You are on page 1of 728

JOHANNES DUNS SCOTUS

OPERA OMNIA

V.

1

JOHANNES DUNS SCOTUS

OPERA

OMNIA
V.

1

o
1968

GEORG OLMS VERLAGSBUCHHANDLUNG
HILDESHEIM

IGS'

D7
1639^

pf.l

Reprografischer Nachdruck der Ausgabe
Printed in

Herstellung: fotokop

Lyon 1639

Germany

W.

Weihert, Darmstadt

Best-Nr. 5101855

lOANNIS^DVNS
COTL
DOCTORIS SVBTILIS,
S

ORDINIS MINORVM,
Tl O N E

QJ^j£ S

IN

LIB.

I.

S

SENTENTIARVM,

J^^tmc denuo recognitA, Annotationihm marginalihftf,

DoBommque celehriomm

ante quamltbet Qu&ftionem citntionihm exomatA

per textum

Cum Commcncariis R^

P. F.

,

^

Scholijs

infertis illuftrat£»

F r a N c i s c i Ly c h e t i

Brixicnfis, Ordinis

Minorum Rcgularis Obfcruantix olim Miniftri Generalis,
Ei

Sf4pl>lement0

R.T. F.

Ioannis Poncii
Hihernorum

Hiherm , eiufdem

Ordinis, in CoUegio

Romano

Theologiit primarij Trofejforu.

TOMI QVINTI PARS PRIMA.

LVGDVNL

Sumptibus

LAVRENT II DVR AND.
c5W.

'DC.

XXXIX.

CVM PRIVILEGIO

REGIS.

A

CENS VR
R.

LVCJE

P. F.

WADDING
HIBERNI

I

CIRCA COMMENTARIOS OXONIENSES.
OT
tam

I

s s

I

MVM

hoc inter ^coti opera

m fronte pnzfert

fert,

copiam

ctptjs ftabiltendis

fianttam

,

,

^tque

'

^

se

fcrtptum

,

,

fiue altj docent

,

,

tn

hic

,

'vtt

conne£tendis

ferttle
,

^^*" ^"^"*

con-

maxime

felictftmi tngenij nohtltf-

fcmtnartum

,

omnes non

quippe quod fharfim ^arijs

mtra contextura

,

li-

habent dtffu-

'vel

ftue qui Phtlofopht£ prjiceptu tra-

dunt ifiue qui TheologtA myfteria perjcrutantur. inde
,

in prin-

,

qiu Scoti
opcra hoc

coUedum , aut foecundo prinNegledis promde alijs Scoti elucuhrationi-

in hanc ^ntuerfim incumbunt

delitefienttbus

pondHf

I.

^"""^

exuheranti compendto

njel

cipiorum aluo comprejfum.

bus

fua digmtate re-

pr& reltquis etufdem fcriptis hoc

commendat.

fitte ip/e

ipja

in afferendo

firmitatem

ampliftmA dottrins.
fimum partum ,
tam ampleHuntur , qt4am admirantur
3

quam

mthorem non

Tr&Hanttf^tmi Do6toris tn dicendo acumeni

in dijferendo

bris

,

,

h^c duntaxut prdHaret

,

^ frequentt

fadum

,

"vt alijs

edittone ^vbtquc^'

prodiret,

Trimtis omniumj quod fciam, ediSt Venet tjs anno 1477.

Thomas Ten-

Eremtta Augufttniantis AnglaSjtn Academia Patautna Profeffor, adiutore BartholomAO 'Bellato Feltrenfi Aitnortta, qui primum excudtt Ithrum

chet

Reportatorum ^, Pro

ieBis adfnemffurijs addittonthu4
cunduSjT^htltpptiS

^ accuratefa^um

temporis ratione ntttde

iliitfS

,

indicatis locis

,

quthtis mifcehantur.

a Bagnacauallo ingymnafio Veneto

,

tnfertis in

Se-

Tertiam adhthuit impreponem

Scoti oper.

Tom.V.

152.2..

iiram

^^

ordtnartus PrdeStor, rum

priortbtts di-

gntorem Alaurtttas de Portu Hthernicus , publicus Patauij Projejfor ,
Archieptfiopus Tuamen, anno

nibus.

mox

etiam in Vrbe Venetiarum. Dein multis

*

2.

Rc-

portato-

textum additionihtis, addtto etiam in margine^

aliquoto cttationum ornatu,

Jj^J"^f J°"

re- * vide^

dein JVlintfter generalis totius Ordtnis Adtnorum, eadem tn Vrhe anno 1505.

imprimi curautt,

1 1.

(^

excufum hoc opta varijsfoYiniSy varlifque incrementisj gf decremenTandem vltimam limam plene adhibmt iUuHrifmus Cauellus , mhtlo

in locis
tis.

pr£termijjo,quodadoperis dignitatem,fiue integritatempopt defiderari, Sex

Vaticano Codices

fiint in

MSS, qmhusper omnia h&c edttto coh^ret ^fipau—

SUla demas exiguifane momenti , in qmhus etiam h&c

ipfa exemplaria

non

concordant.
I

Recognitionem hanc, omnihus numeris ahfolutam , in hac editione fequu-

I I.

Adhibiti

Comraen""^'

^

Commentarios

admnxmus FranaCci Lychett , olim

AdiniHri Generalis , in Scoti operihus verfatifmi
alios

adhihutmus doBorum 'virorum

,

,

Ordtnis ^^Ctnorunu

atque

^jhi ilii deerant,

hutus nofin CoUegij Trofefforum,

^ nohis altquando perfuadere conattfunt Lychetum integros m 'vniuerftm hoc opus Commentartos dedijfe ^ qu& defideraJMultifunti qui opinentur,

,

batur, partem delitefcere in nobilthus Italt& Bthltothecis, pr&ferttm in Frbi-

Ego ante aliquot annos omnem pofui
operam vt in optimis qmbufque Bibliothecis perqmrerentur, ^ cum Seremff.
^rincipe Francifco Maria , pofiremo Vrhim Duce , ret lircrart& , tnfiruendis duohus , qu& excolehat , ^^ufeis , ^ Ordtni Minorum addtCttfimo ^fonatejCodicibus

AISS,

lerter egi, vtfi qutd in

injiru^tfitma.

hac re haberet ^'vel altquando audtertt, edoceret. PrA-

ter edita nihilfiripfiffe in hocgenere

quod tandem
fe^ur&gefta

certipts accepi

congefitt.

authorem hunc, ^ndequaque re^onfum^

ex tpfius Lycheti Regesio^quo fu& generalis 'Tr&-

Etenim anno

i<^T.o.diezo. lunij edttts Tartfiis qui-

bufdam conHitutionthw fiudtorum regimini opportunis , tnter alias ita prA"
ceptt : Vt Theologias ftudiofi tantum fe occupentin lcdionibus Scoti,
bC commentis eiufdem quse priEcise funt ad
,

,

tertio

Scoti

Hungarta

nera.

,

ita

quod

noftra fupcr

melior apparuerit. Obijt autem fub eiufdem anni finem tn
in

*,

primo , fecunScntentiarum , &; fuper quodlibetis , donec aliqua alia

prjecise videant

do bC

Scotum cum cxpofitione

mentem

pofi moletia ,

ciuitate 'Buda

^ longifitma per Germamam ^ ^Poloniam iti~

Non ergopotuit Itbrum quartum interpretari, nequefupplere, quA de-

fictehant in tertium Commentarijs,

IV.

^L

^h'

to fuppic-

doOi.^'"

Ne porro hApartes fiia

carerent interpretatione ,curautmus 'vt ex ifto

^^^^^ CoUegio integra prodtret , eam, qu& deerat tn tertium, iufto compleuit
volumine ,
vbique inpriortbus Itbris , quas omtfitt Ljchetus , quMones

^

^Ar/?//f4«/>

notifiimus.

R.P,

F. loannes

Toncius LxStor frimartus, vtr eruditus, in Vrbe

Quartum Itbrum tribus magnis tomis

interpretatus efl "R.

^.

F. ^ntonius FftquAUs S.TheoiogiA Profejfor emeritus, apprime dodus, cuius
'uirtutis

^
Et cum
^"^^^-

^ ingenij alia extant argumenta,

in his Commentis non tam adh&rendum fuit nuda

litera

"DoBoris , neque

tempM terendum in exponendis termtnis , 'Vti quidam inutiltter fecerunt,
quam explicOndA erant controuerfi&,refellendA aduerfariorum obte6tiones,flabtlienda authoris dodrina

,

^ ponderofo fludio grauiter confirmanda facro-

rum Conctliorum Decretis,atquefanBorum Patrum fententijs.
faHum^quiprAlegerunt

Ita

ad^votum

^

'viri do£ti, iudtcarunt :fed
fubfcrihent, quifincere
expenderint,^ quanti conftet hic lahor, Aquo 'velint iudtcio compenfare.

Opus

ad omnes DiBinBiones adcenfitrd reltquis ^viri dodtpmi

v

Optis hoc non plene compleuit Scotta , neqt4€

hihmt Commentnrios. ^At difcipuU iufta
elucubrationtbtis hanc prdferentes , ^vt 'vntuerfi fodalttto commendattftmam,
itn

^ integram voluerunt,

quA

htc deerant

,

integras enumero

iliinc

Ex leCtura ituque

quMones

quMonem

quAflionis additionem ,

nem

18. in lihro

^

'vnicam

^

,

qu&ftionem fixtam tbtdem.

finem

Tbtam

4. tres pofieriores quafiiones dtfiinHionis 49.

Atque ex hac

,

difiin^to^

gj*

tntegrkm

compofitione ,feu comextu- vndc

^

Frequenter ettam appeliatur ordinarium

,

quia negleHis

alijs operibtis

^ ex confitetudine hocfilum legebatur in Scholis ^
,

comparatum ad altud minus
,

Parifienfi.

appeliatur

,

or-

opus maius,

Communiori mmen vocabulo ab

fcriptum Oxonien(c , fiue opus

An-

glicanum.
Torro ne quempiam lateat quid jUufirifitmus

Cauelltis in recognitioncj

huius operii prAfiiterit 3 hicfiibne£timtis ipfius PrAfationem,

Scoti oper.

rificnfi.

integr^

ra , pafitm citatur hocfcriptum Oxonienfe fiib
'Tarifienfi ordtnatum ,ftue compa^um,
ex "vtraque leBura Oxonienfi ,

i^vel regno

««

quMonemprtmam, dtHtn-

dilfin^t. 17. qu&fi. 4. fitb

nomine ordinationis , quia

jicademia

^""^

^ diftindtones, Itbro prtmo dtHtnS-.^. quafi. 6.

dffiindtionem quinquagefimam.

dinarie ,

tra"nflTa"

tranftulerunt. Trater varia addittonum fragmentay

connexas habts qu&Uiones duas, dtHindionU 4.
^tionU 16.

compleuerum ,

Partftenfi

i.

Tom.V.

^5

CAVEL

va-

"*
^'o'''"

nomina.

CAVELLI AD LECTOREM
INSTRVCTIO QVID IN EDITIONE
SVA PERFECERIT.
Cc

I

pE

,

benignc Ledor , rationcm villicationis noftra: in hoc magno
multumquc elaborauimus, vt fcriptum Oxonicn;

difficiliquc opcre diu

Dodoris Subtilis ab iniinitis, quibus hadcnus fcatebat , mcndis expurgatum, Scholiis,Do6lorumcitationibus,notis marginahbus, indicibus variis,&: feledis, ahifque multis illuftratum, in lucem prodirct. Ordinem,modum, catalogiimquc a nobis prajfticorum, ob oculos defcribimus, tuumque beneuolum deomnibus expcftamus iudicium.
In primis antequarahbctdiftindioncm ponitur cadcm diftindio ex Magiftro Scntentiarum ncc abfquc caufa. Primo, quia fic voluit ipfe Scotus, vt tcftantur varise editioncs antiqu3c. Sccundo idem fccerunt S.Thomas Albertus Magnus, S Bonaucntura Richardus a
Media villa ahique grauiffimi commcntatorcs Magiftri , in quorum fcriptis fcmper prarponitur tcxtus Magiftri. Tcrtio, quia Scotus paffim fc remittit ad hteram Magiftri, diccns hafc

I.

,

:

,

,

,

,

:

Quarto, quia cum Magiftri htcra fcatcat felediflimis audoritatibus tam facra: Scripturse^quaraSandorum Patrum, Scotus multotiesnouasaudoritatcs non addit,fed
prxallegatisMagifttiaudoritatibus contcntus,firmiffimas ipfe addens rationcs,cxcellcntcm, & diuinam qucndam conficit mixtioncm, fohdam & perfedam Thcolcgiam, nuUi hadenus fcriptiE fecundam, fcd omnibus fubtilitatc, & rationum acuminc fublimiorcm. Prohetur tH litera.

,

& alia, Scoti diftindionibus, Magiftti liccra nccefle eft prxfigatur

pter ha:c

,

quac inconfidc-

enim Scotus ipfc nouas fxpe citec audorideeflc eflicaccs ahoquin vbi audoritatcs a Magiftro

ratc in reccntioribus editionibus cft oraifla. licet
tatc$,id

tantum

facic vbi

Magiftro vidit

;

colledajfunt validiorcs, nuilasadducit, fed rationes tantummodo fubtiliflimas cxcogitat,
audoritatibus tamen Magiftri innixas ita vt fi audoritates fubtrahantur, rationes \\\x (alio:

quin
II.

fubtiliflima:)

non Thcologicac, fcd Metaphyficales potius apparcant.

Prxterea, vbi olim diuifus fuic Magiftri textus per quxftiones Scoti i id prxftamus fine diinitialcm quarftionis maiufculis dcnotata illa tcxtus Maad quac fpcdac fubfcqucns qua:ftio vbi autem textus Magiftri diuidi hoc modo
non folcbat, nihil huiufmodi notamus. Aduertcndum tamen eft,Magiftrum non fempcr citarc ipfa Sandorum Patrum verba fed plerumque tantum fcnfum aliquando ctiam omiflis
aliquot lineis,aut verbis,diflita vcrba prioribus conncdcndo ; ideoquc, vc Patrum Seutentisc

uifionc

,

ponendo ad margincm

,

,

giftri capita,

:

:

a Magiftri vcrbis difcernantur, cas femicirculis inclufimus.

III.

Qu.a:ftionicuilibcteaIocaprarmittuntur,in

quibusdceadem

re

Dodorcs

alijcelebriores

antiqui tradant,roaximc Alcxandcr Alcnfis,D.Thomas,D Bonauentura, Henricus, Richar-

IV.

dus a Mcdia Villa, e. c. quibus facpius addimus alios, fcd praecipuos tam antiquos, quam modcrnos Scholafticos,vt finc laborc occurat Icdori.quo rccurrcndum fit, fi ahorum opiniones
de eadem re fcire defideret,quodpIurimis gratiflimum, & vtilc fore non dubitabimus.
Reftituuntur loca quamplurima in editionibus vltimis dcprauata.quac tranflationc,appofitionc,veI

ademptione vnius, aut plurium vcrborum, nullum, vcl contrarium audori fcnfum

rcddebant.

Nonnunquam intcgrae

claufulac antca omiflac, funt reftituta: &; aliae fupcrflua:, a

quibufdam additae,nunc omnino delcntur,

:

primo Iib.400. ad minus loca fint rcftituta,ex antiquiflimis & corrcdioribus cxcmplaribus impreflis, nccnon cxvetuftiflimo Codice
manufcripto quem ad hunc fincm nobis fuppcditauit Monafterium S, Martini huius Vniita vt in

,

Dc caftigatione vero punduationum & orthographix, non cft quod
dicam.cum cditioncs ipfa: teftcntur,tot propcmodum fuiflc huiufmodi mcndas, quot lincas:
caque dc caufa exiftimo plurimos a Scoti ledione aucrfos , quia mendofa punduatio impcdiebat fcnfum,&longc rcddebat obfcuriorem.
Dclcuimus infuper additiones multas, quarum nonnullae vidcbantur inintelligibiles aha!
malam dodrinam continebant; vtilla lib i.d.io.dicens pcrfonamfubformamulieris mortuara,rcfurrcduram informa viri illas ver6,quac aliquidacuminis habcnt,aut dodrina:,non
uerfitatis Louanicnfis.

V,

;

:

rciccimus ; fcd fuis locis diucrfo charadere imprcflas rcliquimus , ne aliquando librariorum
incuria irrepant in textum , provt dc fado irrcpferunt multa: , omiflionc manus ,
aftcrifci,

&

quibus difccrncbantur a tcxtu. Vndc Scotus frcqucnter impugnaturj& rcprchcnditur a nonnuHis

. tiam fupplcbicur.moraliter impoffibilc fuit. magno laborc conquificus.ConciIiorum. pcr Dci gra- fugiciuorum.hcerarum collocacionc concordes rcperire pocuerimus in aliis nouis. noii nifi difficulcet inucniebacur: cum.auc rcfoluac. ita ledoris defidetio brcuitcr pofuimus. vt iis folis & non dubitamus. & fi quid omiffum cft.& vbi ratio dubitadi de prasmilfis foncibus vcritatem deprompfimus:quod ccdct in operis fplcndorcm.&c. poft vlcimum indiccm collocauimus.qux paucx func. raiiones fingulas textus in fcholiis ita lc(Sis. tilior dat : : ita cum fua fubtilitate.PhiIofophi.alia fubftituimus ftantiz habct textus.dodiflimus ac fidclifilimus Scoti difcipulus. : . in Scoti opcribus caftigandis multiim cUborauic & citationcs multas marginales appofuit.diucrfo charaderc imprimi occurrcbac.Phyfica. ica vc ncc duas edicioncs jh. mulcifque anciquis crahc omnino omifTz quarum loco nunc numeros fubfticuimus. qua libucricopus imprimere.. . vt lcftori ftatim innotcfcat quid lcgcndum fit ad pleniorem cius materix notitiam habendam cx ipfo Scoto : vtquc omnibus apparcat Scotica: doftrina: c6fequencia. quando difpu•.& Commcntatoris VIII. additioncs pro cius tcxcu fumcncibus ncc fi cciam omifla non fuiflcnt prjcdifla figna. charicacc admonc.quam cx allatis fcntcniiis impugnct. & breuiter apcrientes modum folucndi obicdiones aducrfariorum nonnulla. profcflionis I X. cct.& coftantia. & . & RcHgionis Scraphicx) ad id adftridus.&: arciculos vidcacur cfle diuifus vc ficuc Scocus omnibus ancehac habitus fuit fubctiam fcholiis ita Scoti ccxcus in parccs (fcruaco . Diftribuimus ctia tcxtum (claritatis caufa)8£ correximus paflim diftributionc rcccntioiii cditionu.fcu fcholia cius literx diuerfo charaiScre infcruimus. alia habebat D.alios cclcbriorcs .quas Dodor cradac Quia vero in coc viciis mcndis corrigcndis. & In initio quaEftionum.& nationis (vtcrque quippc .& minoris momcnci .joca aha citantur. cius do£Vrina traducitur . & : etiamfi caftigatoris & & corrcdoris lyncci fuifTenc oculi. camcn fuo ordine) cft diftiibutus. Liceras ver6. cum canca difcordia vc vbi vna edicio habebac 5.quibus plus cft ingcnij. rc tra£lat in fua Logica. Sc Thcologia.& prima poft hanc cdicionc. Mauritius noftcr.& ab impugnatoribus dcfendendam. eamque fecum concordandum. fatcor difficiliora intada pcrtranfiui fed hoc idco. . His cida . crcui : ahj confratres.quin aliqua limam cfFugcrcnc : horum mendarum non corredarum. inluccm mittcndos. Valc. & . fcu gum . cuius tame caftigationes iamdudum.plurimum conduccntia idque maximc curauimus in difficihoribus opinionibus.& pafllm in marginahbus. Appofuimus numeros marginalcs. vcl quando fuam.PR^FATIO.exiftentc fenfu textus prxccdcntis Quia Scotus (maximc in prohxis quxftionibus ) plurcs adhuc impcrfcdo.Mctaphyfica. pro- pter ha:c. & paucis fchohum fieri potuit . ditio. idcodifccrncrenturaddicioncs alitcra: quiaquidjifta fighificcnc in rcccncioribus cditioni^ bus non indicatur.aut paragraphus inchoatur. Poftrcm^ locuplccifrimos^indices in Scoco fempcr defideracos dabimus .qui in eius lcdionc parum func verfati.nunc hanc. clara &: diluintcntum brcuiccr ac prima facic omnibus innotefcat.quas feeutac funt rcccnccs cditioncs Venctae. tum vt prima facie locus ex Scoto allegandus occurrar. quibus hac cditione cxa£tifi[imc occurritur.fed infinitas mctidas cum nonnullis pucrilibus marginalibus addcntcs:quibus delctis. in Scoti litera citatas.quia vcicur vcrbo dicitur.plurimijm(maxime quoad additioncs)funt vitiata. aut aliorum (cntcntiam profcrat . cx propriis curauimus.nihil corrigentcs. Addc ctiam hxc figna fxpius poni (raaximc libro primo) vbi nulla cft adhinc piurima incommoda orta.&: lucide confpicias:in quo. quia paucis vix aliquid ad rem dici potuit ncc cnim commentatorcm (cd fcholiaften agcre dccione.in quibus frcqucntcr vcrficulu$. quod ad maiorcm opcris fplendorem & illuftracioncm faccrct.fummaria aliqua. citantes fxpiijs pro fentcntiae cius confirma- Dodores.omifimus:quia cancum in anciquis quibufdam edicionibus habcbancur . . bcnignc Lcdor. commentarios parant. videlicct. duplici vinculo.immutabihtas.vt plus defudauimus. qui ancca ob prolixicaccm quxftionum. X. Omncs audoritates Scripturac facrx. . APPRO XII. & : X I. niillis. ahorum Doftorum fcntcntias ad- VII.&: vbi fatisfcciflc in iifdem fcholiis : a non intcUigcntibus . ^ ocij.dcinceps caetcris omnibus Sentcntiariis fcriptoribus clarior cua- & quandocunquc brcaitcr.qui ad allegandum func commodiorcs.vt vcl inuitus ad .nunc illam. quorum primus cric locorum facrac Scripcurx:fecundus Diftindionum quzftionum:ccrcius rcrum omnium nocabilium cocius opcris quarcus prxcipuarum concroucrfiaruhi fidei. . ducit. rejpondefur. quos breui fpcro & fcholae Thcologorum gratiflimos. cacalopaginarum ordinc fcruaco quocquot ad cocum opus fpcdanc .humana induftria. vcl paruar.ciim nonfatis conftec iis.cpilogum &:fummamtotius textus vfque ad fcquens breuiflime.quibus olim diftribuebacur Scoti cexcus.quibus Scotus de eadcm V I. vc in paragraphos. in quibus quidquid fub- legendum inuitctur.Patrum. magnx.mutaco frpe ordinc impugnarts multi quafi faftidientcs ab eius ccfiTant ledione. & Hibcrnus.&: Sandos.ftatim ledor offendet. quibus mens Dodoris . Addimus dc noftro multa ad Dodoris mentcm facilius pcrcipicndam. fcd communitcr aiiorum nominc.vcdcinccpsaccommodemus indiccsl'omni formx.

difTonum . & le^aioribus maxime vtilia. Omnia Scoto fubtiliffimo confonant. In Collegip fan(^i Ifidori die 9. atque in fcptcm vltimasDiftin(Slioncstertij. ^CT^^ X mandato Reucrcndiffimi Patris Fracris panea Miniftri Generalis totius Ordinis loannis Baptifta: a Minorum legimus CamCom- mentarios Rcucrcndi Patris Fratris loannis Poncij ^ huius CollegijfacrxThcoIogiasLcctorisprimarij in varias quxftioncs primi.Ifidori ex Scraphico Ordmc. aut fidci rcgulas reperimus:quinimo copiam cruditionis. Fr.ljtdoriy O* S.ANTONivs Hi QiV^JE.Theologta Le^or.quas non explicuit Reucrcndiflimus Patcr Francifcus Lychetus olim Gcneralis Miniftcr totiusOrdinis.in quibus nihil contra rcdos morcs. in quo fubtilitatem Magiftri clara mcthodo cxornat. Fr.ThcoIogix Ledtore in Conucntu Romano S.Magiftri facri Palatij vidi attcntc Supplementum Commcntariorum Lycheti fupra primum librum Scoti in Scntentias. Thad^vs DalvEvj. fecundi. anno \^^c.yiyS. NlCOLAVS RlCCARDlVS. tcrtij Sentcntiarum loannis Duns Scoti. P. cc iudico. bac dic dccimafcxta mcnfis Deccmbris. S.quaj in lucem edantur. Dodoris fubtilis. Patricivs Brenanvs.Theologiii LeSior emeritm.Ioanne Poncio S.& vcritatis clarc & folide adfertaj congrua documenta. Guardianttj S. INDEX . Fr.atque digna. Fr.theologia Le^or* X commifHone Reucrendiifimi P. Decembris 1637. elaboratum ab admodum R. Ma^iBet 0* Mineru^ Kegem.TMatfj Afofiolici Magifter. Fr. In quorum fidcm his fubfcripfimus. nihil fidci Propterca dignum lu- & in nullo Lycheto infcriorem fe demonftrat.APPROBATIONES. &foIiditatc dodrinae claritatcm firmat.IoANNEs Gonzalez de Leon. JMPRIMJTFR. Fr. S.

ct 134 187 pluralitas 197 Vtrum in Dco fint trcs pecConx. yctr.vclaliquidcius. INDEX Diftindionum . ^dj. naturalitcr fic gnofci pofllt naturalitcr ab intcllcau dc omnibus ad primum cx atcribucionc ipforum cius fubicdum. Trinitatis r.vhic. fcibiiisa viarorc. : I veftigiumTri- fit caufa gignens vcl ratio gignendi notitiam adualcm. bruta. Vtriimin Dcofinc dua:produdiones. intcllcdus habcns fpccicm intcll'gibilcm . 1 07 feu vtrum j. intcllcdtus. 5. Vcrum Thcologia fic D ^gtf*/?. loi 4. ncc pauciores. n?KOLOGys.i. FUitu fm^m.£<»/. cflcntia diuina gcncrct. ri I s 1 pradica. Vtrum potentia gentrandi fitali- qaid abfolutom . D I sri N c ri o VL ^dft. Vtrum eflcntia diuina quoprodudo.fccundum q»am volunracioncm fit Vrrum Dcus fit obicftum naturalc adacquatum refpedu intcllcdus viatoris. fic per fe nocum. vcl iu fpccic . Vtrum Thcologia in tia. 8. 3 ibid. fpcciali illuftrationc lu- niratis.&fincera co- Vtruminomni 17^ taspofiiceo frui natu- naturalireraduintclligcndi. Vtrum Dco conucniac frui D 474 crcatura merooria proprie fumpta. 4J1 Vtrumaliqua vcritasccrta. . . vcl 6^6 gcneretur. An hacc fit Sftrittu fit ir. perfonarum. Vtrumvlcimus cogno- cis inctcatz. pcccator. Vtrum ifta fcicntia fit 69 fcicntia fubaltcrnans. fccundum vnam adus abfquc 6. %. . viaroris 1 1 finis. . j. ifto. Vtrum Dcus Pater genuerit Deii Filium voluntate. 1.Detu genui/ a/ttim vcra Deiu : 6it eft Pater .1 .&non fccundumaliam. 3 p4 parsintcllcdiua. pcr fc obicftum fruicionis Vtrurai fruitio fit Vtrum ratio- 7. Vtrum fine apprchenfo pcr intcllcdum neccflario voluntas eo fruatur. 04 habeactancum vnam au in ipfo fic aliquadiftindio .ad quani poflit 7. III. Dco canquam dc fubiedlo primo. Dcus. N c ri fruibilicacis 386 primum cognitum pro ftatu f. 1 Vtrum in cncibus fic aliquid adu cxiX. 133 An aliquod infinicum. fc fic fcicn- vcl fubalccrnaca. ^dft. t Vtrum ifta Deum. <5. vel proptictas 684 Patris. Litt. 57* 1S4 vcldelcdatio cius. 1. 4. 40 Vtrum Thcologia dc fit Sl*i*fl' i.& t. & €xj D I sriN c rio I.Later. fic finis ncm. 4. An tantum fic vnus Deus. 6j Virum Thcologia fub ahqua racionc fpcciah. fufficicnier tradica in facra fit 300 D I SriNCriO ne naturali Vfrum ibid. Vtrum cum vnitatc cflcnti«fl. sri Ncr 1 ^oo in parte intclleaiua . 1. . fiuc an Deum cfte. /'^^J cognitio rupcrnaturalis ncccfTaria viatori ^dJl. Vtrum viator. fit dc Dco 4. & Qu^ftionum libri primi Sententiarum. fit X99 obie- vcl ipfe intcl- lcdus. 113 ftcns infinicum.Vttam Deus Scripcura. DUTIN .vnic. Vtrum vlcimus t. fic Vtrum principalior caufa notitiae & otnnia fruantur. y. nonpIu-9 rcs.&vcrum 4. & 3 . .fit dum in fc II. 68 fit Vtram Dcus raliter 3. «^'A '• SvI^^wIf Trum hotnini pro ftatu ncccflariu ali- quam dod^rinam fu- ifto fit pernaturaliter non rari. Vtrum 6it 609 in mcntc fit imago D isriNcrio ^dji. id cft. 9. Vtrum X. 674 DISriNCTlO FIL ^dft. priorem elicitus a volunta- te. plures. I.nec infpi- atcingerclumi- ftarc poflit in ali- Vtrum Filius generctur dc fubftantia Pa- ^49 tris.

709 fit Vcrum aliqua crcacura fic fimplex. fummc fimplcx.vcl minore. aeterna. 988 D ISTINCTIO 1.vnic. ad creaturam. i. ejfe corrum- Vtrum propric nu- in Diuinis dicac 1. cflcntia charitatis intenfa. & fc- ^Aft. ^itfi. 947 charitatc maiorc. Vtrum Patcr. DISTI NCTIO XVII. tus. commune fubftantiam. 719 Vcrum decur in Dco tliftindio pcrfcdio- num cffcncialium. ftens.i. ita quod nulla rcalitas eadem numero mancat in coca charicas prxcxiftens fit »079 DISTINCTIO r. quaeiibet petfona diuina D I ST I N C T l Patri fando. perfonali per rclationcs fecundam perfonam.6 D Fili) in D I STINCTIO Vtrum Vtrum quxlibctpcrfonadiuinafitin IX.Vtrum Dcus nomine DISTINCTIO vt *. Vtrtmi Dci ad creaturam 1188 pofl!ic cflc ibid.vnic.Vtrum %.vnic. principium vnomodo 66 di- 9j^ catur deprincipio fumpto pcpfonaliter. aliquo modo prxcedcns omnem aftum intclledius. Vtrum Spiritus fandus procedat a tum fandum inquantum vnum vera fit DISTINCTIO ^dft. vcl pcr aliqua abfoluta.4 fpedu bonitatis in Diuinis dioadualis. 4. D I STINCT l Vtrum perfona fecundum qu6d D ISTINCTIO XXIV. quod manct in augmento. fic incclle- ''jf Vcrum Vcrbum 5. ^<efi. ^afi. eft X. geni- 895 ^tufi. confticuatur in ejfe perfonali aliqua relatione pofitiua ad ^tefi. DISTINCTIO XII. dum magnicudinem.vnic. fit alio modo ptincipium adiuum re- 4. Vtrum Spiritus fandus producatur per modum voluntatis. ^^fi. 9v8 958 Vtrum habitus fitprincipiumadiuum refpeduadus. fit Vtrum ^dft. rclacio rcalis. Vtrum prima perfona innafcibilitas fit j^ proprictas confti- tutiuaprima: perfona: in Diuinis. Filius fpircnc vniformitcr D ISTINCTIO I nominabilis ab aliqua crca- IOJ4 Spiritui 874 Spiritum fandum. nem 094 1 XXVII. nominabilis aliquo fignificantc cflcntiam diuinam. 8 5-7 VtrumfiSpiritus fandus non proccdcrec .Ytvhm XXIII. &: arquali . dicat pra:cisc aliquid originis. DISTINCTIO ^<e/?. Vtrum Verbumdiuinum in Diuinis dicat proprium perfona: genitx. 750 j. 83 ^ XI.inquantum virtus. cundac intcntionis. %. &: mictacur. X.poflct ftare diftindio realis ipfius fint a:qualcs in potentia. Vtram 3. tota Dco dicatur aliqua fclatio ex temporc. alia.Wttxxtn Deus aFilio.1 Index Diftindionum.vcl inquantum aliquo fit XXII. €.cum noua inducitur. i. Vtrum Vcrbum creatum D ISTINCTIO Vtrum 1085" XXVI. dicat rcfpcdUm 113^ DISTINCTIO XXVIII. fit I J^^y?. . . y.vnic. Vcrum in adu. gcneratio Diuinis. i. Vtrum folus Dcus fic £>UAft.vn'tc.Vttum 1 XXIX. Vtrtim pcrfonac diuina: confti- 92. I.Vcrum neccfle fic poncre charitatem crcatam formalitcr inhxrentcm natura: bcatificabili. Vtrum Pater. 9J9 Vtrum habitus moraIis. 804 iromutabilis. pcrfonac finc sequalcs fccun- D IS TI NCTIO ^^fl. XXI. Vtrum conueniat Spiritui fando . II z. 817 Patre. XX. Vtrum r. . rill. oj I fit dicit aliquid prin- modo di- hjic. Spiritus ^dfivnic.vnic.i. merus. XIII. ibid. &: Filio. & fimilitudo. Vtrum idcntitas. Dcus D ISTINCTIO XIX.vcl rclationem. Sluxft. o 17 i 102. mittat. D I SriNCT I ^<<j?. Solus Pater : 1041.& SSf fandus DISTINCTIO XIV. Vtrum pcrfona patur. Deus. & Filius fpirent Spiriftindi. Vtrum tres pcrfona: ^dfi. DISTINCTIO 864 cipium.Vtrum dc de potcntia ad adum.vnic. ^xft. XVI.i. XVIII. IS Slujtfi. 1071 D ISTINCTIO ^Uftfi.vnic. ibid. ^itfi.vnic. YttKxm Donum dicat propriecaccm perfonalem Spiritus fandi. fit I. 3 Vtrum tuantur in vifibilismifiio. 1 000 i8j DISTINCTIO XXX. lojy TIN CTI O Vtrum ha:c z. Filio DISTINCT 10 XXV. 715 Vtrum Dcus fic in Gcncrc.vnic. a Filio. D ISTINCTIO ^dfl.Wiinm ingenitum fic proprietas ipfius Patris. aliqua XXXI. XV. tura. ^dfi. illud pofitiuum charitatis praccxi- & notionalitcr & fumptoeflentialiter.vnic. 5. 983 charitas augeatur pcr cxtradiopartis noua: .vnic.

vnic.86 Vtrum Deus habcat notitiam dc- '371 DISTINCTIO XLVL ^iji.vtrum omnipotcntia infcrat immcnitSc fitatem. Dcum naturah ratione. 1141 £luit(i . hoc c{l.44 Vtrum creatura inquantum eft fundamcntum relationis sctcrna: ad Oudjl. . arqualitas nntrclationcsrcalcs in iti ^<f/?.vnie. cx hoc quod cfl: fub tali vt . quamab 13 yj» Dcus ipfo poflJit facere alirer qrdinatum eft ficri. Vtrum 1335 DISTI NCTIO XLII. 1350 XLIII. 1191 D I S TI C T I O XL. N fc 1114 Spiritu fando. DISTINCTIO DISTINCTIO XXXr. »2. Vtrum prima ratio impoflibihtatis rei fiendx fic cx parcc Dci.infcrat ipfum cffc vbiquc fecundum cflfentiam. Vtrum fcientia Dci dibihum fit pradica.vnic.vnic. 1 DISTINCTIO XXXVII. Vttnm pcrmiflTio diuina adus voluntacis DISTINCTIO XXXIX. cc rci fadibilis.vcl ex par- alia a fe. D/STINCTIO XXXII. Vtxvxm voluncas humana fic bona moraliccr. Vtrum ab aeterno Deus voluic rcfpcftu fa12.V txxxfci res. Sluitji. 1568 D I STINCTIO XLV. An pcrfona fit idem cum clTcntia. DISTINCTIO XXXVI. J^xfi. Vtmm dam- pracdcftinatus poflit iji^ nari.vel reprobationis.vnic. DISTINCTIO XLVII. & Filius diligant I.Vtrum Dcum cfle pr<jfentcm vbique fecundiim potcntiam. Vtriim fitaliqaod roeritum prx- ibid. Vtrum Patcr fit fapicns fapicntia gcnita.vnic ^^/i. D I STIN C TIO XLI. DISTINCTIO XLIV. cognofcentcm habcat verc eflentia: . XXXIV. DISTINCTIO XXXIII.vnic. Dco. ^xji.vnic. Vtrum Pater. i. ^dji. ^teji.vnic. £ludjl.vt quidditati- uc cognita.vnic. 1 3 9 i TABVLA .vnic.quandocunque conformatur diuinsc. 116 rcfpcdu. SlujtJivnic.vnic. ^d/i. DISTINCTIO XXXVIII. ^ diuinse. D ISTINCTI ^udiji.vnic. quantiim ad omnesconditioncscxiflcntiz.vnic. Vtrum voluntas Dci »3^4 bcncplaciti fempcr implcatur. deftinationis.Vtmm Dcum cflc omnipotcntcm poflic probari afternx in adomnia Deo fint relationcs fcibilia. fit aliquis '3^7 DISTINCTIO XLVIII.&C Qu^ftionum. ^nji. ejfe terminatam omnium. ^ttJi.

1 In Diftm^. Vtrum cfirc donum fit propriccas Spiricus adione habentc tcrminum produdum. 63.i3 augecur charicas per cxcra- dionem partium. « An An 3.34 refpcdum rcalcm ad 1005.].11 pcrfonx habeat necef- fariam conncxioncm 541-» nis. 16. quo 549. 1 66. 6 .16 An An looi. P. 1 5. 5 An adeamdctur mutatio.^L. i.10 R. zj.16 intclicftusconcurratadiucad 10.vnic. 9. o ibid. An fit qualitas ncm.i^ 1058. An vidcri poflic vc immenfus.l 919. 1180. An mifllio vifibilis oriatur depcndentia intellcftus ad phantafmata.num. faciac vnum per fe cum & cfifencia. i^. 1 7 qu&ft.(jimjl:6.1 z8.r uinis. An 6. ll. 19. In Dtftind.8 mmo per cam cum per gratiam.qmft. a£lio- 560. 99i-'9 fandi.15 miflfas eft vifi- In DiftinB. dii- 92>5. V^NAM . F. qua ipfamct 1 3 14. pofljt produci a folo Dco. doftrinafupernaturalisnccefraria ho- mini cjM&ft.i An Deus creacuram. i6. ^^^^ ^^fi. An Patcr & Filius vniformiter fpirenc Spiritumfandum.16 prima pcrfonalitas habeac radiccm a qua cmanec. 8. mifiione in- biliter. pcrfo1 3 0. In Trologo. Vcrum In Diftm^. ii. .t 1 mtellcdus pofiltintclligcre per intcllcdionema folo Deo produda.1 in 7. ibid z dicac In DiftinB. An 1 5. An . 885. y6<. DtfiinB j. 5^9-ii 570. 17.u (int notac/eu figna credibilitatis noftra.ii. 5J8. mifiio vifibilis conucniat Spiritui fan- uifibili confijrucnturfpecicsintelligibilcsccf- An 1 ].. 11. illara.Quomodo 14.j euidentcr vcra. An %.^vnic.1 fupernacuralcs crc- In Diftin£t. i^. 1054. H9-<> non prodilda pcr 930. fint yp^io fit fufHcienter tradita in facra Scri- ptura. cjmft. In 10. confiftat partialiter auc totaliter in An per intelleftioncm producatur Verbum mcntisdiftindum a qualitatie. 4. II. An Dcus 563.5 cfmft. auc in alio quam in intellcdu.Quidfit mifilo conucniens perfonis y6. fanrc intclledionc. 566. myftcriorum pag^ credibilia.5 fic nominabilis a crcacura. Angratia& habicus cntur. Quomodo efifcncia 31. fidei. y6 y. confiftit. TABVLA QViESTIONVM examinatarum in Supplemento ad primum Sententiarum. An do. cjmft c^mfi.14 An pofiit intelledus poni cxtra omne fubicdum.Quotics Spiricusfandus confiftit ratio formalis intellcdio- yyj. An intclledio confiftat in aftionc fine terprodudo. 18.. rclacio confticuac primam nam. r diuina dccorminatur ad primam pcrfonalitatem. 1 178 .\%.i6 i myfteria noftrx fidci fint cuidenter i. Vndc 1.i6 . in 988.Anproduaiodcturadillam.

F. h tatum ExHiIario in frincipio \o. y S P E R Primum librum Magiftri Sententiarum QV^STIONES EXACTISSIMiE. opus vltra vircs noftras agcrc fumpfimns prac- confummationis fiduciam . ciufdcm Ordinis. CMt. rcddcrc profcffus cft. fupcrcroganti cnnCtd. in freamio.M. vcl po- 5. aducrsus crrorcs carna- Dauidica: turris clypcis munirc. lib. Cum TIT. uirc flagitantium : quas bigas in nobis agitat Chrifti charitas. fcd dchortatur infirmitas dcficicndi domus Dci.lO. atquc animalium hominum .f ardua fcandcrc .i\ut mittcrc.] [ Quamuis non ambigamus omncm humani eloquij fermoncm calumnia:. [Quo inardcfccntcs. ORDINIS MINORVM. F. tiusmunitamoftcndcrc.g LHC.de Tri- . laborilquc mcrccdcm in Samaritano ftatucntcs . ac ftylo nos fcrco citMto. Profcflbris in Collcgio Romano Fratrum Minorum Hibcrnorum. corum [Non valcntcs ftudioforum fratrum votis Ex codem in Chrifto laudabilibus ftudiis . Sacraj P. fidcm noftram lium. T RO LO G FS Vpientes ^AGISTRL aliquiddc pcnuria ac tcnuitatc noftra cum paupcrcuk in gazophylacium Domini Luc. ] : quam vincit zc.^b nccnon & Sacramcntorum Ecclcfiafticorum pro modulo intclligcntia: noftra: notitiam tradcrc ftuduimus. Ifidori "Brixtenjts. Mart.Ex Augiid. iurc rcfiftcrc . Tom.ioanniYdvns CO T DOCTORIS SVBTILIS. . S I. Francisci Lycheti Ordinis Minorum oltm Generalis MimBri.acThcologicarum inquifitionum abdita apcrirc. Ioannis Poncii Thcologix primarij S. Dcfidcrium hortatur proficicndi lus . Hibcrni. qui prolatis in curationcm fcmiuiui duobus dcnariis./olingua. AuguH.atquc coniradi(5lioni smulorum fempcr fuiflc obnoxium quia diflcnticntibus volun: Scoti oper. V. Dclcdat nos vcritas polliccntis: fcd tcrrct immcnfitas laboris. de Trinit. Commentarijs Et fupplcmcnto R.

. quia fidei defedtionem fcquitur hypocrifis m verbis pietas .4. omni vcrborum mcndacio impiam rcddunt : falfa. veritati vel non intelleda.^. i. prasmifimus. vt cum omne didum veii ratione perfcdum iit. in laborc multo ac fudorc.fub nouello fui defidcrij dogmate aliis ingcrcntes. Intcr veri namque aflertioncm. Quo. mendax: vt quam amilcrit conlcicntia iplamque Imiulatam . Vtrum cognitiojitpernaturalts necejfaria ^iatori^traditajitjitjjicienterin facra Scriptura f Terttum [JeSiat ad genus catifr materialu : e^T.cui brcuitas. verfatur vcritatis quasftio contradiotorcs. [ In hoc autcm tractatu .^. fit pietatcm. tempcrato intcr vcrumque moderamme vtentcs. nec dodlrinx ftu- fed his quas fomniarunt fapientia: verba coaptare nitun- •. quot habet quacritur facilius occurrat. & impietatis error obnitatur . [Non igi: Ex Aiiguft. fed defideratis . vcl ofFcndcnti. & placiti defcnfioncm pcrtinax pugna cft dum fc & vcritas tenct & ft voluntas erroris tuetur.vcl multum dodo ^^^^^^ impigris multifque indodis . fcd ab ca ad fabulas conuertentes auditum. non a paternis difceffie limitibus. Horum igitur & Deo odibilem Ecclcfiam cuertcrc.k fiderare placita dodrinam coaptare .Ttm.in quatuor hbris diftmd:um. Vtrum ^ Deo tanquam defubieSio primof ^artum^ quintum pertinent ad genus caufefinalis : er eji quarta qHtfiioyFtrum Theologiaftt praSiica ? ^tnta rvero Theologiajit de qaxiiio. appofitis corum teftimoniisj non fit ncccffe qua^rcnti librorumnumerofitatcm euoIuerc. rationcm fedlantcs quos iniqua voluntas non ad intclligentiam vcritatis. fidei fanditatemcorrumperc moIicntcs:auriiimquepruriginem. aditum dcmonftrandx veritatis complexi nec periculo impix profeffionis infcrti. j^ ^ fuperftitionc. inter quos etiam vidcri fuperfluus : cum & mihi fit ncccfrarius:] breui volumine complicans Patrum fentcntias. : .] Matth.titulos.eji quxBio .ltm. diflcnticns : filiis .b .a ficie. aut complacct. fed ad defenfionem placentium incitat non defiderantes doceri veritatcm . qu^e vtinam tot habcrec inucntorcs Vtautem quod . hoc ftintecompegimusjcx teftimoniis vcritadsin jcternum fundatis.] . *" leTrZ" tur debet hic labor cuiquam pigro. quibus fingulorum librorum capitula diftinguuntur. .« quoquc fit animorum fenfus .A diffidcntias tatum motibus . PRtEFATIO SCOTI. ac voluntatis inuidia rcfultct quam Deus fa^culi huius operatur in illis Ephef. placiti : : i.4. tamen dum aliud aliis aut videtur. quod quasrirur.viperciE dodrinajfraudulcntiam : prodidimus . Sicubi vcro parum vox noftra infonuit.a rum profeflio cft magis Coiofi. Vtrum ex ordine adpraximnftadfinem^dicaturperfefcienttapraSiicaf QViESTlO .qui contentioniftudentcs contra veritatem fine foedere bellant. quam doccnda conquirere ncc docenda dchabcnt rationem fapientia: . QaJ"q"e examiiuti•**• ^^^^^^010 Irca Vrologum hutm primilibri Sententiamm qu£runtur quin'^'^'^^^ ^^ necefjitate huiuj doSirinnt e^* JpeSiat ad genus "^^^^^^^ cauf^ ejjicientis O* qujtHiOi Vtritm neceffarium Jit homini pro ^ ^^vA^^^ ^^*^' : : Jiatu iBo aliquam ejl do^rinam JJfecialem Jttpernaturaliter Secundurn Jpeciat adgenus caufat [ormaiis : ZS^ eji inSjf>irari^ quafiio .Tim. non folum pium' ]e(3:orcm fed ctiam Iiberum corredorem defidcro maxime vbi profunda vt Ex eoclcm hco fUpra : .d i. hi quo maiorum cxcmpla dodrinamque repcries in quo pcr dominica^ fidei fynccram profeffioncm. dodrrinas inftitutis .Prologi 2 1 Cffr.j.i. qui dium impendunt tur non veri fed non rationi voluntatem fubiiciunt .atque ora oppilarc (ne virus ncquitia^ in alios cfFundcrc qucant) & luccrnam vcritatis in candcvolumen Dco mx- labro exaltarc volcntcs .ofFcrt finc laborc.

fid/f. diecndo quod potentia intellcftiua fit cx fc proportionata omni cognofcibili.^fi. Patct ctiam pcr rationcm quia primum obicdum dicitur .qu6d homo C\x. quia ficut adxfic . cundum omncm modum & indc. : .Po/?/>^f in terrii vifttiefiy cum homimhtis conuerfattts eft fcilicet quando rradidit cam quoad nouum Tcftamentum. fic Omnis pocentia ^ habens aliquod compro primo obicdo naturali.Qujeftio V civ Vtrum T S i£ I I. crgo.c. Ens. PrTtcrca Baruch j dc fapicnria dicitur Non ef quipofit fcire vids eiits :fed quifcit imiuerfa. .MetMphyf.ftio 2. . Titultu jut- NecelTitiatn ad ohie~ Ciim ergo non fit proccdcre in infinitum i. cc flltate abfoluta : . pro ifto ftatu (qui eft ftatus viar) tudinem . Probatio confequcntiaj. coin. Probatio minoris. Anteccdcns patct. . . ita indudiu^ obieAis primis. ergo. id eft.i.ad Titnoth ? in fine.autfupcrnaturale: ficft na^ turalc ergo totum cft improportionatum obiedo primo fi fupernaturale crgo potcnPrxtcrea ' .cap. Titulus huius quzftionis ficdcbct intelligi Pofito.& fincm carum confcqucndum multo magis non deficit in neceflariis potentiJE fupcriori. &: aliis contentis fub illo & .t/^»Banne$^«»i.i. . &:c. A uguft. Miyron. . an fit I F S. i z. tjMaJi. Vbi crgofaluatur excedcrctur a potentia id cft . i & x.im. ficut in obicdum naturale.i.Btccon. &c. naturah intelledm ? attingere lumine D. Auiccnna x.4rt. &:c. Scot. potcft in quodlibcc contcncum Prima DET V munc fub ad quam nonfopt . R. f.MetApiiyf.fif ipfi homini. neceftaria aliqua fpecialis cognitio yjjj natuiali attingere non poflit.& i6. Illudahudaut eftnaturalc. . . Text.Kichzid.x. imprimuncur in animam nec pofTunt manifcftari cx aliis fi autcm cflct ahquid ahud text. Mefaph. i.^.prtl. alitcr ncc excedit potenti. Patet. ab iftis primum obicdum ifta pofl^enc manifeftari pcr racionem ilUus fed hoc cft im.i^f Anima.^. vclit Catholici loquuntur. : fin. & de qua Sandi . nccelfaria talis cognicio ftipec- Omnis potentia. vt fic cognofcibih crgo oportct quod pcr aliquid ahuda fefiat ci proportionara. . Et fcquitur. eam efficaciter . pctenti*. tificari b .p. CO txfU- homini &c. quod non.^judfi.Metaphyf. & fincm confcqucndum crgo. : Ad oppofitum t. ~ rr r r crgodcnecelutatc luppolitionis.I. ad quam Intcllieitur o non & a dc ne- quia pofito quod vclic bca- Scoti oper. ad non ahqua cognitione fupcrnaturali pro ifto ftatu crgo ncc intclledus. quatum potcntiz non exceditur a potentia . t. : nihil continctur fub A X ratio iium. i ifudfi. ordinatus ad zrcrnam beati- guit .(vt naturalt diftinguitur contra/«/>fr»<»/i<r«/«.&c Prartcrca "*. optimc i ^.qwtft. Natura non deficit in ncccflfariis. . . : .Petihcr. O I. nottit eam crgo nullus alius poteft habcre cam nifi afcicntc vniuerfa.&: fc- in infinitum. . &: fi in impcrfcdis non dcficit multo magis ncc in pnfcdis crgo fi non dcficit m potcntiis inferioribus quantum ad ncccflaria cis proptcr adus fuos habendos. Omnis fcriptura diuinitus injpirata vtilis efl ad docendum itd arguendum. ad aclum fuum. i. . tia cft : improportionata illi .&:c. Patet crgo maior: fcd primumobiedumintcllcdus noftri naturalc. . Tont. oportct ftarc in primo. i i . V. quod cft adzquatum potcntix fcd d in tio rd- fumitur ab ohieHo adtjk. circa quod non poflct potentia habcrc adum non cflet potcntix adarquatum. natutalis. c. & quomod» fumtturhte.ti BafTolis . quiu percipi pofliti tah pocentia. M M E N TA R TRVM I. : .cft cns inquantum cns crgo intelIcdus noftcr potcft naturalitcr habere aduui circa quodcunque cns & fic circa quodcunque intcUigibilc etiam circa non cns quia negatio cognofcitur per affirmationcm. . hoc quantumad vetus Tcftamenrum. : ^ . prolop. i .tto in aliis .& alij. . an ad ipfam adipifcendam . &: ita fcquitur quod Tertla fii' rnitur pcr aliud oportet ci proportionari.fcd cxcederct potentiam. . (jr ifraeldile^io fuo. hocquantum ad nccefllrarem dc fado fubdif Tradidit eam Tacob fuerofuo. . j. fthttit ab impropor- . . Ti.ili communi .^ i .ciHdfi.)poteft in quodlibet contcntum fub illo.qHdfi.4j. homini pro Jiatu tUofu necejfarium aliquam doSfrinam * Jbecialem fupernaturaltter tnfpirari I . I .&:rcs prima imprcffionc 4 Meraph. .i^rt.de Trinit.cap.fi aUqua tahs dodrina fic ncccflaria. poflTibilc . & ^.potentia non potcft inaliquid aliud . fMrnitur a flmili. .Thom. & naturalitcr. cognofcibilis quarc.Metaphjfjf. : aliquo cflet ratio cius.& naturah. 3 : pcr (c illo. . quia potcncia in puris naruralibus eft improportionata obicdo.&: tlonepotenfic tia Tcxt. Hoc patct pcr cxcmplum de primo obiedo vifus . Primo principaliter ar- Quia potentia habcns aliquod commune pto obicdoadzquato. fenfus indiget .qMfi. &: potentiis. : tatmr. hoc cft. .

arguatur vt ptKis mum enim ccftus in infinitum Jitct arguit tiuc : argumentum pet i pmnem : fectjndum Si . non requiritur aliqua cogniiio merc fupernaturalis fcd loqucndo de felicitate . . Phyjicam. nas fupernaturali & narurale in- proportionata Auiccnnami. 4J. Confirmacur 4. portionata omni coenofcibili Secundft principa- 7>r4tere4. Ethic. Secundum nonfunt ponendafcientis fpecuUtiua. Patct pcr .yl J^ns& res prima imprejfione imprimnntttr in anima. & auc Si .& Thcologos.remif$c fcnfus cx puris naturaiibus potcft in pcrfcdkioncm .fi ali(]Ha.ura. .Prologi wio talis tcntia tum communis cuius . . & huiufmodi. & &: .cemment. £t arguic ibi Philofophus a fortiori .^.CMetuph.fi pcrnihil in na- turapoflec rcduci ad aftum^fcd incelleftus poflibihs cft pocentid pafliua & natuira- refpedu quorumcunquc incclligibilium ergo corrcfpondct fibi ahqua poccntia adiua naturalis fcquitur crgo propofitum. erit pro- & fccundum om- fcilicet .' phorum tarocn ( fi dcficict Iniftaqusftionevidcturcflecontrouerfiainter pcr- iri ergo videtur . naturale eft & . \ r« TN ' P"""" -^ ateu O" ' ifta Xenim qqacftionc videtur cfle controucrfia intcr Philofophos. de ^nima . pcrfeftionum fupcrnaturalium Diccret ergo Philofophus. Sifecundum . ( de qua San&.18. Et . qaia torum eflct impro- nera modtlm cognolcibilis minori affirma- illo alio fupernacurale.- %. vunt. fapernaturale fi primum ergo rotum. arguitur : $i talis quia potentia cognofcibili . piini nccciTaria pro ifto ftacu rcrc cx ex diucrfis locis. fruitionc eiufdem .icc. tunc quasftio ha- &tuncquxro. com- text. obie6l:o folute & illud aliud) eric improporcio& fic per aliud fiet proportio- ni ci improportio- o. neceflario fequi- ab eis canquam a caufis prioribus adiiium autpm rcfpedu omnium intclligibilium cftincelledus agens. ^ Mathematicam^ acquifitas: necfcientii pra6lica. homi- quam Catho- potcft acquiri ex caufis mcrc na- turalibus. necefl*ariam poflct acqui- Ad hoc adducitur fimul audoricas.qu6d nulla eft cognicio fupernacuralishoPhilofophi pcrfcftionem nacurx de Anima & intelle£tuspofibilis eft . fi natura non Phiiofophos. pcr illud 3 (^uo pafliuo debic^ approximacis quia non dependec cflcntialitcr .afortiori tia pcr Phiio. oW^tum eft tale : fcd cns ^dsequatum obieftum tcllc^usnoftri. & & .fen/kt. Primo ^jf^ ^^^^ ^ji ' Adiuo fed quod omnem nociciam fibi adionc caufarum ntcuralium.c. & . Opinio Philofocft . ^^^ naturalcm & bilc . primum. Ariftotelcs la cflet di^BcuItas dinarur. Et hic nota qu6d fi vltima perfcdiio hominis confifterct in fola dcfjcir in neceflariis in impctfcftis non orbata fint mult6 minis ) .aut illud aliud eft naturale. vircuce nacurali iftorum poccft fcqui adus intclligcndi . I^^aitcrea * & 6. ) nul- fi Philofophi teneant ab- quod omnis cognitio neccflaria expcdtant . nec func impcdica vt pacec crgo tur aftio . ( fci- ta. . ta . Tcxr. ^ intelle^us pojHbilis fafiuum (jrfunt froportiona^ non imfedita rejpedu omnis intelligihilU. Tertium.&faBiuasa((^uifitai. Tcncnc negant perfedioncra fupernaturalem.fophum }. intuitiuciihrensc. lofophi j. Et non fit procedcre in infinitum .prater Metaph. H O C S .c^ nitmUrutn rettliHm. racio Phi- quod inteUe^us agens eft omniafieri. diuiditur fcicntia fpeculatiua in Mctaphyficam .Mct.ergocric i & bet difiicultatem.cft ens. lici . doftri- auc oportet ftare in primo.ccx. frohatur tribus mediii.fra- Trimurn.Mcraph. c qosro de portionatum obiedo. ratio. Xhcologi vero cognofcunt dcfeftum naturz neceflicatem gratiac. tellcaionis. Qranipotcntiacpafllusc naturali corrcfpondct aliquod adiuum alioquin vidcreturpotcncia pafliua eflc fruftra in nai.Metaph. quod omnis notitia ncceflaria ad vltimam pcrfedioncm hominis cx caufis mcrc naturalibus potcft acquiri. quod natura non tigit fiuiirift nee deficit in necejftr^s.deCcela. quia intclieaus pofllbilis naturalitcrappcciccognicionem cuiufcunque cognofcibihs naturalitcr ctiam perficitur pcr quamcunque cognicioncm ergo eft naturaUter rcceptiuus cuiufcunque in^'^ : . cns. L V I M. ^d quani or- fe^is fpeculatione abftradiua fubftantiarum fcparata- : rum ( de qua d P.rtttrea.i loquuntur : ) quaz eft in clara vifione Dcitatis . 0- iMA- ^((miz" nacuralc . cap. abftraftiuc. . quod fcilicct . eft nata poinquan- illud poteft percipi k . quod intellcdus naturalrter pofllt in omncm perfcdiioncm . quod patct i. quia ponitat improportionara .& Theologos. : Text. Phyficam Mathcmaticam. Patet confcquengo. t. Ex hoc arguicur fic: . pafliuum cft intelledus polTibilis ha:c funt nacuralicer in anima . nifi : & i & . ad quam ordinatur j cr- Sij fiet . hoc cric ^ut licct potencia natum . : o. . Sententi» Philofophorum negantium omnem do&rinnm reueUtam.5cc. intelleSlui agens eflaiiiuum . &: . cap. : rcfpcftu cuiufcumquc in- ^clligibilis. quod immediatc imprimitur in ani- tali pct aliquid aliud fic fic aut . intelleftus. poteniia intcllcdliua fit cx fe pro- dicendo qu6d ma. nacum. text. doArina Tcrti6 principalitcr fic ncccflcria. . vbi tficic non impedicis . : : improporrionata obiedo fic fic fiet per aliud proportiona- erit & i quia ad illam acquirendam. volcnti acquirere fcliciratem . . Minor patct .^ : omniafacere & naturali . naturaliter intetligimus prima frincipia : ergo (^ ornnes conclujiones.necpe/fHntmanififlariex4ltfSicommani(S. . vbi ait . ^er aliaspraSiicasaiiiuas . Eccxprobatione huius ibidem non videtur pofll.

quiaagcnscft omnia facerc. mi ergo quando diftribuuntur .& vnw. nifi ex intelle6lu ptincipij .& k quia diftat dc opetc extr^. in qui- bus vittualiter includuntur omncs conclufioncs fcibilcs ergo naturaliter pofTumus cognofccre iftam coT\c\\i(\onzm. in quibus virtualitcr includuntur omncs conclufioncs fcibilcs crgo naturalitcr poflumus fcirc omncs conclufiones iftas fcibilcs./n ifia <juAfiione..& pafltuodebitc approximatis non fmpcditis &c.coTn. ipfas poncre in modo. Et fimilitet Pradtica fufficicnccr cft diuifa xn Pradicam a6liuam'. . . intelligcrc conclufioncs inclufas in principio.rw i.ficuc Texr. clufioncs virtualiter inclufas in tali principio:fed naturaliter inteltigimus ptincipiaprima . : : Probatio primjc partisminoris.8cc. fcilicet ftientia rtrum Mathematicarum .8cc. : vt cognitio qui primo di- cctctiam adius impcratus in potentia fenfitiua Dodl. Tunc/lireopinamur vntimtjHodtjHe . . f Pr*terea. patccex definicionc Syllogifmi perfedi. pra(5tica:ergo non . c »• .% .Et ratio ftat in hoc:Intel- pctfict naturaliter Scotioper.qu6d naturalitcr cognofccns principia pcr fe noTa naturaliter poteft cognofccreomncs con- potens naturaliter inteUi^ere . AEliHumnaturale non . Probatio fecundx partis minoris quia tcrmini primorum principiorum funt communifli' . Tcxt.ibi Praterea^ g : &c. 1 culatiua. j.quia ccrmini primorum principiorumfunc communiflimi crgo iftos poflumus nacuraliter intelligere . Mathematica .in tjHarHm definitione MccipitHr Detu.Qu^ftio bilc plurcs habitus cfCc fpeculatiuos quo ad omncs parccs cius . tunc non tale pafTum efFe6lus per fe fubfiftentis. &:c. porcft naturalitcr cognofccre. . &intelledlus pofllbiliscft reccptiuus ea- rum.Et breuiter illacogni- tioqus dicflat de opcratione non tranfcuntc in matcriam extta . : cognofeimus . confidcratur 6c toto cntc iftis & in fc & . Cum dicit qu6d fcicntiaconclufionum ex non dependcc . temoto omni impedimento dcncccflitatc natuta: ptodu- dicatur matctialitcr & enim.text. : & Pofter.text.cum in potcftate fua. & pafliuum . y. & non fecundum accidens . fiue reciperc . i Priorum. Tcrtio ptincipaliter arguitur. quia cx Phyftcorum . quas natut alitet haberc poffumus. text.com. . fubftantialis.fiue Natura- dituf in & lcm Mathematicam . Hxc ratio ftat in hoc.vc pacet i.PoJlerior.(iueef- mificatoria fcftus dcpcndct ab adliuo vt ^ caufacfrci9. : omui fcientia fpe- . tiadacx .&omni uo natutali.&in adus 3. Anteccdens qnia fcicntia fpcculatiua fufficicnter diuiMetaphyficam.fcilicet. Minor rationiseft cfTentialis talis cffcdlus. communifli.tale modum natutae . Pradlica adiuacft cognitio .& A 3 figura.<J. vt patet ik i^.quas naturalitcr habete poffumus: ctgo. C t . cft ci nccefla- &c.(icut ignis produdlus. & poflibilis omnia heti . . : poccns nacuralicer cognofccrc principium. aftio cius fit Non eftde agente libeto fic . V. Et tunc quando minor aftufumiflue quando ptxmiflx funtpcr- intelligitur dedudtio tur fubmaiori . vcl fabrilis.^^"^maa nobis primo intelliguntur principia autem cognofcimus inquantum tcrminos *" '' i .6. \. Si vero cfFedus fic pcrfe fubfiftens. diciturpraflicafaftiua. virtutis.& poflibilis.Deuf eftTrinM. Theologia. vt diftinguitur conttafu- patet . . x. infcrioribus: & ita cxtcndunt fe ad quarc.8c fic dcaliis. quod eft . quia fcicntia conclufionon dependcc nifi cx intclle(ftu principij .qua: func neceflaria ad fcicnciam conclufionis.«/.d. .fi cft petfecftc citefFcfkum. quia intelledus agen$. natutalc. Pacec ergo maior fcd naturalitcr intclligimus principia prima . le^us potcft Haec ille.Ca:tera patenr.iua. &: cx dedudione conclufionum cx prin- Prarcrca & » .inquir.c.fed incclledlus agenscftadiuusom- nisintelledlionis refpeftucuiufcumque intelligibilis. &c. qus caufantur ab agentc vc : patet i-de AniTna.fed fotma.ibi : Philofiphm.Scc. Met. crgo principia prima poflumus naturaliter cognofcerc. j. euidenternecejfarim iCxgoCi^nnc\^'\2i\QXc\\\gwnz\M . quia in autcm non ficut I. Tom. illa vcr6 qux diftat ad opus rccipiendum cxtra. Pijyfica. &: fadiuis crgo fcicntix pradicx acquifita: fufficiunc ad pcrficicndum intcllcdum pradicum &c fpcculatiux acquifita: fufficiunc ad pcrficicnduminccllcdum fpcculaciuum.& fa<5liuam.c. dedudtione conclufionum ex principio. cipio .com. qttia nullius ejl inciigenSy vt appareat Tcxt.ACti.^i.. quaE e(l pats quz rccipitur in materia quam przfupponit adiuum. &C dedudio manifcftaeftex fc. citur a voluntateconformitcr tali cognitioni:li- approximatum paftb. refpcflii cuiufcunque co- guitionis .ci. pafliuo vt a caufa teceptiua. dcdudiocftcxfe manifefta.& aiftiuum requirat paftum in quod agat concurrit vr caufa receptiua .Dc his patcbit in quxftione vltima dc praxi. NaturaViHm & DiHinarHm. Ec ComAh\: Modi philo/ophite/peculatini /itnt trei. tresemnt Philo/iphit Theoric* .Dicit. . & \ dedudione ipforum. dicitur praftica aftiua. omnes conccptus particularcs clufionum j &: pcr confequens ad cxcrcma M M E N ITA R V S. num ficucpatcccx definitioncyf/r^.& Phy(icam. omnibus conccptibus diftribuuntur pro accipiuntur autem tales tcrmini vniucrfalitcr in primis principiis.Et patet litera. Et quod dicit c|uod aE}io non depeniet ejftntiali- ftat in fola a<Slione adlu virtutis .qu6d talisa£lio. clara. qux tantum diftat de ptaxi elicicnda. . Secund^ principaliterarguitar pro opinione Philofophorum.habcncur omnia.fiue contra aftiuum libcrum:accipitur qux didat dc omni ergo hic a6kiuum naturale pto a£tiuo agentc pec de neceflltate naturae. poflct cflc aliqua alia fcientia fpcculatina ab iftis fic ncc pradica aliqua alia a prafticis acquifitis adiuis. . Notitia enira conclufionis immediatc caufatut «inotitia ptin- cipiorum . immancnte pcrnatutale. ter. Scd in anima eft adtiunm ria aliqua alia notitia fpecialis JL 8c omnium fpccialium con- T^Rimo argairur ibj. Hanc probo . fcd vt diftinguitur contta adliuum a quac propofito.fic dcbct intclligt.fcilicet/iibjlatiartim. vt at$ do. 6^4rf.PoJieriorum:(cd.

auc fi noii dcccrminacc afteric iftam clfe fuprcmam nobis poffibilem aliam racione nacurali non conclulamen jy'^r' . . Contra hanc opinioncm Dodlor termini primorum tjuia : principiorum fitnt communijfimi In quibus fupplc. & ' 7* : : & damcondicioncsfinis . Hanc probo. .eft ncceffarium cognofccrc .tj. Primo. ficuc pacec per Auguftinum i.^. Etfi cnim daretur.. ficuc vidccur dicere i.c. vbi difFus^ expofui hanc matetiam. quod ratio naturahs ad probandum quod vifio nuda. Primaparsmi- noris cft ifta tuaUtcr includurKur les. modo . Primtm COncra ^ iftam pofitioncm poreft argui tripliciter.^»<ty?. lo. . .&: anima.i. Primum patct quia .text.fuper Genefim. . feparacarumacquifica. Et qu2 ponitur muha cxpofui i. principale. Minor probacur primo quia Philofophus fequens naturalcm racionem auc ponic felicitacem cfle perfedam.& certioribtti in certiora S jyodtor vt patct non e£e: fpccialiter arguit. Secundo probacureadcm minor per rationemi quia nullius fubftanciac finis propriuscognofcicura nobis^ nifi exadibus eius nobis manifeftis. tribus mediis fatis euidcntibus. omnc pcr fc agcns . Triplexco gmttonecef- Sccundo "" fic : Omni cognofcenti agcnti propter quomodo Prim6. non poffunc dctcrminatc concludi ratione naturali. Tunc fic Si n*turA t. i. & .Prologi & fic fcit id eft . id eft . quod omnia ifta fuffi- tio. qua: lunt ncccflariaad fincm.j. : : .nec cognofcimus incfte nacura: noftrie in ftacu ifto. Tcrti6. eft caufa notitiz conclufionis.via ex notioribut nobii. Vnde i Ethic. Secund6. quam C cffcc cranfirorium.. fui finis. &: fruitio Dci cft finis hominis camcn non concludcrecur. : mrgumetum ^rina fupernaturahtcr tradita. Iftas ergo . videlicct iitu eft <jui mtllitu indiget ferfeSlM . .Phyf.Prior. com.tex. nec omnes condltiones '""• .qu6d illa pcrpecu6 conuenic homini perfedo in corpore.com.vel naturaliter intelligere. principiis vir- dr de nuUo ambo eorum fimul. agcnti pro- quam expedamus .z.huius. agit proptcr finem ergo principale x. figura nem.Prior. cognitio omnium.m- pter vltimam fehcitatcm neccfiaria ayx\t. vcl crrabic circa nnem in parciculan vcl dubius rcmancbic. tropt^effind finem. An hoc intelligatur de cognitione confufa. fi nefciat quomodo finis acquiratur . impugnat fententiam Philofophoritm. fuo modo apperic fincm ergo ficut agenti naturali eft neceflarius c. V M. dubicando aic Si quidem igitur alittd aliquod deorum efi donum hominibui rationabile ^felicitatem Dei datum effe maxime humanorum quanto optimum. & Nonfctmsu naturaliter finenodrii.Pofier. v /• quodj . pto communiffma k nobispri- probat.Phyfic.& appeticus finis .&c . Hoc falccm ccrtum cft.6. non ad : SyUogiftHus perfe- hoc vt fit euidem /fiue eft ifta de prima. de propofitione per fe nota infrk.^^. /nnataejl.ica agcnci per cognicioncm (quod eciam 75eft pcr fe agcns cxfecundo Phyficorum^) ncccflTarius eft appccicus fui finis. 6. Trobatioficundd fartis rninoru.quam in anima feparaca . nonpofumus naturaliter habere notitiam omnium neceffaritram ad noflrum finem . "h & naturalitcrpof- fumus cognofcercipfampropofitioncm. Probatioprima partis minoris. r • i • nacurahmniccndo . Et qu6d fit caufa paietiquia inducens ftatim cogno- ra.^9. dift. quod cahs finis fic conucniens caH nacursc nullos aucem aftus expcrimur. feruencius inquircndus . Sed homo non po^°" tcft icirc cx nacuralibus finem fuum diftinde crgo neccffaria eft fibi dc hoc cradi aliqua cognicio fupcrnacuralis.x. & notiora.in cognicione fubftanciarum Cap. Confcqui eciam hoc bonum in nacura perfeda.de quibus vide i. <juia intclliguntur:\\ patet lit)c. vel conclufionisjvel pcr tranfpofitionem.vt patet rtatim cognofcit conclufio- .ex quibus cognofcamus vifioncm fubftanciarum fcparatarumcfleconucnicncemnobis crgo non poffumus nacuraliccr cognofccrc diftindc^guod iftc finis fic conueniens nacuras noftrx. Paccc ergo maior. Et hanc probat ergo : ijlos omnes conclufiones Probat iftam partem ex quod homini. & .&cc. nec njariai conditiones eius.Patet pet definitioiicm Syllogyfmi perfefti. partialis tamcnjSc alia partialis eft intclieftus.qu6d qux""• ' "-^ i ioli racioni i i . ficuc dicccur in 4. Secunda pars i minoris indigct rcduci ad alium fyi- logifraumjpuiapcr Conuerfionemprsmiftarum. Naturaliter intelligimui principia : : morum principiorum funt commumffiTni. ^'*'*^*^ lalemfinem. Secundo. vt ()atet C H O L I ftatu ifto . & . propccr qucm debec agcre. qui fequicurcognicioncm.6.q. quia naturaliter non foffttmus cognofce- refinem nofirum diJiinBe. & fimiles condicioncs finis neccfTarium eft nofccrc ad cfficacitcr '"«luircndum fincm & tamcnad cas non fufficit ratio naturahs crgo requiritur do- fufficeret : . Primo fic Omni agenti pcr co: gnicioncm neccfTaria eft diftin^fla cognitio. vcl diftinfta vide xnfii difi. ^*'' g Secun^ium . ne^ue cjuanamfunt fufficientia ad eius afequutionem. - • • • i i . nefciec quahrer . Ethic. neccfraria eft triplcx cogni- & quahtcr finis acquiratur.(^//?. . cx quibus oftendicur. Trior.6i. qucm debctagerc. .6. .$.propccr quas eft appecibilior.Sc (ic patet maior.quia omne agcns P^^optcr fincm agic ex appctitu finis & omne pcr fc agens ./^i camen pcrpecuicas huius boni eft condicio reddens finem appecibihorem . propcer Tcxt. : . quibus pofiunut mo i fcibi- ^uia terminipri- ifto }^x\i\c\^io:De (juolihet dicitur ejfe. : pofluraus cognofccre naturalitcr tetminos alicu- luspropofitionisper fenota:: pcrtradlans prxmiflas in dcbito . fit aUqua cognitio mcrc fupernaturaHs. Vide ihi iijl.appecibihus eft. tunc notitia prxmiffarum. dirpontatam .

.in 4. ^uat largitur Dem hominihm dignitu efi.dubitando fc ignoqualfter ncccflaria . homincmordinari ad claram vifioncm Oei. an cognofcat Eft neccflc. 8c te. hoc Omne agcns proptct finem aliqucm.ad habct crgo . propter qucm agit . fcilicet . Vel pofuit vltimum finem hominis .agit ex appetitu finis:mod6 nihil potcft agit. ac acquifthilit f>er ajfuetudi- FS. qua: via natutali habeti non pofllt. : : licitMjit res di/cibilu .vel ab ipfo appetcnfi eft cognofccns vcl ab alio dirigcnte ipfum ad talem finem . animam rerum. telligi . & tunc errauit. Saltcm aliaduo membrafuut immanifcfla non cnim potcfl fci- c^jcfle ri : tanquam contingcntcr acceptan&:qu6d ctiam illa fufficiant dcpcndct mcrc cx naturalifcr acccptatio voluntatis diuinx tis talia. vt per prouidentiam \ &:c. Et ratio brcuitcr ftat in : tx puris naturalibus diflinde cognofcere vltifinem . I Secundo probatur eadem minorper rationem. fcili* cet quod aptitudoalicuius naturz ordinacz vel aptxadaliquemfincm . efle oportet concludcre vianncurali . trft ilHfiiti- . dignavita ajtcrna. tanquam mcritonos . Cognofcimus cnimtalcm herbam eirc ordinatam ad talem finem . aftus aliquos in ordine ad ipiam . finc vltimo.comm. vcl ne diftindc A in cfficacitcr : &c fc. Ad propofitum quod . vt patebit infra dift. Hoc autcm non cfl: naturaliter fcibue . TA intfft .-nuUo Ariftoteles princcps non cognouit diftinde vltimum finem hominis. aliquam fubftantiam .j o.includit pcrpetuita- tem ipfius vifionis. fic ciara cft ratio Do6loris quia nullam opcrationcm experimur in nobis. Et pofito. £t ctiam quantum ad tcrtium. vifioncm.qui. dift. acceptante.eftin vifione claraDci. immortalem . &fruitionem Dei. Sequiturergo qa6dtunc Philofophus non cognouit diftinEle vltimum finem hominis .quia bcatitudo confcrtur tanquam pra:mium pro mcritis cius .propter quem agit : crgoeft ei nc- mum cefrariaaliqua cognitio fupernaturalis gnofcat diftindte vltimum fincm . €th cognouiflct . proptet qucm homo agit ftat ratio Dofloris quod fitei ncccirariaaliquacognitiodiftind^ade . ad concludcndam via naturali talem finero poftb tenemus vt probat Hzc ttT iMtiliii. cognofcendi aptitudinem ineflc tali fubftantiat . pro ftatu ifto . vt puta . fed homo. modo dubitaret. nififtr eft' rattentm. vt patet i. petfcijlifllmo hominis. fc : CO MME NT. Hic 1 Dodtor probat eandcm minorem per rationem fumptam ipofteriori . . vc PrAmuM **/'?«'""' "^"*^''"*'^ : videtur iquiainhoc crrabant Philofophi poncntcsomnia. & ac- modum fccundum cognofccndi . Sedhaectria non potefl: viator ratione naturali cogaofccrc. k I^Rima ratio eft ibi : Contra iflam pcjttionem. qu&co- quem propter Maior fyllogifmi patet in litera Oo(5loris: & probatio ftat in hoc . Probatio eft fatis clarain litera prsfupponendo vnum. &c. c^ cafum. qucm Deus acceptat tanquamdignumtali ptxmio &: pcr confcquens nulla naturali neccflltatc fcquiturad aclus noftros qualcfcunquc fed contingcntcr datur a Dco . AptituJhifm Tnnu- aliftii : nem aut alio modo adipifcendi . Probatio primi. Minor patet in litera Dodoris qua: fatis clara cft . natura. drc. Sc per operationem. vtfitfelicitas ab ee donata ipfis : maxime citm fitpraftantior hominibm.Phyficor.n ncfciat ifta ncccfiaria fufficerc. vbi dubitando ait Si quidem igitur . nec aliqua naturali rationc hoc probauit. non eft neceflc . & : . poteft.text. Dubitatut dc ifta : fola fide Omni agenti 3- cognitio diftindla DuHmm propofitione per cognitionem neccffaria cft : Priro6. Dico qu6d propofitio Dodoris dcbet fic in- ftinda vltimi . vt patet. i. In propofito . nifi prscognofcatur. puta ad talem fanitatcm inducendam. <//)?. & minor cft ifta Sed homo pro ftatu ifto non poteft cognofcere diftindc vlrimum fincm propter quem agir. j.qui3 fidclisagitproptervltimum fui finis.vcl talia. pofuit vltimum nncm hominis confiftcre in fola fpeculatione fubftantiarum fcparatarum . Si crgo omnium Philofophorum. Aut fuit dabias de vltimofine hominis . ad conrecutionem illius fc difponat. Finii nen ct- gnofeitur. & tem ineftehomini. finem. fit finis. Sc fcuitionem eiufdem. vt A .dupliciter cognd- . vt patet perillud i.quia (vtdixi) finis vltimus hominis.agit ex appetitu talisfini$:& debct intelligi de appetitu rationali. appeti. concludimus aptitudincm ad ridcndum de ipfo hominc. . Ifta au(^oritas fic exponitur ^ Commcntatorc.. homo eft agens per cognitionem 5c per fe agens. vcl per operationem talis naturz:ficut per adura ridendi hominis . diidnam circa hominem : autperfirtunam .Qu^ftio I.^9. fruitioneeiufdem. proprcr ignorantiam alicuius ncccflarij potctita finc dcficcrc.. quae funt a Dco immcdiaab eo neceflario.quod cfl: ncccflTarium. 45 & tamen non cft ei neceflariacognitiodi- finis . .circa ca. I ). . per quam arguimus talem aptitudinem incffc : ficut pcr cognitioncm diftindlam hominis .& completiuo . fi ergoagit propter finem vltimum. proptcr quam poflimus concludcre. vt patet ex Dodore in pluribus locis. non poted M. vt clarepatebit in 4. propter opcrationem ipfius.. -.A R I. Ibi enim Philofophus dubitando quzrit Anfe' cap. vt cognofcat diftinftc Vult crgo dicere. f>«- fci inefte tali ineflehomini tjua pertinent . Dodlor prxfupponit . vt Chtiftiani ponunt . qui fequitur cognitionem . dift.quafl. Sccundum probatutjqiiia fi ncfciat omnia ad ipfum fincm . . fub rationepropria. i . & hoc non apparct cx didis eius . fciticet k pofteriori . de neceflltate cognofcit fincm . quiatalisdecommuni iege non habetur vt patct ex Do£tote prafinti quafk. rarc aliquod ncccfifariumjnon cfficacitcr profcquctur illud. per formam propriam. vel pcrcognitioperfeftam d iftindlam talis naturx . qux contingcnter voluntatc diuina. fiagit percognitionem . iftonon poftumus via naturali cognofccre diftindlc . quia fi diftinillc. Ethic. puta ptopter fincm vltimum A 4 fruitio I.i. qu6d hoc concludi poQit tamcn loquendo dc fine vltimo . Idc6 pro ftatu & omittit iftum modum ad finem proprium . quod agcntis proptct . quodtamcn Do<fl. vtprobat infrik.hoc eft . ftat in hoc aat enim Philofophus fequens viam naturalem . .quoniam fifuerint hic res alitjua. quia agens proptec finem.ijMtft. concludimus ipfani ptopiicta- cm Sed manifeftum eft. vltra cipit & : & .

fub rationc perfedliffima.quiaoportcrerprobarc. fi cfficacitcr agit ad illam: non cognofcat in fe diftinftc. dequaSandli loquuntur: fcd loquicur dc beatitudinc in tffe vcre reali. inquirendum finem vliimum . quia non eirct adlu exiftcjis . quod cognitio diftin£ta primi obicAi in fe fit perfc^ioromni aliai& magis obicdlum efle pcr fc quietatiuum . 8thic. vt . : fic pater. 49.quaappctit illud fincm. Ciim fic . difi. quod dicitDodlor in tjMAft.puranefcirct dcccrmin. 6.appctitus noftet natutalis appctit fum- mam bcaticudinem fummc.i. nonerraflct . Patct per Philofophnm in proocm. vt probat Dodtor non eft ad impoffi- Dico. homo funt fubftantix pet adtus fuosfcitfenon ente pcrfcdliffimo .fupra ergo . etiam refpeiiu entu perfcEiiJfimi: fed naturalitcrnon poteft fcire fe habcreappeti- lum naturalcm . adhuc non fcquitur . non . &c hoc erit notum intcllcdlui. Secundo) fic fupponendo . concedo propofitionem Doquod inteHetim naturaliter potefifcire dloris. Vltimus non potcft cognofci ex aftibus.qu6d appetitus naturalis . difl. qu6d iniclledtus cognofcat etiam . : t. vt dicit ibi Dodlor. Ad tertium dico.lO. nifi vt vifum. t. . f unqiic crgo incelledtusnaiuralitcrpotcrit fcircvoluntatcm ordinari ad ens infinitum . Sccundo dubitatur dc 4- VHhiHtm. . fcilicet : jideffiBubiutn. noftct potcft fcire per tioncm fciat ncc obie«aum tcr agcre propter illius. Voluntas vult illud crgo. feraiiut. tfuos e}(perimur. £r pofitoetiam . Dico ctiam . Et fic licct illam & ratioDodoris. adhuc non fequitur qu6d intellcdlus cognofcat illum appetitum fub illa. fcerepriraumdiftindlc:quianecnospoflumu5COgnofceie.43. patet cx Dodlore in 4. Vnbiutff j.tjmji. qualitercumquccognitoin. ^c quietare potcntiam beatificabilem .& naturaliter ccgnofiit hec peraEim/uosi qnia data cognitionc cuiufcunque entisfiniti .6. Dico. lo. fi ergo voluntas . aElu dc elicito nift in ente infinito . fcd tantum per rcuelationem. vcclarc vifum . prascognito tcrmino. Primo quia Dodlor finis inprincip. necdubius fuiffct. a^us fuos fe naturaliter appetere illam.ire an fruitio fit vltimus finis. quod via naturali non potuic cogno(ko fic cognito. ctiam illuminati . propofitionc illa Phi- : lofophusfoli rationi naturali innitcndo. turaliter fcire defiderant ciica maximc fcibilia. circa illud pcrfedlum . diii.qu6d ratio concludcret.cognofcimuipotentiamordi- variadtale obit^Htn . vt poffit cfficaciillani. fincm vliiraum perfc0ntfi.in ^. cognitione formaliter infinica ergo nacuralicer appctit fic cognofccre . Terti6. & (€ttm togni- fruitioncmcflc finem vliimum. Si cnim cflct neutcr. quod imeHeEiM hahet naturalem inclinationem ad omneeni. vide ScctHtn 4.qu6d non intelligit de beatitudinein particulati .fcilicet fe habere appetitum . . dicitur.Prologi 8 . in parciculari tjf**^-^- jfpfetitut triplex. : Via ctiam namtali potuit fcirc . vcl dubius rc- manebit. quos^ experimur. Pofito raodo quod pct teucla- eft necefTe fcire diftinftc fruitionem Dci .^^. illum. Etcum dicit. eflct ad cognitionem pcrfedtiffiraam cuiufmodi cftclaravifio. Sicut etiam non fcquitur.&c in infinitatc primi non i quod . Dico . vt cognofcat diftindlc illam in thnt. Ncc valec dicere . qu6d fic appctat . an nc quod tamen non poteft fcire ex puris naturalibus . expcritur fe non quictari. vt patct lo. fed appctit aliquod bonum fummum vltimate quictatiuum : pofito qu6d appctat id in particuIari.^-.intellcdtus habet natuturalem inclinationcm ad cognofcendum ens infinitum. conccdendo propofi- titudo cftbonum perfcdum habuitctiamillam poncre in cnte perfcdtiffimo . ergo intelledlus tionesDodloris. intclligittir propofitio.difi. circ conueniens nobis.ijiiaft.opordctcrminatc fciat ipfam tet cnim .<^. vel ne . & commodi:obicdlum autem non beatificat. . <\\ioA pro flatu ifio ytantura . vt perfedkc cognitum .qu6d habeat naiuraleminclinalionem. quia non appetit illam fic in communi . idcm in 4. Quia Philofophus fecundum rationem honumterfeT naturalem habuit poncre . Et pofito : qu6d incflet ci talis appctitus naturalis.&c. Voluntas efl imfojfibiliU. Rejponfio. qui Omnes homines nacrgo maximam fcientiam maximc defidcrabunt :maximafcientiaeft facit hanc confcqucntiam . & araare primum. & pcrfedc . caciter quod . concedo . tfi neceffe fiire. nofcimus.adhucappetit cognofcere ens perfe(ftius . & efTe vltimum finem .ef^tnjit.quia oporteret cognofcercrelationcmillius appctitus tur ad ilhim finem:qua: cognofci quz terminanon poteft. vt diftindc. qua fic appetit & clarc .dc lege communi. §luemodo tentitudt afpetilur in fartitulari.Mctaph. qu6d vult. I. appctitus naturalis appctitillud & appctitus naturalis . diftindtecog- illum finem in qucmncc nos . tion crrairet. fed non potuit via naturali cognofcerc .vcDodlorconccdit in4. vel : licet fe non cognofcat diftindi^.dicitquod vltimtu finis dift. i.fub iIlaratione. Ad fecundum . 8c hoc cognofcit homo pcr adlus fuos qoia dicit Dodlor prafentit]H<tft.d. pcr qucm- adbum elicitum circa ens finitum. i. : naturalitcr fcit fe appctere peifcdtiffimum cns. 9' Dubitatur de illo.vel crra* bit circa vlrimum fincm hominis .& amore amicitiz principaliter amatum. non fcquitur .& illud eft cognofcibile. non poflct agerc ptoptcr ipfam. : fcliciiateni in tali obie- quia ncc nos ecramus (ecundum fidem. fi intelledlas via naturali poffet fcire obiedlum infinitum.^^. ad hoc . vt bonum 8. fc. Tcrti6 dubitatur de illa propofitione.& dico. ficut didum eft de voluntatc . quod non probatut viana- biIc. fed oportet probare. fom.non tft poftca necefte. quod tantum appetit illud . quodex hoc folo . & fic potcft cognofcere naturaliter.vt clarc vifo". quod dicit. Cum dicitut . vt clare vifnm. nefcit taracn an talis vifio poffit conucnire homini. qu6d maior pcrfedio eft in obie^o. cfle poffibilc homini: quamuis fciat.non tamcnfequitur. nec dubius fuiflet. Prima tamcn rcfponfio vidctur melior. non quiefcit. quia pofito quocunquc adtu circa aiia k fumma bcatitudine . quod intelledlus habet natura- lem inclinationcm ad omne cns . non concluditur illudeircpoffibilcilli :quiaetiam voluntas ^uitfi. tationc . Refpondeo ad primum .cuiufmodi fcparats j crgo pofle quictari ^ftiffimi fuum . quia beaXeatitHdo tfi cft impoffibjlipm vt amatum crgo ponendo turali. I Prologi. perfccrgo naturaliter fcit finein nifi in cognito : fibi naturalitet conucnite cx adtibus fuis. hoc clfcpoffibile homini. quia hoc cft firopUcitcr : impoffibile. Hoc efiobieElum heatificHmfub ratione perfeSHffima.ratione P^olHtitas neflra potefi vltimate <juietari . quod appetac illud naturalitcr. qu6d fi Philofophus cognouiflet efle ppffibile homini fic poflc cognofcere .qu6d oportcret prius probare illud cfle poffibilc. fruitio Dei fit vltimus Clgnhh di- fiinHM fumi' tur hi( pro finis. vt intuitiuccognofcibilc^tali potcntia.

non minus hoc cft poffibilc in propofito quia ncc minor dcpcndcntia eft finiti . Cuiitra. quod homo via diuinz vo1 7. falfa quse affumcbatur in finis cius cognofci demon- Jlratione quia. fi fciat parum duraturam etiam nobis rcuelato. cft pcrfedlior quimconditio . naturalitcr * cognofcibilc cft . Itcra *. vita zterna pcr obfcruantiamprsccptorfi. grapefe haieti* efifidelium. vel nc . duo nrgumentn contra eoi aUntn uit imPugnattonesper eptimam. cius finis.pojfe habere fidem .^ tionc naturz ordinatac ad ipfum. mcrc. vt patet gnum Sccunda ratio principalis qus eft ibi Secundofic:Omm cegnofienti agenti. Pofi- naturali cognofcerct vl( cuius tamen oppofitum prima rationc)adhuc cft ei nccef- faria cognitio.DonumDei haberefiJe. cx & patcc 17. ad cfiicacitcr opcrandum . 4.Rfjp»nfi». Ecpofito. fi fcirct cfficaciffimc moucrctur ad ipfum durarc tantum pcr in- Secundo modo non ita. . & naturalitcr cft cognofci4finis autcm cuiufcunquc pobilc . : quia communitcr acccptantis : haberc . aliad eft loqui dc finc vlti- & aliud. obicdum intcUedus cflc cns fecundum Auiccnnam . t. vitam xternam poire acquiri pcr cbfcruantiam prsccptorum Dci .Qu^ftio L & fincm cor^nad perpetuo pofftt eMuenire htmim iriHnimt . V I M. 4. cx 10.finit fubflantijtnon cognofcitur . : : : . Proinde inquit . finis (\ miod ino. quia non cft potcntix cogni- tiux improportionahs .c. in fc clarc vifo. vt aiia caufa par- patctexDoftore infrk communitcr pcc Dodores dift.ficut poffe habere cha. qu6d talis finis cft fic. fed . e(l nmpliciter appetibilis : ergo fufHcit iuntatis. Primo modo homo illum. Ji •. potcft : .Sed homo via naturali non potcft media huiufmodi coquia mctitura ordinatum ad talcm gnofcerc : : elicitur liberc a voluntate.naturaliter Ttjion. Si autcm ^ dicatur quod ratio concludit homincm naturalitcr poflfe cognofccrc fuum finem naturalcm . igitur naturaUtcrcognofcibilc Cm». probatum eft in fore.e.nift ex x^ihtu eius probatione minoris quia cx cognitionc naturic in fc. vt diffufius probabit infta difl. quia conditio per fc obicdi pri- timum fincm diftindc. quia vltimus finis ini . chacitate ad huiuf- modi adtum inclinantc voluntatcm. in corpore fed quod non ita efficacitcr quia illx conditioncs rcddunl illum fincm appctibiliorcm. C H O L duas rationes inftatnr di. confiftit in fola •ccepratione . & dclc£l:aiio . Sccund6. nifi fcirct & homo ex illum dari tar. vel fic dens. qaia nunquam aliquis agit cfficacitcc proptcr aliquem finem acquirendum . D«W««i». cognitio illius finis: ergo non cll nccelFc fcirc fub ratione pcrpctuitatis. Confirmatur . Patec. iftas obfet- fi & fic fcqui- oportet fciie fe obferuaffe in charitate .Met. quar. fic. vt cum voluntatc. &c. . quaiiter talis finis poffitacquiri. non moucrctur. vt obfcurc cognito. cum harc oninia confiftantin fola acceptationc voluntatis diuinz. quodpoffit ccrtitudinaiitcr fcirc via nacuradignum vita xtetna cuius oppofitum fc eiTe . Si igitur natura hominis cft naturalitcr cognofcibilis homini. Scd hic occurrit dubium. non autcm fupcrnaturalcm contra *.& charitas difponit.vcl fic acquilibilis. . qu6detiani hoc cognofccrct. 5c cx inflin^u charitatis. & & fic patet tatio Do^oris. homo naturaUter appctit fincm iftum . . : . poffit naturalitcr cognofci ° ratio quia fi cx natura infcrioH cognita cognofcitur finis illius naturx. puris naturalibus poteft fcire. quia Rcfpondco W. : SanAi tcncnt. ad quem fidcs. nifi fciret ipfum pcrpetuo lO. potcft demonfiratiene quia qujclibct cius per fe caula cognofci crgo : cum natura hominis fit homini naturaliter cognofcibihs . & primo contra primam & fic : Omnis : (jrfol- natiira proptcr talcm dcpendentiam crcata cflcntialitcr depedct a qualibct per fc caufa . Dicofccund6.erit magisbcatitudofub raiioncformali. quam in aliis. libcrc . to ergo. fub fua ratioiic forniali . Rcfpondeo. ctiam crit cognofcibilis ifta potcntia vt cft talis naturx & per confcqucns ordinabilitas talis naturz ad fincm.qu6d Dodoc non dicit cxprcflc^quod quis non mouerctur cfficaciter ad fincra vftimum . . fic dc finc vltimo. Ex hac ^ ctiam rationc vidctur . rc. Itcm .vt quis fciat fc cfte : S : uat pr«cepta Dci perpcta6 in anima. caufato cognito. puta ad fanitatcm. vcl partialitcr concurrcnte tiali . in Dco pcrfcftifllmc faluari rationem cntis tcntix cft optimum corum qux continentur fub cius obiedo primo quia in illo folo cft pcrfcfta quictatio . Auguftinus primo dc Przdcflinationc Sanftorum cap. titatem naturd eFi hominum : hahere autemfidem quemadmodum habere charitatem. puta per nlcm. nifi cognofcat media neceiratia ad illum fincm. £/A/V. quod fit ifta propofitio . faltcm ita cfficaciter ad illum acquircndum. fcquitur quod cx iftanatura cognita. quod homini volenticfficacitcr vltimum fincm.uorem Philofephorum.(^fuhtilemdocfrinam.qu6d ad hoc. Sc contingcnccr. Sc quis non mouciur cfficaciccr . cft .Met. Quia ex quo volunrasdiuinadcciarauit . adhuc ignorarec . quia collatjo talis pr»mij. in propofito ad fuum fincm . eft ex fola determinationcvoiuntaiisdiuins. vcl talcm operationem hominis: quam accidcntali.ctiam ftans. & quoc cpcra rcquiruntur an illa fufficiant. hocfcircnon potcft. .t!ptnfi: . multu npplicabilem. Omnis enim a^us meritorius : COntra ° I T. Non enJm poft*ct cx cius per acci- puris naturaiibus cognofce- vicimus eft bcaticudo iioftra. JmPugntit multipliciter in fa. pnmum ^. . quem dicit fupcrnaturalcm igitur ad iftum naturalitcr ordinatur crgo cx tali ordine potcft concludi iftc finis cx cognii..fit necclTatia cognitio mediorum ad fincm . Hic Dodlor intcndit probare.

Adaliud'' negandum eftillud quod aflfumitur .cx quibus concludatur ordo carum ad talcm fincm. : «. dcTrin. . qui fcilicet funt .&: talia rcquiri ad faniratcm: crgo. eft yg^ . '^ . conucnit natura: hominis fccundum rationem fpccialcm. . . iS z9. poflunt abftrahi ab imaginabilibus. fcqucns dc Auguft. tentix.in quo faluatur ratio illius primi obiedi & in quo pcrfcdiffime taie autem cft finis potcntix. &: hoc fccundum totam indifFcrcntiamentis adfcnfibilia. . optimum . 8. liccr procedat de finc qui eft caufa . : ignorantiaa£tus. . cum dicitur quod §luomodo excognttto- neemtsa : ex ente ad finem potcft cognofci dg^onflrAtiorje art/a. cntium ad finem vidctut efl^ciieecflariaconncxio ad ipfum finem ficutin aliis:fed proptcr talcm conncxioncm . : .opria rationc probatut pct proporf ionalitatcm dico. frm^citfrfi- . Scd inquantum adducitur contra illam rcfponfionem de fine naturali.q. adus eius nobis manifeftos. & hoc " . finalis quorum finium diftindio diccrur/»/r/i. j.fecundum Auguftin. inquantum potelt adduci contra conclufioncm princip3lem. jh^ p.Scdprobatiominoristctigitvnam viamdc ti?.r j. mensautemnotacft fibi.(fr & ad tcrtium dc potcntia. Nonenim cognofcicur animaa nobis nec natura 49 ? noftra pro 9.qu6d _ f^^ Me(. /[. Etcum fub qua habccfinem iftum fu^. .fcilicet oppofitam minori prima: rationis. dici vnica refponfione.^. Tunc ad formam argumenri. fcitur a nobis finis proprius fubftanti:e. &: fub quahabec Deum pro pcrfediflim6 obicdo. . Ad . ' ^ . ftacu iftocft proportionalis fibi "ntdf fi- d'ccndum quod non eft vcrum nifi cognito illo entead finem &: tuncminorcft falfa.dijl. Bcne enim eft verum. r r /r *1"'^" " lubltantia iubpropna ratione cognotccretur cx natura liccognita. nccpoflc capcrc graciam . Philofophicis: . .fecuudum * dc Auguftino dico quod illa potentia habcndi charitatem . vt notain vniuerfali.difi.i. quid fit cius primum obicdum . & Deum cflc fincm naturalem T>ciu yftnit cedo naturulie pemaruraliter hdmtn^f. ficut nec homo cognofcitur fub illa c> . ^ \i r r i ix r i. fubquaad talcm fincm ordinatur &:fub qua capax eft gratiac confummatx. . nifi . &: ita nouit ipfum efle finem po- ic(Sti. Etficquoddicit Auiccnna. non concludit. quia. fic naturalitcr notum. hominis licct non naturalitcr adipifcendum . perfcdinuno. Confirmatur ratio. &: confuse. Et ita rclpondeo ad illud . .igitur Deum iion excedere rationem &: nouit notumeH illius fibi primi ob- quia tunc nullo modoeftetab ipfamcnteintelligibilis: ergo nouit Deumeflc in quo faluatur ratio fui primi obiedi . . ficur patch\tm(xa.i.Et vlterius poteft cognofcere. . defnh .c^p.funt mcdia inter naturam & finem fuum confequcndum igitur cum cx cognitione naturx pofllt cognofci finis naturxjfccundum prius probata. : : cx finc cognofcunrur illa . J-/I Scot. 14. . Ad confinnationem ^dico^quod ncc aliarum fubftantiarum fincs proprij cognocarum fccundvim rationcs proprias nifi aliqui fint adus manifefti.\. nifi pcr adum euidentcm dc illa fubftantia. Contra " fecundam rationcm arguitur fic. : . d. fcd fuprobat ratio fcqucns de defiderio naturali quam cdncedo. quodomniaaccjpiuntnoitram naturam vcl potcntiam intcilcctiuamclic a nobis cognofcibilcmnaturalitcr . ^ .qugfl. ijuod licct mens fit cadem fibi non tamcn pro y^\^ c\\\x .qu6diftapropofitiononcft falfa:Non cognofcuntur.fibi naturalitet cft cognofcibilc quid lit cius obiedum primum. & primo obicdlo.fupponendoaliam de ignorantianaturacin fe.E fuit fcda Mahomcti . In propofito "^aurem dcficic vtraquc via. in aliis tatis : Ad primum 1 f u^darjr.nifi per Sttbfianda rb // propria ratiortecrgno- fciturano^*'/- I^. Si pcr vnum extremum cognofcitur aliud cxtremum crgo&mcdium. non dc fine attingendo ramcn ad iftud & ad Potcft 4i^.cui naturaliter cft cognofcibilis potcntia aliqua.n. &:infcnfibilia. C. quae funt ad finem neccfl!aria.qu. quod non pofllt alirer co^rnofci finis. vt ipfa eft difpoficio rcfpcdu Dci in fe fub propria rationeamandi . & in^.itu irto. fub ratione aliqua gcncrali abftraliibili a fcnfibilibus. pcr opcrationcm.Prologi lo homiiicm ordinari fecundum intellcftum ad Dcum tanquam ad fincm.fcilicetqu6d naturaliter cognofci- mus ens eflTc primum obicdum inrellcdus noftri . nccliabere fic Deum pro obicdto ft. Non enim accipitur propofitio iliai.fed ncceflariaadconfcquendum fincm .\. quodfalfum cft fub illarationc propria&fpeciali. videtur quod fimiliter pofllnt cognofci media neccflaria ad finem. fupernaturali conratione . tanquamobicdum nififccundum rationes gcnerales. polletcius caufa pct fc coguofci demoKfiratione quiaScd non fic cognofcitur a nobis aliqua fubftan- uuuc idco nullum fincm poflumus nunc concludere proprium fubftantiaj . Mifcuit enim fedam fuara .dtfi. Et fecundum talem rationem gcncralem nonconucnir fibi ordinari ad talcm fincm. Confiimatur ratio ita cnim in propofito. Ec ex hoc patet ad illud quod adducitur concra probatjonem minoris.3. k I- r 1 1 11 n • I lub qua cft cius ha^c potcntia. &:c.^. non communem fibi &: fenfibilibus & ideo non eft illa potentialitas naturalitcr cognofcibilis de homine . .ficut pcr rationcm faniconcluditur talia.

1 5 qu6d didum Auguftini debec inceUigi de adii primo fufficience ex fe ad aftum ^u[loritM fuum fccundum. hoceft quidicas abftrahibiHs afcnfibihbus. quac funt : diuinz voIuncacis.tjuafl.fcitice$ . j.S.«]udft. n Ti vcroobiiciacur^concra iIta. ftatura naturae laplsc. hoc vcl in fe fcnfibiUs . cfFedum inquantum dependet Dmbmmx. .refponfionem ad vlcimam racioncm fi ideo non cognofcicur quid fic *"'" ""^'^ primum obieftum incelledus.f*' maccrialcm contineri.&iinQ*»dlib.itaqu6dobiedumpotentiae non concluditur ex cognitione potcntia: fed cx cognitioncadus. vt Philofophica.qu6daIiquod obicftum tale ^. tunc intelleBus non foterit intelligere aliquid de fiibfifintiis feparatis : quia obteBum adjequatum.. ' r n. artic. aut per effcdtum in fe abfolutc cognitum. quia fupponit quoddam iatn negaturn. CO MME NTA R I F S. (^eliR. Refpondeo ad primura.Scc. &: quaedatn dixit. \X/OT<ifl« . Aut quia cognitio cffedus cfl & hoc habet minorem pro- vt cognita. vftius ad alterum.ii.. 14. naturae..fed camen nunc impedicur propcer quod impedimencum a£tus fccuu. in Giuoellib. Adfccundura.Mfi. poteil didindc cognofcere fuum vltimum finem:cuiusoppontum prima racio oftendit. cognitio caufx Ht petfedlior.cr<«5.ejuttfl. aut hoc efl .compenfancis iftamcrica./<. . naturalera dico fecundura Scor. &c. caufa- lc qHoil.i.concedoqu6dnon habetur modo </{/?• i. itadiftinda. ipfa per fecaufa. vcl in fuo infcriori. quia immediate efFe«ftus : cognitionis caufat babilitatem caufa Secundo.Qu^ftio fhicis Vndc : H I. Difi. ' aucem addicur dc Auguftino Quod in confirmacioncm ilHus racionis . fed quiditas materialis nec formaliter . Arguir Doftore priV^mo contra primam tationem probando n quod homo ex puris naturalibus. i.^. OhieUio Icem contra .n . fed tantum acceptacio literc4. & hoc cft impofTibi- di[i. dernonflra- . Magnitudo . £x . ergo. fub """ quarcfpicic calc obic«5tum ergo non poceft cognofci dcquocunquc. Figura. Rejpondeo .fudc ^ : alia vt confona fux fc£Var.^ut/}. : eft effedlus in tali . tunc ex fine poflunt concludi ca. illa propofitione Dodoris eaufito co^itopote^ demonflrationc quia heteiutperfecauptcognofci. (^c. ita vc & hoc non. . cijm talis dcpcndcntia fit relatio . requircretur dici . . na.V^ turam. Dchocauccmamphus dicecurinfra. fa: aut fcitur per . ciuspotentia. (jr ^uies.vel dealiqiia ^<^. fl caufat cognitionem cauf^ .qu6dex ipfa poflit cognofci. quod pcrcipimus . 14. fibi correfpondeat fed ex ipfo adu . (quod vfqueahasdifFcratur)faltcm refpedu viacoris .velvirtualitercontinet omne iUud ^ in quod potentia potefi fer- & . quem expcrimur . non eft fupernacurahs. i.dfft. tpiitli- cx cognitioncyf poteltcognofci eiusper fc Caufa . tum . afiumptum non effe verum j!^umerns. non priecognito tcrmino : vt patet ex DodJorc hic. .\. Quia pono /4. adum. dusnonchcicuraprimo. AdconfirmationemiIIiusrationis.Homoin ftacu nacurae infticutx pocuic cognofccrt nacuram fuam igiturfinemnacura:. vidctur cfTc primum obicQ:\xm incellcdus noftri . Non fic Arift.^^ quaH. Motus. Aut przmiirz .dicoqu6dquando finis fcquiturnatura- adfinem . . cum caufaSiqux caufa fcicur per demonflraiioncm: ergo per effedlum nullo modo fcitur . concludimus potcntiam. fiper efFeftumfcitureiHsperfecaui. &: rationc probata ipfccxprelseponic 9.i.„t.in 1. velformaliter. quia tunc effedus virtualiter conrincret enti. <j. «. cft dida cognicio fupernacuralis quia facultatcm cius naturalcm cxccdens .fentiuntur a vifu perfe tamen neittro modo continenturfub luce. Bui .j. rcfpondeo. : creataejpntialiter dependet. ./a"" telligibile quia non cognofcicur poccntia fub illa riationcfub qua refpicit quodcunque. fcd fccundum ipfum .non coniinet demon- virtualiter notitiam ri«»«^M/«. Metaph. in 4.vt patct exDoftore i. Ad argumentum ^ contra fccundam rationem . Non primo modo.Scdifl. ^.. pro ftacu ifto . 4. quia non cognofcicur incclleftus fub rationc propria. velcolore. cognirio deanima. quac funt ad finem Mc autcm non eft confccutio naturalis . \ 1 . /^ Ontr* iilM duas. cxdcdudioneprimaE racionis igicur iftacognicio J>i : : '"'/'*• efUOmodo llt i„telihei:dA. ab ilia caufa .7?. & . Omnie natura Dubitatur de DHhUdttU' tuSflrttitnt.canquam digna cali finc.fjuafi: 10.^-^"i H&: dico . cuius ifte aftus cft illud refpicere pro obiedo. quod ipfum fic in. t"'}' . n f . . K^rguitur contra hocjic quia fi quiiitas rei mtnteriMisfit ohieEturH addquatum intette.^. animam feparacam cognofccrc fubftantiam c-7-&fif immaccrialem in fe:&: idco fub obicvSo primo inccUedus habcc poncrc fubftanciam im. Sufficit enim alic^ua conuenientia vel concomitantia ri : . 3£naturalitcr prafcxigit illa. . tatcm caufz.Additio. Prima ergo ratio eft ibi 2«M. : vc obiedluna intelligibile. necvirtualiter continet fubfiantiM feparatois quia e^uinaiue communiafenfihilta .f-i. patct . i. & pertraf^atat.quemcxpcrimur: fedde obicdo fupernaturali neutram cognitionem poflumus habcre: ide6ibi deficit vtraque via cognofecndi fincm proprium illius !-°'^. niinor redc famatur fub maiori quia medium quod ftrarione quia . quidicas rei fcnfibilis .S.i. quznon cognofcitur . & : 1 attingi per ^•&'"^-d. qualis fuerit cognitio hominis inftitutj.

