vilefceret inqtubufdam locu ohfcuriorihut . Gre- 7.i. qViESTIG II. 8C roc incerprecationum diuerfarum eius.acienqnie tferMri da fe expunit abfque cura examinandi veritasbfjne fec cem. colligendum qu6d magis conueniens fic generi humano. . committit peccatum : & hoc eft quod tUMgit & qui fciunc phrafes linguatHcbraica: Grasadmitti camen debec cum Catholicis omnibus. qullra fi clarius omnia pioponetencur .Tum ex Pacribus Irenaco lih.

Qu^ftio III.
Q^iE
Vtrum Theologia
AlenC.t

.p4rt.^U4tfi.i

^utfi.j.

^fit

S

de

T

I

O

67

III.

Deo tanquam defuhie£io frtmo ?

.mem.i.D.Thom.i.p0rt.jMd/t.t .art.y. D.Bon».hicau4t/f.i. Kichztd. qudfl.6. Durand.
1 1. delecu cap.i. Yiiq.i. part.
Mft.io. Vidc Scoium x,

Occam ^udft.i.Gaht. f««/?.9. Canus

Met.^udtft.i.f^ i.dr deprimoprinc^Mp.^.eoH.S.inTheorem.§.Non/tmplic$terperfe£Iius,&i.PhyJic.<iutft.
I

.BsLccQn.^udft.i.Proc.

C H O

S
t^rguit duab$u

Deum no»

viis

ejfe

L

I

V

M.

fubieSium Theologix , (^ vtraque continet tres rationes

clAras.

Vod non

,

argoitur duabus viis. Prima

in fc^.qux probatur

\Jimflexfubielium

^
,

cft

oftenderc iftam ncgatiuam

prim6 pcr audMitatcm Boetij

i.dc

Trin

effiertonfotejl.

Itcm , fccundo matcria non coincidit cum aliis cauds , nequc
numcro,ncquc in idcm fpccicj exfecundo Phjficorum.Dcus autcm
,

'

in

idem

cft finis

& cfficiensmon igitur matcria.

huius fcicntiz
Itcm , tcrtio

Text.ctm.
4i'

, exfrime Pojieriorum , fubicdum fcicntix Iiabet partcs
principia &
Dcus autem non habet partcs intcgralcs, cum fit fimplcx ncquc partcs fubiediuas , cum fit fingularc ex fc ncque habct principia cum fit primum principium:
ncque padioncsjquia pafilo incft fubiedo, ita quod eft cxtra cius cirentiam:nihil autem

paflioncs

l.

i=brw<»,inquir,

,

,

»?*'**
-''^'^'

:

:

,

:

Deo.
Secunda via eft oftcnderc , qu6d aliud eft hic fubieftum non crgo iftud. Anteccdcns probatur multiplicitcr. Prim6 per Auguftinum</^^o<J?r/»/» Chrifiiantt i.lib.cap.i.
omnii doSirina velrerum efi,velfignorum:'\g\mx rcs,vclfignafuntfubieftum.
Item , fecundo , Scriptura habct quatuor fcnfus , fcilicct Anagogicum , Tropologi-

fic ineft

:

cum

&

Quatuor

Allcgoricum
Litcralcm fcd cuihbct fcnfui corrcfpondet aliquod fubicftum fenftu Scriprimum,ficut alij fcicntiae habcnti vnum fcnfum correfpohdct fubicdum fecundum il- ptur*.
lum fcnfum^igitur hicfunt quatuor fubicda.
Itcm , tcrtio ' quod homo fit fubie£l;um probatur audoritatc Commcntatoris i.
t.
Ethic. in Prologo , quia fccundum cum , fcientia Moralis cft de homine quo ad ani- Euftatbtif,
mam Mcdicinalis cft dc hominc , quoad corpus. Ex hoc crgo accipitur ifta propofi- 'jtemDeEK
tio , quod omnis fcicntia Pradica habct pro fubiefl:oprimo,ilIud cui acquiritur finis fff"*^'lf'y
^""""^'^*'
pradica: ,
non ipfum fincm finis autcm iftius fcicntia: acquiritur homini,
non
'**
Dco crgo, &e.
Itcm * alitcr, (& quafi in idcm redit ) finis fcientix cft pcr adum fuum attingcrc obieftum primum , induccndo in ipfum formam principalitcr intentam a fcicntia,puta in
fpcculatiua induccrc in illud efTe cognitum , quia cognitio ibi intenditur
in pradica inducerc formam , ad quam ordinatur cius praxis finis autem hic intentu s eft bo,

:

,

:

&

&

:

:

;

\

&

;

nitas moralis

,

quac non intenditur induci in

Dco, fcd in hominc

:

igitur

homo cft obic-

Aumprimumcius.
Contra, Auguft.S.dc Ciuitatc Dci cap. i .Theologia, ejifermo,vel ratio de Deo.

COMMEKTAKiyS.
I

R e A cerdara qucftionem quat-

runturtria. Pciroum, onTheolo-

gla
!

fit

ie Deo tanquam defubieSlo,

fuppleadaequato,
ftrcntuc

dequodcmpnTheologicac.

vecitatcs

Secundura anfitdt Deofub ali<jua rationejpeciali,
puta an^fit dc Deo tanquam Glorificatore , vcl
Gubernatore,& huiufmodi. Tertium, an /cientia
Theologicafit de

ommhm

ex attributione ipforum ad

primumfithieSum.

Quantum ad priraam qucftionem arguitur in
contrarium duabus viis.
b Primx vix prima ratio ftat inhoc,quia
formafimplexfitbieEiumefenonpoteft

;

fed

Deus

formafimplicifliraa,vtpatebitinfri</.8.crgo.

eft

SccundA arguitur,quia fubie<^um fcientiz cft
& ex aliaparte, nponituc
fubicdum, liabet rationem materia: , quia ratio-

efficiens fcientiam;

ncm

rcccptiui propcietatis demonftrabilis

;

fcd

idemnumerononpoteftcfrcmateria&efficicns,
vt patct pcr Philofophum 1. Pbyf.text. comm.-jo.
vbi vulr

qu6d multotics

nis coincidant in

fot ma

& cfEciens &

fi-

idcm fcd matcria cum nullo
;

iftorum coincidit : crgo.
Tcrtio principalitcr arguitur,quia/»^»Vffiw»
fiientia hahet partes,principia

& paJfiones,\t patet

Pofter.texr.comm.4). rna^inqmt.fiientiaeft,

i

tfua

eftvniii4generis,<]uacHntpieexprimufiilicetprincipiie

componitur

,

Hacc

SedDeusnon habct partcsncc

ille.

drpartes antpaffiones horum funt per fe:

F

4

intc-

grales.

Prologi

68
gcales

,

nec CuhitdtmiS

,

quo ad corpus

, ipfe 4iorao quo ad corpus erit
fubiedtum Medicinac. Sic dico in propofito cum
Theologiafit fcientia pra(aica,(ivtpatebit infrjk
quzftione vltima Prologi ,
finis ildifi.\%.)
lius, qui cft clara vifio Dei
eiufdem fruitio,ac-

vt patet,nec principia,

quia no.n de(inicur,iium6 c(t fimpliciter piimum
principium,(vc infra patebit eUfi.i.part. i. qiu/f.^.)
iiec pa(fiones,cum tales fint extra etrentiam fubieSti

in

,

Dco autem

nihil

&
&

eA extta fuam cfTen-

quiratui homini

tiam.

Argumenta primum

& fecundum fecundae vi?

homo quo

Terti6, ex authoritate Commentatoris,

fciticet Euflathij,

citur

:

talis ratio

fuper i.Ethic.

nisfcientizMoralis
acquiritor homini

,

Cum

ergo

fi-

quieft fclicitasnaturah's,

quo ad animam

fubieftam fcientir moralis

Medicins, qui e^fanitas

nis

erit

,

,

fequicur

quod

fubicftum Thco-

d Ittm aliter , &c. §luia cognitie ibi intenditur.
Habituseniro fcientificus inclinat principalitec
ad cognitionem obicdi , vt per ipfam attingatuc
obiedum , quod tunc attingicur , ciira "habct efle
cognituni. Et finis fcicntiae pra(5licx eft induccre
formam ad quam ordinatur eius praxis , quac cft

confi-

Scientia pranicahabet pre /HhieSo primo illui

cni actjuiritur finu fcientitt praUicd.

erit

quoadanimam

ad animam

logiz.

clata font.
,c

&

,

&

;

,

ipfa

anima
fi-

bonitas moralis, quae inTheologia principalitcc

homini

intenditur,vtinducatucin homine quoadanima.

fin?iHtct

acquiritur

Q^^sTio

Lateralis.

I.

Vtmm^heologiajit de Deojitb aliqm
Hic recenfet

Scottu atiorum opiniones.Prima ponit

rationejpeciali ?

Deum effe fubie^um fub ratione RtHauraterk.Secunda Chri-

fiumfnb ratione incarnationu,dr eapitu.Ttrtiafubrationefinis.

V6D
Opiri.

Hu-

arguicur
finc

,

Hugo de Sacramentis in principio vult, quod opera
hicfubie£tum:ergo fi Deus eft hicfubieftum,hoceric
;

fub fpeciali ratione,fciliccc inquancum reftauracor.

go. Viie

Scotum

fic '

reftaurationis

I

.

Phyf<f.i.

OpinioCaffiod.

Iccm, Cafliodorus fuper Pfalmiftam vulc, quod Chriftuscapuccum
membris cft hic futicdum igicur fpecialicer vc incarnacus , & capuc Ecclcfias eric hic fubiedum.
Item Deus ^ abfolucc cft fubiedum Mctaphyficac igicur fi hic cft fubiedum , hoc
Confcquentia probatur; quia non fub eadem ratione
cric fub aliquaratione fpeciali.
omnino hic &: ibi eft fubiedum. Antecedens probatur per Philofophum 6. Metaphyf.
Honorabilij^imam fcientiAT» oportet ejfe circanobilifimum genus : illa, fecundum ipfura,eft
huiufmodi.Hoc etiam confirmatur,quia ibi vocat Metaj>hyficam Thcologiam.
Item,Commentator ' primo Phyjicorum commento vltimo dicic , quod Auiccnna multum peccanic ponendo Metaphyficam probarc primam caufam eflc cum genus fubftantiarum feparatarum fit ibi fubiedum &: nuUa fcientia probat fuum fubiedum efle.
Ratio autem uon valerec, nifi incelligerec , quod ipfa eflcc ibi primum fubiedum;
',

,

Text.c.i.

:

,

,

,

,

crgo , &c.
ergo cft do honorabiliffimo fubicfto fub
Huiufmodi aucem racio eft racio finis & boni. Dc finc autem
probatur pcr Auiccnnam d.Metnph. dicentem Sifcientineffet de omnibtu caujis,illa,qux
effet define,effet nobiUj?ima. Ex hoc concluditur dc bono, quia fecundum Philof i. Metaph. qui ponit infinitatcm in finibus deftruit naturam boni, quia deftruic nacuram finis:cx hoc ergo accipicur quod racio boni cft racio finis.

lcem

ifta ^

,

fcicncia eft honorabiliflTima

:

ratione honorabiliflima.
Cap.vlt.
Texi.c.%.

:

,

Jn Proleg.

Jdem

I.

Contra,cognitio contradaprsefupponitcognitioncmabfolutam
tior.ex

Pofi. text.

tior

de

i

.M^taphyfXi crgo

ifta cft

de

:

&abfoIucaeftccr-

Deo fub aliqua rationc fpeciali,aha eft prior

Dco abfolutc:talis non ponitur

:

& ccr-

crgo,&c.

59-

MM

C
R M6
I

gia

non

arguitur
fit

dc

N TAKIFS.

quod Theolo-

Deo

abfoluta Deitatis

E

,

fub ratione

fed fub aliqua

alia rationefpeciali

:

& patet pet

Hugoncm,qui vult qn6d Deus fit
fubiedum

vt Rcftaurator:

&

pec Cafliodocum,

qui vulr,&c.

fubiedtum fub aliqua alia ratione fpeciali.
Tertio arguitur autotitate Commentatoris , qui vult quod genus fubftajitiarum fit
fubicdlumMetaphyfica:. Vnde ipfe reprchendic

erit

c

Auicennam ponentem Metaphyficam probare
primam eiTe , quia nuUa fcientia probat fuum
fubieitum , fedfupponit vbi dicit fic, i. Phy,

Secundo arguitur probando quod Deus
non fit fubic^flum fub ratione abfoluta Dci , fiue

ficor.

Deirafis.fed fub aliquaaliarationc fpecinli,quia

nifi in

cftfubie£lum Metaphyfics fub rationeabfolnta
Dci ergo fi Dcus ponitut fubiciStumXhcologijc,

er.tia

b

:

Sed notandum

tfi

^uod

iftud gentu entium,

fcparatum a mMetin , non declaratur
hacfiiemia naturali. Et <}ui dicit cjuodprima

fcilicet efte

Philofophia, fcilicct
feparahiliu

effe

Meraphyfica
,

peccat.

,

nititur deelarare

Htc enim

entia funt

fubieila

Qua^ftio II.Tateralis.
/HhieEiiiprimt Philo/9/>hi4,& decUratHm

efi

biliflima

in Pofle-

(juia

manifeftumper

/e,aHt ijHia declaratum in alia/cientia.f^nde yiuicenna

cum dixit cjuod primui Philo/ophits
primtm principium ejfe (fr procejfit in hoc
de/cientia diuinaper viam tfuam exi/iimauit

peccauit maxirne

,

demonflrat

/uo
ejfe

lihro

,

necejfariam &. ejfentialem in iUafcientia

,

f^pec-

ibi

cauit peccato manifefio.Hzc ille.

fit

fubic^tyn.quia ratio

Q^i£
Vtriim

s

ifia fcientla Jlt

Commentator

finis cft

o

de

omnihm ex

II.

H O

C

litera. Primo,explicat

diciturt/^

Lateralis.

I

quo confiftdt rdtioprimi obieEli

L

attrihutione ifforum

I

ad primum

?

V

M.

Theologiam infe ,

dlicuitti fcienti/t., fcilicet,

'veritates illius habitui, (jrprobat dupticiter.
iflis

Etfacientes cau/MfnaieseJJein-

fe

T

S

irnmediatas,^ in

:

omne honHm,& nihil percipiunt .Nihil enim
honum ni/t per caufM finales.Hxc ille.

no-

eitis fiihiecium

TrtA continet hjtc

69

Auicennam , &c. Ex hoc

finitM,def}ruunt finem,& ^ui deftruunt finem, dejlrukt

Vltimo arguitur,probando quod Deus fob

d

ratione finis

vt patct per

concluditurquod fit fubicdtum fub raiionc buni,
quia ratio boni cfl ratio finis. Vnde Philufophus
2. Mcraph. cap.8. vult quod ^uipenit infinitutem in
fnihtit,deftruat naturam ieniy &c. Vndc fccundiim
aham trannationem , /lli,in<ia\t,^ui facinnt cau/as
infinitai,auferunt naturam h»ni,& nonpercipiunt. Ec

rioribm Anitlyticu,(fHodimpo//ibile efi MiiqHnm/ciert-

tiam declMrare fHhieSlum ejfe, aut

,

^ in

nolfU. Secundo, defcribit in

quod contineat virtimHtcr omnes

Primo , quia obie&um continet propoftiones

continentur conclufiones. Secundo,eJi caufa adtcjuata ref^eflu habi-

ttu. obtfcit dupliciter contra has ratioties,infauorem D.Thom. quiprimo Pojl. le£t.^ i .oppofitum tenet de fubie^o^de quo Caicc. i .part. qudfi. i .art.j. (jrfoltiit obieEliones. Tertio,diuidit Theotogiam in nece/fariam, (jr contingentem. Itta concernit omnia Dei ad intra. H^c

omnia ipfius ad extra.

V6D

fic 4.Mecaph. Eadem eftfcientia de atiquo.,^ de attributis ad ipfum
(& cxcmplificac ibi ilcfano) fcd omnia alia accribuuncur cflcncialiccr ad
fubiedum primum huius ergo,&c. Concra,Auguft:. 14.dc Triniccap.i.
Neque huicfcientia tribuendarfi eft.,(^c.
;

:

4
Text.

^^"-

t.

»•

^'t' '*

Circafolucioncm iftarum quarftionum, fic proccdo. Prim6,diftinguo
& de Theologia in nobis. Secund6 aftignabo racionem primi (ubic^li Terti6,diftinguam dc Thcologia quantum ad parces eius.
De primo dico *, quod cognicio quarlibcc in fc, eft: illa,qux naca cft habcri de obiedo i. Met.
cius fecundum qu6d nacumcft manifcftare fc incelledui proportionaco. Cognicio au- ''«^tcm eadem in nobis,eft illa.qux naca eft haberi in incellcdu noftro dc obicdo illo inccllcdo. Theologia ergo in fe calis cft cognicio , qualem nacum eft fucere obiedum ThcoOiuid fit
logicumin intelleftu fibi proportionaco. Thcologia vcr6 in nobis, caliscft cognitio, Theologia
qualem inccllcdus nofter nacuscft haberc deillo obiedo. Exemplum , fi aliquis incel- "'fi^f^"*
lcctus non poftic incclligcre Gcomecricalia,poftlec aucem aliqui crcderc dc Gcomecrica- ^^^" .^
libuSjGcomccria eflec fibi fides,non fcicncia cftTcc tamcn in fc fcicncia quia obicdum yj^,,-^ ^.
Gcomccriz nacum eftfacere de fe fcicnciam in incellcdu proporcionaco.
rift.i. Poft.
Dc fccundodico quod ratio primi fubicdi cft concincrc in fe primo vircualicer text.4^4,.
omncs vcricaccs illius habicus,cuius cft.Quod probo,prim6 fic quia obiedum primum ^idfitde

dc Theologia

in fc

,

,

,

:

,

**

,

;

concincc propofitioncs immcdiacas
icacuidcnciam cocius propoficionis.
clufiones

:

:

&

quia fnbicdum iftarum contincc pra:dicacum
PropoGcioncs auccm immcdiatacconcinenc con-

ergo fubicdum propoficionum immediacarum

,

r^ttonefub-

omncs vcricaces il-

contincc

lius habicus.

Probo idcm fecund6 quia/r/w//**^ hic accipitur exprimo Pofteriornm cx dcdnitiouc
fecundum quod dicic adacquarioncm obicdum auccm fc habct ad habitum, ficut caufa ad cffcftum non cft cnim caufa ad adarquaca,nifi concincat prim6 virtualiccr cocum cfFedum ergo &c Expono quod dixi [prtmo virtuatiter) quia ficuc illud cft primum cns,quod non depcndcc ab aIio,fcd alia ab illo ita crgo prim6 contincrcjcft.ab aliis non dcpcndcrc in contincndo,fcd alia ab ipfo,hoc cft,qu6d per impollibilccircumfcripto omni alio, mancncc inccUedu cius adhuc contincrec, &: nihil aliud
;

Vniucrfalis

,

;

Itxt.c.j^.

C^ 'J-

:

:

,

:

,

continec,nifi per racioncm cius.

Concra iftud arguic duplicitcr,prim6 fic Sicuc fc habct obicdlum primum potcnri»
ad potcnciam ica obiedum primura habicus fc habcc ad habicum fcd obieftum pri*^

,

:

mum

f*

Prologi

70

mum potentiac cft aliquod commune ad omnia per Ct obiedlia illius potcntix crgo primum obicdum habituseftaliquid commune adomnia perreobiedia cius 8c non ali:

,

quid virtualiter continens alia.
Item , fecundo quia in fcicntiis aflignatur communitcr pro fubicdo primo aliquid
quodeft communc ad omnia illa,qux confiderantur in illa fcientia ficut in Geometria
lmea,m Arithme^icz numerus, in Metaphyficar«j.
Ad primum refpondeo quod proportio obicfti ad patcntiam cft proportiomotiui
Htc maxim* Scoti ad mobilCjVclaftiuiad pafliuum. Proportio fubiedi adhabitumcftficutproportiocaOh»betwr ab
quandocunquc autcm aliquodagcnsagitinaliquod pafliim, poteft
facad effeftum
eodem in i
quodlibet agens eiufdem rationis in quodlibet pafium eiufdem rationis agere crgo primacxtrcmaproportionis adiuiad paffiuum funtcommunia ad omnia per fe extrcma
in i.d.Sf.&
in }.d. 13. illius proportionis. Nam intcr illa communiflima eft adxquatio,quia in quocunque cft
in 4.difi. ratio vniuSjillud refpicit quodlibct, in quo eft ratio alterius fed prima 6xtrcma propor'18. ff^ide
tionis caufx ad cfFedum non funt communiflj[ma,quia intcr illa non cft adasquatio Non
hicLeHctiet,
cnim fequitur,fi commune poteft caufare habitum , quod fpeciale poflit, & e conuerfo.
contra (jreNon enim quodlibet contentum fub illo communi refpicit habitum illum vt cfFedum
gor. & Oceius fcd tantum aliquod primum obicftum contentiuum , quod virtualitcr continct
omnia,ad quac habitus fc extcndit.
Ad fccundum dico , quod multorum habituum fpccic difFcrentium poteft cfTe aliquod obiedum commune, ficut ab obicdis corum poteft abftrahi obiedum communc.
Et hoc modo in fcientiis affignatur obiedum commune a quo non eft habitus vnus fecundum fpecicm,fed tantum fccundum gcnus.
6.
De tertio dico quod Thcologia efrcntialitcr non tantum continct nccefraria,fcd ctVeritates iam contingentia.
Quod patet,quia omncs vcritates de Deo,fiue vt trino, fiue de aliqua
Thetlogica
pcrfona diuina, vt comparatur ad intra,funt necefTariaj vt quod Deuse^trinus,d<cqubd
efMdam m*
Filius dicitur generari aPatre, & huiufmodi. Ula vero , in quibus comparatur ad extra,
,

;

:

**

:

.

:

,

&

:

,

:

,

,

j

cejfaria

ad

vt

funt contingcntcs,vt

iritra,

quod Deus erat^&L quod Tdius efi incarnatus, & huiufmodi. Omncs

Dco vt

quitdam co-

autem

tingentes,vt

tcr veritares contingcntes

ad extra.
Duafint

veritates

primx partes

de

contingenccs.

I.

E primo dico.

Hic Doftor prim6

dcclacac quid

(ic

Ci-gnltl» in,

^

ahliraSiu»
quidjit.

,

fcilicet verirates ncceflarix

,

aliqua cognicio

& eftilla,&c.

obiedaineflTenciadiuina,
in fe

:

quia

talis eft,

talis

cognitio dicitur

qualis nata eft

gico,aut

:

faca ab incclleftu agente

obiefti

,

vc infri paccbit

caurata'a

tali

obiedko

,

,

& phantafmate illius

difi. i.^H*.fl.6.

cognirio

vcl \ fpscic intclligibili

fupplcnte vicera talisobiefti, dicitur cognitij
abftraftiua in

fe.

Quia talis

eft

,

qualcm

tale

ob-

iedtura.fic pra:fens,natura cft

dc fe faccre. Si vcr6
pracfens, nec primo,nccfecun-

quo

infri d.^.SiC dift.S.&.in i.d.}.

Sccundo Dodor declarat quid fit fcicntia
Theologica in fe,& quid in nobis, Nam cognitio
Theologica inje, &c. Hic dico duo. Primo , quod
cognitio Theologica,q«ae eft de obiefbo Theolocft

intuitiua

,

vel ab aliquo petfcdo
fupplente vicemcalis obiedi.Quod dico propccr
voluncatem diuinam , quz immcdiatc (faltem

in fe pecfcde prarfcnce

parcialitcr)

&

:

vt caufa principalis caufac cogni-

tionem intuiciuam obiedi Theologici. Et tunc
pcrfcdtc fupplct viccm talis obicdki^qoado caofac
cognitionem vt terminatam ad taleobic(5him in
fe pcrfede prasfcns. Secundo dico, quod quando

ex aliqtia rcuelationc; talis cognitio Jicicur cognitio in nobis quia efttalis , qualis nataefthaberi dc caliobie£lo,nullomodo pra:fentc,nec pri-

rationeobic^li cognofcibilis (quac ^ folo Deo,vt

modo, nec contento emincncer,

obiedum eft przfens intellcftui creato pet
fpccicmintelligibilem,repra:fcntantcm ipfum in
<t

caufa cocali poteft immediace caufari

vel vircualicer inaliorepracfencatiuo.Quod dico

bili,vt

e^inti» diui-

propter eflentiara diuinam , quae non tantum cft
ratrb caufandi cognitionem cuinfcunque obie-

vnam totalcm:de quibus Dodlore

fti,

vt patcbitinfra,^«</!?.^*».^rfl/«f», fcd ttiam cft

ratione obiedli

&

fic

:

omnia

vc paccbii inft^difi.i.

intcllcdlus bcati

entia ih

& difl.i^.

cognofccns huiufmodi

,

de qua

patet aDoflore in 1. d.^.cjuafi. 10.) cognitio caufaca ab intcllcaucreato,& itali fpccie intclligi-

Chtomod»

ratio reprarfentandi perfcdiflim^

intuitiu».

& fic dicitur cognicio in-

tale

m^a,.ncc fecundo

Cogniti»

Theolrgic»

tuiciuain fe, quandocft ab obic£loThcologico

cbicftum non cft
do modo,fed tanium habeo cognitionem dc illo,
:

^

ab obic«

fence

fens, fcd relucec in aliqua fpccie incelligibili,cau-

rtfri.ftHtadi.

fieri

fto,vcl abaliquo virtualitcr contincntc ipfumidc

:

, dicitur cognitio intuiciua in fe
quia talis
cft,qualcm obieciium.fic prsfcns.natum cft facere dc fc.Quando vcro obiedum non cft in fc pr^-

n»fit rtttio
eMufandi eegnitionem ,

& veritatcs

Ec fencencia
liceraceft, quodcognitio in feeft.
illa , quam facit obieftum de fc,
& hocdupliciter. Nam quando obieftumcftin
fc pra:fcns,fccundum propriamcxiftenciam, cognitio,qua* cft ab intcllc(ftu,& tali obiedo fic pnin fe

luitiu»

duz

COMMENTAKiyS.

Tbeo

logi*.

:

intcgrales Theologia: funt

partes intcgritles

dc pcrfona dcterminata,funt Thcologicx. Similiquia ad nullam cognitioncm naturalcm fpedant ita quod

trinus,fiue
,

^duabus

caufis pariialibus, incegrantibus
3i

cicur

cognicio

Theologici:quia

abfttaftiua in
calis

vbi fupr^ di-

fe talis obieifti

cft,qualem nacum eft facefic prxfens in fpc-

rc obiedtumTheologicum, vt

3-

cieincelligibili.

Ec nota,qu6ddifFcrentiacftinicrcognitioncm tuntuaihte
intui

'"£'"<> irife.

Qu^ftio

1 1. Lateralis.

obie^i Theologtci, vt compitratur ad intellcdum creataro,& vt comparatur ad

{ntaitiaam in

fe

Nam

dminum.

jntclledlum

cognitio

primomo-

do, non caufacur immediat^ ab illo obieAo:puta
k Deitate.quia.vt fic, caufaret dc neceflitatc cuius oppofitum patet i DoAotcin pluribus locis:
fedi voluntatc diuina Aipplcnte pcrfcdc vicem,
:

&c. vt dixi fuprJi. Cognitio ver6 fccundo modo
e(l immcdiacc ab encntia diuina , vt eiTentia (faU
tcpartialitcr) vt patet iDodlore infri^<e/?. pe».
tiifi.i.{lijhi9.&

dUki.Secanih diffcrunt.quiacog-

modo,nullo modoeft comprchcnii-

nitio primo

ua talis obicdli cum
nitum fccundo vcro
,

:

iiua

,

ciim

squc

fit

fit

finita

& obic^um inH-

,

modo eft

vcrc comprchcn-

infinira ficut

& obicftum. Dc

qua comprehcnfione vide Dodlorcm
C«gniti»

Th*el*iieM

Mn«

u.

in^uolih.f.

14. Et multae alic difFcrcnciz pofTunt afliguari.
Cognitio vet 6 Theologica in nobis cft illa,quara
intellcaus nofter natus eft haberc de obicfto
Theologico nuUo prxdidlorum modorum pra:fentCifcilicct ncc in fe,necin fpecie intelligibili:
fed tancum cft pcr reuelationcm. Et fic patci ifta
diftindio dc Theologia in fe,& in nobis.
b DeficHndodico,^hodratioprimifMhie£}i,icc.
Hic Dodlor intendit dcclarare rationem primi
fubiedli fcicntiae.diccns, quod ratio cius cft continere in fe prim6 virtualiter omncs vcritates illius habitus , cuius cft. Pro maiori intelligcntia
przmitto aliqua. Ptim6, qu6d vcritates in fcientia funt in duplici gencre quzdara funt noca: ex
terminis,vc omnes propofitioncspcr(enotz ; 8c
,

^

:

quxdam
nes per

funt

notx przcise propcer propofitioPrimx dicuntur contineri in

fe nocas.

nibie£to,non przcise virtualiter

,

fed quia fubie-

{kum continet enentialitcr , & formalitcr dcfinitionem: idc6 hzc eft vna immediata Ornnuho:

moefi artimalrationale: 8c qniadcfinitio

eft

cau-

immediara & adzquata refpedtu pallionis demonftrande, hxcerit mediata , ^nimalrationale
eft rifihile. Et fic, vt fubie^Sum comparaturad
definitionem , eontinet hanc mcdiatam formaliter , & cftentialitcr vt vcr6 comparatur ad paffionem , continet illam virtualiter quia ratio
formalis fubiedli eft caufa immediata , & prxcirailiius:& vt fic , potcft ctiamdici virtualitcr
continere iftam AninuU rationale eft rifibile. Secundz funt conclufiones dcmonftratz , qus virtualitcr, & immediatc continentur^ prxmiflis
per fc notis quia cx illis immediate infcruntur:
remote ver6 virtualirer contineutuc ia fubiedlo
fa

,

:

:

:

:

dcmonftrationis.
r.

Secund6 przmitto , qu6d

non accipitur pro

veritas in fcientia

notitia propofitionis

ipfa propofitionc

:

,

nec pro

fcd prxcise pro habitudine

pro conformitate

przdicati ad fubicdtum

,

fiue

przdicati ad fubie£buro

,

vt infr4 patebit diftin.}.

&

^Htft.^.

fi

ralis

habitudo

eft

niscrit veritas per fe tiota:

euidens ex termivet6 eft tantura

fi

immediat;

71

immediatc euidentiaro con-

contirtct

qu6d fubicftum remor^coneuidcntiam , fiue euidcntem
hafoitudinem prardicati ad fubicdum ipfius conclufionis. Et fic patct quomodo fubiedum vircluiionis

,

fcqnitur

tinet virtualiter

tualitcr continct

cuius

omnem vrritatcm illius habitui

eft.

Terti6 przmitto
veritates

,

qu6d cum dicimus

:

ftratur

ncm

,

qu6d

fiuc

paflio dicit ncceifariam habitudi-

inhzrcntiam ad fubiedlum proptcr de-

finitionem fubicdi

:

qux

& fola
eflet

przcisc caufa talis

eft

qu6d pofito omni alio,

habitudinis ncce(rarix,ita

definitione fubicdli circunfcripta

,

fa talis habicudinisneccflarix.

Qiiart6 przmitto

,

qu6d habitus

quia rationale propric eft ratio formalis contincndi
idco fe habct vt ^uo , fub-

rationalc

:

:

icdlum vcr6 vt

&

ejHod

:

& quia

cuidencia illius

fcientiz po-

Vno modo pro notitia
demonftratx. Alio modo pro illa

duplicitcr intelligi.

tcft

conclufionis

habitudinencceflariapaflionis ad fubicdtum. Se-

cundo modo fubicfttim eftprzcifa
caufa illius habitus

qua rcmoti , enec
quia

:

fiue

,

qu6d

& adzquata

habitudo ne-

intcllcdlus diuinus

fjt

omnes tcrmini funt prxcise, fuo mo-

do produ£ti ab iSta intcllc^us

diuini

,

patcbit

,

habicudinis neccfTariz,

impoflifoilis talis

ceflaria, nifi dicatur

caufa

,

56.43.

&</»/?.

fuft.^

dfft.j.

vt infrll

:

&

ficquafi

rcmotc conrinet illam conformitatem,& habitudincm.Si tamcn fubiedlum efTct circumfcriptum,
ralis

habitudo nullo

fet haberi.

modo

poflct habcri.& ftante

& omni alio remoro.ftatim pof-

ratione fubicfti,

De habitu vcr6 primo modo

,

fcilicet

dc notitiaconclufionis.ccrtum cft.quod illapoffit

caufari ^ voluntaic diuina

gendo.qu^dnonpofTet
inaliquo

tamcn

fic

:

intelli-

illam immcdiaiecaufarc

intellciSbu, vt fibi

cuidentem pioptcr

aliud.nifi falccm prius narura caufaret in illo in-

tcllcau notitiam propofitionisimmcdiatx, propter quam eft euidcns illi intclledtui. Aliud efl

enim caufare notitiam conclufionis abfolutc ;

&

aliudcftipfam caufarc,vteuidcntcm. Euidentia
cnim notitix cft fimplicitcr propter euidcntiara
principiorum. Licct crgo poflct illam abfolutc
caufarc fine principiis

non tamcn

:

caufarc,vt cuidentcm finc

&

luntate diuini,

polfet illam

Et idc6 pofica vo-

eis.

circumfcripta

omni ratione

principiorum,& notitia corum.non pofTct caufari

in intclledu noftro notitia cuidcns, vr euidcns

^ fola voluntatc diuina

:

fcd per impofEbile ipsa

& pofiti fola ratione

pet de cuidentia propter aliud

,&non

nulla

illa & omhi alio circumfcripto, quod
non eft dc formali ratione illius eflet prxcifa cau-

fcd pofita

rubic£tum virtualiter continere huiufmodi veritatcs quia includit eftentialiter caufam przcifam,& adzquatam paflionis demonftrabilis:& fic
quafi remotc continct virtualitcr habitudinem
euidentcm huius : Animal rationaleeft rifihile:im6
virtualiccr continet

,

habitudo neccflaria pafllonis ad fubicc^um:

circunfcripta

rubicAum proptie

qu6(i

:

euidcns per alias propofitiones per fccuidcntes,
erit vcritas noca ex alio , cuiufmodi eft veritas
omnis conclufionis demonftratz. Dicitur ergo

:

,

demonftrantur dc fubie€to fcientic j nonintelligiturqu^ddcmonftretur ipfa conclufio : quia illa non przdicacur de
fubiedlo nec przcise intclligitur qu6d dcmonftreiur pafllio dc fubici^o , fed demonftratur pro^
prie inhzrcntia , fiuc habitudo paflionisad fubi<^dlum non qu6d talis habitudo , fiucinhzrentia in fe demonftretur dc fubicfto , fed demonfcicntificz

,

rum,& notitii eorum,immediacc
fionis

,

vt eaidens poffet caufari

pcr difcurfum fyllogifticum
tali

fubicdto

& talibus

,

,

piincipio-

noticia conclu:

,

loqucndo fcm-

& dceuidentia

qux

principiis.

cft

prxcisei

Quod

dico

proptcrintelleflum diuinum,qui cognofcit hanc

cuidcntifEme

,

fcilicct

modo eft caufata

,

ncc

home eft
eft fibi

rifibilu

:

(eA nullo

cuidens per difcur-

fum

fyllogifticum. vt infr^ patct qucft. pen.

cft

An Theologia fit fiientia

,

fibi

euidcns ab eircntia

qux

enim immcdiar^
diuina non enim eft fibi
:

fit

:

euidcns

Prologi

72-

cuidens propter eaidentiatn alicuius principij:
qua; omnia bcnc nota. Ex his ergo patct quO'

inodo fubicftum dicitur continerc przdicaturai
fcilicet pallionem c & pet confequcns propofi-

tionem immediaiam , quae conftai ex definitionc , & padionc & pct illam mediatam. Similiter patet quomodo dicitui prjm6 id eft , ad«?iuatc contincrc,vt efFedum adarquatum, vt cauaadxquata , & huiufmodi ,& quo ad notitiam
conclufionis cuidentem & quo ad habitudincm
:

,

:

&

omni

alio

euidemer
valet

,

&

,

fciri

citcumfcripto non poteft
vt fupri expofui. £t ideo non

ipfo
,

inferiora pofTunt caufare noticiam fupe-

riorum

, crgo habitum fcientificum
non fequitur, quialicet pofEnt caufare notitiam incomplexam fupcriorum , non tamcn pofTunt imroe:

nccefiatiam.

diate caufare notitiam

c ContraiTluittrgitttHrduplicitir. HicDodlor
addncit duas inftantias,quibusintcnditprobare,
quod fubicdum fcientia: non contincat virtualitcr orancs veritatcs. Prima ftat in hoc : quia

tcm ex

communc non

continct vittualiter veritates in-

feriorum. Patet, quiacontinere virtualiter dicit
fi continet xquipetfc^ionem in continente :
uocc, dicit fimplicitcr roaiorcm pcrfedlioncm

&

fcdfubic<aum fcicntiac, putaPhyfica,
conienta in illa fcicntia.
Probatur pcrfimile ficut fe habet obicdum potentia: ad potentiam,fic fe habct obic^um fcicn-

contcnto
eft

:

communead omnia
:

tiae

ad fcicntiamrfed obiedtom poientiaE

eft

com-

tnuncad omniapet fe pcrceptibiliaatali potentia , ergo & fubicdum fcicntia; erit commune ad
omnia confiderata in tali fcientia.
Secundo arguitur quia in fcientiis afllgnatur
communitcr pro fubie6bo primo aliquod communc & pcr confeqnens tale commune non po:

,

terit virtoaiiter

continere paffiones inferioruro,

nec ipfa inferiora.
Rejpondeo ^uod proportio obieBi ad potemiam,
Si cnini obic^lum coroparatur ad aAum,eft
ibi proportio caufac ad cffefturo vt ver6produ-

ficut

d
&c.

:

cic.faicem parcialitcr

aduro ilium

in potentia, eft

complexam , nec cuidcn-

ncccuidcntcmex przmiflls.Pa-

terroinis,

tct de euidcncibus cx terroinis , quia tali^ cuidentia depcndet praEcise k rationibus tcrmino-

rum,vt infri patet dift.i.^uaJi.i.ScdiJi.i. tjua/i.^.
Lic^tergonotitiaterminorum propofitionis,immediate pofHt caufari ab aliquo inferiori , tamen
non poteftimmediate caufari , vt cuidcns , cura
talis cuidentia fit ab illis retminis, qui habenc
necefTariam habicudincm ad inuiccm. Hoc idcm
dico dc euidencia conclufionis , pofitis enim terroinis propofitionis pet fe notz przfentibusali-

&

cuiintelleiftui,
citcumfcripto oroni alio , includerent euidcntem habitudinem,& euidentem
noticiam illius propoficionis fed pofico omni
:

alio,

& ipfis circumlcripcis ,non efTct intellci^ui

creaco propoficioeuidcns.Ec fimilicerdiccndum
eft

de cuidencia conclufionis.Et ex his pacet quo-

modo Do6boc tantum loquiturdc fubiedo fcien: quas vt caufa przcifa,&
adzquatacontinec:& ficcororounenon concinec
pafnoncsinferiorum,nec prim6 , nec perfe ner
inferiora concinenc pafllones fuperiorum prim6>

tiz rcfpedlu pafllonum

:

licct

coniineanc pet

Ad fecundum

fe.

quia fubicAum , quod
&c. coroparatur tantijm ad

pacct

vircualiter continet

,

pafllonesconuettibiles
continet.

ab obic(5bo pro quanto aliquid recipit ab illo:
quando aliquod agens agit in aliquid pafiuro,
qiiodlibet eiufdem rationis poteft agere in tale
palFum & fimiliter quando aliquod paffum poteftpatiab aliquo,quodlibet eipfdem rationis
,

&

:

& etiam

pati ^ quolibct eiuf-

potcft pati ab illo

,

dem

illo.Exeropiuro

cum

rationis

fi

aliquod

vifi-

aliquam potentiam vifiuam,
eiufdem rationis poteft fimili-

biic poteft agere in

quodlibet vifibite
ter agerc 8c fimilitcr

fi

:

pati ab aliquo vifibili

nata

eft pati

rationis

ab

cum

,

aliqua potcntia nata cft

quaelibet eiufdcn\rationis

illo vifibili,&

illo vifibili

:

ii

quolibet eiufdcm

& fic feqoitur qu6d

prima extrcma proportionis a^iui ad paflluum,
communia ad omnia pet fe extrema illius

lunt

&

propottionis ,
hasc ptopofitio prolixids eft expoficaJn i.</f/f. 9. vbi adduxit roultas inftantias
pro maiori declarationeproporcionis. vidcibi.
In propofito , obi(i£l:um ad habitnm przcise fe
habet vt caufa ad cfFcftum , ide6 non fcquitor

quod

fi caufa communis poteft caufare aliquem
cfTcdlum ; quod etiaro caufa particularis pofllt il-

lum caufate. Et

habitum nontantikm pro
notitia conclufionis demonftratz ; fed eciam
accipit

proilla habicudine nicefTaria paflionis ad fubiedlum. Non enim fequitur quod fi homo in

communi

mediante fua differentia fpecifica,
poteft adzquate caufare paffionem , & inhasrentiam iliius ad fubicdlum , quod loannes pofllt
illam caofare : nec fimilitet fcquitur quod fi homo poteft caufate euidcatem nocitiam illius cou,

Et

licet

:

cum iIlo,quasadzquatd
ponatur aliquod fubicdum

runc proportio rootiuiadmobile. Diciturenim

obiedum mouere potentiam, pro quanto producic aliquid in potcntia:& potentia dicitur moueri

%.

, qtibd loanncs pofllt. Patet vt fuprjl,
quia circumfcripto omni alioab homine , ftante
ratione formali illius hominis , poteft caufare
cuidentiam huius , hemo efi rifibilu :
pofito

clufionis

communcputa in Phy fica, abftrad):um
fubiediis,iilud

k pluribus

camcn non ponicur concincrepaf-

fionesfubiedtoruminfcriorum
fiones conucrtibilcs

:

fedprzcisc paf-

cum illo. Vnde quoc

fpccies

continencur fub illo , tot fcicntiz fpecificz poffunt haberf : quia quziibec virtualicer cominec
proprias paflloucs vcrc demonftrabilesper definitionero illarum fpccierum. Sicuc ergo ab iftis
fubicdlis particularibus , habcntibus vnitarem
fpe«ificam,poteftabftrahi

rounccommunicace

vnumfubiedtum com-

generica:ica ab

fpecificis poteft abftrahi

illis

fcienciis

vna fciencia communis,

communitategenctis:& ficpatet ifta litera,quam
bene pondera.
Et quia multi arguunt contra poficioncm Do&otis vc clarius incelligacur,pono aliquas conclufiones

Dodoris.Quarum primaeft,

Subie£iumfiietttia,virtHaiiter continet pradicatum:

Quod eft,fupplc,pafno demonftrabilis.
Secunda fecundum aliquos ad mencem

Scoti.

Notitia fubieiii continet netitiam pradicati , fiut
per confequcns continet etiaro nocipajfionu :

&

& nocicia propo-

tiam propofitionis irorocdiatc

:

fitionis iromediace continec

notitiam conclu-

fionis.

Tcrciaconclufio

Dewfitb

ratione Deitatii efl fitiieEium Theologia

necejfarierum

,

tam Theologia infi , i^uam in inteUeiiu

Et hoc fubiedum (vt ptimo noturo) continet vircualicerveritates Theologicas necefTarias.
Ad przfcns hz conclufiones fulficiaoc. Et vide
Scoturo in 9»<e/?.3.Ptologi.
beato.

Contra

9*

Qu^ftio III. Lateralis.
lo,
Grtgtr. d*

Arim.ctntr»

Dta.dtten-

Contra tamen priroam conclufioncmarguunt
multi , & maximc Gregorius dc Arimino inprojjgj virtualitcr

tiHtnit» virtM»li.

dta Scoti

qudd fi fubicftum contipaOloncm qu6d fccundum di-

vbi vult

/<j^o, (jut{i.4^.

,

,

,

nt caula cftedtiua lUms-pallionis

,

,

&

pcc confequensipfa paflio fit alia rcs ^ fubicdo.
Et quodficintelligat Scotus.fcilicet quod virtualiter contincre.puta v^.eft cfFcftiuc caufare il-

lud.dicit Gregorius

fic

:

Itcm.Scotus manupro-

primo contimagis hoc ipfum declarans ad-

pria prfftquam cxpofoerat quid cft

nerc virtualitec

,

didit in marginc. Idem, inquit,

efi

A, vt h»bituali'

A in memo'

ttr ce^nitHm,cominere, B,^tiod efijpeciem

ria pejfe gignere jpeciem

crgo

quod loquitur

,

B
in

,

Patec

»« imelUgentia.

hac materia de conti-

&

fic paflio cric
ncntia virtuali caufa eftcdiua: ,
fimplicitcr alia rcs il fubicdto , quod cft impoflS-

bilc

,

fcilicet

,

qu6d fubicdtum

victuaiitcr cohti-

neat huiufmodi paflioncm tealiter diftindlam. Et
probat.

II.
^fcfilit.

Scd antequam rcfpondeam argumentis iftius,
expono primo , quid intcUigat Scotus. Dico
prim6 , qu6d fi loquamur de propria padione,

qus

cft talis

puta

rifibilitas in

aptitudo fundaia in

homine

quod

,

tali

natura,

ilia

rcalitec

non diftinguitur ab ipfa natura. Et dc tali Doilorproprie loquitur. Et ciim dicir Gregorius
quod Do£lor dicit in ilia quzftione quod fub-

ie^um virtualiter contincc huiufmodi paflionem. Hoc exprcfscnon dicit, quia dicit Scotus
qu6d fubicdlum virtualiter continet pndicatum quod rcfcrri dcbct, fecundum aliquos Pari:

fienfcs

,

qnod

viriualitcr continct noiitiam pras-

&

dicati fimplicem ,
etiam virtualjter continct
noticiam definitionis fimplicem , fciiicet cx hoc,
quod continct circntialiter definitioncm.qux cft
ratio formaiis caufandi notitiam diftinftam fubiedli, qu2 notitia diftindla eft de fubiefto fecundum orancs partes efi*cntiaics illius:ac pcr confequenscontinct virtualiter notitiam propofitionis immediate conftitutam ex definitione,& pro-

Dodot parum

prietate.ideo

infri zA.A\i:Obiehum

autem fiue JiihieSium , quod idem eft ,fi habet ad
hahitum ^ficut caufit ad effeclum. Et etiam patec

hoc ex

Dodloris in margine

litera

,

quam addu-

cis:quia fpecies inteliigibiiis obie£ti in

71

paflHo realiter diftinguitar ab illo

illa

cuiufmodi funt multz qaaliiates abquas DoiStor in multis iocis nominac
proprictates vc caliditas in ranto gradu eft propcictas ignis , caufata immcdiatc i fubftantia
ignis.& rcaliter diftin£ta:vt pacct a Scato fi ben^
tecolo, in 4. diflin5l. II. Et huiufmodi pafliones
non funt pcoprie demonftrabiles dc fubie^o, fed
ben^ illz aptitadine$,quK funt idem tealiter cum
f

ubiedlo

folute

:

,

:

illo.

qu6d omnino Doqu6d fubie£lum continet virtualiter

,

ipfam paflionem

effctSkiuc

:

poteft conccdi,qu6d

modo quo paflio poteft habctc efTc a fubic(5lo eo modo caufacur abillo. Scdquiarcaliter
co

,

:

non

potcft diftinguii fubic£lo:ide6

caufari ab iilo reaiiter.

Quia vcro

Simodo

realera

cum

,

Si dicatur,

inquantum

fit

eadem

rcs realicer

tciiigitur

quod

virtualiter

con-

fnfjicttii,

Scoturrt

in ^.d.i.q.^,

(^f.AtelMfh.
qntft.i^.

fubicdto.
,

vbi

quod caufa effciSliua producit aiiud,
Dico prim6 , qu6d iilud in-

'J-

aliud.

dc caufa

faiSliua

quz producit

,

aliud

:

ncm

in fubicfto.

& hzc expofitio patct a Dodo-

rcinfecundojrf/^.i^, Secundodico ,qu6dproduccre aiiud , inquantum aliud , aut redupiicac
aliam,
aiiam cationem,
fic concedo. Si veto

&

&

reduplicat aiiam
falitcr.

&

aiiam rem

Primo modo

negatur vniuerquod caufapro-

,

fenfus eft

,

ducit cffeclum k fe formaliter diftinfVum

quod

ifta aliecas

:

alia

,

qu6d caufa ptoducat aiiara

ftindlara, Ifto

dum

ira

ra-

formalitas in

fic

fubie<fto,& alia in pafllione.Sccundo
cft

:

fecundum

accipiatur prxcise

tionem formalem ficquod

modo fenfu*

rera reaiitcr di-

raodo negacur vniuerfalitcr fecun& fi fem-

aiiquos:vi patet^in primo,^.j.^.7.

per producit aiiud.hoc

non et it

vniuerfaliter,nifi

vbi agens,& paticns,funt diftinda fubie<5lo.
cxpofirio patet a Scoto,

Hzc

Dico terti6,qu6d duplex

caufa efre£liua:qu^dara

phyficaiis,quz agic

eft

& talis pcoducit cf-

C»ufM efeHiu» eft duflex. S^ifeme'

dcpttentit

Metaphy- anim* pu3mleni »0»»i'
ficalis,quz abfttahit i motu,& mutatione & tam».
Ijs non cft neceife quod habeat cffedum realitet

fedlum

realitec

diftin£tum
ric.

tincat ipfum ptzdicatum efFc£kiuc , hoc exprcfsc
««»""* "°" habetur ibi. Pofito tame» quod Scotus
hoc dicat, qu6d fabiectum coniinct virtualiccc, & effccSliuc propriara pafl[ionem Dico primo quod hoc verum eft de iilo fubie^bo quod
:

,

,

diftin£):um:quzdam

elt

quod puliuiat ab

Et quod fic Do(flor inteiligat , patcc
in illa quzftione , vbi exprefsc dicit , qu6d^/>r«prietates diuin» , vtputa bonitas , vel fapientia,
realiter differrent ab effentia , ipfa effemia realiter

idem

earurn

trge ficut differum ratione^ ita

:

effentia defiua ration^ habet

autemproprietates
,

,

rationem incaufati. lUa

iicetper idemitatem

lum

effemia

non tamen fiecundum fiuam rationem

pritno includunt incaufittionem

patct

,

Hzc

quod quando Scotus loqui-

tut de caufa propric efFc£tiua palHonis
Scotioper.

fiui.

Tom. V.

:

loquituc

cuius noneffe aiiquando przccfrc-

accipicndo effediuam propuilulatiua. Etillud

ab

paflliones.

,

Quarco dico,vt aiiqui volunt intelligcre,
qu6d fubie£tum dicitur caufa effediua paflionis:

paflionem rcaliter diftindiam abipfo, fed
huiufmodi aptitudines non diftinguuntur realitera naturis earum, quz tamen funt proptiz
refpicit

fic

viJt

materiam extrinfccam , non de caufaa6tiua>
cuiufmodi eft fubiedum quia producit pafliio-

^tr» Sett.

formalem
iiic. Et

fubieltum pt
eauf» 'fftOi-

:

vis inferre,

fint incaufitta

cum

§luorr>td»

in

mentorum

effet caufia

ipfa diftingui-

Et hzc eft intentio Dodboris, vt patec fupta
dixi de proprietatibus diuinis.

pcr motum,vel mutationcm,

virtualiter.

potcft

fubicdo , fubicdlum habet firapiiciter rationem incaufati, fccundum fuamrationem formaiem,&quidiratiuam , & paflio habet rationem caufati fccundum fuam rationem
formaiem,fcd non /ecundum fuam enticatcm

ergo loquitur DoCtox quod rubiedum continet notitiara przdicati

non

tur fotmaliter i

eft

:

It.

Si raracn Gregorius vult

dlordicat

caufat fpeciem inteiiigibiiem paflionis in inteiiigentia.fiue in ipfo inteile£tu

s»lHti9 »rgu-

memoria

quando

iilo

,

alio

:

vt dicunc ipfi.

non

effe realiter diftingui

Hoc

idera dicerec Scotus

quia ipfc vuit in (ecando,dift. 1 6. qu6d potcniiae
tamen func
animz pullulant ab ipfaanima ,

&

cum ipfa.
Ex his pacec quomodo Gregorius in hac parte
non habec mentcm Dodoris & fic argiimenra
reaiiter

M-

,

non funtad propofitum.Pofito tamen (iiccc
non ad mentem Scoti) qu6d ipfa paflio fic alia
eius

res

2l

fubic«ao

,

& cftc6kiuc caufata ab

illo

:

atgu-

menta eius contra hanc pofitionem nihil concluPrimm» «r.
dunt. Arguit enim primo fic accipicndo iineam
^mmtntmm.
re£lara,quz cft diuifibilis in duo media,iila diui- Crei«r^.
:

fibilitas eft

propria

pafliio

linez te£t*.

Tunc

nc:velcft aliqua paflio adtu cxiftens in ipfa linea,

G

qua

Prologi1

74

efl: diuifibilis, qux diquod habeat illam diuifibilitatem adutvcl quod tantum habeat potcniia.
Non primo, quia tunc Deus pofTet faccre lineam
fine diuifibilitate. Non fecund6,quia quando li-

ipfa linea formaliter

qna

citor diuifibilitas

ita

,

nea diuideretar , caufarct diuifioncra in feipfa,
quodeft abfurdum.
Certc hzc ratio nullius efl vigoris. Primo,
DiulfihilitM
linet e/t ni

gatit vnionit

f»rtium.

quia ipfa diuifibiiitas non efl: aliqua res pofitiua,
redefttantiim negatio vnionis partium. Patec

cnim quod quando linea aflu diuiditur quod nihilnouumaduenit. Pofito etiam quod fitalia
res , dico , quod cft alia res rcfpeftiua tant^m.
Cumdicis jCrgoDcus poteft facerelineam finc
ipfa. Negaturconfcquentia: quianon pofiet fa,

ccrcaliquod fubicilum aducxiftere.fine relatione,

qu2

neceffitate naturae confurgit. Sicut

duo alba

potert facerc

fimilitudo

finc fimilitudinc:&

non

tamcn

:

fi

te naturae in fc

fe-

informabilc k forma ergo a6lu informat feipfam.Et fimilitcr natura intellcdualis caufar in fe,
,

eodem

inftanti.quo

aptitudinem ad bcati-

cft,

ficari,ergo caufat in feadlum beatificum. Sicin

propofito, linea caufat in

qua

Itcm arguit fic:Nulla creatura continet primo §^»"u »*•
aliquam rem virtualiter, crgo ncc fubieftum paf- i"'"""'"'''
fionem.Antcccdens patet,quiacaufafecunda non
poteft producerc aliquam rem,quin
iila caufetur ctiam i Dco,faltcm partialiter.
Dico,qu6d hoc nihil eft.Non cnim Scotus dii (f.
ccrct qu6d ficcontinet prim6,qu6dprimacaufa Ref^cmjio.
non concnrrar:fcd eo modo quo aliqua caufa fecunda poteft contincrc aliquid , non exciudendo

&

caufas fuperiorcs. Sic fimiliter fubicdiium cQnti-

nct paffionem.

SeruntiS Mr-

poffet diuidi

,

fe

crgo in

hanc poffibilitatcm,

fe caufat

adlualem di-

,

,

,

,

,

lis

pcr

fc.

Cum quxrirur tunc

Diuifio aftua-

:

aut eft in ipfa lineaante diuifionan

,

aut poft;

Refpondco quod hoc,
lis

ReJ^onfif.

eft nihil

dicere:quia ta-

feparatio partis a parte nihii eft in fc,ide6

non

oportet quaircre in quo rccipitur. Dico fecundo,

quod

diuifumab aliodicit qucndam refpequod funt duo rcfpcdius fundati>in duabus partibus:ita quod vnus fundaturin partc y^,
cftc

£fcum:ita

Sc

terminantur ad partcm, B,8c econtra,&

fic

ra-

tionihil concludit.
Tertium

Mr-

gumentum.

Itcm arguit

,

cunque caufs fecunda:

communis omni

pofito

quod album

ncm, licccDeus
ciperetur in albo

tudincm ad

illud

:

,

cum habcat

& hoc

caufalira-

ncccflariam habi-

patec fimplicitera

Do-

fito qu6d ipfapaffio fic alia res i fubiedlo (non
camen ad metem Scoti, nec fccundum vcritatcm)
tamen argumenta iftius minime concludunc , effcnt cnim aliaargumenta multo efficaciora.

creaturac

;

ergo

fi

cft paffio

paffio eft alia

eft alia res k

fubicfto, loquitur de

illa,

cuiufmodi eft vifibilitas , annihilabi, quia talis relatio terminaruc
ad nihil. Et huiufmodi relatio, qua: tcrminatur
ad nihil.cft nihtl, vt patet a Doftore in i.d.vlt.&
d.j. Dico fecundo, quod fi accipiatur pro aptitudincadannihilari ,nonfequiturqu6d fi talisapres,

enim

& aftris demoftrabilis i.Cali.text.

paffio.dc coclo
«•.12.^*48.

cum illa fit afterna,&

res a:ternae

fecund^m Atiftot.non habentcaufam agentcm.
Refpondctur primo ,qu6d fubicdlum non eft
propric caufa.vt dixi fupri. Sccund6, qu6d cri.im
(\ pon3tur propria caufa,non fcquitur qu6d ajternum non habeat propriam caufam cfFedliuam.vt
patet a Scoto in i.d.

etiamad mentem

i .

^.j

.

& »»

i .

talisnon

produdii

nihil eft

realiter diftiniaa,

ipfam rcm finc aptitudine

qu6d

rali

;

poffit faccrc

quia

facere abfolutum finealio abfoluto,a
diftinguitur

,

non

Ke^onfi».

difi.S. <ju<efi.vh.

Vcrumeft,qu6d

Ariftotclis..

qua; producic aliud pcr

nem:&

ij
vltimum.

&ramc ccclumnoneft caufacfFcdtiua

fu^ fphxricitatis

motum, vel

eft alicuiusaecerni

eft,

pcr mucatio-

:quia

cauf, efe£Hu,i

eft

''*'

tfifiexz-

,

murarionem & tale produftum potcft cfl^eattcrnum.vc fingularitcr probat Scotusi» j.d.S.^.vlt.
& in z .d. .^. 5 .& alibi.
Secund6 principaliierarguic AlphonfusTolecanus in prolog. q.6. probando qnod fubiedlum
:

,

fequitur

ctfi

pofiec

quo realiter

quod poffitipfum

fa-

virrualitcr ptardicatum, fiuc pro-

priampaffionem

tum

,

fic:

cft pcrfcftius
,

quia quandoque prafdica-

fubicdlo

qu6d forma

informarcmatcriam

:

,

ficut patct

quando

fubftantiaiis porcft

& imperfccflius non conti-

necvirtualiterperfeftius.

Hxc

meoinhac partenon

mentem Dodoris,
propria paffio demon-

mens enim

illc.

Scd iudicio

habct

Scoti cft,qu6d

fubiedo contineaturvirrualitcr in illo & ficparer quod propria paffio non cft forma
ipfius materiaj. Et cum dicit.quod demonftratisr
formam fubftantialcra pofle informare materiam. Dico,qu6d hasccftpropiiapaffio matcrias,
quod fic informabilis mediate , vcl immedinte,
ftrabilisde
:

fotir.a

m-

d.uflicigent-

de ncceffirate prarccffit noneffeWlius duratione , vr patet i Scoto in fecundo. Alia
cft,quar producir aliud , non per rootum , vel pec

lis

dcmonftratur

fit

hanc

poflet caufari, nifi re-

ctorc««4.<^.i i.Et f\c patcr cx his,qu6d ctiam po-

fioncqua»

titudo

argu-

poffit caufatc fimilirudi-

poflct fupplere

tcm:ramcn fimilitudo non

non continec

qu2 cft

eflet forcius

Gregorij.

:

fubiedo, poreft Deus facere crcaturam abfque co quod fit annihilabilis.
Dico , qu6d quando Dodlor loquitur de paf-

litas

hoc

,

mentum,quam arguracntum

I

quia efle annihilabile

res ^

tie!^mjie.

obiellit,

fubie61:o,quia poteft fupplerc caufalitatcm cuiuf-

caufa efFcdiuaeftin duplici gencre,(^a;dam

aut fimul?
'B.etpmpt,

,

Vltim6arguit Gregorius, quiafphxricitaseft

Secundo arguit ad idem, aut talis diuifio recipirurin lincaantcqnam fit diuifa aut poft ,aut
fimul. Dico quodipfadiuifibilitas quxcft paffio linea:
eft primo paffio quantitatis continua: ita quod quantitas continuacft primo , &
per fe diuifibilis. Et data quacunque quantitate,
jlla eft per fe diuifibilis, & non primo. Derur ergo quantitas,5.Dico quod cfie diuifibile compctit illi

fi fubieftum continer paffioncm
crgo Dcus polTct facere paffionem fine

Si hic dicatur:

cfFcftiue

uifionem.

£i4mentum.

teah*ter diftingui-

&

potcntia,

Non cnim

fe.

adlum.quodetiamin fe caufet aftum :hocenira
non eft vniucrfaliter verum. Nam matcria primacaufatin fc iftam aptitudinem, quodeftefie

in

quo

aliquam aptitudinem ad aliquem

Si linea eft diuifibilis in

crgo caufat diuifioncm aftu in
quitur quod

k

,

aliqua natura caufat dc ncccffita-

diftindlaab iUis. Sic dico,

ftante aliqua linea rc£ka,de neccflitate

non fequitur

omni refpedu

tur,vt fupr^patuit.

Dico,qu6d fubicdkum teCped:a paffionis habct Rr^pfnfle.
duplicem rationem. Vnam.quod cft caufa effecfti- Subieaumreua illius.nifi impediatur , & prarucniatur ^ prima Ji"^'* polP'""
caufa. Aliam ,Quia eft dcneceffitatereceptiuum */,""
*
r
pltcem THtto^
fy.
paffionis & paffio habct necefiariam habirudi- „,^_
ncm ad fubieftum, ranquam ad receptioum;ficut

eft rcaliter

confurgit iftaaptitudo ad diuidi. Secundum ctiam

quod

ccrc fine

18.

Qu^ftio

1

1.

Jnttitmf- forma rubftantiali. Et iico meJUte proptcrpluttfi tffi ftr-

^*^2

''"

falitatcm formarum,

qux

pofruntcflcin eodcm:

vtpatetaScotoi«4.<<.ii. Iftaaptitudo.quodcft
efle informabile , cft propria paflio matcrix ,
demonftrabilis dc ipfa
lis

,

^
& non forma fabftantiaqu6d

vt patct intuenti. Sicat etiam dicimas

,

elTe beatificabile

obicdo

creaturx rationalis

bcatifico

cft palfio

,

crgo obiedbum bcarificum

,

eft paffio illius : non valer. Similiter cire beatificabilc bcatitudine formali, cft paffio ipfius : er-

puta fruitio , eft paffio propri^
J;o
umpta,demonftrabili$ dc fubicftoipatct hoc clTe
falfum, quia quando dcmonftcatur paffio dc fubicdlo , demonftratut ncccffitas inhxrentix vnius
beatitudo

illa,

ad aliud:cum dcmonftratio prdpric fumpta & a
dc neceftariis, faltcm de complexis pateti Scoto in prologo.Siceft in propofito de materia. Hoc idcm dico de forma. Nam forma fubftanrialis eft apta nata informare materiam &
ha:c eft paffio demonftrabilis de illa , crgo mate,

priori.fit

:

:

&

riaeft paffio ipfius fotmxipatctcftefalfum,

contra

nihilcontra Dodtorem. Multi etiam

alij

primam conclufionem arguunt

Guilelmus

Ocham in prologo

,

9.6.

quorum argumenta cx

vt

:

& multi alij pofteriorcs:

gorius,vbifupri, probando

*r-

Xtmtntum.

\tds.\

non contineat

nis

&

:

fic

dcinceps

£tprim6

pri.

,

qaod

notitia fub-

virtualitet notitiam paffio-

vt dixi in conclufione fu-

,

arguit fic:

Omnis

prim6

notitia

continens virtualitec aliam notitiam-

,

continet

prim6 virtualiter omnem aliam notitiara , finc
qua caufalitcr illa haberi non potcft:fcd notitiafubiedli non fic continct notitiampaffionis:
patet de mulfis,quia cffc infotmabilc cft paffio
materix ; eirebeatificabilepaffio rationalis creaturar; efterifibile paffio hominis & ficdealiis.
Iftje funt paffioncs connotatiua: , quia connotant res diftimaasi fubiecflo , vt eirc infotma:

bilc connotat

formam

bcatificabile

connotat beatitudinem

diftindlam \ mateiia

diftinftam k rationali crcatura ;

;

vt

,

vel

75

propriam,& diftinAam

& hoc non,

:

quia nulla

talis poreft habeii , nifi pizhabita inciufdem rei. Aut quarro abftradiua
vniuscontinct abftiadliuam altciius:& hocnon,
pioptcr caufas iam didas,hoc eft eorum Achillcf
conira Scoturo.
Rcfpondctur. Sed anrequam rcfpondcam, expono conclufioncm Dodoris. Conclufio enim
noftrafccundapotcft tiiplicem habcre fcnfum.

'^"fitnit Setli

Primum,qu6d notitia

*'*pliitm pt-

tuitiua

habit ualis vnius , continet

notitiam habitualem alterius. Ei hic fenfus
verus,& hoc paret a Scoto vbi fupra. Et per

&c

omnia fupctiora

vcl poreft caufaie

:

aliam fpecicm rcfpcdu alrcrius,
rioris

vt fatis patet a

:

&

Doctore i/i

1

aliam

&

,

.difi. j

.

^itdji. t.

quod rcfpcdlu propriz paffionis>
habet vnam 8c eandem fpccicm intelligibilcm.reSimiliter dico

,

pr.-efcntantem ipfam fub rationeobirdi intelligi-

bilis:vclaliam

& aliara.caufatas tamcn

Sccundo fuppono
nihil aliud eft

quam

ab ipfo,

quod

notitia habitualis Silitis hgbi.
obicdum in fe, vel in fpe- tualit quii
,

cic intclligibili perfe(ftc praefens inrcllectui

qu6d obiedum
ftui,

&

tualitcr
ic(fto

,

pcrfcde prxfens

in fc

in fua exiftcnria

,

vt dua: caufae partialcs

,

poftunt caufare

cognitionem intuiiiuam : & quando illud obiedumin feprxfcnscontinctplura alia virrualitcr , & perfedlc , illa aliacontenra perprxfcntiara obiecJli dicunrur

ipfum obiedum

nota habitualirer

tiara intuiciuam illoium

intuitiue. Similiter

,

quia

fi

,

nata

fint

cognofci

quando obiedum non

piatfcns in fe intcUedtui
bili

:

pariialitei poteft caufaie nori-

,

cft

fed in fpeeie intcUigi-

reprarfcntante ipfum ,dicitur

notum habi-

tualitcr notitia abftiadliua.

Et fimilitcr contcncfrentiaWter, vel virtualitei pctfedc,

talis fpecies

vni cum

intelIe<Slu

notitiam abftradliuam

tenrorum

,

tam

,

,

quia

potcft caufare

obiedli

,

elTcntialirer.vel virrualiter

qu^m con(fi

ramen

il-

conrenra non habeant proprias fpccics intclligibilcs) quia propria fpecies intclligibilis vnk

la

cum

nalisprimo virtualiter continct notitiam bcatitudinis nec notitia hominis a6tum ridendi.. Et
haccomnia piobantur , quia nulla notitia vnias
cci continet prirao virtualitcr notitiam alteiius:

cuius cft.vr fatispatet aScotoin t.d.i.<f.6.& pen.

quia aut intuitiuacontinet intuitiuam
poreft haberi intuitiua alteiius rei.

infclledlu, nata eft caufare noriiiam illius

mc. ij.d.

I.

Et ramen polTumus dicere,qu6dnoti-

tia habitualis obiedti

continet virrualiter notitiarahabitualem contentorum^quod cft, quando

&

hoc

fpecies intelligibilis

rci

non

huiufmodi

:

Tum

,

quia

contcntoium dependct ab

notitia.

Nota tamen , qu6d

fi fumus in ftatu ifto,qu6d
contentoium poteft duplici-

mult6 magis huiufmodi notitia poteft caufari
ab ipfamct rc > cuius eft intuitiua , & per confequens non prim6 virtualiter continetur jt noritia intuitiua alterius. Aut notitia abfttadliua

notitia habitualis

vniuscontinet notitiam intuitiuam altetius:&
hoc non , vt patet. Tum , quia abftiadliua non
porcft ci^c prima , ncc per confequens piim6

lcscontentorum virrualiter, vel eirentialitctin
tali obied^o & hoc non habeo pro inconucnienti , qu6d vna fpecies
intcUigibilis partialiter
poffit caufare aliam , vt fatis patet \ ScotoiA 2.
difi.c). Remora,vt phantafi^na obicdti vna cum in-

continere.

Tum, quiamulto miniJS

6tiuam vnius
rius

,

quam

rei poteft

pct intuitiuam

cft poffibile, vt

pei abftt a-

haberi intuiriua altc:

&

fecundutn non

ptobatnm eft,crgo. Aut

tiua vnius continet abftradliuam alterius

non
fam

,

:

quia vel abftradtiuam

communem

:

Tom. V.

ter intelligi; vel

qua,
liter

fi

propinquai vcl lemori. Propin-

fpecics inrclligibilis obiedti caufat pattia-

cum

intelledjtu

t

r.

SititiMhmHtmtlit Jnplitittr inttBi-

iutr.

agentc fpecics intclligibi-

:

Vn*^eiti

tellcdlu agente, poteft caufaie fpeciem intelligi-

intiOigikitu

intui-

bilcmcontcntofum tamcn prius

fttfft

& hoc

intelligibilem ipfius obicdti,vt parct ^ Scoto in

confu-

& hoc nnn, quia talis etiam ab alio poterit
Scotioper.

fit.

notum habicum illo cb-

dicitur

quia ftatim intelledus

:

ita

:

intelle-

paffionis. Similiter ,necnotitia creatut* raria-

non, quia per notitiam intuitiuam vnius

hahirt

alretius fupe-

ta in illo

:

*efl

ftnfHm.
il-

continet efTcntialitei dcfinirionem,poteft caufare fpecicm intclligibilem fui , icpixfcntantcm {c,

funt nota habitualicei notitia abftradliui

conConftat au-

eft

zo.

ludquod fcripfit in margine mauu ptopiia,fic
expono conclufionem iftam.
Subiedlum enim piopriz paffionis , ex quo

enfc

cfte rifibile

&

;

rem

fic de aliis.
notat aftum ridendi
tem qu6d notitia matctiz non continet notitiam fotmx primd virtualitet : cuius tamcn notitia caufalitcr przexigitur ad notitiam illius
:

caufari

diftis fuprk facillimc fol-

uuntuf:quia parum, vel minime difcf epant ab argumentis Gregorij & Alphonfi.
Contra fccundara conclufionem arguit Gre-

|o,

PrimMm

fic

Lateralis.

:

caufat fpecicm
i.

di(iA. tjutfi.i.ffr X. quia caufa naturalis producit

effedlum nobiliorcm

>

qucm

poteft producere.

G

1

Sic

aliam
tnufm

Prologi

76

olieaumh*' Sic ctiam obie£Vam habct dupliccm notitiam
habitualcm. Remotam , quando habct cflc in

bet duplicim

*'

Tttulum

phantafia pcr aliquod phantafma

quam.quando habcc

&

;

propin-

cffein inteUcdu pcr fpe-

ciem intcUigibilcmr ipfum repraifentantem.Hoc
paretiScoto»/Ji.^>y?.}.^«<e/?.6. Et fic fcquitur
qii6d notitia habitualis obicdi continet notitiam habitualem cflentialiter contentorum ,
Scquitut ctiam , quod fi
ctiam virtuah'ter.

&

virtu.ilitct

continct noiitiam illorum habitua-

lem
quod etiam virtualiter contineat notitiamiilornm adualcm. Siergo continet vittua,

&

virtualitcr notinofitiam definitionis ,
tiam pallionis , fcquitur, quod virtualitcr continct notitiam propofitionis immediata , cfirm illa
dcpendcat k notitia terminorum, vt ifta Animal
rationale efi rifihlle. Haec autcm notiiia principij

litcr

:

conxinet notitiam conclufionis

:

& fic fequitur a

primo ad vltimum, quod notitia habitualis obicnoncontineat viftualitcr notitiam

{k\

lem,fcd etiam notitiam tcrminorum

tionum

& conclufionutn

,

,

qux

:

fui

aftua-

,

quod

notitia a6bualis fubiedbi

contincat primo virtualitcr notitiam afbualem

ti,

pafnonis,& fic deinceps,vtcxpofui.
Deinde fuppono qu6d obiedum virtualiter
continere notitiam alterius habitualem , vel

adualem

,

Vno modo

poteft dupliciter intelligi.

vt caufa totalis

:

& hoc Hon,quia nec ctiam con-

abftradiuam , ncc
actualcm , quia ad habitualem de neceflitate
concurrit intclleftus agcns , vt caufa principaliSf
vt patct a Scoto in i Mft. 5 tjueft. 6.
tju^ft.pen. in
tinct notitiam fui habitualem

&

.

fccundo<!///?.3.^«<<;/?.z//r.Necctiamadadualcmab-

ftradiuam concurrit , vt caufa

totalis

:

quia con-

currit intclledus agens.vel pofllbilis.vel vtcrque

Deintelledu

fimul.

inprologo

&

ij, \

.d,

j

in

communi

patct ^ Scoto

.ej.j.pen,& vlt.primijn i.d.}.^.\ o.

II. dr dift.^.

De vtroquc

intellcdu patet 1«

G}uodl.i^. ;. Si etgo obiedluni non contiiiet cognicioncm fui habitualcm^vt caufa totalis (cum etiam ad huiufmodi cognitioncmhabitualem poffit concurtere Angelus cum phantafmatc , & intellc6tu agcnte vt patct iScoto»» i.d. 1 1.) ncc
ctiam fui adtualem, multo minus contincbit cognitionem habitualcmivel adualem aliorum contenrorum virtualiter, vcl cflcntialitcr, vtcaufa
I

:

totalis.

Alius fenfus cft,

qu^d obiedlum

fic

contincc

cogiiitjoncm fui habitualcm , vel a(flualeni , vt
cauia partialis tS: contcntorum in ca virtualiter,
,

quod

ipfa caufa partiali

alterius,qu6d nihil aliud concurrat abnllo:fed

habet detcrminatam caufalitatcm rcfpcdlu

nonconcurrentc primo,

fic

illius,

& prim6,qu6d a nuUo poteft rupplcri,nifi fortc k
Deo.
Ex his dcclaratis.intcUigendo fcilicet quod notitia

habitualis obicdi continet virtualitcc noti-

tiam a6lualcro,vcl habitualcm propris paOlonis,
patet qu6d totum argumcntum Gregorij totalirer ruit,& fequentia quando dicit , aut cognitio
intuitiua continet intuitittam , &c. Non funt ad
propofitum. Patct etiam quando dicit quod maceria non potcft caufare cognitione formx,qu6d;
no intelligit mentem Dodloris , vt fupra expofui
quia non ncgamus qu6d non poflit haberi perfcfta cognitio informabilitatis, nifi concurrat ipfa
forma:fcd bene dicimus quod ipfa materiaficco-

cognitionem

curritpartialiter ad

tatis,qu6d a nullo

talis

illius

Si inftaretur (licct ipfe

non

il-

Conceditur. Ergo fic poteft dcmonftrari illa informabilitas de fotma , ficut dc
njateria,& fic de aliis.Ncgatuc confequcntia:quia
luncfequeretur , quod magis poflctdcmonftrari
de intellc(5tu ciim principalius concurrat.Dico crgo , qu6d ad fubiedum dcmonftrationis duo rcquiruntur.Primo quod ratio formalis ipfius fubicdli, fit ratio continedi virtualitcr proprietafcm.
Secund6 qu6d fit ratio pro]cima,& formali« recipicndi illam in fubic6lo,dc quo dcmonftratur.Licirt crgo ratio formalis ipfius fonnz.tit ratio co-

lius pfoptictatis,

tinendi virtaalitct,partialiteTcognitioncm

proprietatis,non tamen
nionftrari de forma,

cum

Doftotcm.Nodcbcmusergo fic
quod contincns virtualitcr notitiam
quod fic contineat vt caufa totalis vt

alfcrjus

,

,

,

nuUa aliaconcurrat fed fic continet partialiter,
quod eius caufalitaspattialis ^ nullo poflit fupplcri.nifi forrc a Deo. Addo ctiam, quod quando
:

aliqua pafl[io connotatiua , qux dicit rclationem.cuiufmodieft rifibilitas,bcatificabilitas,incft

formabilitas, triftabilitas,
teft

& huiufmodi,non po-

fundamenium,
Doiior inij.t.prelog. quod

haberi nifiprxcognofcantur

&terminus.Ide6
via naturali

dicit

non pofliimus cognofcerc

nem ad Deum,fub ratione Deitatisy nifi

rclatio-

praecog-

AdfubieRH
deirtooftrationii

re^uirna-

fur duQ.

illiiis

proprietas potcftde-

illa

forma non

in

fit

aligua

ratio proximarccipicndi ipfara in ipfa forma.

Ec

qu6d hoc argumcntum quod eft Achilles
corum jacmulrorum aliorum prxcedcntium &
fic

patct

fcqucntium:nihil contta Doftoremconcludit.
Si vero teneaturfecundus fenfus,fcilicct quod
notitia

a<51:ualis

obictSi poflSt continere virttiali-

Dico

ter notitiamaltetiusadlualcm.

(licetforte

non ad mcntem Scoti , quia vcrba illius hoc exprefse non aflcrunt) quod non haber pro inconucnienti, qn6d notitiaadualis obicdki fubrationc propria

& perfcdliflima contineac

notitiamproprietatis,&c.
adtualis

vna cum

ita

qu6d

virtualitcc
illa

notitia

inteIle(flD potcft caufatc

notitiam pafllonis:loqucndo dccaufalitate compctete fibi:licct alia aliqua caufalitas concurrat ficuc
ad cognitionem huius proprictatis,quxeft infor:

mabilitas,concurrit forma, vel notitia ipfius forma:.Et cum dicis, Aut intuitiua potcft caufarc in-

Dicoqu6d

tuitiuam proprictatis.

intelligcre

tra Hsetutn.

forma

dicat) crgo

continet virtualiter partialiter cognitioncm

intuitiuaiubiedi poteft caufareintuitiuam paffionis , fuftinendo fccundijm mentem Do<5lorij,

creato:vt fatis probaui «» i.d.j.q,

Gregcf. ccn-

proptie-

Bc perfedc in illo poflct caufari,vel haberi ab ali-

lo.gloflando ibi

ebie-

liionis.

caufalitasfuppleri poteft.

notitia talis obie(3:i,ncccontentorum virtualitcr,

quo intelledu

^5Solutio

:

& propofi-

pcttincnt ad dc-

monftrationem.pcr qnam demonflranturpaflioncs de ipfo fubic6lo.
Alivis fenfus cft

nofcamusipfam Deitatem.Non vult ergo Doftor
quodobiet^umfic contineat virtualitcrnotitiam

& veritatcm

quod

fic,quia notitia

ipfa paflJio cft

cadem

rcs

cum

Et ciim dicis qu6dcognitiointuitiua
non poicft caufare aliam intuitiuani , haibes hoc
probarc.
fubie(5^o.

Cijm vcro addis qu6d
bcriab

obie(S):o intuitiuc

illa

intuitiua poteft ha-

cognito.

Dicoqu6dfi

aceipis obieiSuiTi intuitiuc cognitnro ipfam paf-

fionem fcoifum fumpram , hoc non poteft dari,
ciam fit cadcmres,& exiftcntiacum fubic(fto. Ec
obie(ftum inquanium exiftens

,

acprsefcns pro-

priaexiftentia.vt fie,caufatcognitioncm intuiti-

uam:vt patet aScoto
(^ 9.»«

/^,dift.

1

»« i.dift.x.^ d.^.in i.dift.:^.

o,&\^'.& in quedl.qmft. i^.dr alibi.
Si

14.

n.

Qu£Bftio
non

Si dicatur hic (licJt

ipfe dicat) ticutnotitia

incuiciua fubicdi potcfl caufare intuitiuam paf-

&

Sicut efTentia diuina,& paternicas per eos et-

refpondori

eadem

funt

,

mus qu6d
,

res fimpliciter

,

tamen

dici-

ipfa eiTcntia diuinacontinet paterni-

tatem,& non econtra.Sic
tiliter patet \

Hoc

fub-

fecundo,

& in

in propofito.

Dodore in primo,in

quodlibeto in multis locis.
Dico etiam , qiiod pofito , qu6d pafllo fit diftin£larealiter(loquendo depadlonibus connoratiuis, qua; includunt relacionem vc bcatificabilitas,informabilitas,
huidfmodi) quodnotitia fubiedi intuitiua poteft caufare partialiter,
vt fupr^ expofui , notitiam intuitiuam huiufmoR»/«/i» lun di paffionis. Et cum dicis qu6d intuitiua illius
f»ttfcM\art
pjflionis , puta iuformabilitatis potcft haberi ab
;

&

Negatur,quia relatio non poteft cauiarc
cognitionem intuiiiuam fui vt patet i Scoto,in
'P*^*

:

Si

etiam dicatur (quod tamen ipfe non fortc
quod fobie6bum ficut poteft caufare cog-

cogicat)

&

nitionemincuitiuam fui,ica
fic

proprietatis

non

notitia intaitiua fubiedli

:&

caufabit noti-

tiam intuitiuam paffionis. Dico ,qu6d hoc non
eft inconueniens. Poirum etiam dicere,qu6d immediatc non poteft caufare , nifi prruis caufet intuitiuam fui:vt eciam paiec in fimili,a Dodoce in
</.5.fecundi.

Terci6po(rumdicerequ6d fubiedlum nonpocaufare nocitiam intuitiuam paffionis nifi
tnediante intuiciui fui. Si loquamurdenocicia
teft

abftradliua

,

eodem modo poflum

diccre

qnod

,

noritia abftraftiua fubiedbi poteft pattialitcr cau-

non improbat
eaedem
nec improbare pofTct
difficulcates poftcnc fieri de notitia abftraifliua,
ficut de intuitiua fads fant,& applica ad propofareabftradliuam paffionis. Ec hoc

ipfc Grcgorius

,

&

:

fitum.

Curo etiam
teft

dicit

,

qu6d

caufare abftradliuam.

non

intuitiua

Hoc

po.«

credo manifeftc

,

quia non continec

crgo nec paffionem
refponfum fapti.)

obiedli

;

Vel

,

illius.

^.cfpondctur

Eodem enim modo

(

licit

poteft

loquendo de noticia habituali

vel etiam de notitia adluali ipfius

eodem modo

:

de

primumargumenqu6d i\ paffio iubicdli

dicacur ficut ad

tum. Poffct tamen addi ,
quid abfolutum: vt puta purgatiuum cholerz,nocicia ipfius paffionisnon dependeca notitia cholcrx , vel \ cholera
patec in fimili.

eft

:

Eft aliqua albedo verc caufata ^ caufa cfFedliua,
ergo non potcft cognofci in fe : vel ipfa aibcdo

non

poteft cauftire cognicionem fui abfolucara

in aliquo incelledtu

albedinis?

Non

nifi

,

concurrat caufa

caufare parcialicer noticiam fui

,

quod nullum ens crracum

cnr,

cognicionem

foi

,

fimul

nifi

,

illius

enim abfoluci

fequitur. Poteft

alicer fequere-

poftct caufare

vel prius caufare-

&

turcognicio cuiufcunque caufae
fic oportcc
, vcl prius cognofcere Deum in fc, &c.
Sic
dico in propofico. Echoccft, quia nocitia al:

bedinis

,

non dependet eftentialitcr

"i

notitia fuae

caufa:.

Dico etiam qu6d licec cognicio cholera pratrequiratur ad cognicioncm paffionis reubarba-

non continet

virtualicer notitiam paffionis:
etiam contineat virtualiter notitiam choleraE:pacet hocefle falfum , quia iftapoirunteiTe
ti

nifi

duo ordinari

cfFedius

noticia paffionis

:

puca nocicia choierz,&

reubarbari, a diuerfis camen

caufis. Ec fic patet quod notitia fubiedli fi continei notitiam paffionis rcubarbari,cx hoc non fequitur, qu6d virtualiter contineat nocitiam cho-

folum fequitur qu6d non pcxhabitanonon poccft immcdiate habere notitiampaffionis reubarbari perfcdtam:& patec in
exemplo pro ftacu ifto quia intcllcdlus agens
non poceft immcdiatc caufare fpeciem incelligibilem alicoius obiedli, quam ramen habcc in v)r.r
cute fuacu phanrafmace: vcpacec i Dodtorein i.
lcrai^fed

ticia

cholera:

,

:

&

d.i.^.pen.

partialicer caufare in intellcftu ipfius cognitio-

prascxigirur, vt efte(^us prior,qui eft alterius cau-

nem fui

&

licer
Cki

?

in i.d.S. ergo continet cciam virtuafpcciem fenfibiletn exceriorem illius obie-

Nonfequiturrquia fpecies

fcnfibilis

tantum

vt patet ^

fx, ad cffedlum pofteriorem, qui eft alterius cau-

Quodetiam dicit,qu6dcognitio abfttadiua non potcft caufare intuitiuam.
Verum eft, qu6d abftradiua alicuius obiedi non

fx.Similiter fpeciesintelligibilis,puta albedinis,

potefticaufaro intuitiuam eiufdcm obiedi

teft

Scoto

intuitiuam

,

abftradtiuam

:

in i.dijt.f.

benc poteft caufare intuitiuam
beat propriam exiftentiam in

fui

:

fcd

ipfius.cum ha-

Idem
non

intelleftu.

tiico, q'u6dintuitiuaalicuius obiedli force

poteft caufare abftradliuam illius, fed bcne refpc-

&

^u fui ipfius , poteft caufare abftra£tiuam
intuitiuam,vt dixi fapra,in fimili per Scotum de cffencia Angeli.Et

fic

patet folutio iftius

argumen-

ti,quod tamen vidcbarurinfolubile.

Secand6

principaliter atguit

fionis

ptobando quod
,

non coiuineac vircualiter
noiiciam & dat duoexcmpla, quia
:

caufare calorem incorpore illuminabili
lefadlibili eft paffio corporis

dum

,

eftc

radiofi.

purgaciuum cholcrxeft

bari. Ec addit

diata, fciiicet

,

,

,

paf-

poiTc

&

ca-

Sccun-

paffio reubar-

qu6d quzlibet harum eftimme-

omne

radiofuro

Scctioper. Tom. V.

continet virtualiter noritiam illius vnacum intellcAu agence,vel poffibili, quz tamen non po-

habeci, nifi praehabeatur adlus phancafiar,
quia oporcec incelligencem phancafmaca fpeculari i.de

^nima.ergo fequitur,qu6d fpeciesintel-

eft calefad):iuum«

Contixt.

obicdi,quxnon poteft
haberi fineai^u phantafiz,qu6d contincat vic-

}igibilis,vei

qu6d

notitia

tualiter notitiam illam phantafticam.

Hzc eciam

refponfio poteft appiicart ad piiroum argumentu.

Ec quod dicit

iftc

Dodlor quod

fitiones funt imroediatx

noticia fubie&i

i.€.

ri.crgocunc fequitur, qu6d noticia rcubatbi-

falfum rquia aliqua cognitio incuiciua poccft
partialijer caufare intuiciuam fui ,
eciam ab^radiuam. Sicut etiam efTencia Angeli potcft

&

y

paffionis

prini6 notitiam calorum. Similiter notitia reubarbari non concinet prim6 nocitiara cbolcrx,

fimul

pluribus locis.

i,

primo nocitiam

fic

iam

17

& omne reubarbarum eft porgatiuum cholera;,
& tamen noticia corporis radiufi non concinet

paffio dicit eandem rcm cum fubietlo,
^onis ,
ergo intuiciua paifionis poteft caufare intuitiuam fubiedli. Negatur confcquentia , quia licct
fint eadem tes , tamen fubiedlnm propric continon econtra.
netpaffionem peridentiratem ,

&

fmintuitittM,

Lateralis.

fum

»

fcilicei

propo-

iftx

omne

radio-

&

eft calefadinum
omne reubarbarum eft
purgatiuum cholerx , habet piobare. Aut enim
funt notx per fe ex notitia diftindlaterminorum,
aut confufa:fed necficuec ficcrgo.Nam fi diftindte cognofcaiur reubarfcarum fub rarione propria , definicio reubarbaffi erit immediaca cauia
:

ipfius paffionis reubarbari

,

&

fic

per definitto-

nero reabarbari poterit demonftiari puigatiuum

G

j

chulcrx

17.

Prologi

78

lyupUx

*fl

cholere cfTe paflionetB reubatbari. Hoc idem
dico de corpore radiofo : nec etiam funr per fe
norae , terminis confuse conceptis : quia apprehends terminis imroediat^ intelleftus non
affentit huic : nifi vclis dicere , quod propofitio immediata fit duplex , fciiicet quedam efl:
immediata per experientiam , & quo ad fenfum:
& hoc modo iftz pofiunt diciimmediatz. Et fi-

freptfituimmiJiter haec erit
tnediMd, vtl

f*tft MtM,

imraediata : ignu ejl calef*EHum:
quia notum eft pet experientiam , qu6d femper ignis calcfacic appofito calefaAibili : fcd

nonfequitor

mod6,

per experientiam

lunt notx per fenfum,vcl
immediatc : ergo funt fim-

&

,

: negatur ifta conquia quo ad fenfum aliquod prxdicatum eft immcdiatum de aliquo fubiedlo , quod
fimplicitcr tamen inhzret iUi fubiedo per ra-

pliciter,& abfolute immediatc

requcntia

:

cionem formaiem

iiiius

fubiedi

,

vci pec aiiquid

quia fi notitia fubiedli continet virtuaiitcr notitiam paflionis, fequitur,qu6dnotitia Soiis continec virTerti^ pcincipaiiter arguit

fic

:

, quod
quod vidctur fallum

tuaiiter notitiam huius paffionis Soiis

calefadliuum

efie

,

quia notitia caicfadiui dcpendet k notitia calotis.Addit etiam multa aiia,quqidenl'concIudunr,
omnia argumenta fada contra conciufionem
pcr dida
potuifient hcri vnico argumenco

&

&

quia jinimal ra-

caufar.

rifibiiitftcis

:

hzc eric

(iciliccc

uinimal rationale eft

per fe noca. Si vec6 incelligac immediacione fubiedi, cuiufroodi ieft iR»,omnfs homeeflri-

rifibile)

fibitie:

nem

homo eft immediacum fabicAum ri-

quia

fibilicatis

:

vere dcmonftrabilis per ratio-

talis eft

fubiedi

:

non hab6t,nec eft per fe nota. Et

Ct

inteiligat,qu6d iixc,omnereul>arbarum,Scc,e& im-

mediata immediatione caufa: , hoc habet probare. Ec fuppofito quod fit immediataimxncdiatiohe caufz:habet probare,qu6d non fic pcc fe nota.
Nam apud Scotum d,i.q.i, piimi, efiet pcr fe noca.Suppofico eciam qu6d ficimmediaca immediacione caufae, cunc dico qu6d noticia talis tantum
dcpendec 'i nocicia cecroinornm. Ec ci^ra dicic,
qa6d praefupponic aliam nociciam aicecius pco-

Dico,qu6d nocicia pcopoficionis vni-

pczfupponic nociciam cecminocum in
vniuerfaliiqua: camen fumituc ex muicis pacticularibus,& nocis perexperientiam. Nam via fenfus prim6 cognofcimus hoc fingulare quod eft,
hoc reubarbartim ejfe purgatiuum cholera :
hoe,^
hoc :
fic de aliis :
candem concludiraus Hmile
de omnibus :
habiti notitia in vniuecfali,qu6d
uecfaiis

&

&

&

&

omne ceubacbarum.&c.qua: eft fumpca per muica

Metaph.

fi-

Ocham

uMfonfus Toletanus in prolo. quae

modo

foiuuntur

,

ficut

& ar-

:

paflionis

quae eft efie eclipfabiie

:

:

:

jpfe Gregotius arguit contra particulas fecundae

concIufionis.Et prim6 probat

,

quod

& notitia fubiedti non fint

notitia paf-

non connontiam ptopofitionis imroediatx. £t dac exemplum de multis pcopoficionibus, qua: fumuntuc pcr viam fenfus, vc ifta,
fionis

,

,

vci

tincant victualiter

omne rcubarbatum purgat choieram , &
qu&d qois

conftat

notitiamincomplexam,
teubacbaco,& de cholera:cciam,& de

poceft habere

diftindia de

eo.quodeft purgare,qui camen non cognofcecet,
quod omne ceubatbacum eft purgatiuum choletx. Et licct nouecic qu6d hoc fingulace reubar-

barum

&

eft

purgatiuum cholerae,

& illud, & illud:

de pluribus. Ad habendam tamen notitiam
vniuerfalero,qu6d omne reubarbarum,&c.neceffic

fario requtritur

non

caufata ab

quaedam
illis

alia notitia vniuerfaiis

fingularibus,qualis eft fecun-

dijm aIiquos,fi aiiquod abfoIutum,vei proprietas
confequens abfoiutum competit alicui indiui-

duo

imtmdimtn

,

immediata immediatione
Cum autem tationale fic immediaca caufa

& hic eft proceirus quero facit Atiftotcles primo

&

gumenta Grcgorij , iicet aliqua pauca vcrba addant , quz camen non requirunt fpcciaiem foiutionem ficut qu6d Luna fic eclipfabilis. Nam
notitia Lunae non contincc victualiter notitiam

dnfUtiitr,

quia haec

na eciipfatut per interpofitioncm terrx intcr
Solem , & Lunam & fic patet quomodo eodem modo. foluitur hoc argumentum. Dcinde

&

argumenta eodcm

Trtftjitit

:

eft

,

quia etiam

Contra eandem conciufiohem arguunt
in proio.

Rt^ttfit,

ifta

continerct vittualiter notitiam terrae :quia Lu-

,

miiia.

19.

negatut

experiroenca:cunc intcile6tus fi habetiilam ptopofitionem immediatam cognitis tecminis iilius,
ftacim cognofcit iilaro:quia notitia pcopoficionis
immediacx immediacionecaufa; cartc^m, depcndec k nocicia cerminoruro.Non fcquitnr,ergo nociiia fabicSti,
pra:dicaci nonconcinet notitiain
ptopofitionis immcdiais.Negatur confequcntia,
vt fupr^ patuit.Si ver6 hxCyomne reubarbarum,8cc.
eftimmcdiata immcdiationefubiedi:patet qu6d
non cognofcitur cognitis terminis , fcd cft demonftrabiiis peraliaspropofitiones immediatas:

:

fupcrius patet refponfio ad illaargumcnta

i8.

>

tionale efl rifibile

poficiOnis.

aiiud.

eft

caufa:

:

cuilibet indiuiduo eiuulem rationis poteft

&

primo Phyficor. in fccundo Pofter.
per viam fenfus ^ roultis
particularibus ad vniuerfale , & deinde procedimus a priori ,h. caufa ad effedum, licct tamen hoc
totum argumentum vnico vctbo folui poftec,
quia quando Dodlor dicic qu6d nocitia fubiedi
concinec nocitiaro pta:dicati,pec confequens nociciaro propofitionis immediacae, loquiturdenoin

Nam prius procedirous

ticia habicuali fubiet^i

iam loquacur de

:

adliuali

vc
,

di&um eft fupr^.
pacec

qu6d

Si ec-

nihil con-

ciudic ex fupeciijs habicis.

Deinde ipfe Gcegocius arguit contra vnum,
quod Dodior non dicir. Probac enim Gregorius
qu6d vnum principium no concinec aiiud eiufde
demonftcacionis, fic:Notitia vnius principij non
continet notitiam aiterius principij ineadem demonftratione. Sed hoc Dodtor non dicit fed foluro dicit, qu6d fubiedum continet przdicatum:
:

&

&

fic continec propoficionero immediacaro ,
iromediaca concinec conciufionem , uon.aucem
dicic,qu6d vna immediaca concineac aliam. Vulc

eniro
fe

Do&ot qu6d propofitip

iromediaca

fic

pec

noca,cuiufmodi func dux pra;roiftz in deroon*& omnis ptopoficio per fe

aliquod fimile compeiere.

ftracione potifllima

Rcfpondco & dico prim6, qu6d c^m ipfe dicit qu6d haec , Otme retil/arharumefi purgatiuHm
cholertt, eft immediata , hoc habet probare, quia
purgaciuum choierae eft demonftrabile de reu-

noca,eft noca ex nocitia tetminotum.

DeindeGtegotiusarguitquoad illam particuIam,qu6dnotitia fubicdi non continei prim^virtualicer propofitiones iroroediatas ergo ncc

barbaro

conciufionero. Paiet confequeniia, quia propofi-

,

qu6d

per rationes formales reubarbari. Ec
dicit,qu6d non omnis propofitio immedia,

ta cft pcr fe

nota

\

fi

intendtc 4c immcdiacionc

:

:

tiones iroroediatzcontineni virtualiter conclufioncm, ctiam fecunduro Scoturo : igitur,vcl ipfae
pTaeroiflx

«

q^

QuxHio

gnofcenda producibilia i Sole , fufiicerct notitia
incomplexa Solis , quod eft falfum. Hoc idem

argumentum

Dico, qu6d habet ptobare hoc , qu6d notitia
caufz noncontineat virtualiter notitiam alicuius efFedus : maxiroe , quando talis caufa eft fic
przcifa, & adxquata, quod eft iropoflibile ipfuro
efFe£lum ficri ab alio , non concurrente tali cau-

&

non poilii iine

fa,faltem in rationefubiedi:& vltr^quandotalis

eft

,

effedum

cum caufa quid
,

alteri inhacrere,

ficut cft in propofito. Paffio

enira fubiedi deroonftrabilis de illo

Refpondetur breuiter qu6d notitia fubiedli
habitualis , vel etiam adluaiis , tenendo fecundam viara , continet prim6 , virtualiter notitiam propo(itionum immediataium , & vltim6
continet notitiam conclunonum. Et iic conce-

rio

ra6 continet paflionem
fa

:

,

:

&

adx-

&

&

:

idem
rcalicer cum fubiedlo. £t pofito ciiam quod
diftinguerctur realiter , vtdixifupra, adhuc lic
conuertibilicer inhzreretfubiedlo ,qu6dcft impoffibile ipfam efTe fine fubiedbo ,Sc non inhxrcreilli:& fic patet, qu6d inconueniens addudlum
,

funt manifefte fal-

,

de Sole nullius

Deinde Cic arguit : Si qaodlibet fubiedum
continet prim6 virtualiter omnem veritatetn
fcientia: , igitur , vel continet primo notitiam

eft vigoris

:

ipfa

fic

quia cffe^us produ-

€tas i Soleextta, necinhzret fibi ,nec conuer-

cum illo nec fic praccisc , & adzquate cft k
Sole , quin poffit fiet i faltem ^ caufa pritna, non
concutrente Solc , nec in ratione caufx , ncque
titur

, vcl effediis, per quam concludemonftratur vel nuUa fcientia haberetur
per caufam , vel eife£tum. Dico,qu6dvirtualiter continet notitiam padlonis , tanquam cfTe^um : notitiam propofiiionura imraediatarura, tanquara caufam : Sc illz notitiz , notiiiam
conduiionis. Etquod dicit ipfe,qu6d nec res
creata continet priro6 virtualiter primamnotitiam alterius tei , puia notitiaro incomplexaro.

cniuilibet cauf«

:

in ratisne fubied^i,nec eft idero realiter

:

Sole. Si ver6 diceretur

,

qu6d

cum

ipfo

pofle Rc, vel fic

producere eft paffioSoIis. Admittatur , & tunc
dico,qu6d notiria Solis diftindla vittualitcr continerernocitiam illiuspaffionis :
multa alis
Greg.dicit contra iftam conclufionem, quz bre-

&

S

Ac necedaimpoffibile

vt fupra dixi

maxime quia nos tenemus qu6d

vt laptii patuir.

(io

,

:

nec notitia fubicdli no-

H«c omnia

Hne fubicdlo

,

eft

quateconuertitur curo illo
de neceffitate inhzret illi ,
fluit i principiis illius fubiedi
Sc

propoiitionis immediatz
reducitur ad fubie6lura , quod prira6 continet.
Et quoddicit, quod fubicdlura ptincipij non priritiara paffionis.

dependet a fubiedo, qu6d

ipfaro efTc

do , quod continentia

K*^i»fi9.

conuertibilis

eft fic

impoffibile ipfum

quam fuz caufz

notitia fub-

&

xmmtntnm.

cffc^us

ie(^i,&pr;dicatihaberi,&multaaliaverbadicit.
,

^ j,
vltimitmMr-

Ocham inproIogo,ac

facit Gul.

altj raulti.

&

notitia principij

79

notitia caufx continetptim^ notitiam
cfTeftus , nec i coutra. Alioquin ad omnia co-

;

cum

1 1 1.

vndenec

ftxmiffx continent prim6 virtualiter concIuHonem & Ci C\c, igitur fubie^uro non continet prini6: cura fecundum Scotum , (landum iit in tali
ordine cognofcendi ad vnum primum ; vel non
continent prira& , & tunc deducitur eorum continentia inaliud:aut igitur in aliud ^ fubiedlo,
habetur proponcura, fcilicet , quod rubiedlum
non prim6 continet , vel reducitur in fubiedum:
tuncfequitur, quod rubiedum continetprimo propontiones immediatas , quod non eft verum. Tum quia fubie(^um principij non continet prim6 paflionem , vt patet ex prima conclu/ione. Nec notitia fubiedi notitiam pafllonis,
vt patet ex fecunda:igitur nec notitiamprincipij,

&

oitacis causi tranfeo:cijm ex fuperius habitis ftcilliroe folui poffint.

C H O L

V

I

M.

De»m

ejfe fubieStum frimum Theohgi/t infe ,quoad veritates neceffarias , frobatur frimo;
quia continet virtualiter omnes veritates illius ,
nihilaliud continet eas. Secundo,hde

&

qua foli Deo funt naturaliter nota , fedfolus Deus efi huiufmodi.
Tertio , in nuliafcientia traditur ita diflin£ia notitia de Deoyficut in ijia ; ergo eji de Dep,
veldatur aliafuferiorfcientia deiffo. Addit quatuor ferfuafiones ad idem.

fcientia tradit de

EX

iis

,

ad primam quzftioncm. Et primo loqucndo de Theoloquancum ad vcricates ncccffarias ip(ius,dico quodprimum fubicdum
Thcologix in fe non potcft cfTc nifi Deus quod probo per trcs rationcs. Prima accipitur cx ratione primi obicdi, & arguo fic Primum obictf^um continct virtualitcr omncs veritatcs illiushabitus,cuiusc{l primum obicdum:fed nihil continct virtualitcr
omncs veritates Theologicas , nifi Dcus crgo, &c. Probatio minoris nihil aliud concinct eas , vt caufa , fiuc vc illud ad quod habcant attributioncm nifi Dcus quia Dcus

7-

diftis • patcc rcfponfio

gia in fc

,

,

,

:

;

:

,

Sccundo

tio.

Vlit injrk

d.l.q.i.&
d.j.<].\.

Demtfiib.
ienHThtt.

,

nec aliquid contincc cas , vt cfFcftus demonjiratione quia.
efFedus dcmonftrat Dcum trinum , qua: cft potiffima veritas Theologica ,
nulli attribuitur

Prima r4-

:

Nam nullus

& fimilia.

hgidiitfi.

SecknJs
TMtit

,

ntH

Thcologia cft dc his, qiiac funt foli intcUcftui diuino naturalitcr co- tfictntrmi.
gnita crgo cft de aliquo foli Dco naturaliter noto fcd folus Dcus cft fibi foli naturali- d. 3.
9.
ter notus crgo, &c. Probatio primi, fcilicet antcccdentis Si ifta fcientia cft dc aliqui- tjuiM IftcitS
diflinae
bus alicuiali) intellcdui naturahtcr notis ,crgo prztcriftaaliquaalia funtcognofcibilia
Demm rt'
cognofcitiuus
Baturaliter foli intcUedui diuino
quia infinitus cft ,
idc6 plurium
prd/entMt
quam intcllcftus finitus:igituradhucaliafcicntiacftfuperior, quam ifta quz crit dc noeJfetAnfic

^*

:

tf.

:

:

:

:

&

,

naturaliter notis intcllcftui crcato. Probatio minoris ; quia

omnis cflcntia crcata alicui

Tcrti6

fic

% in nuUa

fcicntia ttadicur ita diftinfta coguitio

gtlo

fMtU-

rmlte.

intelledui crcato potcftcflc naturaliter nota.

Tntia
dc aliquo alio , quod non

G

4

cft

ti:

ra-

8o

Prologi

fubieaum cius primum , ficut traditur in illa , qua: cfTet dc illo vt dc fubiedo eius
primo quia in nulla fcientia traditur ita di(lin£ta cognirio dc non per fe fubic^o, ficur
de perfe cius fubiedo; tunccnim non cfTetratio, quare illud fubicftum eflet magis
fubiedum eius quam aliud igitur fi Dcus non fic hic fubicftum tunc non traditur ita
diftindacognitio de Deo jficuttradereturde co inaliquaalia, in qua pofifct eflefubiedum. Scd potclt elfc fubicdum in alia fcicntia igitur illa poteft cfTe prior ifta.
Praeter autem ^ iftas trcs rationes funt aliqua: perfuafiones. Prima talis cft Theolo-

efl:

,

:

8.
Gluatuor
ftrfuajioftes

ex credicu.
Sapientta

de

increa-

tu t/lientia

\

;

,

crentis.

Theologia

in primo

de

efl

increa-

tis.in/ecun-

:

fccundum Auguft. ii-de Trinit cap. 9. pro aliqua parte fui cft fapicntia pro aliqua
partc fui eft fcientia fi autcm cfTct tantum dc aliquo non arterno formaliter, de illo cffct formalitcrfcientia,& non fapicntiaaliquomodo quia nec cx primofubiedo
nec
cx attributionc quia artcrna non attribuuntur temporalibus.
gia

,

,

de

,

:

,

;

:

:

,

,

Secundapcrfuafio, quia fupcrior portio rationis habct aliquam perfedioncm propriam fibi corrcfpondentem ifta autcm ( fi eft de fubiefto non setcrno, vt de primo fubiedo cum jetcrnum non attribuatur ad non asternum ) fequitur , quod nullo modo cft
ita nullo modo perficit portionem fuperiorcm rationis , &: ita efiTct aliquis
dc a^tcrnis
habitusintcllcdus omninonobilior ifto, perficiens iftam pornoncm, quodcft incon:

do de crea-

,

tisjn tertio

de vtrifcjue,
in

ejuarto,

de fignis.

De

neagit i.d.
l.d.

shieUo
j

Text.

Tertia perfuafio

'

quiafccundumbcatum Auguftinum 14.de

cft;

.

d.

COMMENTARirS.
a

in^

ad primam

dilfif patet refponfio

Dodor

ponit

tjHiff.

vnam conclufionem,

quod Thcologias
foius Deus
,

videlicet

ceflatiorum

in

fe tefpeftu

ne-

cft

fubieftum.

Et

piimo probat pcr definitionem fubiedi Contincns virtualitcr omnes veritatcs Theolo:

gicas,
in fc

,

&

ncccirarias eit fubieftum Theologia:
fed Dcus eft huMaior patet per definitionem

refpcdiu neceflfariorum

jiifmodi, crgo.

Probatio

tem.

Deo ,

de

:

Jcm vetitatem,

qnia

fi

virtualiter contincret ta-

fiue notitiam

contineret entitaiem

,

de qua

,

etiam virtualitcr

cft talis

notitia

:

vt

paret a Dodtore infra d.^.tjuafl.i.Si d.8.^uafi.i.8c

Quia continens

virtaaliterno-

titiamalicuius, virtualiter etiam continet entitatem illius. Et vide ibi bonam gloflam. Patet

ergo quod nihil aliud a Deo virtualiter continet
notitiam veritatis neceflaria: Theologtca:. Secundum probat Dodor in litera , fcilicet quod
nec continet per attributionetti & patct. Nam
fi veritas huius propofirionis, Deiu efttrintts
,
:

&

vntu

haberet attributioncm ad aliquid aliud i
Deo, fcqucrctur,qu6d ctiam ipfcDcus vcrcattribucrecuraltcri.quod eft falfum.
,

Nec aliud contineat eas, vt ejfeSltu demonftratione
ejuia. Quia aliquispoftet dicere, quod pernotitiam alicuius effeftu'; poiTumus deuenire in cognitionetn veriratis Theologica: neceffaria». Sed
hoc excludit. diccnsqu6d nulJus efFe<aus dcmonftrat

tum

Deum

trinunj.

Et hoc diffusc declara-

cft fupra,<^«,ti1.i.

Sed in

Prima

ifta litera

circa

du« difficultatej.
quod nihil aliud, vt

oriuntur

hoc quod

dicit

,

caufa continet vcritatcra ncccflariam Thcologi-

potcft caufare nofitiam ipfius
,

potens cognofcere Deitatem

vt patet ab ipfo

,

hic

& qutft.

1.

&infik

</.z.ergo.

Dico quod DoiSlor negat quod aliquid

aliud

,

a

Dco

v.e^onft».

via naturali pofflt cognofccrc Deitatein

fub ratione Deitatis. Et quando dicis, quod ha-

d.

triniu ,cr vntfi

,

dift. j.

intelligi-

diftindc , potcft cognofcere veritates ncccfrarias

beant atfrJbutioncm. Primum patct quia nihil
aliud a Dco potcft caufare noiitiam vcritatis
Theologica: ncceftariaE , vt puta iflius, Dettt eii

in t. d.i.ejHitfi. 9.

%.

bilcm Deitatis

Deitatis. Et vlrra

tens fpecicm

:

quia ipfe vult in fecundo

:

qu6d Angclas ha^ens fpecicm

minoris;quia nihil aliud ik Deo continet illas
verirates, nec vt caufa nec vt illud, ad quid ha,

tinet entita-

cam. Contra
9«<f/?,9.

:

fubiedi pofitam in fecundo articulo.

notititm ton-

:

:

IZtlilc

Ctnttnerts

4.

,

r.

•virtualiter

(jr

;

Tcxt.2.
I.

Trinit.£ap.\.

fcientiaeft dcillis quibus fidcsgignitur,defcndirur,& robor<>tur: ergo eft

de illo
eodcm fubicfto quod cft primum fubicdum fidci fcd fides eft de veritate prima crgo. Quartapcrfuafiocft ,quianobiIifiimafcientiaeft circa iiobiiiilimum gcnus: ex6.
Metaphyficx, drprimo de Anima : hsce autcm conceditur nobiliflima ergo oportct quod
fit dc Dco
vt de fubicfto.
ifta

,

l^.&

fidei

&

ucniens.

vtra-

^ue portio-

De

:

,

&c. Dico qu6d

talis fpecies cft

fupernaturalirer caufata,vt patet a Dodlore in 2.
j, qM4t,ft.

9.

Sed hsc rcfponfio non videtur eua-

cuarc difficultatem
raturalitcr caufata
agit,vt patct
cis

:

"k

:

quia

licet talis fpecics fupcr-

fit

tamen

:

Doftore in

ipfa naturalitet

fimili

in pluribus lo-

,

& fic inteJledlus Angcli cum fpecie

,

qua: eft

Deo, videtur virtualitcr continerc veritatem Theologicam nccefrariam & fic vt caufi.
Dico, quod voluntas diuina caufardo talem fpeciem fupplct viccm obicfti Theologici: quia
aliud

sk

:

,

nifi talis fpecics

cauraretnr

,

cfTet imppflibile in-

telledum Angeli naturaliter cognofcere

Deum

diftinilc.

Secunda
cfFedus

difiicultascftin

non demonftrar.

hocquod dicit,qu6d

Nam

pcr

cfFcdum de-

j.
Digicultiu

uenimus in cognitioncm plurium veriratum neccftariorum de Dco patct,quia per f fFeftum deinonftramus primam caufam cfTc ic ipfam efle
:

:

neceffc cfte

:

&: efFe

fummum

indcpendemcm

citer

:

&

cns

omnes

:

& effe fimpliifta:

vetitates

funt necefTariac.

Ad hoc dico , quod veritaics neceflariaB quc
Deo non poflTunt fciri per aliquem efFc,

funt de

£lum

:

cx

quo enim per

cfFc(5bum

non poffumiis

cognofccte Dcum diffin<5lc .lcquirur, qu6dnec
etiam pracdicatum, competens ei neccflario , potcft

^f^oitfie.

,

cognofci.

Etcum

Per aullum

effiK ppffudicitur dc prima caufa, mtu JiftinSe

&c. Dico,qu6d benc dcmonftrationc^«»<i,

&

per cffcftum pofliiraus cognofccre,qu6d aliquod

ens

Dtum eognoftere.

pacec.refpe<Stu omnis incellc(^ds crcaci . illius. quod mulca in Thcologia conndcraniur . quz Deindc Doquafdam claracft. Vel poftcc poni dc Dco fub racione Communf.quz nullo hoc inconquod fiDcusnocflcc fubiedutn fc paccc. Dicic crgo fic Primo.i^. lib f.qiuft.qnafi paflfio ficuc aliqui pondnrdc Dco hihc fcienciam cAe fub racionc boni. vetneceffe effe. fuprema cognicio. vcl vel independens turalicet 1 L I V FlJti hahtt Deum r/itione fub Dei- tatii frt tb' ita».vel no- titia fiibicdbi. quia nocicia paftionis pra:fupponit noticiam fubie(fli ncc 9t/^gid. ijuod- . Deus mult* proprietatcs dc folo Deo vcrificantur.(^ in i. Perfuafio ex Deum fub hoc ce rationc Dcicatis proobic(flo: vc probac Dodorinj. (kot probac intentum principalc pcr : foli incclledtui notus: Jc iufcunqne confiderati inilla fcicntia: fcquitur. qui habet concedcre. . liter feiremua . . Concludic ctiam cx hoc quia obieinfrld. vc cognitio Thcologi- fi . &fic eric de Deo. HO cft .& paccbiccciam in illa t(i Ec fiiftaThcoIogicafiancintbstBmmmttimum inttl. Nam fu- perfc£lio portionis fupcrioris Porti» fupotior.Qux(\io ens cft fummom roa caufa : : non c . 2. Ica cci^m poftec poni aliqua fciencia de Dco fub ra: . Si dicacur .quiacxquofubied>um. Ad pono manfuctum fccundum racio- intcllc(flum cuius vc fubftantia vt . . (ed in f*. vet quid aliquod ens eft priquod aliquod cns cft Dcceflc cne. fer rejpe- £{um ad extra. De hoc vidcdifFusc in Dodlore in z. cognitio tcm- vc cil vc habenc iiccributioncm ad . inccUedtui func naturalicer noca. inquantum rcfpicit actcrna. Sed pcrfcftifHma nocina dc homine non poceft elTc in rcfpeftu ad aliud . virtualiter concinec iiociciam cu- & fl:um Theologicura refpedlu inteileikus diuini eft & cft impoOibile cec licera. vcl Vdpoflcr poni de Deo fub iliqua rationc accribucali qujceft. ^udfl. hoc cric lantum pcr reuclacionem. Qiiod dicit de porcione pcriori.t^. Secuniofk. quod natura- omnia Theolcgica. quod eric de aliquo obiefto incelledui crcaco non nacuralitcr noco ergo eric dcobicdlo foli intclle^lui increaco naturaliter noto: Ecprobacioin literacIaracft.quia folus Hxc rafcd cft pondcranda. tione rcfpcftus ad cxcra . zi. 1 4. &c.c^ua hxcejfentia ejfe obieilum Theologia. : foli dc xccrnis poralium . (yfcitn?- ztcrnorum quia intcllcdus dicitur portio fuperior ftride loqucndo. infroio^.eft fimplicicer nobilius. tioconcluditTheologo.quod cft faKum. j impugnat fententiam afferentem Deum quk ens infinttum^ .cclleftui creaco nora . M. d §lM*fltTht»' ipfum moucre naturalitcr intclledlumcreatum: vc pacet fi mouct. fed quid : Theologiat in illud ens in fe. ejfe . Secundo. vc nobilidimumanimalium. quo ad vt probac Docius propriccaces incoroplexas OhUSnm ^or in quodlibec. Ec quod Praterautemiftxitresrationes. quia ifta prajfupponicnoticiam abfc^luci ncc dc hominc fub racionc paftionis .Qopd aucem cflcc fuperior. cstcrapaccnc. & fupcrnacuraIis. cum fic perfedif- /imum confideracum in cali fcientia. difi. 10. Et prima fatis 4^10 in fe. quod non cft primo fubicdlum Hocpater. cancura voluncaric mouet k Dodtoiein GiuoMih. Refutat etiam alimn fententiam tenentem Deum fub rationibus. 6. in fiimma.difl.quae dicit. qiiod cognicio fubicdi ccic diftin(flior : fic pa- : naturaliter fubiedlum in aliafcicnciaj eft fibi naturalicer quia cognitio fubic£li in aliqua fcicntia cft magis diftindla . vc animal rationale . Contra hoc arguit Dodlor. illi fubicftum eric & illius fciencijt .^MnI}. nacura. Item^aliis tribus reiicit afferentes ratione attributali ^ejfe fuhie6lum . ifta. in propria paffionc:inquarcoin rcfpcvfVuadaliud. 35. . Henr. f'''ar. & litcra : dr in etiatn in intellcdu cft cognitio eft . quod Thcologia fupple in fc . «rr. & idcoTheoIogta perfuafiones.tribus Deum effe obieclum Theologid . 1 j. & Vdiuerfali vc entii vcl entis infinitj^ vel necejfe eApititEccleJi*. EXcxcmplum. vcl gubernatoris . qu6d quamuis non fic fubiedum Thcologix in (e.q. Rom. fequicur . i. S tjl fafitn- ''". .vc dc fubiccSto.Addic Dodlor Sed/oltn Dem efijibi nMuraliter notm: vc fatis patct in quajt. ^uonA fecundam qudji. id cft . . i.de Dao concinec vircualicer omnci veritacos Concra iftas : Jmjmrnati» ratitnts proprie Henr. ca cft cia : Deo func nacuralicer nocx quia ex quo cognicio' Theologica : pacec difl. vel quidjimile. camen notitia dc Deo tradiiuc in Thcologia in fc. vt reparatoris vel gubernatorii. na- Cii tio cft fatis euidens : : modo poirunc raliter nota creaco nacu- eftc inteliedlui vc ly fntturaliter diftinguicur contra : :qaiipt\mi fubftantiai nulloin- /Hpernaturaliter tellcau crcaco poceft cognofci diftinftc . : patcc.& in incelledtu diiiino.^wf/?. quia rubicAum quodcftDeu$. 1. In primo inicllcdu intcUigicur nem quidicaciuam propriam in fccundo in communi . quia fidcs habec efl hae.cft de aliquibus. c Tertia perfiiafio nec. in ccrcio pcr accidcns. : : dehomincin vniucrfali qi»ia illacft confufa ergo nobiliffima cognitio de hominccft fccundum rationem quidicacjuam. diuino funcnacuraliccr noca: aliqua foli quod Thcologia pro aliqua parte fuicft fapientia vcrum eft . I. omncs poncioncs arguicur & primo arguicur concra iftam de raciono communi. Terciaratioeftibi. Concludit Deum nonfub ratione vniuerfali^ attributalit vel reJpeBiud ^fed. num. Homo his • didis refpondco ad fccundam quseftioncm. vc aliqui ponunc fub racionc repamtorU . Nullus conccpcus commanis. quam cognitio altcrius confideraii : ThteUgi* clTec . & : §Uit>mcilt Theologi» prt ztcrna. intcUigitur . nihil effet foli Deo naturalitef natum. Hxc ra- tatio eft ibi 8i Tertiofic:ic dcducit ifta ratio ad uenien$:fciliccc poteft cognofci. .i^. . eft de his rcbus. Ec fic ifta fcientia cifec femperTheologia in fc.ii/?. C lia. motiuum illius : fcientia . d" in Gjwdlib. vel alicuius calis. Sccunda b Literalis. ejfe fubie^um Theologia : quia fcqueretur . hoc verum : aIiiju» patit fui & pro aliqua parce fui cft fcien- SeCunda ferjuafio.

dc quibus cft Thcologia ergo fi efict de Dco fub ratione tali communi . & ide6 incommunicabilis proptcr infinitatem propter idcntitatem earum ciim eflentia.& fecundamratio- adprimam quasftionem.fciIicetderationeprimiobie6li. illius fcientia: . vtcft fubieftum. .tuncratio formalis cxplicatnr fub nomine ahftra(Sli puta : titatis . nuUus refpcdus ^ ad cxtra vidctur Dco nccefrari6 conucnirc crgo nihil Theologicum necefrarioconuenirctDco.f.^f^ra- *m1l7tn}uh' UBi. cft in eis quod ^. Defiiif'> ''""'^ rciiicet aiiud eft quod fi-^ientia: . licet confidcret dc rebus . '"'"^«'*vcl fub sliqua al'a ratione: qua: non eft Deusfubrationc Deiratis . . i caufa ipfarum crgo ficut diffcrunt ratione : . vel intelligi pcr illas propoficiones immediatas poiTemus fcire concluiioncs. : Thcologica nccefTaria cflct. . Secundo ' quia fi illx proprictatcs rcaliter difFerrcnt ab ra:. non tamcn ferationcm formalcm primo includunt incaufationcm fui. 3/^//»//r. ficut cx radicc. Sed facio ' rationes fpeciales. Conccdo nc. non eflct foli Deo naturalitcr nota cuius oppofitum oftenfum cft in prima qua:ftione. quia cognitio cius ofuod quid eft . efrealiapriorea. Coutra viam etiam ^ de rcfpeftibus ad cxtra .c. cft ha:c effcntia : fcilicet quod homo. cognitio. cft pcrVarronu. quafcitur : fed quid eft in elfc tali } illud. ficut Deus . non autem fub aliqua ratione MM C I. Sc ita totam Thcologiam naturalitcr acquircre. Litera clara eft vfque ibi: Contra ijia4 omnes pojttiones.^.quod conftituit Dico. Primo . vt dicit Philofophus 7. Antequam declarcjxms improbationes Dodoris declaro vnum.cui magis repugnatcommunicabilitas adplura/»^^x/r/»j fedcflcntix repugnat communieabilitas ad ^\\xx7iadextra^ nulli proprietati attributali. quia refpcdus ad cxtra cft refpeftus ratiore^tUu ad jjfs : fed fcientia non confidcrans fubicftum fuum fub rationc reali. Tertio ^quia illud fecundum fuam propriam rationem vidctur efle adualius in fe. nit illi neccflrario : & fed refpcdus adcxtraeft huiufmodi ergo . nitifnim. & aliud loqui de fubiedlo alicuius de rationeformali Dicicurenim fubicdum iefti. poflfet Tertio. quod hahe'at'd<H. nifi quatcnus eft illius cflcn- incaufati. qui eft fubieftum Thcologiac : cns in- & quantumens fubiedum Meraphyficx. Probacioconfcqucntia: quod conuenic alicui fub rationc non fibi neceffario inhxrentis non conue: . eflentia cfTct rcalitcr dc fua rationc habet rationem autem. qua ' igitur quartum membruro. poteft argui. . & quodlib. infinitas ifta Sc fundamcnto omnis . '" *' fecundum Damafccnum lib. quidrei:licet aliquiexponctes definitio rei diua: fcd vrpatcbit infrainrcfponfionead argumenra.^"*ifuhr». velidem illicflcntiac. Nulla autcm fcientia prima cft de conccptu vno pcr accidcns quia talis praefupponit fcicntiam dc vtraque parte. fub- de quo propricr. nec quiditas iilius : ficut aliqui dicnnr. ExfH^aiur & ens fubrationcen.fi cfTcc fecundum ficut perfedifliraa fcicntia effet E vniuerfali YI^X hU 14 .& dc nes poficas notis foliDeo naturaliter.pracfupponit duas traftantes departibusillius totius» ciunt aliqucm fe : : fepararam. Primo . pcrtincntcs ad conccptus communcs naturaliter ^oncipiantur a nobis ergo propofitiones immediatje dc illis conccptibus pofTent a nobis naturaliter concipi . quam cognitio proprietatis attributalis . non funt foli Dco naturali- propri^ Theologicas 5 & : .4. illis communibus conccptibus. Secundo. qua: fe habet quafi pafiio huius natu- tcr rioti. pcrfedionis inrrinfccar. pofTct argui per eafdem rationcs. Contra 'aliampofitionem dc rationc attributali . quod cft quiditas homi- tioeft ratio formalis conftituendi aliquid in elle fubiedi fcientia: : fi illud habet diffinitionem DodkoremdicaDt non eft ratio formalis fubiehocnon videturadmentcm Dodoris. Sccundo ^ .TS aliqua dcmonftratur. vcl de quo cft demonftrabilis rario vcro formalis fubicdi dicitur ilU. ficuc ir^l' ET Theeloffix ^^^ Logica eft realis . vel accidentali. cum illi .Prologi 8i pluralitatem perfonarum. Si vcro dicatur P^^icf^s ^ft infinita. 1 1. ficut contra alias duas "DtHmfuh vias.pen.cmf. Et hsec conclufio probatur per primam itanullaveritas . T A K l VS. : ficot quicrafjr fi fcicnria : rifibilcm iprum .i. non eft realis .putaanitnal rationale: &breu>ter.Theologia:. quia abfolutum ' vnum concepcumper & rcfpediuum non fa- . licct per identitatcm cum cflcntia fint incaufatac . Nam fi fic . Et ideo fi fcicntia fubalternata fitdcaliquo vno pcraccidens. Si vero fubiciSkum non habet definitioncm . ImpMgH*tio rationit Scd adhuc arguo ^ per alias fpecialcs.eft conccptus vnus pcr accidens. Si igiturTheologia eflet de talivnoper accidens qaac efTet dc conccptu vno per fc. dcfinitio. homo cft fubiedum in aliqua hominemeflc vr puta inilla. fediflima. & tiaf. quia ex quo conccptus communcs . Illac cundum fuam Ref^oniet ^^"'"'r!^ de quo d I S. diElis rejpondeo ad fecundam ^u£L^flionem.ergonecveritates inclufx in : . quarlibet pro- Gontra . crgo conccptus aggregans illa duoinfc.trr.qu±conftituitaliquid in cfTc fubiedi. vt attribuuntur intcntioncs fecun- cis ^^ ^'8° Theologia non eflfet realis. ita eflcntia elTentia.inquantuminfinita:. THftrtntU hter fubitff. ergo cognitio illius eflentiac eft pcrfcdior Texr. z quod Theologia eft de Dco fub ratiodehomine. &c. nis .

quia ctiam cognofcuntur naturaiitcr ^ creatura. quiditaciua iedli : f%t quod patuit fupri.Qu^ftio I quod Deus fub ratione bonitacis eft fubiedlum Tlieologiz fcd quicquid fic. Tum poteft argui per rationcs ris infrain ifta quaflione . vcl cntitas ncceftaria .crgononpoffunt cffe ratio formalis fubiedli Theologiz ( qui : Dodkore ex intentionc inWi. ex hoc eft . tunc arguo fic. qui dcmonftranc eftealiquodfummumcns.pe. qu6d oporcet ponere Dcum (ubiedifm Theoio: fub aliqua ratione fotmali fubicdiua. vt cns ncccftatium. vel fub ratione alterius attiibuti cft *t- fit dc vcritatibus non includuntur virtua- tales vcritatcs turaliter cognofci. propofitioncm immcdiatam. non dicit fecundum tjuati. cft ratio L ab ipfo in quodlibfNdti?. animal rationale cftrijibile . quod ita cft . illa fcienciaivt crgo cognofccds illam naturaliccr. vcl Dcitas iuhitGti. vcl aliquodcns §lMad DtUi Lateralis. Patct .dr ine}Uodlib. qua cognita poftet ftalim cognofccrc propoficioncs mcdiatas contentas virtualiccr in illa.cum Sedadhuc arguo.tjkxft. cognofceret etiam rifibilitatem: fic haberet hancpropofitioncm imroediatam. quod cx quo falcem fccundum & rationcm dicuntur caufari hoc tenct per illampropofitionem Dodloris in 6^0^/«'^.quia noncftfoli Dco naturalirer nota. quia cognofcens nacuralitcr rationem formalcm alicuius fubiedti .& magis in adlu.S. vt patet fupr^. vcl fub ratione cntis neccirarij Thcologia: . velauicas infinitaivcl Contra quam poficionem arguit Dodlor & prima racio ftac in hoc: Racio formalis fubicdli . fub- fecundum rationem funt caufarz abefTentia .pe. (juia ex tjuo concepttts huiufmodi. dicit. Nunc arguit per rationcs £t prima ftat in hoc quia cx quo co- Dii/at tfi magit vt patct.quia muldubicancan Philofophi hoc demonftraucrint: ( & & illius : fed cognitio illius fub aliqua rationcat- ttibutali non eft perfcdliflima. & pcr fc notam Sc ex immcdiata fcquuntur mcdiatz.Subit3um tfl tMuf* pa/floprietates. vt clatius patebit infrik : dift. Secundo differunt racione ab cirencia . tct . g Sivero dicatur. vcl fapicntia ) realiter differ- : quod cft falfum.Con- quam opinionem fuhit^m fupcrius fa^as.quod habetrationem caufati . : puta bonitas . . Tum. fcd iflz proprictatcs faltem d eft Dcus. vt patet in fecun- do Poftcr. His dcclararis. qualis cftordo intcraliqua .ibi Secundo. . in <]u*m frtfritttu. habcbit illam d. & . nifi fub rationeformali perfediffima quam poceft habcre: patet. ergo.vel quaficau- fatum ^ fubit(Sko.i. non eft ratio focmalis conti: nendi omncs veritatcs Theologicas . quamcognitio alicuius. vt patct \ Dodlorc vbi fu prk. Vnde entis in .vbi realitcrdiftinguuntur. diftindiilima fubicdi eft cx ratione formali. quia malis.fcd Theologia in rbli Dco naturalitcr notis. vcl cft vlrrieft prior fubiedo . quod eft falfum. fi pafEoncm dcmoneft talisratio for- quis cognofccret ant- non dico de ence infinito. etiam loqucndo dc conccptibus complexis ( quorum tcrroini incomplcxi abftrahuntur a crcatut is ) qui appropriantur primoenti. Scd fe de inccntione Dodoris diffusc expofui in fecundo articulo. non diftinguuntur ab cfTentia neccfre efte fnb rstion* ttnit»tu. cijm prema. Probacur confequcncia. pugnct communicabilitasadextta. c fe cft fubicdum ThcoIogiz. quim aliqua proprictas illudcrgo erit magisratio formalisfubic(5li quod eft magis in adlu fed cflcntia diuina . poterit naturalitcr cognofccre proprietates .Btnitm diuilitcr diftinguitur ab eflcntia diuina: vt patct i fotmaliter infinita. gnitiode fubiedo e cntitas neccifaria. 8c Seeundo.qu6d adualius. continendi virtualiter omncs veritates in illa fcicntia : patet ifta & difFuse expofiiacft .. ratio formalis illius .. quia cognitio pcrfc(ftiflima.\. fiue cntitas ncccfTafia podic vii naturalidcmonftrari.cuius ExtmfHum. Primo dicir quod fi illz propricta.) f ex Tcrtia ratio quo fubicclum quam proprietas eft ibi eft : Tertio . ergo naturaliterquJs poteft cognofcereveritatesThcoIogicas .cxgo in- nacurali potcft cognofci fiu» fic rcaliccr diftindla k fubicdloicuius oppoficum tenet Do<Stor.. faltem argucndo ab cffc(5ku: vr patcc pcr Philofophos . vc patebit infii tribHti eft & ti ttltiriut in aliqua fcicncia. Et fictocaThcologiapoteft fciri via naturali ThttUii» i» ergo tale fubiedum non potcft poni . vcl cntitas in fubicdum communi cfl: ratioformalis fubiediua. potcft cognofccrc ftrabilem dcfubicdo .vhi dicit non tantum €t\xm nis: fcd ctiam eft quid fit . pafllo StmpropriaTrtrationem. per : : eftmagis in adlu. raal rationalc.crga Dcus fub tali ratione non eft fubie6lum Thcologiar. Ex hoc dido aliqui volunt quod propria vtl ftuitiUM. Contra aliam pofitionem. Et : quod dicit .quod fubie» habet vt rcccptiuum pafliocaufa efFedViua ciufdcm. Prim6 dcclaro literam . quia eircntia diuina eft nicabilis ad cxtra : immo omnino incommunon fic fibi repugnat . quia cciam diftinguuntur plufquam ratione : vt patebit infra difi. & accipio bonitatem.Scc.i. fi non . Hic przfupponitur b lutiua ab cflentia .d. Probatur minor pcr oppoficum . & medium dcmonftrandi caufatum . magis quam cns.quae infunt fubicdloTheologiz. vel ^ ratione formali illius roentum vt ptius.fuUutcs ( retit tia.quia quzro an rationi formali bonitatis exiftcntis in Dco DifiUui/at. quz communicer eft mcdium in demonftrationc potiilima. Et probant cx didlo Dodo- quia bonitas fummavia :& fic formctur argu- . coromuni vel fub ratione cntis infiniti. ) & non fubicdlum in intcntioncm propriam . &infinitas cft gradus inttinfccus : vt patcc fit : ttclu eft talc ens in adlu. vel quafi caufati ab ali- quo fubic(^o poteft efte ratio formalis illius pa: quia ratio formalis fubiedki propric. Sic in propofitociimcntitas in communi . .formo ficrationem:Nihil. pronunc fufficiar.eftita adtualis ficut efTcntia diuina . Sific. & fi fibi tcpurepugnat proprietati attributali gnat . tjuiafiiUtpro. vbitantum ratione diftinguuntur. Fuit alia opinio quod Drus fub tra fimplicicer fu- huiufmodiconceptibus creaturznatura- notis:quia tunc racione bonicatis.quam proprietas acctibutaiis: patet. taliscft. quia illudfecun- magis ens . Excmplum. quia fi cft racio continendi veritatcsTheoIogicas .i.& literin litct & vericarcs illz poftcnt ua- quod eft falfum. vel faltem eft fimul .tmanttiu». fpectalcs. Bonitas diuina forma. cffent vcrc caufatz ab cfren. pen.t]utifl. aliqui dicunt quod Dcus fub ratione gise A.id tft. qu6d iftz proprictatcs fola ratione . Sed hic oritur aliqualis difficulcas. bo rationem.tjU4^. in fecundo articulo fcd enticas in communi. imm6 infinitas bonilaiis naftrmaliltp difiinguirur »b 'ffmtia diitium. quz virtualitercontinencnrin illa. ct it finitascft gradus inttinfecus illiusbonitatis.vtl 85 6£perfedior eft diftindlior. pcr iilam racionem formalcm : fic coniungcndo proprietatem cum tatione formali . Sc p6ft formanit efftdtuM. quia eft idcm rcalitct cfTcntiz diuinz. communes non /itHt/iH Deo ntuuraliter noti. . Secunda ratio.

& fic non eflTct . dine C neceflario h Contra vUm etiam de refpeSlibui.Prologi1 84 tatis codem tnodo tia. in fiuc fub rationc. cuiufmodi eft rclatio raiiolc nis. de ente per accidens eflet fi non efTel idem in plnribus locis realitercum illa. vel ratione intclligitur addi ipfi Deo quod fit con. generum. quod cum dico fub ratione glorificatoris nihil re. vt pai. Refpondct inprologo ^. quia multa: vcritates neccfTaria: dcmonftrantur de Deo.q. ens realc fc fit . : fcd abfo- & refpediuum faciunt tantum vnum pct accidcns.Patet ctiam . a fortiori habebit obiedluro pet fe lutum. lO. : ita qu6d -^ dicatur ncccflarii c6uenire5. . fi tantiim de ^ fub vna ratione confidcrato.vt fupri patuit. Ad hoc dico quod refponfio Dodoris ftat in fuo robore: Rtlfonfit.tam in nobi$. fubieftum Thcologia. aliquid de aliquo neccflari6 quod infrk d. qua omnes veritatcs fuftt fcibiles de Dco quia intelletftus : crcatus fub illa ratione non potcft ipfum cognofccrc.quia fcilicet eft de obieflo reali .ergo fe cft cft .qua: dicunt extri 6. Secundo arguit. ftat in aftu ^fcitnti». quodfit fubicdlum Theologia: . Etomnes retionc glorificatoris cft fponfioncs ftant in vno dido: videlicct.ibi: refpeftus ad extra tct quam Sedfacio ratioaes /peciales. quia tunc qu^m in caufa.Sicut enim nita* diuin» pullulat ab non tfftt infi' bonitas fecundum fuam entitatem infinitas ipfius : vt patet \ clTentia diuina : ita nit4. qua ha:c Dcitas . quod non confideratur vt fubicdbum Theologia: fub illa rationc. vt poteft probari ex didis Doi^oris infri iifi. quia .^. ^uttfi. quidam dicunt. Cum dium quod in ergo ratio formalis fubiedli fit mcdemonftratione potiffima . tales veritates nullo : modo eflent necefTaria:.i ^.proptcr rationem C. quia fi cx cis eftet vnu per quod conftitutum non eflct . quia aggrcgatnm cx tcbus diucrforum (^ rtSpritiuo nonfitT/num ftrfi. Gregorius de Arimino peritiffimus > fuftincndoopinionem /Egidij de Roma . quod fubieflu Theologiac in fe refpedu neccfrariorum cft Dcus fub rationc 1 Opin. crgo Theologia erit dc Deo fub ratione vere ergo nullo modo fub ratione. fed pcr rationem fpecialem intendit ipfammct rationem vcritatis quia fecundijm tradliuum ipfiusDei : : omnem vcritatem de ipfa feibilcm. Et cum dicit . fed & vnum fubiedum. quia eft : aliqua vero dicitur prscisc de ente rationis . arguit Dodor probarc non cxira mo. ergo bonitati cum fit formalitcr infinita. Contra fit .Doittr. fica.nort poflct pullulare. quia conftitutum depcndet in cftc ^ partibus conftituentibus fi enim cfTct abfoIutum.i. nullus refpedlus ad extra poterit eflc for- Theologiae in nialis ratio fubiedli fe . quod Deus fub aliquo refpeflH ad fubiedum Theologia: pri- poteft efte ta ii fcientia realis cft de obiedbo reali fed eft fubietSlum fcicntis in fi : tantum ens rationis . vt fubalterna fupponii duas fdentias tradtantibus de partibus il- & : non .& non fub ratione glorificatorisc vt quod patcr gencrat vel quod Spititus fandtus proce: dit ^Patrc. quod Deus fub ratione glorifica- §lu4rt tx qa« : .tju<tfl. de fubieBo Theoltgit. hsc ille.p.tam denominationecxtrinfcca. fcientix dicuntur per fc obiedum tum quia per fe : quia reideo fubalterna deno. minationeextrinfeca dicitur per accidens :quia reipicit obic£lum fubratione accidentali: cum ergo Theologia fit fcientia per fe.quam in Deo vt patet ^ Doiloie in Cluodiih.& d. «4 . quia ponitur habitos in pra:- : dicamento Qualitatis & omnis cognitio in fe cft formaliter cns abfolutum.EtpraEtereaThco- refpc(£liuum Seltntia fubalttrna fup- & fic in : k propofito. Aliqua tamen diciiur realis denominatione extrinfcca. nec vna diftingoitur ab efTentia Hcut bonitas . dt Arim. qua hzc efTentia vel fub ratione . Et fit pro conclufionc Dodoris. non poteft cfle ratio quod ipfi . fcientia. de quo multx veritatc? neceflarixdemonftrantur immofi pcr talem refpeftum ad extra dcmonftrarentur huiufmodi vcritates. & Mctaphy fica rationalis . fubiedum lis patet in nobis. quikm catoris. vt Phy.niftur ratioMs D o- Horfolutrt i» frelo^. qua: per fe eft de fecundis inrentionibus. Ratio demonftrandi Tertio nitBtu rejpe^tu tid extra hoc Illud : . eflet qu« cft de cntc per accidens . .contraopinioncmyEgi.vt infinita: Do6kore Ni)t»dtfubitBo ftitntit. refpe£tum ad toris. Per illa enim aducrbia abfiluti . bus conceditur. : refpcftns eftct de eircntia abfoluti fi etiam cflet ergo abfolutum eflet de eflentia refpcftiui. quod eft ratio 8.& ratio ftat in hoc:quia fcientiaper fe . eflct dc hominc : aliam qua cflret-de albc- lius totius feparatim fcicntia alioquin efTent plura infinita tcaliter diftindla in . quia fcientia. Concedo igitur (jMartHm memhrum. ncc abfolututn . vt abomni- vno fubicdlo.ipfum nit conucnit A quia quod conueA contingenter.&c. Scd multat proprietatcs dcmonflrantur inefl^ Deo iribus mediis. : . Opinio aliquorum fuit. Tum.& Fjlio. Htc no- Dodlore in quod . nec rcfpcdliuum . nam non fic obiicitur alicui intcllcdkui creato:fed intendit ipfam Deitatem reftridam in rationc obiedti ad detcrminarum gradum veritatum . Sed ifta expofitio non vidctur fufficere. . puta fub ra- fubiedlum in Theologia.ergo tct. Hic Do(9:or inten- i dit . 8.vt contrado in ratione glorificatoris.^. nec ens abfolutum nec ens tefpcdiuum per fe. Nonenim iftx veritatcsde- monftrantur de Deo.ad obicdlioncs quas Dodlor facit. puta glorifi- reali. quac eft qu6d Deus fub ratione refpcdtus ad cxtra. 9Gregtr. Pa- fe : fequeretur . .difi. & non datur intelligi addita.vt fupri patuit. ergo Theologia in fe non cft de Dco fub rationcalicuiusrcfpcdlus. Doftore & alibi.t. quod realis. fcicntia eft cf- primi. & impoffibile cft : vt patct "i.ergo. eft impoflibi- nobiliffimam fcientiam eflc de obiedlo fub ratione ignobiliffima . in fe ta- men eft Nota etiam . tanttim vna fcicntia. vclgubernatoris. fui ohieCti Tum quia fpiciunt alia: : i caufa per fc patct : . fequitur. &:c. vt patet : crgo ratio foimalis dcmonftrandi magis neceflario conuenict ipfi Deo. eft de obiedlo per fc cffe<aus per fe fedus eft . vt intrinfeca.Et fic patet traEie talis fpecialis raiio folutio ad argumen- ta Doftoris. & alibi fxpc. alfqnid conucniat ipfi A neccflari6 efretmaior neceffitasin efTcdu.vh. fed fub ifta ratione contradus dicitur fnbiecon€tum. quae idem impor- Deitatis : : tant . vt Logica. quia ficut fubicdtum fcicntiz ( loquendo fcmpcr dc fubiefto habente vnitatcm fpecificam) fftpcrfediffimum confideratum inillafcientia: ita & raiio formalis talis fubicdli debct cfTe per- fediffima. perfeftiffi- & ma. repugnatcommunicari ad extr^. Rejponfit rationts Greg. & fjutmtdo bohoc eil propter identitatem realem. Nota etiam quod quslibet fcicntia in fc formalitet cft entitas reatct . qua. jo. Et Ci Deus non abfolute fumptus. Patet confequen- de neccffitatc. ahfsluto vt fi de homine albo cflct tunc illa fcientia prsfupponeret vnam.S. fonit duas logia in fcttntieu. de ipfa fciri pofTunt. <k fortiori ratio formalis fubic6li erit ens rcale: pa- quia propter talem rationem habet quod fit . fed contingentes. .

i.Quajftio Sed femper Ccete. perfcdiffimo primo. .cognofcuntur prima: veriraccs eRlirtull* habicusillius. quas facit Do- : cum fri C H O L fit nutitia cer- & cuidens & de obiedlo neccfTario & cau: . Illud primum nocum eft cns inflnicum . qua omnisyericaseft fci^bilisde eo. vcrum eft. primam quacftioncm dc Theologia noftra dico. non oporccc dari obicdum primum. notum immo non eft . qucm poffumus habcre de illo . Quod camcn ncucram pracdidarum conditionum habct quia non contincc habitum noftrum vircualiccr in fc . quantum ad AD nos. Credo enim . quoad hoc . t^uia.non primum fubicdum dans cuidentiam fcdfubiedum primum contincns omncs vcritates natum dare cuidentiam. nobis nocum. Secund6 nora. prout efl de xtcrnis tamen habet omncs conditiones fcieniiz vt compata- cctrari6 dicat rcfpedlum tur ad intelledum creatum ctiam pofito . quia » "^!* iftc eft conccpcUs pcrfecliflimus. a A Dprimam tjudflionem deTheolo^ianoftra. cft dc contingentibus ergo Theologix no. . continet eum quia tamen noftr/t Theologia de neceffariis. : . Nam dupliciierexnoti. vt in hoc. C\ ratio glorificatoris dicat refpedlum additum . qu6d obiedum habitus virtualiter continec illum habitum vc diffuse cxpofui in fccundu huius litcrz . ideo fibj aflignatur fubiedum primum. Sed hoc. falui reuerentii canti viri. £lum non cantum abfolutc continct illuro habitum virtualiter. fcd caufacam aliundcquamab obicdonoco non oporcct dare primumobic^lumciushabcnsduasdidas condicioncs immo neucram oportct darc quia perindc **• ' . pro nunc. Thcologiaautemnoftracfthabicus non habcns cuidcnciam cx obicdo. -^^ ^'° intcjligcntia nota primo. . . ijle eft concePtus Per~ quempojfumus habere de eo c^uoi eft ohie£ium Theologia infe. . aliter non fed an ne- qu6d qu6d dc ratione fubiedii Ct continere virtualiter. fi ipfuro cognofecreiur. Ec refponflo fua flat in haberet pcobare .ho- H nio . fed quia illud non eft nobis euidcns idc6 non continct iftas . fed vc notum ilh intcllc(3:ui. \o-. vc cft ilhus. refpondct ad rationes . 14. non cantum concincc vircualiccr illum habicum. fecunduin omnem modum cognofccndi : vt difFusc dccla- ratio coniincndi vircualiter. : ariiculo. COMMENTAKiyS. quod Dcus fub ratione Dcitatis S . fata per difcucfum fyllogiflicum pcobando. continemiacciam illa. quod dicit. vt in illo intcllcdu quia intellcdus cognofcens talc obiedum.penuUima. Excmplum. fed etiam vt prim6 notum intellcftui virtualitcr continer. vt nobis cft habitui.principium produdtiuum talis notitiz. quendo dc fubiedlo fcientiz propcie difkx fed Theologia non cfl fcientia &c."'*^>& tiaobie£li.fedfectufa euidentia. .dcquo '^!'"* primo noto. tra : : .immediate. Dicic . qu6d hoc verum . fcilicct habitualis . Scpti oper.tnmen non continet virtualiter hahitum Theologia. : : . quod eft in fc primum ^^^ fubieftum. j^ Cniuientt vir* ftitnti*. ncc multo magis vt nobis notum . qa6d non eftdcrationerubiedlicontinere ipfum cognofccre fub omni ratione . ac fi effet . Et addit rationes Doftoris conitgidium concludunt .qu6d ezhoccomprchcderei Deum:quia ad aftum comprehefimim requiritur aliud qu^m cognofcere ipfum . Theologiam nojlram hnherepro ohieSfo primo noto cns infinicum . hoc 8j 1 1 1: fit rubiedum. ergo non cft primum obicdum noftri habitus Rcfpondco. flari infri dift. cft : . Itcra €Lot . Dut/int de contingcntibus. qu6d con. id eft.&Dco raboinfr^<^. quam illa. : ducei«fi««/?.de quibus cft Thcologia in fe. Vcrum efl camen qu6d : . notitiam habitualem. quod eft primum fubicdum tinere in fe Thcologia: in fc.tni^itntU ftrXvVt noftra cft. V I M. . continet ipfum habitum tamcn quia Thcologia noftra dc ncccfTariis cft de eifdcm.continccipfum habicum ica qu6d nociciaobiediin illo incclleau concinec euidcntiam habitus. vc pacebit in- qMfl. ftioncs f• '• ''•^?* '• dc Thcologia ncccffariorum. quas eft in nobis de Thcologicis nccefTariis non magis vc in nobis habct cui. . . Sed iudicio meo hxc refponfio non euacuac quia fi Thcologia fit fapientia . Ec hacc dida func ad duas qux.qu6d quando habitus eft in aliquo intcllcdu habcns euidcnciam cx obici^o tunc primum obic(flum ilhus habitus.®' Si arguis : . nee vt nobis notum . qu6d quando dicit Dodlor. talc obic. T»m. qua: ncutro modo habent obic£tum ""'^'['""f ' primum. quod obiedlum habitus exiflentis in nobis & habentis euidentiam cx tali obiedo .qu&d viriualiter: &per confequensratioformalis fubiedli noneft hzc maceria de continentia virtuaIidifFu$ceftpertra£lata inex- poflit ponendoarciculum fecundum. quod intelledlus beati non poflit iic eum cognofcere.&adlualis :&intelligo. Et hoc potefl habere s»titim»hdupliccm fenfuro in hoc .alter* eil dentiam ex obic<^o cognito. . quod eft veritatcs conhoc idcm eft fubicdum Thcologia: noftrac .io.''^' ^*^'tinec . . vt habecaliunde probari:necrequitur. eft de iifdem de quibus eft Theologia infe^ dicitur habere id ipfum feSiiftimus. diffusc habetpertra- ra. de quo noco '^"^*immediace cognofcancur prima: vcricaces.qua. nifi primum nocum. Qiuodlib. frofubieBo . Tali crgo habitui noncuidcnti cx obiedo datur fubicdumprimum. vi prim6 noium. In habicu vcro non habente cuidcntiam ex obicdo. poccft eliccrc omnem conclufioncm huius habicus. V. id cft. & : .

ftindle : fed . cunc dicituc habitualiter notus:quia Hcut habens habiium acquincum ex frequentatis a£li- bus aftum faciiicer poteft exire in .) : fcientia. qui poffit haberi pro ftatu ifto ( loquendo femper de lege comm«ini . infiniti. dicitur noticia habitualis .non quod aliquo modo virtualiter contincat eas.di[i. .ficut con: .difl. ftatim poteft cauface cognitionem illius quia illa fpecies in: intcgrantes . vcl.f.&c.exiilens in intelledu Francifci . Secundo dicit . eft produceret . nec fii in : ponicur ratio fubicdi . habens fpeciem intelligibilem obiedti . l. Sed circa di(Sla tera qus Dodoris occurrunt ali£t primo contra hoc . & vt etiam primo pra:dicatum. . vel ratio fubicdli in aliqua fcicntia.qukm praedicatum . quod quando Do^ftor dicit . ^.i. vel eft fibi di- reuelata.i.quod qua:ritur:fed de Deo qusrimus in Thcologia . ergo DoAor dicit . Aut naturaliter cognofcimus con.Saeeen. crgo icabencpocefl cognofci Deus fub racione Deitatis.hoc conclunonis. qnod Theologia cum non fit noftra refpedu euidens ex obicdto.quia certum cft quod Deus poffet caufare cognitionem Deinitatis . Creg. ficillud. Deut ctiufare fofet co~ gnstienem : ab ipfo inprimo dift. non habenreeuidentiam ex tali fubie(5lo.i j.: ita quod non habct illam nocitiam ex aliqua reucIatione. fens^vtpatet ex Do(k.Qteini. Secundum . j . les quam de perfcdliffimo noto nobis demonftramus veritates Theologicas nece(ratias. quod habitus (puta notitia adualis concluiionis. quod cft cns infinitum . dicit . non habct aliquod obicdlum virtualitet contincns talcm habitum illa duplici primitate .c). .86 Prologi tno eft prarfens intelie^lui pet fpeciem intelligibilem. Sccundo principaliter Dodlor hoc applicat ad propoiitum de habitu Thcologia: in nobis. Sicut ergo ratio formalis continendi virtualiter vcrltaies . Con tra hoc arguit loan.«rr. quod Dcus fub ratione Deitatis non cft notus intelledui noftro pro ftatu ifto. eft capibilisab intelle- contra naturam fubie(fli: quia cognitio^Hi^»0m(«<^foIum pra. infinitus. vnam totalem tionis abfti adiua: : . cum non cognofcat illud tantum . de quo tan- eo modo pec illam demonftrantur proprietates de fubic(^o.^«<«/?.vlt.vt ve- rccontinet vircualicer confiderata in tali fcientia. & vigore fed conceptus infiniti non eft primus conceptus. memoriam qus . vcl bili pracfens in fe.niA incelle(^us habens obiedumprac- obiedi . cuius eft talis ratio. vel in fpccie intelligi- dicicur pertinere ad .^.difi. alihf. quim illud. quod fi loquamur de priiiio obicdo habitus Thcologici in nobis non vt habente hanc duplicem primitatem .^Hsft.ij. fed vc primo notum nobis. vnm non eft fibi & & : euidcns ex obiedlo. Primum. quS fcitur hominem enfe riiibilem ) ell in aliquo intelledlu. Anglicus >'» />r(.cir difi. Deitatis virtualicer contincat Thcologicas necefTarias quia quantutn eft exfe fi eftct perfedle prafcns alicui intelle6tui.vt patec iDoStoie pr£fintiqu(tft. de primo noto vel perfcdliffimo noto J dicit.^.^.^uizfl. Vel n loquatur de notitia afluali obiedi. habenseuidentiaab obicdlo. Patet maior .quia vt fic non cft fubie(flum in %. lotn. Nam ficut fubic(Stum. vt patet. : de quo formatur quaftio. i . Cic . Et talis memoria apud Do(iorcm multoties vo- catur fciencia . nec in fpecie intclligibili nct habitum praefens intclledui partialis . per confcquens cognofcens hanc veriiatem ncceiratiam Deus efi trinw. tefpeftu cogni- Dodoris in vc pacet ex didis Scini. } & arguit fic : crit magis fubie(5tum Theologiac noftrs fub ratione entis : mum. tuncrefpcdu habitus poteft habere hanc duplicem primitatem . qutifl. modo quo .fupponicur. virtualitcr conii- . quia quantum : . (lue aliquod ens fab rationcinfi- intellcdui dicit primo quod quamuis Dcus fub ratione omnes veritates .cum Theologia noftra prxfupponatur in Huidnormnis Dei.j. non vt continens vircualitcr . Tercio arguic fic Illud eft prius notum nobis. ly.necin fe. fcd deprimo obiedo. quas requiritur ad habitumhabentcmeuidentiam ex : quo qusrimus hxc quod qua:ritur cum quactitur. id eft. fubie(3um Theologiae : hoc dicit propter conceptum infinitatis: quia conceptus pcrfedlior . vircualicet : & Dodoris. fed Theologiae Philofophorum.onftrandi proptietatcs defubie<^oinfcicntia. I. vel cte- dita alicui doccnti. quaiconfideranturin tali 4Declaratit eft obicfto. vc fupraexpofui in articiilo fecun- virtualicer continet notitiam .tunc oportet dicere quod noticia adtualisillius obie- Quando quam Secundo arguit contra illud quod dicit XioQt. habentc diftinSam Dt$i»iu. vt xiotum.&c. Tertio dicit necciTariorum. fcilicet vt primum virtualicer contentiuum . fic pacct life abfolute. quod notitia habitualis obie£li. aut fupernaturaliter:.quAft. vt patiialis . vtrum fit infinitus in pcrfe(Slionc. in fe eft pcrfeAius ipfis confidcrati$. quod ens infinitum. Thcologia noftra. Si pri- «Meftri/ihilu.<ju6d eo modoaliquid ponitutratio fubic(Sti.illudeft perfc(5liu«inter omnia. Nuticia ver6 a£lualis X. nihil aliudeft. quod ens infinitum eft primum notum nobis de Dco aut enim intclligicur de primo noto fecundum tjuid nominis : aut fccundum quidrei. vtrum Dcus cft fubie(5lum . Et tale ob- iedum . funt dux caufae partia- telligibihs. eft mcdium de- .AngUe. quod Dcus fub raiione infiniti e(t fubiedlum Thcologix noftra::accipicndo ipfum fubie£lum. Ciim vero cft praefcns & hoe : eft noftra.n efrec falcem vt caufa illum habitum.& alihi.6.6.ponitur pcrfcdlius interomniaconfiderataab intcUediu. fcquitur quod finiti in petfe(ftione dlu noftro cuiufcunque ergo pbiedum non eft praefcns intellcftui . Si falfum quia definitio in: non eft Deus fub ratione inThcoIogia Deitatis erit fubie(5tum do. «fin.primiy & cognitio adlualis eft illius. eft fit ille.^.putafpccies intelligibilis hominis. quia in omni propofitioncprius concipimus fubic(5lum. tr» DcBcrem »rgHit infronon ptimo modo. quod ponitur fubie^ftum . & intelledus. ex fe. vcl notitia habitualis : vt patet d.Z.ficut concepcns cncis infinici & fic Deus fub racionc Deitatis : concinet noticiam huius conclu(ionis.veI credulitate : tunc notitia talis obiefli virtualiter continct nocitiam concluflonis : lic intelligen- Quando do .habcnti habitum. quia eo .qu6d^0- &i 3I>ifficult/u. Et Pro refponfione ad ifta argumenta prsmitto duo. quz nec vt ptimo noto quia (olus Deus fub ratione Deitatis fic continet . abftradiuam vt patet inficnndo cft conccptus infinitatis vt patet tatis diftin(flam difl. & patct habente huiufmodi fciciitiam Quarto dicit. poiTetcaufare in illo veritates neceftarias de ipfo./0^. quod iftius difticultaics. 6c expccfsc in Quodlib. fecundo modo. Si fecundomodo. i. cSccpcuminfinitumde Deo. ir. vt : caufa totalis inteliedu . quod deillo pfasdicamus fed illud dc ceptus Dci. vcl.

qu6d ciim Dcus non habcat definitioncm . Et cum dicit : Illud cft fubicdlum fcientiac Philofophorum. iedli Theologix noftrx cft fupcrnaturalis. Angtici. & fubiedum Theologia: fic eife quod fi diftin(5lam fupernaturalem ipfiusDcitaris Thcologia in tali racione Deitatis pro fubiedio & ex didis ipfius irt <jHd[i. Et curo dici- tur. qu6d hoc verum eftet. fi tale fubiedlum contincrct virtualiter huiufmodi veritates vt fic eftet notum nobis vt patet i Do<5lore. Dico. giae in fe : lic talt fubiedlo • vcl ratione de-rationefubiedi Theolo- non habenteeuidentiam Theologia in nobis . giftri lo. quod dicic . qui pcrfediiis hoc cognouarunt .pec (jmidHtminu. Si dicatur . i. cntitas illanotior eirct indemonftptione. Dico . eft conceptus entis infini.& vnum quare Philofophi. Deum fub patet a Dodo- incelledu haberet Theologia noftra. per illam naturalitcr potcft fcirc omncs veritates in tali fcientia : crgo Ci via naturali pof- fumus cognofcere rationem formalem fubicAi Theologiz noftrae. noftrs . Concludimus enim multa de Deo . His prxmiflls . an confuse ? non diftindle : vr patet fi confusc . qu6d ita bcne poflei cognofci Deus fub rationeDcitatis: Theologia: in nobis. & ide6 ens infi- magis rubicAum in Theologia no- Deus fub ratione Dcitatis & fic primum argumentum. . ficuc cns infinicum. qulim : patct rcfponfio ad mo noto dc Deo aut illud ens infinitum eft primo notum fccundijm9«i</ffM»miir. QHodJib. loqucndo de omnipotcntia mcdiatc. Et cum infertur . fiue entitas in- cognofcatur. habente euidentiani ex focaiali Cicai patet . vidclicet quod naturalitcr concludimus infinitatcm de aliquo entc. vt noftrs . fcddiceret quod oninino repugnaret tali naturz eircYocmahteCiii tribus fuppofitis. Hcut eft foruulis fubieditalis fcientix» etCi non Cit vera -catio continendi virtualiter veritates in tali fcientia Theologica confideratas i tamen erit no- tum valerec credenti articulis fidei : fed. nccetiam via fupernacurali dccommuni lcge quiaficcognodiftindtc cognofcivia naturali : : fceretur Deitas diftindle .qu6d decommuni lege itapoflit cfTcnotus nobis. quaro. fequitur . ita poteft cflc. nece.firfeliier <jul ptffumut hmrali . quia fubiei5lum in Metaphyfica quantum ens^niii confideratio in eft ens in- accipiat fubicdu pro nobiliori tali fcientia & fic cns infinitum : nobliflSmum confideratum in fcicntia Philofophorum.vid dt qu»ti ideo magis per huiufraodi infinitatcm cogni. fiue immcdiate de qua DoCt. non potucrunc demonftrare huiufmodi infinicatcm ? Dico . ciim dicit de pri. quod ncc etiam nos abfoluce poflumus demonftrare eflc . 87 td hoc perftudendunit qujlmrinfinitasinrcnfiuatalisentis: itaqu6dd»monftratio Trinitatis per rationcm infiniti liif- nihil notius eft nobii cft ita noius nobis: Dico prim6. refppndeo ad argumcnta Ma- y. quod fit trinum . quia Thcologia noftra non eft de terminisincomplexis : fed de propofitionibus: vt patuit fupr^ ^udfi. vt patuii fupri ^ Oodlore. : : fedior conccptus innotcfcit nobis ipfum Deam . aliqais intellcdus haberet gnofccre naturaliter veritates confideratas in : 6. &vnus?Quta trinus. giae noftrae : : tam demonftramus Theologicas. fequitur. Ergo. nifi fccundum quidnominii non fequitur. Cpm fupportatione .& vnum vcl aliquod ens trinam.concedo. ^utft. fiue etiam via fupernaturali. Ad primum poteft dari vtrun- quc tnembrum .»rgMm. vnum .primi. qu6d loquendo de cntitate forfinita. erit ratio formalis fubiedli qucns non & & : umen illud enspQflct diftinftc in fc cognofci. qu6d ita poflit efle notus nobis non tamcn fcquitur qu6d fit ratio formalis fubiedi Thcologiz noftrz quia pec ens infinitum pervcl faltcm. : talem veritai. Si ver6 in ni. Nihil cnim cft nobis notius. quamuis jion contineac eas prim6 virtualiter illudt quod Gc eil racio demonftrandi. . i prologi.eft ratio formalis fabiedi : fequitur . quidrei. Negatur confequcntia . videll* cet. per quod pofllnt demon(lrari. loquendo fcrribtrt pre fiuli* per dc communi Icge. qui fic arguit in fententia:Cogno- fcens naturalitec rationem formalcm alicuius fubie^i.cm pcr rationem bita reuclatione huius vnm : fi infinitatis qu6d : fed ha- Dem efi trintu (^ volumus alicui fidcii hoc pctfuadere» Sc0ti 9ptr. quare Quarceft quzratur fi infinitus. quod eft falfum. . >- fccundum inembrum Si etiam tletur bis ratiodemonilrandi huiufmodi veritates:quia U. qu6d poftiimus co- .qu^d cognitio entis infiniti fit fupernaturalis adhuc non fcquitur . Quare omnipo- infinirus. quod non fequitur . non ratio continendi virtualitec vcritates cas. infiniti ffi qucm pofliimus haberc de aliquo ence via nuif. fic nocum fccundum H . Aii. Tem. quod fit cft commu- aliquod en^ infinitum : fic potcft cognofci confusc tantum. fequitur. cum ratio entis iniiniti Gt petfe€bior conceptus coniidetatus in Theologia noftra non habenteeuidentiam ex fubiedo .^4fl. vt dixi.j.-aut fccundum . & perfedlius . quod ita bcnc Deus confusc cognitus erit ratio demonftrandi veritatcs Theologicas in Thcologia noftra. quod infinitas intenfiua : tteenut. qu6d fccundiim ^uid nominie.crgoDcus confusc cognituspotcftcfle ita fubicdum.lc efle ? Quia . Dico.qu^ra veritates per rationcm Dcitatis in fc . puro Philofopho hihil valeret . vbi fupri. ergo non cft fubic- eft dum Theologiai Et ciim dicit. £x hoc infero . & non qiiia Deus.uit «M«. Ec cum infcrtur .Ad ftra.puta. pcr racioncm cft Quia infinitatis. tcns ? fiue . Scd quia decomrauni lcgenon traditur cognitiofuperna- 6tiorcm conceptum teft elici qu64 re refpondendo ad cognitio confufa ipfius Dci & . negatur confequentia. K . quia fola Deitas cncicas formalitcr infinita. ciira illa fit nobis ignota. quam ratio talisfubiefli: ide6 ipfa eft ratio demonftrandi. An ens infinitum . hoc indiget probatione . quia co- gnitio cntis infiniti videtur tcrminari ad pcrfe- nitum erit : ( & hoc quo ad nos:) quatn . Sed in propofito ratio forma- lis . diftinde : : malitcr infinita in particulari quodnonpotcft . fubiedi Theologiz noftrx.Qu^ftioIII. j. Sed pofito . Quia infinitus. i Si arguatur fic per argumentum Dodoris faftum contra opinionem primamderationcfor- mali fubicdli. 1 £c ftfSittm mrgitm. quod ita Deus demon- vt : fecundam quxft. Si dicatur: Si per rationem infinitatis ftroDeum cft Thcologi- turalis diftindla ipfius Dcitatis eflc trinum. quod eric ratio denionftrandi veritates necedarias Theologicas . qu6d Theologia noftracft fcicinia & cognitio fnb- fapernaturalis . Dico . Hcut eft infinitas intenfiHa talis entis ii Aitgtui » nobis nihil ed notius . & po: Dico» cognitioncm noftrae. dift.&c. ergo non eric ratio demonftrandi vel fi fic. ratio in fcientia «X uibiedo . Ad fecundum argumcntum . & : pcr confe- formalis fubie^i Theolo- erit ratio CtMctftm & quia perfcdiflirous conccptus. per quodpoflSmus concludere de aliquo ente.

nec <]u»fi fars. . & . 4. Tamcn contingcntium cft ordo /quia aliqua cft pridatw fitb.hic * nan. Et ideo beaca vifio non cft Theologia . cft ficuc in Mccaphyfica cognitio cntis. prxccdcns naturahter fcicnriam Theologia:. quia quxrimos . ^luartumy idem efi fiibieSlum Theologi* neceffariorumy &contingenbeatis. quam vc eft in intellc£lu diuino quia cft primum fubicftum omniumarticulorumrcparationisnoftrx.an fed : .etiamfi incuitiuevidcrecur:fedvccoenofcibilcanobisproximumilli. cejfarijt . quacritur vt ratio forraalis illius.) idc6 conccptus entis infinici erit magis ratio formalis fubicAi Theologias noftrx . vt Rcfpondco .M Prologi Et quia conceptus perfcdlior in Theologia noftra eft nobis ratio cuidcntior dcmonftrandi veritates Theologicas in Thcologia noftra ( vt (\i- iedkum./T* : QQMMEN .fedper intuitiontm extremorum de quo i difi. voluntas vult. id efi. quod illud cft prius trfHm. 5 .. quod aliud eftioqui de fubicdio fcicntix . quid fit Et quoadiftasdico.cuiincuiciucnoco. an Deus fir ens infinitum. primarum contingentium. An illud ens. 1 Volitio . [^q^. Nen eentra 1 tfi . cam illius concingencis in fc . quia Deus fer intuitionemfotefi cognofci vniri immediate frddi' tium in Deo. lo^ui tur ibi de farte ccmnaturl'^di *ifibilu. demonftrabilc in Theologia noftra : fcd fi quzritor. fcd eft qiiafi pcrfcda incomplexa apprchenfio fubiedi .vo\\intx% vult.jj^j^ ygf jj contingens . Suhiedum Theobgix contingentium. fi plurcs funt primsc. j quafi. : . &: . §uiJ/ft frimtt fubieutf rheo- ^ primum fubicdum primx vcritatis contingentis . tinrentu"' . .non qu«rl- Effic patct refponfio ad argumeuta rcfponfionem bcnc nota. V M.ficut enim medijfupfonit volttionem finif. primum fubieftum cft cflentia diuina vc hac cuius vifio a beacis.cum dicit . .tualitcr continet vcritatcs. de quo immedi/tte dtcitur frxdicaiumfrima veritatis contingentis . quodeffentia diuina cft primum fubic^tum Theologiae & hoc modo fumpta quo prardidum eft ipfam eflle fubiedum primum Thcologiat ncceflaria: & hoc tam huius Thcologiac contingcntis in fe . quim illud quod qoatritur:cum ergocns infinitum inTheoIogianoftra qujcritur de Deo . vhi de finceris veritattbus. Totius igitur * Theologiac in fc. ^ . id clt immcdiatc . & ^ : . quam vc cft in contingcntis . & aliod de ignotum fic concedo quod Deus eft primb notum in Theologia noftra & fic concedo quod eft fub- tcnfiua illius. . obieiium TheoLogta nofira necejfariorum. modo fupra cxpofico quia non vc concinens vircualiter in fe habitum. vcl prazdicata plurium tentittHm.. Dico quod eft cntitas infiniia. de quo primo. l>«i(iB. : & bcacorum. nacum c>. AnDeus fit ens infinitum j fcd magis. catofrima contingentis . iftius Theologia noftra ens infinitum dc ritut ergo in ^d alicui entitati. cucc pracdicatum primac coiitmgcnciscuidcnccrmeflc. i . Secund6 dico . . intelleftu diiiino. quam nominamus : S in particulari.e[usft. cft XN P"mum fubicftumThcologiae.. SubicAum vcro * Thcologia: noftrx continjgencis vidciur idcm fubicdum primum . dc vcritatibus contingcntibus Theologicis . qu«rirur infinitas dc ipfo ratione formali non aliquid verc demonftrabilc fropttr tptid de ipfo homine. ^^* . quod efi intuibileconiungi cum tali frndicatOy quia veritas contingenstto» cognofcitur fer ^ecies . Contra * vidctur quod Vcrbum fic fubieftum adxquacum Thcologia: concingcncium. bis in Theologianoftra.diji. quod ncceffariar. Rcfpondco ^ aliquodcontingcns potcft primodicidc Vcrboj&aliquoddc Spiritu ^^"•^O'**^ aliquod dc Dco trino.. qu6d ctiam in Theologianoftran6propricquqrimus. cura mus . Secundom.qu6d nullum fubicftum virInveritat!' knt cmin.quod nominamus Deum quod tamen cft no- Et .. efi . quam Aittrtium "Ad tertiora ..cric prius aliquid dcmonfttabiledc ipfo fit cogniti. quod vifum vt tanatum eft primo vidcriconiungi cum pra:dicato illo quia primum notum in contjngcntibus non eft nifi pcr intuitioncm cxtremorum ergo primum intuibile cui inP^^in^^r" ^'^^^'catum prima: veritatis contingcntis eft primum fubicdum omnium ^*^ Dicitur autem le^ . & ne- contingentesfurtt erdinatd .telt poni illud . . ad oppofitas. Sed qua^tendo de ratione formali ipfiui fobicai.& Dci bcatorum. nifi ncccflarias dc ipfo quia ad eontingcntcs dc ipfo xquahgentibM no fcr fc habct cx fc . . de quo Doif. C HO L I H^c lUeracontinet ^liquot di£ta. vcritatum contingcntiumordinatarum.poitclHmvir n j•itjj -^-jn.i.cuiufmodiefi . eademratiene idem & contingentium. hu~ iujmodi efi id. Tertium . & ita fubicdum primum muitarum vcritatum contingentium. qu^ efi immediata vt .ergo Deus de quo quzritur. Ex his ' ad propofitum dico.qoacrimus .*' fl' fio» ejv Dea tn pars. Sicut etiam qoa:rimus. : & j^j-- • • . an homo fit animal rationale. de quo quzritur . "X TVncautcm* vidcndum ^intum. 4. dicitur prsedicatum primaj contmgcn^** > 9"* ^^ quafi primum principium in ordine contingentium .Non qux- pri difFase exf ofui . PrimumyVeritates : fit infinitum & non : vt dcmonfttabJlis/To/^rtr magis quacritur .vcl vt ratioperfediflimaipfiusDei.ficut cciam aliqua neccflaria funtprimo vcra de diucrfis pccfonis. vt Dodloris notom .vc crcare:crunc igicur perfona* quafi parccs fubicdi. notum.conuenitinfimtas in- & fic patct refponfio. art.4. quim conccptus ipfius Dei indiftinde Dco.