Phy/ic. in aliis fubftantix. lis pra:fuppofitis monftretur ineffe homini per effedum. & Metaph.licct poftea de- Ji'^enfit Ad fecundum dico in fe \i/itpra . nec cognitio effe£). de Pradeftinatiene San^orum . qua cognita . jo. i. Tcrtii fupponit . Sccundo. Do^lor fupponic aliqua. fcitur terminus. quod talis relatio. in probatione minoris primx rationis. funt vna res realiter. quoraodo per creatur^scognofcitur inconccptibus communibus. cft fi effcdus. ad abfolutc cognitum inueftigatur caufa »• Glupdlik^uaft. Et fic patet ratio Dodloris . quain natura humana finita ad fuum finem. &c. vt depcndentem. 1$. yt patet. Patpt relationibus:nam paternitas in creaturis. eft relatio & rela: tio non poteft diftinftc cognofci cognofcatut tcrrainus . Prius enim cogno- : .fuppo* potentia. & fiueaptitudoad aliquid . co- gnofcitur vltimus finis ipfius.3.quod dependentia caufati eft eadcmi realiter cum ipfo caufato & hoc quando terminatur^d talcm caufam . quia natnra inferior. Potcft hasc ratio Dodoris etiam formari comparando naturam humanam ad ipfum Deum . tonc demonflratione ^ma./^. Patet fimilitudo. Ethic. ergo ab aliquo ente j non ab ente in communi. ^h*H. qu6d natura humana . in creandi.quiaomnis dependentia caufati ad caufam . Pcfter. vel vt ordinatam ad aliquem finem . vt patet in i. nec fundamcntum vt oftendit Dodloc contra Henric. quod eft ratio formalis Deitatis tam iliius cffe^lus diuidendo:puta. i. : & caufatum habcre efe . cognofcic 8c relationem eandem fibi realiter. qua homo dependet ii prima caufa.us. in feeft €tx i fed fi eft caufacognitioniscaufz diftin- tantum caufa cognitio- caufa. fednon concludic de fine fupernaturalitcr acquifibili . Tertio pracfuppono . quod nec effcdkus . Dod. non terminatur ad filiationem. eft naturaliter cognofcibilis ergo & Deitas . vt ptobat ipfe in tt. quia tunc omne ens poftet effe caufa .fupponitquod cognofcens diftindlc depcndcntiam aliquam . cum humana eft eadem fic naturaliter cognofcens talem dependcntiam. Tum etiam. vero cognofcitur diflindc fub illa depcndcntia. vt caufa finali.uiHguft. quod per effcilum deucnimus cognitionem cauix. ftatratio: : num eft & dependcntix. poteft cognofccrc talem dcpendentiam per confequens termi- citur dcpendentia. qui cft clara vifio Dei. fequitur omnis aptitudo fit formaliter requod cognofecns naturalircrapti- tudinem aIiquam. ergo -(4 eft caufa. naturaliter cognofcir aptitudinem illius: 5<rciam latio.S.difl.Prologi II vU. qus vt clatius intelligatur . puta l-tpis. eft fubftantia & fic diuidendq vfque ad . erit ni^caufx . eft terminus depcndentia. & o quod per cffcdum . i . qax tenet comparando naturam. nulio tnodo virtualiter contineac caufam ) non fequitur cognitio caufa. eius finis cognitionem naturs humanae. intelle^tus quzrat caufam illius effcftus . . » & eh^ritattm natura e(i hominum. Nam dependentianaturae humanx. non ab en- quod te. i quo depcndet . : cum . . vt ad vlti. imm6 cognitio dependentiac.')"*" cognofci caufa de cffe^u . qux formatur ratio fic : Cognofcens aliquam naturam diftindc. Primo. velcx cognitionc fubftantiae apt£ ad talem finem : vel ex adibus illius caufx. Prim6 . roen ex alia patte. fic arguendo : ad finemproprium. qua dependet k caufa dico. lg. quam cognofcatur relatio & fic praehabita cognitione diftinda tam caufa: quim effc^tus & cognitionc cffeftus. quod fides habeat Dcum fub rationc Deitatis pro obicdo . i. nifidiftindc eft talis relatio.vc caufatam. Ifta iitera clara eft ex declaratis fupra . Patet. finc qua impoflibile eft cft x i. vc patct ex tertio prasfuppofito fed natura huma- &alibi. eadenj res realiter cum homine. ftnat eognstionem cau- 10. dependerc cognofco diftinfie a Deo Deum effe caufam u4. dift. creacuraE ad ipfam . r bare quod etiam HicDoftor intendit pro- talis finis fic nacuraliter acqui- Etratioclara erit. qu6d depcndentia caufati k primacaufa. Ifta confirmatio clara natura fimiliter . </i/?. animal rationale : & hoc modo procedo ab effe6lu ad caufam .^. ad quem . ad vc patebit infrWi/?. fic dfpendcntia. ergo Deus Cognofco diftinftc yr efficiente. Confirmatur ratie. i. vt cum cognofco hominem effe rifibilem . Quia poftet dici ad rationem quod concludit de fine naturali hominis . & per confequens cognofcens naturaliter naturam humanam . Secundo dico .adduco priraam rationem Dodolis. Si : lam non acquiricur cognitio caufx in fc . poteft poftea demonffratione mon^rAtio' 'P^*^^ quU frtfup. in ^. pcr cognitionem alicuius naturac in- & fundamentum. diil. mum finem. quia in tali effedlu in fe abfolutc co- ttrue. Pateretiam. non minijs dependet ad fuumproprium finem. Pojfe habere fidem & charitatem.qu3e divltimi finis : fit realiter diftinda. realiter ipfa natura naturalitcr poteft cognofcere Deum : Sc .quia ferioris fi .i.^»<«f?. vel faltem illud . per confequens ( & lit^tnjit . . Secundo pracfuppono ex dido Auguft. ficfs. in tatione finiti. Pofito etiam . ^ **' depcnder in yel fic : effe ^ Deo . terminatur ad abfoluium inprima caufa .quia femtaper quzritur i quo caufatur talis cognitio i gnito j-j^ lutam puf a ad Deum fub jratione Deitatis. qua: eft terminus naeftnaturalicej: cognofcibilis ab ipfo talis qu^m dependcntix. .quibufdam pra. quia talis dependentia cognita non eft latio cognorcendi terminum ad quem . qusro caufam immedia' : reitur m ter tgtSum. dicente Auguft.naturalitercognofcit terminura ad quem eft. in ratione caufati effediuc ad ipfum Deum caufantem. quod per il- dixi. quod homo naturaliter habeat aptitudinero ad fidem . . dependet k cognitio- illa ne tam : homine: ergo dependentia ipfius ad Deum. fed ad tem abfo- Contra.eritnatutalitci cognofcibilis.per humana cognofcitut .adhuc quiacognofcensaliquam naturam . q Si autem dicatur . Ci ex caufato cognito non poffit cognofci eius per fe caufa . vt terminata ad Deum in ratione vitimi finis.^et cffeiflum demonftratur caufa dc homine: fed illacaufapriiiscognofcitur. puta diuidendo . ita vt cognito aliquo effedu . p Ex hacetiam ratione. £x his patet fenfus illius propofitionis quSdeclarata. non demonftratur per effcftum demonJirAtione quia: 8c fic perit doftrina Philofophi X.i. Non etiam fecundo modo . i . de qua Philofophus lo. cognofcit etiam terminum talis dependeniiac. eft fiiius. fibili^. . in conceptibus communibus Hcut etiam expofitum eftde Deo..in ratione &'eodcm modo formetur ratio ficuc ptima. vt patet ex : Refpondeo f^tmtJ» & qu6d Deitas fub tatione cognofcit terminum talis relationis diftin^c . vbi dixi quod poteft cognofci aptitudo dcdendcntix .putadcfclicitatenaturaliter acquifibili .

pHr. natiua- : Stat enim aliquid clVe aptum ad naturaliter inclinari ad illud.49.\n ifta ^«<t/?.ad illumfincmacquircndum.fiue inclinatio naturalis tetminatuc ad illum finem: ^ fic t pacet tatio Dodloris. Ptim6 quodappetitus naturalis eft realitcr . & charitatcm. qu6d talis re aptitudo cftet rcalitcr diftin£la.ad naturalitcr inclinatur: Secund6.difi. qui cft caufa finaiis quia voluntas diuina amando defiderando ipfum Dcutn . Pofito etiam. 8c pcrconfequenscognofcit ipfam fidcm .producic omnia in ordinead ipfum. vt ^iXttibid.naturalitcr cognofcit mcdium intcr illa. quod cognofccns talem aptitudinem naturalitcr fcit & charitatem. guic contra fecundam rationem principalcm. vt fic. difl. guftini. & charitatis. cx cognitione talium finium cognofcuntut talia diis. .qu6d appctitus naiuralis hominis cft ad fummam pctfedionem . ipfe probat in Bijfim». vc fic fi pcrfcdlc cognofcit fc.\{ii ratio fatticlara eft in litera. probat clTe ncceftariam cognitioncm mcdiotum ad finem vitimum acquircndum . Patet. 1 ente infinito . •. Vcl »y.qui ordinara ad illum finem. Et fic ftat ratio Dodoris. &charitatcm . Et fic Do6kor concedir. &demcdii$ ad iIIam:mod6 proptet talem conncxionem in ahis finibus ad mcdia . Summa: S.& dift. vt patet. naturalitcr charitas dtfponunc cognofcit illum : fcd fides. & per confequens pcrfcdc cognofcic <ftun):& idem qu6d natura appctens . Hic Doftor ar- ta. hominis Dttu potcil dici finis duplicitcr. ^.potcft cognofccre cius aptitudinem. : natur. Ratio ftat in hoc. : & fic dicitur finis omnium rerum.& poteft obicfkum fidei .vt ad- . & B ciim ihifU- eiltrftltft diti yf/»K k*' .im rccipere. raliter poteft fic ContrA ficundum rationem. Vcl vt caufa finalis j^.quia vt fic .ctgo B eft aptum natum eflc furfum : & tamen talis aptitudo non potcft dici naturalis inclinatio.& chatitatcm nam fi non ncm : haberec talcm aptitudinem. & charitatem naturalitcr. etiam in patticulari. entium ad finem.nunquam poirete. Dcinde. qua ordinatur ad vltimum fincm . quia talisappctitns naturali$. Prima eft qu6d ratio iila 17' . &c.vt patet cx tcr- tio prxfuppofito. fic & ad vltimum fincm hominis crgo iiaturalitcr cognofccns fidcin . non rcftc intcUcxit ratio- Scoti:quia fundamcntum rationis ftat iii hoc. cognofcit ctiam diftin€kc 13. chariratem : itaqu6d non tantum eft in potentia obcdicntiaad illas.quod vlcimus C\ naturaliter cognofcitur homo.diil. iapis bcacificnrcturin Dcu. Ecconfirmatio fequcns ccnct cx hoc fundamento.iliccrcxtrema. praefuppofitis arguitur fic:Homo natu- ergo fub illa rationc.fub illa rationc.^^. Patet. cui incft. ad caufandum res ad extri . natura hominis habet naturalem aptitudincm ad fidem. apparec quomodo quidam nouus expofitor i. Iftis \ .includunt mcdia intcr illainccef ergo naturalitcrcognofccns hominem. : . fupponcndo aliqua. inquantum cns & fic patet tatio Dotiloris. Item n^turaliter cogno- quod patet tota ratio.cum ille apergo naturalitcc petitus fitidemqu6d homo potcft cognofcerc vltimum finem . id eft . rcfpondet Doftor ad iftaargumcnAd primum . ad quem orcognofccre feipfum : : dinatur. vt tandcm u & .difi. i . vt patet dc fanitate . (ed etiam in potentianaturali . non lis finis vidctur pofTc acquiri fine illis me- quibus necefTario dcpendet. quod honio tanttam eft in potentia obcdientiali ad fidem. n I. naturaliter cogno- ad fidem.ordinata ad calem finem : maxitnc .qH6d Dcus eft caufa finalis. i6. probat ipfe in^. cx cognitionc vlcognofcuntut omnia media. mouet inquantumamatus.i. .naturalitcr poreft cognofcere omnia mcdia. vc .fcilicct vltimum.adh'jc fequicur propofitum quia cognofccns naturam humanam.Qu^flio & iti\. Nam roulciplicicer formari.qu6d poftc habcre fidcm naturalitcr ineft homini.cft cognofcerc illud vt inclufumin onmi perfccontcnto:& ficeft cognofceteqnodlibet contcntum. quod ho- & mo habet naturalem inclinationcm ad fidcm . : vt infia patebit <jU£fl.quarcrit refpeftu mediorum : ratio patctyw/rrf.vtfupra paruit tamcn hoc fuppofito. dicntialis pr^fupponitaptitudincm . concludit de fine.vidcturnccclfaria connexio ad ipfum finem vltimum.& Sienimeirc furfum non repugnat B. ibi : Tom. vt dicit ille expofitor. par. quia natura humana habct natutalcm inclinationcm ad pctfedlionera fibi conuenientem.Nunc Dodloc & probat. non & talis aptitudo. V. qui Nota.Thom. Si ergo potentia vifiua naturalitcr cognofcit adaequatum obiedum.quod omnis potcntia cognitiua habct naturalcm inclinationem ad fuum obicdlum. & charitatcm natutalitcr cognofcit vltimum finem hominis. £te fidem. Hoc idcm dico 3cintcllcdu rcfpeftu cntis.&in illo. & in propofico timi finis hominis . ipfam. 17. &charitatem quodcunque contentum fub ni/i in ftrft' : potcft formari: Cognofcensnaturalitcr difpofitionem ad vltimum finem . non repugnantiaraadillud . ^ media : crgo. Et finis huiufmodi non eft finis bcatificatiuus. &c. Et ficfcquituf qu6d cognofcens diftin- fiibile tfi. .Quia cognofccreobie<Stum. poteniia quzlibet P0lenti» v»H poieft pcrfcfliflime q'iieiari. naturahtcr cognofcit aptitudincni ad fidcm. qua appctit vltimum finem.(jutfi. quod naturalitcr poiTit cognofccrc contCHto fub adzquato obitOto illius poccntix.ad quodeft in potcntia obedienciali liter incft. fimilitcrchatitas.&defideratus:& hoc modo dicituc finis. Et vltri fcauiiur . Et quod dicit illc cxpofitor .intcrqux cadit mcdium. quia neceflitas mc- diorum accipitur illa a finc . 14. & ilia fccunda ratio fupponit ( vifiipra vifum cft)qu6d via natucognofci natuia humana.adhuc probat Dodorquod falrem eft aliqua doftrina : fupcrnaturalis ncceflatiahomini. & fic dcbet intclligi didlum Aunihii cft quia omnis potcntia obe- Hoc . Dat duas refponfiones ad primam rationem. poteft petfc<5lc quieiati fc iiiclinaram ad tale obie- coi»nofcit obictStum.& vltimum finem ipfius. Tertio arguitur Scoti optr.qnod ratio concludit de ifto finc. ctim fit cadcm rcsnaturahumana. id eft . f Sccundo arguit Dodor ibi : Item homo tiaturaliter appetit fineminum . & qu6d fi- rali poffit nis vltimus poflit cognofci : & licct hoc fit fal- (am.iifi. & qu6d voluntas non vt ipfc probai vbifuprk i.quia ta- praxi.dt Confirmatnr ratio :icacnim in propofico. Sc charitatem. Formatur crgo (ic ratiorCognofcens naturalitcr naturam hominis & hoc diftindc . inqiuncum mouct Mccaphoticc voluncatcm fuam. Arguitcrgo fic Cognofccns finis .(i enim cognoicit extrcma rum. qultrainr non .quaE fario cognofcit media fub ratione cxtremo- . Ex ifta rationc fundata fuper dido An^uftini. fidem. & . & hominis quodetianaturalitcr cognofcuntnr omnia media ncce(raria. 1 nifi in . nacuraliter poicft cognofce- Dcum ipfum fub rationc Deitatis. fiu.nifi in optimo.vt patcbit /»- xquatam.^utSl. Dico eciam .t\.

puta. . tertium diccndun).fubra- tione propria. id eft. fub rationc pro- ipfius ad Deum : & per confcquens ipfum Deum. quia nulla rclatio poteft diftinfte cognofci .fub ratione propria &c fub rarioneilla. diftinguitut a in i. quia. non cantum ad cognicionem fui . Deus fub ratione Deitaci via naturali ad Dtftm. & fic fub ratioPatct pcr didum Dodoris ^«<f?. quod finis vhimus hominis . fed ctiam ad cognitionem on^nium fupetiorum patebit infra. fibi pro Vulc dicere.quia pro ftacu fcd : finis .^. non potcft naciira- vt efficientem fria rationt. Vidctur enim quod ho^o naturalitcr poffit cognofcere Dcum .fub ratione propria. & vhimatus ipfius debet intelligi. Ecracioeft .fi hoc . 8.Negatur confequcntia. feparata non poffit ex puris natura- & Deum f. quin Angelusexpurisnaturalibuspoffic cogno- fupponendo fic Deus fub ratione Dcitatis. tiapotefl co- gnofci finis( & hominis .dift.fiucani- & tamen ipfe concedir.qu6d licec intclledlus fic penicusidein fibi. abftra6ta a fcnfibilibus . Ideo rcfponfio Dodboris non videtur multum efficax. primi. non poftcc cuadi.^. j. poffumus concludcre naturaliter .vel fubftantia finita.qu6d eft ens. ibi: Sed prelatte minoru tetigit.Dico crgo.inquantum natus cft pcifedc actingi. ^. & fimiliter Angclus. ifto. cognofcic fc relacionem.fa6l^ pro opinione(que minor ipfius ifto .inquancum exiftens : vc pacec ex Doftore »« i.vel fubftantia. tione Deitatis. quianon proportionatur fibi in ratione obic^ti^ q*na pro ftatu ifto non eft in proxima difpofitione.H cum Prologi fit caufa finaljs ipfius.' .ejudfl. : 19.'qu6d ipfaanima fcparataper- cft . : vc pa- erit ratio for- mahs terminandi talem dependcntiam : & fic na- cognofccns depcndcntiam caufati ad turalitcr primam caufam naturaliter potctic cognofcere tcrminum illius dcpendentix.non ordinatnc ad talem finem.nihilpoccft Ad . pen. Sed qua. fi iila ratio conchidit fine. & vt probatfw poffit fubftantia & alibi. quod eft valde ponderandum. fub ratunc vhra fi cognofcit Deum tione propria fub ratione propria . quod dicit i»/»-i.qu6d hcec tahs relacio dicac eande gnofcere feipfum. nifi lantum fcnfibile. Sed cx & cognitio intuiciua terminaturad cemexiftentcm .qua ordinatur ad vltimuni finem. iterumdicacuc. & propoctionabilis fibi in rafit proportionabilis ftacu ifto in racionc obiedti.& videtur ftareargunicntum priifta 30. lo.Nam ipfe vult exprefsc in (^uift.8. quia fi hoc conuenirec fibi racionc cncicacis. teft cognofci ipfum. tur» di/lin - fic poffi:t fccrc perf<idiffimc ex puris naturahbus} cognojci : Ad fecundum dicendum.yt poffit incclligi.fiue penitus non eft cognofcaturfubilIaratione.dicunt eandem exiftentiam ergo fi Angclus cognofcit fe intuitiuc. dicic formalicer. devhimo quia depcndcnDcum ab- terminatut ad ipfum . eft .dift.cum inrcllcdtus Dcum . fcilicet quod ex cognitionealicuius fubftantia.i. ifto fotefljubfr»- cantum fub ma.]uaordinaturad vhimnm finem. Si abfolutc hoc incclligerecur.qu3ordinacurad cale finc: fic Angelus. vt dift. Ethoccft.& abfoluta. tioneentitatis. in r3tioneprima:crgo cognofcens talem dcpendcntiamnaturalitcr.tj.& huiufmodi. & hoc modo vt attingibilis per vifionem : beatihcatiuus ex hoc dicitur beatificatiuus potcntix.vt attingibilem pcr opcrationem & litera plana eft.& anima adhuc non fcquitur qu6d cognofcat diftinfliffimc dcpenden^iam.i. vel inielproportionabilis lc(5tus eft fibi in non fub ratione propria . vt hc propria.^.inquantum herali hbus coguofcerc fed .i. Ec cum : s .ctiam intuiciuc cognofcet talem relationem . Gimdlib.Deinde dicit ipfe cxprcfse.^uaft.Mod6 anitionibus gcneralibus 'cnticatis quod anima tl. nifi przcognito termino vt patet cx Modo licercognofci .dift. quod mens. Sed occurrit dubium. Patct tia ipfius finiti . .Dico vitr<i. gnitafuhpjt.e!}iinft». refponfione oritur difficultas contra Do£lorcm. folutc fVidixiJupya. calero fincm conucnire homini.qu6d hoc di<5tura Quemtdo cefic . poteft cognofci finis proprius illiusfubftancia:. . potcft etiam cognofcere jpfom cfte vltimum quietatiuum hominis. : qu6d naturaliter potcft cognoprimum cfFcdiuum.). Sc dift. ilci . Similiterin illaratjoneprima : & . .Ad primum NuUa n»tu» argumentum quod nec anima. fub propria ratione fcdl ffimc cognofcit fe ipfam pria : crgo & dcpcndentiam . ra- ens.fedeciaacermino. DubiHm. hintas diuina formalis caufandi eft ratio tet ex ipfo in pluribu» Jwcis crgo . Dat crgo aliam rcfponfionem'. poteft cognofci finis proprius illius fubftantix. funt idcm realiccr. qua dependet ad Dcum.fub ratione propria.-imcncertum . fu it 31. . qui eft caufa finaUs. pcr finis operationem talis potentix.ijuitft. fcilicet quod homo naturaUter poffit co- & potcft cognofci nacuraliccrpro ftacu ifto. nec natura noftra r» fro ftatu X dti : Dlffittlmt. i. z In propofito autem deficit vtra<^ue via.vcpaccbic in(ti.qu6d ex quo Angelus co- Si gnofcic feipfum intuitiuc. quia fufficit qu6d diftinguacurfotmaliccr 5& fic talis relatioformalitcc H- eadem anima. fub ratione Deitatis proprius . quodfinis vltimus potentiae vifiuce in quo quietatur pcrfedc pcrfediflimus color.n6 tame fub illa rationc. Etquomodo ficcognofcatur . Jiudefi ratio terminandi dependemiam caufatiy ejtiodefl ratio firmalis producendi iSud fundamento: vtpatetexDoc^ore dift.dift^. Prolog. Cegniti» i»' tktmu». Et formctur ratio. ai0mi . fed vo- .fub ratione propria vt : quod Angelus ftiffimc . poterit naturaUter cognofccre ipfum Dcum .qu6d Angelus ex putis naturalibus non poteft cognofcere Deum.i^. iJnBitcrea- ma eft eadcm fibi quod Dico ergo poiito quod homo cognofcat fcipfum diftindiffimc.<« ^uafl. Scd non concludit ratio de fine attingibili pcr opcrationem : ficut dicimus .Giuodlib. Sc ahbi. id cft . vtfitpra patuit. : mouereince!le<£lum.^. & quiditatiua mum. cO' ordinari : quod eft falfum.licec nacurahtcr cognofcat fcipfum. per confcquens tcrminum relationis.Et tota ra- : tio ftat in : gnofcit rela tionem de Doft. cum non poffic habcri pro ftatu nec per aliquam opcrationcm ipfius hominis .S.qu6d anima.vtyM^ri.qu6d ex cognitione fubftanti?..necper cognitionem diftinftam vcl vt caiifam finalcm. fub ra- 1$.vel non & fic tandem naturaliter potcrit ipfum co^nofcerefub rationcfinis attingibiHs pcroperarionem hominis. ftacu ifto ratione obie- fed fub racione ge: puta fub rationc quia fcnfibilc mouec inrclleitum pro . non camen pro flatu ifto potcftinrelligi fubraiionepropria. per nullam talem. Seqnitur nunc litera Dofloris. non po- ergo ncc rclatio terminaca ad dicitur quod talis rclatio eft idem & rcalitcrcum taUnacura: per confcquenscognofccns naturam .exponetur infra dift.vel raiione fubftantix. . jid confirrnationem dico.tunc quxhbec cognofcere fcipfumdiftin- patet in i.ln ifta litcra Dodlor y conccdit vnum .8c diB. probatio minolis primx ra:ionis. fendtntnLfui.ijuitll. poteft concludj Deus. non tamen cxiftenciam realicer.qu6d cognicio intuitiua tahs relationis depandetnon folum afundamento. Dico. negando minorem.

quid & fi anima fit incelledbui proprio perfedc pratfcns (cum fint idem realitcr)non tamcn eft natutaliiet atcingi. nec cognitione intuiciua . pro obicdto adaequato. Et hoc probat ratiofequem de defiderio natuc rali ytjuamconcedo. fub fub ratione propria.iS. : cflentia Angeli.nberct ens. concludere vhimum finera vt pacec fupra . licct : homo.dift. Tam. ergo aniraaeft infc prsfcns intellcdtui poteric in eo caufarefpeciem intclligibilem fui. quod nuUum apparet impedimentum.^uafi. fic abftradiuc incclligi ficut ctiam j. ne. &c. fufficic fpecies in- in intuitiua. ncc finis vltiAliquis poffcc diccrc.qu6d Ci pro ftacu ifto h. quia intellcdlus in cognofcendo non depenJec ^ fenfibus. Vel potcft adduci concra rcfponfionem datam adprimam rationem..^. vc paccc in licera. vc dift. ^roportionabi- ifio efi lufibiy in ratione obieBi intelllgibilu poceft turaliter inclinatut. fcilicec pofico quod natura humana non poflit . j. b y.Ncc valet diccrc . lelligibilis) & nulla alia ratio afllignari potcft.7.fadlam concraconclufionera Do^Sloris. Nccoportet fugcread fcnfibilia. fcd fuum finem nacuralem.i. & pcr confcqucns. DimfitfinU Circa aliqua didla Doftoris funt aliqus cultates. Sed <iu3intam potefi habere fidem ita refpondeo.diftindlc przcognofcacur. virtualitcr. . vc pracfens intcllcdui fuo. id cft . quia vt in corpore in fe gloriofo. cognofcc- qua naturaliter quia nec fcipfum caraen ratio videcuc quod falcem anima Scoti optr. non tamen fcquitur. fup- fic poncndo aliam viam dc ignorantia naturx in lc.fciliceccharitas. V. quod probacum fuit pcr audloritatem Auguftinih fcilicet potens cognofcerc hominem. vt ipfa charitas Et ^^ f^ttfi cogHt- ratione propria. fccundum enim Dodlorem obiedum dicitur cfle prstfens in ratione obie(5li inccUigibilis intelledlus .i. nifi fenfibilia in fc. de AugHfiino. . vt patet cx Doftorc in i.eftdifpofitio rcfpedu Dciinfc. patet exDo^aorc.non : vt paiei cx tamen fibi Dodkore infri. hoc quod & Dodtor qu6d ifta rcfponfio cft ad propofitionem oppoficam minoris primx.dift.non poflit re nacuraltcer. fc feparata poflit RiJ^nfit.vt habct rationem obiedli in- Deum cognofcerc diftindc. cum fe . Dicit cnim quod illa potcntia habendi charitatcm. ad qucm cerminacur. pro ftacu ifto minoris. Ec quamuis fecundum Doftorem infra difi.vcl virtualiccr in- clnfain fenfibilibus dlfi. quia talis non poteft perfcdc cognofci . nihil aliud rcquiratur .vel eflcntialitcr. difl. d Ad aliud negamdum tfi illud tjuod ajfumitur. infri dift. Et pacec rcfponfio . i di chatitatem fub ifta lauone y conuenit homini. Sed in^uantum adducitur con~ tra iUam reffonfionemy &c. non autem fupernatu- Modo ralcro.non tamen pro jlatu diffi- & homo potcft cognofccre naturam humanam naturaliter. y"^^*'^^' . vt ipfa difponit ad amorcra Dei in fe . id eft. Sedvidetur quod ralio DoAoris de defiderio naturali non fit foluta quia . quod nacura humana pofllt in eademfibi. : . pcr qucm conduJere fait talis turaliccc pofTumus talcm fincm poiTcconucnirc. Ec ^*^'*"* videcur innuere. vc paccc ex Doftorcin 4. quod non cft przfens in ratione obiedi intelligibilis.& 19. repugnat . quodpoflic naturalitcccognofcifub i|Iarelatio- in J4- & : & habet Deum fub ratione Deitatis pro obic£to.i^uafi.i. vel in fpecic intcUi- pcrfedlam facir memoriam . poifccognofccrevltimura finera fubrationepropria.<ju<tfi. Adiftam inftantiara dicobreuirer. incharitatem.cura illanihil addac fupra naturl animx . quia fub obiedko intclledus ipfius "vltmumfuk ^"' non concinc^ir talis finis.<).}.fuflicit pracfcntia in aliquidaliud requiratur. }. & .difi.& fub racione propria. .& fe.S. quac dicit quod illa ratio bcnc concludichominem nacuralicer pofte cognofccpoftca negat iftam rc . illius 53- & AdfecuniHm. ibi tantum requirarur przfentia obicdbi in Doftore infr^ difl. fub illa racione inclinatuc ad diftind^c . Hic Doftor ex hoc negat hominem. nifi vlcimus finis. & poteniinlitas vaturali' fcilicec fub illaratione Et pofito. ttr cognofcibilu de fpsciali . Litcra patet ex fupradidlis. inquantum ens. C\ . quia diftin€ih cognofcit fcipfara ergo inclinationem naturalemad vlcimu fincm.Quseftio : fcd homo pro ftatu ifto non potcft nacognofccrevltimum hncm) tetigit vnam viam de ignorantia aSnt .pcrfc6lcintclligit fe. .poteft faltem in eo panialitcr caufare fpccicm intclligi- bilem . pro ftatu ifto. B Eft crgo cx fola z ordirva . vt fic pocentia habcnpatec vbijupra. qua ordinaiut ad charicacem. nifi vel in fe. prxfcns in racioncobiedili intcUigibilis i€ta (quod tunceft.d.quia incli- amorcm Dci nat prim6 ad in fe vt patct ibi .^Htfi.quia quacro quid cifc pracfcns in fit racione obiedii intclligibilis? Si in cognitione abilradliua celligibilis fe : & fi . illara inclinacioncm naturalera. non commHnem ftbi efi illa homine t . Dicit : VubiMm. . intcllcdlus cx puris na- quando potcft mouere potentiamad fuicognitionem vcl aliorum. ettndum rationem Ipecialem & ideo non . . Dicic Doftor quod au6loricas Auguft. & fc .i.qu6d non cognofcic diftin^c. quando & cale obicdium fic func fufficienter approximata .quina<5lio fequatur. fed talis finis 3 dicit: licetrnensfit Dubia. & non poflc cognofci ab illo. poccft adduci & ad concludendum etiara de finc fupernaturali. prima motiofic ^ fcnfibilibus. propter pccfeftam praefentiam.efpondec Dodlor ibi : Hoc Deum ejfe finem naturalem hominit. nec cognicio- ne abftradliua. Ptima proprio difponit. id eft. vt ipfa. Si . Dico brcuicer. poceft immediatc adduci contra minorera prims rationis.fefenfibilibut cognofcere vltimunn finem diftiniSe . R.inquantum ordinatur ad fidem .vel cflcmialitcc contentorum in eo. inquancum fic adducicur . quia fcparaca \ corporc necvc in corpore abfolucc. turaliternon poceft ipfum 6.ncc vceft ^luartamima pcrfcdlc incelligit.„']5* fiire fimm .i. vt fupra.vc cerminacam ad vltimum fincm .par. . fubpropria ratione. naturalitcr cognofci refpicit charitatem.niG quia Deus ordinauit intclledlum noftrum nihil pro ftatu ifto pofle naturalitcr intelligcrc. poffctnaturaliter cognofcere vltimum fincm . 1 1.non camcn fcquicur quod fadaprima mocione . vt paccc in i. quia fciliccc nullum aftum cxpcrimur in nobis. debet intcUigi : Deus fub racione Deitafinis naturalis hominis.4. vt pacec cx ejuafi. au£toritas Auguft. a proptcr ly I. quae fic .& ly. Si etiam in fe prsfcns potcft intuitiue cognofci.^. ^«<«/?.f.^.8ic. ad quem na- Conced» fic n»tHr*lU httis cft fntuii» non hoc enim videturrcpugnare . cum ad cognitionem prxfentia obiefti gibili: hoc cnim .ponere animamperfcdlc prscfentem intclledtui. quod calis finis poftet cognofci pcrcognitionem alicuiusopera~ lionis humanae hoc excludit in probationc in cognofci fc tnus : illius. quin pofllc fc incclligcrc.afl!ignecurillud. Nam minor primac racionis cft: fcd homo nacuralicer non poteft diftinftc cognofccrevltimum finem & oppofitaminoris cft ifta: Homo poteft naturaliter cognofcere vltimum finem.

eftprincipium operationis:a£tus fecundus fc . ifta propofitio debct fjc intclligi: & fub illa rat Jone. quia ex co- ad omnc ens ergo ad perfediflimum ens ergo ex adibus potcft fcire perfeftiflimum ens eflc obiedum conueniens iibi.fub ratione proprfa.pfr experimtfr.quatum. Ali» fotttrH' betur obieHHm adzquaium obiedlum vt con- ifta inquantum . Secundo ex adibus arguiquod intelledus habet naturale deHdcrium C lim ergo intclle^tus fcparatus naturaliter cognofcac feipfum .nec intuitiu^. : tur. non tamcn fe- quiturqu6dnaturaliterpotDeritiIIam cognofcerc. inquantum cns pro obicdo adxquato quod naturaliter pofrct in quodcunque ens & fic naturalitcr poirct cognofcere vltimum finem &: in hoc videtur fibi contradicerc: cft in . Dico etiam. 1 aliud eft cognofccrc naturalirer & aliud eft ipfum u4 diftindc cognofcere finem .pr<c/enti ijttafi. ei naturtiliter notum eft nifi emtrudiclio.vcl aliquid fupplens viccm obicdi vtpatct infra diji.qu6d bere talcm inclinationemperadlus fuos ad pcr- to ctiam Solutio. & qnaciinquc naturaliter perficitur. 5).inquantum cns. intellcdus eft fuffi- nifi impcdiatur : modo pro ftatu ifto impedituc exire in cognitione fui. i/. vc patet in(tz. adarqaato. Patet. natam conucnirc crcaturx rarionali & forteetiam : hoc potuit cognofcere Adam nec Angelus.8cc.qu6d tunc per talcm zStam concludimus naturaliter. dr d. quod intelledus habeat ens.concludimfupotentMm rejpkere. j.tit quomodo to^nofcitur. tcntiam rcfpicere tale pro obie<3:o quiacxperimur in nobis talcs a<5tus tcrminari ad tale . fub ratione adaequata. er- : contcntum fcd in propofito ncgatur qu6d intcUedus feparatus tijm in ille perficitur. vcl in fe.qua refpicit obiedum ftinda ada>quatum . Secunda difficultas eft $7Vubium. fub illa catione . 4. nec per a<llum. tantttm tnouetur a fen- . 4«>- opcratio. : & pofito quod fic . efi ohieBum ad^cjuatum intelUElmftoIiri .& diftindiflima} crgo naturaliter notum erit ei ens .ihtt ceditur ens circa tttleenspro oltieito. vcl in aliquo rcprxrcntatiuo. pzxez ^Hctft. vt clare vifum . g Jtem contra refponjionem ad rationem vltimamt &c. quodlibet cns contentum quia ad cognitionem obieainontantumrcqinriturpotcntia. quod Sns in^uantum ens. fed tantum k pofteriori arguimuspo. Et in propofito.quz eft de perfeftiflimo obie6):o. e Giuod autem additur. Pacet. Et tamen conccdir ipfe. Concedit Dodtor quod pro ftatu ifto nonha- 41.qu6d Cui ttaturaliter nota eft ali<jua potentia. left 1 . ftione.ConccfTo etiam.j.itSumpttenma . Dico .Impeditur autc pro ftatu ifto. fic appetcrc cognofccre etiam intuitiue illud.quod videtnr concedcrc refpondcndo ad Aucrrocm. ncc litcr in fc naturaliter. qua ordinatuc ad vltimum finem quia ctiam hoc fortc negaret Dodor. &c. fcilicct . vt dixi & ficpatet expofitio ifta.non tamen ad intuitiuam primi probetur illam quod efte intellcdus per adum fuum gnofccre inclinati. pofTibilcm homini. pro nunc. proobic(5to ada:quato & quod natmalitcr noncognofcat . Rclpondco ad primum. Ad fccundum dico . nifi fortc dicatur. tale obic<5lum ftd de obieSlo /iipematttrali neutram cognitionem pojfumtu hahere . concludimus etiam de infinito.qu6d Adam potuerit diftindccognofcere naturam fuam abfolutc . fub tur quod fub ratione pcrfeiliffimajnifi prius pro- cft quod talis cognitio poflit conuenirc homini quod naturaliter probari non poteft.Ex Ktlponfi».inquantumensnaturaliter. fic fe propofitionem Dodoris . vhiftfpra fortc tamcn poteft naturalitcr cognofccre ipfum Deum. & hoc cx naturaintclleftus vtpatct infra^«/?.quiaquacunqueaIiaponta.qui moucndi potcntia vifiua: impedirctur.&: ifta non pofita .giuodi.fi. & diftinftc.6. Tertia diflicultas entis.vt dixi/»/>r(i.j. non quietatur ergo fi per adbus noftros concludimus.sx. notum ei .ita diftinRa de anima. nationem itd co- gnefcendum. /it naturaliter cognofcere . pro ftatu ifto. & alibi cognofcerc : crgo ex puris naturalibus po- Dcum fub ratione Dcitatis. fimain cuiufcunque cntis Appnrens intelleftus potcft cognofcere quodlibct Si dicatur per didum Dodoris in ifta qux39.& in fc. non fequitur qu6d pofTit naturalitcr co- Hoc idem dico ad illam quod intelle- fcilicet .vel potentia ani. eius obicdtum ada. pro obicdo : jHteUtHut go c^- Poccft cognofccre ens : hoc infcro. qua refpicit ens. aliquara cognitioncm terniinari . concedendo quod cognito entc impcrfedo . fub ratione proptia. &c hoc cognofcit fe ha- h. Pofi- inclinetur fic in- hoc. quod ifta ftant fimul. nccabftra<5liuc. fcquiritur prxfcntia obie<ai. nec pcr : & : cognicioncm porcniijE.i. in fc licct : quod A cfTc vltimum ergo Angclus non poflit naturalitcc cognofcere vltimum fincm diftin<llc. inquantum cns .^ud. fufficies ftbili. Scc. pro ftatu natura: lapfx. fialicuinota eftaliqua potcntia fub rationedi- fedtiflimamcognitionem .licet habcat ens. habci defidcrium ad cognofccndum pcrfedifllmum : non tamen fequi- . 14. inquantum : cns. Et criam requiritur quod tale obicftum concuradiuc ad cognitioncm illam. vt patct inft^ difi. nifi impcdircrur. A€tas pcimus. qMtft. quod pofito. . clinetur 33. : : : quia dicit exprefsc (\\ioA inteUeilui feparattu nen poteB ex purii naturalibus diflin^e cognofcere vlti- mum^neminfe-. fub ratione diftin£biflima non camen illa ratione.^«tf/?.j. §luid fit tb- betur cognitio.quia.intelle<flus appctit naluraliter cognofcere perfeiaiffimum . Refpondeo.vltimum finem efle conuenientem nobis. vt : patct in§luodlih. omncm cognitio- <5tus naturajitcr inclinatuv ad ncm. fcd non h»bet potetiam illud pertin- gendi.i^. Sed erit tale in propofito licet intcllcdus feparatus cognofcac ipfum . 4'' fcirc qualis fucrit cognitio ipfius:fed inprasfcnti loquituc dc hominc . rat : Silutie. Habct etiam naturalem inclinaiionem ad omnem cognitionem. diaio.^. obiedum.Et eft fimilc cft fufficicns principiu & moucrec nifi moucci a fcnfibili- ficutde coIore.non hoc quod dicit.Sed taraen pofCt cognofcereens . : & dift. qnod fit ei poflibile. gnicioneentis imperfci5li. quod illa propofitio non intclligicur de quacunque cognitione.natus eft tatijm bus. .^ua(l. negatur tamen quod propterea intelledus per adum fuum pof- ciens principium producendi cognicionem fui. fe habere tale defidc- rium fub ilia rationc qna inclinatur ad illud.i. licec Adam potucrint illum natura- cognofccre. puta Deum fub ratione Deitacis. (^in§iuodlib.inquantum ens . eire vlti: mum fincm.Prologi i6 ordinatione <liuina>(]uat dirpofuit perari renfxbilibas ad autem infennbilibus.fedctiam .fciIicet quod inclmcturnaturaliter ad cognitioncm perfedif.i. Sicintcllcdtus cft Intelleflut principium caufandi cognitionem fui:& ftatim caufarct. quia non cxpctimur in nobis. vtpiobat inQuodlih. quia tan- : incU- . ciim fit obieSbtm iUitu potentia. : f Si ehiiciatw contra ifta : Homo in ftatu Rcfpondet Dcdlor quod oporterct . taleobiedlumefleconuenicns potentia:. quod fi intellcdtus habcrct cns . Et fic patec quomodo Dodbor fibi non contradicir.& perfc<5l:ifCmam beatitudinem.^u*ft. aStttty^ttos tamum coope- motionem intellcdlus i.

i. : & Scientiadicitur neti1'M''"'* '"- non includuncur vircualiccr in primo fubicfto Mecaphyficac.^^ .&: in crrorcm:quia t.f"""?"^'- puris nacurahbus. cognitione propter quid nifi derandi. Patet contra/ecundarn rationem C fi . &c. quafi vclit infcrre .-^ \' .^*^^*^ animam intelleiStiuam . fcientia ab effe£iupotius ducit nosin errorem . Proprictas cnim fterioriTriquod fit communieabiiis tribus fed cftcdus non oftendunc iftam pro. Proprietas ctia iftius LoaHitur natura: ad cxtra.Similiter . ctiam non ponanrur . & xccrnitacem. . primo .magis ducunt in oppofitum.ficut patct pcr opinioncs Philofophorum ponentiu primum ncccffario caufarc. ««/ terdurn k' enim nouit vniuerfaiia nouitaiiquaiiter omniafubieffa. quiafi in aliqua fcicntia nacuralicer pofllbiii cradercncur hxc propria. vcl adducunt in crroremi ri. quia cft circa nobihflfimum gcnus crgo cognicio corum. naturac cius cft : . quod eorum compiexioft nobif euidens. . Probo. quoadifta. fubicda includunc taiia propter quid.q i. ideo deficii ihi v/r4^«rvt4.quiacfl>^clus magis '"/"^* fi in nullo cfFcftu inucnitur ducunt in fcmpicernicaccm. V. Arijiot.^^d. vcl rciinquuntintellcdumdubium. . fiuc pcr communcm rcuclarioncm. Tertiim ' nam illa proptia cis func nobiliora.traliter vna natura numcro.quod cognitio vltimifinU txceditfacultatem naturMlern & finis & per adlus tiodros. . .qu6d S naturali. bus conueniunc .V**^/'* • «^ vt patct dc agcn. & pcrfcdiora cognofcibilia quam illa cum fcnfibilibus fed illa propria non pofl!umus cognofccrccx . .Simiiiter videntur Phiiofophi ex motibusconcludcrc.fcilicct.quod Dodornon intcndit infcrtc.nokiUtate phyficum. fciliccc in cn.. qu6d non exceditfacultatemnaturzin(litutz. ""* *''4*f in qui. h Ibi:^i argnmentum p*tet. fimiliter quod cognofcatur ordinatum ad talem finem . finis abfolutcpoflct acquiri. x^dducit tertium argumentum eontrafententiam Philofophorum pojitamnum.quia priiis acquiricur vegetatiua. quoddam »r^4r«OT. Metaphyjicor.qu6dmimerusiftarumfubftantiarumfcparatarum fitfccundumnumcrummotuumcoelcftium. qnos naturaliter cognofcimus.? immareriaiis in fc. inquantum trinus.rciliccc percognitioncmnaturz Uttg. Nec cognofcun: ^"P'^°°^'"' ' coinm demonjiratione quia.magisdeducuntefFcftus fecundum in errorc.& quxftionctantiimloquiturdenaruralapfa. 8. : .&:nouitatcm. .vt tis. qua. cft maxime nobilis. cognofcantur propria fubicda . . nonfequatur . quod oportet fapientem "Vn^"-' tmnia cognofcere aiiquaiiter fcilicct in vniuerfali & non in parciculari.Tem.Sapicntem autcm vocac Mcta. cjr ratione . Scotioper.""^ '^ * tiebucognoprictatcm quia non funt ab ipfo. qu. Metaphyfuor. explicans optime quomodo ex notitia terminorum .quiafitpfonit &c. videiicctcxcftcdibus.quod nonpoteftimmediateinducere quat patet refponfio. cft caufarc contingcntcr:& ad oppofitii huius. modi conjiScrcund6 ^ probo ratione quia non cognofcuntur taiia. Contraiftam ^" rationcm arguo probo quodquaccunquc ncccffaria dc fubftantiis fcparatis . quitmaturttliter nonfoffumushabere notitiamproprietatumfubjlantiarumfeparatarum quarum . quod media. quod nacuramftitutahocpoflicifcdquiain pra:- poftfcnficiua. vt trinm . ponitur finis . quia ficut titudinem pcr merita .quia ncc Angelus ex puris nacuralibus poted haberc talcm cognitionem.''^^*'* * tc.vt patet dupliciccr . Dico. (jr fcilicet eji. quae func propria cis.exnaturareifunt i!la. fub propria racione. qu6d iliz fubftantia: funt naturaiitcr bcatac . qu^folumprocedit de prima ftibjiantia feparata .cuiustamcn oppofitum tenetur. I. dixi. cognitio eji nolfiUfimx : ergo alia fcientia necejfaria quia de Deo . vr Dodlorc patet a Sunt ergo mcrita uinx voluntatis. Qjjodprobatunnam Necapriocffcdus.i<). 17 vltimus cognofcatur nataraliter. cognofcuntur a nobis nuncpcrfidcm.icc. Scd turt . jid confirmationem. impoflibile cft finem poni . & B ? Ec "Ij^/fit^j t. f^'H-V"* Dc proprictacibus cciam aliarum fubftanciarum patcc hocidcm. obiicit ceft- tra hatfc rationem . Et ab cfFcftibus arguatur ad caufam. fic quibus non pofi.necapoturilia ^xo^na. Deum non ejje trinum. poflunt cognolci cognitionc naturali. fcnti ide6 fcilicet le : an poflit ex putis naturalibus .nm in contingentiam. Et/ubdit. &: impcccabilcs . arguicur principaliccr contra opinioncm Philofophorum 6. Cognicio fubftanciarum fcpatacarum cft nobihflima . &:c. hoc cflcc in Mccaphyfica fcd ipfa non eft poflibihs nacuraliccr a nobis habcri dc propriispafl^ionibusiftarumfubftanciarum feparacarum. Antecedens probat auCioritate nonpojfumus habere fcientiam a priori . crfoiuit obieffio' nem . ficut Philofophi pofuerunt qua: omnia abturdifllima funt.nifi in vno fuppofito.& d. in fe.^ vlt. ficut Mctaphyficam probac ibi cflrc fapientiam. nifi prii^t tranfeat per omnia media.Qu^ftio minari ad obieAum fupcrnaturalc : Noca. non cft pra:fcntis fpcculationisdc natura inftituta ittiiimniii nMtin» ni L I V darc fine ali- in pluribus locis. fcd propria fubicda corum non funt a nobis naturalitcr cognofcibiiia crgo. Upft . in quadicit.quibu» Sed nota in refponfione. Hoc cciam eft quod dicic Philofophus i.qu6d nonficmedia cxnaturarei Deus ordinauir darebca- requirantur. lic : quia illa . Et H O media ad placitum funt illa. quod apparct ex proprietatibus primsc fubftanti. pra:cisc roedia ad placitum di- M. ita potuiflct quo merito. na- abfolu tc pofitis. . ' *• ^^'''- ''^^' .& neccflicatcm carum. ncccfla- TErtio & : ria : 14.

liccc poflct formare hanccomplexioncm. Jed eundcm conceptum vnus ncgat & ahus aflirmat ergo omnem conccptum fimph: . inclufa in ifta immediaca.Prologi1 i8 Et hoc fic Quorumcumquc ncccflariorum rcuclatorum tcrminos naturalitcr cognofcimus^&illa poflumus naturalitcr comprchcndcre fed omnium neccflariorum reuclatorum terminos naturaHtcr cognofcimus crgo &c. pj. & tale cft medium ad concludcndum vniuerfalitcr cxtrcmum de cxcremo.nificx ycris immcdiatis qu^E func de illis quidicacibus fub racione propria & fpcciali. qua figura ejl prima potcft apprehcndcrc tamcn illa compofitio ^ quiaterminos eius }. aut immediate. idcm quod prius. eft medium inferius ad conceptum fibi communem de quo dicitur illa paflio in communi accepta ideo non eft mcdium vniucrfaliter infcrens paflioncmdc communi. Si immediata ergo cum poflumus cognofcere extrema. . & aliquam fibi immediate inha^rcntcm. & maccrialibus & . : . : & .com. puta '"''''• : & ille habet.conciperemedium incer cxrrema. &Theologus contradicunt deifta.&immediatam. tHm. Probatio non habcns fidcm . Si igituraliquis intelledus poflit intelligere terminos5 C. quoufque veniamus ad immediata igitur tandem veniemus ad neceflaria immediata . fi impoflibilc eft alicui concipcretriangulumfub propria ratione.fub qua rationc non concipimus iftas quidiraces . tibus .negoconfcquenciam5 quia mcdium inter cxtrema finttaliter quandoquc eftcflcntialiter ordinatum. ad inuicem Scd cunc .. potcft intelligcre taextrcma quia incelledus eius includitur in alcero cxcremo fi cft . iniftaincludun- omncs quar particularicer enunciant communia ad pratdicatum. rcfpondeo . ad concludcndum primitatem particularitcr de figura. Itacft hic. quccxtrcmo aut habcntur pracmiflsc mediate . & coniungeqdo cum extremis . idem alceri . Ifteincclledus. : : \ & : : »«« ttm. & . poflit concipere triangulum in particulari quia triangulus cft medium contentum fub figura mcdium. ^ Cpnccdo ^ igicur quod quicunque poreft . Ica eft dam communcs habemus de Scim^u co- . Pojieriorum. quod illa neccfMeiium faria iunt niediata. Si mcdiata tunc coniungendo illud medium cum vtropofl^umus concipcre mcdium intcr ea . Et cum dicis igitur cum pofliimus cognofccre cxtrcma . ccm qucm iftc j Ad iftud 1 6. termtnmut iftos fumusad inuicemcomponcre. tamen abftrahere rationcm etiam : fibi . . nonautem_ poflet pkxionem intelligerc terminos A^ ericintellc£lui fuo propofitio ncucra. fcd tantum particulariter. Ac- ahquam veritatcm talemprimam aiargume. : . quar cx hac immcdiata tantum habet cuidentiam. Scdifta:complcxioncs nonhabentcuidentiam. Hxc racio tertia 4 potiffime concludit dc ptima fubftantia immatcriali. quia non oportet quod potens concipere figuram in communi. quia ifta eft mediata .dc communibus ad fubicdum dicantur B C Ifta vcra mcdiata non habent euidcntiam nifi cx illa immediata ergo non funt nata fciri nifi ex ifta immediata intclleda. : T. : : . proccdemus concipiendo medium inter cxtrcma. & componerc cos . er }6. nego maiorem Ad probationem. .^. quia nec rerminos eius ideo mcdiatam non poteft fcirc . de fubftantiis fcparatis funt aHqux veritatcs immediate. poteft & figuras a quadrangulo . particulareadillaextrcmageneralia. . tunc non oporrec.inquam. . : nec pcr confequcns ipfum A B. .^. & . & .|Q^ ' refpeclu pofterioris paflionis ' » ' . dc nobis quia conccptus quof- fubftantiis immacerialibus . quia cius tanquam obicfti bcatifici potifllmum eft cognitio ncceflaria.nam iftaquiditasfub ratione propria. . . . aut funt mcdiata .putainnumcris. & idco ncc fcimus generalcs illas veritates conccptibus gcncralibus.tur multa: vcritates mediata: . poflTumus duplexyef. pof- . ad argumcntum. fi eft quod quid e/i alcerius cxcremi fi aucem medium fit particulare contencum fubalceroexcrcmo j&non cflentialiter ordinatum inter extrema. quod potens concipere cxtrema gcneralia poflit concipcre medium paflio : vel eft : . lc medium inccr calia incelligere excrema . Hoc patetin cxemploillo. vel paflio rum. contradiccntes fibi inuiminoris principahs quia habens fidcm ccm non contendunt denominibus tantum fed de conceptibus ficuc cum Philofophus. Refpenfio cipiotunc ° habet . vteftpropria pafllo trianguli . dico. ^^ Excmplum denti^meo. . '^^ terminis i. Per hoc °. . . cr partieularecomen. Ettunc refponfio ifta ad obicdio particulari habens paflioncm. Si immediate . . I. puta quod quid eji altcrius extremi . quia fic non concipitur nifi vt abftrahitur a triangulo tamcn poteft primiratcm abftrahere ab aliis primitaAriftot. Si mediatc ./?//Foft.& fit ^. Probatio maioris illa ncergo cognofcuntur cogniccflari. forrnata crit iibi neutra . eam concipere impoflibilc cft concipereprimitatcm . triangutta ejljic pimu6 hanc immediacam non potcft intelligere . cx quibus fequuntur omnia neceffaria mediata ergo ifta mcdiataper immediata fcire poterimus naturahter. . qua: intelligemus ex tcrminis. . tamen em. c. ij. D em eft trinus i^hx nov\izm\xm\^cm nomcn. aut immediata. primitatem in communi.

nonfic atitem quantam ad ^^^^^^ . eflc perfedum. QuemcJ» t.Sicut ergo didum eft de conccptu gencrali.&c. 14.qua efifides infufa:& hoc generaltter^ quantum ad omnes.fcd proprietatibus. Dcum.^ aliorum reuelatorum a Dco in fcriptura.qu6d vt fic.atus. fit obicdum beatificat . qu6d vltimus finis hominis rft bcatifica- cnimnoobiedo .gratiam dari finefide.nec acquifita tantiim. Et ficut in hocitaproportionabiliter de habitu Theologi£.docendoper homiuem. haptizatuSjC^ quod non habeat aliquem docentemjoabeat tamen bonos motus.fub ratione nobili(Iiroa. ipfo Angclo. Siniillcm ita tunc dignus vita xternd. inquit. Doftor conopinionem Philofophorum . ^^^ facieti illiy quemfine omni merito proprio iafiificat infufceptionefaquod in fe cramenti :fed pofitbile eft Deo.(cumfint habitus difiinSii. Sccund6 przfuppono.Cognitio biliflima dcbct cffc de nobiliffimo ratione nobiliffima. quantum ad aliquorum generaitum fidem acquifitam. eredtbilia.ita Elicita fciquod habet habitum Theologiie.cafum poSamen priiis efi iufius. vt huiufmodi.a[uod non doceaturab aliquo. fub Patci . etiam pa- tres rationesfi- qu6d via naturali non po(rumnsconcludere. ita in propofito potefi poni fimultasincafuifio. //^/^//^^r* Contrtmutemconclufionemfrincifnlemfoffetfic argai : Po»o quodfit aliquis adultus non Additio. . vcl agerc merc contingenter.quod dicit ibi : Hoc Contra 7»«/.T'icoiogia logiam.vel cnim quod beatificat tantum contingctcr. quemlibet faluare.qui efifides acquifita.quod ifieper bona vcllc exgenere de congruo meretur iufiificariab originali.fed tantim cognitionem naturalem. I. quod potefi habere fecunditm naturalem cognitionem ^fidem accptifitam:velfine omni po'^"*'* ^ ° ^'* fide acquifitafidoSior defit:fed de potentia ordinata non tenetarfinefidei habituprxccdente: quiafine illamnponitur gratiainfundi.qua h-tbens bene vtatar quantum ad iufiificat fine facramento.''"* fe malajich Deus de communi lege talem vffitaret. Non enimminiis gratiofus efi Deas illi. . & nam.conformesfcilicet rationi re&£ naturali.? i dift-5 10.).S(: pcrfedo conccptu.qaia non tur.licet nonpofit exire in a6lumficut nec baptiz. (jr hoc.meretur gratiam.ergo nihil Theologitt efifimpliciter necejfarium T-M-dc vcafaltttem.ficut Cornelium i/i.quales pote/t ha^ Vidc infcbere.& vna. lo- Qupmodo quendo depotentia ordinata.Qua^ftio I.quemprcpter meritam de congruo fispotentiis:) g^atia f ""^" . Et tuncgratia non daturfine habitufidei Theologiit.& licet nonfit contradiEiio. tionem fubdantiarum feparararum crte nobiliffimam. /cientiamopcrtet circa honorabilifflmum genui e/fe. quia ponimus cogni- tiuu$. Non tamen propter indigentiam quafifineillanon qucmlibec fufficeret:fedpropter liberalitatem diuinam. fcd inccndit probarc . Mer.adhucoportct diccrc.liccthocinfcnon cognofcatur :& fccund6.i. Hk aducrtcquod Doflor non intendit probare per hancrationcm tcctiam.Non tamen habet Theologiam.& eum intelUgere. fecundum habitum. Dcus dc tnereatur g/oriamfinefide infufafifine illa det gratiam.. &: fpeciali:ita dicatur fecundum aliam viam dc imperfcdo. .quam velle.c.fedfimul amb^.qui perfeBus exiftens includitfidem in- faluacc.^«»/«^. nifi qu^t/f.fedforte depotentia ordinata efi ne- cejfaria in adultopotente habere dociorem.etiam quantum adprima nit D..communi fibi & fcnfibilibus qnod : infcriiis d/^. etiam napofrumus concludere .8cc. fi B 4 1.qu6d non poffumus acquircrc maximc ncccifatiam via naturali cognitioncm vltimi finis. Poffet dici. primatn fubftanliam cffc vnam in rribus . Ergo depcimafubftantiapcincipaliter.f^ caueat ea.qu6d primafubllantia fit vltimus qu2 finis noftet .qua naturalis ratio ofienditfibi ef. Sc fiib ratione propcia . vt patet 6.quiaper bona vcWc prdcedentia doStri. Honorabilijpmam.qu6d volunras hominis.conGcptum. naturaliter concludimus hoc .^ etiamfacere.^ .quem includit. licecnon poffimusnaturalirer illamcoguofccce in fe:& hoc eft quod Dodbor iuccndit iii Si turalitcr ifta tum tcrtiaratione. cisc in & fcnfi- bilibus. Arguit i A tra do.^"*** "'- tur Sietiamnegctur iIludfuppofitu-m.exponc.^ acquifitam articulortm.Minus etiam perfe&e ejfet homo dijpofitas quantum ad ajfenfum quorundam verorumfinefide infufa.nifi infiraa. SicnimDcus.Th.Hcct cx to.vt patct^.quiacircanobiliffimum genus .ita quod non efi tantum htc infufa.fupponit quod nunc naturalitcr non concipimus in conccptu gcncrali. 19 obic£kionem contra ipfam.Similiter licetpofiea doceatar. Et fic primo adducitur prima ratio ibi : Cegnhiofubftantiarum/eparatarum efi nokiliJfima.tllefaluabitur.quod cft iplam cognofccrc. COMMENTAKIVS. & (ub proprictatibus fibi tantum competcntibus quiactiam hocncgat de .fub rationenobiliffima.Przfuppono primo .virtutc creaturz.qux tantijm ei conue- niunr : & pncipuc ipfam cognofccrc fub ratione propcia. cum omnino igno- fibi remusillas.&c. Hacc ille.c.non pra:- ecit conccptibus coromunibus nobis. fub illis propcietatibus.. tantumconueniunt.cflc impcrfcclum:qui autem fieret virtutc ipfius eflcntia: . quod c(l. Vt iflaratio clarius intclligarur .qu6d naturaliter non poiTumus cognofccrc primaro fubftantiam in fe. qui potcft """" fieri de Deo.proban- '~|~'£'rtii^r»w»/>«/<V«'. ^ in diuer- tamenficut in baptifmo poniturfimultas in inftfione . conucniens creaturae rarionali .&c. vt puta qu6d beatificat vtin tribus pcrfonis.depotentia abfoluta.ej^ua efi iuflus. agentibus proptcr illum fincm.qux toturn reformat intus hominem. (jr loquendo de principali habitufine priori pertinente ad Theo. fufam.df Deas nonfubtrahit liberalitatisfux mnnus ab ecfed datfibt primam gratiam fine Jacramen- "'erocdf "^^ ^ fi_ y^\^ efi alligatus facramentis. fitauifjpono tamen. ict pcr illud.^iiM/?. Eft igitur Theologia neceffaria .vt in tribus tan- oportet prius fcire quod prima fubftantiafit trin3.vt patebit infrik.

vlt. quia Doftor vult qudd fubicfbum Mctaphyfics fit ens.).quod co modo. in fua rationc formali.vel infinitum. videlicct in nc- primo ence: fed hoc tantum dicit fecundum opinionem Philofophorum. eft obie<Slum adzqua- rum intellcftus : & fic ly ens in fua racione formali . quodlibet cns. 8.inq\}it. pmni . ens fum. & fic patct ratio Dodloris. concedo quod cognofcitillud inquantum eft fubieftum Metaphyfica: quia vt fic. .fiuc difiunv t aUus velpotentia. primum agcrc concingenccr.fub rationcnobiliflima crgo ad hoc. tratft caufare contingenter (S 1 s . . Supponit ergo in illa ratione. &alihi.i.quoquis W. Ci naturalitcrporeft Refpondco. inquantumcns. fcd .4 f. inquantum ens.Scd in propofito.ode(l Tunc vltta. voluntatcm creatam dependerc a primo ente . magu .& praeoftendatur fibi ab iirtclledlu . nifi vt fic prxcbgnofcacur . eft fubiciflum Mctaphyficzifcd ftat reduplicatiuc. qucd voluntas creata non fit totalis caufa fui a<flus . MctaphyriciJS.^y.Cxtera patcnt. fitbie^urn addcjuatum Afetaphyficx.^.qu6d effeUiu .quomodo pro ftatuifto.inquantum ens ergo naturaliter potcft cognofcerequodlibct conc£iDium:vc fupra deduxi. vt patct i. iitm ensyfinre Deo ipfo quod Mccaphyfica-^&cumpcrfcfStusA-Ietaphyficusvcr- fiue pritna tft «iieitum vtlii- Deinde probat qncid nec etiam poteft cog1 nofcerc demetjftratione cjuia . inquantum ens. & pracdicatur in quid de illis. Scd hic occurrit dubium .o proptet ^uid. Hoc non eft vcrutii qnantum ad hoc. vcl faltemcft przdicacum vniuocum:fic&obieftum potrftre^uplirattui ^ (^ecifictUiue.funt difiicillima ad cognofccndum. Et a dicatur. Deum coagere omni cauftfecundA alicjua & idc6 non poflct probari.nt : propter vnitatem rationis fotmalis. §lu. fcilicet .incjuantumtrinus. idem detat iftn Nam Metaphyficus maximcconfi- vniuerfalia. : illum. Sectmdo prehoratione.vt patct.^. . pcr & & rcmotionem primz caufac.quodift^ cft veta : Deui creat.<j. pria fubftanci^ feparataj.20 (\ Prologi rcftc vuli beatificati fub illa racione . vt vnum^honum.quia^.^'^Qdd\c\i^Proprietasprimt. caufam.qu6d Do<ftor in praefenti quzftione non dicit abfolute. Probatur confe- quatutn inteUe£tus.i. . illarum rationum phis:& prscipuc non poflunt quod Hoc aliquac folui a Philofo- illa. non dcfccndcndo ad aliquod inferius . non intelligendo aliquod fuppofitum in illa natura. dcbet velle illum fincm.i. Primo ffcur prarcipue in cognicionc valde vniucrfalium.z.primum agcre contingcntcr. ptum realim. Ordo lit ejjentia- non^ natu» naturalitcr.eo <5liis eft perfe- modo cognofcic fubiedlum idco Mccaphyficus cognofcic cns . cnim incomplexas. ergoperfcde cognpfGit cns . quod fic ordo caufam primam .^\)\ dicit d.Pofi. quod fimilitcr quodlibet ens fubicdlumMctaphyficjc.ab cfFeftu ad caufam.& infua Metaphyflca.& hoc prepter^tiid. £c dcfinitio fubie^icft mcdium dcmon- cludi ris////? z. cit in Theorem.qu6d tas creata fit fi tenerecur. quia ratio formalis producendi omnes cfFcdlus . vel incommunicabilc:quia incommunicabilicas non cft ratio talium aftuum.via naturali poflent cog- inMchoc non.deftthieElo Theolo^a. fupponendo .vt claret ex litcra Dodlotis. : t. cam in eflc . Circa aliqua difta Do^loris dubitarur. fibi concradiccrc. qua vere eft beatificatiuus. quia fi pro- puflit haberi vianaiurali Doftoris duplici litcra via. Tum quia quac maxime func remota a fenfibus noftris. &c.d.i. qiiod eft nottu inter frimam. quod ficut fubicftum Metaphyficac eft commune nofcit cns .Et non quod . Philofophi fupponunt prdinem ccfldcacem agendi in quolibct cntecontcnto. qu6d via naturali pofruraus cognofcere tingencer per cfFcdlum . tuncratioDoftonon ptobaret Deum agere contingcn- tisdift.i 4.quia ncc aliqnam fubftantiam creatam . .vt volunias poflit agcrc proptcr . vclmulta. videcur .pro- adducit ibi : .^.S>cc.vt patet i. vnnm conce- primam fubftantiam in fe. vnurn. cpgnofcit fubicfhum Mctaphyficsc. qu6defFe<5):usducit inerrorcm .& indifFerentcm & ex hocnon fcquicur quod cognofcat qundlibct conrcntum.Et qnentia iiclt non habet definitionem.quia huiufmodi propria non includuntur virtualiier in primo fubiedto Mctaphyfica: vt patebic in(tii(jHcift.i. Dico fecund6.quia priraafubftantia cft obiedtum tantum voluntarium vt patetex Doikote in6}uolih.adeX' Dubium.vt patet infi3i. c\x.&cd.Et & ad oppofitum huius.Tum.^im nulla proprietas dcmonftratur dc aliquo (ah\e£t. ter.cA\iOC./.cft ob- intcUcdlus.i. Refpondcp. non poteft cognofccrevljimum fii]em.prohari . intclligcndo fubicdum pro .t^offio. abftrafta tamen a fenfibili- Et quando dicitur quod Metaphyficus cog- biis. confcruari . inquantum ens .vt patcbit ex Do6lorei« tjutft.d. & fecundam agcre conringencer & hancproptictatcm de primp enie. qu6d volunnon concur- rente prima caufa.quia tantum fperationcm formalem entis id cft.^c). inquantum ens. homo non poteft cognofcercaliquam proprietatem defubftantiis non funt ah PetfeftusMctaphyficus pcrfcdlc : fubiedlum fcet e Tunc arguo fic fi cntitas fubiciSli eft ratiodcmonftrandi proprietatem deilIo. d.»««i per clFecStum . non folijm accipitqr fcd ctiam accipitur pro Efelfia ncH funt i Dt0 dicit vt trinui eft.cft ei ncccflaria cognitio talis finis. Dico primo . fiib ratione propria ergo multo minus incrcatam.quar accipitur d. DuUtMtit.quia tflcftus magis ducunt in errorcm:& tantiim vna:ide6dicit Do(flot</. demonftrando deipfo pafliones vniuerfales. inqudn- dicit ibi.homo pro ftatu ifto non potcft cogno- litera fatis clara eft.qu^m etiam inagcndo .cns inquantum cns. enti reali. Et ideo ftat ly in^uantum fpecificatiuc. dicit vnum conceptum rcalem communem omni enti. quia perDo6lorcm vbifuprk .naturt. hoc Deo exiftente in natura diuina . .quandp dicimus cns.Drco terti6. qu6d cflentialis intcr (quod fortc non illa ratio probat primum cft notum 1 6 Non poteft. Sed non poteft ipfum vclle fub tali rarione . nifi eflentialcm caufarum:crgo per racionem Do<Sko- prxcognofcatur de fubiefto quidfit.pQfTumuscognofcere.mliter hariordinemejfentialemejfeinefficientihus propofitionem etiam aElione propria fibi) ReJ^onJit.8cc. quando dicimus cns . totalis caufa fui adlus .prtifenti. Sed quod ficut jcdluro intclledus fit .fimtum. & quiditatiua. fed intcliccaus pro ftaru ifto . Tum.^ fecuud»m.Concliifione qoit. primfi agercconfic videcur polFe con. dico quod hoc non eft vctum quo ad omnia. : Contra.</. probac fifeUus ducunt in errorem. vt pacet inprooemio Metaphyf.eft adzqualum obieftum intellcdus.quac procedit ab cfFcftu. praccipue talis cognitio traditacfler taphyfica .inquantum ?ns. Poft. inquantum nofci. Suhftantia feparatis.qii6d eft adxquatumfubieftum Meraphyfica:.vt ipfcdi. eftobiectum ad<t- Ipni (kizndi proptertjuld. non in particulari. in Dco eft cognofccre ens.eft cnim verum quo ad hoc. tunc cnsjvt paccbit \nfti.Ec quandodicicur. tariutn. vc videtur tencre vna opinio tecicata iDpdorcjTz idifl.iliam Nonpotrft fi in- negaretur ordo cflen- pcr cfFcftum contingenter produtlum tialis.pacecprobatio in Prima . & .itz(k3X enim de omnibus in coramuni.&c i9 pri- m/.cft cificat ptum fubicdum Mctaphyficx.

de communibus ad fubie^ura .vt dixi/upra.S."*'*** Sttti tem.& fimiliter rriBKW ficin confufo vnum:fidelis affirmat hoc. qu6d pcr cfFc^um poirumus cognofcere demanjtratione ^uia.A Fr4ci/co poffum abdtihere bomnem.cunc omnes veritates. fumptae ab aliqua fingu- immediata . Vno modo de aliquo ence prim6 confusc cognico. id cft.non intendit abfolutc de quacumque proprietate:fcd dc proprietate perfcdliffiroa. Alio modo de primo cnce .c^ : cipere mediuminter iIlos. de communibus ad fubie» de aliis veritatibus neceffariis.vlt. quia aut eft immediata« tunc cognofco cognitis terminis aut eft mediata.Z>*eUratit lem diSicaUitem.pacaabftrahendo^Dei(atefubftan(iam. func mediacz. Deiti Ab ad Franci/cum.qua.qu6d recundum viatn Philofophorum.6. fiue przdicanc communia ad przdicatum propofitionis immediatae . Et qu6d fic patct quomodo termini ifti Probaturmod6 confcquen- les?eftcnim implicatio.^HaJt.& immediatam .vt patuit interciaratione:fed benenaturaliter pofTum cognofcere hunc raliter. vtpatcbit in£[i. : Animalrationalt camhomine i parte pracdicati.lbi. . Si ver6 mediata .quia non contradicunr lis fidelis dicit. & Atiftotc: lis.fcd de hocalibi.qua.Cit natutaliter nota. Horrw efianimal ratioftatim fequiiur ifla meduti.& racionem nacuralem non praeckc fecundum opi- nionem Philofophotum.Siicerum dicacur: quomodo iili eifedus ducunc in neceflitaccm primi age- nm ris.fcilicet.text.difi. diftindlc.non concedir. mediatx . Exemplum ponamus . & nullo modo nale-ySc fic naturaliter nota. & hoc abftrahcre/?ff/Ji&</f in ftnfibile:Ali^uiihomoefifenfibilii.(^ naturalitcr cognofcant tcrminos.i. qu6d hxc fic immediata. vt di(lin(flc cognico.ij. modo prx- expofico. feparata non potcft cognofci Dico primo quod proprietas incomplexa non poteft dirtindlc cognofci dc prima fubftantia boc . & ego probo quod fit naturaliternota. Vcl poteft dici. quae habet aliqua.ergohomoefi ri/Hfilu. quod huiufraodi .qu6d tcrmi- re ad extri:ergo ifta ratio deftruitur. fciIicet. quod dicit : : ly am- & /enftbilt efl Dodlor . fic de aliis. /enfibili ipecialiterarguirargumentp Henric. Exemplum.& tunc concipiendo ferminos^pofTam con- queefFcdtum fcd probacur percffeftum neceftarium.quia fi nacuralicer poffum cognofcere cermi- Gtum propofitionis immediata. i .8cc.Primo modo concedicur:fed fc- litate. puta fi fit aliqua "i-x^ir" veritas immediaca. niii quia nondifputant de nominibus tantum:fcd de conceptibus fignificatis per illa nomina.&habenc euidetiam ab illa immediata. tunc cognofcendo terminos. & (ic a prima caufa non po- : immcdiate produci tingcnter agcrec eire cfTcdlus fequeretur & nouus H cona prima caufa : quod poftct cfTc effedus nouus. & vnm. Dem efi trinm.qua probatur quantijim ad eius propria. £c %tirin»turaliiir DtHtn «gert (onttn^dupUtittr inttUiii.poteft cognofci prictas de primo ente.comm.fciIicet D<'«»i. ifta.Sic in ptopofito lu dicis. fuppona- mus qu6d hxc fit immediata .fcilicet tate. ™ Contra ifiam ratienem.(ir vnm. fecundum quam primum ens natum eft cfTe obie£tum beatificum. fine nouitatc caufz tcft .vt patet intuenti. & infide- (putaqu6d vnm:5c infide- dcifta veritatc Dem efi trinm .&c coniungendo rifibile : puinanimalra- illud racdiuin cum rifibi- • ni fub rationediftin£kacognofcantur naturaliter: puta qu6d Deitas in fe. medium fionateiSc .ic/ithfi^- quod non pofTumus vianaturalidiftindbecognofcerealiquam proprietatem deprima fubftantia.tamcn nunquam obiedtum naturaliter. cum qu6d tunc talis proprietas dico quod hoc poteil du- infcccur pofrcc fciri nacuralirer : piiciccr intclligi. Nam cum dico. Dico quod neccfCiizs primi agentis non probatur per qualemcum- vnm. communia quae funt pofTum via naturali pofTumus cognofccefi trinm. Ab ifta imme- diata pofTunt accipi multa.qu6d . nouitas in cffe€ta.& infidelisncgar. ZJrwrr»- cundo modoncgacur. Dico tunc qu6d poCfum formace mulcas propoficiones raediatas.tenendo opinionem Auctrois .anirnal. Ec ratio ftai in hoc.-Sc re iftara propofitionem.reffondeo de fuhflantiufeparatu.&cc.quia in ifta tertia ratione .^ vniu. abfolut^ loquitur contra Philofo- phos^ficuc etiimd.S.quod eft hoc/enfibile. Dodlor probauir. S.& caufatum efte poffibile.qu6d pofito qu6d illacognofcator. Nunc & : Aliijua fubflantia efi fin/ibilis : Aliquod animal efi Nam ift« propomediaix funt particulares. flatim pofTcr conceptura. vna .n6 potcft ifta procontingentcr age- Ad if{ud. caufam agcrede neccfll- ria. . contra & eft Mod6 exponamus literam .Qu^ftio qu^d Ci illa ratioDo£ldr]'s</.qu6d negat) lis fidclis . Argmiat abHefi' rico. Trinitas in fe quia Rquis cognofcerei Deitatem in fe diftindlc nata- qaod fubftantia 9 Nota prim6 qu6d Doifior in ifb propoficione.& melius.& per confequens & ipfa propofitio. & enuncianr. non Mod6 poteft inferri vna mediara vniuet- applicando ad propofitum. nifi vt in tribus:& talis proprietas via naiurali fciri non poteft. v«l I o.habco aliam immcdiatam. cft Et nota lari . enunciant parriculariter .Accipio tune aliquam verita.poffumcognofcercmcdiurointeriIlos:&fic coniungcre illud medium cum vcroque cxcrcmo : & fic habebo duas propofitione$inimediatas:& perillas cognofcitur mediata.Francifcuseftprim6 hocfenfibile. adhuc ratioDodoris ftat quia in tali ratione. coticluditcontra Philofophos. D^Mr/? & rri^im. Si j^ iterum dicatur Si per : abfolutc loquendo. n & : cognofcere omnem proprietatem de illa naturaliter. & fn4. h«c cft mei'\zxz:Homoefiri/ihHu diftinde. & in i. tum cogno(cenAo hominem & ri/tbile. fitiones probando.Dem efi trinm. falis.vlt.e(k lantum reuelata.& coniungcre cuin cxtrcmis.£targuo ficTermiiii iftiuspropofitienis funt natutaliter noti:patec. trinum communi : viHens 8c corporeum:qax funt communiaad hoc pr^dicatum. particulariter enunciantcommunia ad przdicatum. . : i illad beatificat..& vnm. tantiim funt particulares:quiaabvnaimmediata fingulari.vel eciam fecundum qu6d beatificatur quia licct perfonz non fint rationes formales obiedli bcatifici.qu6d ilU-.cognofcicur cog- mal nitis tenninis:vt patei propoficiones mediatae fic alicuius propoficionis neccfTariz.oportec conccdcre . 21 I. habebunt euidentiam ab illa immediata puta. puta quod aliquod ens : tiam . puta quod fit trina . Deitai efi trina .habeoiftamtmmediatam efirifihile & . primum agerc contingenter in hoc (ibi non & : contradicit : quia in prxfentiquxftionevidetuc tanti^m loqui fecundum opinionem Philofopho- rum . & Dico fecund6.quae eft iftapropofitio.cumifti efFedus infcrjorcs finc tatum poffibi- funt naturalirer noti.talemprimam.Poflerior.i. nos pofTum naturalicercognofcere illam propofitionem quia talis propofitio fi eft immediata.& fingularis.Aliijitod animal efifenfibile communc ad FraHcifcum commune ad hocfen/ibile. poffum cognofcerc inter hominem.&ifti termini funt nobis naturalitcr ignoti.

vel eft deHnitio fubiedli vei paflionis demonftrabilis. Id eft. : non quod diftinftc tione Deitatis muni cognofcam Deitatem.v( \\xCyAliquod ens efttrinum. : & vnum. Scc.QuprumcunquenecefTariorum terminos naturaHtet cognofcimus. Pri. ftatim cognofcitur iMf. Sic in propofito .efi impcrfeftus:& fi cau- tum caufatur faretur viitute efrentiar. fic eft inter extrema eftcntialiter ordinatum quod .fitpponit. DteUrat & fic conceprus huius propofitionis . li- ttramftrdu» declaro hanc literam per duo dida. Scqui- illis it.vcl quod praedicatui de Deo in quid. fic quod . Vult crgo dicere Do£). tiopaflionis demonftiabiHs (vt ponunt quidam definitio eiit idcm cum ^ & illud. vel U- tia ratio eft quando cocipimus communi. tamcn conceptus ille eiit impeifcdlioi conceptu Concedo igitur.etiam pofi- lo paflio prior refpe€lu paflionis pofterioris. Sequitui Si etiam negeturfitppofiturn.Vt clari^s intelHgantur in. eft trinum & vnum. defubiedloTheologix in illa qua-ftione.vel Z'w«w.fupponendo quod cogno. bus fuppofitu demonftiatui lifibilitas vniucifalitei de omni hominc. fccundum aliam viam dc imperfedlo. Contiahoc di(^um multipliciterinftatur . Scilio cet. quod ftatim p cognofcatur .& tommuni nobis mediata. hemine. quod veritas huius .qu6d fi ifte conceptus.^ii\m cognofcituipaflio intermedia.ll\z : & Et «y- .& vnum. Aliquod enseft tri~ dentia num talis & vnum.Hsc propofitio eft mediata. .quam fupri fecit. quod videH'cet adasquatur ilHs extremis & cum . fiuc pro definitionc fubied^i. quod cft tiinura . id eft. (juia intelleEliti f»«/.qu6d fubftantiae leparatz non poiTunt naturaliter cognofci a no- immediata cfl nobis naturah'ter ignota .fciHcet fubiefto.Veti- tui a fenfibilibus.& creaturis fed vt tantum analogum: itaquod talisconceptus entis tantiim dicitur de Deo. Id eft.pro medio dcmonftrandi paflionem dcj fubicdlo . . Et tunc re- . & ra. potlec caufari virtute creaturae.negomaiorem.eoneifimttt fcamus ens dici dc ipfo Deo tunc dicimus.Yide\icet quod non tantum Deus cognofcitur cx creatuta. vel ens : . ignota:. & fpcciali: & perfcfto conccptu. viitute voluntatis diuinx : & fic Occuiiit difhcultas in hoc qu6d dicit Doftor ibi:5i atitem negetHrillndfitppofitum adhuc.cognofcitui tale cognirio huius propofirionis dependct «tcrcatu- Aliud eft intci extrema vniuerfalia. vt hxc patct litcra Dodoris. Ucet clarius/tc. Vcl fi ponatur dcfini- Deo . vt caufatur virtutc creaturx.& clarius ad notitiam linet : ta- men principium vno modo cognititm. extremo . pei quod dcfinitiupaflionis &contra hoc diflum non inrendo cft fccund^m opinionem Hen- inftare.Aliquod ens eft trinum.Sicat crgo didlum itadicatui cft de conceptu geneiali.cuiufmodi ra. nofcatui talemedium.8£c. quod medium poteft capi dupliciter.fcilicct Deu4 eft trinus . & Trinitatc cognofcam mc. & ficrct euidens per conceptum caufatum vittutc efTcntis & diuina. Alitjuod ens eft non vt trinum & coramuncra Deo. Vel fiponatur medium quod fit dedfihio. Perhocad argHmentHm. non euidens . II. quam fecit contra rationem Heiici fadam contia illam teitiam rationem . medium non cflcntialitei oidinatum : immediata Deitas eft communicabilis tri- Cognitis etgo cxticmis puta.fcilicet talis me- habito dc dij.includit conceptumentis. rifibilitate. ifta conclufio cft nobis reuelata Dem eft trinut efl vnttt. & medium cxtiemis:tuncnon fcquitur cognitis cxtiemis communi eft puta aliqua paflionc in aliquo fubicdiio in communi cog.efret petfccl:ioi:& eui- fic conceptus impeifedii.poteft effe euidens intelleBui moto a euidens intiUeiiui moto a verbo linea. loquendo de definitionc quidiiatiua pafllionis.Secundum rici .Oportet dicere conceptHm. medium dcfinitio fi in demonftratione potifll- ma.& vna.ftatim cognofcctc- biHs:iSi: medium ne demonftrabili de fubiedo.cuius teimini abfttahun- pafllonc . dcbct accipi ab euidentia conceptus perfcdli. diuina eft efl*entia . & cogniia vniiatc.:& eft ta\e. li. eft trinum.quod nominamus Dcum.e{\ & paflio- extremis conuertitur:& talc mcdium. eft In COHCtptH gintTali : vntfi. vt patet peiexemplum Do^oris ibi pofitum. Et ad probationcm dicit Dodot diftinguendo de medio .eft idem cimi fubiefto.Et Cic litera clara eft. vt claiius intelligatui illa litcia. Quomodocumque accipiatur tale medium .diaa.& vnum.fcilicet fubiedlo. cum notitia iliarum dependeat i notitia propontionis mcdiat£. quam non cognofcimus. Vtum. particulare fubilHs qu6d . Difficuliat.& caufatur icrcatura. fiue pro definitioae paflionis demonftrabilis .Scc. qu6d patet ticmis. illa q Hac ratio tertia potijftme concludit. Deuseft trintu.. fub quia ra- cognitio dc lege comnulli rcuelatur. Non ergo fequitur. fiae ijued t^uid eft alteiius extre- mi .fie(lpajfio j id eft.fi ponatur paiEo prior.velfic.Lz quia vnum\\t\ Ali^tta/itkfiantia eft trina illa. Ex hocinfcio.qu6d quamuis conccptus huius . cognitis illis ex- & paflione demonfttabi- medium. Et ratio eft. ifta naturalitei cognofci- cognitis ilHs cxtiemis. qu6d cognito ente. AnTheologiafit vbi fic dicit : Principium immediatum de ii- fcientia. dependet ab aliqua iiumediata . Cuiones mediata:.8cc.Et fcnfushuius propofiiionismediatz. fequitur quod oinnes mediarx fmt nobis naturaliter Iponfio ifta. cnim Si natuialitei poiTcmus cognofccie Dcum fub ratione Deitatis Dem eft trinw. non demon/trat fi alio medo cognitHm:ftd vtroque modo eft perfi notum.fiponitui mcdium cflentialitcr oidinatum. tunc piopofitio. & illa neceifaria reuclata naiuraliter cognofcimus. Nam cft qvoddnm tnedium eiTentiaHter ordinatum intcr extrema.AliijHod ens Albertirta:) fimilitei talis tashuius propofitionis. tui Deum intei illa:non fic tantiim in conceptu : . eft . includitHrin altero patet Jiteia Do6loiis.& vnus. tunc erit neuter .Ei aflignat rationem. . etit fubiedti Nam idem cum taH cxtiemo. talis paflio irtcluditui in fubicdlo conueitibilitei.vt puta aliquod cns.& vnM. nea. quando Doftot dixic quod ha:c propofitio neceflaiia. An Theologiafitfiietia.22 Prologi diuminter qu£ funt communia illi Sc nmiliter ab hac Ttinitate (ingulari . qu6d cognofcatui in paiticulaii ex creatuia. abiliahendo Ttinitatera in communi tunc ponunt forroari mnlts propo- cffcntia.&cc.Piimo.quia videtuc fibi contiadiceie inilla quacftion. inquani cfeatura.or.& pcrfedlior. fit impcrfcdlior . nec via natuiali . dependet ab aliqua fingulati:puta ab & ifta.Si vei6 mcdium fitdefinitiofubie(fti. quod Deus cft aliquod ens . in conceptu communi fcd ctiam quod cx cieatura poflit cognofci inconceptu paiticulaii. creatu- ftantix mum 14.' ter- bis quantum ad earum proprictates. fiue pro paflione priori .rcfponfio. cognitis iilis cxtremis.e^ iftcj Aliquod cns (quod nominamus Deum) fit trinum & vnum.e(Cet . ponendo ens cfTe commune Deo.Et fecundum Henricii .quicquid fit cx fpcciali pri: talis & uilcgio.8cc. nec pci reuelationem (fcmpct loqucndodclegc communi) \tinfi-a cxponam in quaeft.

cancum euidensjoquendo de cuidcncia ex natura rei . Et cunc negarecur . qa6d fignificatum huius nomtnisDfirx.qu. qui pofuit eandem conclufionem pofie habere euidentiam ex medio naturali.quiaaut illi conceptus accipiuntur pro rebus conccptis. Ecdico quod non e(l fimile hic. quod poifec fcquitur .qu6d hanc. Deus efi trinus. ^litjMod ens tjttrinum. qui habccur viccuce Deicacis. tum mcdium enentialirer ordina- inter iIla. fcquitur qu6d cognofcimus illa diftin- non poncretur mediura . quod . fignificat fignificacur. conccpcu. I7> timum finem nea.quod Cogre rnedium efftntialiter trcraa propofitionis rz.vty«/>r4i poflic eiTe efiencialiccrordina- cztrcma communia quia tunc cum vcroqueexcrcmorum aliter inccr ralia conucrtcrecur tumincer : . inielligi de medio .& adx- quarainhzrcntiz padionisad fubicAum. probat Dodlor primo PcriHcrmenias. &de linca. & vnnm. aur eft.potefi cognofce. quia fola fcnfibilia moucnt intellcdum pro ftata tbrali «'jj*»/*»' mihi ens in confufo .quain . & fic poterit nacuraliter cognofci^aut fignificat aliquod cns in confufo. quod hoc nomcn Deus fignificetDcicaccm fub propria racione.qux ponitur mcdiam ciTcnrialiter ordinatum inrct Omnium necejfariorurn reuelatorum terminos naturali- hic autem ponitur tantijm habete euidentiam ex medio fupernatutali:& fic pacct quid di- ccndum. vr paccc turzjnon ramen eft concipiuncur vircute crea: cuidenter demonftrari.Sed hoc non fequicur de mcdio particulari.ro hoc. Ali^ttod ens efi trinum.^''* pcrnaturalis.& vna. non vctificatur dc Dco confusc accepro concedicur quod non immcdiatc vcrificatur.-c^aii accipio t/n«. & rtjftbiUtate : illa extrema. nomina fignificant fes.qu6d hxc conclufio potcft fciri. qua diftinflc Dcicaccm. vltiillis. quod nominamus Deum: eft propoficio. Er cuiu di- & vnus quod hoc przdicatum Trinus . aur pro adtibus.EtCic ab aliquo potcft imponi . ecfi Ifta euidens virtuce cteacurz fed ex nacura rei eft euidens \ conccpcu.fiue rclacione illa . Si enim ide conceptus pocefl haberi virtute crcacurz.& diftindlc:quia non poccft cognofci diftinftcaliqua relacio .vt pacct a fenti ^. qui figuifica- '**' 8c ca- dicic: : 8.&c. *"'* *"' cognofcit . Jiffieul- mcn non cognofcirur dcfinicio cffcntialis . Cognofcens naturam fub illa rarione .quia naturaliccrinccUiguncur. Dico fecundo quod Ci excrema diftindc cognofccreniur. Deitas ipfa. & ifto ignoratur vlrima per confcquens dcfinitio ciTen.vc cognofci fcitur.& quomodo ifti termini accipiuncur. quale poceft habcri pro fta- tuifto ma . &.quiacunc eficr tantumdifputatio de vocibus:nonfecundo. vt patci ii Do6lore 1. DeitM. in hoc. qui habctur vircuceefTenriz^nec peraliquod mediumnacura- difieul' rarione . : Dco in fe .& hoc pcr viam diuifionis.& medio fuperna- ordinatum inter ilU.eJl trina. Secundo • mediacz cognofcuutur pro Secundo fi talemedium pro ftatu ifto poteft .non ipfc M cognicio fupernacu- erit fimplicicer necelTaria ralis.&c. quod conclufio Do6luris debec Rt^mft.AUt]Hodensefttrinum.Thomam.quia ccrmini illius ftaru ifto. quod ponitur . quod eft fignificacum huiustermini Deus. .^.quod dicit. cum nulla moueat intcllcdum . nifi przcognofignificat fcancur cermini rclacionis.). quarum vna cft euidcns.&nulIadifFerentia fubftantialisinfecogno- occutticdifiiculcas in ter co^nofcimtis. traD.5. habetur propofitum . conccpcus huius . non lit fuhuius . Dodorei/i i.t[\ vna mediata.}tel eil & & falccm illa. quia tunc oportcrec przconcipcrc Dcicaccm in fe.Qu^ftio L perfe£lior men non raqu6d habeat euidcntiann i con- vt caufatur virtqte cflentlaB .contra. quzro h quo caufatur cogiiitio diftin«5ka talis mcdij ? Non a fubicdo .qux inaIio. &c.quamuis imperfcdior/cquitur qu6d cognitio vnum. qu6d fignificant hoc nomen Deus Deum in . Tcrri6 dubitatur in hoc. Pacecquiatalispropriccas noii conuenir enti fic in confufo concepto ergo Ci tum horum cerminorum naruralicer cognofcimus.- tialis. quia tantum cognofcitur confusc:ncc apparcc quod ftatu ifto. quodocer Ariftoccles i.& alio lumine perfedlius . co modo . id cirur prirn6 Deum diftindc er: . & ad adzqua- illa. aliquid aliud caHfaret illam cognitionem medij. Thomas dicit.^.& ^ penultima . & l6. cum vcroque excrcmorum. Ali<juod ense/itrinum . quod dico. quia pro ftatu dirfercntia. Refpondeo . Quacro modo. quia in propoitco func duz propoliciones .Thomam prxfcnti quzit.quod ponicur caufa przcifa.vt deitM. Parct per Dodlorem in fimili. &conccdo qu6d non cognofcicur difFcrencia : camen cognicis cxtremis poceft inucftigari dcfinicio conucccibilis ftacim fciri pofirec nominamus.ii. Ec arguit Dodlor quod (i potcft habcri medio nacurali.& vnum in efientia non verificacuc mcdium inferius ad pacuic ciim de tali fubiedo. Siprimo. naturalitcr cognofci dico quod non quia plus concingit fignificare. non vtrumque extrcmum. Licct ergo argu- mcntum Doffcoris concludat contta D.i.& tameu intelligicutivt pacct cx non cognofcai illud fignificatum.difi. ifto.loquendo dc reuelaca tem volunras reuclans : Sc quia in hbc fal- fupplec vicem obicdki fu- Ad fecundam dico quod Reipondeo confulo .quod D.Ad primam indanciam tLe^tifi». tum.aut pro vocibus cancumiaut pro concepcibusiauc pro rcbus fignificaris:non primo. ^'•rt. quibus concipiuntur.quia tonc tales tcrmini C\gnificant ipfas res:& fic Si fecund6. Nam cx- dc hoinine.. illa pernaturali$:nec crit nmplicitcr neceirequod ha- {»liquod bcatur & fic res illa in coiifufo talis cognitio fapcrnacuralis victute cfr Nam hoc modo Dodlor arguic conD. Pefi. : /ignificaca dc:quia cognofcens aliquid fub aliquid figaificac . cognofcic & illa rarione ipfum .proprer euidcnciam aherius: ibi vcrocft tantum vnapropofitio.fub propria verificacurprius dc ra- tionc. fcquitur ceptu caufato virtute cffenciie : Hcuc : & dc U- Secundo vi<Jetut etiam fibi contradiccre. eciam .^oQ\i haberi vircuce creacu- le poccft & tecraini nacuralicer ifti nofcens extrema propofitionu neceJJari<e. & mcdio naturali. qui figuificant vltimum finem: cognofcuncur fub go. Dico fecundo.ThtmMt. vr fic propofitioimmcdiata vcrificatur enim proquanco . Et cum dicitur. qu6d viacor poffit cognofcerc hoc nomcn Deus fub racione.qux habec euidentiam ^ perfcdkiore nocicia:puca hu' ius immedmx.Dr«mi &tunc hocptzdicacum Trinum in perfonii . eflcntiale.(5c medio fupernacur^li.&c Dodorc^r*- alibi.quz eft virtute eficntiz eft euidencior. quiordinatur ad vl- SCHO .eft ipfa Dcitas in fc. fed fentiz. imperfcdiius videtur: fed iiii. Rcfpondeo.

^. . L I V & quintam M.&c. diSi. r /^ Kart N TAKIVS. Prima cnim cffcc cfficax. f GiuimQ arguitHrfic . lux increaca tioncm ahcuius fincerx non vericacis fuum finc fpeciah illuftracione : : poceric vci incelledu agente vc inftrumcnco quia cahs fccundum & ifa iequicur .tamen pcrfedius eft communicare homini ahquam adiuitatcm . qnod Ci inccUcftiis agcns habet tancum adlioca .& ftacim agere ? RGfponderur.quas non poceft habcri pcr viam fcnfus. fupponit vnum .Homini 9 V^volenti nccenaiia E eft vltimam felicitatem. naturalis non poteft fufficientet ad cbgnitionem habiram per viam fenfus . fed volenci vltiraum finem . quod adhuc non eft probatum fufficientet videlicet . quodD. quam ordinatur finahter. qu6d horoo ordinatur ficaces. & 'vtrame^ue reijcit /^ Varto ' principaliccr arguitur fic j Ordinacum ad aliqucm fincm . Secundo petir quod lumen dcducit Hcnricum ad hoc inconucniens. cft indifpofita habcndum illum . . vtinftrumento. quar cadunc fub fenfu nullamadionem . homo haberc aftiuitatcm ahquam rcfpc^tu fux pcrfe£lionis finaUs crgo pcrfcdius cft quod hoc fibi communicetur quod hon poteft ficri finc aUqua cognicionc imperfcda prazcedcnce iftam pcrfedionis confequcndx. qus non cadunt difponere.ncccfrceft paulatim promoucri ad difpofitionem rcfpedu illius p.cx natura propria . quod agcns pcrfcdum. I : . Hic Do- ^or turalsm confequendam. . *al.Thoma. ncccftaria eft cognitio aliquorum. fupcrnaturalcm dita. arguitur '. icc. arguit probando illud idcm ca finceram veritacem .q. cftad .C. quo anima nunc vcicur in inccUigcndo naturahccr ergo non poccft pcr illud lumcn in ahquam aftionem qux cxccdac illud (ed illud de fc cft hmicacum ad cognitionem habitam pcr viam fenfuum ergo anima non poteft in ahquam a6lionem.adcognitionera alicuius fincerae veritacis : fcd de hocinfra patebit quafi. talia cognofcibilia limicacum.^c.Sed mulcorum aho. .qu6d quod fic ordiniaretur.qu6d fi poflct dc potcntia abfoluca. pcrfc6i. vidclicct fa<5la a D. fcilicet Henrici intcllcdlus agcntis. ex hoc fe- porerit habcrccir- petit dua . Henric. : .in fum.qui fccic eam. Et fi cum hoc oftcnderctur cognitioncm naturalem non fufficientcr difponcrc pro ftatu ifto. Ifta: dux " rationes non vidcntur efficaccs.^. quod ad cogni- eum non poccft habcri . ncm circa fibilia quirur quod . Qiiiacx qiiocrcatura nacuralis ordinatur ad vlrimum fincm. : r Jnf ''• i<h 4. Potcft autem : .pro ftatuifto. quia .ad quem ex fe. Secunda ratio .ad quem ex fe eft indifpofitus crgo Aiintr eft indigct paulatim difponi ad habendum illum fincm hoc autcm fic per cognitiotamum creSi inftctur. haberi via fcnfuum ab in- fine fpeciali illuftratione Dci.ad Quinto 19. telledtu agente Ec fic intelleftus agens .fua. . pcitinct ad quxftiones de beatitudine. Omne agcns vccns inftrumento in agendo non poteft pcr ilexccdit naturam iUius inftrumcntijlumen ahquam adionem^quar autcm intellcdus agentis eft inftrumentum.& quod anima intelle. qu6dcognitioaIi- t Hic . D. dum eum non poceft calis vcritas fecun- . Hxc racio vidccur conchidcrc concra cum. tim rcmoucre imperfedionem. vt ineffcacem. Gttil. vbi eft fpecialis pojfit Si infletur^ejMod agnis perfe£lum.Prologi 24 C S jidducit H O quarfam rAtio»em ex D.ThomA. quje non poflAinc cognofci pcr viam fcnfuum & quod lumcn inrcUcdus agencis.Thomas. vbi de Jtncera veritate. Rfviclt D. lux increata non pocerit vci intelle£lii agence.art. V. cognitio. ratio ftat in ifto difto &c. cfficacitcr aliqua cognitio fupcrnaturalis.- Primaenim . ratio videtur eoncluifrt y Sic. : . qua: quorum.quam non communicare. . I finis^cd homo ordinatur ad fincm fupernaturalcm. puta Deus. & . MM C I./?///(ff. oportct concurrcrc aliquo modo ad iftam adioncm. : naliter ad cognitionem rupernatnralem. fi eflTec probaThom. & Var. lib. non poreftexccdcreaiaio- ncm de intelle«ftus agentis fe eft limitarus .Trcs crgo primas racioncs probabiliores apparenc.S<. fit neccffaria.Ec etiam pofito. qaxdio: Jlnfincera veritat haheri vianaturali. u /i?<e dna rationes non videntur plurimum eff.qua: non pofTunt cognofci pcr viam fcnfuum . Deinde Hcnricus . limitatum. principaliter arg$iitur/tc.id cft.q.eft. ad quem cft cx 18.ad cognitionemfuperna- fubfcnfiim. X Ad £. nccefle cft ipfam difponi ad finem:fcd talis difpoficio fit per cognitionem fupernaturalcm. refpcdu fuac . cfr tumquodhomo ordinacur finaliccr ad cognicionem fupernatur^Iem cuius probacio Henric. diua.opotteretoftendere. um cognicio cft neceflaria pro ftacu ifto:igicur.i.^l"cindirpofitum.am. litera fcquens clarr. poteft ftancm aUquam crgo. Thom.^. Sccundum cnim dedu* dioncm iftam . inquantum intellediua. ad cognitionem fupernaruralcm confequendam. quod peifediuseft inanima. fit adtalia cognofcibilia fcn- fic quod non pofllt^habere actionein aliquam circa infenfibilia.pro(latuifto. Sccunda racio pecic duo fcihcec aliquorum cognicionem cflc ncceflariam. lud inftrumcntum in fic . via fen- in cognicione vericatis finccrae lu- menincclledus agencis nullo modo habeac aliquam adionem quod vidccur inconucnicns quia ifta adio perfedior cft * communi intelIedionc:&r per confcqucns illud. indigentprobatione. ex Benrieo contra Philofophos .

Naturalis.t j .nulla cft fibi cognitio fupcrnaturalisrquia intclledus poffibilis naturalitcr perficitur. Supcrnaturalitas autem.^& t. i 1 1 2.titralis . Etfimile habetx.quia nullus carum notitiam potuit naturalitcr inucnirc .ad hoc improbandum . non acium i .».q. Sed comparando reccptiuum ad agcns.p. AD quacftioncm ' igitur refpondeo.^} .r. q.A.ad } .n.Concra iHiam fohicionem. Rada i .yfin. .i.contr. Soto i..d q fpem infnCzm.n. \6.Item d.ad 1.. ^.in illo paftb.art.&: 1 quacunque cognitionc ad quacunque naturalitcr inclinatUr.d i^ q.quia creatur. p!*fii*eeU .vel violcnta.quia ficut oftenfum eft per trcs rationcs primas contra primam opinione addudas.quia a Deo datur immediate.^. ad iftam^ formam j nequc ad oppofitam.Alicer potcft fidem infufam. : & xnune habetur a viarorcficut pacct in inftantia contra tertia rationcm principalem:& idch \\cht Deus ^ poflit per rcuclationem fpccialem.intcllctaus poflibilis natus eft moueri ad cognitionem ab intellcdu agcntc.n y 5 .ti. (^ tenent Palud^. & nobis ncutrae.d. Iftarumigitur notitiamcft ncccflcnobis fupcrnaturalitcr tradi.d.ficut in raptu:non fi^pfmatu^ "^' " '^' nobis neceflaria.i%.q.qu6d comparando intclleftii poflibilem ad nocitiam aftualem in fc.§..z. a6Im intrinfece dari ^ ad ipfum.repreheudendi funt. .q. . ^tipdfifub hoc nomine ita non docuiffet . df ^liasfepe.rttm.(^ j^.}8. pcrnaturale.! »}4. (^ aElus . 1». Philofophu.^o/».q. §.^.d. cam aliis doccndo tradcrc quia & : ficut vni.coroil.Qu^ftio I. triam.quae fecundum legc com.d.multac complcxioncs rcmanebunt ignotar.quod natum eft naturahter imprimerc talem for.^^. Etfimile habet ^. a quo recipit formam.quia{inquit)firma i/Ia charitatis.denat.q.e.fermam fieri ab agente fupernaturaU .quia rem non intelligunt.x 6.cognitioncm alicuius incomplcxi cau- tamcn talis cognitio fupernaturalis eft nccefl*aria dc comuni lcgc.^ non tantitm per refpe^H ad agens.&: phantafmatum.cft naturalitas. De complcxis autcm vcritatibus fccus cft.quod negauerit dari vllamfotmam fuk naturAfupernaturalemfed tantumper accidens.in ordine ad agens naturalii : de quo t.. allum effe talem vt folum ab obie^ofupernaturali vel afufflente eitn .ita cuilibcc cx naturalibus crunc ncutrz.docet gratia. vt fi Deus infunderet Gcome- ^lter .^^ ^'^ ^ mam in taii paftb. fitmAisnaVirtutc autcm * iftoru potcft habcri omnis cognitio incoplexa.quat gcncratur ab aliquo agente.i.§.fed quia a non inteUigentihus reprehenditur. dc hoc in 1 lib. Et vtrumque docuit Scotus locis citatis .Aliter potci[. £iuod efi fupernaturale primo modo potefi naturalitcr haheri vt in exemplo : fectu eft de jupernaturali fecundo modo.qt.j.adtertiumpro opin Mag. vicem caufarifofitt. difi. quando ^' bocSce.i6. qualiter aliquid dicitur fu1 o. C H O L V M.Potenciaenim rcceptiua comparatur ad adum que rscipitivel ad agens ^o^iedea- a quo recipic.Confiat ergo manifefie fectmditm fupernatutales.quac ab iftis agcntibus poteft imprimi. quarum cognitio cft farc.t.Pro ftatu autcm ^ ifto fecundum '^'^^'^^ do.q. €. & d. ^ ^^''^^'*' . tj. Prdterea. 1.vbi id videtur D. Addefinegaremus aElus fecunditmfubfiantiam fupernaturales. 1 4. Ponit duos modosfufefnaturalttatis. .art.^ " " ' cft naturalitcr imprcfliuum illius formar.Adfolutionem.ideo hoc dicit. InteHeElm p«f'bilit ad "Pf^"'quod no cft natum mouerc intclleftum poflibilem ad talem cognitionem naturalitcr.fic cft fupcrnaturalis. Ad propofitum dico.(^ acquifita effe diuerfd rationis : t^uodl. (jr lib.adduco alia eius loca.idem doceri a Caiet i.& t^vSV/V» phantafmatc igiturfola illa cognitio naturalis cft.Nec Patres.vt vtfus tdco. Vtrumautem ' poft primamtraditioncm doftrina:dctalibu$ poflit aliquisaflcntirc aaturalitcr doarinac traditx .4.fi clinatur '9*'« '"^*- modo ipfacft pocentia naturalis. i .d. currentis (jr ibidem docet aBueffe fupernaturalem ratione form/t conScotuhabittis.li' cet fitfupernaturalis pofita in effe.t. j .naturaliter agiti(^ quia caufafecHda concurrit ad ailiit non ad habitum.fi fit neque in- comparationc nulla eft contra inclinationem naturalcmrncutra.fufficeret docuiffe habitus infufos.Thom.Sed fecundo modo loqucn- 1. i.vcl neutra. j. diftinguendo primo. quod non . quos noftris viribus elicere nequimus.dicit a^umfidei infufe. In hac autem ^ fi tHralevel naturale? rupcrnacuralitaf. '^' rccepciuum comparatur ad talc agens. ex quo colligitur a^tus effe eiufdem crdinis cum ipfis. Met.velConciUa ampUiis petunt.q.i.(jr gloriam mere ejfefupernaturales. Vnm efi ./ habitum infufum charitatis.adprimun%.art.d j. Hicponit DoStor formam intrinfece cr fit^pte natura fupernaturalem. Hxcautem prima traditio talis ^ J ^ doftrin* Scotioper.q ijQ. S 25 I ^xflicst quomodo potentis in ordine niformttm quamcunque eft nnturnlu ^violent/ty velneU' tra.d t).pofira tota aftionc intcllcftus agcntis.^ §.quibus locis docet habitus infufos concurrere effe^iitie ad aEtus.^.\ o^.^ j.£lui ergo reprehendunt Scotum in hoc.t.quando comparatur ad tale agcns. ij. d^cet aEiitm charitatis ejfentialiter diffcrre ab amore naturali : ergo fentit hos a^fts effe fupernaturaies:(jr quando ait habitum effe propriefupernaturalem.§.Priroo naturaliter inclinetur:violcnta.d ^^.

netur potentia. 8cc. Jcnta.qua. Materiaver6pri: poteft caufari ab agentc naturali.uuralis. vbi hoc difFusc declarabitur.(^ vntts. qua: nullo modo 1 neutrx. vel ad perfc£l. . tunc impcrfedc fupplct vicem obiedi . pro ftatu ifto volcnti bcatificari . Dcindeoftendit propofitum . COMMENTARiyS. cft in potentiareceptiua naturali.vt c6paraturad quam- cunquc cogni(ionem.j.ad <jua eft in poccnti.ficut imperpcrfedo.j. Et neutra. Ec quod dicit de intellcdku agente^vcW eft qu64 ad caufacioncm fpeciei inicUigibilis . vt probac Dofkor in GjupdLtji.6.nulla cuni cx natura fua jufmodi : fit eft ibi inclina- fupernaturaliras. ctiam iftam obfcuram. vel reueUtio/a.qualem ipfum obicftum in fc cognitum caufaret . tellcdius poflibilis eft & j. DicicDo£korqu6d comparando reccptiuum ad pcrfe6lio- fando nem.<j. quod fit ficfupernatutalis.eft efrcntia fub propria ratione cognita lis eft rum Ponit dupli' in obiedum nobis veritatum. natiiraliteradomnes formasfubftantiaIes:dequa dicitur potcntianeutra. tjui a infundcretnotitiam huius. & ramcninclinatur ma.7. quod non cft motiuum intelledus noftri pro ftatu ifto.ibetad huinfmodi accidentia. » rtr ^4. illius obiedi.i. Scd fupernaturaliras aircnditur ex comparationc ad agens.illud agcns fupernaturalc. 1 j . Prim6 crgo pratmiccic diftindkioncm potentix naturalis. & qualitas abfoluta. nulla eft ibi fupernaruralicas. videlicct quod (ic homini. qux idc6 cft fupernaturalis. opponitur violento.naturalircr moriui intcllcdus noftri quia nullum tale virtualitcr includit aliquam notitiam iftarum veriratum. quia cft ab agentc fupplente viccm obie£ti fupcrnaturaliJ. illa cfl!ct fupcrnaturalis primo modo.vt fupplcns viccm obicdi alicuius infcrioris.ionem.fi agens fupcrnaturale caufarct notitiam obicdi naalicui.quinnaturaliter lem . ' igitur haec notitia obfcura in illa clara includitur eminenrer.pernaturalis efl!ct vtroquc modo:quia fecundus infcrt primum.poflic ^ud cauftri fi habcii : vbi vero cft fccundus modus.patebic»»^<j!</.tj. vr patec ^ DoCkortinfirk d. &c. 4.ad trali .i. neceffariaaliqua dodrina fupernaturalis.& cla- Itain propofito tiam huius Quod nito. qua.^. Vioicnta dicitur . Deus ejl trinus . Phantafmaca cnim cantiim moucnt intcllcc^u pofllbilem . patebit»»- cacum natus moueri ab intelledu agentc.§iupduy.qu2e per talc hoc fupplet vicem : ipfa autem fub tali rationc cognofcibi- Quodcunque igitur agens caufat notitiam aliquaobiedum fic cognitum natz funt cfle euidentcs. Gcomctriam infunderct non talem. vil fimilium. natum cfletcaufare notitiam perfeftam. nifi Nec vcritatum talium ^deiUoobiedo notitiam caufarc poflet.Etde naturali inclinationc abfolutc.^. ab iftis agcntibus imprimi poteft. .dicitur naturalis. : . in potentia receptiua ad hu- & fic intel!cftus.& phatafmace:5» fic fola illa cognitio eft naturalis.ficognitum cflct.<^ ij. fiic admittita£l/i in- trinjece ncc obfcuram.ibi non cftneceflc.hzcfuaurcm fccundo modo :fi obicno Jolo fupernatu.i. Pro quanto fcdum in jllius vtfupplens viccm alicuius obiedi.&pen.ad quam bilem. vna cum Phantarmatc concurrir . fotefi. Quod li ipfum agcns caufaret notitiam pcrfedam Cem modum iftarum vcritatum. Rcfpondendo ad J[jLqiia:ftioncra primo pracmirrit aliqua. vc ly ttaturale diftinguicur comtiftpematuraU. tunc perfe^te fuptxplicandl plcrct viccm obicfti : fcd fi agens non itapcrfetfiam notitiam caufat. fi ncquc incliliatur ad iftam quens omnis perfcdio formam nequc ad oppofitam ficut fuperficics non magis inclinstur ad albcdinem quam ad ni- agentis nacuralis. caufaret . N.r>f»j<r/?/r/»«/.Vbi rali .^ rece- in eo parcialitcrtantiim fpecicm intelligi- Non enim moucnt ad cognitionealicuius obiedijvt docet Dodor i. Et agtns natur lc. Ju- pernatura- Differentia iftorum in caufando. fi naturalitct incli.i^.f.t9.virtualitcr continctur in illa pcrfeda. fi fit contra inclinationcm naturalem vt patct dc graui cxtra ccntrum. &: caufans fupplet vicem obiedi claraj notitiac caufatiui.i.Et quomodo pro ftatu ifto dicuntur phan- fra d. pro tanto reuclans hanc obfcuram.prajcipuc cum non pofllt notitiam alicuius vcritatis caufarc. Aliter ctiam poflct dici fupernaturalis . dus Ecnullomodoconcurric intelle- ppiTibilis^vc paccc ^ Dodtotc in q.cuius obiedii in fc cognitum efl!ct caufa* mentc aliqualem notiobfcuram:quiacaufat de obicdo. quia nacuraliter habcri non potcft. A Ad tjHitflionem X .ciicitur reuelatio ra dicMur ftpermtttturalis. quac fubcft caufalitati 2 Profiatuautemifto. vio- & Habet enim omnc cognitionem. ram :nam rcuclans hznc. aliqualiter fup- duorum ^ modorum poncndi fupernaturalitatem notitix reirclata: vnum ab alio Puta.licct non c coiiuerfo.fic perfe€tio intclled:us . vel a aurcm cft primus tantum. Igitur oportct quod pleat viccm obiedi fupernaturalis. etiam .d.pro nunceft omne aliud a Deo:& per confc. quia t eft ab agcntc.ad quam cft in potentia ncu» quod nullam habct tionem naturalenv.licct veritatis illius.26 Prologi doi9rrina:.vjdc ^l' ptiua.ilem inclinationem ad Dodorem in i. cau- y In hae autem comparatione . tafmata moucre intelledii. .non fub propria ratione cogobicdum.Nam obie<9:um natum caufare notitiam hxxmSiDeus eji trims. Hic dicic Dodtor qu6d in- naturali inclinaiionc marcriaf primar. natur. cijm cognitioquantumcunquc minima. vt ftpplente il.</.ita guod illapcrfcdio dicitur fupernaturalis . vcl ad illud. . grcdincm imo nullam naturalem inclinationem h.G^dUh. caufat in veritatis. id patctjfcparando & efi. turaiis.ficut obicdum in fe fupernatHraiitatem Theolei£t4. eft ncceflitas vt fupetnatufaUter habcatur: . proquanto fcilicct impcrfeda notitia» quam facit.naturaliter ertt ScriptH- '^ fimilium.

diccrecur pcrfcdlc efitrinus.3cc.diftinftam ^deali- pro ftatu ifto turali ( . . quz virtute phantafmatum .quod e(itrinum. na- eftei caufare. Eciic ifti rcuelatis.Nam cf- encia diuina. Deiu efi trinM. f Nec veritatum talium . quorum tcrmini poifunt fieintcllerinobisnoci . vel fpcciS intelligibilcm diftinfte repraEfentante Deum. intclle(5lui. & .vrquando caufai|in obieiSti aliquo cognitioncm confufam huius complcxi.difi.faltemquantumeft cx parte fiuc iua.c^z/»«/. Metaphyf.vt declarat Dodlor in §luodl. virtualiccr cui fimplex nocicia raptu i^iquo i . d Aliteretiam potefi dicifipem4turalis.& cj. cilentialiter . I ^. Doc ^oc in f. quod noroinamus wmnibfu. 1 4.^^. fub ratione fingularitatis : quia virtute phantaf- qua fubftantia .caufarcc notitiam huius complcxi. £c & 2?M0». I '"' tia. pratfentante ipfum omnium : vcricacum ncccnariarii dcDco. cognicione abftradtiua. cx hoc fupplcc vic6 obiefti fupernaturalis.talis fpccics ciret partialitcr caufa do b Et ideo licet Dettt.Df«/^m>»«/. luntasdiuina nonpoflct fupplerc vicemobie<5H notitiam in fe cognica ab aliquo intelle- mo- fuper- caufarenociciam incuitiuam huius comjplcxitDetu efitrinus.&vnus Si crgo voluncas diuinaimmcdiatc caufarcc nociciam incuitiba ip- fua. . & phantafmatis. eftct praefcns in fpecic intelligibili & .quia tantum cft ab agcncc fn- pecnacurali. . t/wiMjdiccrctur fupcrnaturali$.diftindccogni- ^m- fet caufa tus .nacA cft facere. quorum tantum habemus phantafmata. fed tantum cogiiofcimus per reucktionem.n6 in ratione obicfti intelligibilis. vmts .non caufarec immediacc notitiam alterius.cunc. & diftinda Dcitatis . xis . T*m. y. quac ef' fcntialiter . j . & fapplere. ^a^ ^^.dicerctHrpcrfei5lc fupplere vice obie£ti fupcrnaturalis.fi eftet in fpccie intcUigibili tiim narum fe prarfens.^z/»»/.quiaeiret folii ^ vo- luntate diuina. fequcretur jD^«i<r/?m««/. & €t\i5 agcntis TbeoUgia.id eft. Dicit quod vo- fui. tionc obic£liintclligibilis. Ktrum 4utem pofi primam traditionem. ciic com- plcxi. VtlmntMd Ji. Terti6.</. ^. crcatum .& tj. Scc.qu6d cft aliquod cns .c^t/«»«. incuiciuc.cognofcuntur .Secundo dicitur perfc£kc fupplere viccm uina. nec dc aliquo fingulari.difi.& f»M/.&c.Nam vt fic.quiaimmediarccaufacialcmnotitiara. I j ^ediib. de materiaprima .vcl in non caufarct. fubratione fingularitatis vt ipfc probat in 7. vr cognicum.^w*/?. In .vtin fc incuitiiic cognita. diftinftam.i» tj. qualcm ipfum obic(Slum natnra crtct caufare.poffit reuelariali- '*""*'• pcrfcftc fupplet:quia enticasjvel cognitio diftindta fubicd^i illius Mod6 ftrum ad £€» Vnomodoabftrad^iuc. non habemus nocitiam fimplicem Deicatis .pro ftatuifto. Patct.poteftdicidupIiciterfu. Tantiim crgoillacomplexa.caufarc nocitiara abftra^iuam diftin£kam.PcrfcdVccotin- Mtefn itionm Vtrittte agentis .9. Deus efi trinus . An Theohgiafit de quando reuelacur nobis hoc complexum. j. . docet quomodo aliquis natura- licer poceft afTencire arcicuiis fidei ^tufi. Et vltri.GlKodl. habcmusconceptusdiftin£kos . 1 j.Nam fi caufac diftin^am cognitione hu. virrucc phancafmatum.hic noti.Prim6.nata quia {vc declarat Dodor.quem poftct mouere.quantii cftcx parte eftcc fius Dcicacisjvcl huius . du. vcl fi diftinftc re- tunc natum circt . vcl virtualiter includuntur infcrtfibilibus .comparando illamad intellcftum.c^r«»</.vc fic. vnut. quem po- in propria exiftcntia. crgo rcfpcdlu hanim vcri- poteft fuppIerevicemalicuiu$obie(5li in- quod talc obicdlum infcnus.Qu^ftio 1 'f.§lMdlib. filcfTet prxfcns alicui intuitiuam huius . e Vro iptamo »]^»V«r. vt probat Dodlor difi.&vnMs. de fubftantia habcmustantiim conccptum. vt prim6 cognitam fcd fic dicitur fupplcre.^e\ faltcm Dcus vt fic. Et force eciadicereturquodnociciaeftencizdiuinz^caufata ^ voluncatc diuina. ^ j. Dco» eft tri-» g Dijfremia iftorum dMorum.in quociiquc intclleducaufaret partidliter. Notitia ergo huius.Vt videtur poncre Do(kozin i.Df«/ nus.& d.Sc in i. vc cognica.& fortc elcognitionis huius complexi.t^. vc in non tamen hoc eft fccundum com- muncm legera : quia fides eft propricdc complenobis reuelatis . quia tant^m pcr rcaclationem diuina: voluncacis.puta entis creati. ncc dc fubftantiis fcparatisj ncc dcmatcria primAinec dealiquo fiiigulari. quando caufat talem notitiam.Sed hoc refcruo declarandum in ^.tj 10. natum caufarcnotitiam intuitiuam diftindam.qualem obic(^um.natum cftcc caufirc notitiam feft fuo modo moucrcqui cft folus inrelleftus di- uinus. cunc creatura virrualiter impofllbilc : continercc ipfam Dcitatem ^.im6 perfcdiffimi.n*»' & »"«»». loquendodc J"fl''*'' *'- habetur tantiim cognitio eorum .S.fi cffct in fe praefcns vel in fpccie intelligibili . quod cft quia fi fic . cftet caufa cognitionis talis complexi in illo fic voluntas diuina caulando calein intellcdu : & nociciam diftindk m.i^'^ pernaturaIis.quia tunc talcm nocitia cauraret.fub racionc Dcitaris.qui eftcntialitcr continetur inaliquo hoc idem fenfibili vt probac Dodor ibidem . aliomodo uiHaqmttm»' gicdupliciter. tfHifi.vel cau- abftradiux diftindae Deitatis.defitbieElo Theoiogia) notitia Theologica habens cuidentia ab obicdto. vcl vcl in fpccie intelligibili. Deus nociciam complcxam incuiciuara vnus .qux fola fupplcre poteft vicem effcncix diuinx.ipfum diftindc repr. Scoti oper.-tfencantc. Deus efi trintu. Si tatum : quando non caufac qoalem tale obic(5lum fi . ncc fupcrnaloqucndo dc communi lege ) habcmus notitiam incomplcxam. rcfpcftu vcri- tarum.^»» acciculi fidci dicuncur .^z/»<«.in ^m/I: de SulHello illa fciliccc quxft. ita diftinftara eftet in fe pratfens tum .}. potcft dici fupplcrc imperfcdc vicem fupcrnaturalis. DoStot fupernacuralicer cradici declarac qaomodo coenicio reuclacorum ncccfta- riorum poccftalicer J[u6d dici fupernacuralis . nec via natutali .quiaeft abagence fupplenre C 1 vicem fmftrnantf /w. Dicic Dodof qu6d ^uamuis ex fpeciali priuiIegio. /iut.Snpplct quidem imperfecfbe.tan- eiretcaufare notitiam abftracSkiuam vero cftct in fc ptatfcns.fempcr intelligendo modo przexpofito. fcilicet intcllc(flus Deindc dcclarar Doftor quid aliqiiando perfe- Ex hoc apparct qu6d ftcfuppIccaliquandoimpcifedc.Secund6. & diftindlam . : vc patcbic infra d.'" V'^ dui iuscomplcxi:Dr»«f/?/n»«<. & incomplcxam. mW. ferioris. . inrationeobiediiinteIligibili$.in cognitionc intuitiua:quia cffcntia di- dicitur fupplere imperfc(5tc ftncia diuina Deusefi notitiae (arenocici5huiuscomplexi»Df«*(f/?m»w. quafi hacc propofitio cognofcatiir pcr voluntatera diuinam. viccm obicdi fupernaturalis. Vcl fi Dcus cfTcc pracfcns in aliqua fpccie . ^7. mttitta . habcc euidenciam ab illo primo noto & fic fi efeft*ec obicifki naturalis. matis ^:* ^7 I. Si eftec harum infcrioris. : . quia in hoc dicitur fupplcrc vicem obiefti pcrfcdlc . vt infrs pacebit . .loquendo de inccllc6tu.& vnurn. in ra- mouct intelleaum nocognitionem . Deus efi trinus. faltcm rcmotc notitiam huius complcxi incclligibili. 13. & intellcftus agcntis habcntur & funt omnia fenfinulla fubftantia fui & : : : bilia in fe contenta & omnia m eis.

.putavifiuoi eftnielior. licct fecundo modo.cautalem notitiam immediatc fupernaturaliterj ergo fupplet viccm obicdi fupcrnaturalis:non fcquitur . intenfius-y duobus. voluntas diuina immediate cau- uum comparatur pracise ad agenjfiipernaturale. qu6d non fcquitur zquc inten- .) fequiquod Angelus poffit docere hominem hanc Dcitatisfde tur veritatem . intelUEltu . Solutt*.ficut & pcrfcaum bonum.qu6d ita petfcfte quictatur in imperfeda.quia non fcquitur.i. petatur. & dico primo. Sccund6 arguiturjquia non videtur qu6d fii- prafinti . & aliud eft proponcre aliqua figna ordinate.&refpe^uminus perfc- minus intcnfa. quod eft perfedc quictatiuum quietatio cnim : vera fe tenet ex partc obiedli qnictatiui.Etno- hominem in alio : : ri/ibilii-y ta qiiod primus modus fupernaturalitati$.qu6d fi & talis inclinatio poftet flmijciret in ilijcffet : intendi rcfpedlu pcr fedif- intenfiffima. quo intelleaus for- ad agcns fupernaturalc ^uttft. intenfiffime quamuis etiam appeteret aliud intenfifllmc.Dem eft trinui dr vnM. qu6d intelledus nofter & & maliter aflentit vcritati illi . non tamen poteft caufarc cuidcntiam . quim ad aliud (quia ftcundiim totum conatum inclinatur ad omnia)adhuc diccrctur magis inclinari ad perfedius. pernaturalitas prarcisc fumatur incomparatione quod inclinatio naturalis fit fcmpcr ncccfl[ari6. non tamen poteft illam doccre natuquianon potcft caufare in intellcdu noftro pro ftatuifto .priusappeteret pcrfcdbifnmum . fic in propofito. fit & tus eius appetitusfatiatur habito dcfiderato. Dico etiam.non tamcn fcquitur qu6d ita in vno quietetur. quia ctfi hoc non poffit .qu6d Angelus ex. dc t. puris naturalibus non poteft cogno- Rcfpondeo. vt patet in excmplo dc cognitione huius: Homeeftrifibilis.qu6d pernaturalis. . ergo non magis ad vnam . quia cuidcntia illius depcndct abaliqua immediata mer^ Dico qu6d minem hanc intelligibili. 11 quaDo6tor in x.vbi vult clinantis naturalitet intensc. &c. tamen non poteft negari quin poffit docere pcr aUqua figna vt docet Dodtor Confequens eft contra Philofophum in Procemio Met. Si dicatur faltem poteft caufarc certitudinem huius Ali: ijutd ens eft trinum . Rcfpondeo ad primam inftantiam pnm6.&aliudimperfe6lius. ergo maximam fcientiam maximcdefiderabunt. quia illud natum cft pcrfedliffitere : . pro ftatu vt patctaDodtorc/» i. & miniis appe- tamen tantiim pcrfcdle quietatur in perfectiffimo vifibili .quia fi u4 vt quacuor cft naturaliter appetibile: ergo B vt oclo erir magis appetibilc.& per aliud inratione mouentis .^^.(^ : Rf^enfi. quiabene fcquitur . non pcr comparationem ad agens fuperna- turale.quorum vnum fit pcr- pra:fentibus fedi(rimum. Dubitatur inhoc quoddicit. : : . tatur. etiam dc articulis fidei. prachabita fpecic intcUigibiDeitatis : QiOteinz.&ad obieftum il- ri. circc ifta duo poflent manifcfta diftindio fiipernatuiaii- cnim notitia haec tantiim cllct a volun.non in- f^cundum modum fert fupernaturalitatis. per aliud in rationc forma: : fic videtur diccrc aflenfum .dift.cum non fit in potcftatc appetetis ita enim intense appctit viderc vifibrle vifibile vt 8.qu6d nullam in- cludit difficultatem:quia ctfi talis aflenfus dicatur fupcrnaturalis in ratione forms . re intelligibile. y quia dicit Do€tor in fit proportionatus fupernatutaliter. & hoc naturalitcr : ergo ifta veritas.vt patet a Dodore 9.uati . fupplct viccm obicdi fupcrnaturalis . fo Ad fccundam inftantiam dico.ex hoc. nonautem fecundo modo .Duhi .tjuafl.dicercturfupcrnaturalis. quod non cft mc- etfi poflet caufare .fcilicet Angclo doccnte.ficut in poteftatc eius. 17.quia tantum fuppleret vicem obiedinatutalis.vcl remifsc^nclina- per confequcns fcquitur quod /i intcllcctus ita intensc inclinatur ad vnam. propofito qu6d de fadto non magis inclinetur ad vnum . fic patet fat & litera. fupernaturalis. Si tatis.G^edlihet. ifta tamcnfu- tantiim in comparatione ad agens fupernaturale. qu6d Angclus poflet lius .ficut in Dico tcrti6 qu6d etiam pofito.28 Prologi1 viccm obiedli fupernaturalis:& fi fcp. tunc dicerctur fupetnaturalis tantiim cet <iu6d fitpernaturalitM accipitur quandorecepti- primo niodo.Czhem habita fpecic intcUigibili dift. Primo modo non poffct caufaie . licct ex parte appctcncis arquc iutensc inclincturad vnum. Ad confcqiicntiam rhUofoplii^debet intclligi exparteobic(ai. tcfpe- magis . perfcdiuscnimappctibilcincludit rationeni maioris appetibilitatis .Quamuis prgo miniis perfcdum bonum zquc inrensc ap- ^. Secundoprincipaliter dubitatur de ifto. .quia illud perfede quietar. rant 71 ifto p0jJihilii. lcili- tate diuina nacuralis. ergo caufat notitiam fupernaturalitcr . . Sccundum patct.t Dico qu6d hoc parum valet . & non conccfcaufareccrtitudinera il.ficut aliud :ergoacquc quietatur invnoJcut inalio. i sc appetit vnum. Dico fecund6. Contr^ qnia fi naturalitcr inclinatur ad omnem . magis. non fupplente vicem obie<5J:i fuper- aliud. quod poffic naturaliter cognofcerc. fupponendo qu6d Angclus potcft docerc fatinaliquointcUcdlunotitiam huius Homo efi tunc talis notitia diceretur fupcrnaturalis primo modo. pcr comparationem ad agcns fiipcrnaturalc. immediate aliquam cognitionem alicuius merc intellcdualis y vt patet a Do- li raliter ad tjuamcumcjue naturaliter inclinatur. . quam niinus perfe(5tum:idc6 ex tatione fui cft natuni magis appeti.qu6d _Q_ J}ubi$tm. DcM eft trinuJt&ccnon erit fupcrnaturalis:quiaab agente naturaii.qu£ intellcdum : eft ficut cft aliqua formafu- quxda iiiclinatio informans etiam fi aliqua cognitio cHct fupernaturalitercflufata. non tamen fequitur qu6d poffit caufarc affenfum refpedu illius: tamen refponfio fecunda aliorcxcmpluindeappctitu fenfitiuo. quam ad aliam. ad aliam.dift. id cft. fed fic non accipicndo magii.(jfMCunque cognitione naturaliterperficitHr. vbi arguit Omnes homines naturafiire defide- vbifitpra. quia in vtraque tolius.Et fuppono quod Angelus poffitnaturalitcr cognofcere hAnc. vcl docere hopropofitionem .& miniis appctere. ciam non fit du vifibilis cuiufcuraque vt 4. Dico fecund6 qu6d ctiam pofito .quia non eft in poteftatc in- d. fcere illam. Ali<juod ens .adhuc non fequitur qu6cl poffit illam docere : quia aliud cft caufare certi- tudincm in intcllcdu viatoris . ficut Ohitaie.fed dicitur fupernaturalis in pernaruralitas cft ratione formac.fcd bc- nc e contra.^. . Si dicatur quod etfi Angelus poiHt illam cognofcere naturalitcr . & vrtum . SC HO 74. AliuddHhiS. refpedu alicuius mere intcUigibilis . ficut ad inc qiiictare Re^nft».Priraum patet.Probatur confequcntia pcr Doftorem in 4. Et ideo Dodor ponit exemplum vt puta .& ujmmc.ficut in pcrfeda .