9«)fcquens pe. quod vidcmus Deum velle finem vltimum. difl. x.id praedicaca: puta veUe pttideHinare Franciflumyvel- ntn funl frt- fine illo neccflitatem gratiz prima f oncingens f^er^Mm efl incamatum . falfuro & : mihibeatituqu6d neceflarid vclletmihi neceirari6 vellec patet beatificate fine gratia. g . j . Sed pratdi- contingcntcr inefTc fubiedo. £t quod dicit de veritatibus tamin fc. fci- primum fubiedura Theologiz contingentium quia omncs conclu]icec. tjMift. &c. CtHiingmttt Vtritatti ntn ttntintntur »li^M« in fitbitai. vt ad tetminum jncomp)eX|Um. ^orc in ijfo primo gtuti». quia illud ponitur fubiedlum coniingen- tium de quo prim6 vetificantut vcricaiescon- . in ipecie colMmba igneie. Secund6 dicic. Et nota qu6d dicit DoCtotintuittue. immcdiatius cffct pra. % X Dodor tra- viiendum ejl. £t cum dicit parum infrii. Dem creauit munZtm.^'6* 'ffn^ti* taphydca tcrmmatur ad ens tJmquaniadtermi-' Si quis intuitiue vidcret txifltntiM . : do realirer verificatur de Veibo mors infuit in Cruce. exemplum veiiVerbum eil mortuum. 89 COMMEHTAKIVS. prius . I. Etaddit patilm infri. quia ficut afine fumuncut ptincipia pradica & conclufiones. quod beata yifio non eft Theolugi^. vnionetn albedinis ad fubieincuiciua cogni- quod non potcft efle fine tione. iioti de ncccflitate producitur ad aliud fubieAum. quam quia alia prxdicata prae- . in habitudine efficicntis de neccflitatc : Dpikore vt patebit a infri. bitim friwti. fupponunt hoc prsdicatum:^ idco in ifta mareria. Hic arguit Do(Slor. fcilicet qu6d Veibatn eft mortuum vcriias vcro huius in fe eft . hzccric : mkftrahunt Pofito ergo qu6d votpnras diuinl velit darebeatitudinem . Exemplum fecundi . qu6d incerproponciones concingenres eft ordo ita qu6d vna erit prima. b Tcrtio dicit ibi Dicitur autern primum fithieSium primx veritatis cttntingentu.qu^m per rationem Deitatis 'abftradliue . licct taiis vifio fit fup^rnaturalis .ergovklt le dare gratiam Dcum in ordinc ad hzc veUe mereri. videlicct ifi habicudine receptiui.medianTe gratia . . tfutft. 17. r» »bfju* dare gratiam wnrit». Etaddit. Htmftttfi mt teatifiett- & meriti: quantum ad. c Qoarti dicit ibi Ex hie adpropofiium. cft.quam mevtpacecexDo- dia ad confequutionem ipfius prli Nam qua. ergo natum. merito .^ Deut gUrificat.5^'nViw/i/iff*» appaput Dettrine. habet nccciTariam habitudinemad virtualitcccontentum. Mttnthyfif» tntit. & Beatorum. eontin- volens homini beatitudinem. puta quando Refp^ndeo. quia poiTctabfoIutcme . coenicio entis ihMrfDcitatis.d.& huiufmodi.j.dicata fcquentia ipfi velie ipfitm Deo. materiam percinemibus vt hic : Viit Fr»neifcum dt M»yrtnii di. concla- mushoc»quiatuncnDeus dinem .quam neceiTaiias. Nam ordjnacc vult finem alicui quirn velit media ad (inem. quia propofitio contingens fempct eft refpedlu przdicati contingentcr exiftentis. Nam fubicdtum virtuah- tercontinens demondrabile de ipfo in duplici habitudine fc habct ad illud.non & ide6fiintcllcdlus mcus nunc abftradiuc cognofceret parietcm albcdincm . litera fatisclaraell. ftatim eft fibi frxdefiinare f quod . & talemedium ad illum finem acquitendum non qu6d neceftari^ concloda. & non vc virtnalicer continens ficurdiifusc fupraexpo» .quod potefl: . quia vt tanci^m ptimo notum . fff- aliaued df^ Exemplum primi Verbum eft incama-' tum.ontingcminm . puta Ioanni.cotinentiatn tantum fubicdum . tarn coutingcntcs. quantionis noftrae : .AUtjUod centingens poteft diciprimh de Verh*. d Totiut TheologiA . & non quantum ad hoceft fimile. Sc multa alia. 2.qucl»d tingentes.& prsdicata earum'primo infunt Deitati.Qu^ftio III.ftatim concludimus ipfum velle tale .^ 1 : .dc quainpropoHto loquimur. i Dodkote i« T»m. cx qua tingens '. Quomodo aatem demonftrentur patet. vit cualcnuquia refpedl. ulpoftelit in linrMU.quod co roodo eft fubiedum Thcologi* c. loqucndo fcmper de contingeniibus.^Dem vMhFrAncifcumfalMumfore fequuncuf mulcz aliz contingentes er^o vult ip/um ejfe in grdtia & y : videlicer.(^ in i . ad candcm catum.r rationem Deitatis dcmonftranr omnes veritates. Se. f^qucrptur . quod vifioeftentix diuina:eft ficuicognitioMc. me mcrcri. & mifftufuit Exemplum Dettt pradtSiitiat. & alitjMod de SpiritMfanile . Patet etilm de tertij : H 3 Patrc. quia fcientiaTheologica lantum refpicit complcxa.f .probando qu64 Dcus fub ratione Deicatis-non fit fubict^um Theologi£ contingentium immo magisVer: bum. ncfcirec nifi a£tu Tidcret dam : tamcn an . erit prima con. fic fub ratione encis infiniti eft fubieftum Theologiae contingemium. Nam vetitate) contingentes in' Thcologia magis pcrfuadcci poifuiit nobis per rationem entis infinici. confcqucnti^inon confcqucnci». Excmplum: : nb & dimus ex ipfummereri.cunque abfttahunt funt propric contingcntia : a.j. quaminintellcAu diuino. f^. . : . ClMteunqut dift. & fic prius vult . quo cft fobiedtum nepcflaciorum > h«c nop debet intelligi neceffitaxem Aico taphyfica entis.qux fequuntur vt patebit in ^uaft. . ^ 2 & alibi.u nccclTariorum eft fic contifigetitium qu6d fed : dcDco. ficu\ num incomplexum.per ratiopcm Dcitacis de^ monftrantur vcritaccs neceflarLae ica dcDco pec raiionem Deitacis dcmonftrancur vcricacesconficut : hoc eft vcrum de Theologia contingeniium va fhtifllc£lu Dei. vellet fine metito : vt patec &ini. & pcrti- neat ad cognitionem Theologicam incomple^d- rum in Theologia: non tamcrt dicitur fciehru Thcologica . qu&d veritatcs concingentes non continentuc vittualitcr in aliquo fubicd^o quia : continentiavirtualisfubiedi. 6. Dicit e (kot quodiicut Deus fub ratiunecntis Do- finiti cft fubicdtum Theologia: noftrx refpeftu ncccrfariorum. f Contra. 10.de fraxi: fic per hoc. Et prim6 dicit. & I. qux vt fic eft refpcdlu incomplcxurum. quodeft . hoc cognftum tas huius ab intelle(5lu diuino dicicur vcritas in inccllcdla diuino: quiaintciled^us diuinus ab zceino cognouit hpc contingens . Ssoti oper. .diff. ''"*'''* 'fi^ .tetmina- fic vifio tur ad Deitatcm.^Maflfi. confusd cognitz: ficut fuptk expofuimus de vcritatibus & ncceflariis.b exiftentia . {imi\iiCt. Subie5litm vero Theologi* noftra. 8c parics fitalbus.hxc effct prima contingens Dem vult Fran: cifcum prtAefiinare. Ffic dicit Doftor J. qui vidcnt' ipfam Deitatcm intuiciuej & perA<. . dift. tingcntcs :fed de Verbo omnes articuli rcpaxa-t immediate vcrificantur: patecdc omnibus articulis pettineniibus ad rcdcmptiQnem crgo.. fuimus . Hic T'^''' *>ttem X^ Aat de fubicdlo Thcologix refpcdu ve- & ritatum contingentium .pa(rum. Similitcr in alia materia.verbcratum. velleipfum aEiuglo- : notum rificare.qu6d diuinaeflentiaeft : fioncs contin^ences demonftrabilcs refoluuncur in aliquas propofiiiones contingentes primas.

qu6d etiam illa dicit imperfe&ionem.aliquidxternum. 6c (ic perfo- dicaior . fccundum poncntcs iliud fequitur .vel Spiritu fan&o. St fonar poffunt dici quafi pattes Cahie&i. nec pars aliqua aliquo di^orum modorum. nec vel quafi diuifibilis fedio : fed ponitur communicabilis : .8dPatri. Cortcra iftam * ctiam o^inionem funt duxrationcs virimx pofitar fupra in folutione A. Concra idem eftprimaracio pofita ad folutionem primx quxftronis. qux eft Chrifti. : : : . Secundo. qua m>tt . quia nin^is pareiculare . Dem creat. eontra tandemfeHtentiam.cunda:quxftionis contra opinionem dc rcfpedu adextra. (ir Spiritu ftm^o.vmuerras. '*°'* cat imperfe<^ionem : fod tamen cum djcit tuc ^tufipsnt non CQntradicic hoc qu6d dicit inUid. pide Sc9t.noncft vnitasxtcrna: iftam autcm oportec Bonau. non cft polnit Vtti. vt i ** . Vidctur igitucdiccndum qu6diicutfi in Mcdicinacorpushumanumfit primum (xtmplo infirmicas. vt cft fuppofiturn vnum in duabus naturis.quod chrijius.fciliccc dcquibusfuntaliquxTheologicxventatcs. lila etiam pcrfuafio de fide videtur concludcrc. ^ inui' quod cft omnifotens immenfm : ncc .y. eis.& corpus phlcgmaticum. quod fi eifet pars . & dcTrinitatc. f«4(?> ». hunchominem effe crucifixum. vel Trinitas ad Chriftum attribui. Tum quia Chriftus cum dicac duas natu(j \. &c hoc inquancura cft fubic6^um. J^«w. ^urto.ll. qu6d vt habcns naturamcrcaram. putZyPatergenerat. dieentem cejfaria . ' &?. vcl Trinitatc: quiacftentialisaccributiononeft nifi ad eftcntiaiitcr prius tum quia Chriftus fccuiidum diuiuicaccm.vt de Verbo tancum & ica non cffet diftinftiflima notitia de Dco. Non enimeftcredifarern /kp tum. primdtradnnturarticuIipcrtiHcntcsad reparatJoncm. ci^m dicant imT fecfp^ionem quia iW. busadhumanitatem. Dico . nifi vt includitur in Chrifto. .hominem refurgentem & fic dc aliis articulis pcrtincntiftrmttlern fttbieUi. $. chriflui^ effe obielfum Theologi^. effetfrior Pjttre . quia ifta vnitas . Spirittufanlimfrocedit . Sc dicic L I V M. quia communis tribus pcrfonis. Pcrtinentcs autcm addiuinitatcm. quia hunc hominem in crucc potucrunt ludxi naturalitcr videre.framiat. vt Chriftuseft fcd aliquialiis perfonis. pacct quod non conucniunc primo Chrifto. 14- EXfubie^um prxdifikJs • ^into ad idemfunt e^uutuor ferfuafiones foftta num.&fic .&:c. .gubernat mundum. tuin . m^ quafi pars. Verbum effe hominem de Virgtne natum : Verbum effe rationem hominem crucifixum : Verbum effe. : : .%. 1 1 (jrprims . apparct improbatio illius primum opinionis. fubiedum. ^r tertia rutio .putacorpus fanguineum.vc[deaiiquoefreatiaiiccrad fubie^um attributo Sed pacetqu^d Pater. vel quafi pais natura: iibi in H O C componente : . Chrijim h^ket viUmprimtutem. nccactribucumad Chriftum cftenciaiitcr. . de quo confideratur ibi paftio > vt tanitas. fuis »uff/t verit4s nevel contin^ens cognofieretur de PatrCi SpiritufimSiOi velDeo trino. impecnaturx tantikm nulio tnodo ncc vete . non cflct primum fubicdum tum ** . Aducrte S fioe quafi nanon eft componta nec quafi compofita: hic autemtamum loquituc de partc fubiediua. corfm fanguineum fanum .fe' homt . vei de eius parte fubiedliua .quianon cfrctrradcndahicaiiquanotitiadeDco. ncc vcritatcs nccefTarix de Dco trino .fi fpecies corporis hu^cUrMtHr. vci intcgrah . nifi fit de fubict^o primo . Contrd D.vel SpiftlitjMmf ricus fanduSj vcl Trinitas non eft Chriftus. non cfTenc Thcologica:.puca.rutione cuius Pater . & . non implicando Vcrbum fefiri in in fubicdo.p4>ftd num.fcd aliquid quafi communc Vcrbo dequo .vr primum. quae ponit Chriftumcflc quia tunc veritaics ncccfTariae dc Patrc &: Spiritu rando . Ad hoc eciam faciunt aiiqux pcrfuafioncs ibi poiitx. Tcrtia ctiam ibidem valctadhoc. qux .eriteflentialitcr prior Patrc. remittit feccata^funit . quxcradi pofTct igicur cfTcc alia prior rcquircnda.eKeit D. du£ rutionespojitd num. Primo . Tertio . iioc torum. vt miffm efi vifibiliter . fecundum quam pofTcc Pater. If. tfni ponere formalcm vnicatem primi fubic^li ergo primum fubiedum. quia vericaces neccfTarix dc Patrc. vcl verum Theologicum. <^ Spiritm fuuilus foffent md eum atfribui. maniefrentcorpu8ficmixtum. M. adxquatumTheologixnoncft Chriftus .funt ciueretur. . qu6d ia Deo non eft pars. cum tale di- Deus pooitur fubie^ ptoptie pars. nihil minus fuifTent.hoc cft.aIiquiTrinitaci:ergoobicdum QVlt vtrlHKts ptrfi contingentcs . efTet ibi ibi quafi pars & <juafi diuifibilis. vel cffcientUm {cnriali. Et huufmodi confequcntia: omnes probantur . & dc Spiritu fanfto. ncc vcricates coiiltingentes de . quia includic pafnoncm confiderandam dc fubicfto. Scd crcdiX^hrifin effe tum cft & vcrum Theologicum .Prologi 90 fUuh^fp^' Pattc>qui«7ox PzxxU rtifii* ttntr^ ° qiufi 9UW. Bomm. cciam non habet aliquam calcm prioticaccm . impofllbiie eftcontineri virtualitcr prim6 in Chrifto quia ^ Vcrbum incarnatum non fuifrct illx vcritatcs necefTarix.&Spirituifando. loquituc de parte comr diuifibiiii . Et 6c tndittt* ponentc > ttcs pct- ^**^' *!'"* Ctatn . Pater creat fer flium y Spiritm fanifus temforaliter fibiliter .quia ad nuUam fcicntiam pcrfe pcrtinctali« qua vcritas.

vt fupr^.qui(iquid dicerecur dt aliqua medicina cradtfa>(ciliccc. Exemplum in Phytica . vel intcgralcs Cbrifti . nec eircntialcs . de quibus immediati dcmonftrantur aliquz veritates .parsintcgraIiscorpori$ PhyHci e(l ita indiuifibilis. derefpedibus ad extr^ . qux ponic exem- plum eflTeprimum fubicdkum.& ita paflto efTec prior rctpfa. . . & tamen nec Pater . De Pacre cciam dcmonftratur ifta contingcns. qu6d Chriftus non folum non poteft poni . vcl clfcnt pattcs fubicdli1.Chrifti : : tet quia Chriftus . quia tatc fubicdum (ic fe habet .alia de Deo quantum ad communis tribus pcrfonis. vt pacet : nec habent eftentialiter attributioncro ad ipfura . Ec vrcr^ fequerctur. tet .ncciubiedliuz vel TrimtM «d Chriiium *ttribni. 6c huiufmodi. & pofterioritas. ipfa non crit de aliqua pcrfona. quafi babens vnitatem genericam .ni(I fic de fubiedlo primo. Chriftus dicit yerbum hominemy quz effet de Chrifto fecundum Damafcenum lih. i . corpusfanguincmfanum.: auc de aliquo quod atcribuicur ad fubiedum primum . ipfa non crit primo de Chrifto & fi zque cft de vcritatibus comouinibus &: propriis tribus perfonis. alia pof-icc cfTe prior . qux non poteft cfCe racio Aibie^li ae. &millis.qu6d omnis vericas Thcologica. 'V*' K oc .qucm habet ad Deum vc Dcui. vbi roultx veritates demonprimo . vcl dc ali- quo ad fubie&um elfcntialiter attriboto. vel quafi parce fubicdi. quae funt partes efftrantur de roatciia.vt eft : Si^cmtJ» bicur. falccm impoffibile cAec primam fcicnciam de cor-> pore hominis cHc de corporc hominis fanguinco fano.Quajftiolll. quia quod habec ctrcntialitcratttibutioncm ad aliud .difiinS. Et roultx demonforma. vcl haberenc ordinem cflentialem :^ttributionis ad Chrifturo. vcl quafi dc parce fubiediua primi fubiedi .& fic temporaleeffet prius e(fcntialiter ztcrno . vt Chriftus includit nata- diuinam^huroanam ratv : & (Tc Chriftus.it*^ vcritates Thcologic* . qu6d «cernum habeteccRentialem atttibutionem ad tempotale pater mlfTus eft .eft Chriftustantumcxtempore. quac cft propria alicui perfona. eft prius natura pafHo- £c breuicer *. de quo dixi fuprlt. puta mobilitas de corpoce mobili . ncc intcgralcs .&c. imo. & fic Thco- de Vctbo . qaz habenc cifentialem attributionem ad corpus naturalc. qua: conucrtunturcum corpore naturali. Pacet. .qux incft Deo per «mnu vtrttM rationem Dci. .&c. vel quod (it terroinus forroalis gcncrationis. ^ndft.quia tunc depcndercnt ab ipfo .vc de fubiedo adzquaco. pota tes prim6 a forma fubftantiali : iimiliqu6d det *Jfe mateiiaE. fob tali refpcdba nmiliter efTet vna per : nec nec etiaro poffct demonftrari aliineft : quia talis rcfpcdlas tantikm contingcnter : naec omnia funt expofita fupti. ii qua cfTec dc ipPs. tcanfroutatio- dius.qucm habec ad MM C f. quia Verbum aliis.^«<€/?. eftcntialis . SeddePatre demonftracur qu6d gede Spirica fandlol qu6d procenerat Filium : dit i Patrc . H 4 d FUetnr .qua verbum: quarinfunt per rationcm Dei. qaia patet hoc : impodibile: c(fe (impliciter fed ncc ctiam poteft poni vc ftibiedluro .quantumad refpedum. ^ b Tnm ^m* Chrifim ftctmdHm diuinitatem nen habet Mlitpum talem prieritMem. poftcrius tiatiter nec func nec partcs elTentiales intcgralcs. Aliquxetiam demonftranturdepartibus integralibus : puta. puca . vt fubicftttro fpecificuro .iicut 6c totum corpus: Scod ita compontaex materia & forma. puta . B»nm. : 91 ^ia rttbicftum vt {ahkBtnto. vel qu6d materia cft ilrantur de fabiefto & & l y S. vcl funt partcs fubicdiuc. & qu6d includat qaantitatem De partibus etiam fubicdliais paquia multx vejitates demonftraniar de eleroeoris . ibi eft eft talis prioritas. De his etiaro.Et tunc faluaVerbo.i ante CMfud. illa de quibut dcmondrantur multz S^kL^.continens virtualitcromnes vcrita- tcr de forma. vt de primo fubiedo .qa6d. oec Spiritus nec fubiefliuz . vcl elfentialcs .vel cft dc primo fubicdlo.fi qua illa fibi infit per racionem. fluede corpore hominis io communi quia ipfum in communi habec aliquas pafliones cognofcibilcs de ipfo.vel eftentiales. nata effet alia eile prior de & ante iftam. quz tamcn non illius i illo. & Hc Dodor probat de vcroque fubiedo.(icut to> tura compofituro. dc natura ^ & Ycrbum fuftcntificans. vc cft prior infcrioribus: £uc dc corpore fanguineo cuius ratio eft n^turaiiccr prior corporc fanguinco fano uic ifta racio prior concinec vircualicer aliquas paflliones de corpore hominis fanguineo fa: : iio./ecMnditnt(jit«tf»pe/^ ftt pMtir . Thcologiz . eft c^fcn- perfedibilis Et aduerte. fentikles corporis naturalis.quia adnullam fcicntiam per fe pertinet aliquaveritas. opiui* D. 1 . vel qu6d Hc prin.Si igitur Theologiam cenemus fecundum fe cfTe primam notitiam. qu6dmaceria cft fubicfbum generationjs . qu« e(fec effet realis 3 .puta. ^a ^ f^^f vtputa dc crcatura quantum ad rcfpcdum.& deroultis Centra etimm iftim epimcnemfimt dtu rMtiec ntsvUinu.vc eft ^ommunis tribus perfonis.Et hoc probar. qu6d omnia contenta in tali fcientia .fcd dc Dco.puta effe formate .vt patet de mocu . Ali« tationcs fequenies font per fe dara fc fcientia qua : vcritas neceffaria iniicera. ne.cipiuro reriim naturalium .i.quia ic eius racio prxcedic Ita in propofito igitnr noticiam . Sed in propofito : ii Chriftus eirct fubicAum yUe Gtkrltl.pcr ratiottem communem. fcilicct qu6d creac pcr & & Filium : 0c de Spiritu (ando qu64 tciDporali- incarnaturo dicit tant&ro rcfpcAum ratio- effc nis : vt patcbit in logia non . Filio. .6. alix palHones .qu^d cirec de cali parciciilarijVc de encs pcr accidens.&c. vel de parte eii« fubie&inaivel integrali : vel effenciali.iaff9I»f» prtptili- "'i'^' E N TA a 'T^XinddiSlini^aret imprebatio iHimtpiHimitt JLjCciUcet in prologo. : qualis non eft in diainis ad eft iropcrfe' quia dependens e(fcncialitec demondrantur. quia vbi ordo roultx vcritates intrik . quod eft im[y}(fibilc. tfruropca. fan£las funt partes.

^.Chrifl:um efle fnbie^um primum fecundum Linconienfem X~\. .Secunda ad naturam affumftam. quod Vetbum dicit refpc- 6kum paflRonis cx temporc ad naturam affumptam . Patct . lentnttm nfinionem SeO' . Et hreuiter <juictjuid e dcVerbo Deus cft. quod adaequaic dc aliquo alio.nifi influentia tantum generalis:ergo talis liber non eft dc Deo. ' tamcn ponitur. I V I .yidiD^ fit de ipfis fub aliquo refpeThomatn i.j{j^jjjj quxftioncm penultima quia feptem articulos fidci pertincntcs ad humanitatem. abfolute.qucm habci ad Dcum.art. ) f). quac infunt rationc pcrfonarum.vt patct erit ergoTheologia de Dco. ponatut fubicdum ada:quatum in medicina.d. qukm dc corpore hominis fanguinco . vt patet de natura afTumptaquanciim ad rcfpc(^um. ficut fubie(3:um dicitur continere pafllioncm quia tunc ineflrenc : tamen habenc aliquod fubicf^um de quo immcdiatc cnunciantur & illud eft Verbum. : . non adzquato: poccrit ponipro fubiedko primo . vt de corpore hominis in communi . tunc corpus infcrius .Vcrbi ad naturam affumptam Tertia. & adsquato fubiefto vt ipfe Deus eft : : communis tribus pcrfonis.&Filio .Chriftus autem & iftos continct. piita .fecundum triplicem vnitafem. M.vt gcncrare Patrijgencrari Filio tri.^Hodlib. dc ipfo non poterit effe fimpliciter prima fcicntia.vel vt quafi integrales non aurcm continentur fub Dco fic fubic(3:a partium facrx Scripturac. quim de Verbo vt incarante omnem companato quia ab zterno . Si enim hoc loxam . (\\i & vno. : Ad primum dico.cfret prior eina tradita fcilicet (juodejfct . puta fanitas . Hoc idem dico de prima fcientia Theologica. Quod probatur per glofi^as multas in principiis hbrorum aflignanrcs caufas materiales ahquas qirx non funt ahauid Dci. tanc parliculareeirct fubieftam magis ada:quatum. fubic6ia partium dodiunx debentcontineri fub fubic(9:o totius vcl vt partcs fubie(3^iuar. quia fecundum diuinitatem illa dicuntur incfle fibi. Vnde fuper Ofeam dicit glofla. noncontinet Deus vtfubicdum. & : eft.Decem tribut. pafsio inhacrct fccundum naturam humanitatis i Refpondeo humanitas non .Verbum efl homo ncceflario .d. quod matcria libri Okxci):. Tertia. communc Tum corpus. fpirariSpiritui fan(3:o. fpirare Pa- . ma & eft fciri S aliquid Conclufo it fuhieBoJheo- qukm & per cat duas nati^ras tcr fei|)fa.quia ratioformalis fubiedi eft prior paflSonc demonftrabili:& per confequens fi paflSo poneretur ratio formalis. vel pcr rationcm Dci. quarum frima efl ad aliof duas ferfonas. nitatu. vel quafi de parte fubieduiaprimi fub- icdi.vc de primo. per cuius formam pafllo fibi in- ALircr §i!totuplici- terChriftw dtcatur efe vtM " >• de • ^' i : . .quantiJmad tc- fpe£tum. & : . deenteper accidens fano . de quo dcroonftrantur paflSones primo. quia (anitas in communi . func iftac Verbum eflfaBum homo. rationem ad cxtra fcitur Vetbam gignl a Patre: quiaprodu(5tio ad intrk eft ncceflario prior omni produdtionc ad extra .Secunda. ita f. quod eftinfinitaho- quod eft communicahilis trihw:8c breui- omnis proprictas dicens perfefbioncm fim- plicitcr.ita ratio formalis fubiefti crit ptior natura:fi crgo paflio poncrctur ratio formalis fubicfti: tunc idem eltet prius feipforpatct. fiue proprictas. & tunc faluabicur qu6d omnis vetitas Theologica. & patet .qu6d veritates enunciacx contingenter de Chrifto in nullo fubie(3:o concinentur virtualiter. . & ^. . faltem ejfet corpore hominii guineOf Patct communi .vt Deus dcpendcntia crcaturs tciminatur ad cft : quia Dcum . Pra^tcrca inaliquo libro Scripturxnihilproprium de Deo narratur quia nullum faiftum ibi narratur vbi requiratur ex partc Dei a!iquid. : faff'».vtpatcbitin de Chtifto.Illud autem fubic(Slum primo continet paflionem.l.puta dcctcatura. de Incarnationc primo Paflionc.quod atctibuitur ad fubieftum primum.ad membra.Vel per attribucionera ad quafi partcm fubie(5liuam . Prius enim nacum } .y. ad cxtri. quia ficut fubieftum eft prius natura pafliochidit : nc.i. puta corpus fanabile . ctiam . c^ de corporc fanguineo impoffibile tffe de tali particulari primam fcientiam de primo de corpore homiuii fm- quia racio corpotis hominis in homi- fimplicitcr prior rationc & ideo cftet aliqua fcicntia pri- .i>cc Cum dicis . Etpro ifta^^opinione de Chrittovidctur efle Primaratiopofltaad pj.lix. &c. cft nis fanguinci .& de multis aliis. : . : . . ejfe fuhie^um.& muUxa. : Similitct critaliqua fcicntia fimplicicer prior de Pacre. ficut patet. quiafecundum humanitatem fibi infunt & prajtcr hoc Chriftus continet realiter aUos pertinentes ad Deitatem .um.in Hexaemcron &: hoc vt Chriftus eft vnum triphci vnitate quarum prima eft ad Patrem ad Spiritum fan(3. Deo vt ifta vcritas.Chrifti capitis ad membra. fanguineum i vel cholcricum. qucm habct ad C H O L I . tam fimplicitcr. Nam veritatcs Thcologica.Prologi 91 d ViietHr igitur eUceninm « quod fi totius mcdicinc ponatur corpus humanum vt fubie€tam . quia talc in- aliquam paflioncm demonftrandam de corporc qux non poteftclfc ratio fubicfti. . Natiuitate . & . Pro Ponit opinionem Linconienfis. qu^m fccundum quid vt probat Dodlor in i. confcquens cijm Chriftus di- . vel eft dc primo fubicdlo puta quae incft .& de Spiritu fan(ao.quaEactribuitur Dco. nataeft prius fciri dc corporc fanabili in communi.tcrminansillumrcfpc(flura. Itcm . dicerttur de alitjua medi- .z.Chriflum hac adducit^&foluit clare tria argumenta. Velcrit dcali- quo.q.quiapcrnaturam diuinitatisnonconucn^unc Dco. Corpw fanguineHm fannm .quikra ^utft. Deo legU. Verbum efl homo natus. qu^m erit ptimo Verbum.& de ipfo trino.

Ad fccundum dico.^''<"'«»» Siforcs :fapicntcrordinandoformamhbcrandicongruam. i . quia hcct efl*et aUquis libcr nullum Dci <niraculum conti. vt infubieElo: patet quia inftanti airuropfeiit totum . Alitcr tamcn DcuSjde quo ibi narratur. Et ptimo illud Verbum.qu^m habere humaniratem.& terminatur ad Verbnm. vcl dcrcrminatam gentcm . 93 non cfl: ratio primi fubicAi. nianitate in ipfo.fi- Primaad Patr<m.fi fuit ordinabiIc. vcl Rcx vel populus iEgyptiacus cuius adiones cafus circa ipfos contingcntcs ipfe intcndit fcribcrc ita quod incidens cft fibi . Principalc autem eft Moyfi. vbifuprk . & .inquantum eft pars Scriptura: natum fit ad bonum aliorum.ergo. quantum ad bumanitatem. Refpondeo primd .fcdgcns. quod fi candcm GUiom^i» hiftoriam dc Pharadne fcribat Moyfcs in Exodo . liud dieittirde verbo nonpreintelUna hum*nit4- quam vnionedicatut nroplictter incatnatum & qn^m intelligatut humanitas in illo .vt »i»/iKy.qu? panit Chriftum clTe fubic^fcum Tbeologiae fub ue vrritate. Sicut etiam dicimus. Verbum dicirur eiTc incarnatum.nc inpropofito.veI alio. fuprk.licet fimal omnia aiTumpferic : vt paccc in terti» vbi vr parcr ex Dodore in yd.fed dicitur ptsdi- ftinguitur conttzfiibflsmi4lem.ekie^umliminum .vcl rubicdliux Tbeologiz non continentur fub Deo patet per GlofTam fuper Ofeam. quz eft de continentia virroali :& ficChriftus.M</rt«r efe primtt rtttio Mdprimtim ^utfticnem. Tertid VtritMttt .* . vcl pcrfonam . quid Dcus fccerat fcd principalc quid gcnus fuafcccrit.c{ui dicimus fubftantiam ptzdicati de alia.vel permiferii fed quafi incidcns eft fibi circa quam matcriam hoc contigcrit. adhoc vt populus hbcratus ^^'^ Icgem gratantcraccipcrct. humanitate . vt Nonenim denominans fuo modo fubiedum. non ta- cct Scriptura ahbi de illo in generali. iit de i SCHO jTtmupriJi. efTe in eft dequo immediat^ enunciantur.fi fuit malum.quod fufficit fcicntiae qualis attributio ad Deum mum fubicftum .^'" «""hutionem na gubcrnata. Et dato qu6d alicubi nullum miraculum enarretur tamen quid Deus pcrmifcrit affiftcndo fecundum communem influcntiam . ratione ipHus albedinis : cum priijs intelligatur vnionem illam rcrminari telligamus albcdinem qu^m . quod Verbum prius intelvnionem naraiae humanz.diftinguitur comt2^ditMtiu/nn.non vt di- rood6 intelligitar afTumete partes vt patet in tertio . Hic Dodor LinconieHs in opinionem Hcxacmeron. & aliquis iEgyptius in Chronicis Deiu efl iCgyptiorum fubicftum Hiftorix Moyfi eft Deus .Secundb arguitur.difl. vt imimUt fubfupti patait : habent taroen aliquod fubiedlum ttntingtnttt itS» vtrtHM' tittr ttntl- MHtur. da *»tttr ^** ^»*»**"* ' . : iedo.tunc erit pri6s incarnatum quam inteiltgatur humanitatem prxdicari de illo.aut fi pcrmiflum fuitjUec hocpunitum.Hoc fre: qucntcr additur in libro eodcm.vel iuftc punitum. iuftc puniendo iEgyptios opprcf. quim in- fubiedo vt in fubdenominet fubiedbum.qu6d alibi punictur.f .quz eft ejfe incarn»$um : quia illud dicitur dc verbo .t. & non impcdiendo .potrct dici. .quomodo gcnushumanumgubcrnaucrit. . .& fundaturin humanitate. Et pro i(la opi- nione. qu6d loannes primus : & lic defcendendo.q.vtin. dc quo traditur ibi gubernatio ho. vt in fub- te in ipfi. eft ibi vt accidens in fubiedto . mifcricorditcr hberando ludxos oppreflbs . Vide Scoturo in vnam non 3 . » Oplni» Lhl' e»m*npt.tamen (icut partes intelliguninr efle in toiOi ficetiam quaiiprius quodam- no infotmet Vetbumjnec aliquomodoperficiar.dicentem quod materia libri 0(ez hnt decemtribm . : : : & qualiter illud conucnicntcr orditcnditur in libro illo. Vel alitcr . COMMENTARIFS. quz non funt aiiquid : Dei. in tantum . ide6 quafi prios .lic^t vna eifentia altetius. Vnio enim illa cau- incelligitut ciTe ens. nec diceremus fubiedum terminate vnionera albedinis . etfi in eodem ic partes (imul : vc ieCto .fubicdo. licec fprtc non ita ad fenfum literjc poteft ergo etiam fic intelligi quantum ad vnionem quia pri6s intclligiturvnionemterminari ad Vetbum. id cft . i . rccitat triplici refpe£ku.ad quod ftct refolutio fed eft quafi pafsio prior.^-^"^*^ •"• ** ncns . Patctenim quod humanitas non poteft cftc ratio fubic6li rcfpcdlu paffionis primx. potentcr tot fibi propria figna facicndo. quia terminat talem vnionem. cum patet f>fmri«a. Subicftum vcr6 hiftoriac Hiftoriographi cflct Regnum . qu6d vetitates contingen- tes inhuUo fubiefto vittaaliter continentur .quid Deus egerit.quim humanitas intelligatur ibi. &c. fecundum aliquos.Quasftio 1 1 1. Si ei^o Verbum dicatur incarnatum . StMga pmimiu /^flnnt h4gnatz pcr gloffas adduftas. qu^m totom: cari deVerbodcnominariue. quam intelligatur albedinem przdicari de fubicAo. non ptacmtellcaa hu: . qu6d matcria cuiuflibet hbri cft . tamcn quihbct continct prouidcntiam & gubcrnationcm Dci circa homincm in communi.vcl pcrfo. loquendo de veriutibus pertincnti- Sic dico in propo/ico bus ad humanitatem. fubiedorum partialium attributio ad pri- poteft faluati cuiufcunquc matcriac afslpotcft dici . ligfcur b Nsm veritMes Theologic4 dt incamMtione.vt^«ii(«f>«i{rff«flw- & quia caro eft prioc n4rfiM. quia in aliquo libro Scripturz nihil de Deo narratur. continet feptem articolos & quantum ad natutam diainam rcalitec : continetalios pertinentesad diuinitatcm.cft matcria rcn>ota:& ita intclligcndac funt gloflac tales.&c. Pcr hoc patct ad tcrtium . vclpaflafir. dcindc fubftaatia : : fatur immediate^ Deo. quod eft verbitm & alias poftcriorcs pafsioncs.j. tciminare prii^s . . A lAtertMmenfmiitnr Chrifhtmejfe fHbieElum X\f>rimum. hoc principaliter in^ .medians intcr primum fubicftum iftarum veritatum . Pri^s eniro intelligitur vnio albedinis ad fubiedbum .&c.quia partes integraies.id eft.

Ad aliud dico. ipfius fuarum paflionum. fcd manec in fcicnce. ' ex- efTe cft confideracio confuse.^.M i. fcicur pcr cflencix . & . quod quicunque fcnfus in vna parte Scripturac non cft liccralis. . Ad illud Dicoqu6d fubieftum cuiuflibecfcienciae nacuraliccr infubiedum calis fcicnciae oporcec quod habcac partcs fubicdiuas iftius auccm fcientix fubicdum cft ejfenti» hic vc fingularis . : Qu. Solait ftrgument» A^ pritDum * argumencum primx quzftionis. . non de fubiedo confidcracionis. Ec cranfirc ejfe circa . t. fequitur . quam felicitas nacuralis ordinacur. . Ad Boecium dico . qu6d finis cft fubieftum huis fcienciac.Ad . ius fcienciac in : iftos pro fenfu liccrali. dico quod incelligic dc maceria ex cfua^ non in qua .pro co qu6d contincc vircualiccr omncs vericaccs illiusfcicncix:nam corpus humanum concincc vircualiccrracioncmfanicatis ide6 enim fanicas hominis cft calis./j^ibidc fubicfto accidcncis . : : .qu6d argumcntum cft ad oppoficum. Scd hoc non valcc .pcr quae dcmonftrencur eius paflioncs dcco. cft vlcerior finis.fcilicec fpedu fic cft quia non ccrminatur in fe. : . l tl iiufcientit. >• Scot.tre ho' Simihccr anima hominis concincc vircualitcr rationcm felicicacis nacuralis .vel obic- ^""^ c'"'» "0" includicuc in racionc hominis & ide6 non poccft efle fubicftumhuius fcienciz primum. eniitatif. aliudjCirca liccc non propcer hanc propriecacem maceciae.qu6d pcrfonac diuinz func quafi parces fubicdicffcncia: diuinx. ncm palfionis fuiieai? quantumad .adquem camfanitas. ficur propofi^ dicicur cfle principia in fc -. ficucpacec mvnonpef cx primo Ethico. . . . Ad . : . ucnra? . circa quod cft.ria pcrquandam fimilicudincm ad faftioncm . nifi fincaliquaaccribuca per vc h/cc . Secund6 ^ fic Homo eft finis vlcimus iftarum fcienciarum .an. ac fi hacc eft quod habecracio- quia pcr idcncitaccm tranfic incflenciam. Caufafct' V " Qnod ccrcio dc principio fubiedi dico quod non oportcc prineipia fcibilis fubiedi quia encis inquancum cns (quod ponicur fubiedum Mccaphyficae) nulla func prmcipia quia cunc cfiTcnc cuiuflibeccncis. cundo Phyficor. tamen toca Scripcura habec omnes fenfus fccundac viac.nort dc aftu proprio fcicnciaf. quod loquicuc . rationem .Prinv6. vbicx racionc animac concludicur raciofclicicatisnaturahs hominis. . quod accribuca func quafi paffibncs huius cflcncia:. traejfentia. i.quam aliquod ilInriim fcd iftud eft corpus cx vna parcc & anima ex alia igicur fi homo fccundum corpus vel animam cft fubicftum huius fcienciac . vel circa quam.iM.i. primumdico quod illa audoricas exprimit materiam hucommuni:non fubiedum primum formale. quia corpus humanum cft fic complcxionacum. quia faftio eft adus cranfiens excra.i. fro vtra^ue vi/t ^ explicando varia i^xiomata Philofofhica. Quod aucem ' addicur de pafiionibus. y. . quod . Perfo»£ Far. in alia parrc cft liccralis & ideo liccc aliqua pars Scripcuta: habeac diuerfos fcnfus . fecundum vericarem non percinec ad genus cau/MbieSum fx maccrialis fed ad genus caufx cfliciencis dicicur camen fubicdum Scienciae .quiahomo ponicur fubieftum Moralis fcientiaj. Mccaphyfica. quod fubicdium fciencia: . . non cft caufacum fcibilicaccm paflio cft cxcra cflcntiam fubiedi Scd in diuinis illud .dicunc aliqui. Dehoci. i. vel fcclicicas amacur amorc concupifcencia: ideo illud quod amacur amorc amiciciac.vel Mcdicinaj. Probatio quia omnis amor concupifcencia: praefupponic amorcm amiciciae fanicas aucem.ex quibus principiiSjCanquam. cft aliquod vniucrfale . .vbi fimul concurrunc racio obic^li . > : j .d. caiur matt- ^^y^^ ^^g^ g^ ^ : ^ j^jjq maccria: fufcepciua: . fcd oporcec cuiuflibec fubiedi cfle principia.i. 6. e vhi vtroijue ^°" ^^ homo concincc racionem finis huius fciencisciquia finis fupcrnacural)s.fcd cflencia in cis non numtracur. idco . quia impcrfcdionis cft in nacuracreaca vniucrfah quod in mulcis fingularibus diuidacur ifta igicur impcrfcdione ablata remanec quod iftaefTcnciaeft fcibilis fine diuifibilicace eius deprimo "* Pofierior.dupIicicer. Ad tertium *dico. Tamen incclligicur quod cft. nobis incclligibilium j^ parccs vartesrub' ieaiu£. quia confidcracio atcribucorum nacuralicer a d. Qupdaucemaccipitur ^^''^ (io . Hoc modo cuiuflibec fubiedi pofl^unc cflc principia quantumcunque imprincipiati refpcdu Ad alia ' Rtfponfio * i'r "Ji- : : tioncs per fe notx. fed ad recipiacut in illo. formancur principiaeomplexa. Quomodo Vcl melius . Adaliud defc^•S. fe can- & non vc a nobis nunc nacuraliccr inccUigitur ^^^ paAio cft rcalitcr caufaca a fubicdo. frm/t quxjlionu fojita num. (^t.m/i/<rfcientU di. huic cflenciae ciret rcaliccr Tamcn diflindaab cflencia. .lib. ^«oijfubicdum dicicur materia rc- fciencia^j&aftuseius.ex mediis dcmonftracionis . .Prologi 94 C S HO L I V M.Tamcn po0ec dici. cum conueniencia i- <^ "* 'pfius Quomo o . fubiediuas.

Er hoc modo. qu6d nocitia Syllogifmi babet tres terminos. & non pri- principia. Hic Do£lor vult exprefse. 2. g«»»«» • : fffieitns cain- tidHnt. non quod inducat aliformam pcr aftum fuum in obiedlum quia fcicntia non cft aliqua fcicncia quam quam : : fai^iua.. non poccft e(Ce caufacfFediua . : fed vc pacec de facicnte : : non poceft fcparari ^ paf- fione. vt confusc cognita vt inquantum ens . fponder Dodlor qu6d Philofophus loquitur de fubiedo fcicntiz nattfraliterinucntz . tunc tale obicdturo poteft dici matcriacircaquam. Adrertiamre- *.in fccundo articulo cxpofui quomodo fubic6kum eft caufa pafl[ionis . Vcl caufa cffediiua fcientiz. i. poffunt dici quafi pafllones proprietates non quz tamen cognofcuntur dc Dcitate. nififint aliqua attrikuta . vc nociciam huius: eft realicer caufaca l qu6d Syllogi/mm rcalicerdiftin<aaafubie<ao cft . liccr de fingularibus m6. Nora tamen qu6d dicit de fubie£lo fcientiae. feunlit vndl domum fed »9» efific de altu propriofiientia : quia a^us eft adualis notiiia conclufionis fcitz .qu6d mareria ralis nuUo modo eft efficieus. Ad fccundum refpondct Dodlor qu6d Philofophus intcnigtt de matctia cx qua fit res natuvr patec ibi :cum dicic in ptincipio illius Quoniam autem caufi qwttuorpint de omnihtu fhyficocogmfctret &c.fcilicccGuilleImus Var- no paflio.qu6d prima propofitio cft falfa quia nihil aliud cft finis fcicntix.Ec addic.diciturtamen • fiens extra.qucterminacur ad adum incelligendi produdlum . Habet eriam ct^m rale fit per fe . 1 4.vt cognofcitur . paffioney. qu6d in creacucispafljo trMtffinuMm Si 1. verc definibile.q. vel inquantum eft aliquod ens fummum.fubiedkum tamen Dodlioc qu6d per quandam ditMtur domus vbi forma Quod autem accipitur : ijued pajfio i.& paillones prim6.nec alteri componibilc. d. alias dicerecur.& huiufmodi fcd : puta. i qualitas abfoluta : vc diffusc pa- eft in raateria mt\: Nonnc fa^ioeft fubiediuc in facicnte . ncc forma fcd non loquitur de maceriaiAa«4 qua ralis . ramen dicerccur quzftio dc nocicia fubiedi Logicz . qu6d byUogiimus .& rca- poceft dici maceria:& litera facis clara cft. vt patet de fubftancia ignis. Aliqui fic realicct diftin camen faciunc roagnam dif- fimilitudinern fctenciaii) incer diftinftioncm eirentialcm. fcd quia non SubieBum : titmJuhielli^icc.^'*^^ cuius oppoficum ex. quz eft teti Doclore ^.qu6d fubic^um fcientixdicacurfubiei^ium in ratione caufx cfficiencis. & talcs proprictates demonftrabiles . vidc ibi. Sed cunc cfTct przfentis fpecDlaiionis.Si dicatur : & b .qu6d anima eft fubiedtum criam accidcntium fpititualium . quia tale propric haber partes fubiediuas. art. Mulci camenPatifini accipiuninoticiampaffionis .& d. non concinet : vitcualicer nociiiam conclufionis dcmonftrabi- quia ens racionis. quod fummc fimplcx nec cft in fc compofitum. vt pacebic DoCtoic in ties )i 4. Dico . PofTet camen dici. fiuc inhzfionisrralc cnim fubie£bum non eft fimplex. Si dicatur. inquancum eft hzc effencia.f„^'t.qu6dcerminacur ad aliquod pro- du6lum.puta pafllo- nis demonftrabilis de illa. > I. dicicur i€tio immanens:quia intellcdtio produdarecipiturin ipfoproducente:quia tamen talis intellcdio terminatur ad obicdlum . fummc fapiens . tranfire. . fubicdo : Doftprqu^dnon £ti i fubiedo. I i. *?*""*'* fnanfMltM. efi extra effen- 4 concinec remocc vircualicer nociciam conclufionis dcmonftrabilis in Logica. id eft.non tamen efTcntiahccr & fic militudinem adfaHionem incelIigendo.f./Idilluddeprime Pofierior.quz tantum funt natzcognofci per rationemDeitatisdiftin6lecognitz.. demonftrabiles de Deicacc a Mecaphy fico.8. Theologica.Scc.Materia ciiam circa quam cft aliqua fcien- tia. cum quia : accidens talis cft vl- non in raateria. expofui) qu6d fi dicatur (vt fupri notitia fubicdli elt caufacfFe^liua nocicizconclufionis demonftcabilis . non ponicur Deus fubieftum (vt patet) quia etfi Dcusfit communicabilis pluribus perfonis .quod non recipitur in ipfo faciente recipicur in maceria extra . Dieitur /-•• /• •/•/•rr i emmptbtectum fctentta materta propter tjuandamfi- lem concedences qu6d licct pafllo diftinguatur realiter ^ fubiedto.vtA<fZ)«V<u.i^roda£lio vcr6 refpe^ns. non ramen eft diuifibilis in illis quia tunc ibi efTent tres naper fe : rurx diuinz:necpropricdcfinibilis:vc pacebicinfv'id.illud.vr pacec in Vniuerfalibus.\ii . '^'""^ . remota taraen quia notitia principiotum eft immediate : SyHtgifmfti caufa. terminatur ad materiam extt^.quodattrikutafunt ijuafi Metaphyfica .q. & tarocn eft fotma iimplex. & perfe.qu6d pcrfonz diuinz func quafi parces {uhieCkiax hoc incellige vc fuprk cxpofui. fit & de ipfo demonftrabiles.fecundum ipfum . ^T^"^ rcfpondcndu cft ad argumcta JL^ Md Kejptnfit princi- primzquzftionis de iubiedo Thco^°8'*' Ad primum. fnpple intrinfeca. fuftincndo qu6d entitas fubiedbi fic .qu6d TM§t tfi txmens Dodloris fuerir . quia tale nihil includit pertinens ad compofitioncm. vt ali^s patebic rccipiarur : & roulco- fubiedlum accidentis ericcaufaefiiciens accidencis .quodl. nec finis. tjuia fatlio efi aEliu tran- eft. Eft enim fcicntia. fciri : ibi & i. Dicic prefsctenet :& ex hoc quod fic {"^'.(/.ficut ex fubpalia iedo& accidentc Ht vnum compofitum pcrac- cidcnsrlicct fortepoflctetiamalitcrcxponi hoc fufiicit pro nunc. fummc bo- eft & huiufmodi poceft ^ vero Meraphyfico & fic calia accribuca dicuncur propriecates . & non quod dicimus. de vniuerfalibus prim6 .quod no- confideratio Nam minamus Deum Sc «%«». nec cocalis .</»V«»f .& inquodl.Wxc mulci voluc incclligcre. quia per ipfam acqui'» ricur aliquid in roateriacxtra . &c. nec partialis alicuius lis : patet fcientiz.i. Dico qu6d fadio refpcdus dicicur propri^ rcro minari ad materiam extr^ . Ccrtum cft fubicftum confidcrationis potcft mc autem cffc . Quod autem additur de paffionibtUy quod c fic ro lib.Sedquicquid fit.Qu^ftio rii Ad Quartum 95 dico. COMMENTARIFS. artingcrc pcr aftiim proprium obici^um illius fcicntiz. 6tiua quod fubiedum fcientiic eft caufa effe- (altem partialis notitiz conclufionis demonftrabilis. ^ft rcccptiua accidentis timat^ fubftantia immediatc . etiam fura- fimplex. efi num . fcd qu6d . quantiim ad duas primascondiciones. tcxr. qiiac eft immediata caufa caloris fui. Fotce func mulcz proprietates.poteft cffc caufa efficiens alicuius. Et fic hac via dc noticia fubicai raagis fal- *0 /"*"**"* uacut Itgif^ fubieaum Logicz quia ccrcum cft . vt patet de forma domus. Et fic vcrum eft. i. &c.i. . Rcfpondct Dodkor qu6d au^ioritas Boctij cft vcra dc fubicao accidcntis. qui ponicur lubieccum Logicz a Doftore.

fiuc <k .i. principium fuo modo cfFedliuum pafllionis de- tnonftrabilis:& ficex ratione talis fubiedli (liccc ruillo modo ex parte rei diftindla <l fubiedo) pof- fum dcmonftrarepafliones de ipfo. Sc .& in i.& nobis : hwfalftfySc fic quoadanimam ralis. Secundoff£:Homoefifinii. mine demonftratur rifibilitas per deHnitionem ipfiiis . Doifloris refponfio ftat in hoc.2.^. Dcprima enira fubftantia (vt»»</.i. Htm» fotefl . eft tantum at- peradum fuum. Abif t in re^ienem ien^in^uam .puta in iAo:Lon£e peccatoria : fubieSum vt infrapatebit. per animam concluduntur omnia mediaadillum finem cuiufmodi funt virtutes morales quae ordinaniur ad felicirafcm naturalcm . Solum cit in iiter fic. Sic in propofito : & : Theologia cum fit rebus fignificatis tibus res .Prologi 96 fionis pro pafllone fupple » qu?>€l notitia paflio- : nis cft tealitec caufata i fubicdo tcr diftinfta : & . quod homo non . cnim Finis iila propriar fcicntiae quod nihil aliud cft. fcquitur cx ifta ratione qu6d etit magis fubicdum Theologiae. in hoc quod di- refponfionc qu6d anima hominis virtua. patet quia ptopter horaincra araatum amore amicitiz. & Ad fecundum dicit . id cft in alia parte etit iiteralis nm ejfe dift. . Prim6 mae potcft concludi ipfius. cognitionem fubftanquantum ad conceptus commu- iilius fubftantiae : fcd veieflcntialiter continet tiae feparatae . ad qucm ordinatur: quia vt magis patebit in i.protogi. rcceflit ralutcanima': hic fenfas raoralis critiiteralis in alio loco Sctipturaz.^»/?.^. . imo repugnat formalitcr effe amabile proptec a!iud. per qux dcmonftrenrur pafHones de ipfo : ficut de ho- nem .vt patet dcenfuarum paflfionum. logiae quia . fata. md de & quibus rebus per confequens de aliquo cui omnia in tali fcicntia confiderata : habent attributionem aliquo mumecit Dcus. : patet.qu6d horao fic amatus cric felicitas naturaiis araetur vitiraus finis moralis fcientix & fic fubie(3. cui omnes rcs naturales habent attributionem. diJHnEl. qux eft principium intrinfecura hominis fcd fufficit quod tale fubiciStum fic ipfius : . Et hoc magis patcbit in quzftione de praxi.5.i. Sequitur quod . modo . Sc omnia inThcologia confiderata fint tant6m proptec ipfum diiigibilia . fcquif ur tia: quod probatum nis. Adaliud.um . quod . homo fit fubicdlum Thco- vltimus patct a firailirquia finis vt finis vitimus fcicnciae moralis tur (ubi^dlum cius quo ad animara . cum ergo amore concupifccnti^. tandem eritderebus naturalibus fic eric de aliquo primo . vt habet ra- tioncrn paflSionis in diuinis . e Adalia ficund^ vi*. Refpondeo . vel de ipfis fignis fignificnn- fcd poft quzritur de : de diuinis primo . . aiiqua caufa & habita cognitione finis .&c. Notahancrefponfio- quia dicit Dodlor quod non eft necefle rnbicdtura habere ptincipia intrinfcca . talisfclicitasconfiftat in ipeculatione primae fubftantiae feparatae lo. quod eo modo . amor concupifccntia: prsfupponit amorcm amicitiz .qu6d finis fcicntiae eft inducere forraam. rcnfusadlitcram in aliapartc ficut cunidicituc Lttca ij. Secundo dico . virtualitcr con- jlnimam poteft duplici.quaft. virtualiter contincbit entitatem prima: fubftanfeparatjc : & confequentia vitima paret cx Dodore in primo difi.u quod Phyfica ex quo eft fcicntia rcalis .natacftinefrcani- pcttfl dupli- nem ficnaturo conuenire horoini . Adprimum dico . putafelicitas natu- 7' DifficHltM. & fubtiliter hoc probac in ^uodl.nifi . Rcfpondct Do(^or ad Auguftinum quod loquitur de materia remoia fcientiar: ficut dicimus. : vt vliiiTia fclicitas naturalis qu6d virtute naturali poflit peruenire ad huiufmodi fclicitatcm :&vtcrquc SCHO licif/ttem naturalem .patet :quia propofiiio eft falfa. quafi. Secuiid6 . Scc. erit via naturali cognofceretut vltimus finis tantum virtuaiiter. §luid fltfittit fcilicet.quia virtualitcr continet omnesvcritates in illa contcntas : nam pcr rationem animx concluditur taiis finis moralis fcicntiae conuenirc homini . oritur vna diflicultas . probat in locis przallegatis. vt ad fincm .</.cuius oppofiiura logiae. fic reali- ipfa taracn paflio cft rcalitcr cau- Sed poftea qu6d . Sed hoceft impoflibilc. quod erit de rebus fcd poftca fpecificatur de quibus xebus . fcd tantiiracognofci- tur. refpcdu intelledus diuini non cft realiter caufata:quia eft fimplicitct idem quod & eftentiali- cflentia diuina realiter . poni- . & fic virtuaiiter : .cjutfl. tingereobiedumillius fcientiz adbum fcientix tcrmina- riad taleobie6tum.qu6d cft aliquod ens infinitum priraa. poteft intelligi de notitiaiUius.G. contineret fi vltimum finem Theologia: nontaniiiius fed etiam quo . Imo virtuaiiter etit fubiedbim Tiieoponeretur fubie£tum .49. omniaad illum finem ordinata.d. & tale pri- licet aliqua pars Scripturae habeat quatuor fcnfus : tamen tota Scriptura habct omncs fcnfus iftos pro iiterali: quia quicunque fenfus in vna parte Scripturac non homi- cft ijudjl.) quae proprietatcs dc ipfa non cognofcunturali.vt probatDu6lor(»4. & & . quia dicit Doftor quod habet rationcm pafllonis in non eft rcaliter caufaturo . te refpe£l. ter:vt patctex Dodloreinfra.Scc.& huiufmodi.Scc. ralis : : . fic pcc rationcm formalem anims . fequitur . Cijm crgo per rationcm ma» intcllcdina: citer intcUi- formalem animz non poflit concludi vitimum finem Theologi» conucnirc homini . talem fpccuiationcra : vt vult Ariftotcies virtuaiiter contincbit & fic fequitur vltra. vt ipfe dc aliis.i. i.i^. .q. fcientia rcalis ticimplum ftnfu Scripturt facrt reducibili vnHm.i. de multiflici etit vel . vei eflcntia- htercontinct huiufmodi conceptus. d Quodttrtit dicititr. preprie fcien- &c. quod non illud diuinis eflct difficultas . f Adtertium dico. eius :cura crgo Deusfit firaplicitervltimus finis Thcoiogiz cura tantura araabiiis proprerfc: fit .<///?i»^.motzlitcr.conciudimus &fi- fpeculatio fubftantiaefeparata:.virtualiter quod per rationcm aniqu6d talis felicitas puta ccntinere fe- .quod non eft realicer caufa- notitia ilUus.declarabitur:& partim dcciaratura eft fupr<^ ^.Eihic. quia tunc fenfus cft veius. in raaieria de cogniiione Angciorum. qu6d animam tincrc felicitatem naturalem tcr intelligi.i.quia in intellcftu beato talis notitia eft reaiiter caufata:nifi dicatuc qu6d in intcllcdlu diuino ta:fic cxponendo. quo virtualiter anima intellcdiua continct cognitioncm fubftantiae feparatz:eo modo continet cntita- cft literalis fcnfus moralis in vna partc Scripturas eric iile 6.Hicintcndit g probare pcr pcccatum a gratia Dci . .quod ideo hoc eft fubiedtum fcientiz mo- nes fibi. vt finera . . t^m quo ad cognitionem ad entitatem qu6d magis Dcus . continct rationcm fclicitatis naturalis:quia cum tem quia ThetUgi*. tit. . qu6d vir- huiufmodi entitatera tualitcr contincat .

habet bonitatem diminutam oftcn- : ergo quodlibct ordinatur ad aliud . quando arguicur perHugoncm. quia fi ahquas fubftantias fcpraras cffc. Metaphyjie. nifi ab aliqua cau: prima talium cntium crgo ex illis paflionibus Mctaphyficis potcft demonftraaliquam primam caufam iftorum cntium cfiTc. & Sl^i' falHones entis conutrtibiles cognofcuntur in fummo de aliquo ente . Et pcr harc patct ad didum Aui.in ic . text. vt primum moucns. Sccundo. t.qucm habec ad fincm. Quod probatur primo. qiv» mulcicudo cncium dcpendcntia compofitio. nobiltjiimum genus .^"^l^W"]'^ 17^ '-'* ^f„^? quopoccft inahqua fciencia confiderari nacu- rahteracquifica.quam impoflibilc cft incflc efFcdui . cft ra.quas impoflibilc cft incfl^c. ^tvpmoda fciencia per.bcne dixir. ejfe AD rm- primum*argumcnmni fccundae quxdionis . UHet^phyftc.[ug -. jfoJ?ibili4 . dico. Commcntator malc. : .&itaargumentum cft in : igitur : dcitas Deus cft Cum oppofitum. fi bonum. quod fi pcr ahquam fundamcntum finis tamen diuinitas eft radicalc . Ben^ autcm fequitur. cognitionis cft ratio nobiliflTima fundamcntalis iUius refpeftus vt finis ad crcaturas Quod conccdo. fcd dc ratione fundamenJ CO M J'^'^^^' . . & nccefl*e cflie. : autcm fcd il- . vcl vc confidcracum in illa quo porcft confidcrari in ahqua fciencia nacurahrer acquifira. cognofccPerfcftior cnim cognitio . le ^/^^ «7/. fro illis trtbus fententiu tenentibus Deum fub obie^um Theologtjt. oftcndunt aliquod cflfc aftu fimplcx indepcndcns . ^^ primum ob- autcm : . tia . vbi oftcnditur primum moucns cflc.Additio. quar func communia iUis fpccialibus igicur prxrcr : communem de cncc. Multbctiam pcrfcctius oftcnditur primam caufam cflc cx paflionibus caufatotum confideratis in Mctaphyfica. Cum vcro probacur. .quod . Ad Commencacorcm ' c. aliciua fofit/t . dicicur quod loquuncur hic non dc formali fubicdo fcd dc maccria proxima.^Iimo Deus vcro modo . immcdiatior cft de primo cntc rc ipfum vt primum cns . I j)7 V M. & mcntum ipfius.Qu^flio Ad argumentA tione jpeciali H O C S L III. quam cognofccrc ipfum . Quod probacurjquiaprarccr fcicnciasfpecialcs oporccc eflc aliquam communem. : ti^Mccaphyficar. & & Ad aliud ]ud. in qua cradarur cognicio pal- (lonum dc ence .qua: funt paflioncs Mctaphyficx. & n. ** qua probencur in communi omnia fciei)Cias fpeciales . j. Non oportct autcm bonitatcm magis crit propria ccnnar 6. fi non eft finis vltimus. ^ quia pcr omnem condicioncm cfTeaus poreft dcmonftrari Ac caufiyefuia ir/?. non eft fubieftum primum in Metaphyfica cft ramcn confidera. Cafliodorum . nihil cft cflc propriam rationcm finis . ecfi piimum obiedum . & conclufum in nacurah fcienciajcrgo fcicntia naturahs cflTct fimphcitcr priortota Mctaphyfica quia Philofophia naturalis oftcndcrct dc fubiefto Mctaphyficae y? f/ quod fupponitur toti cognicioni fcien. . qua: fupponicur in ihis fcicnciis fpcciahbus. nifi caufa fic fcd multac paffioncs confidcrantur in Mctaphyfica. & quod non debcc Scoti oper. tah ipfius finis. V. ratio finis cft finis. non finis . dc qua diffufius cradacur in Scripcura propccr ordincm immcdiaciorem. entii dtfiunifarum ^ nobilius diuidens eidem cempetere in Jummo . oporcct cfTe aliam zo. efi cognttio no- num bilipma naturaliter de Deo c^tiia cu: hdc dutcm ejl cognitio iJMetafhyfica commuhi de fubieiio in communi vniuerjaliter eiufd<m eji cognofcere eandem paj^onem tnfummo de eodem fubie^o particulariter. r. .cuiconcradixit . quod non cft bonum quia 15 nullum cft pcrfedum bonum nullum eft bonum nullum autem bonum cft fimpliciter perfeftum quod ordinatur ad aliud quia quod eft tafit /"•»»« EJfentUdi- appropriationem timae^ r*-. fcd cffcnfundamcntalis ratio. Si igicur ahqua cft nacurahcer dc Dco prxcer iftam. Mmor probatur . cflctfuppoficum infciencia Mctaphyficac . vcl vt ncccflc cflc . cuminillafcicncia nobihffimo modo . quam cx paflionibus naturalibus . fafio. quod eft fciencia dc Dco pcr Philofophum 6. "*" primum funda- ditur dc bonitatc ex bonitas Perfenius "^'«!/^"*"' intclligi dc fine. . . fa : ri .perPhyJic. : . num. f^jr/^dicoquod Auicenna.ficut ratio . "<""/ '^^ '" '^ r^. iui eji confidtrare paJ?ionem in . Ad fccundum dico. Dico quod racio cius fic concludic Nobilifima fcientia ejl circa ^fctaphjji'^'« . comment. CMetaphyfic.qu6d Mecaphyfica non cft de Dco tanquam dc primo fubicdo. vcl vc fccli. dico * quod fundamentalis rcfpedu tio icftum.& huiufmodi. cft aha dc cnce nacurahcer fcica inquancum ens. Tem.