Rcfpondco .nullus poccft fuo ccftimonio credere de ipfis fed oporccc tc. Vcl ergo i. via paturali haberi non poflir. &: paccc cxcorum hbris. . verum vtdcrepo/«^rwffr. S C H O L 29 I CenfirmAt pMlchre ex doilrina Aug.qu6d cognitio vltimifinis fitneccllariajfequitur quod via naturali fcitur. vel neutcr in hoc problemate .Qualiter auccm ^"^IJ!"" "'^*^'^* prima reuclacio.^x.nobis cx fe func ncucrx. Et : COMMEnTAKlFS.contr* Philofophos. qu6d hacc pars hoc raodo rationcs praedids. . Prmio. dicic.&alilfi.aberi.primo cradi.hac.Phitofophi inquit) nefcientes dd quemfinem referenda ifia ejfent interfalfa qu* locutifunt. Jyiodo hjc Po(5tor probat quod per has rationes concluditur .& cognofci^ tur talis finis:ficut mincm fi dcmoftratur naturalitcr. dc quibus argucum foratiaprocft. Patct. Si enim dcmonftratur vianaturali. vnusjfit neceilaria vhimi licet d^. aut tanrum proccdunt cx fide aut fi non procedunt cx fide .an cxccriore. quia ctfi aliqua dc virtutibus vcra tradideruntrcamcn falfa mifcuerunc fccundum audoritaccm praeccdenccm Auguftini . h . c. Pet fecundani probatur cognitio mediorum . ncccfTarium cognofcendum.dc Ciuic.Politicorum fed nec illa Ariftocchs eft irreprchcnfibilis y.\6.f'/^^'"» ftimoniii fupernacurale requirerc alicuius fupcrioris tota fpccie humana. fcquitur (juod poteft h. Qm^ /^ Ontra iflas trts rationes injlaturfimul . quia quod oftcnditur cffe nccellarium cognofcendum. s. Et in eodem lib. 1. de ig~ 1 firmaccotam folucioncm principalem.nificognofcat ipfunt y^.Qu^ftio I. Improbac enim Ariftocelcs policias difpoficas a mulcis aliis t. qu6d intelledus non fit merc dubius . quod via naturali poteft habcri cognitio pracdidorum. ' nacurali racioncoftcnditur. Quoad ccrciam cocum illud oftendicur in fe cft finis hominis. LexnuUum orbatum traditnutriri. ncccfl!arium eflTe fcire alccram parccm dctcrminace huiuscontradidionis. tio. quod cognitio mediotum ad finem. y.homincm efle rifibile.puta quod fit trinus. qugdoportetfieri aborfum 1 ( . Etflc iftxtresrationes con^twi cper.cft dubiu. Prim» r4r. ad vltimum fincm Et pcr tertiam probatur .n. Fruitioe/ifinis. ^id prodefi noffe quo eundumftt ^fiignoratur vin c^ud eundumfit ? In hoc cnim crrabant Philofophi. dcmonftras naturaliter huiufmodi. . vel ex ipfis concludicur oppofi- tum cius.quod probant : videlicct concludunt quod naturalis taiiscognitio poteft haberi : & tanicn dicit quod pcr has tres intcndit probarc.fruitiononefifinii. "^*^*^-^ „T^ "' • rttmU^^\ dierum r:v 'odem. an cum aliquibus fignis adhibitis fufficicncibus ad caufandum aflenfum Ad propoficum fufficic.& efte neceftaria. an fruitio fit finis quia talis dubitatio vel ignorancia impedirec acquificioncm finis. Nam perprimam prob.naturaliter fcitur. : C 3 ftatim Rationet Smi fiint r^^fio»*^ ^'*""*"'' .quod prob.orper hanc rationcm intendic probare qnod tres rationcs pt ius fadtac ..nifi cx credicis tancum. cludunt oppofitum eius.ho- eflcrifibilcm.6. Peft. tur . tres rationes tUduHas k n. Concra ^ iftas cres rationes inftatur fimul. .ne- ccflariocognofcoillamprimamfubftantiamquoad cius propria aliter edetimpofnbile hocdcmoftrarcquodfitnecellarium fcire viaiori.fiuc craditio calis dodrina: ficri pocueric. & qu6d horum cognitio. quac trinus clTc . '^"P-?- ^ tncaju. Quoad fecundam qu6d Dcus cft & concingcncer caufans.quoniam tefiimonio nofirofcire nonpojfumus. . V M.qu6d feipfas deftruant quia quod oftendi^a : : . fic neccflari6 cognofccnda.Similiter fi naturaliter demonftratur.hocoftenditur cfle verum fed per has rationes oftendi: cognitionem prardidorum eirc nccella& li hoc oftenditur vianaturali. dcCiuitatccap. pcraudoricatem Auguftini dc Ciuirarc Dci. oftendens Philofophos in vis virtutum contrA re^am rntionem errajfcyVt conftat ex tpforumfolitiis.quiaenim complexioncsillie. vc func nacuralcs. &c. \w-/HicDo<S.hoc oftcnditurefl^e verum quia nihil fcicur nifi vcrum:crgoquidquidifta:racioncs oftendunceflencceflarium cognofci(pucaqu6dfruicio tur effi. Dci : Quoad primam rationcm.n. quod vcroquc modo pocuic fupernaruraliccr rcuclari calis dodrina fcd ncucro modo potJiic ab hominc finc errore.itur cognitio vltimi finis qu6d nt ncceiFatia.vel illd non deccrminate dc hac. Non aucem oftendicur racionc . an fciliccc locucionc interiorc. Deus acccpcac iUje racioncs ^"fi"* ^^'^* '^" ^"^'"^^" . & pro- prictatum Dci. 8 c. (cimediorum ad finem . confirmantur pcr aui^oritatcs.6£en~ ^^* PhiUf.qu6d homini primx fubftanti7.concludunt de alterapartc contradidionis.inr. quod cognitio proptietatis Dei. &: fada fic. de his alios teftes requirimus. nacurali .c.qu6d -/^cftneccfrarium Francifco. quod probant. Ttm. Hoccft. riam . &: huiufmodi.quoad eft Ci natura- neccllaria cognf- eius proprict3tes. Decet{\n(\n\t)cultum exhiberediis. Cuin ergo iftae trcs rationcs procedant via naturali.quibus innititur ifta folutio . poffit naturaliter rationes quod huiufmodi cognitio non haberi.t.Similiter dico de tet tia rationcjquia liter tio dcm6ftro.cognofcit ilia naturaliterrimpofnbile eft cnim dem6rtrare.Sccundaratioconfirmacurpcr Auguftinumi.lib. vbi doccc Deos cflTe honorandos. finis : .Politic. TRcsracioncsprimac. '^pu^-^r^L^ ' non func nifi cx fidc . &c. tunc ex ipfis concluditur oppofitum eius. ) verum.cft neceflaria. ^.5 ^ttremotttfunt afenfibus Tertiar4t!g Kofiris. .qu6d via deueniendi ad ipfam clt vc digna cali prsemio. Ec ibidcm. Tercia racio confirmacur pcr Auguftinum i i. Ec hoc con. 4. per merica.

De prima patct .id eft.1. de Trinitatc. fiuitio & demediis. nihil concludunt contra Philofo- litert. fic dico non quod fciat illum finem in fe . proptcr quam agit. pcr illas Unfu» in fe.quoadicrtiam . Selnit Argiimentnpfita (jr . quia per eam demonftro. provt ^t{ct\\i\x. . talis : Sed vt dium non poteft naturaliter fciri. non agcret efficaciter pro- nofco il]a cedunt cx fide . qu6d refpe<Su .a- Ad confirmationem dico ad maiorcm . Si vero pro- g^.pofitum proptcr oppofitum modum principiandi. vclne. vcl non Sc hoc modo tres rationes prardidz funt proptcr finem fcirecharitatcm in fc diftinftc . velne:quia fi nefcirct cftcvltimum fincm . : dcmonftrationes fcio . tan: vltimus.qu6d fi agit proptcr -<4. vcl quictis . phos. Adprimumdico .^. vt nec ab ipfa . nec dubius. Primo modo non eft vera maior. ncc propiictatcs prims fubftantiac. Non enim probatqu6d fit ncccftarium finis an fruitio vltimus.qu6d fic fit natura. vel ne puta an charitas fit mcdium neccflarium. i ^ propter . quia per illas dcmonftro .doquc pro principio adiuo naturaliter. qu6d agenti propter fruitioncm. Natnradu. puta ui fit vltimus hnis . completc rcduciadadum.noninfc.i%. vt dicitur 3 . quod non fit ei ncceflarium fcirc determinatc. quod via naturali cognofcantur illa. an charitas . Vide Scot. vt patet difcurrendo per illas.puta(pcr tameinjpecif. quod cognitio phoSjVtpatct.qu6d agentcm proptcr fincm . dico de tcrtia ratione do dcmonrtrant : & fic naturalitcr Hoc idcm quomo- patct contra Philofo»- Quilibct enim Philofophus concederet iftam . nec neuter:fcilicer. motus . Scot.&: poteft pcr aliquod . tamen non fcquitur. a num. provt natura diftinguitur contra artem. oportct cum fcircquod . obietSto cogmto quia fecundum Auguftinum 9. oportet fcire media ad finem illum ordinata. S\ autcm obiiciatur " . fus huius literiE cft fit finis . Totentia fi fruHratur : . ncc ^ ptcr illum Refponcieo . quod homo via naturali non poteft Cognofcere vltimum fincm > quoad primam . 14. explicat quomedo intelleitus agens efi quo ejl omnia facere.proquanto adio refpedu cognitionis conucnie animz non tamen habet intrafe fufficicns adiuum. H O L I V M. a cognofcente . vel non fit ncfciret ipfam efle finem .Prologi io quod cognofcat.)^r»«w fiire alterampariemdeterminate prima ratio non dcmonftrar.&. fcilicet : . vt lupradixi.paffiuumintrafe. explicando pafim maxim^. vcl nc. . quod agcnti propter vltimum finem. : in aii<fH0 ifir : diuidwynoa aliud agcns in natura. fiue propliciter Jit. .i.Jtem .}.fy?wf<. quia gic de caujk ' rationis tur pro principio intrinfeco mitur. quoad fccundam . cuius non habent principium inPhyf&ali. Et fic neccftarium cft ad fcicndum an fit finis . quod iftx trcs rationes proccdunt via naturali. . clarc vifi fincm poflc fciri na- turaliter. & C ad fincm talcm mcdij non dcbct effc neuter . tanquam propter finem. 8i fic fcd dcmonftrat.oportet fcire indiftindle . multa funt natutaliter rcccptiua aHcuius perfedionis . I j .quanhi. cnim agerct : vhimum. nicdia ad fincm vltimum . vcl ne. an u4 fit finis. trinfecum adiuum.6.Sccundo modoctiam propofitio maior eft falfa in quibufdam. . Naturali ratione poteft dcmonftrari . p. uid argum. quod natura quandoquc aceipiquan.c. Sc cogneccffaria .qu6d cognitio depcndet ab anima cognofcente . an -^ fit finis . pro quanto adio conuenit obicdo.quia fic eft vt tabula nuda. Patet . putaquod fit vltimusfinis. Si vhimum non . quod illud viUficat naturam . Tertio in eo dignificari naturam rationalem quod fit fufceptiua perfe6tionii tam eminert' tis .de Anima. vlt. Agenti proptcr fincm cft neccftarium cognofcere diftindlc . fit finis eius. axiomata Philofophica. tiec ab alia caufa naturali efficipofiit. Cum " probatur maior dico quod potcntia paffiua non cft fruftra in natura quia licet per agens naturalc non poffit principalitcr rcduci ad adum tamcn poteft per talp agens difpofitio ad ipfum induci.d.eft neceftatium cognofcere vltimum S mcdium ordinatum fit ita : naturales vltimi finisinfe. do fcilicet natura proptcr fui excellcntiam ordinaturnaturalitcradrccipiendum perZ.an ipfa fruitio .d. Similitcr fccunda tatio dcmonftrat quam finem vltimumacquircndum. qupd agcns fupernaturale) ipfa non poffit confcqui per .pon correffondere aBiuum naturale omni paftuo naturali. vcl non quod in lali problemate non eft merc dubius. ^. non fcitur via natuproptcr vltimum fi cnim agit efticaciter rali finem ftatim deftruunt fcipfas. Licct crgo anima habcat fufficicns adiuum. Eft igitur intellcdus agenSy quo efi omnia facere\ verumeftinquantuma^iocompetitanimaj refpcdu cognitionis: & : : Tiext.cap. fed . tfuodl. fed huiufmodi mc- concludunt altcram partem determinatc ( puta quod ipfa fruitio cft finis)funt Theologicarj& fic dcbet intelligi ifta litera.c.fedan v^fitmcdium.\xtx.quia Text.frofententia PhilofofhorHm . Ad primitm . Sen^ naturali ratione efienditur. AD argurnenta ^ pro opinione Ariftotelis. vel ne ita vt non fit neuter. non cocrefpondct omni .allata. aut dubius aliter efhcacitcr non agerct proptcr talcm finem . Sc tamcn dum huiufmodi dcmonftro non Lei . paffiuo naturahtcr principium adiuum.fit neccflaria. & non inquantum obiedum cft aftiuum. (jr cognito paritur notitia. Dico ergo . fedionem ita eminentem quod non poffit fubcfTe caufaUtati agentis naturalis fecundo modo didi tc ita cft in propofito.& tamcn non cognofcit illnm in fc fcd quod fruitio talis fit vltimus finis hominis . fed dcmonftrat qu6d oportci eum fcire diftindc.Phyficorum notitit.in tptacoordinationccntium.

in totacoordinatione entium. quod quietis.cx i. •«• r P^f''^'cs mtegrantcs vnam totalem . vt patet de graui . id eft . . id cft. : ca fcd non : .Tcaufa. concedit Dodorquod omni rali pafliuo refpccflu . obiedum & ia licquamuisintelleftus agens &c cuiufcumquc cognitio tamcn habeti nonpotcfl: intelligibile concurrat. .tcxt. ( in non orba. Ad primum Doftor concedit maiorem.folucnda. rc in ncccflariis : : quod ad maiorem pcrfcdioncm fit capacicas paflTiua in ahqua natura. opinione Phi- opirtione Aritiotelii -Z^Nunc func argumenta pro lofophorum.coat.1. 1 8. dico nunc autcm conccdo illam poffc naturalitcrhabcri aliam cmincntiorcm poflc naturahcer rccipijcrgo inhocmagis dignificatur natura.difiinii. quod natura dcdiflec cis organa cur potcntia. tis Scd ) in propofito dico .Phyfic. Hic capi dupliciter. vt eft principium motus. &c.Si vero intelligatur cipio adliuo naturali : puta quod ra. Ad argumentapro opinione Arinotelis. Nam ^j cognicioncm obiedi rcquiruntur dn. fcilicet quod omni pafliuo naturalj . fcilicet .quiaDo(5bot hic vidctur exponcre Ariftotelcm i. fi focliciras noftraconfiftcrct in fpcculationc illa fuprcma . 14. intclligibilia. . accipicndo natur.^. fcd non organica non : ta- mcn A funt naturaliter data omnia silia.• hxc ibi. quod intellc(kas agens fit adiuus . i ^ i infra.qu6dnaturaliter ordinabilc adaliqucm adum. . . & quietis. e. 5 .non primo. vt i.Phyficer. in ejuo ficundttm accidens eji principium . . quod ipfa natnra di. loqucndo dc potcntia pafliua naturali vt pafllua comparatur ad adiuam non autcm vt paflTiua comparatur vcl . vt alia cau- niodo eircntia diuina eft obiedlum merc voluntarium . corrcfpondct principium mturale intrinfccum. intelligendo dcadliuo tot li. Philofopho igituribihabcri poteft. trinfecum produdliuum formac fubftantialis . 1 K*tura Jm ^ticittr ffi Ad confirmationem rationii dice Doftor dicit . ad cognitioncm . Illud autem ° quod additur dc 1. Phyfic. Etquod hicdicit de intellcifbu agcnte quod competit fibi aftio refpc<3:u cognitionis' An fibi hoc competat . piatur naturale principium intrinfecum pafliuo. 77* ^ ^ tk.i(:. "^ . ifta propofitioeft falfa fiuo nacurali . : i COMMENTAKIVS. non eft ad propofitum quia Philofophus loquitur ibidem dc organis corrcfpondcntibus potcntiac motiuac . quod dara & . vt comparatur adomnia dico.n4tMra principitm alicMim. & & tamen in caturdc principio acliuointrinfcco i. vt patet ex Dodtorc in 1. • i Dodlor Gluodlih. ad qualem poflumus nunc naturalitcr attingerc . qua: nata cft cfle organica. vt patet . loqucndo emper de aftiuo rotali . concurrcntia ad aftum. fi incfconcedo vniuerfalitcr quod cui dafct ftellis . dinatura . Dico^ quod quamuis natura B fic dcfinita 4 ab Ari A» tt*t»ra ditutur d* prirtcifi» paf- fiu«. Diff^crcntia mcmbrorum patet in principio folutionis qujcftionis: §^U fiiU' cet de faH^ Minor vero eft vcrafccundo modo. fcd negat minorem . DiffieMltm t» Phy/. nahiraliter inclinato ad aliquam pcrfc(5tioncm . 31 pcrfc^lioncm fuam cx naturalibus . non diccrct Philofophus naturam dcficc- ^ & Tcxt.& fruitioncmeiufdem . . inquit. Re^tnfi».^uafi. .ci datur a natura organum. qui funt valde perfcdiores acquifitis. &c. cum nargra minus deficiat in nobilioribus. §luodli(>. fcilicetquod omni adiuo.Scc.cuiufmodi funt habi- piatur principiurn natttrale tra & tus infufi . quod fcilicet habet . vt probat Do£tor qudfi. vel intellcdui pofllbilf fa partialis : * vidcinf«<e/. argumenta pro .rcfpondecDoAor : ibi. adhuc ifta maior eft falfii. phata/huue. tjuiecaujk mouendi . quam cius caufaH- cas ad^iuafccxtcndat. quam fi fuprcma fibi pofllbihs. j £j?. 1 & & quicnaturalcm inclinationcm ad motum . Si ctiam acci.. fcilicci . Alitertamcn ^ poflct diciadmaiorem quod ipfa eft vcra. vt diftinguitur conprincipiumacliuum liberum . Ad primum argument. vt lubtiliter Uuf*p»rtim' MeegnitU- nlthteatreamtrUrur du£ • i declarat it.nliquod principium naturalc aftiuum . &c. correfpondeat . : ad SiQtnm rcccptvim. Caufa cuius dicctur infcrius difi. CxU . qux eft principium motus. fiuc fit intrinfecum paflluo .nlc aftiuum pro adliuo crcato. principium mottu 78. quod natura poteft Primo . ad quam inclinatur . tem . cft potentia. UMundi.& tale crit Deus. iftorum potcft caufari ab agcn- & tamen nullum tenaturali creato.comm. difiinEl. Si diftin- quod cft agcns primomodoacci- gnitur contra agcns a propofito liberum.& adomncm habitum perficientem ipfam . .^ 3. Rcfpondco . Nam matcria prima cft pafliuum natutalc quia inclinatuc naturalij tcr ad & tamen non cftprincipium nacuralcin- omnem formam fubftantialem in tali materia . quod naturaliter inad quictcm rcfpc^lu clinatur ad motum .Ca»//. obicdum naturalitcr habet potentiam ad illud & organum fi potentia cft organific eft dc pofterioribus requifitis ad adum.ibftradliuam diftinftam Dcitatis. exponitditSlum Ariftotelis fic.<fuaJl. prjcter potentiam.c^uitft. id cft . & centri. Prima. Nam anima intelledViua naturaliter inciinatur ad claram vifioncm Dei.fo. vbi dicit quod Naturae^ (^uietis . poncrctur folum cflc ifta naturahs. citur de principio pafliuo . Sccund6 . dr Muadi. : dico.& 9. qu6d omni quod inclinatur paf- naturaliter ad aliqnam perfeftionem . fiuc fic extrinfecum .Qusftio I. & & perfe & non & fiendi in eo . fic dc prin- ens in natu- eft principio natu- cuiufcumquc perfecftionis. &i9' vltrahoc. Sed in ifta litcra occurrunt dux parux difHcuItatcs. ficut defcribitur i.Ncc ctiam cft mirum. . correfpondet aliquod a£liuum in natura . .^.vil ttSiHt. 8. mmii imelPofllet autcm tcrtio modo facilius dici ad minorcm ncgando quod licet abligityejU£ refolute intellcftus poflfibilis fit naturaliter reccptiuus talis intellcdionis non tamcn pro lucent in ftatu ifto.y. poflit circ partialis caufa rcfpedlu cognitionis niu . diJlinEi.

vt natura ttu. & ficfatis patct ifta fcd ctiam quia habeqt ptincipium incrinfccum fui motus .fcdintcndit tantiim loqqi quodquod grauia non dc principio adiiuo naturali intrinfcco ut illud.quod fuppletviccm agentis natura- & fic Deitas ipfa ( fi fibi non repugnaret age- fc ad extra naturaliter) ageret in intellefku crea- & fruitionem efnfdcm. dift. fonatfielloi motat. quod loqacndq dcdifpofitione. vt grauitas ipfa.i.QModl. hoc eft falfum .ad quam or: . quiahabentnaquietem. nam Dodtor fibi contradiceret.& rum. correfpondct principium fupcrnaturalcaftiuum. nacurale. vt diftinguitur contra . fl^ intrinjeio ijua. Dico prim6 . Accidit ctrrejpoiet 1 iogus naturam deficerc in neccflariisiquia ccrtum cft. fcilicet qu6d natura minus deficit in nobilioribus . tanciim dicuntur cnda naturalia. ad qiiam ordina. tali pafliuo. fub.quam iii oppoficum. o. ^»lut^^ hic vcr6 lo- .& itorc in i.fic quod ex natura rei. dimijijfet id eft.& aliqualitcr in y. ^nia nihil habet ex ergo fecit ea : dico . Dicit DoAor i quod licet potcntia pafliua animae noftrs non completc reduci ad adum. quod fibi corrcfpondct."«^"^'»» apropofico. qux eft cxdcterminatione agcntis fupernaturalis .qu2ft. icc non ponimus aliam cminentiorcm pofle naturalicrgo in hoc magis dignificatur natura. agens a propofito $o. quitur de principio pafliuo naturali. fclicitas nuttra cuniittc- fi ret in Ipeculationc illa Dico camque jiti/D Slautemobiicfatttr. Sienim natursE infcriori dcdit potcar tiam motiuam . & organa neccfniria ad motum progrcfliuum .i4.vr patetrquia puris naturalibus.& alibi fspe. correfpon- dct aftiuum naturale.quM naturaliter inch'natur .qua: HHinum n»' fibiipfi tcftnaturaliter recipi. . qu6d in marcria de beatitudinc .Et hic dicit. rootiuat.poteft natiiralircr attingere pcr- tia : dr fine fine : reSli . rcfcrtur correlatiuc ad aftiuam tqralis Scnfus huius qu6d fumendo potcntiam pafliuam vc fcd . ftoceles litcra. fitio : . vel ad diftinctaiT) cognitioncmabftradliuamDei.Ji. quia »» 4. id cft ccptiua. Dico ergo. Scd quia tcr recipi a fuprcma. Nam fi natura dcdifTet ftellis potentiam mptiuara rcfpedu motus progrefliui Er qiiando Dpdlor loquitur. p Aliter tarnen terar cft . & cjHodnatura nihdfacit ociojtim infirumentis motiu.1. organa.fednon organica omnuaiia. Sequitur. Dodorem contradicerc.Prologi 31 .quid tiliccr non efttantiim agcns apropofjto reipe<ftu eofiunt ad extta. quia tale adiuum fupernatulale non diftinguitur contraagcns a propoflto. diftindt. patet quod hoc npn idem in fimili a fit in- Dofto- rein i4. vt patet pojfitfemoHere. non nedc principio n Ariftotelc dicatur in principio pafliuo fr»ui» habtt gat tamcn frinctpiu in- a(f^iuo. pura ad bcatitudinem vel ad alinuod fupcrnaturalc. dinatur. Si Doftor intclhgat . cjuanonmouentHr figura imHtohili omnino :fiellaautem non mpuetur . but infirumfntum mqtm. Dicir DuCtor quod fjt aliud fupcrnaturale. probar poceft attingcrc fclicicacem. pojfet diei. comm. rcfpedu perfc6lionis fupcrnaturalis. Cosli . fi eis dediirec pocentiam motiuam . quod Doflor non dicit fic abfolute.^. quod diciturcns nacurale.per id cft . Et diccrc . mult6 magis fccbioncm .ad cit natpraliter potcft recipi Imo tursle.accipicndo agens nar«r<i/? pro eo.qu6d cuicumquc pafliuo naturali correfpon- cntium. fecundtim aliam tranflationcm. &c.fo.49.quacft. poflic caufare aliquam difpofitionem . Dicitnui { inquic ) ^uod extra rationem efi. quodcumque talis difpofitio Z)uptex di- quam ordina- Dico.^. raltem aliquod agcns. vt pa- Secunda difficultas 79- . vcl ad j^ & ^SluliJJit eii eu . tjuod data . vbi Jitpra. . tamcn proptcr eorum impcrfedionem non dcdit organa. Et liccr quod fccundum Philofophum. tejct.x.id claram vifioncmDci. ficut dicimus. turalem inclinationcm ad motum . tiopotcftcaufari abagcntenaturali.-^» Artgeliu ergo in principio naturali palTiuo habcrc in fc principium fui motus. & remouit eoi . poflit . fecundum aUam tranflationem Etiam declaratu: Pollet etiam dici agens naturalc licct g inUrumentum mo- eis hac corpora habentia vitales difpojitiones. Dicit Doftor quod Philofophus loquitur ibi deorganis correfpondcntibus potentia.non crcdo efle ve- rum. non taincn habct omnia requifita ad illum quia adadbumrequirituretiam obiedum.qu6d illa potcft habeti a nobis. licct : vryZi^r^idixi.vt paccta Do(flore»j»4. fom.quod dicit.tgf anima .td pra'ccr cft. mcrc congruum liberc agat. . vt diftingui- tur contra agerjs a propofico. to claram vifionem fui Er qaia voluntas diuina fupplet vicem huiufmodi agcntis: hoc modo potcftdici agens naturalc. : iir. l^asc ibi.i. dicit in non orbatis : dico qu6d natura multis animalibus imperfcftis dcde- potentiam motiuam. mulco magis dcdiflet ftellis . poflit dici quin ctiam vltra . ^ ^uintu.diftinft.fiuc in tota coordinatione lis x.fc). Ethicorum. . vt nattira ejfet ingeniata in ammalibus. rit Sed in propojito tcntia organica tjut.vt innuitDodlorin mul- p autem ^uod additur de illud Cum di- pcrfcdbio.vt diftiiiguicurcontraagcns fic ex refponflonc concedit.in illa quzft. talis difpofi- mtu ( inquit ) tjuodJlelU non mouenturomninoperji.nifi peragens fupernaturale. a£Huum Apfttrtnn quod homo cx puris naturalibus ad quara ipfaanimaeft in potentianaturali re- deat ^Jiti». pojfibile efi & & non dedit dr SUtemeitpttf- eft imautem nihilpomt ociosejine caufa.quam pufuit Ari- o. . pojfent moueri per Je. cap. quod ipfaaniiTia.qu6d illa fclicitas cmincntior po- de mcdico fanantc Ce. etiam dedifTet cis motu pro- grcffiuo. . a rebtubabentiEt text. quam ad eft in hoc. cum natura mindis dcficiat in nobilioribus.4. & ii 1 Sf. poteft caufari ab agentc naturali debct tntclligi tantum dc difpo(iLionc qu2 cft ex fola dcterminationc agentis fqpcrnacuralis . . Dodorein i. & natura- Thco- : Hic quidam volunt reprehendcrc diccntcs paffiuo naturali refpedu cuiufcumquc perfedio» jiis diceret tur. . hxc ibi. 8c quietis . dift.tcrit attingcre naturaliceradomnempcrfedioncm. i. m Citm probMur maior .&. ciim fit pcrfcdior po. . : cum homini potett- efi inrcllectus non ramen funt non fit po- nacuraliter da- potentiam coucurrcntem anima habeat potentiam ad adtum . fcd . trinfecum -fui vtotw . 17. loquitur de principio adkiuo naturali tis locis. quod Dodor non hic intcndit cx- poiicrc Ariftotelcm.cnsinnatura.^uodiUudviltfit4tt^c. poteft tamen difponiadipfum adum.vcl aliquod agens naturalc .qn6d difpoad adum fupcrnaturalcm . fic adtiua eft na- quando comparatur ad adum rccc- pcum 85» . naturt{ . dc qua djfpoficione patct a Doin^.pcr qua: flellx pofTcnt moueri Dcusordinauitattritioncm eflcdifpoficionemad gratiam talisattricio potcft caufari abanitna ex difi. . ta ad a6tum. & <]u«ft. crgo natura in- Si ferior anin|a.

: h^ianimalis. rctur recipcrc. }. nili illa Tirminstit inuIUaH* n».vtinf:ipatebit^//?. .& quia pro . g. : . Dicit rem.u.x. eandcm enim conclufionem demonftrat Aftrologus.& camcn : ergo impoffibile cft aliqua efTe diftinda in racione for- ^g Reiidc D. art.& eft habitus. e^uodait . vcl . quibusMithematicus & Phyficus hoc oftendunt:& ita eft diftindio habituum.id- natunon fequitur. dicit S Reitcitfolufionem Diui Thoma. .Qu^ftio ptumipotentiaa£Hua. : ftabilitum eft. eft forma inquantum cft habitus. Licet igitur vbi cft idem fcibile.quia ipfum rccipit naturali- tcr. Confcquentia patet in exemplo eius . ^ per notitiam altiorem.& indiftinfta in racionc hominis. 1 4. icc. quam vt principiaeffcdiua.<j. L I .&: naturalis. Quiaergoifta potcntia paffina dicitur naturaijj refpcdiu adus.^ Nota quod quando tamcii.idcft a materiaabf. fecundum quod funt l'i' ^. Scd Aftrologus per medium Mathematicum . C pro fiatu H O 3j nm iflo potefl reeipere debct intclligi fcmper accipicndo ftatum iftum .habet diftinftionem ab obiedo inquantum eft forma potcft diftingui a principio adiuo rcfpeftu autem habitus fcfentifici principia func caufac cfFcdiux.habitum non qua talis . & hoc fiue pro. quod falfumcft quia fialiquam rationcm caufi cl/ diflindiftindiusE habcntad habitus iftos . vt in ftatu ifto quia : hoc vidc Doftorcm in i. in racionc : fcmper ftat tamcn ratio . Difta aucem refponfio ad fecundum.etfi tradctur de oranibus fpcculabilibus non tarncn quantum ad omnia cognofcibiliadeeisiquianon quanturaadpropria corum cognofcibilia. & & ne Reiictt inferioris. in fcientiii acquifltis .exponicur fic habitus.non indiget cognitione eius pcr mediura Mathcmaticum. & : : : .ct> diciturnaturalisrefpe(ftuagentis. Dodtor. fecundumquod tffe poffknt ducic : .m tertia rationc principali contraopinioncm Philofophorum.etiamaliamfcientiamtra£l:are.tem.& non c conucrfo impoflibile cft aucem aliqua effc diftinda in racione fuperioris &. . Ttwiu.^" f^Mtm poenam originalis peccati . Vndc nihilpro. non faluatur neceffitas vnius habitus. vt flatut ifle accipitur pro ftabili pcrmancntia Jcgibus diuinz fapiemia firmata qujbus legibus . tanquam fimplicicer nccefl*arium. fiiemit. perobicda.Et tioadprimumargumcntum. non diftindio . : cffe diftiuiSra in ratione inferioris mx.dift. cognofcuntur luminc diuinx reuelationis.i. puta. tclligat pro quod non inquorum /pc- intclicftus noftcr ftatu ifto . Reftondet ergo ad argumerP' tum negando fttfftcienter tradi notitiam de omni fcibili quoad omnia cognofcibilia.puta quod D. corrcfpondcrc potcntiam adiuara naturalcm. phantafmate . cics rclucent in pter <jua^. ftatu ifto Lum.inquancum func formx. tra£lum naturalis autem pcrmcdium cirea materiam confideratum.f.quod in illis fcicntiis fpeculaciuis.Ide6 ad argumcntum refpondco. effc indtftinda in ratio. . effe fccundum * dicicur^quoddiuerfa ratio fcibilis diucrfitatcm fcicntiarum in17.i. ^**'"^"' /" Przccrea.quafi alias cognitio fit impoffibiliSjponcndo pof- vndccunquc diftindi. Si mini dicatur:N6nneDeus exiftcnti in ifto poteft infundercho- mundo notitiam diftin(flam Dcitatis? Dico quod fta- cognitioncm fcnfibi- tantiim recipit tu ifto I.qu6d fi potcntia pafliua quod ctiam adbiua fibi corrcfpondcns fit fit ralis : naturalis.i. . Ainda effcmdiftinftainracionehabicuum.fid quaforma dijfin^ionemfumere aprincipio quia forma eft fuperius ad non poffunt altqua diHingui in fuperiori . non habcnt nifi rationcm caufarcfFediuac.'* fupponit quod principia funt diftindiua habitus conclufionis in alio gcncrc caufa: . confequeHS neceffariam AD i/f eftenfum eft tertio argumento contra Phil. Scd tunc intelledus non dicc- fic. ficut pacuitprius.}.i.Thom. num. Prztcrca. qu6d terra cft rotunda non fic . adfecundum argumentum refutat etiam . vt dicit Dodtor infra diHiniUone j. quia pcr medium Phyficum cognofcens terram cflle rotundam. tcrra eftrotunda. vt in rtatu mediantibus phantafmatibu$:& de ifto recipit ficpaict folu- V M.tuncnon rcfcrturcorrcIatiiic:&: pcr confcqucns non cft ncccirariiim ilbi nttntiap»/ /iMdufUx. . naturaliter reccptiuus intelledionis fuperna- turalis non tamcn pro .ii.i. fibilitatem altcrius habitus : COM .^•'•«'m.diie- Hocenim cffeCjac fi aliquaefrcncdi.i cognofcibilialuminc naturalisrationis. Contra ^ hoc fidecognofcibilibusinThcologiaeft pofllbilistradi cognitio inaliis fcienciis. hahitum . quia quantumcunque poflcnt poni habitus cognofcitiui diftindi.\\^j-'^} hibet dceifdcm lebus dc quibus Philofophicac fcicntiz tradant. contentorum in eis eirentialiter virtualitcr.^.&non . fiuc proptec '*•'*' naturalem concordiam potentiarum animx in opcrando . .licct in alio lumine ergo non eft de eis ncccfTaria cognitio Thcologica. Pojfet Mttemtertio q moJo fdciliftt Mci nd mlno- quod intellcftus pofliomnis intcllcdionis. Concra " iftud formaeft communis adhabicum iquiaomnis habicus eftforma. fcilicet principia diftinguerc formas y njel habitus aliter qu^m in ratione ejfe6liui. Quiando diccbatur.tamen eft ibidiftinftio perprincipia. etiam fuppofttum Diui Thoma . bilis eft receptiuus Dodlor qu6d fit licrt intcllcftus abfolutc fumptus.

accipiuntur pro alioi alio obie(ao. puta fic arguendo Omnc illud ^ fcuius ccntrd ad circumfcrentiam ciufdcm . t &: in rationc infcrioris dit . cft rotundum: /ed k centro terrs ad circumfercntiam eiufdcmi tomnes lineas ducuntur icqualcs ergo terra cft rotunda. improbat han6 refponfionem primo in hoc quod dicit .art. d /'nrtwM y«/yo»« . Hic Doftoir arguit contra Inam primo HocThomas non efficientis. inquanhabet diftin£^ionenvia principiis . 5.& alius habitus fpccie diftihdkus . fiue in ratione & quod non diftinguantur in ra. habet diftindionen ab obicdo: 6c fic diftin(S). 1 j4d mw. finiilitcr conclufionum fpecie diftindarum.fcd fccundum rero. Prim6 > quia Thomas non intenrfit . logia poflunt <dio naturali j fi cognofcibilia medio Theologico . forma . ejudfi.vt patct in litcra* £t nota . . 3. & cundum modum diftin^ionis proprium fc- hx- bitibus. qu6dalius. fiue eiufdem obic^bi : quia fcietitia ergo fcientia: fpccie fpecificatur ab obiefto diftinAs crunt obicdlorum fpecie diftin^orum. \i3tc eft rcfponfio SanftiThomatj qaa ftat in hoc qu6d cadem cdnclufio potcft fciri pcraliud. nifi efFc(fliuai1i fic acohieOio . qukm modus habitus . ua. non c contra. i. &afi- nus diftinguantur in animali . quod obiedum habitus . intendit fpccic. & : diftindi habitus fpecie funt fic vt cft .Prologi 34 COMMENTAKiyS.&c. Et vItri. 54.nort & quarrit Thomas de diftinfl:ione habituum. : plus fc habet . z. 14.& patet litcra. fequitur qu6d iftorum non fciri cft vel finalis. non potcft cfle eiufdcm conclufionis. quod Doftdr aCcipit principia pro aliter nihil conobicdtis non pro praemiflis cluderet contra Thomam . nullam aliam habere pofquia fcientia caufatur ab jfunt . puta forma. turalis:vtpatetmtuenti. art. aliuS habittis inrationc habitus tamen ciufdcm conc 4.crgo. Sed hatC tefpoftfio noh foluit .Thtms. quM licct ciufdcm conckifionis non fit aUus . & Goffredus G^Mib. Alio modo . fcilicctquomodoifti habitus di(linguuntur. ibi. & alius ftingftantur in infcrioii : ra» vt vc- : ctit tahtiam & Dodtor cadem fccundum qu6dtafccundum diuer- . quia modus formac irt vide ibi.&c. iri fit ThoThco& me- in fupponit loco pri allcgato.& Vide expofui. in generc caufae formalis ttJs fil* i. noticiz. m faltem communi omni. non ttadlatur deomnibus. Dicit e : : & : & qu2 ibi Di6ld4HtetnreIfonfio adficundum exponitttr Ha:G refponfio cftad aliud argumcntum. fim- notitia fupernatuiralis jpliciter neceftaria vbi vult drt.& Thomas vult. : Do6tot infrlidiftinft. x. fedhoc fupponit Et Do(Skor hoc improbat fubtiliter : quia fl huiufmodi obiedla habent rationcm aliquam diftinguendi habitum . fpeculatiuis tra(5letur dc fcientiis bus fpeculabilibus . & non non pofTunt rc- habitus dicatur diftingui in forma ratione habirus.. Do£lor qu6d licet in Jdeo relpondeo. qu6d etiam pofito . qura: : hes linex cdudlaE funt «qualcs . ifMod diturfa . forma extrinfeca ipfius Et hoc improbat Do- & dat ei fpecicm. ibi . illis 7. quod habitus fcientiae po- reuelatum folum fciantar ea . tionibus propriis. vt habet poteft effe alius ro habcc rationcm habitus refpedu vnius conclufionis cflc impofRbile . Aoris. .pal^dutn paif. quia ponit alias . vC exponunt . quod . 8c ex hoc fpccificatur ab illo dc hoc vide quai cipit diftindionem ab illo : : funt huiiifmodi. om- jiis dt* : t . SCHO . hatarah's eft fuiliciens. habi- obic(5ta diftinguant quia Jtc.rathnuexp»- Ad qil6d aliud noh de habitn s. dicit dixi. quoadmultaalia: puta qupad proprietates incomplexas prims! tamcn Scd aliqui expofitores Theologia: dicbnt quod Thomas non RefpondetThomas i. Centra ifiud. alias przmiflas refpedu alcerius . vt patet: fic ratio Doiftoris adhucftat. intendit aliqua diftingui in ratio- ne fuperioris. ft. quibus diftinguuntur fcientia. quz funt caufx effediiux habitus fcientifici. fubftantiit» & liabitus ^^ cnim . qu6d pcr mtdium nifi fupernaturalitier tum forma. etiam fccundum Doftprcnl» Prin-' Cipia crgo diftin6ta*fiue media diftincS^a .&c. nifi aliter exponant refponfionem Thomx.cft impoflibile quod & in . Et ccrtc ifti fponderc ad iftud argamentum . quae in aliis fcientiis humanitus inuehtis traduntur: im6 mulra: ^liae neceflitates funt > ad quas intellcdhis non Vno modo teft dupliciter confiderari. & diuerfitas mediorum indu- diucrfitatcm notitiai^um ciufdcm conclufid* itit vtpatetin ifta conclufionc Terra ejl rotunab Aftroldgo probatur per mcdium Mathematicum . Dicic . & non puta habitus qu6d habitus pofTunt : diftingui fed inten- diftingui fecun- dum modum diftinftionis formarum . quia non cdft- vnus quod non di- . quod de cifdcm rcbus pof- tum obicdorum cft . : & : clufionis poteft circ alius form« tionem forms tatione : fic & > alius habitus in quod habitus . quia » : eft .t. qu6d principia diftinguant in alio gencrc. dor. qu6d fa Dodor & hoc adiutus. Vult ergo dicere. Licct ergo vbi cft cadem conclu- fuht efTc diuerfac fcicntias & dcm non fit diftin(5io habituum per obiecfla: poteft timen cife diftindlio habituum circa candcm conclufioncm per diucrfa principia: fme perdiuerfa mcdia. y^. quxft. Sccuhdo ifti 4.&Ci b Contrk. fcilicet quo probatur.o- poteft afpicere . dicuht. alterius fyllogifmi .qus funtcaufae cfFedi- & fio fic . potcft confiderari rcs pofllt fciri per mcdium naturale» Thcdlogicura : tamen Theolcgia non fuper- fluit. vt patet prima 1. qusft. Ciim crgo omnishabitus fit forma . Afc) fedinduni rerpbndct Doddr dicituf . quam in genctc caufa Stlutltdeelm- cluditur neceflitas fimpliciter alicuius fuperna. fecundum modum.&j iUud medium . cuius parccntrum fcd partcs tcrrat illud cft circa quia .qu6d huiuf: & & & modi obie(Sta diftinguant formalitcr vt fupra . fiue naturalis probaret pcr medium circa matcriam confideratum: : Vt arguendo fic moucntur tes i rotundum . Sed haec refponfio ndn euacuat rationem Do- probat impoflibile aliqua diftinguantur in fupcriori aniraalis rcs mcdiar Et adduht . . Phyficus vero. & vtquod homo. tjuafi.

nifi fa..^luod optime explicat aliorum obie£forum exemplo. nififcnfibilcsrtum. De quolibet cuiuflihet altera pars &c.quia non includunc il. quam de altero vt quod Deut eji beatus & tur.qu6d illa principia prima (unt vcra.non accipiuncur nifi rcfpcdu tcrminorum przdicatorum. & nonfuffciuntprimaprinctpia.Q£cEftio S C H O L I I. ^ quod fccunda pars minoris cft falfa hxc fciliccc .^ & vcroquc diftributo licct dcfccnderc igitur dc hoc . nen beatus. Scd fub pracdicato ftantc confusc tantum non licct dcfccndcrc quia Sub .qua: Hoc paccc cx hoc cxcmplo i^m^Sluaternarius efi . primorum principiorum funtfcibiliadc infcrioribus ad fubicda illorum:igituriIla pra:dicaca pcr prima principia non fciuncur de illis fubie^lis. Concra iftud ^ obiicicur . : '. . Ad probationem dico P""'-'^' . &c. per quem debct fieri applica- -'* ad fenfibilia. & Ternariusfe habet in propertiooportet habcre medja fpccialia quia licct contingac defcendcrc fub fubicfto vniuerfalis Multa autcm pracdicata contcnta fub prxdkatis praidicato. quia medium non potcft eflc propter quid rcfpcftu pafiionis .qu6d contradiftoria non funt fimul vera dc Deo. atque adeo ad cognofcendas particulares proprietates Dei. Trtpe/itim ***" . concludcntiaipfa.przdicant de fumptis fub cerminos fubiedos priroorum principiorum:fcd notumcft. Vbi duplcx cft diftributio ex partc fubieai. V 25 M.& fubfubicdo.qu6d prima principia non poflbnt applicari ad cooclu'" fioncsaliquas.*' Ias:ergo func multac veritatcs fcibilcs.noatantuxn in fcnfibilibuSjfcd ininfenfibilibus nonenim magis dubitatur.pnm!qux includitur virrualiter in rationc illius mcdij in ratione autcm fubicdli principij /"^ '"«»'»»«communifiimi nonincluditur proptcrquid aliquapaflSoparticularis fcdtantumcom. nifi ^^'^ communiflimas. dc quolibet affirmatio .quia intcUcdus agcns. &L i^liid noh . Etquod dicicio. Reie^Afolutione Henrici. Rcfpondeo. qux dcbcnc illis adiungi. qu6d tcrminus primi principij eft ens . Ideo refpondco .uuc unt ibi dux di- ftributioncs in fubicftojfiuc vna.quia funt communifiimi:ergo. Alia datur refponfio ' quod cx maioribus folum non fcquuntur conclufioncs frd cum minoribus adiundis nunc autem minorcs non funt naturaliter manifeftx. non fcquitur prdJi^ . *" & qu6d ficucccrminifubiefti func communes.& diHrihuttfro inferiorihus.tcrminos primorum principiorum dici de quolibet.fciliccc De quolibet. vera alterafalfa.quod contradidorianoafunt fimul vera dc codcm immatcriali. Ec '"*'• fl^" ^L„^f„^ ./prdalrs -de : : & : . Licet enim termini talium principiorum commHneSy& naturnliter cognofctbiles. ^'""'^' tcrtium * & ita fapiunt naturam corum : tum.. quod in ptimis principiis inciuduntui: virtualitcr omnes conclufioncs fcibiles. o. altera ^^ ^_ cuiuflihet : &: fub ^a . .fciliccc.ita tcrmini prardicati quando igicur tcrmini fubicAi fic diftributi accipiuntur pro omnibus. AD Exponit duo axiom^ta Logica. vel ncgatio cft dc ncccfllitatc vcra. *9' rcfpondetur fic."'JJ""^"'"* " munifl!lma:crgo illud fubicdum non poteft effc ratio cognofcendi aliquas paflioncs.gencra. Sccunda ratio affirmaciuac. Huius contradilfionis altera pars eft tur. '. valct iftam . camcn fub Nam ad ifta pracdicaca . qui funt communiffimi pcr confequcns virtute talium principiorum.Contra:minores ^ fumcnda: fub primis principiis.tnmen dtftrthuunr communu dr ideh virtute tttltum principiorum nonfciuntur fint tur tantitm rejpeffupradicati . . haec pars : & ira in aliis princi- affirmatiujc ftat confuse tantum. explicafalfa. infirioribtu.non fciuntur de inferioribus nifi praedicata communiflfima.Sed practcr paflioncscommunifllmasfuntmultacaliacpafliones fcibiles. illud principium De quolibet afftrmatioyvel ^''/^^^g_ negatio .^/»/rr»/»r/*j e^ duplus ad binarium^ ne fefquialtera ad dualitatem. quia iftud . &ficj)onenda ejijpecialu fcientia rej^e£lu huiufmodi fcibi^ littm. ccrtum cft intcllcdui. . '• ' : 3 . 5 '• 'jwdlifcquitur crgo dc ncccfl^catc . crgo pns lempcr prardicatum vniuerfalis .non ' Logica eft. Hoc effe album. : cludic iftas.. non includuntur in primis principiis Omne totum ejlmaius fuaparte etfi includat txempium ""'• mator hinariofic alias fimiles dc codem ptaedicato:non tamen in. ita qu6d licct ibi dcfcendcre ^* fub pra:dicato. De quolihet cuiujlihet contradilfionis altera pars efl vera . quod diuiditur cxtendit fe ad obieftumThcologicumjhoc nihil valct:quia non magis dubicamus.(jr Goffreii nd tertiumfoluit illud explicAnda quemodo inprimU prin^ cipiii non includuntur omnes conclufionesfcibiles.limitatur Contrai'' : "^ in dcccm. quiatcrminicorumfuntabftraai a fcnfibiljbus. velnon album .quam matcriali:quarc rcfponfio nulla. psrticuUres proprietates de inferioribus ^fed tantitm communes. prUtatef ad quas non poflunrrationcs primorum principiorum cflc mcdia. Hoc patct rationc .

^^ fccundum argumentum . eft naturaliter attingibilc 5 falfum cft: quiaantecedens cftverum. & cx luminc naturah intcUedus agcntis . Contra hanc " rcfponfioncm arguo quia dcftruit fe ipfam. tin£mtia.i. fiuc non. ad VM%Ub. de homine rifibiU^ vel non ^r^fl rifibile. .ni(i in quo eft ratio illius primi & in quocunque cft ratio illius primi illud rcfpicit potcntia pro obiedo:crgo impoflibile eft aliquid eflc obicdum primum naturalitcr. Cum autem arguis igitur fit proportionatus pcr aliquid aliud . 3. Giuarein' tetU£lM egtt eUnattone r .& tamcn non potcft ex fc fola attingcrc. tcft accipi f. Non cft igitur inconucniens potcntjjtn eflc naturalitcr ordinatam ad obicdum . NulUm ( .Dr 5'«o/. intcl- „^turale primo jjggjj^jQ ^!aUitdat- . : &: ratio feiendi rifibile Ad primum . : tur. quodlibct fub co contentura fit naturahter atvtincluditur inomnibus perfc obieftis.quam ipfa pofllnc adiuc produccrc & per confcquens iftorum perfedio non poteft produci. cxcmplo adhiic patet propcfitum quia dc hominc vcrum eft. ficut ^/^««7 . Poteftatcm autem vocat . : . non vt feorfum ab il- qu6d minor cft falfa de obicfto nadc obicdo ad quodnacuralitcr in. crgo ens. non poffunt cognofci. \tensc(i vnum intelligibile fingulare. ad quod non poteft naturalitcr attingcre: ^^^^ quxlibet cx fc fola ordinatur ad adum. *^ ^"^^ ordinantur ex caufis naturalibus non poflunt haberc quia non poflunt fubcflTe alicui caufalitati agcntis naturalis. Altera igitur pars prxdicati diffedrequiritur ah- hocprmcipiumcommunc nunquam quod principium fpccialc tanquam raedium dcterminatum fcietur defubiefto per iunif^i . vt includicur in omni lis Ad argumentum " 5 5 Fide ^cetif iJ. . diftinguo dc obicdo naturali . cum arguit ens eft naturaliter attingibilc: .fiuc poflit illud naturahtcr attingcre . Ad prpbationcm patet ex didis *•* refponfione ad confirmationem primi argumenti pro opinionc Philofophi . intelligibili intclle£lum. fallit fccundum fallaciam figuras diAionis.quin quodlibct contentum fubillofit per fc obiedum naturalitcr. .habemus feteHatem. vt cftquoddam intelligibilevnoadu (ficuthomo cftintelli. fed per aliud in rationc raouencis : quia pcr mouens fuperaaturalc rcuelans^ aflentic iHl .Prologi 56 Et propofito ifi quod inferri i nifi .yij. : : '*ir'*l /f«/w nenf J4* . hoceft. ad quod potcntia naturahtcr inchna- princjpalia. Ratio autcm . Pofl^et crgo maior negari .^.fcilicct . ada:quatum.dchoc inquit ) infrk difi. : : gibilis vnaintelIedione)fitnaturaliter attingibile (illacnim vnica intcllediio cntis vc eft naturahs ) non tamen cns vtprimum obiedum . Dacnira oppofitum. quae adducitur pro refponfionc .^<r/. fponfio per naturalitcrattingibilc Anfclmum de lib arb. id cft. Ad argumenta 1 1. fubcffc adioni agcntium inferiorum. igitur cft alia rcfponfio rcalis turali. adarquatum . poteftplus i Nunquamtamcn fit rifibilis.t. Quia vero perfcdiones infcriorum cntium cah caufalitati fubfunt. conccfsa minorc invtroquc atringibili quia fic maior de naturalitcr : fuit falfa. quorum perfcdio vlrima potgfl. fed confequens concludit de cntc . Quid autcm clinatur potenria:&: itadebct intcUigi audoritas Auiccnnse. hoceft. nego confequcntiara. vnius obicdi Fallaciafi- potcft poni naturalitcratringibilc pr^diElia.fcd cxccdens & aliquid co infcrius cft adxquatum. Et fic icnfu conclufio inienta non habctur . qu6d fupcriora ordinantur ad pcrfedioncm maiorem pafliuc rccipiendam . ' . ^itaprimum. vt primum obieftum. modo . vel pro co . quodnos communiterdicimus potcnexcmplum eius dc fenfu vifus. . : . ^^ '*^^° natura non deficit in ncccflariis in potcntiis fupcrioribus quia pcrfediones. fit ponenConfirmatur rc** vt futo. Ad tcrtium dico ^ qu6d vcritati complcxae alicui firmitcr tenendx intcUcdus poflfibilis cft improportionatus.qu*fo- dd a6fum. Com- igitur hoc a/iquid in quale quid . non eft proportionaliter mobile rcfpcdu cahum agcntium quae cx phantafmatibus.nifi ab aliquo agentc fupernaturali:non fic eft dc perfedionc infcriorum. vcra alio : . naturalitcr attingibili }. . dum obiedum primum c^ti/t/i.i. . quod poquod naturahtcr fiue cx actionc caufarum naturahter adiattingere vel pro illo. hoc eft quod nihil refpicit potentia pro obicdo. .dcficcret natura.& tunc non eft adxquatum naturaliter. poteft potenria . Primum cnim obicftum cft adsequatum potcntiac . dc homine. primum obieftum .. ObieSiiina- uarum turaUaUud modorquia obicdum primum cft adxquatum potentiacj& iUis circa qux potcft potentia opcrari omnibus non autcm ^^^^ abftraaum ab oportct fi intelleaus poflit naturaliter intclhgere tale commune qu6d pofllt intelligcrc quodcunque contcntum fub iUo quia intelleftio ahcuius contcnti multo cxccl- . concedo: la fufficint Non emne tiam fbieclH etia naturale tintihiUm' turaliter. e.ringibilc *"^' mutatur : quia cft nifi .&c. pcr hoc prjncipium. ficut patct per .fi non darct vndc poflent. id cft . Licet enim cns. : lentior eft intellc£J:ionc confusataliscommunis.

func applicari conclufionibus a:cernicacis tum poffunc fciri conclufiones. auc Detu eft trinm quod depfndec ab ido De x\. Similiter fi cx fc cft capax illius aflcnfus caufati a tali agcntc . id cft. poflit imma- : pcrreuclatio- adhuc conclufioni talinon Tom.qu6d eft. quia ipfe Doftor exprefsc vulc .qu6d ex maio- non fequuntur conclufiones.pofitiui cft qui . V.5. . id cft . Hones qaorundatn : fponfionem propriam. fiuc intclligas fit fiuc naturalc.d.prsdicacur in minori : .S:c.toncaufn tiuum intcllcdus ad iftam vcritatcm . fub terminos prt. . nifi cognofceccntur diftinftc ncmcamen adiuci .an pro inftanti .vcl fapcrnaturalc Cum infcrs dc forma.iermi- Doftor dac refponfio- ncm propiiam . vniu propricraces ipfius. quod per prima principia via nacurali can- pura : auc non: .vel non cft.Certum eft enim . qux fubfumun- termini illi prjrcisc habeantur virtutc fenfibilium .quarum termini non tutc fcnfibilium & vnm . primo quia vcritas ifta rcuclata noncftfuflS- : intcllcdus ad aflenticndum cicntcr inclinatiua fibi & : ita cft Agem fu- improporcidnale pematurale agcns. an fic bcatum. quod pro & ftacu ifto canciim coghofcamus in fc formalirer vel qua: contincntur vircua- liter .qu6d primaprincipia cantum poffunc appiicari ad conclufiones fenfibiles. & videbis mulca bona.turaH? & do.i.dic*nt de fHmpiis Iiabcntur vir- quod fubiivc hxc.z. §. j.hoc vtilt plici modo prxdido. dc * vltra illo alio qu2ris. habencur ex fenfibilibus.vcl originis dc mcnfura Angelorum. ita quod non oportct intclledum pcr aliud proportion. poflit nacuralicer cognofcere raulca infenfibilia . dicir. vc fupr^ dixi nacura:. pro (lacu ifto incelledius nofter vircualicer .an dc agcntc . vcl cfrentialicer conti- nentur in fenfibilibus . hic.Qua^ftio & per aliud in rationc formx I.fiqiit oporcct ipfum proportionari tali obicfto per aliud du. fiibieElos pritnorHm principiernm. vel eflcncialicer in eis vc eciam vulc Scotus infra J.qua: dcbcnc illis maioribus adiungi. f Concraarguic Doftor. Ciyn turalc . conccdcndo maiorem D abfolutc. prima principia cancum pof- : fibiles . i. H«c refpon- parte prima 5«mm<e fio Pra. proportionahs iliud vcritati illi : : ifti. quod via nacurali non poffumus applicare huiufmodi concradiftoria Deo. cfgo de quohbet animali verum cft dicere.quia cermini eorum func tem. Dico camen vnum .De quolibet encc vcrum eft dicere qu6d eft. quod prima principia nulpoftunc applicari infenfibiJibus . ad hoc vt ab ipfo tcntia obcdicntiali ad agcns . nos primorum principiorum dici de quoliber. caufando in ipfo affenfum quo proportionatur ajferftmfimulcuminhuic vcritati. intelledus no- ex natura intelleftus .& libus tum nam fi can- re aliquod communi.vel vide qua: nocaui in 2.j. fed cum minoribus adiundlis. qu6d non applicare prima principia conclufionibus terialibus . fter & fubciliterpacet infri i Do€tote diftinil. fenfibiles fupple: quorum cermini . inftanci dicantur concradidloria in Dcus Et c idee aliter dicitur .W<tc mi Varronis cft rcfponfio Guillel- /t^. 37 quia pcr iftum aflTcnfum faftum in ipfoj qui cft quafi quacdam inclinatio in intcUcftu ad illud obicdum .quorumcerminiab(lradti iunc k fenfibilibus. Dico quod cx fc cft in po. Itnm ohit* moucatur. patet effe falfum cum .quidicic.quidicic. quodnaturalicer cognofcimusprima principia. vel cemporis. an non beacum. a A D tmiu/tifScc. Sed agcns fupcrnaturalc cft fuflicicnter inclina. quia funr communiflimi. tcUeSItt & ncc formjc ab ipfo imprcfla:. vel func in fe formalicer fcn- quolilfet-. puca huius conclnfionis DemefttriHM. ita qu6d Ci illi cermini . Hic arguic Dodlor conrra Hcnricum probando quod prima principia eciam .prtportionatttr intelita fufiicicntcr proportionatur illi . t Alia datter ref^onfia .& paflum fibi improportionale. 8C Prtpo/itiuM fartefrim» Sum. qu6d fi primum principium fic nocuni nacuralicer:qu6d etiam minores. & ifti cermini abftrahuncur a : fcnfibilibus. Et fic paccc . effe : De lege tamen eciam ioquendo de Theologia reuelaca.^. Sed omne animaleftens. quod : cftm (cum vel vircualicer . j ? crgo dico qu6d fupcrna- intellcdus cft im- ' proportionatus ad illud . di/l. vel ad inclufa : & cioDo(Sloris euidencer concludir conira Hcnri- iicifn5«m»j4.quia Tum. aliierpcf(ft. tjMtft. cicur in maiori.^ofupernaturalitcrcapaxrnanoportctcrgoipfum peraliud proportionari illi aflcnfui In rccipicn. Ec fic Henricus dicercc ad minorem . fumituri communicace cerminorum.cum g Jdei refpondeo. &: pcr aliud proportionatur.cum non cognofcamus ipfum in fe benc lic pofTunc applicari dubicando de aliquo ente . Prima refponfio cft Hcn- cum. Sed ccrminus primi principij.crunr norae nacuraliter.vel non cft. : b Contrat&cc. fenfibilia : vcl vcl eflencialicer in fcnfibilibus. Hacc camen refponfio dcbcc exponi ficuc refponfio Henrici. verificantur de infcnfibilibus quo fed pro : & pacct in litcra. immacerialia . d Hoc nihil valet . quod Henricus benc dicic:ncc in hoc Dodtor rcprehendit Henricum. Scd minores non func ribus folum nacuralicer raanifefta. 13.& ponderanda. f^de ettm COMMENTAKiyS. Si eciam loquatuc de in- & iclle^au noftro pro ftatu irto . ioquendo dc incelleau noftro ex nacura intcllc- lo modo dus hoc . quod primum principinm rantum poccft applic^ri decem Gencribus . Minores fumeniafuh primii principiis . vel non dicimus dc quolibec entc dicituc efTe) quod cancum diuidicur in de- cem Genera. I. fcilicec illa. quod fi Henricus jntelligac . . vc quarum ccrrainl . Statur " igitur in fecundo non in .iri tali agcnti. Si vero Henricus incelligac . cur.tvi\ctz- pricicipium. &c. rcuclarec mihi diftinde Deita- primum Deo.f. ctiam cft na. vcl contencis in eis quia communicas principij^. . &c. abftradli a fcnfibi- .i.Nanc nocum fit.. .ftacimpofTcm applica' decerroinacur ad fenfibiiia. Scotioptr. ibi diffuscgloftaui.^«<f/?. Et prim6 adducic rcfpon- poffcmus applicare primum principium & fecund6 dac re- hoc . .

ralispotenciapoteft in quodlibet concencum . clinacur:liccc ex caufis naturalibus vc defcenden- porert dcfcendi fub animali homo efi -r. Et pnmo dcclarat quid iit obie. qu6dfitfen- cipij poteft praedicato primi ptincipij iibile. Secundaratio Ijogicaeft i '* communiflimx . . inquantum ens. id eft . qu6d potentia habens aliquod communepro obicdo naturali. ra. ^. adasquatc includitur. vel communitatis. ad quod potentianaturaliter in- . quo vir- .&fecundum quaro primitatero. imjuanturn . poteft ex puris caufis naturalibus attin- caufando naturaliter cognitionem illius. eote cuiuflibet concradi(flionis altera pars . i .Dicit.fcilicet ifta fcftc falfus. vel viuens. 8. licet in fubiedlo primi principij communiffimi includantur paffiones ipfo . inquantum cns.quiiiftaeft vera : De quolibct ente cuiuflibet contradi£lionis altera iftaro . quod ccrte non eft intelligibi- Teneo enim ad mentem Dodtoris hic. quod fub przdicato primi principij contingat defcendcre libct .i.veI accipit obie^um naturale illud. inquantum ens. fcilicet. quod ex puris naturalibus poffit caufare cognitionem cuiufcumque contenti fub ratione propria. contentum fub iUo fit per fi quia fi non . Sed inteUeEiut habet ens . videlicet ente: cuiuflibct . qui diftinguit maiorem quando dicitur . prin- ralis concludi aliqua proprictas) inferior vt pata. fi intelleftus naturaliter in- clinaturad ens. fiue.ptolixcexpofuiinfri(^. vifiua . k Cent^ai^udobijcitur.Scc. exempli gratia De ^uolibet ente dicitur efe. vel non ejfe. qux deiie : ijuia . & altera eft fal- . & . Hoc patec per rationem Logicam quia fub prxdicato vniuerfalis afHcmatiuz .fcquitur qu6d pcr primum prinle. m Dodlorcontradecifionem huios Dofto- areui t . farnon tamcn fequitur ergo ifta pars eft vera. Qaarc.defcenderc quouis modo. h Ad probMionem ^ico. qood habens aliquod commane pro obie£to ad^quato .vide- . Et quomodo fit ratio illius obie^li adz- hzc adzquatio debcat intel- ]tgi. poflit ac- tionemad cognitionem cuiufcumqoecontenti: & in hoc non reprchcnditur a Do6kore. ftat qu6d . Sicut patet de rifibih'tate . & patuit fupra. Cunc non clfct adzquatum . quod non licear . & alicra eft falfa : igituc de hoc fic negatur ifta.videibi. Adprimumargumentum fadum in prin1 cipio quzftionis refpondet Doftor. fic fub vtroquelicetdefcendere.quodeft inferiori Sic in propofito iropoflibile.fg^ig^ adzquarum potcntiz. & ad ex puris naturalibus poteft actingere ad cognitioncm entis ens. . virtualiter rifibilitas commu- includitur propter quid paflio particularis tur in .Prologi 38 & pritnam partem minoris : negando fecondam partem minoris. Et aflignat rationem .qu6d fi intclligatur obie6tum fu.ii. Dicimus enim illud efle adcquatum obie^um potentiz vifiuz . Deinde ejfe ciz . quia gere .ergo cx puris naturalibus poteft atringere adcognitioncm cuiufcumque contentifubcnte. medium non potefi ejfepropter ^iiid refpeiiu pajfionu &c. fed fortc difiundim omnis homo eft & ficde fingulis : . quia bcnc fequitur de quo&c. Non enim virtute efle. . primum principium non licet per poflinc de- fubiedo duplicitcr non tamcn potcft defccndi fub przdicato quia femper ftat confusc t^ntum. inqiian- Etin primo ienfu concedit conclufio- fcilicet qu6d . ilrantuc If. fcilicet & pars & cft vera . : & huiufmodi & qu6d tantiim : communia . Ibi ris . quod dicic eft obieiium primUm naturaliter . Refpondct Doftor qu6d ifta propo- De &c. Scd animal eft cns : ergo dc animali dicitut : eflc non vel . Licet ergo fequatur:ergo dc hoc entc huius con: : tradi£tionis altera pats eft vera : Philofophorum. Scd certum : non includi- quia tunc per ratio- nemanimalis demonftraretur prim6deanimali: &deindedeomni adaniroaI. Ec fic patet refponfio ad argumenta pro opinione communifllma prxdicata. fcilicet contradidionis . naturaliterpoteft in quodlibctcontentumfub illo.alteraeft monftcari paccicularia przdicata de contencis fub fubiedloprimi principij fed tant^m demon: Zxemfhm. quod poteft attingi a hxc func omnia animalia ergo omnis hoc animal : coromittitor enim falla: non tjngereadillud. habec nacuralem inclina- tum . a pofitione confequentis ad Quicquid alij dicant: quod licct fub prxdicato ftante confus^ tantum non liceat defcendi copulatiuc . Clio .Prira6 addu- non do Excmplum : OmnU homo : naturale illud fic : & eft animal: potentia ex caufis naturalibu3:& cia confequcntis . & qu6d niflimi in ratione fubiefti principij non . deftruttjetpjam. inte|Ie6tus habet naturalem inclinationem cns inquantum ens . nec difiun€liuc.Refponfio ftac in hoc> quod ex quo tcrminus przdicatus in primo principio cft communiffimus idc6 irtute prixni principij . aliqua . intelledtus pomt naturaliter cau- cognitionem alicuius obiedi adzquati (vt puta encis. vel hoc. non contingic defcendereadaliqua inferioraiquiadcfcenfuseflet mani: eft vcLicet ergo dcfcendatur fub falfa. : tjuolibet affirTrMtio . il!f'd fit eh. contenti. dida de fubie£to primi po(Ent vetificari de quolibct contento fub fubiedo primi priucipij . vt fic defccndendo ergo : hoc.veIvirtuaIitatis. ratio negationis Negator ifta confequentia . monftratur de homine per rationale tuah'ter eft . & conuertibiles cum non tamen includuntur pafl[iones inferio- &c. Hic arguit probando . yelhoc animal. enspro ohieEio naturali nem pofitioncni antecedcntis.q. Sed in fecundo fenfu negat conclufionem fequi. tantum communifllma: fed ficut etiam in raiione animalis. cendo refponfionem Guilelmi Varronis lib. Si ergo fub przdicato primi principij non licet defcendere. ergonaturalicer inclinatur ad quodcumque conrentum fub ente. oftendic ratio- przdicata principij . vel negatio .qu6d Ci intelle^tus pofllit attingere ex puris naturalibus cognitionem cncis .quod eft adzquatum obie£tum intclledus ) quod tamen non poflit caufare cognitionem cuiufcumque fare & £t dicit.(^ infi-a difl. de quolibet fubiedlo.^. . rum : eft & f\c parct quomodo fecunda pars minoris manifcftc falfa. qood przdicatur de oroni perceptibili a po- (k\im tentia vifiua. cipium tantum vcrificatur przdicatum communiflimum dc quolibet conccmo fub fubiedo pci- mi ptincipij.3. quod poflit naturalicer attingere ad quodlibec contentum . hanc concedit quia . valet de quolibet .qu6d concefla minore in vtroque fen. in & nihil poteft percipi<k potentia quo non quati. contenio fub : fubiedlo priroi principij verificantur pra:dicata : communia didba de fubiedlo primi principij. «"Contra hanc conclufionem areuo^quia "^'"" ijuin tjHodlibet obie£iumnatHraliter : impojfibile alijuid alicaiui poten- .

3. Rati» Mitem.qu6d aiiqua poccntia creata habeat nacuralcm inclinacionem ad ens . qu6d intcliedlus crc.vt paccta Dodloie^. vt infr^ paccbit. quas declataui infr^ .&i»4.vel inclufumeirentialicer. Hecefl. P''° ^^'" iftonaturaliter atcingibile. non eft adacquatum obieftum nacu- gofit cognitura via naturali .vt fic adaequatum:quin n ^d argumentum igitur eft aiia reffonfio realit. quod via naiutaii cognofcatur.Non fcquicur. poflunt cogoofci: foium enim iila poteft natutaiiter pcrfcclius poflcc virtuaiiter continctcpccfccaius. er vnus .non fcquitut quia . iftaina- tis clara phantafmatum : Sed de ^. naturalitcr : quantura ens . quia fi cognofco illa rationc . vei vteft terminus vifionis intui- o Confirmaturreffonfic. Liicc 14.Qu^ftio HMs.qu6d poffic atcingcrc illud pctfcdliffimum via iiacurali . Dcindedicit. termino nonprxcognico :vcfuprkdixi.Sequitur . maiicer. vci in fc for- qustro . Fallit/ecundumfallMcUmfigttr* diSitnid. non fub racione ptopriarquia fi cognofco cns. vc adzquacum obieclum intcUedlus.inceiiedus crcati ex natura in- mum ens non tamen eft notum via natuiali. paccbit iofta<i</?. qu6d veritati complexa alicui firmiter te~ ttenda fintelleSm pojfibilu efi impreptrtionattu : pu- huic vctitati . . quod nacutaliter non poiTum cognofcere ipfum. tamcn ipfam aliqoalitcr declaro. qua ordinaiur . fit quiditas rei fenfibiiis : accipicndo fcnfibiie . Ec ide6 (i natuialitcr pofTum intelligcre ens . aut fupecnacurali. inquantum ens . I 5« intellcdlus' crcatas ha- ens. Tom. vc paccr. . Deitt efi trinm . qu6d polfum inteliigecequodlibec pet fe inteiligibile fub ratione entis . vero ioquamur de inccllcblu ^ua/1.quiincluditur in quolibet per fe inceliigibili fequitur de fiCto. ergo nacuraliter poiTum cognofcere ens. qu« virtute virtute intcllcdtus agcn.j. ergo n^curaiicec potctitconcludi. tuilU. pctfedliffimo cntc. Si via nacurali . V. turalem inclinationem cur via naturali : & fima. Concedo. quapotcntiaordinatur A : ad iilud. vcl aliquo in obiedhiro merc fupcrnacuraie non poffic ex caufis mere naturalibus ? Eft ergo argumentum a magis .Aig\i'n[\icl(oTUO' ri fi nulia poccncia . fe inceUigibili. &:c. fed excedens. communi acccptum .vel fruitionis. fub illa rationc.^. maxime cogniciua cx fe foia non poccft in adlum refpctflu aiicuius obiedi tiuc. Proiogof.itus fit ordinatusad vltimura fincm .qu6deftens limitatum. inceilcdlus noftcr habct na.Quid cr- quod go quictaciui. : naturaiiter poffim cognofcere quodlibet contcntuin fub ratione pcoptia. vt dicit DoCtot vbt fupta. non concurrente fupplentc viccm .4. Cum p dicit . qu6d pofito. inquanti^ai ratio entis concinecuc in quoiibet per & /'al"""'/" *' 39 «(fxqaatum naturalirer . cali obicdlo quid mirum . vt obiedlumadaequatum quia tunc non poflct per- tum Doftore infrk. adzquacum obiedum ifto. letikin Adtertium diio. : quia appeticns impoffibilc.qu6d naturalicer non cognofcituc. quod tale cns fit fic . in.8cc. qu6d homo ordinatuc ad pccfcdiffimum ens .vt pacet a Ij^ vt infripatebit difiin&i.4}. non rclatio ordinis potcft cognofci. Probacnr confequencia vlcima . Quamuis litera fit fa.Scc. inquanliim ens . Sc . Non latnen fequitur poffum cognofcere concepcum cutis in communi. & hoc via natutali naturaliter eciam poffum cognofcere ipfum B . quod imScotitptr. Licerer- quancum cns . qu6d fit no- beat naturalcm inclinationcm ad ens .difi.qu6d ens . fub ad ^ . qu6d In- tcilcdlus crcatus poffit quietariin cnrc pctfcdlif- fimo fub ratione perfcdiffima natutalis non eft ad Dico fccund6. vt fupra pacuit }. : I O. I. ordinatum ad taie ens fub ratione vltimi : tcllcdbus. inquantijm cns vt eciam cft communecnti crit cx nacuca inccileiflus : limitato . vcl fic quie. . ? Dico . quiaHcpoffum concipere ens in fe . Et nota bcne banc literani quia imponar inultas dtfficultates .ica qu6d-celatio illius ordinis naturali-' tcr cognofcatur. rcobicdhim mcrc fupcrnaturale cx puris caufis naturalibus quia tunc fequerctuc. qua ordina* . vel virtualitec aut cognofci- . : .\. liuc cognitioni huius veriratis. quod . vc Oporceret cnim probare . Quia fi ad ' *" cns. vnica intcUedione: £cut etiam fubftantiam in communi.^»/?.inquantum ens cnTe obied):um adzquatuin naturaie : iioc e(i.inquantum cns fit ad*quatum obie6lum incellei^us naturaliter attiiigibile \ caufis naturalibus. qu6d ex fe foia poffit caufarc aftum eognitionis refpcdu : albedinis bcdine ( quia talis potentia eft pcrfcdlior ai- & ide6 magis vidctur contincre illamvirtuaiitcr) quam . etfi via naturafi notum fit intellcdlum cteatum naturalicer inclinari ad quodcunquc cns & qu6d non poffit quictari.ad quod poicntia 6c illimitaco cft intcUcftus . Cum arguittitis tfi ttatMraUter. inteliigere quodiibec valet tefponfio Francifci in g«iVyi/ #t. etiam pro ftatu naturaIc:inteiligendo naturalitcrinciinatur. Dicoprim6 . nifi in cnte pcrfedliffiino non tamen cft notum via natutali. qu6d incellcdlus creatus habeac nacucalem inclinacionem ad pri- .Scc.t. nifi in .fub iiiaracione. Sed non poteft ina(^ura rcfpcdlu albediniscx fc fola.& 3. quod natura fuprii dixi. vt eft commune cnti limitato. qu6d cognofccns naturaliccr yi B tur ad fub illa rationc . in- inteiie£tns ' Re^orfit. quod poffit cognofce: fii Dico vltimacc .& huiufinodi.qu6detiam naturaiiter .Scc.: ccrtum eft. ne perfciaiffima fic poceric cognofcere via naturali vlcimum finem . iiiimitaco raliter actingibile. cx phantafmacibus & dbusagentis non. ). &c pcr confcqucns ad' perfcdiffimum contentuin fub enie :non tamcn fequitur .difiin^. Sc inagis DicitcrgoDodlur. fub rationc perfedif- </«/?. connderatur vt racio eius per fe includitut in quolibet intelligibili. fi . non eft proportionalitcr mobiie ad ca. fub cacio.inquantum cns . : qu6d nacuralicer poifum Ncc intelligibiie. cognofcir cciam nacuraliter i|ifuni B. & cognofci poffunt cognofcere . MJt.j^t). obicdlum adaiquatum incelledtus creaci. Ec ciim dicitur . Obiedlum dico natuiale. Sed occurrit htc aliqua difficultoi . D 2. Si eic adhuc oportet dicere .i. ad minus negatiuc quia roagis videtur . ex lumine intclie. vt eft adzquatum obiedlura intelledMs . ergo necin obiedlum fupernacurale ex caufis mere na- vide turaiibus. Vuit cnim Doaor ^^^^ obicftum adacquatum intelleaus noftti t. dicatuc Licct enim ens in vnura de numeio inteliigibiliura . commutinAo hoc aliquid in quale quid.qua eft terminus calis relationis. ibi. ita quod cognofcatur fub rationc illa quia talis qua ordinatuc ad vicimum finem: .5. fM4/?. : tatiuum:puta. ncgandominorem quod ens. ta id cft quz . epujt. tis .Sic. .6^fl/i^.l>'^»i"*' fcdliffimc quietati \n fcnfibilibus.i4.fcd poftca ncgatur .f. Hic Do^lor dat tefponlionem propriam .

fit eft pernarnrale.cap. proportionans cfFcdliuc fit fupernatnrale : ergo intellcfkus crit improportionatus illi:& pcr conTcquens proportionatur per aliquid aliud . x. Std agens fitpernaturaU (flfitfficienter inclinatiuum inteUeiins ad iflam veritatem:(\a\i.^. VoD non quia cognido ncecflaria . /»^. art. iib.^uafl. Canus de locis cap.Scc. quo inrelledus forroalitcr proportionatur tali veritati ica quod quia pcr iftum adcnfum : non oportet in^elledlum per fu- : quia fola voluncas diuina caufans cognitioncra. . non intellcftiim caufando in eo afTcnfumjquo formaliterafTentiat illi veriuti.Medinzlib. £t quia & Sandborum & primum agens non tamen eft in potentia obedientiali refpedu eorum. : poteft fufficientcr poffibilem in ipfo. poffibilis ex fe eft in Citm AUttrn nrguutigiturfit freportionMHt per cognitioni illo proccfTus in infinitum. Similiter lcAus poflibilis etit fibi cunc fiet proportionatus pet aliquid aliud t}um. (id (vcl imprcffo : ) . in ratione hanc veritatem fiue . id eft. paulo pofl initium. ^uia fer vr priiis: agens fupernaturale ira fufficienter piopottionatus illi ad hoc . quam fidelis cijm difputant deifta. mh cuiufcunque affehfus: aflenfus. ergo intelimproportionatus fiue affenfus eft fupernaturalis . id eft . Nam guidtfi e»u fart nttUi»m noritiam in 1.x. Alcnf.io.vcritasillafupernaturalitercau- nerao firmiter pofict aflTcncire. i. . Hieron.Prologi 40 per aliud agens.etfi r4/<7?4. £t fic non requiritur aliquidaliud medium proportionans intelledlum poflibilem plicjter verac. fed tantum vetus Tcfta- crat in lcgc naturx nec toca erat InteUillut ptjfibilit ifl in potenti» obedienti»li & intelle<5lum tali vericati. adhibendo fidem di£kis .c).tHttttte »li' & & fic & : . habet naturalem inclinatio. agens c & alius eft a(5tus.56. & lib. iilius tati : . vc fupr^expo- fitum. ad piimum agens .4. in rationemobilis . Cum vltra de illo alia tjuAru y^cX>ico quod r capax Statur igitur in fecundo. eftcaufarein illo iJiim. facra Scriptura tatcuchum tnenfam crgo. quaecunque potentia reccptiua eft in potcntia obedienciali .depra/cript.in K.id cft. ^utft.fapp\e intelledlum poffibilcm . quo aireiitit huic veri- Nam taminfidelis. natu. t. Aus afintit ratione formaE:quia per iftum aflcnrum^&c. Bellarm. deverkoDeicap.intel- illi quod : . i. Vtmm cognitio *Jupematuralis necejfaria viatori ^pt fuficientcr tradita infacra Scriptura.& aficnfum illius veritatis.^.Et per alfMd in ratieneforrM. Auguft. Detu efi vnm . vnm: non poteft tamcn firmitcr afrentirc illi vt fim- . nari rali agenti Cum infers : ergo intettetlui efl improportionattu ad illud in potentia obe- & per aliud proportionatur . cognofcit quid importatur per illam. Ijuntn. lib. Jhpernttturale reuelam. foliim agensfupetnaturalepotcft immediate caufarc aflcnfum . puta Q^ iE S huic verirati.du- plici mode prddi£t«.&c.id cft. Czdio centra har. proportionari taii obieilo : puta eft fuper- eft fufficicns fenfum. fnpple . agens proportionans cfFedline literaftcnfus illifu. Sequitur naturalis. Dicit ergo Doftor qiiod fic proportionatus illi veritati per aliud in racione formac Similiter ex fe v .cft quo Hoc dicir.i. Detu ejftrintu. per aliud ri & . Rcuelare cnim hanc veritatcm alicui intelledui. Suar. potcntia obedientiali ad pripoterit immediate moucriabillo in dientialiad tem: &alius . quo aftcntio illi veritati licec enim aliqiiis pof&t naturaliter habcre cognitionem de ifta propofitione . aduersus har.e^»y?. intellci^ns potentia obedicntiali ad poffibilis eft in potencia receptiua cuiuf- cunque cognitionis ledtus pofnbilis Hrproportionatustali veritati. lib. Bannes i. »d primum capax talis aflenfus .non inprimo. & . id cft.^luia veri- fata fadla reuclationealicui pri- : efl pofIibiIis. quorum non eft capax:fed tantum refpefla eorum.quo cognofcb h^ijc veri{a- ^dclis aftencit mum fit quia intelledus Dcinde rupernaturalitcr caufa- diftinEl. i. 35.ldeft.part. fit in perfeda potentia Necoporret porportiona- formz . capax.y.& ynas:per aliud.vrpatebit^Do6l:ore tur aftenfus in incciledlu ideo refpcdbu cuiufcunquc cognitionis primo intelledus poflibilis recipir fupernaturaliter hanc cognicionem .mem. 4.^. i. r. : non nunquam defuit gcneri humano : fcd quiaMoyfes primo fcripfit Pcnin lcgc Mofaica . fi agens .rejptraliter capax (id eft . quia ego poftum afTentire illi. i.de reHa inDeumfide. id eft. faftum cuiufcuu- agenci.ti non eft proportionatus huic vnw fit proporDewefl trinut concedo quod fic tionatus per aliquid aliud : Dicit Doflor in infinitum. mouem fi .pcraliud in tis : rationcagen- & peraliud in tatione forms. yeritati. defenfionu fideiyCap. dub. T I O II. aliquid aliudfid tis .io. cum que yeritati$. : Item 17' .&c. mumagens.£tu eorum nem ad recipiendum illud: ) ideo refpe^u talis t»nlum.cap.&c.»gens . refpeftu cu- cft. s mouere . tali Et loquituc hic Dodtor dc primo fimpliciter aftenfu .qutrum tfl €»affenfus cft meic in potentia obedientiali ad prif»x. X. vt ab ipfo moucatur . »y- . vcrf fitcra Scriptura.Deu$ eft trinus. ad PammachiumfrcrtuW. Non tamen eft proportionatrinm . : aliud proportio- cum obcdientiali ad illud. fimi- pTcfne fupcrnacuralc affentit illi veritati . iufcunque receptibilis in eo.quia habet naturalem inclinationem ad cognitionem huius veritatis . qaa cognofcic Deum elTe ttinum & vnum.quorum eft : infidelis .i.& 1. Et tunc quzro de pafHua proportionata. contra Maximinuminitio. fcd fcd non vero non. Et quia intelle- & : proportionatus pcr aliud hanc cognitionem foc- mouen- . afTcnfui) ab ipfb imquia agens fupernaturale eft ad immediatc caufandum talem af:Jicut oportet ipflm. vterquc cognofcit illam. ca in ratione mpbiiis > refpedu talium agcn- Licct intelleftus poiSbilis (it potefiti* & ma & . q fic fiet .

Confitemini alterutrum feccata veflra. & omnes libriTheologici . fi quid ex Patrtbus Dodoribus maioris au- & thoriratis gratia liaftcn eorum inc addendum abundc fadlam fucrar . non fufficientcr vitabitillud: crgo. y4n vettu & Scriptura facr* cunda . quod cum in illapluribus rationibus probalTer Dodlor. ^ : tclleais.dc quibus non cognofcitur ccrtitudinalitcr cx facra Scriptura. hoc eft . : toproponercrur. Item lacob. dicendo illud pofle difpcnfati a quocunquc non Sacerdote vcl aliis Imiufmodi aud^oritatibus innitendo . In iftaquajftionc funt hacrefcs innumcra: tcm Damafccni cius. refoluir quzftionem principalcm brcuiter. non foliim quta dc rebus facris agit .Qusftio Itetn quicunque audor fcicntiarum . tholici pofteni dici Scriptura facra magis .quorumtamcncognitio eft ncccflariaadfalutcm . . :* ^i . Hoic ergo prouinciz roihi ab iifdem impofits . qu<lm quod principaliier quzritur . & autem pcr facram Scripturam vctus nouura Teftamcntum quoad omnes partcs admiffas ab Ecclcfia catholica Romana. Qnidam vc- . imprimis aduerro connexionem huius quasftionis cum pra:ccdenti eam cfte . quzritur vtrijm in facra Sctiptura dodlrina reuclata fupernaruralis cienter .vt Iuda.cuiufcunquc authoris Ca- ptura dicitur ti . *'*''" &: Auguftini dc Scriptura recipiunt . adquam oon fent viribus folius naturz pertingere .}. cum placcrcr. quidam non vctus Teftamentum vt Manichati ficut in libro Auguftini de 'vtilitate credendi patct . ramen n^tam principalis. quarum cognitio non vidctur nc-. quz momcn- nullius ferc circnt nifi illa fcriptura cfTcr fic facra . vr cheto omiflis .i. quibus Mahometus immundus aliasimmunditiasinnumerasimmifcuit. quia Deo authore Scetioprr.T. quandoq'uidem tota Thcologia fpeculatiua ab eo dependec . ficut & czreris ab codem Ly. nrafic ^ ottiiferir. y. huim qutftionit eum facra . Sy-PFLEMENTl^M R. vt quantum in me cft fatisfaciara . Quidam vcr6 tantum Tcftamentum vctus accipiunt. dicentes vetus Tcftamcntum cflcamalo principio.nunc in hacquxftionc oftendat dodlrinam illamreuelaretur fcc . ncccftaria & i\\Si- fit . fed : mult6 & parcicularitcr afll- ftcnteconfedlacft. dodtrtna in ca clarifllme propo- Dodore. VAMV I s Iiaiic quarftionem Lychetus explicare quod latiuam . loqucns dc fcnptura Canonica ait: Cui fidem habemns de his rebus c^hos ignorare non exfedit nec fer nojipfos nojfe idonei ccflaria . hiftoria: multac . infirmus ejl olus manducet. ex quinouttm Tenamentumfit bus prima cft . expontio aliqua adiungcrc- pediens Ctnnexio frMdenti. ^rg. inntxa autheritati diuina ? Sc- An in ea fu^cienter tradatur doHrina reuelata &fitpernaturalis^rt htcjiatu mceJfariA viatorihiu de lege trdinariaf Tom. Ex hoc crrarunt circa Sacramcntum Poenitentia: quidam . Quidamaliquiddidum in nouo TcftamcntOjputa harrctici diuerfi. tanto plus vitat fuperfluitarcm in tradcndo fcd in facra Scriptura vidcntur contincri fupcrflua.&c.{icut patet in libris . vtrum fintpcccatamortalia. & nullam habear controuerHam fpccuomnibus Catholicis authoribus in ea & conuenicnribus . Vnde in duas partes totum . fcriptu- & com- prchendir nouum& vetus Teftamentum. fufiicienter contineri in facra Scriptura : intelii.qui diuerfas fcntcmias Scripturarum malc intellcdas habcntes pro fundamcnto alias ncglexerunt vcrbi gratia ad Rom. damnantes facram Scripturam vel pardc hajrcfibus. qui dc his rebus cgerunr .^. Quia ver6 haec qusftio qua . & quia huius cognitio magis neceftaria eft . Contra. authoritates ab eadem fcriprura dcpromprz tur.tur . . 1 41 1. fola abfque comracn- locis recurrere pofTct prorfus vtilis fit . Qua: Scri- git Cur Seriptur» dUtttur fter». pof- nifi re- qu6d neque cx rerminis nota cfncque ex difcurfu colligi poftet y. rradita quam vocamus homini . ad quequis. vcl non . male inxo ha:rctici nihil "^f* ^^"P^'"^^' . D } SCHO Hiuifia j»*/?»»»»'.eflcfacram. quia nefcicns illud cflc pcccatum mortalc . *• "^" . . nimirum ^ Catholicis dicitur facra .IOANNIS T>ONCII. cuius przcipua fundaraenra func . facram confeftam mcdiante fpeciati afllftentia Spiritus fandi . tota & rradira . id pcr Scho- citaris locuplctiili- . quod traditur in hac quxftione . . diuiditur . de CiuifAfffCap. V. 1 4. eirc facram . uelaram & propterea fupernaturalem .i. Hoc autcm per o<5lo vias ratioocs valdc vrgentes a Patribus depromptas . fic enim omnia fcripta. & ad falutcm:crgo.&:c. . -^rg. Auguftinus 11.multa funt. probaro .vt Saraceni.F. Supcrioribus vifum erat exei . Itcm . quz fuscprobat illud fuppoficum ram . ncceftariam efle horainibus pro hoc ftatu do£lrinara aliquam reuelatam . Qmdam autcm aliquid vtriufquc. . humanarum quant6 acutfor intcllcdu. qui- & bus pofteriorcs Scholaftici oranes fere vtut. proptcrea . fupponit illam Scripruram. & quxftio . vt carrcmonix . "^' fumus. Htrefes .

Sl .rcmanebit fibi Theologia ncjutra. * .ld enimfr&cifue & Afofioli ex Prophetarum prttdi6iionibui de Mefia . 1 4. cap. ^^^ praedicerc. qui fecit concordiam in fublimibiis difcermmt hitreticos.y. S.Prologi 42.qu<tfuturaprmtinciauit. hom. T^ \.Athan. iuxta illud ifate 41 Dicitc quae vcntura funt .cap Ijb.cap.Eccleiia:cfl: trium^ phus ita Iren.t6.Miracula.t.cap.ad ludAosfacit hunc SyllogifMefiam. 1 • • . nifi a caufa fupcribri ipforum intclle£tus inclinentur ad afTenfum: fcd fcriprores facri Canonis varie difpofiti. .^ tres I. t.infidenofira euenifife. i . Nazareni nomen.defide cap. DCUS.de Bapt. 5 feci.]ib\ nifiin fal(itate. f l-i- crrorum. (jr CaUinoturcifmum ^ lib.lib. de Ciui.ille efi Mefias .J^aliter autemfcliarij inprncipuis articulisfideiftbi contradicant. Pium. Hac vid Pa- & {vt ait HtUr. Angiluiio- ' vthic.z 1 Juddorum excttcatic^cap. & deuiantes a 'verafde. facile quis inuenerit . i.t 8 exquibus locis Prophetarum habentur hx conditiones prjcdicfit de Mefsia oficndit nofier Aureoltii.fcilicct 4.cap 6. /ib.^13.dfde ^ .fibi inuiccm conCcniim^t.cap.fubd. Neque enim in multitudine Philofcfhorum. NitidnS ^ ffTg. prgteflantts .i6.cum tanta veritate implentur. ifi&funt. potcft naturaIitcr. poteft ca certitudinali- Hom. 1 i- irrationabilitas .. ^^Onrra omncs 3* Qdo vu €omr*tnfi-^ j.it. J r tlcranti Iibros Prophetales ex quibus non elt dubium qum lequantur pauca qua: reftantfccundijm Grcgoriumin homiliadc Aduentu.ncC3. 9. CJr Augufiinus citati a Doliore .dr Gcntium vocatio. quantumadaflcnfum.Magnifica Fefurre^io. . Nouifacrificij inftittitio.c.Chryf.^.In CaliUaprima conuerfatio^ibidem. contra Parmen.1 j. obicdo vidctur talcm aff^cnfum poflc caufarc.deCi- ftr Euavg. .) <lum fe inuicem vincuntjnihiJ fibi vincunt.. bolica eruditio.quia folus Deus • . SHue^vcino "'hil autcm intclligcns fupcrius hominc poteft homiuem cflrdiuc docerc .quia mtnquam inter fe concordant . y . Et hoc Auguftinus probac in excmplis ibi.vel ab illo inftruftus .cap.t.miraculorum Dc primo Prima vta Jumitur a prdnHmta- - tium.\.. hil autcm cft talc de non cuidentibus ex terminis. vt eorum non mirandafit confenfio.^^^ VyqujB funt.qua> vtitur i^ugufi. conueniant. 8.Angelica minifiratio.opere imper. * iftos in communi . fophis .^. Tomt oilo vias conuincendi & . quiafolus Deuspetefi innon pojfe ejfe^ifia fiam fcicmus.^.non confonant firmitcr &infallibilitcrmulti di- * """"''*"' ucrfimod^ difpofiti '^ . Prima via eft prtdiifiofrofhetica.fitnatus moucri ab obicfto euidcntcin fc. natitrarum connexio. j cap.cjr iH.Vnde Chrifium effe mum:In c^uem conuejniunt omnes conditionesfrophetatji de Mefiia. in Apol.^j. 1 1 . Ajtgufi.Z o. Chrifius 1 conditiones frxdicfas a Prophetis.t. Qu.quod inter cun^ta^ qudfenfere. Maior etiam afl^umpta non tantum probaturpercxemplum dc Philo1 .^. S C H O L V I M. cap.cap i6. Nafci exvirgine. 15. De ' fccundo. (j)- Cregor.qui Hebraice fcripfit.it .fic.pi autcm multa prxnunciata in Scriptura impleta funt.fedctiam per rationem. Hanc viam pertradat Auguft.futura contingentia ccrtitudinaliter prjEuiderc. c^ confiat multafr^di6{a.^-Secuada via efi concordia Scripturarum. in id lob t j. fuis.^.LegifiatioyC. conuentre.tq. in Scripturam.^. ApfaritioftelU.non ab alio.Prtcurfio BaptifiA^cap-i.dry.oratione contraArrian.Tertul. Vidoria cnim corum. Scripturarum concordia.Vara\ . 1 7 ciuit. nojiramfidem EccU' Deo. de quibfts cap.Ecclefixftabilitas.i v.6.7.Futurorum Pr^diSHo^t/^.to. prxnunciatio prophetica Scripturarum concordia . nih Tljeologica. ciuit. qui laboreetiam literario monumenta fuorum dogmatum reliquerunt.& diucrfis tcmporibus exiftcntes . 16. nifi virtualircr includatcuidcntiam 1"* °^'C'^''"3'^^ "'^^flf^^cmoucat intelledum .^ Itb. c 4 1.diuin infiitut. ttoni pro- phetica.t^ . 1 i Duarum y.ia cum intellei^us. ttit. Chrijlo efi talU:ergo.Prouida Nutritio^cap. Hypocrifis detefiatio^ cap..9.ailigentia recipientium. crgo folus ille.- 1 fingulorum claritas.agens de Matth^o. Hac via vtuntur Creg. lufiinus Apol. .^^ .Verafe naraffe prtterita. LaBant. .vide apitd Apol. quoniam dij eftis vos. ratjonabilitas contcntorum *" patet.cap.Paupertas^cap.t j.} . Minoremprobat demonfiraus 1 intendebant Euangelifidt . Tide Bofiumdefignts Ecc/ef . ^. o£to funt vi:E cos rationabilircr conuinccndi. Ambr. * . Regia propagatio. lib.J>rohare Matthdus. contra Faufi.Humilis conuerfatio.oftendit.nifi intclledusfupcrior noftro. 1 8. cap.c. AuBores nofiri fane pauci ejfe debuerunt ne multitudine vilefceret quod charttm retigio?ic ejfe oforteret:nec tamen ita fauci. r. ad Antontn. . cap. faUtbiliter futurafr*dtcere.6. cap. .ibt. Amara faltitifera Pafio.ncc Secuia via cxprincipiiseuidcntiam habentibus .c.Iftam viamrangit K\\<^\i^. in talibus tion euidentibus omnino confonabant. 1 i_ 1 . quikiu ojienditur .Talia ^ .Hierarchia ecclefiafiica.libellofuo vere aureo .t j.In non cuidcntibus cx tcrminis.cap. vt patct confi-1 ri n. vt videtur probarc Auguftinus. o vbi ziv. (^ tdem Augufi.tra^. 3 . catechif rttdtS. de Trin.%. Itb. audoritas fcribcn. vcl inalio. nihil aliud cetnosfecH.ex his. \ 5 i o. »8.in Matth.e.

Platoni. Exemplum non itacontradicitdifcipulus Hiftoriographus magiftro Hiftoriographo . *d- . .in ahquibus. . humana conftat eos cminHilfe ftitatem. nifi habuiflent aliqucm communem doftorcm fupra intcllcdum humanum. Quomodo igitur non conrradixifrent poftcriorcs . quia folus Dcus . .hcct Dcus nor\ doccrct hos. 45 autem <!icatur hic qu6d poftcriorcs. etiam Philofophocnim communitcr . longc faern. quo fpecialitct afliftcbat modo Thcologi Deus . Quando autcm addu- Uie Patrum cit authoritatcs Patrura .ad conuinccndoshsrcticos. ciim non eflent cuidcntia cx terminis .fce- lidtttem in volupiate quandoquc difcipuhmagiftro vc Ariftot. cllb bonas: quin & ipfcmet duas alias his anncdtif. inde dataopcraabftinuit penitus ab authoritate Scripturjc. &:nolucrunt cis cogcntcm pro fe habcre rcuercntes cos . Priroa via eft prardi- flio prophetica. &: ita nihil fcripfcrunt diffonum . quibus in fcrid/HmatioHtt bendo hum*n4. nullam inniti authoritati Scripturx. inclinarcntur ad aflcnticndum lic bene .Vt intelligatuv vis huius probationis . &c. ritates aliquas aliis Catholicis id crcdentibus.quo lercmias in Iudxaprophetauit. quibus lux fidei pcrfuadendam . non debcnt per hoc intelligi vclle. nifi poflcnt rationcm fitif.cum non folum illa diccrcnt . Prims vi» ttnuinttn-ii JnfiUtlis . quando ipfc. veritatem. & platima' alia fimilitcc D 4 . vult Seriptur* mu- aut potius magis incertum pruram variis hacrcticorum crroribuscirca Scripturam. vt aucrtanc difcipuluma magiftro. fic argumentari folcamus »»m nignn- clfe & bonas .QiKBflio 1 1. prsedida funt. rcilio . 09» viU om- Riiicit r*tionetn lon- nitus rcuclata cft . Arifilp. ^ htrttscos. tefufnouo etiam eadcna vt Incarnatio. pcrfuaderct ad pcrfuadcndas ve- njji' vfitatas ab quam dcbercnt & fanhiretici talibus viris propter doftrinam . etiara ex partc Scripturz concelfa. cft ab ipfo tcuclata. non afFuIfiti quam ipfimes quam intendiraus viimurtam nos authoritatibus . vt eorum niji vt himinum ntngn» authoritatc tanquam hominum . vcl alius Dodlor probac aliquam conclufionem quatuor.& vctus Tcftamentum : & vt fuppono iam cx iis . vt magiftros veraccs fcd Philofophi difcipuli pcr rationempotueruncmagiftrosimprobarc: quia matcriacirca quam altcrcabantur.Scc.fiuc a pofhiiicft cti naturalitcr cognofci poterant . fiue a priori.quam hominibus finc dubio potius dcbcrci competcrc) ergo non poterant illa ptxdici . qux nartantuc uclante in .1 prioribus.co temporc. : & rum Ethnicotum hacrctici ad . eorum authoritate vtuntur.nifi illo rc- confcqucnter Scriptura continens iftas ptxdidioncs. ncs. vcl vt authoritate. In mors . Maiot huius difcurfus patct . : a I. poftet probari admittendam Us. : . potuit habcrc rationes fumptas ex terminis. vt prxmittit . Quantum ad V-/mam difHcuItatem inlinuatis . vt difcipuli ahqua tamcn improbaucrunt. has odo Non vias neque cnim omnes afligna- poflc. dicit los hxreticos ofto viis propofito ipfiuserat neccdarium duci non d*- facram quam plurcs dari thoritiu efle vcl vt fignificetTheologis. ncc ex difcurfu. . quia in vctcti Tcftamcnto prxdidla funt clariflimc. Rcfpondco quia non euidcntia tradidcrunt priorcs . diccns de Philofophis . nouum. qua fidc fuo temporc. liccc alitcr difpofici quampriorcs tcmporibus cxiftentcs tamcn habucrunt doftrinas prasccdcntium in Scripturis Si .corura non inchnantcm ad eadcm noncui- noftri prioribus.& qux ptopterca . . aut cui rcuclauerit. ficut PhilofophusPhilofopho:quia Hiftoria: dc prartcrico non poflunt eflfe cuidentes . & : . quse a Moyfequafi communieorum magiftro habucrunt fcd & alia multa in illis potuiflent difcordare. ficut . qui illam adraitterent. Striftura citintns frjtdi- iiients pn). quicucrunt crcdcndo ficuc difcipuli dodrina: magiftrorum. vbi probarur ncc ipfis Angclishanc facultatcm conccdi. quas adducit Catholici tenemus Tacram. omnes fcu rationibus il- commu- nibus. Porro in his 0(flo rationibus illud aducricndumcft.quibustamcn. tamcn in quibufdam fibi contradixcrunc &: . quam ipfam Scri- confequcnier facra. ^^Ontraomnesilfos . ncgarunt totam Scripturam.ctilgenerales. xqtiahtcr contraomncs djfcruicntibus .dum non ciTc ftatuit facram. quas adducunt. fidcm . quac difcipuli lcgcntcs hcct in ahquibus cflcnt affcnticntcs prioriAnbus. non fcrino procedant ) fate- fi humano morc. adduci authoritas. tucruntcosperrationcs improbarc. potcft talia conabfolutc prxdiccre tingcntia prarcognofccrc . . & : . illis rc: ficut .non id facit . contra quos nihil valeret ipfamet Scriptu- ejux Catholicis ratio- tffe & conira modernos hacrcticos . &gcncralibus . vtpote . ri dcbeant illam Scripturam Sc autcm Do6lor. paflio . ctiam arquc cfficaces fedfufficit illas . proponenda cft hoc modo Illa fcriptura inqua plurimamer^ trontingentia . & bit centru cft. Scd talc crgo cft Scriptura facra. Minor autcm non minijs patct . obiiccrc vbi prius . mots. quod probandum Patribus. antequam contingcrent . aut diflentirc.fi intcllctSlus corforii . . ita yt ipfi. Sid ncn ftUt. cft diui- tcrminis ftcriori & ( rzauthoritas tione gnari fof- fumit:led luii vti partem non concefTam . pri- lcuiter (ordia Jitie reueia- fit. nam quamuis ex Scriptura poffet contra cos. ^ui labore literario rnonument» fuorum dogmatum reliquerunt. tcfuttcaio . vel quinque rationibus . vt patct ibidcm dc Ariftippo tifthcnc qui hcct fucrint ambo Socratici . . &c. ^o- .animi difcrederc . 'De primopatet b . Sc nouo. & aliis & ac- . Contra illud faltcm Ezechicl prophetans inBabylonc . yintijlbenes in virtHte idc6 pofteriorcs non po. . COMMEnTAKiyS. habujflent dentia ? dodorcm communcm. illos contra hoc vidctur Auguft. quod alia: ratioi^cs adfcrri non pofTunt . n*t htrttici migXtis Scri- fturnm im- fugn»ri foffunt. vt non habuetunt caufas aliquas antecedentcs dctcrminatas ad ea poncnda . paflio afccnfio Chrifti. qux ttadati folcnt in materia dc Angclis. poflfunt eflfe Philofophicae rationcs. tamen quiahic vomcdii j gcncralibus conducentibus ad impugnationem omniura harrcticorum.impugnari rationabilitcr polfci fi rationi locum velint dare(vt dcbent. . . Sc cx iis quidara . ita nec cx : X.quia hoc ipfum tam.

non probamus iam authoritate noui Teftamenti. vel propter authoritatcm alicuius . Tum etiam quia illa falfa pofient moraliter attribui uinam quoad omnia cft qui per ea alicjuo vel ad mores diffcilii. vt patet expcricntia. oftcndendo vnde proucniat talis diircnfio Vnde proutiniis. cx Scriptura quomodocunque nego . vt Iegcntibus. vel immcdiatecontia fuppofitum fed qus moucnt tantum hoc modo . ac teroporum & diucrfx complexionis Hcripturt.& Hicrofolymam ante iftatempora:ncc minils certum eft iftas ptsdifliones . principia non habentia miralibiu. quia (\ id feciftet daret occafioncm .cuius authoritatcm probamus ergo petimusprincipiura. qui illa proponcrent.ptura. Qiiod vero fint complcta. quod Scriptura ilia. mouerent intelledum . nam ciim dicant profeflloIcrcmia:.ne vlla falfa fimul cum vetis prardiftionibus proponerent ifti authores . Itaque in forma rcfpondco. & quod authotes nouiTcftaroeti ftum palTum . Sccunda ratio probans authoritatem diuinam. & cx cuius veritate pendebar tota ve- titas doftrina: noftrac.ficut cuidens cft fuiftb Romam. fic conueniile quin non foliim in mediis ad finem aptis.& diucrfa: difpofitionis. Probatur antccetum .imm6 nec eundem femper omni tempore. folent xqualitcr quando ifti Magiftri.Prologi 44 antequam contigcrunr. Dei . exaliis nimirum rationibus adducendis fpeciaiini ex co. ac conclufionibus moralibus qux faltera non habent enidentiam cx tetminis .in otSlaua via. fi falfaefjct .&nonfo- lumidnon facerct . Scriptura. vt patct. & .cuidens quiafi aliomodo . vt legentibus qui dc tnabittir infcritis. . Seriftur» efl f«cr» qut ne- mine Dei ftopsnitur ipfvntet pdr- tieuUriter »0iftei»*. Hoc autem maximc confirmatur. Vis autem huius rationis confiftit in hoc Plures authores diucrfarum jctatum. & viam peruenicndi ad finem vltimum. pracdida funt » modo Alio etiam . ac vcteti Tcftamcto fit mixta fpecialiafllftencia. neque enim Ezechicl Propheta crat difcipulus ncc Euangeliftae illorum. cadem Maior probatur k Scoto ^ 6. ncc tum. fuerit longc ante Chriftum . ptura. litcc 5.& fupernaturalcm Scri. yldmijfa daeiutn. tcr afliftat ipfis. & non poftunt mouere intcUcdum ad aftenfumjnifi vel probabiliter propter apparcntiam dam quan- veritatis. facilc apparjrc fe buerint. ne ipfius . vcl inftituta ad nos vfque petucncrunr. circa illudipfum tempus . nobis authoritas illaaliundc . fed authores Scripturs funt plurcs diucrfarum a:tatum ftantium. nifi Dcusfpeciali. ac tempotum longc di& non contra- debcnt. vt patet.ftigium officiofi mendacio.>ri dcccret Deum adiftcre fpccialitcr ilhs ad pracdiftionem futurorum .prajfertim AuthoresnouiTcftamcntiab authoribus veteris.adhuc moralirerloqucndo impofllbile cft quin difTcnrirent in prsccptis morum. nifi cx nifi hoc autem non quoad praecepraraoruro . inquit in epiftoia 8. Sccundo .inter .quam habere vidcntur. maximas difTcnfiones haeorum fcripta & aliorum. : principali . nifi quatcnuscon. & traJita naediantc affiftentia fpcciali Dci. aliquis fine dubiocontfadicetct addudlaaliqua probabiliiate . & ficdiflencifljmos eius profeftbrcs . . . & conlenta in nouo. diftinguendoantecedens. ftat . aut c contra ncm vctcris legis non valerp . omnino . & fortc efficaciori. authoritatem eius di- inuicem in pra:ceptis . &CC. quoad Iegalia. vt vt concingit in propofito: . non conftare nobis eire tales prae- qua: complctac funt. quia nunquam repcrimus interomncs Philofophos cclcbres quorum opera . poftct conqueri dc ipfum iftius . lioc etiam pbftca magis confirmabitur. plures non & difcipuli ita fubordinantur fibi . Qu6d fi eflent ctiam fic fubordinati . cuidentiam ex tcrminis mediaic . mentionem faciuni . colligimus per difcurfum . qui proponcrent ahqua falfa fimnl cum illa prxdidtionc nominc c De ficundo .Tmento . nit difcordia in prinetpiit quia conclufioncs . fcd : . vel aliqua con- tantum authoritatU fc. confir- M''d6 aurcm contra totum hunc difcurfura dicCHones . Maior primo probari poteft indudlionc cum Auguftino citatoi Dodore. quia cum poflet ipfe impedire. & proptetca facia. &c. & Euangclium nouum. quatenus aliunde colUgitur authoti- quia n(. dd mentientif authori^ confiliurn ojficiumquereferatHr. : : ipfius dens : . mortem illam fic accidiftc nam in rc tam .non tantumquoad narrationem hiftoricam. defumiturcx confenfuomnium partium ex eomordia partium eius. quia cx Scriptu^. & qnibus co ipfo . nec authotitate veteris pra:cisc. mcrito poncnt conciiiaret imputari iilis moralitcr ipfi ilJa falfa decipcretur. . nam proponerent . Probdtur Maior. &c. fcd etiam in ipfo fine . qua: eft ad Hierony- mum . mcrito quis polfct dubitare de quibufcunque rebus ab ipfis propofitis & in hoc fundatut quod dicit Auguftinus contra Hieronymum. potcd hsc via vcgcri llla dodrina tota eft facta . etiam raoralia aliqua eius reprehenderent. .qui fututa praidixerunt in eadem dodrina j fed talis dofilrina Scriptura: ergo. tena- abducere conati finr. fi humano fpiritu ducercntur. non crcdendi iis qui proponercnr aliqua nomi- . aut conclufiomoralibus fpedantibus ad acquifitionem finis vltimi. & Dco . vt dicunt nibus omncs . haberent euidentiam ex terminis mediarc. quantum ad aliqua concedo. qui non diriguntur particularitcr^ Deo. quas dicimus complctas fuiifc in nouoTeftamento contineriinilloTeftamento vetcri. ergo non fic concurrit. Domino Dco qua: dicit petcrcprincipium.quo aliqua ipfe verc rcuclatet illa nomine . Rcfpondeo in primis eficcuidens moraliier. Hoc decepfionis.Secunda via ptura:.aut immediate priori.& ca:rcmonialia & ab eius obferuantia ludaros . ^ut. vcl apparcntiam. vt dicitut in nouo Teft. non : moucrcplures authotesdiuerfarum a:ratum. qiwd habuerunt afllftentiam fpccialem Dei .& intclligentibus patet ergo nioralitcr certum cfte debct . fcripfcrunt Chri- cum omnibus illis quas rcfcrunt. nemo ipfis in hoc contradixeritcum aliquoptobabihtatis fundamcnto . eadem ^ermciofijfma regiila videbitur incredihilii poteft rationabiiiter ncgari aliquid quod dicit. in non . nulia illorum librorumparticula rcmanehit. quatenus non tas eius iis potcft. falla eius : Sertptur» fnern nonpotejl mdmittere quod vnum mendacium fi reperirctut in Scri- •vnum men. confequenter quod doftrina ab ipfis tradita . ficut contradixerunt in aliis.tota authotitas eius corrucrct. non raoraliter iolcnt conuenire in principiis . nifi ex ipfa Scri- .-Eterca pcrmiraculo- iamafliftcntiam in pndiccndis futurisaliquibus fidem . circumftantiis & mortuum . enim . & arguerc . lircnt . inftati poiret : ditionc eius . aut aliorum vetefjs Teftamenti.qus vocatur vetus Tcftamcntum . quz nomine ipfius propofira eft ab iisauthoribus .nec deinccps quod fanc eft euidens moraliter indicium. & ncgo confequentiam. fcd pr. in quibus poterant habere aliquam vmbram .tanquam habentibus particularem illam affiftentiam cius . vt eft. vel aliquorum . vt veladfidem CHicjtte . fateri fibi vllis : & .

rum non eftefatis efficax medium ptobandi affi. inquam . vtvcl cxhocipfocol- ligcre quis poflec non circ veram.d. qu6d dodrina . poffit doccre propoficioncs. fi Tertia vi* .^ Richard. pendet a voluntate diuina. primariii DoEtorihus fieBarum . Ferha arcana audtjfe . ftentiam fpecialcm Dci. quia vt bonusclTet difcutfas Scoci hic. Qujc afl"crtioncs non videntur fuifl*c fine mendacio .noqmt prininiantea dixi . Deo. debetnullomodo poiTc docere Angclus. quod poifunt.c. diccndo Hac cipuc in fidc . intcr quos fcic quot capita . in qua reperitur . Horror eft audire immunditiai. qui eft pater mcndaciorura .cap.j.traB. habencur. quid fibi vuli Doftor dum in fine §.fupra id.quarum veritas i fola Dei voluntaie depcndct.Ecclefi. ficut aflcnfcrunt. Ex Sandis coocluditur. quibas id colligi poffic. nec confequentec pro auchore . aut fpecies vllas. nimi- itaprouidente. Solum hic ad declarationem textus iniinuandum teftat .&fan^os nojirosfiriptores HdrefiarchU^ Peruerfiorihus. & fubdit ibi. quiabonus Angclusnccmencitur. vt ricntia conftat in hsrcticis rumDco cxpc- & Philofophis.x. tota Scripturapoffit quod 7' fluid n»n pi' tifi Angilmi doctr* hemi- nimt fuflScit \ Deo tribui.nec deceptos . : . aut qon fi fic cum damncnt mendacium. fed vel pcr argumcnta fophidccipicndo. quorum notitiam non potucrunt habcre cx naturalibus . vcleft . id cercum e(l diifennonem . bis perinde eiTet . quia aflcrere jftarcuclationc Pauli. 1 docentem Angelum poflc docere homincm. quoad propoficiones quarum* vericas dc- Hoc enim videtur contra ipfum in 1 .proteflantit. fine aliqua dificnfione. quomodo eft verifimilc cos fuiflc mcntitos . non poflSt eflc ex toto vera . Aut fi dicas cos fuiflfc dcceptos . ejl AuHoritas fcriptorum Scriptura : quia nec duhia firtherent.^. vel & multis aliis reuelationibus faftis diucrfis Si Scriptores fiicroi.& ficelera. non cflet tecurrcndum ad DcumnecelTario. In fecundo vcto dicit Angelum polfe doccrcalias propoficiones. loqui. quod intellc«Slus corum non potucrunt induci ad aflcnticndum .it .quin dentiam. ic conlun tjfi i tradidbionem in quacunque doArtna ruf&cieotif* Vi$. citati a Delfore. non valct . quz in honorem Dci. ipfifie^arij fcrihunt. Bofium Bolfiecum de vita Caluini. non quidem pcrpcincipia ccrta. non deberc eiTe per (c fufiicicns arCfnfinfm gumentum. eam efle diuinam proui& curam circa homines. z.yfieSi. quo minus quantum ad conformitatem indoftrinakDeo rcuelaca rcquiHtam. comparanda au^ores conuerfionis nationum DoSfores Ecclefu. ac fi immediatc ab ipfo fieret ri « Di»boli.Secundum improbatur.Vi. DE defig. fcd non effefkiuc . i .tribulationcs maximas fuftinucrut. omnino crrores . hlc autcm dicat qu6d non poffit docere efFcdiue hoc . de hac TfrtiO' Auguji. i.^ Apoflatii. Itaque melius refpondecur .& noui Teftamentii vt omnes conuenirent atquc ade6 confcnfum ep. ii. j. ita firmitcr illis . nec mtniitosfuiffetii* fcribertnt.quA de Luthero.j. qu6d non oriatur dintii in tnirnm Dii n*ex malo Angcto ( ex bono autem fi otirctur. Sed quidqiud (ic an hic (ocius Scriptarx Sioin dtSri. nam dehuiufmodi principaliter aglr. : & S C H O 1. quibufquc homincs ab omni gcncre pcccaci ad omnc genus virtutis pertrahuntur.conienfus Hc fufliciens argumencum diuinz au-* n» »rguir li thoricacis . poffit deprchendi ab atccndcntibus eius aftutias.fcd quatenus coniungiturcum aliis: diRrinL ttnex quibos facile colligi poteft.ac hxreticorum de tebus moralibus ( in quibus magis periculosc crratur ) intct fc diflcntientiura opinioncs. Refpondeo prim6 . nifi Deo ipfo reaclante) quia ccrtum debetefle rooraliter.^ Scfipturar funt iftorum auftorum quorum cfle dicuntur. toc cranc fcncentix diucrfe : fed quia res trica eft . t. De fieundo dicit . vt aucbori. e^ Ith. qu6d nunquam pcrttahac plurcs diucrfarum aetacuin & conditionum in eofdcm . hic Scotum rntelligcrc quod non poffit vllus Angelus docerc ex fe. non Primum improbatur cx didoPauli tMte firihi- tium. dercfta in Deumfidecap. Scio hominem in Chrifto. nifi Dew. aut direftorc habcre Deum vnde fahem hoc habecur ex hac fecunda via. vcl conciliando fibi fidcm .nifi ab agcntc fupernaturali. fi affcrens non fuic mini dubium mendacium non long^ cft a mendacio. ^lucmoia Angtlui maIhi pifftt in- ductrt cin- ftnrum in diSrin*f Ec Ci dicatur quod ficut homo mendax ica etiam Angclusmalus . Hac via merito vtimur contrafeEiarioi. hocque tirent in : 1 45 fufficere . L V I M. Refpondeo fecundo . num. nec ob lucrum. hunc confenfum folum. nccd(cipit . le folo producendo iu ipfo phancifma . ad no- Medinam lib.& confequenter non doccretvcriratcs dcpendentcs ^ voluntate libera Dei . fic. & hincoritur. tcrtio Sfcilicctauftoritatefcribcntium. ex quibus multa funt inScriptura facra.quia fi aliquo mododoceret. ccrtus . nihil impedire.i.fcilicct qu6d fucrunt proptcr lucru racntiti:quia pro illis.lih. & dicit Domittus .lcdorem rcmiccirauSt&Bofium de fignisEc* ftrum clcfix lib. Aut libri 1 . quifieEtas excogitarunt. Ncc vale.AQ- gelum maluiu non adhibituram tantam diligenliam docendi ea.c^ Caluino. fimum indicium eiXe . pra:moribus . via conuincendi h^eticos . Ad huius confirraationem facerct inmedium adducetc varias Philofophorum omnis ztatis. nam hoc fuppofito cxtera indicia.Qu^ftio moralibas ab tathoribus veteris Teftainenci. ftica .vt non pcrmittat diabolum tcntare eos. .cap.cap.t dicerc qu6d ibi vclit qu6d Angchis poffit docerc hominem. poteft hominem efeiliui docere. ira fe gcreret fi refpedu om- nium Scriptorum vcterit. vcl proptcr lucrum mcntiri voluiflc.vt 8. de Apolog.& odium ac abominationem fui tcndunt. qua no» licet hoCorinth. . {quia non hocfidperfiquutionem expe^ahant) mentirentur . quam inculcat do^ltinam diabolus. iJ> tiufferi- : Dominus non locutus fuiflct ? mcntitos . Nibil nuttm inteUigens jHperim homine .ad qu^ voluerut homincs inducerc ad crcdcndu. . nequc confequentcr doccre falfa tali modo.

Dei. Si dicatur authores Scripturx los la . imm6 prarcipua fanditatis opinione fuo tempore fulgcnics. quac docebanc. rium tcnuerunt. cre- iUis.quomodo aflcrcrcnt Deum locutum eflc multa. Secund6 vc bc- illis fuiffe viros probos. volupcates. fcripturam condidit.qualis finedubio non habcrut in ptopofico. : funtaudoribus . 9. Si auccm primum dicacuc. &: longo poft temporc. quid eis remanebit aucioritatis ? Etidcmad epiftola Solis eisfcripturarum libris.Si adfacras Scriptumendacia . </'. nifi infani effenc .&: iudicandumprudenter ira eflc confequentia eft euidens Probatur anteccdens .quia maioicm partem pracdidlionum fadlarum a Prophetis iam completam cfte viderunt Euangclifta: nec quantum ad moralia denique . fed potiijs non mor- . inqMitt priusper Profhetas. . qusc ibi narrantur .c4^.fiiUcet 4uthori(atefcribentiHm.quando non adelfccali- ne Scotus runt fturt. efle falfum quid enim eos ad menciendum impuliflec ? Non diuiciac. £0. infani autem fi fuiflcnc . vt Moycft .Ml.conftaccontinuatfaditionc.&ipfiau^Orcs corum authcntici fuiflcnt. ac rerrahentia a malo. fed certc calibus : pars diuitias. Deinde quid poflct moucre primos authores dodlrim in Scrfptura conienta: ad eam proponendam ? non bonaaliqua huius virx . itrationabiliier fierec. vcl quancum ad moralia pracccpcik. quod dicunc . non nifi imprudentifllme non conftec id. w. quia narrauciunc ca. aut noneftcnc. Virgilij non cire ipforum . quancum ad 3- quibus attribuicur. in cadem cundem . illi alij . id colligatur Peum } cum qnia nulla eft racio vnde . Si fucrunt Chriftiani. non vidctur.cum Icx eorum damnct mendacium . non pcrfuaderent aliis. aut inencicos vc talcs homincsin repcrzternam dcciperentur . quod fanc . ficut prius ? Et proptcr idcm . ras admiffa fuerint iVel officiofa : couunnTAKivs. quia . lu£ oppoiitam.52 diuulgaticflc tahum audorum. Et Auguft. qu«! SCHO lion tacntui.ho- quis negarec fidem . & & fcntitaauthcntici. doctrinam Chritti. vc fupra dixi . 1. honorcm & culium Dei . & infpiratam . illa airecuti ludibriis . au£ioritatis^^c. ccftiquianon .qu£ Canonica nominatur^ erninentifima. A^HocfigBum vU TirttM . omiirum vidcatur k tertit. T^ K a mhauBtritmufenbtHtiu. aut funt aliquialij. ) loquens dc Chrifto. Non perraifTarum .Prologi 46 $i autcm libri non fant illorum fcd aliorum hoc videtur inconueniens dicerc:quia ita negabitur quicunque libcr cfle illius auftoris . cos 6c tales Jfftfti : qua probabilis dubicandi ratio. hoc pcrfonis .qui primo tradiderunc ca. 9. quod volucrunt aliis afcribcre. Prophetat.vnde. magnam omnino bcne pcrcipiatur . ignobilitate Chrifti Domini. funt .dicit fic. quin detegancur .Confirmatur hacc via pcr fcquentcm. cuius dicitur cfle. Contra cft primo quod id fine vlLo fundamenio dicitur. quia omnia pracccpta morunl vtriufque Teftamenti tendcniia in funt conformia rcda: rationi .& eadem rationc poftet quis negare opcra Ariftotelis Ciceronis . primum dicatur. primo dc Trinit. cap. effc a dcndum Dco rcuelatam . przfercim in huiufmodi rcbus. Si non. vr dixi tantum te . iftos cis : . aut fufpcdtos . quantumfatis effe iudicauit. prasfcrcim ciim aliunde : nores . quam prbpofuc: go ciim dicant dodttinam runt . De quo Richard.H/V. De hoc ctiam Auguft. quibus hbriintitulantur:fitaIianonaccideruntiIlis pcrfonis ? Qiiomodo ctiam libri ifti fuiffalso afcripti ifti runt libros . aut illi qui afcripfcfucrunt Chriftiani autnon. prasdicaiio talis dodbrinz non eracad lalia bona acquircnda vllo modo idonea . omnes conuenturos in docenda dod^rina tantq fuo incommodo . Certe a fHmmjt fan^itatU viru ^funt nohis tradita. vcl qtiancum adprsdi^iopes . Quarcergofoli . Valcntia . prasfercim fine vllo emolumento. excogicarenc ipfimcc cales fabulas de morte .ci^m ca omnia prorfus concempferinc. auc eftcnc Chti- Secundum eft credibile non po- dici jluthertt profeffbrcs aliarum ^"'P""* feftarum cam operosc iaborafte . ac voluptates omncs huius vitx contcmnencesitandem in defenfioncm vcriracis k fe propofitac mortem ipfam conftantiflime fubie- M- & prorfusrcpugnante.}um quia non eft vcrifimile . qui tradauerunt de ncmine demum quorum magna . &c. fraudes . pro maiori partc .funt tayjjjj tjjijct lcs.z. vt conftat de Euangeliftisjnccquantum adpracdidiones. qux in Scripcura comincntur. ipfiraet viderant . &Ccx hoc magnificarc fcdam . in epifola ad Hieronymum & habetur in canonc dift. : fes. Nec Km fitertini qu^m tbortt Seri- non fuifTeil- Talet dicere cos fuifle potiijs decepcos. omnis gcneris funt af- fcai. non iniuciis funt . auc alia huius vits bond.fi. cum pr«- & terea praedicacio calis do^rin* ad harc acqui- irendanonfueric viaidonea. fic qualcs erant in inicio propa- gacionis huius dodrinac . & ex omnibus. & vbi func plures aduerfarij poientcs dodi . nifi fuiflent corum. crucifixione. . vr perfuadercnt ndem. honores. de qua non ciTcnt certi tum quia vel decipcrencur quancum ad hiftorica quat narrant. Adde dcccpciones . cuius contratalcs libros confcribcrc. aut eo. & pcriculo . quia auc illi authores funt ij ipfi . paupercacc. deinde perfeipfum ^pojiea per Apofiolos .quomodo illi Chriftiani mendaciter tales eis afcripfcrunt.de Ciuit. locutui. auihores ftiani.nulmala noca alHxos. quorum non crant ? Prxtcrca . $. ac mendacia nunquam folcre longo cefnporc progrcdi .cap. . &c. ncc fanc . quod vt fiac fic proponi potcft : llli authores. hiftorica . liccc qui cstctis vtitur . quibus atcribuiiuf prima Scriptutac propofitio . fi quibus rationabiliter quis crcdcredcbet cpillam. Euangelifta: Si . noncfteciam f/ffi"^""""^ & credibile Chriftianos vllos cQncra fuam profef- fionem mcncicos fuiflc in rc tam grapi .vc manifeftum eft. tinence ad vic^m : .

: . autfaltcm longc magisptobabiliter. tempore.6cc. quibus contradicentibut. Confirroatur fccund6 . inceperunt : atfeitarij nihil f horum oflendere pojfunt . adhibita in examinandis libris Canonicis : de qua Auguji. tot vtcren- & & tur viis ad cam impugnandam Imperatores. Reges. Cw nn . Vide Afolog. Philoibphi.illa ad illos v. luftino.aut fuifl*e adhibitam non fuifle dcbitaro in eaadroittenda diligentiam curam. s Quasftio II. Andrcz .fedficut Prophcta: diuina jUi ifraelit^. atque in nullo diffentientes. cap. de hac via Augufi. tot haberentur difputaiioncs . Quancum ad fccundura dc adliibiia diligentia 3. ^omodo fcriftura Enoch dequa ludas in Canomd. Confirmatur hoc efficaciter. & perucrtcnda oninis rcipublic* fic viam apcriemiis ) credere debcmus dofttinaro cam diuinx innixam efle authoritati . & varias adtuura Apoftolorum hiftorias.vt diuinam. deprehenderetur aliquando illam . Conftat etiam. mytipiftium ptimi eftprincipalitcr ad probandamauthoritadiUgettia. authscad hos bona. de fcripturis iftis curauerunt . (jr "vequofalfa. carni . magnz fuilfc prorfus authoritatis . . nullo & ibid.'-^ ftianos de libris rccipicndis tanquam authenticis . : proficecentur. fft iiligentiafumma. dodrinam profcfli funt.ac Sandkorum virorura nominibus. quianiis . quod fuflicit ad propofitura. dumque ad hoc vrgentur. fe^. incrcdulitas dcftrucrct : omncm vitam poliricam. cap. quim ti -. omnium gentiuro inftitutis aducr(aro . nifi adbibitanon potcftdubitati ea autem fuppofita in prirois haberoas. . quia faltem iropoflibile eft quin tot annorum curriculo. calis . quje audlorcs ""f^' cnim apud ludzos follicitudo fuit dc libris : . modo pfeudofrofhetas cum veris Profhe- confuderunt :fed concordes interfe. quz nobis rcbus . nec fuit cuidens maxime credendum eft communieati fiue gtmihm illis quz tota communitas approbat & maximc qux communitas famofa & honcfta maxir/ie cum maxima diligcntia approbata rccipit.aliotumquc (vt de Auguftino.^UMrtm vi/t confra h/treticos . & antca aliam religioncra . *Eu!!nrtlil quim ]M4. Laitant. contra Lucifer. ^ nuHum dogma in Ecclefia receftum . Dci 1 8. multitudinem primam Chriflianorum non admiflutam fuiflc vUo modo dodlrinam taro in fe. . quot cafita. Hieron. aliis reieftis. Vnde harefes omnes infurgentes ab Ecclefiafunt damnata. Hac via vtimur contra feStarios quia 1. . Quantumadprimam.dequibus in przccdenti via. dial. . Scd ccrtc eft oranino incrttlibile id cos faduros. lib. traH. re roaturc confiderata. fi ipfis non conftanti habcre vclimus (vt faccrc ccric debcmus.& maximo ingenio AoSttmz imbuti fucrant nificuidenter. dc Ciuit.quim Scriptura . de y. ^multa ali^ fcriftura . tanquam dc contincntibus ncccflaria ad falutcm. . tutr. tanquam diuinam authoritatem habentia .fusciira conftetin ptimisnoftrac religionis cxot*^"' ^*"* prodiilfe Euangelia Thomx Barnabz. fcilicct rccipientium diligentia. proucnirct V^Hzcvia fidetn ad duo potiflimum conducit. ac DeJndc fcquitur . conftaret ipfis teceptam pfim6rationabilitcr atqueade6pr«mifladebita circumfpcftionc. Rurr. & .auteducatostali. quibus Chriftiana religio floret . de quibut f^" ''»/'^'* fit mentio ir^lib. cred.fcH$at rtcifiemiHm dili£eMia.plurcs fuerum. ccrtecrcdi non poteft fola quatuot Euangelia. adroittcrcnt. c H O L I V M.quoad illa qu« rcfcrt deChrifto . Secund6 ad fuadendum non fuifle adiundla altqua . ciim diligentia eius probandx ac cxaminanda?.frotefiant. diabolus ipfe. jion ficut homincs . : & f"'»"'"habcndis in canone . efle & magno przmiifo examinc. 5. tanta follicitudo fuit inucnta prxcipue cumtam folemncs communi.quamvc talem maioresnoftriianto. eam.cuidenscfledebct. ac fandtitatis ncc cnim aliis. Afolog. 1 4. rum litterarum veraces ab eis agnofcebantur & COMMEnTAKlVS. tot cogcrentur Concilia . & dodrinam in co contentam fanguini repugnantcm. nifi adhibita magna prorfus acceperunt. quicunque dcmuro iftius dodritlz fucre primi Do6lores . Bartholorazi. cxaminanda. quod fola illa recepta funt in Canonc. . lufiin. Regum ? vbi innuit. &tali adhibitocxaroine acccpere. QVartum'. Efifiolafua facit mentionem . &cxquanulluro temporalc cmoluroentnm . qu6d de nulla alia fcripura habenda c^^^ pro authcntica.aut poftea fuirte fufficienter confirmatam. aut mutata in eadem flutrta vis quod dcrogaret cius authoritati. i . facratenebantur auSiores. qui tam diligentes erani in dodlrina. diuin inftit. veltaliloco.qui. Itaque de diligentia fufficien- rcccpta. ficpatct. pcregrinam. tanta apud Chri.qut hanc Scripturam. quia aliis non crcdcrousnosnatos . » /"^ Vartum. 1. ad Anton. »0» recifitufin Canone . teju Scripturatpropofitzabauthoribus.aui'' bus auEloribm . detrimcnta vcro innurocra expc6lari potcrant .& Adka Apoftolorum i Luca confcripta .fin. . nec locum cflc in muudo vbi non fueris ncc iftum cflc patrem tuum & illam cflc matrcm tuam 3d tingcnti . 3 8. totfunt eorum flacita . . quibus traditafunt eloquia tis farilitate licentia Dei . «0 loco.Thaddzi.vaminMtatcs . przfcrtim ciim tot libri pro contra fcribcremur.l!is pcrtinere . 47 in noua Ecclejia. vtilit.fine examine. Apoftolorum. infpirationc fcripfcrunt. tione Uhri Dc hoc Auguft. hic citat. 41. tam in veteri quam . Aut nulli crcdis dc conquod non vidifti & ita non crcdes mundum fuiflc ante. & infinitis aliis manifeftumeft)ad noftram religionem tranflerant. ra retenta. Talis cft Canon diuinz Scripturz tanta f'''""''"» tingcnti. dubia reieitafunt. de fide noftra vUove dogmate eius . quz ab aliis %. qu^ in nouo Teftamcnto rood6 habentur. Principes .e. Si igitur vis alicui crcdcrc dc con- ^fiii'"^"*'^* ^* ' f""f incemin- quod tibi non cft. i j.

cap. Vulgmmarium. ad Antoninum^ paulopoji tefingulorum errorum . quatum qua:libec cft vcra. vndc ccrepoftent. ex quo eft ligi polTet : dubium in talis negligentia col- Hne fundamento autem aliquo hoc omnino vertere efTet eft przfertim cum adhibueriiu tantam diligcntiam de temporc in ccmptis in reiiciendis quibufcumfaque noaitatibus concernentibus fidem nc cum femper ab initio noftrz teligionis hamodo habeat pluresaduerfarios . : & . "'»»»*'»»»''* regat Mtthoritati variationes nonfunc fafta: «„7«. aut beneficia poflulantur. 3 6. Dehacautcm legc. qui fuit quafi illius Auicenna 9. fc . cum Simone Mago . ^ Arianis. quarQmqua:libec fic bona:cum quia pocius dicendum le in re diuetfas tranflationc . Eunomianis . art. cum Aerianis fionem pro defunfiis.eolcnres opera manuum fuarum ? in quibus nihil eft numi- importctjimmo quidquidcredimus vcrum cfTe. nem fox profeflionis . S cum quia iftae mucacionem mod6 irrationabile. & proponitur . Jib.fed omnia opera effe fordes^ immunditias. per Auguftinum deF//7//<!»/^<r credendi Iib. imitandtimque : nabilia. Ex iftis quafi ex principiis prafticis. vbi veri Dei autpracepta infinuantur .^. Hoc dc moribus. difcurrendo fer Paganos . cap.cap.quod non fuerac in anciquis codici- efle dihgentiHlme laborant in ca impugnanda. Patet dc Trinitatc perfonarum. httr. in affert. com- nifi M. ita poceft habere varias cranflaciones . Sexta via eB ex irrationabilitaBoBor. mundum tamen ca crcdere . ad quod . cum'Nouatianis. vt faciant vobis homines vosfaciteiUis.peccata . Matth. qu^m concurrebac cum primis Sctipturae authocibus.ii. quod porcis conuenic. aut dona lau- dantur. qualis cft Chriftiana. alium finem quafi perfediorcm & homini magis congrucn ccr gu]am. quod non crtctdiuina: authoritatis . quani cius oppofitum.^. Mahometi difcipuli. Decrcdibilibuf patet. cap. Quid Saraceni viliflimi porci. talc quid non accidifle..in affertion. contra modernosfeBarios .ralteni refcft varias cflc tranflariones Scripturae VtrittrMjt* pet additionem alicuius . § 4. traditiones cum 1 1. Caluin. Item^ non dari ofera b»na. drfceminarum &c. art. vUurh indicium.qu2e fecunAnmk^o^o\Mm^(!iKovaiLn. cum quia pcouc Sctiptura habet varias explicationes . (^ Manich/tis .ficut fatis pro oftcndunt Philofophi.ConfiIiis. con- Deum ejfe auElorem ^eccati. tum quia fl quid adderetur. rum. reBnm rationem .quia hocvidcmus. imprefiis ann. & . & proximum ficutfc- quibus duobm praceptis vniuerfa lexpendet. quia docent irrationabilia . reliauiarum. Sexta ratio ab irratio nabilitate Jitigulorum errorum. dr Propheta.7. aha psadlica confcquuntur in Scriptura tradita. de Ciuit.quiatuncincredibilccflet mundum cacredcrc. honefta. Luther. Matth. ^. ora- ex Augujl.Dci. ^ fcilicct rationabilitate contentorum quam Deum tanquam fincm vltimum fupcr . qui buerit . pcenitentiam. Saracenos. t negantes liberum arbitrium .Prologi 48 ITuUa miuM' errone» fie irrtffit in ierifturtnn. facileeam obiioftendercquando contigit.19. & & . Hcbraicis cextui vulgato aliquid V I . & huiuf-* modi: nihilcnimcrcdimusincrcdibilc. contra Gentes. Dc fcxto ^ fcilicct de irrationabilitatc fingulorum crrorum. . vt aliqna talis additio fiercc & ^tntn via eB aliqua effc in noftra teperiuntur in cexcu additum. cum Caluino Inli. ^ ieiunia. DE quinto *. cap.. id eflct fpcciali afliftentije Spiritus fandi adfcribendum.z . Wittemb. qukm ipfomet tam concurrentc . ficut de corum raciona- ipfum id cft ? ad idem. ludsos. bona opera cum eifdem .^. cum id facere non pofllnt . . qu* non . in & & Ofini* ft* bilitatc paterepoteftfingillatimcuilibctpertradantidePraeceptis . fcriptaefiincordibusnojlris. aut omiilione alicuius necclTarij ex iifdem principiis condat. Metaph. Hac vtitur Tertul. 7. lib. j j venerationtm SanSloimaginum. negando liberum arbitrium . t. diiigi . fcili- fuis fcripturis coitum quam promiflioncm defpiciens Philofophus . rationi confona . §. vel legem natura.. 1 8. fuiffe -negligentem nec in cebus neceflariis braico. . &: Sacrafides docet fitnt ratio- mentis quia in omnibus videtur cflc quafi qusedam cxplicatio legis naturat. Luther. j o. Omnia ergo quacun^ue vultis . idque tenentur dicere omnes . conferuaciotam neccffaria ad falutem .^ 9. fecundum Gregor. incarnationc Vcrbi. . j c^ 4.8. Nihil turpe acfiagitiofumjpe^andum. atit miraculanarrantur . in libris tanta: authoritatis. quia nihil crcdimus dcDco quod aliquam impcrfcftionem magis attcftatur pcrfcdioni diuinar.t.i. receptis magis & eorum He- bus . ex Cyprian.i 8.InBit. flgnum fatis cuidcns nioraliter eft. vt efi initium.&!: fe6li. (^ jzo. noii cft incredibile. omnia patetfic rQuidrationabilius. lulfinus in Apolog. honeftate Chriftianorum pater. Scri- . quia noncft: vetifimi- aliqualiter talem communtcalem . .cap. cUm Vtgilantio^ IconomachU^ Scc. patcc fic: Quid Pagani pro idololatria fua adducent.n qua: forettalis mu-tatio in Scriptura. 7- ^uima vta a rAtiona- bilitate con- tentorum. allcgabunt ? cxpe£tantcs pro bcatitudinc . Itcm. t^ confirmationem. dc hoc Auguft. jl. . qtiod illi negant. & epifi. nis. ficut deducit Auguft. dc Ciuit.cap. muniter^ fua Ecclefia C H O L ration/ibilitate cflc fidttca in libris cxcantibus tra lumen natur^. ex quibus fadba erac cranflacio . Dei tz. Item renouant hxrefes antic^uas damnatas . & ex . tia non permitcenda: Nec alicaius mutationis. quii fiies noftra docet : nihil enim docet eontrtt in Apolog. quem non eft ctedibile permiflurum fuiflc. (luod ofieniit Hac vtendum Manichttos. 8.

feu pro- retur.ac volupcacibus. Prophctix* corum oftcndunt. mundi pars non araplcditut ac fanftior ficui Scoti oper. autem cxterx fedtx fint minus rationabil.& feflione rationabiliori. quoniam irraiionabiles funt.magnum argumentum defumi poteft ad id quod intendimus nam euidens mora- illa g. cum Ecclefia Catholica .ac propterea Deo finc dubio inerata ergo fi h«c : dodrina nihil talc contincat. . etiam quia non eft poffibile. vtM IX r»titn»biltt4tt DtSritu.cur cnim condercc Deus horaincspropcc^^fij^cofqueordinarctad coclcftcm bcatitudinem.dc quo mihi certius vidctur.& mundi delitiis. & do- qoa vcrus Dei culcus proponirur.qua rationead ipfam perueni- non minus cuidcnseftjqudd modus pocius in dodrina .oftenderet:fcd ille cultus. ncc aliqua ad h*c ordinantur .& S.qux miniks funt rationabiles . qu* quamuii daretur eis. ficuc patuic 13. .diccns dr miferi* . fint conformia rationi .veI ex hoc ipfo patet primo.qui nouum Tcftamcntum damnant. aut confequentec raaii aliqui homines dodrinx nihii mali. confilia .qui vnum verbum Scripturx malc intcllcxcrunt ? fccun. quidquid fit de antecedeti. Quantum etiam ad cxtera qux proponuntur crcdendaidcm ctiam non minus conftat omnia enim illa cendonc ad honorcm . qu* apprehendttur tn- multomMor cupiditai futt . .quia omnia prscepta. . tum quatenus tollit penitus rationem dubicandi . I.Refpondco . ojlendit di^cfttionemfe' : quxfunt fecunditra telle^u. Diccs. . : licer eft aliquam efle doftrina. ttdconfe- quendum h»ncfeltcitatem quam corporum.qux minus finc dubio rationabilis erat. ^c. & Sacramenta cius tendunt ad dilcdlioncm Dei. imelU^aJeScripturarum infra:5o/^/ illuminare Vndc ibidcm circunftantia quentia non eonrulerunc.} ^Vincent. Quid ludxi. . .fo/z/. Politiis diuerfis. inquantum cns.ij. HmrMm. Rtjfitnfi».Hdrefistpntdum Auguftmura Uh.quam irrttii nmiiittat aliMuftChrifttana profefilo. Ec fcquitur ibi ir. in melior.qua conferendo repulfdfunt : quia conferentes. Qu6d aliqua myfteria contincrentur in Scriptura . bonum cfle ? Nonnc ctiam in nouo Tcftamcnto potuerunt viderc. de qua agimus . Contra iftos cft illud verbum Auguftini contra Epiftolam Fundamcnti. & . Non poteft ( inquit ) errer oriri palliatus tjue ex Scrifc. Ec fimihtcr illud Daniehs Quid afini Manichasi fabulantur primum mahim. 8 qudftionum qttJtft. & dodlioc .quod in fuo vctcri promittitur ncrcm. feu profeflSoncm. de prAfcrx. 9. diflbna tum . {Si\t lacob Gcn. quem profitebantur ludxi .Num. nifi quia Beclefia Catholica credo Igitur irrationabilc cft ali. .cum ipfi. F. nifi ex Dci afliftentia Ipecia\\ ? Qu6dautcra contenta in Scriptura. ( Et hoc ide6 quia prxcedentia.nunquam dodliorcsrhilofophos am apparentiam inordinationis habent. . quid Canonis rccipeie & aliquid non . quia omnis dodlrina totalis. CMndA Aug. patet quantum ad moraIia.} I.) vt oftendit Apoftolus adHehrdos. ncnt irrationabile provt de bac Ariftoteles i.& approbatunV? Quid finguhahjha:rctici.& roodus ad ipfum peruenicndi. -r^ E a quinto fcilicet rationabilitatt .es. &c gloriam Dci . non tamen Attenderunt . quam quxuis alia hominum Congreueniac. inqua traditurcultus verus Dei.iVo» auferetur. b Ex ipfam non profitcretur. C«w venerit Sanitus SanHorum. aut dari plu- & vircutcsipfius. qua ex TertMll. fi qux continerct morum przcepta racioni.c. & modus ad ipfum perueniendi.quam quoad defcdlum motiuorum fufiicicntium ad cas perfuadendas. &fua inquibufdam cft irratiouabilis . .nifi iis.&cc.& dodior pars mundi profitebatur idololatriam. nifide Scripturii non inteUe^is. qux irrationabilia fuiHent .fed procx fo. C0MME1<ITAKIVS. quin ^ Deo iplo pro.cflc vctus authcnticuro.Liri.quam cultus vcri Dci. 69. Qu6d Tr»batttr i.de <pio heni gendo. : Confirmatur hoc . Totn. & eft Almpromifio Sapientibus vero Jheologii : 49 Lex noFira quam dedit LMahometh.anceaduentum Chrifti maior.aliquacontinet abfurda.poftpofitis prxfcriim cacnis. (ignum cft Deum in ca proponenda . de irrationahilitate ^ SiC.fequitur Chriftianam profcflionem . ftrinam qu^d efte illam alias raaior. & infpiranda fpecialem curam habuilie . gatiopractcrChriftianam profitetur. Itcm doftrinar Philofophorum aliquid conti1.i^$. fed omnia bona continentis & confequenter non poteft elfe dubium . . dtnerfai fententtoi adduxerunt.Quxftio congrucntcm licitatii . .tamen valdc mah cflent ? Nonnc vident omnc cns. . qux vl- .qua in iis. & doifUor pars mundi opiuatos fuifleidplaeficcolcnda. f .qudt eft coniunifioprima verttati. profcfto me- fi lior tfiilicet non : araplcderetur De fixto irrationabilitace crrorcs . qux poflet oriri circa authoritatcm diuinam Sctiptur* .puTA male nomine ChriHiano . yi» ex ir- ratien»bilita- caih tt DcBri»* tfptfltt.non coUigituream clTc rationabiliorem.& cationi naturali contraria. omniimi aiiarum fedarum quoad multa abfurda. eAm. corpus. derem . ^fceptrum de ludn^nec Duxdefemore eius. lucione quxftionis przccdcntis. qu6d diabolus fit author.& dodlior pars mundifequaturaliquadodrinam. quae regula eft humanorum adluum . cui credcndo Canoncm rccipio recipiat totum xqualitcr. afTcrit. inquit Euangelio . £ les Reflita. Jslon cre. fententiam ) nec etiam alia loca Scripturarum contulerunt.\%. ordinatis a diuerfis Philofophis .nec appretiatifunte/tm comparationefeltcitatii. &: ita nouum Tcftamcntum ab co principahtcr promulgatum. rcperiacur : crgo cum omncs fcdx prxter Chriftianam profcfflonem imt irrationabiles. 1 ^Hocargumencnm eftetiamvalde vrgens .ctfi non primi.quomodo (jr quatiter effent intelUgendjt.c^ . ergo ex eo quod maior. vnde cnim hac fola erroribus jpradticisimmunis eflct . fe inuicem mutuo videri poterant. ac f)roximi . & declarant perfcdiones aliarum feftarum . Vnde Hdrefes ortafunt perfe le.Etiam quam infipidac funtcorum cjercmonix (ine Chrifto > Chriftum ctiam aducnifTc .qux profitentur. ficutauthcnticum forc recipfendum. .

quia liccc dodiffimi homines. quam antea r*tion»hilitat coluerunt .feBt tM. Ex hoc crgo maxime particularia diuitiarum .& eciam honeftiffimx inclinationis. exiftimcc requiri poflunr. nifi in eo perfifterenc . &prxfcrtim quando .Prologi 50 flgamttl» tx ftaHtnirttli» ftitrium vi- ^s Deos y quamuis dere omni jfiiritui -y/edpro^te ^irittisjtex Deejinti nonnunquam operibus accommodarenc fe tempori. qui authoritatem fux dodrinacfundant in fpiriiu fuo . probabilicer cimcrenc off^enderc fuos amicos. pa- rencibus .Ecliccc ctjamob fimiles rationes maior pars Do(3. omnino irrationabilitcr procedcrct rali . aut voluptatum . fed toti Scripcurx oppofiti . omnibus fe&is in particulari : omhabent nis autcm iIIado£brina.quando vtraque do6i:ri' Confirmacur hoc fpecialiccr concra modcrnos hxrccicos .& quanrum eoUigitur do ad eam fe6tandam deferunt eam . quod certc non milc. irrenitnahili- tM' fr^di^».vt irrationabilis reiicienmotiu» fufi Jft» efl eito tptdettdHm. niJliciH reii- titur nifi . vt iudicctur falfa.aliam ipfcmet ftatuic. fdolite cre- quam tamen i Mahum^te non acccperat>Tt patec : IfratietuthiU eft aliis & fic etiam nul- nec alij malc facerent credendo i. qux id perqui fine tali- oporccc adefle aliqua motiua vt manifcftum cft . Et fanc doi^rina quam quamuis a partc quis proponeret rei.(f hou9. prxtcr fuas fufficit ne- . qux prudcntcr eft . quia quicunquc hxrctici . & immaculatx viiz. crgo non fufficit fpiri- eft irr^tionabilis .abfurdum Auiccnnae Philofopho eiufdem fcdiae. qux mod6 ftqufttr funt irratiomti- tionabilis reiicicnda eft deri ioribus acceptam contra inclinationcm naturar. uis : rum omnium modum qui contradicunt . fatentur . Dominico. tamcn id irrationabiliter credcre.& confcqucnter doiSbrina hxreti- do6lrinx. Uni/ efi cortU. rrf^V^hoccft^qui ftatim paratus cftj ad quxcunque audicrit credcnda . quia quandoquidem cercuni fic fpiritum priuatum colis . j irr»tion»hili' tiu aliaruft- ff»rum. Francifco. quod hinc dicit Scriptura Ecclcfiaft. fi fufficiac rcccucrcrc ad fpiricura priuacum. Probatur minor . vt impoffibile fit maiorem partem virorum do6borum. & lo .i^cS- qux non poteft . perfiiadendam vt cx fc .quam profitentur alix fedae. ac potentum in illud conuenirc. tur ab aliis ita eftct: ^i cito . iifdem viis. non habet vias vllas . ahfuTlUi' . nec ex hoc iliis emolumenta ah'qua 4fi^i»4- honorum . . 15. finc violentia . maior ic doftior pars orbis cam fcqueretur . illis qui tranf- moraliter conuincerentur efficacibus rationi" bus. qus contraria illi foli innixa : vt id faccrct fuadcrec. qucmad- ( irrarionabilis ccnfendacft. loan. £t in primis ex id certum eoqu6d vltimara eft de Mahumetanis . poirunt «que diccre fuam dodtrinam cfle infpiratam fibi a Spiritu fzndo . confirmacur rationabilitas profcffionis Chriftiairrationabilitas aliarom omnium fcStinx . & maioribus accipcrcnc. i.quibus alias gaudcre poffenc.aut priuari aliquibus bonis.rarenc in crrore. faccncur . quod hae dus fe&x contineant irrationabilem doftrinam.hominibm rum infamis vita. non vero faniJiiffimis viris noftrx religionis profelTbribus . tranfeat. aliundc conftare poffet & . 1. ftant . in cum refundac vericaccm fux dodrinx) & quorum aliqui confequenccr ncceflari6 erranc . ex qua oritur.auc fuperiores.& mores. ex eo przcisc . tus priuarus. pcrfua- fuadcant iten eitrnia.vt plurimum. ciara ca- & men vnufquifque innicacur fpiricui priuaco .etiam abfurdo facis. aut Mahumetanis. difcurrendo de fingulis in Trth*tur . felicitatcm poft hanc tutri Mahumetie* vi. ncc & non mod6 cum . vt ipfi de ea dubitarc non poffint ergo xquc poflunt probarc fuam dodrinam. najfeu profeflio proponitur fufficienter. vtpote lumini natu- irrationabilitas Reiieitur cx aduerfariis plurimi inter fc diiTcn- furdum. vt bonum honcftum poftpo- fit' ttmmoJ^. fuum . rorum pojftt ftnutnir* iif tloSrinnctm' quem h. ipiritum debere proccdere a diabolo Angelum .& proponenti id conftaret euidcntiffimc . Cdttf* feSt proponimus. & quifque poflct quafcumquc fibi occurrcntes chimarras tanqqam a Dco reuclatas . quibus in hoc ipfo fidcm fibi da conciliarc poffit. & ita didatam interne .ac hi quos impugnamus . diuitiarum . qu6daliis relidis nulla fpe honorum. manifcftum folummodo dtrina innixa eft : fcd do- fpiritui priuato eft ta- ergo vt irrationabilis eft reiicicnda a quacommunitace. eflct reucra a Dco infpirata. Confirmacur fccundo concra eofdcm . vcl cx aliquibus vt quis prudencec .quia n6 folum dcficiunc ipfis mociua fufticiencia ad cam perfuadendam fed cti^madfunt motiua omnia .perfeuc- fioStrumvi. fed quia id longiorem ccflarium requircrct difcurfum . communicaucrit . feu in dida- diftinguo rerum de9o' rum. nego confequentiam. aut dclcdbabilis quis mutarer in aliam . omnibus con. . 4. vel altecins fpirirum eiTc bo.MH btnit.malt vit*. non pofle cfle a Spiricu fanfto fed alicuius ex .ac conucrfationis fuifle. & bus moueretur . id prorfus videtur tam cx fe ab- Secundo I. Deinde quis dubitcc concra omncm rationem efle quod Deus hunc fpiritum bonum priuatum Luthero. 4Mttitrp»rs Confirmacur hoc. quos admittebant idololatr«. quas arquc commode adhiberc poflunt profeirorcs falfx dofSrina: ad cam boni . quo. aut fpe alicuius vtiiis yPriuAtu^ ^iritttf C»lui- : format nifi froh»tur minc interno .8c confcquentet irrationabilitcr Quod fi hoc ita non cftet . & dodtrina omnino corum . Bernardo. irrationa- oftendcre. qux confequem . ex eoquod requatuream. gationes proficebancur. aut Sandos . quam aliis controuerfia efle circa hoc poflct cum harreticis huius aetatis qui in aliarum fcdlarum bilitate conucniunt : . qu« cum proponenda fit communitati nomine Dei tanquam ab ipfo profcdla. & quando non apparet cuidenter lumine naturali faliitas eius . auc bonx lalcera . Patet tercio cadcm dodrinae aliarum fcda- rum irrationabilitas particulari . fibi ciunc grauiffime omnes vc .non rationi tan. ficut apparet falfitas pluralitatis Deorum . nifi eiTet Jonge rationabilior dodtcina Chriftiana vllaalia dodrina.^ cum . ncc id pro fragilitatc humana mirari quis dcberct . tam confequendam ftatuant in voluptatibus cor- poreis:quod cum videretur. exiftim»r* Jpiritum tonit communicMri hxrcfum noftrx xtatis profciToribus . & profeflbres erroncx dodrinx . Caluino. proponere. Sedquidquid(it<lehoc. vc patec applicando oppofita figna his . patct. iiritttt.priuato . ni/i . ncc credibile illamefle faduram eft verifi. Auguftino . minorem conccdcns voluptatibus indulgcndi licentiam . confuctudinis.quos ipfimet aduerfarij. Hicronymo .quam alix quam hominum Congrc. oriri poflent lius momeuti cflcc illud . ac deledabili it plerifque mortalium : tamen quod religioncm antiquam k ma- & Jfon in abfurdiffima prorfus func. proccdit. . finc moriuis fufficicncibu^ ad conciliandam fidcm narranti. voluptatura accederent .acmotiuis. quotidic noua Rcligionummonftra. fe in lucis naturalibus principiis aliis num . & rum.& erronea . . & nul- modo a Deo infpirata.orum orbis eundcm errorem profiterentur. quod dicunt k Spiritu fandlo fibi communicari ad difccrnendas veritatcs ad falutem ncccflarias illa doArina tanquam irra- natut bono vtili .

ij. ciim tamen non habeat tot motiua crcdendi eorum auihoritati.feda illa. '*fi^'^'t0' „ '^^ ^* _ pifcoporum in Sede A- quod tam ingratn fotefi ejfe ofinioni atque auxilio diutno. & \. L I confuiccc V Controucr- licec.dc quibus tiftas feftata.neforte (^ Deo refugnare videamini.i.& congregationc hominum .quam ipfimer profitentur. 6 ludai.quot habet ad credendum Ecclcfi* .i . qui dtmtnimhf iciunia. profcda multo magis id fentiendum eft deeo. ficuc concra eos obiicic Aug. ad /egem contrariam carni.EccleJitfttAilit4te. quz vt talis recipitur fia. ^ .vt paict expericntia. lib. dt mifiionis .\6.quia feda ludasorum non mancc insvigore. i i. tum ex co quodprohi- beant vlliim exatnfcrt. vbiqucinScripturavcteri.^ fanguini ferMandam induceret.£t.5 .^fi^fi^*^'*' S\ obiicicut de permanencia icOtx Mahomcci:Refpondco.pacec per illud Auguft. & hoc fine emolumcnto aliquo carnis.Deo cooperancc finiecur. ferBei gratiam confiabit de iii qua modoextant.v.&noua.ac contemnunt. T. vcilicatc Itum fru^umque videamtts.fivero ex Deo efi.TertuLdefrdfcrift.cum nemo poffit ajteri oftenderc fuum fpiritumefTebonumpotius. c 4. Omitto varia alia capita .autofus. V. De defeElu fuccefiiontiS . auc quoad partem.Ef.tantumfrofe.Seftlmavia fepcimo. tionabilem e(re. fine qua nec ipfam Scripturam .&L Luc.& hominum doAi(nmorum.in & & COMMENTAKIVS. & & qu« prxfcrtim placct.contrafarrnen.air Dominus Pecro:£^o rogaui fro te Petre. I. 4^. Caluini Antilogias 1 .cicAcnA. Prophecia diciruccflfe apud eos.De Luihero docet Cocleu4. ex quibus hxc irrationabilitas conuinci po{IIt. Vt\\\l. .^ ip/anu»^uam dc" ferfetuam hahet Efifcoforum ab iffo Petrofuccefionem.aut quoad totam cognofccre poffemus & expofitioncs fandtorum Patrum .& confirraata .Probaturmaior. quim contcmncre traditionem Apoftolicam i maioribus dc manu ad manuni acceptam . quz mulcum debilicata cft anno Chrifti 1300. quammalura. ifftus verbis.partim etiam mi- raculorum maiefiate damnatis.vU #*yf«Hlit»t« Ee*^.vt non deficiatfides tua:& tu aiiquando cort. De hxret etiam id ncyi n(iinus manifeftc apparcr .&magnoftudiovcrita$eiusindagatur. Imferitum etiam vulgus marium fteminartimque tj^ue gentibus intam mu/tis diuerfif.pacec quoad capuc.Vincen.nifi Deus ? Ec confirmacur.eiccraorynas. Tom. ta. laudata . aliabona Opcra jbfurJitMt ieartnA m»- 6ttinx ticis & tKcrnm.)Cum igitur tantum auxilium Dei.quircccdcr^tabauthoritatetot Patrum.fcllicet.Oftat. & inculcata. illa inccpic plus quam fcxcentis annis poft legem Chrifti. .S\mi\cm fencenciam dicic concra Ep. Hoc tertium de fuccefione fro Ecclefaftabilitate vrgent /tug. quam concedunt . Quia Deus no foletconcurrere ad confcruationem vllius fcdac.c. ejl eadem."^ !j Merfus tonfirmafratres /«oj. nifi illius quac profitetur veritatcm.de ^^ indiffolu. plurimi func fugati . fcd talis eft Scriptura de qua loquimur : ergo. ac doiirinx profcflionc pcr plurimos annos.vrfit it» E » fibi & .^i. contra Ef. quia nemini fuccedentes a fe iffis fticefs. Deo fpccialiter rcuclabet argurecntum hoc : ..quam tanto labore frddi^A au{fe- foftoUca.^. & propterea veliet dc nouo baptizari. 8c quos ncmo dicit fuiife malz fidej.Ef.^jr enim tantam mu/titudinem ad feccat a^ronam.\yC.Fundamenci.tanquara ad controuerfiarum fidei iudicem omnino irraaut conuerfationis. 'f!** Conftl'tii. fcu re- ligio. & in breui.c. contra principia vbi datur via difputandi pro. qui$ parenac amicis diccniibu* Ce baptizatura ftiifle fi fi non crederet.Lirin.per illud Auguft. credcndi quafi in fine(c. M.& ^'^V X i. quam durauit noftra fidcs .qu6d cico finienda cft.S. fidcJ. 8c Concihorum reiicere in rebus merc dcpcndcnti. ^od deficiantfe^la confiat exomnibus qua halienm ort^funt.r.\6yilrenlib.&c. variis perfccutionibus. 1.c. i y. DE ' fctlicec dc Ecclefix ftabilicace. bus 21 voluntate diuina nobis non alitccmani- Qufid tibus S C H O 51 irrationabile videretnr. vigilias. Deinde quidabfurdius cogitari potcft .IIonfolum S(/t/ma via.& & & interfefedfinguliftbi contradicunt. NulUbttre- primo fermonc de Aducncu:rw inquam conuenio.QusEflio 1 ex loco dtato k Doftorcjtum cx pluralitatc vxorura . qu/t. & eredit.libro infcrifto^Luther$ts Se- 4 refert Coccius.exfiahilitate Ecclejid^quia eius doHrina femper jicit^nonobjiantihfu e^itibufcunque ferfecutionibus . aut difquifitionem Uix do- & omnem etiam literaturam.'^ j .tam longo temporc .non obftantibus Scoti ofcr. resefi fatens. &c.qui noftram fuftinuere dodrinam . ritative/Ierefifiere?yndcGzm3Lhc\ A.fartim Conciliorumgrauitate.^ fradicat.de 9. vfque ad con- fefiionem generU humani ab Afofiolica Sede ferfuccefiiones Efifcoforumfrufira h^reticis cirtumlatrantibus:&fartimflebit iffius iudicio. arti ^funtfeilartf.ySi efiex hominibusconfi/ii(hoc.ac fangni- X>/Ex nis hac via ad propofitum forraari dc- modo Illa dodkrina & Scriptura cft diuina .Tria h^c defuntfelfariis.hiUa.ftofoteritis diffo/uere i//ud. parui facinnt.Cyfrlib. .difioluetur.Firmicas cnim Ecclefiae in membris.P*' a Y^Efiptimo •. . Adde illum ipfum recurfum ad fpiritum priuaium de quo fupr^ n. quat femper illa abEccIe- abinitioinfticutionisfuse raanfit ftabilis in ciuf- dcm fidei .Fund Ef.dubitabimtu nos eius Ecclefia eondere gremio.culmen auBoritatis obtinuit ? & parum poft: ^uid efi aliud. & eius cultores mulci morcui .

: .j.t. 66. frufira tentauit Lutherus eiicere de quadam fua difcipula diaholum .jfi^. .incepit communtcarefuam Muhomt. c. tra cenfenda inftituta in Scriptura .^o. quia certum eft primos authores. fcu fufcitatores horum crrorum . vr oftcndii lacobus §lm>ult inet' pit t»n»rtligio.de prxfcript.ac Caluinum .Nec obftaty cum Caiuino prdfatione in inftit. vndc nec alij rcs.Ex hoc autcm lo»- co obiter infinuauerim. eft. aut ab ipfis inftituti iis authorita- eorum fucccflb- poflunt vila rationc dici Apollolorum fucceirores at in noftta Ecclcfia.c. c.yim. Fiil.nec habcnt inter fe vllos viros dodlos .referunt talia. ii) Non etiam Ecclefia vlla ha>rcticorum quia illa fo- & S H O C fiue eo- cum non tem poflit aflignari dederit : quis . vbiadducit Patres allegantes miracula in confirrnationem HAreticos controuertuntur.ac cuiufcunque fcda: profeflbres.So»auentura de Francifco. nec vllagens conuerfa efifine tari Apofiolos in peruerfum. harrcticos.rHfuntfue.vt conflat ex annalibus EcclefiafiiciSy&foliticis omnium nationu.de Antonio^Seuerus de Martino. Hac viA vtimur conomniumfere qu^JIionum.c. i . quae per continuam fuccelEonem deficrint fiue Hr*/#/Z« h*. exEfifh.miracula effefartim confi£la.vt eflent fJT*''" ^f»capita .& nulla aliarcrgo.13. ii.ltb. Angha.qua inter nos.& alij multi San6fi.Ic6lorcm remitto ad vitam Scoti his opcribus prarfixam. 1 6. dc morcuis viuos facicbanc ifti dc viuis mortuos izcxMnt.qui fatcntur quidem Scripturam efle diuinam. cijni de carum inftiturione nullaprorfus fiatmcntio. ^ quia extra Ecclefiam nulla miracula fiunt quia Defts non confirmat fal3 de excidio Hierof c.ex auBoribus cuiufiibet fidicas rttieorutrtnen *f f' ' %"* Sfri/tw^!" pali. : fam doSlrinam :fru^ra tentauit Simon Magus refufcitaremertuum. ex Egefippo . liaErcticos jnquam.qua multijm dcbilitati i^oo. inquit. vniucrfaliter conducit ad probandam ScriEcclcfias auihoritatcm contra omncs ptur«.ex hac via ftabilitatis Ecclcfiac potcft argumentari hoc mpdo:Scriptura eft facra.& cui ^ut in Seriperpctua confcruatio: promiflacft ftabilitas . errorcs fucceflbrcs jcrgo fenfus.aclegitimam. Athanaftus.vt Nyjfenusde Thaumaturgo. illaqiie quae in eadem Scriptura fundata dicitur.^.id afferere de iis.vt patet. aut prxfides .credendi. quam putantnon ctre veram.Contrahos. Bleda in fua hiftoria de Mauris Hifpani«. Epifcoporum propagata eft ab Apoftolis .6 .ad an. nec alios audirc pcrmittuntur : & prastctca habent magnam cum liceat libcrtatcmindulgendi vpluptatibus y ipfis habere tot vxores quot fuftcntarc poftunt. therum.i6.Bernardus de Malachia. aut 609. eft mirum quod perfeuerarent femper eodem errorcciam nuUa fit ipfis relida huma- Vnde non in nitus via ad difcernendam vcritatem.cum hicraeminerit Mahomctanos. i j i%.fe6i.& infideles. ^»^""*' dem anno : .^. vita eiuSy Surius ad an.de vtilit. fucccfleruntvnus^ltealiarum rcrum publicainuiccm fucccdere folent .vt manifeftum .Turon. a quofere necatus ejl tefie tra fe£larios . & Petro ad h«c vfquc tempora fed talis eft Romana foIa.qui alio- ftc Pharifxi & rurnSan^iorum vitas fcrifferunt.Ca/ui' nus tentauit refufcitare mortuumfi5fum. in naftra Religione. incepit cnim plufquam fexccntis annis poft Chriftum.Tt capita fibi potcft vnus aliquis aflignari rit . : miraculis. Gregoriusde Benedi&o.co modo quo in praedccelTores deriuata eft ergo noftra fola Ec- : clcfla cft illa. Hieron. c.aut aliqua alia.%.mur crgo.^ Genebr.t. i yz 3 .Bolfecus «. Scripcura.do6lrinam ann.^ Manichaus fanarefilium Regis Perfarum. qua: in Scripturainftituta dicitur. & iffi Centu- temporis. &c. qui prxcfflerunt. & diuinacauthoritatisineofenfuquointclligituraveXz Ecclgfia. .ii (^ per totum. &c. proponatur argumcntum ex hac via .c.Quod fi dicas feAam Mahuricam muUis annis durari. riatores. Gallia .Richard. quo nos vtifeeltfi» R#.Prologi 52tLtfUett.<juot noftra.& Aug.aut ludxotum. iam cxplofi funt .ad Cor. fint co- Sedquantumadhoc. nec hiftoriis modo.trali. quorum hacrcfes modo vigent in Germania .qiii capita ccnfentur. authoritatis. &fecit mortuum verum. velomni hifioria om- nisfides fenitus Dc .t. Probatur minorrquia non Ecclcfia vUa infidelium.f. Sed poftct forroari particularius contra Hoc mpdo fi & argumentu.in cofirmationem veritatumfidei. Hac vtuntur ^ugujlinus hic citatus^^ lih.quiinterfuit.& hlafphemum efi.quo vtimur.de gloria CM_art. Staphih Apol.prQteJI.iih.de quo verificatur it(ud Tertul. . aut fupcripres Ecdefis.& conferuatio pcrpetua .dequo Bellarm. quac ex hac huius anni mentione dubium faccflere poflint. Nazianz in Cyfrian. : cxomnibus eft ordinato ri rum . fed is eft fenfus.hont. & confcruandain fincm fzculi.Peindc profcflbres eius interdicuntur omni cxamine. Refpondeo eam non duraretoc annis.obtentae.in quailla accuratiijs . qui primus inccpc- & non deriuauit authoritatem fuam qui poterant ab iis.& alia hiftotica .quae fufBccrct.contraFaufi. Probatur minoriquia noftra Ectntin» eft iU» clefia eft ilia.(^ Cocleo in a^is ad an.dicentis hareticos imi- Illi .fartim diabolica:quia dixeruntde Chrifto.non tamcn fecundum qu6d (cxponitur ab Ecclcfia Catholica Romana.i^j 6.vide Iren.t.& cui promittitur ftabilitas. 1 4.Trinit. quam abfurdc dicatur Scotum obiiflc ante annum millcfitnum tetcenipfc vidoria: con- tefimum . Her.in Beelzebubfrincipe dxmoniorum eiicit damonia Prdterea diabolicum.Sed in Ecclefia Catholicafer omnes atates faBafunt miracnla. Greg.qu2 eft inftituta in Scriptura.lib. non fuiiTc inftitutos in Apoftolotum in auftoritate Epifco. L I quam V in aliis ciufdem vitis difcutiuntur.eft fcnfus verac Ecclcfiar.namMaho- ma ipfe natus an.qmbus mtegraftdes adhibenda ahnegandaiquodnullusfana mentis admittet. vtl-ur & confequenter Scriptura in eo fcnfu eft diuinae la Ecclefia cft & eorum.6o6. eam communicare.\ j .qux SanBifcribunt de San£iis. eliaua vU ex ntir/fculis. Probarur antccedcns quorum rum . ciim iam & ftura dieitHr )furtd»ri.vidg Apol. Chryfo/I.^de notis Eccl. M. ea cuiineadem Scripturapromittitur perpetua confi:tuatio.cuiufiibet centurit.

hoc noiis 'unum grande mi: "^"^ rAculumfufficit. Nyf.quod iftcprasdicauii. Quod fi dicatur mirdcula non fuiflTe fada . & non tantum apparentet. . qux fiunc a Dco.de Ciuitate Dci. . & quac fi unt a diaDc qua difFcrcncia tradat Auguftinus de vtilitate credendi.qu6d praedixit illa miracula facicnda .fide his rebus negat omnino vSisliteris effe credendum potefi etiam dicerenec Deos vUos curare mortalia . talis miraculum autem cft talc fignum Dei vt tcftis igitur fi permittac miracula ficri a Daemonibus non contradicens.lib. Quidenim incredibilius quam vtad lc- . eiliant : /„ tjHihu/Hi miracutisnS p«i'Ji 'Jf* '*'^'P*"' quali^fuerunt Chrifti miracula.. yg oAauo . . ctiam ^uantum ad petccptioncm intclledus iudicancis ) quam diftct inccHc^io principij cpmplcxi . Cohfirmatur hocpcrRicIxard. cik. : : : qucntia ifta patec . nifi cam videret. velfacultatem rnirantu apparet. prope finem. : quid caufa idcm terti6.n6nne poccdi: cognofcerC inclinacioncm fdafmttdvcrum.Qu^ftio DE 1 1.oc afrcric dc fc x. . quia plus diftac vifio Dei ab incclledionc cuiuflibetru1>ic5:i *( .vt oftenderct docirinam cius i o. quia qusedam eft cur iffit literis nolunt credere ifta fa£la effe ? Con- MtracuU non nifi a nimis proteruicntibus negari poffunr. & tMnt ) Theurgicis credunt . fccit aliquod opus fibi proprium. n/t mundus illud credat Jicut ittm credidijfe videtur : nifi per illos *li<iua miracula fierent. & rcuelatio contingcntium futiirotum.ad Corinth cap. . Icem qualiccr inccHcdus orcdercc .invl'* ^ntentf.u ^*****' illudcfrcvcrum. fi ? Seotioper. j^ . j. . quia a Dco fada fcilicct raptus Pauli. • fcllicct dc miraculorum claritatc. Confcr : . .quin fint fafta nec quin fint tcftimonia veritans. Et per hoc dicitur a'd illud dc Antichrifto. qu6d fi quis inuocacus in tcftcm 't'/rmi fignum confuctum taciturniras non ftac . poftca chriftianifiimo Epifcopo.5/ iHa mir»cuUf»fia.poftca Gcntium Doftorc & dc Auguftino prius per Manichasos fcdutfto.fecundum cxpofitioncm San£J:orum iHu4 igitur fuit vcrq^fadum . quadam fotitm faciunt admirationemy quadam magnam gratiam beneuolentidmque con- bolo.\t pertradac ibi diffus^. .ucifiimos . .lib itcap. poftca Pauli difcipulo &: de Cypnano prius Mago . contra vtrymque potcft dici .quodnon videt Si crcdcrct fc vidcre Dcum . : : Pionyfio prius Philofopho .qu6d tflct prirtcii pium . contra idcm eft difFcrcntia miraculorum . Jln iicet dliefuis iHafalfa effe miracula nec fuiffe fafia .&. Contra fecundum dici poteft . . «">« «'» Tf'^'!^' •'! '.i4. ii. Item . Sed h. tc ejfejignainfunt miracula fada a Sylucftro coram Conftantino tam in curatione leprac cius quam fMiUazx' in difputationc cius contra ludaeos qux fada tanquam cclebetrima riiundum non la. ? . Cre^. lo. . & qu6d non crgo mult6 magis non poteft decipi circa D?utri vifurtS. non vidctur eflc perfeac verax . cap. > : . inquit. .C^ i. OcImm k : vcram.i/tff« quicquid arduum. . aut infolttum fupra Jpem.L. ab inccllcdione cuiufcunquc non principij. Probatio primiantecedcnti^. adduci & przfcns non contradicat . ibidcm de eodcm Silibru magicisXfiue quod honefiius pu.& de inaumeris aliis conucrfis. vbi fupra Domine^JieJi errory d te deee^tifumtU : nMn tnntiifignis confirm»tajHnt.&c.pa. gcm contrariam carni & fanguini Doilorcs pauci & rudcs & paupcres poflcnt plurimos potentcs ac fapicntcs conucrtcrc Quod fpecialitcr patct de multisfapicntibus. quia fi quicquid quod credimus non minus eft incredibilc homines inquit .V. c^m «bn inccllTgac talc principium:quiacunc non conftarec ex ceiminis apprehcnfis. Vndc fubdit ^/ propterea exiguo numero ignobilium tinfimorumyimperiterum hominum credidit ^c^uia tn tam contemptibiObtts teiii.viftini de C/»/f . iJe'Trin/t/tte. dicatur incredibile cfftrcap^ rem tam incredibilem tamejficnciter mundo (jr in illo eti/*^ doflis ferjuaderepotutjfe.DemirMoi' tcm.Tonr. poftea conuerfis vt dc Paulo prius pcrfecutore. Miraculum. .^*r\t \rl tra fafta .adTheJfalt.poftea Dodorc Catholico dc .fed mendaciterfcripta ? ^ifquis hotdicit. E } nOii ii. quianullos potcft de^ cipi circa aliquod principium primum credendo fe intcHigcfc illud. non cfle teftimonia veritatis. ficutpateC^/»//.'« & ecrii 'jf<^'*ci^i..*i8. ejfe non credunt. . : / tucrunt. Hier. ignobiles infimos . & o.fic patct. . (c Nota valdc illud capitulum. Contra idcm. aut etiam qu6d ipfa ribn tcftantiir verita. crcdcrec fc qutctari in Dco fi non vidct. ' ^^ ^ Athan. Primum patct . quod funt aliqua miracula fafta in lcgc Chriftja. .qudt no» cflc : nifiper tefieri fojfent. vtpotc rniracula.Non potcft cfTc tcftis falfos Dcus fcd Dcus inuocatus a prxdicantc Scripturam.fccund6 dici potcftiIludAuguft. . enuncians fcilicct illa non eiTc tcftimonia fua .quod ittm terrarum orbisfine vUii mir/tculis credidit. fa. teftificationis permittac cum ycricate pcrfefta . fe quiecari. tmpertios. . fer qu£ mundtts ad credendum induceretur. Iccm . : biUy multomirabilius diuinitasfeipfa perfuafit. quia impoflibilc cft aliqucm dccipi ctcdcndo citca fe viderc eflcntiam Dci ergo impoflibilc fuitPaulum fc crcdcrc illam vidcrc .in quibus non poteft cfle deccptio. quod eft impoflibilc. primd fidci rcbcllibus.c. non quiecarecur. quia Antichriftus facict miracula Contra primUm dici porcft iUafcnrcntia A''gu. 1 8. . ac pcf hoc tcftificatu^ cft ^'ratMlo. .

V nde contra falfa mifitturorHm racula Antichrifti poflctfibi obiici.qu6daiblo Deo fierj potuic. ficut in Martyrologiijan- & omnibus.& ""* eitauam Antichfiftumfaftufum plurimafigna adconfir.nec fimpliciter.qui locum fuaincredulitate darct .Cyprianum prius magum. aut reucium errtrtm. & fi fjccularcm litteraturam fpcAes . Quod fi obiiciatur huic rationi cx miraculis > dcdudac . nimi- rum quod hoc ipfum grande miraculum eflet.quas viderc licet apud Pamelium in initio eorundem fuit Cyprianioperum. §. quod pracdixit Aritichriftum na.cfiftati fuifle Carthagincnfcm Epifcopum . rstHlit.nec de potentia abfoluta poftc Deum confirraarc miraculis falfam ficut nec raentiri tudo fidei fupra : & hinc deducitur maior certi- omnes fcientias naturales fcilicet innititur authoritati pugnat .&: otdinaria ad perfuadcndam dodtinam aliquam nouam vnde adhibita cft in conuerfione prima .quiain Breuiario Romano.quod non minus. operi- mcnrio. De (lici videantur in materia dc fide.& dc quo folo. f^'**^'" mc vidcrc eflentiam diuinam nudc. cft manifeftum:quia nulla crcatura potcft animam bcatificarc. confequcnter Scripturac faftum fuifle non poteft. doftiotem partem eius fuiflc conuerfam abfque miraculis ad dodtrinam amplcitendam . VidectiamNotasBaronij ad Martyrol. ignobiles & qui fatis clarus cft:in quo illud aduertcndii. ftupendum eft:vnde aliquod miraculum in confirmationem noftra.operibusfaltem credite. Cyprianus magus. via: cfficaciam .& poteftaie naturz exercet. tanquam diuerfi Sandi.Rom.ncc haclefiafticis hiftoriis. illo cclcbri.quam. quod Deus non concurrat ad facienda miracula in confirraationem alicuius doftrina: . quicum luftinaVirginepafllis legitur.vt Scotus vocauit illum magum/Prima fententiaminushabetprobabilitatis. & nam/ic confirmatam cflcntexcufabilcs. nullam au- tem potius approbare dicendus eft. & fanguini .temb. quia Dei. ContraficHndHm.Prim6. H«cviaeftmaximccfficax.& fimiIia.In faccularibus quoquegentium hlftoriis plurima leguntur portcnta.Prologi 54 quictatur. f Opera. "1*^^ a mirticulertm clari- oEiatio .vt com- DtlM fttlf» muniter doceatur.quiain pluribus. licct eodem Scptembri mcnfe Cyprianus Epifcopus Carthaginenfis. inccttum cft.nec a proteruo ncgari.necad tempus. dum negantur aliamiracula . quam eam in cuius confirmationcm opera aliqua excedcntia vim. .DiaUltuntn falfae faccremiracula vlla.vt funt '*/"lf'"'""' praedidtiones ruturorum contmgentiu.quae pro miraculis anobis ipfisreferuntur.accicatricum.ipfumfaccrc vlla ex his miraculis.aliis denique exiftimantibus illum nullo modo fuilfe Epifcopum.quas diriquis & uerfiauthores veteres. in vtroquc Teftamento. nam omnis Epifcopus potcrat dici Chriftianiffimus. /*""""''"*" excedunt capacitate^m ipfius. proponuntut diucrfis dicbus . paucos . .4. & .Sep.& proindcclai- fiifficit.cuius aiiis s.quibu$ abrurdis. : & ^ & Dcus. & illam do^rinam. Fundatur autem potiffimum in his duobus principiis. Et huiufmodi cx miraculis innuit Saluator loan. dic mihi. aut falli. tunc credam tibi. vt funt rep^ntina: fa- nationes infirmitatum.cognatis. fed carni prorfus . Scotus aliquam ex primisduabus fentcntiis fuppofuit.qusnonvidenturex-' cedcre capacitatem ipfius .quam illa. qu6d illa fuit vifio cflcntiae diuinx. faltem de iftis duobus. contrariam non folum maiorum inftitutis . Pt4dim» Sccundum patet cx multis Prophctis.vulneru.Sccundum prin- cipium eft. «"»/«* <•» E- P*f'ot*^Car'^"'^'"'"f"' cruditiffimahabcmus aflcrcntibus illum magum non fuiflc Carthaginenfcm. poftea faifium Chriftianiffimum Epifcopum . Secundum principiumconftatcx omnibusEcquinon vellet aftentiri impudentiffimus eflet cenfcndus . qui negarent hsc maximam vim habet . qucistamen non habeatur ipfis fidcs.matrc./ciltcettde 1 Jtate. do£tvmx. qudt egofacio.qua virc conftare potuit potiiis nis deripoflunt. idqiic per viros fimpliccs.fac poft vifioncm memoriam ccrtam habcre vifionis. coincidcr<^que cum opera .""'"^ mationem fua.tandem vidti dederemanHS. fuadet . quid faciam.tum ob plures alias rationes.Sc feq. Stultius ( ait Auguftinus non nihil dici foteji ) . Videatur ipfe textus. & inter cos aliqui Patres fcripsere vitas Cyptiani Carthaginenfis bus cius prasfixisjnuUa prorfus fit .vel appctam pro tali hofa. acrcgni . COMMENTAKlyS.Sc confequentcr ex miraculis nonpoflecolligi veram doftrinam.fedbcneAntiochenum Antiftitem.qu6d Scotus dicat S.Ciim ctia magi.vt Moyfi. quia fcquenics falfam dodrialias ipfc deciperct . hoc modo Si tu es Dcus.vcl quid cogitabo. Item . litraeuU fuHt fnli» in etnfirm/itlone frefefftoriU ChrifitMi^ Sed & illud etiam quod Dodor ex fando Au- guftino adducit contra eos miracula fada eflc. Primum cx his principiis eft ita vcrum. dc Ciu. qu6d magus.quam ipforu figcredcndum fuifle. ipfa tefiimonium ferhibent de rite. fi tu es ccrtitudincm. & cadcm ratione omnibus omnino libris .vt haberurin Exodo. Sccundumfcilicct.fi mihi non vultis credere.f^c. dodrinam. cum didamcn regercntur pcr ipfi reft« rationis. ctiam dacmoncm plura faccre pofle ex Obitah cett" iis. quod talia miracula fa6ka fint in confirmationem do(flrinsr contenra: in Scriptura .tum.ium.quibus bcretur vlla certitudo de patfC.qu6d fucrit magus.fiueetiamalia.ipfo fupcrantc. qua de re cft controuerfiahiftorica. lationes fecretorum cordium. qHkm fuod falsA opinjone ani- mafit beattty 1 1. iMfa&ib.& fapientes Pharaonis in patrandis fignis cum Moyfecontenderer. . 1.quam magis rc- naquo Schola- fallcre. omnino indoclos.ipudnoftrumMedinam. quin Deus fufficientcr fignificct illij miraculis fidem non cfle adhibendam:vnde de fa<Si:o faAurum plurima fignon deberc credi afleruit . cuiufcunque naiionis. do6trinaf.aIiquibusdiccntibus il- lum Cypriamim. vt patet ex omnibus hiftoriis. & omni humanaj authoritati fidem adhibetc non pofl[ct. Primo. Itaque . amicis.quam principia vlla turalium dodrinarum cffe falfa.negando daemoncm in confir. totum otbem aut maximam meliorcmque. quae fine dubio didat fequendam efte quam Deus ipfe approbat. conceditur hoc. c.inquam. qus vera non cft . & tten ctfirm»t quam profitentur Romani Catholici. humana ab omni focietate eflet ab- legandus.14. ac refufcitationcs marionem dodrins fiue illa quae mortuorum.quierudit^. . %. Cy/>n«»«.Negando. Dodor triplicem dat refponfionem.

ex qua infinuanda nullum poftet cxpciftare commodum.Amb.&fciatnihil plusauthoriratisconciiarc dogmatibus vllis.Bafil.quara profiremur do- ftram dodrinam efrcrcram . Thcologos hxc ad fuum lo- intcr fit ipfemet. fed pocius ncc in fe continct aliquid mali. minit.(jr obamorem £ 4 tius . fcd non lcgituc tamcn ea ixStx in dodrins vlliusfalfje hocgcncrc Dcus non confirmationc. in qup. neque enim affignari potcft^quodnam non fit crcdcndum. £x hi$ proponit pptimS viaro tedarguendi An. 19. Prima eji» tefiimtnto extraneorumsquifidem nofiramt ^o & & arSibjUas. creaturam pofTc cdmraunicarc talcm vifionccfrcntix diuinx: vndcDcusipfenccc(ran"6diccdu$ eft caufa qux pcincipaliccrcommunicauit ipfam.x»min*ndM circunftantix. ad Scafulam .nulli enim potiiiSt dcndum cfTcr . Omnis qui petic accipic .qu6d his fignis plurimas pcrfecutioncs.non affediibonum.vt dif^ controucrritur.nec diaDolum. quod non cft vnde colligatur ipfum deceptum fuifTcrnam finc dubio Deus poflct ipfi communiqarc talcm vifionem.& fuorti feruorum. Cor. vel alteram horam. circt certum. primum quidem quod fic ncgaretur fidcs quam Paulo.aliquojd : futurum contingcns.dc quibuS. ^diMbtU.& in difformitatc ad ILt^tlitt. Itaque non fufficiunt quxcunque fienafada in 4confirraationc doftrinx ad cam conficmandam. <fHi nonpatietur vos trihHlari fitpra id (juod autcm tribularcmur. Refpondct tcttio.c. contra amabant. & prodigia > quis dubitct quin pluri- maclTct patraturus in confirmationem hxrefum» hoc autem cum non faciat.Bened. vidit cf. Quod ligarct diabolo manus.quia fuadcbit inhoncfta & turpia.catertfc^ue San^. 1 1. Sed facilc rcfpondctur ad .tjftntiam di. qux xquiualcntibus ad minus figrvis comprobata eft.Ciuit.^ 9-0. II.\%.Hieron. de ri nifi a quo tamen Dco nimirum aut vt rcuclarcut. non pqflc fic- & dlrina.qualia funt illa.QuJEftio II. Eccl. confirmataeft fignis.nccbcneuolcntiam.& in fc appareret tantx excellentix. &c portcnta fiercnt ea ratio- potefiU.cuius vifionispofteactiam mc.ir Tert.& proptcrca rcfundi debcnt in Deum tanqna in authorcm:vndefcquitur faltc cx his miraculisno- re<^m ratione. aliisxquiualcmibus. nifi Deo reuclante:wtcrum confiftii in raptu Pauli 1.& fpccialitcr funt imracH. ncm confingcndi talcm vifioncm ad confirma- tionem iftius^lo^trinx noiix. afud Eufebium lib. ac concomitantibus quod iis non circc credendum. fMBM i Dtt.nec vll. qux fine & dubio ficri non potcft cert6.& tendunt in malum. Coilnxh. quin cxpcrientia conftare pofTct ^robantibus vtraque figna. in hoc quod mittr miracuUt racula illa. fcqui cx aliis miraculis. vt Aonpoirctcolligiexcircunftantiisantccedcntibus. Aug.vt faciunt miraculaDci.ciim eam npn viderit. fa(£turus .9. 5? cxccdunt capaciratetn diaboli.dcficiet in conditionc conformitatis ad dodtrina Chrifti. Chryfoji. vt putaret ipfum cffc Dcum .io.nec aliquod aliud indicium falfitatis.qu6d vcl "i diabolo ficrent . Addit duas altM vias /td oSto adduSias.oratione j. vel fradixerunt : gumento vtitur Aug. vt quid num proponitur .Huiufmodi ver6 miracu- lorum duoproponirgenera. Ad fccundum refpondctur primo . noflis bona daca dare filiis vefttis .lih.cuin auididlmus (n noftr* fi in f»crditionis. ^frofejfores eius laudarunt. omhino funt fufficien> raoucrc poftunt prutia figna verx dodlrinx .iuxta id Luc.vi fupponit hic Do^lpr. Fidelis ataem Detu f/?.vt dicitur efle qui cito credit. i .qux fa- €ti funt in confirmationc noftrx dodrinx.& tot?n« narutx. : dodlrina Antichrifti. denter ad fidcm .% . quxproponerecur amplcAcndat Nam optimc pollct quis ab iis petcre . %. ficut oftenfa cft Pau- lo : qitod fi neutrum cx his faccrc velint. ac grauitcr Kasc omnia figna pertradat . ftt ttcurn "• qui vtcrc^ur fignis.vtriim dodlrina fic cpnficmata. Contra hoc fccundum miraculum duo obiici poffunt:prim6qu6d PauluS mcntiret\ir:fcciid6 qu6d poilct dccipi iudicando fc vidi(& diuinam c^entiam.aur Antichriflx>.qux faJ)!ffiirftiM i»- & Aa fdnt itl confirmationcm noftrx dodi.fcdcontrouerfia currcndo per orancseft manifeftum.din confirmationem hxrcfum figna. qukra extraordinaria ali- qua figna .Sic ne. cflentiarn.& micaculis multis. adducit lofephum. quam inhumaniter Ethnici Imferatores CathoUcos traEiabatit . quamuis non fi?-» miraev ''"^l-lt^iM^*^*' Z'*"^*' poftet Rejhtn/it ». ana non eflcnt cx diabolo.im «"»«'». vel hoc Deus ipfo fnfficienter declarat iis fignis non eire credendumifin neutru ex his accedat. (jr iterum : Si vos cum fitis mali. nec aliundc ex vllo capite conftat.aur maioribus fignis confirmatxiquod C\ alcerum horum contingat.Franc. SCHOLIVM. & & Secunda via^quod Deus non deeji quarentibus eum.&quemcunqucaliiipfeudo-propbctam. dctcrminat^.qui toto corde ef^uafierunt eum.leuis elTec corde. qu» fanc difFercntia non dubito.& difficultates.& di f- fcrentiam conftituit ex Auguft.fed exarainandx funt videndum eft.qux facit dxm6.rina.Euidcns autem cft. Tbaumat. Quxcunque ver6 «lia do6l. honeftura.pgulm vidit fentiam diuinam.nec contraria cft vUi doArinx xquitralentibus fignis confirmatx.in aliqua cx his conditionibus dcficit. In propofito autem noftro illa.dubitatctur. admiratione cantum patiant.aut pof- flnt. quanco magis pater vcfter dabitfpiritnm bonum pctencibus fc? ergo non denegauit Deus veramfidemfine qua impojTibiie efi iffiplacere. dc quibus incertum Deo . cui fig- vcl cogitacurus poft vnam.qux maximc oroniii confir- mabitur fignis. quani vcrum fit illud Apoftoli \. Rcfpondet fecund6 non fieri talia miracula \ dxmone. vide Judaos .merit6 quis negaret fidcm dodtrinx illorum ob alia illa figna .qtiod ita fatiarct.aut contcariafit doiSlrina:.quia non eft verifimilc vllum creatum obieftum potuiire ipfi proponi.creciim non habdcrii vUam occafio- vUi homini.Md tbisSionem. perficerct ipfiuspotcntiam.& fpcciatim cumrefcrendaeft.qux ccrtum cft.aut dicm^aufvt oftcndcrent eflcntiam diuinam .qux afteri potcft vUis fignis confir- eflet Riaca. fi tamen eflet pociiis . nec qui iis duceretur.vt patct ergo figna illa fufficiunt ad eius confirmationcm.Secund6.fatis patct.ac gratia conciliant./[. Dodor Paulum vidifrcclarc diui- obicdum Supponit hic nam crcatura.&Htmtdtftftichriftu. vnum confifteps in prxuifione futurorum contingentium . aut cx fe tcndat in malum.qux & quod id prxft.aliqua eftc miracula.Ytrum «"/***/* ^'^' * i Deo ficrcnt ad confirmationem ifUusdodrinx.Trc poflct. vt faccrent aliquod ex his duobus fignis.rinx.

apot.cap.cap. confiat enim de ifforum foenitentia. niis .falfa religio generat .i alia ' . nifi ob moiiua aliqua humana.quam SeSiartj imfugnant . Ex neam.An myjltritt -pi^ndo. i j . frttfat. conuincunt omnia.tormcnta quoque ttpol. cumc contra qui ex noftra Religione ad aliam quamcunque tranfeunt. 1 4. 15.e- profeflt funt.bio non infpirarct cam ad erroris profcffionem tuendi. eam profitendam Cunt nullaadhibita vi.autfimi. j. aut laudand^ Chrigitur veritat ftianorum profcffione mcntirentur .aut honorum. miflas vias .non ad fuos mittunt. qu6d Dcus non dceft quarrentibus toto corde faM-nrtyrum lutem multi autem dihgcntiftime inquirentes falutcm ad hanc fcdam conuerfi funt:S£ ftdcitur fiquanto ferucntiores fad^i funt in inquirendo . Tangit DoHor aliam viam ab affe6itene. nulloautem capitc conftat noftra dodrinam mala.^.qua crgdimus effe euidenter credibilia. aut Monachi. lofcphus itt pulchctrimum tcftimonium ponit de Chrifto.tiiri^.i6. NOno SMfficiemU Scriptur* tA kis ^td quoquc loco potcft adduci teftimonium corum qui foris funt.anmyfteria noftra fidci.^fe(i s. ctiam a4 mprtem.quod pertinaci conftantia.ob quiiViin praedicanda. naret ad falutem.vbt lateagitdevita. fcd po Umdtt trat.ad ^ qualiterfubito de malitia ad bbnam vitat» eam deferunt vitiis dr voluptatibusfiudent. "VT^"'' quo^ueloco. v^ manifeftum eft:ergo.noftris maioribus. . conftat do(Slrinam. quibus autho.exifforum tefiimontU. %.fidtifint tni- mo. Ifi* dutt vitt extraneii tefiimonia habent . fiusDei Filius Saluator. Confirmat Sqqtus hanc via»tum ex fubitanea.aJSett.dtu. vbi cius veram doiflrinam & refurredioncm ex morlib. rent. centur. inexpe£). . dc Prophetia Sibyllxnota illud dcCiuit.per qnam ad ipfum perueniri poflet . Vide Afol.4.non fblum ob praemiflas rationes . : Item.utatione. quafi etiam ilh foh ab omnibus ctiara Haercticis Cathohci nomincntur. Rom. fiue in ea confir- His prar miffis ad declarationem maiorem ha3rum odo.quim aliarum fcftaf um quarurocunque Profcflbribus.vel dccempotiiis viarii.fimiliaindagandjb ritas noftra: fcripturK. qtiod nuUa eftet ra-ntomtn ctHitio.art.Sct.qii6 mifeis in vit2 perredioneprogredieVantur:{e4 adhibehtibus huiufniodi diligentiam vcrrfiiTiiHiJSTftDeum veriorem do£brinani reuclafle fiue ad eam perducendo .vclccrtcvindicadi fe de fuis fuperioribus.in iuis erroribus perfeuerauerintjtaroen & id4-ariffimc contingit. ac fidci aftrui poteft.magni yotitnRoma. Et quamuis de aliquibus Hsreticis l^a- UtrttittrutB tur.idque deplorant Centuriat. & : . veritatis & non adhibuete.lib.vel augendarum diuitiarum.violantes.diuin. vltimo potcft adduci . tuis confitctur.ad . quamprofitcnturRomani CathoUci . quara omnis generis viri. nuUifque propofitis quae in iis .qui \ noftra apoftatauit. & Sibyllarum . bitoque in ea pcenitcntes de mahtiaadbonamvitam mutatifunt. vbi intcr de lefu ait chrifius htc erat. nifi Dcus hanc fcdam facrac Scripturse innitcntcm irrefragabihter approbaret .de qua Laii. . tius drcdcndum cft fine comparationc quod id fcccrit Cbriftianis. fed ad veros Cathohcos.Lali. tanto in hac feda amphus confirmati fudesjta luft.infi. LaSt.c.afol. qui .I4. defiruiunt contrafedarioi Deum necfnnHos homines . IJ. mundic^ue contemftores . Antiquitatum .t. procaplures in magna cxultationc fpiritus perpefTi funt qua: non videmurprbbabiha. fed quia ex'Chri- lAl Alit duivit. in ttuhd»fMm dtSrtHm ptr^ vfque. Ha 1 x/viaqua^ Doiior fucciniie tradit . tamen hic adiungit alias duas : prima cftab cxtraneorum Jlb authori' aathoritatc .f .t6r & '. qui mcdia. qui ad noftram religioncm ab aliena communitcr apparuit .qu2 fan^ conftanria non nifi a Deo proueniflc crcdibile eft:Deus autem (inedu.^ Prologi eifd^drtf»ia arbitrnti fttnt vtjtercora.ll Sacerdotes fint. feu potiiis pertinacia.contra Epiftolam Fundamenti. caftitatis.prorfus momcnti^Natn fanc dubitandum non cft nit Cttholicit tjuin Deus communicauerit aliquibus viam ilqulkm 4tlii* •verit/u reut' km. quibuS tttte extratanto magis crederidurh eft . quia arbor mala nonfotefi fru6ius bemoribus SeBanosfacere.quam defcndebat. vel in ipfo initio ftatim illicitis fe dedaht voluptatibus. Tangit etiam vlttmam viam a confiantta LMartyrum.antequam noftram R. tnutantur : e contra. inft.9. Itcm.Iufiin. Licct ab a ihttfo non proponcre nifi odlo iam praerationcs conuinccndi AoCtnnzm. lih.Jed non bonx .x.ad ^enatum Romanum.(^ mutatione animi eorum.& quandoquidem aliundc tinmtim diml/tlt trikMtdm.nihiI facientes vlla fuppliciotu gencr ra. COMMENTAKiyS.i . vigiliis . i . & riorum. fcu dodrina. quam fide diuina profiteihlir.autamici5. qukmalils. ftatucrit & ftianis plurimi fantStiffime vixcrunt . fit denttr ertdi' iilimf .fuiflt erropotiiis diabolo quim Deo adfcrihenda cft illaeorum conftantia.& obedientis Deo prsftitetuntjnec vllu fcre exemplu adduci pollit vllius. qux vota paupertatis. experientia vtuntur lufiin. prqp.h.eaque parii honefta.quJi Anton. lefus Chrifirk. &: ofdi.vndevirtusilla ad /a a Dco potiijs.i.qui nofiram fidem amfleBuntur.ltb. vt eonftat in omnibus jipofiatis. Secunda cft cx congrucntia motali.& ex fviurimi cum id igioncm pcrdudli & iis feciirent. diuina:qui vero in ca educaxi tnagis in ca confirmafiintrfempet c6 raagis . i tefie.vcl voluptatibns carnalibus indulgedi. tranficrant. tra£i. iS. toto corde quis 4t> qu*ren- tet. procurauerunt fcirc veritatem qua rationc mkxime poflcnt placcre ipfi. aut dcgipedoHritiA ChrifHant.& foeminac in noftra do^rina : profitcnda. Confiat autemfaniiifii- mos Martyres faffos effefro doEirina. bantur. nota quomodo (inguh Hacrctici de Cathohcis inquifiti.t.q.monftrauerunt. Tt lofephi .qua efle cam profitanda concef- diabolo profe<f):a dici deber.de quo i . A cenftXti* Dccimo . & fummo & induftriaadhibitisorationibusiiciu- conatu. exa. lia tum ctiam cx admirabili conftantia .frotefian.ata k raala vita ad bonam m. rainada reftat illa quxftio^quas in traftatu de fide cc»nimunitcr proponi folet.

vc patet.vt prudenterpoffet aut deberet fe cxponere morti ad defeniio- .& motiua eBidentercredibiKscognofcentibusiIIa:necpropterea fimpl iciter dicenda cft credibi lis. quam propoiitioni- cogniris cuiuflibet myftcrij. vel ex terminis apparerc. Hzc in terminis eft nullius.Pecrus eft fubftan- non fit homo. cuidentercredibilia. non efle rifibile.fed i ncre dibilis. mod6 nulla fubeffct ratio dubitandi . dift. Conclufio fecunda : Doftrina Hzreticorum qui ignorant bitandi ratio occutrit:ergo funt euidenter crcdi- potcft effe euidenter credibilis bilia.Jc in tra£latibus particularibus de fide.IncamanoH tft eiudtnter incredibilis.contra Capreolum j. bene fequitut oppofitum antecedencis iftius tio noftris propofita. .talibus. iffifitttomfi- ^uintiififieft cum tamen ncra CmtlMf» propofitionetn cfTe quz propofitioni tiimilncarnatioefi euidenter credihilii:(\[iia.quod myfteria fidei Conclufio prima fimt luidftir trtdibiliSt : Myfteria noftrz fidci func eft communis oranium Theologorura i. Obiicies prim6. vellndias. aut Conftantinopoliro effe. batur ver6prima pars. vbi non occurrit ratio dubitandi fufficiens. qu6dTurca fit mortuus.& leuitate^non tamen quamcunque talem euidentiam fuflicere. facit antecedentis:fic non. fi quod eft homo animd^aut quod eft rifibile. Incar- fimul : ndtio efi euidenter falfa : Incarnatio vera. Pro- euidenter vera .Gt rationalejillud 6. vt hzc quod noQ non fit conftans aniroa rati.aat infuacredibilitate.ne- que ex alterius falfitate fequitur vcritas huius. euidens alicui matetiam primam poftc aliud cfte euidcns exiftere abfque omni forma. fiue direftc. ifti quam vllisaliis verita- tibus naturalibus. rcm euidenter credibilem. dico illud ppp.qu6d Petrus noa : Incamatio efi euidenter falja:cx qua propofitioconfequcns. qu6d fcilicec cum ipfo falfum efTc non poteft vnde cum hz propofltiones fimul falfz eflc poflint .quxft. imr iffifttim propofitioconfequens eft hxciPetrtu efianimalySc oppofitum eiusdiredii eft hxcPetrMf non efi ani- falfitate Hinc autem ideflet falfura.fedirrifibile. honefti viri miidftt» eri- cur oppofitHim antecedentis elfent motiua .& viam perueniendi. qui reucra non cllet mortuus .ficut nec vlla myfteria fidei: ergo nec cuidenter cr«dibilis:vt nos airerimus in eredibilis anttttdnuil» »M/.nec aliqua rayonabilis du- propofitionis fequitur illa fed hxcjlncamatio nen efi euidtnttr falfa.ncceciamita. vel tali loco.qu6d talis ciTet mortuus. } i. debcret vcritas corum .an habcacuraliquz notxifcu ngnaeuidentia.Probatur confequetia pfima:quiaex oppofito confequcntis bcnc fequitur oppofitum fiue : eft rum.quia plures homines. quam nosipfos natos tali.ad quS fequitur. Incamatioefieuidenter vera: bere.& eminentem euidcntiam habilia I. dodrinz. confequens . eft illa.In argutnetKatione autem propofita: Incamatio efieuldcHteafalfa : trgo tfi euidenter incre- Oppofitum propofitionis conftquetis.Probarur antecedens.aut incredibilitatisillius:naraeuidetiaauthontatisfidedigno- conclufione.a]iud eorum bilitatem cuidentcm efTc . fed oftendendum efre. Vno verbo. 57 quod non eft rationale. 4Myjiirfjidii animal. .fiuc in fe fir falfa.vel talibus paren- motiuacredibilitatis noftrz cit incrcdibilitatis iIIius.& ex quacunque alia. pofllint eam proponere . ex illis fuppona- & pro defenfione neccflc eflct. taiis veritatis mur aflenriri bus : vnde ci!im certius myfteriis iidei vllis naturalitcr . Vnde aliqua propoiitio falfa poflct efle euidentcr crcdibilis li cnim duo .ex qaibus feque- fufficit qu6d : conuenircnt in aifcrcnda aliqua falfa propoiitioneivtquod aliquis eflct mortnus. eo patticulariter afliftente maioti) 1. ficut apparctveritas primorum principiorum . vcl dcbcrent habcrc aliqua principia euidentia ex terminis.confequentiS|ex quo fequi. /eu quod eft irrationale.vt Petrus tia fpiritualis.fiue ex ignoratia:fcd in tali cafu cfrcteui- denter credibilis iis. alicui . miru huiUs IncarHatioefiemdenter incredihilis:non.quibus non occurrerent motiua credibilitatis nofttz do6krinz. quia euidens eft plures viros fidedignos afleruifTe illamyfteria efTereuelaca \ Deo. DlSrinM haritita frttfi ali^mbm im tafu ijfi luidtntir trtdikiUi. auc ObiMi.onali. quibus prudenter quis ducerctur ad credendura iliis.hzc fequitur: Inc^rnati» efi etddeter falJa\ergo ter incredihilk .non eire honiinero.nifioppofitura immediatum antecedentis . fiue ex malitia. ad huiufmodi auce propoficiones. licct vtraque fimul verz eflc oppofito confequentis ad eft euidcnter non poflint.conftat probare.nuIlo ver6 roodo poteft efre tibus.quz opcra tam nobis euidens eft. trgo Fetrtuefianimal: ifti cuiipfl ij atteftarentur. IXfUMt fi mirti pn 0lijlt»d»SM' .ex vnam propofitioncm exillis. fcd Incarnarip non eft euideter vera.fiue indiredlc oppofitas/cquitur op- Vtautcm retur neccftari6 vcritas eorum. licet fufficeret alicui diHlitatiSfVt oppofitam pofitum antecedentis. : Itaque propofitio oppofita iHi propofirioni.quia operaeorii mod6 extant. fuit cuius propoiitionis . vt certius aflentiatut veritati fic propoiitae. euidcnter crcdibilia.non fequitur altera.aduerten- fl/i'- lui' cridi' hiU. ad aliam propofitioncm:verbi gratia.obquam quis poflist prudenter moueri ad credendu.ad beatitudinem docer. ciTe euidentiajaliud vero credi- dum eft. fequitur» euidentia crcdibilitatis alivt prudenter credat.quar mo- dum.Sed illapropofitio oppoflta non eft hzc .de quo poftea}negando confequentia. rifibile. nimi- huius fequitur i neque cx ftius alterius veritas. cijm nulla occurrac talis dubitandi ratio.ex nullo oppofito confcquentis fequitur vUuro oppofitum antecedentis.aut in /e.i.quam indiredlu. euidenter crcdi- quotnodocunquc .& quodnon eft ani- credibiIis. Probatur confequentia ex didi$.ni- dihilit.Confirmatur. eft obiedlioncnimirum. abf- & que peccato. Jtliud . fmid *Jf* dnuir Vc autem tcfoluatur hxcdifficultas.ex qua hzcinfertur.Qu3sftio II. Incamatio efi emdenter iacredibHiited hzc.Hxc & Probatur breuiter.vt hzc qu6d tres.qu6d noftra do6trina fi^c illa rupernaiuralis diuinitus infpirata. Petnuefi homo .quando fmc n6:fe<lauthoritas pluriii fidc digoorum cft frtiatmr.quia fuffiad euidentiam credibilitatis euidentia talis teftificationis . ficut aliud eft. & bus accides.d infenfitiuum. debeamus mortem. ea aliquam fpecialem. enim fequitnr.f^Mfnnd» i* clfcnt cuiden- tia lin mal. efTe opera eorum. fit non fufficere nobis fint (i alia.{ed quod in rc idem eft.alioquin fidedigni. quod fciam: fed conformis eft communibus principiis. Cintlmfi 7.in hac argumeritatione.i. vel fi*jfleit Refpondeofquidquid fit de fubfuropto.ex quibus colligi poflic euidencer.& ad probationem Rif^fi. quod id Ht probabile.taro diredum. neque euidenterincredibile.qu6d lit aut corporo. ciTcmyfteria Bdciifcu illa quz fide diuina credimus.f<.quia tunc rcs eft euidenter eft enidcns ratio. quz fupponitur cffe in obicdione. cflet euidentcr credibile ei.oficum. quz fupponitnr in .ex quibus hoc conftat. trgo ergo & hxciJneamatio eji efi euideH- euieUmer iis . fimul enim pofliint eflc falfz nam nequc cft euidenter credibile mihi . fiue rcs fic iit vera.oppetere.'oppofitum autem eius indiredueft quzcui\que propofitio. quz non vidimus loca. Ex hac aucem propofitione. fit euidenter credibilis. Vt myfterfa Hdei qn6d fit & eftent euidentia.

& nunc.qui oppoficum docent. fed rcquiri- . Dcus poteft turaliqua propofitio crcdibilis. qua: facercht vnum incredifcu non credibile.non tny!ltri»rS fi- iti vird. facit improbabilcni fententiam.& falfitatem oppofita:.nec tamcn efTct fufretur . Et cadem eft : euidentia alicui. vt : ticoi que tamen faciunc poffit per rccurfum falfa. doflrin«. fed doftrina haEtcticorum eft diredc oppbfita noftrx fidci. pcr quamlibcratifunta fi autem pcccauerint . flusndo pifptnt propefi- cflc aliqua ccnda in fcquentibus. quam foli authores mi: talis 1 v""' . quod Pnhatur ter- talisex hypothefi ignoranti«e alicuius pcrfo. fcd alteram oppofitam. Diccs kipUe». bilc.& incredibilis fimuhfcd cft diccnda fimpliciter incredibilis ergo non eft diccnda fimplicitcr credibilis.hoc eflet motiuum fufficiens ad non habendum pro crcdibili rllud quod diCerent.autmaioris momcnti : &c talis authoritas potcft clFc euidcns refpcdu dodrin* hsrctica:. . Pof- ficiens funt ctiam eflc aliqua motiua fiifficientia ad facicndum vnum quidcredibile . P»lfitM dO' BrinA Aiim- . quia in Baptifmareccperuntgtatiam.non fequentiam. Confirmaturfccuhdo. nihil inuincibilem cft prior illo.lic^t non fa- religionis buncur.petfcdam conttitioncm condcmna- infidelitatis te : Secunda pafs conclufionis patst quia motiua : tonclufionit. quibus patent illa motiua. & prstcrea cognofce- quod aliquod emolumentum particularc 1 ofTcnt haberc ad mentiendum hic. cflent tales. Probatur tertia pars. iffi fi cognofccrctur qu6d ali- mcndaces . . Sed potius eft credendum authoribus teftificantibus do(5lrinam hajrcticorum eflc incredibilcm.quod cognofcitur competere ipfi ab iis. incrcdibilitas potiiis praedicanda cft fimpliciter dc illa. ad facicndum oppofitum crcdibile. pro irtcredibili eum non cfl!c mortuum. vt patct ergo ij .aut aequiualcns.quandoquidem ^ pluribus agnofcatur cius incrcdibilitas : ergo non eft fimplicitcr diccnda credibilis. quod eft cui- denter credibilcaut quod prudcrttcr credi potcft* Refpondeo ex fuppofitionc quod habeant igno- rantiam inuincibilem myfttriorum noftr* ndci. aut nOn probabilem: vt hoc principium quatcunquc abfoluta diftindi l?caliter.Prologi 58 cft talis ratio non qliartdo faltcm » adeft tatio in oppo(ituni.non teft h»bere : confcquentia quia dequocunque potcft habcri dcHS inducens ad crcdendum ttUquos htri- li^ facerent credibile.non erant tanta: do€tnnx.quam profitentur haereiici incrcdibilem. ficerct. Si autem de horum falute quseratur. prarfcrtim cum ij ipfi. fi illorum priorum motiua cognofccrent: ergo cijm authores noftrz dodrinae dicant dodrinam h«reticorum cfleincrcdibilcm. Confirmabitur haec pars per di- quod fit tahs rcfpcCtu ommum aut ita faltem. nifi peccato originali habucrint . quae attcftantur noftram fidem efle bonam..de codcm potcft habcri ratio cuiconfequentcr .talc enim pecca- tum non committitur crcdcndo .autmotiua. vt patct in omnibus conclu- cunquepartc ergo fimilitcrpofTunt cfleeuidcntiamotiua crcdibilitatisdodrinarum oppofitarum . id non doccrcnr.qu6d per eadcm alccra reddatur incredibilis. & Alijumtla hsc non fufficiunt:ergOj&c. & cnim irapcdirc po* plurirtfiOs ha:f eticos pofle cxcufati k peccato hzrcfis. improbabilcm. Ita fimiliter pofTunC motiua . & raagis remotos conuerfatione cum Catholicis.licet oppofitam non faciant. perfona. fidc dignasjVtpotc qui crant libata:quc vitae .id fuf^ haberctur pro credibili illum effe mortuum. Probatut quamuis dodrirta fit : Vtri/imilt ejl funt alia motiua. qui tam6 non efTcnt fide digni. reticorum tfi fimpUtittrir. vcl pcrfonarum particularium tur.fcf ctiam tcnctur crcdcrcj babilem fentcntiam aflcrentem materiam pri- ifitit (tnetur trtdert fnl- fnm. fi non peccaucrint aftualitcr alio pcccato .quibus minus.''* p»rsctm.qua dicerct.maxim^ fal'- qucmadmodum f*4ie crtdibititMtHn timt.qux aflcrcrct cam pofle produci abfque for* . hypothefi ignorantiae.quae problemiticc fuftinenturpro qua- 8. Motiu» crtf- dibilitatii fidei •verA fm- tiunt fidiof)fo/itam inertdibiltm. concedo . cct vrtam probabilem faciant. quia peffona?.non fit nac fufficit 9.non pofuint habere pro credibili dodrir do£lrinx. eft huius locijfcd vcrifimilc eft eam habcrcrudiores nimirum. cuidentia credibilitatis. quiafiquid impcdirct.quam iis. Probatur minor:quia illud prsdicatum potius diccndum cft fimpliciter de aIiquo. diftinguendo fecundam confequentiaminifi illa motiua inferant cx tatione fua particulari incrcdibilitatem. iK nec vllam meniiendi habuerunc occafionem:illi ver6 qui primo doccre ccepcrunc oppofitam dodrinam. parochianus fim-' plcx . . Itaque quemadmodum pofTunt eflc ah'qua motiua . Diccsjhinc fcquwetur i^norantinm poflunt fcparari prudcnter fidcs. cx fuppofitione autem qu6d non habeant. aut motiuorum credibilitatis eorum . fiuc ex crrotie i fiiic ex malitia proponit dodrinam falfam . funt magna: doArina.Et altcramimprobabilcm. Refpondeo admifla prima confequentia . quibus magis eft credendu. quamuis oppofituro non ciat alteram dunt illius incredibilitatem . quia vt fimpliciter dici- cui voluerit cx tLt^onfii. cui non occurrit ratio dubitandi .quam credibilitas. faltem ex animo .quam ab iis. eos fahiandos .qucm alij diccrent nonefTe credibile qucm 5 niortuum. i>H)batur fitundtt p»rs . quod materia prima non poteft eflc abfquc for- fcpararcaliqua miniis eflctcuidenter crcdibilis. non fo-' \iim prudcnter crcdit.Rcfpondeo. oppofitum in- & vtfiperfonae fidedignse dicerent alicfre mortuum.Probaturniinortquia quando Parochus.nec probabilcm quidcm . vt & autem contingft Sic in propofito. quibus non Occurrit ratio dubitandi. realitcr facit pro* mam pofFe exifterc fine forma omni.qui docent oppoficum. & erant peflimae vita. cocedendo fequelam .» fredibiltt. ita vt poflit pro libito aflentire. & confequenter non fequitur ex eo qu6d noftra dodrina fit alicui euidenter crcdibilis per : aIiquamotiua.nego fecundam con- tiints eppefi- tA fimut tridibilts. tas & AiplitM.vt k multis non cognofcatur oppofitum fcd do6trina ha:reticorum non cft crcdibills . qua. habucruntque praetcrei occafionem menticndi. Confirmatur: quianonpoteftdici fimplicitercredibilis. vt patct motiua noftrae : nonfolum faciunt illara crcdibilem. nam haireticorum. ita non minus conuincunt incrcdibjlitatcm.ergo.qux pofleftt facilc ha^beri ad cognofclehdani incrcdibilitatein eiusjfcd rtia.fcd quo minus pofllt.vc patci.&Ci 2no may ex eo quod nunquam fuerit fine forma non tamen fufficit ad facicndam fententiam probabi» lcm. qus faciant aliquam feptentiam non probabilem. vt hoc principium . . necne.qusB aliis efTent habit» veraces. ad alios viros dodtos facilc cognofci falfitas eius ergo neatra ex illis rationibusimpedit crc* dibilitatem dodrins hajtetica: rcfpcdu eorum. quorum vnii non includitur irt altero. credibilitatis noftra: fidcificutcuidenterconclu- de iis. qu* fcmper antc erant cohiurt&a. fi fic. qnf haberent motiua euidentia incrcdibilitatisiftius poflunt motiuaprobabilitatis duatum fententiarum oppofitarum efle fimul : iftis. nifi cx ratio fionibns. quim faltem aliquos li .

Quod mulc6 maius cft.LotCidiJpMt. nam prorfus cft cadcm ratio tcncndiillam fententiam.fed euidentia rei in fe trinfccis eius cipiis . aut cius veritate ergo fimiliter quando Deus clailla vcritas : : rc reuelarer lo. j. quod exprafse apud_ nullum /ciam . Rc^ittdit.& ex alia cognitionc euidente.fcd. quod Dcus non polfet reuclare falfiim . Sc dedufta cogni- 4m. arque ade6 in iudicio fcquatur cx re com- Harc conclufio quamuis in terminis nullius Confirmatur prim6 quia fecundum Thomicommuniter habita euidcntia atteftationis diyin* res attcftata eft neceftari^ cuidens . ^ui confcqucntcrhancconclufionemtcncre debcnt. vel qu6d cognofcatur euidcntcr quod aliqua euidenter cognita non poffint ciTe vera . quia non daturvllus aflcnfus non euidens de fa^o.Qu^ftio lO.cuidcntec vera . Si teiiimonium hominum Mcipimiu^elliMoniHf» Dei maitu efi. i Probaiur. qua cognofccretur . quandocognofccretadu ifta motiua. orta cx principiis in- mod6 fuppono ex prin tencnt quod cum euidcntia vt ctiara corum . quin ipfafit vera: fcd qui cognofceret euidcntcr motiua prxmif.dHb.i. qu6d noftra dodirina efict vera. quia quamuis non poflet haberc fidcm . quod : & falfum cft: fcd noftra hatc conclufio dcduceretur ex duabus propofitionibus cuidcntibus . conclufio : prira6. non autem non Si apparcret cuidenter fierct ifte difcurfus.non . fcd vnum ex illis verbi : operatum fuifte miraculum in confirmationem eius . quia crcdibilitas ipforum dcducitur ex tis alicuius propofitionis orta. vtCaietanus i. fct proptcriftamotiuacredere non reflccf^cndo ad necefl". crunt euidenter vera. 5c ex hoc alio principio.Yz(^i\czi.qui tenent. if.flupmtdi tS aic i. vt aiiqua dodrina fit eardcntcc vcra . qnia vt pofita ifti cuidentijl quis aducrterct ad ncceirariam fequelam verira'.punSlo nin]/idifp.<]. Confirmaturhoc: quia quando homo fidedignus rcnelat aliquid. Ex II.^non folumomnia.CSfimatitrx.Con- . crgo optime .lk^\\xvc% alij reccntiores. quia fufficit ad hoc. mcdiante quo cuide terconcludcrctur euidentia vcritatis rci attcftat*.part.di]p. ^uttft. motiua euidcntia noftrac fidei.\ . Motiua przmiila cx Do(5lorc fi cognofccrentur cuidcntcr.qu6d illa reuelatio habeat . <j. aut confirmaret aliquid miracu- neccflari6 aduerretcmus qu6d illa re- uclatio abfolute.i^Udfi:s.riam fequelara iftius myfterij ad illa: fi enim propter teftimonium hominum . credimus illam rem . & facile poflct haberi fides de illa. quam fententiam cxprefsc fnftinctBannes i. ic figura . : cioneeuidcntereuelatiofiis diuinac dcillapropo- fciam. ficut ncc mcntiri . Vcl fic omnis do<arina k Deo confirmaca miraculose cft vcra. Obiicitt.vcl erroneus. tentiam myfteria noftrac fidei funt cuidenter vera euidcntcr cognofcentibus illamotiua. (cd cui eflcnt : : : prarmiffiseuidentibus: ergo c6m vcritas eorum in cafu noftro dcducatur cxpracmiffis cuidenti. Obiicies: fcqueretur quod cognofccntes cuidcntcr ifta motiua non poflcni credcre myftcriis fidei vllis. nifi alfenfus fidci. qui rei in acteftante poffit ftare fides . cur non poiTemus proprecteftimonium Deicrcdere rem aliquam. ncgando fequelam qnia nonquaccunquceuidentia rci cxcludit fidem de : illa. poifet inferre ex pracmiffis euidentibus vcritatcm noftrx fidei . & fa. com- fitionc. quianon potcft confirmare ficdodlrinara falfamjfcd hanc fic confirraat:ergo hacc eft vcra.qu6d Deus confirmauic myfteria & miraculo . »*'- dtntirfartrit HeflrMm dt- ffriHJm *»' dltiT vtram.ctim difcurfiuus. . quia aflenfus conclufionis deduftac cx iliis prin- cpiis benc difpofitis non eflct aflcnfus fidei. i . confirmationem noftrat fidci . i. cft tamenconformis principiiscorum.qui negant pracdidam dodlrinara. II.$. *rt. nempe cx ex eo eo quod atteftatio diuina cflct euidens . Confirmatur refponfio ha:c.qu6d cognitiodifcurfiuavcrira- diBrinm riBigi tjft fuid*»' falfam miraculo. Probatur maior quia alias poflet quis negare fe vera cflct : f»8» eftc euidentem vHam conclufionem cognitam euidtntir in pcr difcurfum. Confirmatur fecund6 propterea funt euidcnicr cre. vcl opi- nionis. nus dlgni Rde cxiftimtntcompetere ipfi.nimirum qu6d Deus non poffic confirmarc miraculo do^rinam falfam. . poffet inde . aui crtoncus.i. Ctntlufi» tt^niU J. fed fic conflrmat hancdoftrinam:ergo eft vera.conc.\6. ncque ctiam vt aftu formct difcurfum . ftas cum neeant pati fidem tali euidentia poflc CSfirmmtnr i. bus . teftationis diuina* facilc poffit ftace fides non cflet neceflarium . quamuis rion vidcremus neceflariam connexionem reiiftiuscum illorcftimonio yc enim : Chriftus ipfe loaim.num. cuidcntia veracitaiis diuinac. Ec pcc hoc patet quomodo cum cuidcntia at. Sc oppofitam quamcunqucdottrinam euidcntcrfalum. qu6d miraculura efiet fa^um in rMtule diarintpfffft tirvirs.faccrcnt myfteria noftrae Hdci non folum cuidcntcrcredibilia.& fcientiam efte incom: ir. & vidcretfequi ncccffari6 ad illa myfterium creditutr . cum quo non habec res ex narura rci conncxionem. qu^d confirmarc miraculo dodrinam noftrac fidci Dcus non poffit falfam ergo tam cuidens Phyficc vcritas nayftcriorara noftrz fidei cx fuppofitionc cuiden: eftet ciz Phyficac praedidiiorum motiuorum.^. ciim deducerctur ex principiis certis ergo eircc eflet : aflcnfus cuidens .nec opinionis . .dtfide. quin noftra doftrina fcquenter oppofita quacunqucfalfa: ergo eftct ipfi euidcns . habctur . Confirmatur terti6: CofirmMtHr j. difpoficis bcn^ in modo .r). & poflec cogno- gratii fcere .& hanc conclufioncm nam ideo tencnt illam fententiam. quod vcl pateat exterminisjveldeducatur per ncceiTariara confequentiam cx prxmiffis euidcntcr cognitis. fit euidens cognitio iftius vcritatis ..noto euidcnter fecundura omncs lumine naturac. Probatur etian) minor : quia cui cgnfirm*ti'nf clfec euidens . dibilia . Concluflo tcrtia. xnunis cenferi debeat. Refpondco. infcrrc quod noftra doCtiinz cflct vcra mediante hoc difcutfu:Dcus nonpoteft confirraarc dodri- . i.%.vt funt aliqui recentiores.non ncccflario confideramus. . &prxfertim opcratio miraculi in confirmationem noftr« fidei crgo lecundiam illam fcn- fit qu6d virt mi 59 nam patibilia. H*c Doilorem. qu6d cflct euidens Deum no poflc atteftari.^. tis rc reuclatz ad illam attcftationcm.& fimpliciter haberct necef- fariam tuidtntia in attrfliif ftf' fit fi*rifidt%.quac foli^m poteft ncgari ab iis.\z\cnuz ihid. inquara. in cafu quo prcdidfca motiua eirenc euidentia phyfice.^ i. vnde qui cx illis putant fidem. nam vnum ex illis motiuis eft.haberent euidentiam diuin? attcftationis nam illa ipfa motiua funt attcftationes eius. qu6d aliqua fibi euidentia non poiTcnt ef- vcra & con- . Vnde probatur conclufio. quibus fauer Caiet.qu^m cirec euidcns phyfice veritas propofitionis dcduflae ex & euidentia atteftationis alicuius propofitionis. nec reuelare quod falfum eft. aut non habcat neccflariam connexionem cum obie^o rcuelato . tamen pof- difputat.quia illa cognitio dcduciturcxduabus prxmiffis cuidcntibus . licct meo principiiscommunibus .

& le i ^^ {inSdor pars orbis exiftimcc myftcria noftrae fidei cfTe illa ipfa . qu6d ipfemec in nomine eius cieciflet dzmonium» ciim id feccric in confirmacionem do&rinz di%bolo. ciim ad quatcunquc talia mulco apcior fic profeffio haerecicorum.*- rc nofcereeuidenter connexionem extremorum cuiuflibet myfterij fidei cam intuendo . quin fint in fc bo- l6. nccrcuclatiovl- laDcifitcaufa. Lu. Quatta conclufio Myfteriafidei defadlonon . Vt aliquid $iutcra fit euidcncer verum . cum oroncs hiftorix hoc tcftentur . concludcrc cuidcnrer. mortificationefquc aliasi ». quamuis phyficam euidentiam non ha- fcd dctcrminari debcat ad afTcnfum cem quoad fpecificacionem . contra quofcunquc Catholicos . Haec enim omnia conftant tant^m . aliis curis Dco vigilias . tuidtnitr vtvt eircnt euidentia. Ncc poteft dubicari quin Epifcopi. &c.S. Pro maiori autem intclle<Slione . & cmolumcnti .otiua euidcnter no- la facerent adlu myfteria fidci cuidentcr veraj fcd quod poftcnt illa fic facere.cxptcfsc aircrenti quodDeus vera tati : fdyHtrUfiJti piftrtfunt eviiittr vtr»y fumpta cx motiuis . verum cum efle inotiua credibilitatis prasdida. quin falfa .funt euidencer nobis cogiiiia npn enjm cognofcimus cuidenter fuilfc fa(fba miracula in confirmationcm fidci. innuic . f. & maior pars orbis ob mociua tcmporalia certum eft cnim qu6d non . in j. fe non efle quae conftat vera dodlrina fic poflc credibilis. dodior pars cotius mundi ad fidem Chrifti . nam poflc crfc crcdibilem. qui negare vellcnt hanc partem. vt ctiam poceft dubicari . '^ : & & ncgari : crgo non poteft rationabilitcr quin haec myftcria fint cadcm . Rurfus non poceft negari quin maior . fal- quidquid fic de cxercicio ) fcd fic fc habcnc ifta mociua : nemo cnim dubicare poceft quin per paucos fimplices homines conuerfa fueric maior . & claritaconcluUonis. doquidem regnum fi ad confirmationcro do^rina regni fui contrariae se darmonia . qui poftpo- magis quzrunr. & num . Catholici . & pofTct facere miracula) conuerfionemadfidcm. 14. & hoc aut modo aire- nullo nec poteft . ac- adeo crcdibilitatem omnem non fu0iccad infcrcndam vcricatcm : fcd crcdibilicas de- .& quodclare videat pcr difcurfum deduftum ex principiis certis . & profeffionem fibi ipfi contrariam. mo^ ciqacredibilitatis noftrae fidci induccre euiden- tiam atteftantis .& eire euidentcr vera. fanguini . fccundumquod non rationabilitcr dubitare dc verita- pofllt te eius beat . deberet intclleCkus. cum ( & omnes prorfus in hoc confenciant quam tam haerc- & confequenter quin caa Deo prouch's conuerfio fuit miraculofa . mpdo excrudi dcbcrct fides. non a diabolo : patet cnim hunc non procuraturum fuiffc pcr miracula ( quamuis tici . iftius. inquaro .frfuadtret.& praelaci noftri fuccefliuc de remporc in ccmpus deriuSpaurunt fuam authoricacem. ad hoc multas ora- nihil & iciunia . & f rgo quod aflcrimus in conclufione quomodo negari pofl[lt nifi . Hoc eft tem iftorum principiorum . la euidcnccr illa roociua. Secunda pars 2.6o rariatn Prologi connexioncm cum Et confe- re reuelata. qu« docuepatct tunt Apoftoli. Non na . vcra ifta royftcri^ . quin ex profefloribus noftra: fidei plures funt fitis oronibus Ijuc quam feruire jte tioncs . modo ncc vllo . ex quibus neccflari6 fcqiiercntur myfteria fidei. qux magis indulgec carni . niens . Probatuc fecundo contra omnes . . quia fateor Ijbcnter cum ornnibus benc aliquam do(5tririuis. rrohatur z. Acqui praedi(3:a mociua funt noca cuidenccr eaidcncia fnoci^li ergo myfteria fidei funceuidemer vcracalieuidencia. doftis finc fpc aut per libros vt patet . & firmi- ciicerentur miraculoeflct verifimi- qu6d diabolus dcftru^tioncm fui regniprocuraret . rcuelauit myftcria noftrae fidei. fit vcra . benc tamen cuidentia morali refpc^bu dodliorum & . ab Apoftolis . & ncfcio reduccndo rem ad qua^ftioncm de nomine. ac acquifitionem vir- tutum in maiori perfe(5lione . & . uijitm aefiUhitnr. quae dicitur cui(dcntcr vcra.quia nec illa motiua.& operibus eius concraris. ad qua. fiue indoftiorum euidentia phyficS. nec eam durare longo tempore . qui afrcruerum ipfum in Beclzebub ^'''??'"A*»» ^'' Principc dasmonioruro ciccifTe daemonia quibus refpondir . fimt cuidenter vera refpedu viatorum ^iorum . dubitarc . qui attentc confidc- Hsc quoad primam pr*di(5ta motiua. hoc eft . quam vlla alia rcligio rood^ inmundoexiftens praetendit. Eft cciam conforrais communi fencenciae aflerenci inyfteria noftras fidei efle euidenrcr credibilia: quacenus praeclida mofiua func cuidcnccr noca : fed quam func no- jian) cacenu^ func calia . confiderans myfteria noftrae fidei .quamiiis daremus. fufhcit quod intelle6his videat principia aliqua cflc veta .& patet.fedmetnli. an in dodrina . fibi . aducrtc non cflrcidcm myfteliMdtum tjfe ria fidtfi cire cuidentia. fiue do- trobatur fripi»f4rf. nec etiam propofitio euidcns i^fius. vel effedus iftius conncxionis. quia cfaliquid moralitcr euidcns . cis iftis hominibus. ordinata ad honorem . Et hinc patet non intendi per conclu- fioncm qqod defa<5to illa ro. tuidenti» t»pitn H« Phyfi ta. aut per tradicionem. Probatur fccundo cadem pars conclufionfs: poteft vllus doftus . crc(ienda induxerunc ifti pauci homines tam miraculosc. quz vera cfle non pofllnt quin iQa res . . nihil aliud eft quam clfe talc .qu6d cflet incompatibilis cum cogtjucntcr nullo pitjone euidenti difcur(iua de veritateiftius rexielats. cs II. ncc vlla alia. partcm eft communis. . nec haerccici . ve! cog- AHui tf tffe tnUtnttm. Prohacur aflutnptum primo . ac culturo diuifugam vitiorum . qua: fit . nec poteft etiam dubitare . quod Omne regnum in fe ipfi S: Pcr hoc enim innuit . confcquenter non conftant euidenter euidentiaPhyfica. acccptara : & pum magnji fuiifc diligcntia a viris probis . opti- fic mc inferc veritateiii do(flrina. ac myftcriis huiufmodi'crcdcndis conueniac haec mclior. cui proponitur f»r'fefund». fiifficienter. eft i.aut docet . aut in caufa intrinfeca cius in cfFedu fuo proprio ritur in conclufione . : : quia aliks myfteria ^dci non cflcnt cuidcntcr crcdibilia crcjibilitate defumpta ex illis moEt dicp credibilitate taii . rarcnt omnium eorum . Etinhoc DiabtlMno» fundatur difcurfus Chrifti ad Pharifaros . quamumuis diligenter laborenc cncruarcl fundamenra noftra* re- & ligionis valde conformis Lorcae difputationc \6. . non pofle dici . dicitur ficeuidcns. cam funt cuidencer quia fequuncur neceflario ad illa roociua. aut in fe ipfi immcdiatc . .rA*tur ft' tttndtf fnrs. quandiaboli cflet defolandum. aliquid concr<l obiicerc pofTunc vl- momenci . vt intclle(£lus . & eui- dencibus illam connexionem dariinter vcritaiftius rei. minus remouet quaecumquc vitia . Jius eorum vc pacct cx Nec fcriptis.

quia eijidens eft illos fuiffc bonos &. non ecit necefTacius pius affef^us . tali loco . qu6d fimus nati talibus. & deditos voluptatibas.quia illa pia difpofitio voluntatis pufret requiri . quia conuectcndo ad fidem poiTunt pcoponi euidcntec pcxdidla roo: pcoponeccntuc. tcibuuntuc Auguftino .& fenfucos. Monachatum ad hoc ac fpccialiter inftitu- qualcs non habent ali* vll« feda:. iifque qui fint illa qu6d . dencec ccedibilia . illa ad illus fpedlcnc . vcra myftctia aliis vllis reuelauerit «7- 6! cx : fed euidenseft moraliter dodlrinam in qua conueninnc omnes ifti Patces . & tur taaia firmitate quim . ptofcflaone filiaeius exequi cura acconfolationis fuc . quia non poteft dubitari quin cognofcendx tem.aut pius eius afFedlus : ecgo conuec- tendo ad fidem fecundum noftcaro dodlcinam.&at- qn^m vllaaliamod6 tentione ac confidecacione cequifita detecmina- ecgo eft . qux magis ducitur motiuis fueft pernaturalibus & & magis ftudet ex inftitutofuo ipfiplaccce. ac con- . qui illa ncgaret . infanus iudicaretur .Ttm.QusEftio 1 1. quia funt euidcntia mocalitcc . & ben^ difpofitos quo- impecfedlionibus .& aliis reuclaiTe vetita- Obiicies : ^x myftecia noftrx fidei ciTenc eui19. quin Deus . .& euidens mocalitec qiiod do£lcina attendat. nec quide nouo ad fidem. tia morali. illx vecitates funt tur prtftfitit btniprtdiOit : tiua fed (\ fint euidentec infeccntia. qu3im opeca illa qux communitec ab omnibusetiam hxceticis. . Refpondeofccundo . & afFcd^us cceduli- vt quis aut ipfe fibi pt opo- catis . Sed mod6 bceuiter re. ta< . &iilam dodrinam . Vis huius obiedionis. vel talibus parentibus . mocalitec clacum qu6d Deus non reliquecic raundum abique veca do£trina . geniofos crgo non poteft dubitari rationabiliter a dodis . . &c. Conftantinopolis fit. ipfius : ma- contra enim tales vellet dcfcrc- & aliis adclfe. Hieconymo . ergo dodlrinam diftiuguo Maiorero probationis F prxdi tcadita . OhitSi» X. qux negantuc ab aliis Non cequicecccuc. qux eft confocroioc dodlcinx vcScHitptr. luxra hanc I. vel tali loco. negando fcquelam Mai»cis. vc veciocem . \ quibus pcc pcofeflioncm noftrx fidei timecenc fe cetcahcndos . nec id eft contca expecientiam .negando fequelam. quin myfteria qux a lalibus credunilla . hxc con£derantibus. li- zianzeno.ac Patcibus:ergo falfa eft conclufio. quibus cedduncuc veca vel af. . confequenccc non requicecc- & tucad aflentienduro iftis vecitatjbus vllusadius voluntatis . .xxx me- quibus etiam patebic foluiio. vel faltem : & rrtiaiur 3.& quin ex omnibus myfteriis hxc . noftcx €t\% i & fidei : : fed eft euidens. conccdo. detecminacent intelledum ad aiTcnfum fidei . .prxdidla motiua non flexura ad fidem hxreticos mal^ afFedios in voluntate .in- pertinaces . ac Conciliis habeatuc appcobatio multocum myfteciocum omnibus fe. fequecctuc hxceticos . ac vcca etiara cnidentia moca. cflc vecam .i/. ergo funt euidenter certa euidentia morali. ac necefiacia ad falutem. ftram fidem conuerti bonx non . 9- & iccacionabilitec diflcntici. qu^m ftuduifle vecitati potius ipfis . Ciuafufficiencec. intelligituc lius exdicendis»«</i/?. & cepcobatio aliquocum myfteciocum qux tja afiis fedis & appcobantuc a no- afficmantuc bis . non habent talem vim detecminatiuam dttirminmt intelleftus . fufficienti . mortem vt malint ea negare. aliks propter Deam aJhibent . quibus ptoponecentuc pcxdidla motiua . Deum . aut proter- & uus ac temerarius . ntcrffsrio quin fimplicitcc cct habeant talem poflic difTentice . tales & non conftat vllos tales ccmuerti. Arabcofio . noftcafic vecioc dofbcina. nat aut ab aliis proponi pecmittat prxdidla mo- . ac fandtifllmi viri qu6d in his opecibus roentio. auc pcauacum cupiditatum immerfi indolis Kt^onji». . qux requicitur adfalutcm. fcd potius cura Deas necciTaria ad falutcm X%. qux funt in fe & qux expeciencia honorem creduntur a potiore parte mundi maxim^ tendentia ad zime ftudent pmnem ipfi rationem placete cflct re in re tam necefiaria . Probatur Minor: quia magis efteuidens qu6d Deusmeliocicomxnunitati . pcxfectim quantum^d fundamentum Minocis .vcquceaexaminec. quamuispcopoficapcopofitione. : fed magis eoidens moralitec myfteria noftrx fidei eflc certa . & Concilia . quibus mi- nus deberet ea communicare. diftingoendo fequelara maiocis: bonx hxcecicos gnitionem . nos fimus nati tali matce . pius ccedulitatis affcdlus .confidecet.autaIligati vinculis concupifcentix. Chcyfoftomo. dcfidetantes fyncer^ co- eft & non alligatos peccatis. li.qa^ro reuclaueritaliquibus hominibus myfteria fed nec poteft dubicari. indolis hoc vecitatis. Pcobatuc confequentia : quia euidenseft illam doflcinam & Vndedixiin refponfione priroaadobiedlionem prxcedentero . ad voluntatem Confirmatur. quia non potiiis talibus . tec:quia elTe fit eft lO. Pcobatuc fcqueia Maiocis . aut vllus adtus voluntatis. nego fequelam quia (x fint obtufi ingcnij . obire. Na- 'EnldtntiM & qux densmoraliter. fed hoc eft ecgo. in quibus conuenecunt ex plucibus pactibus mun- & di de(5li(Emi. quxhabentut communicecpco euidentibus moralibus. vt nonpofllc. Probatur tertio omncs habent pro moraliter euidenti quod fuerit olim lulius Cxfar. non peccipiunc vim pcxdidlocura motiuocum & fi fint peccinaces . in cafu quo fi h- di^tfiti ttnMtrltrtn- . Tcritas myfteriorura noftcx fidei eft magis eui- tet:ecgo fftrttici ad no.Kt^mfi» fpondeo pcim6. quim funt euidcntia vlla principia quibus nituntur prxdiilx vecitates . vim. Sed non poieft quis moraliter dubitare . qujc fic fe habent . & fimilia. \ . vt communitec Theologi doccnt in conuectendis ex Conciliis.OhUai» X. quim ex profcf- foribus vllius altcrius rcligionis «cCkm noftra rcligio integras congregationes habeat Rcligiofo- rum . . fint vera myfteria poteft dubitari . fempec aueccent intelledlum \ dcbita confidecationc pcxdidtocum motiuocum.& iadluravitx. F". Tert^(iutft. nec vllus alius voluntatis fcd hoc cft falfum . Obiicics fecund6. & ncccflitatem affeiSlas ccedulitatis ex pacte voluntatis .feu concludentia vecicacem myfteciocum fidei . & confequentec qu6d . vidcmus cnim mulcos . nifiim- fic Confirmatuc:non poteft magis euidcns ciTe qu&d lulius Cxfac fuecic . pcudenter. habita fuifTe multa Concilia vniuecialia . non contcaexpccientiam : dificnfucos . veta fimplici- cecuc intelledlus ad afrentiendum myfteriis fidei. quin myftcria noftrx fidei fint vcconfequenter fint euidentcc vera euidenra . cique. incuidentia mttmlit nen Phyfice. quod fic : modo Conftantinopolis . dcm f uUiaum. ac necclTaria eft . : cccno. Refpondeo . & mandata.»i quando benc proponuntur prxdidJa motiua hxreticos malx indolis aut praux quoad voluntatcm afFcdos . difpendio. &aliis Patcibus e(fe opeca ipfocum. qu6d hxc bonaad hos. in tali. communicet fua myfteria. vt paeuidentes mocaliter.