& fic confideratur prima caufa aMctaphyfico. &c. mutatione . nifi . quibusinfradift. in ifio i.39.fcd cns tamen Deus : in Metaphyfica in Metaphyfica. primnm nrgHnuntum Jecunda ^mcnionif. Scd '"* IMW. Com- quod fub- ftanti* feparatae funt fubieftum Mctaphyficx. quia efFedus dependct. Er ratio clara TnamfHbfian^ cft in litera (juiaperomncmconditionem . Dicit fccundo. primum cfFcdiuum cfle. quxft.dicitur.quod oportet cfle aliquam comtnuniflimam . in qua demonftrentur pafliones communcs omni tjwtfl. communiflimas conuertibilcs cum fubiedo . non poper mediura Phyficum. fed fupponit efle probatum in alia fcientia: tnodu fubftatix feparatx probantur ede in fcientia naturali licct fubftantiam efFc . .& perconfequens habet magis rationem finis.& parcis: tamcn babica cognicioneabftractfua tocius. & 1. de finceris vc. nifi caufd fit : vt patet .-vel .primi. quod Philofophus non intcndit ibi.difl. i. quia a Idet»' phyfitQ. Finit li'er. vt circumfcribitura motu. arguendo abcffedu.^. . Ex his patet quomodo Metaphyficus pcrmedium abf- : fubicdo tfa(3:um \ materia fcufibili probat inconucnicns.qu6d ifti loquuncur tantum non de rationc formali f Dodlore difiinEl.& camcn nec per mocurn: nec pcr miitationem Hoc idem fccundum Ariftotelem vt difFusc Dodor exponit in ifio i. vt abftrahit a motu.qu6d ^<?«/V/« poteftdupliciter accipi . qux in Dco ponirur attributum. Ad tertium refpondet fuftinendo Auicenc cllt. Adprobationcm dicit. quo for- malitfr aliquid dicitur niento. 1. c Ai aliud . Ad : illud & & Sccundo modocft perfc(3ior. fed fupponit illas.& fpecialiter in Qtiodl.& vltimum finitiuum fcribendonaniraliafenfibilia: vide ibi.qu6d Dcus fic ad^qua- tum fubiedum Mctaphyficx. &c. s. : vcre produda a prima. Refpondet DoAor qnod pro illo refpedu . finif poteft accipi &c. generabile talc bati pro- ctiam fimpliciter prior tota Mctaphyfica: quod cft inconuenicns:(etiam loqucndo deprioritate durationis^ licct enim quo ad nos Phyfica d fit primam Non dico tamen qu6d tffe foteft mulli- ptieiter lur.quxft.d. Ei vltra fcqucretur qciod Phyfica cfiTet (itprior.vlt. vel pro funda- . Hic Dodorintenditprobare quodctiam Metataphyfteuidt phyficus dcmonftrat ptimam fubftantiam fcpatnonftrtt frl. de Deofith ali^ua ratione ^(fr»OT Theolo- fcd de matcria proxima:matcria .& partis:nifi pr«fuppofitacognitione fenfitiua totius. pa- formafun- d»mit»Uter. quod & ex hoc improbando tncntatoris. Et pcr racioncm efFcdtibilis poceft demonfira- tcbit infrk ex SCHO Bi>niteu pfteft dufilieiter »ctipi. Ratio.cum fit fimplici ter de rc- & effe \. quae ponicur radix. negando anteccdens.vt rcftaura- Jm "Deut fit tot:& vt caput Ecclefis.&c. dc nam Dodor bilc. Phyfic. Primsm/iih' poteft multipliciter pro. Et breuitcr. qui pro- efFcdibilc batfubiedtam Metaphyficx clTceiret nobilior Metaphyfico. quia cognitio fubicdi ftantiam elFc. inquantiim efi^edi- bus entis.& partis . poteft formare hanc propofitionem: Omnetotum maitu efifita parte.»f«<«/?/ow i. Secundo . ricacibus & aliqualiccr in Quodlibeto.& abfolutc. . corrupcibilc : omnem conditionem &c. 2. . mocu.quia nulla fcicntia probat fuum fubiedum cfle . & camcn efFedlibilc. enti : & talis eft Metaphyfic . vel pro bonitatc cflcntiali . Ad primuni.ratam cflc . & fic fcientia de illo cft node bonitaie. eo modo. fecundum confitlcrntionem. quafi. vt patuit fupra : crgo Phyficus. Si dicatur.qu6de(l aliquod indepcndcns. *** Et quod aliquid poflit intelligi tantiim producere pco(iu(^io abftrahit a finis Sccundo modo Deus fub ratione Dci- tatis dicitnr finis bus xterni$. origo bonicacis actributalis. falccm occafiona- ( corundcm tamcn Jitcr)a cognitionc fcnfitiua : habitacognitione abftradiua tcrniinorum.& paflioni- & abomnibus conditionibusmatcriaincelleftus proftatuifto non Licctenim cognofcat rationem totius.j.Gluodt.quiaipfaoftendcret dc Metaphyficxy5"<f/?. COMMENTARirS. Hocautem eft valdc ^ demonftrari ptimuni cfFcdfiuuni tione cjuia rum dependcar aliquo modo Prolegi. .i qnxft. &mutatione: quiaconfidcratur inquantum eft producens. b Ad fccundum rcfpondct primo .vt fupra patuit.qua: rcfpiciunt rcftaurationem)eft Chriftus. i. fub- me- omne apud Philofophum dcpendct a maceria fed pcr mcdium abftradum. omncmedium fitoptum a Metaphyfica videcurhabcrceuidcnciam ab aliquo nacurali fcn- & fibili : & fic primam dcmonfirari tcft Dico .»quia tuncPhyficaeflet priorprioritatc perfc6lionis patct. Primam vt habet difFusc videri k . ctiam fubftantiam efle bari a Metaphyfico Doftorc bat in . bilifiima. in Metaphyfica confidcrantur multx proprietates cfFe<fViuim. quia omnis noftra cognitio . cnim prdxima fubicdo Theologix ( fpecialiter loquendo deTheologia contingentium. fic vc fubcilicer demonflrac Ipeciali. 1. . vt mota. illas ergo Metaphyfi- eHc. & inqunntum tranfmutans.Mctaphyfica cft firopliciter prior.poffunt formari multx propoficiones ncccflariae : vc abftrahunt . . 8. quam in licet ibi aliafcicntia naturalitcr confidcretur praccise in conce- ptibus communibus. quia fccunda Incclligencia fecundum Auiccnnam cft & ijuxfi. abftrahic a quatconfiderat prihcipaliter dc cnte.ftititUm Et contra hoc arguit Dodor. libus.qu6d non poflumuscognofcereah'quid efFcdibile. & mucatiouc . i. vcl pro bonitatc forraal-ver . inuenta: ens inquantum nobiliflimum confideratum eft & nobihori modo confideratur . qua: non pofTunt incire efFedibus.Prologi 98 _ AD * I. vr pacet in litcra . Rerpondet adargumcnta altciius qiiarftionis glttfit qua quarebatui: in .q.tamen fimplicitcr.& mucacionc paccc .j.penulr. Dc hoc paccbit infra diftind. quodfcicntianaturalisefretfimplicitcrprior . quiditaciua .Scc. i. & idcc>arguimus. quia tunc fcqueretota Mctaphyfica:paret.-etiioumUo fenfibili exiftente. Ec de hoc vide difFusc Dodorcm in primo diilinilione j ^uiflione 4. Habct cnim fubiedtum communc ompaflioncs nibus fubiedis aliarum fcientiarum. dium abftradlum fccundum in aliq a fcicntia fubrationc propria eft perfe<aiflim'a. vbi pro- primum cmietiam circumin neiuia. quoDoftor arguit in primo difiinEl.&c. <]wa per . Dicebat enim poficioncm Aiierrocs. »u»mcJ6ht*. primo diflinSl. cognicio abftradtiua cermino- : vt patet cus non dcmonftrat 8. diftinft.

qu6d Thcologia non n^ eft quiaquidicatcs diftindx ab cflcntiadiuinay vt eft harccfHenriau 'i«ncia Hngularis. » •?•*• quodlibct aliud virtutc propria immutaret incclle<a^um eius. quantum ad propoficionesimmcdiade cis. Siccrgo f Dcusdcomnibus f^fi- *' "X""" Mtaemcrea. fituc ordo effeduum eiuf4em caufae & camen non eficc ordo caufx ad efTcdum . 3.quia obier { ftum primum Thcologia: fux facit omnia alia adu cognita in intclledu f ugtjita quod in £f<wi* vircualiccr. c^ui» vilefceret inteUeiius Dei . Ica in propofiro . vt hahrt j "l Scot. Nec obftat. V 99 M.. circumfcripto omni aho. . quia pars illuminaca nihil agic in parcem opacam remocam. de numero.qu6d diuiha Theologia cft de omnibus cognofcibilibus. 4. Excmplumifi Sol illuminarecaliquam partem propinquam fibi. Ideo dico * aliccr.&:infinitum afinitonullo . /r • L L jllam nociciam poflec habcre.quod in incelicdu diuino zfKem habicus diftin&i rcicocialcs fecundumracioncmiVcpoceThcologiacflrec.Tom. quz vircucc \iSjezcnTcc in incclledu cius:& dc dc Acichmccica vircuce numcri. ficuc pacec cas : ** Centra Hericum.fi ^b mlto.fi primo figno naturac cft cfrcntia fua prim6 cognica in intcllcdu fuo. fcd cft ctiam opinis cognicio podlbilis haberi : Scotiofer. Conclitdit ergo TheclogiuM Dei efiRtle tmnifcibtliy quianihil cognofcitynifi virfutefu4 ejfenti4. qu6d obic£ka alia attnbuuntur ad cffcntiam fuam.paret quod non communitacc prxdicacionis:crgo cft primum fccundum vinatcm. : inttiuam proxime. q. .^..tremtriindus diuini immucandi :quiaincclledus diuinus non eft nacus pcrfici abillis quidi. Nam in illo inftanci nacurz.& {ic dc ahis. ^'* I x a Dco teft bs^ert . nunquam incelledus incclliecrec eas:quia a nullo alio mociuo Cognitie tacibus.& tamen obicdum intellcdus noftci c^ens. & alia pars remotior non efrct iliuminabihs. vidctur prohabiliccr poflc dcomoibus dici. nifi a Solc propccr eius opacicacem Sol iiluminarec partcm aliam rcmoram. Qjiod probatur.ita qu6d Thcologia Dci non cantum dc oronibus . fiacurz quidicaccs vircualiccr concinences vcricaccs proprias iftaevericaces vircualiccrconcencae iniliis quidicacibus fibi : & in ccrcio iii fecundo figno f^f*^'' auct-m figno.Nonautem efTet pcimum obiedum ita . poflibilo. Tectioy effentinfun efi obieffumfrir mum. Tcrti6.qui0iffqrum immutantur ab aliis tcrtiam ' obie(fi4.^ . £c recundam hoc poft*ec poni. «lutniterttAm quAfttonem fofitam num. quaeftioncm . Ira cnim alia entia atcribuuncur ad fubflantiam.f^mene pe- cana quia canciim virrutc primi obicdi Thcologici aduantis intcllcdum cius.d. contihcnt primo multas vcritatcs dc fe.pari racione & fi fc. ^J^. ^' ^*ll ^^ ynitMet centlngmtft dicuwurce'*'* virtud- ^f'^'?^'"" . pro eo 4{u6d pacerccuT ab aliquo alioab cfrentia fua. ^(*m refutttt frtmo .quam caufarec cftcncia diuina vc hac in incclleftu cius GcomcCria auccm in intellc6^u eius cfTec .vircucc propria eo- linca vircuce fui caufarec vcrica- & aliz rcs caufabunc vericacem in fnccllcdu einl: primum obicdum intcllcdus diuini cfrcc communc cis & non cffen^a diuina iingularis.. "* Dehoc i.nonfrddic0tione j ergo virtuali continenttA. ..adhuc eflcc quafi in potcntia ad vcricaccs cognofcendas cxiftcnccs in linca. cffcc camen ordo inccr parrcm propinquam.eeMpUxerH. f unc "^""""^ "* notx:&'noneft ordo fecundi rfmete^Qut ad certium fccundum caufalicaccm quafi lilz quidicaces caufcnc aliquid in inccllcdu cius fed eft tantum ordo cfFc&uum cfrcntialiter ordinatorum refpedu eiufdcm caufa*^ puta quod cffcntia fua quafi prius natura caufac illas quidicaccs fibi nocas. quam vcritacesdc cis fiant notx. quiaillecftirifinituSj&illxquiditatcs finitx.^. non auccm pars illuminaca primd effcc caufa ilfuminationis fccundae.in quo incclligit lincam. ii vircuce illius quidicatis cognofcercc eas crgo linea qoafi cfFcdiue imprimercc cognicioncm iftarum vcricatum inintcllcitu diuinor&icaiineacfrccmociua inccllcdus calcs vericaccs. fi illz quidicatcs efTcnt incrcacae .primum obie^um cft aliquod commune eis:fcd •ccm in incelle<^u diuino. fonit fententism Henrici ^ Theth^tMninon ejfe de omnibusfctbiUbtu.quia ficffencia fuacftprimum obiedum.cjrfic omnit cogr ititio eius efl inteUeiiMS AD Theologic» : hsbent tamen Reuticognitiones non Theoiegicaa . quia pcr im.vt frimi •bieilt. ^dhuc continercnc ^' fcibilibus t & de hnea . : . mor do pcrficitur ita quod fi in tertio inftanti naturx diuina natura non rnoucrct ad vlt eriorcm notitiam veritacum. Concra iliud arguitur cripliciccr Prim6. au/§m afus ejfentim moueretur.. quia viicfccrcc incellcdus diuinus.F.& quafi poftcrius naruraliccc ficic vericaccs illas in iftis conccntas nocas \i\.Quaeftio S C H O L 1 I 1. tcUeaui iHi:camcn illx quidiraccs finirx nullam virturcm habcnr rcfpedu inrellc.^mM. : diuini. &: rcmotam . Secund6 'ficiOmnis poccncia aauabilis adiuerfisobicdis pcr xum. hxc cfrcntia Dci in incelle&u fuo facit alias quidicaccs adu nocas.^.frdter efientiam dtuinam. Secundofi a duobus ebieilis virtute frofrid vtrtufque moneretur^ obieilum frimum effet sliquid commune eit.Wr- cognofcibilibus fol&m habct cognictonem Theologl.

refpc(5tu intelle(Slus diuini in ipfis virtualiter contencarum.tnr : qua quaereba- in An Tixologiafit de omnibHifiihilibtu. ad nptitiam vcritatum. abieSla alia attribmntur ad ejfentiam fitam . ecfi lalia obie(fta tantum habeanc ejfc per aftum incelle(ftus diuini. per confequens : & ui. OfiBic Deft. Seeundo dico. fcilicet. 1 4. vc infra paiet ex Doftore .difi. difi. : . Metaphyfic.nc .qu6d producuntur per a(5tnm incelleftusdiuini nonfemper accipic acium proadbuali inccUigcncia. quia cft a caufa limitata. dicicur abHenrico^«o^/^.virtuce propria.qu6d finccra: veritatcs rcluceant in EjftntUdiHi. nec ad notitiam In Ideo dico aliter.tuncatiquodcommunee(ret obieftura illius. « /T tunc ipfe intelle(5t:us. includit ncccflario limitationcra. Dci. bus ab intellcdu diuino ergo micace vircucis .qu6d quado Do(ftor dicir.quo producuntur in tali eft : qui aifbus pcrriner magis ad gcnus adtionis idco difrcrunt aiiut inteUeEitUt : : : & & . . Hoc patcc de omnibus aliis potcntiis:quia diata enim porentia vifiuanataeftraoucri a pluribus cognito. caufando partialiter in illo cognitionem fui .a ab intelle(5tu diuino verc reciperetur ab illo . Primo. ) . ab omnibus illispoterit abftrahi aliquod commu. fed dc : primodiftindl. quod ctic primum obicdum intelle^us di- ta.9. quia quidicates . Dico eciam. ^uod 3. Refpondeo primo. loquendo de Thcologia in fe . Et ratio eft .tunc ifta obie- difi. alicer non dicerecur primHm vircuce. & cft^quiacfTentia diuina cft ratio formalis pro. quod veritates ifta: non : & fic videtur funt notac pcr ra- tionemobie(Sli Theologici. quod fpc(^u intellc(Slus diuini : ^uia ohie- efrentia diuina citomniaobie(Sbafecundariain efii produ- cognitio re- & intclle^n^us diuinus habet cognitionem omniii a fola eflcntia diuina.qui producic illa iii effe cognofcibiH eflcncia tamcn diuina facit illa acflu cognita in incclleiflu diuino. quia j. tertiam . fiue a<Sfu intelltgendi. Dodoris. vt in eaufa remota . an modo uini d : & fit ' de omnibus fcibilibus qusricur. fub r^ciencDcitatis .quac virtute fubiedki Thcologici oftendi poflunt . cio COMMENTARIFS.t^. quia fi fic .vt exprefsc patei a Do(9:ore in aliquodcommunc pro obiecflo adsquato Et quod dicit nec obfiat.quia tunc pateretut ab aliquo £Hi adi. effe /-iin : "tnttton* etrmfcHntHr.^.g»fce/?. . quod raco non imfrotatio Henricif de omnibus fcibihbus &c.>''*''*"«. quia omnia aliaaccidenciaat» tribuuncur fubftantiz.<f. idco ponitur : . vt a caufa remofuomododicuntitr efle produ6la in tali efii cflet aiftuabihsa diucrfis obieciis. AD ^MBionem . Hoc idem in 36.& elientia mediantccah • aiSbu in . intelledlus diuinus vilefcc- aho ab elfentia fua: quia \\\x quiditateseffcdliue caufarcnt no- perct .• & iia diciturprimam obicftum piopter talemattribu t«onem. nientia fequerentur.(^ tbitB» coloribus.f.fiue perfedtibi- diuini H$abillis.(fr in §}uedUb. Theologia HicDodlor improbat hanc opinioncm . ad ^ttxsiionem . vt patet &:tamen iftum fubftantia intellcdkus : $. reffondcndo difi. diuino. Patet. quaniiim ad hoc. Ide titulus quxilionis (\c intelligitur £x quo fubiccbumTheologiac eft Deus. in ratione moti- eft ret.-quxlibct autcm alia.quod.3. Scd fi nita in imelle^H fito . fe intelligibili.»•- & ducendi cognitioncm fui in intclle(Su fuo 1. loquendo femper obieilo motiuo . cfTencia rum. fiueomnes veritates fincers lunt ab a(3:u intelle6fusdiuini. & hoc cft omnibus concefrum. illa dicuncur pcrtinercad fcientiam Theologicam. videlicec . im. . <Je &nonaliquodcommunc. 43. ica quod efTenciadiuina non mouer incclledlum diuinum ad fum communiter apud omnes. poftunc habere nacuralem cognicionem dc cis cx propria mocionc caTheologia igitur Bcatorum dc quibufcunque creatis non cft omnis cognipodibilis dc ipHs tali intellcdui. &: abfolucc ipfa cft dc quocunquc omnis cognitio non includcns aliquam impcrfedioncm cx fe: quiaipfa fola dc quocunque cognofcibili non includic limita^ tionem.vbi vult. funt produ(3:a in ejfe ctfi huiufmodi cntia cognito ab KeJ^erifit.^ ^uti ftt thtt' nic *nt'lU- Tertio . I <5ta func nocaintelle(5tni .4.. vc oftcnfls in .cfH^.^ujcfi. fuppo- quod obicdl-um adzquacum fcilicec intelle6tus diuini eftelfcncia diuina fingulariflinia. Si ergo alia obie<5la poffunr caufare noci^ tiam fui in incelledu diuino . fcd pro a(5bu.mouent intelletflum diviinum """ hoc mouereipfumjcaufando ibi calcm nociciam.j. qnia alia accidentia habent propriam rationem mouendi intelle(5tum ad fui cognitionem. Dodor 5ff«W»yJ(r. diuini. e hocautem : cft fal- litcra funt ifta Prima de omnibtu cognofiibilibfu eft : no- Diuina 1'critatum inclufarum.quod eft rcci- impoffibi- ie:quia tahs noticia caufata. Sed de intcllcdibus ^ crcatis Bcatorum alitcr cft quia intclledus eorum nati func immutari a quiditatibus crcacis adcognitionem vcricatum inclufarum in cis & ideo prxtcr iftam verttatcm Thcologicam quam habcnt de illis quiditacibus . ^ . a(5tu intelle<3:u$ tanquam a caufa quodammod6 immetamen ab eflcnria diuina.'''*»w»5«ot.fed pcr a<ftum intelle(5tus fui fcqui. Hoc decla. non prsdicatur deomnibus per diuinum.mtdo tm frierit primum pii. quod fi alia ijutfi. quod communiter ab intelleftus diuinus efi i. j. Si fic. : ifto i. cirentia diuina . ^ I . Doftor inftat contra quia tunc fequererur quod fubftantiacllet primum obieftum in: ielle(5fcus noftri . . & fic ab iilis ahquam perfedionem. 2. qu6d huiufmodi quiditatcs poflint mouere intelledliim UumprimHm Theologid Deifacit omnia alia a£iu c»g- b Contra : illud.non pcreflen- tiam. non poniturprimum obievt infra patebit elifiinlf. hoc idco ««. vel cognofci .tjttiafi ejfeniia dittina. elTct vcre reahter di- & per confequcns & multa alia inconue- ftiud. nocitiam illarum quidicatum tanda: multae propofitiones. Sic etit in propofito .quia £/«//« ^«. quia vircualiccr continec nociciam omnium per feintcUigibihum ab incelle(^u fuo . quod omnia obiedla fccundaria. Difficuhtu. titiam veritatum inclufarum Stu difFus^ pcrtrataabitur in if!o relucentes in eiTcntiadiuina.. Scd circa hanc propofitioncm occurrunt ali: quac difficultares ex diclis ipfe vult cxprefsc in i . ebiedla poffunt mouere intelledbum diuinum. Iniftaracione c j.lOO Prologi a Deo dc cis. vnum . ipfa non erit adaequatum obic(5l:um. func ratioformalis producendibmniaalia cognito.

quzratur an potetit ipfa cflentia priiis raacognitionem proprictatum .& fic inteIlig5Jo aliqualiter hanc literam. & veritates inillis contentas. effentia vt infra patebit difi.qu6d .Detu. fintisjim primo cognit* iu inteOeibtfiio : rtUuitntt. cuiuf- necef{ari6 incelligeret hanc partem contradidtio- An .& poftea vo- omnibus contin- luntas ditiina determinat de tunc pracfuppofita deterroinatione di- uinz voluntatis refpe£bu contingentium. ad j^. habere cognitionem Theologicam de veritaii- notitiam aliorum.fiue eflcntix dirru obieEiiTheologici : : utnx. Quia quzro.etJam virtualitcr continet entitatemillius:vt patet cxprcfseaDodbore : Item»lU. } 9. ftafi.& reccptum eft realis diftin(Sbio:dicitur tamen perfici. intelledui Beato creato .diBin(l. habet diffusc videri in t.nifi ab obiedlo formaliter infinito:quod fitidem fibi realitcr:cu: iufmodi eft eflentia dinina : ita qu6d fi cfTentia diuina in tertio figno non rooucret ad cognitionem talium proprietatum nunquam intelledlus intelligetet eas.Mfi.qa6d inrelledhis Beati poteft SjftHti*JiM!- ifto M & ratio cft.cnentia diuina facit illa contingentia adlu cognita in in- telledlu diuino:fiue facit notitiam intelledbus di- uini a£tu terminari adcontingcntia. adus intelligcndi .cifa tatio cognoicendi huiufmodi proprietates fub ratione fua aliaruro quiditatum Expono tamen ratit : Mttem figno . quir (unt ibi ex natora rclationes.vt dixi fbpr^. : tftiuU uenientia fupradifta^fed quia efifentia diuina mo- uec intelledum diuinum ad notitiam termino- rum huius vcritatiscontingentis gentibus : . epiiditata profmtu caufa tmmediata taliscognitionis.patet qu6d fibi non contradicit. quo coniungitur optiroo.& Sfl.SiCC. Nota tamen . uina*. t(i illas.vt cxpofui /» I. Dico .i.vit. 101 raf difficultas. vt oftenfis in Sed circa hanc partem occurrit figno naturz(licct di m» poflint etiam plurafignaintclligi. tingentis diuinM fiuepro- ideo prius natura eft ratio fprmalis producendi notitiam quidicatum . non c contra patei. qu6d eifentia diuina .in§j[uodl. non mouet intelle^um diuinum refpe£bu veritatis contingentis quia tunc fequerentur in con- ueat inttUt- non notitia: intelle^us cognofcit quiditatcs roodi eft cognitio Secundo. Sed facit illam cognitionem primam terminaci ad obiedta fecunda.& lis I & in ficundofipu prierates cognofcuntut per rationero eflentiac di- qua intelledus diuinus cognofcii eil'entiam.vt infra patebit dift. eft de cognitione cgntinri:in f »**• Rt^onji». Ibi . quod edentia (it ibi vna cognitio. vt per rationeni : Refpondeo.quia vltima perfe(^io intelledus diuini cft in z&a fecundo. Hoc debet fanc intelligi. ^odefientia diuina in jrrimofigHo nntMr^i 'tfrlnM forma- licct ta- eendo. cum fint perfeAiores.& . qu6d ciTentia diuina de necellitate naturz moueat intelledum diuinum refpetfbu cognitionit ab ipfa caufatz : ScGc Ci elTehtia diuina moueret intelle(9:um diuinura refpe^u veritatis con- nis fore non . aut huiufroodi vcritates fiunt no. in re tantum &omnia alia. uiiuc & Scoti ofer. Prim6. ' •^''•^ eflentia diuina eft fimpliciter ratio cognofcendi omnia alia intrinfcca:putapcrfonas. quod non poteft fuo roodo perfici. quod edentia diuina non co.illa cognitio non eft ratio formalis cognofcendi:nec ftmtlitercognitio illarum quiditatum breuitatis caufa ipfam differo vfq. fed prxcisceflentia tio in genere proprio.cum iiio : virttmliter cominentet verittaet non enim ifi jlli»diffieiil' rei. &c. intelledus diuinus oppofitum ita poflet errare. vt infra pacebit 1.i^. eft fimpliciter eadem fibi roodo inter recipiens. qu6d poteft. vt e(Tetitia. businclufis in ipfisquiditatious.i/pt^.cr tcr diftindla itali intellcdlu fum InfifiitS i fi' m»' ttito nuttc ilU quiditates finitit .pttrt. qu6d cffcnria diuina c^ inifio iJifi. cum illa efrentisliter incjudat iroperfedlionero debet ergo intelligi. Et hzc propoficio includit duas partes. quod caufet aliam cognitionem ^ cognitione prima. quod fequeretur veram. poflct euenire:& tunc fed neceilarium illud . vtpatuit fupr^ .qu6d ipfa eflentia eft pra. quod ponitur e(Ie contingens.QusftioIIT. qu6d fecundijm aliam. qabd tfits.I.d.j. cognitionem abfoluta.i. tan<}uam quafi effedlum petfcdifnmum effct enim : rV fui. quoci non.}. ringentium .Et in Qit»m*tU (•• tfUt3tu Bta» {kas Beati pofut moueri ab huiufmodi quidirati- quja obiedum naturale pcrfeiflc przfeni potentix de neceffitate producit priiis fui notitia.quiafij>cr impofllbilcdaretur vna quiditas infinita. non fequerctur ipquia tunc non pofle perfici i tali quiditate : eflet formaliter infinitus:quiapotMitia receptiua repugnat infinito inte^fiue.&c. g Sed de inteUeEHbus creatU Bestontm aliter efi.^tufi.in i. j 9. tl» ftrfititmr. V. dicicur tamen non dicitur in«elle- dlio. per notitiam eflentiat diuinc. & mSIm fHteHigenJi.i. vt hzc effentia:incellige catantum concurrit partialiter.ntineat virtualiter veritates con- & quia exprefse vult . & aliam terminationem ad alia.exrootione propria : & talis cognitio eft Quoroodo autem cogni- intelle- ti bus. ita retamen. gentium. Eflcc tamen aliqualis difficultas in ifta refponfione:fcd £. Nam H virtute etrentiae diuinx contingentiacognofcuntur ab intelledu diuino . eliciiur ^ a&as in(clledu& . quia exprefse vult.i. nntttrt.part.vtpatct.Difeutfm. quia di el\ adlus : quo .eflentiali. cognofcere quiditates creatas .difi.i. Sic intclli- tertlo DoAorem. virtute eflcnti* . f Sic ergo.vel non eflet contingens. eftratio formaliscognofcendi illas proprietates.d. ndn eft natus recipere aliquam perfe£lionem ab aliquo. Cixm efi ef- men. tamcn (i notitia talium veritatum . Tnm. quia eft caufa merc natUSi fare ralis : & : quitt iUeinteUeEltu eftinfinitm.4J. ciim dico . tibus t»fit impoflHbile ipfam prius efle rationem producen- eflentiadiuina.qu6d Dodor Hbi contradicat in multis. §luia tantitm virtute pri- aQuantii imelleSlum eim:noh qu6d fit receptiuus alicuius perfedionis quia omnis perfedio in tali intellediH.&Mft.tancum eft vna cognitio fimplicifflma:& hoc difFusc patebi t infra Sfi.non eft intelligendunv. dr infinitum a finito nuUo modo ferficituT.Exhoc patec exprefsc i Doftore in formalem illius:fed fola eflentia eft ratio quafi caufandi talem cognitionem j men prius ratio caufandi fit Sequicur In : ifio \.§luia imelUiltu dinintu non eft nntiu perficiabiUii tjuiditatihiu : id eft. Aicit. Secunda difiicultas. quim quiditaitum. Hbi contradideret mo Aduerte tamen .^.&: alia obieda dicitur diuerfifica- ria .f. vinute eflentiz di: aut virtutc voluntatis diuin«:non prim6: quia I 3 . tunc videtur cxprcf$c.quzft. Sttudlib. hzc funt vetba forroalia Dodoris qketfi.^. quia omnis aftuj intelligcnadus incclledus. fieret in intelle(5bu diuino . ^itidit»- Secunda pars eft. j 9.primi.& non in quancum cognita:quia. rales yentates virtualiter continerentur in eilentiadiuina quiacontinensvirtualiter notitiam atfcuius . Seqiiitur diuina facit obiedla fecundaria nAa cognita in intelle£tudiuino. Prima.

Dc Theologia autem nofti^ dico qu6d ipfa non eft aftualiter omnium fcibilium •> j .quet difiinffione de omnibus ejfe de omni Theelogia . 1 4.^.propter defcdum intelledus noftri . . Non ce^no- Jlitnrrejpe- Ec ifta ^ cft forcc racio dinacuc ad hunc finem .' oancti loquuncur dcimagme. qu6dfiunt notaepet voluntatemdiuinam. cft de (oc^quot voluntaric Dcus oftendit cis. ^intum ficut Theologia. Prima eft de Theola- gia infe. apponet Deus fuper illum flagas fcriftas inlibro ifio. Beatorum. & cft omnis cognitio non qui non poteft habcrc aliquam cognitioncm impcrfedam. : GiM>dUh. nifi .q.moucnccinceIledumcreatum. non in fc. Ad primum argumencum . quod cft fimpliciter qaiacfTentiadiuina^vt clTentia) nonpoteftmouerealiquem iiitelledumcrcatum vtfubtiliter patet a Scoto in tjHafi. reuelaca. fcilicct quantum ad rcfpcdus.non potcft cognofci fine cognitionc huius ciTentix^vt hxc. dico quod concludic de Theologia . quod fiant notas virtu» idcni obicfto . fcilicet quancum adrefpedum corum ad hanc cflTcnciam vc h^tc: fi camen cflcncia vc hdc. cognitionc cuidenti de eifdem cognofcibilibus fecundum ali- quos:&: pcr cdnfcquens de naturalitcr nobis cognitis non poteft ftare Theologia noftra Tamen ' omnis Thcologia .qu6d fufficit . ^Ed X4.canquam ad finem proprium quia nec cxcrcmto termt ^y^^ ^^ quod cft refpcdus idco ncc racione imaginis rcfpcdu illius nacurx in fc. . Theologia in/e ejide omnifcibili . qux funt in facra Scriptura quia ficut habetur in Apoc. . . non. Theoh^ia jg & ita noftra ex voluntadiuina. qu6d non poteft efle de omnibus tum. Dieo. funt fciri virtuteptimi obiciSiThcologici. ad diuinam ejfentiam . De fado ^^^ ' . cft dc omnibus cntibus quantum ad aliqua dc eis cognofcibilia .jn nacura incellcduali ad iftam eflenciam.quantum ad reuelatio"" ncm generalcm.quae poffunc clici ex ipfis. Hic diftinguendum eft de Theologia in fe & vt eft habitus pcrficiens intellcaum crcatum bearum.vlc.poceft habcri alia cognicio dc aliqua quidicatc fpcciali. Terminus autem prsefixus a voluntatc '^'*" : : & Beatoru ^j naturaliter poflTunt f'>lj'['jj'^ f quia non potcft cflTe concipi anobis.vt harc. qu6d orvc hunc : quia non poffumus cognofcerc refpedum fundacum Elus no cog. perfedc fupviccm obiedi Theologici cuiufmodi voluntas diuma:& hocpatet aDodlore in eft C H O L S Theolog/cum aptum thcologico efi fcibili . dift.non eft nifi dc his. dc quibufdam cognofcibili- .. VC . . Et cum dicitur . fecundum re- omnit cognitio in Deo.&: de hac loquicur Auguftinus.& non fub ratione alicuius accribuci nacuraliccr a nobis inccUigibilis. quarc non pofliumus fcirc dc inrclledu creaco . Secundo modo dico. . quod non circnt veritates Theologica: qui^ non noras virtute obiedi Theologi- plcntis te alicuius : & Solutto. COM . Igitur Theologia noftra de fado. Tres concl. Et idc6 in intelledu Dci . in cflentia fua. vel virtutc alicuius . & pr£cfertim»«^.im6 &: dc omnibus fcibilibus. Primum . Tenia de pro ftatu ifto:quia ficut Theologia Bcatorum habet terminum. 1 ^.cft eorum. 14. fed provt cradicur in facra Scripcura.Theologia. AnTheolo. 1 01 : y. . non potentis in fpeciali concipcre mulcas quiditagia noftra. tradicat. in intelle&u crcato . de c[uo 1 cfu£ continentur in Scriptura Theologia nofira non fotefi .&: de his. V I M. 14. Tertium ex eliciuntur ea- . nofirfitfotefi ejfe hscc. Quia rcfpcdus non potcft cognofci fine cognitionc amborumcxtrcmorum:&:itarefpedus . De poflibilitarc ' Theologia: noftrx dico . cx voluntate Dei oftendentis aliquid in cflentia ^ ^^^^ adualiter Thcologia corum. cund6. tcs ( reuclatio autcm fecundum communem Icgcm . Primo modo cft ck omnibus fcibilibus quia omnia alia nata. efi refrdfentare omnia.quia tuncnon fictencnotsvirtutcobiediTheologicijquod cft folacftentiadiuina. 3 .qu6d pofiibilc cft cam gffg ^jg quocunque. ictmmci refpedum crcafcu: pliciter . Jjieltum .Seeundum. fiue Bcatorum. an fit de omnibus. c^ fcibiltbus.. i. efi de tot. Sic crgo f ( omnibus vt ver^ dicatur ) Thcologia eft de includcns imperfedionem.eft omnis cognitio non tamcn cft omnis cognitio fimrcfpedu intelledus creati rquia prxtercam .101 j Prologi ci. ficuc no adquem c 1 n.&fic patet ad & quomodo Dodor fibi non con- difHcultatem . Beatorum yide in 3. 4. cum )Tum proptcr ^* defedum Thcologix noftrjE.qux continentur in Scriptura. Si quU appojueritadh^c. * dubiutn cft. vt eft haec eflTentia.quieft ad hanc eflfentiam. Non fe- : JJm litera continet alie[uot di^a. fiuc Dei . fiuc noftra . Ipfactiam folaeftcognitio dc omnibus quantum ad aliqua cognofcibilia. rx. quia obieffum ejfe de omnibus fcibilibus nofira Theologia efi de ^u/irtum his. quos habent ad eflentiam diuinam . Sextum . quorum termi- Qgj reuelantis. i j. GiuoMib. non cft nifi de his. Dico. vna . autcm non habet limitationem ^Jffi' licet aliqua alia fit Obus.quia fcibilia non funt infinita. Beatorum voluntoi Dei •vult defn^o fotefio^ue qudfiione t.

ica Thtologis duohtu modii fumfottfi. : Theologit nofird. vt fupra expofui. poteft cllc dc omnibus cognolcibilibiu e .FidttiL '. d Secund6 probat.vt patcbit in j. qu6d poteft cfle dc omnibus rcibilibus. 8cc. . quo^d repugnat ei : fed adbu funt finita intelligibilia : licct potcncia pof- tclligibilia.&c. imperfcftcfupplcns viobiedti Theologici. Dicit licct hic potcfteflc icrminctur ad cflcntiam. /n in- lupri cxpofui funt adluinfinitain intelledu diuino. fub racione Trinitatis. modo tamen przcxpofico . omnibus cognofcibilibus 6c hoc loquendo decommuni lcgc. puta confufam. fui in quxft.quiaThcologia nollratantum eft de complcxis rcuelatis . Secundo modo dicit.contia fan- ibi ficundMmaUepiot ncm Thomam. mod6 fidcs. fed dcobiedis infinitis inentiiate. QuiaDodor difficultas. vt adu infinita incclligibilia: fcd intelleifiui creato non funt adu omnia in- c^ent adu intelligibilia intelle^aui crcato . ita qu6d non vnum poft aliud : & fic intelle<£tus di- uinusecfpicit iUa . {kis infinitis in mijira Je f»- : vt Thcologi loquuntur:fcd habetur notia de €i\im Paucis refpondco fecundtim aliquos.dicic qu6daniira Chrifti iftis numero. fub rationc Dcicatis via dem ctft.aliudquiddc poflTibili. : cet ex fpcciali priuilcgio poflit cfTc plurium in- : non poflumus habcre .vt fupra patuit. quod nominamusDr«»j. qiiorum termini funt nobis naturaliter noti vt puta. 4DifiUult». catia Theologia Thcologia fit dtf^omnibus ? Diftinguit Dodor de & Theologia in inteilcftii Bea- uinaeft ratio cognofccndi omnia cognoicibilia. naturali eft : & dc fado cft ratio cognofccndi omnia intelledkui diuino .qu6d fuflicir.j. noftra .i. Polfet ctiara dici & fortc magis . ciim nullum intclledum crcapofito quod poflit niouctum pofllt mouerc re.pro nunc tamcn dico. noftrx eft Dcus fub ratione infinitatis:& talc non continet virtualirer. Item. Tamen omnii Theologia . difFusc pcrtrsdat quanciim ad illos refpedus .Quod auicm Jiue ccundum communem lcgem non pofl[it clle de fimplicitcr dc dubic loquatur.^wf/?.eftcrinum. dnmnibiu. Hic Dodlor z I. Ke^tnfio. dicitur cognitio Thcologica.QusEftioIir.&c. obicdlumTheologia.& dicitur fidcs:multa aut cm co- gnofcimus pro ftatu ifto led cx euidentia rei non pcr reuelacioncm. "^ 0"it refit. qux funt in facra Scriptura li. an fit capax omnium inciHigibilium fimplicitcr .vt fn- haberealiquam cognitionem imperfc(Slam. fubVatione Deitatis & talis refpcdus non potcft cognofci . non conti- puta fi darecur linea infi- numcrus infinitus ccrtum cft. %. & plurataliainfinitapofTunt intelli- gi ab intcllcdtu crcato quead : fcd dc hoc difFcratur vf- }<). NamThcologia noftra«ft tan- tijm dc reuelatis.Theologianoftrade fadonon cftadlualicer om.vcl : Angeli.qu6d fint eflc infinita intelligibilia b : nSM.Eft eciam cognicio omnium quancijm ad refpe(5bus:pura creacionis. \3qu6d aliqua alia Ci. Hic Do(fkor duo dicit de Theologia noftra vnum quid fic dc fado.An ftance hoc.i.dift. fccundiim aliquos.provt virtualitcr. DeTheolo^UAHtemmftra.fiue rcuclatio.ve! Phyfica qaod fit qiixrir.dift.quod omncm enticatcm . pcffet cauiarccognitioncm dillindam cuiufcuncognofcibilis.Dc primo dicit. vcl quouis modo limitatam.quiailla funt infinita.accipiendo & littr necTrinitatis Sed hic occurritdifiicultas.& rnum.qa6d non comincrcnt emincnter entitatem hominis .de infitnobis peraliquid. \ich pateat folutio ex fupradifubicfto Theologiat. NaniDcus fi vcllet.Sed "*y^'».i4. ita quod eilcncia di- in fc. uUip »h omnibus.vultcxprefsc in inrelligibilia ).& n6 fub pra pacuic:qui poteft ratione alicuius attributi.qu6d Theologia noftra ttoffra noftra non .i^.Priin6. (^ ViatotMm fit luntate diuina . vt pacebit in quacft. Non cft autcm omnis cognitio in intclled:ucreato:quiapoceft cognofccrc lapidcm.</. loj COMMENTAKiyS. infinita a» terminis in confufo. non poflunt cognofci ab intellcdtu crea- loqucndo dc nct infinito in gcnere. (vt ) Sc cft. Mecaphyn- rcicncia puia dcquiburdam cognofcibilibus. ncc cil inconalio lumtuenicns quod idem fciatur in alio .qui terminacur ad efl*entiam diuinam.iti$ quantum fpiffitntin- : de omnibus quia omnia cntia. libus:vt puta fic diccndo aliquod cns.Qiiia notitiaTheologica noftra incft nobis per rationem obiedi TheologiciraUtcr non diccretur notitiaTheologica fcd.vt hxcvt I patet i» i. becurcognitio Dcitatis. immediatc fcquenti. 4 ^ r. ex parte fua cft : & : & ne. Tuni necpervirtatem to.vt hac:fi tamen clTcntia. ^. i. quantijm ad aliquos refpeftus : vt quia includiint refpedum tcrminatum ad Dcum . vt expofui in q. nem Doaoris. ita : quantum ad rcuclationcm gcneralem cft eorum. nium fcibilium fed ficut Theologia Beatorum feiHiimrn (3* de fa(3:o habec terminum cx voluntatc Dci rcueftontodo fii tmnimm : . Refpondetur . i ProL ccm .exponcntes hic Dodlorem . . f SicergOfVtveredicaturtTheologiaefideomnihiu : nem (tr efl : omnu cognitio non includens tmperfeliio- & ideo in intelle^u Dei non eft omnif cognitia.vt ^(wrerminct rcfpeftum crcatutx.&c. vel fucccflluam . 1 & Doftor in 4. ^EddHbiumtfl.<ii/?.probatduplicitct.adhuc oporicret oftenderc . tantijm dc illis complcxis.7. vcl abftradliuam .2.qu6d Deuscft trinus. & noftra & tcrminus prsfixus a vo- Tinoligi* lantis tttuorum.nobts naturalitcr noti: tcUigibilium.qu6d Scc. quiatunc infinita numero. vel nita. cognolribiba poflinc oftendi in tali per rationem fubicdli illins j vel per rationcm propriam calium cognofcibilium-. . Primo modo ti. nifi Deo prxcognico vt fiipra cxpo: : €^<//. loquitur fecundum opiniopropriam.j.quia fcibilia Sed hic occurrit non funt infinica. 6tis in qiixft. pofito.vcl craiplura talia nenter continet omnem entitarcm. Cijm dicii : .qu6d iflo i.J.qu6detfi ad intentio- intelleftui diuinofint adbu infinita intclligibilia : quia eflentia diuina oraniaintcUigibilia adufacit intelligibilia. virtucc obiedki Theologici poflunt cognofci. & vt accipiuntur a fenfibi: etiam tiBtS» finit».licct ab intelledu diuino pofllnt cognofci.ergo.& ab intcl- poteft videre infinita in eflentia diuina.Alibi tamen tenct. ibi Tumpropter dtfcEltm infinitum extra gcnus.& cognitio cuidens non polTunt fimul cflc rcfpedu eiufdemob tGti . &c.ctiam per morionem propriam:& ide6 non prxcisc virtuceeflcncix diuinx. quod non loquicur hkdeobie- An Theolofin : leStn crcaro fuccefliue cognofci pofTunt.fcd hoc nou facit.& vnus:non cnim ha. HicdicitDoftor quod Theologia tam Bcatorum quam. licct refpedu intcUcdus creati non poffit cfl'c ratiocognofcendi omnia . quia pro ftatu ifto notitiam diftin£lam obicfti Theologici crgo c De poffiMhate Theolofft Dodotquod Thcologia : illius habetur noticia Theolo- gica noftra.& ficcognicio omtiium fcibilium.

& ficutilli refi)cdusconfuscconcipiuntur.^.& communi lcgc. : ftriEle l. * Vtrum Thcologia in fc fic fcicntia vtrum ad aliquam fcicntiam habcat habitudincm aHquam fubalternantis.quia dixit quod de poffibili. V X TA hoc ^uaro .nifi Dco Ipcduumc^fufa. Rrlptnjit.tunc Deus.Et hocidem/n^.qu6d dependet a Deo fub ratio- plexis.Piiet. & tunc quarro eft dc omnibus . : li.fcilicct. per cqnfequens includit impcrfedionem patet. vt diftindc con- reuelationem:quiacognitio talis habctur virtuie primi obicdi Theoiogici . Hxc apparcnt ex definitionc Scire primo Poftcriorum.i^.vt hxc.ad i.tjuaft. qtufi. Et iita eftfortevna ratioy&cc.i.qu6d cft dc omnibus dc fado & lunc fcquitur qu6d cft dc omnibus refpc(ftibus crearurae ad Deum dc (aOco.quia fcientia caufata per dif.^pdUy. . in fe fit fciemia JUhalternans vc vt tamen ab illo depcndet fecundo modo. Sentent. LaTERALiS.Scd tisjprobatur.virtualitcr inclufx in Dco. Durandus primo 1 . vcl virtutc alicuius illis ceptisjautconfusc coccptis. ^fturfumht. Ke^mfi». Sequitur.quorum termini naturalitcr \ nobis concipiuntur.eft tantum dc his com- Alenfis 1 .quiacognitiorcfpedtus non eft dc c6muni legc. aut intclhgit.quod de fa<ito cft de omnibusjloqucndo de refpcdibus confusc conccptis:<juia in Thcoiogia noftra cognofcimus . & pofito quod ipfacrcatura cognofcatur in fc pcrfedc. quia cognofcens imaginem fub illorefpedtu.c. ^"«'''W'»»- & : quia ex quo caufa acqniuoca eft cfrcntialiter pcr- fcaiorefFe(5tu.dr ^ua/i. i Diuus Thomas pritna Summ<e.qu6d dicitur cognitio Theologica.Si 7. bus. quancum ad vlcimam condirionem tioncs cft fcicntia in fc . ita& terminus rclpcdus quiaconcipituraliquodens. fed f*^J*^*"^' . ii.art.Theolofcipntia . fic taadcognitumpcrdifcurfumfyllogifticum..uifi prscognitaTrinitatc. fciliccc quod fic cfFc(9:us zquiuocus &: cciam poccncialicacem ex parcc inccUeiStus rccipicncis ergo Theologia in fc non cft fcicn: : tia .pag. duplicem im- perfcdlioncm.Scoi. quod omncs extre- VMm. qu6d efFc^aus erit eircntialijer impcrfc^tior.Si primo modo.ij. qu6d fit pcr dif(Stor gia in fe non cft curfum fyllogifticum. : cftrclatio crcaiura. & dibi & hic etiam tenci^idcm./'ro/o^/. nc Deitatis:licci ctiam dcpendeat a fundamcnto: ca. .fcquilur.i.i^.6cc. & cognitio ftinde cognofci.giuia nec g dus confuse concipitur:ira & terminus rcfpcdns. ET V.vt fuprapatuit/^*/*»//. neccrtario cognoicit ilUim rc.d.2.(ju£ft.part. *'«w.qu6d ttonesfcien~ Jiimj>ui.Prologi. quod refpedum. cum dicit.ioncm cx parce fcicntiac .t. Ad primum dico.quaft.j. 1 ^. aut talis cognitio Theologica refpedibus.dicitur Theologica. adhuc non fcquitur . COMMUNTAKIVS. IV.necctiamc6fusc.i. quia vidctur quod talis rcfpedtus non fit prascise Theologita.B. quod potcft cifc de omnibus.7. lioc eiuodl. TrimnmdU' quia fiThcologianoftra eft dc omnibus fcibiliiiuin.hoc eft. quatum ad rcfpcdus fupradidos. de May. Vltimum. quem diiUncacnonpotell cognoicc- ita quod talis rcfpc- potcft clfc : prxcognita diftindc Trinitatc : vi patet k Do(aorc»»^o<//.vt patet aDo(5korc </»)?. potcrit diftindc cognofci i nobis:patct.vt fnpra patuit:& fic contradicer«t fibi parum (upra. &in}.vcl fub- x6. Dico tertio .quacro.abfque deccptionc.Ft3inciCcas ^ .ita quod notitia ralium rc- fertur ad Ttinitatcm.i<^o nee rationeima^nu.quia rclpedus non fupplentis vicem talis obici^i . vcl virtutcalicuius fupplen- tatis.Tum. fcd etiam a termino:ide6 cognofcitur tantum per 6.^£ft. proptc). Primum.Pro/.&in Q^ iESTIO SeeunJa dm. apphcailccrnatsB GiKatftor jitnt condi tiit & V X T A hoc quxro. de quo fupra di- ximus.nifi fi potcft ^ nobis diftinde cognofci fub rationc Dci- obiedi theologici . : vc patet pcr vcrba fcquemia Dico primo. ij. 1 Phjfi^.PreUri. 'vel .i Richardus p^ime Sent.ScitntU ttt curfum fyllogifticum cft cfFccaus asqniuocus . caufatio fciencia: pcr difcutfum a caufa ad fcicum.Poft. ? pca. ctiam diftindc conccptis icd non dc communi lcocfed magis cx fpcciali priuilcgio.& dubicationCjde cognito ncccflariOjCaufata a caufa cuidcntc intclledui. Vtrtfm Thee- logiainJefit/cientia}Dicit Dot qu6d quanttim ad iftam conditionem . faltcm confusc. quia npn habctur prascisc virtute potclt di- & tcrminus diftinfte conciDcus piatur. ad crearorem.^. . non tantijm dcpendct a tcrminojfcd ctiam a fundamento patct <i Dodtore hic.adqHodeJtreJpeOMy(c\\icct cfl'entjam.tuncdiftindepofluntcognofcianobisverirates Thcologicac.Prologi 104 C^ tH Gluodl. Probatur. quantum ad hoc.q.ii.tuc ficut talisrefpe- Vtriim T^eologia : Refpondco.terminare rcfpeaum crcaturs ad ipfum . fciencix . quod quatuorincludit fcientia ftridc fupicognicio ccrta.quodno- i : Hic tamcn occurrunt aliqua dubia. Aut loquitur dc poflibi- minamusDf«»».-«rr. vtrum fit fcientia JHhalternata» w.j).fub rationc Deitatis. fcilicct .Aureol:/» Prol.quod tan» rum fit pcr rcuelationcm.& fic patct litera non diciturThcoIogihuius quxftionis.^i4. Secundum dubium cft. cft. quo rc- crcatur^ depcndent a dus cundo . Dico fedcomnibus .includic impcrfc(3.vt patet a Dodorc ^. quod relatio creatura ad ipfum Deum cognofcaturrquia cognitio lalis non tantum dependet a fundamento. fed quancum ad alias crcs eondi- & in incclle(%u diuino.

ftd quod vcrbum noftrum non fic aunoritate. Auftoritas Auguftini non cogit . Secundo. ne:patet dc Tlieoiogia in intelledu diuino.f. . quia omnes conditioncs fcientix verc ^"^'^' concurrunt in cognitione Bcatorura.c.ScdfufficitadverumdifcurfurafucceIIio »»-«»1 tntrm przmiiTarum.i. €untes .fcilicet qubd principium difcurfus fit naturalicer prius nocum. & : . per confequens & naturz .quac rcfpicit tantum clTcntialia in Dco. videndo quiditatem iiominis in iumine cf- feniizdiuinar:&ficdifcurrercappiicandocaufam per difcurfum fyllogifticum ad ipfum fcitum.nnc quafi caufa. ThttUgiMtm /* ""^* '"'"'* eft in potctia modo ab cllentia diuina. fiue eui- dcntia prius natura habcatur. "T TTrum autem/ctentiM/tt tjuantum &c. vt vifa in eflTcntia diuina fcd omnis vcritas caufsLta. & figura & terminatiue ipfa con- ^**'" mi(ra:quia talis fucccflio tanttim cft in intclicau ^jl'^.qu6d przmiflz ^ fi>n<I»raentalitcr. ab : aliis in 1.Dicitur.per quem acquititur vera fcicntia.qu6d in intclledlu Beatorum Theoiogia pollit dici fcientia .i.Similiccrpotcftcxponi audotitas Auguftmi dc vifionc bcata. tinct vircualicer vcricaccs .Qu^ftio 105 1 1 1. quia tantum przfupponit cognitioncm tcrminorum.requi- tiorcs:& conciufio fit nota per notitiam przmiffarum. fcien- tiz.gj.Naro ficut intelledus diftindc cognofcens horainem. vt vifa in eirenria diuina . Scd oppoficum videtur quia quiditas fubicdi in quocunque luminc vidccur .quialoquitur Adj^ugufi. non cft ncceiTc . i caufata probatDoftotiwAoc r.Et vltri in difcurfu fyliogiftico. a. ncc illud intcndit alTcrcre. cap.\. ab Atia. conquas poceft facere notas intellcdui paGTiuo a tali obicdo.^'^^'^'J^^V lcm . zqualc vcrbo Dci. vt priiis fint raagis '•' * notz.fuut haberet de eedem obieCio inintclicdu quia tuncdiftin- fiue . inintclledunoftro per aliquid prius naturalitcr notum caufatur pcrdifcurfum: quia difcurfus non rcquirit fucccfiionem tcmporis ncc ordincm ipfius . Fortaffe 1 diuinis dcpcndct fuo C H O diuina . a r. pore conciufio vei quod priilis tempore lcia. & COMMENTAKiyS. ita quod Gtnt. *p*ru"ridn» fnrt tsatum.Qu6d recipitur in intclie6lu.InT>f»nitfi tur vna przmifla . quomodo Beatuspoteft fcire homincin cflc rifibi- dicit Dodor quod difcurfus^qui forconfequcntis ex anteccdcnte.'P**^i*'*- rumdidinguitur fpecici notitiacucluiionis:patet C\c potentia receptiuaadilla. quantum ad omncs conditioncs fcicmisE . y. : efTedus iit eft in SedTheoiogiainfe. de obicAo neceiTirio . &c.quiuocus. V deturhicDo6koradhocdeclinare. qnia notitia prxmiirarum dicitur notitU propterJe:c\u\3i vero concluHonis (citz per difcurfum cum dicitur/ciVwrM.i.vt fupra patuii.UsUy.vcl euidcn- ritur.poteft ftatim formare prxmif- Difcurfu* ng maliccr eft iiiatio "ff^T : «otitiaconciufionis poteft verccaufari ^ notitia Secund6 t. farut&aforma ryliogi(tica:fednotitiaprzmina- diuino. clufio) . caufata a catifa euidentc inteiiedui:quia noiitia proprietatum in impcife€iioncm ex partc intcllc- S : tio ccrta propter przmiiTas. fiue & poftcrius tcmtempore fciantur przmillz .patec.poris. fcd ordincm . potcft idem facere. etiam qaantum ad iliam quartam coiiditionem: qiiia poceftacquiri per cauiam appljcatani fcito per difcarfum. Tum etiam .ficqu6d intelledlus Bcatividcns in cffentiadiuina .tamc fcientia. cejjionctem' Hoc poccft conccdi .cumdicit/«rr4i//»/. inteMe£iM. vtpatet in liteta Doftoris.dt D. putaquiditatem hominis .ita videns ipfum hominem in circntia diuina .^.dcTrin. Th»iundus. dubium tacc . quam notitia .& applicarc illas conclufioni. naturaE.<\yihA Aug.t^^ impetfc6to. & poftcriiis rcmpore alia prz. cogiiitio J . Si jgiturquiditaslincac vifa in lumine naturali.i «. Et ciam dicitur ab Aog. poteftnotas facere veritates in fcinclufas intelledui noftro .f»jVo intuituvidehimm:A\co.&: vt fic fic caufa- D!fcurfta nopetitfiic- tiuum alcerius cxcrcmi difcurfus.<^.quoad tres aiias conditiones. cum forte.formatz in *^^^'^° modo. quod non. non rcquirit furcclllonem tem. L I V M.&hoceft impcr- ( inquic ) non erunt ibi volubiles nofird cogitationes atque redeuntes ^fed fcientiam nojtram vnico intuitu videbimus dus Bcatorum non difcurrcc : & ica non habcnc fcicnciam .cuius eft. virtualiter continet veritatcs.quia caufatur a notitia przmif- fcd^ionis.vcl 1 fcilicct (\ao6i fiiemiam noftrAm^\c\ obiedu 41. Vi. id cft .fiucpercuidcntiamprzmiflafii:&ficpatet Ias. fcd fcicntiaTheologicano includit impcrfcftio- Aus quia fcienria ver^ caufara.cum ftt accide/is. &c autcin fcicntia caulata per difcurfum.Duhium fic cft.vt fubtilicer fyllogifti- & cft proptcr aliud teliedus aircncit conciunoi : modo uino:nccetrani inteiicAus diuinus . cx qiio talis quiditas . alia crgo intellc- quantum ad iftam quar- tam condicioncm. quancum ad quarcam condicionem in intcUedu Bcaco17. veritatibus inclufii in ebieSto vifo in effentin lumine naturalt vifo. ' fciencia . pari rationc . intclledlus aflentit przraillis propter fe intellcdbus gucrctur efrentiaiitcr ab c(Ientia.cuiufmodi cft intcilcdus noftct con.& inteilcdlu di.nuiio tum quia talis notitia pracmilfarum vocatur . talis veritas concipjfionis. dicic Beafum habere fcientiam difcurjiuam de VTrum autctn rum.Ec videcur 6. vc a caufa. fcd naturz tanium .Poa..quantumcunqucvcrbum noftrumficpcrfcdum. dubitatiu^ .&c.loqui- turdubic. ncritia przmiflaruro.necinudintcn^it aflcrcrc:fed quod vcrbum noftrum(id cft.eft duz przmiirz. vcl cuidcntia conclufionis. per Auguftinura decimoquinco deTrini. videlicct quod Bcatus vcrc potcft habere fcientiam Thcologicam . qnia cftcogni- nocitia quia in- : eft rcccptiuaad iiinm:cum talis fcientia fit (impiicitcr idem quodinteilci^us diuinus :.

dc con- eitndu/n.uo.«iam di- <5bus Patris fic notitiam omhium.& pofteriusnatMr^aliud obieAum: eadcm noti- . ita quod notitia pramiflarum fit euidcmiot notitiaconclufionis.titi« gcoitar. text. ifte i. nitio fubicdi inaliqua fcientia fit ^jrtfio. quod fonat impcrfedionem cxcludcndum ficpotcrit difcurrerc a pra.ic fic nqn negatur. Deo in rcfpcftu ad crcaturas cxtra .cui vna proprkus potcft cflecuidcns exeuideniia turfm pofler diuerfificari fecuhdiim alium* «quale Vcxbo Dei. qui uinam.quod et«i3 pofito. ^ aliud dubium cft in SEd faria. if- mouctintelledtum diuinum ad cognitioncm otn. pofteriusnaturi ad ^oniKttlUffm clufionem.quiaDo£tor y\Atin/puft. pofterius naturi quiditatcs:vcl quidpriu? natu- gi$ Setnml».ita pcrfcft^ ad cognitioncm vniu$. viJ* Mii4rit.qu6d intelle(^u* beatus crcaius vna fimplici cojMiutione poffit co- patct. j comparatur intclledui cf eato.vr tcrminatur ad conclufione: quia euidcntia conclufionis eft ab euidentia prae- .tj.in quo proceditur a magis noto aJ mintis notum .quas brcuitaris cau* fa pcrtranfeo.EC' : .& conclufionem.vt infra patcbit difi.d.patet inteUtililt tU- qupmodo tellcdlu diuino . i Quodautcm quiaquantumcan- & pcr obliuionem dcleri. Si . quod Dcus fub ratione lisjfit fubicAum Thcologi* Dci.imTTUcUateprtcedente ywAt quod cog- ncs.& prasmiflGis.qu6d intclledlus diuinus cognofcit omnia . non vidctur poflTc clTe rcientia. fnbie6lum talis & minari ad pratmiflas. fecundum aliquos . quod prius natura aliquid cognofca: aliud ?. HO L I V M. ca. fcientia erit notior. cum .(iuc : . quia omnia. vcl miniis euidens.. quia omnes articuli dc incarnationc funt dc contingcntibus. quia hoc dicit impcrfciaioncm potcft tamen ibi cUcdifcurfusfyllo- non i m quidiratis.^ j.ii.vel miniis euidens. qui poteft habcrt aliam noiitiam rcfpedhi pracmifl*rum. hoc non cft Terom in intamiim poteft haberc vnam Dico terti6. : vnaintcileiStio tiBigiud» difftrt iietmto^ intellcdu diuino. omnia in cflcmia fimplici cognofcere riii^iXtikDodi. in intello9fu diuino prqpric diicutTus : vidclicct qui fit a magjs noto ad minus notum. Hic dico.i9.qux propriiflflmc dicitur Vcrtualiter. de Dcita. dant imperfeftioneni.fiue non.quia iHtelle- prius natura cognofcit ellci. Stiuni* ri- omnia.ln- Practerca.qu6d ad vcrum difcurfinn.& ibi vult.Qtiedlib.petit necefiitstem in obieifo: magis apmilatur habitui frincifiorum.in i. Bxplicat hene ^uomodo eoHtingeMtiA.&certa. quod cognitio dicit tclleaus vcro diuinus fubiedi cft pcrfcftiffima in fcientia cuios cft fub- adlu cognofcat icftum:& in ej.vt dicit Doikor f s.(frin §lMdL^. " T>ubtHTn fi- fic ifta quaeftionc 5 quia ficut ad Thcologiam pcrtincncneccr> Quod patct dc Thcologia noftra.ficut alleSum diititerius ira quod cognitio vnius non dicitur eui. quia foffuntfic videri in obieito Theologico . i fcnr ctiam aliz difficultates. fitdencceflarioobictSojhacc cft conditio obicfti quc fcicmia fit dc ncccflario. : non ramen poterir dici fe realirer.&poftcriusna- tura veritatcs inclufas in quiditate homini$:non tamcn ibi eft difcurfus.& conclufio- & quodammodo prius naturi prxmiflas & proprcr aliam. Dico fecundo » quod . vUiuirftiiM.Nam cflcntiadiuina immcdiatc Queniodo Dico.vcl identicc)non .An Deiufit fifbie^um Thetlo- gufnhalujHa ratione notitiapoteft ter- Ex hoc enim quod tetminatur ad propofitionem primo notum . ntfiit tmnim.cum TtrttM. quod notitia conclufionis fit verc catifata a notitia prasmiflarum tota autem cognitioThcologica in intcllcdudiuino. ertMtm vnic» vcl minijs euidcns:fccundura ramen diucrfas tfer»3» prtcegminationes potcft dici magis. nec in & & ctfi pofterius conclufiones fimplicitcrdi- ftindior cognitione cuiufcunqucalterius confiper confcqucns talis derati iu tali fcicntia . & contingentia.ralisdirairrus a ^cato intcllcdu. licct & alium rcipcftum ad aliud & buin Dci^qua: uotitia pcrfcctiffitnc cxprimit ipc- non potcft dici magis.& rainus nota. 7. non cognitionis ipfa in fc poccft cflc concingens.num.& fimiliter inrclledbus diuinus:tamcn intellcdtus cteatus por terit difcurrcrcamagis notoadminus notum:ita quod ead5 notitia. & omncfn pcrfc(Sbionem intrinfccara & ra cognofcit quiditatem hominis. vt in eflentia diuina clarc vifa & non vnum pcr aliud.i(l cft. requiritur.dicitur proptCr aliud euidcns. tio diftinaa ti^taxXx & contentoram in .nat»funt habere notiti/im certam . quod non cft ibi fucceffio fccundum prius & pofterius naturi .i. aliam fit gifticusjfic .& prius natura ilifficul- €th Doftoris. Prima.in illa C{.vt terminatur ad prjcriiiflas erit euidcntior fc5pfa. continet vcriratcs neceffarias Theologicas :ergO videtur.1J.tj. i.D/^rw//*-. vt fit vt patet l ejl in Et cx his. c^uiafu accefta. difcurfu. diui- vnico.vtpertsnent ad Theologiiim. vt aecipitur a Philofopho . Et qaod intclledus beatus creatus pofflt vnicd adu fpeciali . hoctantumcritverum. com.ita qu6d proccdarur a ma- iit : & quod notitia vnius hxc omnia inclu- miflarum. nee & aliam terminarione:quia omne cft ab : eadem fibi* vt patct in S C Dico vltra. .cft tan- tum IntilTtSm . pcr fe notam. In Theologiaetiam Beatorum patct. dcns proptcr cognitionem alterius. vir^ dift. . Ncc valct dicerc. cognofcibilia dc Et ex Met.«t/?.cx dcfinitionc fcicnria: crgo non viquod Theologia vt cxtcndit fc ad omnia ifta contcnta poflet habcrc/ationcni tingcntibus autem dctur rcicntix.dicitur proptcr fe euidcns : vt vero tcrminatur ad conclufioncm natam ficri euidcn- vt tcm ab alio.& forte alias dcclarabuntur. i. gnofcerc pratmiiras.& & & conclufionis:tamctt : tur.qu6d infeicntia perfedioniseftqu6dfitcuidens. Sed hic occurrunt aliqua: difficultates cx di- 4Trts noto ad minus notum a caufa notitia: altcriu«. ctfi in Theologia fe poffint formari pramiiTe^&ex hiseduci condufio .&C' ^omtJo iif- Dodorc iti tia motiam foequndara.ck diftis Do£loris. quod intellc6ius diuinus verc difcurrat a magis noto ad minus notum. magis noto adminusnotum.i^.finti» dimins meMiMtiMiU nium.& fimpliciffimo diuinm in i»- magis . tamen cognitit de eis non efifcientia . .Prologi1 io6 B» r*tt»n$ HCcHrf'*' trU fuir. quia oppofitum probatum eft fu- 6.qu6d Thcologia Dei fit euidcns cx fubiedo : ita quod /id>ieSi» Theologi£ tktti.Licct ergo realitcr nbn dicatur rnagis. funt de contingentibus . euidentem .

quod Theologia fecundum fe eft fapicntia:quia de tur epinio' Vilio . 39.qu<im Beatorum.vt patcbit infra d. ncceflariis contcntis in ca ipfa habet COMMENTARI I. tffcientix pofitam /» i PoHeriorum quae rcquirit neceflitatem obiedli. quam fcicntia.&: cuidens.quz eft dc obicdo TCre necelTario. Si igitiir aliqiia alia cognitio cft ccrta. Tljcolo^ia cfle fcientia quia cognofccrc contingens vt ncceflarium non eft cognofcerc continfecundumfe gcnSjtamcn fccundum quod aCcipit Philofophus fcientiam 6. &c.quarquantu eft defe. &: neccflitatcm .qualis eft fcientianoftra:obiediuc tamen illa. Vnde notitia contingentium(vt habetur in ca) magis aflimilatur intellcLlui principiorumjquam fcicntia: conclufionum. beatum conditio obiedi. poftcaufat aflenlum. 8cc. opinioncm. & pcrfeftc c . & /« vUitrt phantafmatis.& ncn habct cuidentiam mcndicatam ab aliis prioribus.jp. cura fint tantum a detcrminationc diuinz voluntatis. fiio modo.^„„„11^.quia aliquando corrumpitur in nobis^fed mtlitcoHftn' . - .vt infra patebit «i.quae cft dc ob- tU. Scd nunquid ' corum cognitioeft fcicntia?Dicoqu6d fecundiam illam rationcm Cap. vifionem huius vnionis detcrminatc a voluntatc diuina . }. Quantum cft etiam cx partc ob.&c hocreuelato . ad quam vilionem claram ft. quia omnia contingentia Thcologica nata funt videri in primo obiedo Theologico .bcnc poteft cflc fcicntia quia cft habitus. non poteft de eis inde. veritatis contin^en- 1. Quantum autcm ad contingentia habet euidcntiam manifcftam de contingcntibus in obiedo Theologico vt in fe vi{is.in hoc fupplcntis vicemcfTcntiz diuins. fcilicet dcterminatio voiuntatis diuinz^proptcr quam determinationcm dicuntur habere. Hue eft afftmilatur vt comparatur ad intclledum viatoris: tio fcientiz:patet. qu6de(Tentia diuina cft ratio formaiis caufandi cuidentcm notitiam talium contingcntium in inEjfnuUdiiii' tclleftu fuo. vt fuprk patuit plente videtur (it de obiedo necelfario vt Doftor duo:primum. : .& hzc cft ccrtiflima cognitio:quia non tantum videntur contingentia illa. nata funt habcrc cognitioncm ccrtam . vt opponi' Magis tamcn propri^ potcft dici . & ccrtitudincm &: obicftum altiflimum. &: quantum eft ex partc fui cuidcntiam pcrpctuam.vt diuiditur contra efefeipietia.quod perfedio- quod non.&p6ft voluntasdiuinacaufat notitiam vnionis terminorum (ob.&. & quia tantum per rcuelationem obfcuram.&: quantum cft dc pcrpctua.cim non . fariis acqui» tura cx fc cft igitur contingcntia. dc communi lege. . nia contingcntia Thcologica funt nata vidcri in primo obicdo Thcologico dcm naca cft vidcri coniundio iftarum vcritatum contingcntium.- fcurc tamcn) & inprima cjuaft. Patci refponiio in litcra. non tamcn cx natura rei quia nec : : contingentia in fecontinentur inrali obiedlo.u« lerminorum huius connngemis.fcd etiam videtur caufa talium contingentium. & pcrfcailTimum.hzc non eft condi- nis eft in fcientia. vt patuit ^. Ideft y . vt pcrtincnt ad Thcologiam. in fe eft formaliter perfedtior illa. ttt : tingentihu* teltedui creato pcrfedcfupplente.& vnionis corum ncccflari^ cau. Hoc idem dico de in- lelledu beato :quia voluntas diuina fupplendo perfcdcviccmcflentizdiuinae .Sed pofitis contingcn- tibus cx determinationc voluntatis diuinz.quam fcicntia de ncceftariis acquiiita.um eftincarnaturn: fecundo caufat vifioncm vnionis naturx humana: ad Verbum.f""»*^"**. qua: cft certa.itim fequitur certitudoillius contingentis:&ficintclle6lus diuinus fcit ab astcrnocertitudinaliter Antichriftum fore:vtmagis patcbit mfia. plente vicem eflentiz diuins. Stdnunejuideorum ceinitioefl feientia yScc. qua habita.vt dixi fupra. : . vt comparatur adintelledbum quod fit euidens. id eft. & certa fed quod fit de obiedo nece(fario. qiian.^uamfeien" iedi Thcologici oftcndcntis taha vcra nata funt vidcri in taU obiedo perpctuo. imperfcdc hip- primo caufat notitiam terniinorum fccund6 vo- ad quod terminatur illa crgo cognitio . nata funt habcrc perfefna. qu« tamen ex fe non eft perpe- tua. vt pcrtinent ad Thcologiam . : euidentiam .vt pertinentad Theologiam.& euides. om- naia & in co- fum haOere per- feElkre cog- autem ^ cxtremorum vcritatis contingcntis.diflinSi.perpetua. licct notitia illorum fit ab effcntia diuina:vt talis cognitio compamtur ad intclledum diuinum a voluntatc diuina fup: & Videntur ctiam intelltElui principiorii. quia . Hocidem crit in intclledu viatoris . excepto . 3 9.Ethic. ipfa vi- Ce detur in fc formalitcr pcrfcdior. cioni. . verumdicimus.& fufpicioncm. Ancognitio continOgentiura dicatnr fcicntiaTiicologicaf.tunc videntur ab intelleftu diuino pcr cftcntia. caufat notifi. in nobis habctur certitudo dc fic nifi prius caufetur in nobis aflcnnon eftmihi cui- fus:quianotitiaialis vnionis & fic patct de perpctuitate. quac rcquirit ncccfruatem obicdi. dcns ex natura rci quianatacft cflc perpetua imo eft in intelledu diuino rationoclTcntiar:& in intcllcdu bcato vir: : tutcvoluntatisdiuinz fupplcntis pcrfcdc viccm in intcllcdu noftru fupplenic imclfcntiz .f^erl. H» abintelledu beatoin cflcntiadiuina.nitionern fac euidcntcm ccrtitudinem dc tah vcritate cuidcntc. re : puta. ad Theolop. b yifeo auttnt extremorum & hoc luntas detcrminat velle vnire illos terminos in : iefto ncceftario. ret eiiam contingentia.quod refpicit.ciim Thcologia tam noftra.& quantum eft cx parte fui euidcntiam pcrpetuam hoc patet. fiue cognofcuntur virtute intcllcdus agentis. vt comparatur in- patet.„. quo dctcrminatc velfeitniia. Et quod dicii circa vl- timum j. fcqiiitur ccrtitudohuius continj»entis.Qu^ftioIII. . eflentiadiuina in intelledlu fuo . Hoc patct . .& euidente.vtfupripatuit.Dicit qu»mod(> V ^EialiuidiAiwntfe. erit perfe6tior:mod6 contingentia. Sc vtptrtimm cuidcntem .fed virtute voluntatis diuinz.qu6d decommuni legc tcrmini contingcntis rciielatz accipiuntur. quod Antichriftus erit cxiftens cflcntia diuina caufat : tertiiN. Scd C«Htingetia contingcntia . nii&fujpi- .tia de necef.cuidentiam. confidea .nata funt habere cognitionem certam.de co- S. diorcm cognitionem.

fcientia . vel fal- dicimus. . pcrfedius cognofcerctaiiquod principium immediatum dc hnca. qui lalis praimiirarum . : & confuse conceptts. quod hxc rciencia nullirubalternarur. vnam efUdBiotiem dico.rnie przmiflls in fyllogifmo : & idc6 notitia magis aflimilatur intellcdui. Ad hoc " refpondco quod ctfiMetaphyficus cognofccns diftinftc quidicacem Jinea: vcl totius . nifi ad feipfum vt pcrfcdiflTimc cognitum linca autem perfcdius 19. &clarius cuidens intclledui motoaVcrbo ad notitiam lincae . id eft. ncc fubaltcrnans ditioncs fcicntiae : fit & fciencia fubaltct- hoc patet percon- Nam fubaltcrnatx. nere frefrio . ^fed hocnon : qutanuUa fafiio . fcilicct linca vifualis : ad probandumconclnfionesinPerfpcdtiuafcien- & tia accipit principia a Gcometria . Jn obieiiiene exflicat oftime . Contra ^ Rcfolutio non ftat in cognofcibilibus. ficut linea clarius vidctur tamcn principium vno modo cognirum . fcd vtroque modo cft per fc notum . prae- in PerfpcdHua . Quia liJLjLCCc fubicdum cius pofllt aliquo modo Gontincri fub fubiedo Mctaphyfica:. & . vcl faltem qu6dcon- accipit.principium immediatumdclincapoteftcflceuidcnsinccllcduimotoalinea. vel dc toto. . . quod prarmiftie in fcicntia fubaltcr- nata nonfunt per fe not£ . non AD fccundara * quaeftioncm dico . Subieclum : : : : : cognofciturin Verbo.quampermotionemfui ipfius: crgorefolutio conclufionumde lincanon ftat ad quiditatcm lincas.qu6d Perfpeftiua fcientia fubalternatur Geomeiriae: quia fubieftumGcomctriaccft linca: fubiedum ver6 Perfpe6liuac non crit linea in communi: fcd linca detcrminata per diffcrentiam accidcnPcrfpc<ftiuus talem . f. cognitio eiufdem in verbo.<j. licet clarius dc . necfubalterneturei. quam fcientiac . quiaeuidcntia de contingcntibus non cft caufata a priori- S H O C bus.Prologi io8 timum dc notitia contingentium raui fupra. : : COMMENTAKlyS. habet refolutioncm fuam vltimo ad aliqua principia imMetaph. Theolcgica demonfirari fotefi fer rationem entis Secund. mediata naturaliternota.qu6d fit tniniis communc . . nulla TheoiogU tamcn principia aecipit a Mctaphyfica quia nulla paflTio Theologica demonftrabilis Mt^tio modo g^ j^ gg^ pgj. vcl totum tamcn GeoEaJempro.metrar eft illapropofitio immediatapcr fe nota:nccprobatur pcriftam Mctaphyfici. &: principiorum ftac ad vifioncm Verbi igic\ir ifta fubalternac alias nocicias.nifi vt vidcnturin Verbo. vcl pcr rationcm fumptam cx rationc cntis.hocdicit .quia nulU fcientia accifitfua frincifia db ea. quia non folacognitionc terminorum fed funr notar ^ przmif: inicientia fubahernanre idco habens fcientiam fubalternatam non dicitut propric demonftrarc prepter tjuid. intcndit probareduo. quod notitia principiorum fcientiazfupcrioriSj fic caufa nociciae principiorum inferioris fcienciac.afanfatet. illaautcmhabctur pcr Verbum vifumrcrgo rcfolutio vltimaquarumcunque conclufionum . xquc diftindc ex : . ""^dltina" P^"c obicdi . licct Ita in propofito.i. ell notitia qua: cft notitia conclufionum dcmonftratarura pcr notitiara prsraiflatura. non demonftrat fe alio modo notum .x.quiafi alicui rnaxime Metaphyfic*.ita fpccSiua: vel plurcs conclufiones demonftrarac in Geometria erunt conclufioncm prjBmiflac ad demonftran- fubalternata capit fubiedlnm fubfubiciflofcien- dum qu6d oportct. jidfcientlam /ukaittrnatM tri» re^us- A D /ecutidam a SjLQiot HicPo- milTas Primum. tantum confusc cognoiccns lincam. & quod accipiat notitia taiium pracmiflarum inPcrfpcdtiua crir liac fubalternantis : ita principia fua a fcicntia fubaltcrnante tcm aliquam pracmiflarum : ficut . Prima pars fatet . fcjitiopetefi fg J ex conccptu coufufo terminorum fit complcxio euidcnter vera. quomodo cognitio linex in ge~ licet fit imferfeEiior dr minus cUra quam tamen refoUaturin hanc . Ncc ipfa aliam Nam quxlibct alia in ^'^' fubaltcrnat quia nulla alia fcicntia accipit principia ab ipfa. nifi ad pcrfeftiflimum cognofcibile ncc de codem . ita quod caufa notitia: conclufionis in Pcrfpedliua . vcladprincipia dc ipfa. clLifiodcmonftrata in Gcomeiria eritvna pracniifla ad demonftrandum conclufioncm inPer- qu6d Thcologia infe non nata . Sed tamen Mctaff' P'^ fi phyficus eandem pcrfc nocamperfcftiuscognofcic: &hocmagiscflrec cuidens. vt patet primo Poftcriorum 5 quia non procedio ex pratmiflis pcr fis : fe notis. /&^ *"rbieEl naturalis cognitionis gcnerc . titiacontingentium in ca magis aflimilatur intelledui principiorum. L V M. & huiufmodi pracmiflarum crit caufata k notitia prami/nirum in Gcometria. non acquc clare. quibus omnibus daceuidentiam. I TheologUm noliram nulli fcientU fubalternari nulUmque fcientiam fibi fubalternare. ^ quod addat tali fubiciSt^o diffcrcntiam accidcntalem .\.Et quando dicit in dccUqu6d no- difFuse vltimo . vcl fic fubalternatio autcm rcquirit. fi can^^^ P^' diucrfa mociua vel mcdia cognofceretur linea a dmcrfis . quam Gcometcr. His . pfincipia cntis. Et cx his notitia fequitur . diji. Hoc dc Thcologia in fe.

hoc ftantcprobat intcntom. ij. vcl . hzc cniin magis fpcc^anc ad Mccaphyficum. £t hoc probat Dodor .putabominisinVcrbo.vt fupra patuit. &c. fcdrcfpcftu incellctflus viatotis^vifioBcatorum Cr idemfJMrrnaJiter. ^uarto.qu6d cognitio quiditatis gnitio non . quamuis via na- caufa fic vna nocitia depcndcc ab alia. fcicntia nacuialicer habira rcfoluitu^ ad aliqua principiaimmcdiata naturalitct noca.^. SEdcllquid fi * daca dcThcologia noftraPEfTccnc fubaltcrnata fi calis nocicia darctiir alicui. text. lineaejl lon^itMdoftue ccrminis confu&c coriccpcis . Licccergo ha- fub aliqua ratione accidenfubicftum Thcoloeix in fe. Theologici. hom^rijihilk . vcl virtutc aliaiius fupplentis viccin talis obic(5ti . quz eft imperfedta .& quiditatiua. patct dc difFcrcntia accidentali . tix eiufdcm. illinoftram. DodJor in quod Thcologia ifta racione vnum. c Do^or cefpondec ibi : Ad hoc reifondtf.Poft. nullara habct racioncm caufjf:crgo. rem reipo^fioncm. quiaD. Tertto. ContrdyrefilHtio.^HM ohittur nulla cft fubalrcrnata.ilccrnaca. non tamcn impcifcdior probatur pcr pcrfcdliorcm dat DodJor clarum cxemplum .Nam Geoinctcr b.Qu^eftio 1 1 t. abobieaojvcl fubic«2:o. icc. vldcfui! fubaiternari conccpcis .cft notior notitia hominis.fcientia de Deo eft tantum vna. htmd . ipfa vt Hoc idan dico dc . Dci.patet.an rcfpedliuum. nec probacur pcr iftam Mecaphyfici . ratioriAbile efi riJihiU f. in porcft haberi.ergoftac fccundum cos. vt in luniinc naturali fic notitia huius notiiiz conclufionis & & caufa notitia: ita notitin prarmiirarutTi cft . igi. &c.i. cx folo conccptu confufo tcrminoruin .Ku». dc quibuscft fcicnciaBcacbrum :crgo.on- a. quia non potcft dcmonftrari aliqua &eciam confusc iilo Thtologi» im nacuraliccr non circtcognitioThcologica . fcdnunc dicunc.. Sicur crgo notitia.£nor alia . ' ** . iJ.aitfcientiam (jrfidem tronjfarejimul de eodem. nulla aliafcicntiaaccipit ptincipia ^b ipfii.igicur concradicunc fibi. Ec noca hicniigula.fed naturaDicit ctiam Do£kor quod Thcologia in fc . Secu»do. eft rijibilis rionalereffe rifibitctvcl poteiit fubalternaci noti- non ponimus Dcum .& notitia prsmilTarum in notitiam lertninorum .nifi virtutc primi obic- przmillarum tcrminorum cft : & curali Vcrbo .&:c. fcilicet hMkere Jkbie' ie^um /ii /IthUno . in .i^. vcl Ad hoc dicunr quidam. ncc vna notitia fcitur pcr aliam.prot ($• i. £t ratio ftat in hoc. Thom.& </. timen duc alia conditioncs .tj.njom. quia vbi fubaltcrnata incipic . fciencia fubakcruans & fubalccrnata non funcprim^ dc eifdcm vcricq.^. Tom.6$. vcl prxdica:is rians dcfinir : fcd hxc Stoti oPcr. fc nocam. quia uon cognofcit diftinde ad quod przdicamcntum.vel & fic de proprictas poilec illa fciri uituditie fic. I.vt vifz in Verbo. quiaomnis fubaltcrnat fibi fic quia . & ihi exfofitores. quod cft fubalccrnaca fubakcrnacur cnim fcicn- ? jo. b «.qviam inluniincnaturaU.& Bcatorum. Eadcmcnim propofitio poccft clTe pcr fc nota icrminis diftinftc coiiceptis. . in fc potcft fupponendo Vcrbo. alius proccdat pcr przmiftas pcr fc noquod talis tas ccrminis diftindc conceptis . licct tamcn non clarius eftct cxcmpluni valdc ad propofitum.q. Tcrtia ctiam conditio fibi dc6cit .puta/w»>o^n/7^i7a poflit probari pcr diucrfa media a diucrfis .c^ri^- clle rifibilem clii^onc bcat dcHciunt fic nem cipiutn Thcologicuro alicui elTct rubalceinaca. ft tu» fubal' nuilam aliam fcientiam tentMms. Prrcerca fctcncia dcDco non porcft cfTcnifi vna.quz habetur dc ifta conclufione in gcncre proprio . idc6 Mcca^ phyficus habcbic iftam pcr fe notam . quia maximc fubaltctnarcturMctapHy fic*. ^uod etji Metapijyjicm . pcrfc<^iori. ibi fubaUcrpotcftefre dccifdcm. Geomcterergo ha> bcbit hanc propofitioncm per fc notam linca. pcrnoticiam habiram cx conceptu diftindlo tcrminorum.conclufioni&.& Concra ^ hoc arguitur fic Ifti alibi ponunt quod fcicntia non poceft ftarc cum fidc: l. 1.quia gico pcr principia Mctaphyficalia potirit dcmo!nftr««i 4»t)ff0- notiriisThcologic* . ita quod vnus proccd.%. fcitis. Primo . minus cuidcns dcpcndet a notitia pr«Diiirarum.i. Hac tlaritu Prxrcrca'. hoc eft. txS- DoH»- & & propofitionis CUmm /'""" condufio itadiftiniSbc fciaturab vno ficut ah alio. F. & an abfolutum. illa . naftra eft de eodem obie^o cum Theologia Beatorum. qua cbgnofcitur animal ra- de primam conditionem .vcl luminc. p.in repnrt. quia talis cofubaltcrnare alias (cicntias fibi ens abfolucatn L I ^ V M. tL ad quam fpcciem przdicamenti percincac j &au €ti rcfpediuum . quodquiccftfibalccrnaraftaccum fidc .i. fi 1. Thttlogi» in f*nen»jifmb»lttn»t»j HispixiuppDArtS. Hoc patec . Licct ergo vna fit pcrfi(. S H O C ''^' probcc homincm clfc rifibtlcm .i. nifi tibus. cx concc. TcilicctDcum fubratione Deitatis .ibct hac Eropoficionem pct proprictas Theologisc in fcde fubicflo Thcolofi & fic fcieiitia dc ifta c.noflranuUo modo eft effelfus Theologt* Beatorum. non ftar. K Prxtcrca i. incendit probare .»p4teti)aaJ Thcdlogia iti rcnoneil alicui fcicntiz riib. Mnimat cfteuidentior rali cognita. eft cognitioTheoIogica.& cuidcntiori. Quia cx quo nocicia conclufionis rcfoluicur in nocitiam praetTii(rarum. : D. : . diftindtc cognofccndo illatn conchifionc. non tamc notitia. rali quia .3.art.&: art. ira ficur notitia .qu? habctur in Vcrbo criccaufa notitiz.dift.-ic pcr przmilfas per fe notas terminis confusc con» ccpcis . vc paccbic infra in . qiiod fi eadctn quod conclufio.^^. Sicin propofito. & fiiuilirer candcm conclufipnem cognofcat in Vcrbo diftincTc. fed fub propria racione. Pra*tcrca fcicntia fecundum racioncm caulx non dcpcndcc £i» eji vmH tix : . prardicatur m quid. De trtbus conditionibus fcientiA fubalttrnatA^vide Ariftot.&c. lis. ^uinto non fojfumus habere Theologiam Beatorum^ nec . ciiius fub-icAum eft comilnuniffimum /ubic^ Thcologic in fc & .ptu diftindo tcrminorum ..ficuc nocitia conclufioni^. clarius tamcn in Vcibo. vt in in luminc natuifta conclufionc. & ad quam fpeciem pcrtincai . p^r animal rat^nalc»v. Theolegiam ncflram tton fuhnlternari Theologid Beatorum^ contraDThcm. vt patuit fupra. quia diftindc fciet ad quod genus.