Concionatorcs tencaittur fcire prxdidba. euidentera fidei eiicien- attcftante & . principia nonhabet euidcntiam ex rei. quia quandoquidem illa motiua non fint euidentia nobis vt dixi in Phvficc . quia qui opinatur tantum aliquid efFc neccfFarium ad faiutcm . nego Miiiorem. qui inter hsreticos cducati func . vim iftorum motiuorum. vt quii fe txpti- n»t mtrfi pro fidt. qui aliquid crcdit cfFc neccfFarium ad faiutcm. & nifi fit afiliefadus ad circnticndum . : quamuis non rei attefhta:. ampiedi. iliam tamen my- intcr Cathoiicos nunquam habuerunt tationem dubitandi de illismyfteriis . quia ccrtum cft . qui educa- id & fide vt ccrtum cfFc dcbet Thoma: . & credcre dida myfteria. quia fidcs fiiS^onfit. Sed de hoc fufius & liam fcqucxctur cuidcntia Phyfica cam pofFcftare cura euidentia morali iftius atteftationis . Dices ergo faltem fi efient przdit^a motiua tionis II. ter vt habeietur adtus fidci quoad fubftantiam. firvc ncgo Maiorem. Do6torcs.aut dubi- tareincipcrcnc circa veram fidcm. Rc- fpondeo .& morti etiam fce. luxta hanc autem dodlrinam diftinguo Minorem proba- & d fint euidentcr concludcntia euidentia Phyfica .t. quam etiam ( tenet Caiecanus i. 2 j . : ftante determinationc ad aficnfum adus voluntatis ad dum circa idem obicdum. vt quis deberet go quamuis myfteria fidei non fint cuidentcr propofita. vt patct turn a poftcriori . non requireretur pius credulitatis afFe<5bus. j. . in ca confirmare. fcd moralitet tantum . cum illo. quod omnes adulti Catholici tencantur cxponere fc morti pro dcfcnfionc corum . aut de fcicntia. l^i» tt» tuidennon re- quiritur . Rcfpondeo C\ id concederctiir. quamuis non requireretur. necconcipcrc ti . . : myftcria fidei cfFcnt eui- fi denter vcra cognofccntibus pra:di(Sla moiiua. vA : . quando proponerentur prxdiftz motiua fufficicntct . queiam.nec dc fado ea audiilFe. ad iliud applicandum. quamuis quis fcitet euidentcr aliqua myftctiafidci cfFc euidenrcireoelata IJ. quia licct non rcquireretur ille afTettus ad afientiendum myfteriis fidei . & & cos. quamuis non fit ipfi euidens . Sed de hac obligatione agcndum erit cum DoAore in 5 . nego confcqaentiam. Confitmatur. vt di£bum tum conciudercnt euidenter euidentia phyfica conclufioncm . quia polfct requieuidentia Phyficc .<jt/£ff. Lorca ibidem diffut. . Maiores. fi ncceflc fit . ci^m cum euidentia rci in agci^idum eft in ipfomet tradatu de fide . aut D.i. fiue rcfpcdlu eorum. fit ipfi euidens moraliter. Parochi .cponere . adhucpofFunt obligari homines ad iliara con- fcfCohcm. Scoti & D. 8c dc nouo pofFc praeobtufitate ingenij nam conucrtuntur ad noftram fidcm : tiaconftat multosetiam tales & praefcrtim in- dodliorcs fine illa euidcntia . licct rcuera . nis diuinae > licct. cuidcntia moraii . conccdo fequeiam.iifve ftudendi catcnus cnim habercnt iliam obligationcm quatcnus fine iis non pofFent credcre myftetia fidci. necetiam confequcntcr prarceptum Dei de morte oppetenda pro confcflionc fidei. . fubicdlo fimul. Thomz . aut retincnt. Aduertendum tertid . cognitionem fidei ncn ne- ceffrio frA- requtritMT tfi tredendum iUii. etiam Minorcm . non detcrminant jta intelledum . i Aducrtendum prxterca. tranfeat.aut Patres ad afFcnticndum afTcnfu fidei nego fc- euidentem cius tcneat . non quidcm ex obligationc communiorta cx Baptifmo. negando fequelam. fi credcndum fic Lovcx /itpra. Vnde fit vt omnes non habeanc obligationem addifcendi ifta motiaa. j. ncc id cfFet contra Conciiia.qui exCathoiicis nutare. Cum quo tamcn ftat quod infpiramc. optimc poteft rcqiiiri adus voinntatis in prima conuerfione ad aficnticndum rojfteriis fidei . nec hoc contra efFc ftare fidem . fcqucrctur quod non pofFcnt ca credcrc . conclufione cft in teitia . aut alia motiua . quibus poffint oftendcre euidentiam moraicm myftcriorum fidei . : : quandoquidem .quia ifte afFe£lus pofTct dici rcquiri. fentcntiam : ergo non funt etiam euideniia moraii. . vt haberctur adus fidei bonus moraii&meritorius. quia ctiam iudicium erroneum pofFct fic quciti obligare:ergo multo magis iudicium fidci finc cuidcntia. . : ticndum aircnfu difcurfiuo ad quem detcrminarcnt iiia motiua cuidenter propofita. & & concedo Makjrem. quod id ita fc habcat ergo fimiiiter diccndum eft dc eo . tenetur iliud applicare. quod Confirmatur fecund6 . ftatum fpc£lat pofFc defendcre credibiliveritatem myfteriorum fidci ab haere. . Rcfpondeo tertio ad obieftioncm principalem diftmguendo fcquelam Maioris ad afTen. cum ficut adus fidci & afFcnfus cuidens dc codem obicdo ita pofFct non ob- te pofFet ftare difcurfiuus cuidcntiainatteftan. negando eandcm fequclam Maioris . fiue refpedu eorum ctiam. turo k priori. non flUA eipiith obftante quod ad iilam euidcntiam fcquatut tuidli fcttfi cuidcntia moraiis rei atteftata». vt fupt Jk di»i. . ad iiiam cuidcn- potcft ftare fides:ita ifortiori tir . id non futurum abfurdum. & fuorum communiter . quia praEceptum fuperioris probabiliter notificatum inferiori potcft ipfum obligare ad obferuantiamj quamuis non fit euidenter ipfi propofitum er- requiri .vbi decffct taiis euidentia Phyfica. cijm tamen .Prologi 6i przdidx requelar : derari fufficientcr poflunt proponi . Refpondeo fecund6. Rcfpondco fecundo . cum certum fit multomaximam partem talium.ad quem tatem ticis. Euidentia eui. vt dixi. quem libere alFumunt. Hic autcm aduertendum eft cuidcnter vcra fteria fidei finc . omncs non habeant illam. art. Itaquc potlc ftare .tnyfieriorum dcntcm corum veritatem non przrcquiri ad fidem necefFario .7n. Dco experien- particularitcr & moucnte eorum corda . ri pius creduiitatis afFedus ad afFcnticndum rcbus euidcntibus per moiiua extrinfeca folum- modo. vt (ic proponercntur. fcd cx ftatu particuiari . Rcfpondeo lertio afFcdum pi? creduiiratis pofTe rcquiti . adum . Caietano . non poteft haberi de fccundum communiorcm cognitio cuidens eodem cuidenter vera . praefertim impcrio voluncaiis ad hocimpellente .iilameuidcntiam non exponere fe morti in defcnfioncm corundem myfteriorum . dcdudis ex illis motiuis. qaae terminis ipfius rci fit dc fide. rcquirerctur tamen . qua: fic funt euidcntia. ob aiiam rationcm. i6.qucmadmodum in fcntentia Doifloris noftri .aut ex ptofcffione Chriftianatfidei. Vndc ncgo feP»rt cumfidt quelaro ad probationcm dico > yt* tmn.di/f. rcfponfionc fecunda ad obicdionem prxcedentcm. quibus redduntur euidcnter vcra. & confi- pio afFcdlu voluntatis. quin poflit fimpliciter difientirc.^«tf/?. requiri Obiicies tcrtio OkitSi» /teunda. hoc eft. Epifcopi .cum cuidentia phyficaatteftatio- . aut ex principiis intrinfeci:s cum aut Scoti vt dixi .

. vidcndum cftfe14.i. iadutam fiue per fidcm.& incorporc. quantum ad credenda.io. dumfe exponit periculo.vnii. non propterea ipAimeeneriad exponendam vitam pco eorum veritate . qudftionum. qux memorialiccr ad filios per patres dcucnerunt. Horumictiam Exod. 83.multa. Hic bte- ftm»titr*lH JL JLuiter refoluit fecundam partcm priticipalem huius quzdionis . vbi ait muita teneri defide .ad Theff. .ii.& inanimafimulfinefinc.ima. Quod fi nolucrit quxrcrc falutcm fcd non curando exponat fc periculo vbi fortc dc gcncrc a£lus non ftodircfe. & quantum ad operan. quae cxpreflTa funt idtji. quarum inueftigationcm principiis. I>ocet etiam ejfe fufficientem qaia > 4- -. eft pecc»tum Faties qtied dubitat ejfe mortale peccat mor- . .fimiliter cx toto proccflli Scriptu. circa Et vtilis fuit labor expofitorum. Adprimum argumcntum principale ad minorem rcfpondco . quodfrobant au£ioritates addu^/t qudjl. docens fafficientiarii Jitljieumttr dodlrina. Tcrti). . totius crcaturac. dicit NuUa fcientia omniafcienda ex.ad cognitioncm in patticulati diftmdlc . gelium per Ad tcrtium. TTT j4hito tgitur eentra htreticos .quodlatct fub aliqua fentcntialitcrali. & fufficicns viatori ad confequendum finem fuum. llDeo . nonexprimunturinScriptura . COMMENTAKiyS. quibus exempla funt legis declaratiua. qux non habentur ^xfrejfa in Scriftufs. C H O L ejfe .t« rtu*fupecnatpralitcc cft ucccfracia . . acmediaad confequendum eum.d. do£trina Scoti optr. rac & patct ordinata : ex quibus fojfunt aliafufftcienter elici. & vtile viatori nolTe. . quia vifio. puta quod ipfa habctur poft rcfurrcdioncm abhomincimmortali. commento relidlam Lycheto cx- )l poncce dcbebo. & cxpofitorum Refpondco. Illictiam InUge n»tWA qHeire liomincs magis crant prairditi in naturalibus. quod illa fufficiant quia dccem mandata Matth. proptcr qux illa cft fuffi- Probatur Minoc. quidfit finis hominis in particulari. qui cognofcit illud myfberium efTe tale. quia ifla euidentia non habet vim flc obligandi .legem per farnulii : in nouo Tcftamcnto fub figura vclata ad fuiflTc in vetcri. propterca falutis. vide DoHorem i. &ad aliud de legc Moyfi poteft dici .Hoc quoad carrcmonias. Sic ergo difcuc- natucalis viatoci . cund6. HAbito * igitur contra hacrcticos. Scd quo- fitutn . : : ftione przccdcnri . dubium : Do^cina fupecnatucalis . quod lex naturz paucioribus fuit conrenta. docetnoftrum finem in farticulari eiufque circumftantias . Itaque is folum tenetur exponere vitam pro veritate myfterij crediti . Jjtiratafuir. taliter. & cufi obiicias. . facrz in Scciptura. Proprictates quoquc fubftantiarum immatcriaUum in ca traduntur quantum pofi!ibilc cft . Tom. tradicz. Sed de hoc etiam fu(»us obligaucrit fortc agam quam fine in pratdidka diftindkione 1$. aut qui fiue pcr cognofccrent opinionem .Ipfa ctiam detcrminat qua: funt ncccfTaria ad fincm . aut fcientiam quod Dcus .patet. Adfecundum *dico.in adibus . V. . Si vis ad vitam ingredi ferua mandata^Ac quibus habetur in Exod. neque enim dcbemus exponere noilram vitam ati defendenduni qu6d omne totum fit maius fua parte. PAdagogHt ^uaft. & Dodorum humanis funtdubia.i. & me- diorum. incidat in peccatum. quod tamen eftnobis euidentiiHmum.Qj^^ftio II.quam proficecur Ec- tr»ditmr in clcfia Uriftur». . & ibiaddu^tt num. „^^^ j. quantum ad fpcranda . & fscrAm tres rationes & .ctiam fuppofitis omnibus doftrinis Dodorum. . paterentur. Vndc multjc veritatcs ncccfTarijE fuum. feu reuclata ^„. ad exponendam pro dcfcnfione niyiictiorum fidei.7. quam fi eflct cxprcfse didum & ide6 ad deuotionem conferunt illa.vtrumfint peccata mortalia.id eji SuaDei gubcrnatio rcfpedu hominis.&fruitio Dci & hoc quantum ad circunflanrias cius appctibilcs. cxphcatio . alij ab eo credcndo babiliter lata necejfariam I V M. efl fuflScicns ipfi tcadita in Scrlpcura facca cft talis cicns. proccfTus Scripturac oftendit eius dodorem fecundum ifrina in- Auguftin. \6. qu6d ordinatus : & & : & .in qua lola potclt fola cognofccnda ncccfTaria cfl rcuclatio fupet- : fcddoftcina ccgo finis vlcimi fcu dcrcrminaic F I . 5cc. Vci aliter adillud. an fit ncccflaria.um hiftorias.&: idco modica doftrina infpirata potuit modica d9~ cis fufficerc. non cft dubia via falutis fimplicitcr quia a talibus tanquam a periculofis dcbct homo fibi caucre .. Ifta crgo confcrcndo ad trcs rationcs quibus inuititur folutio quasftionis prxccdcntis. i Tcnctc ti aditioncs. a I. .vt ab eo cognofcenvidcret prodo dependetet aliorum faius .^%. quz proponitea.qu6ddulcius capitur. rit DtQrtM» fu- nodra Catholica. dr magifieyiii. C^ loan. mortale camen pcccabic mortalitcr : fc tali pcriculo exponcndo. flicauit ^fed illa. ex didis in q«i«.ctfi ibi virtualitcr contincantur ficut conclufioncs in Ai ttrtlii. dcficerent & S 63 futuram vt nifi ipfe mortcm oppead cius defeniionem . 6. teret Conclndit Scriftumm Hum. quod facra Scripturafufficicnter continctdodrinamncGeflariam viatori. Non negat traditiones^quia has Scriftura docet v . Dicoigitur quodiftatradit.Origenes in homilia de Arca Noe . quod doarina Canonis efl: vera . ** . ellc ^ .»3dacxphcaturcxdiucrfis locis Scriprurac. rn .& vlt. nchomo.

fcu explicitc concedo .^^ Sertftnr» form»lu rto» efl neeejfari» fintfUcttir. r idcftjvaldc vtilis. Dices . vnde paucioribus fubfidiis indigebant communiter loquendo . vt patet cx locis & citatis i Scholiaftc funt Controuerfifta: Obfcuraprefofitit pottfl . tem exhibet dodirinam. aut qiia: faifa ex ipfamct Scriptura . §!u<im«d<i tt- go Scriptura non eft necefl*aria. inquit . ^uid &c. cfle quxnon omni ftatnjvtpro hocftatu doftrinadeBaptifmoeft neceflaria. fario Deinde ea. dcquibus videndi vnde qua: habentur per traditionemcontinentur in Scriptura. ncc etiam tota dodtrina in eo contenta. & ticscft ncceflaria. t fuse oftendunt Controuerfiftx . Verbum Dei non fcri: RtfUcM. quod abfquc traditione non poffit conftare nobis . gcntium comtnoditate proponara. fcripfit & bus Ecciefiz Catholicas Romans ergo eft fufficiens homini viatori. &vtilis ac conduccns ad tcducendum hominem ad fuum finem.& pcruenire ad finem vltimum concedo confc- illis quac continct.^ttitm. fed Scriptura fa: : Confirmatur fecundo . a quibus alij imperitiores facilc inftrui cxplicitc credcnda pofllinr. fiuenon.ncc tota Scriptura fuit anChriftum.autEuangelica. aut Moycflct fic neceflariapro . qua: funt neccftario credenda. qiix hic ctiam pro roaiori lc- 4" diftin- guendo Maiorem Dodrina fimplicitcr neceflaria nunquam dcfuit . qua: olim circumferebantur. multa habcntur per traditionem Apoftolican». fjfe fiijjicifs. ' "** ntceff»ri» fro -vno . .Confirmator .ncc quantum ad vllam partem eius in fcriptis conccdo non fuit quantum ad pauca aliqua in quibus comprehendebatur fides Dei. X.iptura. ac Doftoriab Ecciefia: Conciliis .nego conlcquentiam. in ordinc falrcm ad virosdodos. ita vt fine aliquibus ex non poffit quis cognofccre. multa proponuntur in Scriptura fatis obfcurc inde ortas funt varia. hx. rcfpondct iam ad argumcnta principalia pofita in ini- b tio quxftionis pri- Doftrina ncceiraria viatori ad falutem nunqiiam defuit pro vUo ftatu . Modo alitcr Refpondco diftinguendo Antecedcns pro fecunda partcnon habenturinScripturajexprefsc. quantum ad appetitum . quibus coiifccutio cius rcdditur appetibiliorjfcd mum eft do<arina tradita in Scriptura hxc omnia luculcntiflimc proponit . quentiam noa cft necCflaria ad melius efle . fiueilla tradatur infcriptis. Hiretici horum temporum facile expcdircnt fe. rcles . ad falurem. \ T^ n & proncua. locorum Scriptura:. Adde Scripturam apptobare cxprefse traditioncm . crgo ad hocfcicn- requiritur traditio. cfWneccirariaadmcliiis r eflc. Euan- & gelium Thoma: dum eire falfum . quo. Sc vcrfatos in Scripturn .quo proponit Ecclefia credcnda illa qua: habcntur pcr traditionem . quamuis vttaque tam Scriptura : Scriptura formalis . qui Pentateuchon. eranon te fuit in lege naturz ante Moyfcn. : . quod idem eft. & noui) dijptn/ationet pro temporttm congrHentia gentru hnmani diligenter dta.Matthxi cfle verum. ex Scriptura colligitur mediate . dnorum Tefiamentorum (vcteris fcilicet . fcd abfque recurfu ad traditionem non poflunt dare vllam probabilem rationem crgo jpfimet debcnt admittere traditioncm. diftinguo confcqucntiam noncftneccflTaria fimpliciter. Sed de Scriftura. Alio modo poiret etiam refpondcri . Itaque Doctor non aflcrit. fcu circumftantiarum. . quia fcilicet in tem. quxnam eftct ipfa Scriptura vcra . verbi gratia. qux non crat neccflTaria pro lege vctcrinaturx. cft ncccflaria fimplicitcr . HtrttUnu. cxiftimant cnim Traditioncm feu. ciim nullibi dicat Euangclium . Vndc vel cx hoc ipfo. ac conditionum .fatis tjuantum exifiimo in- humani . Rcfolutaquzftionequoadduas partescius. cognofci poteft authorem Scritura: efle Dcum . & fatcntur alias .qua: ' "'^ ucmtormadari poteft non ruit quantum ad : omniaqux continenturin lcgcMoyfi.implicite ncgo:namex Scriptura habemus Ecclefiam non poflc crrare in proponendis myfteriis fidci. ptum . Sc vtilis quoad omnia qua: contirret nego confequentiam. quia ex pluribus Euangeliis.qna: Pnbatur idmitttndam nam eflent vera.vt folent ^Hjeretici.Prologi 64 diorum. qukm tota dodtriha in ca contcnta. qu^m in aliis ftatibus fcquentibus vnde Auguftinus in loco citato i Dodore §}uifijuis . traditiemm. .prsfertim ciim habcnrur Doftores Magiftri . non Minorem.^* ' l^/f^^'* dkorinfinuandodiftin6tionemadMinorem. : Trxdittonem mfprobnt hoc fufius fuo loco. 3Etfiquxratur cut plurafint rcuclata intemCurflur* pore legis Mofaicx . & miniis crant inclinati ad malum.omniaque cfTe fuffi- cicntia ad faiutem confequcntcr haberi in ipfa Scd falluntur . neceflaria fit ad melius efrc. cramcntis . : qusftionc . Sc modo breuitcr ex hoc ipfo conftat . Prxterca ctiam aliqua dodrina poflet eyfd prhpum itrgtimemttm principale. & remcdium lcgis natura: .non poflct fciri. quod illa fint credenda. non : : . ncrentur ergo myfteria : fi clariori modo propo- non funt fufficienRcfpondeo negando fidei tcr propofita in Scriptura. confcquenriam quia obfcura propofitio non tollic fufficientem propofitionem..qu6dScriptura facra totafitfimplicitcf ncceflaria ad falutem fed in prxccdcnti . Dicesfecundo.&in hac quxftione concludit dodrinam illam citcr neceflariam . qu^minlege naturxrDo.conccdo confequcntiam. concedo . a quibus finc errandipcriculo poffit vcrainterprctaiio . quia ipfimet ha:retici negant plurimas partes Scriptura: . Sc admittenda.qux non necef- non funt obfcure . qui cuilibcc actati conuenien- telliget tjuid proprie priori Atati generis fefieriori conueniat . propofira cx fuppofitione traditionis . ncc fupponit in hac . : tibui difirihutM intuetur . & fpeciatim Bellarminus de Vcrbo Dei non fcripto. Refpondet Do.[[« ft«tu.vt aducf tit Scotus. vnde co ipfo. & rcccditur ab ipfo . quibus ad ipfura accedituf. aut quis eflct fenfus plurium in quibus fit raentio defa- & aliis mcdiis neceflTariis & vtilibus . dotStrina neceffaria admelius eflc . paucioribiifque crroribus pratSticis infe£l:i quantum ad intelle(5lum . non admittendum . auc partem . cfrc fufficicnter fiinpli- traditam in cum quo optimc ftarc potcft quod ncc ipfa Scriptura formalis quoad totum. negando antccedens . fit fimpliciter neceflatia . ncgo maiorem & conccfla minori. ralcm perfeftiorem . faltcm quatcnus exponitur Patribus .<jUino pl"^"^^"* .fed vetus tantum Teftamentum: er- . qux non & cflent . vcl prxccdcnti quxftionc. ergo neccftario admittcnda eft tradiditio.i*m reueUtn dor infinuat refponfionem . Itaque limplicitcr ncccnaria pro aliquo ftatu . ncgo : & fimiliter diftinguoconfequentiam: crgo Scriptura quoad omnia qux continct .nechabcnrur in Sctiptura ergo doSrina nccelTariaad falutem non fufficicnter traditur in Scr.S<c. Scriptura.^uim anttporclegis naturx habucrunt hominesvim natu. vnius faltem . & probat neccffitatem fimplidofbrinx fupcrnatutalirct reuela- afleric citer alicuius tx. aliis .

ac ctiam documentorum & inftru: . Illa autem dulcedo oritur fortc ex & confideratione aliqua bonitatis diuinz occultantis myfteria tam admirabi- illa liter fub iftis fignis & figuris. quia iimiliier diftinguendo : ipfemet Baptifmuseft iara neccflarius ex ordina- & quidem tione particulari Dei id volentis . & audire monita. Vnde tertii refponderi poteft . fed non obftante dubio . Qojerenti autcro cur doftrina de Baptifmo . hoc cft . quim ccremonialia StitMiUtiJf*- Non : ptura habemus : loxta hoc autem in forroa rcfponderi poteft. aut confilium prudentum . tamen maiorem vim trahendi hottitnes habent ex authoritate diuina . Ctgntfetrt fufficitnttr fnjfumitt tm- ntm Mffitn/ qut ntkit tft peccata morralia quatenus a nobis procedunr. expofitorum Scripturae. F } fufficir. quamuis a parte rei forte non eflct peccatum neque illud peccatum attribuendum eft : defedlui dodlrinae fufficientis . fe . ncgo maiorcm ic rero : : confequens ergo Scriptura quoad dodrinam non habitam in lege veteri no eft neceftaria fimplicitcr pro omni ftatuj concedo confcquentiara . nudc & exprcfse propofita > . vt in ea proponerencur. aut iroplicitc infa. fit pro hoc ftatu neceftaria .quz ab aliistalia efte aflTcruntur vcrbi gratiil quidam dicunt efte peccatum fcqui opinionem probabilera . & Scriptura quas non funt necclTaria ad falutem na neccftaria ad falutem ergo dodlri- : non eft fufficicnter tra- dita in Scriptura facra. quando confidcramus illamyfteria. concedo maio> rcro non fcimus illa cert6 explicicc . inqnit Scotus . . prouidcntiz refpe6bu crcaturaruro.cognitio peccaroruro mortalium tx omniuro . diftinguendo maiorem. non fcimus certo omnia 8. & confilia feniorum . vtl ntn funt fteeatm tntrtMliM. . fcirous omnem a^ionem . luxta hoc. vcl eam diftinguendo aliter Doifiri- . nego confcquentiam. Deinde in Scriptura monemur petere.neqae explicite . & concefta Minori .quate« nus procedir contra redlara rationem & C\ habeamus rationem conciudentem qudd aliquid fit prohibirum nobis \ parre rei tum fcimus certo qu6d illud facere ctfct nobis peccatum: fi autem non fciamus illud efte prohibitum a hoc iprum patte rei .ita efTe : .QusEftio 1 1. fed negando tamen eirc incertam viam falutis. conccdcndo toram replicam. omnia ad falutem. Refpondet Dodlor iuxta Origenem fcitu neceftaria . qux habentur in Scriptura. Seriflur» tmni» 911« fnnt. Dodlorum . vcl inaiorcm . Sc legum . ordine ad noftram aetatem . ac conducens nam quanturo ad eft $. fcd opinemur.Stit etnftawt cra Scriptura. nego Maiorem . Aionum iit non ad falutem tamen non contcntarum in facra Scriptura nropliciter necefTaria .iuxta . omnium peccato- ad falutem . non debereexprefse contineri in Scriptura. vt patet ex diuerfitate fententiarum oppofitarum . vndc cognitio iftarumcaercmoniarum iuuat ad hanc deuotionem. concedo maiorem facraScriptura. quia pro diuerHtate ftatunm . quia nullafcientia tradit omnia pertinentla ad fed fufficic qu6d vel exprefse exprefse vel implicitc. Refpondet . fufficienter in Scri: : ptura faltera in . NAil im Seripmr» fU' ftrfiimm. vtilis . Secundura argumentiim principale eft : in c qualibetfcieniia fufficicntcr tradita vitantur fuperflua fed multa fupcrflua traduntur in facra plurcs hiftoriae. cognofceremus illa omnia ccrt6 fed hoc eft falium . quam acci- licct piunt ex eo rpitaca. aut improbabiliorem minus tutam . . . diuerfa erant affumenda Sactamenta. d Tercium argumentum principale eft: Non fcimuscertd ex Scripcuraomniaquae funr peccata mortalia ram cognitio (ied . pro aliquo dcterminato ftatu. vr czrcmonialia . vt contenta fubillis cacremctnialibus . . Sc cura Tem. . F. fuflicienter traditam in Scriptura: quia in Scri- ium. fapientiac Similiter etiam omnes contentaE in Scriptura conducunt ad exemplum vel declarationem legis vcl hiftoriae . . Scd adhuc inftat Doftor contra hoc : fi fuffi- cienter traderetur explicitc. pro lege gratiar . peccaturos . fequi tutiorcm pattem. e*pinuuiUa . . quia licct non habcamus dodlrinam fufficientero ad cognofcendum an determinatc illa adto fit pcccatum. ac prudentum ex hoc autem in fimilibus cafibus dubiis faciemus quod tales : confulunt & . inilloperibit. neque implicitc. Denique inftrudlioties omnes . in qua adhuc manenc illa dubia. &confequcnter negando propterea fequiquod non habeamus do6lrinara falutis acquirendz Kte tMmtn detftetgniti» nteefjariM »4 fMlulem. non fcimus cert6 ex Scriptura omnia peccata inorraliai parre rei fecundum fe confiderata. congcuc . refpondendum ad arguroen- eft tum ipfum principale. nec ne iparce rei. . autem omnia & illam fcientiam. nego maiorem . & inueftiganda illa quae implicite tantum continentur in Scriptura neceftaria & vtilis valde eft induftria Scoti optr. . quamuis Refpondetur negando Minorem enim cognitioczremonialium. & formaliter. plurima ex illis haberi pofient beneficio naturz . loquendo de certitudine morali Sc fufficienti ad diredionem hominis nam . . \ qua aliis non decidcret ergo AoQcum neceffaria ad falutem non eft fumcientec tradita in raortalium eft neceftaria & : h*nt ixfrtffi tTMdi. pturaomnia peccata mortalia. vnde vtiie fuic . quis peccer mortaliter. virtualiter illa contineat: fic neceftarid cognofcenda ad acqui- fitionem falutis contincntur in Scciptura: vnde aderuenda. certum eft id quia euidcns cft facicndo nos non nos non pofte pec- care fequendo confilium Scriptur*. vitandum eife falutis pericu- illud Ecclefiaftici }. diftinguendo dubium quin fic neceftaria ad melius efTe. §lui amat ptri- Ex hoc autcm principio fufficientcr inftruirour in cafu quocunque . na nmpliciter ncccflaria pto omni ftacu^tranfeat. contra talera cognitionem . ftecMmimtfM. fecundum ri» ntn dt- fcirous cert6 quia fignificant myfticc multa fidei noftr* myfteria . nega- cit/Hm. Iignificationem ordinaciillmi regiminis diuina. merit6 nobis impucabitur tanquara peccatum mortale quod agimus . faciamus quod magis nobis arridct . vel implicit^ . Sc Maioex Scri- . quarum aliquac negantefie peccata mortaIia. non vero pro lcge antiqua ? Rcfpondendum eft. ramcn habemus doiflrinam fufficientem ad cognofcendum quomodo vitaremus peccatum in tali cafu & ctiam quod agerc . quidam neganr: ergo cognitio peccatorum non ttaditur . quia propter dcfcdbum eius poteft contingere vtalific decidat i falute.& plurium hiftoriarum . 65 negando C\s. Dulcitu . faltem nunc poft rotexpofiriones Dodlorum & Parrum . . turconfcquentia. necfequi velimustutiorem partem . vt a nobis proue- nientem efte catenus peccatum morrale. qu6d Scripiura diuinitusiu" fint in quam alias haberent . Quod fi in huiufmodi dubiis . quo dubitarcmusde aliqup an efiec peccatum . n^cne. & cum tali dubio fic peccatura morrale. & redlorum noftrorum . . & explicit^ .

tanto mMori . omnes homines Vtilitas Sandii Patres. epiftola gorio homilia 6.Prologi 66 . Antecedens quamuis negetutab haeteticis . Adde ad ptopofitum lO. vt illud vicemus efTe & fic vir do(flus . inquic . committit peccatum : & hoc eft quod tUMgit & qui fciunc phrafes linguatHcbraica: Grasadmitti camen debec cum Catholicis omnibus. 2.Orig. nes iftius obfcurs propofitionis. Ambrof. niH etiam opinemur probabiiicer qu6d non ciTec peccatum. & congtuitas ptopofitionis. fufficiencer foIuumuiikBellacnaino/i^. ejuadam autem comtnendemiu Deo . dura dicic <k dubiis eile abftinendubit ftffet dum . Magna^ vtilitatu eHipfa ohjcuritaielo^ionm Deit fenfum . vel probabilitet Sed de his particularius eife prohibitum. &fufitis fuo loco di- .Doff. auc per alios. nere. fi tnte. non folum probabilem fluM/l» tbfcur» . & Brentij ver6 in confeffione Vf^mtmhergica. qua ditlee- dine inuenta rejkit .qu6d (it fcilicct peccacum.defacra Scriptura. quod ti»m MliquM. re<juiruntur . era intefUgentia in Ha^ia fi Scriptura fa- quodcapere nonpotefl otiofiu. quo proponunrur.de DoA. vc femper Deus doceac . & homo difcar. & qu6d non Lititftqui iic peccacum. vel tali modo proponi vndequandoquidem Deus fit author principalis Scripturar. aut petfe . cui proponitur. Petr.debec defumi otdinatx ad motes non efte pia:cise defumendam ex eo quod claiius ptoponac . Ac fi fa6lo diligenti examine . </>»y?.nifi in illud facere. reda enitn ratio diftac faciendum quod opinamuc elTe malumj prxfcttim . fiue rius .eflec peccatum. &adhuc funt.44. nec habeac opinionem probabilem. necin- nis myfteriorum fidei miex claritate fufficicntia ex obfcuritate clari. fuanto maiori laborefatigat ani- mam<juapta.vlt. prxfertiro il- & denfffimam caligi- Quod tocum ^prouifum diuini- & intelledam ^ faftidic) reuocandum. quz . que pars. defider^tque relpeftu vnius . eum vulc Scocus . cap. biam . Btentio in prolegamtnu eontra Po' trumaSoto. i.Tum ex Pacribus Irenaco lih. cunc reda raH fecerit abfque cio didVat ede examinandura .quasaffignanc quarum aliquas hic brCuicet ptoponete vifumeft. vc ance dixi . quia. . piincipale. . exaraine . }. . Auguft. vtfatigatione dilatetur .Chriftianaad edomandam fuperbiam. / & eorum faluos fieti .necne. tali.fiue te. quia videcur quod ie£ta tatio non prohibeacaliquid quod fiOto diligenci examine non poife cognofcicur. Irenacus lih. cendum eft mod6 fufCcit ca xanquam conforroiora communibus principiis . ( mm ohducunt. qViESTIG II. vc fcilicec mus ocium. eorundem hsreticoTHm confenfione .nonefrecpeccatum. aliifqueafterentibus Scripturamfacilem efte humilibus . quod ipfa Scripcura fic . Si vero dubfUs quis fir. eontra Celfkm.ergo nonxrominec fuificientei myftetia neccifatia ad falutem. fciat- que quid ipfis magis conueniac . de verht Deifcripto cap. magis expediac communitati . in Ex. Obieftiones haerecicocum ad probandam Scripcucx facrs facilicacem nullius func momen- & ci.exiftimo quemabfquepeccacoquod volueric facete. vtfemper ade6 eaim fufficiencec concinete iuxca tegnlas diuinae pcouidentiae.cap. fufiiciencia propofitio- non dcbet praecisc defumodi quo proponuntar . quod (ic peccacum. auc de peccatis. Ita. Primam rationem affignac S.Hieronymo in aduilgaftam. 47. Chrii}. Scripturam proponi . . exfi- Peccus facecuc quaedam difficilia eife in Epiftolis Pauli. fufficic non . 8C roc incerprecationum diuerfarum eius. vc cradicur in manis .fi poteft cognofci an fic non eft. giuid ma/i efi.fed infuturo . Tum experientia coc controuerfiarum de vero Scripturae fcnfu . vc verbi gracii> in maceria Saccamencorum:vnde fencencia communis Dodorum efl . Itaque conceftb antecedenti. cui facilcinueftigataplerumqueviluerunr. (^ non folum in hoc ficulo . vc de fa&o propofica eft. qullra fi clarius omnia pioponetencur . OEcelampa- & dit ca: determinatis aliquibus materiis . cunHU eget aperta. vilefceret inqtubufdam locu ohfcuriorihut . adhuc maitualiud. colligendum qu6d magis conueniens fic generi humano. . i.& cerciam racionem adfcrr Auguft. ac fidelibus . Lutheri quidem lih.echielem.acienqnie tferMri da fe expunit abfque cura examinandi veritasbfjne fec cem. Gre- 7. 2. Qapd fi etiam asquc probabilrs nobis fic vtra9. quod in omnibus cafibus conueniac fieti . in Scriptura fcilicet facra inquit Poifec vltetius obiici qua in Scriptnra gratiam Dei . acque eft & Detu doceat .quae ad nofttam falutem con- valde dif&cilis . non folum quoad ea implicice cancum continet . auc eciS magis pcobabile eirec quod mtinks frtb»hilem fthte. fcd cx eo quod eam . licere quandoque fequi opinionem. contra Zuinglium . modo pcobaoile tamen Hc . tum denique dium minus probabilcm maceria dc aflibus hu- fed . fufficientem dodrinae ptincipaliter UliqiunJo propofitionem alicuius fftftueredt' StinMm.aut alte- autcm congruemixaob quam Sctiptura quoad multa ficobfcute propofita. (jtiadam ijuidem abfoluamtu . qux omni cempore fuerunc. adhuc non peccacum. iuqnic. an iic peccatum . t^ ex- cercitattu capiat het ifuoqiu . Quartam. in Ezechielem.colligicur ob ratio- funt a Deo. qua tjuidem Secundam. redaratio fuadec pofTe nos J» I mtnftm' voluerimus abfque peccato.fecundkm & collendura faftidium. Sc pacec cum cxipfa Scriprura 2. peccacurum morcalicer qui ad ea f. & quintam adferc Gregorius homil.nego confequentiam.ad edomandam labore fupcr- cus eftc ducunc. & ne habearous quo vice- vilefcac Scriptura. ac praxi fuppo.\bi lis. obfcuri fed refpedu fufficiencia non . 6. fed eciam quoad ea qus explicitccontinec .i. : fed poti^s ex vtilita- communitatis. ijtua exercet & obfcura quadamdina ) non dubito. 2. cap.^j. & emolumento modi. Luthero inprtfMtone AJftrtitnu articMlorum k Leone Papa JamnatorHm. homo autemjfemper difcat . nec ne .

Qu^ftio III.
Q^iE
Vtrum Theologia
AlenC.t

.p4rt.^U4tfi.i

^utfi.j.

^fit

S

de

T

I

O

67

III.

Deo tanquam defuhie£io frtmo ?

.mem.i.D.Thom.i.p0rt.jMd/t.t .art.y. D.Bon».hicau4t/f.i. Kichztd. qudfl.6. Durand.
1 1. delecu cap.i. Yiiq.i. part.
Mft.io. Vidc Scoium x,

Occam ^udft.i.Gaht. f««/?.9. Canus

Met.^udtft.i.f^ i.dr deprimoprinc^Mp.^.eoH.S.inTheorem.§.Non/tmplic$terperfe£Iius,&i.PhyJic.<iutft.
I

.BsLccQn.^udft.i.Proc.

C H O

S
t^rguit duab$u

Deum no»

viis

ejfe

L

I

V

M.

fubieSium Theologix , (^ vtraque continet tres rationes

clAras.

Vod non

,

argoitur duabus viis. Prima

in fc^.qux probatur

\Jimflexfubielium

^
,

cft

oftenderc iftam ncgatiuam

prim6 pcr audMitatcm Boetij

i.dc

Trin

effiertonfotejl.

Itcm , fccundo matcria non coincidit cum aliis cauds , nequc
numcro,ncquc in idcm fpccicj exfecundo Phjficorum.Dcus autcm
,

'

in

idem

cft finis

& cfficiensmon igitur matcria.

huius fcicntiz
Itcm , tcrtio

Text.ctm.
4i'

, exfrime Pojieriorum , fubicdum fcicntix Iiabet partcs
principia &
Dcus autem non habet partcs intcgralcs, cum fit fimplcx ncquc partcs fubiediuas , cum fit fingularc ex fc ncque habct principia cum fit primum principium:
ncque padioncsjquia pafilo incft fubiedo, ita quod eft cxtra cius cirentiam:nihil autem

paflioncs

l.

i=brw<»,inquir,

,

,

»?*'**
-''^'^'

:

:

,

:

Deo.
Secunda via eft oftcnderc , qu6d aliud eft hic fubieftum non crgo iftud. Anteccdcns probatur multiplicitcr. Prim6 per Auguftinum</^^o<J?r/»/» Chrifiiantt i.lib.cap.i.
omnii doSirina velrerum efi,velfignorum:'\g\mx rcs,vclfignafuntfubieftum.
Item , fecundo , Scriptura habct quatuor fcnfus , fcilicct Anagogicum , Tropologi-

fic ineft

:

cum

&

Quatuor

Allcgoricum
Litcralcm fcd cuihbct fcnfui corrcfpondet aliquod fubicftum fenftu Scriprimum,ficut alij fcicntiae habcnti vnum fcnfum correfpohdct fubicdum fecundum il- ptur*.
lum fcnfum^igitur hicfunt quatuor fubicda.
Itcm , tcrtio ' quod homo fit fubie£l;um probatur audoritatc Commcntatoris i.
t.
Ethic. in Prologo , quia fccundum cum , fcientia Moralis cft de homine quo ad ani- Euftatbtif,
mam Mcdicinalis cft dc hominc , quoad corpus. Ex hoc crgo accipitur ifta propofi- 'jtemDeEK
tio , quod omnis fcicntia Pradica habct pro fubiefl:oprimo,ilIud cui acquiritur finis fff"*^'lf'y
^""""^'^*'
pradica: ,
non ipfum fincm finis autcm iftius fcicntia: acquiritur homini,
non
'**
Dco crgo, &e.
Itcm * alitcr, (& quafi in idcm redit ) finis fcientix cft pcr adum fuum attingcrc obieftum primum , induccndo in ipfum formam principalitcr intentam a fcicntia,puta in
fpcculatiua induccrc in illud efTe cognitum , quia cognitio ibi intenditur
in pradica inducerc formam , ad quam ordinatur cius praxis finis autem hic intentu s eft bo,

:

,

:

&

&

:

:

;

\

&

;

nitas moralis

,

quac non intenditur induci in

Dco, fcd in hominc

:

igitur

homo cft obic-

Aumprimumcius.
Contra, Auguft.S.dc Ciuitatc Dci cap. i .Theologia, ejifermo,vel ratio de Deo.

COMMEKTAKiyS.
I

R e A cerdara qucftionem quat-

runturtria. Pciroum, onTheolo-

gla
!

fit

ie Deo tanquam defubieSlo,

fuppleadaequato,
ftrcntuc

dequodcmpnTheologicac.

vecitatcs

Secundura anfitdt Deofub ali<jua rationejpeciali,
puta an^fit dc Deo tanquam Glorificatore , vcl
Gubernatore,& huiufmodi. Tertium, an /cientia
Theologicafit de

ommhm

ex attributione ipforum ad

primumfithieSum.

Quantum ad priraam qucftionem arguitur in
contrarium duabus viis.
b Primx vix prima ratio ftat inhoc,quia
formafimplexfitbieEiumefenonpoteft

;

fed

Deus

formafimplicifliraa,vtpatebitinfri</.8.crgo.

eft

SccundA arguitur,quia fubie<^um fcientiz cft
& ex aliaparte, nponituc
fubicdum, liabet rationem materia: , quia ratio-

efficiens fcientiam;

ncm

rcccptiui propcietatis demonftrabilis

;

fcd

idemnumerononpoteftcfrcmateria&efficicns,
vt patct pcr Philofophum 1. Pbyf.text. comm.-jo.
vbi vulr

qu6d multotics

nis coincidant in

fot ma

& cfEciens &

fi-

idcm fcd matcria cum nullo
;

iftorum coincidit : crgo.
Tcrtio principalitcr arguitur,quia/»^»Vffiw»
fiientia hahet partes,principia

& paJfiones,\t patet

Pofter.texr.comm.4). rna^inqmt.fiientiaeft,

i

tfua

eftvniii4generis,<]uacHntpieexprimufiilicetprincipiie

componitur

,

Hacc

SedDeusnon habct partcsncc

ille.

drpartes antpaffiones horum funt per fe:

F

4

intc-

grales.

Prologi

68
gcales

,

nec CuhitdtmiS

,

quo ad corpus

, ipfe 4iorao quo ad corpus erit
fubiedtum Medicinac. Sic dico in propofito cum
Theologiafit fcientia pra(aica,(ivtpatebit infrjk
quzftione vltima Prologi ,
finis ildifi.\%.)
lius, qui cft clara vifio Dei
eiufdem fruitio,ac-

vt patet,nec principia,

quia no.n de(inicur,iium6 c(t fimpliciter piimum
principium,(vc infra patebit eUfi.i.part. i. qiu/f.^.)
iiec pa(fiones,cum tales fint extra etrentiam fubieSti

in

,

Dco autem

nihil

&
&

eA extta fuam cfTen-

quiratui homini

tiam.

Argumenta primum

& fecundum fecundae vi?

homo quo

Terti6, ex authoritate Commentatoris,

fciticet Euflathij,

citur

:

talis ratio

fuper i.Ethic.

nisfcientizMoralis
acquiritor homini

,

Cum

ergo

fi-

quieft fclicitasnaturah's,

quo ad animam

fubieftam fcientir moralis

Medicins, qui e^fanitas

nis

erit

,

,

fequicur

quod

fubicftum Thco-

d Ittm aliter , &c. §luia cognitie ibi intenditur.
Habituseniro fcientificus inclinat principalitec
ad cognitionem obicdi , vt per ipfam attingatuc
obiedum , quod tunc attingicur , ciira "habct efle
cognituni. Et finis fcicntiae pra(5licx eft induccre
formam ad quam ordinatur eius praxis , quac cft

confi-

Scientia pranicahabet pre /HhieSo primo illui

cni actjuiritur finu fcientitt praUicd.

erit

quoadanimam

ad animam

logiz.

clata font.
,c

&

,

&

;

,

ipfa

anima
fi-

bonitas moralis, quae inTheologia principalitcc

homini

intenditur,vtinducatucin homine quoadanima.

fin?iHtct

acquiritur

Q^^sTio

Lateralis.

I.

Vtmm^heologiajit de Deojitb aliqm
Hic recenfet

Scottu atiorum opiniones.Prima ponit

rationejpeciali ?

Deum effe fubie^um fub ratione RtHauraterk.Secunda Chri-

fiumfnb ratione incarnationu,dr eapitu.Ttrtiafubrationefinis.

V6D
Opiri.

Hu-

arguicur
finc

,

Hugo de Sacramentis in principio vult, quod opera
hicfubie£tum:ergo fi Deus eft hicfubieftum,hoceric
;

fub fpeciali ratione,fciliccc inquancum reftauracor.

go. Viie

Scotum

fic '

reftaurationis

I

.

Phyf<f.i.

OpinioCaffiod.

Iccm, Cafliodorus fuper Pfalmiftam vulc, quod Chriftuscapuccum
membris cft hic futicdum igicur fpecialicer vc incarnacus , & capuc Ecclcfias eric hic fubiedum.
Item Deus ^ abfolucc cft fubiedum Mctaphyficac igicur fi hic cft fubiedum , hoc
Confcquentia probatur; quia non fub eadem ratione
cric fub aliquaratione fpeciali.
omnino hic &: ibi eft fubiedum. Antecedens probatur per Philofophum 6. Metaphyf.
Honorabilij^imam fcientiAT» oportet ejfe circanobilifimum genus : illa, fecundum ipfura,eft
huiufmodi.Hoc etiam confirmatur,quia ibi vocat Metaj>hyficam Thcologiam.
Item,Commentator ' primo Phyjicorum commento vltimo dicic , quod Auiccnna multum peccanic ponendo Metaphyficam probarc primam caufam eflc cum genus fubftantiarum feparatarum fit ibi fubiedum &: nuUa fcientia probat fuum fubiedum efle.
Ratio autem uon valerec, nifi incelligerec , quod ipfa eflcc ibi primum fubiedum;
',

,

Text.c.i.

:

,

,

,

,

crgo , &c.
ergo cft do honorabiliffimo fubicfto fub
Huiufmodi aucem racio eft racio finis & boni. Dc finc autem
probatur pcr Auiccnnam d.Metnph. dicentem Sifcientineffet de omnibtu caujis,illa,qux
effet define,effet nobiUj?ima. Ex hoc concluditur dc bono, quia fecundum Philof i. Metaph. qui ponit infinitatcm in finibus deftruit naturam boni, quia deftruic nacuram finis:cx hoc ergo accipicur quod racio boni cft racio finis.

lcem

ifta ^

,

fcicncia eft honorabiliflTima

:

ratione honorabiliflima.
Cap.vlt.
Texi.c.%.

:

,

Jn Proleg.

Jdem

I.

Contra,cognitio contradaprsefupponitcognitioncmabfolutam
tior.ex

Pofi. text.

tior

de

i

.M^taphyfXi crgo

ifta cft

de

:

&abfoIucaeftccr-

Deo fub aliqua rationc fpeciali,aha eft prior

Dco abfolutc:talis non ponitur

:

& ccr-

crgo,&c.

59-

MM

C
R M6
I

gia

non

arguitur
fit

dc

N TAKIFS.

quod Theolo-

Deo

abfoluta Deitatis

E

,

fub ratione

fed fub aliqua

alia rationefpeciali

:

& patet pet

Hugoncm,qui vult qn6d Deus fit
fubiedum

vt Rcftaurator:

&

pec Cafliodocum,

qui vulr,&c.

fubiedtum fub aliqua alia ratione fpeciali.
Tertio arguitur autotitate Commentatoris , qui vult quod genus fubftajitiarum fit
fubicdlumMetaphyfica:. Vnde ipfe reprchendic

erit

c

Auicennam ponentem Metaphyficam probare
primam eiTe , quia nuUa fcientia probat fuum
fubieitum , fedfupponit vbi dicit fic, i. Phy,

Secundo arguitur probando quod Deus
non fit fubic^flum fub ratione abfoluta Dci , fiue

ficor.

Deirafis.fed fub aliquaaliarationc fpecinli,quia

nifi in

cftfubie£lum Metaphyfics fub rationeabfolnta
Dci ergo fi Dcus ponitut fubiciStumXhcologijc,

er.tia

b

:

Sed notandum

tfi

^uod

iftud gentu entium,

fcparatum a mMetin , non declaratur
hacfiiemia naturali. Et <}ui dicit cjuodprima

fcilicet efte

Philofophia, fcilicct
feparahiliu

effe

Meraphyfica
,

peccat.

,

nititur deelarare

Htc enim

entia funt

fubieila

Qua^ftio II.Tateralis.
/HhieEiiiprimt Philo/9/>hi4,& decUratHm

efi

biliflima

in Pofle-

(juia

manifeftumper

/e,aHt ijHia declaratum in alia/cientia.f^nde yiuicenna

cum dixit cjuod primui Philo/ophits
primtm principium ejfe (fr procejfit in hoc
de/cientia diuinaper viam tfuam exi/iimauit

peccauit maxirne

,

demonflrat

/uo
ejfe

lihro

,

necejfariam &. ejfentialem in iUafcientia

,

f^pec-

ibi

cauit peccato manifefio.Hzc ille.

fit

fubic^tyn.quia ratio

Q^i£
Vtriim

s

ifia fcientla Jlt

Commentator

finis cft

o

de

omnihm ex

II.

H O

C

litera. Primo,explicat

diciturt/^

Lateralis.

I

quo confiftdt rdtioprimi obieEli

L

attrihutione ifforum

I

ad primum

?

V

M.

Theologiam infe ,

dlicuitti fcienti/t., fcilicet,

'veritates illius habitui, (jrprobat dupticiter.
iflis

Etfacientes cau/MfnaieseJJein-

fe

T

S

irnmediatas,^ in

:

omne honHm,& nihil percipiunt .Nihil enim
honum ni/t per caufM finales.Hxc ille.

no-

eitis fiihiecium

TrtA continet hjtc

69

Auicennam , &c. Ex hoc

finitM,def}ruunt finem,& ^ui deftruunt finem, dejlrukt

Vltimo arguitur,probando quod Deus fob

d

ratione finis

vt patct per

concluditurquod fit fubicdtum fub raiionc buni,
quia ratio boni cfl ratio finis. Vnde Philufophus
2. Mcraph. cap.8. vult quod ^uipenit infinitutem in
fnihtit,deftruat naturam ieniy &c. Vndc fccundiim
aham trannationem , /lli,in<ia\t,^ui facinnt cau/as
infinitai,auferunt naturam h»ni,& nonpercipiunt. Ec

rioribm Anitlyticu,(fHodimpo//ibile efi MiiqHnm/ciert-

tiam declMrare fHhieSlum ejfe, aut

,

^ in

nolfU. Secundo, defcribit in

quod contineat virtimHtcr omnes

Primo , quia obie&um continet propoftiones

continentur conclufiones. Secundo,eJi caufa adtcjuata ref^eflu habi-

ttu. obtfcit dupliciter contra has ratioties,infauorem D.Thom. quiprimo Pojl. le£t.^ i .oppofitum tenet de fubie^o^de quo Caicc. i .part. qudfi. i .art.j. (jrfoltiit obieEliones. Tertio,diuidit Theotogiam in nece/fariam, (jr contingentem. Itta concernit omnia Dei ad intra. H^c

omnia ipfius ad extra.

V6D

fic 4.Mecaph. Eadem eftfcientia de atiquo.,^ de attributis ad ipfum
(& cxcmplificac ibi ilcfano) fcd omnia alia accribuuncur cflcncialiccr ad
fubiedum primum huius ergo,&c. Concra,Auguft:. 14.dc Triniccap.i.
Neque huicfcientia tribuendarfi eft.,(^c.
;

:

4
Text.

^^"-

t.

»•

^'t' '*

Circafolucioncm iftarum quarftionum, fic proccdo. Prim6,diftinguo
& de Theologia in nobis. Secund6 aftignabo racionem primi (ubic^li Terti6,diftinguam dc Thcologia quantum ad parces eius.
De primo dico *, quod cognicio quarlibcc in fc, eft: illa,qux naca cft habcri de obiedo i. Met.
cius fecundum qu6d nacumcft manifcftare fc incelledui proportionaco. Cognicio au- ''«^tcm eadem in nobis,eft illa.qux naca eft haberi in incellcdu noftro dc obicdo illo inccllcdo. Theologia ergo in fe calis cft cognicio , qualem nacum eft fucere obiedum ThcoOiuid fit
logicumin intelleftu fibi proportionaco. Thcologia vcr6 in nobis, caliscft cognitio, Theologia
qualem inccllcdus nofter nacuscft haberc deillo obiedo. Exemplum , fi aliquis incel- "'fi^f^"*
lcctus non poftic incclligcre Gcomecricalia,poftlec aucem aliqui crcderc dc Gcomecrica- ^^^" .^
libuSjGcomccria eflec fibi fides,non fcicncia cftTcc tamcn in fc fcicncia quia obicdum yj^,,-^ ^.
Gcomccriz nacum eftfacere de fe fcicnciam in incellcdu proporcionaco.
rift.i. Poft.
Dc fccundodico quod ratio primi fubicdi cft concincrc in fe primo vircualicer text.4^4,.
omncs vcricaccs illius habicus,cuius cft.Quod probo,prim6 fic quia obiedum primum ^idfitde

dc Theologia

in fc

,

,

,

:

,

**

,

;

concincc propofitioncs immcdiacas
icacuidcnciam cocius propoficionis.
clufiones

:

:

&

quia fnbicdum iftarum contincc pra:dicacum
PropoGcioncs auccm immcdiatacconcinenc con-

ergo fubicdum propoficionum immediacarum

,

r^ttonefub-

omncs vcricaces il-

contincc

lius habicus.

Probo idcm fecund6 quia/r/w//**^ hic accipitur exprimo Pofteriornm cx dcdnitiouc
fecundum quod dicic adacquarioncm obicdum auccm fc habct ad habitum, ficut caufa ad cffcftum non cft cnim caufa ad adarquaca,nifi concincat prim6 virtualiccr cocum cfFedum ergo &c Expono quod dixi [prtmo virtuatiter) quia ficuc illud cft primum cns,quod non depcndcc ab aIio,fcd alia ab illo ita crgo prim6 contincrcjcft.ab aliis non dcpcndcrc in contincndo,fcd alia ab ipfo,hoc cft,qu6d per impollibilccircumfcripto omni alio, mancncc inccUedu cius adhuc contincrec, &: nihil aliud
;

Vniucrfalis

,

;

Itxt.c.j^.

C^ 'J-

:

:

,

:

,

continec,nifi per racioncm cius.

Concra iftud arguic duplicitcr,prim6 fic Sicuc fc habct obicdlum primum potcnri»
ad potcnciam ica obiedum primura habicus fc habcc ad habicum fcd obieftum pri*^

,

:

mum

f*

Prologi

70

mum potentiac cft aliquod commune ad omnia per Ct obiedlia illius potcntix crgo primum obicdum habituseftaliquid commune adomnia perreobiedia cius 8c non ali:

,

quid virtualiter continens alia.
Item , fecundo quia in fcicntiis aflignatur communitcr pro fubicdo primo aliquid
quodeft communc ad omnia illa,qux confiderantur in illa fcientia ficut in Geometria
lmea,m Arithme^icz numerus, in Metaphyficar«j.
Ad primum refpondeo quod proportio obicfti ad patcntiam cft proportiomotiui
Htc maxim* Scoti ad mobilCjVclaftiuiad pafliuum. Proportio fubiedi adhabitumcftficutproportiocaOh»betwr ab
quandocunquc autcm aliquodagcnsagitinaliquod pafliim, poteft
facad effeftum
eodem in i
quodlibet agens eiufdem rationis in quodlibet pafium eiufdem rationis agere crgo primacxtrcmaproportionis adiuiad paffiuum funtcommunia ad omnia per fe extrcma
in i.d.Sf.&
in }.d. 13. illius proportionis. Nam intcr illa communiflima eft adxquatio,quia in quocunque cft
in 4.difi. ratio vniuSjillud refpicit quodlibct, in quo eft ratio alterius fed prima 6xtrcma propor'18. ff^ide
tionis caufx ad cfFedum non funt communiflj[ma,quia intcr illa non cft adasquatio Non
hicLeHctiet,
cnim fequitur,fi commune poteft caufare habitum , quod fpeciale poflit, & e conuerfo.
contra (jreNon enim quodlibet contentum fub illo communi refpicit habitum illum vt cfFedum
gor. & Oceius fcd tantum aliquod primum obicftum contentiuum , quod virtualitcr continct
omnia,ad quac habitus fc extcndit.
Ad fccundum dico , quod multorum habituum fpccic difFcrentium poteft cfTe aliquod obiedum commune, ficut ab obicdis corum poteft abftrahi obiedum communc.
Et hoc modo in fcientiis affignatur obiedum commune a quo non eft habitus vnus fecundum fpecicm,fed tantum fccundum gcnus.
6.
De tertio dico quod Thcologia efrcntialitcr non tantum continct nccefraria,fcd ctVeritates iam contingentia.
Quod patet,quia omncs vcritates de Deo,fiue vt trino, fiue de aliqua
Thetlogica
pcrfona diuina, vt comparatur ad intra,funt necefTariaj vt quod Deuse^trinus,d<cqubd
efMdam m*
Filius dicitur generari aPatre, & huiufmodi. Ula vero , in quibus comparatur ad extra,
,

;

:

**

:

.

:

,

&

:

,

:

,

,

j

cejfaria

ad

vt

funt contingcntcs,vt

iritra,

quod Deus erat^&L quod Tdius efi incarnatus, & huiufmodi. Omncs

Dco vt

quitdam co-

autem

tingentes,vt

tcr veritares contingcntes

ad extra.
Duafint

veritates

primx partes

de

contingenccs.

I.

E primo dico.

Hic Doftor prim6

dcclacac quid

(ic

Ci-gnltl» in,

^

ahliraSiu»
quidjit.

,

fcilicet verirates ncceflarix

,

aliqua cognicio

& eftilla,&c.

obiedaineflTenciadiuina,
in fe

:

quia

talis eft,

talis

cognitio dicitur

qualis nata eft

gico,aut

:

faca ab incclleftu agente

obiefti

,

vc infri paccbit

caurata'a

tali

obiedko

,

,

& phantafmate illius

difi. i.^H*.fl.6.

cognirio

vcl \ fpscic intclligibili

fupplcnte vicera talisobiefti, dicitur cognitij
abftraftiua in

fe.

Quia talis

eft

,

qualcm

tale

ob-

iedtura.fic pra:fens,natura cft

dc fe faccre. Si vcr6
pracfens, nec primo,nccfecun-

quo

infri d.^.SiC dift.S.&.in i.d.}.

Sccundo Dodor declarat quid fit fcicntia
Theologica in fe,& quid in nobis, Nam cognitio
Theologica inje, &c. Hic dico duo. Primo , quod
cognitio Theologica,q«ae eft de obiefbo Theolocft

intuitiua

,

vel ab aliquo petfcdo
fupplente vicemcalis obiedi.Quod dico propccr
voluncatem diuinam , quz immcdiatc (faltem

in fe pecfcde prarfcnce

parcialitcr)

&

:

vt caufa principalis caufac cogni-

tionem intuiciuam obiedi Theologici. Et tunc
pcrfcdtc fupplct viccm talis obicdki^qoado caofac
cognitionem vt terminatam ad taleobic(5him in
fe pcrfede prasfcns. Secundo dico, quod quando

ex aliqtia rcuelationc; talis cognitio Jicicur cognitio in nobis quia efttalis , qualis nataefthaberi dc caliobie£lo,nullomodo pra:fentc,nec pri-

rationeobic^li cognofcibilis (quac ^ folo Deo,vt

modo, nec contento emincncer,

obiedum eft przfens intellcftui creato pet
fpccicmintelligibilem,repra:fcntantcm ipfum in
<t

caufa cocali poteft immediace caufari

vel vircualicer inaliorepracfencatiuo.Quod dico

bili,vt

e^inti» diui-

propter eflentiara diuinam , quae non tantum cft
ratrb caufandi cognitionem cuinfcunque obie-

vnam totalcm:de quibus Dodlore

fti,

vt patcbitinfra,^«</!?.^*».^rfl/«f», fcd ttiam cft

ratione obiedli

&

fic

:

omnia

vc paccbii inft^difi.i.

intcllcdlus bcati

entia ih

& difl.i^.

cognofccns huiufmodi

,

de qua

patet aDoflore in 1. d.^.cjuafi. 10.) cognitio caufaca ab intcllcaucreato,& itali fpccie intclligi-

Chtomod»

ratio reprarfentandi perfcdiflim^

intuitiu».

& fic dicitur cognicio in-

tale

m^a,.ncc fecundo

Cogniti»

Theolrgic»

tuiciuain fe, quandocft ab obic£loThcologico

cbicftum non cft
do modo,fed tanium habeo cognitionem dc illo,
:

^

ab obic«

fence

fens, fcd relucec in aliqua fpccie incelligibili,cau-

rtfri.ftHtadi.

fieri

fto,vcl abaliquo virtualitcr contincntc ipfumidc

:

, dicitur cognitio intuiciua in fe
quia talis
cft,qualcm obieciium.fic prsfcns.natum cft facere dc fc.Quando vcro obiedum non cft in fc pr^-

n»fit rtttio
eMufandi eegnitionem ,

& veritatcs

Ec fencencia
liceraceft, quodcognitio in feeft.
illa , quam facit obieftum de fc,
& hocdupliciter. Nam quando obieftumcftin
fc pra:fcns,fccundum propriamcxiftenciam, cognitio,qua* cft ab intcllc(ftu,& tali obiedo fic pnin fe

luitiu»

duz

COMMENTAKiyS.

Tbeo

logi*.

:

intcgrales Theologia: funt

partes intcgritles

dc pcrfona dcterminata,funt Thcologicx. Similiquia ad nullam cognitioncm naturalcm fpedant ita quod

trinus,fiue
,

^duabus

caufis pariialibus, incegrantibus
3i

cicur

cognicio

Theologici:quia

abfttaftiua in
calis

vbi fupr^ di-

fe talis obieifti

cft,qualem nacum eft facefic prxfens in fpc-

rc obiedtumTheologicum, vt

3-

cieincelligibili.

Ec nota,qu6ddifFcrentiacftinicrcognitioncm tuntuaihte
intui

'"£'"<> irife.

Qu^ftio

1 1. Lateralis.

obie^i Theologtci, vt compitratur ad intellcdum creataro,& vt comparatur ad

{ntaitiaam in

fe

Nam

dminum.

jntclledlum

cognitio

primomo-

do, non caufacur immediat^ ab illo obieAo:puta
k Deitate.quia.vt fic, caufaret dc neceflitatc cuius oppofitum patet i DoAotcin pluribus locis:
fedi voluntatc diuina Aipplcnte pcrfcdc vicem,
:

&c. vt dixi fuprJi. Cognitio ver6 fccundo modo
e(l immcdiacc ab encntia diuina , vt eiTentia (faU
tcpartialitcr) vt patet iDodlore infri^<e/?. pe».
tiifi.i.{lijhi9.&

dUki.Secanih diffcrunt.quiacog-

modo,nullo modoeft comprchcnii-

nitio primo

ua talis obicdli cum
nitum fccundo vcro
,

:

iiua

,

ciim

squc

fit

fit

finita

& obic^um inH-

,

modo eft

vcrc comprchcn-

infinira ficut

& obicftum. Dc

qua comprehcnfione vide Dodlorcm
C«gniti»

Th*el*iieM

Mn«

u.

in^uolih.f.

14. Et multae alic difFcrcnciz pofTunt afliguari.
Cognitio vet 6 Theologica in nobis cft illa,quara
intellcaus nofter natus eft haberc de obicfto
Theologico nuUo prxdidlorum modorum pra:fentCifcilicct ncc in fe,necin fpecie intelligibili:
fed tancum cft pcr reuelationcm. Et fic patci ifta
diftindio dc Theologia in fe,& in nobis.
b DeficHndodico,^hodratioprimifMhie£}i,icc.
Hic Dodlor intendit dcclarare rationem primi
fubiedli fcicntiae.diccns, quod ratio cius cft continere in fe prim6 virtualiter omncs vcritates illius habitus , cuius cft. Pro maiori intelligcntia
przmitto aliqua. Ptim6, qu6d vcritates in fcientia funt in duplici gencre quzdara funt noca: ex
terminis,vc omnes propofitioncspcr(enotz ; 8c
,

^

:

quxdam
nes per

funt

notx przcise propcer propofitioPrimx dicuntur contineri in

fe nocas.

nibie£to,non przcise virtualiter

,

fed quia fubie-

{kum continet enentialitcr , & formalitcr dcfinitionem: idc6 hzc eft vna immediata Ornnuho:

moefi artimalrationale: 8c qniadcfinitio

eft

cau-

immediara & adzquata refpedtu pallionis demonftrande, hxcerit mediata , ^nimalrationale
eft rifihile. Et fic, vt fubie^Sum comparaturad
definitionem , eontinet hanc mcdiatam formaliter , & cftentialitcr vt vcr6 comparatur ad paffionem , continet illam virtualiter quia ratio
formalis fubiedli eft caufa immediata , & prxcirailiius:& vt fic , potcft ctiamdici virtualitcr
continere iftam AninuU rationale eft rifibile. Secundz funt conclufiones dcmonftratz , qus virtualitcr, & immediatc continentur^ prxmiflis
per fc notis quia cx illis immediate infcruntur:
remote ver6 virtualirer contineutuc ia fubiedlo
fa

,

:

:

:

:

dcmonftrationis.
r.

Secund6 przmitto , qu6d

non accipitur pro

veritas in fcientia

notitia propofitionis

ipfa propofitionc

:

,

nec pro

fcd prxcise pro habitudine

pro conformitate

przdicati ad fubicdtum

,

fiue

przdicati ad fubie£buro

,

vt infr4 patebit diftin.}.

&

^Htft.^.

fi

ralis

habitudo

eft

niscrit veritas per fe tiota:

euidens ex termivet6 eft tantura

fi

immediat;

71

immediatc euidentiaro con-

contirtct

qu6d fubicftum remor^coneuidcntiam , fiue euidcntem
hafoitudinem prardicati ad fubicdum ipfius conclufionis. Et fic patct quomodo fubiedum vircluiionis

,

fcqnitur

tinet virtualiter

tualitcr continct

cuius

omnem vrritatcm illius habitui

eft.

Terti6 przmitto
veritates

,

qu6d cum dicimus

:

ftratur

ncm

,

qu6d

fiuc

paflio dicit ncceifariam habitudi-

inhzrcntiam ad fubiedlum proptcr de-

finitionem fubicdi

:

qux

& fola
eflet

przcisc caufa talis

eft

qu6d pofito omni alio,

habitudinis ncce(rarix,ita

definitione fubicdli circunfcripta

,

fa talis habicudinisneccflarix.

Qiiart6 przmitto

,

qu6d habitus

quia rationale propric eft ratio formalis contincndi
idco fe habct vt ^uo , fub-

rationalc

:

:

icdlum vcr6 vt

&

ejHod

:

& quia

cuidencia illius

fcientiz po-

Vno modo pro notitia
demonftratx. Alio modo pro illa

duplicitcr intelligi.

tcft

conclufionis

habitudinencceflariapaflionis ad fubicdtum. Se-

cundo modo fubicfttim eftprzcifa
caufa illius habitus

qua rcmoti , enec
quia

:

fiue

,

qu6d

& adzquata

habitudo ne-

intcllcdlus diuinus

fjt

omnes tcrmini funt prxcise, fuo mo-

do produ£ti ab iSta intcllc^us

diuini

,

patcbit

,

habicudinis neccfTariz,

impoflifoilis talis

ceflaria, nifi dicatur

caufa

,

56.43.

&</»/?.

fuft.^

dfft.j.

vt infrll

:

&

ficquafi

rcmotc conrinet illam conformitatem,& habitudincm.Si tamcn fubiedlum efTct circumfcriptum,
ralis

habitudo nullo

fet haberi.

modo

poflct habcri.& ftante

& omni alio remoro.ftatim pof-

ratione fubicfti,

De habitu vcr6 primo modo

,

fcilicet

dc notitiaconclufionis.ccrtum cft.quod illapoffit

caufari ^ voluntaic diuina

gendo.qu^dnonpofTet
inaliquo

tamcn

fic

:

intelli-

illam immcdiaiecaufarc

intellciSbu, vt fibi

cuidentem pioptcr

aliud.nifi falccm prius narura caufaret in illo in-

tcllcau notitiam propofitionisimmcdiatx, propter quam eft euidcns illi intclledtui. Aliud efl

enim caufare notitiam conclufionis abfolutc ;

&

aliudcftipfam caufarc,vteuidcntcm. Euidentia
cnim notitix cft fimplicitcr propter euidcntiara
principiorum. Licct crgo poflct illam abfolutc
caufarc fine principiis

non tamcn

:

caufarc,vt cuidentcm finc

&

luntate diuini,

polfet illam

Et idc6 pofica vo-

eis.

circumfcripta

omni ratione

principiorum,& notitia corum.non pofTct caufari

in intclledu noftro notitia cuidcns, vr euidcns

^ fola voluntatc diuina

:

fcd per impofEbile ipsa

& pofiti fola ratione

pet de cuidentia propter aliud

,&non

nulla

illa & omhi alio circumfcripto, quod
non eft dc formali ratione illius eflet prxcifa cau-

fcd pofita

rubic£tum virtualiter continere huiufmodi veritatcs quia includit eftentialiter caufam przcifam,& adzquatam paflionis demonftrabilis:& fic
quafi remotc continct virtualitcr habitudinem
euidentcm huius : Animal rationaleeft rifihile:im6
virtualiccr continet

,

habitudo neccflaria pafllonis ad fubicc^um:

circunfcripta

rubicAum proptie

qu6(i

:

euidcns per alias propofitiones per fccuidcntes,
erit vcritas noca ex alio , cuiufmodi eft veritas
omnis conclufionis demonftratz. Dicitur ergo

:

,

demonftrantur dc fubie€to fcientic j nonintelligiturqu^ddcmonftretur ipfa conclufio : quia illa non przdicacur de
fubiedlo nec przcise intclligitur qu6d dcmonftreiur pafllio dc fubici^o , fed demonftratur pro^
prie inhzrcntia , fiuc habitudo paflionisad fubi<^dlum non qu6d talis habitudo , fiucinhzrentia in fe demonftretur dc fubicfto , fed demonfcicntificz

,

rum,& notitii eorum,immediacc
fionis

,

vt eaidens poffet caufari

pcr difcurfum fyllogifticum
tali

fubicdto

& talibus

,

,

piincipio-

noticia conclu:

,

loqucndo fcm-

& dceuidentia

qux

principiis.

cft

prxcisei

Quod

dico

proptcrintelleflum diuinum,qui cognofcit hanc

cuidcntifEme

,

fcilicct

modo eft caufata

,

ncc

home eft
eft fibi

rifibilu

:

(eA nullo

cuidens per difcur-

fum

fyllogifticum. vt infr^ patct qucft. pen.

cft

An Theologia fit fiientia

,

fibi

euidcns ab eircntia

qux

enim immcdiar^
diuina non enim eft fibi
:

fit

:

euidcns

Prologi

72-

cuidens propter eaidentiatn alicuius principij:
qua; omnia bcnc nota. Ex his ergo patct quO'

inodo fubicftum dicitur continerc przdicaturai
fcilicet pallionem c & pet confequcns propofi-

tionem immediaiam , quae conftai ex definitionc , & padionc & pct illam mediatam. Similiter patet quomodo dicitui prjm6 id eft , ad«?iuatc contincrc,vt efFedum adarquatum, vt cauaadxquata , & huiufmodi ,& quo ad notitiam
conclufionis cuidentem & quo ad habitudincm
:

,

:

&

omni

alio

euidemer
valet

,

&

,

fciri

citcumfcripto non poteft
vt fupri expofui. £t ideo non

ipfo
,

inferiora pofTunt caufare noticiam fupe-

riorum

, crgo habitum fcientificum
non fequitur, quialicet pofEnt caufare notitiam incomplexam fupcriorum , non tamcn pofTunt imroe:

nccefiatiam.

diate caufare notitiam

c ContraiTluittrgitttHrduplicitir. HicDodlor
addncit duas inftantias,quibusintcnditprobare,
quod fubicdum fcientia: non contincat virtualitcr orancs veritatcs. Prima ftat in hoc : quia

tcm ex

communc non

continct vittualiter veritates in-

feriorum. Patet, quiacontinere virtualiter dicit
fi continet xquipetfc^ionem in continente :
uocc, dicit fimplicitcr roaiorcm pcrfedlioncm

&

fcdfubic<aum fcicntiac, putaPhyfica,
conienta in illa fcicntia.
Probatur pcrfimile ficut fe habet obicdum potentia: ad potentiam,fic fe habct obic^um fcicn-

contcnto
eft

:

communead omnia
:

tiae

ad fcicntiamrfed obiedtom poientiaE

eft

com-

tnuncad omniapet fe pcrceptibiliaatali potentia , ergo & fubicdum fcicntia; erit commune ad
omnia confiderata in tali fcientia.
Secundo arguitur quia in fcientiis afllgnatur
communitcr pro fubie6bo primo aliquod communc & pcr confeqnens tale commune non po:

,

terit virtoaiiter

continere paffiones inferioruro,

nec ipfa inferiora.
Rejpondeo ^uod proportio obieBi ad potemiam,
Si cnini obic^lum coroparatur ad aAum,eft
ibi proportio caufac ad cffefturo vt ver6produ-

ficut

d
&c.

:

cic.faicem parcialitcr

aduro ilium

in potentia, eft

complexam , nec cuidcn-

ncccuidcntcmex przmiflls.Pa-

terroinis,

tct de euidcncibus cx terroinis , quia tali^ cuidentia depcndet praEcise k rationibus tcrmino-

rum,vt infri patet dift.i.^uaJi.i.ScdiJi.i. tjua/i.^.
Lic^tergonotitiaterminorum propofitionis,immediate pofHt caufari ab aliquo inferiori , tamen
non poteftimmediate caufari , vt cuidcns , cura
talis cuidentia fit ab illis retminis, qui habenc
necefTariam habicudincm ad inuiccm. Hoc idcm
dico dc euidencia conclufionis , pofitis enim terroinis propofitionis pet fe notz przfentibusali-

&

cuiintelleiftui,
citcumfcripto oroni alio , includerent euidcntem habitudinem,& euidentem
noticiam illius propoficionis fed pofico omni
:

alio,

& ipfis circumlcripcis ,non efTct intellci^ui

creaco propoficioeuidcns.Ec fimilicerdiccndum
eft

de cuidencia conclufionis.Et ex his pacet quo-

modo Do6boc tantum loquiturdc fubiedo fcien: quas vt caufa przcifa,&
adzquatacontinec:& ficcororounenon concinec
pafnoncsinferiorum,nec prim6 , nec perfe ner
inferiora concinenc pafllones fuperiorum prim6>

tiz rcfpedlu pafllonum

:

licct

coniineanc pet

Ad fecundum

fe.

quia fubicAum , quod
&c. coroparatur tantijm ad

pacct

vircualiter continet

,

pafllonesconuettibiles
continet.

ab obic(5bo pro quanto aliquid recipit ab illo:
quando aliquod agens agit in aliquid pafiuro,
qiiodlibet eiufdem rationis poteft agere in tale
palFum & fimiliter quando aliquod paffum poteftpatiab aliquo,quodlibet eipfdem rationis
,

&

:

& etiam

pati ^ quolibct eiuf-

potcft pati ab illo

,

dem

illo.Exeropiuro

cum

rationis

fi

aliquod

vifi-

aliquam potentiam vifiuam,
eiufdem rationis poteft fimili-

biic poteft agere in

quodlibet vifibite
ter agerc 8c fimilitcr

fi

:

pati ab aliquo vifibili

nata

eft pati

rationis

ab

cum

,

aliqua potcntia nata cft

quaelibet eiufdcn\rationis

illo vifibili,&

illo vifibili

:

ii

quolibet eiufdcm

& fic feqoitur qu6d

prima extrcma proportionis a^iui ad paflluum,
communia ad omnia pet fe extrema illius

lunt

&

propottionis ,
hasc ptopofitio prolixids eft expoficaJn i.</f/f. 9. vbi adduxit roultas inftantias
pro maiori declarationeproporcionis. vidcibi.
In propofito , obi(i£l:um ad habitnm przcise fe
habet vt caufa ad cfFcftum , ide6 non fcquitor

quod

fi caufa communis poteft caufare aliquem
cfTcdlum ; quod etiaro caufa particularis pofllt il-

lum caufate. Et

habitum nontantikm pro
notitia conclufionis demonftratz ; fed eciam
accipit

proilla habicudine nicefTaria paflionis ad fubiedlum. Non enim fequitur quod fi homo in

communi

mediante fua differentia fpecifica,
poteft adzquate caufare paffionem , & inhasrentiam iliius ad fubicdlum , quod loannes pofllt
illam caofare : nec fimilitet fcquitur quod fi homo poteft caufate euidcatem nocitiam illius cou,

Et

licet

:

cum iIlo,quasadzquatd
ponatur aliquod fubicdum

runc proportio rootiuiadmobile. Diciturenim

obiedum mouere potentiam, pro quanto producic aliquid in potcntia:& potentia dicitur moueri

%.

, qtibd loanncs pofllt. Patet vt fuprjl,
quia circumfcripto omni alioab homine , ftante
ratione formali illius hominis , poteft caufare
cuidentiam huius , hemo efi rifibilu :
pofito

clufionis

communcputa in Phy fica, abftrad):um
fubiediis,iilud

k pluribus

camcn non ponicur concincrepaf-

fionesfubiedtoruminfcriorum
fiones conucrtibilcs

:

fedprzcisc paf-

cum illo. Vnde quoc

fpccies

continencur fub illo , tot fcicntiz fpecificz poffunt haberf : quia quziibec virtualicer cominec
proprias paflloucs vcrc demonftrabilesper definitionero illarum fpccierum. Sicuc ergo ab iftis
fubicdlis particularibus , habcntibus vnitarem
fpe«ificam,poteftabftrahi

rounccommunicace

vnumfubiedtum com-

generica:ica ab

fpecificis poteft abftrahi

illis

fcienciis

vna fciencia communis,

communitategenctis:& ficpatet ifta litera,quam
bene pondera.
Et quia multi arguunt contra poficioncm Do&otis vc clarius incelligacur,pono aliquas conclufiones

Dodoris.Quarum primaeft,

Subie£iumfiietttia,virtHaiiter continet pradicatum:

Quod eft,fupplc,pafno demonftrabilis.
Secunda fecundum aliquos ad mencem

Scoti.

Notitia fubieiii continet netitiam pradicati , fiut
per confequcns continet etiaro nocipajfionu :

&

& nocicia propo-

tiam propofitionis irorocdiatc

:

fitionis iromediace continec

notitiam conclu-

fionis.

Tcrciaconclufio

Dewfitb

ratione Deitatii efl fitiieEium Theologia

necejfarierum

,

tam Theologia infi , i^uam in inteUeiiu

Et hoc fubiedum (vt ptimo noturo) continet vircualicerveritates Theologicas necefTarias.
Ad przfcns hz conclufiones fulficiaoc. Et vide
Scoturo in 9»<e/?.3.Ptologi.
beato.

Contra

9*

Qu^ftio III. Lateralis.
lo,
Grtgtr. d*

Arim.ctntr»

Dta.dtten-

Contra tamen priroam conclufioncmarguunt
multi , & maximc Gregorius dc Arimino inprojjgj virtualitcr

tiHtnit» virtM»li.

dta Scoti

qudd fi fubicftum contipaOloncm qu6d fccundum di-

vbi vult

/<j^o, (jut{i.4^.

,

,

,

nt caula cftedtiua lUms-pallionis

,

,

&

pcc confequensipfa paflio fit alia rcs ^ fubicdo.
Et quodficintelligat Scotus.fcilicet quod virtualiter contincre.puta v^.eft cfFcftiuc caufare il-

lud.dicit Gregorius

fic

:

Itcm.Scotus manupro-

primo contimagis hoc ipfum declarans ad-

pria prfftquam cxpofoerat quid cft

nerc virtualitec

,

didit in marginc. Idem, inquit,

efi

A, vt h»bituali'

A in memo'

ttr ce^nitHm,cominere, B,^tiod efijpeciem

ria pejfe gignere jpeciem

crgo

quod loquitur

,

B
in

,

Patec

»« imelUgentia.

hac materia de conti-

&

fic paflio cric
ncntia virtuali caufa eftcdiua: ,
fimplicitcr alia rcs il fubicdto , quod cft impoflS-

bilc

,

fcilicet

,

qu6d fubicdtum

victuaiitcr cohti-

neat huiufmodi paflioncm tealiter diftindlam. Et
probat.

II.
^fcfilit.

Scd antequam rcfpondeam argumentis iftius,
expono primo , quid intcUigat Scotus. Dico
prim6 , qu6d fi loquamur de propria padione,

qus

cft talis

puta

rifibilitas in

aptitudo fundaia in

homine

quod

,

tali

natura,

ilia

rcalitec

non diftinguitur ab ipfa natura. Et dc tali Doilorproprie loquitur. Et ciim dicir Gregorius
quod Do£lor dicit in ilia quzftione quod fub-

ie^um virtualiter contincc huiufmodi paflionem. Hoc exprcfscnon dicit, quia dicit Scotus
qu6d fubicdlum virtualiter continet pndicatum quod rcfcrri dcbct, fecundum aliquos Pari:

fienfcs

,

qnod

viriualitcr continct noiitiam pras-

&

dicati fimplicem ,
etiam virtualjter continct
noticiam definitionis fimplicem , fciiicet cx hoc,
quod continct circntialiter definitioncm.qux cft
ratio formaiis caufandi notitiam diftinftam fubiedli, qu2 notitia diftindla eft de fubiefto fecundum orancs partes efi*cntiaics illius:ac pcr confequenscontinct virtualiter notitiam propofitionis immediate conftitutam ex definitione,& pro-

Dodot parum

prietate.ideo

infri zA.A\i:Obiehum

autem fiue JiihieSium , quod idem eft ,fi habet ad
hahitum ^ficut caufit ad effeclum. Et etiam patec

hoc ex

Dodloris in margine

litera

,

quam addu-

cis:quia fpecies inteliigibiiis obie£ti in

71

paflHo realiter diftinguitar ab illo

illa

cuiufmodi funt multz qaaliiates abquas DoiStor in multis iocis nominac
proprictates vc caliditas in ranto gradu eft propcictas ignis , caufata immcdiatc i fubftantia
ignis.& rcaliter diftin£ta:vt pacct a Scato fi ben^
tecolo, in 4. diflin5l. II. Et huiufmodi pafliones
non funt pcoprie demonftrabiles dc fubie^o, fed
ben^ illz aptitadine$,quK funt idem tealiter cum
f

ubiedlo

folute

:

,

:

illo.

qu6d omnino Doqu6d fubie£lum continet virtualiter

,

ipfam paflionem

effctSkiuc

:

poteft conccdi,qu6d

modo quo paflio poteft habctc efTc a fubic(5lo eo modo caufacur abillo. Scdquiarcaliter
co

,

:

non

potcft diftinguii fubic£lo:ide6

caufari ab iilo reaiiter.

Quia vcro

Simodo

realera

cum

,

Si dicatur,

inquantum

fit

eadem

rcs realicer

tciiigitur

quod

virtualiter

con-

fnfjicttii,

Scoturrt

in ^.d.i.q.^,

(^f.AtelMfh.
qntft.i^.

fubicdto.
,

vbi

quod caufa effciSliua producit aiiud,
Dico prim6 , qu6d iilud in-

'J-

aliud.

dc caufa

faiSliua

quz producit

,

aliud

:

ncm

in fubicfto.

& hzc expofitio patct a Dodo-

rcinfecundojrf/^.i^, Secundodico ,qu6dproduccre aiiud , inquantum aliud , aut redupiicac
aliam,
aiiam cationem,
fic concedo. Si veto

&

&

reduplicat aiiam
falitcr.

&

aiiam rem

Primo modo

negatur vniuerquod caufapro-

,

fenfus eft

,

ducit cffeclum k fe formaliter diftinfVum

quod

ifta aliecas

:

alia

,

qu6d caufa ptoducat aiiara

ftindlara, Ifto

dum

ira

ra-

formalitas in

fic

fubie<fto,& alia in pafllione.Sccundo
cft

:

fecundum

accipiatur prxcise

tionem formalem ficquod

modo fenfu*

rera reaiitcr di-

raodo negacur vniuerfalitcr fecun& fi fem-

aiiquos:vi patet^in primo,^.j.^.7.

per producit aiiud.hoc

non et it

vniuerfaliter,nifi

vbi agens,& paticns,funt diftinda fubie<5lo.
cxpofirio patet a Scoto,

Hzc

Dico terti6,qu6d duplex

caufa efre£liua:qu^dara

phyficaiis,quz agic

eft

& talis pcoducit cf-

C»ufM efeHiu» eft duflex. S^ifeme'

dcpttentit

Metaphy- anim* pu3mleni »0»»i'
ficalis,quz abfttahit i motu,& mutatione & tam».
Ijs non cft neceife quod habeat cffedum realitet

fedlum

realitec

diftin£tum
ric.

tincat ipfum ptzdicatum efFc£kiuc , hoc exprcfsc
««»""* "°" habetur ibi. Pofito tame» quod Scotus
hoc dicat, qu6d fabiectum coniinct virtualiccc, & effccSliuc propriara pafl[ionem Dico primo quod hoc verum eft de iilo fubie^bo quod
:

,

,

diftin£):um:quzdam

elt

quod puliuiat ab

Et quod fic Do(flor inteiligat , patcc
in illa quzftione , vbi exprefsc dicit , qu6d^/>r«prietates diuin» , vtputa bonitas , vel fapientia,
realiter differrent ab effentia , ipfa effemia realiter

idem

earurn

trge ficut differum ratione^ ita

:

effentia defiua ration^ habet

autemproprietates
,

,

rationem incaufati. lUa

iicetper idemitatem

lum

effemia

non tamen fiecundum fiuam rationem

pritno includunt incaufittionem

patct

,

Hzc

quod quando Scotus loqui-

tut de caufa propric efFc£tiua palHonis
Scotioper.

fiui.

Tom. V.

:

loquituc

cuius noneffe aiiquando przccfrc-

accipicndo effediuam propuilulatiua. Etillud

ab

paflliones.

,

Quarco dico,vt aiiqui volunt intelligcre,
qu6d fubie£tum dicitur caufa effediua paflionis:

paflionem rcaliter diftindiam abipfo, fed
huiufmodi aptitudines non diftinguuntur realitera naturis earum, quz tamen funt proptiz
refpicit

fic

viJt

materiam extrinfccam , non de caufaa6tiua>
cuiufmodi eft fubiedum quia producit pafliio-

^tr» Sett.

formalem
iiic. Et

fubieltum pt
eauf» 'fftOi-

:

vis inferre,

fint incaufitta

cum

§luorr>td»

in

mentorum

effet caufia

ipfa diftingui-

Et hzc eft intentio Dodboris, vt patec fupta
dixi de proprietatibus diuinis.

pcr motum,vel mutationcm,

virtualiter.

potcft

fubicdo , fubicdlum habet firapiiciter rationem incaufati, fccundum fuamrationem formaiem,&quidiratiuam , & paflio habet rationem caufati fccundum fuam rationem
formaiem,fcd non /ecundum fuam enticatcm

ergo loquitur DoCtox quod rubiedum continet notitiara przdicati

non

tur fotmaliter i

eft

:

It.

Si raracn Gregorius vult

dlordicat

caufat fpeciem inteiiigibiiem paflionis in inteiiigentia.fiue in ipfo inteile£tu

s»lHti9 »rgu-

memoria

quando

iilo

,

alio

:

vt dicunc ipfi.

non

effe realiter diftingui

Hoc

idera dicerec Scotus

quia ipfc vuit in (ecando,dift. 1 6. qu6d potcniiae
tamen func
animz pullulant ab ipfaanima ,

&

cum ipfa.
Ex his pacec quomodo Gregorius in hac parte
non habec mentcm Dodoris & fic argiimenra
reaiiter

M-

,

non funtad propofitum.Pofito tamen (iiccc
non ad mentem Scoti) qu6d ipfa paflio fic alia
eius

res

2l

fubic«ao

,

& cftc6kiuc caufata ab

illo

:

atgu-

menta eius contra hanc pofitionem nihil concluPrimm» «r.
dunt. Arguit enim primo fic accipicndo iineam
^mmtntmm.
re£lara,quz cft diuifibilis in duo media,iila diui- Crei«r^.
:

fibilitas eft

propria

pafliio

linez te£t*.

Tunc

nc:velcft aliqua paflio adtu cxiftens in ipfa linea,

G

qua

Prologi1

74

efl: diuifibilis, qux diquod habeat illam diuifibilitatem adutvcl quod tantum habeat potcniia.
Non primo, quia tunc Deus pofTet faccre lineam
fine diuifibilitate. Non fecund6,quia quando li-

ipfa linea formaliter

qna

citor diuifibilitas

ita

,

nea diuideretar , caufarct diuifioncra in feipfa,
quodeft abfurdum.
Certc hzc ratio nullius efl vigoris. Primo,
DiulfihilitM
linet e/t ni

gatit vnionit

f»rtium.

quia ipfa diuifibiiitas non efl: aliqua res pofitiua,
redefttantiim negatio vnionis partium. Patec

cnim quod quando linea aflu diuiditur quod nihilnouumaduenit. Pofito etiam quod fitalia
res , dico , quod cft alia res rcfpeftiua tant^m.
Cumdicis jCrgoDcus poteft facerelineam finc
ipfa. Negaturconfcquentia: quianon pofiet fa,

ccrcaliquod fubicilum aducxiftere.fine relatione,

qu2

neceffitate naturae confurgit. Sicut

duo alba

potert facerc

fimilitudo

finc fimilitudinc:&

non

tamcn

:

fi

te naturae in fc

fe-

informabilc k forma ergo a6lu informat feipfam.Et fimilitcr natura intellcdualis caufar in fe,
,

eodem

inftanti.quo

aptitudinem ad bcati-

cft,

ficari,ergo caufat in feadlum beatificum. Sicin

propofito, linea caufat in

qua

Itcm arguit fic:Nulla creatura continet primo §^»"u »*•
aliquam rem virtualiter, crgo ncc fubieftum paf- i"'"""'"'''
fionem.Antcccdens patet,quiacaufafecunda non
poteft producerc aliquam rem,quin
iila caufetur ctiam i Dco,faltcm partialiter.
Dico,qu6d hoc nihil eft.Non cnim Scotus dii (f.
ccrct qu6d ficcontinet prim6,qu6dprimacaufa Ref^cmjio.
non concnrrar:fcd eo modo quo aliqua caufa fecunda poteft contincrc aliquid , non exciudendo

&

caufas fuperiorcs. Sic fimiliter fubicdiium cQnti-

nct paffionem.

SeruntiS Mr-

poffet diuidi

,

fe

crgo in

hanc poffibilitatcm,

fe caufat

adlualem di-

,

,

,

,

,

lis

pcr

fc.

Cum quxrirur tunc

Diuifio aftua-

:

aut eft in ipfa lineaante diuifionan

,

aut poft;

Refpondco quod hoc,
lis

ReJ^onfif.

eft nihil

dicere:quia ta-

feparatio partis a parte nihii eft in fc,ide6

non

oportet quaircre in quo rccipitur. Dico fecundo,

quod

diuifumab aliodicit qucndam refpequod funt duo rcfpcdius fundati>in duabus partibus:ita quod vnus fundaturin partc y^,
cftc

£fcum:ita

Sc

terminantur ad partcm, B,8c econtra,&

fic

ra-

tionihil concludit.
Tertium

Mr-

gumentum.

Itcm arguit

,

cunque caufs fecunda:

communis omni

pofito

quod album

ncm, licccDeus
ciperetur in albo

tudincm ad

illud

:

,

cum habcat

& hoc

caufalira-

ncccflariam habi-

patec fimplicitera

Do-

fito qu6d ipfapaffio fic alia res i fubiedlo (non
camen ad metem Scoti, nec fccundum vcritatcm)
tamen argumenta iftius minime concludunc , effcnt cnim aliaargumenta multo efficaciora.

creaturac

;

ergo

fi

cft paffio

paffio eft alia

eft alia res k

fubicfto, loquitur de

illa,

cuiufmodi eft vifibilitas , annihilabi, quia talis relatio terminaruc
ad nihil. Et huiufmodi relatio, qua: tcrminatur
ad nihil.cft nihtl, vt patet a Doftore in i.d.vlt.&
d.j. Dico fecundo, quod fi accipiatur pro aptitudincadannihilari ,nonfequiturqu6d fi talisapres,

enim

& aftris demoftrabilis i.Cali.text.

paffio.dc coclo
«•.12.^*48.

cum illa fit afterna,&

res a:ternae

fecund^m Atiftot.non habentcaufam agentcm.
Refpondctur primo ,qu6d fubicdlum non eft
propric caufa.vt dixi fupri. Sccund6, qu6d cri.im
(\ pon3tur propria caufa,non fcquitur qu6d ajternum non habeat propriam caufam cfFedliuam.vt
patet a Scoto in i.d.

etiamad mentem

i .

^.j

.

& »»

i .

talisnon

produdii

nihil eft

realiter diftiniaa,

ipfam rcm finc aptitudine

qu6d

rali

;

poffit faccrc

quia

facere abfolutum finealio abfoluto,a
diftinguitur

,

non

Ke^onfi».

difi.S. <ju<efi.vh.

Vcrumeft,qu6d

Ariftotclis..

qua; producic aliud pcr

nem:&

ij
vltimum.

&ramc ccclumnoneft caufacfFcdtiua

fu^ fphxricitatis

motum, vel

eft alicuiusaecerni

eft,

pcr mucatio-

:quia

cauf, efe£Hu,i

eft

''*'

tfifiexz-

,

murarionem & tale produftum potcft cfl^eattcrnum.vc fingularitcr probat Scotusi» j.d.S.^.vlt.
& in z .d. .^. 5 .& alibi.
Secund6 principaliierarguic AlphonfusTolecanus in prolog. q.6. probando qnod fubiedlum
:

,

fequitur

ctfi

pofiec

quo realiter

quod poffitipfum

fa-

virrualitcr ptardicatum, fiuc pro-

priampaffionem

tum

,

fic:

cft pcrfcftius
,

quia quandoque prafdica-

fubicdlo

qu6d forma

informarcmatcriam

:

,

ficut patct

quando

fubftantiaiis porcft

& imperfccflius non conti-

necvirtualiterperfeftius.

Hxc

meoinhac partenon

mentem Dodoris,
propria paffio demon-

mens enim

illc.

Scd iudicio

habct

Scoti cft,qu6d

fubiedo contineaturvirrualitcr in illo & ficparer quod propria paffio non cft forma
ipfius materiaj. Et cum dicit.quod demonftratisr
formam fubftantialcra pofle informare materiam. Dico,qu6d hasccftpropiiapaffio matcrias,
quod fic informabilis mediate , vcl immedinte,
ftrabilisde
:

fotir.a

m-

d.uflicigent-

de ncceffirate prarccffit noneffeWlius duratione , vr patet i Scoto in fecundo. Alia
cft,quar producir aliud , non per rootum , vel pec

lis

dcmonftratur

fit

hanc

poflet caufari, nifi re-

ctorc««4.<^.i i.Et f\c patcr cx his,qu6d ctiam po-

fioncqua»

titudo

argu-

poffit caufatc fimilirudi-

poflct fupplere

tcm:ramcn fimilitudo non

non continec

qu2 cft

eflet forcius

Gregorij.

:

fubiedo, poreft Deus facere crcaturam abfque co quod fit annihilabilis.
Dico , qu6d quando Dodlor loquitur de paf-

litas

hoc

,

mentum,quam arguracntum

I

quia efle annihilabile

res ^

tie!^mjie.

obiellit,

fubie61:o,quia poteft fupplerc caufalitatcm cuiuf-

caufa efFcdiuaeftin duplici gencre,(^a;dam

aut fimul?
'B.etpmpt,

,

Vltim6arguit Gregorius, quiafphxricitaseft

Secundo arguit ad idem, aut talis diuifio recipirurin lincaantcqnam fit diuifa aut poft ,aut
fimul. Dico quodipfadiuifibilitas quxcft paffio linea:
eft primo paffio quantitatis continua: ita quod quantitas continuacft primo , &
per fe diuifibilis. Et data quacunque quantitate,
jlla eft per fe diuifibilis, & non primo. Derur ergo quantitas,5.Dico quod cfie diuifibile compctit illi

fi fubieftum continer paffioncm
crgo Dcus polTct facere paffionem fine

Si hic dicatur:

cfFcftiue

uifionem.

£i4mentum.

teah*ter diftingui-

&

potcntia,

Non cnim

fe.

adlum.quodetiamin fe caufet aftum :hocenira
non eft vniucrfaliter verum. Nam matcria primacaufatin fc iftam aptitudinem, quodeftefie

in

quo

aliquam aptitudinem ad aliquem

Si linea eft diuifibilis in

crgo caufat diuifioncm aftu in
quitur quod

k

,

aliqua natura caufat dc ncccffita-

diftindlaab iUis. Sic dico,

ftante aliqua linea rc£ka,de neccflitate

non fequitur

omni refpedu

tur,vt fupr^patuit.

Dico,qu6d fubicdkum teCped:a paffionis habct Rr^pfnfle.
duplicem rationem. Vnam.quod cft caufa effecfti- Subieaumreua illius.nifi impediatur , & prarucniatur ^ prima Ji"^'* polP'""
caufa. Aliam ,Quia eft dcneceffitatereceptiuum */,""
*
r
pltcem THtto^
fy.
paffionis & paffio habct necefiariam habirudi- „,^_
ncm ad fubieftum, ranquam ad receptioum;ficut

eft rcaliter

confurgit iftaaptitudo ad diuidi. Secundum ctiam

quod

ccrc fine

18.

Qu^ftio

1

1.

Jnttitmf- forma rubftantiali. Et iico meJUte proptcrpluttfi tffi ftr-

^*^2

''"

falitatcm formarum,

qux

pofruntcflcin eodcm:

vtpatetaScotoi«4.<<.ii. Iftaaptitudo.quodcft
efle informabile , cft propria paflio matcrix ,
demonftrabilis dc ipfa
lis

,

^
& non forma fabftantiaqu6d

vt patct intuenti. Sicat etiam dicimas

,

elTe beatificabile

obicdo

creaturx rationalis

bcatifico

cft palfio

,

crgo obiedbum bcarificum

,

eft paffio illius : non valer. Similiter cire beatificabilc bcatitudine formali, cft paffio ipfius : er-

puta fruitio , eft paffio propri^
J;o
umpta,demonftrabili$ dc fubicftoipatct hoc clTe
falfum, quia quando dcmonftcatur paffio dc fubicdlo , demonftratut ncccffitas inhxrentix vnius
beatitudo

illa,

ad aliud:cum dcmonftratio prdpric fumpta & a
dc neceftariis, faltcm de complexis pateti Scoto in prologo.Siceft in propofito de materia. Hoc idcm dico de forma. Nam forma fubftanrialis eft apta nata informare materiam &
ha:c eft paffio demonftrabilis de illa , crgo mate,

priori.fit

:

:

&

riaeft paffio ipfius fotmxipatctcftefalfum,

contra

nihilcontra Dodtorem. Multi etiam

alij

primam conclufionem arguunt

Guilelmus

Ocham in prologo

,

9.6.

quorum argumenta cx

vt

:

& multi alij pofteriorcs:

gorius,vbifupri, probando

*r-

Xtmtntum.

\tds.\

non contineat

nis

&

:

fic

dcinceps

£tprim6

pri.

,

qaod

notitia fub-

virtualitet notitiam paffio-

vt dixi in conclufione fu-

,

arguit fic:

Omnis

prim6

notitia

continens virtualitec aliam notitiam-

,

continet

prim6 virtualiter omnem aliam notitiara , finc
qua caufalitcr illa haberi non potcft:fcd notitiafubiedli non fic continct notitiampaffionis:
patet de mulfis,quia cffc infotmabilc cft paffio
materix ; eirebeatificabilepaffio rationalis creaturar; efterifibile paffio hominis & ficdealiis.
Iftje funt paffioncs connotatiua: , quia connotant res diftimaasi fubiecflo , vt eirc infotma:

bilc connotat

formam

bcatificabile

connotat beatitudinem

diftindlam \ mateiia

diftinftam k rationali crcatura ;

;

vt

,

vel

75

propriam,& diftinAam

& hoc non,

:

quia nulla

talis poreft habeii , nifi pizhabita inciufdem rei. Aut quarro abftradiua
vniuscontinct abftiadliuam altciius:& hocnon,
pioptcr caufas iam didas,hoc eft eorum Achillcf
conira Scoturo.
Rcfpondctur. Sed anrequam rcfpondcam, expono conclufioncm Dodoris. Conclufio enim
noftrafccundapotcft tiiplicem habcre fcnfum.

'^"fitnit Setli

Primum,qu6d notitia

*'*pliitm pt-

tuitiua

habit ualis vnius , continet

notitiam habitualem alterius. Ei hic fenfus
verus,& hoc paret a Scoto vbi fupra. Et per

&c

omnia fupctiora

vcl poreft caufaie

:

aliam fpecicm rcfpcdu alrcrius,
rioris

vt fatis patet a

:

&

Doctore i/i

1

aliam

&

,

.difi. j

.

^itdji. t.

quod rcfpcdlu propriz paffionis>
habet vnam 8c eandem fpccicm intelligibilcm.reSimiliter dico

,

pr.-efcntantem ipfam fub rationeobirdi intelligi-

bilis:vclaliam

& aliara.caufatas tamcn

Sccundo fuppono
nihil aliud eft

quam

ab ipfo,

quod

notitia habitualis Silitis hgbi.
obicdum in fe, vel in fpe- tualit quii
,

cic intclligibili perfe(ftc praefens inrcllectui

qu6d obiedum
ftui,

&

tualitcr
ic(fto

,

pcrfcde prxfens

in fc

in fua exiftcnria

,

vt dua: caufae partialcs

,

poftunt caufare

cognitionem intuiiiuam : & quando illud obiedumin feprxfcnscontinctplura alia virrualitcr , & perfedlc , illa aliacontenra perprxfcntiara obiecJli dicunrur

ipfum obiedum

nota habitualirer

tiara intuiciuam illoium

intuitiue. Similiter

,

quia

fi

,

nata

fint

cognofci

quando obiedum non

piatfcns in fe intcUedtui
bili

:

pariialitei poteft caufaie nori-

,

cft

fed in fpeeie intcUigi-

reprarfcntante ipfum ,dicitur

notum habi-

tualitcr notitia abftiadliua.

Et fimilitcr contcncfrentiaWter, vel virtualitei pctfedc,

talis fpecies

vni cum

intelIe<Slu

notitiam abftradliuam

tenrorum

,

tam

,

,

quia

potcft caufare

obiedli

,

elTcntialirer.vel virrualiter

qu^m con(fi

ramen

il-

conrenra non habeant proprias fpccics intclligibilcs) quia propria fpecies intclligibilis vnk

la

cum

nalisprimo virtualiter continct notitiam bcatitudinis nec notitia hominis a6tum ridendi.. Et
haccomnia piobantur , quia nulla notitia vnias
cci continet prirao virtualitcr notitiam alteiius:

cuius cft.vr fatispatet aScotoin t.d.i.<f.6.& pen.

quia aut intuitiuacontinet intuitiuam
poreft haberi intuitiua alteiius rei.

infclledlu, nata eft caufare noriiiam illius

mc. ij.d.

I.

Et ramen polTumus dicere,qu6dnoti-

tia habitualis obiedti

continet virrualiter notitiarahabitualem contentorum^quod cft, quando

&

hoc

fpecies intelligibilis

rci

non

huiufmodi

:

Tum

,

quia

contcntoium dependct ab

notitia.

Nota tamen , qu6d

fi fumus in ftatu ifto,qu6d
contentoium poteft duplici-

mult6 magis huiufmodi notitia poteft caufari
ab ipfamct rc > cuius eft intuitiua , & per confequens non prim6 virtualiter continetur jt noritia intuitiua alterius. Aut notitia abfttadliua

notitia habitualis

vniuscontinet notitiam intuitiuam altetius:&
hoc non , vt patet. Tum , quia abftiadliua non
porcft ci^c prima , ncc per confequens piim6

lcscontentorum virrualiter, vel eirentialitctin
tali obied^o & hoc non habeo pro inconucnienti , qu6d vna fpecies
intcUigibilis partialiter
poffit caufare aliam , vt fatis patet \ ScotoiA 2.
difi.c). Remora,vt phantafi^na obicdti vna cum in-

continere.

Tum, quiamulto miniJS

6tiuam vnius
rius

,

quam

rei poteft

pct intuitiuam

cft poffibile, vt

pei abftt a-

haberi intuiriua altc:

&

fecundutn non

ptobatnm eft,crgo. Aut

tiua vnius continet abftradliuam alterius

non
fam

,

:

quia vel abftradtiuam

communem

:

Tom. V.

ter intelligi; vel

qua,
liter

fi

propinquai vcl lemori. Propin-

fpecics inrclligibilis obiedti caufat pattia-

cum

intelledjtu

t

r.

SititiMhmHtmtlit Jnplitittr inttBi-

iutr.

agentc fpecics intclligibi-

:

Vn*^eiti

tellcdlu agente, poteft caufaie fpeciem intelligi-

intiOigikitu

intui-

bilcmcontcntofum tamcn prius

fttfft

& hoc

intelligibilem ipfius obicdti,vt parct ^ Scoto in

confu-

& hoc nnn, quia talis etiam ab alio poterit
Scotioper.

fit.

notum habicum illo cb-

dicitur

quia ftatim intelledus

:

ita

:

intelle-

paffionis. Similiter ,necnotitia creatut* raria-

non, quia per notitiam intuitiuam vnius

hahirt

alretius fupe-

ta in illo

:

*efl

ftnfHm.
il-

continet efTcntialitei dcfinirionem,poteft caufare fpecicm intclligibilem fui , icpixfcntantcm {c,

funt nota habitualicei notitia abftradliui

conConftat au-

eft

zo.

ludquod fcripfit in margine mauu ptopiia,fic
expono conclufionem iftam.
Subiedlum enim piopriz paffionis , ex quo

enfc

cfte rifibile

&

;

rem

fic de aliis.
notat aftum ridendi
tem qu6d notitia matctiz non continet notitiam fotmx primd virtualitet : cuius tamcn notitia caufalitcr przexigitur ad notitiam illius
:

caufari

diftis fuprk facillimc fol-

uuntuf:quia parum, vel minime difcf epant ab argumentis Gregorij & Alphonfi.
Contra fccundara conclufionem arguit Gre-

|o,

PrimMm

fic

Lateralis.

:

caufat fpecicm
i.

di(iA. tjutfi.i.ffr X. quia caufa naturalis producit

effedlum nobiliorcm

>

qucm

poteft producere.

G

1

Sic

aliam
tnufm

Prologi

76

olieaumh*' Sic ctiam obie£Vam habct dupliccm notitiam
habitualcm. Remotam , quando habct cflc in

bet duplicim

*'

Tttulum

phantafia pcr aliquod phantafma

quam.quando habcc

&

;

propin-

cffein inteUcdu pcr fpe-

ciem intcUigibilcmr ipfum repraifentantem.Hoc
paretiScoto»/Ji.^>y?.}.^«<e/?.6. Et fic fcquitur
qii6d notitia habitualis obicdi continet notitiam habitualem cflentialiter contentorum ,
Scquitut ctiam , quod fi
ctiam virtuah'ter.

&

virtu.ilitct

continct noiitiam illorum habitua-

lem
quod etiam virtualiter contineat notitiamiilornm adualcm. Siergo continet vittua,

&

virtualitcr notinofitiam definitionis ,
tiam pallionis , fcquitur, quod virtualitcr continct notitiam propofitionis immediata , cfirm illa
dcpendcat k notitia terminorum, vt ifta Animal
rationale efi rifihlle. Haec autcm notiiia principij

litcr

:

conxinet notitiam conclufionis

:

& fic fequitur a

primo ad vltimum, quod notitia habitualis obicnoncontineat viftualitcr notitiam

{k\

lem,fcd etiam notitiam tcrminorum

tionum

& conclufionutn

,

,

qux

:

fui

aftua-

,

quod

notitia a6bualis fubiedbi

contincat primo virtualitcr notitiam afbualem

ti,

pafnonis,& fic deinceps,vtcxpofui.
Deinde fuppono qu6d obiedum virtualiter
continere notitiam alterius habitualem , vel

adualem

,

Vno modo

poteft dupliciter intelligi.

vt caufa totalis

:

& hoc Hon,quia nec ctiam con-

abftradiuam , ncc
actualcm , quia ad habitualem de neceflitate
concurrit intclleftus agcns , vt caufa principaliSf
vt patct a Scoto in i Mft. 5 tjueft. 6.
tju^ft.pen. in
tinct notitiam fui habitualem

&

.

fccundo<!///?.3.^«<<;/?.z//r.Necctiamadadualcmab-

ftradiuam concurrit , vt caufa

totalis

:

quia con-

currit intclledus agens.vel pofllbilis.vel vtcrque

Deintelledu

fimul.

inprologo

&

ij, \

.d,

j

in

communi

patct ^ Scoto

.ej.j.pen,& vlt.primijn i.d.}.^.\ o.

II. dr dift.^.

De vtroquc

intellcdu patet 1«

G}uodl.i^. ;. Si etgo obiedluni non contiiiet cognicioncm fui habitualcm^vt caufa totalis (cum etiam ad huiufmodi cognitioncmhabitualem poffit concurtere Angelus cum phantafmatc , & intellc6tu agcnte vt patct iScoto»» i.d. 1 1.) ncc
ctiam fui adtualem, multo minus contincbit cognitionem habitualcmivel adualem aliorum contenrorum virtualiter, vcl cflcntialitcr, vtcaufa
I

:

totalis.

Alius fenfus cft,

qu^d obiedlum

fic

contincc

cogiiitjoncm fui habitualcm , vel a(flualeni , vt
cauia partialis tS: contcntorum in ca virtualiter,
,

quod

ipfa caufa partiali

alterius,qu6d nihil aliud concurrat abnllo:fed

habet detcrminatam caufalitatcm rcfpcdlu

nonconcurrentc primo,

fic

illius,

& prim6,qu6d a nuUo poteft rupplcri,nifi fortc k
Deo.
Ex his dcclaratis.intcUigendo fcilicet quod notitia

habitualis obicdi continet virtualitcc noti-

tiam a6lualcro,vcl habitualcm propris paOlonis,
patet qu6d totum argumcntum Gregorij totalirer ruit,& fequentia quando dicit , aut cognitio
intuitiua continet intuitittam , &c. Non funt ad
propofitum. Patct etiam quando dicit quod maceria non potcft caufare cognitione formx,qu6d;
no intelligit mentem Dodloris , vt fupra expofui
quia non ncgamus qu6d non poflit haberi perfcfta cognitio informabilitatis, nifi concurrat ipfa
forma:fcd bene dicimus quod ipfa materiaficco-

cognitionem

curritpartialiter ad

tatis,qu6d a nullo

talis

illius

Si inftaretur (licct ipfe

non

il-

Conceditur. Ergo fic poteft dcmonftrari illa informabilitas de fotma , ficut dc
njateria,& fic de aliis.Ncgatuc confequcntia:quia
luncfequeretur , quod magis poflctdcmonftrari
de intellc(5tu ciim principalius concurrat.Dico crgo , qu6d ad fubiedum dcmonftrationis duo rcquiruntur.Primo quod ratio formalis ipfius fubicdli, fit ratio continedi virtualitcr proprietafcm.
Secund6 qu6d fit ratio pro]cima,& formali« recipicndi illam in fubic6lo,dc quo dcmonftratur.Licirt crgo ratio formalis ipfius fonnz.tit ratio co-

lius pfoptictatis,

tinendi virtaalitct,partialiteTcognitioncm

proprietatis,non tamen
nionftrari de forma,

cum

Doftotcm.Nodcbcmusergo fic
quod contincns virtualitcr notitiam
quod fic contineat vt caufa totalis vt

alfcrjus

,

,

,

nuUa aliaconcurrat fed fic continet partialiter,
quod eius caufalitaspattialis ^ nullo poflit fupplcri.nifi forrc a Deo. Addo ctiam, quod quando
:

aliqua pafl[io connotatiua , qux dicit rclationem.cuiufmodieft rifibilitas,bcatificabilitas,incft

formabilitas, triftabilitas,
teft

& huiufmodi,non po-

fundamenium,
Doiior inij.t.prelog. quod

haberi nifiprxcognofcantur

&terminus.Ide6
via naturali

dicit

non pofliimus cognofcerc

nem ad Deum,fub ratione Deitatisy nifi

rclatio-

praecog-

AdfubieRH
deirtooftrationii

re^uirna-

fur duQ.

illiiis

proprietas potcftde-

illa

forma non

in

fit

aligua

ratio proximarccipicndi ipfara in ipfa forma.

Ec

qu6d hoc argumcntum quod eft Achilles
corum jacmulrorum aliorum prxcedcntium &
fic

patct

fcqucntium:nihil contta Doftoremconcludit.
Si vero teneaturfecundus fenfus,fcilicct quod
notitia

a<51:ualis

obictSi poflSt continere virttiali-

Dico

ter notitiamaltetiusadlualcm.

(licetforte

non ad mcntem Scoti , quia vcrba illius hoc exprefse non aflcrunt) quod non haber pro inconucnienti, qn6d notitiaadualis obicdki fubrationc propria

& perfcdliflima contineac

notitiamproprietatis,&c.
adtualis

vna cum

ita

qu6d

virtualitcc
illa

notitia

inteIle(flD potcft caufatc

notitiam pafllonis:loqucndo dccaufalitate compctete fibi:licct alia aliqua caufalitas concurrat ficuc
ad cognitionem huius proprictatis,quxeft infor:

mabilitas,concurrit forma, vel notitia ipfius forma:.Et cum dicis, Aut intuitiua potcft caufarc in-

Dicoqu6d

tuitiuam proprictatis.

intelligcre

tra Hsetutn.

forma

dicat) crgo

continet virtualiter partialiter cognitioncm

intuitiuaiubiedi poteft caufareintuitiuam paffionis , fuftinendo fccundijm mentem Do<5lorij,

creato:vt fatis probaui «» i.d.j.q,

Gregcf. ccn-

proptie-

Bc perfedc in illo poflct caufari,vel haberi ab ali-

lo.gloflando ibi

ebie-

liionis.

caufalitasfuppleri poteft.

notitia talis obie(3:i,ncccontentorum virtualitcr,

quo intelledu

^5Solutio

:

& propofi-

pcttincnt ad dc-

monftrationem.pcr qnam demonflranturpaflioncs de ipfo fubic6lo.
Alivis fenfus cft

nofcamusipfam Deitatem.Non vult ergo Doftor
quodobiet^umfic contineat virtualitcrnotitiam

& veritatcm

quod

fic,quia notitia

ipfa paflJio cft

cadem

rcs

cum

Et ciim dicis qu6dcognitiointuitiua
non poicft caufare aliam intuitiuani , haibes hoc
probarc.
fubie(5^o.

Cijm vcro addis qu6d
bcriab

obie(S):o intuitiuc

illa

intuitiua poteft ha-

cognito.

Dicoqu6dfi

aceipis obieiSuiTi intuitiuc cognitnro ipfam paf-

fionem fcoifum fumpram , hoc non poteft dari,
ciam fit cadcmres,& exiftcntiacum fubic(fto. Ec
obie(ftum inquanium exiftens

,

acprsefcns pro-

priaexiftentia.vt fie,caufatcognitioncm intuiti-

uam:vt patet aScoto
(^ 9.»«

/^,dift.

1

»« i.dift.x.^ d.^.in i.dift.:^.

o,&\^'.& in quedl.qmft. i^.dr alibi.
Si

14.

n.

Qu£Bftio
non

Si dicatur hic (licJt

ipfe dicat) ticutnotitia

incuiciua fubicdi potcfl caufare intuitiuam paf-

&

Sicut efTentia diuina,& paternicas per eos et-

refpondori

eadem

funt

,

mus qu6d
,

res fimpliciter

,

tamen

dici-

ipfa eiTcntia diuinacontinet paterni-

tatem,& non econtra.Sic
tiliter patet \

Hoc

fub-

fecundo,

& in

in propofito.

Dodore in primo,in

quodlibeto in multis locis.
Dico etiam , qiiod pofito , qu6d pafllo fit diftin£larealiter(loquendo depadlonibus connoratiuis, qua; includunt relacionem vc bcatificabilitas,informabilitas,
huidfmodi) quodnotitia fubiedi intuitiua poteft caufare partialiter,
vt fupr^ expofui , notitiam intuitiuam huiufmoR»/«/i» lun di paffionis. Et cum dicis qu6d intuitiua illius
f»ttfcM\art
pjflionis , puta iuformabilitatis potcft haberi ab
;

&

Negatur,quia relatio non poteft cauiarc
cognitionem intuiiiuam fui vt patet i Scoto,in
'P*^*

:

Si

etiam dicatur (quod tamen ipfe non fortc
quod fobie6bum ficut poteft caufare cog-

cogicat)

&

nitionemincuitiuam fui,ica
fic

proprietatis

non

notitia intaitiua fubiedli

:&

caufabit noti-

tiam intuitiuam paffionis. Dico ,qu6d hoc non
eft inconueniens. Poirum etiam dicere,qu6d immediatc non poteft caufare , nifi prruis caufet intuitiuam fui:vt eciam paiec in fimili,a Dodoce in
</.5.fecundi.

Terci6po(rumdicerequ6d fubiedlum nonpocaufare nocitiam intuitiuam paffionis nifi
tnediante intuiciui fui. Si loquamurdenocicia
teft

abftradliua

,

eodem modo poflum

diccre

qnod

,

noritia abftraftiua fubiedbi poteft pattialitcr cau-

non improbat
eaedem
nec improbare pofTct
difficulcates poftcnc fieri de notitia abftraifliua,
ficut de intuitiua fads fant,& applica ad propofareabftradliuam paffionis. Ec hoc

ipfc Grcgorius

,

&

:

fitum.

Curo etiam
teft

dicit

,

qu6d

caufare abftradliuam.

non

intuitiua

Hoc

po.«

credo manifeftc

,

quia non continec

crgo nec paffionem
refponfum fapti.)

obiedli

;

Vel

,

illius.

^.cfpondctur

Eodem enim modo

(

licit

poteft

loquendo de noticia habituali

vel etiam de notitia adluali ipfius

eodem modo

:

de

primumargumenqu6d i\ paffio iubicdli

dicacur ficut ad

tum. Poffct tamen addi ,
quid abfolutum: vt puta purgatiuum cholerz,nocicia ipfius paffionisnon dependeca notitia cholcrx , vel \ cholera
patec in fimili.

eft

:

Eft aliqua albedo verc caufata ^ caufa cfFedliua,
ergo non potcft cognofci in fe : vel ipfa aibcdo

non

poteft cauftire cognicionem fui abfolucara

in aliquo incelledtu

albedinis?

Non

nifi

,

concurrat caufa

caufare parcialicer noticiam fui

,

quod nullum ens crracum

cnr,

cognicionem

foi

,

fimul

nifi

,

illius

enim abfoluci

fequitur. Poteft

alicer fequere-

poftct caufare

vel prius caufare-

&

turcognicio cuiufcunque caufae
fic oportcc
, vcl prius cognofcere Deum in fc, &c.
Sic
dico in propofico. Echoccft, quia nocitia al:

bedinis

,

non dependet eftentialitcr

"i

notitia fuae

caufa:.

Dico etiam qu6d licec cognicio cholera pratrequiratur ad cognicioncm paffionis reubarba-

non continet

virtualicer notitiam paffionis:
etiam contineat virtualiter notitiam choleraE:pacet hocefle falfum , quia iftapoirunteiTe
ti

nifi

duo ordinari

cfFedius

noticia paffionis

:

puca nocicia choierz,&

reubarbari, a diuerfis camen

caufis. Ec fic patet quod notitia fubiedli fi continei notitiam paffionis rcubarbari,cx hoc non fequitur, qu6d virtualiter contineat nocitiam cho-

folum fequitur qu6d non pcxhabitanonon poccft immcdiate habere notitiampaffionis reubarbari perfcdtam:& patec in
exemplo pro ftacu ifto quia intcllcdlus agens
non poceft immcdiatc caufare fpeciem incelligibilem alicoius obiedli, quam ramen habcc in v)r.r
cute fuacu phanrafmace: vcpacec i Dodtorein i.
lcrai^fed

ticia

cholera:

,

:

&

d.i.^.pen.

partialicer caufare in intellcftu ipfius cognitio-

prascxigirur, vt efte(^us prior,qui eft alterius cau-

nem fui

&

licer
Cki

?

in i.d.S. ergo continet cciam virtuafpcciem fenfibiletn exceriorem illius obie-

Nonfequiturrquia fpecies

fcnfibilis

tantum

vt patet ^

fx, ad cffedlum pofteriorem, qui eft alterius cau-

Quodetiam dicit,qu6dcognitio abfttadiua non potcft caufare intuitiuam.
Verum eft, qu6d abftradiua alicuius obiedi non

fx.Similiter fpeciesintelligibilis,puta albedinis,

potefticaufaro intuitiuam eiufdcm obiedi

teft

Scoto

intuitiuam

,

abftradtiuam

:

in i.dijt.f.

benc poteft caufare intuitiuam
beat propriam exiftentiam in

fui

:

fcd

ipfius.cum ha-

Idem
non

intelleftu.

tiico, q'u6dintuitiuaalicuius obiedli force

poteft caufare abftradliuam illius, fed bcne refpc-

&

^u fui ipfius , poteft caufare abftra£tiuam
intuitiuam,vt dixi fapra,in fimili per Scotum de cffencia Angeli.Et

fic

patet folutio iftius

argumen-

ti,quod tamen vidcbarurinfolubile.

Secand6

principaliter atguit

fionis

ptobando quod
,

non coiuineac vircualiter
noiiciam & dat duoexcmpla, quia
:

caufare calorem incorpore illuminabili
lefadlibili eft paffio corporis

dum

,

eftc

radiofi.

purgaciuum cholcrxeft

bari. Ec addit

diata, fciiicet

,

,

,

paf-

poiTc

&

ca-

Sccun-

paffio reubar-

qu6d quzlibet harum eftimme-

omne

radiofuro

Scctioper. Tom. V.

continet virtualiter noritiam illius vnacum intellcAu agence,vel poffibili, quz tamen non po-

habeci, nifi praehabeatur adlus phancafiar,
quia oporcec incelligencem phancafmaca fpeculari i.de

^nima.ergo fequitur,qu6d fpeciesintel-

eft calefad):iuum«

Contixt.

obicdi,quxnon poteft
haberi fineai^u phantafiz,qu6d contincat vic-

}igibilis,vei

qu6d

notitia

tualiter notitiam illam phantafticam.

Hzc eciam

refponfio poteft appiicart ad piiroum argumentu.

Ec quod dicit

iftc

Dodlor quod

fitiones funt imroediatx

noticia fubie&i

i.€.

ri.crgocunc fequitur, qu6d noticia rcubatbi-

falfum rquia aliqua cognitio incuiciua poccft
partialijer caufare intuiciuam fui ,
eciam ab^radiuam. Sicut etiam efTencia Angeli potcft

&

y

paffionis

prini6 notitiam calorum. Similiter notitia reubarbari non concinet prim6 nocitiara cbolcrx,

fimul

pluribus locis.

i,

primo nocitiam

fic

iam

17

& omne reubarbarum eft porgatiuum cholera;,
& tamen noticia corporis radiufi non concinet

paffio dicit eandem rcm cum fubietlo,
^onis ,
ergo intuiciua paifionis poteft caufare intuitiuam fubiedli. Negatur confcquentia , quia licct
fint eadem tes , tamen fubiedlnm propric continon econtra.
netpaffionem peridentiratem ,

&

fmintuitittM,

Lateralis.

fum

»

fcilicei

propo-

iftx

omne

radio-

&

eft calefadinum
omne reubarbarum eft
purgatiuum cholerx , habet piobare. Aut enim
funt notx per fe ex notitia diftindlaterminorum,
aut confufa:fed necficuec ficcrgo.Nam fi diftindte cognofcaiur reubarfcarum fub rarione propria , definicio reubarbaffi erit immediaca cauia
:

ipfius paffionis reubarbari

,

&

fic

per definitto-

nero reabarbari poterit demonftiari puigatiuum

G

j

chulcrx

17.

Prologi

78

lyupUx

*fl

cholere cfTe paflionetB reubatbari. Hoc idem
dico de corpore radiofo : nec etiam funr per fe
norae , terminis confuse conceptis : quia apprehends terminis imroediat^ intelleftus non
affentit huic : nifi vclis dicere , quod propofitio immediata fit duplex , fciiicet quedam efl:
immediata per experientiam , & quo ad fenfum:
& hoc modo iftz pofiunt diciimmediatz. Et fi-

freptfituimmiJiter haec erit
tnediMd, vtl

f*tft MtM,

imraediata : ignu ejl calef*EHum:
quia notum eft pet experientiam , qu6d femper ignis calcfacic appofito calefaAibili : fcd

nonfequitor

mod6,

per experientiam

lunt notx per fenfum,vcl
immediatc : ergo funt fim-

&

,

: negatur ifta conquia quo ad fenfum aliquod prxdicatum eft immcdiatum de aliquo fubiedlo , quod
fimplicitcr tamen inhzret iUi fubiedo per ra-

pliciter,& abfolute immediatc

requcntia

:

cionem formaiem

iiiius

fubiedi

,

vci pec aiiquid

quia fi notitia fubiedli continet virtuaiitcr notitiam paflionis, fequitur,qu6dnotitia Soiis continec virTerti^ pcincipaiiter arguit

fic

:

, quod
quod vidctur fallum

tuaiiter notitiam huius paffionis Soiis

calefadliuum

efie

,

quia notitia caicfadiui dcpendet k notitia calotis.Addit etiam multa aiia,quqidenl'concIudunr,
omnia argumenta fada contra conciufionem
pcr dida
potuifient hcri vnico argumenco

&

&

quia jinimal ra-

caufar.

rifibiiitftcis

:

hzc eric

(iciliccc

uinimal rationale eft

per fe noca. Si vec6 incelligac immediacione fubiedi, cuiufroodi ieft iR»,omnfs homeeflri-

rifibile)

fibitie:

nem

homo eft immediacum fabicAum ri-

quia

fibilicatis

:

vere dcmonftrabilis per ratio-

talis eft

fubiedi

:

non hab6t,nec eft per fe nota. Et

Ct

inteiligat,qu6d iixc,omnereul>arbarum,Scc,e& im-

mediata immediatione caufa: , hoc habet probare. Ec fuppofito quod fit immediataimxncdiatiohe caufz:habet probare,qu6d non fic pcc fe nota.
Nam apud Scotum d,i.q.i, piimi, efiet pcr fe noca.Suppofico eciam qu6d ficimmediaca immediacione caufae, cunc dico qu6d noticia talis tantum
dcpendec 'i nocicia cecroinornm. Ec ci^ra dicic,
qa6d praefupponic aliam nociciam aicecius pco-

Dico,qu6d nocicia pcopoficionis vni-

pczfupponic nociciam cecminocum in
vniuerfaliiqua: camen fumituc ex muicis pacticularibus,& nocis perexperientiam. Nam via fenfus prim6 cognofcimus hoc fingulare quod eft,
hoc reubarbartim ejfe purgatiuum cholera :
hoe,^
hoc :
fic de aliis :
candem concludiraus Hmile
de omnibus :
habiti notitia in vniuecfali,qu6d
uecfaiis

&

&

&

&

omne ceubacbarum.&c.qua: eft fumpca per muica

Metaph.

fi-

Ocham

uMfonfus Toletanus in prolo. quae

modo

foiuuntur

,

ficut

& ar-

:

paflionis

quae eft efie eclipfabiie

:

:

:

jpfe Gregotius arguit contra particulas fecundae

concIufionis.Et prim6 probat

,

quod

& notitia fubiedti non fint

notitia paf-

non connontiam ptopofitionis imroediatx. £t dac exemplum de multis pcopoficionibus, qua: fumuntuc pcr viam fenfus, vc ifta,
fionis

,

,

vci

tincant victualiter

omne rcubarbatum purgat choieram , &
qu&d qois

conftat

notitiamincomplexam,
teubacbaco,& de cholera:cciam,& de

poceft habere

diftindia de

eo.quodeft purgare,qui camen non cognofcecet,
quod omne ceubatbacum eft purgatiuum choletx. Et licct nouecic qu6d hoc fingulace reubar-

barum

&

eft

purgatiuum cholerae,

& illud, & illud:

de pluribus. Ad habendam tamen notitiam
vniuerfalero,qu6d omne reubarbarum,&c.neceffic

fario requtritur

non

caufata ab

quaedam
illis

alia notitia vniuerfaiis

fingularibus,qualis eft fecun-

dijm aIiquos,fi aiiquod abfoIutum,vei proprietas
confequens abfoiutum competit alicui indiui-

duo

imtmdimtn

,

immediata immediatione
Cum autem tationale fic immediaca caufa

& hic eft proceirus quero facit Atiftotcles primo

&

gumenta Grcgorij , iicet aliqua pauca vcrba addant , quz camen non requirunt fpcciaiem foiutionem ficut qu6d Luna fic eclipfabilis. Nam
notitia Lunae non contincc victualiter notitiam

dnfUtiitr,

quia haec

na eciipfatut per interpofitioncm terrx intcr
Solem , & Lunam & fic patet quomodo eodem modo. foluitur hoc argumentum. Dcinde

&

argumenta eodcm

Trtftjitit

:

eft

,

quia etiam

Contra eandem conciufiohem arguunt
in proio.

Rt^ttfit,

ifta

continerct vittualiter notitiam terrae :quia Lu-

,

miiia.

19.

negatut

experiroenca:cunc intcile6tus fi habetiilam ptopofitionem immediatam cognitis tecminis iilius,
ftacim cognofcit iilaro:quia notitia pcopoficionis
immediacx immediacionecaufa; cartc^m, depcndec k nocicia cerminoruro.Non fcquitnr,ergo nociiia fabicSti,
pra:dicaci nonconcinet notitiain
ptopofitionis immcdiais.Negatur confequcntia,
vt fupr^ patuit.Si ver6 hxCyomne reubarbarum,8cc.
eftimmcdiata immcdiationefubiedi:patet qu6d
non cognofcitur cognitis terminis , fcd cft demonftrabiiis peraliaspropofitiones immediatas:

:

fupcrius patet refponfio ad illaargumcnta

i8.

>

tionale efl rifibile

poficiOnis.

aiiud.

eft

caufa:

:

cuilibet indiuiduo eiuulem rationis poteft

&

primo Phyficor. in fccundo Pofter.
per viam fenfus ^ roultis
particularibus ad vniuerfale , & deinde procedimus a priori ,h. caufa ad effedum, licct tamen hoc
totum argumentum vnico vctbo folui poftec,
quia quando Dodlor dicic qu6d nocitia fubiedi
concinec nocitiaro pta:dicati,pec confequens nociciaro propofitionis immediacae, loquiturdenoin

Nam prius procedirous

ticia habicuali fubiet^i

iam loquacur de

:

adliuali

vc
,

di&um eft fupr^.
pacec

qu6d

Si ec-

nihil con-

ciudic ex fupeciijs habicis.

Deinde ipfe Gcegocius arguit contra vnum,
quod Dodior non dicir. Probac enim Gregorius
qu6d vnum principium no concinec aiiud eiufde
demonftcacionis, fic:Notitia vnius principij non
continet notitiam aiterius principij ineadem demonftratione. Sed hoc Dodtor non dicit fed foluro dicit, qu6d fubiedum continet przdicatum:
:

&

&

fic continec propoficionero immediacaro ,
iromediaca concinec conciufionem , uon.aucem
dicic,qu6d vna immediaca concineac aliam. Vulc

eniro
fe

Do&ot qu6d propofitip

iromediaca

fic

pec

noca,cuiufmodi func dux pra;roiftz in deroon*& omnis ptopoficio per fe

aliquod fimile compeiere.

ftracione potifllima

Rcfpondco & dico prim6, qu6d c^m ipfe dicit qu6d haec , Otme retil/arharumefi purgatiuHm
cholertt, eft immediata , hoc habet probare, quia
purgaciuum choierae eft demonftrabile de reu-

noca,eft noca ex nocitia tetminotum.

DeindeGtegotiusarguitquoad illam particuIam,qu6dnotitia fubicdi non continei prim^virtualicer propofitiones iroroediatas ergo ncc

barbaro

conciufionero. Paiet confequeniia, quia propofi-

,

qu6d

per rationes formales reubarbari. Ec
dicit,qu6d non omnis propofitio immedia,

ta cft pcr fe

nota

\

fi

intendtc 4c immcdiacionc

:

:

tiones iroroediatzcontineni virtualiter conclufioncm, ctiam fecunduro Scoturo : igitur,vcl ipfae
pTaeroiflx

«

q^

QuxHio

gnofcenda producibilia i Sole , fufiicerct notitia
incomplexa Solis , quod eft falfum. Hoc idem

argumentum

Dico, qu6d habet ptobare hoc , qu6d notitia
caufz noncontineat virtualiter notitiam alicuius efFedus : maxiroe , quando talis caufa eft fic
przcifa, & adxquata, quod eft iropoflibile ipfuro
efFe£lum ficri ab alio , non concurrente tali cau-

&

non poilii iine

fa,faltem in rationefubiedi:& vltr^quandotalis

eft

,

effedum

cum caufa quid
,

alteri inhacrere,

ficut cft in propofito. Paffio

enira fubiedi deroonftrabilis de illo

Refpondetur breuiter qu6d notitia fubiedli
habitualis , vel etiam adluaiis , tenendo fecundam viara , continet prim6 , virtualiter notitiam propo(itionum immediataium , & vltim6
continet notitiam conclunonum. Et iic conce-

rio

ra6 continet paflionem
fa

:

,

:

&

adx-

&

&

:

idem
rcalicer cum fubiedlo. £t pofito ciiam quod
diftinguerctur realiter , vtdixifupra, adhuc lic
conuertibilicer inhzreretfubiedlo ,qu6dcft impoffibile ipfam efTe fine fubiedbo ,Sc non inhxrcreilli:& fic patet, qu6d inconueniens addudlum
,

funt manifefte fal-

,

de Sole nullius

Deinde Cic arguit : Si qaodlibet fubiedum
continet prim6 virtualiter omnem veritatetn
fcientia: , igitur , vel continet primo notitiam

eft vigoris

:

ipfa

fic

quia cffe^us produ-

€tas i Soleextta, necinhzret fibi ,nec conuer-

cum illo nec fic praccisc , & adzquate cft k
Sole , quin poffit fiet i faltem ^ caufa pritna, non
concutrente Solc , nec in ratione caufx , ncque
titur

, vcl effediis, per quam concludemonftratur vel nuUa fcientia haberetur
per caufam , vel eife£tum. Dico,qu6dvirtualiter continet notitiam padlonis , tanquam cfTe^um : notitiam propofiiionura imraediatarura, tanquara caufam : Sc illz notitiz , notiiiam
conduiionis. Etquod dicit ipfe,qu6d nec res
creata continet priro6 virtualiter primamnotitiam alterius tei , puia notitiaro incomplexaro.

cniuilibet cauf«

:

in ratisne fubied^i,nec eft idero realiter

:

Sole. Si ver6 diceretur

,

qu6d

cum

ipfo

pofle Rc, vel fic

producere eft paffioSoIis. Admittatur , & tunc
dico,qu6d notiria Solis diftindla vittualitcr continerernocitiam illiuspaffionis :
multa alis
Greg.dicit contra iftam conclufionem, quz bre-

&

S

Ac necedaimpoffibile

vt fupra dixi

maxime quia nos tenemus qu6d

vt laptii patuir.

(io

,

:

nec notitia fubicdli no-

H«c omnia

Hne fubicdlo

,

eft

quateconuertitur curo illo
de neceffitate inhzret illi ,
fluit i principiis illius fubiedi
Sc

propoiitionis immediatz
reducitur ad fubie6lura , quod prira6 continet.
Et quoddicit, quod fubicdlura ptincipij non priritiara paffionis.

dependet a fubiedo, qu6d

ipfaro efTc

do , quod continentia

K*^i»fi9.

conuertibilis

eft fic

impoffibile ipfum

quam fuz caufz

notitia fub-

&

xmmtntnm.

cffc^us

ie(^i,&pr;dicatihaberi,&multaaliaverbadicit.
,

^ j,
vltimitmMr-

Ocham inproIogo,ac

facit Gul.

altj raulti.

&

notitia principij

79

notitia caufx continetptim^ notitiam
cfTeftus , nec i coutra. Alioquin ad omnia co-

;

cum

1 1 1.

vndenec

ftxmiffx continent prim6 virtualiter concIuHonem & Ci C\c, igitur fubie^uro non continet prini6: cura fecundum Scotum , (landum iit in tali
ordine cognofcendi ad vnum primum ; vel non
continent prira& , & tunc deducitur eorum continentia inaliud:aut igitur in aliud ^ fubiedlo,
habetur proponcura, fcilicet , quod rubiedlum
non prim6 continet , vel reducitur in fubiedum:
tuncfequitur, quod rubiedum continetprimo propontiones immediatas , quod non eft verum. Tum quia fubie(^um principij non continet prim6 paflionem , vt patet ex prima conclu/ione. Nec notitia fubiedi notitiam pafllonis,
vt patet ex fecunda:igitur nec notitiamprincipij,

&

oitacis causi tranfeo:cijm ex fuperius habitis ftcilliroe folui poffint.

C H O L

V

I

M.

De»m

ejfe fubieStum frimum Theohgi/t infe ,quoad veritates neceffarias , frobatur frimo;
quia continet virtualiter omnes veritates illius ,
nihilaliud continet eas. Secundo,hde

&

qua foli Deo funt naturaliter nota , fedfolus Deus efi huiufmodi.
Tertio , in nuliafcientia traditur ita diflin£ia notitia de Deoyficut in ijia ; ergo eji de Dep,
veldatur aliafuferiorfcientia deiffo. Addit quatuor ferfuafiones ad idem.

fcientia tradit de

EX

iis

,

ad primam quzftioncm. Et primo loqucndo de Theoloquancum ad vcricates ncccffarias ip(ius,dico quodprimum fubicdum
Thcologix in fe non potcft cfTc nifi Deus quod probo per trcs rationcs. Prima accipitur cx ratione primi obicdi, & arguo fic Primum obictf^um continct virtualitcr omncs veritatcs illiushabitus,cuiusc{l primum obicdum:fed nihil continct virtualitcr
omncs veritates Theologicas , nifi Dcus crgo, &c. Probatio minoris nihil aliud concinct eas , vt caufa , fiuc vc illud ad quod habcant attributioncm nifi Dcus quia Dcus

7-

diftis • patcc rcfponfio

gia in fc

,

,

,

:

;

:

,

Sccundo

tio.

Vlit injrk

d.l.q.i.&
d.j.<].\.

Demtfiib.
ienHThtt.

,

nec aliquid contincc cas , vt cfFcftus demonjiratione quia.
efFedus dcmonftrat Dcum trinum , qua: cft potiffima veritas Theologica ,
nulli attribuitur

Prima r4-

:

Nam nullus

& fimilia.

hgidiitfi.

SecknJs
TMtit

,

ntH

Thcologia cft dc his, qiiac funt foli intcUcftui diuino naturalitcr co- tfictntrmi.
gnita crgo cft de aliquo foli Dco naturaliter noto fcd folus Dcus cft fibi foli naturali- d. 3.
9.
ter notus crgo, &c. Probatio primi, fcilicet antcccdentis Si ifta fcientia cft dc aliqui- tjuiM IftcitS
diflinae
bus alicuiali) intellcdui naturahtcr notis ,crgo prztcriftaaliquaalia funtcognofcibilia
Demm rt'
cognofcitiuus
Baturaliter foli intcUedui diuino
quia infinitus cft ,
idc6 plurium
prd/entMt
quam intcllcftus finitus:igituradhucaliafcicntiacftfuperior, quam ifta quz crit dc noeJfetAnfic

^*

:

tf.

:

:

:

:

&

,

naturaliter notis intcllcftui crcato. Probatio minoris ; quia

omnis cflcntia crcata alicui

Tcrti6

fic

% in nuUa

fcicntia ttadicur ita diftinfta coguitio

gtlo

fMtU-

rmlte.

intelledui crcato potcftcflc naturaliter nota.

Tntia
dc aliquo alio , quod non

G

4

cft

ti:

ra-

8o

Prologi

fubieaum cius primum , ficut traditur in illa , qua: cfTet dc illo vt dc fubiedo eius
primo quia in nulla fcientia traditur ita di(lin£ta cognirio dc non per fe fubic^o, ficur
de perfe cius fubiedo; tunccnim non cfTetratio, quare illud fubicftum eflet magis
fubiedum eius quam aliud igitur fi Dcus non fic hic fubicftum tunc non traditur ita
diftindacognitio de Deo jficuttradereturde co inaliquaalia, in qua pofifct eflefubiedum. Scd potclt elfc fubicdum in alia fcicntia igitur illa poteft cfTe prior ifta.
Praeter autem ^ iftas trcs rationes funt aliqua: perfuafiones. Prima talis cft Theolo-

efl:

,

:

8.
Gluatuor
ftrfuajioftes

ex credicu.
Sapientta

de

increa-

tu t/lientia

\

;

,

crentis.

Theologia

in primo

de

efl

increa-

tis.in/ecun-

:

fccundum Auguft. ii-de Trinit cap. 9. pro aliqua parte fui cft fapicntia pro aliqua
partc fui eft fcientia fi autcm cfTct tantum dc aliquo non arterno formaliter, de illo cffct formalitcrfcientia,& non fapicntiaaliquomodo quia nec cx primofubiedo
nec
cx attributionc quia artcrna non attribuuntur temporalibus.
gia

,

,

de

,

:

,

;

:

:

,

,

Secundapcrfuafio, quia fupcrior portio rationis habct aliquam perfedioncm propriam fibi corrcfpondentem ifta autcm ( fi eft de fubiefto non setcrno, vt de primo fubiedo cum jetcrnum non attribuatur ad non asternum ) fequitur , quod nullo modo cft
ita nullo modo perficit portionem fuperiorcm rationis , &: ita efiTct aliquis
dc a^tcrnis
habitusintcllcdus omninonobilior ifto, perficiens iftam pornoncm, quodcft incon:

do de crea-

,

tisjn tertio

de vtrifcjue,
in

ejuarto,

de fignis.

De

neagit i.d.
l.d.

shieUo
j

Text.

Tertia perfuafio

'

quiafccundumbcatum Auguftinum 14.de

cft;

.

d.

COMMENTARirS.
a

in^

ad primam

dilfif patet refponfio

Dodor

ponit

tjHiff.

vnam conclufionem,

quod Thcologias
foius Deus
,

videlicet

ceflatiorum

in

fe tefpeftu

ne-

cft

fubieftum.

Et

piimo probat pcr definitionem fubiedi Contincns virtualitcr omnes veritatcs Theolo:

gicas,
in fc

,

&

ncccirarias eit fubieftum Theologia:
fed Dcus eft huMaior patet per definitionem

refpcdiu neceflfariorum

jiifmodi, crgo.

Probatio

tem.

Deo ,

de

:

Jcm vetitatem,

qnia

fi

virtualiter contincret ta-

fiue notitiam

contineret entitaiem

,

de qua

,

etiam virtualitcr

cft talis

notitia

:

vt

paret a Dodtore infra d.^.tjuafl.i.Si d.8.^uafi.i.8c

Quia continens

virtaaliterno-

titiamalicuius, virtualiter etiam continet entitatem illius. Et vide ibi bonam gloflam. Patet

ergo quod nihil aliud a Deo virtualiter continet
notitiam veritatis neceflaria: Theologtca:. Secundum probat Dodor in litera , fcilicet quod
nec continet per attributionetti & patct. Nam
fi veritas huius propofirionis, Deiu efttrintts
,
:

&

vntu

haberet attributioncm ad aliquid aliud i
Deo, fcqucrctur,qu6d ctiam ipfcDcus vcrcattribucrecuraltcri.quod eft falfum.
,

Nec aliud contineat eas, vt ejfeSltu demonftratione
ejuia. Quia aliquispoftet dicere, quod pernotitiam alicuius effeftu'; poiTumus deuenire in cognitionetn veriratis Theologica: neceffaria». Sed
hoc excludit. diccnsqu6d nulJus efFe<aus dcmonftrat

tum

Deum

trinunj.

Et hoc diffusc declara-

cft fupra,<^«,ti1.i.

Sed in

Prima

ifta litera

circa

du« difficultatej.
quod nihil aliud, vt

oriuntur

hoc quod

dicit

,

caufa continet vcritatcra ncccflariam Thcologi-

potcft caufare nofitiam ipfius
,

potens cognofcere Deitatem

vt patet ab ipfo

,

hic

& qutft.

1.

&infik

</.z.ergo.

Dico quod DoiSlor negat quod aliquid

aliud

,

a

Dco

v.e^onft».

via naturali pofflt cognofccrc Deitatein

fub ratione Deitatis. Et quando dicis, quod ha-

d.

triniu ,cr vntfi

,

dift. j.

intelligi-

diftindc , potcft cognofcere veritates ncccfrarias

beant atfrJbutioncm. Primum patct quia nihil
aliud a Dco potcft caufare noiitiam vcritatis
Theologica: ncceftariaE , vt puta iflius, Dettt eii

in t. d.i.ejHitfi. 9.

%.

bilcm Deitatis

Deitatis. Et vlrra

tens fpecicm

:

quia ipfe vult in fecundo

:

qu6d Angclas ha^ens fpecicm

minoris;quia nihil aliud ik Deo continet illas
verirates, nec vt caufa nec vt illud, ad quid ha,

tinet entita-

cam. Contra
9«<f/?,9.

:

fubiedi pofitam in fecundo articulo.

notititm ton-

:

:

IZtlilc

Ctnttnerts

4.

,

r.

•virtualiter

(jr

;

Tcxt.2.
I.

Trinit.£ap.\.

fcientiaeft dcillis quibus fidcsgignitur,defcndirur,& robor<>tur: ergo eft

de illo
eodcm fubicfto quod cft primum fubicdum fidci fcd fides eft de veritate prima crgo. Quartapcrfuafiocft ,quianobiIifiimafcientiaeft circa iiobiiiilimum gcnus: ex6.
Metaphyficx, drprimo de Anima : hsce autcm conceditur nobiliflima ergo oportct quod
fit dc Dco
vt de fubicfto.
ifta

,

l^.&

fidei

&

ucniens.

vtra-

^ue portio-

De

:

,

&c. Dico qu6d

talis fpecies cft

fupernaturalirer caufata,vt patet a Dodlore in 2.
j, qM4t,ft.

9.

Sed hsc rcfponfio non videtur eua-

cuarc difficultatem
raturalitcr caufata
agit,vt patct
cis

:

"k

:

quia

licet talis fpecics fupcr-

fit

tamen

:

Doftore in

ipfa naturalitet

fimili

in pluribus lo-

,

& fic inteJledlus Angcli cum fpecie

,

qua: eft

Deo, videtur virtualitcr continerc veritatem Theologicam nccefrariam & fic vt caufi.
Dico, quod voluntas diuina caufardo talem fpeciem fupplct viccm obicfti Theologici: quia
aliud

sk

:

,

nifi talis fpecics

cauraretnr

,

cfTet imppflibile in-

telledum Angeli naturaliter cognofcere

Deum

diftinilc.

Secunda
cfFedus

difiicultascftin

non demonftrar.

hocquod dicit,qu6d

Nam

pcr

cfFcdum de-

j.
Digicultiu

uenimus in cognitioncm plurium veriratum neccftariorum de Dco patct,quia per f fFeftum deinonftramus primam caufam cfTc ic ipfam efle
:

:

neceffc cfte

:

&: efFe

fummum

indcpendemcm

citer

:

&

cns

omnes

:

& effe fimpliifta:

vetitates

funt necefTariac.

Ad hoc dico , quod veritaics neceflariaB quc
Deo non poflTunt fciri per aliquem efFc,

funt de

£lum

:

cx

quo enim per

cfFc(5bum

non poffumiis

cognofccte Dcum diffin<5lc .lcquirur, qu6dnec
etiam pracdicatum, competens ei neccflario , potcft

^f^oitfie.

,

cognofci.

Etcum

Per aullum

effiK ppffudicitur dc prima caufa, mtu JiftinSe

&c. Dico,qu6d benc dcmonftrationc^«»<i,

&

per cffcftum pofliiraus cognofccre,qu6d aliquod

ens

Dtum eognoftere.

quod eric de aliquo obiefto incelledui crcaco non nacuralitcr noco ergo eric dcobicdlo foli intclle^lui increaco naturaliter noto: Ecprobacioin literacIaracft. vet quid aliquod ens eft priquod aliquod cns cft Dcceflc cne. diuino funcnacuraliccr noca: aliqua foli quod Thcologia pro aliqua parte fuicft fapientia vcrum eft . Dicic crgo fic Primo. fed quid : Theologiat in illud ens in fe. Si dicacur . tione rcfpcftus ad cxcra . Sccunda b Literalis.Addic Dodlor Sed/oltn Dem efijibi nMuraliter notm: vc fatis patct in quajt. S tjl fafitn- ''". De hoc vidcdifFusc in Dodlore in z. Concludic ctiam cx hoc quia obieinfrld. Refutat etiam alimn fententiam tenentem Deum fub rationibus. quod non cft primo fubicdlum Hocpater. 2. . cancura voluncaric mouet k Dodtoiein GiuoMih. d" in Gjwdlib. Ec quod Praterautemiftxitresrationes. . vc nobilidimumanimalium. Concludit Deum nonfub ratione vniuerfali^ attributalit vel reJpeBiud ^fed. hoc cric lantum pcr reuclacionem. liter feiremua . Ec fic ifta fcientia cifec femperTheologia in fc. motiuum illius : fcientia . Henr. I. ^uonA fecundam qudji. Vel poftcc poni dc Dco fub racione Communf. Homo his • didis refpondco ad fccundam quseftioncm. in propria paffionc:inquarcoin rcfpcvfVuadaliud.& in incelledtu diiiino. & : §Uit>mcilt Theologi» prt ztcrna. c Tertia perfiiafio nec.difl. 1 j. Sed pcrfcftifHma nocina dc homine non poceft elTc in rcfpeftu ad aliud . 1.vel no- titia fiibicdbi. Ica cci^m poftec poni aliqua fciencia de Dco fub ra: . qiiod cognicio fubicdi ccic diftin(flior : fic pa- : naturaliter fubiedlum in aliafcicnciaj eft fibi naturalicer quia cognitio fubic£li in aliqua fcicntia cft magis diftindla . vc aliqui ponunc fub racionc repamtorU . zi. ejfe fubie^um Theologia : quia fcqueretur . fer rejpe- £{um ad extra.cclleftui creaco nora .cft de aliquibus. 35.quod cft faKum.c^ua hxcejfentia ejfe obieilum Theologia. (kot probac intentum principalc pcr : foli incclledtui notus: Jc iufcunqne confiderati inilla fcicntia: fcquitur. vetneceffe effe. cognitio tcm- vc cil vc habenc iiccributioncm ad . quia fidcs habec efl hae. quz Deindc Doquafdam claracft. eft de his rcbus. cstcrapaccnc. vc cognitio Thcologi- fi . Ad pono manfuctum fccundum racio- intcllc(flum cuius vc fubftantia vt .(^ in i. quia ifta prajfupponicnoticiam abfc^luci ncc dc hominc fub racionc paftionis . 10. ijuod- . Terciaratioeftibi. : patcc. vc animal rationale . infroio^. virtualiter concinec iiociciam cu- & fl:um Theologicura refpedlu inteileikus diuini eft & cft impoOibile cec licera. f'''ar.de Dao concinec vircualicer omnci veritacos Concra iftas : Jmjmrnati» ratitnts proprie Henr.refpe<Stu omnis incellc(^ds crcaci . inccUedtui func naturalicer noca. : foli dc xccrnis poralium . nacura. Secundo.q.t^. 1 4.vc dc fubiccSto. Secuniofk. i.ii/?. quia rubicAum quodcftDeu$.i^. .quz nullo hoc inconquod fiDcusnocflcc fubiedutn fc paccc. ^udfl. vel alicuius calis. vcl gubernatoris . num. in ccrcio pcr accidcns. in fiimma. d §lM*fltTht»' ipfum moucre naturalitcr intclledlumcreatum: vc pacet fi mouct. id cft . 6. . j impugnat fententiam afferentem Deum quk ens infinttum^ . qui habet concedcre. difi. quod Thcologia fupple in fc .qiuft. Hxc ra- tatio eft ibi 8i Tertiofic:ic dcducit ifta ratio ad uenien$:fciliccc poteft cognofci. quod mulca in Thcologia conndcraniur . &fic eric de Deo. nihil effet foli Deo naturalitef natum. Et prima fatis 4^10 in fe. & fupcrnacuraIis. Item^aliis tribus reiicit afferentes ratione attributali ^ejfe fuhie6lum . camen notitia dc Deo tradiiuc in Thcologia in fc. fequicur . omncs poncioncs arguicur & primo arguicur concra iftam de raciono communi. .tribus Deum effe obieclum Theologid . lib f. vcl vel independens turalicet 1 L I V FlJti hahtt Deum r/itione fub Dei- tatii frt tb' ita». i. C lia.& paccbiccciam in illa t(i Ec fiiftaThcoIogicafiancintbstBmmmttimum inttl. na- Cii tio cft fatis euidens : : modo poirunc raliter nota creaco nacu- eftc inteliedlui vc ly fntturaliter diftinguicur contra : :qaiipt\mi fubftantiai nulloin- /Hpernaturaliter tellcau crcaco poceft cognofci diftinftc . vt reparatoris vel gubernatorii.Qux(\io ens cft fummom roa caufa : : non c . illi fubicftum eric & illius fciencijt . M. . vel quidjimile. quod natura- omnia Theolcgica. (ed in f*.^wf/?. . hoc verum : aIiiju» patit fui & pro aliqua parce fui cft fcien- SeCunda ferjuafio. Contra hoc arguit Dodlor. qu6d quamuis non fic fubiedum Thcologix in (e. ifta. : : dehomincin vniucrfali qi»ia illacft confufa ergo nobiliffima cognitio de hominccft fccundum rationem quidicacjuam. In primo inicllcdu intcUigicur nem quidicaciuam propriam in fccundo in communi .quia folus Hxc rafcd cft pondcranda.^MnI}. quia nocicia paftionis pra:fupponit noticiam fubie(fli ncc 9t/^gid. Qiiod dicit de porcione pcriori. ca cft cia : Deo func nacuralicer nocx quia ex quo cognicio' Theologica : pacec difl. cum fic perfedif- /imum confideracum in cali fcientia. HO cft . Rom.i^. & idcoTheoIogta perfuafiones. intcUigitur . quam cognitio altcrius confideraii : ThteUgi* clTec . vcl Vdpoflcr poni de Deo fub iliqua rationc accribucali qujceft. ejfe . &c.quae dicit.eft fimplicicer nobilius.Qopd aucem cflcc fuperior. quo ad vt probac Docius propriccaces incoroplexas OhUSnm ^or in quodlibec. Nam fu- perfc£lio portionis fupcrioris Porti» fupotior. Perfuafio ex Deum fub hoc ce rationc Dcicatis proobic(flo: vc probac Dodorinj. (yfcitn?- ztcrnorum quia intcllcdus dicitur portio fuperior ftride loqucndo. «rr. & Vdiuerfali vc entii vcl entis infinitj^ vel necejfe eApititEccleJi*. . inquantum rcfpicit actcrna. & litcra : dr in etiatn in intellcdu cft cognitio eft . fuprema cognicio.qnafi paflfio ficuc aliqui pondnrdc Dco hihc fcienciam cAe fub racionc boni.quiacxquofubied>um. EXcxcmplum. illius. tioconcluditTheologo.pacec. Nullus conccpcus commanis. Deus mult* proprietatcs dc folo Deo vcrificantur.

nit illi neccflrario : & fed refpcdus adcxtraeft huiufmodi ergo . pcrfedionis inrrinfccar. ficut cx radicc. ficut contra alias duas "DtHmfuh vias.f. ita eflcntia elTentia. quia abfolutum ' vnum concepcumper & rcfpediuum non fa- .inquantuminfinita:.ergonecveritates inclufx in : . &c. z quod Theologia eft de Dco fub ratiodehomine.i. '"'"^«'*vcl fub sliqua al'a ratione: qua: non eft Deusfubrationc Deiratis . Litera clara eft vfque ibi: Contra ijia4 omnes pojttiones. quia cognitio cius ofuod quid eft . quod hahe'at'd<H. poflfet Tertio.& dc nes poficas notis foliDeo naturaliter. nec quiditas iilius : ficut aliqui dicnnr. Sed facio ' rationes fpeciales. illius fcientia: . Nam fi fic . diElis rejpondeo ad fecundam ^u£L^flionem. & aliud loqui de fubiedlo alicuius de rationeformali Dicicurenim fubicdum iefti. fub- de quo propricr. crgo conccptus aggregans illa duoinfc. Et ideo fi fcicntia fubalternata fitdcaliquo vno pcraccidens. ficuc ir^l' ET Theeloffix ^^^ Logica eft realis .pen. nuUus refpcdus ^ ad cxtra vidctur Dco nccefrari6 conucnirc crgo nihil Theologicum necefrarioconuenirctDco. homo cft fubiedum in aliqua hominemeflc vr puta inilla. quia ex quo conccptus communcs . vcl de quo cft demonftrabilis rario vcro formalis fubicdi dicitur ilU. Contra 'aliampofitionem dc rationc attributali . Conccdo nc.cmf. Illac cundum fuam Ref^oniet ^^"'"'r!^ de quo d I S.trr. quam cognitio proprietatis attributalis .qu±conftituitaliquid in cfTc fubiedi. quarlibet pro- Gontra . pofTct argui per eafdem rationcs. ExfH^aiur & ens fubrationcen. dc quibus cft Thcologia ergo fi efict de Dco fub ratione tali communi . Et hsec conclufio probatur per primam itanullaveritas .quod conftituit Dico.fi cfTcc fecundum ficut perfedifliraa fcicntia effet E vniuerfali YI^X hU 14 . vel intelligi pcr illas propoficiones immediatas poiTemus fcire concluiioncs. cum illi .TS aliqua dcmonftratur. T A K l VS. poteft argui. cft ha:c effcntia : fcilicet quod homo. vel accidentali. Primo .eft conccptus vnus pcr accidens. & tiaf. cft in eis quod ^. quia refpcdus ad cxtra cft refpeftus ratiore^tUu ad jjfs : fed fcientia non confidcrans fubicftum fuum fub rationc reali. qua: fe habet quafi pafiio huius natu- tcr rioti.& fecundamratio- adprimam quasftionem. illis communibus conccptibus.^"*ifuhr». eflentia cfTct rcalitcr dc fua rationc habet rationem autem. : ficot quicrafjr fi fcicnria : rifibilcm iprum . . Coutra viam etiam ^ de rcfpeftibus ad cxtra . Secundo ' quia fi illx proprictatcs rcaliter difFerrcnt ab ra:. ergo cognitio illius eflentiac eft pcrfcdior Texr. non eflct foli Deo naturalitcr nota cuius oppofitum oftenfum cft in prima qua:ftione. licct per identitatcm cum cflcntia fint incaufatac . fediflima. Si vcro dicatur P^^icf^s ^ft infinita. non eft realis . & quodlib. Si igiturTheologia eflet de talivnoper accidens qaac efTet dc conccptu vno per fc. non tamcn ferationcm formalcm primo includunt incaufationcm fui. vt attribuuntur intcntioncs fecun- cis ^^ ^'8° Theologia non eflfet realis. licet confidcret dc rebus . cognitio. quidrei:licet aliquiexponctes definitio rei diua: fcd vrpatcbit infrainrcfponfionead argumenra.^. non autem fub aliqua ratione MM C I. nis . Sc ita totam Thcologiam naturalitcr acquircre. .fciIicetderationeprimiobie6li. Secundo.4.^f^ra- *m1l7tn}uh' UBi. nitifnim. THftrtntU hter fubitff.tuncratio formalis cxplicatnr fub nomine ahftra(Sli puta : titatis . Defiiif'> ''""'^ rciiicet aiiud eft quod fi-^ientia: .putaanitnal rationale: &breu>ter. Tertio ^quia illud fecundum fuam propriam rationem vidctur efle adualius in fe. nifi quatcnus eft illius cflcn- incaufati. ficut Deus . Sccundo ^ . vtcft fubieftum. Nulla autcm fcientia prima cft de conccptu vno pcr accidcns quia talis praefupponit fcicntiam dc vtraque parte. velidem illicflcntiac. vt dicit Philofophus 7. cft pcrVarronu. .pracfupponit duas traftantes departibusillius totius» ciunt aliqucm fe : : fepararam. Probacioconfcqucntia: quod conuenic alicui fub rationc non fibi neceffario inhxrentis non conue: . & ide6 incommunicabilis proptcr infinitatem propter idcntitatem earum ciim eflentia. Si vero fubiciSkum non habet definitioncm . Primo .cui magis repugnatcommunicabilitas adplura/»^^x/r/»j fedcflcntix repugnat communieabilitas ad ^\\xx7iadextra^ nulli proprietati attributali. infinitas ifta Sc fundamcnto omnis . ImpMgH*tio rationit Scd adhuc arguo ^ per alias fpecialcs.Prologi 8i pluralitatem perfonarum. dcfinitio. Antequam declarcjxms improbationes Dodoris declaro vnum. quafcitur : fed quid eft in elfc tali } illud. pcrtincntcs ad conccptus communcs naturaliter ^oncipiantur a nobis ergo propofitiones immediatje dc illis conccptibus pofTent a nobis naturaliter concipi . quod cft quiditas homi- tioeft ratio formalis conftituendi aliquid in elle fubiedi fcientia: : fi illud habet diffinitionem DodkoremdicaDt non eft ratio formalis fubiehocnon videturadmentcm Dodoris. efrealiapriorea.Theologia:. qui eft fubieftum Thcologiac : cns in- & quantumens fubiedum Meraphyficx. non funt foli Dco naturali- propri^ Theologicas 5 & : . qua ' igitur quartum membruro. . 3/^//»//r. 1 1.c. '" *' fecundum Damafccnum lib. : Thcologica nccefTaria cflct. i caufa ipfarum crgo ficut diffcrunt ratione : .

crga Dcus fub tali ratione non eft fubie6lum Thcologiar. &infinitas cft gradus inttinfccus : vt patcc fit : ttclu eft talc ens in adlu. habcbit illam d. vcl fub ratione cntis neccirarij Thcologia: . quz virtualitercontinencnrin illa. Et probant cx didlo Dodo- quia bonitas fummavia :& fic formctur argu- . non eft ratio focmalis conti: nendi omncs veritatcs Theologicas . pen. Hic przfupponitur b lutiua ab cflentia . : puta bonitas . Sic in propofitociimcntitas in communi . fi non . pugnct communicabilitasadextta. qu6d iftz proprictatcs fola ratione .Btnitm diuilitcr diftinguitur ab eflcntia diuina: vt patct i fotmaliter infinita.tjU4^. vcl fapicntia ) realiter differ- : quod cft falfum.quia noncftfoli Dco naturalirer nota.. . Sific.Con- quam opinionem fuhit^m fupcrius fa^as. vcl Dcitas iuhitGti. Vnde entis in . illa fcienciaivt crgo cognofccds illam naturaliccr. vcl cft vlrrieft prior fubiedo . vbitantum ratione diftinguuntur. in fecundo articulo fcd enticas in communi. vel ^ ratione formali illius roentum vt ptius. vt patet fupr^. quia fi cft racio continendi veritatcsTheoIogicas .eftita adtualis ficut efTcntia diuina .pe. vel quafi caufati ab ali- quo fubic(^o poteft efte ratio formalis illius pa: quia ratio formalis fubiedki propric.quam proprietas acctibutaiis: patet. . poterit naturalitcr cognofccre proprietates . quz communicer eft mcdium in demonftrationc potiilima. Primo dicir quod fi illz propricta. bo rationem. propofitioncm immcdiatam. non dicit fecundum tjuati. & fi fibi tcpurepugnat proprietati attributali gnat . vel faltem eft fimul . quia cognitio pcrfc(ftiflima. gnitiode fubiedo e cntitas neccifaria. Fuit alia opinio quod Drus fub tra fimplicicer fu- huiufmodiconceptibus creaturznatura- notis:quia tunc racione bonicatis. qu6d oporcet ponere Dcum (ubiedifm Theoio: fub aliqua ratione fotmali fubicdiua. imm6 infinitas bonilaiis naftrmaliltp difiinguirur »b 'ffmtia diitium.i..& magis in adlu. Secundo differunt racione ab cirencia . pcr iilam racionem formalcm : fic coniungcndo proprietatem cum tatione formali . Tum. etiam loqucndo dc conccptibus complexis ( quorum tcrroini incomplcxi abftrahuntur a crcatut is ) qui appropriantur primoenti. quia eft idcm rcalitct cfTcntiz diuinz. Excmplum.quia muldubicancan Philofophi hoc demonftraucrint: ( & & illius : fed cognitio illius fub aliqua rationcat- ttibutali non eft perfcdliflima. quod ita cft . fpectalcs.i. quia eircntia diuina eft nicabilis ad cxtra : immo omnino incommunon fic fibi repugnat . tct . pafllo StmpropriaTrtrationem. vt patet in fecun- do Poftcr. quamcognitio alicuius.. quia illudfecun- magis ens . ) & non fubicdlum in intcntioncm propriam . quod eft falfum. vcl cntitas in fubicdum communi cfl: ratioformalis fubiediua.quia quzro an rationi formali bonitatis exiftcntis in Dco DifiUui/at. Patct . quia cognofcens nacuralitcr rationem formalcm alicuius fubiedti .Subit3um tfl tMuf* pa/floprietates. His dcclararis. potcft cognofccrc ftrabilem dcfubicdo . nifi fub rationeformali perfediffima quam poceft habcre: patet. vt patct \ Dodlorc vbi fu prk. fub- fecundum rationem funt caufarz abefTentia .Scc. fiue cntitas ncccfTafia podic vii naturalidcmonftrari. continendi virtualiter omncs veritates in illa fcicntia : patet ifta & difFuse expofiiacft . coromuni vel fub ratione cntis infiniti. Et fictocaThcologiapoteft fciri via naturali ThttUii» i» ergo tale fubiedum non potcft poni . fcd iflz proprictatcs faltem d eft Dcus.) f ex Tcrtia ratio quo fubicclum quam proprietas eft ibi eft : Tertio .dr ine}Uodlib. vcl cntitas ncceftaria .vbi realitcrdiftinguuntur. faltem argucndo ab cffc(5ku: vr patcc pcr Philofophos . & medium dcmonftrandi caufatum . ratio formalis illius . Secunda ratio. qua cognita poftet ftalim cognofccrc propoficioncs mcdiatas contentas virtualiccr in illa.\. dicit.qu6d adualius. .cum Sedadhuc arguo. per : : eftmagis in adlu.i. in <]u*m frtfritttu. qui dcmonftranc eftealiquodfummumcns. & pcr fc notam Sc ex immcdiata fcquuntur mcdiatz. quia ctiam cognofcuntur naturaiitcr ^ creatura. raal rationalc. communes non /itHt/iH Deo ntuuraliter noti. diftindiilima fubicdi eft cx ratione formali.cuius ExtmfHum. tjuiafiiUtpro. quiditaciua iedli : f%t quod patuit fupri. quod cx quo falcem fccundum & rationcm dicuntur caufari hoc tenct per illampropofitionem Dodloris in 6^0^/«'^.& literin litct & vericarcs illz poftcnt ua- quod eft falfum.vtl 85 6£perfedior eft diftindlior. Sed hic oritur aliqualis difficulcas. fi pafEoncm dcmoneft talisratio for- quis cognofccret ant- non dico de ence infinito. quia cciam diftinguuntur plufquam ratione : vt patebit infra difi.vhi dicit non tantum €t\xm nis: fcd ctiam eft quid fit . cft ratio L ab ipfo in quodlibfNdti?.quod fubie» habet vt rcccptiuum pafliocaufa efFedViua ciufdcm. vc patebit infii tribHti eft & ti ttltiriut in aliqua fcicncia.tmanttiu».S.id tft. aliqui dicunt quod Dcus fub ratione gise A. Scd fe de inccntione Dodoris diffusc expofui in fecundo articulo.ibi Secundo. vcl aliquodcns §lMad DtUi Lateralis. Nunc arguit per rationcs £t prima ftat in hoc quia cx quo co- Dii/at tfi magit vt patct. cognofceret etiam rifibilitatem: fic haberet hancpropofitioncm imroediatam.t]utifl. Probacur confequcncia. quia malis. vt cns ncccftatium.tjkxft. non diftinguuntur ab cfTentia neccfre efte fnb rstion* ttnit»tu.crgononpoffunt cffe ratio formalis fubiedli Theologiz ( qui : Dodkore ex intentionc inWi. 8c Seeundo.fcd Theologia in rbli Dco naturalitcr notis. ex hoc eft .pe. ergo naturaliterquJs poteft cognofcereveritatesThcoIogicas . Ex hoc dido aliqui volunt quod propria vtl ftuitiUM. ergo. . pronunc fufficiar. c fe cft fubicdum ThcoIogiz. taliscft. quim aliqua proprictas illudcrgo erit magisratio formalisfubic(5li quod eft magis in adlu fed cflcntia diuina . animal rationale cftrijibile .cxgo in- nacurali potcft cognofci fiu» fic rcaliccr diftindla k fubicdloicuius oppoficum tenet Do<Stor.Qu^ftio I quod Deus fub ratione bonitacis eft fubiedlum Tlieologiz fcd quicquid fic. Bonitas diuina forma. Et : quod dicit .fuUutcs ( retit tia.formo ficrationem:Nihil. magis quam cns.vel quaficau- fatum ^ fubit(Sko. qualis cftordo intcraliqua .quae infunt fubicdloTheologiz. Probatur minor pcr oppoficum . vt clatius patebit infrik : dift. Sc p6ft formanit efftdtuM. cijm prema. vel fub ratione alterius attiibuti cft *t- fit dc vcritatibus non includuntur virtua- tales vcritatcs turaliter cognofci. (juia ex tjuo concepttts huiufmodi. cffent vcrc caufatz ab cfren.quod habetrationem caufati . g Sivero dicatur. Prim6 dcclaro literam . Tum poteft argui per rationcs ris infrain ifta quaflione . & accipio bonitatem. ct it finitascft gradus inttinfecus illiusbonitatis. tunc arguo fic. & . Contra aliam pofitionem.d. velauicas infinitaivcl Contra quam poficionem arguit Dodlor & prima racio ftac in hoc: Racio formalis fubicdli .

ergo bonitati cum fit formalitcr infinita.i. quac eft qu6d Deus fub ratione refpcdtus ad cxtra. quod Deus fub ratione glorifica- §lu4rt tx qa« : . dt Arim. tanttim vna fcicntia. & non datur intelligi addita. vt abomni- vno fubicdlo. quia eft : aliqua vero dicitur prscisc de ente rationis .S. quia . & impoffibile cft : vt patct "i. quia fi cx cis eftet vnu per quod conftitutum non eflct . quia conftitutum depcndet in cftc ^ partibus conftituentibus fi enim cfTct abfoIutum. bus conceditur. quod Deus fub aliquo refpeflH ad fubiedum Theologia: pri- poteft efte ta ii fcientia realis cft de obiedbo reali fed eft fubietSlum fcicntis in fi : tantum ens rationis . : fcd abfo- & refpediuum faciunt tantum vnum pct accidcns. quia ponitur habitos in pra:- : dicamento Qualitatis & omnis cognitio in fe cft formaliter cns abfolutum.i ^.qua: dicunt extri 6. quia fcientia. fcicntia eft cf- primi. quia multa: vcritates neccfTaria: dcmonftrantur de Deo. Doftore & alibi. fed pcr rationem fpecialem intendit ipfammct rationem vcritatis quia fecundijm tradliuum ipfiusDei : : omnem vcritatem de ipfa feibilcm. fubiedum lis patet in nobis. eft impoflibi- nobiliffimam fcientiam eflc de obiedlo fub ratione ignobiliffima . ncc abfolututn . Secundo arguit. . nec rcfpcdliuum . nec ens abfolutum nec ens tefpcdiuum per fe.Prologi1 84 tatis codem tnodo tia. Cum dium quod in ergo ratio formalis fubiedli fit mcdemonftratione potiffima . Nonenim iftx veritatcsde- monftrantur de Deo. fubieftum Thcologia. Per illa enim aducrbia abfiluti . ens realc fc fit .ibi: refpeftus ad extra tct quam Sedfacio ratioaes /peciales. fequitur. qua omnes veritatcs fuftt fcibiles de Dco quia intelletftus : crcatus fub illa ratione non potcft ipfum cognofccrc. in fe ta- men eft Nota etiam . Rejponfit rationts Greg. jo. Et Ci Deus non abfolute fumptus. <k fortiori ratio formalis fubic6li erit ens rcale: pa- quia propter talem rationem habet quod fit .contraopinioncmyEgi.quia fcilicet eft de obieflo reali . vt poteft probari ex didis Doi^oris infri iifi. : . Tum. vt patet : crgo ratio foimalis dcmonftrandi magis neceflario conuenict ipfi Deo.q.tam in nobi$. & Mctaphy fica rationalis . quae idem impor- Deitatis : : tant . minationeextrinfeca dicitur per accidens :quia reipicit obic£lum fubratione accidentali: cum ergo Theologia fit fcientia per fe. Pa- fe : fequeretur . in fiuc fub rationc. non poteft cfle ratio quod ipfi .vh. &:c. de quo multx veritatc? neceflarixdemonftrantur immofi pcr talem refpeftum ad extra dcmonftrarentur huiufmodi vcritates. fica. fui ohieCti Tum quia fpiciunt alia: : i caufa per fc patct : . nam non fic obiicitur alicui intcllcdkui creato:fed intendit ipfam Deitatem reftridam in rationc obiedti ad detcrminarum gradum veritatum .nort poflct pullulare. quia tunc qu^m in caufa. Contra fit . de fubieBo Theoltgit. vclgubernatoris.EtpraEtereaThco- refpc(£liuum Seltntia fubalttrna fup- & fic in : k propofito. perfeftiffi- & ma. fcientia. quod fubieflu Theologiac in fe refpedu neccfrariorum cft Dcus fub rationc 1 Opin. ftat in aftu ^fcitnti».vt fupri patuit. quod non confideratur vt fubicdbum Theologia: fub illa rationc. ^uttfi. quodfit fubicdlum Theologia: . quidam dicunt.& d. vt Logica. fonit duas logia in fcttntieu. nullus refpedlus ad extra poterit eflc for- Theologiae in nialis ratio fubiedli fe .vt infinita: Do6kore Ni)t»dtfubitBo ftitntit.Sicut enim nita* diuin» pullulat ab non tfftt infi' bonitas fecundum fuam entitatem infinitas ipfius : vt patet \ clTentia diuina : ita nit4. vt Phy. vt pai. vel ratione intclligitur addi ipfi Deo quod fit con. aliquid de aliquo neccflari6 quod infrk d.proptcr rationem C. vt fubalterna fupponii duas fdentias tradtantibus de partibus il- & : non . qua hzc efTentia vel fub ratione . quod cum dico fub ratione glorificatoris nihil re. Ratio demonftrandi Tertio nitBtu rejpe^tu tid extra hoc Illud : . fed fub ifta ratione contradus dicitur fnbiecon€tum.difi. arguit Dodor probarc non cxira mo. quia aggrcgatnm cx tcbus diucrforum (^ rtSpritiuo nonfitT/num ftrfi. Htc no- Dodlore in quod . «4 .ergo fe cft cft .ergo tct. Gregorius de Arimino peritiffimus > fuftincndoopinionem /Egidij de Roma .^. Ad hoc dico quod refponfio Dodoris ftat in fuo robore: Rtlfonfit. Opinio aliquorum fuit. ahfsluto vt fi de homine albo cflct tunc illa fcientia prsfupponeret vnam. & fic non eflTct . fed contingentes. Nota etiam quod quslibet fcicntia in fc formalitet cft entitas reatct . de ente per accidens eflet fi non efTel idem in plnribus locis realitercum illa.niftur ratioMs D o- Horfolutrt i» frelo^. repugnatcommunicari ad extr^.Patet ctiam .ergo. Sed ifta expofitio non vidctur fufficere. crgo Theologia erit dc Deo fub ratione vere ergo nullo modo fub ratione. nec vna diftingoitur ab efTentia Hcut bonitas .ad obicdlioncs quas Dodlor facit.quam in Deo vt patet ^ Doiloie in Cluodiih. Scd multat proprietatcs dcmonflrantur inefl^ Deo iribus mediis.^. 8. generum. vt intrinfeca. : ita qu6d -^ dicatur ncccflarii c6uenire5. puta glorifi- reali. . ergo Theologia in fe non cft de Dco fub rationcalicuiusrcfpcdlus. cuiufmodi eft rclatio raiiolc nis. Concedo igitur (jMartHm memhrum.&c. Refpondct inprologo ^. de ipfa fciri pofTunt.Doittr. eft de obiedlo per fc cffe<aus per fe fedus eft . qua: per fe eft de fecundis inrentionibus.& ratio ftat in hoc:quia fcientiaper fe . refpe£tum ad toris. quia ficut fubicdtum fcicntiz ( loquendo fcmpcr dc fubiefto habente vnitatcm fpecificam) fftpcrfediffimum confideratum inillafcientia: ita & raiio formalis talis fubicdli debct cfTe per- fediffima.ipfum nit conucnit A quia quod conueA contingenter. quikm catoris. quod realis. fed & vnum fubiedum.Et fic patet traEie talis fpecialis raiio folutio ad argumen- ta Doftoris.& non fub ratione glorificatorisc vt quod patcr gencrat vel quod Spititus fandtus proce: dit ^Patrc. alfqnid conucniat ipfi A neccflari6 efretmaior neceffitasin efTcdu. dine C neceflario h Contra vUm etiam de refpeSlibui. Hic Do(9:or inten- i dit . . a fortiori habebit obiedluro pet fe lutum. Et cum dicit . 9Gregtr. eflct dc hominc : aliam qua cflret-de albc- lius totius feparatim fcicntia alioquin efTent plura infinita tcaliter diftindla in . & alibi fxpc.vt fupri patuit. quod eft ratio 8.t. Aliqua tamen diciiur realis denominatione extrinfcca. lO. Et fit pro conclufionc Dodoris. qua. : refpcftns eftct de eircntia abfoluti fi etiam cflet ergo abfolutum eflet de eflentia refpcftiui. qua ha:c Dcitas . fi tantiim de ^ fub vna ratione confidcrato. eflet qu« cft de cntc per accidens .& Fjlio.vt contrado in ratione glorificatoris.p. Etomnes retionc glorificatoris cft fponfioncs ftant in vno dido: videlicct. Patet confequen- de neccffitatc. .tam denominationecxtrinfcca. . fcientix dicuntur per fc obiedum tum quia per fe : quia reideo fubalterna deno.tju<tfl. & fjutmtdo bohoc eil propter identitatem realem. tales veritates nullo : modo eflent necefTaria:. puta fub ra- fubiedlum in Theologia. hsc ille.

Vcrum efl camen qu6d : . ergo non cft primum obicdum noftri habitus Rcfpondco. non cantum concincc vircualiccr illum habicum. quod eft primum fubicdum tinere in fe Thcologia: in fc. V.alter* eil dentiam ex obic<^o cognito. fi ipfuro cognofecreiur.io. . nifi primum nocum. Tali crgo habitui noncuidcnti cx obiedo datur fubicdumprimum. fed vc notum ilh intcllc(3:ui. vc pacebit in- qMfl. j^ Cniuientt vir* ftitnti*. £lum non cantum abfolutc continct illuro habitum virtualiter. Itcra €Lot .Quajftio Sed femper Ccete. qucm poffumus habcre de illo . quod intelledlus beati non poflit iic eum cognofcere. & : .qu6d quando habitus eft in aliquo intcllcdu habcns euidcnciam cx obici^o tunc primum obic(flum ilhus habitus. . t^uia.dcquo '^!'"* primo noto. : ducei«fi««/?. . fcd caufacam aliundcquamab obicdonoco non oporcct dare primumobic^lumciushabcnsduasdidas condicioncs immo neucram oportct darc quia perindc **• ' .''^' ^*^'tinec . qua omnisyericaseft fci^bilisde eo. V I M. aliter non fed an ne- qu6d qu6d dc ratione fubiedii Ct continere virtualiter. fecunduin omnem modum cognofccndi : vt difFusc dccla- ratio coniincndi vircualiter.qua. : : . Ec refponflo fua flat in haberet pcobare .continccipfum habicum ica qu6d nociciaobiediin illo incclleau concinec euidcntiam habitus. Ec hacc dida func ad duas qux. cft dc contingentibus ergo Theologix no. . Dicic . C\ ratio glorificatoris dicat refpedlum additum . falui reuerentii canti viri. \o-. Sed iudicio meo hxc refponfio non euacuac quia fi Thcologia fit fapientia .non primum fubicdum dans cuidentiam fcdfubiedum primum contincns omncs vcritates natum dare cuidentiam.principium produdtiuum talis notitiz. a A Dprimam tjudflionem deTheolo^ianoftra. Theologiam nojlram hnherepro ohieSfo primo noto cns infinicum . Et addit rationes Doftoris conitgidium concludunt . quantum ad AD nos. vt in illo intcllcdu quia intellcdus cognofcens talc obiedum. qu6d hoc verum . i. quas eft in nobis de Thcologicis nccefTariis non magis vc in nobis habct cui. qu6d con.de quibus cft Thcologia in fe. Scpti oper. quod Dcus fub ratione Dcitatis S . Et hoc potefl habere s»titim»hdupliccm fenfuro in hoc . ."'*^>& tiaobie£li. Qiuodlib. diffusc habetpertra- ra. prout efl de xtcrnis tamen habet omncs conditiones fcieniiz vt compata- cctrari6 dicat rcfpedlum tur ad intelledum creatum ctiam pofito . Excmplum. vt nobis cft habitui. de quo noco '^"^*immediace cognofcancur prima: vcricaces. quod dicit. Sed hoc. quod eft veritatcs conhoc idcm eft fubicdum Thcologia: noftrac . ncc multo magis vt nobis notum . quod eft in fc primum ^^^ fubieftum. Secund6 nora. eft de iifdem de quibus eft Theologia infe^ dicitur habere id ipfum feSiiftimus.tni^itntU ftrXvVt noftra cft. vt in hoc. talc obic. ideo fibj aflignatur fubiedum primum. Quod camcn ncucram pracdidarum conditionum habct quia non contincc habitum noftrum vircualiccr in fc . . Illud primum nocum eft cns inflnicum . ac fi effet . flari infri dift. poccft eliccrc omnem conclufioncm huius habicus. . ftioncs f• '• ''•^?* '• dc Thcologia ncccffariorum. notitiam habitualem. fcilicct habitualis . vcrum eft. notum immo non eft . vi prim6 noium. fed quia illud non eft nobis euidcns idc6 non continct iftas . continemiacciam illa. quas facit Do- : cum fri C H O L fit nutitia cer- & cuidens & de obiedlo neccfTario & cau: . id eft.cognofcuntur prima: veriraccs eRlirtull* habicusillius. qu6d obiedum habitus virtualiter continec illum habitum vc diffuse cxpofui in fccundu huius litcrz . quod obiedlum habitus exiflentis in nobis & habentis euidentiam cx tali obiedo . . quendo dc fubiedlo fcientiz propcie difkx fed Theologia non cfl fcientia &c. continet ipfum habitum tamcn quia Thcologia noftra dc ncccfTariis cft de eifdcm.&adlualis :&intelligo. ijle eft concePtus Per~ quempojfumus habere de eo c^uoi eft ohie£ium Theologia infe. Dut/int de contingcntibus. nobis nocum. frofubieBo . hoc 8j 1 1 1: fit rubiedum. 14. T»m. nee vt nobis notum .immediate. non oporccc dari obicdum primum.ho- H nio . qua: ncutro modo habent obic£tum ""'^'['""f ' primum. quia » "^!* iftc eft conccpcUs pcrfecliflimus. vt habecaliunde probari:necrequitur. COMMENTAKiyS.&Dco raboinfr^<^. quam illa. cft : . quoad hoc . continet eum quia tamen noftr/t Theologia de neceffariis. id cft. refpondct ad rationes . primam quacftioncm dc Theologia noftra dico. . Credo enim . Thcologiaautemnoftracfthabicus non habcns cuidcnciam cx obicdo.fedfectufa euidentia.qu&d viriualiter: &per confequensratioformalis fubiedli noneft hzc maceria de continentia virtuaIidifFu$ceftpertra£lata inex- poflit ponendoarciculum fecundum. . fed etiam vt prim6 notum intellcftui virtualitcr continer. tra : : . : ariiculo. -^^ ^'° intcjligcntia nota primo. fata per difcucfum fyllogiflicum pcobando. : . In habicu vcro non habente cuidcntiam ex obicdo.qu6d ezhoccomprchcderei Deum:quia ad aftum comprehefimim requiritur aliud qu^m cognofcere ipfum .®' Si arguis : . qa6d non eftdcrationerubiedlicontinere ipfum cognofccre fub omni ratione . perfcdiffimo primo.penuUima. vc cft ilhus. pro nunc. qu6d quando dicit Dodlor. .tnmen non continet virtualiter hahitum Theologia. Nam dupliciierexnoti.

vt xiotum. cunc dicituc habitualiter notus:quia Hcut habens habiium acquincum ex frequentatis a£li- bus aftum faciiicer poteft exire in . Aut naturaliter cognofcimus con.Saeeen. Deut ctiufare fofet co~ gnstienem : ab ipfo inprimo dift. Tercio arguic fic Illud eft prius notum nobis. Et tale ob- iedum .niA incelle(^us habens obiedumprac- obiedi .f. id eft. quod fi loquamur de priiiio obicdo habitus Thcologici in nobis non vt habente hanc duplicem primitatem . tuncrefpcdu habitus poteft habere hanc duplicem primitatem . Sccundo principaliter Dodlor hoc applicat ad propoiitum de habitu Thcologia: in nobis. : de quo formatur quaftio. nihil aliudeft. fcd deprimo obiedo. & patct habente huiufmodi fciciitiam Quarto dicit.^.ficut concepcns cncis infinici & fic Deus fub racionc Deitatis : concinet noticiam huius conclu(ionis. quod iftius difticultaics. . cSccpcuminfinitumde Deo.) : fcientia.86 Prologi tno eft prarfens intelie^lui pet fpeciem intelligibilem. fcquitur quod finiti in petfe(ftione dlu noftro cuiufcunque ergo pbiedum non eft praefcns intellcftui . «fin.onftrandi proptietatcs defubie<^oinfcicntia. non vt continens vircualitcr . quod ponitur fubie^ftum . nec fii in : ponicur ratio fubicdi .qukm praedicatum . quia eo .cir difi. fens^vtpatet ex Do(k. quia in omni propofitioncprius concipimus fubic(5lum.^. quas requiritur ad habitumhabentcmeuidentiam ex : quo qusrimus hxc quod qua:ritur cum quactitur.^.ficut con: . dicit . ex fe. .tunc oportet dicere quod noticia adtualisillius obie- Quando quam Secundo arguit contra illud quod dicit XioQt. Secundo dicit . vcl notitia habitualis : vt patet d.quia vt fic non cft fubie(flum in %. ficillud. . Et Pro refponfione ad ifta argumenta prsmitto duo. i. aut fupernaturaliter:.ij. per confcquens cognofcens hanc veriiatem ncceiratiam Deus efi trinw. quaiconfideranturin tali 4Declaratit eft obicfto. les quam de perfcdliffimo noto nobis demonftramus veritates Theologicas nece(ratias. virtualitcr conii- .i.i j.AngUe.c). Secundum .veI credulitate : tunc notitia talis obiefli virtualiter continct nocitiam concluflonis : lic intelligen- Quando do . quS fcitur hominem enfe riiibilem ) ell in aliquo intelledlu. Sed circa di(Sla tera qus Dodoris occurrunt ali£t primo contra hoc . eft capibilisab intelle- contra naturam fubie(fli: quia cognitio^Hi^»0m(«<^foIum pra.6.primiy & cognitio adlualis eft illius.vlt.Qteini. tefpeftu cogni- Dodoris in vc pacet ex didis Scini. vtrum fit infinitus in pcrfe(Slionc. } & arguit fic : crit magis fubie(5tum Theologiac noftrs fub ratione entis : mum. & intelledus. non habenreeuidentiam ex tali fubie(5lo. Deitatis virtualicer contincat Thcologicas necefTarias quia quantutn eft exfe fi eftct perfedle prafcns alicui intelle6tui. de primo noto vel perfcdliffimo noto J dicit.^«<«/?. vnam totalem tionis abfti adiua: : . I. Sicut ergo ratio formalis continendi virtualiter vcrltaies . vcl. quim illud. 6c expccfsc in Quodlib. eft produceret . ^. abftradiuam vt patet inficnndo cft conccptus infinitatis vt patet tatis diftin(flam difl. qutifl. de quo tan- eo modo pec illam demonftrantur proprietates de fubic(^o.habcnti habitum.necin fe. dicitur noticia habitualis .difl. fed Theologiae Philofophorum. cuius eft talis ratio. poiTetcaufare in illo veritates neceftarias de ipfo. i .^. memoriam qus . modo quo .: ita quod non habct illam nocitiam ex aliqua reucIatione. vcl.6.j. tr» DcBcrem »rgHit infronon ptimo modo.di[i. vel eft fibi di- reuelata. nec in fpecie intclligibili nct habitum praefens intclledui partialis . habens fpeciem intelligibilem obiedti . Cic . Ciim vero cft praefcns & hoe : eft noftra. Tertio dicit necciTariorum.n efrec falcem vt caufa illum habitum.Z. fecundo modo.quod qua:ritur:fed de Deo qusrimus in Thcologia . infinitus./0^. vt : caufa totalis inteliedu .^uizfl. vircualicet : & Dodoris.<ju6d eo modoaliquid ponitutratio fubic(Sti. non habct aliquod obicdlum virtualitet contincns talcm habitum illa duplici primitate . Nuticia ver6 a£lualis X. alihf.^Hsft. quod Dcus fub raiione infiniti e(t fubiedlum Thcologix noftra::accipicndo ipfum fubie£lum. vt patiialis . l.qu6d^0- &i 3I>ifficult/u. quz nec vt ptimo noto quia (olus Deus fub ratione Deitatis fic continet . habentc diftinSam Dt$i»iu.vt ve- rccontinet vircualicer confiderata in tali fcientia. Anglicus >'» />r(. quia quantum : . quod Dcus fub ratione Deitatis non cft notus intelledui noftro pro ftatu ifto. Creg. lotn. & vt etiam primo pra:dicatum.fupponicur.quia certum cft quod Deus poffet caufare cognitionem Deinitatis . quod deillo pfasdicamus fed illud dc ceptus Dci. Patet maior . Thcologia noftra.quAft. vt patet. ir. quod ens infinitum. Si falfum quia definitio in: non eft Deus fub ratione inThcoIogia Deitatis erit fubie(5tum do. vel cte- dita alicui doccnti. fic pacct life abfolute. Nam ficut fubic(Stum.exiilens in intelledu Francifci .illudeft perfc(5liu«inter omnia.ponitur pcrfcdlius interomniaconfiderataab intcUediu. Con tra hoc arguit loan.non quod aliquo modo virtualiter contincat eas. quod ens infinitum eft primum notum nobis de Dco aut enim intclligicur de primo noto fecundum tjuid nominis : aut fccundum quidrei. crgo icabencpocefl cognofci Deus fub racione Deitatis. in fe eft pcrfeAius ipfis confidcrati$. Si pri- «Meftri/ihilu. & vigore fed conceptus infiniti non eft primus conceptus. funt dux caufae partia- telligibihs. Si fecundomodo. (lue aliquod ens fab rationcinfi- intellcdui dicit primo quod quamuis Dcus fub ratione omnes veritates . ftindle : fed . qnod Theologia cum non fit noftra refpedu euidens ex obicdto. habenseuidentiaab obicdlo.&c.«rr.putafpccies intelligibilis hominis. Primum. vtrum Dcus cft fubie(5lum . eft fit ille. j . quod notitia habitualis obie£li.difi. quod cft cns infinitum . fcilicet vt primum virtualicer contentiuum . quod habitus (puta notitia adualis concluiionis. ergo DoAor dicit . vel ratio fubicdli in aliqua fcicntia. vc fupraexpofui in articiilo fecun- virtualicer continet notitiam . Vel n loquatur de notitia afluali obiedi. vcl bili pracfens in fe.&c. vnm non eft fibi & & : euidcns ex obiedlo. Et talis memoria apud Do(iorcm multoties vo- catur fciencia . qui poffit haberi pro ftatu ifto ( loquendo femper de lege comm«ini . vel in fpccie intelligi- dicicur pertinere ad .vt patec iDoStoie pr£fintiqu(tft.i. ly.hoc conclunonis. cum non cognofcat illud tantum . ftatim poteft cauface cognitionem illius quia illa fpecies in: intcgrantes . eft mcdium de- . quod quando Do^ftor dicit .& alihi.cum Theologia noftra prxfupponatur in Huidnormnis Dei. fubie(3um Theologiae : hoc dicit propter conceptum infinitatis: quia conceptus pcrfedlior . infiniti. fed vc primo notum nobis.

quod dicic .concedo. Quia infinitus. Si ver6 in ni. ergo non cft fubic- eft dum Theologiai Et ciim dicit. Tem. qulim : patct rcfponfio ad mo noto dc Deo aut illud ens infinitum eft primo notum fccundijm9«i</ffM»miir.pec (jmidHtminu. infiniti ffi qucm pofliimus haberc de aliquo ence via nuif. Et cum dicit : Illud cft fubicdlum fcientiac Philofophorum. Hcut eft infinitas intenfiHa talis entis ii Aitgtui » nobis nihil ed notius . Et cum infertur . giae noftrae : : tam demonftramus Theologicas. nifi fccundum quidnominii non fequitur. & po: Dico» cognitioncm noftrae.j. Si dicatur: Si per rationem infinitatis ftroDeum cft Thcologi- turalis diftindla ipfius Dcitatis eflc trinum. An ens infinitum . per illam naturalitcr potcft fcirc omncs veritates in tali fcientia : crgo Ci via naturali pof- fumus cognofcere rationem formalem fubicAi Theologiz noftrae. : : fedior conccptus innotcfcit nobis ipfum Deam . Aii.»rgMm. & : pcr confe- formalis fubie^i Theolo- erit ratio CtMctftm & quia perfcdiflirous conccptus. .qu^d cognitio entis infiniti fit fupernaturalis adhuc non fcquitur . refppndeo ad argumcnta Ma- y. ciim dicit de pri. per quod pofllnt demon(lrari. quidrei. & fubiedum Theologia: fic eife quod fi diftin(5lam fupernaturalem ipfiusDcitaris Thcologia in tali racione Deitatis pro fubiedio & ex didis ipfius irt <jHd[i. quia co- gnitio cntis infiniti videtur tcrminari ad pcrfe- nitum erit : ( & hoc quo ad nos:) quatn . j. Deum fub patet a Dodo- incelledu haberet Theologia noftra. ratio in fcientia «X uibiedo . vt noftrs . an confuse ? non diftindle : vr patet fi confusc .puta. quare Quarceft quzratur fi infinitus. quod non fequitur .Qu^ftioIII. fic nocum fccundum H .uit «M«. eft conceptus entis infini. vnum . hoc indiget probatione . Ad fecundum argumcntum . qu6d fccundiim ^uid nominie. qu6d loquendo de cntitate forfinita. Ad primum poteft dari vtrun- quc tnembrum . cntitas illanotior eirct indemonftptione. His prxmiflls . qu6d ita poflit efle notus nobis non tamcn fcquitur qu6d fit ratio formalis fubiedi Thcologiz noftrz quia pec ens infinitum pervcl faltcm. qui fic arguit in fententia:Cogno- fcens naturalitec rationem formalcm alicuius fubie^i. Sed pofito . pcr racioncm cft Quia infinitatis. qu6d hoc verum eftet. qui pcrfediiis hoc cognouarunt . diftinde : : malitcr infinita in particulari quodnonpotcft . . ciira illa fit nobis ignota. quam ratio talisfubiefli: ide6 ipfa eft ratio demonftrandi. QHodJib. Sed in propofito ratio forma- lis . ficuc cns infinicum. quamuis jion contineac eas prim6 virtualiter illudt quod Gc eil racio demonftrandi. noftrs . nccetiam via fupernacurali dccommuni lcge quiaficcognodiftindtc cognofcivia naturali : : fceretur Deitas diftindle .-aut fccundum . & non qiiia Deus. ita poteft cflc. quod ita bcnc Deus confusc cognitus erit ratio demonftrandi veritatcs Theologicas in Thcologia noftra. videll* cet. fiue etiam via fupernaturali. Negatur confequcntia . >- fccundum inembrum Si etiam tletur bis ratiodemonilrandi huiufmodi veritates:quia U. i. K . loquendo fcrribtrt pre fiuli* per dc communi Icge.qu^ra veritates per rationcm Dcitatis in fc . fubiedi Theologiz noftrx. quod fit cft commu- aliquod en^ infinitum : fic potcft cognofci confusc tantum. fcddiceret quod oninino repugnaret tali naturz eircYocmahteCiii tribus fuppofitis. qu6d Theologia noftracft fcicinia & cognitio fnb- fapernaturalis .eft ratio formalis fabiedi : fequitur . vidclicet quod naturalitcr concludimus infinitatcm de aliquo entc. qu6d ita bcne poflei cognofci Deus fub rationeDcitatis: Theologia: in nobis. vt dixi. nece. vbi fupri. Nihil cnim cft nobis notius. Dico . i prologi. giae in fe : lic talt fubiedlo • vcl ratione de-rationefubiedi Theolo- non habenteeuidentiam Theologia in nobis .qu6d decommuni lege itapoflit cfTcnotus nobis. cum ratio entis iniiniti Gt petfe€bior conceptus coniidetatus in Theologia noftra non habenteeuidentiam ex fubiedo .vid dt qu»ti ideo magis per huiufraodi infinitatcm cogni. giftri lo. Dico.&c. . i Si arguatur fic per argumentum Dodoris faftum contra opinionem primamderationcfor- mali fubicdli. 1 £c ftfSittm mrgitm. Ec cum infcrtur . aliqais intellcdus haberet gnofccre naturaliter veritates confideratas in : 6.cm pcr rationem bita reuclatione huius vnm : fi infinitatis qu6d : fed ha- Dem efi trintu (^ volumus alicui fidcii hoc pctfuadere» Sc0ti 9ptr.& vnum vcl aliquod ens trinam.lc efle ? Quia . fiue entitas in- cognofcatur.^4fl.Ad ftra. Hcut eft foruulis fubieditalis fcientix» etCi non Cit vera -catio continendi virtualiter veritates in tali fcientia Theologica confideratas i tamen erit no- tum valerec credenti articulis fidei : fed. habente euidentiani ex focaiali Cicai patet .& vnum quare Philofophi. quod fit trinum . &vnus?Quta trinus.primi. iedli Theologix noftrx cft fupcrnaturalis. & ide6 ens infi- magis rubicAum in Theologia no- Deus fub ratione Dcitatis & fic primum argumentum. Dico . tcns ? fiue . quod eric ratio denionftrandi veritates necedarias Theologicas . dift. quod infinitas intenfiua : tteenut.firfeliier <jul ptffumut hmrali . Cpm fupportatione . fequitur. : talem veritai. Si dicatur . fiue immcdiate de qua DoCt. erit ratio formalis fubiedli qucns non & & : umen illud enspQflct diftinftc in fc cognofci. £x hoc infero . quod ita Deus demon- vt : fecundam quxft. vt patuii fupri ^ Oodlore. quia fubiei5lum in Metaphyfica quantum ens^niii confideratio in eft ens in- accipiat fubicdu pro nobiliori tali fcientia & fic cns infinitum : nobliflSmum confideratum in fcicntia Philofophorum. ergo non eric ratio demonftrandi vel fi fic. fequitur . Concludimus enim multa de Deo . ^utft. fi tale fubiedlum contincrct virtualiter huiufmodi veritates vt fic eftet notum nobis vt patet i Do<5lore. puro Philofopho hihil valeret . Scd quia decomrauni lcgenon traditur cognitiofuperna- 6tiorcm conceptum teft elici qu64 re refpondendo ad cognitio confufa ipfius Dci & . Angtici. Dico. non potucrunc demonftrare huiufmodi infinicatcm ? Dico . per quodpoflSmus concludere de aliquo ente. qu6d poftiimus co- . negatur confequentia. quaro. quia Thcologia noftra non eft de terminisincomplexis : fed de propofitionibus: vt patuit fupr^ ^udfi.qu6d ciim Dcus non habcat definitioncm .crgoDcus confusc cognituspotcftcfle ita fubicdum. quia fola Deitas cncicas formalitcr infinita. Et curo dici- tur. & perfedlius . loqucndo de omnipotcntia mcdiatc. Ergo. non ratio continendi virtualitec vcritates cas. quod ncc etiam nos abfoluce poflumus demonftrare eflc . fequitur. Quare omnipo- infinirus. 87 td hoc perftudendunit qujlmrinfinitasinrcnfiuatalisentis: itaqu6dd»monftratio Trinitatis per rationcm infiniti liif- nihil notius eft nobii cft ita noius nobis: Dico prim6. quod eft falfum.

quia Deus fer intuitionemfotefi cognofci vniri immediate frddi' tium in Deo.fedper intuitiontm extremorum de quo i difi.*' fl' fio» ejv Dea tn pars. de quo Doif. &: . .e[usft. quodeffentia diuina cft primum fubic^tum Theologiae & hoc modo fumpta quo prardidum eft ipfam eflle fubiedum primum Thcologiat ncceflaria: & hoc tam huius Thcologiac contingcntis in fe . Secundom. & .cuiufmodiefi .hic * nan. dicitur prsedicatum primaj contmgcn^** > 9"* ^^ quafi primum principium in ordine contingentium .. §uiJ/ft frimtt fubieutf rheo- ^ primum fubicdum primx vcritatis contingentis . Suhiedum Theobgix contingentium. . Totius igitur * Theologiac in fc.cuiincuiciucnoco. quod vifum vt tanatum eft primo vidcriconiungi cum pra:dicato illo quia primum notum in contjngcntibus non eft nifi pcr intuitioncm cxtremorum ergo primum intuibile cui inP^^in^^r" ^'^^^'catum prima: veritatis contingcntis eft primum fubicdum omnium ^*^ Dicitur autem le^ .vc crcare:crunc igicur perfona* quafi parccs fubicdi. AnDeus fit ens infinitum j fcd magis. an homo fit animal rationale. cft XN P"mum fubicftumThcologiae. Rcfpondco ^ aliquodcontingcns potcft primodicidc Vcrboj&aliquoddc Spiritu ^^"•^O'**^ aliquod dc Dco trino. quia quxrimos . fi plurcs funt primsc. an Deus fir ens infinitum. PrimumyVeritates : fit infinitum & non : vt dcmonfttabJlis/To/^rtr magis quacritur . quam vc cft in contingcntis .conuenitinfimtas in- & fic patct refponfio. quod aliud eftioqui de fubicdio fcicntix .telt poni illud . ^ . cft ficuc in Mccaphyfica cognitio cntis. de quo quzritur . quam nominamus : S in particulari. quod ncceffariar.M Prologi Et quia conceptus perfcdlior in Theologia noftra eft nobis ratio cuidcntior dcmonftrandi veritates Theologicas in Thcologia noftra ( vt (\i- iedkum.vo\\intx% vult. Ex his ' ad propofitum dico. lo^ui tur ibi de farte ccmnaturl'^di *ifibilu. vt Dodloris notom . art. An illud ens. dc vcritatibus contingcntibus Theologicis .etiamfi incuitiuevidcrecur:fedvccoenofcibilcanobisproximumilli. quid fit Et quoadiftasdico. quim illud quod qoatritur:cum ergocns infinitum inTheoIogianoftra qujcritur de Deo . quam vc eft in intellc£lu diuino quia cft primum fubicftum omniumarticulorumrcparationisnoftrx.vcl vt ratioperfediflimaipfiusDei. primarum contingentium. eademratiene idem & contingentium. "X TVncautcm* vidcndum ^intum. : & j^j-- • • .. iftius Theologia noftra ens infinitum dc ritut ergo in ^d alicui entitati. . Tertium .diji. obieiium TheoLogta nofira necejfariorum. hu~ iujmodi efi id. voluntas vult.an fed : . qu6d ctiam in Theologianoftran6propricquqrimus. quod illud cft prius trfHm. de quo immedi/tte dtcitur frxdicaiumfrima veritatis contingentis . bis in Theologianoftra. & aliod de ignotum fic concedo quod Deus eft primb notum in Theologia noftra & fic concedo quod eft fub- tcnfiua illius. C HO L I H^c lUeracontinet ^liquot di£ta. Sed qua^tendo de ratione formali ipfiui fobicai. quod efi intuibileconiungi cum tali frndicatOy quia veritas contingenstto» cognofcitur fer ^ecies . .cum dicit . 4. . Contra * vidctur quod Vcrbum fic fubieftum adxquacum Thcologia: concingcncium.. primum fubieftum cft cflentia diuina vc hac cuius vifio a beacis.poitclHmvir n j•itjj -^-jn. prxccdcns naturahter fcicnriam Theologia:. Nen eentra 1 tfi . cam illius concingencis in fc . modo fupra cxpofico quia non vc concinens vircualiter in fe habitum. qu^ efi immediata vt . nifi ncccflarias dc ipfo quia ad eontingcntcs dc ipfo xquahgentibM no fcr fc habct cx fc . . j quafi. Secund6 dico . vcritatum contingcntiumordinatarum. nacum c>. id efi. efi . fcd eft qiiafi pcrfcda incomplexa apprchenfio fubiedi .tualitcr continet vcritatcs. quim conccptus ipfius Dei indiftinde Dco. ^luartumy idem efi fiibieSlum Theologi* neceffariorumy &contingenbeatis. .i. quam Aittrtium "Ad tertiora . SubicAum vcro * Thcologia: noftrx continjgencis vidciur idcm fubicdum primum . vcl prazdicata plurium tentittHm. 1 Volitio . l>«i(iB.Non qux- pri difFase exf ofui . tinrentu"' . qu«rirur infinitas dc ipfo ratione formali non aliquid verc demonftrabilc fropttr tptid de ipfo homine. nec <]u»fi fars. Sicut etiam qoa:rimus. de quo primo. i .& Dci bcatorum.) idc6 conccptus entis infinici erit magis ratio formalis fubicAi Theologias noftrx . vhi de finceris veritattbus. cejfarijt . 4.cric prius aliquid dcmonfttabiledc ipfo fit cogniti.non qu«rl- Effic patct refponfio ad argumeuta rcfponfionem bcnc nota. cura mus .ficut cciam aliqua neccflaria funtprimo vcra de diucrfis pccfonis./T* : QQMMEN .4. Dico quod eft cntitas infiniia. Et ideo beaca vifio non cft Theologia .ficut enim medijfupfonit volttionem finif. intelleftu diiiino.qoacrimus . : & bcacorum. notum. ad oppofitas. 5 .. vt Rcfpondco .. [^q^. catofrima contingentis .. id clt immcdiatc . : . Tamcn contingcntium cft ordo /quia aliqua cft pridatw fitb.quod nominamus Deum quod tamen cft no- Et .ergo Deus de quo quzritur.qu6d nullum fubicftum virInveritat!' knt cmin. ^^* . V M. & ne- contingentesfurtt erdinatd . & ita fubicdum primum muitarum vcritatum contingentium.jj^j^ ygf jj contingens . & ^ : . demonftrabilc in Theologia noftra : fcd fi quzritor. cucc pracdicatum primac coiitmgcnciscuidcnccrmeflc. quacritur vt ratio forraalis illius.

quia fcientiaTheologica lantum refpicit complcxa.probando qu64 Dcus fub ratione Deicatis-non fit fubict^um Theologi£ contingentium immo magisVer: bum. Hic arguit Do(Slor. Htmftttfi mt teatifiett- & meriti: quantum ad. falfuro & : mihibeatituqu6d neceflarid vclletmihi neceirari6 vellec patet beatificate fine gratia. quia propofitio contingens fempct eft refpedlu przdicati contingentcr exiftentis.j. prius . d Totiut TheologiA . fff- aliaued df^ Exemplum primi Verbum eft incama-' tum. vellet fine metito : vt patec &ini. fcilicet qu6d Veibatn eft mortuum vcriias vcro huius in fe eft . tfutft. % X Dodor tra- viiendum ejl.^Dem vMhFrAncifcumfalMumfore fequuncuf mulcz aliz contingentes er^o vult ip/um ejfe in grdtia & y : videlicer. loqucndo fcmper de contingeniibus. hzccric : mkftrahunt Pofito ergo qu6d votpnras diuinl velit darebeatitudinem . Quomodo aatem demonftrentur patet. cx qua tingens '.f .tetmina- fic vifio tur ad Deitatcm.j. tingcntcs :fed de Verbo omnes articuli rcpaxa-t immediate vcrificantur: patecdc omnibus articulis pettineniibus ad rcdcmptiQnem crgo. fuimus . bitim friwti. ergo natum. Mttnthyfif» tntit. in ipecie colMmba igneie. CtHiingmttt Vtritatti ntn ttntintntur »li^M« in fitbitai. I. Se. Patet etilm de tertij : H 3 Patrc. quod beata yifio non eft Theolugi^. f^qucrptur .verbcratum. quia vt tanci^m ptimo notum .cotinentiatn tantum fubicdum . iioti de ncccflitate producitur ad aliud fubieAum. : do realirer verificatur de Veibo mors infuit in Cruce.ergovklt le dare gratiam Dcum in ordinc ad hzc veUe mereri.qucl»d tingentes. tjMift. Similitcr in alia materia. quo cft fobiedtum nepcflaciorum > h«c nop debet intelligi neceffitaxem Aico taphyfica entis.. b Tcrtio dicit ibi Dicitur autern primum fithieSium primx veritatis cttntingentu. &c.qu6d diuinaeflentiaeft : fioncs contin^ences demonftrabilcs refoluuncur in aliquas propofiiiones contingentes primas. confcqucnti^inon confcqucnci».^Maflfi. Dicit e (kot quodiicut Deus fub ratiunecntis Do- finiti cft fubicdtum Theologia: noftrx refpeftu ncccrfariorum. puta quando Refp^ndeo.r rationem Deitatis dcmonftranr omnes veritates.& prsdicata earum'primo infunt Deitati.^ 1 : .ontingcminm . . materiam percinemibus vt hic : Viit Fr»neifcum dt M»yrtnii di. j .qu^m per rationem Deitatis 'abftradliue . quia poiTctabfoIutcme . quod vifioeftentix diuina:eft ficuicognitioMc. quia ficut afine fumuncut ptincipia pradica & conclufiones.^ Deut gUrificat.9«)fcquens pe. immcdiatius cffct pra. Excmplum: : nb & dimus ex ipfummereri. ClMteunqut dift. quantionis noftrae : . fci- primum fubiedura Theologiz contingentium quia omncs conclu]icec. litera fatisclaraell. & non vc virtnalicer continens ficurdiifusc fupraexpo» . & alitjMod de SpiritMfanile . Ffic dicit Doftor J. fupponunt hoc prsdicatum:^ idco in ifta mareria.diff. dift.de fraxi: fic per hoc.dc quainpropoHto loquimur. 17. g . concla- mushoc»quiatuncnDeus dinem . Nam vetitate) contingentes in' Thcologia magis pcrfuadcci poifuiit nobis per rationem entis infinici. Hic T'^''' *>ttem X^ Aat de fubicdlo Thcologix refpcdu ve- & ritatum contingentium .u nccclTariorum eft fic contifigetitium qu6d fed : dcDco.AUtjUod centingens poteft diciprimh de Verh*. confusd cognitz: ficut fuptk expofuimus de vcritatibus & ncceflariis. Sc multa alia. & fic prius vult . ulpoftelit in linrMU.d.& huiufmodi.pa(rum. exemplum veiiVerbum eil mortuum.(^ in i .medianTe gratia .cunque abfttahunt funt propric contingcntia : a. Etaddit patilm infri. tarn coutingcntcs. & talemedium ad illum finem acquitendum non qu6d neceftari^ concloda.5^'nViw/i/iff*» appaput Dettrine. quodeft . cft. 6.ftatim concludimus ipfum velle tale . x. f Contra.non & ide6fiintcllcdlus mcus nunc abftradiuc cognofceret parietcm albcdincm . difl. 89 COMMEHTAKIVS. quaminintellcAu diuino.id praedicaca: puta veUe pttideHinare Franciflumyvel- ntn funl frt- fine illo neccflitatem gratiz prima f oncingens f^er^Mm efl incamatum . Sed pratdi- contingcntcr inefTc fubiedo. erit prima con. qu6d incerproponciones concingenres eft ordo ita qu6d vna erit prima. merito . Secund6 dicic. ^ 2 & alibi. £t cum dicit parum infrii.quam neceiTaiias. me mcrcri.quod potefl: .hxc effct prima contingens Dem vult Fran: cifcum prtAefiinare. eontin- volens homini beatitudinem. quia illud ponitur fubiedlum coniingen- tium de quo prim6 vetificantut vcricaiescon- . Subie5litm vero Theologi* noftra. Nam fubicdtum virtuah- tercontinens demondrabile de ipfo in duplici habitudine fc habct ad illud.b exiftentia . Ssoti oper.per ratiopcm Dcitacis de^ monftrantur vcritaccs neceflarLae ica dcDco pec raiionem Deitacis dcmonftrancur vcricacesconficut : hoc eft vcrum de Theologia contingeniium va fhtifllc£lu Dei. 2. fic fub ratione encis infiniti eft fubieftum Theologiae contingemium. vit cualcnuquia refpedl. qux vt fic eft refpcdlu incomplcxurum. . . licct taiis vifio fit fup^rnaturalis . {imi\iiCt.quod co roodo eft fubiedum Thcologi* c. coenicio entis ihMrfDcitatis. ''"*'''* 'fi^ . Exemplum fecundi .quam mevtpacecexDo- dia ad confequutionem ipfius prli Nam qua.Qu^ftio III. r» »bfju* dare gratiam wnrit». c Qoarti dicit ibi Ex hie adpropofiium. Et nota qu6d dicit DoCtotintuittue. vnionetn albedinis ad fubieincuiciua cogni- quod non potcft efle fine tione. puta Ioanni.dicata fcquentia ipfi velie ipfitm Deo.^'6* 'ffn^ti* taphydca tcrmmatur ad ens tJmquaniadtermi-' Si quis intuitiue vidcret txifltntiM . & I. . ad candcm catum. ftatim eft fibi frxdefiinare f quod . quam quia alia prxdicata prae- . ficu\ num incomplexum. Nam ordjnacc vult finem alicui quirn velit media ad (inem. qu&d veritatcs concingentes non continentuc vittualitcr in aliquo fubicd^o quia : continentiavirtualisfubiedi. vt ad tetminum jncomp)eX|Um. qui vidcnt' ipfam Deitatcm intuiciuej & perA<. 8c parics fitalbus. . Etaddit. quod vidcmus Deum velle finem vltimum. ncfcirec nifi a£tu Tidcret dam : tamcn an . in habitudine efficicntis de neccflitatc : Dpikore vt patebit a infri.qux fequuntur vt patebit in ^uaft. Dem creauit munZtm. & non quantum ad hoceft fimile. velleipfum aEiuglo- : notum rificare. & Beatorum. 10. & pcrti- neat ad cognitionem Theologicam incomple^d- rum in Theologia: non tamcrt dicitur fciehru Thcologica . £t quod dicit de veritatibus tamin fc. Et prim6 dicit. : . f^. ^orc in ijfo primo gtuti». hoc cognftum tas huius ab intelle(5lu diuino dicicur vcritas in inccllcdla diuino: quiaintciled^us diuinus ab zceino cognouit hpc contingens . habet nccciTariam habitudinemad virtualitcccontentum. i Dodkote i« T»m. videlicct ifi habicudine receptiui. & mifftufuit Exemplum Dettt pradtSiitiat.

vcl Trinitatc: quiacftentialisaccributiononeft nifi ad eftcntiaiitcr prius tum quia Chriftus fccuiidum diuiuicaccm. nec pars aliqua aliquo di^orum modorum. <^ Spiritm fuuilus foffent md eum atfribui. '*°'* cat imperfe<^ionem : fod tamen cum djcit tuc ^tufipsnt non CQntradicic hoc qu6d dicit inUid. Chrijim h^ket viUmprimtutem. hunchominem effe crucifixum. vel quafi pais natura: iibi in H O C componente : . : : . fuis »uff/t verit4s nevel contin^ens cognofieretur de PatrCi SpiritufimSiOi velDeo trino. quia hunc hominem in crucc potucrunt ludxi naturalitcr videre. nifi fit de fubict^o primo . qu6d etiam illa dicit imperfe&ionem. Et 6c tndittt* ponentc > ttcs pct- ^**^' *!'"* Ctatn . fubiedum. Concra idem eftprimaracio pofita ad folutionem primx quxftronis. vt miffm efi vifibiliter . Primo . qux . Ad hoc eciam faciunt aiiqux pcrfuafioncs ibi poiitx. ci^m dicant imT fecfp^ionem quia iW. Non enimeftcredifarern /kp tum.quia ad nuUam fcicntiam pcrfe pcrtinctali« qua vcritas. Aducrte S fioe quafi nanon eft componta nec quafi compofita: hic autemtamum loquituc de partc fubiediua.&fic . fecundum quam pofTcc Pater. m^ quafi pars.vt de Verbo tancum & ica non cffet diftinftiflima notitia de Dco. : : : . Contrd D. J^«w. Vidctur igitucdiccndum qu6diicutfi in Mcdicinacorpushumanumfit primum (xtmplo infirmicas.puca. & . du£ rutionespojitd num.aliquidxternum.aIiquiTrinitaci:ergoobicdum QVlt vtrlHKts ptrfi contingentcs . Pater creat fer flium y Spiritm fanifus temforaliter fibiliter . . Sc dicic L I V M. vel cffcientUm {cnriali.fcd aliquid quafi communc Vcrbo dequo . iioc torum. Cortcra iftam * ctiam o^inionem funt duxrationcs virimx pofitar fupra in folutione A. 1 1 (jrprims . quia nin^is pareiculare . Tertio . quia communis tribus pcrfonis. St fonar poffunt dici quafi pattes Cahie&i.&Spirituifando.framiat.hoc cft. quxcradi pofTct igicur cfTcc alia prior rcquircnda. non cfTenc Thcologica:. nccactribucumad Chriftum cftenciaiitcr. vt i ** . cciam non habet aliquam calcm prioticaccm . maniefrentcorpu8ficmixtum. nec vel quafi diuifibilis fedio : fed ponitur communicabilis : .Prologi 90 fUuh^fp^' Pattc>qui«7ox PzxxU rtifii* ttntr^ ° qiufi 9UW. Secundo. vt Chriftuseft fcd aliquialiis perfonis.noncft vnitasxtcrna: iftam autcm oportec Bonau. adxquatumTheologixnoncft Chriftus . vcl verum Theologicum. . tfni ponere formalcm vnicatem primi fubic^li ergo primum fubiedum. 6c (ic perfo- dicaior .quod chrijius. . chriflui^ effe obielfum Theologi^. cum tale di- Deus pooitur fubie^ ptoptie pars. vci intcgrah .eKeit D. Tum quia Chriftus cum dicac duas natu(j \. ' &?. de quo confideratur ibi paftio > vt tanitas. putZyPatergenerat. dieentem cejfaria .y.p4>ftd num.vel SpiftlitjMmf ricus fanduSj vcl Trinitas non eft Chriftus. eontra tandemfeHtentiam. vt cft fuppofiturn vnum in duabus naturis. f«4(?> ». fccundum poncntcs iliud fequitur . qux eft Chrifti. Verbum effe hominem de Virgtne natum : Verbum effe rationem hominem crucifixum : Verbum effe. quia vericaces neccfTarix dc Patrc. effetfrior Pjttre .ll. remittit feccata^funit . Dico .vc[deaiiquoefreatiaiiccrad fubie^um attributo Sed pacetqu^d Pater. apparct improbatio illius primum opinionis.fi fpecies corporis hu^cUrMtHr. ncc vcritatcs nccefTarix de Dco trino .eriteflentialitcr prior Patrc. & dcTrinitatc. vei de eius parte fubiedliua . pacct quod non conucniunc primo Chrifto. Scd crcdiX^hrifin effe tum cft & vcrum Theologicum .vel Spiritu fan&o. Spirittufanlimfrocedit .quianon cfrctrradcndahicaiiquanotitiadeDco. efTet ibi ibi quafi pars & <juafi diuifibilis. . ^ inui' quod cft omnifotens immenfm : ncc . nifi vt includitur in Chrifto.8dPatri. $.fe' homt . Et huufmodi confequcntia: omnes probantur . lila etiam pcrfuafio de fide videtur concludcrc. loquituc de parte comr diuifibiiii .& corpus phlcgmaticum. eis. busadhumanitatem. Pcrtinentcs autcm addiuinitatcm.%. quia includic pafnoncm confiderandam dc fubicfto. qua m>tt . pide Sc9t. qu6d vt habcns naturamcrcaram. non implicando Vcrbum fefiri in in fubicdo. ^r tertia rutio . qu6d ia Deo non eft pars.putacorpus fanguineum. nihil minus fuifTent. ^urto. 14- EXfubie^um prxdifikJs • ^into ad idemfunt e^uutuor ferfuafiones foftta num. impecnaturx tantikm nulio tnodo ncc vete . quae ponit Chriftumcflc quia tunc veritaics ncccfTariae dc Patrc &: Spiritu rando .vmuerras. M.fciliccc dcquibusfuntaliquxTheologicxventatcs. tuin .gubernat mundum.vr primum. non cft polnit Vtti.rutione cuius Pater . vel Trinitas ad Chriftum attribui. primdtradnnturarticuIipcrtiHcntcsad reparatJoncm. impofllbiie eftcontineri virtualitcr prim6 in Chrifto quia ^ Vcrbum incarnatum non fuifrct illx vcritatcs necefTarix. Dem creat. &c hoc inquancura cft fubic6^um. Bomm. If. ncc vcricates coiiltingentes de .funt ciueretur.hominem refurgentem & fic dc aliis articulis pcrtincntiftrmttlern fttbieUi. corfm fanguineum fanum . (ir Spiritu ftm^o. non cflct primum fubicdum tum ** . quod fi eifet pars .&:c. quia ifta vnitas . & dc Spiritu fanfto.cunda:quxftionis contra opinionem dc rcfpedu adextra. Tcrtia ctiam ibidem valctadhoc.

Ali« tationcs fequenies font per fe dara fc fcientia qua : vcritas neceffaria iniicera. pota tes prim6 a forma fubftantiali : iimiliqu6d det *Jfe mateiiaE. & pofterioritas.^«<€/?. : 91 ^ia rttbicftum vt {ahkBtnto. De Pacre cciam dcmonftratur ifta contingcns. H 4 d FUetnr .&c. . quia quod habec ctrcntialitcratttibutioncm ad aliud . puta mobilitas de corpoce mobili .Si igitur Theologiam cenemus fecundum fe cfTe primam notitiam. qu6d omnia contenta in tali fcientia .vel eftentiales. ipfa non crit primo de Chrifto & fi zque cft de vcritatibus comouinibus &: propriis tribus perfonis. fluede corpore hominis io communi quia ipfum in communi habec aliquas pafliones cognofcibilcs de ipfo. Pacet.continens virtualitcromnes vcrita- tcr de forma. vt Chriftus includit nata- diuinam^huroanam ratv : & (Tc Chriftus. .parsintcgraIiscorpori$ PhyHci e(l ita indiuifibilis. vcl quafi dc parce fubiediua primi fubiedi . quod eft im[y}(fibilc. ne. qaz habenc cifentialem attributionem ad corpus naturalc.qux incft Deo per «mnu vtrttM rationem Dci. vcl clfcnt pattcs fubicdli1.difiinS. . quia vbi ordo roultx vcritates intrik . qaia patet hoc : impodibile: c(fe (impliciter fed ncc ctiam poteft poni vc ftibiedluro . de quo dixi fuprlt.vt patet de mocu .Et tunc faluaVerbo.pcr ratiottem communem. & tamen nec Pater .puta effe formate . fob tali refpcdba nmiliter efTet vna per : nec nec etiaro poffct demonftrari aliineft : quia talis rcfpcdlas tantikm contingcnter : naec omnia funt expofita fupti. vcl elfentialcs .qua verbum: quarinfunt per rationcm Dei.(icut to> tura compofituro. & qu6d includat qaantitatem De partibus etiam fubicdliais paquia multx vejitates demonftraniar de eleroeoris . 1 . ipfa non crit de aliqua pcrfona./ecMnditnt(jit«tf»pe/^ ftt pMtir .6. vel quod (it terroinus forroalis gcncrationis.ncciubiedliuz vel TrimtM «d Chriiium *ttribni.vel cft dc primo fubicdlo. vel qu6d Hc prin. corpusfanguincmfanum. ncc intcgralcs .quantumad refpedum.Et hoc probar. quia tatc fubicdum (ic fe habet . imo. vcl funt partcs fubicdiuc. B»nm.&c. illa de quibut dcmondrantur multz S^kL^. .qu^d cirec de cali parciciilarijVc de encs pcr accidens. & fic Thco- de Vctbo . nec eircntialcs . nata effet alia eile prior de & ante iftam. oec Spiritus nec fubiefliuz . vt de primo fubiedo . tfruropca.&c. quac cft propria alicui perfona. 'V*' K oc . derefpedibus ad extr^ .& fic temporaleeffet prius e(fcntialiter ztcrno . Chriftus dicit yerbum hominemy quz effet de Chrifto fecundum Damafcenum lih. ii qua cfTec dc ipPs. qu6d Chriftus non folum non poteft poni . fan£las funt partes. quae funt partes efftrantur de roatciia. eft c^fcn- perfedibilis Et aduerte.qu6d omnis vericas Thcologica.i.it*^ vcritates Thcologic* .: auc de aliquo quod atcribuicur ad fubiedum primum . & Hc Dodor probat de vcroque fubiedo. qu6dmaceria cft fubicfbum generationjs . vel de parte eii« fubie&inaivel integrali : vel effenciali. puca .vc eft ^ommunis tribus perfonis. vt fubicftttro fpecificuro . . vcl haberenc ordinem cflentialem :^ttributionis ad Chrifturo. dc natura ^ & Ycrbum fuftcntificans. poftcrius tiatiter nec func nec partcs elTentiales intcgralcs. falccm impoffibile cAec primam fcicnciam de cor-> pore hominis cHc de corporc hominis fanguinco fano. Sed in propofito : ii Chriftus eirct fubicAum yUe Gtkrltl. vcl dc ali- quo ad fubie&um elfcntialiter attriboto. fentikles corporis naturalis. ^ndft.eft Chriftustantumcxtempore. quz tamcn non illius i illo.quia tunc depcndercnt ab ipfo . opiui* D. &millis. de quibus immediati dcmonftrantur aliquz veritates .puta. vc cft prior infcrioribus: £uc dc corpore fanguineo cuius ratio eft n^turaiiccr prior corporc fanguinco fano uic ifta racio prior concinec vircualicer aliquas paflliones de corpore hominis fanguineo fa: : iio. alix palHones . quia Verbum aliis. vel intcgralcs Cbrifti . ibi eft eft talis prioritas.qucm habet ad Deum vc Dcui.quia ic eius racio prxcedic Ita in propofito igitnr noticiam . i .qucm habec ad MM C f. vbi roultx veritates demonprimo .Chrifti : : tet quia Chriftus . Et roultx demonforma.i ante CMfud. qux ponic exem- plum eflTeprimum fubicdkum. alia pof-icc cfTe prior .fi qua illa fibi infit per racionem. eft prius natura pafHo- £c breuicer *.fcd dc Dco. fcilicct qu6d creac pcr & & Filium : 0c de Spiritu (ando qu64 tciDporali- incarnaturo dicit tant&ro rcfpcAum ratio- effc nis : vt patcbit in logia non . : qualis non eft in diainis ad eft iropcrfe' quia dependens e(fcncialitec demondrantur.vt eft : Si^cmtJ» bicur.alia de Deo quantum ad communis tribus pcrfonis. tet .vc de fubiedo adzquaco.& deroultis Centra etimm iftim epimcnemfimt dtu rMtiec ntsvUinu. Aliquxetiam demonftranturdepartibus integralibus : puta.quia adnullam fcicntiam per fe pertinet aliquaveritas. vt fupr^. qu6d «cernum habeteccRentialem atttibutionem ad tempotale pater mlfTus eft .& ita paflto efTec prior rctpfa. qux non poteft cfCe racio Aibie^li ae.qa6d.cipiuro reriim naturalium .Quajftiolll.qui(iquid dicerecur dt aliqua medicina cradtfa>(ciliccc. qu« e(fec effet realis 3 . Exemplum in Phytica .iaff9I»f» prtptili- "'i'^' E N TA a 'T^XinddiSlini^aret imprebatio iHimtpiHimitt JLjCciUcet in prologo. eftcntialis . vel qu6d materia cft ilrantur de fabiefto & & l y S. tcanfroutatio- dius. Filio. 6c huiufmodi. Thcologiz . vel quafi parce fubicdi. SeddePatre demonftracur qu6d gede Spirica fandlol qu6d procenerat Filium : dit i Patrc . De his etiaro.iicut 6c totum corpus: Scod ita compontaex materia & forma. quafi babens vnitatem genericam . Ec vrcr^ fequerctur. ^ b Tnm ^m* Chrifim ftctmdHm diuinitatem nen habet Mlitpum talem prieritMem. puta . qua: conucrtunturcum corpore naturali. vt pacet : nec habent eftentialiter attributioncro ad ipfura .ni(I fic de fubiedlo primo. ^a ^ f^^f vtputa dc crcatura quantum ad rcfpcdum.