Quzdamver6 proccdunc cx principiis notis euidcntcr . .& beatorum funt cuidentcr noti. vt ^ caufa rcmota. ). id cft . fira nom d*.^. Tum . Patet iHpritfuip4rte. vt huiuf- tnagis notis a fenfu.& bcatorum non fubahcinat Theologi.* Hic Do6tor fupponit vnum. Ccrtum . proccdunt. & fic eflcnt diftin- naniis funt vniuerfaliora. non funt nobis in via euidcnter noti fed .quia principia fubalter' ratio eft ibi eft : Trtttetea /cientia de apud omnes. Quinxitiuo ehihitHahens/lientiamJnhalftat in hoc .poteft haberc fubaltcr- nantem . &. Haecratiopatctexfupradidis. qn6d noiitia Thcologica noftra non dcpcndct ^ vifione beatorum.£tdcbetaddi dcproximo» licet a /y Ilogiftica. fide ftat .patet fecundum. rcfoluendo prxmiffas fubaltcrnatae in praemifras fubalternantis. crgo cum ftat propric . fecundomodo cuidcntcr . modo .Tiim.vt caufa cfFeftiua.& intcUedu. modo notis .quiaexaIiis. quia fubalternanj dcmon^^^^ fimplicitet /»ro^rfr^wd. tanrum punclus eft . videlicet quod fcientix ctiam propric didae funt in duplici otdinc. fed in propofito . Cohtra quam ppinioncm arguit Doftor mcdiis. Gcometria ficut .& prasmifiis .qui dicit. vt patct. non tamen pcr demonftrationcm. COMMENTAKiyS.cftpratcisede cifdcm praedicatis { licct noftra fit de cifdcm per rcuclaiioncm. Maior patct quoad vtrumque:prim6.im noftraiu. &c.& non cumfide.qui nobis in via funt crediti tant^m.quia altcriHS. cum & non cum fide.qu6d fcicntia fubal- & fcicntia fubahernata funt duae fcien- tiar.quia habcns principiadc conclufionc. Cura ergo Theologia noftra fir reuclata. Sccundus puniftu$ cft . fit caufata tia & tota ftct cum fidc. BetuefttrintUi & vtitu. primo de cifdem f non poftet cfte pracdicatis. vel eft fidcs:& cx alia partc tiia n»it*ltdtfti- cec .fcili. ncque c conucrlo viaror poreft habcre vifionem de communi lcgc .quia vnius fubiedti fub <adcm ratione formali &c.&noftra.Thom«.qu6d conclufio dcmonftrata in fubaltcrnantc. quia dc articur fide fit ftatcum fidc cum fit fcicndi^a.quiaalibi dicit quod fcicntia & fidcs non ftant fimul dc eodcm obiecSlo . ergo' . quia conclufio in fi)baltcrnante cftprzmifia in fubalcernata. quia ibi gis notis . *• ^ Mnir*^'^'* ptftff.faltem obie- . vc quiatalis fcicntia depcndct ^ voluntatc diuina. de lcge communi non pro- cedirex principiis prjmo culi fidei .Scd ccrjUtlegiami^ tum cft.in fcicntia ver6 crediti.& vntUy Sc quod fimul habeat fidcm dc cadem conclufionc. proccdic cx principiis noris.& bc^tprum. quod habcns J» fernantem . puta notitia huiu8. qu^ habitus Theologiae ccuelatz .nec vt ab cbic€to. Quaedam prqccdunt cx principiis incirdemeuidcnter notis . fiibaltcrnata non fnnt prim6 dc cifdcm pratdicatis. quia articuli lidci.& fubaitcrnatur Theo- & Dei . nifi ab obicdlo fuo dc quo cft.& alterius fubiedi. vtrumquc . non eft P^'^*' ^ "^1^«aJiquo modo caufataa notitia bcatorum. & .x.quia principia fubalccrnancis funt vniuerfaliora .ie» »fi <Jliucdiftin<ai. fcili- quo.qu6d cognitio principiorum fubalternatsc . QEcundum prjncipale cft ibi Sed : ^ttul cft fcicntia propric di6ba. Et reducitipfumadc0ntradidioncm. ibi fubaltcrnata incipit . cflfcqt ^* r«rM»/. non tamcn in eis> fpd ip fcicntia fupcriori . Prim6 ibi Contra hoc argHiturJic.vel a principiis.& luminc.qux fccundum cos non ftat f«y ^dit^l^. T^rtius Dei. cft impoflibilc potcft habcrc fcichtiam fubaltcrhantem.Tum. qu« cft %'**••'«»< clara vifio huius. Et ratio fcicntiam fubalternacam.& in quo eft. & cx hoc elicitur Primus pundus . quia ibi . Quarta C ratio cft ibi frttereafcientiaftiiaU : dicat quod Thcologia didta .poteft fcirc conciuiionem-SJmilicer. Noncnim fubalternata demonftrat proprietatcm demonftra- & tam in fubalternantc. fibi Nouds T>tttt<^hea' '**"»<"» /* .cum .'" firMm.Tum.potcfthabcre fubaltcrnatam . ergo & & Theologia Dci.faltem quantiim ad hoc. c Secunda ^m\4&U^ ternans noftra cft fcienria propric eft prrtniftain fubalternata (vt dixi fuprii)& per confequens fubaltcrnans . Oj>i D. id cft. fccundum quod huius.&aliis princi^' P"s.quia vbi fubaltcrnans dcfinir .i. vt pater.D^«< eft trintujir vmu.& probando per cam conclufiones fubalternatae. (ine rccurfu ad aliquam fcicntiam fupcriologias nrt.& Deus beati clarc vidcnc. Ex iftis ciicitur. ergo nqn poteft cilc fubalternata Thcologiae bcacorum quia tunc . *f»M Tenidugmt ihiiPrttterea/ciemiti/ecttttdMm d de ^3 TTteologia nelira} Hic Doftor recicat opinionem S.bcatorum." ^^^^^ non. ^«./»/>r*log. /«'^ . &beatusnon potcft habcre noftram Theologiam.habensfiibaltcrnantcm. 4 r.fed illaqu* eft Dci. ' fcicn- a notitia principiorum fubahcrnantis . &c. quod habitus Thcologicus rcuclacus ppiHbilis viatori . vel faltem ab obiedo illius fcientia:. rem ^ii i» fit Ttftioutfcien' di3». puta h^nc conclufioncm . ficordineco^nitionis intclledualis prius nota.Prologi IIO Prjptcrca .».^ forma quidam Scotiftar exponunt dciilolumine. vcl praemiftir. quia ficut viacoir patec quoad Minor cciam fed a fcnfu.id eft. SedTheologiainqupcijmqneinteileducft tintom vna fcicntia. ficut reducit Alfonfus ToI.i. fic bcacus non poccft haberc fidcm. habcns fcicntiam fubaltcrnatiuani & ^ conucrfo. non proceditura mao vcrumque mcmbrum . TheologiaDci. fiue proprietaribus. \> '^^'^^^^^ . & ficordinc cognitio- nis intclledualis prius nota modi non proceditura . iubal^ptnata fcicncias Pci.fubalternata veri •. Et cum dicit Dodlor: Nulla fcicntia dcpcndct ab aliquo vt \ proximo.iIIa vero bcatorum pcrdcmonftrationcm>& fortccciam pcr difcurfum. qu6d habitusThcoIogiac rcuclatac in nobis (ic fciencia propric di^a. qu6d jg rationc fcicntix propric Aidix non cft habcre principia in cadcm cuidenter nota.quia nos folum obfcurc. art. ^gtaiua*^* ergo non fubaltcrnatur ci.«.mod6 ndes rcpugnat vilioni . & pconucrfo. tjituft.vc fupra patuit) : Theologia noftra h*t rationem caufi. quiaarti- qui ponuntur principia didi habitus.qu6d notitia Theologica nobis rcuelata.qu6d Theologia noftra duae fciencia: diftindae ^rum fubieftorum. i.accipicndo conclufioncm fubaltcrnantis.ncc vt h.Thoma: poteft rcduci ad tria pundta . |isreuelatis tit qu6d fcicnciafubalccrnata dependct ^ fubalternantc. luminc : quia talis vifio non eft focma fyllogiftica . fide credimus. iicut icicntiaE fubakernatx . Et modus ponendi S. fcdDcus. . bcatorum. fed fi noftracfiet fubalternaca. licet fit de eifdem fimpliciter praedicatis. non poteft clarc vidcre . Detu tft trittm. Scd ccrtum cft . omnis vniucrfalitcr fcienti^fubalccrnans. quod aliquis vcrc iciat.

vbi dicit . ratione entis rationis cfTct fubieftum fcientis realis. quia nihil ponitur fubieftum alicuius nihil Tum qu6d non fub vidct illara. Probatur. vt obiicitur . eft fubieftum Theologix nofttar. Eihic. . hsc . Iccro s » idem (. non przcc- . aut fcicntia Thcologic4 beatorum terminatur ad iftam . vt clarc vifus Tum iTiodo ponitur fubie(flam . qu6d fcicntia Doo adxquaia non .quia omnis Thcologica. ncs Scoti contra Thotnam dc fubaltcrnationc </« yit' Theologi*. £t quod dicitt eodem modo debct poni rcfpcAu : illa tas in Theologi* Dci. ^eologia Jtt pra^icd? non. & tantum rclationcm fcicntiac. £t multz folutiones huius noui expofitoris accipiuntur a Capreolo . Dttutfitrinusy &_ Sed hacc refponfio non fatisfacit.ff4ef 0»tem fcriftM funt .inadcquata|vcr6 potcft multiplicari. quia Dcus . vt credstu.Tum quia non eftet aflignarc aliquod fubie^um Theologiae beatorum fub aliqua per fe rationcfcd tantum accidcntali . ic fic fcientia bca« ctiam tcs .prz> ceditpcrfe£tionem illius .Ioan-to. ergo vt clare percepta.non noftra. vt paj(ee falfum. vnitas rationis forraalis obicdti. non funt de iifdem vcritatibus.iScab aliisquam plutimfs. quia cft & fic fubicftumTheoIogi* Dei . Aut tcrminatnr ad ipfara . vt clar^ obie<ai vt rcs. Tum ctiam. T. Si vct6 . Multaealiaera* Thcologiz noftrz abfolutc .arguicur. quia obic^um adlu obiici. Sc alia eft ratio formalis ciufdcm obicdti. quia fi Theologia bcatorum eft de ifta vcritatCa vt clare vifa. . quia ifta pofitio non tant^m eft ittipr^bata^ Scoto. quod nuUus diceret. non crit Theologica . icientiz requiritur vnitas rationis formalis obicdi. vt reuclatus.de quibus cft Theoloeia bcatorum. tiim rationem Ad fccundum dicit qu6d Thcologia noftra. qu^m Theologorum . . Cum dicitur Thm. fub ratione alicuius . in fe abfolut^.Tatn etiam.& pcr Theologia noftra eft dc illa. proermio : fcd obicAum huius fcicncix non cft Scotiofer. qu6d fubiedkum Thcologi* bcatorum eft Deus. quoniam fubic^m Theologi^ Dcus. Dim tfttrtnm .fub aliqua pcr fe. qu6d obiicitur . c^t. fubiedlo fcicntiz fubaltct nantis . gg i* Ethic. T I O IV. Q^ Vtrum VoD * i£ S dicerctur fimplicitcr vcrf- qu6d fubie^um fcientiae fubalternata: non addit» Acc. & rationc .vt realis.tam Philofophorum . erit con(«- cnim*-eftobic6lum refpeftu vtriufque ) au^ cnim illc. provt manifefte patct dc vcritatibus articulorum /idci. vt vifa ^fTue pofito . . vt cognitum . .Dcusautcm. in crgo . quia vifioquia quaero . Scd dchocmagispatcbit fff 3. i). tione jt9i$»bifeieft fubaliernantis eft fubieftum. & fic fccunda vifio crittantiim a&us reflcxus. liiis it vna. cft cr- pcrtradlandum in primo Poftcr. quoniam ad vnitatcm aibalternatx.vt ab. fed etiam \ multis aliis. nifi prius fit cognitum . ) . omitto. & mcidem redeat) qu6d & talij eft Thcologia. Tiem. non Theologiapoftranoncft dccifdem veriutibu»» de quifarusTheologia beatprum. yt reuclatus abftrahendo^ claritate. Caut. de Anlm»y ^ concingcns.cuius oppofitum probatum eft fup^^^ Tum. fcd Qcccflarium K x i i.Qu^ftiolV. €d formalem per accid^is .tunc fic . quia addit efie reuclatum . qaia prafupponitur fubic^ vt ipfc dicit {quamuis in antecedens falfum cft . vt obiedli .vtfllatc vifus obiicitur bcatis.i& The6-' logia beatorum vtdare vifa ? Scd hoc nihil eft.F.quia ci fucccdic vifio } crgo .Thoma Tefpoitdet ad ratiog. Ad illud dc vnitatcTheologi* dicit intuenti opera Caprcoli. qu6d fubicdlum Thcologiz noftrz addit ad fubic<5lum Theologix bcatorum . &c.quji clarc vifa. fic in proprima vifio huius .Tom. beatcmitti & 7. f((> quitur qu6d vt obicfkuro «ft in ^raque Thcologia . . vt & obicdlumrquainuis crgo Dcitas fit id cft. & contra cornthuncm viam. Et pcr hoc patet refponfio ad formam argunicnti . prim6 . ergo beatus priijs hoc cnim cft. Ad aliaih refpunfionem .Atfoh.qu6d fubic&^m fcjcntia^ ."&'fic habctur propofituni rationc. vnm .quod non Theologiarcfpedhi intcllcdtus bcati. ao fubr ic6tum fcientix fubalternantis ponatur {ubie^um fub aliquatatione accidentali ? Si fic . Poccft etiam dici quod non .rcfpcdu vtriufque ThcoIogi«.qux dicit conformitatcm praedicati adfubie^na. hoc cft manifefte falfum . vt clare vifam. iCc Prxicrca pradica ponitur cfTc circa concingcns. Si vct6 addat difteret^ti^tn pcr fe. quafi accidentalitcr.fcdqu6d fcientia fubaltcrnata capiat fubiciflum vifus dicat i»n- tionc$ poifent afllgn^i illas & beatorum ^rtuhnk'^ cum DeuS . cui tamen Theologiae beatorum. quod eft falfam.nifi fub fcicntiam: fed illa Dcus ne illa dicitur vfus. Si fub accidit . vt clatc vifus go fub rationc alicuius pofterioris Deitate .vt reuelata. crgo ifta . fubicdum fubaltcrnatae addcre aliquid fubic^bo nantis.icd credorc cft fpeculaciuuni. nec oportet in hoc infiftcre. qua prxcedit illam dit vifionem intellcdus beati & p6ft alia vifione videt illam.ratione formali ratio fonnalis /umptaf.aIia tamen. eft ncccirc . tamen breuitatis causi etiam .& obumbra- quens Theologia beaiorum non erit fubaltcrnansrefpcftuTheoIogiaenofttx. Vttui ? Sc fimiliter Theologia bcatorum ( idcm rubalternantis. vt rcs . efTc nifi III1 torum dicererar per acciicns.</.Qaaero dcTheologia noftra cft de ifta vcritatc Dtm tfi trirnu . crgo non diftierret ^ fubiefto fcientiat fubalternatW. quaero. CSfTM adderc difFcrentiani accidcnuletn fiibalternataB poteft Sccand6 dicitur .qtif ez quo communiter ponitur fubiedhim fcientic Nouui expofitbr S . dicit tunc aliquid fub rationis . firientiz fcientix fub fubiedlo fcientix fubaltcr- vnm Tum id eft . patet ratione Dcitatis abfolutc zOta vidcri . quia nulla cognitio tcrminatur ad obicdum. ctit Aliasautcm rationcs Dodbormagis euiden« non foluit.ToIet. quo.

Finis : crgo dicitur pradica ab bpcre fiuc a praxi vt a finfe .pradica vcro gratia vfus:tum. Cot^tra.dicacur pcr fe fcientia praAica? Arguiturquodiic/^r/^<>fl^.& non. quia fpcculatiua cft ccrtior.fra£ticti autem ppUi. . .fpeculatiuaautcm vltraj^^culari nihil reqtiirit^fecundum Auicennam x. In fpeciali igitur primo vidcndum eft quid fit praxis ad quam dicitur cognitio pradica extendi. i j.Explicat &prohat trescpn- hac definitione Prima efl.Cum ergo qua funt principia didinguendi.& p6ntingcns. habectalcm cxtenfioncm. prd- .naturaliterpolieriorem inteUtHione. caret. diticneS praxeos contentas in . Patct.ltem^ptimo MetAphyCicx. quamfadiuam afpctulatiua penes obicidum.}.49Jnproaem.Matth. Diftinguit enimfcientiam tam adiuam.cjr tota quid' quidpatet if* diuiniifertnonihus qui charttatemferuat in morihta. . fcquitur qu6d finis crit Jpecuiatiua veriias . fint principia clTcndi . Prim4 ditio xii. t. praxU Jlriai. nifi vfus cflct per fc Finis fieculatiu^ verttas . T.Finii Legii eft <j^/7<r(7/o.2.Pra^ica efi minus nohilis. Contra 6. quiagratia .& quod loquatut de i(la. Itcm omni pra£lica aliqpa fpeculatiua eft nobilior. . . Item .nulla autem .probando qu6d fcieritin pra- fccunda .quia ipcculatiua I iproocm.finii pra^ica optu principium efTcndipra^SticuiTi. pro maiore dcclaratione argjiadducp. diftinguit ratiocinatiuum a fcientifieo pcnes obieftunrhcceflarium.folus aBus voluntatii efiproprie. quia }. Har autem a»6koritates probanr.i. Terri6 a quo cognitio iftas • ditur .ad Roman.diciC Philofophus IntelleBus extenfione fit prorlficttSt& difitfrtlA^eculatiuofine.cx praxi .T: qiiarftionis fatis . quia ftando terius potentia . a^am altertm potenti* ah intelleEiu.effe alteritu potentit ah intelle&u-^ quia cum praxis fit a^us liher. .com.vt ad finem.Ethic. L I V M. Primo aiguit.tum.ltcm^hxc inucnta Quod apparet cxiftentibus.ItemjAuguft de laude charitatis :Illetenet quidquid lexpendet latet. Tertia elicihitem conformiterrationi re^a^ loquende de fraxi reda.<i»/»ai>». con- pra- ter praftica extcnditur . Metaphyfica cft fpeculatiua. .natttratiter poFierior inteUeHtone natut ettci conformiratiom reifa . vfus . afllgnat obicdum pradicae .Prologii iri Item Boecius de 7V/»///»^. . non liheri Secunda efie poBeriorem intelieffione.Metaphyficd^<\nh6.4 ^uo /iientia dicatur praSHca riicnca. a quo habct fuara dcnominationcm vltimam fed dcnominatur pradica . quod ifta fcicntia non eft prarcisc proptcr^rc«//»r/. : . confermiter rationi reEts .? ArguItcm clara funt. /^lrca quartarrt quacffioncm Do£tor a quaerit An Theologiajit fciemia pra£li- V_>duo. COUMENTAKiyS.cora. Metaph. quod fubicdum eius cft prima fubftantia dc qua dicit auod fubUmtia Dei materi/t .a(fignat tres partes fpcculatioaj quarum vna eft Thcologia fecundum eum. Dfco ^ igitur primo c\uoApraxis ad quam cognitio .7/OT4. Sccund6 qualiter cognitio ptadica extendatur ad ipfam praxim. ad hoc vt fit aitus re^us. T.. (a? Secunci6.Ethi. diftinguitPhilofophus pradicas a fpeculatiuis penes obie£la. . Cnp.loquendo de praxi re6la.quajro ^ v^rum ^x ordirie ad praxim. T. prim.propter fugam ignorantix eft nobilior ifta : cr- gratia. taiTicn jiienta fecnrida: ' b (^ica non dfcatur ab abicfto pra<5tica .quia lubdit ibi.i .Itcm. Secundo.ji. De/criptio .videtur. Cap. quia efi habitus': gratiA vfu4.vt patct pcr Phi- tus. ex 6."nifi vfus cilci per fe finis ilhus habitus . : Inprooem. crgo^gratii vfus erit pcr fe finis illius habi- & non obiedum. /^. prascisc . go.authoritatc Philofophi. Cognhlo prailfc* ^ualiter.Prim6. a ^uo (^ exte- fibllis? AD quaeftioncs folucndas accipio vniim generale quod ab omnibus conccquod habitus pradicus aliquo modo extenditur ad praxim./» hi4 dHohm pr^tceptU & i^rt^/fi&^/^. aBus tamen aliarumpotentiarumper acctdens praxes funt quatenus fuhfunt ijoluntatiy quiaperfefunt aHus naturales.i.inteIled'us pta£licus fiuc difFert a fpecula- lofophum.quam : l^tulatiuA T. liuo. Hoc argumentum non tenerct fccundo Metaphyf .penes fincsjiicutpatctibi.r. Prima conditio apparcc. . fitiis illius .quia npn dicitur perfe pradtica giatii pbiedi. Sceuudo ^rguit » & non fubic(9:um. vt a finc. ^wd..de fubieAo illius. quia fcientiaab eo babet fuarn nobilitatcm .&: tertio de Anima./>r/wtf eft fui Metaphjfic^e.&:c. H«c ratio non tenerct . Itcm . ^. c^aii pra£iica ej} mimfs nohilis S Definh praxtm natum elici cfff C H O Teiti6 arguit.Metaph. crgo ncn abobicdto praxis.com. 6 . eft omnibus neccifariis quia follicitudo circa neccftaria impcdic ab inquifitione huius dodrina: ergo ipfa cft fpcculatiuaSic enim^arguit Philofdphus i. de quam jpeculatiua y ^uiapraSica tftgratiavfm.com. bomim non quddcumque fcd ag^ibilc &: contingcns ergo fcientia eft praftica pcr fc exbbiedo > non igicur. efi a^fui al- quam inteUe(ttts .Probatio priinac. (jrferfe praxis . 5 .

S. & nihil cft ia poceftacc eius. cui confor. condiciones crgo prima racio praxis faluatur in adu cltcico voluntatis.stemi^cimodi funcaausvcgctatmi.quandocunquealiquideft prim6taIcconiundumcumaliopofteriore. ita poteft iudicarc dc adibus aliarum potentiarum ergo de Triii. qua^xCendi'» ** tur habitus pradlicus . Similiter aftus appctitus potcncia: fcnficiua». inferre oppofitum primac . Concra * ift:am conclufioncm vidctur fcqui . : cunque obiedum circa quod potcft efle adus voluntatis circa quod non poteft efl*e adus infcrioris potcntia. vc func per ipfum P"**"iftorum a£luum praxis. nulla eft praxis . i ^. Vndc ex ifta fccunda eonditionc . RepdaScoii poteft feparari ab illo.fciliccc quod praxis cft operacio alcerius pocencix ab intelledu.Qu^ftioIV. Secund6 Scoti ofer. adhuccflct talc fi igitur adus voluntatis potcft fcparariab adu tii altcrius potcntiz feparatus ab illo pofteriori illc cft praxis fcparatur aucem circa quodr nec pnm6 natus clici conformiter rationi rcftx. quatcnus przccdunt ^autpetf' aftum intcllcftus . » . .auc aftus nacuraliter prarccdcntcs ifttcllcftioncm . fequicurquodadusimpcracusavoluntatc non eft prim6 praxis . cxtendi. quod praxis. . Cniiu pcte- vcl impcrato . ad rcftc agcndum non autiem indigcc : virtute refpcdu illius quod non cft in crgo artifex in potcftatc fua habcc magisprudcnshabet inpotcftatcfua adionera. ' .nuIIaioccIIcAio eft praxis. .. fi debcat efic redus. K j .. Eth. vc fic reda ) nata cft conformitcr elici rationi C*P-J' tc6tz\ttm ex dido Auguft.. fa&ionem. cunc vlcra j crgo prima condiciocft falfa. fcd *. ' : ASliuelici- Oportec igitur aliqucm ahum adum tm voluneflcprim6praxim:ifte noneftnifi volicio. cnim nata cft dcnominari quafi accidentalitcr a praxi ad quam extcnfibilis eft non autcm cft tcrminus talis extenfionis. Quod probatur Cap. fcnfitiui . Intelleftus intelligit fibi &: aliis ergo ficuc id. Tcrtin con- de qualibet volitione refta quia ipfa requirit rationem rcftam . Hoc patec ffccund6fic squiapraxis cftaftus. . eft facere fallaciain confcquentis . quiapcriftam habcc adus imperarus didas *'*f^'ftl>^' moprMcts. f «i* mrtifex eget virtute . . cx corollario **'• prrcedence ergoomnis praxis (ad hoc . Tamcn c conucrfo bcnc conceditur quod omnis praxis eft aftus clicitus voluntatis. vcl impcracus. vc i > : : & xnoderaci. artc .vcI imperatus. Exduabus conditionibusvltimispraxis.^ . przdse in adibus intellcftus . ergo ejlpraxis non fcquitur.vcI fequens volitlonem.&muIt6 £x hoc vlcra cer vircuofus.non proptcr hoc mod6 loquimur.fcquitur propofitom.nifiadus voIuncatiscIicitus. Quod patec. ncc primus cft cognitio praftica dicas.cap. ficut patct difcurrcndo per omnes adus aliarum potentiarum. . £x his duabus condicionibus fequitor corollarium. : : .j. cuiufmodi func omnia immacerialia ergo circa omne cale eft adus voluntatis &: ifte folus cft praxis.* ipfa . Tcrtia condicio ^ probatur cx di(3:o Philofophi 6.fcd quafi pcraccidens quia nec prim6 eft poftcrior intellcdione. poteft iudicare dc aftu fuo. vcl impeeft fraxis^ \c\praffica fed fcquituti^r^tf .. quia non cxtra fc cxtcndicnifi vt adus eius rcrpicitadumaUcrius potcnciac Ec aftum intcllcduscxtcndiadaliumdircftumpcr illum.c.&!. tUnppetitiNec rcfpcdu iftorum aduum cft cognicio pradica . 4. . Cum igitur dicitur ^^ntetteSiio efi imperat/t a voluntate.deTrin. . Tunc vltra^. vtaftus <AW#. V. fi potcftacc fua : otnnis praxis eft in poccftace cogrtofce^icis . . oporcec illum adum conformiter elici. rcquirit rationem rct^am- Quod non tantum verum eft dc cIc«flione ftrid^ fumpta . . fi quia cunc Logica cflcc pra^ica . Tom. Ethi.poifec *'*^ cfrc prior .tix impcracur ab ipfa.cuiuf. id cft . vc fiinc priol-es intclledidne. pari ratione . Sccuuda condicio ^ patct quia aftus non habcntesordinem adintcUcf^um.qua eft formali. non dicuntur praxes j nec dicitur ad cos exrcndi nociria pra(%ica . poncndo confcqucns.ditio jn omnis autem praxis. . . &: hoc modo accipitur quando ad praxim cognicio pradica dicitur . nifi vc aliqiio modo eft modcraciua «* "<>" fi»* ifti aftus fequuncut inccllcdionem modcraciuam. cft cfientialitcr poftcrior "'*/' /»'*- aliquis eiufdcm rationis cum iIlo. quia nolla iij e(l excenfio incelfedus. qu6d tunc aliqiia intellcdio crit praxis: quia aliqua intcllci^io potcft enea£ius imperatus voluntatis ficut adus alcerius potcn. : . xniter eliciacur : : : : . non func praxes hoC cnim modo communcs func nobis & brucis. qu6d elcdio rcfta neccflrario ratus. adu naturaliter poftcriore adu fuo potcft iudicare prius naturalitcr antequam adus ille eliciatur & pcr confcqucns fi tcQih iudicec . quia dirigic in adibus difcurrcndi.vnuna LtglcM tfi fecundus: eft ^nUtiita.vcl cft voIitio.. qui eft in potcftatc cognofcentis.non cft nifi adus voluntacis elicicus nam nullus alius adlus ab adu voluntatis clicito intclledione : quia * quicunque alius detur .vtprius. . cx^. Contr* iam rtfoUuM trX*"'- Rcfpondco * licct fpeculatio fit quzdam operatio & ita praxis fic cxtendo nomen tamen vtpraxit dtcitur fola operatio ad quam intellcdus potcft cxtendi. .

o.Prologi 114 T. COMMENTARirS. 3- qui »MturMliter poilerier inteUeRione. quod appctitus duo quandoquc funt fibi contrarij. qux nullo Aiua in a^us aherius potentix . qu6d funtmulti adus poten. 8cc. fed fi : jfrMMcnf. Hic Do<Sbor ponit definitipncm praxis . vel maU moralitcr pofTunt fieri: & ide& tales ^Stas dicuntur prMces: quia quod bene ad hoc fiant requirut firicntiam direcSliuam in fic fcientia pradica . quc dirigit ad a(ftus.& nuhuiufmodi. qu6d quzdameft rcientia pradica fieft illa . qui vcrc non funt dirediui alterius po- tcntix in operationem . Prima conditio eft . £t fic patet. ftimb quid J>t/(niti»fr0>- fit prxmifib .au6dquandointcIIedusftat §*cMlntiMm. cft verc praxis : quia femper boc. qu6d imeOeQm ex- extenditur . ad quam extenditur cognitio pradica : dicit .^"*' taphyficx. lis. quamafhiua.'*'* imperio gnitio(proftatuifto)inteIIediua prxfupponat Zlxt!^'^'" cognitionem fenfitiuam : vt funt aAus potcntix ^ffut pottn- vifiux. vidchcet appctitum . £t ungulx particulx huius dcfinitionis cxponunrur \ Dodorc. adus appetitus fenfitiui fine quando fequitiir adum intcllcdus ita &: igitur ficut : aftus voluntatis . Nota fecund6 . qu6d praxu efl aSlm tdierim potemi*.vcl malc . : ii^telle- & quando modo eft dire- dicitur fpccula- tiuu&denominatiu^ktali cognitione fpeculatiinteUtaiu ua. b Dico igitwprimo. prscise in aftibus mis . oppofito ilU quem imperarct quia ipfa vt habcns appctitum fenmotiuum . Ad quod intelligendum . quod quamuis intcl- ledus per vnum zdmm intcUigcndi dicatur extendi ad alium a£lura . gnitioni pra^bicx dici praxcs . ctiam morali. cundum vtpatet videlicet : in fe recipit' aliquam intelle- ftionem . X. tenponefit praSicm . tiMarum ptf. benc . tionem. cikth tnimcH : oportet crgo . cum elicit a€bum conformiter ra- & tioni redbe & dicitur non redle agere. tamen non dicitur praiSicus : alitcr Logica diceretur fcicntia pradica. frMltifs »Si». qu6d cx quo praxis dicitur opcratio bona . Et 9}*inMim. vel non tcSte agcndumzficut eft fcicntia Phyncalis. & vt fic fi: habentis co- eliciti vt vero funt priores poflunt cognitionc pradtica.^*""*"^!i*' • *'* hcit hnt . Scquiturcrgo. Vult crgo cxprefse .& etiam Dodor. : quafi vnum moucns fpccic quia duobus appctitibus communis cft ratio fpecici intcrVoIuntM medix. .quod dicit Dbdor hic medo extenditur . . fequitur declarare praxis. potentia fenfitiua eliciuntur cx (crgo imYt pofliint C ter • 1 . funt fubfuntvoia. fiue diuidendo nunquam iiue difcurrendo . quia tantum ftat in aflibus cogno- txtrafe tendere & & fccndi .AllMt qui nS tix fcnfitiux .& Metaphyfica- intelledu. vel huiufinodi : ficri . hoc idcm probatur cx intcntionc Philofophi j Je Anima . ad quam excenditur : vel cft dirigere potemiam operatiuam tunc dicitur ad reAi.Scc. Pro declationc huius litcrx nota prirao . hoc tant^m eftdeno- mmatiu^ eo qu6d XsttSttm . fiue opcratio . tam fa^tiua. immo cum adu fequitur adum intclledus : & in appetitu fcufitiuo . mic fyllogizando . quod ficut appetitus fenfitiuus phahtafia : ita yoluntas habet rationcm ^HomotUha. & & quia tale opus poteft bcne . quod rediua . & & di- rediuum naturalitcr cft prius diredo fcquituc qu6d omnes illi adus . Extendere . tMlis efl M^m . & huiufinodii dicitur prafticus denoroinatiuc dicatur pradlicus cxtcnfione. cum fcnfu . . conforraitcr .in intcllcdu fcicntiadi- malc rcdiua. tsd qudd tuAitus praSicHs alitfuo prsxim : qux cxtenfio nihil aliudcft. qux eft cios potentix. quod communitec non tcnetuc etfi aliqui oppofitum teneant.habct rationcm principij motiui . com. : Secunda c praxis eft . poftquam conclufit duo cfle motiua . Et nota. Hicprae- JLXraittitur qu6d praxit idcm Optrtuithtn» v*Im0Upr»' rtuic : Sc propri^ lo^uendo xit MettMr. fubdit Intellehus non mouetfine afpetitu . vcl male fieri .nin dirigereoperationcm. exfcbcnc. cft principium ratio fit . quia talis operatio requirit fcientiatn dircdiuam. qux dirigit ad opus . qui ponitur arqufe principium motiuum . qu6d ope- ilU operatio poteft ficri cft. fiue qui nuilo modo cx natnra fua poflunt dirigi . vide illaro fi*fM*iM frMquxftionem quam facit Ant. h. vt puta pec notitiam prxmiflarum dicitur extendi ad notitiam conclufionis . auditiux.. vt ars domificatioa .& olfa. qu6d recipit aliqucm a^um dirigentem potentiara extra intcllcdum in opcrationcm : ex hoc dicituc cxtcnfione pradicus: hocpatct . guftatiux. idc6 indigct. . £c LtgitMnmtjt qu6d Logica non fit fcicntia pradica . praxis. quod praxu efl m3im .taIcs a^us non dicuntur pra- & huiufmodi funt orancs adus . Ideo eft ponerc & Inde. qu6d . c.^aminteUeEiiu. non dicitur cxtendi. qu6d dicatur pra^ dicus cx hoc . & cipitur in materia extrk . Et cx hoc apparet .videhcctrltioappctitus.vel non re£te agendum : feikh agcre . \ D a iflM qudliiones/oluendas . tritiux . tadiux. vpluntas autem affetitus cfi. fitiuum quandoqucr contrarium .inprirao Me. qui quantum eft cx partc fua. etiam fi fit folus fine a^u impcrato . vbi inquirens raprincipium motiuum . Stitnti» fr»' 3ie» fitSius. And. pcrio voluntatis .&'huiufmodi. icc. cft femper diredliua altcrius potcntiz ad agendum : fpeculatiua ver6 fcientia ftat in fola confidcratione . qui bene. qui naturalitcc funt prio. ver^ dire^iua in zStava altc- fioe diFcftioam in pcaxira &XX . & Sccund^ " .& virtutis digeftiux. fcmper dicitur fpeculatiuus. non dirigendo aliquam aliam potentiam ad redc . qux dicitur praxis. & opcratiuum cuius ope: . vel roale fieri poflimt. /«• r L /T quia poflunt uibcUc impcrio voluntatisj priores trMxi. intelledus enim acceptus fefuam entitatem .Ei " confcqucntcr oftcndit .quxfoliimftarinc6fideratione eonfideratorum in tali fcicntia.qux dirigit in opusnon reccptu inmateriaextrinrcca. quia noti : cuiufmndi lunt adus vegctatiux. xes : poflunt fubelle imperio voluntatis & nataralitcr priores intcllcdlione : cum omnis co.Alia diciturpradicaadiua.cum elicit : Hoc difFormiter.49. cum nec benc .rcdreccptum in ipfo operantc:vt fcientia. . vel mala : ide6 fempec indiget cognitione dire&iua .tiMrum fenfiftiux:quJa tamenifti adus. dicituc praxis Secunda conditio conditio.ceceptam in dicituc denominatiu^ pra£licus recipit cognitionem ..vcl faltem multi. . accipiu diftum Ariftotelis terti» & de Anima t. Ham pec cognitionem pradlicam. : & het ratione frinciptjf & cum intcliedu prindpij motiui quocunque tranfitu ad extra cft ratione vera praxis : . tci cognitione dirediua .

quam bonus . Primum ibi Licet Jpeculatio . : : gnicioni . velimper»tM. qu« dirigit vo« virtm vniluntatem ad adtum virtuofum : quia adus nun. Ex hii tludAtu conditienibtu y Scc.ad quid indiget arte . Ec fic patet . tus eft eflcntialitcr pofterior incellcdkionc : quia aliquis adus potenciae vifiuae . quia pro ftatu ifto intclledus non poteft hakere fcientiam de albcdine . &c. de qua fupra . quae nata cft extendi ad praxim:vt quando voluntas imperat Jicatur pr»Bit». . Ratio . calis cognitio fic . Et Ci arcifcx habct \n potcftatc fua fadioncra .s pocenciae. puta in eledionem talis medij . lunrate ( vc quando volunras imperac inrclledui. quae eft terrainus alicuius cognicionis pr»- dircdiuc . Hic arguitDo£tor reducendo vnum didbum contra aliud : quia ex quo praxis eft adlus elicitus . . vt quaerat media ad aliqucm finem. vt clari paceca Dodore in x. vt voluncasrede agat.(vt vifio) eflec eflcmialicer poftccior intclledione : puta vifio albedinis . : 8c fic patcc propofitum. . g Hf^ondeo. impcratusa voluntatein plus f? habet.qu6d praxis. & non praxis . tfi a£im voluHtatU elicittu . tnorali. elicitus a tali potentia ex imperio voluntatis:vt vifio impcraia & ASttt im^*' fMtm. poteft eifc pofterior intelledione 2fM mmit elicicus »3m plum potftit fiHjittMAprioe ifiittteSiSio : fi . quxiibet vifio eiufdcm rationis eflct eflentialiter pofterior quod cft falfum.vel imperando adhim Opir»ri »0» ^ci/tm^ tn» bona . Aitn* ver6 propric imperatm voIttntatii .tcr. & p6ft per horara .quam : intelledus : ergo. magis communis : ad poficioncm anccceden- tis. quod. &c. Hic rcraouet vnam inftantiam contrahoc . nifi videatur ^ potentia vifiua:& fic patet ad inftanciara.vel im|>eratut a voluntate. Sed ex i intelledtui ifta Hoc patet ficundo fic. vel imperatus.. talis viHo fic imperatA > dicccut praxis. virtute relfeElu iUiiu id eft*. fit eflcn- intelledione. quod dixit. vt patet ^ Doaorc/n i. Exetnpono qu^d aliquit prim6 videat paupe- pradica pltim rem : . : fiue . Dicit Dodot qu6d licct aliqua fpecuiatio fit imperataa vo. nullo iraperio voluncatis praecedente . : . vidclicec.fiueminus communis. £t fi talis voluntas. ergo adus incellcaus potcft cfle impcrat-us k voluniate . •liqua vifio albedinis eft neceflari6 prior intelleAione albedinis . vel intelledus . cura talis fpcculatio . fe.& intcUed^us non . fciliccc qu6d folus a£bas voluntatiselicitus .nifi tialiter pofterior A8m vilun tmtU impir»' tm ejftntimli tir poRiriar imiOtSitm. fcillcct qu6d onmitfraxi» . nequo imperatus a voluntate. vel malc opus efl*ec ny ide6 mdiget «liqaa irte . : & lamen non ncque erit. vcl malus poiTet dici nifi efletin potcflaceTDluntatis quaoperitto fcnfitiua poflcr : tiHia». vc infr^ patebic.quia voluncas non poceft elicere adtum . vc cede agac illud opus. fiue opus . Si enim opus dc necefHtatc fit . fiue fcltfnt** praaiiMl dircdiua in tfpus. Quia omnis operatiobona. vel pradlica : quia nata efidenominari . ordinati ad fincm intcntum k voluntate . quia dcno- pnti pro quanto adus elicitus praxis extenditur imperatum . per prccognofcatur ab intcllc^lu ASm tlici' tm. &c. eliciendo adkum in alterius potenciae . tjuod artifex habeat in potcftate fua opus : nullo modo indiget arte. vel de paflionibus encis) non camen praxi . efi praxit . Exem- aliquis prius cognoucrit albedincm . vt valdc indigcncem. 8c in roolcis aliis K 4 Jocit 'Difttdtmi.tt4rf»lMi»i». fiue fcicntia pra^bica . & xis & hoc didum contradicic diSto fupcriori. cft praxis provc Dodbor loquirur de . indi- get prudcntia. nifi<4¥t in poxcftate voluntaris. fiue fcientiapra^ica^iua. non /4- men efltermimu potentiae . pofllt dici ficri (qnod non con- in poieftate agentis) Secundum Cum h rataa volttntate. nec bona . vel inaU moraliter.qu6d praxiscft alccria. potentia vifiua vidcat illam. ncc mala moralirer . vel imperatus voluntaiis . Et ide6 . vcl raal* moraliccr . qu6d ex ratione vifionis non eft . nifi enim .cft adus eIicitDS. Probat ex 6.vt velit ipfura viderc oculo pio. cum non fit terminus extenfionis praaicz. r^Iitiruifili^ bir». non . ncc malc moralicer ficti . qui probac DoStor qu6d praxis eft adus^vohmcacis elicitus V. Ethi.Qusftio nall6 mo<iD dicantar praxes.nifi paueiTcntialitcr poftetior. Solus ergo adus voluntatisclicicus. I pofirioneconfcqucntis.^t. Haec cft fecunda ratio. bile.&in ^. vc fpeculetur de cnte . vd Nam adus clici us.moralitcr videtur praxis: fed multz intellediones imperatc a voluntatf poiTunt eflc bonjc . Notainifta refponfione duo. qu6(] propric 4£fjM tlicitut volnntatit. dire&iua in tale opus ? ex hoc cnim quod poteft benc tingerct » nifi . Hc direda imperat potcntix vifiuaB. f Contrdf ifiam conelufionem. [quia ncc circa obic<flum propric opcra(kicx fic . ex qao nata cft dirigere voluntatem in praxim .cft poftcrior intclledione di- reftiua. vt prscedit nullo ifta viiio modo eftpraxis:quia adum voluntatis. ante omnem adura elicitum voluncacis . HicDo- d ABm tliei' tuivtlim^i' rmfit* volmn- utmtfi fr»- €tQi infert vnum corollarium . ergo dicitur inteUeSio efiimpe- efipraxu. Dicit DoAor qu6d A» IntiBiSi» impir»t» i v»lmtt»t* fit intelledio imperarak voluntate dicitur praxis» fr»xm. per confcquens erit pra- 6.quam praxis.vcl mal3. dicetur pradicus ad ipfum . Dico . 6cc. velforte Sjf» etiiuih non dcbct inielligi de omni cognitione imperata quia non omnis eft extcnfibilis ad praxim. rcceptus in ea. niu circa obieftumpr«cognhum. Tamen e conuerfi hene conceditttr .Nam . voluntatis . dicitur a&us impcratus.vt vidcat pauperem. priiks vel imperatus eft eflcntialitcr poftcrior intelle- £kionc(quianuIIustalispoteftdari. Hictvnen oritur vna diflicultas. vel impera§iuigitmque alitu detter c 1 propofitione inferrc .«'•H. »it.it. vcl imperatuseft De aftu elicito patet. cft adlus immediatc procedens k voluntate . licet pofllc dici pra<^icus rainatur ipraxi adhira nullus enimadus cum non fit ai^us alterius talis extenfionis : intelligendi eft praxis . Scdde cognitione imperata . difi.taIisvifio albcdinis crit pofterior intellcdionc ciufdem. t^ finrilicct^aii- dici . committitur vel imperatm a voluntate fallacia confcqncntis fiue . fiue non .nec fimilirer poceft impcrare potentix vifiuat.imperata poteft dici denominatiuc pra6tica . vc .poftca inTcllcdus cognofcit illum paupercm . &c. Et nota . Et fic patet.dicicar prim6 praxis . vt diciturpraxis . eftadas alterius potencix . quod fic pofterior eiTentialitcr : quia fi vifio. quz ab ipfa eft impcrata . ergo omnit a£itu eUcitt^. tunc cognitio medi) .d. quanti magis pniden* habct in poceftate fua operationem virtuofam» qui eft fortasaliter virtuofus ? Pcudentia enim eft Prudetiti» ifi virtus vniuerfalis in intellc^. . vt velir rubuefiire paupcri illud veie conformicer elicicum cali co-t poteft nec bcne . cui fubacniendum eft ex pictace caliS' cognicio dtrigit voluntatem . quia pruxis cft elTen- intcUedHone ptadica tialitcr pofterior ipfa folusadus fcd : clicicus voluncatis. NoH aittem indiget efi in poteflate fita .

qua: patet definitur praxis reda:: elicitura voluntace.""» puta concupifcen. & fic talc vclle erit verc praxjs.fiekHdi. alibi f. Tuncvltra. fti : vt patct hic a Dodore & in multis aliis locis. Secunda ratio eft. Expo- in principio . Poteft cciam dici . vcl impcratur.& in ). circaaliquod obiedum. & : aAus voluntacis clicitus eft fimpliciter prim6 conformis cacioni rcftae aclus vcro aliarum pocentiatum non polfunc dici conforme^ rationi rcAaE nifi in quancum func impcrati k voluntatc . fiuc adtus veljiejuens velitionem id eft.fcilicet : intelligit/S>i.7. elicitus voluntaiis. quim pra:tes. fiue cogni- voluntatis in talem adlum tio eft dircdliiia quia . vel eft volitie .& in vel de his. fi aiflus elicitus ptobat hoc duplici ratione. . etiam ciica fenfi- potcmix bilia. vt fcquitut cognitionem dirediuam potcft dici praxis ./w^fiF«« &altfi. fed quia talis >3- non qu6d non citus a voluntate cfTct redtus. ' fenfiriuus eO caufa fui adlus di . 1 £tor Ex duahm eonditionihut qu6d ex quo praxis eft vitimis. : & hoc fic intclligen- fiue cognicio praftica po- tcftdici caufa partialis volitionis.& if. non potcfl canfacc M- . eUEiio reHa necefario retjuirit ratione^ cap. Hoc illud idcm polUt dici deappetitu fenfitiuo. 3 . vide Docftorem inficundo vbifiipra. quod & racio ratio . vt conformi- prlmt praxit ter rationi redlae : fequitur quod adhis elicicus 0}} tiHus a a voluntate crit prim6 praxis . Tcf fia cOnditio prixis eft quod a&Mii^Hi dicftMrpr4Jifii. fint bonz moraliter> quia tamen ill« cognitiones imperat*. 1 7. ergo ^ fortiori porentia volitiua poteft vclle puta comedcrc. refpedlu talis adfus conciipifccndi ali- difputare quo iftorum trium modorum . modo Dodtor quod Probat bct rationem principij motiui ratione . & & per conicqucns talis aAus produttus ^ voluntatc cum ratione niturergo literafic crit .dift.fine adtu alccrius poccntiae fcnfici- ncgat tamen Doftor. imperato in puta fenficiua pocencia .quac proprie eftadusaltcrius potencis .rp^. adus . 40. vere praxis. fcnfiiius.eauf» vt patec iiDodore»» i.vt abfolutcavoluncatecliciendo. Hic accipiturintellcdlus pio intclledione.^». quod omnis pra- : xis debet elici conformitec rationi fiue . vt pacet a Do- ckorc in ifto prhtjo diftind.</. cft. Hic Doftor cx prxccdcntibus intendit infetre & dicic qa6d taiis : §luandoeun^ cft ibi": Ifta fequcntccognitioncm fcnfitiuam:quiaappetitus : m Et prima prbbatio ^idejiprimotale .&t7. Si voluntaseft tocalis caufa dici . abfque hoc.nifi in otdine ad a<5tum im- qui dtcunt . an fic caufa partialis.c'o-^ qusc tunc dicitur redla.7. fit 6lus.conformiter rationircftae fcparcturab aftu impcraco volumatis . in i. . non cffediua . ficuc intelleftus poceft iudi- dicantur rc6ti. hoc eftin quancum im- fequentc cognitioncm fimiliter folus r^ftaro potentiis aliis infta. non tus '. rcdfc dirigenti ipfnm voluntatem inadlum.i8.vel totalis. Non uar opcrari poflint'. vel Cic cffe eliciendum quia cognitio pradica non tantum iudicat dea6ku.i7. conformiter tali cognitio» ni . Ethi. %f vt h6. &c. non przcognitum. k Tenia conditio . fui . vt conformis racioni reftac alia <rK- propoficio eft manife- : vi pa« qus volun- circa . vt & fic de actu vohm> tatis. qui fuprJi patent. id eft . illum fet refpedlu aftus voluntatis: .. vel raorales : cliciendi ad hoc. £t hoc pcobat con- n JntelleEltii non mouet fine appetita . fic . quia huiufmodi obictta non func obiecta circa . id eft. voluntas ha- talis cum intellcdu iz. adhuc erit verc praxis . .& 4.naturaliter pofteriorc ipfa intcllcdlioncpo- antcquam teft iudicare cliciatur : puta cogno- fcendo a^tum voluntatis.& 36.3). quod cate de adbibus iuis tenciae.& de adlibus alterius po- quomodo fim qu6d adus volunfati$ cHci* eftpraxi$. adkum impcratum & fic patct. fi funt de fiiie» i. «fi mul^ tx cognitiones impetats . dclicet appecitus eft .Prologi li6 locis pdrtrt: elicl Xt^tM/K». quac funt ad finera. . verA cunc poteft cognitio praftica cft cau/a adus. poteft elTc deobiedlis immaccrialibus ttt 10. Itcm cx di<a» Auguftini. rcquifita ad tftum moralem & pcr confcqucns fi reftc iudicet.fiuc in- tcriorisjfiuc exterioris. ft.-it in hoc principalitcr . quas propric eft rcfpeiftu mediorum ad £ncm fiue rcfpeftu £ta ipfius finis mcdiorum ad fincm . ftcriores inccllectione pcrancur a voluncatc . fffi-JJ.Sicc. vt in i. fcd iudicat eiiara de omni circunftancia. Dico. quia ille folus eft 'volntAtt tli' titm. inquodlib. vc caufa finc qua non . dicicur tc&z. quod ratio cft principinm itiotiuum effcdiiuc fiue partialiter . quz quin cciim adus voluntacis poflit rationi redtae conformitcr elici k voluntate . tra eos quod voluncalis.\i gnitioni pradic» . cogni- cioni teStx. oportet qu6d Dicif Do- eiTcntialiter pofte- rior intelle£kione.& appetitus I o inionem cog itio ob- ationalis alia c^ufa fuftinendo illam quam iedti ponit Doftot in fit i f partialis caufa aftus voluntatis.q.frimi. fiue fui adbus . Ec talis qnod C\c poflic poni . fiuc rcfpe- vt infrk patcbit contra H«nri- » cum.qudd. elicitus k voluntate . Omnis autem praxis .funt vere dire- ptaxim. quan- do non tantiim dirigit in adum : fed & dirigit de omni circunftamia faciente pro reftitudine fl6lus:.</.ftriile /itmpta . ibi T*m/« de : Anima vhi Ariiloteles in^uirens principium motiuum icc. fine quacunque tas potcft operationcextetiori:patcc. ihi:Secun'do hoc idem probatur. 41.6. firtc z6t\x haberc ad^um reftum . .z. quod fequatur comcftio vt guftatiua & in potentia guftatiua . Et ijtio tcntia fenfitiua vcrc poteft concupifcere aliquid.ind. dicatur refta'. Et fic cognitio fcnfitiua poteft dici principium motiuum . Et tunc fcnfus eft: quod fuftincndo intellcdtionem efle caufim partialcm adtus voIuntatis. dum .vt confor- miter racioni rcAx .& volunratem efTe aliam caufam pactialem. ^od reham :quod non tantitm verkm eft de eleEHofte. fimpHcitcr pofterior clTentialitcr intelledionc: adus ver6 aliarum potentiarum . : talis adlus fiue totaliter cau- ratio .conformiterratit>ni re^d. quod ficut po- II. cibum . . qilam intcUedus » magis dicunturpra^iftiuae in cx . quod ad hoc elicica .& . 14. fed caufa finc qua non: quia eft impoflibile voluntacem habere adum. i/elimpe^ ftturk vnlHnme.dift. fi dicantur po- nem peratum in ica. opotcct illuma^flum voluntatisconformiter elici tali co: : gnitioni redtac tMnmm nitur Ji diji- Da .eliciMir. & tamen adtu non comedit: tamcn illc a6tus concupifccndi . Et fccundo fit .qu6d quod racio . Dicit ibi quod duo func motiua vi. difi. nifi cfTct eli- .}4. Ci talis noiicia rede dirigic.&probat pct didum Ariftotclis 6.Non curo modo aSiui. ad hoc vc dicatur formalicer rc- Eccxhoc quod a Dodore tancum quia omnis operatio. primo fcqucnte racio> vt diffusc patebit .fidpari ratione de (jualihet volitione re£ta. &c. .

&c. ^ Hoc dicit '^""f. (fr tuno defider^it inuUeEim ciim defi- voluntatis. quia fufficicbat Ariftoteli dicere > quod «J?l'cet ratio homine in & . imperando cognitionem . Qvpd diciXt quod duo appetitos funt quandoque contracij.Qu^ftio Vcl fcnfus dirediuapo- fare adkutft voluntatis fine voluntatc» eft.5tio non poteft dici renti« fenfitiuc in aliqiiem adum . impcrato exterioris potentiz erit verc praxis . I. qu6d etiamhoc pouco.operati». fed i noiitia pradica.dicicur .T43»fik com.operatiui au- derauerit ^m. quod folationes datz contra rationes DocStoris nbh concludunt. 49. Facit etiam confequenter . quz praxis.*. Dm» »ppeti- tHtfHHtquM patet dtqu* cnttr»- de appetitu fcnflciuus. l8.profcr cutionem imperatam a voluntate. fideratiua . fed quia non multum faciunt ad propontuni noftrum ^ ideo omitto illos. non di- aut imaginatio pra&icus £x hoc enim exponenres Philufophum . tcndcnte pf^if^. niH voluntas fcquens talem cognitionem moueat potentiam fenfitiuam ad a^um imperando ilii^&c. l^. 8cc. infrolog» q.qu6dintelledlus prafticus eftrv'qui ncgat : finaliter com. ideo defiderium non eftprincipium mouent imel- intclledus tendit in obiciStum. pradidbis fatis clara talis cft : profequitiir illum vere praxis adu . fcilicet . o Et cm/i^ueiuer ofleaJit . & affirmat aliquid cludit d» Sum vtiejtu ^uih$u verum tmimam eiffrmtarnegando : ^uintjue fmt fecundum Mutnerum: : & .idc6 omitto. qu6d prima poteftate noftra.dicitur pradicusj'& tatis cognitio.''& negationem in intellciau pradico . fcd ^rAv*» fpecialitcr addic fupra energeiam. hatehtn in Ahglicus Bacchon.Meta. : Bthxcliteraexfu- Sicut ergo potentia feniitiua poteft con^ rentia guftatiua concupifcit Sic & confequens & FK/rw^flfAf/^rf/Jr^&c. Rt^onjio *d '"'''* ^"'^' . Sed valcret. Ad praxis dicit aliud eft . tiuum. determinat.tptia argumcnta . Non enim dicitur intcllcdhis pradicus denominatiu^ 3t pnxi . dicitur fpeculaci'- Elm operatium tem operari. .Hoc patct non cilc ve. ly. impetu* ad aSum. fcili- . nifi eliciunc iftam propofitioextenfitne fit pra^ Eiicm. qu6d praxis &nulIo mpdo eft foia & talis cledio dicitur verc praxis.iua.quia ifti qutnque habitus funtintelledpales. quz quodammodo in idcm Et rnulta alia incidunt.Ethi cap. quiditatiui qu6deleftio przcedit motioncm voluntatis. 4. quia Philofophus 6. &6. &cogitatio apud aElionem. quod appetitus przdicatur de appctitu rationali .comm. & fcnHtiuo fccundum rationcm fpeciei intcrmediz. fed talis a£kaa-> Atiftoteles didlatio eft quiditatio^praxis. eft cogitans in re. Dicit quod voluntas facit ad luntM fmeUt praxim antcccdcnter . cupifcore aliqoid (ine Ij.i r. InttlUBu* Intelle- ^^*"^*1 &fine. . hic textus non rcperitur in &c. . .Prz. ita qu6d difponit intclleMd fr»xim. fic debct intelligi & AriftoccIes:tamcn neutctadlus voluncatis. eftde du^m propofitii iudicium hominis hee praalter» pr^ponens.tantiim » '•*"" ' .Dicit enimfic textiis vt pa- & text. fic tendit in tale obie- Ex qaaildo Dodbor dicit operario . maxittie eftinpoteftate imellcAusi&fictaliscognitio didtatiua dicitur praxis.diftert a jpeculatiuo in perfeBione.•) & cxteriori & qniddicit 6. eft . contra!.Sc fubditur in cotnm. eftprincipiuminteUeElui & ideo cogitatio moiut.ideft. & ficprima praftiumtde V». Coromentator Finitenimfpeculatiuieftfcire tantum. inttDeSliii.quz notitia non dicirut rainari pradicus notitia. communicer acceptz .nifi in-'intelledu przcisc concludcret praxim. & fic voluntas ifti duo & rationaii. (Imt appetitus duo motiua.quod incelle.^s„f^ doribusficallegacur. . &c. ati- tunc mouehitur homo . ficdebet deno3i nocitiapradicadirigente volunratcmcitcaobiedlum operabile. "7 cet antecedent & fend^ cauonalem diftinguitur in appetitum vi- qui appetitus pofte* . inteUeEim . negatif ^hocin *ppetitH tft frofeeutioy &fug*. tum & . 1 & dico prim6 . &quid difconueniens . Et fi dicatur . 'Literz fequentis fcnfus cft. artyfiientia . vt patetde Anima 6. fiue i cognitione . tnbtminesSt f".cPii. hoc probat pet Atiftotclcra. fut eft inteUeEim citur propric opcratiuus extendatur ad praxim. fed aduaJis didatio intelleaus eft quidilatiue praxis. quia voluntas profequitur quod eft di(ftatum ab inrelledu . in obiedum folum rpeculabile. 6c naturali in potehtia feniitiua przfencis fpeculationist Et qtiod addit non cft . paW guftatiuus adu fctifitiuo. obicftum. Slvodeftinmenteajfi>matio .Ethic. p praxis . idem per definirionem . Et intellenM operatiuut . eUElio vero { vt ait Commentator)^ : (/icut po- : illa concupifcentia eft fi & vblitip fine si^u & culus. dc appetitu fenfitiuo . ficut intclleaus dicitur fpeculatiuus de.jt nttitia rum in cxponendo fupratextum Ariftotelis.fraSUanih telfigi circa fertim . funt idem . Et fic patet. da- Utm. qu6d diAare de operabili quid conueniens.qu6d talis extenfio debet inr^. eftdefideratiua^iufdem. dicit operatio intelledus. Defiderium enim tet : non eftprincipium intelleSim fpeculatiui : fid iUe aliiu .Nam Ci in ratione fimpliciter fcibilis .lhi uus Si vet6 in ratione operabilis . & operabilium . quz eft in . Jj^\^f differtkffieculatiuoperfeElione. videlicet quod intelle^asextenfione fit pradicus. fi fic clicita confor' mitcr rationi redz .fid illud defideratum tnouet intelUElum . £^mjj jj praxira . fiue . Et ^uia omne defiderium eft -. Dico qu6d communiter a Do. appcticus dicuntur contrarij in ap- pctendoi EthjcDoftor loquitur tantum deappetitu rarionali >q«i fequisur cognitionem intelledliuam . qoztalis e(i: Praxis. xis in voluntatC. nam a£ku con^upifcit po- clicit adum concrarium. & . confteuerunt transferre in aEium. tam i Doilore fubtiliter arguuntrprzcipue loan.' Ide^ ad Do(5boris Fcfpondet 'Ad prinium dicit obiedlum. Alij fenfus podent dari . cibumi& tamcn non ipfam przceditcognitio dire(9.' Etquodaddir. Secund6 dicic . quz eft vera praxis. lis Socund6 probat . Refpondeo .^od Terti6' irguit primo Et)hi.5f^i«V«r autem poft eleiiionemmotui .f^^*^""" nommatiuca cognitione ipeculatiua . V. & energeia . & cnim ibi diftinguit aflirmationein. fic patet primus arti- freltfiq^. leElum operatiuum . quia ifti multoties & funt coptraci) iafuisoperaiionibus circa vnumt idem obieAum. Ariftotele . quod cft opcratio fecundum eledioiiem . qui videtur te- uerp . tilis extenfio non Defiderium enim mouet debet intelligi circa aliam porentiam fed circa ^id .Ethi.prudemia non epilogatio ifta . Multi taraen contra definitionem praxis . Ei vult Commencacor qu6d praxis .fccund6m alium textum Omne enim de~ fiderium eft defidtrium ad aliquid. Quod dicit qu6d . eftfecundum eleRio- nem hominiienergeia.qu6d intclle^us nem ad .Cci I icet fine. Deappetitu tcth naturali vo- & lantatis .JbifU*. .qu6d'voluntas eft primum principium artificiatium . qu^d hic textus non habeturab Ariftotele. qui fequitur cognitionem fcnatiuam . fiiiicet a virtute dt- his apparet exprefse. fapientia .j.

Sed quia corum argumenta parum diitcrant a rationibus aliorutn fupradidtis.diAac Contra dcfcriptio15. cfle fiuc cognitio. .qu6ddirigit intellc«ftum . & impetus ad a6lom. crgo praEfupponit aliam rationem . . x6. ad quam inclinat viitus appctitiua . fed non eo modo quo ipfe exponit . iu^citm htminis hte fr* 4lttro frtfontnt.quz dixi. vt bonumipfum profequatur non . quz negatio . ncgatur communitcr ab omnibus.conformiterfc habetrationi reft». fibi in infinitum. quia con« Pra:terea te» fefse. q. . quod omnes ifti habitus fint nn inccllcdu. Ethi. fcilicet c^uiid »5i fugam quia di .qu6d v na d icatur praxis. fed Secund6 nem pravit principalitcr. JMg. nifi voluntas primo adku elicito velit fic . iippetitftf t$atturinpe.nutitiam pradkicam dicaiuc praxifc. vcl cft eic^io . quz tamen non eft Sttttditm a*' gunttntum. Cit praxi«. Et quod dicit . Sccund6 argnit cxdidis DoAoris. Concedo enim qu6d omnis operatio . hoc patet a Do^lorc iu ^utft. patec rcfponfio a^um clicitum voOportcret ctiamprobare. pctitiua proprie inclinat ad ciiin eft in poteftate ipfius 14.fcilicct *?. intiUeliia di. qu6d nunqyjni contingit operari circa aliqua . fi^*' . $c agens de i>eceflltate naturae. Et propric talc? aftuj dicuntur in poteftate voluntatis . puta cognitio . tunc impcrg^ potentiis fcnfitiuis. vel ncgatio cft cft. id ele^tione fecundillm iudicium qu6d hSci fupplc > cum voluntas a6tu puta vclle ambulare . elicito ftatim . vel ne? Si fic .vcl profecutioncm.elcdio fit adus intellcftus . Dico fecund6. . & fpcculandum. fcfuga in vqluntate. facillime folui polTum.refponfioprima magis vidctur ad propofitum.negatione in int^lle^^u .quia omnis elficaciter eligit " dicitur coguitio didatiua & eft cognitio vcre. cnnceditur totum. . ita qu6d hic non eft pr«dicatio formalis > fcilicpt . quod eledio non eft rcfpcdlu finisj aiftum voluntatis eogniti»- dici»tiM* tur pradicastfcxl pofteancgo a^us intelle£lus. &c. noHcio confotmis tali cognitioni . dicercquod fl*ak]nS*jt vt patet i. amandum. quod non . fcilicce qu6d elcdio cft adus voluntatis conformiter elicitus iudicio rcfto. vt func & fic dicuntur praxcs quicuc quod adlus voluntatis elicitus . qu6d virtus tnoralis inclinet ad adum midij . quia hic eft p!tii*'i^qMi Et amandnm. debet fic cxponi . Ocham jirguunt cqncra . vc fupraexpofui. ficut rat io.arguit Alfonfus Alfmf. patct. de Arimino Atfin\%ionen\jpraxis. qui eft vircus appctitiua. . & Ad primum dico. & quod talis dilc^f^io non fit praxis . rac . voUtutu eft pri7»um principium arti- & oper^hiliuta. taiis fimilia foiui. Oclum ^ Cregor. Ad Aliam auAoritatcm de 6. qu6d haec defcri. Pater fniva qu6d nuUus ^dus intcUcdlus .po(ruQt multa dicatur vera praxis intcUcAus fit potentia mprc natur^ilis . vt iic .di- tleSio efi dt dtiobm fropojitii cognitio dicitur affirmatiua bunum 5CHO %7. inclinat virtus apperitiu'.&c. q. : dtligendo. puta amor habitualis . feit & cx (upradit^is.qn6d intellrflus pradicuseft>qui. Malc etiam cxponit illam audoritatcm. ^lsSiu dir dicicuf pradica . concedo qu6d ab illa denominavel negatiua. erit ftate & {ecutiqne qu6d . Ethic. Et cum dicif. cJiflat & tamen opcratio intcliedus fccundum Dodlorem non po^cft dici praxis . titurfraxit. &.Prol ogi ii8 hillt in quantum dirigit aliquam' potennon vidctut primo tiam in vctam praxim j djtigete aliam poientiam . cognitio qaia dirigit voluntatcm . qu6d poft elcdlioncm fcquitut motus. quam ad «ft vcrc prasis Jcieutia pranica .in Ycram praxim: ita qu6d cognuio fequcns. ?{uia cft aliqua operatio voluntatis elicita con- brmiter rationi ie£tx . . d* Ariti». qui iniel> ibi Ariftptelcs ac^ipit cqgnofcit . .fequ)tiir iinpetium voluntatisin potentiis fenfitiuis. eandem & Gregor. vel aifirmatio cft cognitio diflatiua . ptto non eft eonuenibilis cum defcripto . vt patet.ToUn Tol.6. ratio . . a^Aus abfolutc non diceretvtr formaliter formalis: quicquidfit. ellc Bcgatiua qua . confotrrictur fiMteht». : . qui vult .quim al ia circa^ ob- ftat voluntaci nbTiiia> & & & ic^um opcrabile. . vt «onformis rationi fiuc cognitioni. quando cficaciter vult. vt prarfcdit & . quod virtus ap- Quia certum mu ni Ycrc in intellc6ln. in prolog.qaantum adfugam. Et hoc non. Ei prim6 . Sivult dicercquodtalis notitia pradlica.qu6d diledlio finis poteft elfepraxisjvt patcbitk Dodtorcin prtfinti ^utfi. praiftica opcratio redum ptj^ maium cognofcit Et qu6d diclt . . ncgaturhoc. Et fic qusercrctur de illa ratione . argutntnt» i. Gulielm. cui & fic /M». . . qu6d idc6 .offirmat. tendcns in obicdkum operabile. quae non eft . Et di«3:um Copimentatoris.vcrum dicit. an fit ptaxis . ncliti» tofor- talis Et fimiliter fecunda fplutio non concludir. fici^iHtH Velitin verc pravis^ad Ad fccundum argumemum &c. accipiturpro appetitu.dici- talis turpradicacxhoc. probat quia omnis piaxic . vei fccundum ele£^ionem . Si dicatur . ex & dcclaratis fupri. vc patuic fupra. £t ad aiiam aucloritatetn. quod eledlio eft tantum adkus intelledus . quia tamum innititur primae folutioni . tU^ip efi iudiciHm bo- %t.quia ille cft tnagis in potcopet antis . quia. & tamcn ipfa cft aftus voluntatis . «jognitio quia ita bcnc prima cognitio tcndit in objcdum fic non cft imaior fecunda . opcrabjle. quia lunc talis elc' ***• Aio eflct elicita »b intellcftu . praxis . Ide^ pro nunc fufficianc quaB Conceda^ afficmacfoncm in intplledo pra£i:ico . ele^io ver6 non eft refpe6lu finis. fcquitur ptofecutio tiuo . £r fenfiis illius audoritatis dcele£lione patebit infraaDodlore. fiuc talis. . fiuc cognitionc .frolog. vel fic operari. . impcrando ^ppetitui fcnfi» . Si .profccutiuo. . Ncc poftiimus 0Sm imtdk. lci^iis vt Gulielm. Multi etiam alij tales AStus f^nt iA poteftate intellcdlus impcraci k voluntate. loquendo de operatione . Similiter inteilc^lus tninit.. Et qu6d talis affirmatio . fiue notitioncm mali. nifi voluutatcm »&c. fcilicet de ptoaffirmatione .de f(d aiiqua virtus appetitiua in- ad virtuosc ftudendum . apud AriftotcIcra»& ctiam apud communiter omncs elcdkio redla eft vcra praxi$ .cognitio aflumatiua. id eft. quam dedit. quod talis cognitio tantum dicitur pra&ica. datama Doftore. vt patet de dilcdione vltimi finis . quia ille luntatis. & non z£tas diAatiuus operandi in intellcAu.Et cx his. quod bonum eft amandum. Et idco fta- catur praxis. quia prim6 adus voluntatis dicitut redus . cft quam nolitionem efficaccm in voluntatcvcl voiitionem. fc- quo impe- magis praxis. tim contradicit ni4ifit t((.

Prim6 . EX articulo patcc fecundus. cum fcmpcr.quia notitiapcadkicafccundtim *//? cft prior ipfa praxi . vt fupra patuit.quia didbum cft Secundus arti- fupra quod fcicn- pradica dicitar cxtenfione praftica. Hic dicit Dodoc duo. eft de . vcl conformarc fibi praxim fic aliqua cflicientia in cognitionc .qu6d adlu fit talis extenfio. non eft cire conformatam praxi quafi & conformatiuam praxi$.& a£lu:adus cnim prafticus dum cft. aica duplitf fiuc diredio aptitudinalis includit dupliccm ha- &fic (|uandoa(^a nondirigerct. & & frA£iicum. alicui fpeculatiuum. Dc conformitatc autcm-habctur ibidcro . iiido. fiuc aptitudo ad pradlica. diftfecuudi Itbri. Vtrura autem fic dirigcre . . Quod dicit parnm infra. non cx fc> quia habitus in ^^***' "" .non cUci pra- *«*" ''**'. Scc.vi'^^"**^''* «lclicct prioritatis. conformcm. Et dicit . nifi adu dirigctct in praxim.& conformitatis. qu6d bitndopatct. Non dcbcmus crgo imaginari. Contra\diuifto vetdiftin^io notitiarum ab ebieSiii eft effentialis.vc direftiuam ad dircftum. . fiuequiacft aptanatadirigere volun- aptitudinali . vel linea per fccundo modo . quia dirigcre conuenit ci neceftari6. : . . Nota.qu6d cadero notitia pradlicaadtualis quandoque dirigat . £x ifto fecundo patec quod pradlicum & fpeculatiuum pon func diffcrentix eflenvcl nocitiz in communi qu« cft quoddam abfolutum quia pra£licum -. hoc • aptitudinali . COMMENTAKiyS. vt a caufts extrinfecis. hocomnino cft contingens Si igitur ab aftuali extenfione diceretur accidentalc ipfi confidcratioui .(jr ab obiedis. priuac . ad notitiam crgo pradicam rcquiritur ifta duplcx habipatct .Cumdicit.6. Prima ha- dlica. quiatunc notitia non eirct pra£tica . quse conformis fit ipfi confidcrationi . . Dc prioritatc patct pcr naturalis. .quod iam adduftum '^'''^' & nuUa cflret ncccflario praftica.cuiufmodi eft fcientiafundamenta tamen iUorum refpeEluum . prior. quam fcientta atiqua jpeculatiua Medicina cumfraEiica Medicina. ficut fidi- uidatur numcrus per par & impar cooucnit pradicum per fc . habens /tppetitui re£ie:\y cenfeJ}e. . Explicat ^Memodo cogHitiofr»£licit extenditur adpr/iximfer duplicem ref^eSium aftitudiconformitatis^ vtrumqui frobat ex Phitof. Exponotamenhanclittcram. Habitus vcro dicitur i(bx dirigcre . rcdum & curuum . ^entispr*- tatcm in praxim. <^ nec reJpeSfus . id cft.Cognitionem ^ autcm efle priorcm naturalitcr praxi. tialcs fcicntiz . fiuc praxis refta ad hoc .frima diiiiniiioyqu<t eftfecundum effentiatem differentiam^eft effentialif. cft in primo articulo dc 6. vbi dicit . quiafra^ticum dicit duos pr/di^os rejpe£iui ^JpecuUtittum eorum priumtionem . fiue voluntatis . dum continuaturfcmper dirigat. I. cxtcnfioncm. bitudinem. £luia aliquafra6iica magis conuenit conuenientia effentiali cum Additio. quia neutra rclatio rcquiritur aftuaHs. ConfirmaturiHaratio.fed ab eifdemfoteft effe atiqua diBif0io foBerior non effentiatis.xfepti* li'"'*• z. in praxim.quam Muftca cum Geometria. alicui autcm notitix PrM6iicit& {peculatiui "0^**»^ dif'^~ ^V^'"!** ^'"" cx caufa incrinfcca przdicati in fubiccto. nifi ponatur impcdimen. Ethic. Docet eti»m H^lem frioritatU .confocmitcrfedcbethabcceconfideratio- ni pradlicac.Qu^ftio IV. quia communitcr conccdicur cognitioncm prafticam cxtendi ad praxim.fiuerelationcmadipfam praxim. quod vctitas confidcrationis prafticx. fed eadcm quandoque praftica & quandoquc fpeculatiua quod nihil eft crgo fufficit duplex apticudinalis extenfio. clicita ^ voluntatc id cft. rcfpcdu praxis de hoc t y prioriifcd cflc : . De cenfermitate autem . a TT X lMC4rticHlof4ttetfecHndM. Quod autcm praxis aftualicerfequatur confiderationcm .qu6d neutra relatie retpuritur adualtf.""" Miia tura ex parte potentix dirigibilis . Sccunda quia notitia ptaftica eft vcrc relatiua praxis . yeritas confiderationit praElica eji corifefsefi T. (jr friuationis eorum ejfentialiter differunt. iUum refpcdum dupliccm ncc refpedns nec priuatio : cflentiaabfolucijfcd eft quafi diuifio gcneris per proprias pafliones fpccierum. dicit dtrplicem refpeftum notitiae apiitudinalem uum autem . cft confcfsc (c*habens appetitui redo. Dixi aftitudinali . Difertmis femper a<au dirigit. Quatriturmodo inidoarticuloqualitecdicaturextcndi ad praxim. Xlculus eft.&J]>eckUtiuum non effe effentinles dtfferentitu habitmfcienti*.quafi poftcrioris fiuc cflc cui praxis fit conformanda quod cft cognitionem dirigere & regularc praxim. ad praxim vt ad ccrminum fpcculatieius . nec friuatioeitupejfunt ejfe de efentia abfoluti. quandoquc non . vnajpecutatiua cum atiaficut magis conuenitJpecutatiua . Natn conformitatis fcilicet cxtcnfio confiftit in duplici relationc illa & prioritatis tf.& qu6d adufit dirigcns. Hoc declaratur . quod aliud cft loqui dc habitu praftico.fiue vt regulatiuam ad regulatum.Ciae cenformiter de- bet accipi fic : Appetitus rcdus . quod fcientia pra^lica dicitur pra^ica ab cxtcnfionc tia quia vidclicet eft apta nata cxtendi ad praxim. vt fic rcdta confefiic. iUud. Rejpondeo^ verum eft. C H O L S I 119 V M.Ethic.

nifi fic opcratiuus . Cr pracluii. tjuafi pofltriority quod cognitio yerc pradlica eft propric rcgula. & »6fus iiciprti^icos ex ohielto. auomodo precedatf . .qu3B eft ccmquoddam abfdlutum. Secundo .ii & pradici differunt penes obiedprum fpccialium difFerentiam formalcm. 8.ycl totalis ipfjus'praxis . ejumdo tiSius effen- tialiter efifraSiicHS. appetitui re£lo. & Contra hanc opinioncm qux vt breuiter dicam in hoc confiftit. ex hoc . b CegnitioTum Mttem tfft friortm prax* naturMliter. conformem ./. & ^ .. id eft . quod nonfit. indc proucci ordinabilc eflTc differentia inter intclleaum fpcculatiuum niens eric accidcntalis &' per rcfpcdum ad aliquid extra incclledum liccc dift'crencia habicuum & aduum fic formahs fccundum differcnciam formalcm obicdiopcrabilis. ordinetadopgs.&: fcquitur aliquo quod faniras eft acquirenda.fW/^. . puta habitus.fld efi ipfam cognitioncm pra- Aicam tjp cenformatiuam praxu . ij. fcd diciltir diriger* dirigert ciurat quantiim partialitcr huiufrnadi adus rctaiuos. pranon opcrabilis.Secundum. Vna cft talis quod ab alio dicitur intclhabicus. . Quahdo hstbv etgd dAattj Va<au non fit di- crgo hibituS praaicuS pratcisc diccretur pra^icus. id eft.fei exfinfVoltto. Bonum intelleBus praBici efi verum confefsefe habens ^* & . quia talcconftitutum «. ad fincm opcrotur . .id cft.pra£tica autem opus. vel. priori regulx. &C ad cleftioncm fcqucntem confilium ordinatur. quia verum opcrabilc tcrtium articulum funt opinioncs."*{" '"*"/''pegationcm illius duplicis habitudi*^^'^f^litX * rclationis.Prologi I20 in fe non ditigit potcntiam . ficuc fumit principium cxapprehenfionc finis dcfiderati . i j. Arguitur squiadehabicibus dicicur fccundo Mec. conftitHtiua ali cuiusabfohui . exduobui locit Philof(^ rejjfonfiones itdh/tcrefeHit.quafi rjgi tfl ipfam tft tdnformdtam qu6d pradica cognitio pradica.& forma dircftiua.dequafupri Relatio autcm nonpoleft cfle diftcrentia eflcntialis. &: cx 6. diftinguunt illa.quafi dicatur di- ab ipfa praxi . L I V M. Si qiic pradicus. .quia voJiintas pp modo clicit praxim . in quaiit-imi vel inclinat intelleft6tn dd atlus Crailcs. nifi motuscxappctitufinisiita quod pradicus intcllcdus includicin fuo aftu (nonformalitcr. .fiintelle6ius dicitur pr/tBicus fecundiim Goffr. & regulatiua praxis. non 2ir'' ^*' non dicitur metur praxi. Quapropccr cum fpeculabile ordinari ad opus accidat fpcculabili./^. Primo.per illa diflTcrentiam cltentialcm. & totus illc difcurfus . vt appetirus v^ro appcttt illam. ficut cognitio S C HO vojuntatcm inpraxim Vtrum atitem Jic dicat alitjMtim cien/iam^rt/}eaif praxtf. quando fcilicet 'voluntds ordinat affum eitu /td aliud .nifi illud quod apprchendic.vt probat Dodor ^tiaft. Finis fpecu/atiua efi veritas . Lt Jpccula.requeretvr qu6d idem habitus cflct quando- dirigit. idco per quac pcr fp rcfpiciunt ipfa.f'rentUe[ie. fc & a£tMS. fed connotando ) ordincm ncccfrarioaddcfidcrium finis cxplicitc. Scientia tamcn pradtica conftituitur in cflc pradtico per difFcrcntiam eftcntialem. licctnon accidat pradicum .quia omni habitu dcnouijnatur habcns fecundum naturam habitus.qoia praHicMm formaliter dicit illam duplicem relationcrn.a conditione accidentali habituSy Sefttettt/a Goffredi tria dictt. &: tcrminatur difcurfus in vltima conclufionc confilif . conformatiuam . fiuc eflcntialitcr.& fpcci6ce conftituitur in cfTc tali.45. qui eft primum obiedum intcllcidco voluntatcm finis prae6lus pradici : ita eft . ImpugnHt h»nc. Vnde in tertio 4e Anima dicicur quod intelleBusfi^ecuUtiuus £iicus differuntfine .perquodmeIiuspotefiacquiri. qualis .11. Similiter. Clrca 10.quia aftu extcnditur.qu6d diftindioncmintcUeftus pradici &:fpeculatiui ponit pcnes fincm. fcu & regulatiuam praxts . lutum.& quandoqUc non. . quia circa opcra- non cft. Hic dicit Dodor quod praaicum.^Kodl. . elTet abfo. per quam conucnit fibi illaduplcx negatio. vt ifta inucnta . tunc habitus pradicus crit in intelledu fpcculatiuo ncc intcHc«^us ' illo habitu dicctur prafticus. per quam conuenit fibi reIatio.vide ibi.& ab alip G-sj^r.in quantQm .&fpecuhtiuum non funt dif- 5. pro quanto praxis conformitcr elir citur tali cognitioni prafticac . lcitus pra(3:icus. Exemplum j bonum modo confilium intcllcdus inccllcdus fpeculaciuus apprcbcndic fanicatcm . . Rcfpondcc . Stante icaque dcfiderio finis intellcdus pradicus JnteUcElfU pradici praUicM cx hoc principio: T//ud. qnod videcur inconucniens. d. Cap. „on poufieffedif- . &c. ergo erit tdlis . intelleQum dici praBicum . id cft. ferentiar eflentiales fcicntiac.habitt4s diHingui effentialtter ex ohieffo. 5c corum .an cog^itip fffi- pradic» caufa cfFcdiua pariialis. qua: func Dif^. Ethic. Ex ifle /ecundo patet .fiuc adu dirigii. Tcxr. »0» ex ohiello . cx quibus gcneratui . &nonoperabilcfunt obieclafpccialia forraalitcrdiucrfa.5. dc Koc erit fcrmo itt i. a quo cauletur aiSlus voluntatis. & fic praxis dicitur fimpliciter rcgulari k tali cognitipne. ad finem implicicc.dicitur pradicus .vcla^us Hocoftcnditur.efifrocurandumjpToccd\tdifcmtcn00 . Ncgatio vcro non potcft cireconftitutiuaalicuiuscntis abfoluti. vel notitiz in muni.hos Tertium .3.. qui dicuntur pradici bilc: fcdinrcUcdusnon.rentia inier inielleElttm fpe- culatluitm.yt ahquid dc cflcntia aftus. fupponit . conuenicrts .& rcfpcdiuum tiuurn dicit nis . qu6d adu confor- i^Afi^fig'"' ffraxijqtMfi priori y id cft '^^* juacS^icadidlat clTeeliciendum.fufficit ergo du- plex relatio aptitudinalis.Primuin. Et aflignat rationcm. quiacciditobiedo:fedhabitus fpcculatii.

Item tertio ''. Ad fccundum fecundikm qu6d denominatiuc potcft dici prafticus. dicitur neque pradli- cus . vt fit cxtenfiua ad praxim? anpraxis? an obicfbum? an aliquid aiiud ? Et tandem DoCtoz concludit . fi volt acqui: rerc (anitaceiB . L quia 1^^«" *** ' .Qusftio IV. qu6d intellcAus confideret fanitatero Scoti oper.quarum Gotfredi de fbntibus.non fimphcitcr. dirigerct quia volunias imperans confidcrationi proptcr talcm fincm . incrinfece dicitur praAica ab extenfiuneaptitudinali . qui caufantur ex illis adibus. Et quia adus eft melior "* . qu^d fcientia pra6lica. . non dat aliam rationem confidcrationi jn dirigcndo ncc pcr confcquens habitui gencrato cx confiderationibus. : -. dicicur pradica accidcntaliter.Scd quia ab obiedlo operabi^ica. vt difcurrat pcr media ordinara . fcd ex adlibus intcl. Sed qucritur hic. omni cognicione non . neque fpeculatiuus . vr huiufmodi . &c ifte habitus alius folum eft in intcllcdu . Ideo ab eodem vidctur intelledus diris potcft dici pradicus ex condicione accidencali fui habitus. quia eft iicut tabula rafa^&c. vc huiufmonon ordinantnr ad opus .Iicct non ita accidentahter dicatur illud de habicu 6c adu.& fic intelle£lus tandem innenit quod dictaeftmediumconueniens talis cognitio . Prima confideratio dicetur pradlica . \ quo fcientia habcc ipfam exten^oncm aptitudinalcm : fiuc quid eft illud.P^P''^ : : generatum. '. Ad quod inteliigendum fuppono primd fecundum iftum qu6d intelledios vt nudus . Confcqucns conccdcrct fcd alium habitum poneret ^"/^*^* '" poflTc habcri in intclleftu pradico ex adibus. . qualem ponit. fanitascft bile . connderec ens inquantam ens. : & habet entitatcm.k. vt talia phyficalia di . : . puta ordinantis ci pradlicus. impcratintelle6lui . aAus dicuntur pcr fc pra6lici ab obiedo opcrabili. inadu iftaautem fcientia pradica . : In ifto arriculo Do- refpondet ad fecunclum qaaEfitum ^«fcientin prnSHcM diceretur praflica tx ordine adpraxim tituli quaeftionis eil .fcihcet Contra . Tertt^. quod eft eire praflicum . Secund6 fuppono. ui quod fcicntix prad^icar finis cft opus in potentia & aptituRcfpondct ad primum dine.ita ab illo habet. Nam & Matheoiacicalia .anabobnon quzriturhic de ie£lo ?an ab aliquo alio? principio formali . Ec habitus fpcculatiuus . # a /^iIreMttrtiMmMrticulum. ve huiufmodi . igitur habitus ficadus praflicus poflunt cfTe in intcllcctu fpcculatiuo quia ImpugnMlo habitus vcl adus ex natura fua prafticus. vel Phy Hcalia .a adum cius ad aliud. . Nam prim6 vt bonum intelledns conconueniens. lcaus praftici Coutra * .contra tione fui accidcntis dus opinioncm in fe .prius li & 1. I }€tox aain. Itcm tunc «. dc qua fupr^. Se- cund6. : vcrum operaSecundacon- quia citca tan* & nuUo modoopcrabile.refpc£lu cuius cftaccidcns peraccidens. : alium habitum a pradico.dicitur ^«/<^. non tantum pfafticis . .qu£ AidtAX voluntati. quia Nam drca operabilc. & ad acquifitionem fanitaiis. aftus dicuntur fpcculatiui ab obicdlo & .mult6 quo habitus dc adus. COMMENTAKiyS. . quoufquc cftcndat fibi roedium conueniens ad fanitatem acqnircndam. vt huiufmodi. ? Et fcnfus A quo fcientia habet vtdicatut pradlica. qaod ftrfi erat .vt cligat dixtam . ab eodem etiam habet talem extcnnoncm. diftinguunc perfca£bum pra^cum . diciturab alio pradiicus vel aAu praftico. fidcrat faniratem . . ex confcqucnci habirum pradicum & fpecuiatiuum . f. vt adfinem videlicet . V. multa accidcntia ciufdem fpeciei eflTcnt in eodcm. H»bitus ergo pra(5ticu$ .fcd intclhgcndodenominationem ficriab habitu. An a fine. Terti6 fuppono . ideb expono iU fiiiie fin- prima tiim.ficut dc intelledu. vt huiuf- niodi. & & nullo modo opccabili : fed ab obicfto omnino fpcculabili. vel Matheroaticalia . Non cnim propter ordincm voluntatis. qu^m ab illo habitu. Tom. quod dat fcientia. \ quo formaliter dicatur pra- & quia ccrtum eftqubd fciencia prac^ica formalitet .quia nata acquiri innobis. Habitus pradicus gencratus ex aftibus prafticis fufficcrct ad ca .voIuntas appecit illam expliciie : & media ordinata ad illam implicite. acquirat fibi : nam talis confidcratio cft fula Operabile ergo fpeculatio illorum. & ilhusjfimiUtcrncc habitus. poteftcfircinintcllcftu fine tah rclationc ad reffonfionii aftum voluutatis . iAias Dodkoris eft fatis difficilis lam ab . .quam a condicione ciufdcm accidentah : crgo fc fi condi- incellc- cx ordme voluntamagis poceft dici pradicus ex ordine eflcntiali a6l:us. Ofini» G»t' recicatopiniones varias in ifta pontione. id cft .(^ ab alio habituty vtl aSim.inquantum cius obiedum cft opcrabilc pcrfc fcd obie£lum opcrabile confidcratur fccundum illum habitum in vniucrfali quz confidcratio non fufficit ad hoc vt fubiiciatur operationi in a£lu &c in particulari. quod confideracio eonim nondirigit voluncaccm. ijuid inttlte^m pra£Hcw. cil vt faciliijs inteliigacur. vt bonum conucniens .&nonordinempotcft poni diftinftio ipccifica aftus huius . potentia in bonis cft pcr & ide6 rcquiritur.<i quo habet cntitatcm e^cfliue .quo a£lus dicitur cflc effentialitcr pradicus. alit dicitttr Vna tfl talit .& fpeculabile . Etquiapofitio . fic fccundijm Doftorem dicituc pradlica ab obicflo. fubicftum magis dcnominatur a pcr & cfientiali.talis confidcratio particularis . quod intellcflus praflicus .& adlum fpeculaiiuum. ad quac illc habitus gcncratus cx adibus intcllcdus praftici . Sed antequam probct opinionera fuam. ndctatio dicetur fpeculatiua tum fpeculabile .circa quod eft.

fciIicet obiedla. quia habec cognitionem . id eft. ratio cft per alium Ad ficMndum .vcl /irailiter id eft fiuc acquifibile per fpiciunt ipfa & ^ .vt ab entc. : & poftea . ^ cogniiione fanitatis . fcilicet efFeficut & pra^cus habituali- ab habicu pra6lico accidentaliter. Dicic. fediuc. qax eft confideratio dizta:.id cft. id eft . ftantv tali appetitu iraperat intelledui vt quzrac mediaad illamacquirendam. qui eft perfe pcadlicus . . quo eft. Ifta confidc- requiritur confideratio parcicularis e . vt ali^uid aUm dt fid connotando . denominac habitualiter ipfum ter ehietiajpe- obicdum ter.in fiue nui- diftinda per proprias rationes formales. : & talis confideratio vt fanitas acquiratuc non fufticit patcc vt fuprk .vt fupra. Sequitur :fed inteUe^tu non dieitur praEiicw. vci denominatuc intcllcdus pra«aicus.& fupra.vcl adu pcr fe pradico . quod cognitio pradica accidcnra. . & tiim opus. vr coelum. Scquitur : ita quod praEHcni inttSellitt includit infiioaihi. intelle6bim. ordinari ad opus ad fanitatem eft : curh . &c. fedtantum connotando ordinem ad dcfidcrium finis explicJtc. dr ab alio hahitui tur intelleElM aBus praOicus b Qiuipropter cum jpeculabile ordinari ad opm. non Sc mediaimplicitcj&c. qu6d per huiufmodi denominatur pradlicus . vel a^us .& aAus pradtici. qu6d ille habitus. Sed habitus. fcilicet vere pradico (quieft cogiiitio mediorum ad finem) nenformaiiter. qu6d adus . fed tan- qu6d per illum habi- tum non dicitur intelledlus fimplicitec pradicus.Otiiifum dinabite er. qu6d habitus pradticus hafiinSa. ad confideratione dicicur intellci^as tali ptadicus.vt . nabilead opusfunt formaIitcr. .habitus. id eft Sc dici. quia pradicus diciturab operabili pec fe. id dinabile ad opus fe . Doiftor ifte dicit . vt fanitas dtum nullo modo orditubilc ad opus lion dicaturalbus. fcilicec ordinari . : vt huiufraodi . per fc pradlicus dicitur pcr fe pradicus ab obicdo per fe pradlico &atali intelle€tus non dicitur praid eft . fcilicet adum non dicitur intcUedus opcratiuus: tunc enim dicicur operatiuus . Et hoc crt quod dicit . pradkicus includit in fuo aftu noneffcntialitcr.fciIicec biltad tpuf. quia per talem habitum. Expffitiept' /itionit dicus .& fpecu- pencs obieda forma- laciui pec fe diftinguuntuc liapecfe. quo denominatur in potentia & Exemplum ob: fcientia pradica.non id cft . . quando obiedum . &c. Sed coufideratio refpedu fanitatis natzadopus (modo ca accidentaliter quod accidit opus.& fpeculabili.quz non ordinaiur ad opus. qu6d pec illam iedum intellciaus ^eii. vt . (^ eorum .nec pecaftum pra£licum perfedicitucincel]e^us adualitec pca6licus. & fecundum quid. niens.& accidit fibi nmilitec : ^ tali cogniiione .& culatiuos. fiuc tptu dr obitcftencialiter cfum nuUo fpe. & adualitcr ab a^u pta^ltco accidcotalitccjvt dixifupri. puta fanitatcm. .qu6d opcrabili. fimplicitec . : aptum natum ordinatc ad opus. enim Dodor quod videtur inconue- vtobieda pcr aftra. ^ua perfi (y ejjen- tiatiter di- .modo orditiMcificas. opcrabilc . ijuafunt ad finem implicite . inodo prsexpofito. quod aftu apprchendit . id cft : & qu6d diftinguatur pcr fc ab habitufpe«uIatiuo:& fimiliterhabitus ipeculatiuus. id eft . puta ab adu accidcntaliicr pradlico . Ideft. id eft.idcaufantur ab ipfis obiedis. bet ab obiedo per fe operabili. fubiediietur in intelle£l:u .fcilicct habet cfFediue ab obicdo fpcculabili. qui pcr fe rcfpicic opcrabilc per fe . ad & funtfiirmali- /deo perfe diftinguunt : illa . & per illam intellcdus dicitur vere pradicus. vt dixi fupri. dicitur accident^liter fpeculatiua . non zel . naraeftpcr habitum acquifitum cx adlibuspradicis accidentaliter . : vcibo ad haru: literaro de dicit tio medij nifi prius' (juod nonfit nifi motm ex appequ6d nQnquam haberur cogni: ordinati ad fincm. quo intelle&as dicitur pradicus .fpeculatiuus dicitucii fpeculabili pcr fc. ordinat ad opus. taroenintelleAus ab illo non denominetur pcadlicus .qn6d ita cfFediue habct ab ipfo . hoc tantum accidcntaliter.vel includit fanitatem. voluntas petierit ipfam fanitatem:quia . ordinem necejfario ad defiderium finis explicite . Refpondet adprimum. operabile. aduspradicos. tjuod ab alio praHicm . tunc per iliam dicitur opevel Sequitur &c. eft. ratiuus.connotando fcilicet quod voluntas velit cxplicitc fanitatcm. fiuc . ens verumnonoperahile.conftituentes in tali efie obicdali. qu6d dicatur pcc fe pradicus per confequens habet ab ipfo ef- reificiunt ipft.& refpiciuntur. quod illa obicda . vt pcr fe diftinguatur ab habitu pradico. fcilicet ens verumoperabHe. im6. fit talis . &c. quibus inucntis. nccefTari^ connotar or-> dinera ad defiderium finis . & ab illa di- citur accidentaliter intelledus fpeculatiuus.qua:. Et ifta cognitio . adu dirigcntem adopus. qu6d intcllcdlus . prim6 . : & obiedkum nullo modo ord^- . Sequitur <]uia verum operabile . vi aGta ordinatur ad & & nc ordinari opus dicitur . ficuc quod albedo fit in homine . quod quando habet coggnitionem adu dircdiuam ad opus .& : vt a6tu ordi- .Prologi 111 quiaocdinat raniutetn ad opus.puta ad mcdia ad fanitatera . & d Cct- & : . ad ide6 dicitur ^uod denominatiue. non fic & talis connderatio. prius expofito) eft pra6ti- quia denominatur ab fanitati in fe illo. dicitur intcl- Accidit enim fanitati adtu ledtas fpeculatiuus. Similirer dicitur fimpliciter pradlicus . or.- qu« pri6s enim vult fanii &p6{lniediaimplicite. & in zCta. & coium qua: funt ad fincm imf>Iicitc. ordinat ad fanitatcm. . non dicitur prafticus propric ab habitu .vel ordinantur. fed catit jim fecundiim ejuid: fed dicitur fimplicitec . & obie- . puta ad fanitatem. pcr fe diftinguunt .& cognitio talium vcr^ operatiuus . Sequitut id cft. Firus illius fcientia: eftopus quia ianitas apta poni in opus eft qu6d autem adlu ordinetuc acci- & dic ei confideratio illius obiedli operabilis. vel adtu. obicda funt eft.qu6dintcllcduspra6iicus non dicituc obiedum pra£ticus ^ conitderatione fanitatis in fe lomodoattingibile. Expono tamen Cum vetbum. . quod volun* ejfentia tas prijis . : fe. vuU fincm explicit^ futu ad finera implicitq laccro explicitc.qu6d intellcdos non dicitur pradicus ab illo habiru per fe pradico . titufini/ habitum k Icientia pradica.quod aliquis habitus . vt iiifrii patcbit. cialia formaliter diuer/a. Dicit crgo . Dicic obicdum pcrfeoperabile attingi per opus non per fc illo habitu dicereturpraElictu.& adVus illius fcientia: eft operabile pec vc fanitas in ordinari . iter . fe fpeculabilia & huiufmodi talia . confideracio illius tantumin & vniuerfali hoc . habitus denominant ipfum intelledum pradicum. c Nec inte/lecim Scc.& fpchabitus& adusper fc rc- (k\ac illa. .&idcd impcrat fiuetiitidoin- trUeHiH di' tMtur fraHifM4. qui habitus . qua: cft cognitio dists . fcilicet habitu . qui eft per fe pra^icus .vc a fanitate. mediorum dicitur verc pradica. idcft . fcd ab alio .

id cft . vt fa-_ fpcculaiiua- fecimdum »<.a fccunda ver6 dicicuc fpoculaciuos cantum fecundum quid. quod enim ibi homm pro finc) cft vcrum fiue "'^'^'rum. vc fupra dixi . td eft . : quod acquirituc fanicas:& dinari adluaccidicfanitati dit homini Jid n»n ripbilt.quoda6^u non ordinatur ad opus liccc camen Hcordinabile calicecpradlicus rcfpicic vccuroopcrabilc. confideratio acci- eft quod differentia inccr cog- > nicioncm. & corum qus funt ad finein im- dicitur cpgnitio pradica acci- non . id cft . pradlicus. imtlle&m \ f.»»»» /»- "^^** -^ tuUtiui trit v*r»«». finis fpcculatiui : finis & fecundum quid cft fanitas.adus . com- niatiuum. includcndo talcm ordincm. I Sequitur« Excmplum : inteMIm fpectilatiHm fecHnditm tjuid tantum apprehendit futitatem Ixufum conitenivts^ ideft. & auiSioritas fic & accipitur habi- fpejrulatiuus. vt regulatiuo miniisrcmoto plicitc Benum inttlpradlici itam fraffi- (accipic aciuaaccidemalis. non pcr vc fim- pliciterbonum conucnicns naturx.non lio medij explicice habcrecuccogni- opM : tueifitur du- nabileeft ad opus . quod cognitio ad opus . dcntalis. Scquitur licet dijferenti* afluHm . necrc<Sc impcrarcpotcntiis rcifle eljciendo adlum conformetur primo vt rcgulatiuo remoto . .ibem appetitni re^to: debec incelligi fic : finis incclle<5tus . fcilicet inttHe^HS (pifCHlatiHtu : qua: de fineremoto:& Settioper.& cognitioncm.licec cifi- accidiCjficuc Vidtrt aeei- dixi. corfefse fe h. eft in quia ocdo calis ad denderium a£lus voluncacc appecence . & talis ordo non eil de U eflencia .&c. pcc ccfpjeftum ad aliquid cscca intellcdtijrp. : &confideracionimcdiornm ad finem . & mcdia imalicitc. . licct non pec acci- pradici fimpliciter cft fanitas. qua cognofcicur j puca fanicas.ecit ver^im. & prima dicitur ficaiflica accidencalis & fccundadicitut fpecu- . quando voluntas priiks vulc ipfam cxplicitc. Id cft.quia finis cxpjicitc quod gi uuSeritM ment. &conclufioncs per fe pradlica: & ctianxab ipfo fineconcludnncuc omnia media ad fineitl ordi: & pata cognitio mediorum dicitur fimplicfter pradica. finis . vol : & pec fc fpeculaciui . quafi in principio) quia a Hne operabili fumuncur principia pcr fe pra(5lica. n. operabilc: licct qui rcfpicic puca faniracem . fpd cantum przexigicur. fiue form^lik iedlo pec fe. & pradbicusin incelle<n. id cft conformi- eft eft atilu zOcn ridcre.qua cognofcicur^pfa fanitas. Bthic. vt regulatiuo proximo quacconfideratio mcdiorumdicitur fimpli- qelle<aus fpeciilatiui fimplicirer. & . fimplicitec pcafticus. quia cunc eft. . dicituc fhilefofhi prMilictu differnnt fine quod ^ecu- intelligi lattHum {^ frmSicS dif- tus pradicus peclfe fttuntfittl. Et habitus fpeculatiuus uon pcr accidens de quo fupra ncc fimplicitcr fpeculaiiuus . adu cidere accidit homini. quod voluntas non finis nis. fecundum quid fpeculatiuo dens quia . Bonutn ver5. &c. quia &accidic fibi . & fic habitus accidcn- pcadlicus Sequicur tid obic^is . habitus diffcrcncia babicus pec fe. . J4ifi enini prius voluncas vellec fanicacem explicicc. 1 . modo pracexpofito . vc a<au ordinacur ad opus . talibus caufatur habitus pcr fe pra- ^icus. quia^ ^efpicic fanitatcm : 10. vel fub ifto rcfpcdu no6 ridere . qu6dcunceft quando ftance dcfidcrio fanitatis & mcdiorum ad fanitatem implicitc. potcft . & habicacognicione medij necciracij:tiinc talis cognicio eft ordinaciua fanitatis ad opus.49. fedvc Calebonumadlu ocdinacucadopus: .. vc adu ocdinacur ad opus. ad IpicuUtiui. Dife- bilenonaccidac. fcilicec per refpcftum ad oridinem ad defidcrium : . «ft cautijm accidentalis . & verum nullomodo operabile. vc . fiuc conformatiuaappetitus rccai.mo- vndeintertio de Antm*. 8. . v. & per accidens rcfpicit fanitatem.& fimpliciter pradicus .fiue finis in: uuUo.fed exit pra:cisc in fpeculatione talfs finis.vt fupca Hic non accipic quod nuUo modo ordi- vere a6^us cundum quid t fciliccc pco omni eo. . ficfanitas in fc confidcraca dicicuc fpccu- ter medium. nul-1 I r r 10 modo operabile : nec per coniequens conror- tiuo fimplictccr.vomediocum imluncatis ad finetn explicit^ » pjicitc includicuc in adlu verc pra^ico . cft .fiue regulatiuum alicuius appetitus. dicigic voluncatcm ad volendum eflScacilabilis. vt fupri dixi. habcns appctitui cer fc rc(5ko . bonum conuenicns vc naturx. fednon pecfe pradlicus.. Poteft etiam in> telligi dc finc proximo . fic ocdinabilever^ Id &CC. modo obiedkum nullo talis refpicit fecundum quid . eft finis . Au. habicusaccidcntaliccc fpecUlatiuus refpicic verum operabilcjvc aftu non ocdinatuc ad opus. cft a^u ocdinatuc opus . pca^ici..qui cefpicic obiedbum Sequituc talis aliis:nifi in citer pradtica & fic quod . labili. vc a^u non ocdinatut ad opus. confidcrationi fi- fini . Scquirur : & Bcmm 6. uicatis rtnti» inttr t:tlis intelltlium fub . vc fupridixi. fed aftu oc- dicituc pradtica accidcncalis: non ordinatuc ad fanitatis. pra£lici efl verurn dcntalis. : & cx inultis talibus confidcrationibus caufatur habitus fimplici^cr pradicus.pec fe Tom. diffecentia fcilicet eiTentialis» uccipicur ctfe<%iue. . doocdinabilcad opus.vc adlu non ordinaturad opus . quod cft adlo non ordinari ad opuS tficuc confidecatiohominisiub ifto refpe- quod Trifliciter explicitc.'& raediaimplicite. V. quia finis remotus habitusper fc praaici eft vcriim operabile . Dicic ecgo fteft inttUi- : £ub illo refpeftu .t qu6d apprehenfio boni conucnienris L 2.text. non abfolute fr»3icum. . fcilicec ab ob& ab obiedlo per fe fpecaioquitur hic dc fpedula^ fupra pacuic. cap.vc & poteft velic.a. & . qui difFcrunt fineremoto.^. fiuc rcgulati- operabilis.no cantum vc bonum conucnicnsnaturx .:& Hc talis ocdo. Quseftio I unperat ihcelledui > vt inueniat naedia ezpliciceor<linaca adranitaten). fcd accipit fpeculabilc fe- 8cc. fed tantum a(flu accidencaliccr pra^fticus differc' finc ab habitu. : fcd fpeculatiuus accidens . quia cefpicic fanicatecn .vc a<^u non ocdinaiur ad opus: enim non ordinariaccidit fanitati .rcfpicic vccum opccabile :puta quz . Habicus crgo pcoprie.vt adku ocdinacur ad opus Jpeeulabile ordinari diciiuc (nm g^i^aproptfr aeciddt JpecHlahili SpttuUbHt jpeculahile nmplicicer fliciter.confidecare fanicatcm . ^ prima dicicuc inccllcdus pcoprie .eft accidencalis .(^ diuac. Sequicur diffiremiitinter : f^ JpeculatiHHm . 115 fimplicicer. : Pcimum tamen conformaiiuum uum appctiius tcQt\ fidcratio illius finis & ex multis .vel con- (qux dicitur pradlica pcrfe. : : . cns verum operabile confcfic.V. diilac voluncati de medio neeeiTario ad faniratcm & fic connocac ordincm dc quo fupra.&c. . finis fpcculatiui Wlpoceft certi6exponi :qu6d habitus veci \ quo inccllcftus fimplicitec dcnominacucpcadlicus. . picatis .pec & fanicaccm. quae . vc adku opus. & ifto refpc(Stu accidentali &Cognitio or- non intelleElMm pr^^iicHm. puta fanitas cft regulatiua. cft quod : eft fa- accidcn. Spcculariuus vcro fccnndum quid . HuenecefTaci^ przexigicur . quod adu ordinecuc ad opus quod cunc contingic .opecabili.

Refpondet ipfe Gotfredus Tt»it efidtt^ diftinguendo. a(5tu . nioncm Gotfredi. vt eligat illamedia. vt inucniat fic media tunc : & vnum ptincipium erit . ide6 voluntatem finis przfupponit .velit illam.id cft . vt eft obicdum ifta dicitur intelledtus fimpliciter fit qui eft . qui erat acquifibilis in potenDiciturenim confideracio a(5lualis . media confusc tanuenientis luntati. pra(^ici. fcilicet in t^" '" potentia. : ti^m talis bonum .pcr . fed ^ fine in ratione obiedli .&hsc vt boni con- quia intelledus oftendit prim6 : & proce- & niras eft & tale didare eft ad finera opcrari: quia eft ordinare media dcbita ad finem . qui fcilicet eft per medii ficut fitmunt principium ex apprehenfione : .fumit principium difcurfus: quz . quando talis cognitio cft refpe^u medij. : abobiedis. ad hoc fideratio particularis medio (jui tfi prirnum obieSium intelleBfu ^«ff#«:patec.pra. habicum pra(fticum . . Terti6 habet propofitionem quiefcentem intelle(flus in ipfo . ci intclle^aum fimpliciter pra^aicum. tefpicit cognitione dicicut intelquia per talcm cog- tali \edi\xi fimpliciter pradlicus : opus non fu£5cit . quod : qus .vceIigac mediumtale tatem:& .& impcratintelle6kui fine .vt cixm & fico.pcr quod fanitas melius potcft acquiri. terminatur difiurffu in vltima (fr . nifi habita ifta : licct fit pradicus anre iftam tantum in potentia . comm. . ergo dicuntur non . obie(5tum pra(9icus:& & illud confilium nihil aliud eft autem non . vceligac tale me- 1 4. vaeAiiL. fiue quz refpicit opus in obiedlum . cx hoc folo . & tandem inuento medio in fine difcurTuSttunc confulir voluntaci.idc6 ponitconfidcris . quod confilium intelledlus /iiium intel. conclufione confil^. finis defiderati inporentia.& ipfo innento. & fcilicec .2. pradiicae quia Dodtor vulr tur per fe prafbicus ab currac per nitio illiusmedij. qui refpieic operabile ordinari ad opus . fitales pcr le nis fpeculatiua: : minem : in ratione finis infra patcbit tiuavolunraci. qua: didat voluntati. tiua ad opus Quarto voluncas imperac intelledui. Contra hoc arguit Do{kot . Secundo voluntas appetit fanitatem diftini^e .id eft . fiue cognicio fimplicitec quiritur. appetit illam. per quod meliuspo- acquiri fanitas. quod fanitas eft acquirenda . & quandoque remota .e(i finis habitus .vt bono conueniente . . . quz elicitur circaobiedtum & de hoc inFr<k. dium.&c.adfinemoftretHrt id cft 1 quod refpicic & . nomitlatintelledlum pradiicum aptnm ac- eft vt operabiIe. & ab talis remotus fcilicet . pro quanco didbat de elcdtione mediorum ipfi pra(9tica. Hic Do(^or contra duo Seet*u «rPrimo contra illud. eftcfficacitcr eligendum : ftante hoc principio. . vc difomnia media . & oftendac fibi medium conuenientius. id elt & ^ tali . qu6d fiueefficaciter ceft quod fa- illud medium eft procurandum. qu6d confideratio faniboni conuenientis didlac voluntati .qu6d habitus pcr /«"*»«''» *"'*/""»* fe pradicus .quia talis cognitio nullo modo didat de mediis .pra<ftici (quod nihil aliud cft . . obiedlo dicitur per fe vc pradlicus contra opi- eft pradica. quia fecundo Metaphyf. . qukm potentia) ideo requiritur talis conciatur operationi in adlu AiOiez de .qux eft regulatiua . fiue habitus pet fe praAicus reobicdlum : puta fanitatem. non tamen nominat ipfum adlualiter praAicum. Et totm iUe difiurfsu . Et nota .& in adu:& vult dicere. fcilicet illud. habet ipfam foluere . volendum. non tamen diftat de medio particulari pct quod a6l:u acquiritur finis .dicuntur arguit. vt fi vult fanitatem efEcaciter . Ec licccquandoque videacur nominareintelledlum pradicum ante hanc cognitionem . Cognitio vero id eft . quibus finis ac- quod cnim funt per ordinem.Prologi IZ4 & ab illa apprehennone intel: ledus dicicur rpeculatiuus lecundum qoid .'quia nec ab S*»'' piadbica acquifibilc per media. autcra cantum ad ho- & proximus. Etficpo. nunquam nifi ifte per huiufmodicognicionem. hocmodo opus illud tantijm fanitatem . & quae elcdlio proprie fequitur confi- . concIudit:fcd pcr hoc medium melius poteft fanitas acquiti j ergo hoc medium cft eligcDdum. Quinto intelledtus fic difcurrit . quod finiseftduplex.HupUx & nit duplicem fc pradicum . in a(Stu finis . quz vc fupr^ dixi) i . & particularis . & ab obie(3. Et hoc fcilicec eft quod fequitur : itavt ifla inuenta.per id eft . quod habicus dica> obiedo & non i fine & : . modo prxexpo- vt przcisc ordinabilem ad Sequirur . quia didat dc medio par- acquiratur tia. . fanicate fine non eft confilium . fiue per qux finis defideratus a voluncace adu acquiticur : quia ergo adlqs melior eft pocencia in bonis (melius eft enim fimplicicer efTe a(^u iuftum . tamennoneft immediatcordina- illa /' *"' qnx pro tanto dicitur confilium.qu6d intelledus pradicus .vc bonum Cihi conueniens .fcitfcet intelledus praAicus inuentis mediis didtat vo- licct confideraiio finis in fe fit particula- \(. quodduplex eft opus . vt obicdum fubii- & in particulari in adu particulari . voluntati fpicit dicitur intelleftus fimpliciter pradti- </<- liura. text. vc $utJI$tem. rales a fine inftantia eft fimplicitcr operabile dicicur fimpliciter pra6lica: veritas eft. & fcquitur aliquomo- fecandum qaid & do condlium intcllcdus pradici .aica fimpliciter) non eft didlarc abfolutc de tatis "' vc . opus. appetitus . cus. apprehenfio fanitaris eft : lllud. Et cognitio licet talis fit Contra hanc opinionem. I Sequitur • : ftante ergo defiierto finit praSfictUtex hecprincipio melius poteft acquiri dit difcurrendo Prirao & intelleEltu procurandum eft ifta : . apprchenfio dicitur fpeculatiua . fcilicec voluntas . quandoque proxima. fecundum quid. obiedum . vc eji per ^^*^*^'"^*' apcum ^ lali dicitur intelle<aus fecundum . Et intelleftus a tali defiderato . fcilicec . pro quanto auftoritas per fe quiri per opus .qai eftopus.quia cognica (anicate. Prima enim confideracio difcurrit per media. i y. fi cogAiOa- nifi fiue vultfani- . nifi con^fidcratio Uai(ifr»ai. vt cum tantum confiderat finem. ciim vc : Tamen immediace ordinatiua ad opus. quod eligat talia media. vt nGtn ordinatur ad opus (quod runc fit . Et ab ifta confideratione dicitur intcUeftus fimplici- cerprafticas. fed de mediis ad fanitatem : confilium quiade : eft didlare ergo intclle6lus pradtici eft cognitio mediorum ad finem .is. ticulari. patct. fupra dixi:& vt . rationem roedij efrc fimplicitcrpra6licam. per fe fpeculatiuus . . fciliccc ipfe intelledlus pradlicus ad cledlionem fequentem confilium ordinatur. fiue praxis. qu6d cognitio ^ /^ * nicionem dicicur operatiuus cognitio.& habicum caufatum ex huiufmodi confideratioi tali dinibus efTe fimplicitcr prafticum . voluntas vult illam . per quz obic(Stum a(5bu acquiritur . dicitur fimpliciter pradbica. puta fanitatem . difcurrit pcr omnia media.

pliciterpradico .qu6d denominatet intelle- ^um fpeculatiuum nmpliciier. £licis. vtaAo ordinatur ad epus . vt patet : pcr aut ergo in fe pradicus intelledtus efl in intelledtu denominatur . Tom. : 1 a. Do6bor arguit contra hanc rationem.non Hmpliciter . vel adbum prq. Vc fupri didlo. compe- bedinis.quia Gotfredus dixir. quia refpiciunt obie: . Si fecundo. fed f Coftt^rM. poneret intellecaum per fe dcnominari prafticum ab habitu. Eifc eniro pradlicum formaliter eft i : dcnominate fimplicicct incclledlum . inintelledlu.ergo ab habitu pcr fc pradico denominaretur fpeculatiuus . vel habituspcr fe prafticus poted e(fc>n intelledtu . rr » • \ non tamen pra- tum. poifc c^fe in in eodem fed hoc non e(fet inconueniens $. Habitusgeneratus ex adtibus pra^icis eft inttr aQum habitus per fepradbicus . vt telJedhim qac ille : bono coQuenicnti naturae . quia ns a£ku ordinartir ad opus Cvt fuprkexpoRii. Ad fecundum dicitur. quod fitper fingularia di- & finis & corum . !• dlamina . vt patct infrk.pcr fe pradlico licct taincn non ita complcte . priiflime pradlicum exadlibus intelledus pradtici gcnera- HlfferentU ti iS. Hic Dodtor Similiter tmtc hahitiu fraHictis. Suppofito.u fcilicct qu6d talis habitus per fe pra£ticus poiTct abfque cali telatione ad volunfed alium habitum ponerct po(fe haberi cfle in intclledu. qui refpicit finem. qui accidit obiedo. Sed ifte Gotfrcdus confequens conccderer.& media ad illam implicitc. Dn6 prima argumenta Scoti. Si fecundo .qu6d a£ius per fe pradicus cHct in intellcdu fpeculatiuo. quod eft inconueniens. dctaUs habitus dicitur fiihpliciter prad^icus » de ab ipfo circa : intelledus fimpliciter dichuv pfadlicus.qui rcfpicit obie^^m. h /iti SubieElum denormnatttr k ptr fi conditione. ideo fccundum atgumentum eft contra eum.itr>pradicum . & de mediis ordinatis.ideft.poreft fine adlu voluntatis tan- dem deuenirein veriffimam cognitionem ptadlicam.qu6d effe per fe adum pra£licum compecit adiui . dc denominatione habitus pradlici non effenc contra cum.eft pro-> priiflimc & complctiifime ptaftica. (ine tali relatione ad a6lum volunta: tis. vel fugere. cum (it vera qualitas Hmplicirer dcnominatur:aut ergo (impliciter denuminatur pradicus .Scc.seott. & quantjatn ad hoc difcordat Do£tot k Gotfr^do. Etbdc eft fecundum principale . Sed hoc argumentuni eft tantikra ad hominetn . vel de profecutione. aut (implicitet fpeculatiuus . Contra. quia intelle^us i tali hibitu . qui refpicit obiedlum fr»cHtHm dy perfeoperabile & illi adbus generantes ipfum mSum inttlUauspr»ai. catur nmpliciter fpeculatiuus fi : denominatur fccundum quid pradicus crgo ab illo denominatur nmpliciter fpecuIatiuus:mod6 a^us . g Tunc multa «ccidtntiA eiufdemjptciti tjftnt in eodem. fed tantum fccundumquidpradticus. qu6d fi Gotfredus fic accipit .& propriiflime ^^^^ ^^^^ nifi per habitum . &c. aut pradlicus. qu6d tunc e(fe't habitus praflicus in intelledlu fpeculatiuo . vt talis adus cft pct fcab obic£lo per fc opcrabili .qu6d ponit eum «pus in aftu. opSni» c$tfitfii' cus habcat hoc pcr refpc6lum ad voluntatem. recundj^nrquld pra£kicas:& praAicam per accidens. qu6d voluntas eliciat aliqucm aAum . adius vero inrelle£lus pra£lici illi. : L 3 quod eft effc raiione lo. Et vltri. quia' fufficir ad ca . . vt pradkicuro.)^ habitus generatusex talibus adlibai denoroitnu nmpliciter-intetle£lum ptadlicam. fimplicitcr didlando. homo dicitur albus ex rarionc petfealqu^m ex ratione accidentaliter. ha^ttu prmaioM. pra£licum. 1- /- . quia fequeretur qu6d habens talem formam non denominaretur a tali forma: &fichabens in fe formaliter habitum pradicum non denominaretur formaliter pra£licus. fequitur inconueniens. dicitur fimplicitcr. quia cognita fanitate .Vel \ pater. ex confequenti dicituc £tum perlcoperabile. deducendo ad inconueniens:quia tunc iequeretur. . habetur intentum. Secundum. qui refpicit Qbieftum fub illo refpeiSiu. quod fcilicec ille habicus gcncratus ex adibus ad ea . Ec quia voluntas nihil tribuit cognitioni. Primum . qu6d intcl. potcft intellcdus i tali flne accipere omnia ordinata ad talem fincro (fi tamen virtualiret itncludanuir in tali ^ne. in intelleftu praftico ex a6tibus. Excmplum.men . Scotioptr. Et fic intelligcndo denominatio- nem illara .vt inftii patebit) abfque hoc. fcilicet de habitu C\m- &de habitu per accid^nsfpe^ culariuo . fusc. VT fupri expofui . & Hc ipfam ponit penes finetniiqui accidit obie£ko. qui fimplicitcr negr^t duo aqcidentia. qui nati funt fimplicirer caufare propriecarcm illius adkns.vt patet in j. fanitatis in intelle£).habetur intentum.^"F**'** patet .dicuntur per fe pradici . pra£li- id eft . vel minus pta£licam.qu6dab habitu per fe pradlicodi^ & qu6d fequatur. dici fecundum quid quia non ita completc facit jn. Hie D6€kot intenditprobare . ex ratiooe forroali adus quia . ejfemiali : quam . & tales a(ftus non dicuntur adus intelledus praftici quia non funt na- cum petfft coneor. qu6d habiroi per Se pndlicus eft iumciens ad dendminandum fimpliciter.Quxaio I V. accidenty magis .func denominare intelledlum qui rcfpiciunt obicdlum . tente albedini. tatem . ad habitus generacus ox aftibus intelle> £lus pradlici patct . Metaphyf. id eft . tunc ficut tale obicflumcaufac talcm entitatem aftus . quod eil a^u non ordinari ad opus. id eft . quod efl inconueniens. Si primo. quam vocat fecundum quid. &c. quod intelledtus Rcfpondet Gotfrcdus dicitur denominatiue praflicus tali habitu. qu« fuht ad finem fuga . qu6d voluntas velit illam explicitc. fcilicct de i. V. & ratio ftat hocquia omnis habitus exiftens denominat intcUedtum . Non vulc Scotusqu6d huiufmodi habicus in fefufiiccret: fed qu6d habita cognitione fanitatis perfeorper fc pradbicis Aifficcrct dinabilis ad opus. Sed quia ipfe Gotfredus & vult . fi . . Ci primo. Metaph.didiando piofequi. non lcctus pradbicus . '7- ar- guit cohtraaIiud. non deuiat Jk Scoto. denominatur (impliciter.deducendo ad duplex inconueniens. id eA.pater.qu6d intelledus non dicitiit pradicus ab habitu per fe pra6lico. folo tiumero diifcrcntia . qu6d poteft eife confideratio per fc abfque hoc . &c. qu6d talis habitus propriiflim^ pradi- nec facit ipfam c^fc magis. tclledlum pra«fticum ficut alij habitus.vt fopr^ dixi. Aduerte ta. vt operabiliv : fcd completc dicerctur prafticus ab habitu . fed habiius talis i tali habitu (pecula- tiuus . dicererur pradlicus ^ tali habitu: qui eft tant^hi rcfpedu fanitatis. 19. & per fc.arguitcontri. Nam talis cognitio fic in particulari di^atiua.p\id fiu^md» Scotum. & pofito qu6d etiam eliciat i tamen ex hoc non dat confiderationi ali- quam rationem qua . dicatur tglis- confidetaiio: quiaillametiam haber^cnbllo a£luVoluntatis pti6s elicito. quod accidit obiedlo accidtt enim obiedo (ic a^uordinari adopus.

.fifinU. quod incft. habicu .quiabonus . cft turpradicus. vc caufa finalis.im6 ctiam fi voluntas non cflet coniunda intelledui ita a fine. quod . poftcrior Si vc cognirns. . text.Hanc refutat ^prohanshahitum dicipraBicum ex ohieSio iffam extenfionem. accidit adui:quia tantum conuenit ei per r«fpedlum ad voluntatem. Pro hac opinione func audoricaccs pofita: prius. & prxcipua cft circunftancia : aftui : finis. fiuc non poteft enim in intcllcdu cflc talis cognitio . refutando variasfolutiones Henrici.tanquam a finali caufa. fiue fit finis amatus.Sc ita ab ipfo potcft efic conditio talis naturac vt ci conucniat talis aptitudoi Contra. vt adu amatus . & Sjccundo fic quiia Mcdicina diuidicur in fpcculaciuam &: pradicam : camcn ipfa de aliqub eodcm fubicfto . quod quo habicus &: a£tus dicuntur pradici illud. qua: rcpugnat alteri . fint in intellcdu. & dcfidcratus moucat effi- agcndum.^: ?•»• ^. fiuehabJtui per fefecundo modo .imin6 prima inter omnes. cft finis & cx- XjLtcnfio cognitionis prafticae ad praxim . & habicus excra Non vcelicitus : .efifinis. . facic habitum &: habitus cxcra. vuh intelledum Hnem implicite. Contra i hoc non faluat propofitum quia cffcdus nihil habet ab aliquo caufantc. : omnis confideratio efiTct pra(flica cum omnes . confide- ergo vt ohie- ^ hanc rationem pro/equitur .non protcu4 per p^^j. auc finis vc clicicus confidcratus. fcd tantum fecundum quid . efi ejfeSius hahitus : . ^nem explicit^ & non ex ratione formali ipHus appetentem> tatione formali aftus complete. '. fic eft cffedus autem non diftinguic caufam. ^ nEtum eJfefraSicosexfine. vel habicus.u6 Prologi . &c ipfi conccdunt quia tunc fabcr non aftu operans "^^ habcrct cognitionem prat^icam ergo propter cxtcnfionem aptitudinalem fcd aiffLlem adprMxim. 10.& S .quia auc habitus dicicur pradicus ab obiedo. qualitcrcunque voluntas fe habcat. 11.probo . malus moraliccr bonicas & malitia moris compccunc cx circunftanciis inccr circunftancias aucem prima . Habitmno Contra iftam poficioncm .etiamfifiniinuUo retur. . .fiue naturam aptitudoafine apcitudinaliter caufancc .vtt. vr dc fanicacc . non tamcn concluderecaccipiendo pradUcum roagis.qu6d etiam finis eft caufa prior. adus dici.non conucnit aptitudo ifta cognitioni nihil cnim incft ab aliqua caufa.fccundum AuiMetaph. 49- A Litcr dicirur' .Medicina diuiditur inpraSiicani & fpeculatiuam. Arguicur ctiam pcr raciones fic Prim6. fic . ideo fibi conuenit talis aptitudo ) igitur prxfupponit in ifta confiderationc aliquam conditioncra intrinfeScientiam cam pcr quam fibi conueniat aptitudo talis. nifi cicns ad FinU tri- Praetcrca *. talis ad^us includit ad voluntatctn. efle quia pra£ticum aut .nifi de eodcm incelledu prius fpeculaciuo.quod non cft verum.moralUficientia non ejfet pra6iicA . primaria.auca fincQuod non ab obicfto.quamconfcquitur talis ha*bet aptitudincm.quiabonus velmalus & hochahet ex circumfiantiit quarum SeHtentUHenrici^habitftm fcilicet adopuifit pra6iicu4. quia tunc g^gQ (jj^j conucnit ab aliquo obiedo vcl intelledu ^" dtctturpra- : : j : . nifi proptcr aliquod abfolutum in talinatura (quiacnim hxc natura eft talis. &: cfFe£lus aliquo modo . cxccnfo ad opus igitur circa idcm obiedum poteft cffc confideratio : : pra^ica. Tertio. qmodliy.vcI tantumpropccrcxcenfionem'aptitudinaIcm. Secundo. qaiaintelleltpu extenfionet Secundo.finis non eft caufa nifi inquantum amatus dcfidcratus mouct efficicns ad eflficicndum fed aptitudo difta conucnit confidcrationi . & poftea pradico. quxro an habicus.& confeqnitur clTentia adtus . Tertio. pra£iicui.illa ciusa non caufantc Si dioas "^. ElTe ergo a6lus cum cx hoc.&a<9:us dicantur pra^iici proptcr cxcenfioncm a£luaIcmadopus. j^^jyjjgjj^^ Y[ habctur in t .Et jius L V I dici per fe fic patet.quia illud Si dicatur cennam 6. Icem . quod cft contra eum. aptitudo non conuenit vni naturae .&«ni- tnedia ad C ideo intelleflus magis debet dcnominari (impiiciter pra&icus ab habiiu per fc pr^dico.a . nifi adu caufec. auc intentus. finis apcus natuscftamari antequamaptitudoiftainfitcognitioni. & : . ordinem appetentem. pliciter co- finis fideratur. Henric.a(fu^ eft . liccc effedbiue fit ab obpra6bicum per fe conuenit aduf.nifi adu caufet:ergo cognitio non iftam .vel. Non auccm caufac adu. Ifta conditio confidcrationis in fe cft diciprafii ab aliqua caufa cius priore caufa: autcm eius priores funt intcllcftus obicdum: (am ab obnon ab intcllcdu . vcl dc corpore fanabili.art. Primo. : : : & : : nacum cflec caufare. ElTe ver6 pradi- fic ieSto. qux cft cxccnfio ad fincm. M. & .vt habitUs ergo non difiinguit eum rfivtcognitus difiinguit : £ium. quiorhaheret modo efifet amatus.&: fpeculaciua. &: omnium fic vnus in- tclle<ius. Ctp. H O quantiiin ad hocqu^d non pradicum i tali habitu.de Ani- ma. quia incelle^us cjitcnfionc fic pradicus.

quodcft in effe naturx igitur fic diftingucre dc ipfa fccundiim bonitaccm moris. .f»^'*'*^*g'' Qi\o fic praftiea. fed propinquus cft praxis'. ficucinccllcdiopoccftcfllcbon^moralicer. tur dc ipfa prima circunftantia . &eflc prafticam idcmfunt. diftingucre aliquid. : r/? «^ pn. ^u^j \' vt bono riit i. Quxricurenim vndeincclle. pura appetitusfenfitiui. Confcqucns fiuis cft Cm^. conliftit in fpcculatione. prudentia . qux fcciindum ipfum C«/>. adus virtutis ad quem ordinatur & ille a£lus cft praxis. quod quxricur .ergo lo£. nifiquiaconformatur racionircdx. quod ipfa cft praftica .Mrt. vt rcgulxfux :ergo ""»• reftitudo rationis eft caufabonitacis calis in adu ifto .^ C.^ptitudinaliccr ordinacur ad iirigere^ hoc cft idcm . . vt eftillud.Mibi ^nt^fortiter ngere ica cft accipcre in inccllcftu didarc fecundum prudcnciam forti. & dicicur . voluntatcm impcrantcm. non camen in gcncre moris quia melius moraliter eft forticcr agctc quam .io. fcilicec dirigcrcrin adum vircutis propccr fcliciraccm. 3. a qua foret pradica . Dicicur.ftqwtmr ipfa habet caufam . 11. qkkm Secund^". : . : & & prafticus. eft habitus . . i. Prim6.ex fccundo articulo. dicatur quod non ad praxim . aliudcft cantum bonum matcriahter. non iam fupponcndo eam cfle prafticam . & pcrfedior quocunquc potcncix inferioris fcnficiux. Sicucergocft acciperc opcimum '^"Z'.^' ^" '• : tioniseflreficregulam jcftipfum eflc bonummoraliccr. . ficut & prudentiac eft .Ai hcnurisnoneftbonus moraliter. vt pradico fiuc moralicer. ad <//rr^^rrnon ordinacur ncccfrari6. Henric. rcmocus . eft pradica. quiadircftiua fcd cflc dircftiuam .a.nifiapcicudinaliccr: ncccflario iuccm cft pradica crgohoc cric ( fccundum didam rcfponfioncm ) quia . Nam a(3:us potcntix infcrio. Etff/c. Ethicc. proucconfiderarur prxcisc fub alcero mcmbro diftindionis. „. ^ non valet. Hocfecundumeft melius etiam moraliccr:quia vtrcgula habet bonitatcm cun/itmformalem moralem qux eft rcftitudopropria. cius cft fcUcitas . qu6d habitus dicitur prafticus a fi. fi confidcracio illa .. rt . .vclfimplicicer ad fimplicicer. Scdconcraillud **. fcd inquiratur igitur : cum quxritur dc in.fcd Arifitt. . quam prxfupponerc. C^.Qu^ftiolV. telledione praftica. .autobiedum.u*n. vt ad fincm . fcltcitas cft finis finis : . ex qua dicatur pradica aut crgo fiucm illius confidcrationis hoc iamimprobatumeft. quia falfum fupponitur. quod AireBiuum ejfe : igicurcft praftica . Ethic. quia cft praftica hoc nihil cft. . Contra: nonomniscognicionis prafticaefinis eftpraxis aliqua cnim eft inrclleftio praftica rcfpcdu praxispocenciaeinferioris. L 4 COMMEN .quam opcratio potentiz infcrioris . & & Ideo " corrigicur ifta opinio ab aliis . . "^ : cogicare forciter agcre. . a quo a£lus elicitus cft iftc nullus : autcm adus intellc- exfrimoarticulo.&. Ex dida igitur rcfponfione fcquitur. qux cft finishabitus. crgomoralisfciencianon cftpraftica. fofitum. quxcft finis .vteft in appetitu fenfitiuo : igitur & adus cius .qu6d licec inccllcdio fic nobiliorinir//^naturx. 8. cogifare fortiter agere quxritur exccllencia vnius ad alccrum . Squod finis Idc6 dicitur alitcr fcientix moralis. Rtii-.prgo obiefttMn diftinguk. Concra. Confcqucntia arguituri quia IQ. pociflim^ cum ncc fuppona. refponfioillanon vidcturad propofitumj. Contrahocduplicitcr. Prxtcrca fcicntiam cflc pradicam * fi . demiMm quiacxfenoneftbonummorahtcr circumfcribendo ordincm ad rcgulam iftam & ad fortittrggt'. ne qui eft confideratio praftica proprius enim finis cuiufcunque habicus cft adus ton in pr»cius.Henrici »• & prima circunftantia. & non c conuerfo fcd aflum ra. nullus autcm adus poccncix infcrioris cft finis aftus incellcdus quia nihil ignobimoralis : . ojpcimum adopcimum.i 1.^.quia prudcnciacft fimpliciccrnobihor vircutemorali. 127 Ctc habct rationcm obicfti . quando cnim RtguU non dcbec comparari opcimum ad infimum. vel motiuxpotentix .jyf *? tcragerc. tunc fcquitur. qu6d ab obicdo tam habitus ( lic^t mediat^ ) quam a£lus dicicur : . qu6d ipfum obieftum eft «• __ prior caufa a qua tam habitus dicitur prafticus . (Sr 10. conucrcontra Philofophum 1. &: ordinari tanrur. Confirmatur. fcilicct praxis €t\x% cft . cft melior adu illius vt illius igitur iftc : prafticus(ficut poteft intcUedio cflc praftica) cft mclior illo. nacurx nihil aliud eft. quam confidctatio ipfa tunc habetur propoficum . Ex hocpacet quod probatio de . in praxi. Si autcm vt inicntus. iu /*"»• : lius cft pcr fc finis ignobilioris adu cuiufcunquc : aftus incclligcndi cft nobilior . ipfa tancum accipicur. hoc iam cft improbacum quia nacuraliccr antcquam inccndacur c(l cognicio talis. quia cius S'\ ^. Itcm dirigere cft adus ^ intcllcijbus .

falittr »b in- compa- principalis caufa.qu6d omnis fcientia fpeci»b ebitdi. fiue fiones fint efficaciorcs. quia intejledlas non pofTet agere pec etfi obiedum non propter finem. pofito.& .j. nifi Rcfpondeo prim6 qu6d . non de intelledlu fuppofitorum : fimpliciter. eft vltimus iinis. : neceflitate naturae talem cum caufa finali : quia vt vt\ talem notitiam: . & eonfirtMri. ab obiefto .'cft illud DiffitiHtM. prima. Credo tamen . habet principalirer ab obiedo. Vnde Doftor tamf dicic infrk.j. Finit non eff caufit quod notitia pradlica fiue a caufa finali fri viilt .quia praxis cftpoftcrior noticiapradtica: &ficpofrct applicari lirera fequens Vel potcft .quam fcci fuperq. ficatur ab obiefto : fic patei ad difficultatem.vti ipfa in efrendo habet fic tanti^m fecun- cffe dum quid:& nonmouet. vt ad finem pra£bica l. Dico tcrti6 fecundum aliquos hic exponenDo6lorem.non tum . quod notitia dicitur pcadica propter extenHonem . vtpatcbit : & verumcft. Illud autem intrinfecum communiter eft ipfa enSi vero eft abfoluta . j . & quantum principaliterabincelleftu:ca- fit mcn quantum ad fpecificationem. pradica. dicituc : id eft. fine qui poftea foluentur loco fuo.<jHod etiamfinu efi caufaprior. vel aliquid pertinens ad eftentiam . nifi proprer finem titia fecundum rem nihil finali patet : mouet ti^m .' Qoia certum habitus pradlicus b»t Hinr. eric caufata ab eifdem cauHs .a»y?. ' .& nuUo modo realicer. qu6d caufa finalis non mouet efficiens .lpiei- : : non poteft & uitfitfrinci- . & : telle6lu. : . accipit k fine. .»"""'•»'/» nis aftu non ametur . ergo erit cfFcftiuc ab obiedto fic nocitia praAica Cit : & & & i & : denominarur praftica ( denominatione tamen extrinfeca ) ab obiedo. pofterior notitia vi (\c. . ^utifi.qu6dex quo talisnotitia habet aptitudinem extendendi ad praxim. difi. Dico fecund6 qu6d etiam . ratur ad obieiStum impcrfedtius.if. difi. ..immo prima inter omnes .j. & per confcqucns aptitudinis natm amari. nifi propcer finem.d. immo intellc(5tus qu6d obieftum per fe caufacognitionis.vt i caufa qui finis.Nec & efficicns dicuntur caufae efTentialiter or- dinata: eft quem ' AT 1 vel talem cfte- . poterit ab aliquo alio fine vel . dici quarto &c. acci- piendo finem pio caufa finali . tiBtaH. modo voluntas amet fiue .vt eft : nem amatum fterior tali noticia pradica. j . re caufarum efrcntialiter ordinatarum. vt hi^bet cationem .<^. fe. quod obie£ti.& nifivt . vt pacet k qiiam rc(pondco. . a Dodoreinfra. Hic DoAor probat . quia . vt patet a Doikore in(tiiydifi.^Mie/7. in notitia . ergo non a praxi j cum praxis fit poScd hic oritur vna parua difEcuItas.i. talis Tum etiam. qu6d non tamen talis no- pofito eft caufa finalis. conuenit fibi per aliquod intrinfccum patct difcurrendo per aptiturepugnant alteri. qui 4* .^*<e/f.qu6d quantum ad fubftanciam etfi entitas notiiia. vt de fine quia talis notitia non dependet a praxi vc a . Et argumcDtum DtiAoris eft fatis clarum qtiia certufti eft. I producit talcm 1 ' "'^""".non aiiteroifine.circa quod erittalis notitia. b Contra iflam fofitionttn. faltem partialis. d ^uam qu6d Si dicas ifinis efi apttu aptitudo ifia finis. eft Dodore infrji. qua: interomnes caufas cft firopliciter prima in caufando crgo ta: lis conditio Contra arguir.-ex Seot.z. vinitvteau- inquantum ama.tjutfl.nbi intrinfecum. Nec obftat dc voluntate .S. qu6d Do6bor loquitur de fuppofito produccnce nocitiam pra6licam. tes . caufa finali amato.nifi efficiens amare fincm.^en. &c. quia fu- pril probatum eft . id eft . vel quod diftinguacur fpecie ab alia. Hic Dodor fit pradicai non quod ideo dico. vel ab obieflo : non ab intelledu .vt ei eonueniat & fic i praxi effe talis .vta6l:u amatus praftica talis . fiiie .&c. quod (it .adhuc vna cum obiedlo potcft producere notitiam pra6bicaro. non pradica : fit caufa tamcn finis.propcer ctum rvtpatet finis.Prologi 128 COMMENTARIFS. fcilicet. n'. GjjMdUb. omnium fit vnus intelledus . vt amata. caufa caufaci : . conucnic (Ibi per aliquod abfolutum .. <^ j. 7. hoc qu6d praiSticus . Et fic poceft applicari liccra fcquens de fine aptirudinali. aliud eft. Ad 5 Difficultai. non amet.vc patebit infr<t.adhuc notitiaerit pradbica ab obiefto.tjuxfl. opinio Henrici eft jLjLquodlib.ctjm qualitas abfoluta eft ve- vtpateta Dodtore fuprij ergo& condicio perquam Hbi conuenit talis apticudo . defiderata ad producendum huiufmodi cognitioncm ergo talis noticia dependet «i fine:hoc idem dico de intelledbu. talis aptitudo: vt ^ fine notitis praftica: aptitudo . A a Haec Liter disitur. & defiderata.tan- non caufando aliquid in ipfoefficience: quiafinemmoucrecfficiensnihil Finemmoueefficiens. Aptitudo repugnac cnim .ii talisnaturaeft abfoluta^caiufmo- & di eft notitia. ipHus. alteri.nifi tantummetaphorice. ad inccnfioncm. c Si dicatur. quia in- principia praftica & per confequens fuman- noticia pradticadi- catur pradica l fine. dines . nifi iaquantum amata. quod ad pra- eft extenfibilis quia praxis . qui dicit. ipfius . puta.propcer finem ( vc pacec j Phyfic.5<V»V<w.i.io. quod omnia tura fine. : & titas natura.qu6d hic loquitur de praxi .aptitudinalem.f» finalit-. I.) ergo eft impoffibile. £t prim6> probat Hc. fiue m6d6 talis fknis ametur fiue non ametut adhuc talis notitla erit pradtica ergo ah aliquo alio . quia ex quo notitia pradica eft effediu^ ab inielledlu. quafi.impro- pra^ca ^ dicitut quorum difTercntia fnfri pacebic. & defideratum pofito tameii qu6d talis fi. quia hoc valet in eodem gene- finis argui. r^caufata . a quo depcndet in<rj^. Sed notitia eft caufata ab intelledlu .ante- infit cognitioni fic . Sciili» qu£- caofa finalis. Et perfe caafaagit. quod duc prima: rcfponvolutitatis .8cc.^. quod ralis nocicia fit efFe6tiue ab obie^o. j. difi. qua: conueniunc vni . fi. notitia dicitur pra£bica ab incelle6bu. fiue a6lu non atnet . ci^m ai^iones finc quia fi tale amet finem fuppofitum .i.7. eft cft. quia tunc omnis conHderatio cfTet praAica .quasft. quod cric obieiSbum. non dependeat<lfine. poflit agere. cum omnes fint in intelle(^u. a quibus notitia.f^ alibifitpe : ergo talis Ktlponfii.Gluedl. ficatur & Et de huiufmodi fpecificatione vide fingularem glofram.ffi ethcttns " : quia non eft caufa cfficientis & fic qu6d quicquid eft caufa caufae. ergo aptitudo talis inerit fibi cfFediue ab intellcAu. Sed certum eft. : & vUimum . quod notitia pra£):ica non habeac ^ praxi xim Hue a^us pradlicus . vt probai Do{Jtpt infri.qu6d di« catur calis . adhuc obiefbum ageret ex pofllt agere.nific^ufa finalis moueat obie£bum . fi cffet fepatata ab in. non cric prscisc ab obiefto. vt patet a non Dodore tjuefi. qu£ conuenit alicui natura: . Sed infurgic aliqualis HifHcultas. ad quod dirigit notitia probat hanc opinionem ttibus me- diis. fecundum quamlibet rcfponfionem. Siuc defiderato.

quod eft nobilior adu intelledus. Ide6 ratio contra ipfum tenet. Ad dirigere non ordinatur necejftrto. vt ad finero.c4p. quia eft mulcum efiicax. ficut de pradica.^ : bilius. pacet: & eius operacioerit efrentialiternobilior. &c. 7. vt huiufmodi.& ordinart ad praxim .eft pco- vt ( 4. Etdicitfpecialiter de *£ta potcntix inferioris . qudd omnis adlus dice£|. fiue dicc^ionis . vt patcr. Nam roouens .&dcfideracum. quia extenfio illa tantum pectinet ad adum inui fequentes 1 telledus i hzc Si vec6 acciperec catio tenet. Ifte finis poteft conHderati trits*. qu« non ordinatur ad praxim .& pcc confequens fcientiam ordinari ad praxim . .& io. fiuepro re& fic non eft feroper nobi- uelatione caufantis . quae eft adlus voluntatis. &c. quia pradica» eiic Non omnu co^nttienis pra£iict . vc cum imperacur aliqua vifio <i voluntace. ergo fcientia moralis babeat felicitatem . vt apto nato amari: ?|uia vc Hc non ponituc caufa adualis alicuius efe^us. &talisactus critverc praxis : &certumeft qu6d erit ignobilior notitia intellcAiua pradi» ca mod6 nobiiius non poteft ordinari ad ignofcnfitiuzloquitur.Cdfp. diftindlo ab ipfa : quia mo* agendum. Vmxtrt tft omncs habitum prudentiae ) vel iOtus prxcedentes '^** ''«IrcfFedus . tunc quzftio ica erit de notitia diredliua .& effedu : vt quando voio aliquid propter Deum araatum .Pbjfic. maximc fecundum ipfum. Afgimftiim Quia n ifti dicant. qu6d dirigit voluncatem circa media ad finem. Pofuitenim Philofophus fe- licitatem in fola fpeculatione fubftantiac fepara- tz: vt patet lo.vcab obiedo intelligibili.ceM. Ec hoc intendit ibi: h /tem. qui tecminus cftadusvoluntatisi non teneret ratio contra Henricum.^^. vt eft caula finalis : 7* F»«»« '««w •**"/*•*»- & hic poteft accipi pro refpedu. vt elicitm extri. mod6 prius non poteft dependere k pofteriori in nullo genere caufarum . itutfinu.& fic dicitur pradica ex hoc. quia nihil dicitur caufare. & ipfum dirigerepto adu intelledus} praxim pco tccmino illias extenfionis .qu6d fcientia moralis non eric pra£kici . & efte pra- idem . faciat fcientiam pra^icam.Aietaph. Potcft ^lfuivirtii- "* '^* f**. dtCMtftttxt. quia Gue ametur. Nara primo accipirur finit. Contri. f Prxcetea G cfte fcientiam pradicam.dicicur finis : fi- ne. Dico tamen. cum fecundum ipfum omnis adlus virtucis appcciciux fit praxis:fed contra hoc arguit.vt infra patcic. Contta hocarguit Do(flor non negando. Ciae ipfum dirigere. & .^7 .quod dicit. Dirigert eft Milm imeUeHm. non fecundo modo.cap.fiue non. Diceret forte Henricus qu6d fcientia moralis non dicitur pradlica ex hoc. vt dixi fupr^. Aut ifte finis accipitur . qu6d vbicaufafinalis cft aiia ces ab cfficiente. qui vult . qu6d nobilius non po- ordinari ad ignobilius .videlicet a6tum voIuntatis. Nota hoc argumentum . Ciim ergo fi'nis non dicacuc adu caufa finalis > niH inquanlum eft aAu amacus ab cfficiente .i I. i /deo dicitur aliter . non poterit efTe k fine . Otanis enim adus dirediuus . vt eft perfeaio otdiuet ipfum ad oati 8. vt clarius intelligatur.AIiquan- rimii»tfew»' do eft nobiiiot efficiente . Aduecte tamen . quod conHderatut & Gc habet intelledu : finis . ^uod finu fiienti* .vt potentia eft efrentialiter nobilior . quia ordinatur ad praxim. e PrdtercM. tauquam ad finem:&arguitibi: Ctntrk : circa & ab ipfo 119 bare idem per idem. & c. di- voIuntatem. g Si dicatHr . ciim qu&d fit dirediua illa tantum voluntatis confiftac in fpe- fed dicitut praAica ex hoc quod . fuo modo.vt eligat adus virtucis. quod felicitM efl .(^ f . fiue entitas : cuius eft calis apticu- do. & tale funda: fecundiim fuam entitatem aliquando eft nobilius efficiente.uxt.io. de- & & hoc improbatum eft fupra . £mpliciter dependet fcientia pradica : fpeciHcatuc tamen ab obied^o . Contri . & produdtus extr^. inquantum eft intentus i producentc fcientiam ptadicam : puta inquantum amarus .vnit cum incelle&u. vt ad iinem.vt eft elicitus. finis eii praxisiputa appetitm/infitiui vifiua potenti4. quia dicedliua . inquantum ptxcise eft apcum natum caufare: non enira dicicar caloc z£tu calefacere ex hocfolo qu6deft apcusnacuscalefacereicaufa enim in tCta nmui eft cum efFcdu in adu : cfFeAus nunquam eft in »£ta. 33.'^ Cfl. vt ad finem conuertantur. com. vel eft caufatiuus hacft bitus prudentiz ptadicam . vt patet k Do^lore in j di/l. Sicut enim quxritur JL quo dicatur pradica . qui ocdinantur ad felicitatem : ficut media ad fincm. Sed quia tcft Dodor dicit. quem mouet ad agendum : quantum ad hoc eft : nobilioc efficience . ad quem fcientia pra£lica non dirigic (ine Eraxim. naod idem eft . vc motos ad Ecclefiam. ^*'* eft ipfius habitus pcudentiae. ) crgoilla fcientia . & talis aptitudo.niCi caufa flc in i€tu: vt patetper Philofophum x. vt ad fiuem . Scd ex di£tis Henrici videtur Dodlor tenere primo modo. vt ad £nem. ua: eft nobilior quia fi aliquoa^u intclledus. ( quia dixit HenricQS qu6d fcientia dicitur pradica. adhuc erit talis icientia. efTe ptaxim . qu6d refpedlu finis dicatur pradtica Cum pro . fequitur.8cc. quod eft contca Philofophum primo Etbic. Scc. vt omnes a€tas ditedi- habitum ptudentic: dequo magis patebit infri dift. quz non ordinatuc ad praxim . & vt Hc caufa calis apcitudinis. non erit pra6lica:nec per confequens fcientia moralis. vt cognitus ab rationem obieSbi cogno- conccdo Cic .i.quid finis fcientia. rcgulata cognicione teCtz: vel motiua potentia : vt cum impcratur aliquis mocus progrefEuus k voiuntace regulaca ^ cognicione teGta. Vno modo. & ccttum eft. . }. Scc. vt patebit infrik. De a^u ergo potentiaB enim cfte aftus virtutis in parte fenfitiua. Qu^Eftio finis .qu6(i zGtas virtutis fit praxis . Senfus huius literx eft : Si enim notitiam elfe di- rigit rediuam ^icam aptitudinaliter in praxim funt penitus .iuus in pcaxim pectinet ad pcndentiam. fequiturqu6d . qu6d fi ipfe Henticus ponit ipfua extenfionem .Auc (idcratus certio : 5c modo Et fcibilis. propter hoc didum . in felicitatem culacione : . c*p. quia de adlu voluntatis patet ab ipfo in ^uarto difl. vt ad finem. erit pnor . & ica probare notitiam cfte probareidem peridem.Ethic. Sicut l contra probare noticiara. qu6d obiedum eft ralis fciencia. liorivcl pro fundamento iliius mentum Aliquando arque nobiie fimplicicer efticiens .IV. ^ quo habec vc fi diredliua . vt haiofmodi eft nobilius moto. Secund6 accipitucyfw . pliciter. vt eft iptns amari. diftinguo de fine . dicitur ipfam efte ptadlicam. NuIIus autem adlns potentiz fenfiti«I . iia quzritur \ quo dicitur diredliua . vt finis: quando idem eft vt quando Deus producitefFedlum proptec feinetipfum. vt quando homo vult ptr tfi nMmedicinam propter fanitatem amaiam homo ''•' '#*•*""* enim in fe eft nobilior fanitate. qu^dfcicntiapradica ordinatuc ad adum virtutis . Cic eft pofterior fcientia pradica .vt ad finera .

vt calis viitus <ft in appetitu : cum dicacur pradica : & ipfa tantum accipirur in quztitur. vt &. quacrerctur ris. Tota-enim re£kitulidifii i6. alia: & & fic di<:o:.qua eft finis: fed illa circunftan: vniuoca eft z.pe. qua foret pra(9:ica . Hii. vt & fic cft qux- rerequodfupponttur.17. crgo adus pradicus ctiam iii ocdena. . lentia vnius ad alrerum.vc cognitio Dei. tiam defortiter agere. diffujo patebir in dift. quivltimate quiecat pocentiam vifiuam tamen eft in fe ignobilior pcrfc(ftifl[imus : illa:poteft rans. ^*'"*"'* moris optimo adu motali in crit fcrmo : non cnim oportet hic mulcum immocati.. quod vhimarc quietat poc^tiam. lior virtHte : .DQbiliorfruitione. dependet a tcditodinecognicionis pradicx. Nam ipfanotitiaeft re<aitudo a qua dcpendet omnis adus moralis. id eft. fenfitiua.conformiter fe .f*u(l canto nobilior. vt vifio Dei in fe. qua: eft eft ratio for- ignobiliot. & hoc . m naturx non tamen in gencre moris quia vndc intdlcdtio fit pra(ftica. aftus vcro moralis in poten- tantum matcrialiter moralis: tia fcnfitiua dicitur de quo patebit infecundo i4-& in 4. &: .i6. replet capacitatem illius: qua: eft. Liccc multa alia eflcnt dicenda. 46. id cft lier eft bett- tituiinejqui» mdi fftffr'- nobilior : fi dico de virtute commodi liter tnr. ..cum non fic licer poteniia fenfitiua.Si pradtica . volitioperfeftc moralis includit fiSicuc nem . quarto lO.atquc nobilis. operationi fenfitioo ::patec. ik & 4p. ecgo ficuc habicus eft nobi- in potentia motiua. prafticam : & . vc color. huius.i& Confirmatur 17.^ efle praifticam finis. ep moris cric fimplicicecnobilior aftu vircutis in pjfcte fenficiua. Sexco accipicur finis. cum dico : An volitio petfedlc moralis fic proptcr finem } fupponrcur quod quxritor. dchocin ifto ptimo dift.bintaiits. difi. fupplc. & ignobilior.Prologi ad fioeDii » & hoc vc fet[cQdomttin£ecA:6c hoc modck operaciones potenmrui» dicuntar fi* s^s illntatasfififs dico petficieate^:ip(ai. cognitio . quia vt dac quandam perfcdionetn exttinfecam. An intcIle£tione in effemo- inceIle6tio in fine fic pradica Nam cum fuppono ipfam no circunftanciam hoc dupliciter. : Virtus nebir potemia intcUedioaeft fimplicicer nobilior. rooris . difl. Similiter refpedu beatitudinis naturalis} . vt ponicur in voluntace pra.ntis fpeculacionis poflcC' : non Siefficiens cfta:quiuocum:finiseft cft camen abfoluoe quod virtus moralis involuntateeft fimplilicct forte fccundum dici.fed optimum ad opcimum: fortc cflet dubium an infima cogitatio fic formanobiltor in ejfe De hoc ali^s pracfcntis fpeculationis.dift.accipitur pro illo .inter (jut de. fiuis cfficientis fiibifimilem. inquantum ptftficit potentiam •i.vna intelledio poteft dici nobilioc quiaterminatut ad nobilius obiedlum. <t potentia (ecun- duo) ruam eiitiiatera .modo vnit.ad qyod ordinaturmedium . tamen & dici nobiliorinquantum quie- & fatian^s.quaclarefruitnr Deo: tamen eft ignobiUor.. : <4'i. cft : ficuc producere cfFeftum formaliceralio^bicu lior :ica & aaas. Ccrtum eft autem'.r4.& li.id cft.q«iafalfom fupponitur. . ptimam citcunftantiam . ^ moris fic quxrere . tus voluntatis: qui dicitur fomalitcr moralis: quia prim6 conformiter elicitur cognitioni re: qus conformitas cft tatio aftus moralis. & fuppo- qua dicacurpradiica.que nobiHs. Hocpatct iDodlorci» & in tamen eft nobilior inqnantum wirtu&ordinatur . & in tertio dift. in qua dicirur . InteSelHo frftcfic» feft effi fo^ bonu fnerttlittr. Wtm». 17. : do in illo. (£t quant6 nobilioti.<|ua: principa- eftbotium hpnefti. Si vniuocum. Licct trgo hodici pobilitr. & in §^odlih. 4^'dijt. vt fic. Prim6. Nam inceilccflio . qua: di^bac de fortiter agere in porentia.^.non fupponcndo camcflis efle : : quacritur pradlicam quia ncc fupponitur de ipfa potentta circunftantia. In fe aucem fi medium eft caafa aEquiucica . & potio ad fanitatem & : hoc modo refpedlu eiufdera medijdicetur nobilior.eft finis incelledus ^ & veJle finis vonati risw fttgn. Nam cum dtco . quod intcllcdlio cft nobilior in ftatur ad bcatitudincm. vr praftica 1 1. fempet Poteft ctiam dici nobiliqs. Supponitur enim qu6d intcJledio pradlica non poffic elTc bona motalicfc. <jnod Ucet inttUeElioJtt . pro quantodicitur moralis : quia conformis prudentias .. QuintOiaccipiturjfwftr procfFeAu caufas 9' Tiniteftptigtitim ^Hie$»re.45. ignobilior. &c.eft ignobilior. Dodore infri dift.. .ipfa enim beatiiudo. taiis quo fi- nedicitur praftica ? patet qu6d quando fic qua:ritur. fcilicet in- quantum vnit potentiam nobiliiEmo obie£bo.Et quia dicic Doftoc quod quando quaeticur excel. Comra Hic Ooftot improbat hanc refponfionem. Quatt6. &^ quo quod fupponitur. An roodo pcudentia fit nobiKoc virtutc morali. ignibilior mo in fe.i qno haber . 42. dicimus.fufficiarit ifta. £t vbi calis'finls:<|iftiBguitur realiter sSlitt ftfitn- dm 0«rMm. btnumlione. & & in ejuia jnrudentia eli Jtmpliciter ttehi- morali .ad illam &fic patec dcfine. nobilids perfedibili .Nam inquantum cft id . 3 . k Dicitur .-rmnpefeft nobiliot. k ftibtnt ti^^ oatuca:. cft : . : &inquancum vnicurper qusterminant operaciones potentiarum &tainquaatum fimpliciter retroinatj vt huiufmo: lis rcrminata di eft nobjljor re .:denomiDatione extrinreca. & :fic inteliigeta. nifi pro quanto luntate.dift. imperatum habente v«- a cognicioni illi & ide6 aftus perfc& formaliter moralis cft a£lus clici- didaciuae de forciter agcre (kh moralis fit non eft bonum . eft nobilior fed inquantum producitut i tali medio. ejfe eft dico nocitiain(f. quod..quia petficicns eft. quod di£tare /icttnditm pruden-. & forte..vt 1 .cft fimplicitcr nobtlior Tertio accipitur/«jir terminatiueivt obieda. eA ignQbilibc potentia ( vc j^tec) tamen. 1 4. c^ in tertio dift.parce fenfitiua nullo iftorum modorum poisft dici finis.non dcbct comparari *")^'"""»- opcimum ad infimum. inej/emoris. cicet nobiliof ptudentia : quid poflet dici ignobilior. 7. . vt ficpradica . Diftingucrcenim intelle6lionem pradticam in fj^ naturac . 3 & alibi fa. ^tft ignobilior virtutc .' quod adus motalrs in.tantum quxricur de intelledione in effe non aucem de nacura. ftacim fnpponitur vltrk cft diftingucre prout confideratur prarcisc fub alio raetinbio diftin^ionis.fed pro nunc . Ex hocpatet & in quarto.Hic DoCtox imptobat illam refponfioncm.K infri patebitrf/)?.inquanium perficitiir fruititn* ab ea accidentalicec ipfam Deifati.qu6d talis finis in fe aliquando eft nobilior potentia : vt Deicas Aliquando Ihali&quietandi. dift.& viidere fi/rispotentis vi(iu£. in refpeftu ad media ordinata ad acquificionem illius ficut virtus ordi- Secundo : refponfio illa mn videtur adpropofitum.cum fit ptincipalitetbbnum (ia inquiritur & per confequens cum qua:ricuc de cognicione pradica prima circunftantia. quia. forciter agere : quia forcicer agere quam xnoraliter.fiuepra*- habicum jifiuoiequens eric nobilior adu alcerius habicus .eft prxfupponcrc quod quzritur : quia cum & dicitur incelleftio moralis ipfaiTi eflc aliquid . an incelledio & diciturpta6lica fi : a effe.fit.