Itcm . quia fecundum diuinitatem illa dicuntur incfle fibi. ma & eft fciri S aliquid Conclufo it fuhieBoJheo- qukm & per cat duas nati^ras tcr fei|)fa.& de ipfo trino.um. Et hreuiter <juictjuid e dcVerbo Deus cft. pafsio inhacrct fccundum naturam humanitatis i Refpondeo humanitas non . quod matcria libri Okxci):. lentnttm nfinionem SeO' . Hoc idem dico de prima fcientia Theologica.quiapcrnaturam diuinitatisnonconucn^unc Dco.puta dcctcatura.& de Spiritu fan(ao.lix. ' tamcn ponitur. c^ de corporc fanguineo impoffibile tffe de tali particulari primam fcientiam de primo de corpore homiuii fm- quia racio corpotis hominis in homi- fimplicitcr prior rationc & ideo cftet aliqua fcicntia pri- .yidiD^ fit de ipfis fub aliquo refpeThomatn i. & . per cuius formam pafllo fibi in- ALircr §i!totuplici- terChriftw dtcatur efe vtM " >• de • ^' i : . de Incarnationc primo Paflionc.vt patct erit ergoTheologia de Dco. fpirare Pa- . & tunc faluabicur qu6d omnis vetitas Theologica. Quod probatur per glofi^as multas in principiis hbrorum aflignanrcs caufas materiales ahquas qirx non funt ahauid Dci. qu^m erit ptimo Verbum. nataeft prius fciri dc corporc fanabili in communi. quarum frima efl ad aliof duas ferfonas.fecundum triplicem vnitafem. (\\i & vno.Chriflum hac adducit^&foluit clare tria argumenta.ita ratio formalis fubiefti crit ptior natura:fi crgo paflio poncrctur ratio formalis fubicfti: tunc idem eltet prius feipforpatct. . Natiuitate . Prius enim nacum } . fubic6ia partium dodiunx debentcontineri fub fubic(9:o totius vcl vt partcs fubie(3^iuar. ejfe fuhie^um. fiue proprictas. : faff'».Chrifti capitis ad membra. piita .d. & : . Verbum efl homo natus. & ^.art.quia ratioformalis fubiedi eft prior paflSonc demonftrabili:& per confequens fi paflSo poneretur ratio formalis. quac infunt rationc pcrfonarum. quod eftinfinitaho- quod eft communicahilis trihw:8c breui- omnis proprictas dicens perfefbioncm fim- plicitcr. quod Vetbum dicit refpc- 6kum paflRonis cx temporc ad naturam affumptam . Deo vt ifta vcritas. de quo dcroonftrantur paflSones primo. deenteper accidens fano . Pra^tcrca inaliquo libro Scripturxnihilproprium de Deo narratur quia nullum faiftum ibi narratur vbi requiratur ex partc Dei a!iquid. I V I . Etpro ifta^^opinione de Chrittovidctur efle Primaratiopofltaad pj.& de multis aliis. tanc parliculareeirct fubieftam magis ada:quatum. vel pcr rationcm Dci.^Hodlib. quiafecundum humanitatem fibi infunt & prajtcr hoc Chriftus continet realiter aUos pertinentes ad Deitatem . abfolute. quod adaequaic dc aliquo alio. : Ad primum dico. quia ficut fubieftum eft prius natura pafliochidit : nc. & adsquato fubiefto vt ipfe Deus eft : : communis tribus pcrfonis.l. faltem ejfet corpore hominii guineOf Patct communi .ad membra. tam fimplicitcr. rationem ad cxtra fcitur Vetbam gignl a Patre: quiaprodu(5tio ad intrk eft ncceflario prior omni produdtionc ad extra .Vcrbi ad naturam affumptam Tertia. func iftac Verbum eflfaBum homo. fanguineum i vel cholcricum. M.vt Deus dcpendcntia crcaturs tciminatur ad cft : quia Dcum . & patet .vc de primo. ficut fubie(3:um dicitur continere pafllioncm quia tunc ineflrenc : tamen habenc aliquod fubicf^um de quo immcdiatc cnunciantur & illud eft Verbum.Chrifl:um efle fnbie^um primum fecundum Linconienfem X~\.nifi influentia tantum generalis:ergo talis liber non eft dc Deo. . dc ipfo non poterit effe fimpliciter prima fcicntia. ficut patet. Deo legU. Nam veritatcs Thcologica. . . .Prologi 91 d ViietHr igitur eUceninm « quod fi totius mcdicinc ponatur corpus humanum vt fubie€tam . &c. confcquens cijm Chriftus di- .quantiJmad tc- fpe£tum. Tertia. qu^m fccundum quid vt probat Dodlor in i.d. ita f. Si enim hoc loxam .vel vt quafi integrales non aurcm continentur fub Dco fic fubic(3:a partium facrx Scripturac. Vnde fuper Ofeam dicit glofla. communc Tum corpus. quim de Verbo vt incarante omnem companato quia ab zterno . : .cfret prior eina tradita fcilicet (juodejfct .Secunda. vel eft dc primo fubicdlo puta quae incft . quia talc in- aliquam paflioncm demonftrandam de corporc qux non poteftclfc ratio fubicfti. nitatu. vel quafi de parte fubieduiaprimi fub- icdi.q.^. ) f). vt patet de natura afTumptaquanciim ad rcfpc(^um. tunc corpus infcrius . Pro Ponit opinionem Linconienfis.vtpatcbitin de Chtifto. qukm dc corpore hominis fanguinco . quia (anitas in communi . dicerttur de alitjua medi- . non adzquato: poccrit ponipro fubiedko primo . : .tcrminansillumrcfpc(flura. Patct .& muUxa. .Secunda ad naturam affumftam.quod atctibuitur ad fubieftum primum.&Filio . cft nis fanguinci .Vel per attribucionera ad quafi partcm fubie(5liuam .Verbum efl homo ncceflario . & : eft.z.j{j^jjjj quxftioncm penultima quia feptem articulos fidci pertincntcs ad humanitatem. ponatut fubicdum ada:quatum in medicina. Corpw fanguineHm fannm . Velcrit dcali- quo. noncontinet Deus vtfubicdum. : Similitct critaliqua fcicntia fimplicicer prior de Pacre.qu6d veritates enunciacx contingenter de Chrifto in nullo fubie(3:o concinentur virtualiter.qucm habci ad Dcum. : .i>cc Cum dicis .quikra ^utft. puta corpus fanabile .i. ctiam .Decem tribut. fpirariSpiritui fan(3:o.in Hexaemcron &: hoc vt Chriftus eft vnum triphci vnitate quarum prima eft ad Patrem ad Spiritum fan(3. puta fanitas .quaEactribuitur Dco.vt gcncrare Patrijgencrari Filio tri. vt de corpore hominis in communi .Illud autem fubic(Slum primo continet paflionem. ad cxtri.y.Chriftus autem & iftos continct. qucm habct ad C H O L I .

fubicdo. non ta- cct Scriptura ahbi de illo in generali. Ad fccundum dico. humanitate . vt infubieElo: patet quia inftanti airuropfeiit totum . : : : & qualiter illud conucnicntcr orditcnditur in libro illo. Et ptimo illud Verbum. Patctenim quod humanitas non poteft cftc ratio fubic6li rcfpcdlu paffionis primx.lic^t vna eifentia altetius. iit de i SCHO jTtmupriJi. etfi in eodem ic partes (imul : vc ieCto . vt Nonenim denominans fuo modo fubiedum.ergo.* .non vt di- rood6 intelligitar afTumete partes vt patet in tertio .vel iuftc punitum. vcl dcrcrminatam gentcm . Refpondeo primd . quim in- fubiedo vt in fubdenominet fubiedbum.tunc erit pri6s incarnatum quam inteiltgatur humanitatem prxdicari de illo. Alitcr tamcn DcuSjde quo ibi narratur. i .& terminatur ad Verbnm. tamcn quihbct continct prouidcntiam & gubcrnationcm Dci circa homincm in communi.qu^m habere humaniratem.dicentem quod materia libri 0(ez hnt decemtribm .Hoc fre: qucntcr additur in libro eodcm.M</rt«r efe primtt rtttio Mdprimtim ^utfticnem. StMga pmimiu /^flnnt h4gnatz pcr gloffas adduftas.inquantum eft pars Scriptura: natum fit ad bonum aliorum. : iedo. Verbum dicirur eiTc incarnatum. nec diceremus fubiedum terminate vnionera albedinis . vt in fub- te in ipfi. licec fprtc non ita ad fenfum literjc poteft ergo etiam fic intelligi quantum ad vnionem quia pri6s intclligiturvnionemterminari ad Vetbum. fecundum aliquos.q. vcl pcrfonam . 93 non cfl: ratio primi fubicAi. Pcr hoc patct ad tcrtium . fuprk.licet fimal omnia aiTumpferic : vt paccc in terti» vbi vr parcr ex Dodore in yd.& fundaturin humanitate. COMMENTARIFS. vclpaflafir. Subicftum vcr6 hiftoriac Hiftoriographi cflct Regnum . Vnio enim illa cau- incelligitut ciTe ens.fi fuit malum. quam intelligatur albedinem przdicari de fubicAo. & aliquis iEgyptius in Chronicis Deiu efl iCgyptiorum fubicftum Hiftorix Moyfi eft Deus . & . quz non funt aiiquid : Dei.aut fi pcrmiflum fuitjUec hocpunitum.medians intcr primum fubicftum iftarum veritatum .diftinguitur comt2^ditMtiu/nn.quim humanitas intelligatur ibi.^-^"^*^ •"• ** ncns . quod eft verbitm & alias poftcriorcs pafsioncs. quod fi candcm GUiom^i» hiftoriam dc Pharadne fcribat Moyfcs in Exodo .Secundb arguitur. . vt imimUt fubfupti patait : habent taroen aliquod fubiedlum ttntingtnttt itS» vtrtHM' tittr ttntl- MHtur.ekie^umliminum . vcl Rcx vel populus iEgyptiacus cuius adiones cafus circa ipfos contingcntcs ipfe intcndit fcribcrc ita quod incidens cft fibi .vcl pcrfo.quod fufficit fcicntiae qualis attributio ad Deum mum fubicftum . quia terminat talem vnionem.ad quod ftct refolutio fed eft quafi pafsio prior. dcindc fubftaatia : : fatur immediate^ Deo. & non impcdiendo . .fi fuit ordinabiIc.&c. Et pro i(la opi- nione. Principalc autem eft Moyfi.j. adhoc vt populus hbcratus ^^'^ Icgem gratantcraccipcrct.vt »i»/iKy.difl.&c.c{ui dicimus fubftantiam ptzdicati de alia. eft ibi vt accidens in fubiedto .tamen (icut partes intelliguninr efle in toiOi ficetiam quaiiprius quodam- no infotmet Vetbumjnec aliquomodoperficiar. hoc principaliter in^ .fcdgcns. Sicut etiam dicimus. Pri^s eniro intelligitur vnio albedinis ad fubiedbum . qu6d vetitates contingen- tes inhuUo fubiefto vittaaliter continentur .vcl rubicdliux Tbeologiz non continentur fub Deo patet per GlofTam fuper Ofeam. i . dc quo traditur ibi gubernatio ho.t. Si ei^o Verbum dicatur incarnatum . » Oplni» Lhl' e»m*npt. mifcricorditcr hberando ludxos oppreflbs . potentcr tot fibi propria figna facicndo. vbifuprk . Et dato qu6d alicubi nullum miraculum enarretur tamen quid Deus pcrmifcrit affiftcndo fecundum communem influcntiam .^''<"'«»» Siforcs :fapicntcrordinandoformamhbcrandicongruam. rccitat triplici refpe£ku.quomodo gcnushumanumgubcrnaucrit. fubiedorum partialium attributio ad pri- poteft faluati cuiufcunquc matcriac afslpotcft dici .veI alio. quz eft de continentia virroali :& ficChriftus. iuftc puniendo iEgyptios opprcf. continet feptem articolos & quantum ad natutam diainam rcalitec : continetalios pertinentesad diuinitatcm.quid Deus egerit. quia in aliquo libro Scripturz nihil de Deo narratur.fi- Primaad Patr<m. Tertid VtritMttt . quid Dcus fccerat fcd principalc quid gcnus fuafcccrit. quantum ad bumanitatem. .quia partes integraies. A lAtertMmenfmiitnr Chrifhtmejfe fHbieElum X\f>rimum.f . quod Verbum prius intelvnionem naraiae humanz. Vel alitcr . loquendo de veriutibus pertincnti- Sic dico in propo/ico bus ad humanitatem. Hic Dodor LinconieHs in opinionem Hcxacmeron. quia hcct efl*et aUquis libcr nullum Dci <niraculum conti. da *»tttr ^** ^»*»**"* ' . ratione ipHus albedinis : cum priijs intelligatur vnionem illam rcrminari telligamus albcdinem qu^m . &c. Vide Scoturo in vnam non 3 .qu? panit Chriftum clTe fubic^fcum Tbeologiae fub ue vrritate.id eft.potrct dici.cft matcria rcn>ota:& ita intclligcndac funt gloflac tales.quz eft ejfe incarn»$um : quia illud dicitur dc verbo .Quasftio 1 1 1.qu6d alibi punictur. non ptacmtellcaa hu: .vt^«ii(«f>«i{rff«flw- & quia caro eft prioc n4rfiM. ide6 quafi prios . in tantum .fed dicitur ptsdi- ftinguitur conttzfiibflsmi4lem.vtin. ligfcur b Nsm veritMes Theologic4 dt incamMtione.nc inpropofito. qu6d matcria cuiuflibet hbri cft . liud dieittirde verbo nonpreintelUna hum*nit4- quam vnionedicatut nroplictter incatnatum & qn^m intelligatut humanitas in illo . id cft . qu^m totom: cari deVerbodcnominariue. cum patet f>fmri«a. qu6d loannes primus : & lic defcendendo.^'" «""hutionem na gubcrnata. nianitate in ipfo. .vel permiferii fed quafi incidcns eft fibi circa quam matcriam hoc contigcrit. tciminare prii^s . efTe in eft dequo immediat^ enunciantur.

cundo Phyficor.^. aliudjCirca liccc non propcer hanc propriecacem maceciae. huic cflenciae ciret rcaliccr Tamcn diflindaab cflencia. Quod aucem ' addicur de pafiionibus. Ad . non cft caufacum fcibilicaccm paflio cft cxcra cflcntiam fubiedi Scd in diuinis illud . . : . formancur principiaeomplexa. : Qu.vel obic- ^""^ c'"'» "0" includicuc in racionc hominis & ide6 non poccft efle fubicftumhuius fcienciz primum. . fequitur .fcd cflencia in cis non numtracur. vel fcclicicas amacur amorc concupifcencia: ideo illud quod amacur amorc amiciciac.i. nifi fincaliquaaccribuca per vc h/cc . Mccaphyfica. Probatio quia omnis amor concupifcencia: praefupponic amorcm amiciciae fanicas aucem.M i. i. nobis incclligibilium j^ parccs vartesrub' ieaiu£. frm/t quxjlionu fojita num. vel circa quam. traejfentia. quia impcrfcdionis cft in nacuracreaca vniucrfah quod in mulcis fingularibus diuidacur ifta igicur impcrfcdione ablata remanec quod iftaefTcnciaeft fcibilis fine diuifibilicace eius deprimo "* Pofierior.pro co qu6d contincc vircualiccr omncs vericaccs illiusfcicncix:nam corpus humanum concincc vircualiccrracioncmfanicatis ide6 enim fanicas hominis cft calis.quiahomo ponicur fubieftum Moralis fcientiaj. . Ec cranfirc ejfe circa . ' ex- efTe cft confideracio confuse. caiur matt- ^^y^^ ^^g^ g^ ^ : ^ j^jjq maccria: fufcepciua: . . . ncm palfionis fuiieai? quantumad . > : j . Ad tertium *dico. quod loquicuc . cum conueniencia i- <^ "* 'pfius Quomo o . & . Quomodo Vcl melius .ex mediis dcmonftracionis . y. Qupdaucemaccipitur ^^''^ (io ./j^ibidc fubicfto accidcncis . non de fubiedo confidcracionis. ius fcienciac in : iftos pro fenfu liccrali. quia corpus humanum cft fic complcxionacum. ucnra? . quia faftio eft adus cranfiens excra. in alia parrc cft liccralis & ideo liccc aliqua pars Scripcuta: habeac diuerfos fcnfus . ^«oijfubicdum dicicur materia rc- fciencia^j&aftuseius. l tl iiufcientit. quod . Solait ftrgument» A^ pritDum * argumencum primx quzftionis.m/i/<rfcientU di. fubiediuas. eniitatif. tamen toca Scripcura habec omnes fenfus fccundac viac. cft aliquod vniucrfale .vbi fimul concurrunc racio obic^li . .pcr quae dcmonftrencur eius paflioncs dcco.qu6d argumcntum cft ad oppoficum. Secund6 ^ fic Homo eft finis vlcimus iftarum fcienciarum . quia confidcracio atcribucorum nacuralicer a d. circa quod cft. t. Adaliud defc^•S. Dehoci. . .an. fcd oporcec cuiuflibec fubiedi cfle principia. quod fubicdium fciencia: . dico quod incelligic dc maceria ex cfua^ non in qua . .ex quibus principiiSjCanquam.d.Tamcn po0ec dici. Perfo»£ Far. fcicur pcr cflencix . qu6d finis cft fubieftum huis fcienciac.qu6d pcrfonac diuinz func quafi parces fubicdicffcncia: diuinx.fcilicec fpedu fic cft quia non ccrminatur in fe.dicunc aliqui. . fcd manec in fcicnce. Ad aliud dico. Caufafct' V " Qnod ccrcio dc principio fubiedi dico quod non oportcc prineipia fcibilis fubiedi quia encis inquancum cns (quod ponicur fubiedum Mccaphyficae) nulla func prmcipia quia cunc cfiTcnc cuiuflibeccncis.nort dc aftu proprio fcicnciaf.tre ho' Simihccr anima hominis concincc vircualitcr rationcm felicicacis nacuralis .ria pcrquandam fimilicudincm ad faftioncm . idco . quod accribuca func quafi paffibncs huius cflcncia:.Prinv6.adquem camfanitas. quod quicunque fcnfus in vna parte Scripturac non cft liccralis. . fed ad recipiacut in illo. ipfius fuarum paflionum. >• Scot. i. ficur propofi^ dicicur cfle principia in fc -.Prologi 94 C S HO L I V M. quam felicitas nacuralis ordinacur. (^t. Scd hoc non valcc .iM. Tamen incclligicur quod cft. rationem . cft vlcerior finis. : : . vbicx racionc animac concludicur raciofclicicatisnaturahs hominis. : . Ad illud Dicoqu6d fubieftum cuiuflibecfcienciae nacuraliccr infubiedum calis fcicnciae oporcec quod habcac partcs fubicdiuas iftius auccm fcientix fubicdum cft ejfenti» hic vc fingularis . . fecundum vericarem non percinec ad genus cau/MbieSum fx maccrialis fed ad genus caufx cfliciencis dicicur camen fubicdum Scienciae . ac fi hacc eft quod habecracio- quia pcr idcncitaccm tranfic incflenciam. Hoc modo cuiuflibec fubiedi pofl^unc cflc principia quantumcunque imprincipiati refpcdu Ad alia ' Rtfponfio * i'r "Ji- : : tioncs per fe notx. fro vtra^ue vi/t ^ explicando varia i^xiomata Philofofhica. 6. e vhi vtroijue ^°" ^^ homo concincc racionem finis huius fciencisciquia finis fupcrnacural)s. ficucpacec mvnonpef cx primo Ethico. fe can- & non vc a nobis nunc nacuraliccr inccUigitur ^^^ paAio cft rcalitcr caufaca a fubicdo.i. primumdico quod illa audoricas exprimit materiam hucommuni:non fubiedum primum formale.Ad .dupIicicer.lib.quam aliquod ilInriim fcd iftud eft corpus cx vna parcc & anima ex alia igicur fi homo fccundum corpus vel animam cft fubicftum huius fcienciac .i.vel Mcdicinaj. Ad Boecium dico .

Ccrtum cft fubicftum confidcrationis potcft mc autem cffc . quia tale propric haber partes fubiediuas. nififint aliqua attrikuta . quz eft teti Doclore ^. efi extra effen- 4 concinec remocc vircualicer nociciam conclufionis dcmonftrabilis in Logica. Ad fccundum refpondct Dodlor qu6d Philofophus intcnigtt de matctia cx qua fit res natuvr patec ibi :cum dicic in ptincipio illius Quoniam autem caufi qwttuorpint de omnihtu fhyficocogmfctret &c. '^'""^ . d. Adrertiamre- *.8. COMMENTARIFS. fcd qu6d . ramen dicerccur quzftio dc nocicia fubiedi Logicz . Rcfpondct Dodkor qu6d au^ioritas Boctij cft vcra dc fubicao accidcntis. quantiim ad duas primascondiciones. &c. feunlit vndl domum fed »9» efific de altu propriofiientia : quia a^us eft adualis notiiia conclufionis fcitz . fit & de ipfo demonftrabiles. nec cocalis . ncc forma fcd non loquitur de maceriaiAa«4 qua ralis . 6tiua quod fubiedum fcientiic eft caufa effe- (altem partialis notitiz conclufionis demonftrabilis.Qu^ftio rii Ad Quartum 95 dico. Aliqui fic realicct diftin camen faciunc roagnam dif- fimilitudinern fctenciaii) incer diftinftioncm eirentialcm. & non pri- principia. qu6d nocitia Syllogifmi babet tres terminos. fubicdo : Doftprqu^dnon £ti i fubiedo.qucterminacur ad adum incelligendi produdlum . & tarocn eft fotma iimplex.illud.i. fciri : ibi & i. liccr de fingularibus m6.fecundum ipfum . art.qu6d prima propofitio cft falfa quia nihil aliud cft finis fcicntix. quod fummc fimplcx nec cft in fc compofitum. non ponicur Deus fubieftum (vt patet) quia etfi Dcusfit communicabilis pluribus perfonis .Materia ciiam circa quam cft aliqua fcien- tia. Sed cunc cfTct przfentis fpecDlaiionis.q. cum quia : accidens talis cft vl- non in raateria.Ec addic. de vniuerfalibus prim6 . PofTet camen dici.Wxc mulci voluc incclligcre. 1 4. I i. > I. efi num . 2.poteft cffc caufa efficiens alicuius. remota taraen quia notitia principiotum eft immediate : SyHtgifmfti caufa. non poccft e(Ce caufacfFediua . fcd quia non SubieBum : titmJuhielli^icc.quz tantum funt natzcognofci per rationemDeitatisdiftin6lecognitz.f„^'t.i^roda£lio vcr6 refpe^ns. non ramen eft diuifibilis in illis quia tunc ibi efTent tres naper fe : rurx diuinz:necpropricdcfinibilis:vc pacebicinfv'id. vt confusc cognita vt inquantum ens .qu6dcerminacur ad aliquod pro- du6lum. *?*""*'* fnanfMltM. vt patet de fubftancia ignis. & non quod dicimus. fuftincndo qu6d entitas fubiedbi fic . Dico . tranfire.\ii . paffioney.vt cognofcitur .(/. Habet eriam ct^m rale fit per fe .qu6d mareria ralis nuUo modo eft efficieus. : fed vc pacec de facicnte : : non poceft fcparari ^ paf- fione. Hic Do£lor vult exprefse. vidc ibi. tunc tale obicdturo poteft dici matcriacircaquam. Mulci camenPatifini accipiuninoticiampaffionis . qu6d in creacucispafljo trMtffinuMm Si 1.q.^'*^^ cuius oppoficum ex.& inquodl. artingcrc pcr aftiim proprium obici^um illius fcicntiz.& huiufmodi fcd : puta. terminatur ad materiam extt^.Sedquicquid fit. Et fic hac via dc noticia fubicai raagis fal- *0 /"*"**"* uacut Itgif^ fubieaum Logicz quia ccrcum cft .qu6d TM§t tfi txmens Dodloris fuerir . vt patet de forma domus.f. nec finis. quia tale nihil includit pertinens ad compofitioncm. fummc fapiens . etiam fura- fimplex. ./Idilluddeprime Pofierior.puta pafllo- nis demonftrabilis de illa.</»V«»f .. Vcl caufa cffediiua fcientiz.qu6d anima eft fubiedtum criam accidcntium fpititualium .Scc. quia per ipfam acqui'» ricur aliquid in roateriacxtra . id eft. poffunt dici quafi pafllones proprietates non quz tamen cognofcuntur dc Dcitate. vt ali^s patebic rccipiarur : & roulco- fubiedlum accidentis ericcaufaefiiciens accidencis .qu6d pcrfonz diuinz func quafi parces {uhieCkiax hoc incellige vc fuprk cxpofui. verc definibile.ficut ex fubpalia iedo& accidentc Ht vnum compofitum pcrac- cidcnsrlicct fortepoflctetiamalitcrcxponi hoc fufiicit pro nunc.quod non recipitur in ipfo faciente recipicur in maceria extra .& paillones prim6. Dico qu6d fadio refpcdus dicicur propri^ rcro minari ad materiam extr^ .nec alteri componibilc. nec partialis alicuius lis : patet fcientiz.fcilicccGuilleImus Var- no paflio. i. i qualitas abfoluta : vc diffusc pa- eft in raateria mt\: Nonnc fa^ioeft fubiediuc in facicnte . ^T^"^ rcfpondcndu cft ad argumcta JL^ Md Kejptnfit princi- primzquzftionis de iubiedo Thco^°8'*' Ad primum. & talcs proprictates demonftrabiles .quodl.vtA<fZ)«V<u. demonftrabiles de Deicacc a Mecaphy fico.& d. vt pacebic DoCtoic in ties )i 4. qui ponicur lubieccum Logicz a Doftore. tcxr. &c. expofui) qu6d fi dicatur (vt fupri notitia fubicdli elt caufacfFe^liua nocicizconclufionis demonftcabilis . Eft enim fcicntia. qu6d byUogiimus . fnpple intrinfeca.in fccundo articulo cxpofui quomodo fubic6kum eft caufa pafl[ionis .& rca- poceft dici maceria:& litera facis clara cft. Nora tamen qu6d dicit de fubie£lo fcientiae. qiiac eft immediata caufa caloris fui. Dicic prefsctenet :& ex hoc quod fic {"^'. non quod inducat aliformam pcr aftum fuum in obiedlum quia fcicntia non cft aliqua fcicncia quam quam : : fai^iua.i.non tamen efTcntiahccr & fic militudinem adfaHionem incelIigendo. Quod autem additur de paffionibtUy quod c fic ro lib. . tjuia fatlio efi aEliu tran- eft. Dieitur /-•• /• •/•/•rr i emmptbtectum fctentta materta propter tjuandamfi- lem concedences qu6d licct pafllo diftinguatur realiter ^ fubiedto. fiuc inhzfionisrralc cnim fubie£bum non eft fimplex.Si dicatur : & b . Si dicatur. inquancum eft hzc effencia. dicicur i€tio immanens:quia intellcdtio produdarecipiturin ipfoproducente:quia tamen talis intellcdio terminatur ad obicdlum .vr pacec in Vniuerfalibus. i.quod no- confideratio Nam minamus Deum Sc «%«». Et fic vcrum eft.qu6d fubic^um fcientixdicacurfubiei^ium in ratione caufx cfficiencis. Fotce func mulcz proprietates. Er hoc modo..diciturtamen • fiens extra. non concinet : vitcualicer nociiiam conclufionis dcmonftrabi- quia ens racionis. Theologica. fponder Dodlor qu6d Philofophus loquitur de fubiedo fcicntiz nattfraliterinucntz . vc nociciam huius: eft realicer caufaca l qu6d Syllogi/mm rcalicerdiftin<aaafubie<ao cft . vel inquantum eft aliquod ens fummum.quodattrikutafunt ijuafi Metaphyfica . fummc bo- eft & huiufmodi poceft ^ vero Meraphyfico & fic calia accribuca dicuncur propriecates . alias dicerecur.fubiedkum tamen Dodlioc qu6d per quandam ditMtur domus vbi forma Quod autem accipitur : ijued pajfio i. g«»»«» • : fffieitns cain- tidHnt. & perfe. ^ft rcccptiua accidentis timat^ fubftantia immediatc .

cum ergo amore concupifccnti^.quod non eft realicer caufa- notitia ilUus. erit via naturali cognofceretut vltimus finis tantum virtuaiiter.cjutfl. contineret fi vltimum finem Theologia: nontaniiiius fed etiam quo .Eihic. . i. talem fpccuiationcra : vt vult Ariftotcies virtuaiiter contincbit & fic fequitur vltra. fic pcc rationcm formalem anims . & Ad fecundum dicit . Secuiid6 .&c. de multiflici etit vel . putafelicitas natu- 7' DifficHltM. vt habet ra- tioncrn paflSionis in diuinis . quod eo modo .vt probatDu6lor(»4.um .Scc. . cognitionem fubftanquantum ad conceptus commu- iilius fubftantiae : fcd veieflcntialiter continet tiae feparatae .Hicintcndit g probare pcr pcccatum a gratia Dci . Notahancrefponfio- quia dicit Dodlor quod non eft necefle rnbicdtura habere ptincipia intrinfcca .qu6d cft aliquod ens infinitum priraa. quod . cui omnes rcs naturales habent attributionem. vel de ipfis fignis fignificnn- fcd poft quzritur de : de diuinis primo . Abif t in re^ienem ien^in^uam . Dcprima enira fubftantia (vt»»</.^»/?. .Prologi 96 fionis pro pafllone fupple » qu?>€l notitia paflio- : nis cft tealitec caufata i fubicdo tcr diftinfta : & . vt ad fincm . fcquif ur tia: quod probatum nis.) quae proprietatcs dc ipfa non cognofcunturali.i.qu6d horao fic amatus cric felicitas naturaiis araetur vitiraus finis moralis fcientix & fic fubie(3. per qux dcmonftrenrur pafHones de ipfo : ficut de ho- nem . vei eflcntia- htercontinct huiufmodi conceptus.G.quod ideo hoc eft fubiedtum fcientiz mo- nes fibi. rcnfusadlitcram in aliapartc ficut cunidicituc Lttca ij.qu6d finis fcicntiae eft inducere forraam. Sed hoceft impoflibilc. homo fit fubicdlum Thco- vltimus patct a firailirquia finis vt finis vitimus fcicnciae moralis tur (ubi^dlum cius quo ad animara . tit.nifi . in hoc quod di- refponfionc qu6d anima hominis virtua. & fic virtuaiiter : .^.quia virtualitcr continet omnesvcritates in illa contcntas : nam pcr rationem animx concluditur taiis finis moralis fcicntiae conuenirc homini . quia dicit Doftor quod habet rationcm pafllonis in non eft rcaliter caufaturo . quafi. quod non illud diuinis eflct difficultas .virtualiter quod per rationcm aniqu6d talis felicitas puta ccntinere fe- . ter:vt patctex Dodloreinfra. Htm» fotefl .declarabitur:& partim dcciaratura eft fupr<^ ^. fcientia rcalis ticimplum ftnfu Scripturt facrt reducibili vnHm. quia tunc fenfus cft veius.i^. : patet. talisfclicitasconfiftat in ipeculatione primae fubftantiae feparatae lo. oritur vna diflicultas . f Adtertium dico. ralis : : . mine demonftratur rifibilitas per deHnitionem ipfiiis .patet :quia propofiiio eft falfa. logiae quia .motzlitcr. id cft in alia parte etit iiteralis nm ejfe dift.& huiufmodi. virtualitcr con- jlnimam poteft duplici. Sc omnia inThcologia confiderata fint tant6m proptec ipfum diiigibilia . & fubtiliter hoc probac in ^uodl. . qux eft principium intrinfecura hominis fcd fufficit quod tale fubiciStum fic ipfius : . Prim6 mae potcft concludi ipfius. fata.quia in intellcftu beato talis notitia eft reaiiter caufata:nifi dicatuc qu6d in intcllcdlu diuino ta:fic cxponendo.49. qu6d animam tincrc felicitatem naturalem tcr intelligi.quaft. continct rationcm fclicitatis naturalis:quia cum tem quia ThetUgi*. Imo virtuaiiter etit fubiedbim Tiieoponeretur fubie£tum .i. Rcfpondct Do(^or ad Auguftinum quod loquitur de materia remoia fcientiar: ficut dicimus.cuius oppofiiura logiae. Adaliud.vt patet dcenfuarum paflfionum.natacftinefrcani- pcttfl dupli- nem ficnaturo conuenire horoini . eft tantum at- peradum fuum. virtualiter contincbit entitatem prima: fubftanfeparatjc : & confequentia vitima paret cx Dodore in primo difi.puta in iAo:Lon£e peccatoria : fubieSum vt infrapatebit. fequitur . fiuc <k . imo repugnat formalitcr effe amabile proptec a!iud. Doifloris refponfio ftat in hoc. vt ipfe dc aliis. Sic in propofito : & : Theologia cum fit rebus fignificatis tibus res . quod homo non . omniaad illum finem ordinata. cnim Finis iila propriar fcicntiae quod nihil aliud cft.i. vt finera . patet quia ptopter horaincra araatum amore amicitiz. diJHnEl.<///?i»^. per animam concluduntur omnia mediaadillum finem cuiufmodi funt virtutes morales quae ordinaniur ad felicirafcm naturalcm . Refpondeo .5. amor concupifccntia: prsfupponit amorcm amicitiz . : vt vliiiTia fclicitas naturalis qu6d virtute naturali poflit peruenire ad huiufmodi fclicitatcm :&vtcrquc SCHO licif/ttem naturalem . . tandem eritderebus naturalibus fic eric de aliquo primo . tingereobiedumillius fcientiz adbum fcientix tcrmina- riad taleobie6tum. refpcdu intelledus diuini non cft realiter caufata:quia eft fimplicitct idem quod & eftentiali- cflentia diuina realiter . & tale pri- licet aliqua pars Scripturae habeat quatuor fcnfus : tamen tota Scriptura habct omncs fcnfus iftos pro iiterali: quia quicunque fenfus in vna parte Scripturac non homi- cft ijudjl. principium fuo modo cfFedliuum pafllionis de- tnonftrabilis:& ficex ratione talis fubiedli (liccc ruillo modo ex parte rei diftindla <l fubiedo) pof- fum dcmonftrarepafliones de ipfo.d. fcquitur cx ifta ratione qu6d etit magis fubicdum Theologiae. probat in locis przallegatis.Scc. & & .protogi. t^m quo ad cognitionem ad entitatem qu6d magis Dcus . Sc . rcceflit ralutcanima': hic fenfas raoralis critiiteralis in alio loco Sctipturaz. Et hoc magis patcbit in quzftione de praxi.q. . poni- .u quod Phyfica ex quo eft fcicntia rcalis .& in i. te refpe£l. . Solum cit in iiter fic. Adprimum dico . Scc. quod erit de rebus fcd poftca fpecificatur de quibus xebus . Secundoff£:Homoefifinii.i. Cijm crgo per rationcm ma» intcllcdina: citer intcUi- formalem animz non poflit concludi vitimum finem Theologi» conucnirc homini . aiiqua caufa & habita cognitione finis . in raaieria de cogniiione Angciorum. eius :cura crgo Deusfit firaplicitervltimus finis Thcoiogiz cura tantura araabiiis proprerfc: fit . Sequitur quod .</. ad qucm ordinatur: quia vt magis patebit in i.& nobis : hwfalftfySc fic quoadanimam ralis.conciudimus &fi- fpeculatio fubftantiaefeparata:. md de & quibus rebus per confequens de aliquo cui omnia in tali fcicntia confiderata : habent attributionem aliquo mumecit Dcus. preprie fcien- &c. modo . §luid fltfittit fcilicet.i. Secundo dico . e Adalia ficund^ vi*. quo virtualiter anima intellcdiua continct cognitioncm fubftantiae feparatz:eo modo continet cntita- cft literalis fcnfus moralis in vna partc Scripturas eric iile 6. fic reali- ipfa taracn paflio cft rcalitcr cau- Sed poftea qu6d . d Quodttrtit dicititr. fcd tantiiracognofci- tur.i. qu6d vir- huiufmodi entitatera tualitcr contincat .^.2. poteft intelligi de notitiaiUius.

Sccundo.perPhyJic. quia fi ahquas fubftantias fcpraras cffc. fa : ri . dicicur quod loquuncur hic non dc formali fubicdo fcd dc maccria proxima. cognitionis cft ratio nobiliflTima fundamcntalis iUius refpeftus vt finis ad crcaturas Quod conccdo. ^^ primum ob- autcm : .cuiconcradixit . & nccefl*e cflie. Tem. nobiltjiimum genus . oporcct cfTe aliam zo. Dico quod racio cius fic concludic Nobilifima fcientia ejl circa ^fctaphjji'^'« . ecfi piimum obiedum . . Ad fccundum dico. iui eji confidtrare paJ?ionem in . tah ipfius finis. I j)7 V M. cognofccPerfcftior cnim cognitio . & & Ad aliud ]ud. quam cx paflionibus naturalibus .& huiufmodi. Quod probatur primo. & mcntum ipfius. "*" primum funda- ditur dc bonitatc ex bonitas Perfenius "^'«!/^"*"' intclligi dc fine. Si igicur ahqua cft nacurahcer dc Dco prxcer iftam. non finis . Non oportct autcm bonitatcm magis crit propria ccnnar 6. quod non cft bonum quia 15 nullum cft pcrfedum bonum nullum eft bonum nullum autem bonum cft fimpliciter perfeftum quod ordinatur ad aliud quia quod eft tafit /"•»»« EJfentUdi- appropriationem timae^ r*-. CMetaphyfic. cuminillafcicncia nobihffimo modo . Et pcr harc patct ad didum Aui. dico * quod fundamentalis rcfpedu tio icftum. aliciua fofit/t .qucm habec ad fincm. le ^/^^ «7/. ^ quia pcr omnem condicioncm cfTeaus poreft dcmonftrari Ac caufiyefuia ir/?. : . t. fi bonum. . num. fi non eft finis vltimus. vcl vt ncccflc cflc . qiv» mulcicudo cncium dcpendcntia compofitio. V.^Iimo Deus vcro modo . UHet^phyftc. & quod non debcc Scoti oper. dico. habet bonitatem diminutam oftcn- : ergo quodlibct ordinatur ad aliud . Commcntator malc. Quod probacurjquiaprarccr fcicnciasfpecialcs oporccc eflc aliquam communem. j. f^jr/^dicoquod Auicenna. : . cflctfuppoficum infciencia Mctaphyficac . & conclufum in nacurah fcienciajcrgo fcicntia naturahs cflTct fimphcitcr priortota Mctaphyfica quia Philofophia naturalis oftcndcrct dc fubiefto Mctaphyficae y? f/ quod fupponitur toti cognicioni fcien. fro illis trtbus fententiu tenentibus Deum fub obie^um Theologtjt.in ic .quod .qu6d Mecaphyfica non cft de Dco tanquam dc primo fubicdo. qua: fupponicur in ihis fcicnciis fpcciahbus. ^tvpmoda fciencia per. in qua cradarur cognicio pal- (lonum dc ence . Multbctiam pcrfcctius oftcnditur primam caufam cflc cx paflionibus caufatotum confideratis in Mctaphyfica. Metaphyjie. dc qua diffufius cradacur in Scripcura propccr ordincm immcdiaciorem. "<""/ '^^ '" '^ r^.Additio. vcl vc confidcracum in illa quo porcft confidcrari in ahqua fciencia nacurahrer acquifira.qua: funt paflioncs Mctaphyficx. vbi oftcnditur primum moucns cflc.quas impoflibilc cft incfl^c. jfoJ?ibili4 .ficut ratio . immcdiatior cft de primo cntc rc ipfum vt primum cns . : autcm fcd il- . fafio. quod fi pcr ahquam fundamcntum finis tamen diuinitas eft radicalc .bcne dixir. quam cognofccrc ipfum . fcd dc ratione fundamenJ CO M J'^'^^^' . cft ra. nifi caufa fic fcd multac paffioncs confidcrantur in Mctaphyfica.Qu^flio Ad argumentA tione jpeciali H O C S L III. comment. . Cum vcro probacur. . cft aha dc cnce nacurahcer fcica inquancum ens. Ben^ autcm fequitur. vt primum moucns. Mmor probatur . entii dtfiunifarum ^ nobilius diuidens eidem cempetere in Jummo . tia .&itaargumentum cft in : igitur : dcitas Deus cft Cum oppofitum. Cafliodorum . . fcd cffcnfundamcntalis ratio. nihil cft cflc propriam rationcm finis . r. oftcndunt aliquod cflfc aftu fimplcx indepcndcns . vcl vc fccli. text.[ug -. : ti^Mccaphyficar. non eft fubieftum primum in Metaphyfica cft ramcn confidera. quar func communia iUis fpccialibus igicur prxrcr : communem de cncc. nifi ab aliqua cau: prima talium cntium crgo ex illis paflionibus Mctaphyficis potcft demonftraaliquam primam caufam iftorum cntium cfiTc. .quam impoflibilc cft incflc efFcdui . & Sl^i' falHones entis conutrtibiles cognofcuntur in fummo de aliquo ente . quando arguicur perHugoncm. ratio finis cft finis. ejfe AD rm- primum*argumcnmni fccundae quxdionis . efi cognttio no- num bilipma naturaliter de Deo c^tiia cu: hdc dutcm ejl cognitio iJMetafhyfica commuhi de fubieiio in communi vniuerjaliter eiufd<m eji cognofcere eandem paj^onem tnfummo de eodem fubie^o particulariter. quod eft fciencia dc Dco pcr Philofophum 6.^"^l^W"]'^ 17^ '-'* ^f„^? quopoccft inahqua fciencia confiderari nacu- rahteracquifica. & n. ** qua probencur in communi omnia fciei)Cias fpeciales . Ad Commencacorcm ' c.

quod & ex hoc improbando tncntatoris. . 8. Ex his patet quomodo Metaphyficus pcrmedium abf- : fubicdo tfa(3:um \ materia fcufibili probat inconucnicns. quodfcicntianaturalisefretfimplicitcrprior . Com- quod fub- ftanti* feparatae funt fubieftum Mctaphyficx.& parcis: tamcn babica cognicioneabftractfua tocius. omncmedium fitoptum a Metaphyfica videcurhabcrceuidcnciam ab aliquo nacurali fcn- & fibili : & fic primam dcmonfirari tcft Dico . Ec de hoc vide difFusc Dodorcm in primo diilinilione j ^uiflione 4.qu6d ^<?«/V/« poteftdupliciter accipi . quia cognitio fubicdi ftantiam elFc. & fic fcientia de illo cft node bonitaie. diftinft. . quia omnis noftra cognitio .& perconfequens habet magis rationem finis.i qnxft. vr pacet in litcra .Mctaphyfica cft firopliciter prior. &mutatione: quiaconfidcratur inquantum eft producens.quod oportet cfle aliquam comtnuniflimam . qui pro- efFcdibilc batfubiedtam Metaphyficx clTceiret nobilior Metaphyfico. . Ratio.primi. Et pcr racioncm efFcdtibilis poceft demonfira- tcbit infrk ex SCHO Bi>niteu pfteft dufilieiter »ctipi.quia nulla fcicntia probat fuum fubiedum cfle . c Ai aliud . & idcc>arguimus. Er ratio clara TnamfHbfian^ cft in litera (juiaperomncmconditionem .Prologi 98 _ AD * I.vt rcftaura- Jm "Deut fit tot:& vt caput Ecclefis. cnim prdxima fubicdo Theologix ( fpecialiter loquendo deTheologia contingentium. »u»mcJ6ht*.quiaipfaoftendcret dc Metaphyficxy5"<f/?. pa- formafun- d»mit»Uter. .& partis:nifi pr«fuppofitacognitione fenfitiua totius. Adprobationcm dicit. in qua demonftrentur pafliones communcs omni tjwtfl. vel pro bonitatc cflcntiali . negando anteccdens. fed fupponit efle probatum in alia fcientia: tnodu fubftatix feparatx probantur ede in fcientia naturali licct fubftantiam efFc .^.vt fupra patuit. vel pro funda- . vcl pro bonitatc forraal-ver . Hic Dodorintenditprobare quodctiam Metataphyfteuidt phyficus dcmonftrat ptimam fubftantiam fcpatnonftrtt frl. enti : & talis eft Metaphyfic .qu6de(l aliquod indepcndcns. in ifio i. : vcre produda a prima. quo for- malitfr aliquid dicitur niento. fecundum confitlcrntionem. generabile talc bati pro- ctiam fimpliciter prior tota Mctaphyfica: quod cft inconuenicns:(etiam loqucndo deprioritate durationis^ licct enim quo ad nos Phyfica d fit primam Non dico tamen qu6d tffe foteft mulli- ptieiter lur. communiflimas conuertibilcs cum fubiedo . de finceris vc. Scd '"* IMW. mocu. Secundo . &c. dc nam Dodor bilc.& fpecialiter in Qtiodl. origo bonicacis actributalis.qu6d ifti loquuncur tantum non de rationc formali f Dodlore difiinEl. illas ergo Metaphyfi- eHc. Ad tertium refpondet fuftinendo Auicenc cllt.»f«<«/?/ow i.ftititUm Et contra hoc arguit Dodor. Ad : illud & & Sccundo modocft perfc(3ior. quafi. Refpondet DoAor qnod pro illo refpedu . poteft formare hanc propofitionem: Omnetotum maitu efifita parte. i. 2. fed fupponit illas.& vltimum finitiuum fcribendonaniraliafenfibilia: vide ibi. vbi pro- primum cmietiam circumin neiuia. mutatione . quod Philofophus non intcndit ibi. Rerpondet adargumcnta altciius qiiarftionis glttfit qua quarebatui: in . quam in licet ibi aliafcicntia naturalitcr confidcretur praccise in conce- ptibus communibus. ctiam fubftantiam efle bari a Metaphyfico Doftorc bat in . qux in Dco ponirur attributum. vt abftrahit a motu. inuenta: ens inquantum nobiliflimum confideratum eft & nobihori modo confideratur . quibusinfradift. qua: non pofTunt incire efFedibus. 1. i. Dicit fccundo.& abfolutc.& partis . quae ponicur radix. Ad primuni. quoDoftor arguit in primo difiinEl.tamen fimplicitcr. Ei vltra fcqucretur qciod Phyfica cfiTet (itprior. fic vc fubcilicer demonflrac Ipeciali. & 1.-etiioumUo fenfibili exiftente. falccm occafiona- ( corundcm tamcn Jitcr)a cognitionc fcnfitiua : habitacognitione abftradiua tcrniinorum. & mucatiouc . dium abftradlum fccundum in aliq a fcicntia fubrationc propria eft perfe<aiflim'a. Si dicatur. Dc hoc paccbit infra diftind.&c.&c. de Deofith ali^ua ratione ^(fr»OT Theolo- fcd de matcria proxima:matcria . . Primsm/iih' poteft multipliciter pro. & fic confideratur prima caufa aMctaphyfico. Finit li'er. . primnm nrgHnuntum Jecunda ^mcnionif. Primam vt habet difFusc videri k . Et breuitcr. & camcn efFedlibilc. primo diflinSl.j.quxft.vlt. Hocautem eft valdc ^ demonftrari ptimuni cfFcdfiuuni tione cjuia rum dependcar aliquo modo Prolegi. vt mota. fub- me- omne apud Philofophum dcpendct a maceria fed pcr mcdium abftradum. & inqunntum tranfmutans. quia fccunda Incclligencia fecundum Auiccnnam cft & ijuxfi.dicitur. COMMENTARirS. libus. .fcd cns tamen Deus : in Metaphyfica in Metaphyfica. corrupcibilc : omnem conditionem &c. quia efFedus dependct. arguendo abcffedu.Gluodt.d. b Ad fccundum rcfpondct primo .& mucacionc paccc . cognicio abftradtiua cermino- : vt patet cus non dcmonftrat 8. i.poffunt formari multx propoficiones ncccflariae : vc abftrahunt .difl. Dicebat enim poficioncm Aiierrocs. *** Et quod aliquid poflit intelligi tantiim producere pco(iu(^io abftrahit a finis Sccundo modo Deus fub ratione Dci- tatis dicitnr finis bus xterni$.& paflioni- & abomnibus conditionibusmatcriaincelleftus proftatuifto non Licctenim cognofcat rationem totius. <]wa per . Phyfic. nifi caufd fit : vt patet .-vel .qu6d Dcus fic ad^qua- tum fubiedum Mctaphyficx.penulr. abftrahic a quatconfiderat prihcipaliter dc cnte. nifi . quxft. quia tunc fcqueretota Mctaphyfica:paret.»quia tuncPhyficaeflet priorprioritatc perfc6lionis patct. s.& camcn nec per mocurn: nec pcr miitationem Hoc idem fccundum Ariftotelem vt difFusc Dodor exponit in ifio i.j. eo modo. inquantiim efi^edi- bus entis.qua: rcfpiciunt rcftaurationem)eft Chriftus. 1. i. bilifiima. non poper mediura Phyficum.ratam cflc . in Metaphyfica confidcrantur multx proprietates cfFe<fViuim.q.qu6d non poflumuscognofcereah'quid efFcdibile. vt circumfcribitura motu. primum cfFcdiuum cfle.cum fit fimplici ter de rc- & effe \. quiditaciua . ricacibus & aliqualiccr in Quodlibeto. finif poteft accipi &c.39. quia a Idet»' phyfitQ.Scc. vt patuit fupra : crgo Phyficus. &c. Habct cnim fubiedtum communc ompaflioncs nibus fubiedis aliarum fcientiarum.

adhuc eflcc quafi in potcntia ad vcricaccs cognofcendas cxiftcnccs in linca. : .F..in quo incclligit lincam. Concra iliud arguitur cripliciccr Prim6. £c recundam hoc poft*ec poni. circumfcripto omni aho. Secund6 'ficiOmnis poccncia aauabilis adiuerfisobicdis pcr xum. 4. Ideo dico * aliccr. quz vircucc \iSjezcnTcc in incclledu cius:& dc dc Acichmccica vircuce numcri. f unc "^""""^ "* notx:&'noneft ordo fecundi rfmete^Qut ad certium fccundum caufalicaccm quafi lilz quidicaces caufcnc aliquid in inccllcdu cius fed eft tantum ordo cfFc&uum cfrcntialiter ordinatorum refpedu eiufdcm caufa*^ puta quod cffcntia fua quafi prius natura caufac illas quidicaccs fibi nocas.&:infinitum afinitonullo . Tcrti6.^.Wr- cognofcibilibus fol&m habct cognictonem Theologl.fi primo figno naturac cft cfrcntia fua prim6 cognica in intcllcdu fuo.paret quod non communitacc prxdicacionis:crgo cft primum fccundum vinatcm. : inttiuam proxime. Nec obftat.tremtriindus diuini immucandi :quiaincclledus diuinus non eft nacus pcrfici abillis quidi. quiaillecftirifinituSj&illxquiditatcs finitx.& quafi poftcrius naruraliccc ficic vericaccs illas in iftis conccntas nocas \i\. & alia pars remotior non efrct iliuminabihs.& {ic dc ahis. V 99 M..^mM. fiacurz quidicaccs vircualiccr concinences vcricaccs proprias iftaevericaces vircualiccrconcencae iniliis quidicacibus fibi : & in ccrcio iii fecundo figno f^f*^'' auct-m figno. vt hahrt j "l Scot. contihcnt primo multas vcritatcs dc fe. c^ui» vilefceret inteUeiius Dei . Tectioy effentinfun efi obieffumfrir mum. ^'* I x a Dco teft bs^ert . quia pcr im. 3. quaeftioncm .vt frimi •bieilt. "* Dehoc i. quia viicfccrcc incellcdus diuinus. : diuini. quantum ad propoficionesimmcdiade cis.pari racione & fi fc. Qjiod probatur. non auccm pars illuminaca primd effcc caufa ilfuminationis fccundae. vidctur prohabiliccr poflc dcomoibus dici. poflibilo. Nam in illo inftanci nacurz...fi ^b mlto.cjrfic omnit cogr ititio eius efl inteUeiiMS AD Theologic» : hsbent tamen Reuticognitiones non Theoiegicaa .Tom. Siccrgo f Dcusdcomnibus f^fi- *' "X""" Mtaemcrea. ^J^.eeMpUxerH. Ira cnim alia entia atcribuuncur ad fubflantiam.frdter efientiam dtuinam. fonit fententism Henrici ^ Theth^tMninon ejfe de omnibusfctbiUbtu. hxc cfrcntia Dci in incelle&u fuo facit alias quidicaccs adu nocas. au/§m afus ejfentim moueretur.Quaeftio S C H O L 1 I 1. ^(*m refutttt frtmo . /r • L L jllam nociciam poflec habcre.d. fcd cft ctiam opinis cognicio podlbilis haberi : Scotiofer.quod in incelicdu diuino zfKem habicus diftin&i rcicocialcs fecundumracioncmiVcpoceThcologiacflrec. Conclitdit ergo TheclogiuM Dei efiRtle tmnifcibtliy quianihil cognofcitynifi virfutefu4 ejfenti4. Ica in propofiro . quam vcritacesdc cis fiant notx. » •?•*• quodlibct aliud virtutc propria immutaret incclle<a^um eius.^ . fituc ordo effeduum eiuf4em caufae & camen non eficc ordo caufx ad efTcdum .quia obier { ftum primum Thcologia: fux facit omnia alia adu cognita in intclledu f ugtjita quod in £f<wi* vircualiccr. pro eo 4{u6d pacerccuT ab aliquo alioab cfrentia fua. ii vircuce illius quidicatis cognofcercc eas crgo linea qoafi cfFcdiue imprimercc cognicioncm iftarum vcricatum inintcllcitu diuinor&icaiineacfrccmociua inccllcdus calcs vericaccs.& tamen obicdum intellcdus noftci c^ens. ^dhuc continercnc ^' fcibilibus t & de hnea . . ^' ^*ll ^^ ynitMet centlngmtft dicuwurce'*'* virtud- ^f'^'?^'"" . ficuc pacec cas : ** Centra Hericum.qui0iffqrum immutantur ab aliis tcrtiam ' obie(fi4. quia pars illuminaca nihil agic in parcem opacam remocam. tcUeaui iHi:camcn illx quidiraccs finirx nullam virturcm habcnr rcfpedu inrellc. . de numero. nunquam incelledus incclliecrec eas:quia a nullo alio mociuo Cognitie tacibus. mor do pcrficitur ita quod fi in tertio inftanti naturx diuina natura non rnoucrct ad vlt eriorcm notitiam veritacum.. .primum obie^um cft aliquod commune eis:fcd •ccm in incelle<^u diuino. &: rcmotam . qu6d Thcologia non n^ eft quiaquidicatcs diftindx ab cflcntiadiuinay vt eft harccfHenriau 'i«ncia Hngularis. q.^. Excmplumifi Sol illuminarecaliquam partem propinquam fibi. fi illz quidicatcs efTcnt incrcacae . Secundofi a duobus ebieilis virtute frofrid vtrtufque moneretur^ obieilum frimum effet sliquid commune eit. «lutniterttAm quAfttonem fofitam num.^. nifi a Solc propccr eius opacicacem Sol iiluminarec partcm aliam rcmoram. qu6d obic£ka alia attnbuuntur ad cffcntiam fuam. cffcc camen ordo inccr parrcm propinquam.Nonautem efTet pcimum obiedum ita .quia ficffencia fuacftprimum obiedum.vircucc propria eo- linca vircuce fui caufarec vcrica- & aliz rcs caufabunc vericacem in fnccllcdu einl: primum obicdum intcllcdus diuini cfrcc communc cis & non cffen^a diuina iingularis.nonfrddic0tione j ergo virtuali continenttA.ita qu6d Thcologia Dci non cantum dc oronibus .quam caufarec cftcncia diuina vc hac in incclleftu cius GcomcCria auccm in intellc6^u eius cfTec .f^mene pe- cana quia canciim virrutc primi obicdi Thcologici aduantis intcllcdum cius.qu6d diuiha Theologia cft de omnibus cognofcibilibus.

cfH^. fuppo- quod obicdl-um adzquacum fcilicec intelle6tus diuini eftelfcncia diuina fingulariflinia. poftunc habere nacuralem cognicionem dc cis cx propria mocionc caTheologia igitur Bcatorum dc quibufcunque creatis non cft omnis cognipodibilis dc ipHs tali intellcdui. Dodor 5ff«W»yJ(r. Et ratio eft .<f. in ratione moti- eft ret. Metaphyfic.lOO Prologi a Deo dc cis. « /T tunc ipfe intelle(5t:us. quod communiter ab intelleftus diuinus efi i. titiam veritatum inclufarum Stu difFus^ pcrtrataabitur in if!o relucentes in eiTcntiadiuina. quaniiim ad hoc.qui producic illa iii effe cognofcibiH eflcncia tamcn diuina facit illa acflu cognita in incclleiflu diuino.-quxlibct autcm alia. Hoc decla. quia j. vel cognofci .quia tunc pateretut ab aliquo £Hi adi. quod fi alia ijutfi. ad ^ttxsiionem .qu6d producuntur per a(5tnm incelleftusdiuini nonfemper accipic acium proadbuali inccUigcncia. quia cft a caufa limitata.quac virtute fubiedki Thcologici oftendi poflunt . quod fpc(^u intellc(Slus diuini : ^uia ohie- efrentia diuina citomniaobie(Sbafecundariain efii produ- cognitio re- & intclle^n^us diuinus habet cognitionem omniii a fola eflcntia diuina. effe /-iin : "tnttton* etrmfcHntHr.non pcreflen- tiam. vt a caufa remofuomododicuntitr efle produ6la in tali efii cflet aiftuabihsa diucrfis obieciis. ^uod 3. & hoc cft omnibus concefrum. Patet. includit ncccflario limitationcra. . abieSla alia attribmntur ad ejfentiam fitam . an modo uini d : & fit ' de omnibus fcibilibus qusricur.^ ^uti ftt thtt' nic *nt'lU- Tertio .t^. : ifto i. qu6d huiufmodi quiditatcs poflint mouere intelledliim UumprimHm Theologid Deifacit omnia alia a£iu c»g- b Contra : illud. diuini. quia omnia aliaaccidenciaat» tribuuncur fubftantiz. Theologia HicDodlor improbat hanc opinioncm .difi.refpc(5tu intelle(Slus diuini in ipfis virtualiter contencarum. func ratioformalis producendibmniaalia cognito.^ujcfi.virtuce propria. cirentia diuina . ^ .vt exprefsc patei a Do(9:ore in aliquodcommunc pro obiecflo adsquato Et quod dicit nec obfiat. fcilicet.qu6d finccra: veritatcs rcluceant in EjftntUdiHi. ad nptitiam vcritatum. Doftor inftat contra quia tunc fequererur quod fubftantiacllet primum obieftum in: ielle(5fcus noftri .a ab intelle(5tu diuino verc reciperetur ab illo . Scd fi nita in imelle^H fito . illa dicuncur pcrtinercad fcientiam Theologicam. AD ^MBionem .^. Refpondeo primo.• & iia diciturprimam obicftum piopter talemattribu t«onem.quod eft rcci- impoffibi- ie:quia tahs noticia caufata. 43. fed dc : primodiftindl. quod veritates ifta: non : & fic videtur funt notac pcr ra- tionemobie(Sli Theologici. alicer non dicerecur primHm vircuce.qu6d quado Do(ftor dicir. OfiBic Deft. Sic etit in propofito . fiueomnes veritates fincers lunt ab a(3:u intelle6fusdiuini. ) . 2. <Je &nonaliquodcommunc. reffondcndo difi.tunc ifta obie- difi.tuncatiquodcommunee(ret obieftura illius. ecfi lalia obie(fta tantum habeanc ejfc per aftum incelle(ftus diuini. vt in eaufa remota . Iniftaracione c j.& elientia mediantccah • aiSbu in . ab omnibus illispoterit abftrahi aliquod commu. ebiedla poffunt mouere intelledbum diuinum. Si ergo alia obie<5la poffunr caufare noci^ tiam fui in incelledu diuino . . ipfa non erit adaequatum obic(5l:um. quod ctic primum obicdum intelle^us di- ta. Ide titulus quxilionis (\c intelligitur £x quo fubiccbumTheologiac eft Deus. cio COMMENTARIFS.tjttiafi ejfeniia dittina. j.quod. Hoc idem in 36. nocitiam illarum quidicatum tanda: multae propofitiones.»•- & ducendi cognitioncm fui in intclle(Su fuo 1. . Difficuhtu. Sed de intcllcdibus ^ crcatis Bcatorum alitcr cft quia intclledus eorum nati func immutari a quiditatibus crcacis adcognitionem vcricatum inclufarum in cis & ideo prxtcr iftam verttatcm Thcologicam quam habcnt de illis quiditacibus . a(5tu intelle<3:u$ tanquam a caufa quodammod6 immetamen ab eflcnria diuina. diuino.vbi vult. vc oftcnfls in . non prsdicatur deomnibus per diuinum.fed pcr a<ftum intelle(5tus fui fcqui.(fr in §}uedUb.9. &: abfolucc ipfa cft dc quocunquc omnis cognitio non includcns aliquam impcrfedioncm cx fe: quiaipfa fola dc quocunque cognofcibili non includic limita^ tionem. Si fic. vt patet &:tamen iftum fubftantia intellcdkus : $.quo producuntur in tali eft : qui aifbus pcrriner magis ad gcnus adtionis idco difrcrunt aiiut inteUeEitUt : : : & & . ^ I . fub r^ciencDcitatis .mouent intelletflum diviinum """ hoc mouereipfumjcaufando ibi calcm nociciam.nc . Hoc patcc de omnibus aliis potcntiis:quia diata enim porentia vifiuanataeftraoucri a pluribus cognito. elTct vcre reahter di- & per confequcns & multa alia inconue- ftiud.g»fce/?. fe intelligibili. & cft^quiacfTentia diuina cft ratio formalis pro.(^ tbitB» coloribus. e hocautem : cft fal- litcra funt ifta Prima de omnibtu cognofiibilibfu eft : no- Diuina 1'critatum inclufarum. im.. cfTencia rum. Dico eciam. nientia fequerentur. Scd circa hanc propofitioncm occurrunt ali: quac difficultares ex diclis ipfe vult cxprefsc in i . per confequens : & ui.3. Dci. quod omnia obiedla fccundaria.4.tnr : qua quaereba- in An Tixologiafit de omnibHifiihilibtu. vnum . quia vircualiccr continec nociciam omnium per feintcUigibihum ab incelle(^u fuo . fcd pro a(5bu. quia fi fic . I <5ta func nocaintelle(5tni . & fic ab iilis ahquam perfedionem. : . difi.fiue perfedtibi- diuini H$abillis. ica quod efTenciadiuina non mouer incclledlum diuinum ad fum communiter apud omnes. non poniturprimum obievt infra patebit elifiinlf. 1 4. caufando partialiter in illo cognitionem fui . bus ab intellcdu diuino ergo micace vircucis . fiue a<Sfu intelltgendi.>''*''*"«. videlicec . dicicur abHenrico^«o^/^.j.'''*»w»5«ot.. qnia alia accidentia habent propriam rationem mouendi intelle(5tum ad fui cognitionem. quia quidicates . Primo. idco ponitur : . . vc infra paiet ex Doftore .f. nec ad notitiam In Ideo dico aliter. loquendo femper obieilo motiuo . Seeundo dico. intelledlus diuinus vilefcc- aho ab elfentia fua: quia \\\x quiditateseffcdliue caufarcnt no- perct . loquendo de Thcologia in fe . quod raco non imfrotatio Henricif de omnibus fcibihbus &c.mtdo tm frierit primum pii. tertiam .quia £/«//« ^«. Dodoris. funt produ(3:a in ejfe ctfi huiufmodi cntia cognito ab KeJ^erifit. hoc idco ««.

: tftiuU uenientia fupradifta^fed quia efifentia diuina mo- uec intelledum diuinum ad notitiam termino- rum huius vcritatiscontingentis gentibus : .pttrt. tibus t»fit impoflHbile ipfam prius efle rationem producen- eflentiadiuina. quoci non. nntttrt. non fequerctur ipquia tunc non pofle perfici i tali quiditate : eflet formaliter infinitus:quiapotMitia receptiua repugnat infinito inte^fiue.vt infra patebit dift. qabd tfits.& . gentium. vtpatuit fupr^ .SiCC. Seqiiitur diuina facit obiedla fecundaria nAa cognita in intelle£tudiuino.quiafij>cr impofllbilcdaretur vna quiditas infinita. ita retamen. quod non poteft fuo roodo perfici.QusftioIIT. cognitionem abfoluta. quim quiditaitum. virtute eflcnti* . t(i illas.i.quia vltima perfe(^io intelledus diuini cft in z&a fecundo. qu6d eifentia diuina . tingentis diuinM fiuepro- ideo prius natura eft ratio fprmalis producendi notitiam quidicatum .qu6d ipfa eflentia eft pra.&: alia obieda dicitur diuerfifica- ria .illa cognitio non eft ratio formalis cognofcendi:nec ftmtlitercognitio illarum quiditatum breuitatis caufa ipfam differo vfq. ^itidit»- Secunda pars eft. non mouet intelle^um diuinum refpe£bu veritatis contingentis quia tunc fequerentur in con- ueat inttUt- non notitia: intelle^us cognofcit quiditatcs roodi eft cognitio Secundo.& lis I & in ficundofipu prierates cognofcuntut per rationero eflentiac di- qua intelledus diuinus cognofcii eil'entiam. &c.& fic inteIlig5Jo aliqualiter hanc literam.vel non eflet contingens.& poftea vo- omnibus contin- luntas ditiina determinat de tunc pracfuppofita deterroinatione di- uinz voluntatis refpe£bu contingentium. vt per rationeni : Refpondeo. habet diffusc videri in t.i/pt^. uiiuc & Scoti ofer.in i.i. qu6d poteft.^. intelledus diuinus oppofitum ita poflet errare. Sttudlib. vinute eflentiz di: aut virtutc voluntatis diuin«:non prim6: quia I 3 .part.Difeutfm. tamcn (i notitia talium veritatum . businclufis in ipfisquiditatious.fiue eflcntix dirru obieEiiTheologici : : utnx.ntineat virtualiter veritates con- & quia exprefse vult .qu6d . per notitiam eflentiat diuinc. Cixm efi ef- men. Hbi contradideret mo Aduerte tamen . Aicit. adus intelligcndi .cnentia diuina facit illa contingentia adlu cognita in in- telledlu diuino:fiue facit notitiam intelledbus di- uini a£tu terminari adcontingcntia. uina*. quo coniungitur optiroo.& Sfl. ad j^. quia exprefse vult. habere cognitionem Theologicam de veritaii- notitiam aliorum.4J. quod edentia (it ibi vna cognitio. eft fimpliciter eadem fibi roodo inter recipiens. effentia vt infra patebit difi. Prima. cum fint perfeAiores. vt infra pacebit 1. j 9.vt dixi fbpr^. §luia tantitm virtute pri- aQuantii imelleSlum eim:noh qu6d fit receptiuus alicuius perfedionis quia omnis perfedio in tali intellediH. Secunda difiicultas. & mSIm fHteHigenJi.vtpatct. quir (unt ibi ex natora rclationes.nifi ab obiedlo formaliter infinito:quod fitidem fibi realitcr:cu: iufmodi eft eflentia dinina : ita qu6d fi cfTentia diuina in tertio figno non rooucret ad cognitionem talium proprietatum nunquam intelledlus intelligetet eas.i.^tufi. vt e(Tetitia.^. eftratio formaliscognofcendi illas proprietates.Exhoc patec exprefsc i Doftore in formalem illius:fed fola eflentia eft ratio quafi caufandi talem cognitionem j men prius ratio caufandi fit Sequicur In : ifio \. ringentium .non eft intelligendunv. eft de cognitione cgntinri:in f »**• Rt^onji».cr tcr diftindla itali intellcdlu fum InfifiitS i fi' m»' ttito nuttc ilU quiditates finitit . in re tantum &omnia alia.cifa tatio cognoicendi huiufmodi proprietates fub ratione fua aliaruro quiditatum Expono tamen ratit : Mttem figno .d. rales yentates virtualiter continerentur in eilentiadiuina quiacontinensvirtualiter notitiam atfcuius .i. g Sed de inteUeEHbus creatU Bestontm aliter efi. epiiditata profmtu caufa tmmediata taliscognitionis. 101 raf difficultas.quzft.j. qu6d cffcnria diuina c^ inifio iJifi.&c.vt cxpofui /» I.& reccptum eft realis diftin(Sbio:dicitur tamen perfici. Tnm.primi. & veritates inillis contentas.Et in Qit»m*tU (•• tfUt3tu Bta» {kas Beati pofut moueri ab huiufmodi quidirati- quja obiedum naturale pcrfeiflc przfeni potentix de neceffitate producit priiis fui notitia.tancum eft vna cognitio fimplicifflma:& hoc difFusc patebi t infra Sfi. non c contra patei. Nota tamen . cum illa efrentisliter incjudat iroperfedlionero debet ergo intelligi.& non in quancum cognita:quia. f Sic ergo.&Mft. dr infinitum a finito nuUo modo ferficituT. Dico .diBin(l. aut huiufroodi vcritates fiunt no. & aliam terminationem ad alia.i. Ibi . ndn eft natus recipere aliquam perfe£lionem ab aliquo. ciim dico . tunc videtur cxprcf$c. poflct euenire:& tunc fed neceilarium illud .qu6d Dodor Hbi contradicat in multis. ^odefientia diuina in jrrimofigHo nntMr^i 'tfrlnM forma- licct ta- eendo.f. Eflcc tamen aliqualis difficultas in ifta refponfione:fcd £. eliciiur ^ a&as in(clledu& . quod fequeretur veram. quod caufet aliam cognitionem ^ cognitione prima. tl» ftrfititmr.difi. } 9. vt oftenfis in Sed circa hanc partem occurrit figno naturz(licct di m» poflint etiam plurafignaintclligi. V. cuiuf- necef{ari6 incelligeret hanc partem contradidtio- An . Sic intclli- tertlo DoAorem. dicicur tamen non dicitur in«elle- dlio. intelledui Beato creato . ftafi. Et hzc propoficio includit duas partes. Prim6. Hoc debet fanc intelligi.cum iiio : virttmliter cominentet verittaet non enim ifi jlli»diffieiil' rei.}.etJam virtualitcr continet entitatemillius:vt patet cxprcfseaDodbore : Item»lU.exrootione propria : & talis cognitio eft Quoroodo autem cogni- intelle- ti bus.eflentiali.in§j[uodl. vt hzc effentia:incellige catantum concurrit partialiter. quia omnis aftuj intelligcnadus incclledus. j 9.i^. quia di el\ adlus : quo .I. quod ponitur e(Ie contingens. Quia quzro.Detu. Sed facit illam cognitionem primam terminaci ad obiedta fecunda. fed prxcisceflentia tio in genere proprio.§luia imelUiltu dinintu non eft nntiu perficiabiUii tjuiditatihiu : id eft. fieret in intelle(5bu diuino .qa6d inrelledhis Beati poteft SjftHti*JiM!- ifto M & ratio cft. quod edentia diuina non co. Nam H virtute etrentiae diuinx contingentiacognofcuntur ab intelledu diuino . quia eft caufa merc natUSi fare ralis : & : quitt iUeinteUeEltu eftinfinitm. qu6d ciTentia diuina de necellitate naturz moueat intelledum diuinum refpetfbu cognitionit ab ipfa caufatz : ScGc Ci elTehtia diuina moueret intelle(9:um diuinura refpe^u veritatis con- nis fore non .Mfi.d. hzc funt vetba forroalia Dodoris qketfi. fintisjim primo cognit* iu inteOeibtfiio : rtUuitntt.vit. cognofcere quiditates creatas .patet qu6d fibi non contradicit. quzratur an potetit ipfa cflentia priiis raacognitionem proprictatum . ' •^''•^ eflentia diuina eft fimpliciter ratio cognofcendi omnia alia intrinfcca:putapcrfonas. tan<}uam quafi effedlum petfcdifnmum effct enim : rV fui. qu6d fecundijm aliam.

Non ce^no- Jlitnrrejpe- Ec ifta ^ cft forcc racio dinacuc ad hunc finem . rx. Sic crgo f ( omnibus vt ver^ dicatur ) Thcologia eft de includcns imperfedionem. cund6. fcilicct quantum ad rcfpcdus.quet difiinffione de omnibus ejfe de omni Theelogia . Secundo modo dico. ad diuinam ejfentiam . reuelaca.&: de his. fiuc Dei . perfedc fupviccm obiedi Theologici cuiufmodi voluntas diuma:& hocpatet aDodlore in eft C H O L S Theolog/cum aptum thcologico efi fcibili .&: de hac loquicur Auguftinus. Si quU appojueritadh^c. fiue Bcatorum. i. & cft omnis cognitio non qui non poteft habcrc aliquam cognitioncm impcrfedam.' oancti loquuncur dcimagme. Theoh^ia jg & ita noftra ex voluntadiuina. quorum termi- Qgj reuelantis. & pr£cfertim»«^. funt fciri virtuteptimi obiciSiThcologici. .q. Ad primum argumencum . Tertium ex eliciuntur ea- . De poflibilitarc ' Theologia: noftrx dico . qux funt in facra Scriptura quia ficut habetur in Apoc. ictmmci refpedum crcafcu: pliciter . Tenia de pro ftatu ifto:quia ficut Theologia Bcatorum habet terminum. Theologia in/e ejide omnifcibili .. de c[uo 1 cfu£ continentur in Scriptura Theologia nofira non fotefi . Non fe- : JJm litera continet alie[uot di^a.^.quieft ad hanc eflfentiam. GiuoMib. Dc Theologia autem nofti^ dico qu6d ipfa non eft aftualiter omnium fcibilium •> j . quod non circnt veritates Theologica: qui^ non noras virtute obiedi Theologi- plcntis te alicuius : & Solutto.quia tuncnon fictencnotsvirtutcobiediTheologicijquod cft folacftentiadiuina.quantum ad reuelatio"" ncm generalcm. Tres concl.canquam ad finem proprium quia nec cxcrcmto termt ^y^^ ^^ quod cft refpcdus idco ncc racione imaginis rcfpcdu illius nacurx in fc. non. Dico. Primo modo cft ck omnibus fcibilibus quia omnia alia nata. 4.non eft nifi dc his. c^ fcibiltbus. in intelle&u crcato . Ipfactiam folaeftcognitio dc omnibus quantum ad aliqua cognofcibilia. qu6dfiunt notaepet voluntatemdiuinam. 1 01 : y. Beatorum yide in 3. cft dc omnibus cntibus quantum ad aliqua dc eis cognofcibilia . Primum . Et idc6 in intelledu Dci . Prima eft de Theola- gia infe. fiuc noftra . tradicat.&fic patet ad & quomodo Dodor fibi non con- difHcultatem . in cflentia fua. qu6d orvc hunc : quia non poffumus cognofcerc refpedum fundacum Elus no cog. . qu6d non poteft efle de omnibus tum. V I M. 14. . cognitionc cuidenti de eifdem cognofcibilibus fecundum ali- quos:&: pcr cdnfcquens de naturalitcr nobis cognitis non poteft ftare Theologia noftra Tamen ' omnis Thcologia . nofirfitfotefi ejfe hscc.im6 &: dc omnibus fcibilibus. nifi .101 j Prologi ci. Quia rcfpcdus non potcft cognofci fine cognitionc amborumcxtrcmorum:&:itarefpedus . Hic diftinguendum eft de Theologia in fe & vt eft habitus pcrficiens intellcaum crcatum bearum. cum )Tum proptcr ^* defedum Thcologix noftrjE. quarc non pofliumus fcirc dc inrclledu creaco . i j.quia fcibilia non funt infinita. 14.qu6d pofiibilc cft cam gffg ^jg quocunque. 1 4. fed provt cradicur in facra Scripcura.. vna .qu6d fufficit . ^Ed X4. . Beatorum. .& non fub ratione alicuius accribuci nacuraliccr a nobis inccUigibilis. Jjieltum .propter defcdum intelledus noftri . Terminus autem prsefixus a voluntatc '^'*" : : & Beatoru ^j naturaliter poflTunt f'>lj'['jj'^ f quia non potcft cflTe concipi anobis. quod cft fimpliciter qaiacfTentiadiuina^vt clTentia) nonpoteftmouerealiquem iiitelledumcrcatum vtfubtiliter patet a Scoto in tjHafi.qux continentur in Scriptura. Beatorum voluntoi Dei •vult defn^o fotefio^ue qudfiione t. 1 ^. efi de tot. AnTheolo. cx voluntate Dei oftendentis aliquid in cflentia ^ ^^^^ adualiter Thcologia corum. . cft de (oc^quot voluntaric Dcus oftendit cis. Igitur Theologia noftra de fado.jn nacura incellcduali ad iftam eflenciam.moucnccinceIledumcreatum.Theologia.poceft habcri alia cognicio dc aliqua quidicatc fpcciali. * dubiutn cft. dift. quia obieffum ejfe de omnibus fcibilibus nofira Theologia efi de ^u/irtum his. dc quibufdam cognofcibili- . quod fiant notas virtu» idcni obicfto .cft eorum. ^intum ficut Theologia. : GiM>dUh.vt harc. vt eft haec eflTentia. Sextum . autcm non habet limitationem ^Jffi' licet aliqua alia fit Obus. vel virtutc alicuius . Et cum dicitur .eft omnis cognitio non tamcn cft omnis cognitio fimrcfpedu intelledus creati rquia prxtercam . 3 . COM . efi refrdfentare omnia. non in fc. an fit de omnibus. ficuc no adquem c 1 n.vlc.Seeundum.non potcft cognofci fine cognitionc huius ciTentix^vt hxc. apponet Deus fuper illum flagas fcriftas inlibro ifio. VC . dico quod concludic de Theologia . fecundum re- omnit cognitio in Deo. fcilicet quancum adrefpedum corum ad hanc cflTcnciam vc h^tc: fi camen cflcncia vc hdc.quae poffunc clici ex ipfis. non potentis in fpeciali concipcre mulcas quiditagia noftra. . quos habent ad eflentiam diuinam . tcs ( reuclatio autcm fecundum communem Icgcm . De fado ^^^ ' . Dieo. non cft nifi de his.

qiiorum termini funt nobis naturaliter noti vt puta. pcffet cauiarccognitioncm dillindam cuiufcuncognofcibilis. {kis infinitis in mijira Je f»- : vt Thcologi loquuntur:fcd habetur notia de €i\im Paucis refpondco fecundtim aliquos.de infitnobis peraliquid. 4 ^ r. %.vt ^(wrerminct rcfpeftum crcatutx.An ftance hoc. noftra .&c.& ficcognicio omtiium fcibilium. non conti- puta fi darecur linea infi- numcrus infinitus ccrtum cft.qu6d iflo i. quod nominamusDr«»j. ^EddHbiumtfl.vt fupra patuit.i^. loquitur fecundum opiniopropriam. infinita a» terminis in confufo.Theologianoftrade fadonon cftadlualicer om.quod omncm enticatcm .& n6 fub pra pacuic:qui poteft ratione alicuius attributi. quia pro ftatu ifto notitiam diftin£lam obicfti Theologici crgo c De poffiMhate Theolofft Dodotquod Thcologia : illius habetur noticia Theolo- gica noftra. (^ ViatotMm fit luntate diuina .quia fcibilia Sed hic occurrit non funt infinica.vcl craiplura talia nenter continet omnem entitarcm.& ab intcl- poteft videre infinita in eflentia diuina. vcl quouis modo limitatam. nem Doaoris.dift. &c. non poflunt cognofci ab intellcdtu crea- loqucndo dc nct infinito in gcnere.qui terminacur ad efl*entiam diuinam. 6tis in qiixft. fub rationc Dcicatis via dem ctft.j.&c. "^ 0"it refit.provt virtualitcr.probatduplicitct. ita : quantum ad rcuclationcm gcneralem cft eorum.dicic qu6daniira Chrifti iftis numero.fcd hoc nou facit.i. i ProL ccm .qa6d non comincrcnt emincnter entitatem hominis . Refpondetur . & vt accipiuntur a fenfibi: etiam tiBtS» finit». Hic Do(fkor duo dicit de Theologia noftra vnum quid fic dc fado.ctiam per morionem propriam:& ide6 non prxcisc virtuceeflcncix diuinx.fiue rcuclatio.adhuc oporicret oftenderc . qux funt in facra Scriptura li. : cet ex fpcciali priuilcgio poflit cfTc plurium in- : non poflumus habcre . & plurataliainfinitapofTunt intelli- gi ab intcllcdtu crcato quead : fcd dc hoc difFcratur vf- }<). /n in- lupri cxpofui funt adluinfinitain intelledu diuino. NamThcologia noftra«ft tan- tijm dc reuelatis. Tuni necpervirtatem to. & noftra & tcrminus prsfixus a vo- Tinoligi* lantis tttuorum.Dc primo dicit.& dicitur fidcs:multa aut cm co- gnofcimus pro ftatu ifto led cx euidentia rei non pcr reuelacioncm. cognolribiba poflinc oftendi in tali per rationem fubicdli illins j vel per rationcm propriam calium cognofcibilium-. fui in quxft.qu6d Scc.licct ab intelledu diuino pofllnt cognofci. ita qu6d non vnum poft aliud : & fic intelle<£tus di- uinusecfpicit iUa .Qiiia notitiaTheologica noftra incft nobis per rationem obiedi TheologiciraUtcr non diccretur notitiaTheologica fcd. . vt fupra expofui. d Secund6 probat. loj COMMENTAKiyS.contia fan- ibi ficundMmaUepiot ncm Thomam. i. DeTheolo^UAHtemmftra.vt hac:fi tamen clTcntia. Polfet ctiara dici & fortc magis .accipiendo & littr necTrinitatis Sed hic occurritdifiicultas.Priin6. 1 & Doftor in 4.& vnus:non cnim ha. fubVatione Deitatis & talis refpcdus non potcft cognofci . an fit capax omnium inciHigibilium fimplicitcr . vt expofui in q. nium fcibilium fed ficut Theologia Beatorum feiHiimrn (3* de fa(3:o habec terminum cx voluntatc Dci rcueftontodo fii tmnimm : .qu6d Deuscft trinus.pro nunc tamcn dico. vel fucccflluam . NaniDcus fi vcllet. Secundo modo dicit. Non cft autcm omnis cognitio in intclled:ucreato:quiapoceft cognofccrc lapidcm. fub racione Trinitatis. Item. difFusc pcrtrsdat quanciim ad illos refpedus .vt patcbit in j.&c. \3qu6d aliqua alia Ci.2.iti$ quantum fpiffitntin- : de omnibus quia omnia cntia.i4. Primo modo ti. ^. immediatc fcquenti. ibi Tumpropter dtfcEltm infinitum extra gcnus. 8cc.& rnum. nifi Deo prxcognico vt fiipra cxpo: : €^<//. pofito.vt hxcvt I patet i» i. Dicit licct hic potcfteflc icrminctur ad cflcntiam.FidttiL '.Sed "*y^'». fccundiim aliquos. naturali eft : & dc fado cft ratio cognofccndi omnia intelledkui diuino . mod6 fidcs. quiatunc infinita numero. noftrx eft Dcus fub ratione infinitatis:& talc non continet virtualirer. catia Theologia Thcologia fit dtf^omnibus ? Diftinguit Dodor de & Theologia in inteilcftii Bea- uinaeft ratio cognofccndi omnia cognoicibilia.& cognitio cuidens non polTunt fimul cflc rcfpedu eiufdemob tGti . puta confufam.J. Cijm dicii : . quo^d repugnat ei : fed adbu funt finita intelligibilia : licct potcncia pof- tclligibilia. Mecaphyn- rcicncia puia dcquiburdam cognofcibilibus. virtucc obiedki Theologici poflunt cognofci. dnmnibiu.7.eftcrinum. fed dcobiedis infinitis inentiiate. omnibus cognofcibilibus 6c hoc loquendo decommuni lcgc.Alibi tamen tenct.vt fn- haberealiquam cognitionem imperfc(Slam. (vt ) Sc cft. HicdicitDoftor quod Theologia tam Bcatorum quam. ex parte fua cft : & : & ne. QuiaDodor difficultas. poteft cllc dc omnibus cognolcibilibiu e .Eft eciam cognicio omnium quancijm ad refpe(5bus:pura creacionis. ita quod eilcncia di- in fc.dift. quod non loquicur hkdeobie- An Theolofin : leStn crcaro fuccefliue cognofci pofTunt. libus:vt puta fic diccndo aliquod cns.qu6d Theologia noftra ttoffra noftra non .QusEftioIir. f SicergOfVtveredicaturtTheologiaefideomnihiu : nem (tr efl : omnu cognitio non includens tmperfeliio- & ideo in intelle^u Dei non eft omnif cognitia. Ke^tnfio.vultcxprefsc in inrelligibilia ). quantijm ad aliquos refpeftus : vt quia includiint refpedum tcrminatum ad Dcum . uUip »h omnibus. becurcognitio Dcitatis. tantijm dc illis complcxis. vt adu infinita incclligibilia: fcd intelleifiui creato non funt adu omnia in- c^ent adu intelligibilia intelle^aui crcato . ciim nullum intclledum crcapofito quod poflit niouctum pofllt mouerc re.Quod auicm Jiue ccundum communem lcgem non pofl[it clle de fimplicitcr dc dubic loquatur. . obicdlumTheologia.qu6d fuflicir. ica Thtologis duohtu modii fumfottfi. qu6d poteft cfle dc omnibus rcibilibus.<ii/?. \ich pateat folutio ex fupradifubicfto Theologiat.j. 4DifiUult». ncc cil inconalio lumtuenicns quod idem fciatur in alio . imperfcftcfupplcns viobiedti Theologici.vcl : Angeli.quiailla funt infinita.aliudquiddc poflTibili.i. vcl abftradliuam . Tamen omnii Theologia . vt pacebit in quacft. vel nita.</.ve! Phyfica qaod fit qiixrir.^wf/?. : Theologit nofird. Hic Dodlor z I.nobts naturalitcr noti: tcUigibilium. modo tamen przcxpofico . .qu6detfi ad intentio- intelleftui diuinofint adbu infinita intclligibilia : quia eflentia diuina oraniaintcUigibilia adufacit intelligibilia. licct refpedu intcUcdus creati non poffit cfl'c ratiocognofcendi omnia .quiaThcologia nollratantum eft de complcxis rcuelatis .ergo.qu6d fint eflc infinita intelligibilia b : nSM. dicitur cognitio Thcologica.exponcntes hic Dodlorem .

ad i. lioc eiuodl.i^. proptc). de quo fupra di- ximus.vt fnpra patuit:& fic contradicer«t fibi parum (upra. qtufi. ? pca.vt hxc.i^.Theolofcipntia .quia rclpedus non fupplentis vicem talis obici^i .-«rr. 'vel .fcilicct.Tum. quia cognofcens imaginem fub illorefpedtu. vt diftindc con- reuelationem:quiacognitio talis habctur virtuie primi obicdi Theoiogici . V X TA hoc ^uaro .qu6d dependet a Deo fub ratio- plexis.ScitntU ttt curfum fyllogifticum cft cfFccaus asqniuocus .art. quancum ad vlcimam condirionem tioncs cft fcicntia in fc . ctiam diftindc conccptis icd non dc communi lcocfed magis cx fpcciali priuilcgio. .vt patet a Dodorc ^.Scd tisjprobatur. . caufatio fciencia: pcr difcutfum a caufa ad fcicum. Et iita eftfortevna ratioy&cc.qu6d cft dc omnibus dc fado & lunc fcquitur qu6d cft dc omnibus refpc(ftibus crearurae ad Deum dc (aOco.vt fuprapatuit/^*/*»//.^i4.quod de fa<ito cft de omnibusjloqucndo de refpcdibus confusc conccptis:<juia in Thcoiogia noftra cognofcimus . : ftriEle l. quod omncs extre- VMm.Scoi. quod potcft cifc de omnibus.hoc eft. Hxc apparcnt ex definitionc Scire primo Poftcriorum.terminare rcfpeaum crcaturs ad ipfum .^.includic impcrfc(3./'ro/o^/. fciliccc quod fic cfFc(9:us zquiuocus &: cciam poccncialicacem ex parcc inccUeiStus rccipicncis ergo Theologia in fc non cft fcicn: : tia .qu6d ttonesfcien~ Jiimj>ui. vtrum fit fcientia JHhalternata» w.i.tunc Deus. vcl virtutc alicuius illis ceptisjautconfusc coccptis. quod quatuorincludit fcientia ftridc fupicognicio ccrta.^pdUy. Sentent. quatum ad rcfpcdus fupradidos.j.i.quia fcientia caufata per dif.tjuaft.t. : li.quiacognitiorcfpedtus non eft dc c6muni legc. 1 ^.quaft. nc Deitatis:licci ctiam dcpendeat a fundamcnto: ca. Durandus primo 1 .& fic patct litera non diciturThcoIogihuius quxftionis.quodno- i : Hic tamcn occurrunt aliqua dubia.i Richardus p^ime Sent.(ju£ft. Sequitur.^.Et hocidem/n^. Probatur.ii. qu6d fit pcr dif(Stor gia in fe non cft curfum fyllogifticum. aut intclhgit.ita quod notitia ralium rc- fertur ad Ttinitatcm.adqHodeJtreJpeOMy(c\\icct cfl'entjam. Dico fedcomnibus . cft. & pofito quod ipfacrcatura cognofcatur in fc pcrfedc. bus.Prologi 104 C^ tH Gluodl. fic taadcognitumpcrdifcurfumfyllogifticum. fed quancum ad alias crcs eondi- & in incclle(%u diuino. quantum ad hoc.quia dixit quod de poffibili. de May. fcilicct . Dico tertio . : vc patet pcr vcrba fcquemia Dico primo. IV. fed f*^J*^*"^' . Aut loquitur dc poflibi- minamusDf«»».vt patet aDo(5korc </»)?.& dubicationCjde cognito ncccflariOjCaufata a caufa cuidcntc intclledui.i<^o nee rationeima^nu. i Diuus Thomas pritna Summ<e.tuc ficut talisrefpe- Vtriim T^eologia : Refpondco. quem diiUncacnonpotell cognoicc- ita quod talis rcfpc- potcft clfc : prxcognita diftindc Trinitatc : vi patet k Do(aorc»»^o<//. & tunc quarro eft dc omnibus . Vtrtfm Thee- logiainJefit/cientia}Dicit Dot qu6d quanttim ad iftam conditionem . in fe fit fciemia JUhalternans vc vt tamen ab illo depcndet fecundo modo. quia npn habctur prascisc virtute potclt di- & tcrminus diftinfte conciDcus piatur. ita& terminus rclpcdus quiaconcipituraliquodens.Prologi.2.Poft.qu6d dicitur cognitio Theologica.B. quod relatio creatura ad ipfum Deum cognofcaturrquia cognitio lalis non tantum dependet a fundamento. duplicem im- perfcdlioncm.PreUri. aut talis cognitio Theologica refpedibus. . TrimnmdU' quia fiThcologianoftra eft dc omnibus fcibiliiiuin. fciencix . : cftrclatio crcaiura.c.tuncdiftindepofluntcognofcianobisverirates Thcologicac.fcquilur.part. apphcailccrnatsB GiKatftor jitnt condi tiit & V X T A hoc quxro.eft tantum dc his com- Alenfis 1 . ^"«'''W'»»- & : quia ex quo caufa acqniuoca eft cfrcntialiter pcr- fcaiorefFe(5tu. *'«w.&in Q^ iESTIO SeeunJa dm. Ke^mfi».uifi prscognitaTrinitatc.quod tan» rum fit pcr rcuelationcm. Secundum dubium cft.virtualitcr inclufx in Dco.Aureol:/» Prol.Ft3inciCcas ^ .^£ft. adhuc non fcquitur . faltcm confusc.Pro/.fub rationc Deitatis. ad crearorem. & cognitio ftinde cognofci. neccrtario cognoicit ilUim rc. potcrit diftindc cognofci i nobis:patct.nifi Dco Ipcduumc^fufa. Rrlptnjit. 1 Phjfi^.j). ^fturfumht. &in}.pag.Si primo modo. COMMUNTAKIVS. & dibi & hic etiam tenci^idcm.quacro. LaTERALiS.. * Vtrum Thcologia in fc fic fcicntia vtrum ad aliquam fcicntiam habcat habitudincm aHquam fubalternantis. quia vidctur quod talis rcfpedtus non fit prascise Theologita.q.Piiet.Si 7.ij.& communi lcgc.7.quorum termini naturalitcr \ nobis concipiuntur. fcd etiam a termino:ide6 cognofcitur tantum per 6.ioncm cx parce fcicntiac . vcl virtutcalicuius fupplen- tatis. Ad primum dico. per cqnfequens includit impcrfedionem patet. qu6d efFc^aus erit eircntialijer impcrfc^tior.abfque deccptionc.dicitur Theologica.dr ^ua/i.vcl fub- x6. ij.& ficutilli refi)cdusconfuscconcipiuntur. quo rc- crcatur^ depcndent a dus cundo . quod refpedum.d.nifi fi potcft ^ nobis diftinde cognofci fub rationc Dci- obiedi theologici . ET V. ii. cum dicit. Vltimum. Primum. non tantijm dcpendct a tcrminojfcd ctiam a fundamento patct <i Dodtore hic.i.giuia nec g dus confuse concipitur:ira & terminus rcfpcdns.6cc.necctiamc6fusc.

Ec videcur 6. ' fciencia .i. cogiiitio J . ab Atia. ftd quod vcrbum noftrum non fic aunoritate. Vi. virtualiter continet veritatcs. fcd naturz tanium .&: vt fic fic caufa- D!fcurfta nopetitfiic- tiuum alcerius cxcrcmi difcurfus. ThttUgiMtm /* ""^* '"'"'* eft in potctia modo ab cllentia diuina. fcien- tiz.Naro ficut intelledus diftindc cognofcens horainem. quancum ad quarcam condicionem in intcUedu Bcaco17.Poa.i «. Et ciam dicitur ab Aog. veritatibus inclufii in ebieSto vifo in effentin lumine naturalt vifo. pari rationc . vtpatet in liteta Doftoris.formatz in *^^^'^° modo.Et vltri in difcurfu fyliogiftico.cuius eft. quod non. €untes . poteftnotas facere veritates in fcinclufas intelledui noftro .quoad tres aiias conditiones. dicic Beafum habere fcientiam difcurjiuam de VTrum autctn rum.eft duz przmiirz. *p*ru"ridn» fnrt tsatum.ScdfufficitadverumdifcurfurafucceIIio »»-«»1 tntrm przmiiTarum.f»jVo intuituvidehimm:A\co.vt fubtilicer fyllogifti- & cft proptcr aliud teliedus aircncit conciunoi : modo uino:nccetrani inteiicAus diuinus .^'^^'^'J^^V lcm . intclledlus aflentit przraillis propter fe intellcdbus gucrctur efrentiaiitcr ab c(Ientia. quia omnes conditioncs fcientix verc ^"^'^' concurrunt in cognitione Bcatorura.<^. vt vifa in eflTcntia diuina fcd omnis vcritas caufsLta.nuiio tum quia talis notitia pracmilfarum vocatur . farut&aforma ryliogi(tica:fednotitiaprzmina- diuino. cx qiio talis quiditas .Duhium fic cft. quam notitia . dubitatiu^ . L I V M. Th»iundus. fcd fcicntiaTheologicano includit impcrfcftio- Aus quia fcienria ver^ caufara.vcl 1 fcilicct (\ao6i fiiemiam noftrAm^\c\ obiedu 41.poteft ftatim formare prxmif- Difcurfu* ng maliccr eft iiiatio "ff^T : «otitiaconciufionis poteft verccaufari ^ notitia Secund6 t.c.t^^ impetfc6to. per Auguftinura decimoquinco deTrini.UsUy. fcd ordincm . non rcquirit furcclllonem tem.'P**^i*'*- rumdidinguitur fpecici notitiacucluiionis:patet C\c potentia receptiuaadilla. vt vifa in eirenria diuina .Qu6d recipitur in intclie6lu.cumdicit/«rr4i//»/. : efTedus iit eft in SedTheoiogiainfe. quantum ad omncs conditioncs fcicmisE . quia tantum przfupponit cognitioncm tcrminorum. pore conciufio vei quod priilis tempore lcia.requi- tiorcs:& conciufio fit nota per notitiam przmiffarum.cum ftt accide/is.&c.necinudintcn^it aflcrcrc:fed quod vcrbum noftrum(id cft.i.loqui- turdubic. dubium tacc . ncritia przmiflaruro. inintclledunoftro per aliquid prius naturalitcr notum caufatur pcrdifcurfum: quia difcurfus non rcquirit fucccfiionem tcmporis ncc ordincm ipfius . i caufata probatDoftotiwAoc r. & : .quialoquitur Adj^ugufi. videlicct quod Bcatus vcrc potcft habere fcientiam Thcologicam .ficqu6d intelledlus Bcatividcns in cffentiadiuina . videndo quiditatem iiominis in iumine cf- feniizdiuinar:&ficdifcurrercappiicandocaufam per difcurfum fyllogifticum ad ipfum fcitum. zqualc vcrbo Dci.poris.per quem acquititur vera fcicntia.quantumcunqucvcrbum noftrumficpcrfcdum. . ab : aliis in 1. tinct vircualicer vcricaccs . & poftcriiis rcmpore alia prz.nnc quafi caufa.InT>f»nitfi tur vna przmifla . conquas poceft facere notas intellcdui paGTiuo a tali obicdo. vcl cuidcntia conclufionis.&hoceft impcr- ( inquic ) non erunt ibi volubiles nofird cogitationes atque redeuntes ^fed fcientiam nojtram vnico intuitu videbimus dus Bcatorum non difcurrcc : & ica non habcnc fcicnciam .tamc fcientia. V deturhicDo6koradhocdeclinare. caufata a catifa euidentc inteiiedui:quia noiitia proprietatum in impcife€iioncm ex partc intcllc- S : tio ccrta propter przmiiTas. a.^.qu6d in intclledlu Beatorum Theoiogia pollit dici fcientia .vcl euidcn- ritur. cap. cum forte.\.vt fupra patuii.quac rcfpicit tantum clTcntialia in Dco. & figura & terminatiue ipfa con- ^**'" mi(ra:quia talis fucccflio tanttim cft in intclicau ^jl'^.dcTrin. cejjionctem' Hoc poccft conccdi . etiam qaantum ad iliam quartam coiiditionem: qiiia poceftacquiri per cauiam appljcatani fcito per difcarfum. putaquiditatem hominis .Similiccrpotcftcxponi audotitas Auguftmi dc vifionc bcata. qnia notitia prxmiirarum dicitur notitU propterJe:c\u\3i vero concluHonis (citz per difcurfum cum dicitur/ciVwrM. Tum etiam . ncc illud intcndit alTcrcre.fiucpercuidcntiamprzmiflafii:&ficpatet Ias. ne:patet dc Tlieoiogia in intelledu diuino.Dicitur.ita videns ipfum hominem in circntia diuina . Secundo.cuiufmodi cft intcilcdus noftct con. potcft idem facere.dt D. y. vt priiis fint raagis '•' * notz.& applicarc illas conclufioni. quomodo Beatuspoteft fcire homincin cflc rifibi- dicit Dodor quod difcurfus^qui forconfequcntis ex anteccdcnte. de obicAo neceiTirio .qu6d przmiflz ^ fi>n<I»raentalitcr. &c autcin fcicntia caulata per difcurfum. Fortaffe 1 diuinis dcpcndct fuo C H O diuina . Scd oppoficum videtur quia quiditas fubicdi in quocunque luminc vidccur .patec. Auftoritas Auguftini non cogit . non cft ncceiTc . alia crgo intellc- quantum ad iftam quar- tam condicioncm. clufio) . & COMMENTAKiyS. inteMe£iM.quia caufatur a notitia przmif- fcd^ionis. naturaE.<\yihA Aug.quiuocus.fuut haberet de eedem obieCio inintclicdu quia tuncdiftin- fiue . fiue & poftcrius tcmtempore fciantur przmillz . "T TTrum autem/ctentiM/tt tjuantum &c. qnia cftcogni- nocitia quia in- : eft rcccptiuaad iiinm:cum talis fcientia fit (impiicitcr idem quodinteilci^us diuinus :. id cft . vc a caufa. a r.Qu^ftio 105 1 1 1.& inteilcdlu di.gj. fiue eui- dcntia prius natura habcatur.f. &c.fcilicet qubd principium difcurfus fit naturalicer prius nocum. Si jgiturquiditaslincac vifa in lumine naturali.i. per confequens & naturz . talis veritas concipjfionis.. ita quod Gtnt.

vt aecipitur a Philofopho . requiritur.qu6d Thcologia Dei fit euidcns cx fubiedo : ita quod /id>ieSi» Theologi£ tktti.in illa C{.quas brcuitaris cau* fa pcrtranfeo.qu6d ad vcrum difcurfinn.quod et«i3 pofito.i(l cft. de Dcita. fnbie6lum talis & minari ad pratmiflas. diui- vnico.& prius natura ilifficul- €th Doftoris. magis noto adminusnotum. .i9.& conclufio- & quodammodo prius naturi prxmiflas & proprcr aliam.«iam di- <5bus Patris fic notitiam omhium.& forte alias dcclarabuntur. j comparatur intclledui cf eato.&C' ^omtJo iif- Dodorc iti tia motiam foequndara. HO L I V M.vtpertsnent ad Theologiiim.vt infra patcbit difi. non cognitionis ipfa in fc poccft cflc concingens. pcr fe notam. continet vcriratcs neceffarias Theologicas :ergO videtur. ^ aliud dubium cft in SEd faria. In Theologiaetiam Beatorum patct.nat»funt habere notiti/im certam . licct & alium rcipcftum ad aliud & buin Dci^qua: uotitia pcrfcctiffitnc cxprimit ipc- non potcft dici magis. viJ* Mii4rit.& pofteriusnatMr^aliud obieAum: eadcm noti- . quod Dcus fub ratione lisjfit fubicAum Thcologi* Dci. quia omnia.(iuc : . quia omnes articuli dc incarnationc funt dc contingcntibus.& & & conclufionis:tamctt : tur. . Bxplicat hene ^uomodo eoHtingeMtiA. cognofcibilia dc Et ex Met.tj. " T>ubtHTn fi- fic ifta quaeftionc 5 quia ficut ad Thcologiam pcrtincncneccr> Quod patct dc Thcologia noftra.ita pcrfcft^ ad cognitioncm vniu$.ficut alleSum diititerius ira quod cognitio vnius non dicitur eui.imTTUcUateprtcedente ywAt quod cog- ncs. & omncfn pcrfc(Sbionem intrinfccara & ra cognofcit quiditatem hominis. Dico fecundo » quod .qu6d intclledlus diuinus cognofcit omnia .titi« gcoitar. nee & aliam terminarione:quia omne cft ab : eadem fibi* vt patct in S C Dico vltra.vr tcrminatur ad conclufione: quia euidcntia conclufionis eft ab euidentia prae- .num. Stiuni* ri- omnia.dicitur proptCr aliud euidcns.Qtiedlib. com.i^. non vidctur poflTc clTe rcientia. omnia in cflcmia fimplici cognofcere riii^iXtikDodi. quia hoc dicit impcrfciaioncm potcft tamen ibi cUcdifcurfusfyllo- non i m quidiratis.& fimiliter inrclledbus diuinus:tamcn intellcdtus cteatus por terit difcurrcrcamagis notoadminus notum:ita quod ead5 notitia. fcientia erit notior.& prasmiflGis. ertMtm vnic» vcl minijs euidcns:fccundura ramen diucrfas tfer»3» prtcegminationes potcft dici magis. ita quod notitia pramiflarum fit euidcmiot notitiaconclufionis.Licct ergo realitcr nbn dicatur rnagis. Et qaod intclledus beatus creatus pofflt vnicd adu fpeciali . 7.patet inteUtililt tU- qupmodo tellcdlu diuino . funt de contingentibus . gnofcerc pratmiiras. quod cognitio dicit tclleaus vcro diuinus fubiedi cft pcrfcftiffima in fcientia cuios cft fub- adlu cognofcat icftum:& in ej.Prologi1 io6 B» r*tt»n$ HCcHrf'*' trU fuir. i.vcl identicc)non . vt fit vt patet l ejl in Et cx his.dicitur proptcr fe euidcns : vt vero tcrminatur ad conclufioncm natam ficri euidcn- vt tcm ab alio. .1J.vt dicit Doikor f s.An Deiufit fifbie^um Thetlo- gufnhalujHa ratione notitiapoteft ter- Ex hoc enim quod tetminatur ad propofitionem primo notum .(frin §lMdL^. hoctantumcritverum. Deo in rcfpcftu ad crcaturas cxtra . pofterius naturi quiditatcs:vcl quidpriu? natu- gi$ Setnml». difcurfu.ii.quia iHtelle- prius natura cognofcit ellci. i. vt in eflentia diuina clarc vifa & non vnum pcr aliud. fitdencceflarioobictSojhacc cft conditio obicfti quc fcicmia fit dc ncccflario. Si .& conclufionem.uo. Sed hic occurrunt aliqua: difficultates cx di- 4Trts noto ad minus notum a caufa notitia: altcriu«. hoc non cft Terom in intamiim poteft haberc vnam Dico terti6. vir^ dift. tamen cognitit de eis non efifcientia . pofteriusnaturi ad ^oniKttlUffm clufionem.petit necefiitstem in obieifo: magis apmilatur habitui frincifiorum. nitio fubicdi inaliqua fcientia fit ^jrtfio. euidentem . quia oppofitum probatum eft fu- 6.Nam cflcntiadiuina immcdiatc Queniodo Dico.in quo proceditur a magis noto aJ mintis notum .ln- Practerca.i. : non ramen poterir dici fe realirer.& fimpliciffimo diuinm in i»- magis .finti» dimins meMiMtiMiU nium. ca. dant imperfeftioneni.ck diftis Do£loris.&poftcriusna- tura veritatcs inclufas in quiditate homini$:non tamcn ibi eft difcurfus. in intello9fu diuino prqpric diicutTus : vidclicct qui fit a magjs noto ad minus notum. cum .vel miniis euidens. if- mouctintelledtum diuinum ad cognitioncm otn. quia foffuntfic videri in obieito Theologico .quiaDo£tor y\Atin/puft. vcl miniis euidens. i Quodautcm quiaquantumcan- & pcr obliuionem dcleri. quod fonat impcrfedionem cxcludcndum ficpotcrit difcurrerc a pra.^ j.& rainus nota. Ncc valct dicerc. dcns proptcr cognitionem alterius. quod prius natura aliquid cognofca: aliud ?.&certa.tj. ctfi in Theologia fe poffint formari pramiiTe^&ex hiseduci condufio .ic fic nqn negatur. qui poteft habcrt aliam noiitiam rcfpedhi pracmifl*rum. c^uiafu accefta.in i. aliam fit gifticusjfic . text.EC' : .qu6d intelle(^u* beatus crcaius vna fimplici cojMiutione poffit co- patct.«t/?. nec in & & ctfi pofterius conclufiones fimplicitcrdi- ftindior cognitione cuiufcunqucalterius confiper confcqucns talis derati iu tali fcicntia . quod intellc6ius diuinus verc difcurrat a magis noto ad minus notum.D/^rw//*-.cui vna proprkus potcft cflecuidcns exeuideniia turfm pofler diuerfificari fecuhdiim alium* «quale Vcxbo Dei.ralisdirairrus a ^cato intcllcdu. tio diftinaa ti^taxXx & contentoram in .qu6d infeicntia perfedioniseftqu6dfitcuidens. qui uinam. : vnaintcileiStio tiBigiud» difftrt iietmto^ intellcdu diuino.cum TtrttM. vUiuirftiiM. ifte i. Hic dico.cx dcfinitionc fcicnria: crgo non viquod Theologia vt cxtcndit fc ad omnia ifta contcnta poflet habcrc/ationcni tingcntibus autem dctur rcicntix. quod non cft ibi fucceffio fccundum prius & pofterius naturi .fiue non. Prima. ntfiit tmnim. quod notitia conclufionis fit verc catifata a notitia prasmiflarum tota autem cognitioThcologica in intcllcdudiuino.. & contingentia. dc con- eitndu/n. fecundum aliquos . i fcnr ctiam aliz difficultates.cft tan- tum IntilTtSm .ita qu6d proccdarur a ma- iit : & quod notitia vnius hxc omnia inclu- miflarum.& ibi vult.vt terminatur ad prjcriiiflas erit euidcntior fc5pfa.qux propriiflflmc dicitur Vcrtualiter.d.

&: neccflitatcm .jp. &c.hzc non eft condi- nis eft in fcientia. vifionem huius vnionis detcrminatc a voluntatc diuina . qua habita.vt patcbit infra d. licct notitia illorum fit ab effcntia diuina:vt talis cognitio compamtur ad intclledum diuinum a voluntatc diuina fup: & Videntur ctiam intelltElui principiorii. fcqiiitur ccrtitudohuius continj»entis. Hoc idem dico de in- lelledu beato :quia voluntas diuina fupplendo perfcdcviccmcflentizdiuinae . non poteft de eis inde.^uamfeien" iedi Thcologici oftcndcntis taha vcra nata funt vidcri in taU obiedo perpctuo. verumdicimus.qu<im Beatorum.ciim Thcologia tam noftra. dcns ex natura rci quianatacft cflc perpetua imo eft in intelledu diuino rationoclTcntiar:& in intcllcdu bcato vir: : tutcvoluntatisdiuinz fupplcntis pcrfcdc viccm in intcllcdu noftru fupplenic imclfcntiz . Sc vtptrtimm cuidcntem .& euidente.nata funt habere cognitionem certam.&: cuidens. excepto . diorcm cognitionem. in fe eft formaliter perfedtior illa. : . &: quantum eft ex partc fui cuidcntiam pcrpctuam. }. & ccrtitudincm &: obicftum altiflimum.quae cft dc ob- tU. eflentiadiuina in intelledlu fuo . imperfcdc hip- primo caufat notitiam terniinorum fccund6 vo- ad quod terminatur illa crgo cognitio . quac rcquirit ncccfruatem obicdi. vt patuit ^. & pcrfeftc c . : . Vnde notitia contingentium(vt habetur in ca) magis aflimilatur intellcLlui principiorumjquam fcicntia: conclufionum. .diflinSi. . beatum conditio obiedi. om- naia & in co- fum haOere per- feElkre cog- autem ^ cxtremorum vcritatis contingcntis.„. 39. Stdnunejuideorum ceinitioefl feientia yScc. cioni.quz eft dc obicdo TCre necelTario.vtfupripatuit.Qu^ftioIII. ad Theolop. opinioncm.qualis eft fcientianoftra:obiediuc tamen illa.- fcurc tamcn) & inprima cjuaft. H» abintelledu beatoin cflcntiadiuina. plente vicem eflentiz diuins. vt pcrtincnt ad Thcologiam. & /« vUitrt phantafmatis. erit perfe6tior:mod6 contingentia.qu6d decommuni legc tcrmini contingcntis rciielatz accipiuntur. dc communi lege. poftcaufat aflenlum. 3 9. Ancognitio continOgentiura dicatnr fcicntiaTiicologicaf. fariis acqui» tura cx fc cft igitur contingcntia. cura fint tantum a detcrminationc diuinz voluntatis. & pcrfcailTimum. 8cc. tffcientix pofitam /» i PoHeriorum quae rcquirit neceflitatem obiedli.quarquantu eft defe. Hoc patct .vt dixi fupra.& euides. - .&p6ft voluntasdiuinacaufat notitiam vnionis terminorum (ob. id eft.& fufpicioncm. veritatis contin^en- 1. ttt : tingentihu* teltedui creato pcrfedcfupplente. qu6de(Tentia diuina cft ratio formaiis caufandi cuidentcm notitiam talium contingcntium in inEjfnuUdiiii' tclleftu fuo. quia omnia contingentia Thcologica nata funt videri in primo obiedo Theologico . b yifeo auttnt extremorum & hoc luntas detcrminat velle vnire illos terminos in : iefto ncceftario.fed virtute voluntatis diuinz. Tljcolo^ia cfle fcientia quia cognofccrc contingens vt ncceflarium non eft cognofcerc continfecundumfe gcnSjtamcn fccundum quod aCcipit Philofophus fcientiam 6.& hzc cft ccrtiflima cognitio:quia non tantum videntur contingentia illa. . Patci refponiio in litcra.quod refpicit. nata funt habcrc cognitioncm ccrtam . Quantum cft etiam cx partc ob. vt pcrtinent ad Thcologiam .& vnionis corum ncccflari^ cau.vt pertinentad Theologiam. ad quam vilionem claram ft.cim non .um eftincarnaturn: fecundo caufat vifioncm vnionis naturx humana: ad Verbum. re : puta. quo dctcrminatc velfeitniia.&.u« lerminorum huius connngemis. Ideft y .& ncn habct cuidentiam mcndicatam ab aliis prioribus.cuidentiam.Ethic. non tamcn cx natura rei quia nec : : contingentia in fecontinentur inrali obiedlo.fcd etiam videtur caufa talium contingentium.perpetua. ret eiiam contingentia. . fiue cognofcuntur virtute intcllcdus agentis. nia contingcntia Thcologica funt nata vidcri in primo obicdo Thcologico dcm naca cft vidcri coniundio iftarum vcritatum contingcntium. qua: cft certa.nitionern fac euidcntcm ccrtitudinem dc tah vcritate cuidcntc. vt comparatur in- patet. fcilicet dcterminatio voiuntatis diuinz^proptcr quam determinationcm dicuntur habere. qiian. & certa fed quod fit de obiedo nece(fario.&c hocreuelato . ipfa vi- Ce detur in fc formalitcr pcrfcdior. fiio modo.tunc videntur ab intelleftu diuino pcr cftcntia. quod Antichriftus erit cxiftens cflcntia diuina caufat : tertiiN.f""»*^"**. Et quod dicii circa vl- timum j. vt fuprk patuit plente videtur (it de obiedo necelfario vt Doftor duo:primum. nii&fujpi- . in nobis habctur certitudo dc fic nifi prius caufetur in nobis aflcnnon eftmihi cui- fus:quianotitiaialis vnionis & fic patct de perpctuitate.itim fequitur certitudoillius contingentis:&ficintclle6lus diuinus fcit ab astcrnocertitudinaliter Antichriftum fore:vtmagis patcbit mfia. vt opponi' Magis tamcn propri^ potcft dici .vt infra patebit «i. quod Theologia fecundum fe eft fapicntia:quia de tur epinio' Vilio .quia aliquando corrumpitur in nobis^fed mtlitcoHftn' . Si igitiir aliqiia alia cognitio cft ccrta.bcnc poteft cflc fcicntia quia cft habitus. quam fcicntia. nata funt habcrc perfefna.& quantum eft cx parte fui euidcntiam pcrpetuam hoc patet.in hoc fupplcntis vicemcfTcntiz diuins. caufat notifi.quam fcicntia de ncceftariis acquiiita.Sed pofitis contingcn- tibus cx determinationc voluntatis diuinz. & quia tantum per rcuelationem obfcuram. Quantum autcm ad contingentia habet euidcntiam manifcftam de contingcntibus in obiedo Theologico vt in fe vi{is.vt diuiditur contra efefeipietia. Hocidem crit in intclledu viatoris .&: quantum cft dc pcrpctua.Dicit qu»mod(> V ^EialiuidiAiwntfe.^„„„11^. ncceflariis contcntis in ca ipfa habet COMMENTARI I. confidea . vt comparatur adintelledbum quod fit euidens. : euidentiam .de co- S. Scd C«Htingetia contingcntia .quod perfedio- quod non.f^erl. qu« tamen ex fe non eft perpe- tua. quia . Hue eft afftmilatur vt comparatur ad intclledum viatoris: tio fcientiz:patet.tia de necef. Scd nunquid ' corum cognitioeft fcicntia?Dicoqu6d fecundiam illam rationcm Cap.

quiafi alicui rnaxime Metaphyfic*.Et quando dicit in dccUqu6d no- difFuse vltimo . Jn obieiiiene exflicat oftime . I TheologUm noliram nulli fcientU fubalternari nulUmque fcientiam fibi fubalternare.qu6d Perfpeftiua fcientia fubalternatur Geomeiriae: quia fubieftumGcomctriaccft linca: fubiedum ver6 Perfpe6liuac non crit linea in communi: fcd linca detcrminata per diffcrentiam accidcnPcrfpc<ftiuus talem . ficut linea clarius vidctur tamcn principium vno modo cognirum . Et cx his notitia fequitur .x. prae- in PerfpcdHua .rnie przmiflls in fyllogifmo : & idc6 notitia magis aflimilatur intellcdui.ita fpccSiua: vel plurcs conclufiones demonftrarac in Geometria erunt conclufioncm prjBmiflac ad demonftran- fubalternata capit fubiedlnm fubfubiciflofcien- dum qu6d oportct. titiacontingentium in ca magis aflimilatur intelledui principiorum. &: principiorum ftac ad vifioncm Verbi igic\ir ifta fubalternac alias nocicias.quampermotionemfui ipfius: crgorefolutio conclufionumde lincanon ftat ad quiditatcm lincas. vcladprincipia dc ipfa.principium immediatumdclincapoteftcflceuidcnsinccllcduimotoalinea. diji. quam fcientiac . fcientia . Hoc dc Thcologia in fe.qu6d fit tniniis communc . & . nifi ad pcrfeftiflimum cognofcibile ncc de codem . ^fed hocnon : qutanuUa fafiio . habet refolutioncm fuam vltimo ad aliqua principia imMetaph. vt patet primo Poftcriorum 5 quia non procedio ex pratmiflis pcr fis : fe notis. quam Gcometcr. vel fal- dicimus. ncc fubaltcrnans ditioncs fcicntiae : fit & fciencia fubaltct- hoc patet percon- Nam fubaltcrnatx.metrar eft illapropofitio immediatapcr fe nota:nccprobatur pcriftam Mctaphyfici. ^ quod addat tali fubiciSt^o diffcrcntiam accidcntalem .hocdicit . mediata naturaliternota. & huiufmodi pracmiflarum crit caufata k notitia prami/nirum in Gcometria. &clarius cuidens intclledui motoaVcrbo ad notitiam lincae . tantum confusc cognoiccns lincam. : : COMMENTAKlyS. intcndit probareduo. quod hxc rciencia nullirubalternarur. fcd vtroque modo cft per fc notum . ita quod caufa notitia: conclufionis in Pcrfpedliua . licet clarius dc . quibus omnibus daceuidentiam. /&^ *"rbieEl naturalis cognitionis gcnerc . vcl pcr rationcm fumptam cx rationc cntis.Prologi io8 timum dc notitia contingentium raui fupra. His . . Ad hoc " refpondco quod ctfiMetaphyficus cognofccns diftinftc quidicacem Jinea: vcl totius .afanfatet. vel dc toto. L V M. vcl fic fubalternatio autcm rcquirit. pfincipia cntis. id eft. quia non folacognitionc terminorum fed funr notar ^ przmif: inicientia fubahernanre idco habens fcientiam fubalternatam non dicitut propric demonftrarc prepter tjuid. jidfcientlam /ukaittrnatM tri» re^us- A D /ecutidam a SjLQiot HicPo- milTas Primum. fi can^^^ P^' diucrfa mociua vel mcdia cognofceretur linea a dmcrfis . qui lalis praimiirarum . vnam efUdBiotiem dico. non acquc clare. licct Ita in propofito. Theolcgica demonfirari fotefi fer rationem entis Secund. ""^dltina" P^"c obicdi .\. quod prarmiftie in fcicntia fubaltcr- nata nonfunt per fe not£ . & quod accipiat notitia taiium pracmiflarum inPcrfpcdtiua crir liac fubalternantis : ita principia fua a fcicntia fubaltcrnante tcm aliquam pracmiflarum : ficut . Ncc ipfa aliam Nam quxlibct alia in ^'^' fubaltcrnat quia nulla alia fcicntia accipit principia ab ipfa. quomodo cognitio linex in ge~ licet fit imferfeEiior dr minus cUra quam tamen refoUaturin hanc . vcl faltem qu6dcon- accipit. .i. f. nere frefrio . .quia nulU fcientia accifitfua frincifia db ea.<j. : & confuse conceptts. quod notitia principiorum fcientiazfupcrioriSj fic caufa nociciae principiorum inferioris fcienciac. Quia liJLjLCCc fubicdum cius pofllt aliquo modo Gontincri fub fubiedo Mctaphyfica:. necfubalterneturei. fcilicct linca vifualis : ad probandumconclnfionesinPerfpcdtiuafcien- & tia accipit principia a Gcometria . Sed tamen Mctaff' P'^ fi phyficus eandem pcrfc nocamperfcftiuscognofcic: &hocmagiscflrec cuidens. fcjitiopetefi fg J ex conccptu coufufo terminorum fit complcxio euidcnter vera. non AD fccundara * quaeftioncm dico . vcl totum tamcn GeoEaJempro.nifi vt vidcnturin Verbo. illaautcmhabctur pcr Verbum vifumrcrgo rcfolutio vltimaquarumcunque conclufionum . Subieclum : : : : : cognofciturin Verbo. nulla TheoiogU tamcn principia aecipit a Mctaphyfica quia nulla paflTio Theologica demonftrabilis Mt^tio modo g^ j^ gg^ pgj. non demonftrat fe alio modo notum . Contra ^ Rcfolutio non ftat in cognofcibilibus. . quiaeuidcntia de contingcntibus non cft caufata a priori- S H O C bus. cognitio eiufdem in verbo. nifi ad feipfum vt pcrfcdiflTimc cognitum linca autem perfcdius 19. xquc diftindc ex : . ell notitia qua: cft notitia conclufionum dcmonftratarura pcr notitiara prsraiflatura. clLifiodcmonftrata in Gcomeiria eritvna pracniifla ad demonftrandum conclufioncm inPer- qu6d Thcologia infe non nata . Prima pars fatet . pcrfedius cognofcerctaiiquod principium immediatum dc hnca.