&c. quia tunc relatio qu6dprzcis^conftde- & frtlog tur adliuus vno extremo diftindionis.quibus probat.Primum.fed minime rationes principales euacuat:imm6. Tertio .qu6d habitui : . prxcise pertinet ad hoc exiremum.t^»fi*. inquantura pradicus eft principiam alicuias operationis realis: vtly i»fN«flr«i»accipitur redupiicatiu^ : quia tunc notatetur qu6d ratio forma- pra&ici. : ** : Tum U- . & conformita- realis Dicit tis aptitadinalis. ta. in ejfe moris : fed notitiam efle pra&i- IJI puta alicaius adus voluntatis moralis. & apcicudinem ab illo fine.qu6d habitus pra^icus dicatur pra£licus.cognitionem non . quz eft illa aptitudo . vt dixi fupr^ ) qualitas abfoluta. quod habitus non dicicur pcimo pradicus ab a£^u proprio. Rhoditon.vt eft quzdam partialis caufa qa6d habitas. Er in hocparum difcrepat (vt credo ) ab opinione Dodoris. vtsdfinemtquiaftni* ta/em aftitudinem vt Refoluit Doiior tr$A. : pradlicus adliuus . vt habftus fit fimplicicer pradicus:fed requiritur. & faAiuum non intelligit quod adliuus (it vetc principium alicuius operationis fed fic intelligit . Huius enim diHindionis func duoettrema. Tholofanus didlus Capteolus. eflfec caufa inhzrencix huius przdicaci videlicec qu6d eft firincipium adiuum ad fubiedlum quod eft falum. Non enim habitus pradiicus . fcilicet in«//enaturc . vel m^titudinem frincifia.qu6d ta- lisaptitudo. lo. Ptdterea. quod ordinetur babicualiter ad finem:qui fit operacio excraincelledlum per voluntatc proponentem operari per calem habicum. fed abobiedo. J. vel adullis efl per fe pradica. Et primonegat. & mediancibus illis conclufiones . Oticsi. dicitur pra£licus a fine : qui eft coniideratio pra- mrt. & iudicio meo folui non poflunt. refpondet ad rationes Do&oris. fitpriucipium. . . L V I M.includic vircuaiicer cocam nociciam S^ ica ipfa noticia. puta ad nauem fabticandam. quz relinquic infotuta. Secundum pacec. qui dicir. . ohieitum includens frincifia .' & tantijmrcfpondctad aliquadidaDodlori$.ad dida Capteoli. quia ordinacuc ad praxim . vel fa£^iuum. vt ^ caufa 15« efficiente:vt ibi expofui. & ica (ocam nociciam pradicam non au(cm inquancum fints. vc ad finem.t. kfuo s^u . & habetur intentum. Primum pacec quatidoque enim prima principla pradica fumuncur a fine praxis & ica ille finis . & caufa priroa in genereifto. Rh»dittH M opinio loan. Dico quod quando Ariftoteles diuidit habitum pra&icum in adiuum. fcilicec couformicacem ad praxim . & in ette mo- cam. Dico fecund6. rarur fub . in prolog. fedtiue eft ab obiedto. Sed bene conccdimus ( fuftinendo opiniolis : : nem qu6d o Aicus .ideft.Ec quia ex iiCtis fupr^ facillime refpci- Setmtie ratie- "*''* decuc. pr/t{ticum qui/t ordinuturadpraxim. Sei comra illud. habec quidicaccm r^am. Deinde refpondet ad primtim argumencuro. : . cui ineft hanc podtionem Jllftnf. . y»rr. quzft.Si tamen intelligat quod przcise dicatut pradicus^ fine :tt)nchabetieipondere ad argumenta Dodloris .niciturinq. id eft . Hzc eft Opini» Um. inquanturo pradlicus eil aAiuus . COncedo ergo *. Poceft camen quandoque habece pri-* eft : mam excenfionem.fatet ex rutionihut iam allatis. Diftinguere eniro intelledio- £bi'ca eft cognitio adualis (ic adlus pra6licus. tc hoc fufficit. n Idei corrigitur ifia tpinie ah aliit. . vt fupta expofui.hxbitum nc» ejfe frimo fraSiicum frincipiapr^SiicitfumMntur kfinefrnxit ejfe eft ^ui eft cMftfkfrior. qu6d habirus prafticus.vel adtus voluntatis. nuUum includit talia daret illum con- formitatem etiamfifinis non ejfet. .i. Alfo/ifus Tol.qudd ralisaptitudo in(it habitui pradico ab obiedlo .quod cft in eiTe moris & (icpatet litera. \ qua denominaior pradicus. Ide6 enim finis praxis dac calem apcicudinem > fiue naturam habencemcalem aptitudincm. quod pofico . prioritatis videiicet . .nec tangit. quod facic Do6lorprobando. quia quMtdoque Secundum.4.quia ille pcadicus a caufa prioce nec cognitio aliqua habitualis .diciturpradicus i conHde- ratione a<£luali pradica. fedin : ficut habitus pradicus dirigit. ptolog. . & mediantihus dnt extenfionem .quiavtobiciflum primum includitprincipia. .qux & de habitu pradico. quz manet opcrationcm rigit in putain volitione tate elicicnte illaro dirigitin opus quia dimanet in operance.Ttl. vel fadiuus fed nuUa reiatio cft principium adliuum. . Tertium non etiam eJfefraSlieami quAndoquesfine.&c. Quxrit mod6 Dodlor ^ quo talis confidcratio dicatur pradica: aut k fine illiusconfiderationis : & hoc improbatum eft fupri . Icem loan. non tamen eft quardam qualita* aptitudo prioritatis . foluere argumenta Dodoris. £t concedic.Qu^ftio I V. Hic Dodor arguit contra de : quia eadem e(l quxftio con/iderationepradlica.& conformitas de qua fupr^ : non fufficiunt ad hoc. a fineipfius praxis non camen inquancum efl: finis fcd inquancum eft primum obiedum. . qu6d habiius : q6. qu/i ohie^um eft. volun- in & dicitur fa&iuus eo non recepiam j quod in agente. qu6d habitus praAicus dicatur formaliter pradicus illo'duplici refpedtu . inquantum abfoluta. non \ Hne . ide6 dicitur adiuus quz aliqua. &c. tc conformitatis ^effet adliua faltem pattialiter . habicui per aliquam condicioncm incrinfecam ipfius habitus : quod ef- & Prima tamen caufa eft caufa finalis. nem pradlicaro in efTe neceiraric ris:e(l diftinguere illud. faltein pattiale: pafTo extrinfeco C S HO : fed bcn^ eifet dici- pradlicus formaliter: piincipium operationi* inquantum illa .x. Cafriebu.breoicatis causa tranleo. Sed (vc patet ez fupradjdiis) hzc folutio non euacuat rationes Dodboris.finis xmutus : fed friuftfUMm umetur quidquid aliud includeret notitism ilUm virtuatiter . aut ab obicdlo . nifi vt illity eonclujiones. caufatus ex frequentatis adlibus.Dicit enim quod prioritas aptitudinalis. enim qu^d habitus pra- : M. quod* habitus pradlicus a£biuus Ht ptincipium alicuius operationis.

videlicet quod dicaiur praflicusa fine. fubicdti continencis tali omnia fcientia:& tunc per ratioconcluderctur fi- . ficut quandoque contingit. principia pradica fumuntur k finis . verum cft intcr illa. qu6d homo eft finis. ama- & dcfiderato & fic moucntc efficicns. . a voluntate. Deus . . amatur amore ami.quiaeft diredliua in praxim . in quzftionc prima de fubicfubicftum tam moralis fcientix quam Mcdici. Exem. puta in amotem jpfiusDci. &in diiStas.ex circunftantiis moralibus pracfuppofito adu bono fecundum genus: quia fip obie^um non eft circunftantia.5cc. vt finis eft.eft fuperomnia diligibile. vt fit vt dicarur .crgo.& omnium deducendorum ex princi- ibi tcbit. obiedum cft circunftantia. ifto talem notitiam . qui eft .y. quod fcientia pradica non habct primam dr cxtenfioncm fibi compctcntcm a fine . fimiiiter principitrHm eft felicitas in Nam rali. cognitio fcicntia nocitia prin- in tota fcientia vircualiter contineretur nem : tmeluJionS- & conclufionibus & hoc talis finis nisillein huiufmodi. omnia diligibile. Eodcm moipfa praxis includeret primo in gcncrc virtualitcr quod Homo cnim fortc cft fcHcitas.vr fupra dcclaraui. Homo illatae ex taliprincitalem notitiam. . nulla natura vcl aptitudo . . vbi particularitcr cft vlterius aliis circunftantiis .& fcquentium ab illis.Sns infinitum. fed taliter non eft finis proximus praxis. Et tunc poflTet dici . fic ab- principia praftica . qiiod habitus pradicus .vel fanitas : . (tr infi-a d. Prius autcm natura quam amctur includit talia principia & conclufioncs vcritas cnim principij pradici neccfrari) non dcpendec to. quond Anirnam^ (fr eji fubie^um medicin* quodd cor- .non autcm circa eft fi .quim conclufionum.Cog- fic . pater. . cir- omnino pri- videtur mum in cognitione pradica De hoc non oportet modo profcqui. fcd inquantum eft obiedum. qut prmllteabilium i finifumUtur. a I. <}^omodo CQgnitio principioiuro & fic pater.fed inquantum eftprimum obicdlum. vt infr«i pa- & cognitio conclufionis dedudtz qua cognofco Deum efle fuper omnia diligibilem.attingibilis pcc opcrationcm.qiise eft vere pradlica.& cognitio huius principij. Principia pradica in fcicntiamorah muncur ^ felicitate natucali.Prologi 151 Tum quia a finc. . quod dicitur prafticus ^ fine. tam fanitatis quam fchcitatis naturalis vt tangitur in refponfione prxdida . puta per rationcm formalem ipfius Dei . Ec ergo eft ei horum fequentium diciturverepra^i- ca. Alio modo accipiendo adum nude &:fic licet racio finis . & in X. dum efict anteccdens vniucrfalitcr fumptum quod .q. &c huiufmodi. Si concederetur confequens. qui eft finis vltimus homi- plum quomodo & nis.magisquamfpcculatiui. videlicet & conclufioncs et. plenc moralis efle prius bonus ex gcncre .eA vcrc praftica. .fcilicct. b Secundum patet. quia vtriufque finis ratio includitur in rationc ilUus. naturalis habctur vt nifi . ergo honorandm . finu quia . fi tualiter in fubicdto Ex qui : ifta tur moranon contineacur virfcientiae moralis quia d . tunc fic . 40. & conclufionum. eft praxis. & cencupifetia.iS. pu*t efteti* verum . Hic Dodot inrendic oftcnOfinioV»BorU k quo dcre. Primum ra. fine fed i finc . Vcl alitcr poflct cxponi anteccdens fic prima principia &:c. quia dirediiua in praxim . quacfumuntur. 17. quodl. % quod principia prima pradica fcmpcr fumuntur a fine ergo femper fiprim6 includit virtualitcr notitiam eorum. plum. an concludar. Brcuiter ergo adh«nc articulum dico. cns infinicum cft fupcr nitio entis infiniti Ctgnitio : talis finis virtualitcr includit . ita quod felicicasnaturalis velnoriciaeiufdem virrualirer includic notitiam principiurum pradicabilium . cnim fumitur prima triplex. aquofpecificaturprimo actus AHut cunftantionabilis Jh materia fci- non concluditurexaliquo pertincutc ad cognicionem pradicam. Vclponatur aliud exemplum moralis piis li i eft verc pradtica . ncc conclufioncs neccfTario Tum quiaquodcunqucaliudincludcrcc pio. continct dico. fu- finis fcientiae moralis. primi. opcratio talis ta^um in refponfione ad tertiumargumentum Cto Theologix. non tamen a fine inquantum inquantum obiedum.virtualiter liilet hoc praedicatum .quod tmnia : con- cft diligibilit fitper num pradicabilium fumitur ab ipfo fine fic vc notiiiam tamprincipiorum. Quod fi ncgaretur confequens neganSi dicatur : nis moralit Fhtlofiph. circunftantia aftus nudc confidcrati . . ^ica & conclufionesi mulraordinata ad finem acquircndum. cft vere pra^ica.non tamen inquantum eft finis: ftMrfraSi.dift. A quo quocunque Etexifto vidctur antecedens improbatum. tamen ftarct quod non inquantum finis . : .Dcus eft naturalis:& fcientiamo- finis cipiorum praifticabiiium in fcientia moraii . propter rationcs primo ad- de virtutibiu. do daret nocitix conformitatcm talcm puta . fumitur afelicitarcnaturali. Et vt clarius hoc intelligatut pono exema finc fumuntur principia pra.Nunc : concltjfione multa vt puta eftlaudandfu. vidcrur alio:&itaobiei£):um.etiam citia . tjuod habittu non diciturprimi \^pralficM. & alia pofliint fe- ohtemperandum . COMMEtiTAKlVS.vcl non: quia in tcrtio libro habet locura. inquantum finis . . /^ Oncedo erge . vel illud circaquodcft ficut fuit nx. ipfo fumeren- & conclufiones pradlica: intali fcientia:vt infripatcbit przfenti quxftionc. Et fccundum patet. fed inquantum obiefimiliter Aum.qvi6d fcientia pradli- ca fumatur a fine vt habet rationem obicfti : non tamcnaccipitur i fine vt habet prxcisc rationem finis fiuc vt habct racionem caufas finalis. &. cpnclufio- Dodor qu6d fi probar fecundum principalc.non inquanrum finis. dicirur pra^licus k feientim dlfine ipfius praxis.

ergo . fiuc inquantum obiedum. vt amata. concurrente intelled^u . quando fcilicet ratio illius & quitiir. fumantur k fine fcientiz praiticx . Ttim.non includitur virtualiter in ali- alio pertincnte ad fcicntiam prad^icam.id & medicinz includitur in quod eft praxis.im> illius fcientix quia notitia talis finis cluditur in ipfo tia proximi virtualiter in- homine.propterquam homoelicitadum rh remotus homo virtutis. circa tiae mm . &c. forte eft fubiedlum fcientiz moralis tualitcr continet notitiam eorura . ^od puta obie^lura circa quod . ergo iimiliter finis continens virtualiter huiufmodi no- licitas naturalis : & c Fmajtip/apraxu tio primo in genere iflo ittclHderet vel iHud circa . finis continct Simafi negaretw confi^uens. £t per corpus mixtum concluditur iic ratio fanitatis huma- talis . quia .Principiaenim pradtica in fcientia morali non fumuntur primo k fine pro- ximo . (iue notitiam . eft particulariter vcrum. Dicit DoCtot qu6d hoc antecedcns. Fel aiiter pofiet exponi antecedensfic : Prima prinficut 7- ^Bui nmdm femper /itmuntur a pne . a£ku nudo . non dicitor finis . & conclufionum finis fcientiz eft feIicitas. homo quanditin* rslk. : vbi fcilicet ra- non concluditur ex aliquo pertinente ad cognitionem pradicam.& deiiderata a voluntate & patet. Vbi ver6 finis fcicntiz pradlicz tinetur virtualiter in aliquo pertinentead fcien- tiam pradlicam . (ic . per confequens finis in tali & & fcientianon includitvirtuatiter notitiam ralium principiorum : ide6 hic argnit qu6d finis fcientis pradicae includat virtualiter notitiam prin- cipiorum & conclufionum . finis non includitur virtualiter in aliquo perti- nente ad cognitionem pradlicam . Sequitur NaH autem iM^Homumfinu . quia vir- . tum ad corpus rubie^bum medicinz . quia prsfens intelle^ui. fed aliquando i fubiedo illius . «bie^umjmtmm primi obicAi felicitas in ratione intelligibilis.fed in ratione obiecli. conclufionum pradicabilium in aliqua fcientia.quo- quia enim homo viuit animaintelide6 ratione animz congruit fibitalis. & declinare ad hoc. vt alia caufelicitas vt talem caufat notitiam principiorurai aptitudinem. M vt fcilicec eft . id eft . ad quem Finisvc- vltimatc otdinatur ipfa fclicitas . ergo femperfinis primo includit virtualiter notitiam 6. homo vel vel notitia .includit notitiam talium principiorum. '« medicinae dupliex & conformitatis. de qua fuprlk dixi.qu6d iit direftiua in praxim qu6d det ex hoc quod continet virtualiter probat . eft ipfe Scoti oper. inquantutn Hue inquantum eil caula finalis. (^ ftinttA mo' . pradlicabilium . lic. loqucndo de fine praxis proximo . qu6d prima cluduntur in ipfo fine in ratione obiefti iedlioni. hoc Prima principia praftjca fcmpcr fcilicet : furaunturafine. Di- lcdlio boni poteft confidcrari nudc. qu6d non includit principia pra£lica . accipio fiMtiimatui. ita confcquens. virtualiter includit principia pradlica in icientia morali. velfic talis fanitas. quia virtualitercontinei notitiam eorumquzin meeft Nam dicina confiderantur. & Prima principia pradica fcmpcr fumuntut a fine . Refpondet qu6d ibi : Si conceeUretur con/iipient. £t & anteccdens cft particularitcr vcrum . Sequitur.adhuc notitia principiorum pradicabilium . quia ipfa V. iic. & fic homo in fcientia morali dicitur finis remotus. virtualiter includit notitiam talium principiorum. Similiter hu- quantum ad animam. quod ho- mo quantiim ad animam virtualitercontinet nofitiam principiorum lia moraIi. : vel talis felicitas. non atttem felicitas . non rcmoto. velfanitoit fitbiiBU mtid cft . concluditur ex rationc ho< non coiv minis. tptia tjHodeurKjHe Aor qu6d finis . . quo ad anim. poteft accipi k felicitate . Probat enim Do- in ratione obie€fci. continens vir- tualiter notitiam talium principiorum : puta fecontinens virtualiter notitiam principiorum in fcientia morali . vt homo. vt patet de medicina. principiorum. quod te. fiue proptcr quem qu6d rcfpcdu fcien- ita eft finis . fcicn- moralis. videlicct . V. qu6d refpe£bu medicinae . &c. ergo femper finis primo includic arguit fic : Yirtualiter notitiam priucipiorum. Si dicatHT ^HodprittcipiaprimapraGica/em- tio finis talem notitiam proximusvt fer/itmHtttnrafintt & titiara. ficutpatet ia exemploprius pofico. 6^>4z/t iaclHdit princifiay id eft. Proximuseft felicitas tuturalis. niH inquantum amdta . fiue inquantum finis. fcilicct proximus. dat tali notitix. quia H aliud a felicitate virtualiter contineret notitiam principiorum in fcientia morali .Qu^ftio moralis non rumuntur ab iod . fcilicet hoc. turam habentem talem apiitudinem : puta felicitas ide6 caufat talem naturam . Et eft.& continet non in ratione finis. Nunc expono literam cum dicit :lJii nis praxis dat taiem aptitudinem cnim fi- iiue natu- . cipia pra£Hca & & iftam propofitioncm : Boman efi SUgtndum. opera- eji tali* operatio. Senfus huius litcrx eft : Si tcncatur . §luod paniculariter efi ventm . puta h felicitatc naturali: fcd fumuntur ab ipfo homine . Se-> eft Ktm» futHomo emm forte efi /iibitGitm tam moralu/ciennude ditstur ti* ^uam medicina .non in. vt fupr^ patuit in qua>(lione de fubiedlo Theologiz. quae in fcien- & tia morali confiderantur^ etiam fin s fcientix moralis concluditur per rationem hominis.& . id felicitas naturalisin fcientia morali. moralis duplex ratio finis vtriufque. eiufdcm . faltem remotus . fjf mttut. & antecedens: principia virtnaliier in- non in ratione finis . Dicic . Nam vt caufa partialis. fed tunc refpondet tacita ob- didum eft parum fupra . circunftantionato . talem notitiam habentem talem aptitudinem . (iue non amet. & remotus. inquantum finis : fupple inquantum caufa finalis. Pro intelligentia huius literac pono exemplum de Ifg^ ff^^g. fcientia morali. . virtualiter continetur in corpore mano. I : . Similitcr reipedhi . tunc principia pradlica in tali fumuntur a tali fine. eorum. fcilicet in ra- quem clicitur vltimatc praxis Tinii frtxi- &c. quia priufquamametur : «t volunta- Tum . eft. cuiufmodi continet talem notitiam. ad animam le£biui . quod principia pradtica . puta prioritatis . Negandum e/fet antecedens vt!' er/aliter/Umptum. Et ide6 hoc antecedens eft tantum particulariter verum qu6d principia pradbicafumunturk fine. quando fcifcicntia : iicet talis quo fini$. ri. non fumitur fempera fine talis fcienttc . vp dixi. fanitat. & fi non proximus . daret tali notitiz dire^iuitatem in praxim . num . fapartiali dando et . Etquia Dodlor videtur qu6d notitia principiorum . quia vc fed > eft finis.& per confcquens fciciv moralis pra(5kica . fcientiz moralis ratione illius circa tione hominis . 6c dcHderataa voluntatezfed iiue voluntas amet illam. Dicit poteft concedi confequens. eft 7&>«r lemotus.

Et hoc cft quod dicit Do- tir*. tali& eft moralibus gnitio talium principiorum. puta in djledioncm tranfeuntem fuper debitum obicdum. Exhoc cet principia pradtica : fiue . talis cnim cognitio fumitur ab obiedo quia obiedum dicitur prius quocunque alio & pcr confequens prima di(ftatio efl a circunftantia obie^k pbied:um cnim caufans partiaiitcr talem nptitiam. fcilicct dc prioritafe. Expono tamen S . ob- & eft . erit centingenter frailica. ^ iuxta eam dirigenda eft. loci. ex ratione potcntianim ordinatarum naturaliter in agendo. Nam cunftantia ex genere . Si vero di^bet cit talis ftantia 2. tate perfc(5tionis lia finis nem genus Ci fic vlteriiis ta-. ide6 8«: re£la. : ie^Stumnon cft circunftantia vt patct.fed habet relationem conformitatisfeu reElitudinem ah ohieBoy ^ relationem frioritatU ex ordine potentiarum. circunftantiam exgenere fic dicitur boputa fiiper boniim na circunftantia cx genere.quod . vcl aliquid virtualitcr includens ipfam rc(^itudincm praxis cft conformabilis. alio modo accipiendo a{lum nnde fic ohieElum eficir-' Et tunc dicitur pradica i quia dircdiua in praxim.quia cognitio eft talis cogniti. Dico quod praxim nccefTario naturaliter praecedit aliqua cognitio ficut patet ex art. ncc fic cft plenc pra(SbicaPoccft igitur dici .Sequitur. ^latio dM-' EXuamhoc fiexypriori- vel cft reditudo praxis tatUy&. qux eft bona cx genere. debet cifcunftantionari circun-ftantia finis . quaedi^at praxim quod . 7... Quando ' etiam in apprehenfionc pracuia eft dctcrminatio de re(flitudine praxis fed potentia. ftantias . .Sed non fcmper ifta intcllcftio prior cft pra(5tica fed tantum quando eft dcterminatiua rcditudinis refpe^Stu ipfius praxis: & hocvelformaliter. : //.fcilicct intcllcdus &: voluntatis. fi enim a(5lus non tranfirct fuper debitum obie(Stum. talis diiedlio .- qu6d Dodore in modi . ifta cnim eft fimpliciter priroa . Cumdi. co- fornMmis. non conGderando quod obicdura tranfcat. vnde conucniat cognitioni. Secundo . Tertio . principia prat^ica fiue co- diledio potcft circunftantionari circunftantia pbicdti 8. eft talis efle cunftantia pofita. faltem primt- §^dlib. licct detcrminatiua. ^od fi reBitudo illitu -voluntatis. quando fit dcbitum tranfit fuper cfle & : tt dc hoc vide prolixe in fecundo diftinEl. : id eft . .8. : patec fcd cognitioni illi • folutio fccundje quxftionis propofitx.dat ei illam aptitudinem ad reuelandum de prima circunftantia & patet litera. non cft conformatiua praxis & ideo non habet conformitatem priorcm in rationc regulac dirigcntis. obieiium determinet ad cognitionem reStitudinis . quod adus vt nudc confideraprimo circunftantionabiliscircunftantia obie(^i . quia nihil determinatc oftendit de reditudine praxis. vt rcda .fed erit neceffario non defendet . vt patet a tio . . hatx ohiecio. fic eft . .vt fit .nunqHam poflet eire perfcde moralis . cjr quod cognitio conformis fit prior . videli- cognitio ra~ : aliqualiter literam. lis dileftio fis qus . cuius cft praxis. tamcn tuncdeficit conformitas quia ipfa non eft cui debcac ** r .40. vel virtualitcr. eiHdfi. & ncceffario pracfupponitur omnibivs aliis. ** ejuoii fit pTi<irpraxi? : . £c quod fic didet . id . het fimul ex ordine fotentiarum luhtatU aliunde regulahilis : . Si verp tranfirct faper malum . &c. 14. dine .eft dubium.^ tenet cognitionem non dici pra^ieam ex ordine adpraxim .Prologi1 twtBtn quajdam dilcdlo . quacunque alia cir- cmfiantia . hoceft fimul ex obiciSto &orfit . : praxis conformari. cuius teneo partcm negati- primam relaiionem.fcilicet conformitatem habet per fe ab obicd:o. fupcr : L I V M. . ^or hic. quae cft circunftantia obicdi debiti prima circunftantia . cliciendam . Quando autem in apprehcnfione praeuia nuUa eft detcrminatio formalis vel virtualis de re(5itudinc praxisj licet ibi fit {)rioritas. tus. (^ hxc fit regulahilis. Prima principia praSica fHmwitur a fine : ve rum eft inter illa qua? fumuntur ex circunftantiis H O videtur antecedens improbatum : . & fccundum hoc praxi conuenic pofterioritas & cognitioniprioritas. quando cognitio fimpliciter didat de prima circunftantia . vt ad finem. quod licet abfolurc cx natura intclIe^Stus &: voluntatis fit cognitip prior tamen quod cognitio conformisfit prior. ab afftt determina- vt in exemflo de colendo Deumin ^uchariftia. eft circuuftan>' bono fecundum circunftantia . npn eft aliquo modo determinabilis aliunde tunc illa cognitio . : ma circunftantia. C quod lium fcmpcr fumitur a fine:patet hoc cfle falfum. §luando infetieilio di- fatur pra- Wca? . & intentionis obic(fium . tunc reditudoillius notitis etit afine. tcmpoDicit crgo Doctor quod cognifiue notitia praecedcns dile(^ionem vt pra- ftantiis . ^uoad fecundam qudfiionem fojitam num. . habet ab obiedo fuper quod tranfit talis dile^io. quae eft circunftantia obiedi . diccretur mala ex cijrcunftantia cx gcnerc : quia tranfit fupcr obiedlum indebitum. Si vcro di(5l:at diledionem ex genere: xim .fotens tiua reditudinifilli voluntati . : poteft circunftantionari aliis circun- bonum efle diligcndum propter Deum : ita quod didet de circunftantia finis . prima inter omnes circun- cognitio didat abfolutc dileftioclicicndam : talis cdgnitio non eft proprie praflica quia nec talis dilci5lio eft propric praxis. prctet cognitio przfuppofita cir- aliis circunftantiis : & in puta circunftantia caufie . imo pti- loquendo ergo de a(5lu Sed praefuppofita ifta circunloquendo de aliis ciccunftantiis . femper fumitur afine. difi. : f^nde bahet (pgaiiio . eft cum pracfuppofita circunftantia ex gcnere. Scd dc alia rclatione. (^ rationc potentite ^ra^iicantis ( id eft^ vo- nam fi ) frius naturaliter\c[uam voluntas velit fcifn . qu6d illa re pbiedum lEvpofitit prxfuppofita cirtrunftantia ex gene* . a (^ua non illa cognitio fracedit fra- cognitionis dependeat effe re(ta.

: vidch'ccr. omncm a*^um voIuntatis.obte.IV. vcl virtualiter dicitur re(£litudo virtualiter. reftitudo huius praxis. mU 4^ aQu volunttttitt ^'"' f"^"/'* quocunque.&: ex ordinc intelleftus betur harc notitia prior praxi rcftitudo detcrminata.quia virtualiter conre(9:itudo . alia reUtione quod quamuis obic(5lo huiufmodi notitiami . quam prxccdit cognitio dctcrminatiua rcditudi- Non potcft autem praECcdcre in omni intelligentc rolo. QiJ^ftio dihc potcntiarum quo modo & . iftiuam. pradica rccftitudo notitix fit ab aptitudo tamen prioritatis non vi- . hahet ejuod vel efl reElitudo praxit . : . qu« cft dircdiua in praxim.& voluntatem hanc iftam praxim V. rationc potentix . . tunc non cft 1 f obicftum aliquod dctcrminans intclledum ad cognitioncm rcditudinis dctcrminatx. apprcUcnfioconfor- Hocautcm acciditquandocunquedctcrminatarcditudopraxiseft mis. nis : & quam non non.cuiusvoluntasnoncftprim6detcrminansre(^itudinemilh praxi diftorum. kilicct qu6d fit prior praxi . determinatio . fcd dicitur vir- tualiterrc(aitado. &: re- . epiia cegnitio cft talis . "'^'""f^y Comparando tamen in fpcciali ad intelledum hunc.& neccflaria. tis. fiuc inrcllc(^io. puta conclufionis cognitar. ic(fio partialitcr X^fita. . '^'^^" vt fitreda. Scquitur.vt in vetcri Tcftamento. fcd magis cx ordine poquia voluntas non potcft elicere nifi przfupponat cogniiioncm dirc- deiur efte ab obiecSto tentiarum praxim dicitur formalitec quia terminarur ad conelufionemrita qu6d non depcndet k cbnclufionc. fcd in illo Excmplum pr«- & includitur vir- tualiter in ratione Dci Hanc praxim plicitcr apprchenfio manda. requirit h. V.prior fit in agendo.qHiatalisre(5litudocftabobScotieper. amare DeurA^ refta eft.qu£ eft rc&itudo praxis. quia "'^* notitia qu« immediatctcrminatur ad iliamcon- b Sed de : & nec in fieri.aIicuius tamen quar non .dicitur vcrc pradica. fiuc vt conclufio pcr fi:.'-!*" poteft prasccdcrc cognitio conformis.vt mod6.ha& conformis. fecund6 c*. c- §luando etiam in apprehenfiont praui* efl J* &c. Nam propric loquendo dccognitiopra(Jlica caufantc talem notitiam . Quando ' autem rcditudo dctcrminata contingcnter conuenit praxi . fiilicet cenformitatem. 1:55 fcilicct voluntatis . Dicit Doqu6d non omnis intelle^io . .thaU fr^il ditioncs.&incomplexum. vtl formalitcr . diciturdire(Shiuapraxis . in Jitu pr*. .&:alias noa.quandoquc enim efta3:us redus. intelleSHo . vel non. quz fit ali- fi ncnvrcdlitudinis. oW«ff«(«»»pUxHm. plc cognitio dicitur formalitcr reditudo malitcr) velaliquid virtualiter includens ip/am rtnitndinem. . rali notitia. cum calis Eftcnimtalisnotitiaformalitcrrc^la. vel ** conforma- .is con.non tantum nata cft praecedcre fim.Nam ^"^^'"1"" illud contingcns non determinatur ad altcram partem. modo determinabilis »iiunde aliquo .f>jfo/'roAri»»M< <y? tUxHm""* diUgendm . ( per fi fupplc for- virtualitcr bilis .fcilicet colere Deum infacrificioalta- eftcontingens.&: voluntatc in communi. Complcxumcftipfa con. Ideo non cft aliquod obiedum detcrminariuum intclledus ad notitiam huius rcditudinis ante omnem adum voluntatis. prioritatis conueniat notitix praHica intetligantur generaliter nijioporteat pro intelle6iu diuino aliquid addere videlicet ^ quod potentiaprafiicans cuius praxi notitia con- & .clufio. praxi elicicnda. rcditudo virtualitdr continct clufioncm.Ad^itio. ^'^'tudo antcquam voluntas velit:&: hoc loqucndo dc intelledu. (qua: fupple dft rcfta . potcftdici rcdlitudo formaliter.cui conuenit neceflario tudinis detcrminata: ipfius praxis.ftue alij ^uod an requiratur ad talem notitiam.putaifta. Incomplcxum cft fcilicet . . firmit hilis eft . Nam obicdum dctcrminct intellcdum ad cognitio- rcgulabilis aliunde. fop- quia quiatalis obicdii cogniti.eiu£ ixm diifsfunt. quod fcicntia praftica non fumitur k finc .prius naturalitcr . fcdtanii^m illa intclle(Skio illa . antc omnem adum voluntatis. Et ideo cognitioniiBi . .&: ita in qualibet alia. prarccdit .de hoc videlicet^vnde duplex relatio. eft & re(3:itudincm cius. &c. fubiei^um conclufio- ^' ^'^'^0"cIufio. efl talis cogniti . Scd reditudo huius praxis.""'"^' fed etiam conformis apprchcnfio cui fcilicct praxis cft confor- .quahdoquc non. inquantum finis vt fupri patuit. . ) vtfit reSia . QoMunnrAivs. gulabilis aliundc pradicantis fic quam voluntas vclit.quod cft primo ex fc detcrminatiuum intelledus ad notitiam rcQti- & voluntatis in operando. rc^airudo &: formalircr fit formaliter in denominet ipfam . Dicit Doftor qu6d loquendo ^^' "•^-.fiue vir- tualiter. & formis. . ideo ncc ifta prarcedit vt con- ris. tanquam reguU conformatangetur in relbonfione ad quartam ohie^ionemy qu£ fit contrafolutionem quttftionis principalis. vt fupra dixi. fiue vt principium pcr intellcdum. . a inXhocp4tetfilutioficHn(UquAflionispropo. cognofcibile necefiarium. fcd tantum formalitcr rcrminatur ad ipfam quia ver6 talis notitia virtualiter contlnerur in obic(5to fcquitur qu6d erit virtualiter : : rc(Skitudo. Dicit Do(flor Scc. Z. ncc in ejfe./ci/icet confermita.&: obic(5lum tinct huiufinodi notitiam praxii cogniti. & voluntas fit aliquo modo rc- non tantnm apprchcnfio przccdit praxim fi:d . quac eft prior Sed non fimper ilia 6tor . puta illius folius primo dctcrminat reditudinera huic praxi qualis cft voluntas humana \\xc cnim rcditudo dctcrminatur a voluntate diuina acceptante nunc talem cultum. M 1 quod .ientiam. dc notitia propric pra(flica. . Ex obicdlo igitur.cuituteneo partem negatiuam Aitudincm cius. ne quod £tic« quz cll notitia habet duplex obicdtum conclufionis pra- complexum. Tom. I/£c autem.5^«i/»r»: tnam reUtionem ah obieEle .

quia coca re<3:icudo praeccptorum fecundae tabulae eft a determinatione diuina: voIuntatis. cft communi .fcd folaobiedi oftcnfiofufficit. tabulac. dicit conclufiones dedudas ex talibus principiis:& fcibilia #. quando talis rcftitudo caufatur ab obiedlo fiuc a fine inquantum habet rationcm dbicfbi . qufijiienem penit primam fententiam Henrici . "*'*"'*• mitur ab obie(Sko neccflario fic caufantc : fcd voluntatc diuina . eft neccirario rcclarquia rcdtitudo fumitur ab vlcimo finc inquantum habet rationcm obicfti.non dice- d . quod dicatur prior conformaquod fit verc conformatiua hoc habet tiua . contingcnter dantc talcm re€litudincm. quia non fotefierrare circa finem. fcilicet <l .. vt voluntati obie(ftum fux operationis pcrfc<S^e oftcndat. dam. 1. Breuiter ergo dico. . tabuU J'*'" ^' ^^* priifllmc fumpta. tabulae dicitur rc£ba.Hxc litera ftat in duobus di(5lis. Et cefpe^lu voluntatis diufns quia : gnitio in intclleau diuino ht prior praxi quantum le cft ex parte fua tamen voluntas diuina lis. in fum. quod refpiciat voluntatem quas cii apta nata determinari & dirigi i tali notitia jcim : : . Idco enim obfcruantia praccpto-. dicitur re<Sta contingcn- conformatiua praxis elicicndae i voluntate in eodcm fuppofito vt vero talis no- : quod redtitudo notitia : quocunquc tcmpore . in fol. Bonum efi diligendum : fiue : . hoc contingit . cendo ratienem eiusad oppefitum quadrupticiter. vndccunque fit caufata. in originali fitO.cognitio didians ipfam cire Iapidandam. hoc ideo dicit Dodlor . do. Cognitio ver6 conclufionis dicitur fcientia vt patctibidem. dicitur neccflari6re6ta : . & fed ab aliqua voluntatc fic contingen- : tcr dctcrminantc.qu6d omnis rcctitudo . .vel rcdla. alius qui pcrficitur a voluntatc. aliqua co- etfi : . noti necefiarij.& nccc(Taria.. ^Hod licet ab/obtte ex tuuur* fit cognitio prior . .conuenit praxi.fed tantiim oflenfione ohie£ti. V M. vlcimo fc vnit. 8. ceptorum primje prac. HIsncnces *.8cc.contingenter K»*« d* rtaitHdmt pT». . Hanc refutat DoSior du- ^ clare fotuit eiusarugmenta.& cft rcfpeftu finis & eftopcratio pcrfc(3:a quam intra fe voluntas clicit quafint giHodlib. dici- & : ua voluntatis diuinae in praxim eliciendam ab patet . talisnoticia tur rcda ^uoad primam folute get . dus: ie Secundum eft.notitia nondicetetur prai5i:icae necefiaris. Sccundusat^uscft refpedu cbrum . Etidco Do<3:or intertio illa modo regulabilis quod Deus non potcft difpenfare alinnde. refpondendum eft ad priimam quaeftionem vbi funt quinque vix tcpartcm ncgatiuam quxftionis. quia fi le-" lapidan- efle Priraum qu6d Primum «- corollaria. Primum quod aliqua reditudo conucnit praxi neccfiario fic inteiligendo.vt in ipfum . fta- talis notitia dicitur e(!e re- ncceflario tcGtz notitia pradica : tcrtio quod dicatur vcrc conforab obiedo .qu6d notitia prac^ica circa omnon cft de neccffitatc rcifta quia talis notitia fic re<5la non fu: "i. & ftatira perfe(£ta opcra 6. . quia ficdetcrminatum a voluntate diuina fi contrarium determinaflet .Exempium pri^ mi. quatenet Theologiam ab- quia a£tus 'voluntatii quo fe vnit fini Theoto^id. Ergo Detu efi fitmme diligen- praeccpta primae tabulae funt de lege naturx pro. que intclIe<Slu . vt eft in intcllc^Slu humano.funt complcxa nccefiaria:& iftorum quaedam funt principia per fe notarquxdam funt concIufiones. Duplcx cft adus vnus pcrficicns voluntatcm. vifis . Excmplum fccundi.Talis autcm DoElorjpatiie vacHum a(Slus ad fcietiam fimplicitcr fpeculatiua pcrtinct:in ipfo cnim cft fpcculacio folummoHenric. aliquando dicitur contingens quia non inefle talis rcAitudo poitft incfle . vel e ^uando oHtemreElitudo determinata. Summum bonum cfi fitper omnia diligendum. & voluntatc in communi quia hoc non cft verum de quocundo de ncctflario eft rcfta talem nocitiam dinem. Vna dicit fic dcclarando.c). talis. drnonindidireciiene. . quia in eii errari potef.non elTct leOtz. fic quod praxis conformiter clicita erit neceifari^ re6ta:& hoc comingit qu^d fit ncceirario recSta . rum fecunda. & ordine fotentiarum. : & hzc cognitio diciturpradicarefpeduali- cuius principij pradici per j7. maciua cx ratione potentia: fic pradicantis . vndc cft a(5lio bona.praccedente cognitioncm caliumpta:ceipfa : ptorum fcientiac C H O L I : & fic patct literaDodoris.qua voluntas cxtra fc in aliud tcndit:fieut cft quxlibct aftio dircdiua in fincm. fortc re(pc<au praxis. & dc quacunque voluntate. voluntatis *d j art. : & CtA ex hoc qu6d didat conformiter Ex & A legiflatore voiuntatisrqux fit aliquo duo his clicio patet : non legiflarori: . dc neceflitate eft rc£la:vt notitia huius.Pofi. Hoc autem accidit. dirediua praxisifornon cft detcrminabi- & fic talis notitia. Cogno- contra principia pradbica pcr fe nota ncc contra pradica. obie^to 8c . hoc loquen- .nondiciturdirc<5li- neccflario caufat talem rcdlitu- S puta pracccpto-» . art. **• rum fecunda: tabulae tcr & dctcrminatiua Tcrtium in tribus. qu6^ talis notitia. & . In Htc dimifit primo a<3:u non indigct voluntas dire<9:iuo. : boc eftfimul ex ob- Nam ex ordine potentiarum haber . Secundum didum qu6d intclleiku in ftantc tali notitia pto .eft ccgnofiibile necefthrium. efi fic prtetptapri' nia prascepta fccundae tabulae conclufionis Detu . quae eft a voluntate dctcrminante contingcnter dicitur contingcns. & : : diligendHs aclus circa . difi. ticet efife fpeculatiuam 'vlta praxis titiacft in intcllc<Su diuino. Primus adus ^. Sed cognitio principiorum dicitur intelledtus.Nam quia .Prologi 136 qu64 ex fe fit pradicx . intelU5ltts Exemplum cognofco debet lapidari adultera non tamcn rctur plcne pradtica. quxfuntad fincm . vt patct i. qu« didat obfetuantiam . tamen c^ vpluntatis tjuod cegnitio conformit fit prior ieSlo tutum : qu6cl quiahoceft re<Ste giflator ftatucrct adulteram Petefi igitnr dici. media direBione indigeant.vide ibi. quando re<%itudo illa non eft ab conformatiua > Sc ditedliua in pra- : & & rcrti6. nec dirigibilis : fit .^uandocune/ue determinata reSitudo praxii.ms."«S^rium. tale cnim obie(5lum caufans .

tf.Qu^ftio V. potcft argui y q»o vfdetitHr Deus. Refpondco igicur .q. eftpradica. Tom. quafi volunras cflcc dctcrminaca ex fe. nec intcndit remotioncm contrarij nifi peraccidcns itahabicusperfedirigic. vcl alcerius huiufmodi. qubd fictft agcns per fc incendit induccre formam . Cuius dilcdio principalitcrintenditur cxtragcnuscognitio-' eius cognitio principaliter intenditur intra gcnuscognitionis diledio ver6 finis. ."l" ptcr circunftantiam : ficuc : >.1. qu6d audoricas loquitilr ldt. pcr eos . peificiiur ItvoluQtate fcd alius. I IJ7 operarione tenckr. rcdione. quia falfum accipic. &c. ifta: vt pcfiinct ad ad ThcoIogiam. fi cognirio eorum quac funt ad finem fit cognitio conclufionum pradicarum: aicM c^mergo cognitio finis crit cognitio pra£lica.aiuutf duabusrarionibus arguitur quiavbi.& : . genus fccundum praxim . fccundum lHf. : Thcologicum. Ex cunque contingit dirigcndum : in praxi crrare in ifta . littee non poflntf crrare M 5 . quia in ipfo Adus autcm qui priura pra£bicar. f-i. imo fi compaticur .vigHi*.&c.con- tum tationc obicdi . oftenfi in parti- crgo. fcd fpcculatiua. ^ arguitur fic fic . Ad audloritatcmcorum. fcd pro. dico qu^d videtur condudere .j. Pro hac via & auddritas Auguftiniih fcrm. DupUciter "^'T^^' cajunm.non fic ^<^ -^*f. requircrccur ca. quac primo inccndit d^lc&ionem nnis extra genlis cognlw . Itcm potcft arg^i fic.§imd.i. «^*r ^ vbinon potcfl.ftT"»* non cft pradica.^ orationcsiquia a<3tis quicunqueexcerior nacuseft conformari aliciii ai9:«i iQtetiori. 8. peracci dens autem excludit crrorem. genus cognitionis : ergo cognitio finis principaliccr inccndicur in genere cognicionis. fcd tancum bftenfione ob« pradica. quia cft cadcm cum illa bcatorum. In alloautemadu voluntas indiger diredliuo ptadicam pertinct. fpcculatiua fic zGtas voluntatis circa finem iedi ergo e^>{fC)Culacio : non eft . vt oftcndunt raripncs racione circunftanciarum aflbus Praiccrea''. eft impcrfcftas. Ad Tertium rcfpondco . primp rationcm . : Contra hoc Primo quadruplicitcr..d. cum . cognicio eorum quae func ad finem . . ctfivoluntas non pofitionis corum duco ad oppoficuti) poteft crrare circa fincm in vniucrfali oftcnfum. qui pcrficit voluncattfm.17. potcfttamen fccundumeosetrarccircafincm in particulari oftcnfum crgoad hoc . fed in particulari. Sit patet rcfpottfio rtmprinciad rationcm cius primam . vcl folus crgo. fcd propcer circunftancias ergo liccc voluntas cflct ^"^' f"' dccerminacaad fubftanciam adus cendencis in finem in parciculari. Vnde fi bcati errarc noa poflunc circaobieftum Thcologicum abifolut^ in aliquo adu camcn poflun^ crgo iicccfl*ari6 habcnt cognicioncm dirediuam rcfpcdu alicuius adus circa obiedum : : *7* ^"^*^'" r^.&: finalitct ad vcllo. : principaliter intenditur extra : : : tionis. cum in adu fuo principali non indigcat di- qu6d pcrfc£liflim^ : & hie vradioticm dirigaC) quodeft pro- . . &: eciam ad aliquem interiorcm drdihari. Et fi habitus eft perfcdus .""• dcndi . huius fcientiae qnod ipfi non concedunt.q. men dircdio quancum ad circunftanciam rcdio. vtrcdi agat circafinem particularitcr oftcnfum requiritur dircftiua oftcnfio. quia ad Mctaphyficum pertinct illa oftcnfio in vniucrfali. nt>7i fcqui '+• y^ ^^^ . ccrcio fic nis iftis rc(kh agere autem praxi. dc Tacob . eft : 0fera nojlrs funt ^ vt mttndetur ocului ( inquit) . Prarterea ' Ad idem . in . circaca^quzfuntad ^V -. Prartcrca'. non cft finis-' Etexhoc huius foienTiz. qu^d vifio Dci eft finis Her. Habitus dircdiiuus non ponitur proptcr fubftantiarti a(ftus .tamcn cognicio eflet praiSica. dc illis operacionibus excerioribus.videi.& intcllcftum iftius alibi quia Dcus non habcc fcicntiam pradicam rtirimc kutcm hi. V. habetii^afcienti:^ quia adus principalitcr intcntus in ifta fcicncia cft quo noa' iodig^ ditcdiuo . non in vniOcrfali . 9. quae eft circa fubftanciam adus.'^ .qux efi dilcftio tingic crrare duplicitcr culari & ad quam non cxccndicur di. quia bcaci errare hon poflunt crgo nccnoHen^QuU' ftra cft praftica . ficut probant vlcimx duz ratioiics. . ibi eft notitia praftica neceflaria finis. f*** quod improbant duxrationes primar. non comparnriK fccum crro- errare nt- rem queaml : . Oftenfio autcm finis in Theologiacft finis.. Sed in qualibetfcicnciaincendicur principaliter cognitio fui fubicdli primi ergo finis eft principale fubiedum iftius fcienciae. Efau 0/u»ia Itpna . fub fine nifi finis : adCcientt^rft . Similiccr fi voluntas eflet determinata adhuc. j : bct iftam. quia dc principio praftico. Scoti ofer.Quodlih. fincm. pflc crcor fcicntia pradica cft dircftiaa igi. >8 vel fpcculationcm pcrtinent prin- '*• conclufiones cnim prafticaerefoluunturin g^rinqipia praftica> ^iiJ*'^* non fpeculatiua ergo comcognitio finisfitdircdiuain adibus . : : tur fcicntia bcatorum : . fic quafi inclufaiu cognicione finis quafi nessitpr*' cipia&: conclufioncs : : & principij. Beati igitur . a quo habcc fuam bonicatcm.i. requiritur dircdiuum . quxfunc iciiinia.SecUdarM^ tcmpcrancia non ponicur propccr fubftancianj aftus comc./? errLt' circ*fiatm. A finc auccm fumuntur principia pradica principia pradica concludunt •conclufioneS prafticas igitur ifta fcicutia . aftus illius : .

vcre pra€tica.fi[u6dnonhabeanchabituin .Prologi 138 i^quHar. vel fic incenfiua {ccundiim fubftanciam . non inqoantum finis. fed ^ fine fumuntur principia pradica . a quo fununtur prindpia pradiica TheoIogiaB . refoluacur in co- Si ergo conclufiones fumptac \ fine funt pra(flica:.qu« eft dirediua in praxim . .**/«//»• dicityad idemge- vel jpeculationem pertineni cenclufionesj jd cft.vbi XlXfwit <jMine]Me vt£ tenentes pdrtem negatiHom: vc qu6d Thcologia . oportct poiierc in inteIIc<Stu notitjam veri finis. didcur rpeculaciua.finis non aucem dire£biua voluncacis circa finem & ide6 fcientia Thcologica. dcbct intcUigi de finc jnquantum eft obiedlum & fic Dcus fub ratione Deicatis eft finis tetins Theologia. Patcc . Ec : dicit. qux eft o(^cn{iua vltimi finis . & . fed in Thcologia ( fccundum cos ) principalitcc intenditur dilcdtio finis extra genns cogniiionis . puca telle6tu notitiam. Mccaphyf. pono Ciim qualiter licerani. tendicur extra genus cognitionis bonum commodi . mcdiis arguit:& intendic probarequc(d fcientia.i» Ifta opinio ftat in 'duobus didlis. fubftantiatp confidcrajur.quia principaliter refpicit vltimum finem.dirigencem voluntatcm ad illum. quiafecundiim Auicennam . 0rt.ibi niu ficundtm praxim & principia. rcaiaut. contingic errare circa finem in particulari.& conclufionesin tualiter contentx crunt fpcculaciua. Ifta ratio formetur fic : Illud eft fubieftum in aliqua fcientiaf volunias diligerct vltimum finem .Nani diIe<^io naturalis.x. lAeh ne erret indiget fcientia direftiua.in Aimma. fit : Prtterea gnicionem "i. & conclufiones virtualiter contcmz in illis. talis notitia cft modo quia diligcndj fi . crgo erret voluntas circa fincm in particulari . &c. <}uz patenc in li- tera. Si pecur. ita qu6d talis diledlio non pcrtinct ad po- tentiam cognitiuam. Do6^or qu^ etfi vodeterminaca ad fubftanciam aftus cxemplificaui. quod fufiiccrec non fic quando dicit Do£|tor qu^d finis cft primutii obieftum Theologi* . ergo finis eft fubicftum in Theologia. Et fimiliter in fortc pollct concingcre error: cuius cognitio principaliter intenditur intra ge- nus cognitionis. Similicerfiptin-» : VrM^ri^hiAitm J&- ratio eft fatis clara 4c fubftantia adus. al HMs ficundum praxim principia . vceft circa finem in parcicalari'. vt ctiam diligeret illum tantum amore mcrccnario . Ad quartum dicetur iofra pofl: foiucionemhuius quxftionis pnm«. Secundum didum eft . ad finem. fcd tant6mvolitiuam. . vt crttantiim Ergo atm cognitiofints fit direSliuaJn aQihititcir- diledlio. Dicic ergo fcd quia pcr cognitionem finis . Intclligentia vltimat^ quictatur in alia quim in Nr prima. licicate ribus vitima. t tutrt. pra£tica. qu6d omnia prin- cipia pradlica. Tertia ratio cft ibi : Prtterea tertiofic : cuitu d quod & . /it immediat^ diredtiua circa medium ad fideracur vt fic . : Qgarta ratio e eft. Cognitio ergo vltimi finis eft fpeculatiua : 8c tantum requiritur vc oftcnfiua. Si ctiam minills diligeret quim cc- tantiim c fupr^ exeplificaui. b Prima racio eft ibi Contra hocfic arguitttry &c. dicacur vere pra- <^ica. fimilitcr errarct. J diUSHo principaliter intenditurt &c. mala qiianti^m ad (ubftantiam dilefuper obie&um debitum: propter tamen alias circunftantias ponicur fcicn* poficc dici cum tranfeac dionis vltimum finem:patec>quia ponitur notitia pradica circa quod contingic voluntatem pofle cirare idco calis voluncas. ctiam dircdiuum :quiaeoper impoflibile circumrcripco. Ec qilarauis rcientiaTheologica. Primum qu6d * rerpeftu vltimi finis . pradl^icam dirediuJim praxis circa . multi Nam & Philofophi citca illum errauemnt : vt patet frivbi recitancur diuerfz opiniones dc fc- nu Etbic. crrarct. luntas eflet diledlio. ne errec in elicien- cia dirediua.ergo & principia fumpta i tali finc. fimplici» ita : qu6d impoflibile conclufionem pra£licam rcfolui in principia fpcculatiua : quia fi ptincipia func pradica. Scquitur. erunt priadica . fiue fcicntia Thcologicai tlmrJnfMm. ^uz ad finem iJlum : ordi ***'*' fi- . crgo Theologia crit fcientia pra* dlica. Et prima ratio eft fatis clara in litera. ^ae diledio vel fccundiam intenfio- ncm cft circunftancionabilis cxcircunftantia ob- fincm 4* finefumuntur quia . icfti &omnibusaIiiscircunftantiis . fed inquanrum obicAmn. concludimus cognitioucm corum . Ex. ad idem ge- vel Jpeculationem pertinent conclufiones otrtnia ordinata diorum . Tunc vltra . Et qu6d dicatut ipeculatiua proidtMvci a indigec direfbiuo .etiam cognitio finis cric pra- finis. vltima . Patec eciam. £t nota. non oportet ponere in injtrt'** f. cijm in poteftate noftra. dicicur verc pradica quia contingic yoluntatem errare in«liciendo aAum circa' ordinara ad finem . quantiim ad hoc poflit dici pra6bica abfoluc^ tamen loquendo «fcientiaTheolo* gica didtur verc fpeculatiua propter caufam fuperiilks didam.intellc^us ci^m hatio nacuralis . circa. Si cfgo cognitio roc- cum cognicio mediorum Aica. ergo & cognitio finis. non (it fcientia praftica. : illis vir» & c con* ucrfo.ordinata in vltimum finem . folucndo quartam obicdioncm contra cam. . non H«c fola incli- fic ad praxim .patet. quam aliqui pofuerunt in hbno- aliqui in voluptatibus . Probaturminorprimi fyllogifmi:In quanis principalitcr intenditur intra cunquc fcientia finis principaliter in- in illa princi- : paliter intcnditur cognitio ciufdem finis. ScAWcQixo fccundiim ititt^ndonem^con- ca ea qtufitnt adfinem : non qu6d cognitio finit in fc . & quod dicic quiadilcario fc- cipiafunt ipeculatiua. qu6d nocicii quae dirigic voluncatem circa ea qusfunc ad finem .crunt4>radica:. crr^re poiTenc t fcdeo polltOvpr^pccr perfcdioncm eius. .& patet litera. & prndpia pradbica concludunt pra6licas conclufiones . TTT /> vifis reffondendtm efi adprimam ^udfl. cft Secundajcaciooftibi Cundum diledio tcr percincnc ad fcienciam pradticam errarct.9f. Patet. &c. qu6d fccundiim eos.& e comra. excluditur omnis crror. : : : : : & pat audloritate rationibus . illa Do£tor autemcontra hanc pofirionem mulcis vt fupri qu6d ip(i non ccndcncis in finem in particulari. Scd in Theologia cognitio figenus cognir tionis . ergo.& conclnfiones pradicx.vt : do & Hue fciencia direfed non concingic voluntatem aliquam €tiui errare circa vltimum finem. COMMENTAKIVS.Prima eft Hcn.

& for- malitereft. Refpondct Dodlor dando duas refponfiones. & fic landem afbus interiores . Otnne animal rMtionnle eft rifibile . finis. <jU4 /iimadfinemyjlt qua/iinclu/i . quz . v< oftenfiua calis obiedti: quiavolunias non fertur. fit fpeculatiua fequitur . Ifte enim a^us exnon eft bonut rooraliiert nifi fit imperatus ab adu eiicito voluntatis priroobono moraliter. ergo nec noftra .& infiamde Do&ote prafinti <j. fiue detcrminat ieiunare bonus moraliter perat . Refpondet Dodbor ^ dat duas refponfiones. Finii iititm trgo cognitio finu. non taroen vt diredioa. non enim voluntas crea- deierminacaadadhim redbum. quiaadtus quicunque exterior . ipfi noij Sccund6 refpon- deT. vt direifli- ua : fed Sandli . Omim e$fmi.fit t cognitio eonclufionHm prMSlicarum : quia tunc ralis cognitio virtualiter concinecut in cognicione fi- nis : & fi cognitio talium non includereiur in cognitione fr»Si(»m. git. Sic etiam dicimus . . quia nec nos poffiimus errare circa vltimum finem. ad qood opera noftra ordinantur. : . vei in cognitionefinis. qui tant^m cft bonus 6c bonas pro quanto eft confor- adlui elicito infra dift. faliem in partirulari vt fuprlt : patuit : »Gtas vt fopr^ patuit . nifi in prarcognitum non tamen requiritur vt diredlina i fed nec volunias noftra nec beatorum potcft errare circa vltimum finem .' dirigerevolontatem in operationibus fuis.inquir.& in §^pd~ Et vltra adus elicitus vigilia. vil fimpliciter fpeculatiua. tandem illa cognitio ordinatur ad amorem Dei.Quxftio & cogniiio drdinintur .puta ad pei fe€bioretn cognitionem Dei . id efl . vt perueniatur ad diuifionem Dei. lic^t rerpedu illius requiratur cognitto .erit cegnitio prMliicd frituifimm cognitio efTet tantunci conclufiomim fpeculatiuaium : tpiiaaeprin- intdiigendo . vigilia . Si ergo habitus fit perfedlut. quia notitia pra^ica idtb ponifur . qu6d in 8. Tertioarguit Henricus . ^ quo fumitur cognitio principij fit rpeculatina . Sicpatet relfonfio ad rationem eimprimam.C^r«f»iVi« tcrum . ijuo ergo videiurex ifta auaoritate. merc fpeculatiua. non fequitur fe direftiuum : quiaec. Pri^ma . efrct iropcrfcdlus.dire^iuaadbus voiuncatis circa caiia media. i & hic a^bus eft prim6 & poft im. tanquaro aiiqoid incompoilibile fibi. non enim datur medium. quiacognitio me- diorum virtualiter includitur in fine . futur frinci it mitnr a quiditace hominis.tJanc 6. Nulla cognitio eftpradtica .eft : & ficundo dift. Om«>. Et addic. volendo iiium neceilari6 re^c formam ignis in materia ligni veiic : & nuile : & quia forma formc ligni. ergo cognitio vltiafta TatUtMtrimtm pu*fk ir- 139 nodo poflir errare adhacoomitio vlcimi finit (unc adfinem: vel breuti^Si cognitjo mediojrura ad fincm immediace V. ^lhct cognitio pradica virtualiter includeretur in cognitione fpeculatiui^ficut etiam fi cognitio principiopraSIico : fic cipij fpeculatiui . ergo Theologia beaiorum non erit pradica . Si cognitio eorum tjuafiint ndfinem . quod cognitio fubiedi.& idibi. |9. i» cofftitionefinit 2udd finis in fe dicac . qu6d non habeant ha. Sequitur.-j. requiritur fcientia. vt mtmdttur oculm imerior .per impoflibidrcunfcripto.quibus probat qu6d fciemia Theologiac fic . fcilicet virtualiter. vt pacct a Do^ore in iftoprimo dift. quod ficut agens per fe iniendit forraam inducere. eft magis ad propofituro quam ad oppofitum. Refpondei Dodor .exponendoau(5koritatem qu6d AUguftinus loquitur de operationibus exterioribus . M 4 ctiam . fit pradica . \%. & efleerror. quod eft falfum. §*tuUtim4. fed per fc intendit indncere : : rmn cirt» vl- . vt fupr^ patuit adum exieriorem roaterialiter mis . &c. mediotnm dircdiua cft aduum voluniatis > circa iiia media ad finem: ide6 dicimus qu6d cotnirio finit.qu6d finis dicitur principium pradicum : quia ab eo fumitur prima ratioprincipij pradicijfi ergo cognitio prin« cipij prai^ici rumpti ^ fine.^f^pood ' fermone del«cob. nunquam necper fc . remoce 8c vircualiter.c^m ccrminus incompLexus : fed eil calis entitas k qua prim6 accipitur principium pra&icum. Prima ad hominem quia ex ifta auAoritate.r^ rct.fumitur prf ncipium .iy. ic hoc probont duac vltinue patenr. vifed : detur concludi contra eos. videatur Dem . ^/tfiprineipif : non principium pra£kicum. S( red^ agere patec. quc ordinatur ad operationem in qua non concingit error . aut fpeculatiua : non pra- Aica . quia tunc cognitio principij fpeculatiui virtualiter continerecur in cognitione pradica. ide6 per accidens intendit corrupiionero fornix ligni. quibus volunras imperat .& difi. id eft. non enim intendii per fe corruinpere lignum. nec pcr accidens intehderet corroptidnetn formac ligni.j^ t.^Mafr. Bcati igitur liccj fint crrare Secund6 refpondet . natus eft conformari alicui infcriori: quo habet fuam bonitaiem.Dodor foluit rationes fadas pro opinione Hen* tit •Mt ryf rici. qu6d voluntas creata poteft crrare circa vltimum finem . qu6a principium fpecnlatiuum i primo Aibied^o fcientix : ficut hoc A qutfmn». poteft eiiam errare circa circunftantias . vt patet ^ j. &peraccidens intendit remotionem conirarij:patei de igncquaffdo corrumpic lignum . qux : funt ieiunia.ne in operaitdo erret : ied per accidens excitidit erroteTO . ibi non & mi ignis inducenda. ctfi requiratur vt oftcnfiua. ordinatur ad alium a£tum inceriorcm. ftini in opera n^rafiint . beati non pofrunt errare circa vltimum finem . fi enim non habecenc diftindlam nociciaro vltimifinis ^potTent bitum pcr le.i. eft tantiim dire&iua.& hoceft quod rcquitur. adlus extcriores ordinantur. it ta. I . cognitio tafis . qu6d vifio Dei fii vliiinum . frtSiem . fcquitur 'qu6d cognitio iphus finis erit pradita . £t prima ratio luaeft eric ver^ pradica rationes. ac magis cognofcere Deum . ne voiuntas in operando erret Sc ide6 fi voiuntas circa aliquid non pufTcc errare . necefTario illum elicit vt redum hoc enim foli voluritati diuinz competit . refpe^lu cuiufcunque obiedli : non enim vt elicit a£^um. Si enim illz formz effent compoi]ibiles in eadcmmateria.& fic talis vifio non eritpradlica. per ie intendit oroncm errorero excludir : im6 fi noncxchid^- non pof. ijuaft.eft incompoflibiiis : : finit . vt ipfum magis ament . circaea quz .vcl ieiunij. ficut SanAi faciunr . qn6d pofico qu6d fit determinata refpedu vltirai finis . Sed cognitio ipiius finis . Sic in propofito habirus Theologiae per fc diri. i.& illa vifio vltimo ordinatur ad amorem ipfius Dei : & fic audoritas . quia anreft pra£fcica .eftdire^iua in «ftibus./^o. quia vbi non poteft lib.errarc polfent .^hiatiff' irrmn.C^44.& Efau. qu6d vifio Dei timus finis logiat fit Theologix:quod tamen fit vl- concederent: quia volunt qu6d vltimus finisTheo- Dei dileflio clarc vifi. Priiisenim voluntaselicir» ^ tcrior^fcilicet vigilare. Second6 irgirir Henricus aodoritaie Angu.&dift. SanAi enim ide6 quacrunt magis.

7.j.Ethicor. via ponit • . quod ctiam cogni~ fecundo Ethic. ncgat tamen dile^ioncm finis cfle praxim. ele^lio patet y?A-ro Ethic. TErcia via ponit to. quia praxis efl tantum . primam foluetur in folutione fecundx rationis principalis ad quxftioncm. A Q Ecunda via ponit &c.cAenim habitus ami. citiac exiftit in appeti- S finis (jr improbatur non efifine habitu vtrtutis fuius oppcfitum habet i difi. cap.^. Contra iftam ^ viam cft quarta ratio pofita contra pracccdentem. appctitus fenfitiui. Quart6.ied pofito tali habiui per^fto . tatifimperatus. quia ad agere virtuose. num. quod vcl vohtio ipfa cft praxis .Ethicar. (^OMMENTARirS. id eft. . vt fupra patuit) quia quzlibet talis virtus appetiiiua . b Contraiflamviam. & non reftc . in pluribus locis. fed patcntia: infcrioris.u 9-4. 3. . cft nifi in quia omnis praxis fequiturcledionem. .\. vere praxii : efi illa operatio virtm tfppetittHa: vt virtus . Secundo. bitualis qui eft virtus apperitiua . Ad feeundam ele- M. Eft quarta ratio pofita comra Henricum. . Cap. efi i.^.ad inchnat virtus appetitiua : quia quselibettalis virtuscftha- autem eft praxis.. Banc reiicit .&perconfequcnshabitus eledionem.ic% . (dummodo talis ope- tu:vt amicitia in voluntate Gii- non ratio ratio- fit adlus intelle(fbus :quia nullustalis potcft dici praxis. eft illa Cap.i7. efi circa obiebum necejfa. rationem dicit.efpon(]et etiam circa illiMn Hi pacticulari errare. fup- quii folus habet eam perfediflime cumhabeateam quod ibi uon pofito : ple habet ad drceh^ fe an Theologia in intelledu diuinp fit pradlica. appetitiuus. i. non hoc non eft propric praxis. verapraxis SEcunda »9. q.art. quem dirigit . (\\xo^ praxis eft operatio feciindum elecfienem:e\e6tio autem cfl tantum circa concingcns.. cx ^.i. fttrueut ^iuodlib. Harc ratio expofita eft charitas. I. quo quis facile cr expedtteagat. virtuofa proprie infenfu Jirifi.vidclicet qiiod fi cognitio mediorum ad finem fit pra<Skica. quiaDeas non habet fcientiam pcacticam maximc autem ha^ remictendo in prsfenti quzftione. rium. ergo nec in aliquo quod in intelledhi creato. requiritur habitus .quia non eft circa obiedum contingens Dicit autem Commcnt. j. vt fcd ad . vel folus. quia charitas infufa acquifita in- ^ elinant addiledionem finis i ergo praxis. H O C prad. idem 6.propter fuifnaximam perfed^ionem:non tamen fequitur. cap.& Qi^diik%.iy. qnam probat multis Ui. qnamuis finis fit obiedtim merc neceirarium. Item . Mociuum vcro huius via: quia habicus appctitiuus confonus rationi rcdtx. infrhdift.i.^.Ethicor. quac ad (juam inclinat Tertia fententia ait Theologiam non L V I pra6licam effe . Si pradica. puta.fiu^.& in }. Quod probatur non cuius gratia ffed vnde motus.vt oftendctur contra tcrtiam viara inclinat non tantum charitas. Wxc eft opinio Oliclmi Varionis.ex i Ethicor.& vltim6 acguittir ab Heurico §iupdlih.Prologi I40 : luntas diuina nullo cft ex. iiac viaccrtiaarguitur . ^Mft. quia a^us .ieipfo. fed amor acquifitus ha- bitus clediuus.E\ed:io ftatim fed ad dilcdionem finis . . ''^'*«*»'»' .j. num. . nibus . . etiam perfeftiflimajeft ex ergoinDeo non S fit modo eft regulabilis. per Philofophum 6. velelicitui. t^ pfaxis eft tantum circa contingens. bet iftam.difi.clinat»d di~ tio finis eric pradlica Item. eft habitus elediuus ex qua: poftea foluentiir. finis. quod aBm volun' (^cognitio Theo- logica non verfatur principaliter circa aStus imperatos.$. 1 . : W/.Et non pofTunt errare. vel pecfefta viiione illios L V I dererminabilis vt patet : : quia fe re- DoiStore <i M. efle infufficicns quia omitcit obicdum prajcifum Confcquentcr dicit hxc via nullam notitiam efle pradicam quae extcnditur ad volitioncm vltimi finis tantum. primoper rationem quartam contraprimam fententiam . quatenus ordinatur ad a£ium imperatum quadruplici ratione- inclinat vt patebit Amidttatn-. quia etl appetitus confiliatiuus conGlium vcro non eft nifi de contingentc. . quia forte vo< non fit pradkica voluntas creata. t ad arg pro f opin. fcd etiam amicitia acquifira fupra. 4 quxfi-i. quam opcratio. & gulabilis alio. j. fcilicct Theologican» Dodoc S. A£ius principium efi ele^io . quia non eft verum contingens.vcl huiufmodi. ftcrior tum Pro : vel fi • . i ) fed non negat hic dari reBam eleliionem fine habitu fed quod illa non .i 8 r 4. & ctiam diledioncm vltimi autem eft praxis infra patebit non tantum . quod licct diledio finis rcde poflit clici . tantum adus eapo- ordinc ad aftum aliqucm imperavcl potcntixmotiu2E. Ethicjc. 1 8. qudtfi. Ex hoc etiam probatur dcfcriptio praxis pofita in primo articulo quxftionis. StcMndafeAtentia FarronU licet Theologica cognitio fit AireBiuitiiledtionisfinis vltimi» eam tamen non ejfe praEiicam . eleStio reEia . inclinans ad H O C . Jnprinc. .lib. ^tiuus. vbi fiet fpecialis mentio. infenfu Arifiotelis. Var.^. <j?. num. Probatur triplici. effet ^ .

Commcncacoc fupcr i. quia habicus ex eifdem af^ibus generacuc.i. Scd fi ifta fit maior ad probandum . Virtus eji habitus ele^iuus. cum nihil habeac caufa ab cfFcdu. nacuralircr przhabicus praAicus gcncratur cx praxibus fcd habitus pradicus gcncracur cx adibus fcqucncibus clcAioncm : igicur ilii func praxcs.* i^. princi- pium. fiucfequcns eleaioncm quia aftio de gcncrc Adionis reducicur ad fiue fic clcdio cicione . fcd vircus moralis pcr fcinclinacad clcdioncm rcdam. etiam finc ratOjfi facultas non adus impcrati func adfic . potcftefTcnifi vc caufz . illi rcdi M feam- '''"»»• ^*^' ""' hahitHspr». : rentancurpecuniz. dico. Ad fecundum ' . nec ex ordine ad ipfum. imo eft cledio prior praxis.Ethic. 141 non finalc. ifia cft bona praxis. principium cfFcdiuum. anccm . Prxccrca ' . dico quod habitus pradicus generacur cx elcdioadu impc- nibus.^^ tas moralis in praxibus autem impcratis cft tantum materialitcr. Non requircrccur Concra iflud & tur.qu6d ibidem Philofophus ftatim fubdit Ele: *«-• : ffionis aittem afpetitus .Adhocenim.Qu^ftio mttus . voluncas Quia eamcn quando non communitcr eligic frequenrer . bonus.requiriturvirtusinappctitu. BtHitMma. quod praidixic de cledione fumctur ifta minor fub Bona elcdio cft bona'adio. Hoc declaracur fic non habens pccunias cui camen in phancafmace prz** . vel quae elicitur ex libcralicatc : & non rcquiricur vlcerior perfecutio excerius.^^•.complcc^ habecur ele£lio.. fic Neciue fine habitu efteleSiio. : .quantura ad adum..& pcr confequens noncantum adius eledionem fcquentes func praxes. id eft. non ffratis* '^'^tamen generacur cx illis fequentibus. vcl ordinecur ad aliquid imperandum ..cffc6ii\i€y\c\ formaliccr. fi maior eft vcra. auc ipfum £f. ^ '• ^^P-^- Z 'vf^* tMiitmv' - nayf Przcerca. fubdic . dicic Philofophus . &c. Prxtcrca : . pofiTec in ipfo generari libcralitas. puca propccr defc£):um maccrixadus cxterioris ipfa fola vcr^ eric praxis. ad caufandum cfFcftum fcd quod caufa non fic in fc calis cx fc (vt prior cffedu eft) fcd cantum quia adualitcr ordinatur ad efficiendum. vc probacum eft per . auccenuicer vulc fccundum Auguftinum. vt imperans priijs cnim adus voluncacis clicicus qui eft cledio . oporcec quod ly fecundum .anccquamalicuiusa£bus clcdio fic principiumefFcdiuum.Echic.fiue praxis.\g\.fi matcria adus cxccrioris defieiac. ficuc praedidum eft de eligente frcqucntcr liberalitcr dare. quam adus cxcerior impcratus ab cle- Jine hahitu morali reda eft eltilio.& habitum vircucis.fi haberer.ide6communiccrnon gcneratur mQihus imhabitus pradicus .v„. non rcquiritur vlterior profccutio quia obicfto prxfen: taco in phancafmacc^circa cx qua gcneracur quod poccft efre adus liberalitas . probaQuia. : .»•. fupple. .. nifi : quiacunc non adatflus iflos podcriorcs clcdlionc. non fic ibi nota caufx .^^^ tiorem fibi . . impoffibilcs. adus voluntaris clicitus cft prim6 praxis Sc impcracus non nifi propccr ipfum crgo fi cledio fic fola finc ordinc adadum iraperacum.(cd dcbcc incelligi ly fecundum. fi dcfcriptio debec effe conuertibilis cum defcripto .ad inclinac exfeeundoEthie. : ccdic cfFcftum crgo.^i„„ efficientis .yd clcdio Maihtu im- accipicuc ibi pro libercace adus volendi nisSccundum iftam eledionem. Concedoigicur audoricacem affirmatiuam quodeledioeft principium adus vnde motus : quia adus ab ipfa imperatus eft adus moralis Scd ex hoc non fcquitur.vc apparec perdefinicionem cius.propter quam ctiam dione bona .quau lecunaum principiuiu mcuuuui . quam fit illc . . "'"re^jHtn- adum imperacum non ""^ ** ceffkrii. id I V.. ""»»•/• .&i. ji^ nonvulc. ^rinf.. Praccerea non folum falfum cft ncgarc clcdionem eflc praxim quod arguitur ratione iam fada fcd ficuc probacum fuic in primo articulo. Ad ccrcium ' de Coramencacoce . Ethic.^ i„ circa : ' : Ariftocelem 6. ordo ifte eleftionis ad -^'^ virtme Iiberaliracis. fub alia forma arguicur idcm.^. fcd cflfcdiuum principium auccm efrcdiuum eft.in quibus eft formalitcr boni. Ibi cnim ftatim poft illud: honaaBio enimfine morenon eft. cuius elcdio eft principium . nec ordo ad cxccrius.y«»r. 6 Ethic. CMp. Quod probacur pcr Philofophum. quia. qui eft vircus finc praxibus imperacis fequcncibus elcdioncm . Iccm.fccundo Echic. maceriam iftorum aduum quia quo4 non credicur alicui poffibile .S£c. : : .6.'. & ratio. fcilicct qu6d non cantum adus fcquens clcdioncm (ic praxis .il «. pradica.Vndefcquitur:iVV5'«^ §l}i"^^"P''- ^^^J^'X habcc adum clicitum immedia. quod non cft clcftio rcSa fine rationc rcfta . vidctur inconucnicns . fi cffcc inclinarcc pcr habicus gcncracus cx adlibus pofterioribus cle£lionc fc. quod folus iftc fic adus. fed ex cIedionibus. Tunc ^ ad audoricatcm. habicu vircucis : crgo vircus pcr fc rcquiricur ad clcdioncm rcdam. quagratia alicuius.vccIcdioficreda. : COMMEN ^ c^^ . fcilicec : igicur virtus . fi eligac illas liberalitcr diftribucre..« quos tur cx cledionibus pcr fe gcncracur vircus moraIis. eft adio bona. Frttxu efl oferntio fecunikm eUclionem : crgo praxis /» fcquicur clcdionem.„'.

litcr nihil rccipit ab cfFe€tu in eo qu6d caufac lis eft : : : : ipfum. ad cjuos inclinat. . i. vr caufac ad caufatum. quod poreft efte habitus virrutis. impcrac poccncis fenficiua: lem a(3. & forrirudo. vt patcbit in 3. feqiienres ipfurp .^. fed tantum vt prjefentes per fpecicm in- .qu6d non poflunt natu- &-J. fiue Nunc cxponitur Jine habitH morali efi cognitio litcra cum eft pra<5tica. vt iuftitia . &c. vtpatet SiDoCtoicinfra & alibi. folus a(5tus impcratus fic £t qu6d erit praxis. qusft. Cantr4 $lltui. Si habitus virtutis requiritur ad cle£tionem redlam: certum quod cft dinis habitus crit caufatus cx illc multis clcdlionibus vt patct dc habitu fortitu- : vel tcmpcrantia:.& habitu virtutis.^. & praecipuc in 4.Ethic. dicit ibi : Ne^ue eUSlio jfcilicet nSla. cap. QifiJfitvlr- b fraxim: ciim adus voluntatis elicitus conformitcr rationi redc fit fimpliciter prim6praxis. 3.^.RntionS Httt uii folutitbat C\c Herucus ibi . C. riore . id cftjhabitus inclinans ad elcdtioncs . & tamen oppofitum hic dicit. habitu virtutis quod a rationc fit . vt ad caufatum ab ipfo a(5lu elicito . dicit. fi a tali poftcriori fe- autcm Cic nitur quod .facilirer. & & & effe : parctur cum vt fupri pacuit . & fic ele(5tio.vt in : aut prior a(5tu caufato quod tamen non erir praxis: inconucnicns quia caufa nihil habet ab efFe(5tu .Prologi I4X COMMENTAKIFS.^. vcl virrutc phantaftica : quicquid fit .i. redam .fequicur qu6d eledio habcbic ab adtu imperaco.i7. vbi po- virtus moralis fit habitus clcdtiuus.etiam non habensordi- nem ad aliquem adtura impcratum potcntiae inCit verc praxis. qu6d pecuniae prouc func in phancafmace . & prarcipuc illas habere non poteft ab efFe(5tu het quem producit neque ex ordine ad ipfum cf. Si ergo eleflio rcfta.difFerunt prscisc ficut perfcctum. j. : & Rcfpondet Do(5tor ibi : Tunc ad auQoritatem fexti Ethie. . qua virtus moralis prim6. vt ibi pracfentes <5tum . & intcndit probarc qu6d etiam aAus voluntatis elicitus. ex i Ethic. Et ratio ftat in hocquod dicit Arift. &ie6tas:qu6d ASltu principium . i.I. aAus cnim prascedentes habitum. vc cliciat ta- dicatur pra- eIe(5tio ordine. vcl fi fccundum opinioncm propriam debet exponi.qubd cledio non eft re- ferioris. qua: primoponitur in voluntate. a(Stu incelligibilis (Stui. quae eft gratiacuius . fed vndc motus .17. 4. Quia omnis praxis fequitur eIe(ftionem. funt fcmpereiufdcm rationis. propric . puta tunc cledionem requireretur ad re- quia ad illam inclinaret. cap. quia intelle- Ah ptcuni* pojpnt moutqu. enim elTet caufatus tantum ex adibus pofterioribus clcdionc ex adtibus imperatis in potcntiis fcnntiuis habitus talis non <Stam : enim inclinat patet . Scc.}. &c. Dico qnod Dodtor non ncgat elVe eIed:ionem Boluti». Hic Dodtor arguit contra opi- nioncm Hcruei .j J. quia ordinatur ad re(5tirudinem eius.crit verc praxis.cft principium : fcilicct voluncas cligendi a(5tum cempcrantiac tionc.cap.& pcr§>uii agatff fede nifi agat fecundum habitum virtutis cum Atparfs e»n- trndiSi». : ( : . ctionibus xes .& talis ratio. 4.um:& quia vult qu6d . quia quod eft primo tale coniundtum alicui poftcriori . : & racio pacct in licera> dc pecuniis . Adus etiam qui firapliciter clicitur k voluntarc. . cap. . 1 : : : euniiitm h»- habitus faciat piompte. Priterea /iih alU forma argnitHr . .& cxpeditc ope- kitU virtuiis. praxis fequacpr clc6tionem . folus a^n^us imperatus in potentia infe- propri^ fcquatur clc(3:ioncm voluntatis. vc informaca vna tamen cum ra- qua: fcilicct ratio cft gratia ele(5tionis.<j. ii diftcrunt.tcs fropriet*futu ib fe(5tum & hoc eft quod intcndir & fpecia. adhuc crit talc . Hasc opinio Hcruef quam probat cft Natal. fic clc(5tio naturalitcr prxcedit ipfum adtum. poteft cligcre velle dare cas liberaliccr. patct 1.3. Sed hic occurrit dubium in hoc qu6d dicit t.cap. eft circa mcdia ad finem.dift. . telligibilem. videlicec qu6d appccicus .Scc. non poiruni moucrc . fi ^ num. vt fupra patuit in primo articulo. Ethic.17. qu6d elcdio rcdba . & poteft fcparari ab zQtxi extcriori qui fi feparetur. pro ftacu raliter clTc prsfcntcs incellc(5tui nifi ifto.eft ordo ipfius elcdtionis . difi.Et notaquod hic accipitur ^««^/Vw pro habitu virtutis moralis. vc pracfcmancur in phantafmatc . vt caufae ad iStum imperatum . enim fine ratione re<5ba. & elcdio. nequc ex ordine ad ipfum effedum maximc propricratcm aliquam . quod non cftde larionc adtusmoralis .prim6 & per fe inclinac ad elcdliones reftas vt puta iuftitia inclinat voluntaccm ad volitioncs iuftas .6. licct non fit gcnerara ab habitu virtutis hoc idem in fecundo & in tcrtio. Ethic. poflint efte praefenccs incelledicit in racione obic(5ti. an. : & fic temperantia. .fitntfuppleprincipiMm . muldplici medio. f>t4 iVo» /olttm fal/um imperfc(5tum quia comnnmitcr aftus fequentes Habitum funt perfediores & hoc fi fiant a potentiaacquali conaru vt patebit infra d.&ab habicu. pro quanco voluncas ipfo adtu cli- c Praterea ordo ifle ele&ionis rc>qu6d ordo clccStionis cico.& 3. nen cuimgraiia .xo. id eft > qu6d elcdio non dicitur finis talis a(5tu$ fed verceft principium cfFe6tinum . & clcdio fccundum habitum virtutis. efl eleSlio .eff*au.6. : : vt iuftitia : merslif. qua: cft : & a6tum efie praxim caufa enim vt prior quocunque fuo effe(ftu habet proprietatcs fuas: CMfanSha. <5ta. id cft . & non tantuniadtus eledtioncm fccjucntcs (cuiufmodi fimt aftus itnpcrati in potcnciis fcnfitjuis) fuiit piaxcs. mediace camen . cft valdepcrfc6bior:vtpatct a Dodore infrad. Vult dicead adtum imperatum. Ethic.i. Vcl ergo hic loquitur fecundum opinioncm Hcnrici.& in 3. inclinet . Sed virtus moralis. : . .& elcdtio red. Do(5tor debct Ixpofitio littr*. d . a vU > '"T^ErtU X tHnmm. fiue acflus virtutis quod idcm eft ) eft ab habitu virtutis quia cxprefse dicit infra d.vt dicatur praxii fc talis . via: *. I. Prim6 enim arguc. Tunc ad auSIoritatem 6 Ethicorum. 17. non eft prasfcntis fpcculationis. rari. & verx prapcr confequcns tales eleftiones funt vt patct 6. nuUo habitu vittatis pra:fiippofito Ced aliquis non dicitur propric virruosc agerc. Habitus cantum ad (imiles adbus ex quibus gencratur. negare eleSlionem efi fic . Scquitur . (Stor foluit cum & temperantia. r* int*IU3ii. .in potcnxis ex tali tia fcnfitiua.& principalitcrcftinvoluntate: vt patct aDodtorc/a }.quc)d firgeneratus ab habitu virruris:nec quod fit gencraciuus virtutis. giiuMib. vircuceraorali puca ccmpcrancia. t^uia habitHs ex etfdem aEiib-M generatur.pacec6.adhuc erit praxis. cle(5tio cft principium a(5tus. : fcquitur talis Dodor . Si . prius fuerinc przfcnccs in aliquo phancafma- tc. Non incelligas . circa ca quac funt ad fincm cft virtus propric moralis . qu6d fi pcrfc inclinat ad qu6d etiam fit pcr lc gencrata cx ele- Sequitur ergo clc(5tiones. quafi in principio tcrtia: nts. Hic D orariones Hcruci.

EfFc(aiui. qu6d . confequentibus ad eam. efifteculatiuus ..i. Et vc clariilks intelligatur Hat iic argumentum. more. confilium non eft cli- voluncate. id eft . docet cpgnitionem no» fieri praEiicam per extenfionem ad deleffationem. quia generaturex praxibusrimproprie tamen dicitur habitus pra^icus . inquantum praxibus:fed habitus prafkicus geheratur ex adi- bus fcquentibus eIe6Uonem:igitur adus func illi (k\o praxes. fraEticam. voluntas adum volitionis. Ethic. & agibiic fiue terri6 circa quodcunquc obicftum .x.&r»tioiu. Sequitur propric habitus pradticus eft ille . Ai*. Oportet qu6d ly ficutu&m non fit ibi nota cau- virtute in voluntate. : proquantoeftconformis habi- . eft^ tiomreHd. virtate.fcd fiftcndo in proprio zdiw elicito. id eft. qui proprie dicitur habitus praiit .eft contra definitionem notitia fra&ic^S.fart. Hic Doftor refpondet ad argumentum Gul. Secund6 Hcrueus y?rwK^:efFediuc vel formaliter. Adrationem pro oppofito . L I V non quud vere fic M.d. &vna quia daretur aSlus liber . eptafi fecundim principium (^iuum efl omnispraifu . fofit/t eum effe naturalem. taraen illam foclicita. id eft .^. Nam elicicio idem eft qu6d t^*^*** & pacet Iitera:& quod : de habitd pradico . Formalicer ver6 praxis dicicuc fecundum cledlionem . non obftantc .Ethic.Z eft Dei amantifimus : & vel delcdatio. ad probandum . e contra. quomodocunque fe habeat. intelieBum circa iffum non fojfe errare in quo Ariftoteles errauit. . cognitionem direSliuam cuiufcunque voUtionis^ non effe pra£ticam. fi defcriptio dcbet eflc conuertibi- cum (iefcripto . ^. fed bona ele£tio eft bona adio. quia cft appecicus confiliaciuus fupplc. primo Echic. arguitur fic Omnis bona a^fcio. qu6d praxis eft primo a voluntace canquam k principio formali fundamcncali produ^iuo eft ab ipfa elicicionc . qui generatur tales funt propric a^us ex a^kibus prai^icis . quiafci/icet . Sequitur. conformitcr rationi rciffae . 8c condicionibus. producit. intelledus : vel habitus moralis poteft dici ha- & bitus pta£ticus tui prudentiz . Dodor ^d h^itm prASHcitt ge- e Refpondec nerAtur ex eUHiombmy 8cc. Sed quicquid cunt&m iflam elicitionem . id eft > qu6d eft ipfa ele- meturifla minor : & arguic fic : . eIe(5tionem. fed debet intelligi ly do clcdlione imperatur aftus in parte fcnhtiua: ille adus dicitur praxis fccundum cledioncm: quia hoc habct ab clcdlionc rc6ka . ex hoc nifi de contingente. Sequitur. : detar:quia tunc quzlibct notitia cfrct pradica. quia quamlibct fcquitur aliqua dileftio. parum cucandum eft dc cA operacio fecundum S nem communem. quas dixi aliis tio Echic. qu6d fltui fU $l$- Refpondet Dodor ihr. prxexigit in intcUcdlu confilium de ele- efl principitm vt imperttns 3i .^ fi fofuiffet eum liberum. ei. fcilicet au6foritate. fiue produdlionc tanquam a principio formali. Adtertium. qu6dadhoc vtfitrefta circa mediaad finem . dcbet intelligi.explicat quomodo fecundum Ariftotelem aUns vltimumfinem in Intelligentiis . fac e£Scientis .ex ter» qu6d eledio ai^us immediacus ASh ntn di- tanc&m eft fupr^. Se~ ^icus.i. fiue ad illam quad voluntas naturalitcr dctcrminetur praccedcntc oftenfionc fiuc libcrc & contingcntcr ad illam fe habcat . fccundum quod conformacur confi- lio incelleaus.Cap. non pradicam. vd volicio aliqua fed aftio ^l*B$t tjl de gcnerc adionis. qui non cft clcdtio . Refutat ^ Theologiam hanc conclufio- qui non effet ^eculatio . cuius oppofitum falso Vafq. H^ibitut pr/tQicm. quando ciens.i&4- iUecuiut eleilio tltur I4B clcdio eciam expofuijde eledlione per- fupril . appecicus confiliatiuus eft dione medij. Igitur cum difcordamus ab eo in conclufione fua . Prdtered. i-qj- cap. 6^m oElio degenere aSlionu redu' principium produifliuum fedquiacerminacur ad produdum. AdComment. Secundo. id quod non eft iinc ratione prcuia . Primo . iet dSiitm elicitHm immediMtiorem fibi. quodcrgo prim6elicitura voluntate. & cnr rationi f eftst. Adaufforitatem obie6tam. Contra hanc ** conclufionem communcm iftis cribus viis inftacur. de quo Doff. quod cxfinis . quia dicit produdUo adfcus : ficut dicimus . non tamen opcrando. qu6d eledtio dicitur redba k virtute 8c ratione. fcilicec dcfcriptio cledionist qu« talis cft EU£Ho re^a conformiterfi hahet rt^ lis : Bona eleSlio efl bona tiEiio. Quod aurcm talis extenfio non concludat pradicam. debet intelligi de habitu morali exiilente in voluntate . atl prohantLtm ^dprdJixit de eUEiiem . qui cx hoc dicitur pra6bicus.Quiftio rv. fidfi ifla fit maior . C : citur adprincipiumproduSiiuum : praxis & : res conilat. eft cledio rcda.vt cum fedlc reAa. Sequicur. &'ratione in intellcftu .AdtertiumiidCommeHt. fcilicec qu6d ele^bio non iit reda Hne btn» id eft. necfraxis. ergo bonia eledio erit k virtute &ratione:& patet litera. fiue in ordine ad adum imperatum. Yidctur fcqai. prim6 . I^ituruirtM.y«- U. difcordandum etiam eft ab eodem in frincifiis.trihuit diligendi ^ & ponunt Theologiam cflc purc fpccuktiuam.foneret cognitio' nem ad eum. efttkmfit *Eliti citus mifi^ virtu- circa contingens.guan- quia habitus pradbicus generatur ex ab ipfa imperatur. vel cft via ad produdlum : dicicuc reduci ad principium produdtiuuno. Similiter lo. virtute.elicibilem confermiter^ vel difformiter rationi reStd.fcjlicet : Elcdio rcda conformiter elici- : cft Fel accipitur eUliio pro elicitione oRm voUndi: 9. Sequitur elicic . ^ conclufionem in qua conueniunt Probat vnica ratione : : H O Jtec/tpitulat tres fententioi aUataSy ejfe Jpeculatiuam. Mod6 . fupple moralis.d. Nequefine hJiitutfleltEiio: fubdit Philofophus: Bon* aSlit enimfine more non efl . Varronis . qui fic argucbac ibi Dicit titttem Comment. non tamcn circa obie£lum contingcns . Ibi.pcrfuaIStac trcs vix ' *}• tcndatur ad diledioncm . Fcetix tcm ponit Philofophus fpeculatiuam. non poceft eire> niii : & talis adus : .quo producens dicituf produdlione producens fiue quo elicicns dicitur clicitione eli- nomine.

puta .nunquid ita poneret in voluntate hominis fapicntis tali quod abipfoaccipimus rarioncmfpeculatiui. aliquam cius conditioncm. : C^. Quod *«. erit notitia pra£lica fccundnm ipfum. nec praxi^. igitur ifte potcft dirigi in adu. illud amare . quam ipfc non poneret.ponere£ncccfl!itatc naturali voluntati inefl!e. fic eflfc elicicndum.iWr/. fit rationabile intelleBfu^ Sed ' prztcrmifsa audloritate illa . & TSta tres vit . vt amare diftinguitur comxx deleliari. non tantum deledationem fed amare : igitur ncc proptcr extcnfioncm ad illud . Scd dato. vt fuprkpatuitinil^"^' Qh^ quidcm vi«.i. aliquis vcrc in poteftate hominis in . non dicitur praxis . |ed ctiam didanti . nunquid fcelix fpcculatiuus fccundum Ariftotelem amat finem. ficut patet in i o. eam oftenfiua . Sub'dit : fit fpeculatiu^ . fiue fit deledatio dc fpeculacione. ncc red^ elici. vtde Scot. 10.ex 6. non rede poflTc elici.tr. vltimi.j. nec quantum ad obicdum . fcilicet Hcnr. Sccunda via ricus concedit. fi minorem cum Thcologo teneret.i. & ta- ncc dt proprie fpeculatio . quodcognitio dirediua in volitione quacunquc nonfitpradica . ? poneret in IntelIigentia.quam conucnirc cum eo in conclu- & : fionc. Et tamen ipfiusfoehcitacem ponc. Si igitur conuenifletnobifcum .i. fed fpcculatiua. Aio iinis dicit. Text. rcdc. confequenter diccndojdifcordarcinconclufione . . habemus ncgarc in rct fub. vcl non rcd^ . amor finis confequens videtur inconuenicns. quia talis veritasefl proprium opus mcta\s^tii€i\cx.&: quantum ad circunftantias adus.id eft. ben^ ponunt & praccipuc fccundum Philofophum Refpondeo ^. nondicitur praxis qubd . dilc- quialicet fit in poteftate hominis. Scdquare non tenetur in hoc cumjratio fcientix pra^licae & fpeculatiuxaccipiatur ab ipfo & ita dua: primae viae iftam neganccs. auftoritas nori cogit ficut patet ibi. vt aftus elicitus immediate a volnntare. *j. . Ethic.n!iL^. vult Philofophus. pruTia via ponit quod dilcdio vltimi finis in particulari fit . qu^d tifimus^ dico quod pgQ nQu adiue. Diligentes igitur hoc. cum fit veritas confefse fe habens affetitui relto. 3^. fjuc ^e fpeculato. nihil eft ad propofitum quia deledatio eft pafHo An delefl*tiojitpajftot confcquens naturahter operationcm pcrfcaam . quod .nulla ex ifto ponitur cognitio pradica. inteUeitiuum^rationabile erit T)eo rebeneficiaret ^vt amicoSy &c. vidcturinconueniens . COMMENTARirS. & & : veri pra- clicibilis. tamen non cft circa obledtum contingens . vidcncur in hoc con- coraarc m cjuoa nt aliqua opcratio poteuate hominis. quje non dicatur praxis : patct quia . pradicam a tali non negarct . 4. Hoc modo non dicercnt Theologi de amare crcaturarum intelledualium rcfpedu Dci in particulari.) oftimum . quia^//.itaqu6d non con-» tingerct ibi do 1 j. j^'^'% quia nec ifta cft praxis propric loquendo. quafi efi Dei aman- maximc amatus a enim Siqutdem curam humanerum haberi a diit : & & gaudere iffos.ponentes Theologiam eflc fpeculatiuam. d. crrare . Amare auhoc fic.quod primum mouens mouet vt amatum igitur Intcnigentia infcrioramat primum. & ''.caf. quod requintur in praxi. ijma efi '^X vt 4- ** autcm additur de fclicitate .proptcr extenfionem ad illam. fed diuerfimode.Prologi 144 qu6d aliqua operatio ed in^tefliate hominis . eft verc ^^' dcfiderare obiedum cognirum. . non cft praxis rcum tamen illadiledio quod ctiam ipfc Hcn- in potcftate voluntaiis. quod adus voluntatis. a Trti v!d e» . igicur dicis dcrctur . fort^ pofuifl*ct rcfpedu taRs noticiam pradicabi i quia confcfsc fc habcntem appeticui redo igitur melius cft Thcologo ^ . non tantum oftendcnti obiedum . . Cum cft. fiue dc obiedo fpeculato fiuc de fpeculatione?Refpondco. Heruci .Ethic. §^ rationefHhinde tU/cordan- lo a Pbi lofopho ? Vide in i.i-^. quod illa eft fpeculatiua. . & in maiori conuenimus. Hoc tangetur difi. ret in fpeculationc. vc oftendcns ftantionabilis cft . 8cc. vel fic circunftantionabile. Quod ' additur de deledatione .d '490 7 '"^"*> Antor efi' praxis ncc naturalitct confcqucns apprehcnfioncm . ( fupple Deos. Przterea. qui non includit ordinem ad adura impcratum Tcrtia via dicit qui cft . rcftc. i j tert^ Ub. quod ponatur in Intclcx nacura voluncatis amandi Deum. igicur ipfe fub fpcculatione comprehcndir. . I. nifi quia fclicitatcm cius dixit cflTc fpcculatiuam.ficut argutum eft contra primam viam in primis duabus rationibus. qucm ipfe propofito. non ponit naturaliter fclicem ? Si talis ncccflltas non . : . qux licet ad dilcdioncm exccn- . fcdlibcti.c quia loquitur pafliue. vt circunSed minorem quam ipfc afl!umc- & vt huius obiedi in particulari. mcn ita quod ver^ Ht adus humanus . Refpondeo . nifi eliciatur confor^^^^^ rationi redae . cognatifiimum : hoc autem eft &c. & redfe agcrc j ita quod refpcftu illius notitia eflet tantummoin particulari nec quantum ad non dirediua. •Gul.veI aliquam circunftantiam aftus volcndi. qui habet ab co difcordarc in minori. obiedum. poncndo amare rcfpcdu finis libcrc. ligencia fi nullo tamen pradici : verum modo cfltt dirediua in adu.

non in fpcculationc illius:vt patct fpcculationcm 1 amore. cumproccdat libeHic Dodior trihut vitt inflatttr.^^.in aftibus intcllcikus.non prafticam. in illtt aftil. 1mpugn»tlt plptionit Mtnr. in qua diledione non conringit criarc.& de fpccuIatione. fiue reditu- vel virtualis talis cognitionis citur propric opus. non fit pradica . hac vita : : . & t. D/tmimti nttlft fpe. cnim deledatio confequens illam ope.quod cognitio dircdliua in diledionc .vc patet io.Et fic omnis talis cognitio . lo.^. . dicit. lis Deo . quia talis cognitio cft veritas : .idcft. vt diftinguirur contia. poteft quodammodo dici amor com- obicdum Sed pratermijfa auEloritate iBa.non nec per confcquens praxis & fic noticia ad quam concomitatur talis dcleckatfo non erit : : pra6tic. b Contra hanc conclujienem communem //?« . & ^ ratione hominis dicitur adus humanus & fic dilcftio finis. . ^c. Primo fcquerctur.patet 6. 145 cxponiiur talis auAoriras. patct ibi. pradtica cflTct : . patet : aliqua dilcdio . 10. Si tamen permittuntur aliqualiter dclcdkari quia de cognitione dctcnfionis ignis . cftc amo- pradicam .cognati Dcb. Falix eft Dei amantiJfimHt : pradica eflct .qui non ef(ct praxis dicitut adlus humanus propric . fccundum duas primas opiniones & fimilitcrdccognitione przccdcnte adlum voluntatis .com. quam habcmus in loquendovcro de foclicitate in fubftantiis feparatis .id cft. de fpeculatione fic dcle- . ciim notitia vctc pradbica in praxim . intcllcftus pradlici : . quod diligant vel ddiaht SiCtus hominum & hona bominHm quia multofum hominum opinio fuit quod nec Dii "vt qu6d fi dilcftio finis non eftct verc praxis . Rationahile rft Dcct.quam fpcculatiua accipiatur abipfo:quare ergo nun tenetur in hoc ? videlicer quod fpcculatio fiue dkatur Htt. id cft. litcrapatet.Wi tnr maior.q. pradkica . .& lamcii rem ilIius. dicerctur aftus : & tamcn non eifct praxis . K fcparatis . qui procedit ab homine .ui Ex quo vltimo patct . conformiter quod talis habens appetitui fe cognitio. qux dirigitin huiufmodidileiTtionem^fiueobicfti cog- fed de fclicitate . e fatisclara: quod non ternelttntiu- IpeculatiutUyScc.conformi- cognitioni tcr fe habeat tali cnim : & fic ifta audlori- veritas.& hoc fic. . quodeflct aliquis adkus humanus. eft verc pradkica fcd in dilcdkionc IiitcUigcntiz inferioris. & pcr confcqucns cognitio qui cxtcnditur ad huiufmodi adkum .vbi vult. & iftaro foelicitatem ponit Philofophus fpe- cuIatiuam. dele£lari. (^ conftquin- fpeculabile. id eft. fuflicit fMmrf. id eft. cap. Similitcr 10.Metaph. tunc quxlibct cognitio quia quamlibct fcquitur vel delcdatio. & minor.quc>d appetitus potcft redc elicere nifi . verc praxis. AHiti hitm»nitt jiudfit. rationem .JpectilatiMa mm»tm s ( quamuis talis fpeculatio extendatur ad talcm amorem. di- men- quia in- tclledus pcr huiufmodi cognitionem eft vere pra6licus:&qu6d fit ptopriaopcratio intclledius 5Htltlitti» jHiJfit.fed tanc ledatio di . fiuc volitione quacunque .im. nec redc agcrc & ft niti:fiue cognitionis obie£ki.formetur fic cognofcan- fyllogifinus: Nnlla fcicntia. vt fupra patuit.S'\c Scoti oper. numjuid faelix Hic DotSkorquzrit. Et qnod paffinc intelligatur. quod eft inconueniens fefsc id eft . Ciim ergo fcicntia. las debct cxponi. ficut ipf<j tenet? f Reffondeo.fcd in o. non autem dcbet fic intclligi quod fcclix maximc amat. vel etiam cognitionem obie£ki.Sit:juidemcMrahnmanorum. frapatebit dift.vel fic circunftantionabilem puta ie(^u^n : circunftantia obiedki d .ctim odiant illam : vt pa- Dodore 1« ^.cum intclligi .&in 4. Tom. fiue : : : nc non illa tebit a delc<fientur.& obicdto fpe culabili : vt patct diftindkae liter culationem : alia .49.i.f<i^.flf/^. qui proccdjt a voluntate humana libcrc. quz oidinaiur ad dilc^ionem finis . <juud eft Dei amantijftmuf . eft conforma- non tiuaappetitus reili .circa vltimum finem : N non ait».& pcr confequens cognitio. finem & pcrconfcquens circa talcm diicdio. Secundo fequcretur. propria operatio tis pradlics . quamadus illarum lunt in Angc. & decoquodexcrcemus nos. vt homo fic intclligcndo. id cft.0 fpeculatiuo . . ncc curarent opcra hominum)r4//c»4^/ii cognatiffimo . tamen X.j.ftitiam talcm culato tis : Ariftotelis vercamet adku elicito declinare ad hoc qu6d fcelix fpccula- obicftum ftrlicita- & quod fpeculatio talis obiedki dicatur Aici praprzfertim loqucndo non de fubftantiis .tex.amet ipfam fubftantiam feparatam quanvfpcculatur? vidctur diccrc quod fic vt patet i. Hzcliteraeft & videtuf Doftor tiuus.Ethicor. fit dircfkiua Amare autcm obic- cognitum . non dicitur pradi- in potfntia infciiori.Htnui. & aliis ctrcunftantiis. Etquoddicit Do^or parum fupri dc dclcdationc fiue de obicamicos.A3u4 fttenrum fumus pcr illas potcntias co quod vniuocc. 5/ aDiit . fcd merc fpecula- tiuam.qucm Ariftotelcs ponit foelicem infpeculationefubftantiz feparatz.tin:i fini» am V*ri ftf ncm non contingcrct crrarc. placent at.fit : tjuia faclix eft .£iA/V.-imcn i : : foelicitaseius confifteret.j. quod vidcturinconucnicns. fubdit V\\\\o^o^\mv. co quod nos ipfc rebcncficiat. licct de dctcnfio&. : g /^itur meliut eft Theologe. QusEftio Et probatur qu6d aliquis adtus in poicftatc hominis non fit vcrc praxis . Ethicor.im c[timi. ca.an fa lix fpeculatiuus . diccrct qu6d cognitio vltimi finis .vtpatct dc cognitione vltimi finis . inclicicndo. talis do formalis . debet quod fcelix cft valdc a^natus a Deo. Illtidamare yScc. erit Qjtod autem additnr de fnlicitate Ftlix ifl val. eft ipfis Deos gatteUre optimo. Aliquando contingit delcdkari fimul. tiarS eiicnntam potentias. tam pra(5lica.IV. id eft . & voluntatis:qux funt optimz potcntiac:& optimi adus:& cognatilllmi Diis. vcrc humanus mediantc ratione. §lj^d additur de deleSiatione non eft ad pro^^r»m. pradtici. Dco vcl Angeli^ qui dicuntur Dij a Philofophis . quat extcnditur ad huiufmodi : aftum 2«iJ [it Ft' Ux. qutid nos padiue amamur a Deo fccundiim Philofophum .& obicfto. quod duo fcquetentur inconuenientia. nec rci5kc agcrc.dift.qu6d principium moucns mouet vt amatum & fic Intelligentia infcrior amat principium . fcircnr.SiuetaIis dc- 4- : Ali^ cttra humanorum id cft.}d cft.-quia deledatio non eft opcracio. ratio efte . amet finem aftu elicito . quod illeadlus . : : . non cflet verc pra£lica quia Inrclliqcntiz neccilitate naturali diligunt vltimum Cfgnifft vl.Ethic.quointclIe£kus compIacet. pofimt delcdari .erit vetc pradlica. : de fpcculationc certum cft quod iftat delcdkationes funt ab inuicem fcparabiles patet in damnatis. refto con- patet. & cognitioni obiedli ope- diccrer notitia vltimi finis. : rc a voluntate.quamuis extendatur in qu6d fuerit mens cft fittti' tiu»m. non habentc ordincm ad adium impcratnm.cap.rthe: tieftciare homines & fic fi exercentes . . &hominibus. : & funt duz deledationes rca- vna quz terminatur ad quz terminatur ad tum confequitur pcrfe£kam operationcm : vt in- lis : : fiue de obiedo fpe- cum quiscognofcendo Solem vt : . & de Sole cognito & dc cognitionc So- talis . 6.

qood talts fdienttadirrgit in amorem fiue ex hoc. SolnpertiifM.-! fentiunt praecisc fcicntias diftingui in fpcculatiuam & pra£fcicam & nullum cflc ^^* I videAu^ BotiM T>.^«<f/?. contemplatiuam . nor mn »*- fi!y:?uuntur nifi penes fidu. uenimus cum ipfo in maiori . qua: ctiam ha- tur proptcr hoc.<\\xb<\fafientiaeftreJpeBu ceatemflationis. 1 i. hit qudjl. ro diligit temporalia. . &volunOnrinisau.Auguftiajterna igitur ifta contcmplatio nus loquitur. ^iuft. talcm cognitionem dicitur portio fupenor. id eft. fcilicet in fupecftimagoTrinrtatis. m portione inreriori. quae ponunt fcicntiam pratciscdiftingui inpra£bicam. Si vero ponat afFeftiuain tertium Tortio ficut fiuein aflPedum. Bona».x.i^. i . intelligentiam. vbi oftenfum membrum cft in- dilcdkionem. Quinta c. Auguft. qu6d dirigit p6tentiam afTeAiuam. per talem cognitionem dicitur portio inferior.. ricr. fcili^ : rum inamorem Auguft.ipfa non erit pradli- ca. vtjunt continet memoriam.illo j mcmbrum.& vide quz ibi prolixe expofui> mum articulum prafcipuei» i.i^. &in 1.quat cft GuiIIelm.vhx y\x\i. QVarta via Theologiam Qjjpd bcn^ intclligi potcft . fi minotem cum : : : H O C : fed Intelligenin diic(ftione vltimi finis poteft ligit : S tenerccfcilicet iftam tia infcrior L I V M. Ibi.». turac E 1. iacellc(flus vt -vtracjue .(jrft intelligatur fer affeiiiuam. & non fcienMa.concemplatio illa non includit praecisc notitiam de a:ternis.&Auic. ante huiufmodi cognitiones. Continet enimilludcontemplatiuum memoriam.fed contcmplaciua.caf.v/t. cirm refpiciat de qua . Rcfpondeo. voluntatem. in qua ponitur ratio formalis fcientiac pradic* fed pofteadifcordamus in minori accipimiis enim ab ipfo rationem fcientiaE pra^icz .fcjentiac. .quam in inferiori. & infcriorem.8c qux ibi cxpofui. intelhgentiam.i^. C«»i tgithr d(cis. dc quovidc portiont tft trinitM infraDodorem«///?.iZ. ' dicit fediua ponatur cflc quzdam cfTc afFeftiuam. ^"^ ^^ contcmplatiuo -^^^ -^^ poteft clfc extenfio cxtra genus fcientia: t i contcmplatiua .fi extcnditur ad praxim in portione fupcriori. qukm conuenire in conclufione quam conclufionem ipfc Pbilofophus nonponeret . Theologus enim habec non Thtohgtn h»- rcdc.q.Varr. : . (y difcorconfcquens habet difd»re cSPki' cordare in minori & per cordareinconclufione.fcientiaveroreJPe£fit a^iofiis. Sola igitur por. c. I. rcIpicientctcmporaliA. Met. priricip. quod. difcordare etiam in conclufione .cft Trinitas in fupcriori : autcm imago Trinitatis in- Et tamcn fola fupcrior porciocft contcmplatiua.ii. non diftinguuntur nifi pcncs officia.</.friore/lco».& in 3. ( de quo i!dift.d.Sed tcr prft<5licam. j quam refert Duraod. Scd .quod ab ipfi Mcipimw rationem fpe- & praEiici : dicit . quia oHenfum eft art. 1 : quod tantum fiftatur in fpeculationc illorum.x^. Theologiim enim .pcr ita cire fuperior refpicit actema idCiU In riori propric d. fupcrior . "j^'^-']'.&c. m actiuo.II Met. Cum igitur Thcologia fit proprie fjpientia.efle praftica. ^MTt/ifententia ait Theologiam ejfe afeBiuam. Sequitur . : hoc . I.^. quem exflicat Doffor.caf. & fortiofuferior . id eft.crcjitac. ) qutt. vtloquitur ^3Ct Ttinitatcm.i6. nonprohibe- F 1 S.q. . tia finis fit vere pradica: eft igitur melius Theo- & non rcdeillum :& non diligcrc di- ipfumneccffitatcnaturaii. fi afaucem affcdiua ponatur tcrtium mcmMj. fro qua adducitur Auguftinus .Prologi 146 Theologo contingir errare > nec redc agere^^cum dili" gant dc neccfficatc naturx :) ergo fcientia iliius iinis non cric ptadica-. non eft diftinguere ex natura rei portionem fuperiorera.ve- cet voluntateth rior.4.9. Ex quo conftat. quia rcfpicit jetcrna igitur tefcientia.qua. quod fit afFediua ex lil>.diciturportio fuperior: vt ve- .itaqu6d in tali intelledu. fiuc vltima. ibi .tnfro. Si .pro qua via adducit Auguft. d. illo n n r r hocclt. j Mle^iionem ejfe veram fraxim. id cft. de qualoquitur non decerminatur adfpeculationcm intra gcnus PmicfHpe. de ciuit. Hoc idem dico de voluntate.& vt idcm cognofcit temporalia .& fpcculatiuum. '""/'*'"'*• tio fuperior cft contemplatiua.fed quodincludat amorem. tcrtium "* via Theologiam dicit cfle contemplatiuam. vt rejficiunt aterna ^funt contemflatiuA. 8. quod con- /emflatio nonftat infola cognitione.& concordarcum opinioneDodoris.d.hic qu£ft.& fpeculatiuam. & infcrior temporalia. qui habet a Philofopho difcordare in minori . ifta contcmplitio.qu6d iftac dua: por- & infcrior. dicit.. de 3. 8. I .6.tenendoqu6dtalisfcienitfofhe. quod bcnc concuUtini . bet cincorJ»- concordare cum Philofopho in maiori : fed diftf. ef> ijuo i^. Rcfpondet Auguftinus .pnrtio rior.^. in (fr ewww.& fraBicam. fiot^cs animac . cognofcic xterna. ^> infe- po- vrdiligit «terna. &c.falfa eft.3. H^c videtttr D.).i.fra^tca^'uera eftyfivero alia fcientia media interj^eculatiuam. eciam vltimi finis cffc veram praxim & per con»fcquens fcicntiamTheologiar ad ipfum amorcm dirigentem effe vcrc pradicam^ Eft etiam contra niultas audoritates .lib.nondeterminaturad fpeculationerh intra genus fcicntia: . & fic tion difcordanius ab ipfo^ logo .via harc V^ cft N TA R opinjo D.deTrinit. ^intafententia docet Theologiam ejfecontemflatiuami .&fpeculat'iuam^oc eft contra pri- dc huiufrtiodi portionibus vide Do&orem in i. deTrinit.&d. : dicic fup*' i dicit..brum diftinftiim contra pra(^icum. & in vtraquc f^i^ Jn fupcriori. pradica.d. j^^gj^ g^ n rr .&t ctiam contra audloritatcs multas. quod contemflatiuum. Bonauen- Vfin Protego. dicitur portio inferior. & -^gidij qui dixit Theologiam efle afre(^inam qua: opinio fi inteUigaHir Tic.de quoagit. Si igitur iftacft (jr MM C a ^^ VartaUy.ficcft contra dida in primp articulojvbi oftenfum cft dilcLlioncm eflfc vcram praxim. b Quinta via.Gr tnje. ^- yirifi.

quam requiritur adjpeculationem . fcd de aliqu6 alio primo. Contra iftam opinioncm arguitur fic^Habicus non habens cuidentiam ex obiedo.quamrequiritur adfraxim : ergp.cuius fubicAum primum eft cficntia diuina .qua: fola efi primo de primo fubiedo Thcologix.F. fartimjpecutatiuam . N z &: Qi tua. ad quam cxtenditur. quam eorum requiraturcognitio proptcr praxim. (jr omnis tatis cognitio eftfra^ica.ficut do^rina.'fiuccapitulis. debet ejfe vna.Quaeftio I V. & pradica tra6latur non in diucrfis eommiftim crgo ipfa cft fpcculatiua.ad offofitum. nifi proptcr confidcrationcm fpeculatiuam. beat euidentiam ex obie£to. traCotfrtd.vU. nulla fpeculatiua cognitio diftindius tradat dc operabilibus. bilitacis finis . : . & Scoti ofer.Omnu cog.nifi define. qujc dicir. Ifta autcm tradat dc opcrabilibus diftint^ius quam cognitio corum fequiratur ad fpcculacionem .altas fo- nenda ejfet duflexfides infufa. ic inteUi^entidm pro aduali intcllc^ionc apt«norum:& volmtatem pro adlua- S 147 amore ztct norum.in qua fcribcrcntur aliqua dc lurc.dico cfl*e Theologiam.3. nata eft haberi primo aliqua noticia vcrc vna. intelligcntiam . : i : . ^ius. libris.vt hdc.Tom. Dedmci ra. alio fubicfto. Et lic patct quod contcmplatio ifta noa ftat praecisc in cognitione fcd etiam in amorc li . . in conclufionc. pradica. ifta alia non erit Thcologia in fe.fcd intcrcalariter.non vidctur probabilis. ^-»//V. Itcm patet qu6d ordo fcicntiarum fecundum cmincntiam. folam. Secundo. &: i j ^*'* dodrina fimul fpeculatiua . Vno modo ficificut CotfrcdM dodrina illa. tenet Theologi/im effe fnrtimfrA^ictim. Prxtcrca.veteorum qujtjunt sd iffum.&: pradica.Eft igitur vnus habitus fimplieitcr . vt hacc eflcntia. ic fic cognitio attcrnorum ordiiia- adamorcm iUorum & pci: confcquens : ctit vcrc pradica.quia hic cradacur dc operabilibus ica diftin6):c. non confiderantur in fcicntia pradica.vt tradica eft in Scriptura tamen de Thcologia in fe.fiucfcribcrenturindiftinctrslibris. Hanc refutat DoHor.&: praftica. : qtuJl.quaicnu$ funt ad fincmi ret. Primo.ac fi cfirec ** : ^g t. tum:quia non poflunt duae cflc fcicntix fimpliciter primz Iftam vnam cmincntifllmam. quam cognitio eorum requiratur ad cognitioncm pradicam igitur ipfa cft fpcculatiua .qux fic dc ^eculabilibus. non diftinguitur fccundum diftindioncm obic*^orum (tunccnim oportcrct poncrc duas fides infufas ) iftc autem habigus non habeteuidentiam ex obiedo igicur non diftinguiturfecundumdiftin<^ionem obiedlorum igiturnoncftduo habitus proptcr di-« ftin^lionem operabilium. Quod probatur duplicitcr. Si vcro dctur aliqua qux non fit de ipfa efiTentia. contemplatiuum continct mcmoriam. Greg.pradica.&: etiam de dc eis przcise. nifi dirigatur . & Jpeculabitia.rii/iin6iiits.nifi propccrconfidcrationem pradicam ncc opcrabilia in fpeculatiua.in qua non .dedi4cit rationem Gotfr.&dej}eculabtlibui.Nam de ifto fubicfto. j. Probatio minoris.& maxime vnum. Theotagimn "*>ft^'*^ 'JT' jF^"*^**"** \toad t>a teipnbahiU. C H O L V I M. : & . & diftindius de fpcculabilibus .cum fic vcriflimc vnum cognofcibilc. quam^orum cognicio fic ncccftaria ad fpcculationcm ncc pradica diftin6lius tradac de fpeculabilibus. SextMfententU Gotfrediy quMm fequuntur Nominales . Illa cognitiocft pradica.ac fi eficc dceis prxcise. determinatur de fpcculabilibus magis quam cognitio eorum pcrtincat ad praxim vel adopfojiii.& capiculis.non debet diftingui iuxtaoferabilia.& aliqua de Philofophia.^t^i ua. : rci cognitae tur . ALia • cft opinio difcordans a praccedentibus fcicntia cft fpcculatiua."'/'* '''"A*'"''""^^prigendamrergo.quia non traditur atiqua. . t/ltima.Ratioco. Prohatur quis Theohgia tracJat de oferabtiihus efua de lurey . fiuc intercalaritcr . quxlibct cognitio dccondicionibusappetidcconditionibuscorum quxfuntadfincm. cognitioin Theotogia.& fpcculabilium. vel de atiquibus^ in quibuf oferans errarefoterit. involuntatcm vt infri padudit intclledum Scd illud : . Minor fpcculabilia : paccc.^uarto. & . &:c. ficut didum cft dc fubicfto Thcologix.R^tio. Sccund^ fic probatur . & : . 2. quia cum Theologia noftra non hadiliin^ius. quW ifta 1 7.Tertiofiifremafcienti/t .vetde conditionibtts affetibititatis eius. ticet fitfrobabile in nofira Theotogia efie habitum Jpecutatiuum (jrfra^icum : tamen in Theotogia infe non habet affarentiam. j ^t/f. Sc voluntatem accipit hic memoriam pro pcrfcda foccunditate qux vt fic.in qua ej/cnt a/ialiqua de fhilofofhia. Maior probatur quia commiftim ita in ifta : . &. .de iflis.& : : .rpBra.quam cognitio eorum requitatur adcognitionem pradicam vcl praxim di. licec forcc cum ipfa po(fic in Scripcura cfle aliqua alia uocicia. ad cognitioncm pradicam fed cognitio ifta non tra£):ac de fpcculabihbus diftin. Prztcrea llla ' opinio de duobus habitibus quamuis poffit probabilitatcm aliquara habere dc Theologia.cflet fpeculati.'' dcduco rationem cius ad oppofitum.ig„f Goifr. vt infri patebi t dJJf. CHfiior. quia ei$u obielfum efi effentta Dei infe. Occham Gahr.ftatad aliquod vnum tan. & . tebit dijt.

& . & non Scquitur: lilaatitem. Scquittir: A^rc praElica difiinEHits tra~ Hat de fpeculabilihtu . quod aliqua fcicntia fpeculatiuatraftct de aliquibus fi tantum de cis tradlat . ( quz cft & huiufmodi.patet quod minor eft falfa. . vt patct b Contra iiiam opinionem. &c.& prarcipuc contra hoc: quia vidctur poncrcThcologiam clTcdupliccm Thtofagian»/fra itcttur iinuthabuu4.ad vtilitatem noftram fadam. poteft ita diftindc traftari dc finc cognito & ia cognitio eftet praiSica COMMENTAKiyS. ira quod proptcr operabiliadicitur pradtica. culabili. . . .& patct litera. pcr confcquens . ^d argHtn. Vci faltem circa ifta contingit voluntatem ignorantem errare. ficut dicelis . Ad argumcntum corura. vt fic tradat dc opcrabilibus in fe dicitur pradica. latiua: qiiia in ha : : vt funt fpcculabi- . contingit ignorantcm crrarc ctiam non repcndendo amorem debitum pro tanto bcncficio &: ita dc aliis Thcologicis. quod Theologia itadiftinde tradat deopcrabilibus. .6ic. Ij. Et tertio de conditionibtu tjuibufcun^ : huitu : fcilicet appetibilitatis finis . circa quas contingit ponifi dirigatur cft neccflaria ad pradicam cognitioncm: rulla autem cft cogniiio hic tradita de fine ncc de his qux funt ad finem.vel praxim dirigendam. tantum rcuclata. fcd forr -n tcgcnericus.y. ita diftindc traftat dc fpeculabilibus eorum cognirio nullo modo cognitionem prafticam fic tradat de illis .ad tjuamextenditury idcft. qux habent cuidcntiam ab ob. quia quzcunquc conditiones traduntur dc fine magis nata: funt oftcnderc appctibihtatcm finis & conditiones corum . quod prscisc tradat de(jpeculabilibus. cnim quod Thcolcgia noftra tantiimdicitur vnushabitus.nonnumero . . Ccrtum cft fcilicct prafticum & .& diftindioNam Ah oHtS» fcientia: proprie. §iHodl. nonrependendoamorcm. & . rc- - rc diftindos habitus Thcologiae propter diftin«5la : (ftioncm cx obicfto operabili fcilicetraediornmadfinem:oVM9«««.qu6d ctii fcientia habitus diftinguuntur ex obiedlis^qus habcnt cuidcntiam ex illis:patct. Et fimili- ac & tcr . ac fi rcquireretur ad per confequens dicitux fpeculatiua . non efict ignorantem Trinitatcm.tra6lat pitio tratStat de illis inquantum eorum .iia & vnitas.. fpecificantur abillo:fed Theologia novnitMfd^ di^ ftra non habct euidentiam cx obiedo . fupple Theode cpet&hWihnidiHinBiitSyijuamcog- eorum re^uiratur adfpeculationem. quam cognitio eorum rcquiratur ad cognitionem pra(5ticam. vt Secundofic probatur. centingit pctentiam operatiuam errare. quarn eorum id eft . que ad fincm.& proptcr fpeculabi- \u crgo non habet diftin- & cx obic£lo fpc.foftH.funt iftz : quod finis noftcr vltimus eft creator .fi . Similitcr. Thcolo- giahabcrct diftindioncm exillis obicdis. ignorantcm DeumfeciflTe mundum contingitcrrarc. crrarc tuit. fi cognitio eorum nuUo modo requiratur ad fpcculationcm . tjuam eorum tio bilibus pradica tradet de aliquibus fpecuU- ex eo . Et quod dicit Do£lor:r«»c enim opoT'. ta praElica :fed partirn praBica vt funt operabilia. gubernator .quaIcmgratitudo requircrct propter tantam communicationcm bonitatis fua. id cft. ALia a T.Prologi1 148 U tcrtio dc conditionibus qujbufcunquc huius vcl illorum. cum fit JHniii».proquanto corum cognitio eft ncceflaria ad praxim diQHdlibet cognirigendam & hoc probat ibi tio .cx quibus non habct cuidentiam oporterct poncre duas fidcs infufas .videlicet frdcedeniihu* in conciufione Qttfr. &c.fecuritas. Ita ignorando articulos pcrtincntes ad noftram reparationcm . quac funt ad fincm Conditioncs finis noftri(qui eft Deus in fc) reddcntes ipfum appctibiliorcm.j. Hic Dodior 2Tc^mt pontra iftam opinionem. &eaqua:funt adfincm fub rationc ordinis eOrum ad <iuem. quantum cognitio eorum cft ncceftaria fpeculationi quia non con£derat illa operabilia . id eft.fupplccon- ifta litera. j.vcl dcfiderando fincm. : culatiuc. teret penere duoi fides infufas id eft. . nifi dirigatur. & patetiftalitcra vf- SCHO Cenditicnet reddentes Jin( ttpfetibilitrf. fertim exfupra Aidis . .qu6d non n.non inquantum Trinus:tamen voluntatcm cft finis .l. Et ratio Dodoris ftat in hoc: videlicct quod Theologia non tradlat diftin<Stius dcfpeculabilibus . : Priterea c illa Dodor quod opinio de duobtu habitibtts. habitum . Ad probationem dico. d Praterea cteduco rationem eitu adoppoftum. alia vcr6 : & probat ibi Expono .defidcrando vna perfonafola. : qux funt ordinata ad finem. tjUA dicit . intcUcdui creato:quiarotailIacognitio nataeft oftcndcrc finem fubrationc appctibihs. : fpeculatiua. diffuse expofui in quaeftione dc fubic(Slo Thcologis retjuiratur cogni- proptcr pr.fciitUtefi entitOi feientia iedo . nifi tantum fpeoperabiiibus . Di- habere probabilitatem de Thcologia noftra nullam tamen habcre pr«potcft de Theologia in fc. in quaeftione de fubiedlo cit etfi poflit : & Thcologia:. rentiam operaciuam errarc .quia vt "Ponitur Jidauritio. : tur in folutionc tcrtix obiedionis contra folutioncm quxftionis principahs. a MiUitlo fi inquantum vnus Dcus. nec to- df partim Jpecu- Theologia aliqua confiderantur.axim. vel fruitio ciufdcm funt perpetui- tas. Gotfredi difcordam efl opinio.& huiufmodi. fupra pa- & circa ea. Conditioncs ver6 finis beatitudo noftra formaliter ) puta clara vifio cflentias. AfiTumptum pater.quam »9- Trjnus. tt quia ilta opmio videtur ponc\ obicfta. Licet enim Trinitas pcrfonarum non oftcndat fine appctibihorcm. . vere texiM. ncceftaria propter praxim . frui feA iuxta anticjHa S. illi demptor. fpcculatiuum. cognitio eft aliter tradat. : vel iSorumf ditioncs.i.vcl circa quaecunque poflet voluntas non direda crrare. quin tota il.contingit errarc in amado. iftam litcram tio diflinEliits traclat cognitioft necejfaria NulUfpeculatiuacogni~ : de operabilibtu ad Jpeculatienem . fcilicct vnam de fpeculabilibus. quje funt ad fincm magis natac funt oftcndere ca. Jogi. . Contra hoc arguit Dodor quia : Et quomodocircafinem contingit .& aliam de opcrabilibus. dc his quac funt ad fincm .2.quia ficut entitas fcicntia» eft ab obic£to. qum fit tacrgo. efi M. ^Mod Theolo^ia ntc eft tota Jpeculatiua . confiderata in illa .

149 1 Septim*fententU D. obicdlum Thcologiac fic vlcimus finis. I V M. qHiJimulelljpecuUtiuM. q. C H O L S .vt finis eft. confiftac in conformicatc ad praxim.. & ftmid tnuentri in aliqua fcientia vna. cr naturatiterprior ipfa.fequuntur dc eodem duo contradtilorift .c.0' idem antmalfenftbtle infenftbile. Item .Mrt. Maior impoftibile efl iftas dtfferenttAS eft mamfelia.noi\ ca. 7« qux cft apcicudinaliccr conformis volicioni rcdac.Tam. non tamen folam cognitionem fic conformem. Jcd pure fpecuUttue propter vnttatem formalem fubie£ii tamen hxc fcienti» eft vna. N j Itcro.Quxftio IV.^ nlij Theelogimm ejfe vnum h»bttum. f^ illM . quia a ratione eius fumuncur principia prima reditudinis in volitione ipfum etiam dcterminat intclle^flum creatum ad notitiara rcclitudinis determinatx ipfius praxis. de qutbiss ^fart. Itcm primum obie£lum includic vircualitcr conformitatem ad praxim redlam.Eth comm. D.fjr incorporeum.ipfum etiam determi. quiaft differentia condiutdentes altquod commune . vnum quod eft Detts .id praxim.fubie£fum primum Theologi* eft virtuatiter (jr ab eo fumuntur principiapra^ica eius.x. a quacxrcnfione cognitio dicenda fic pra«^ica.tnquanti4m '"^*'^°'*'"°* f/trtictpant Altquod dtuinum. r Omnisenim in fcientiAdeterminatur. f 6 7. foffentfe compati in aliquo contentofub & £ommunt..i. Secundo.q. Hmnc refutat akditio. quim prioricas Thcologiac ad volitioncm : ita extenfio ad praxim. fint fpcculaciux.funt praftica. i. qut/i/cu»timvtfic dtuidttur tn ^ecuUttunm. in quo conueniunt omnia .vc hxc eflcntia principiaautem fumpta a fine. Probacio minoris . timo. Scdponic cum hoc Thcologiam cflc fimphcitcrvnumhabicum. nat inteUeiium creatum ad notttiam re^itudinis praxeos. impoftibtle eft vtramque dtfferentiam inueniri in aliquo vno contento JpecuUtiuant : ergo fub communi : fed fctentta in communt diutdttur primo tn praciicam . Aift.qu^d cum adus voluncatis cHcicus fic vcriirimi non concomitecur aliquis a^us imperatus ( vc patccex primo artiticulo)& extenfio cognitionis pra£iica. Fafq.^' '^ logia necefiaria iu incclledu creaco eft fic conformis aftui voluncatis creatx . cad/tntjitb conftdertttiane huiuifcientijc.dr frnlhcmm : ergo nuUaJetentiMfoteJl ejfefimul hjc.ca.cjr irrattonalu^quafunt abfurda. mUas mliquod animalpojfet ejfe rmtionale. ncc nata cft clfc conforxnis immcdiatc praxi elicicndx crgo noneft propinquc pra<^ica. . Sed obiicitur. Et hoc profter fubieifum eius .'* quia(ex quxftione prxcedcnce)Deus non cft hic primum fubicftum.Metaph. : fcquicur Theologiam cfle pradicam. ^per Commentatorem \.quoad omnia Theologicalianccefiaria.Thom. : Vel Pater generatfitium ? ergo primum obiedum includic aliquam nociciam fpeculaciuam igitur cx conformitacc illa vircuali primi obicdi . prior ea crgo &c.quia cum primum Finit du^ principia in intclledu creato fumpta a finc vl. iiiquancum Thcologia diftinguicur a Metaphyfica. Qualiter enim eft ifta vericas pr^^itio fpeculatiua : : .cum multx vcricatcs.\. \.fed.p. ^ per Gondtfatuum de diui- ftonefcientiarum. ccapticudinah(vchabcturex rccundoarciculo)l*equicur.&: nacuraliccr prior ipfatfed cota Thco. ^o. Seotioper. ex di£Hs num. videlicet extendi txtendi & multa aliaineonuenientia . n/elit.Confirmacur racio ifta.y. praxis.^. Contra iFtam optntonem arguo ftc : ^andocunque attquod commune diuiditur primo per differentioi oppofttas .^.prima eonclufto eftj^heologiam neceffariorum in intetteElu creato. qu6dillaeft cogniciopra<5t. ALia o^inio tcncc candcm conclufionem. quam aliqua voluntas creaca velit(ahas non eficc neccflaria . Iccm. vbi Caiet.. AD quxflioncm * igitur rcfpondco.& priorica- 3 1.ftite conftderet de hisper extenftonem sd opusyftue non. Refoluenio qutftionem. . <fy foluitftngiUatim obie£liones.p^*. Probatur primb . finc principia pcadica igicur pcincipiaThcologiarfuncpradica :ergo& conclu- ^^ & : •» .Minor patet per ^uic. inquancum finis. quia tatis cognitio eft conformis volttioni re6la. eciamfi f*pran. quia primumfubieftum Theologiac cft vircualicer conforme volicioni redse. cognitio finis vltimi non cft immcdiati conformis.prius quam votimtas creats Centra hancrationem obiicit quadrupticiter. S C H O L V M.j. & non (^e.. Et tdeo. : quare .Deus efi trinus? . .effe prafficam.inprincipio. . conforme volitioni relf* . '^ : & & : iiones func pra£^icx. prius naturalicer. ) crgo ex primo fubiedo fequitur lam conformitas.^ idem homo rattonaiis.6.fhom. ^frmClicM.quxfunc maximc Theologi- cx.tunc idem corpuspoffet effe corporeum. alioquin non pofiTct de ipfo efle cogniquod vidccur inconucniens.

Ec conccdo .eft cognitio fruitionis & ifta nata cft cflc conformis formaliccr prajfi fruicionis.itionc Deitaris:probatur. ((??U'indi} priam noficiam vltcriorem reditudinis requificac.di- cato dc ipfa Dcitace:puta diligibilicace virtualitcr continctur in Deitatc : ftatim . ioquendo deTheologianeceflario- b Secundo cxpono litcram.D«V«'//#r : rius hocintclligaturpono tas eft ratio formalis tius cxemplum namDei: qua Deus dicitur . &c.tim : nita tali Deitate in fe to ipfo Dco : .quam includic cflentiale inadu amandi Deum. quod infercur in confequente quod de ipfo nuUa poccft cflc fciencia fpeculaciua. a ra- tioneformali primiobic^iTheolocis. pracfertim neccfrariorum cog. Ad primum ' dico. ^. & per confcqucns cogni- & fimilitcr cognito primo pra..vt qux amantur. ficuc ad creatum..fecundum quod adus cft circa duas pcr- cuahccr nociciam redicudinis diledionis cliccrccur circa cavna per- finam ? vericacibus. vcl vircualiter includens notitiam caUs redicudinis. Primapropofitio probatur . Prirnaenim includit vir- cendcncis in cres perfonas ica quod fi adus vnam folam cxcludcndo ahas ( ficuc infidclis elieeret ) eflcc adus non rcdus.imabilis fuper ^. : . Sequitur " : a ratione ^«i<{ eitu fiimuntur principiapnmare^litudinis in volitioney id cft. qua pofTum formarchocprincipium:Quicquid includitDeitatem . id eft.vclino- . quantum ad propriiflima fibi. Primo proba{. Rcfpondeo. A * T. > . Prarter iftam igitur notitiam rcditudinis. qui eft . quod Thcologia fit fimpliciter pra(!}:ica probatio fua principalis : in ftat & rum Omnis & conformis confotmatiua ipfius. fiiiis fit a fimplicitcr vltimus . & non Mccaphyficac vtDests tri- .quia cflcncialia plurima poflunc a nobis in Metaphy fica cognofci igicur Thcologia vc diftinguicur a Metaphyfica.efl"enciale eft racio formaliccr ccrminandi Qpomodo pe^-fim dimnx termi- nem a^itm adum amandi^vc/^ro^/^r eiu/im: non autem fufficic ad redicudinem adus.habente virtutcm dandi rcditudincmnotitiz . : Ad cercium mcm . cft vir- quia conclufioncs pradicasbabcnc : qua: cft dc fine .cft verc pradica. 2. fo„as^quarum vna eft fic ab alia. &c fater ggfterat filium maximc Theologicac dico . . : .riue omnia propter fe .. nocitia. Dei cflct pradica qua: eft dc . tiinc fcicntia .Q mtnorem in forma dcindeexponamliteram. & prior .^ neccflariorum /vt probatum logiz rum ) in quarftionc cft notitiaTheologica virtualiter Dcitatis. . & criam viclctor. • • n 1 titia eiuidcm yjimuinturprtnetptaprtma. quod refpedus finis non cft illud. illis ttus ^n notitia reptlet cir- 1 . • i . quia Dcus fubrationc Dcitatis eft tas. id eft. quiaalias cflccaliquaraciodiligibilicacis in vnapcrfona. ^ f'**^''""''"''^'"*'-^''"'^''' Hic & omnia alia propter ipfutn: & ncfequitur qu6dcft virtualiter direclinus.fiucdireaiuirasin praxim. /-1 /- . : : cognito.a quo principia fumunrur in aliqua fcicntia fcd illud abfolutum : in . COMMEnTAKlVS. quae naturaliter eft prior : praxi conformitiuus : quia caufando notitiamTheologicam neccflariorum » dat illi diredbiuitatem hoc. dico ^ volitioni rcda: : .quia conformis tali obiedto . . fi cognicum eft neceflarium. perfonahaincludunc profed pcrfoniE terminant. non cft pradica. Doftor -/jLintendit probare .quac videncur ^ .fiucconformatiui- Quod autem hic Deo fub r. quia cunc nulla bcacificarecur in fc ipfa. fic quia nihil nifi eflTentialc eift ratio tcrminandi adum Theologia autem eft magis proprie de perfonalibus quam de cflencialibus. quod primum obiedum folummodo includic nociciam confor- quod non fit quia virtute cius nihil dc ipfo cognofcitur . illius contra hoc ' Si obiiciatur diledionis . formaliter. func pradicK. ex hoc dicitur re(fta. fub ratione Dcitatis eft fiipcr omxiiadiligibile: f »'«• Thtelo- . vt cla. ' ^ . finis to- '"*^'^*''Jcaturfinit tt- Thcologix . Et.Prologi 150 Item j I.notitiajprimorumprincipiorum inThcologia:qua! notitiadat re6kitudinem volitioni: quiavolitio ideidiciturrcdba.& cuiufcunqueincrinfeci per ipfum cognici. fupple fic fiuc . Hic duo faciam. conformis eft praxi apcicudinalicer . Cum inftacur ^ de .pcrdcfcriptioncmnotitia: prailicx. Maior patctfupra. : tiaTheologi. .Nam defubicdoTheo- eft omnium nccefTario- contincturinDco fub ratione confcqucns proprietas ibi virtualitcr talis noticontinctur. Ncceflario enim nocicia eius. tualiccr conformc principia pradica finis & ita cognitio cius cft pradica proxima autcm cognitio : illi .. ti rrobatur ergo minor Omnis notitia virtuahter contenra in aliquo primo obiedlo virtualiter conformariuo.8«: per x\x ctiam huiufmodi. quod habcac racioncm formalem conucniencem in obiedo fed eciam requiricur qu6d habcac obiedum conucniens in qOo fit talis racio formalis. quo fundatur rcfpeftus . : . & illud eft cflcntia hacc. : Thnhgla jimficter efi : trnfliea.2. . vel re- ditudo volitionis alicuius . qua: non eflcc in alia quod falfum cft.MinorprobaturaDodorcibi^Probatio rnincrii . id cft. Ad fccundum f dico quod virtualitcr contincns cognitionem conformcm .</. volitio redla. Et talis pro- prictas notitix Thcologica: cft reditudo forma- Iis.quiaconforroitcr eliciturcognitioni principiorum formaliter redac fiuc cognitioniconclufionis formalitcr redae.j. dicitur pradbica fed notitia Theologica neccftariorum cft huiulmodi crgo talis notitia erit pradkica. eodcm fubiedo primo .qu6d : iftae . Cim dicit ipiia primum /iihieStum Theologi* efi virtualiter cenftmu volitioni re^t . fed noti. opiniaDoHo' rkfrcfrU.Sccunda includic notitiam reditudinis.qu6d ratio folutionis quasftionis poflic applicari adinccUedum diuinum ..

virrualitcr continente lS"r'x. vel in notitta Deicatis:& talis no- didat enim immeJiate illud eflTc fuper omniadiligibiicquod formilitcr includic Deitacem. arguic M»- acquiritur cx ftudio libri notitia pradtica cft conclufio eft : quod patcr. P^iter efi : quam volutas eliciat adVum : fnper omnia diiigil^ilu circa talem conclufioncm formaliter dcterminatiua talis noticia dicicur : .qu6d habitus pradicus dica. Dico prim6 qu6d hic Dodor loquitur abfolutc dcintelledu creato . &c. quarum vna eftTheoIogia. quam voluntas eliciac fat in tali intclledu -adum : fcquitur xi elicienda. qu6d determinat ipfum adnotitiamrcditudinis. Et (iroiliccr notitia conclufionis. I .Gregje Jri. rcfpcilu praxis i tali patet . quz ) quia nuila talis ua praxis.cu- bandumTheoIogiara noneifc pradicam cx au- fpeSta neceirariorum. fccundum Scotum.i in principio quxftionis faclum. : tionc Dcitatis Dcitatis titia ipfius . dc neccftariis^funt fimpliciterreuclati nec credo vnum articulum ptopccr alium vt fubtilifidei mum circa hpcjquod dicit. a<Stus fequcntcs habitum . tur pra£ticus ab obicdbo . quoniam nullares fit bona. Sed finplicitcr loquitur de omni intclledlu hoc quia Theologianoftra requo non habet euidentiam ab obiedo Thcologico. qu6d dc nulla rc mun- fic ccrcrur pra(5licus . 1 4. Wm/«». fimilcs iunt prscedentibus. quod cognitio Theologica noftra non dicatur reditudo formaliter ab obiedoThcoIogico.fub rationcDci- ergo Dcus omnia iuper eft diligibilis. cicia illarum prxmiffaram vircualiter concinecur in Deitate.pcrftde fupplcnte viccm iufmodi cft voluntasdiuina. ncc ipfe aliquas fcicntias ponat fpecu- Confequenriaparer.& multaalia.& nec rc(fkitudo iilius . fpecuUiux . Patet ctiara:quia logia noftta rcfpcdiu neceflariorum . di poflcr haberi fcientia fpeculatiua. Vt hoc clarc intclledJus crcatus ha- fub rationc Deitatis pcrfcdc przfen- tem.Qusftio gibile : Deus includit Deiratem.^: pcr titiam principiorum .fupple obiccftum Theologicum. vcl comprchenfori$:intelligcndo fic . quod talis notitia erit prior pra- Confirmatio fequens clara eft ex fu- fti didis..non vult ncgarcBoctiu$. Dico.quia arriculi : : ter patet a Dodore in Scd quicqnid fir. quia dicit. Et fic de aliis perfonis.s. habcrct euidcntem rcdkitudincm.fub ratione Deitatis.«• fimpliciter pradicaa quocunque caufctur.pono quod intclligatur beat Dcum . fi fic.qu6d hoc confequcns fit falfum.Videlicer. fiue rc: & quia talis notitia Deo fub ratione Deitatis dicimus qu6d ipfc Deus fub rationc Dcitalis detcrminat talem intcllccftum ad notitiam reirirtualiter continetur in . refpedu praxis clicicndz. rcfpedu intelle£bus creati. vt ncc curcm probare .QuodI. . Dico vt alias dixi ( ) quod fufficit aliquo. vt fubtiliter probat fa- cft difficile fuftinere $*lMti». obiccfco.crgo nec no- virtualitcr continctur in tali obiedo. & taphyfica . Et breuitcr. ratio diligibilitatis fuper omnia. Patcr includit formaliccrDcitatem. eft in & mundo.i^.fed exponcre: Praf tcrca.Sequitur in litera. pcr confequcQS . quia ab eadem caufa fimpliciter obie£to : eft notitia. fequitur.qui in foluendo qnoddam argurctur.rationcDcitatis concluditur. Item . Aificatiua praxis cliciendz fiue dircdiua. &c. c determin4t intelU^lunt creMtum V. qux DmH*. Si crgo Deus fub ratione Dcitatis prius caufat talcm nocitiam . loqucndo Nam guit a(5tus totaTheoid eft . : dbitudinis detcrminatx ipfius praxis : quia cau- huiufmodi notitiam . Scd nullus a(2us proprius Mctaphyficz (& loquor de Mctaphyficz femper de communi legc. Hic quidam Dodlor arguit contra4ioc didum 7.Certum cft. fcientiar pradica: cft notitia quia cxadibusprat^icis generatur habitus pra6licus . Deiiatu efl fuper omnia diii^ihite . arproprius elicitus : ad intclledlum viatoris. fequitur quod Dcus fub ratione virtualitcrrcdiitudopraxis eft : vel no- Deitatis:quia habet in virtutcdia no- conclufionum. fir al> talis obicdli. qua: eft formaliter reditudo redificatiua praxis cliciendz. non qu6d calis notitia habcat rcditudinem . qu6d fi eifct immediatcab illo. non dctcrminando fe cuiufcunque fic om- ris notitiaThcoIogica de ncccftariis in intclleftu viatoris eft fimpliciter reuelata. &c. Sequitur ergo.fiucab *"*' i. pofium formare principia . qusft. Exquocrgo notitia principiorum dicicur formaliter rcda ab obiedo puta a Dco fub ra- concluditur in .exquibuscft gcnitus.cura ab illo non habeateuidcntiam. No^ tacis .faltem imperfeac fupplet viccm obicdi Thcologici. fciicis:& pcr confcqucns fi habcrct notitiam huius principij : ^. quod omnis notitiaTheologicacft %'" */?. quzftionc & rc<fiitudo cius : vt fupta patuiif prjcfcnti. lU/i«w . Patct. i^>titi*Th*$' dico paucis . formalitcr diredli- : quia fi habitus praAicus diquia virtualirer concinetur in obic(5lo.HMit. fub rationc Dcitatis vt patet ab ipfo in quaeftione de aUm tHtSio quia voluntas diuina.qu6J notitia Theologica neceifariorum inintcllcdu comprchcnforis cft Au praxis clicicndx a formalitcr reaitudo refpcita qu6d talis rc^^irudo eft Sidicaturquomodohoceftpoflibilccum d tali .Contra hocarguit:Quia lunc fcque- & Deo clfct pradica.qu6d obiedlumTheologicum virtualiter continct notitiam rcd^itudiJiis . Dodor in titia .vt ab ipfo patet in quxftione dc fubiefto Theologiz. qu6d Thcologia neceflariorum dicatur ^'*"'* »«'»«• /icpradtica.ait fic: Dico. ralem notitiam noii concurrat aliquo inodo Dcitas.qux non N 4 no j.qu6d non cft omnes fimilc. dc quocunque : Deo . to cftet notitia ipfius Dcitatis .Confcqucns rcputo fic cxpedit . Pri- : 6. illum.fcit. Si dicatur . Et fic cx ifta maiorc poirunt vcre dircdiua in praxim titia e(i : fubfami multe minorcs puta fcilicct .dift. Et ccrtum eft. ftatim talis notitia diceretur formaliter rcdtitudo abobie- ciunt difficulratem propter dida Do6toris.qu6d fatur notitia in intclleftu tali prius cau- puta huius conclufionis . licet qu6d Mctaphyficafit fcicntiapra^kica. & non fpeculaxiua quod ctiam vidctur falfum. fic habita tali notitia.qu6d Boetius intelligit pcr Theologiam Metaphyficam:hinc vt apparet.od indndtt Deitm fuh r^tiene tellc<5ku Ip^m ««<f»».fiui a fupplente viccm obicdi quia notitiaTheologicaeftfimplicitcr talisobicdi pri: mi. i quo habct euidentiam. &o. obiedo. abfonum cum . Do(aoris. qa6d etiam hoc noftro qu6d poteft fequi in in- & & conclufioncs. confeqiiens habet in virtutc fuanotitiani lalium &: iieccJririorutn. fequeretur.quod Mctaphyfica de : thorirate Boctij aflignantis tres partcs fcicntix : fubiedio Theologis. Hic tamen occurrunc aliqua dubia . puta ii Deo. cx oHiti. qu6d fi in aliquo intclic&u c<ca- pradica. ideoeft ruperomnia diligibilis. : mcntur. fibi perfedc pr». qux aon contincat virtualiter aliquam latiiias.ad pro- : Re^cnf.

ergo non poteft producere no: titiam fui pradicam praefertim cxxm notitia fpc: ab obiedio. quae confidcrat dc Deo. enim. & alia cognitio accipi poffit. Vtprimo modoconfideratuc. Qua ratione notitia fimplex vnius dirediua praxis circa illam rem. vel frigidam. crgo non potefl agere ad cognitionem fui fpeculatiuam. tali qu6ddcvno. an notitia talis fit pradlka . ita . pcr confequens fccundum eum pra6licam. & creatum. huiufmodi.quia etiam Deus . tioni$. Quia po.2. '*"**• & dc codem obie^o. fuper omnia diligibile.ha. Si : . non tan- quae quaedam bonitas> fit confequens naturam indiuidui. pradicam. qu6d iedo pofHteflenotitiapradica cificetur culatiua . quod talis notitia fit pradtica dicatur. non eft intelligibile. non tancum omnium contentorum fic fpecies intelligibilis albedinis fat cognitionem ipfius cflentiali- Et tantum cau- ipfius fpeculatiuam: & fimili- ter fpccics intelligibilis coloris caufat notitiam fpeculatiuam ipfuis. intellediux fcientia moralis .& ma obiedli fruibihs :.& fpeculatiuam. Scd hoc nihil eft . & vteft : fed bonitas Exem- albedinis caufat fpeciem intelligibilem in intelle&u.fub eadem perfedionalis alia incidiniulii. quod ipfa anima intelIe(£Uua poteftcon- flderari fub duplici bonitate & quiditatiua & j tum fit . vt eft prima caufa .& quod . /'''^«^^»»' dct reilitudi- & alia racione confideratp poteft effe notitia pradica & fpcculatiua. fiuc. ArtKuU i. talis confideratio erit fpeculatiua. vt tantiim eft adlus corporis Phyfici vcl.&c. Nam in libro de efle fcicn- Anima conH- fe- quzdani entitas quiditaciua . vel alterius eadcm ratione cuiufliPrxtcrea : rei eft : bct rei notitia nis.vt diledionis . fica eflct fcientia & Vnde num di prointclligentia huiui .quiafi:cundiim ipfum Scotum notitiam eire pradicam nihil aliud eft .c Gregorius. aut negat imponit DoAori : & : aliquid circa qualicatem operationis. quod fic fpeculatiua.Nam obicftum agit feeundiim vltimum potentiz fuae. aliis Deinde arguit contra aliud didum quod .quan- quod tunc fequeretur . fi . £c maximc hoc patet^fi^ficutipfc dicit) fimplici- ter potitia de Deo . vcl talcs en. poteft eflc etiam vt confideratur ipfa & anima.Sednotitia incomplexanon cft huiufinodi. vt eft quoddam bO' nes caiplain. fecundum hoc Omnisnotitia cuiufi:unque rei eftet pradica. & huiufmo- potcft dici notitia pra^ica. quod dc codem.& huiufmodi. . dircdiua praxis . ordinatum ad talcm.& potcmi* illius . vt cft tantum nam . Species vero boni contenti in albedine caufat notitiam pratSticam ipfius boni: ita i f.& cuiuflibet crea- dirediua diledlionis circaeam. Sedoccurrit non parua difficultas. mouemur : & motu progrefliuo. quod Metaphy- pra^ica .arguofic. Similiter confiderato fub ratione ani- albedinis mx ler. fic diledionis circa ipfum. videlicet quod fimplex aparguic prchcnfio obiedli potcft dici pradica iic: Omnis notitia pradica afHrmat .quaeft. Aut ergoillanetitia cft pradtica . Confirmatur Si cniro fimplex apprehenfio herbz . . quod hoc npn fequitur. vt mc- . Exemplum: fub : i©.qu2 eft apprehenno rci . non ifta dicat de eft proprie pra- qualitate opera- 3.fHfra. prinium indcpcndcns.lexa eflctpropric pradica. qua fcitur illam herbam eiTc calidam .vel fic mixtuni . qui «ft altera. Probat maiorem pcr Auiccnnam. aut odij . eft nocicia recundum iilura Dodorem caliter diredtiua quanto magis aucem nocitia complcxa. : natx bcatificari. (linplex : caufare l\£C C'ntra aliud diHii tftgiift Grff. an fpe- no culatiua ? dicatur Si Contra-Quia quiditas & . Nam ex ifta poteft immediatius . pofldt cflenotitia pradtica. quod Deus muhipliciter poteft confi. quzdam caufatur notitia pradlica. partialibus caufis. fummc fapicntem .Prologi 151 nociciam. tcnotitiafpcculatiua: . do tntiohis Grt- iftas dicit rationes refpondeo. vt vero confideratur . Et fic abanima intelle^iua.qu£libet erit dirci^iua praxis alicuius. vc eft fimpliciter prima caufa. & merc fpeculatiua. Dico primo . titatcs huiulmodi confideratio dicitur fpeculaiiua .fcilicet albcdine. vel aromatis cft pradlica : multo magis illa complexa .ergo. mulcd magis nocitia complexa medicinae cheoricae eflcc pradica confequens pacec falfiim per Auicennam pri: : mo & medicinz. aut fpeculatiua. Scdnotitia incomplexanoneft Vlreriijs : dirc^iua. fcilicet efTentiali. fub bonitate paflio entis . vr amabilc.ergo producit notitiam fuam perfedlifliimam . jlftiiult 4. & de eodem ob- & notitiafpe- alia ratio plum nam phantafma dicina. dire£biuam operationis voluncacis cir- Coniimiacur iftucl:Quia etiam nocicia. fcd etiam talis confidcra. primi.ad cognitionem fui & fimiliter intcHcdius . quod in illo fit alia . Et prim6. Si fecund6. Diffitultus & fic pradkic3. 4rticuU : : tia pcrfciSba alLcuius randura & dcrari ille.nifi quatenus dii & : cum omnis eft notitia manifeftatio obie- complexa fit etiam manifeftatio obicdi. fimplex erit AxicCtiu». animaecum fit fubftan- caufa partialis talis notitiz per confequcns videcur ncm notitiz. fed . tur£ notitia qualis eft vifio beatifica fcilicct ac per hoc pradica : Sic . Si prim6 . intelligimus . . quod quis cognofcat perfedc quiditatera animae . per racionem pacecil'lud confequens efle falfiim : quia tunc non cllec libro diftin6i:io inter Cenfirmttio. fub ratione Deitatis .i.& talis confideratio poteft eirc Metaphyficalis . S»l»ti0. dile&io- vcl altcrius praxis circa eam. & melius quid dirigi ad ope: dica : & tamen nihil t:nai . Secundoveromodoeritpradica. vt id . . eft & Ad 9.& nuUa fpeculatiua: patct. Si dicatur. &c. quo fumus . vt ctiam fuo modo praefcindir a bonitate attributali j adhuc eftfubiedbum perfcAiflimum. Sic dico in propofito.& pcr Philofophum. & fpeculatiua quae notitiae habeanr euidentiam ab obicfSlo & virtualiter includantur in illo. Praeterca. opcratioproprictatcs vt funt tales . quantum potcft.vel talem fincm : vt proptcr aliud diligibile. concurrentibus . Si veroTheologicc confideratur patct quod talis confidcratio erit pra(ftica quia non tamum fiftitur in huiufmodi confidcratione. poteft cire fcientia pradtica . Item fic arguit Si aliqua talis notitia incomp. & dcratur aninia. : cundum quas alia. rationc confidcrato . primum indepcndcns: quod talis confideratio non refpicit Deum vt obiedum operabile. eft ratio perfeftifli- v^ patet ^ Dodore in dift. vel yirtualiter in ca.qua cognolcerecur rcm cHe bonam:calem aucem quaelibec res de fe potefl 8. . . caufatur immcdia- dc homine fecnndum corpns. quam ipfam eircdircdiuam. : : tio dirjgit in praxim. cife infiniti vigoris .vt fic.potcft tia fpcculaiiua. caufa partialis. Oportct ergo diccre .

qu6d fi cognitio iftorum tannon di- fcnfibilibns. logix ncceflariorum . Dicovltra. : dicatur notitia incomplexa didat Deum diligendum. eflet pradiica : & fic detriangulo . caufatiua notitix fui. tiux. (ff Nam quod cognitio : €c\im . primx caufx. vt fupra patuit. qu6d idcm fub cadcm rationc formalitcr jta II. Contra hoc arguif. vcl quod Dcus & quando Do^or dicit culatiua.Sed cft dircdiua in hoc obicdum.Si vcro eflct ab ipfo Dco. qui terminctur ad obiedum fimplicitcr praxim. quia fupra in prxfenti quxftione dixir .& huiuf- eirct modi talcs notitixcflcnt pradticx quia fi huiufmodi obicdla pcr fe eflcnt . Si cnim bonitas obiefti cflct pcr fe.qu6d non habercm pro inconuequ6d aliqua notitia. quod non fcquuntut lot . & Exemplumihomo virtualitercontinet proprias pafliones fimilitcr talcm .&c. fiuecognitio metaphyficalis quae eft de Deo fub ratione infiniri: cam . & aliam notitiam ita quod fi illud contentum eirct pcr tantum fe. polfent canfare cognitionem fui . qu6d prin. 8.virtualiter continente. ^udfi.independentis.immediatccaufata i Dco.& alia cognitionis pradticx. Et non habco pro inconucnicnii . caufata ab cadcm fbccic intclligibili. quod di- qu6d fcientiaTheologica refpedlu neceflafumitur ^ fubiedoTbeologico .& incomplc- xa piadlica. : : . Hoc . lapide. quod tunc notitia de omni re Quando . .& huiufmodi. non caufarcnt nifi notitiam pradicam. vel notitiam l'atri$ . caufa- & ifta . : frailic» Deo quod huiuimodi qux tcrminatur ad obiedum incomplcxum. Et fimiliter quando dicunt. ejMitJ}.dicitur pianitatis £tica. 14. 6c cadcm fpccics titintt f^iciis intclligibilis poflit partialitcrcaufarc cognitio- nem obiedki cuius cft & omnium contcntorum. ^. qui prxdicatur dc Dico primo.abfolutc fumpti non eft dircftiua alicuius adus voluntatis. aliquanotitiafimplex.qu6d virtualiter continctur in obicdlo. & eflet . quod eft amari . quod non inuenio .Scd Mi^u» eig. qu6d tuncMetaphyfica. : qu6d di«fket fic. ^ quo fumuntur pdncipia praflica in finis Thco . vcl notitiam conccptus entis. vcl filiationis diuinx. hoc pro nunc tranicat. fccundum quam cft diligibilis. quas facitGregorius vbi fuprk. quud dicatur fpcculaiiua . Sed quicquid fit .& C\c talis notitia opcris puta. Dico quod . quod idcm obiefecundum aliud. Et . vel pradicam vel fpeculariuam. •^*' inquantum finis . fecundum quara crt diligibilis poflct dici pradlica . & acccdit ad cognitionem fpcculatiuam patct vt per rationem Doftoris infia: dc patct. Refponfio ftat in hoc . Si vcro rencatur . in ordine. O" »"" §i*pdl. vcl a voluntatc Dei. »»''• Metafh.quod propric cctur pradbica. &c. Ad alfa. pemlt. indudentis bonitatcm infinitam foimalitcr . eadem patct a Do- notitiam omnia fui notitix dicantur fpcculaper fe circnt . ciicaqualitatcm fit in fediligibilis. nium contentorum virtualitcr in eo vt patct i Dodore infra diftinB.talis notitia cfret praiflica.vt infra patcbit. i^. riorum . d 5f</o^/7oV«r. voluntatem in dilctJlioncm bonitatis albcdinis. Hic Doftorargoitcon: : : & tra fupcrius difta. intiUigibiUt. dirigit quarum vna fit partialis caufa cognitionis fpcculatiuar. Si vcr6 caufirct notitiam bonitatis Dci . ftradica habet reAitudinem ab obicdlo &: fimiiter fpeculatiuahabct abobiedo. abfolute poteft dicifpecuiatiua. nifi de conceptibus fumptis a fenfibili- bus. I Dico vltra . '"'f'' ^' r*t^"- dcbet intelligi dc pracftica large fumpta quia proprie notitia pradlica didat dc aliquo vcrc agi- Et ex his patet ad omnes inftantias . principAli vel fic operari. Dico eii*m. quod vna. potcft eire partialis caufarcfpedrt vnius cognircfpeclu alterius fpcculatiuy. fub ratione Deitatis. quod non ti^alibi. Rcfponfum cft . SOitili- . cipia pradica in Thcologia non fumuntur a fine. quod Doftot qu6d fir aliqua notitia fimplcx. & fic notitiaeonclufionis circaagibiledici- tur propric pradica.i vero bonitatis hominis . Debct fic intelligi . quia dircdiua in Di» potijl noperfonarum. haberet virtutem caufandi notitiam caufarct notitiam . fi quando didat in notitia fimplex obic(5Vi di- poteft dici ptaftica virtualiter: quiaa notitiaobieftifumitur notitia principionim practicabilium & a notitia principiorum fumitur notitiaconclufionum & fictalis notitiafimplex obiedli magis recedit a vera cognitione pradlica. .praBtt» fuap»t.qu6d notitiapradlicadicaturcomplexa. in- & accipere fcicntiam pradi- & fpcculatiuam. herba. Cognitioautcm Mctaphyficalis non eft . J)* titiam fimilitudinis elfet in fe prarfcns : '1- : in cognitioneintuitiua. fiuck Deo .quodnoncftinconueniensaliquam i c.vel qu6d lcs Idim V.& prxcipuc catur pradtica ^h€ quod (\ notitia pradkicadiccretur praftica cxhoc. ^ttultuiit*. Excmplum Si Deus caufiiret in nic notitiam.hoc Notiti» pr*'^'^* habcrct probare. lutc fumpti tjfi rsotiti» & aqualitatis .Qu^ftio viriualitcr contincat plurcs fpccies intclligibi- vel notitiam paterniratis V$rtttslil*r pUres .ipfara cfle pra(5kicam ret : quia talis notitia habe- conformitatem direftiuam ab ipfo Deo in veram praxim.vtifti dicunt. qu6d cflet pradica : negatur.inquxftio- Theologix. pura primx indcpendentix. tionis pradic* .& Guillelmus Occham in Prolog. fi a Dodborc ponitur notitia fimplex . incomplexa pradica. (upplente vicem obie^i . fupple . . .&aliud virtuaiitcr vel eflentialitcr contcnrum caufat aliam. efi 10. quod Dcus eft bonum diligibilc . non habercm pro inconucnicn- ti. obiedum Et fic cognitio intuitiua hominis abfopottct dici fpcculatiua cognitio . inferunt. non folum poflet caufarc cognitionem fuJ intuitiuam fcd ctiam om: Jlic folMutur 1« dicatur pradica. efle Ctote vbi fupra in fimili.ccrtum cft quod talis notitia tantum fpcculatiua.vt tantum tcrminatur ad quiditatem ipfius . Similiter . mod6 Si a concinente illam caufaretur notitia eflet fimiliter pradica. . Si vero intelligat ipfe. & aliqua> quud nicnte. inquantum inciudit ne de fubiecflo e : & defiderari. & : bili . vcl talem bonitatcm: cognitiocaufatak fpecieintclligibili hominis. : & inconucnienti3. cognitioncmMetaphjficalcmcflcpraaicam. aliam proprictatem . quod omnia principia pradica fumuntiir a fine fcd Deus fub ratione finis noneftfubiedumTheoxit. illum refpe£kum . particulari. qu6d non eft conueniens de cadem rc fccundum aliam . Refpondet ad hoc argumentum ibi Ad An printipim primnm dico. in/iSti* Grig. tam virtualitcr quam cirentialitcr.vt dicatur fpc- . Et fic pater. Et dico primo tum fumatur ^ . Cognitio vcro bo: hominis . dicat abfolutc. U. Nam notitiaDci . & pnm6 contra hoc. qu6d ill. & huiufmodi. & incomplexa pradica fic intclligendo .vt fupra patait. reiit fi incompIexum. fiue fecundiim alium refpcifkdratfed fumuntur a fine tunc inquantum habet rationem obicfti.qu6d inftantix faftx a Gregorio contra oftorcm nihil concludunr. qu6d .qux dicit fit Gregorius conrra Dodorem ^fit^*^"».

qu6d ha- beat rationcm formalem . : complexi ficut dicimus ctiam. .vtinfr^patebit«//i?/fffl'.qii6d elTentialceft ad:um amandi & per confequens fi patcrnitas intelligeretur circumfcribi a pcrfedlione diuina ellentiali. fimilitudine. vt ^uo. quarum vna hacc veritas . quam de cirentialibus quia cfirentialia plunis : . quam conclufionum pradlfcabilium. Et quod dicit.Prologi 154 Theologia cfl . fantum fub ratione Dcitatis. quod dicit mutem r*ti»perfcdionem in diuinis.non effet ratio terminandi aftum amandi. Etretiu» f"^'' fponfio ft^t in hoc nam obieiSlum diciturconfropin^M.fiue terminatur ad tale obiedlum:vt patec eft redta.non cxclu- tia dittamcn habitualiter. fecundo fed tamen ad rcftitudinem adtus.. a quia Dodore in eft talis : i. i6. quod notitia. vt fupra di- . net reftitudinem notitiae huius qua formali- : latiua Deitas . notitia obicdti Hoc cft pra<5lica.& rum. Si obiiciatur contra hoc fic.qu6d ah'ud eftloqui de termino diIc6tionis .vt reftam. . quia tranfit. fit fpeculatiua vt de conceptu entis . liurn fic Potef