F.& </.nifi virtutc primi obic- przmillarum tcrminorum cft : & curali Vcrbo . icc. Secu»do.^. hoc ftantcprobat intcntom.&c.6$. Hac tlaritu Prxrcrca'.i. quia vbi fubaltcrnata incipic . fc nocam. tL ad quam fpcciem przdicamenti percincac j &au €ti rcfpediuum .art.i. ira ficur notitia . vcl prxdica:is rians dcfinir : fcd hxc Stoti oPcr. Geomcterergo ha> bcbit hanc propofitioncm per fc notam linca. quodquiccftfibalccrnaraftaccum fidc . vcl virtutc aliaiius fupplentis viccin talis obic(5ti .^. vcl Ad hoc dicunr quidam. : D.patet.tj. I. igi.Ku».-ic pcr przmilfas per fe notas terminis confusc con» ccpcis . rem reipo^fioncm.i. Tertto. Prrcerca fctcncia dcDco non porcft cfTcnifi vna. K Prxtcrca i.3.qviam inluniincnaturaU.& Bcatorum. ciiius fub-icAum eft comilnuniffimum /ubic^ Thcologic in fc & . ita quod vnus proccd.vel & fic de proprictas poilec illa fciri uituditie fic.njom. SEdcllquid fi * daca dcThcologia noftraPEfTccnc fubaltcrnata fi calis nocicia darctiir alicui.i^. in fc potcft fupponendo Vcrbo. vcl . timen duc alia conditioncs . lineaejl lon^itMdoftue ccrminis confu&c coriccpcis . non ftar. non tamc notitia. Sicin propofito. hom^rijihilk . qiiod fi eadctn quod conclufio. rali quia . fcdnunc dicunc. S H O C ''^' probcc homincm clfc rifibtlcm . Primo . quz eft imperfedta . Ec noca hicniigula. incendit probare .ibct hac Eropoficionem pct proprictas Theologisc in fcde fubicflo Thcolofi & fic fcieiitia dc ifta c. tix eiufdcm. illinoftram. Tom. fciencia fubakcruans & fubalccrnata non funcprim^ dc eifdcm vcricq.dift. Sicur crgo notitia. non tamcn impcifcdior probatur pcr pcrfcdliorcm dat DodJor clarum cxemplum . quia diftindc fciet ad quod genus. quiaomnis fubaltcrnat fibi fic quia . Dci.noflranuUo modo eft effelfus Theologt* Beatorum. Theolegiam ncflram tton fuhnlternari Theologid Beatorum^ contraDThcm. ratioriAbile efi riJihiU f. quia non potcft dcmonftrari aliqua &eciam confusc iilo Thtologi» im nacuraliccr non circtcognitioThcologica .quz habetur dc ifta conclufione in gcncre proprio . in . pcrfc<^iori. fcdrcfpcftu incellctflus viatotis^vifioBcatorum Cr idemfJMrrnaJiter.& quiditatiua.puta/w»>o^n/7^i7a poflit probari pcr diucrfa media a diucrfis . quamuis via na- caufa fic vna nocitia depcndcc ab alia. hoc eft. & an abfolutum. prardicatur m quid. text.prot ($• i.igicur concradicunc fibi.^^. txS- DoH»- & & propofitionis CUmm /'""" condufio itadiftiniSbc fciaturab vno ficut ah alio. vt in in luminc natuifta conclufionc. DodJor in quod Thcologia ifta racione vnum. dc quibuscft fcicnciaBcacbrum :crgo. fcitis. vc paccbic infra in .Nam Geoinctcr b. &c. fi 1. htmd .vcl luminc. eft cognitioTheoIogica. nullara habct racioncm caufjf:crgo. fcicntia nacuialicer habira rcfoluitu^ ad aliqua principiaimmcdiata naturalitct noca. Pra*tcrca fcicntia fecundum racioncm caulx non dcpcndcc £i» eji vmH tix : .fcientia de Deo eft tantum vna. ^uarto.ptu diftindo tcrminorum .ergoftac fccundum cos. nifi tibus. quia maximc fubaltctnarcturMctapHy fic*. & fiiuilirer candcm conclufipnem cognofcat in Vcrbo diftincTc. Theologici. ft tu» fubal' nuilam aliam fcientiam tentMms.%.an rcfpedliuum. patct dc difFcrcntia accidentali . quod cft fubalccrnaca fubakcrnacur cnim fcicn- ? jo. illa . alius proccdat pcr przmiftas pcr fc noquod talis tas ccrminis diftindc conceptis . Thom. ContrdyrefilHtio.i. nulla aliafcicntiaaccipit ptincipia ^b ipfii. . idc6 Mcca^ phyficus habcbic iftam pcr fe notam .putabominisinVcrbo..in repnrt. ^uinto non fojfumus habere Theologiam Beatorum^ nec . iJ.c^ri^- clle rifibilem clii^onc bcat dcHciunt fic nem cipiutn Thcologicuro alicui elTct rubalceinaca. b «. nec probacur pcr iftam Mecaphyfici .&:c. Tcrtia ctiam conditio fibi dc6cit . Licct ergo vna fit pcrfi(.qu6d cognitio quiditatis gnitio non . minus cuidcns dcpcndet a notitia pr«Diiirarum.Poft. fcilicet hMkere Jkbie' ie^um /ii /IthUno . ^uod etji Metapijyjicm .& notitia prsmilTarum in notitiam lertninorum . hzc cniin magis fpcc^anc ad Mccaphyficum. quia talis cofubaltcrnare alias (cicntias fibi ens abfolucatn L I ^ V M. pcrnoticiam habiram cx conceptu diftindlo tcrminorum.quia gico pcr principia Mctaphyficalia potirit dcmo!nftr««i 4»t)ff0- notiriisThcologic* .ficuc nocitia conclufioni^. cx concc. c Do^or cefpondec ibi : Ad hoc reifondtf.vt fupra patuit.cft notior notitia hominis.fed naturaDicit ctiam Do£kor quod Thcologia in fc .q. : . TcilicctDcum fubratione Deitatis .qu? habctur in Vcrbo criccaufa notitiz.»p4teti)aaJ Thcdlogia iti rcnoneil alicui fcicntiz riib. £t ratio ftat in hoc. Quia cx quo nocicia conclufionis rcfoluicur in nocitiam praetTii(rarum. &c. Eadcmcnim propofitio poccft clTe pcr fc nota icrminis diftinftc coiiceptis. £t hoc probat Dodor . p^r animal rat^nalc»v.aitfcientiam (jrfidem tronjfarejimul de eodem. ibi fubaUcrpotcftefre dccifdcm. licct tamcn non clarius eftct cxcmpluni valdc ad propofitum. Licccergo ha- fub aliqua ratione accidenfubicftum Thcoloeix in fe. De trtbus conditionibus fcientiA fubalttrnatA^vide Ariftot. ' ** .. Mnimat cfteuidentior rali cognita. qua cbgnofcitur animal ra- de primam conditionem .£nor alia . & ihi exfofitores. Thttlogi» in f*nen»jifmb»lttn»t»j HispixiuppDArtS.& Concra ^ hoc arguitur fic Ifti alibi ponunt quod fcicntia non poceft ftarc cum fidc: l. lis. cx folo conccptu confufo tcrminoruin .on- a. p.& cuidcntiori. quiaD.conclufioni&.Qu^eftio 1 1 t. vt in luniinc naturali fic notitia huius notiiiz conclufionis & & caufa notitia: ita notitin prarmiirarutTi cft . in porcft haberi. clarius tamcn in Vcibo. vldcfui! fubaiternari conccpcis . 1.vt vifz in Verbo. naftra eft de eodem obie^o cum Theologia Beatorum.&: art.ilccrnaca. eft rijibilis rionalereffe rifibitctvcl poteiit fubalternaci noti- non ponimus Dcum . Hoc patec . vt patuit fupra. ij. fed fub propria racione. diftindtc cognofccndo illatn conchifionc.^HM ohittur nulla cft fubalrcrnata. quia uon cognofcit diftinde ad quod przdicamcntum. ncc vna notitia fcitur pcr aliam. abobieaojvcl fubic«2:o. ipfa vt Hoc idan dico dc . & ad quam fpeciem pcrtincai .

i.& bcatorum non fubahcinat Theologi.poteft haberc fubaltcr- nantem . Quinxitiuo ehihitHahens/lientiamJnhalftat in hoc . *f»M Tenidugmt ihiiPrttterea/ciemiti/ecttttdMm d de ^3 TTteologia nelira} Hic Doftor recicat opinionem S. Detu tft trittm. qu6d habitusThcoIogiac rcuclatac in nobis (ic fciencia propric di^a.in fcicntia ver6 crediti. bcatorum. Patet iHpritfuip4rte. cum & non cum fide. c Secunda ^m\4&U^ ternans noftra cft fcienria propric eft prrtniftain fubalternata (vt dixi fuprii)& per confequens fubaltcrnans .quia vbi fubaltcrnans dcfinir .ie» »fi <Jliucdiftin<ai. Sccundus puniftu$ cft .quia habcns principiadc conclufionc. cflfcqt ^* r«rM»/. primo de cifdem f non poftet cfte pracdicatis.x.vc fupra patuit) : Theologia noftra h*t rationem caufi. & cx hoc elicitur Primus pundus . non proceditura mao vcrumque mcmbrum .& intcUedu.& prasmifiis . rem ^ii i» fit Ttftioutfcien' di3». fcdDcus.faltem obie- . proccdic cx principiis noris.& luminc. Et ratio fcicntiam fubalternacam. vcl praemiftir. quia ficut viacoir patec quoad Minor cciam fed a fcnfu.^ forma quidam Scotiftar exponunt dciilolumine.Scd ccrjUtlegiami^ tum cft. quiaarti- qui ponuntur principia didi habitus. Cohtra quam ppinioncm arguit Doftor mcdiis. Quaedam prqccdunt cx principiis incirdemeuidcnter notis .& vntUy Sc quod fimul habeat fidcm dc cadem conclufionc.habensfiibaltcrnantcm. non eft P^'^*' ^ "^1^«aJiquo modo caufataa notitia bcatorum. iicut icicntiaE fubakernatx .quiaexaIiis. ibi fubaltcrnata incipit .im noftraiu. omnis vniucrfalitcr fcienti^fubalccrnans. ergo' . fecundomodo cuidcntcr . modo notis .D^«< eft trintujir vmu. quia articuli lidci. habcns fcicntiam fubaltcrnatiuani & ^ conucrfo. ergo nqn poteft cilc fubalternata Thcologiae bcacorum quia tunc .cftpratcisede cifdcm praedicatis { licct noftra fit de cifdcm per rcuclaiioncm. fide credimus. vel faltem ab obiedo illius fcientia:. BetuefttrintUi & vtitu. ^«. fira nom d*.fed illaqu* eft Dci.& probando per cam conclufiones fubalternatae. rcfoluendo prxmiffas fubaltcrnatae in praemifras fubalternantis." ^^^^^ non.& bc^tprum. non tamcn in eis> fpd ip fcicntia fupcriori . (ine rccurfu ad aliquam fcicntiam fupcriologias nrt. &beatusnon potcft habcre noftram Theologiam. tjituft.'" firMm. T^rtius Dei. |isreuelatis tit qu6d fcicnciafubalccrnata dependct ^ fubalternantc.qux fccundum cos non ftat f«y ^dit^l^.Tum. non tamen pcr demonftrationcm.bcatorum. fccundum quod huius.potcfthabcre fubaltcrnatam .Prologi IIO Prjptcrca .& fubaitcrnatur Theo- & Dei .£tdcbetaddi dcproximo» licet a /y Ilogiftica.* Hic Do6tor fupponit vnum. & fic eflcnt diftin- naniis funt vniuerfaliora. &c.fcili.& alterius fubiedi. ' fcicn- a notitia principiorum fubahcrnantis . quod habcns J» fernantem . & pconucrfo. Ex iftis ciicitur. fiue proprietaribus. ergo & & Theologia Dci. & ficordinc cognitio- nis intclledualis prius nota modi non proceditura . fiibaltcrnata non fnnt prim6 dc cifdcm pratdicatis.quia vnius fubiedti fub <adcm ratione formali &c. vtrumquc .faltem quantiim ad hoc.qu6d notitia Theologica nobis rcuelata.Tiim. Gcometria ficut .Thom«.fubalternata veri •. vc quiatalis fcicntia depcndct ^ voluntatc diuina. 4 r. /«'^ . crgo cum ftat propric . &. id cft./»/>r*log.iIIa vero bcatorum pcrdcmonftrationcm>& fortccciam pcr difcurfum. quia ibi . puta notitia huiu8.quia altcriHS. fic bcacus non poccft haberc fidcm. vt patct. fed in propofito .».& in quo eft.&noftra. proccdunt.quia nos folum obfcurc.«. nifi ab obicdlo fuo dc quo cft. ficut reducit Alfonfus ToI. Cura ergo Theologia noftra fir reuclata.patet fecundum.vel a principiis.^. fed fi noftracfiet fubalternaca.vt caufa cfFeftiua. cft impoflibilc potcft habcrc fcichtiam fubaltcrhantem. fcili- quo. & .qui dicit. quod aliquis vcrc iciat. Prim6 ibi Contra hoc argHiturJic. . quia conclufio in fi)baltcrnante cftprzmifia in fubalcernata. iubal^ptnata fcicncias Pci. quia fubalternanj dcmon^^^^ fimplicitet /»ro^rfr^wd. vel eft fidcs:& cx alia partc tiia n»it*ltdtfti- cec . modo . id cft . COMMENTAKiyS. vt pater. \> '^^'^^^^^ .Thoma: poteft rcduci ad tria pundta . Et modus ponendi S.& non cumfide.qui nobis in via funt crediti tant^m. i.cum . Et cum dicit Dodlor: Nulla fcicntia dcpcndct ab aliquo vt \ proximo. qn6d noiitia Thcologica noftra non dcpcndct ^ vifione beatorum. luminc : quia talis vifio non eft focma fyllogiftica . quod habitus Thcologicus rcuclacus ppiHbilis viatori . qu« cft %'**••'«»< clara vifio huius. qu^ habitus Theologiae ccuelatz . ficordineco^nitionis intclledualis prius nota. art. . vt huiuf- tnagis notis a fenfu. qu6d jg rationc fcicntix propric Aidix non cft habcre principia in cadcm cuidenter nota. QEcundum prjncipale cft ibi Sed : ^ttul cft fcicntia propric di6ba. Quarta C ratio cft ibi frttereafcientiaftiiaU : dicat quod Thcologia didta .qu6d cognitio principiorum fubalternatsc .i.& beatorum funt cuidentcr noti. Ccrtum .nec vt ab cbic€to. videlicet quod fcientix ctiam propric didae funt in duplici otdinc. fide ftat . licet fit de eifdem fimpliciter praedicatis. ). *• ^ Mnir*^'^'* ptftff. Maior patct quoad vtrumque:prim6.mod6 ndes rcpugnat vilioni . de lcge communi non pro- cedirex principiis prjmo culi fidei .poteft fcirc conciuiionem-SJmilicer. &c.qu6d conclufio dcmonftrata in fubaltcrnantc. ncque c conucrlo viaror poreft habcre vifionem de communi lcgc .ncc vt h. SedTheologiainqupcijmqneinteileducft tintom vna fcicntia.&aliis princi^' P"s.id eft. Noncnim fubalternata demonftrat proprietatcm demonftra- & tam in fubalternantc.quiaalibi dicit quod fcicntia & fidcs non ftant fimul dc eodcm obiecSlo .accipicndo conclufioncm fubaltcrnantis. non funt nobis in via euidcnter noti fed .quia principia fubalccrnancis funt vniuerfaliora . fit caufata tia & tota ftct cum fidc. Quzdamver6 proccdunc cx principiis notis euidcntcr .& Deus beati clarc vidcnc. non poteft clarc vidcre . Haecratiopatctexfupradidis.quia principia fubalter' ratio eft ibi eft : Trtttetea /cientia de apud omnes. tanrum punclus eft .qu6d fcicntia fubal- & fcicntia fubahernata funt duae fcien- tiar. quia ibi gis notis . vt ^ caufa rcmota. fibi Nouds T>tttt<^hea' '**"»<"» /* . Tum . Scd ccrtum cft . ^gtaiua*^* ergo non fubaltcrnatur ci.Tum. TheologiaDci. Et reducitipfumadc0ntradidioncm. quia dc articur fide fit ftatcum fidc cum fit fcicndi^a. puta h^nc conclufioncm . Oj>i D.qu6d Theologia noftra duae fciencia: diftindae ^rum fubieftorum.

. hoc cft manifefte falfum .rcfpcdu vtriufque ThcoIogi«. vt rcs . erit con(«- cnim*-eftobic6lum refpeftu vtriufque ) au^ cnim illc. vnitas rationis forraalis obicdti. quo. T I O IV. vt vifa ^fTue pofito . .ToIet. quia ifta pofitio non tant^m eft ittipr^bata^ Scoto. & mcidem redeat) qu6d & talij eft Thcologia.fcdqu6d fcientia fubaltcrnata capiat fubiciflum vifus dicat i»n- tionc$ poifent afllgn^i illas & beatorum ^rtuhnk'^ cum DeuS .icd credorc cft fpeculaciuuni. dicit tunc aliquid fub rationis . vnm . yt reuclatus abftrahendo^ claritate.iScab aliisquam plutimfs.qu6d fubic&^m fcjcntia^ . fubiedlo fcicntiz fubaltct nantis . in crgo .Qaaero dcTheologia noftra cft de ifta vcritatc Dtm tfi trirnu . £t quod dicitt eodem modo debct poni rcfpcAu : illa tas in Theologi* Dci. gg i* Ethic. . qua prxcedit illam dit vifionem intellcdus beati & p6ft alia vifione videt illam. fic in proprima vifio huius .quji clarc vifa.de quibus cft Theoloeia bcatorum."&'fic habctur propofituni rationc. Poccft etiam dici quod non .vt reuelata.fub aliqua pcr fe. vt reuclatus.ff4ef 0»tem fcriftM funt . qu^m Theologorum . cft cr- pcrtradlandum in primo Poftcr. iCc Prxicrca pradica ponitur cfTc circa concingcns. quia vifioquia quaero .nifi fub fcicntiam: fed illa Dcus ne illa dicitur vfus. provt manifefte patct dc vcritatibus articulorum /idci. ergo vt clare percepta. aut fcicntia Thcologic4 beatorum terminatur ad iftam .& pcr Theologia noftra eft dc illa.non noftra. vt paj(ee falfum. firientiz fcientix fub fubiedlo fcientix fubaltcr- vnm Tum id eft . ic fic fcientia bca« ctiam tcs .cuius oppofitum probatum eft fup^^^ Tum. qu6d fcicntia Doo adxquaia non . Probatur. & rationc . qu6d fubicdlum Thcologiz noftrz addit ad fubic<5lum Theologix bcatorum .qux dicit conformitatcm praedicati adfubie^na. nifi prius fit cognitum . Tum ctiam.arguicur. f((> quitur qu6d vt obicfkuro «ft in ^raque Thcologia . Cum dicitur Thm. . vt clar^ obie<ai vt rcs.vt ab. Dttutfitrinusy &_ Sed hacc refponfio non fatisfacit. fed etiam \ multis aliis. quoniam ad vnitatcm aibalternatx. ^eologia Jtt pra^icd? non. fcd Qcccflarium K x i i. icientiz requiritur vnitas rationis formalis obicdi. quaero. fub ratione alicuius . ao fubr ic6tum fcientix fubalternantis ponatur {ubie^um fub aliquatatione accidentali ? Si fic . non crit Theologica . hsc .quod non Theologiarcfpedhi intcllcdtus bcati. Scd dchocmagispatcbit fff 3. vt clarc vifus Tum iTiodo ponitur fubie(flam .</. Si vct6 .Tom. omitto. ergo beatus priijs hoc cnim cft. T. &c.Qu^ftiolV. crgo ifta . cui tamen Theologiae beatorum. Eihic.Atfoh.prz> ceditpcrfe£tionem illius . Ad illud dc vnitatcTheologi* dicit intuenti opera Caprcoli. ncs Scoti contra Thotnam dc fubaltcrnationc </« yit' Theologi*.quia ci fucccdic vifio } crgo . qu6d obiicitur . qu6d fubiedkum Thcologi* bcatorum eft Deus.vtfllatc vifus obiicitur bcatis. in fe abfolut^. quia nulla cognitio tcrminatur ad obicdum. vt clare vifam. & contra cornthuncm viam.qtif ez quo communiter ponitur fubiedhim fcientic Nouui expofitbr S .vt realis. beatcmitti & 7. & fic fccunda vifio crittantiim a&us reflcxus. vt cognitum . efTc nifi III1 torum dicererar per acciicns.Tatn etiam. de Anlm»y ^ concingcns.tam Philofophorum . Sc alia eft ratio formalis ciufdcm obicdti. quod nuUus diceret. quia obic^um adlu obiici. Q^ Vtrum VoD * i£ S dicerctur fimplicitcr vcrf- qu6d fubie^um fcientiae fubalternata: non addit» Acc. vt & obicdlumrquainuis crgo Dcitas fit id cft.Ioan-to. ratione entis rationis cfTct fubieftum fcientis realis. prim6 . Caut.& obumbra- quens Theologia beaiorum non erit fubaltcrnansrefpcftuTheoIogiaenofttx. vt clatc vifus go fub rationc alicuius pofterioris Deitate . Et pcr hoc patet refponfio ad formam argunicnti . CSfTM adderc difFcrentiani accidcnuletn fiibalternataB poteft Sccand6 dicitur . Si fub accidit .aIia tamen. . tamen breuitatis causi etiam . vbi dicit . proermio : fcd obicAum huius fcicncix non cft Scotiofer. ctit Aliasautcm rationcs Dodbormagis euiden« non foluit. non funt de iifdem vcritatibus. Si vct6 addat difteret^ti^tn pcr fe. c^t. tiim rationem Ad fccundum dicit qu6d Thcologia noftra. Dim tfttrtnm . quia fi Theologia bcatorum eft de ifta vcritatCa vt clare vifa. qaia prafupponitur fubic^ vt ipfc dicit {quamuis in antecedens falfum cft . nec oportet in hoc infiftcre. eft fubieftum Theologix nofttar. quia nihil ponitur fubieftum alicuius nihil Tum qu6d non fub vidct illara. non przcc- . crgo non diftierret ^ fubiefto fcientiat fubalternatW. eft ncccirc . Aut tcrminatnr ad ipfara . & tantum rclationcm fcicntiac. Tiem. vt credstu. quia addit efie reuclatum . ) .inadcquata|vcr6 potcft multiplicari. vt obiicitur .quia omnis Thcologica.ratione formali ratio fonnalis /umptaf. liiis it vna.F.Dcusautcm. patet ratione Dcitatis abfolutc zOta vidcri . . fubicdum fubaltcrnatae addcre aliquid fubic^bo nantis.tunc fic . Ad aliaih refpunfionem .i& The6-' logia beatorum vtdare vifa ? Scd hoc nihil eft. quafi accidentalitcr. £t multz folutiones huius noui expofitoris accipiuntur a Capreolo .Tum quia non eftet aflignarc aliquod fubie^um Theologiae beatorum fub aliqua per fe rationcfcd tantum accidcntali . quod eft falfam. €d formalem per accid^is .Thoma Tefpoitdet ad ratiog. quoniam fubic^m Theologi^ Dcus. quia Dcus . non Theologiapoftranoncft dccifdem veriutibu»» de quifarusTheologia beatprum. quia cft & fic fubicftumTheoIogi* Dei . tione jt9i$»bifeieft fubaliernantis eft fubieftum. Vttui ? Sc fimiliter Theologia bcatorum ( idcm rubalternantis. i). vt obiedli . Iccro s » idem (. Multaealiaera* Thcologiz noftrz abfolutc .

. quod fubicdum eius cft prima fubftantia dc qua dicit auod fubUmtia Dei materi/t .Itcm. afllgnat obicdum pradicae .Pra^ica efi minus nohilis.Finii Legii eft <j^/7<r(7/o. L I V M.Ethi.pradica vcro gratia vfus:tum. i j."nifi vfus cilci per fe finis ilhus habitus . T. quia efi habitus': gratiA vfu4. Cnp.com. a quo habct fuara dcnominationcm vltimam fed dcnominatur pradica . vt a finc. c^aii pra£iica ej} mimfs nohilis S Definh praxtm natum elici cfff C H O Teiti6 arguit. T. . : Inprooem.com. Cot^tra.probando qu6d fcieritin pra- fccunda . Contra 6.&: tertio de Anima. Dfco ^ igitur primo c\uoApraxis ad quam cognitio .? ArguItcm clara funt.ItemjAuguft de laude charitatis :Illetenet quidquid lexpendet latet.quia npn dicitur perfe pradtica giatii pbiedi.Matth. (jrferfe praxis . Itcm . quiagratia . efi a^fui al- quam inteUe(ttts . .ad Roman. aBus tamen aliarumpotentiarumper acctdens praxes funt quatenus fuhfunt ijoluntatiy quiaperfefunt aHus naturales. De/criptio . Diftinguit enimfcientiam tam adiuam. H«c ratio non tenerct . caret. Finis : crgo dicitur pradica ab bpcre fiuc a praxi vt a finfe . fitiis illius . habectalcm cxtenfioncm. taiTicn jiienta fecnrida: ' b (^ica non dfcatur ab abicfto pra<5tica . .i. Itcm omni pra£lica aliqpa fpeculatiua eft nobilior.inteIled'us pta£licus fiuc difFert a fpecula- lofophum.cora.quia ipcculatiua I iproocm.nulla autem .effe alteritu potentit ah intelle&u-^ quia cum praxis fit a^us liher. quod ifta fcicntia non eft prarcisc proptcr^rc«//»r/.i.ltcm^hxc inucnta Quod apparet cxiftentibus..Prim6. non liheri Secunda efie poBeriorem intelieffione. a^am altertm potenti* ah intelleEiu. prascisc . crgo ncn abobicdto praxis.tum.propter fugam ignorantix eft nobilior ifta : cr- gratia. Cognhlo prailfc* ^ualiter.fpeculatiuaautcm vltraj^^culari nihil reqtiirit^fecundum Auicennam x. Primo aiguit. In fpeciali igitur primo vidcndum eft quid fit praxis ad quam dicitur cognitio pradica extendi.& quod loquatut de i(la. Patct. . de quam jpeculatiua y ^uiapraSica tftgratiavfm./>r/wtf eft fui Metaphjfic^e.vt patct pcr Phi- tus. quia }.quam : l^tulatiuA T. t. liuo. Har autem a»6koritates probanr. .Cum ergo qua funt principia didinguendi.Explicat &prohat trescpn- hac definitione Prima efl. diftinguitPhilofophus pradicas a fpeculatiuis penes obie£la.quia lubdit ibi. go. T.vt ad finem.quajro ^ v^rum ^x ordirie ad praxim. ex 6.Metaphyficd^<\nh6.finii pra^ica optu principium efTcndipra^SticuiTi.4 ^uo /iientia dicatur praSHca riicnca. nifi vfus cflct per fc Finis fieculatiu^ verttas . Cap. ad hoc vt fit aitus re^us. Sccund6 qualiter cognitio ptadica extendatur ad ipfam praxim.& non.natttratiter poFierior inteUeHtone natut ettci conformiratiom reifa . .i . /^. diticneS praxeos contentas in .Ethic.com. . Terri6 a quo cognitio iftas • ditur . Prima conditio apparcc.cx praxi . bomim non quddcumque fcd ag^ibilc &: contingcns ergo fcientia eft praftica pcr fc exbbiedo > non igicur. COUMENTAKiyS.Prologii iri Item Boecius de 7V/»///»^.<i»/»ai>». .fra£ticti autem ppUi. Item . quia fpcculatiua cft ccrtior.ji.7/OT4. pro maiore dcclaratione argjiadducp. fcquitur qu6d finis crit Jpecuiatiua veriias . prim. ^. a ^uo (^ exte- fibllis? AD quaeftioncs folucndas accipio vniim generale quod ab omnibus conccquod habitus pradicus aliquo modo extenditur ad praxim.penes fincsjiicutpatctibi. (a? Secunci6. praxU Jlriai. Hoc argumentum non tenerct fccundo Metaphyf .videtur. confermiter rationi reEts . Tertia elicihitem conformiterrationi re^a^ loquende de fraxi reda. quia fcientiaab eo babet fuarn nobilitatcm . quamfadiuam afpctulatiua penes obicidum. : .naturaliterpolieriorem inteUtHione.r.&:c. . Sceuudo ^rguit » & non fubic(9:um.Probatio priinac.}.49Jnproaem. 5 ./» hi4 dHohm pr^tceptU & i^rt^/fi&^/^. vfus . ^wd.ltem^ptimo MetAphyCicx.loquendo de praxi re6la. /^lrca quartarrt quacffioncm Do£tor a quaerit An Theologiajit fciemia pra£li- V_>duo. Secundo.& p6ntingcns. quia ftando terius potentia . fint principia clTcndi .T: qiiarftionis fatis . 6 . eft omnibus neccifariis quia follicitudo circa neccftaria impcdic ab inquifitione huius dodrina: ergo ipfa cft fpcculatiuaSic enim^arguit Philofdphus i.diciC Philofophus IntelleBus extenfione fit prorlficttSt& difitfrtlA^eculatiuofine.cjr tota quid' quidpatet if* diuiniifertnonihus qui charttatemferuat in morihta. prd- . crgo^gratii vfus erit pcr fe finis illius habi- & non obiedum. diftinguit ratiocinatiuum a fcientifieo pcnes obieftunrhcceflarium.a(fignat tres partes fpcculatioaj quarum vna eft Thcologia fecundum eum. Metaph.dicacur pcr fe fcientia praAica? Arguiturquodiic/^r/^<>fl^. con- pra- ter praftica extcnditur . Metaphyfica cft fpeculatiua..de fubieAo illius.authoritatc Philofophi.Metaph.2. Prim4 ditio xii.folus aBus voluntatii efiproprie.

xniter eliciacur : : : : . . vc i > : : & xnoderaci. non func praxes hoC cnim modo communcs func nobis & brucis.&!. Exduabus conditionibusvltimispraxis.c. Tcrtin con- de qualibet volitione refta quia ipfa requirit rationem rcftam .fcquitur propofitom. przdse in adibus intellcftus . quatcnus przccdunt ^autpetf' aftum intcllcftus .deTrin. . . 4. vc fic reda ) nata cft conformitcr elici rationi C*P-J' tc6tz\ttm ex dido Auguft. ' : ASliuelici- Oportec igitur aliqucm ahum adum tm voluneflcprim6praxim:ifte noneftnifi volicio.vcI fequens volitlonem. id cft . cui confor.auc aftus nacuraliter prarccdcntcs ifttcllcftioncm . cx corollario **'• prrcedence ergoomnis praxis (ad hoc . poncndo confcqucns. K j . cunc vlcra j crgo prima condiciocft falfa. inferre oppofitum primac . ergo ejlpraxis non fcquitur. .tix impcracur ab ipfa. Contr* iam rtfoUuM trX*"'- Rcfpondco * licct fpeculatio fit quzdam operatio & ita praxis fic cxtendo nomen tamen vtpraxit dtcitur fola operatio ad quam intellcdus potcft cxtendi. oporcec illum adum conformiter elici. cxtendi.nuIIaioccIIcAio eft praxis. quia non cxtra fc cxtcndicnifi vt adus eius rcrpicitadumaUcrius potcnciac Ec aftum intcllcduscxtcndiadaliumdircftumpcr illum. . fi quia cunc Logica cflcc pra^ica .nifiadus voIuncatiscIicitus. Intelleftus intelligit fibi &: aliis ergo ficuc id. : : . Vndc ex ifta fccunda eonditionc .vnuna LtglcM tfi fecundus: eft ^nUtiita. nulla eft praxis .^ .. . poteft iudicare dc aftu fuo.. fequicurquodadusimpcracusavoluntatc non eft prim6 praxis . quia dirigic in adibus difcurrcndi.cap. Cum igitur dicitur ^^ntetteSiio efi imperat/t a voluntate. Similiter aftus appctitus potcncia: fcnficiua». eft facere fallaciain confcquentis . Ethi. vc fiinc priol-es intclledidne. ad rcftc agcndum non autiem indigcc : virtute refpcdu illius quod non cft in crgo artifex in potcftatc fua habcc magisprudcnshabet inpotcftatcfua adionera.S. adhuccflct talc fi igitur adus voluntatis potcft fcparariab adu tii altcrius potcntiz feparatus ab illo pofteriori illc cft praxis fcparatur aucem circa quodr nec pnm6 natus clici conformiter rationi rcftx. condiciones crgo prima racio praxis faluatur in adu cltcico voluntatis.stemi^cimodi funcaausvcgctatmi. . : cunque obiedum circa quod potcft efle adus voluntatis circa quod non poteft efl*e adus infcrioris potcntia. fi debcat efic redus. ficut patct difcurrcndo per omnes adus aliarum potentiarum. artc .&muIt6 £x hoc vlcra cer vircuofus. . cx^. .poifec *'*^ cfrc prior .vtprius. fa&ionem. quiapcriftam habcc adus imperarus didas *'*f^'ftl>^' moprMcts.non cft nifi adus voluntacis elicicus nam nullus alius adlus ab adu voluntatis clicito intclledione : quia * quicunque alius detur . £x his duabus condicionibus fequitor corollarium.. Tunc vltra^. qua^xCendi'» ** tur habitus pradlicus . .cuiuf. ncc primus cft cognitio praftica dicas.non proptcr hoc mod6 loquimur. » . rcquirit rationem rct^am- Quod non tantum verum eft dc cIc«flione ftrid^ fumpta . Sccuuda condicio ^ patct quia aftus non habcntesordinem adintcUcf^um. ' . : . &: hoc modo accipitur quando ad praxim cognicio pradica dicitur .fciliccc quod praxis cft operacio alcerius pocencix ab intelledu. Tcrtia condicio ^ probatur cx di(3:o Philofophi 6. vc func per ipfum P"**"iftorum a£luum praxis. quia nolla iij e(l excenfio incelfedus. nifi vc aliqiio modo eft modcraciua «* "<>" fi»* ifti aftus fequuncut inccllcdionem modcraciuam.Qu^ftioIV. qui eft in potcftatc cognofcentis.ditio jn omnis autem praxis. Secund6 Scoti ofer. adu naturaliter poftcriore adu fuo potcft iudicare prius naturalitcr antequam adus ille eliciatur & pcr confcqucns fi tcQih iudicec .vcI imperatus. & nihil cft ia poceftacc eius.fcd quafi pcraccidens quia nec prim6 eft poftcrior intellcdione. tUnppetitiNec rcfpcdu iftorum aduum cft cognicio pradica . qu6d elcdio rcfta neccflrario ratus. cnim nata cft dcnominari quafi accidentalitcr a praxi ad quam extcnfibilis eft non autcm cft tcrminus talis extenfionis. . cuiufmodi func omnia immacerialia ergo circa omne cale eft adus voluntatis &: ifte folus cft praxis.vcl cft voIitio. quod praxis. fi potcftacc fua : otnnis praxis eft in poccftace cogrtofce^icis . pari ratione . .. Tamcn c conucrfo bcnc conceditur quod omnis praxis eft aftus clicitus voluntatis. ita poteft iudicarc dc adibus aliarum potentiarum ergo de Triii. Hoc patec ffccund6fic squiapraxis cftaftus. fcnfitiui . i ^. vtaftus <AW#. . V.qua eft formali. Quod patec. cft cfientialitcr poftcrior "'*/' /»'*- aliquis eiufdcm rationis cum iIlo. f «i* mrtifex eget virtute .* ipfa . Eth. Tom. fcd *. . vcl impeeft fraxis^ \c\praffica fed fcquituti^r^tf . RepdaScoii poteft feparari ab illo. Quod probatur Cap. Cniiu pcte- vcl impcrato . non dicuntur praxes j nec dicitur ad cos exrcndi nociria pra(%ica . qu6d tunc aliqiia intellcdio crit praxis: quia aliqua intcllci^io potcft enea£ius imperatus voluntatis ficut adus alcerius potcn. Concra * ift:am conclufioncm vidctur fcqui ..j. vcl impcracus.quandocunquealiquideft prim6taIcconiundumcumaliopofteriore.

vel huiufinodi : ficri . accipiu diftum Ariftotelis terti» & de Anima t. .o. xes : poflunt fubelle imperio voluntatis & nataralitcr priores intcllcdlione : cum omnis co. Pro declationc huius litcrx nota prirao . com. . & huiufinodii dicitur prafticus denoroinatiuc dicatur pradlicus cxtcnfione. vel roale fieri poflimt. . Scquiturcrgo. cum nec benc . Et nota.cum elicit : Hoc difFormiter. Ad quod intelligendum . fiue qui nuilo modo cx natnra fua poflunt dirigi .rcdreccptum in ipfo operantc:vt fcientia. mic fyllogizando . qu6d imeOeQm ex- extenditur . dicituc praxis Secunda conditio conditio. quod ficut appetitus fenfitiuus phahtafia : ita yoluntas habet rationcm ^HomotUha. qux dicitur praxis. tiMarum ptf. immo cum adu fequitur adum intclledus : & in appetitu fcufitiuo . COMMENTARirS. fitiuum quandoqucr contrarium . vel maU moralitcr pofTunt fieri: & ide& tales ^Stas dicuntur prMces: quia quod bene ad hoc fiant requirut firicntiam direcSliuam in fic fcientia pradica . pcrio voluntatis .Ei " confcqucntcr oftcndit .Alia diciturpradicaadiua. Extendere . 3- qui »MturMliter poilerier inteUeRione. £t fic patet. fiue opcratio . potentia fenfitiua eliciuntur cx (crgo imYt pofliint C ter • 1 . Et 9}*inMim. Hicprae- JLXraittitur qu6d praxit idcm Optrtuithtn» v*Im0Upr»' rtuic : Sc propri^ lo^uendo xit MettMr. cft principium ratio fit .& olfa. guftatiux. vt puta pec notitiam prxmiflarum dicitur extendi ad notitiam conclufionis . conforraitcr .^"*' taphyficx. & & di- rediuum naturalitcr cft prius diredo fcquituc qu6d omnes illi adus . hoc idcm probatur cx intcntionc Philofophi j Je Anima . qui naturalitcc funt prio. cum elicit a€bum conformiter ra- & tioni redbe & dicitur non redle agere. lis. fiue diuidendo nunquam iiue difcurrendo .'*'* imperio gnitio(proftatuifto)inteIIediua prxfupponat Zlxt!^'^'" cognitionem fenfitiuam : vt funt aAus potcntix ^ffut pottn- vifiux.taIcs a^us non dicuntur pra- & huiufmodi funt orancs adus . quod appctitus duo quandoquc funt fibi contrarij. vbi inquirens raprincipium motiuum . vcl male fieri . quod communitec non tcnetuc etfi aliqui oppofitum teneant.Scc. £c LtgitMnmtjt qu6d Logica non fit fcicntia pradica . quod quamuis intcl- ledus per vnum zdmm intcUigcndi dicatur extendi ad alium a£lura . praxis. tMlis efl M^m .^aminteUeEiiu.Prologi 114 T. quc dirigit ad a(ftus. hoc tant^m eftdeno- mmatiu^ eo qu6d XsttSttm . icc. qu6d dicatur pra^ dicus cx hoc .vel non re£te agendum : feikh agcre .vcl malc . . qu6d funtmulti adus poten.^*""*"^!i*' • *'* hcit hnt . tenponefit praSicm . : Secunda c praxis eft . auditiux. cikth tnimcH : oportet crgo . h.inprirao Me. vel mala : ide6 fempec indiget cognitione dire&iua . qux nullo Aiua in a^us aherius potentix . qui vcrc non funt dirediui alterius po- tcntix in operationem . vpluntas autem affetitus cfi. tionem. fed fi : jfrMMcnf. cundum vtpatet videlicet : in fe recipit' aliquam intelle- ftionem . qu6d . X.tiMrum fenfiftiux:quJa tamenifti adus. funt fubfuntvoia. cft femper diredliua altcrius potcntiz ad agendum : fpeculatiua ver6 fcientia ftat in fola confidcratione . non dirigendo aliquam aliam potentiam ad redc . cft verc praxis : quia femper boc.& Metaphyfica- intelledu. And. qux eft cios potentix. fequitur declarare praxis. etiam fi fit folus fine a^u impcrato .in intcllcdu fcicntiadi- malc rcdiua.habct rationcm principij motiui . tci cognitione dirediua . . qui bene. qux dirigit ad opus . non dicitur cxtendi. frMltifs »Si». cum fcnfu . qui ponitur arqufe principium motiuum . poftquam conclufit duo cfle motiua . \ D a iflM qudliiones/oluendas . adus appetitus fenfitiui fine quando fequitiir adum intcllcdus ita &: igitur ficut : aftus voluntatis .qux dirigit in opusnon reccptu inmateriaextrinrcca.videhcctrltioappctitus. : quafi vnum moucns fpccic quia duobus appctitibus communis cft ratio fpecici intcrVoIuntM medix.ceceptam in dicituc denominatiu^ pra£licus recipit cognitionem . quia tantum ftat in aflibus cogno- txtrafe tendere & & fccndi . . tamen non dicitur praiSicus : alitcr Logica diceretur fcicntia pradica. £t ungulx particulx huius dcfinitionis cxponunrur \ Dodorc. Ham pec cognitionem pradlicam. fubdit Intellehus non mouetfine afpetitu . ad quam excenditur : vel cft dirigere potemiam operatiuam tunc dicitur ad reAi. & opcratiuum cuius ope: . qu6d quzdameft rcientia pradica fieft illa . Prima conditio eft . b Dico igitwprimo. oppofito ilU quem imperarct quia ipfa vt habcns appctitum fenmotiuum . quia talis operatio requirit fcientiatn dircdiuam. qu6d praxu efl aSlm tdierim potemi*.49. tadiux. tam fa^tiua. tsd qudd tuAitus praSicHs alitfuo prsxim : qux cxtenfio nihil aliudcft. & cipitur in materia extrk . exfcbcnc.& nuhuiufmodi. c. Vult crgo cxprefse . tritiux .AllMt qui nS tix fcnfitiux . & vt fic fi: habentis co- eliciti vt vero funt priores poflunt cognitionc pradtica.au6dquandointcIIedusftat §*cMlntiMm. quia noti : cuiufmndi lunt adus vegctatiux. quod praxu efl m3im . vt ars domificatioa . gnitioni pra^bicx dici praxcs . Stitnti» fr»' 3ie» fitSius.& etiam Dodor.& virtutis digeftiux. quod rediua . qui quantum eft cx partc fua. benc . : & het ratione frinciptjf & cum intcliedu prindpij motiui quocunque tranfitu ad extra cft ratione vera praxis : ..nin dirigereoperationcm.quod dicit Dbdor hic medo extenditur . ver^ dire^iua in zStava altc- fioe diFcftioam in pcaxira &XX .quxfoliimftarinc6fideratione eonfideratorum in tali fcicntia. qu6d recipit aliqucm a^um dirigentem potentiara extra intcllcdum in opcrationcm : ex hoc dicituc cxtcnfione pradicus: hocpatct . Hic Do<Sbor ponit definitipncm praxis . ad quam extenditur cognitio pradica : dicit . quamafhiua. 8cc. vel non tcSte agcndumzficut eft fcicntia Phyncalis. Ideo eft ponerc & Inde. qu6d ope- ilU operatio poteft ficri cft. & & quia tale opus poteft bcne . prscise in aftibus mis . & Sccund^ " .&'huiufmodi. qu6d cx quo praxis dicitur opcratio bona . Nota fecund6 . vide illaro fi*fM*iM frMquxftionem quam facit Ant.. ctiam morali. /«• r L /T quia poflunt uibcUc impcrio voluntatisj priores trMxi.vcl faltem multi. ftimb quid J>t/(niti»fr0>- fit prxmifib . intelledus enim acceptus fefuam entitatem . vidchcet appctitum . : ii^telle- & quando modo eft dire- dicitur fpccula- tiuu&denominatiu^ktali cognitione fpeculatiinteUtaiu ua. fcmper dicitur fpeculatiuus. Et cx hoc apparet . idc6 indigct.

: . calis cognitio fic . quae nata cft extendi ad praxim:vt quando voluntas imperat Jicatur pr»Bit». priiks vel imperatus eft eflcntialitcr poftcrior intelle- £kionc(quianuIIustalispoteftdari.vel im|>eratut a voluntate. g Hf^ondeo. . committitur vel imperatm a voluntate fallacia confcqncntis fiue .cft poftcrior intclledione di- reftiua.nifi paueiTcntialitcr poftetior.s pocenciae. fcillcct qu6d onmitfraxi» .moralitcr videtur praxis: fed multz intellediones imperatc a voluntatf poiTunt eflc bonjc . Hic rcraouet vnam inftantiam contrahoc . cura talis fpcculatio . & xis & hoc didum contradicic diSto fupcriori. quae eft terrainus alicuius cognicionis pr»- dircdiuc .«'•H. Et nota . &c.^t. Ec fic patet . Scdde cognitione imperata . tunc cognitio medi) . vidclicec. : & lamen non ncque erit. quxiibet vifio eiufdcm rationis eflct eflentialiter pofterior quod cft falfum. t^ finrilicct^aii- dici . ergo adus incellcaus potcft cfle impcrat-us k voluniate .qu6d praxiscft alccria. £t fi talis voluntas. licet pofllc dici pra<^icus rainatur ipraxi adhira nullus enimadus cum non fit ai^us alterius talis extenfionis : intelligendi eft praxis . vt prscedit nullo ifta viiio modo eftpraxis:quia adum voluntatis. nifi enim . . Exem- aliquis prius cognoucrit albedincm . lunrate ( vc quando volunras imperac inrclledui. vt velir rubuefiire paupcri illud veie conformicer elicicum cali co-t poteft nec bcne .imperata poteft dici denominatiuc pra6tica . vt valdc indigcncem. potentia vifiua vidcat illam. fiue fcltfnt** praaiiMl dircdiua in tfpus. nec bona . qu6d ex ratione vifionis non eft . 8c in roolcis aliis K 4 Jocit 'Difttdtmi. vt clari paceca Dodore in x. Haec cft fecunda ratio. r^Iitiruifili^ bir». dire&iua in tale opus ? ex hoc cnim quod poteft benc tingerct » nifi . Et fic patet. fiue non . Notainifta refponfione duo.d. ergo dicitur inteUeSio efiimpe- efipraxu. [quia ncc circa obic<flum propric opcra(kicx fic .poftca inTcllcdus cognofcit illum paupercm . fciliccc qu6d folus a£bas voluntatiselicitus . fiue fcientiapra^ica^iua. f Contrdf ifiam conelufionem. qu« dirigit vo« virtm vniluntatem ad adtum virtuofum : quia adus nun.tcr. eliciendo adkum in alterius potenciae .nifi tialiter pofterior A8m vilun tmtU impir»' tm ejftntimli tir poRiriar imiOtSitm.Nam . quanti magis pniden* habct in poceftate fua operationem virtuofam» qui eft fortasaliter virtuofus ? Pcudentia enim eft Prudetiti» ifi virtus vniuerfalis in intellc^. vd Nam adus clici us. niu circa obieftumpr«cognhum. Quia omnis operatiobona. •liqua vifio albedinis eft neceflari6 prior intelleAione albedinis .vt velit ipfura viderc oculo pio. &c. magis communis : ad poficioncm anccceden- tis. vel pradlica : quia nata efidenominari .&in ^. qui probac DoStor qu6d praxis eft adus^vohmcacis elicitus V.qu6d praxis. Ex hii tludAtu conditienibtu y Scc.taIisvifio albcdinis crit pofterior intellcdionc ciufdem. quam bonus . non . 6cc. »it. vc . Aitn* ver6 propric imperatm voIttntatii . vcl raal* moraliccr . fiue opus . per prccognofcatur ab intcllc^lu ASm tlici' tm. pofllt dici ficri (qnod non con- in poieftate agentis) Secundum Cum h rataa volttntate. quz ab ipfa eft impcrata . Hic arguitDo£tor reducendo vnum didbum contra aliud : quia ex quo praxis eft adlus elicitus .cft adus eIicitDS. Exetnpono qu^d aliquit prim6 videat paupe- pradica pltim rem : .vt vidcat pauperem. : 8c fic patcc propofitum. velimper»tM. voluntatis . eftadas alterius potencix . impcratusa voluntatein plus f? habet. tus eft eflcntialitcr pofterior incellcdkionc : quia aliquis adus potenciae vifiuae . poteft eifc pofterior intelledione 2fM mmit elicicus »3m plum potftit fiHjittMAprioe ifiittteSiSio : fi . vc fpeculetur de cnte .fiueminus communis.Qusftio nall6 mo<iD dicantar praxes. indi- get prudcntia. tjuod artifex habeat in potcftate fua opus : nullo modo indiget arte. I pofirioneconfcqucntis. talis viHo fic imperatA > dicccut praxis. cft adlus immediatc procedens k voluntate . fiue fcicntia pra^bica .(vt vifio) eflec eflcmialicer poftccior intclledione : puta vifio albedinis . Ratio . quia dcno- pnti pro quanto adus elicitus praxis extenditur imperatum . quod fic pofterior eiTentialitcr : quia fi vifio.& intcUed^us non . qu6(] propric 4£fjM tlicitut volnntatit. nullo iraperio voluncatis praecedente . vcl malus poiTet dici nifi efletin potcflaceTDluntatis quaoperitto fcnfitiua poflcr : tiHia». : : gnicioni . Dico . velforte Sjf» etiiuih non dcbct inielligi de omni cognitione imperata quia non omnis eft extcnfibilis ad praxim. ordinati ad fincm intcntum k voluntate . Hc direda imperat potcntix vifiuaB. vel impera§iuigitmque alitu detter c 1 propofitione inferrc . Tamen e conuerfi hene conceditttr . vt quaerat media ad aliqucm finem. elicitus a tali potentia ex imperio voluntatis:vt vifio impcraia & ASttt im^*' fMtm. &c.ad quid indiget arte . Et ide6 . tnorali. vel intelledus . Si enim opus dc necefHtatc fit . vel inaU moraliter. ex qao nata cft dirigere voluntatem in praxim . cft praxis provc Dodbor loquirur de . Sed ex i intelledtui ifta Hoc patet ficundo fic. nifi<4¥t in poxcftate voluntaris. tfi a£im voluHtatU elicittu . NoH aittem indiget efi in poteflate fita . vel imperatus voluntaiis . quia pruxis cft elTen- intcUedHone ptadica tialitcr pofterior ipfa folusadus fcd : clicicus voluncatis. HicDo- d ABm tliei' tuivtlim^i' rmfit* volmn- utmtfi fr»- €tQi infert vnum corollarium . ante omnem adura elicitum voluncacis .quam : intelledus : ergo.vcl mal3. & p6ft per horara . & non praxis . Primum ibi Licet Jpeculatio . Dicit Dodot qu6d licct aliqua fpecuiatio fit imperataa vo.nec fimilirer poceft impcrare potentix vifiuat. vt voluncasrede agat. nequo imperatus a voluntate. vc infr^ patebic. ergo omnit a£itu eUcitt^. fe. ncc mala moralirer . Hictvnen oritur vna diflicultas. bile. efi praxit .dicicar prim6 praxis . quia pro ftatu ifto intclledus non poteft hakere fcientiam de albcdine .. &c. quod. cui fubacniendum eft ex pictace caliS' cognicio dtrigit voluntatem . ncc malc moralicer ficti . Et Ci arcifcx habct \n potcftatc fua fadioncra . virtute relfeElu iUiiu id eft*. Ethi. vel imperatus.quia voluncas non poceft elicere adtum . vel malc opus efl*ec ny ide6 mdiget «liqaa irte . vt patet ^ Doaorc/n i. nifi videatur ^ potentia vifiua:& fic patet ad inftanciara. quod dixit. difi. vel de paflionibus encis) non camen praxi .it. . : fiue .tt4rf»lMi»i». Probat ex 6. per confcquens erit pra- 6. vcl imperatuseft De aftu elicito patet. .quam praxis. non /4- men efltermimu potentiae . puta in eledionem talis medij . rcceptus in ea. Solus ergo adus voluntatisclicicus. dicetur pradicus ad ipfum . dicitur a&us impcratus. fit eflcn- intelledione. vt diciturpraxis . cum non fit terminus extenfionis praaicz.vel imperando adhim Opir»ri »0» ^ci/tm^ tn» bona . de qua fupra . Dicit DoAor qu6d A» IntiBiSi» impir»t» i v»lmtt»t* fit intelledio imperarak voluntate dicitur praxis» fr»xm. vc cede agac illud opus.

&c.quac proprie eftadusaltcrius potencis . fi dicantur po- nem peratum in ica. fed quia talis >3- non qu6d non citus a voluntate cfTct redtus.-it in hoc principalitcr . fi aiflus elicitus ptobat hoc duplici ratione. non cffediua .Sicc. rcdfc dirigenti ipfnm voluntatem inadlum.& 36. poteft elTc deobiedlis immaccrialibus ttt 10.qua: patet definitur praxis reda:: elicitura voluntace. quod cate de adbibus iuis tenciae. voluntas ha- talis cum intellcdu iz. ad hoc vc dicatur formalicer rc- Eccxhoc quod a Dodore tancum quia omnis operatio. fiue fui adbus .6. inquodlib. %f vt h6. fui . dicatur refta'.Non curo modo aSiui. tra eos quod voluncalis. quod ad hoc elicica . adus .c'o-^ qusc tunc dicitur redla. elicitus k voluntate .eauf» vt patec iiDodore»» i. circaaliquod obiedum. fi funt de fiiie» i. adkum impcratum & fic patct. hoc eftin quancum im- fequentc cognitioncm fimiliter folus r^ftaro potentiis aliis infta. vel eft volitie .dift. Omnis autem praxis . non tus '. illum fet refpedlu aftus voluntatis: . Tcf fia cOnditio prixis eft quod a&Mii^Hi dicftMrpr4Jifii. ft.& 4. ^od reham :quod non tantitm verkm eft de eleEHofte. Si voluntaseft tocalis caufa dici . quod fequatur comcftio vt guftatiua & in potentia guftatiua . dum . quac funt ad finera. . ergo ^ fortiori porentia volitiua poteft vclle puta comedcrc. fic . Et ijtio tcntia fenfitiua vcrc poteft concupifcere aliquid.nifi in otdine ad a<5tum im- qui dtcunt . Itcm cx di<a» Auguftini.. quz quin cciim adus voluntacis poflit rationi redtae conformitcr elici k voluntate . Dicit ibi quod duo func motiua vi.rp^. Dico. refpedlu talis adfus conciipifccndi ali- difputare quo iftorum trium modorum . Tuncvltra. fcd iudicat eiiara de omni circunftancia. 14. quod omnis pra- : xis debet elici conformitec rationi fiue . fffi-JJ. Et fic cognitio fcnfitiua poteft dici principium motiuum . quia huiufmodi obictta non func obiecta circa . k Tenia conditio . in i. dclicet appecitus eft .eliciMir. quod ficut po- II. 41. Ethi.</.&probat pct didum Ariftotclis 6. Et tunc fcnfus eft: quod fuftincndo intellcdtionem efle caufim partialcm adtus voIuntatis. eUEiio reHa necefario retjuirit ratione^ cap.& .funt vere dire- ptaxim. «fi mul^ tx cognitiones impetats .vt abfolutcavoluncatecliciendo. elicitus voluntaiis. etiam ciica fenfi- potcmix bilia. & tamen adtu non comedit: tamcn illc a6tus concupifccndi . quod ratio cft principinm itiotiuum effcdiiuc fiue partialiter . fed caufa finc qua non: quia eft impoflibile voluntacem habere adum.7. &c. . Secunda ratio eft.conformiterratit>ni re^d.qudd. non potcfl canfacc M- . vc caufa finc qua non .3). firtc z6t\x haberc ad^um reftum . quia ille folus eft 'volntAtt tli' titm. an fic caufa partialis.""» puta concupifcen.& volunratem efTe aliam caufam pactialem. alibi f. id eft . vt conformi- prlmt praxit ter rationi redlae : fequitur quod adhis elicicus 0}} tiHus a a voluntate crit prim6 praxis . fcnfiiius.\i gnitioni pradic» .fiuc in- tcriorisjfiuc exterioris. . Expo- in principio . .7. fiuc adtus veljiejuens velitionem id eft.q. fine quacunque tas potcft operationcextetiori:patcc. vide Docftorem inficundo vbifiipra.dift.& appetitus I o inionem cog itio ob- ationalis alia c^ufa fuftinendo illam quam iedti ponit Doftot in fit i f partialis caufa aftus voluntatis./w^fiF«« &altfi. vt conformis racioni reftac alia <rK- propoficio eft manife- : vi pa« qus volun- circa . primo fcqucnte racio> vt diffusc patebit . vel raorales : cliciendi ad hoc. fiuc rcfpe- vt infrk patcbit contra H«nri- » cum. verA cunc poteft cognitio praftica cft cau/a adus. quas propric eft rcfpeiftu mediorum ad £ncm fiue rcfpeftu £ta ipfius finis mcdiorum ad fincm . fimpHcitcr pofterior clTentialitcr intelledionc: adus ver6 aliarum potentiarum . vere praxis. ihi:Secun'do hoc idem probatur.&t7. fit 6lus. id eft. : & hoc fic intclligen- fiue cognicio praftica po- tcftdici caufa partialis volitionis.i7. dicicur tc&z. 3 . quod & racio ratio .fine adtu alccrius poccntiae fcnfici- ncgat tamen Doftor.z.& in vel de his. Ci talis noiicia rede dirigic. ibi T*m/« de : Anima vhi Ariiloteles in^uirens principium motiuum icc. Hic accipiturintellcdlus pio intclledione.fcilicet : intelligit/S>i. ftcriores inccllectione pcrancur a voluncatc .fidpari ratione de (jualihet volitione re£ta. nifi cfTct eli- .& de adlibus alterius po- quomodo fim qu6d adus volunfati$ cHci* eftpraxi$. 1 7. .naturaliter pofteriorc ipfa intcllcdlioncpo- antcquam teft iudicare cliciatur : puta cogno- fcendo a^tum voluntatis.</. Non uar opcrari poflint'. fiue cogni- voluntatis in talem adlum tio eft dircdliiia quia .fiekHdi.& if.i8. abfque hoc. cft. vel Cic cffe eliciendum quia cognitio pradica non tantum iudicat dea6ku. 40. fti : vt patct hic a Dodore & in multis aliis locis. Et fccundo fit . qilam intcUedus » magis dicunturpra^iftiuae in cx . Hoc illud idcm polUt dici deappetitu fenfitiuo.vel totalis.& in ). Ec talis qnod C\c poflic poni . oportet qu6d Dicif Do- eiTcntialiter pofte- rior intelle£kione. fint bonz moraliter> quia tamen ill« cognitiones imperat*. ' fenfiriuus eO caufa fui adlus di .Prologi li6 locis pdrtrt: elicl Xt^tM/K». & fic talc vclle erit verc praxjs. Poteft cciam dici . cogni- cioni teStx. cibum . quim pra:tes.ind. . ficuc intelleftus poceft iudi- dicantur rc6ti. & & per conicqucns talis aAus produttus ^ voluntatc cum ratione niturergo literafic crit . adhuc erit verc praxis .ftriile /itmpta . quan- do non tantiim dirigit in adum : fed & dirigit de omni circunftamia faciente pro reftitudine fl6lus:.vt confor- miter racioni rcAx . : talis adlus fiue totaliter cau- ratio . & : aAus voluntacis clicitus eft fimpliciter prim6 conformis cacioni rcftae aclus vcro aliarum pocentiatum non polfunc dici conforme^ rationi rcAaE nifi in quancum func impcrati k voluntatc .conformiter rationircftae fcparcturab aftu impcraco volumatis . £t hoc pcobat con- n JntelleEltii non mouet fine appetita . i/elimpe^ ftturk vnlHnme. vt pacet a Do- ckorc in ifto prhtjo diftind. . difi. qui fuprJi patent. modo Dodtor quod Probat bct rationem principij motiui ratione . non przcognitum. vcl impcratur.}4. vt fcquitut cognitionem dirediuam potcft dici praxis . conformiter tali cognitio» ni . vt in i. Hic Doftor cx prxccdcntibus intendit infetre & dicic qa6d taiis : §luandoeun^ cft ibi": Ifta fequcntccognitioncm fcnfitiuam:quiaappetitus : m Et prima prbbatio ^idejiprimotale . 1 £tor Ex duahm eonditionihut qu6d ex quo praxis eft vitimis. opotcct illuma^flum voluntatisconformiter elici tali co: : gnitioni redtac tMnmm nitur Ji diji- Da . vt & fic de actu vohm> tatis. rcquifita ad tftum moralem & pcr confcqucns fi reftc iudicet.frimi.^». imperato in puta fenficiua pocencia .qu6d quod racio .

operatiui au- derauerit ^m. & . . qu6d diAare de operabili quid conueniens. impetu* ad aSum.dicicur . impcrato exterioris potentiz erit verc praxis . imperando cognitionem . inttDeSliii. . quod cft opcratio fecundum eledioiiem . quz quodammodo in idcm Et rnulta alia incidunt. Deappetitu tcth naturali vo- & lantatis . hoc probat pet Atiftotclcra. fut eft inteUeEim citur propric opcratiuus extendatur ad praxim. qu6d etiamhoc pouco. .dicitur pradicusj'& tatis cognitio. 49. 1 & dico prim6 . Ei vult Commencacor qu6d praxis . quod appetitus przdicatur de appctitu rationali . quia Philofophus 6. (fr tuno defider^it inuUeEim ciim defi- voluntatis. dicitur fpeculaci'- Elm operatium tem operari.Hoc patct non cilc ve.quia ifti qutnque habitus funtintelledpales. Qvpd diciXt quod duo appetitos funt quandoque contracij. ficdebet deno3i nocitiapradicadirigente volunratcmcitcaobiedlum operabile. Multi taraen contra definitionem praxis .' Etquodaddir.Ethi cap. hatehtn in Ahglicus Bacchon. ^ Hoc dicit '^""f. eftfecundum eleRio- nem hominiienergeia. hic textus non rcperitur in &c. negatif ^hocin *ppetitH tft frofeeutioy &fug*. contra!. l8. quiditatiui qu6deleftio przcedit motioncm voluntatis.profcr cutionem imperatam a voluntate. idem per definirionem . Et intellenM operatiuut . xis in voluntatC.^od Terti6' irguit primo Et)hi. quod folationes datz contra rationes DocStoris nbh concludunt. tilis extenfio non Defiderium enim mouet debet intelligi circa aliam porentiam fed circa ^id . quia voluntas profequitur quod eft di(ftatum ab inrelledu . nifi eliciunc iftam propofitioextenfitne fit pra^ Eiicm. fideratiua . in obiedum folum rpeculabile. fi fic clicita confor' mitcr rationi redz . pradidbis fatis clara talis cft : profequitiir illum vere praxis adu . appcticus dicuntur contrarij in ap- pctendoi EthjcDoftor loquitur tantum deappetitu rarionali >q«i fequisur cognitionem intelledliuam .^s„f^ doribusficallegacur. fcilicet .i r. Et ^uia omne defiderium eft -.Prz. qui videtur te- uerp . ati- tunc mouehitur homo .j. & affirmat aliquid cludit d» Sum vtiejtu ^uih$u verum tmimam eiffrmtarnegando : ^uintjue fmt fecundum Mutnerum: : & . funt idem . vt patetde Anima 6. Facit etiam confequenter .f^^*^""" nommatiuca cognitione ipeculatiua .tantiim » '•*"" ' . Coromentator Finitenimfpeculatiuieftfcire tantum. artyfiientia .Qu^ftio Vcl fcnfus dirediuapo- fare adkutft voluntatis fine voluntatc» eft.prudemia non epilogatio ifta . qoztalis e(i: Praxis. paW guftatiuus adu fctifitiuo. "7 cet antecedent & fend^ cauonalem diftinguitur in appetitum vi- qui appetitus pofte* . Alij fenfus podent dari .fraSUanih telfigi circa fertim . fiue i cognitione . fed talis a£kaa-> Atiftoteles didlatio eft quiditatio^praxis. . fapientia . quia ifti multoties & funt coptraci) iafuisoperaiionibus circa vnumt idem obieAum.JbifU*. I. & ficprima praftiumtde V». fiiiicet a virtute dt- his apparet exprefse.fccund6m alium textum Omne enim de~ fiderium eft defidtrium ad aliquid. eft cogitans in re. & fcnHtiuo fccundum rationcm fpeciei intcrmediz.fid illud defideratum tnouet intelUElum . 4.cPii. Non enim dicitur intcllcdhis pradicus denominatiu^ 3t pnxi .Sc fubditur in cotnm. confteuerunt transferre in aEium. eUElio vero { vt ait Commentator)^ : (/icut po- : illa concupifcentia eft fi & vblitip fine si^u & culus. ficut intclleaus dicitur fpeculatiuus de. tam i Doilore fubtiliter arguuntrprzcipue loan. fed i noiitia pradica.''& negationem in intellciau pradico . o Et cm/i^ueiuer ofleaJit . & energeia . 6c naturali in potehtia feniitiua przfencis fpeculationist Et qtiod addit non cft . fic patet primus arti- freltfiq^. ly.ideft. p praxis . infrolog» q.' Ide^ ad Do(5boris Fcfpondet 'Ad prinium dicit obiedlum. tnbtminesSt f".operati». qu6d praxis &nulIo mpdo eft foia & talis cledio dicitur verc praxis. (Imt appetitus duo motiua. niH voluntas fcquens talem cognitionem moueat potentiam fenfitiuam ad a^um imperando ilii^&c. da- Utm. & operabilium .comm.jt nttitia rum in cxponendo fupratextum Ariftotelis. Dico qu6d communiter a Do. Jj^\^f differtkffieculatiuoperfeElione. leElum operatiuum .diftert a jpeculatiuo in perfeBione. eftprincipiuminteUeElui & ideo cogitatio moiut. dc appetitu fenfitiuo . Ariftotele . eftde du^m propofitii iudicium hominis hee praalter» pr^ponens.Ethi. fic debct intelligi & AriftoccIes:tamcn neutctadlus voluncatis.quz notitia non dicirut rainari pradicus notitia. Dm» »ppeti- tHtfHHtquM patet dtqu* cnttr»- de appetitu fcnflciuus.5f^i«V«r autem poft eleiiionemmotui . quz eft vera praxis. Slvodeftinmenteajfi>matio .iua. & fic voluntas ifti duo & rationaii. Defiderium enim tet : non eftprincipium intelleSim fpeculatiui : fid iUe aliiu .qu6d intclle^us nem ad .*. quia fufficicbat Ariftoteli dicere > quod «J?l'cet ratio homine in & . quz praxis. ita qu6d difponit intclleMd fr»xim.Cci I icet fine.Dicit enimfic textiis vt pa- & text. &6.•) & cxteriori & qniddicit 6. tcndcnte pf^if^. V. &quid difconueniens . fcili- .qu6dintelledlus prafticus eftrv'qui ncgat : finaliter com. .Nam Ci in ratione fimpliciter fcibilis . £^mjj jj praxira . Secund6 dicic . lis Socund6 probat . Et fic patet. 8cc. & cnim ibi diftinguit aflirmationein. inteUeEim . non di- aut imaginatio pra&icus £x hoc enim exponenres Philufophum . eft .nifi in-'intelledu przcisc concludcret praxim. Dicit quod voluntas facit ad luntM fmeUt praxim antcccdcnter . cupifcore aliqoid (ine Ij. : Bthxcliteraexfu- Sicut ergo potentia feniitiua poteft con^ rentia guftatiua concupifcit Sic & confequens & FK/rw^flfAf/^rf/Jr^&c. obicftum. qui fequitur cognitionem fcnatiuam . tum & . eftdefideratiua^iufdem. fed quia non multum faciunt ad propontuni noftrum ^ ideo omitto illos. ideo defiderium non eftprincipium mouent imel- intclledus tendit in obiciStum. &cogitatio apud aElionem.idc6 omitto. fic tendit in tale obie- Ex qaaildo Dodbor dicit operario .&c.tptia argumcnta . cibumi& tamcn non ipfam przceditcognitio dire(9. . qu^d hic textus non habeturab Ariftotele. maxittie eftinpoteftate imellcAusi&fictaliscognitio didtatiua dicitur praxis.T43»fik com. fiue .qu6d'voluntas eft primum principium artificiatium . communicer acceptz . qu6d prima poteftate noftra.Ethic. fcd ^rAv*» fpecialitcr addic fupra energeiam.5tio non poteft dici renti« fenfitiuc in aliqiiem adum . determinat.Meta. Ad praxis dicit aliud eft . &c. dicit operatio intelledus. quz eft in . videlicet quod intelle^asextenfione fit pradicus. Et fi dicatur . Sed valcret. 'Literz fequentis fcnfus cft. Rt^onjio *d '"'''* ^"'^' . fed aduaJis didatio intelleaus eft quidilatiue praxis. tiuum.qu6d talis extenfio debet inr^. Quod dicit qu6d . l^.lhi uus Si vet6 in ratione operabilis .quod incelle. nam a£ku con^upifcit po- clicit adum concrarium. InttlUBu* Intelle- ^^*"^*1 &fine. Refpondeo .

diAac Contra dcfcriptio15. fcquitur ptofecutio tiuo . quando cficaciter vult. lci^iis vt Gulielm. elicito ftatim .quia ille cft tnagis in potcopet antis . an fit ptaxis . quod non . «jognitio quia ita bcnc prima cognitio tcndit in objcdum fic non cft imaior fecunda . pctitiua proprie inclinat ad ciiin eft in poteftate ipfius 14. vt bonumipfum profequatur non . vel ncgatio cft cft. Dico fecund6. Sed quia corum argumenta parum diitcrant a rationibus aliorutn fupradidtis. dicercquod fl*ak]nS*jt vt patet i. ptto non eft eonuenibilis cum defcripto . JMg. qu6d poft elcdlioncm fcquitut motus.ToUn Tol. praiftica opcratio redum ptj^ maium cognofcit Et qu6d diclt . . qu6d haec defcri. Et hoc non. fibi in infinitum. Et qu6d talis affirmatio .6.Prol ogi ii8 hillt in quantum dirigit aliquam' potennon vidctut primo tiam in vctam praxim j djtigete aliam poientiam . impcrando ^ppetitui fcnfi» . ratio . qui iniel> ibi Ariftptelcs ac^ipit cqgnofcit .frolog.negatione in int^lle^^u . fed non eo modo quo ipfe exponit . ncgaturhoc. Et quod dicit . qui eft vircus appctitiua. vc patuic fupra. qu6d nunqyjni contingit operari circa aliqua . vel aifirmatio cft cognitio diflatiua . feit & cx (upradit^is. ad quam inclinat viitus appctitiua . quod eledio non eft rcfpcdlu finisj aiftum voluntatis eogniti»- dici»tiM* tur pradicastfcxl pofteancgo a^us intelle£lus.fequ)tiir iinpetium voluntatisin potentiis fenfitiuis. loquendo de operatione . . quia hic eft p!tii*'i^qMi Et amandnm. $c agens de i>eceflltate naturae. &. &c. quam ad «ft vcrc prasis Jcieutia pranica . Si dicatur . tunc impcrg^ potentiis fcnfitiuis. .cognitio aflumatiua.quim al ia circa^ ob- ftat voluntaci nbTiiia> & & & ic^um opcrabile. quae non eft . nifi voluutatcm »&c. ncliti» tofor- talis Et fimiliter fecunda fplutio non concludir. : . Ethic. Malc etiam cxponit illam audoritatcm. opcrabjle. Sivult dicercquodtalis notitia pradlica.in Ycram praxim: ita qu6d cognuio fequcns. fed Secund6 nem pravit principalitcr. Ncc poftiimus 0Sm imtdk. cognitio qaia dirigit voluntatcm . id eft. eandem & Gregor. taiis fimilia foiui.fcilicct *?..di- tleSio efi dt dtiobm fropojitii cognitio dicitur affirmatiua bunum 5CHO %7. vt prarfcdit & .qu6d v na d icatur praxis. . ncgatur communitcr ab omnibus. quia tamum innititur primae folutioni . & non z£tas diAatiuus operandi in intellcAu. Et idco fta- catur praxis. Ide^ pro nunc fufficianc quaB Conceda^ afficmacfoncm in intplledo pra£i:ico . quod talis cognitio tantum dicitur pra&ica. Similiter inteilc^lus tninit. ita qu6d hic non eft pr«dicatio formalis > fcilicpt . quia con« Pra:terea te» fefse. . titurfraxit. Oclum ^ Cregor.qu6d diledlio finis poteft elfepraxisjvt patcbitk Dodtorcin prtfinti ^utfi. erit ftate & {ecutiqne qu6d . hoc patet a Do^lorc iu ^utft. Si .Et cx his. fi^*' . Ethi. ele^io ver6 non eft refpe6lu finis. Cit praxi«. Et propric talc? aftuj dicuntur in poteftate voluntatis . .po(ruQt multa dicatur vera praxis intcUcAus fit potentia mprc natur^ilis . . puta amor habitualis .profccutiuo.&c. tendcns in obicdkum operabile. fici^iHtH Velitin verc pravis^ad Ad fccundum argumemum &c. intiUeliia di. vei fccundum ele£^ionem . debet fic cxponi . vc fupraexpofui. inclinat virtus apperitiu'.vcrum dicit. Et cum dicif. . fcilicet de ptoaffirmatione . x6. facillime folui polTum. iu^citm htminis hte fr* 4lttro frtfontnt. patec rcfponfio a^um clicitum voOportcret ctiamprobare. Pater fniva qu6d nuUus ^dus intcUcdlus . noHcio confotmis tali cognitioni .dici- talis turpradicacxhoc. fc- quo impe- magis praxis.offirmat.elcdio fit adus intellcftus . concedo qu6d ab illa denominavel negatiua. . vel ne? Si fic . Ocham jirguunt cqncra . d* Ariti». quod virtus ap- Quia certum mu ni Ycrc in intellc6ln. argutntnt» i. id ele^tione fecundillm iudicium qu6d hSci fupplc > cum voluntas a6tu puta vclle ambulare . quia prim6 adus voluntatis dicitut redus . Concedo enim qu6d omnis operatio . quod eledlio eft tantum adkus intelledus .arguit Alfonfus Alfmf. amandum. nifi voluntas primo adku elicito velit fic .qu6ddirigit intellc«ftum . cJiflat & tamen opcratio intcliedus fccundum Dodlorem non po^cft dici praxis .conformiterfc habetrationi reft». Gulielm. vcl cft eic^io . ?{uia cft aliqua operatio voluntatis elicita con- brmiter rationi ie£tx . fcilicet c^uiid »5i fugam quia di .qn6d intellrflus pradicuseft>qui.quia omnis elficaciter eligit " dicitur coguitio didatiua & eft cognitio vcre. quia lunc talis elc' ***• Aio eflct elicita »b intellcftu . quod omnes ifti habitus fint nn inccllcdu. £t ad aiiam aucloritatetn. probat quia omnis piaxic . confotrrictur fiMteht». cui & fic /M». vel fic operari. iippetitftf t$atturinpe.refponfioprima magis vidctur ad propofitum. Et di«3:um Copimentatoris. qu6d idc6 . vt patet de dilcdione vltimi finis . voUtutu eft pri7»um principium arti- & oper^hiliuta. rac .de f(d aiiqua virtus appetitiua in- ad virtuosc ftudendum . cnnceditur totum. & Ad primum dico. de Arimino Atfin\%ionen\jpraxis. . & impetus ad a6lom. datama Doftore. fcfuga in vqluntate. Et fic qusercrctur de illa ratione . vt patet. fcilicce qu6d elcdio cft adus voluntatis conformiter elicitus iudicio rcfto. a^Aus abfolutc non diceretvtr formaliter formalis: quicquidfit. . & quod talis dilc^f^io non fit praxis . qui vult . & tamcn ipfa cft aftus voluntatis . praxis . . tim contradicit ni4ifit t((. apud AriftotcIcra»& ctiam apud communiter omncs elcdkio redla eft vcra praxi$ . cft quam nolitionem efficaccm in voluntatcvcl voiitionem. . fiuc cognitionc . q. ex & dcclaratis fupri. vt func & fic dicuntur praxcs quicuc quod adlus voluntatis elicitus . ellc Bcgatiua qua . quod bonum eft amandum. : dtligendo. fiue notitioncm mali. quam dedit. crgo praEfupponit aliam rationem . quz tamen non eft Sttttditm a*' gunttntum. quia. vt iic . in prolog. fiuc talis. quz negatio . accipiturpro appetitu. & fpcculandum. qu6d virtus tnoralis inclinet ad adum midij . Ei prim6 . puta cognitio . q. ^lsSiu dir dicicuf pradica . Sccund6 argnit cxdidis DoAoris. vt «onformis rationi fiuc cognitioni. £r fenfiis illius audoritatis dcele£lione patebit infraaDodlore. Multi etiam alij tales AStus f^nt iA poteftate intellcdlus impcraci k voluntate.qaantum adfugam. patct. .quz dixi. Ad Aliam auAoritatcm de 6. tU^ip efi iudiciHm bo- %t.vcl profecutioncm.nutitiam pradkicam dicaiuc praxifc. cfle fiuc cognitio. . quia ille luntatis. ficut rat io. .

Nota.frima diiiiniiioyqu<t eftfecundum effentiatem differentiam^eft effentialif. fiue voluntatis . id cft. ad notitiam crgo pradicam rcquiritur ifta duplcx habipatct . Contra\diuifto vetdiftin^io notitiarum ab ebieSiii eft effentialis. clicita ^ voluntatc id cft. alicui autcm notitix PrM6iicit& {peculatiui "0^**»^ dif'^~ ^V^'"!** ^'"" cx caufa incrinfcca przdicati in fubiccto. I. ConfirmaturiHaratio. quod aliud cft loqui dc habitu praftico.fiue vt regulatiuam ad regulatum. fed eadcm quandoque praftica & quandoquc fpeculatiua quod nihil eft crgo fufficit duplex apticudinalis extenfio. (jr friuationis eorum ejfentialiter differunt. & & frA£iicum.(jr ab obiedis. cum fcmpcr. a TT X lMC4rticHlof4ttetfecHndM. vt fic rcdta confefiic.""" Miia tura ex parte potentix dirigibilis .quia didbum cft Secundus arti- fupra quod fcicn- pradica dicitar cxtenfione praftica. . . £x ifto fecundo patec quod pradlicum & fpeculatiuum pon func diffcrentix eflenvcl nocitiz in communi qu« cft quoddam abfolutum quia pra£licum -. fiuc aptitudo ad pradlica. Hic dicit Dodoc duo. . . . bitudinem. quse conformis fit ipfi confidcrationi . quia neutra rclatio rcquiritur aftuaHs. quam fcientta atiqua jpeculatiua Medicina cumfraEiica Medicina. Ethic. Rejpondeo^ verum eft.vc direftiuam ad dircftum.Cumdicit.& a£lu:adus cnim prafticus dum cft.& conformitatis.6. Difertmis femper a<au dirigit. vnajpecutatiua cum atiaficut magis conuenitJpecutatiua . quod vctitas confidcrationis prafticx. nifi adu dirigctct in praxim.cuiufmodi eft fcientiafundamenta tamen iUorum refpeEluum . ad praxim vt ad ccrminum fpcculatieius . iUud. eft de . EX articulo patcc fecundus. Natn conformitatis fcilicet cxtcnfio confiftit in duplici relationc illa & prioritatis tf.Ciae cenformiter de- bet accipi fic : Appetitus rcdus . dum continuaturfcmper dirigat.Cognitionem ^ autcm efle priorcm naturalitcr praxi. De cenfermitate autem . Scc.Ethic.qu6d cadero notitia pradlicaadtualis quandoque dirigat .vi'^^"**^''* «lclicct prioritatis. quandoquc non . vcl conformarc fibi praxim fic aliqua cflicientia in cognitionc . non cx fc> quia habitus in ^^***' "" .fiuerelationcmadipfam praxim. diftfecuudi Itbri. qu6d bitndopatct. Non dcbcmus crgo imaginari. habens /tppetitui re£ie:\y cenfeJ}e. ficut fidi- uidatur numcrus per par & impar cooucnit pradicum per fc . . Dc conformitatc autcm-habctur ibidcro . fiuc praxis refta ad hoc . priuac . <^ nec reJpeSfus . Quod dicit parnm infra. cxtcnfioncm. Exponotamenhanclittcram. fiuequiacft aptanatadirigere volun- aptitudinali . rcdum & curuum .fed ab eifdemfoteft effe atiqua diBif0io foBerior non effentiatis. non eft cire conformatam praxi quafi & conformatiuam praxi$. vt a caufts extrinfecis.&J]>eckUtiuum non effe effentinles dtfferentitu habitmfcienti*. aica duplitf fiuc diredio aptitudinalis includit dupliccm ha- &fic (|uandoa(^a nondirigerct.& qu6d adufit dirigcns. C H O L S I 119 V M.quod iam adduftum '^'''^' & nuUa cflret ncccflario praftica.quafi poftcrioris fiuc cflc cui praxis fit conformanda quod cft cognitionem dirigere & regularc praxim. prior. cft confcfsc (c*habens appetitui redo.qu6d adlu fit talis extenfio. Dc prioritatc patct pcr naturalis. quia dirigcre conuenit ci neceftari6. quiafra^ticum dicit duos pr/di^os rejpe£iui ^JpecuUtittum eorum priumtionem . vel linea per fccundo modo . Et dicit . in praxim. vbi dicit . conformcm. alicui fpeculatiuum.xfepti* li'"'*• z. Dixi aftitudinali . nec friuatioeitupejfunt ejfe de efentia abfoluti. Docet eti»m H^lem frioritatU . quiatunc notitia non eirct pra£tica . Prima ha- dlica. : . quia communitcr conccdicur cognitioncm prafticam cxtendi ad praxim. Sccunda quia notitia ptaftica eft vcrc relatiua praxis . Habitus vcro dicitur i(bx dirigcre . dicit dtrplicem refpeftum notitiae apiitudinalem uum autem . yeritas confiderationit praElica eji corifefsefi T. rcfpcdu praxis de hoc t y prioriifcd cflc : . Explicat ^Memodo cogHitiofr»£licit extenditur adpr/iximfer duplicem ref^eSium aftitudiconformitatis^ vtrumqui frobat ex Phitof. cft in primo articulo dc 6. iUum refpcdum dupliccm ncc refpedns nec priuatio : cflentiaabfolucijfcd eft quafi diuifio gcneris per proprias pafliones fpccierum. vt fupra patuit. tialcs fcicntiz . £luia aliquafra6iica magis conuenit conuenientia effentiali cum Additio.quia notitiapcadkicafccundtim *//? cft prior ipfa praxi . Vtrura autem fic dirigcre . Quod autcm praxis aftualicerfequatur confiderationcm . Quatriturmodo inidoarticuloqualitecdicaturextcndi ad praxim. COMMENTAKiyS.quam Muftca cum Geometria.Qu^ftio IV.qu6d neutra relatie retpuritur adualtf. Prim6 . hoc • aptitudinali . nifi ponatur impcdimen. Hoc declaratur . quod fcientia pra^lica dicitur pra^ica ab cxtcnfionc tia quia vidclicet eft apta nata cxtendi ad praxim.confocmitcrfedcbethabcceconfideratio- ni pradlicac. hocomnino cft contingens Si igitur ab aftuali extenfione diceretur accidentalc ipfi confidcratioui . iiido.non cUci pra- *«*" ''**'. ^entispr*- tatcm in praxim. Xlculus eft.

Et aflignat rationcm.efifrocurandumjpToccd\tdifcmtcn00 . pro quanto praxis conformitcr elir citur tali cognitioni prafticac . qui dicuntur pradici bilc: fcdinrcUcdusnon. . licctnon accidat pradicum . non 2ir'' ^*' non dicitur metur praxi.quia voJiintas pp modo clicit praxim . & regulatiua praxis. conuenicrts . conformem . ordinetadopgs. nifi motuscxappctitufinisiita quod pradicus intcllcdus includicin fuo aftu (nonformalitcr. lutum.fufficit ergo du- plex relatio aptitudinalis. & ^ . . &c.fiintelle6ius dicitur pr/tBicus fecundiim Goffr. Rcfpondcc . vt appetirus v^ro appcttt illam. quando fcilicet 'voluntds ordinat affum eitu /td aliud . „on poufieffedif- . Quahdo hstbv etgd dAattj Va<au non fit di- crgo hibituS praaicuS pratcisc diccretur pra^icus. ex hoc .fW/^. . Primo. quia circa opcra- non cft. Vna cft talis quod ab alio dicitur intclhabicus.f'rentUe[ie.5.fiuc adu dirigii. Tcxr..pra£tica autem opus. Ex ifle /ecundo patet ./. per quam conuenit fibi reIatio.ycl totalis ipfjus'praxis .per illa diflTcrentiam cltentialcm. ficuc fumit principium cxapprehenfionc finis dcfiderati . fcu & regulatiuam praxts .an cog^itip fffi- pradic» caufa cfFcdiua pariialis. .& rcfpcdiuum tiuurn dicit nis . qualis . puta habitus. idco per quac pcr fp rcfpiciunt ipfa. Vnde in tertio 4e Anima dicicur quod intelleBusfi^ecuUtiuus £iicus differuntfine . &C ad cleftioncm fcqucntem confilium ordinatur.fld efi ipfam cognitioncm pra- Aicam tjp cenformatiuam praxu .yt ahquid dc cflcntia aftus.perquodmeIiuspotefiacquiri. Bonum intelleBus praBici efi verum confefsefe habens ^* & . pranon opcrabilis.in quantQm . dc Koc erit fcrmo itt i. Clrca 10. cx quibus gcneratui .& ab alip G-sj^r.nifi illud quod apprchendic. Ncgatio vcro non potcft cireconftitutiuaalicuiuscntis abfoluti. Quapropccr cum fpeculabile ordinari ad opus accidat fpcculabili. in quaiit-imi vel inclinat intelleft6tn dd atlus Crailcs. qnod videcur inconucniens. Hic dicit Dodor quod praaicum. auomodo precedatf . &: cx 6. & Contra hanc opinioncm qux vt breuiter dicam in hoc confiftit. a quo cauletur aiSlus voluntatis. id eft.nifi fic opcratiuus . .Secundum. fcd diciltir diriger* dirigert ciurat quantiim partialitcr huiufrnadi adus rctaiuos.dequafupri Relatio autcm nonpoleft cfle diftcrentia eflcntialis. fiuc eflcntialitcr..quafi rjgi tfl ipfam tft tdnformdtam qu6d pradica cognitio pradica. Si qiic pradicus. fupponit . Stante icaque dcfiderio finis intellcdus pradicus JnteUcElfU pradici praUicM cx hoc principio: T//ud.& fpcci6ce conftituitur in cfTc tali. lcitus pra(3:icus. Ethic. id cft.id cft. conftitHtiua ali cuiusabfohui . qua: func Dif^."*{" '"*"/''pegationcm illius duplicis habitudi*^^'^f^litX * rclationis. »0» ex ohiello . fc & a£tMS.ii & pradici differunt penes obiedprum fpccialium difFerentiam formalcm. quia verum opcrabilc tcrtium articulum funt opinioncs. tjuafi pofltriority quod cognitio yerc pradlica eft propric rcgula. qui eft primum obiedum intcllcidco voluntatcm finis prae6lus pradici : ita eft . appetitui re£lo. ad fincm opcrotur . vt ifta inucnta . ejumdo tiSius effen- tialiter efifraSiicHS. ferentiar eflentiales fcicntiac. & »6fus iiciprti^icos ex ohielto. indc proucci ordinabilc eflTc differentia inter intclleaum fpcculatiuum niens eric accidcntalis &' per rcfpcdum ad aliquid extra incclledum liccc dift'crencia habicuum & aduum fic formahs fccundum differcnciam formalcm obicdiopcrabilis. &nonoperabilcfunt obieclafpccialia forraalitcrdiucrfa.qu3B eft ccmquoddam abfdlutum. .qoia praHicMm formaliter dicit illam duplicem relationcrn.3. . diftinguunt illa. ad finem implicicc.quafi dicatur di- ab ipfa praxi ./^.quia aftu extcnditur.rentia inier inielleElttm fpe- culatluitm. i j.vide ibi. Exemplum j bonum modo confilium intcllcdus inccllcdus fpeculaciuus apprcbcndic fanicatcm . fed connotando ) ordincm ncccfrarioaddcfidcrium finis cxplicitc. ficut cognitio S C HO vojuntatcm inpraxim Vtrum atitem Jic dicat alitjMtim cien/iam^rt/}eaif praxtf. priori regulx. .Primuin.&: fcquitur aliquo quod faniras eft acquirenda.hos Tertium .11. exduobui locit Philof(^ rejjfonfiones itdh/tcrefeHit. Finis fpecu/atiua efi veritas . 5c corum . Cap.& forma dircftiua.Prologi I20 in fe non ditigit potcntiam .vt probat Dodor ^tiaft.45. ergo erit tdlis . id eft . intelleQum dici praBicum . d.qu6d diftindioncmintcUeftus pradici &:fpeculatiui ponit pcnes fincm. quiacciditobiedo:fedhabitus fpcculatii. Cr pracluii. qu6d adu confor- i^Afi^fig'"' ffraxijqtMfi priori y id cft '^^* juacS^icadidlat clTeeliciendum. Secundo . & fic praxis dicitur fimpliciter rcgulari k tali cognitipne. elTet abfo. tunc habitus pradicus crit in intelledu fpcculatiuo ncc intcHc«^us ' illo habitu dicctur prafticus. per quam conucnit fibi illaduplcx negatio.&fpecuhtiuum non funt dif- 5. 8. Arguitur squiadehabicibus dicicur fccundo Mec. . Similiter. L I V M. b CegnitioTum Mttem tfft friortm prax* naturMliter. & totus illc difcurfus . quia talcconftitutum «. &: tcrminatur difcurfus in vltima conclufionc confilif . quod nonfit. ij.& quandoqUc non.habitt4s diHingui effentialtter ex ohieffo. conformatiuam .a conditione accidentali habituSy Sefttettt/a Goffredi tria dictt.fei exfinfVoltto. ImpugnHt h»nc. vel notitiz in muni. Scientia tamcn pradtica conftituitur in cflc pradtico per difFcrcntiam eftcntialem.vcla^us Hocoftcnditur.requeretvr qu6d idem habitus cflct quando- dirigit.^Kodl. vel.dicitur pradicus .quia omni habitu dcnouijnatur habcns fecundum naturam habitus. Lt Jpccula.

omni cognicione non .qu£ AidtAX voluntati. ex confcqucnci habirum pradicum & fpecuiatiuum . fubicftum magis dcnominatur a pcr & cfientiali. . V. Ad fccundum fecundikm qu6d denominatiuc potcft dici prafticus. quoufquc cftcndat fibi roedium conueniens ad fanitatem acqnircndam. neque fpeculatiuus .mult6 quo habitus dc adus. id cft .Scd quia ab obiedlo operabi^ica. quod eft eire praflicum .circa quod eft.fcd intclhgcndodenominationem ficriab habitu. : & habet entitatcm. dicicur pradica accidcntaliter. . lcaus praftici Coutra * . fi volt acqui: rerc (anitaceiB . aftus dicuntur fpcculatiui ab obicdlo & . qu6d intellcAus confideret fanitatero Scoti oper. Confcqucns conccdcrct fcd alium habitum poneret ^"/^*^* '" poflTc habcri in intclleftu pradico ex adibus.quam a condicione ciufdcm accidentah : crgo fc fi condi- incellc- cx ordme voluntamagis poceft dici pradicus ex ordine eflcntiali a6l:us.fcihcet Contra . qu^d fcientia pra6lica. dicitur neque pradli- cus . qu^m ab illo habitu.Qusftio IV. Sed qucritur hic. L quia 1^^«" *** ' . COMMENTAKiyS. ui quod fcicntix prad^icar finis cft opus in potentia & aptituRcfpondct ad primum dine. acquirat fibi : nam talis confidcratio cft fula Operabile ergo fpeculatio illorum. vt huiuf- niodi.non fimphcitcr.quia nata acquiri innobis.& fic intelle£lus tandem innenit quod dictaeftmediumconueniens talis cognitio . alit dicitttr Vna tfl talit . quod intellcflus praflicus . : In ifto arriculo Do- refpondet ad fecunclum qaaEfitum ^«fcientin prnSHcM diceretur praflica tx ordine adpraxim tituli quaeftionis eil . vel Phy Hcalia . : -. &c ifte habitus alius folum eft in intcllcdu . Et quia adus eft melior "* . vc huiufmonon ordinantnr ad opus . inadu iftaautem fcientia pradica .dicitur ^«/<^. iAias Dodkoris eft fatis difficilis lam ab .contra tione fui accidcntis dus opinioncm in fe .<i quo habet cntitatcm e^cfliue . Item tertio ''. Secund6 fuppono. # a /^iIreMttrtiMmMrticulum.Iicct non ita accidentahter dicatur illud de habicu 6c adu. I }€tox aain. Tom. & & nullo modo opccabili : fed ab obicfto omnino fpcculabili. quod dat fcientia. \ quo formaliter dicatur pra- & quia ccrtum eftqubd fciencia prac^ica formalitet . quod confideracio eonim nondirigit voluncaccm.& adlum fpeculaiiuum. : vcrum operaSecundacon- quia citca tan* & nuUo modoopcrabile. \ quo fcientia habcc ipfam exten^oncm aptitudinalcm : fiuc quid eft illud. ideb expono iU fiiiie fin- prima tiim. dirigerct quia volunias imperans confidcrationi proptcr talcm fincm . aAus dicuntur pcr fc pra6lici ab obiedo opcrabili. & ilhusjfimiUtcrncc habitus. Nam prim6 vt bonum intelledns conconueniens.inquantum cius obiedum cft opcrabilc pcrfc fcd obie£lum opcrabile confidcratur fccundum illum habitum in vniucrfali quz confidcratio non fufficit ad hoc vt fubiiciatur operationi in a£lu &c in particulari. fanitascft bile . diciturab alio pradiicus vel aAu praftico. Ad quod inteliigendum fuppono primd fecundum iftum qu6d intelledios vt nudus . igitur habitus ficadus praflicus poflunt cfTe in intcllcctu fpcculatiuo quia ImpugnMlo habitus vcl adus ex natura fua prafticus. ab eodem etiam habet talem extcnnoncm. ad quac illc habitus gcncratus cx adibus intcllcdus praftici . multa accidcntia ciufdem fpeciei eflTcnt in eodcm. Ofini» G»t' recicatopiniones varias in ifta pontione. Nam & Matheoiacicalia . Se- cund6. H»bitus ergo pra(5ticu$ . ? Et fcnfus A quo fcientia habet vtdicatut pradlica. vt bonum conucniens . vr huiufmodi .quo a£lus dicitur cflc effentialitcr pradicus.anabobnon quzriturhic de ie£lo ?an ab aliquo alio? principio formali . Itcm tunc «. . cil vt faciliijs inteliigacur. non dat aliam rationem confidcrationi jn dirigcndo ncc pcr confcquens habitui gencrato cx confiderationibus.k. '. fcd ex adlibus intcl. & ad acquifitionem fanitaiis. Terti6 fuppono . diftinguunc perfca£bum pra^cum . : . puta ordinantis ci pradlicus. f.a adum cius ad aliud. An a fine. poteftcfircinintcllcftu fine tah rclationc ad reffonfionii aftum voluutatis . ndctatio dicetur fpeculatiua tum fpeculabile .(^ ab alio habituty vtl aSim. qui caufantur ex illis adibus. Etquiapofitio .refpc£lu cuius cftaccidcns peraccidens. quia eft iicut tabula rafa^&c. vt fit cxtenfiua ad praxim? anpraxis? an obicfbum? an aliquid aiiud ? Et tandem DoCtoz concludit . Tertt^. connderec ens inquantam ens.& fpeculabile . vt difcurrat pcr media ordinara .quarum Gotfredi de fbntibus. Prima confideratio dicetur pradlica . qualem ponit. non tantum pfafticis .prius li & 1. . Sed antequam probct opinionera fuam. . fidcrat faniratem . potentia in bonis cft pcr & ide6 rcquiritur. Habitus pradicus gencratus ex aftibus prafticis fufficcrct ad ca . dc qua fupr^. vt adfinem videlicet . ijuid inttlte^m pra£Hcw. Non cnim propter ordincm voluntatis.talis confidcratio particularis .&nonordinempotcft poni diftinftio ipccifica aftus huius . Ec habitus fpcculatiuus . Ideo ab eodem vidctur intelledus diris potcft dici pradicus ex condicione accidencali fui habitus. incrinfece dicitur praAica ab extenfiuneaptitudinali . vt talia phyficalia di . ve huiufmodi . . fic fccundijm Doftorem dicituc pradlica ab obicflo.ficut dc intelledu. vel Matheroaticalia .voIuntas appecit illam expliciie : & media ordinata ad illam implicite.ita ab illo habet.P^P''^ : : generatum. quia Nam drca operabilc. : alium habitum a pradico. . qaod ftrfi erat .vt cligat dixtam . vt huiufmodi. impcratintelle6lui .

qu6d intcllcdlus . Ifta confidc- requiritur confideratio parcicularis e . & fecundum quid.id cft. non zel . non Sc mediaimplicitcj&c.idcaufantur ab ipfis obiedis. fcd ab alio . dicitur intcl- Accidit enim fanitati adtu ledtas fpeculatiuus. & adualitcr ab a^u pta^ltco accidcotalitccjvt dixifupri. qua: cft cognitio dists . vt pcr fe diftinguatur ab habitu pradico.- qu« pri6s enim vult fanii &p6{lniediaimplicite.vt ab entc. im6.Prologi 111 quiaocdinat raniutetn ad opus. vci denominatuc intcllcdus pra«aicus. pcr fe diftinguunt . quod quando habet coggnitionem adu dircdiuam ad opus . prius expofito) eft pra6ti- quia denominatur ab fanitati in fe illo. fed tan- qu6d per illum habi- tum non dicitur intelledlus fimplicitec pradicus. tunc per iliam dicitur opevel Sequitur &c. & ab illa di- citur accidentaliter intelledus fpeculatiuus. Dicic.vel includit fanitatem. fcilicec ordinari . quod illa obicda . fcilicet adum non dicitur intcUedus opcratiuus: tunc enim dicicur operatiuus . id eft Sc dici. vel a^us . quod aftu apprchendit .& cognitio talium vcr^ operatiuus . Et ifta cognitio .fcilicct habet cfFediue ab obicdo fpcculabili.& fpchabitus& adusper fc rc- (k\ac illa. ^ua perfi (y ejjen- tiatiter di- .non id cft . Similirer dicitur fimpliciter pradlicus . voluntas petierit ipfam fanitatem:quia . & coium qua: funt ad fincm imf>Iicitc. ad ide6 dicitur ^uod denominatiue. qui eft perfe pcadlicus . dr ab alio hahitui tur intelleElM aBus praOicus b Qiuipropter cum jpeculabile ordinari ad opm. non fic & talis connderatio. taroenintelleAus ab illo non denominetur pcadlicus .quod aliquis habitus . c Nec inte/lecim Scc.modo orditiMcificas. quod volun* ejfentia tas prijis . vt fanitas dtum nullo modo orditubilc ad opus lion dicaturalbus. enim Dodor quod videtur inconue- vtobieda pcr aftra. ratiuus.& fupra.qu6dintcllcduspra6iicus non dicituc obiedum pra£ticus ^ conitderatione fanitatis in fe lomodoattingibile. Sequitur <]uia verum operabile .& refpiciuntur. or. niens. . dicitur accident^liter fpeculatiua . vel adtu. vt iiifrii patcbit.& fpecu- pencs obieda forma- laciui pec fe diftinguuntuc liapecfe.& adVus illius fcientia: eft operabile pec vc fanitas in ordinari . quod cognitio pradica accidcnra. id eft .vcl adu pcr fe pradico . Expono tamen Cum vetbum. qui habitus . puta fanitatcm. eft. vr coelum. .nec pecaftum pra£licum perfedicitucincel]e^us adualitec pca6licus. qu6d habitus pradticus hafiinSa. qu6d per huiufmodi denominatur pradlicus . ens verumnonoperahile. fe fpeculabilia & huiufmodi talia . opcrabilc . qu6d dicatur pcc fe pradicus per confequens habet ab ipfo ef- reificiunt ipft. quando obiedum . quo intelle&as dicitur pradicus . qax eft confideratio dizta:. ad confideratione dicicur intellci^as tali ptadicus. . fiuc .vc a fanitate. ijuafunt ad finem implicite . Refpondet adprimum. ratio cft per alium Ad ficMndum . id eft . vi aGta ordinatur ad & & nc ordinari opus dicitur . quia habec cognitionem . & tiim opus.& fpeculabili. habitus denominant ipfum intelledum pradicum. qu6d pec illam iedum intellciaus ^eii. ordinat ad fanitatcm.&idcd impcrat fiuetiitidoin- trUeHiH di' tMtur fraHifM4. fcilicet ens verumoperabHe.habitus.qu6d opcrabili. operabile. & obie- .quz non ordinaiur ad opus. puta ad fanitatem.& : vt a6tu ordi- . nccefTari^ connotar or-> dinera ad defiderium finis .qu6d intellcdos non dicitur pradicus ab illo habiru per fe pradico .& aAus pradtici.vcl /irailiter id eft fiuc acquifibile per fpiciunt ipfa & ^ . quia pradicus diciturab operabili pec fe. fit talis . : & obiedkum nullo modo ord^- .fpeculatiuus dicitucii fpeculabili pcr fc. Sed habitus. fcilicet efFeficut & pra^cus habituali- ab habicu pra6lico accidentaliter. inodo prsexpofito. fediuc. Scquitur : ita quod praEHcni inttSellitt includit infiioaihi. titufini/ habitum k Icientia pradica. : & talis confideratio vt fanitas acquiratuc non fufticit patcc vt fuprk . vt ali^uid aUm dt fid connotando . id cft : & qu6d diftinguatur pcr fc ab habitufpe«uIatiuo:& fimiliterhabitus ipeculatiuus. ficuc quod albedo fit in homine . obicda funt eft. intelle6bim. quo eft. qui eft per fe pra^icus . aduspradicos. Et hoc crt quod dicit . naraeftpcr habitum acquifitum cx adlibuspradicis accidentaliter .& culatiuos. qui pcr fe rcfpicic opcrabilc per fe . prim6 .vel ordinantur. id dinabile ad opus fe .in fiue nui- diftinda per proprias rationes formales. Firus illius fcientia: eftopus quia ianitas apta poni in opus eft qu6d autem adlu ordinetuc acci- & dic ei confideratio illius obiedli operabilis. adu dirigcntem adopus. & in zCta. &c.Otiiifum dinabite er. fedtantum connotando ordinem ad dcfidcrium finis explicJtc. puta ab adu accidcntaliicr pradlico . id eft. per fc pradlicus dicitur pcr fe pradicus ab obicdo per fe pradlico &atali intelle€tus non dicitur praid eft .puta ad mcdia ad fanitatera . id eft. Sed coufideratio refpedu fanitatis natzadopus (modo ca accidentaliter quod accidit opus. fiuc tptu dr obitcftencialiter cfum nuUo fpe.& accidit fibi nmilitec : ^ tali cogniiione . fed catit jim fecundiim ejuid: fed dicitur fimplicitec . ordinat ad opus. &c. . quia per talem habitum. pradkicus includit in fuo aftu noneffcntialitcr. ordinari ad opus ad fanitatem eft : curh . iter . .connotando fcilicet quod voluntas velit cxplicitc fanitatcm. nabilead opusfunt formaIitcr. fcilicet habitu . & per illam intellcdus dicitur vere pradicus. fcilicet vere pradico (quieft cogiiitio mediorum ad finem) nenformaiiter. : & poftea . Sequitut id cft. quo denominatur in potentia & Exemplum ob: fcientia pradica. : fe. . ftantv tali appetitu iraperat intelledui vt quzrac mediaad illamacquirendam. vt dixi fupri.fciIicet obiedla. bet ab obiedo per fe operabili. vuU fincm explicit^ futu ad finera implicitq laccro explicitc. & d Cct- & : . mediorum dicitur verc pradica. qu6d adus .fciIicec biltad tpuf. cialia formaliter diuer/a. . Dicic obicdum pcrfeoperabile attingi per opus non per fc illo habitu dicereturpraElictu.vt fupra. Sequitur :fed inteUe^tu non dieitur praEiicw. fubiediietur in intelle£l:u . tjuod ab alio praHicm . qu6d ille habitus. quibus inucntis. hoc tantum accidcntaliter. ad & funtfiirmali- /deo perfe diftinguunt : illa . (^ eorum . : vt huiufraodi . Doiftor ifte dicit . ^ cogniiione fanitatis . : aptum natum ordinatc ad opus. non dicitur prafticus propric ab habitu . Expffitiept' /itionit dicus . vt . : vcibo ad haru: literaro de dicit tio medij nifi prius' (juod nonfit nifi motm ex appequ6d nQnquam haberur cogni: ordinati ad fincm.qua:. Ideft. ordinem necejfario ad defiderium finis explicite . Dicit crgo . idcft .qn6d ita cfFediue habct ab ipfo .vt . confideracio illius tantumin & vniuerfali hoc . &c. denominac habitualiter ipfum ter ehietiajpe- obicdum ter. .conftituentes in tali efie obicdali. fimplicitec .

vt adku ocdinacur ad opus Jpeeulabile ordinari diciiuc (nm g^i^aproptfr aeciddt JpecHlahili SpttuUbHt jpeculahile nmplicicer fliciter. pra£lici efl verurn dcntalis. modo obiedkum nullo talis refpicit fecundum quid . vc a<au ordinacur ad opus .confidecare fanicatcm . & per accidens rcfpicit fanitatem. quia finis remotus habitusper fc praaici eft vcriim operabile .qua cognofcicur^pfa fanitas. I Sequitur« Excmplum : inteMIm fpectilatiHm fecHnditm tjuid tantum apprehendit futitatem Ixufum conitenivts^ ideft. : fcd fpeculatiuus accidens . Habicus crgo pcoprie.adus .text. quod enim ibi homm pro finc) cft vcrum fiue "'^'^'rum. vc adu ocdinacur ad opus.&c.quia finis cxpjicitc quod gi uuSeritM ment. & habicacognicione medij necciracij:tiinc talis cognicio eft ordinaciua fanitatis ad opus. . fcilicet inttHe^HS (pifCHlatiHtu : qua: de fineremoto:& Settioper. : &confideracionimcdiornm ad finem . V. Dicic ecgo fteft inttUi- : £ub illo refpeftu . &c.a. n.licec cifi- accidiCjficuc Vidtrt aeei- dixi.vc adlu non ordinaturad opus .vomediocum imluncatis ad finetn explicit^ » pjicitc includicuc in adlu verc pra^ico . dicituc fhilefofhi prMilictu differnnt fine quod ^ecu- intelligi lattHum {^ frmSicS dif- tus pradicus peclfe fttuntfittl. Id cft. HuenecefTaci^ przexigicur . talibus caufatur habitus pcr fe pra- ^icus. & mcdia imalicitc.fiue regulatiuum alicuius appetitus. & fic habitus accidcn- pcadlicus Sequicur tid obic^is . fpd cantum przexigicur.fiue finis in: uuUo.opecabili. potcft . . includcndo talcm ordincm.fed exit pra:cisc in fpeculatione talfs finis. Au. uicatis rtnti» inttr t:tlis intelltlium fub . : & cx inultis talibus confidcrationibus caufatur habitus fimplici^cr pradicus.& fimpliciter pradicus . fcilicec ab ob& ab obiedlo per fe fpecaioquitur hic dc fpedula^ fupra pacuic. cft a^u ocdinatuc opus . 115 fimplicicer. vt regulatiuo miniisrcmoto plicitc Benum inttlpradlici itam fraffi- (accipic aciuaaccidemalis. fcd accipit fpeculabilc fe- 8cc. «ft cautijm accidentalis . dcntalis. Dife- bilenonaccidac.. & prima dicitur ficaiflica accidencalis & fccundadicitut fpecu- . & pradbicusin incelle<n. fic ocdinabilever^ Id &CC. quando voluntas priiks vulc ipfam cxplicitc. diilac voluncati de medio neeeiTario ad faniratcm & fic connocac ordincm dc quo fupra. quod voluntas non finis nis. id cft . diffecentia fcilicet eiTentialis» uccipicur ctfe<%iue. vc fupridixi. & corum qus funt ad finein im- dicitur cpgnitio pradica acci- non . & . necrc<Sc impcrarcpotcntiis rcifle eljciendo adlum conformetur primo vt rcgulatiuo remoto . cns verum operabile confcfic. qui difFcrunt fineremoto. habcns appctitui cer fc rc(5ko . com- niatiuum.eft accidencalis .vel con- (qux dicitur pradlica pcrfe.. J4ifi enini prius voluncas vellec fanicacem explicicc. bonum conuenicns vc naturx..&c. & talis ordo non eil de U eflencia . quia cefpicic fanicatecn . id cft . fcilicec per refpcftum ad oridinem ad defidcrium : .^. &conclufioncs per fe pradlica: & ctianxab ipfo fineconcludnncuc omnia media ad fineitl ordi: & pata cognitio mediorum dicitur fimplicfter pradica. : quod acquirituc fanicas:& dinari adluaccidicfanitati dit homini Jid n»n ripbilt. Bonutn ver5. vt regulatiuo proximo quacconfideratio mcdiorumdicitur fimpli- qelle<aus fpeciilatiui fimplicirer. 1 . confideratio acci- eft quod differentia inccr cog- > nicioncm. ficfanitas in fc confidcraca dicicuc fpccu- ter medium. : : . id cft conformi- eft eft atilu zOcn ridcre. Spcculariuus vcro fccnndum quid . quod cognitio ad opus . . quia cunc eft. vc a^u non ocdinatut ad opus. puta fanitas cft regulatiua. Poteft etiam in> telligi dc finc proximo . ad IpicuUtiui.& cognitioncm. finis .'& raediaimplicite.qui cefpicic obiedbum Sequituc talis aliis:nifi in citer pradtica & fic quod . imtlle&m \ f. vt fa-_ fpcculaiiua- fecimdum »<. vc adku opus. pca^ici. Bthic.(^ diuac. fimplicitec pcafticus. cap. . : Pcimum tamen conformaiiuum uum appctiius tcQt\ fidcratio illius finis & ex multis . fiuc conformatiuaappetitus rccai. dicigic voluncatcm ad volendum eflScacilabilis. fed tantum a(flu accidencaliccr pra^fticus differc' finc ab habitu. fecundum quid fpeculatiuo dens quia . quia &accidic fibi . . . pcc ccfpjeftum ad aliquid cscca intellcdtijrp. qu6dcunceft quando ftance dcfidcrio fanitatis & mcdiorum ad fanitatem implicitc. & . quia^ ^efpicic fanitatcm : 10.non lio medij explicice habcrecuccogni- opM : tueifitur du- nabileeft ad opus . modo pracexpofito . cft .quoda6^u non ordinatur ad opus liccc camen Hcordinabile calicecpradlicus rcfpicic vccuroopcrabilc. finis fpcculatiui Wlpoceft certi6exponi :qu6d habitus veci \ quo inccllcftus fimplicitec dcnominacucpcadlicus. qua cognofcicur j puca fanicas. fedvc Calebonumadlu ocdinacucadopus: .»»»» /»- "^^** -^ tuUtiui trit v*r»«». doocdinabilcad opus. vc . habicusaccidcntaliccc fpecUlatiuus refpicic verum operabilcjvc aftu non ocdinatuc ad opus.mo- vndeintertio de Antm*.:& Hc talis ocdo.vc & poteft velic. & verum nullomodo operabile. corfefse fe h. eft in quia ocdo calis ad denderium a£lus voluncacc appecence . nul-1 I r r 10 modo operabile : nec per coniequens conror- tiuo fimplictccr. fiuc rcgulati- operabilis. quafi in principio) quia a Hne operabili fumuncur principia pcr fe pra(5lica. operabilc: licct qui rcfpicic puca faniracem .ibem appetitni re^to: debec incelligi fic : finis incclle<5tus . Quseftio I unperat ihcelledui > vt inueniat naedia ezpliciceor<linaca adranitaten). vel fub ifto rcfpcdu no6 ridere . . vc fupra dixi . pradlicus. quod adu ordinecuc ad opus quod cunc contingic . & auiSioritas fic & accipitur habi- fpejrulatiuus. . 8.rcfpicic vccum opccabile :puta quz . Sequicur diffiremiitinter : f^ JpeculatiHHm . Et habitus fpeculatiuus uon pcr accidens de quo fupra ncc fimplicitcr fpeculaiiuus . vt fupri dixi. fiue form^lik iedlo pec fe. cft quod : eft fa- accidcn. v. non pcr vc fim- pliciterbonum conucnicns naturx. quod cft adlo non ordinari ad opuS tficuc confidecatiohominisiub ifto refpe- quod Trifliciter explicitc.no cantum vc bonum conucnicnsnaturx . finis fpcculatiui : finis & fecundum quid cft fanitas.49. . licct non pec acci- pradici fimpliciter cft fanitas. adu cidere accidit homini. habitus diffcrcncia babicus pec fe.vc a<^u non ocdinaiur ad opus: enim non ordinariaccidit fanitati . Scquirur : & Bcmm 6. picatis . .pec & fanicaccm.t qu6d apprehenfio boni conucnienris L 2.ecit ver^im. quae .vt fupca Hic non accipic quod nuUo modo ordi- vere a6^us cundum quid t fciliccc pco omni eo. fednon pecfe pradlicus. non abfolute fr»3icum. fed aftu oc- dicituc pradtica accidcncalis: non ordinatuc ad fanitatis. Scquitur licet dijferenti* afluHm . ^ prima dicicuc inccllcdus pcoprie .pec fe Tom. eft finis .a fccunda ver6 dicicuc fpoculaciuos cantum fecundum quid. td eft .V. confidcrationi fi- fini . vol : & pec fc fpeculaciui . labili. & ifto refpc(Stu accidentali &Cognitio or- non intelleElMm pr^^iicHm.

qu6d cognitio ^ /^ * nicionem dicicur operatiuus cognitio. quodduplex eft opus .id cft . ide6 voluntatem finis przfupponit .qai eftopus. per fe fpeculatiuus . & oftendac fibi medium conuenientius. in a(Stu finis . obie(5tum pra(9icus:& & illud confilium nihil aliud eft autem non . & ab talis remotus fcilicet . Hic Do(^or contra duo Seet*u «rPrimo contra illud.adfinemoftretHrt id cft 1 quod refpicic & . I Sequitur • : ftante ergo defiierto finit praSfictUtex hecprincipio melius poteft acquiri dit difcurrendo Prirao & intelleEltu procurandum eft ifta : . per quod meliuspo- acquiri fanitas.id eft . quod habicus dica> obiedo & non i fine & : . finis defiderati inporentia.quia talis cognitio nullo modo didat de mediis . fiue praxis. fcilicec voluntas .& ipfo innento. vt eft obicdum ifta dicitur intelledtus fimpliciter fit qui eft . . qu6d confideratio faniboni conuenientis didlac voluntati .'quia nec ab S*»'' piadbica acquifibilc per media.vceIigac mediumtale tatem:& . non tamen nominat ipfum adlualiter praAicum. qu6d fiueefficaciter ceft quod fa- illud medium eft procurandum. autcra cantum ad ho- & proximus.aica fimpliciter) non eft didlarc abfolutc de tatis "' vc . Etficpo. habicum pra(fticum . quod finiseftduplex. quod eligat talia media. i y.is. ergo dicuntur non . fupra dixi:& vt . dicitur fimpliciter pradbica. Contra hoc arguit Do{kot . Secundo voluntas appetit fanitatem diftini^e . qui erat acquifibilis in potenDiciturenim confideracio a(5lualis . nunquam nifi ifte per huiufmodicognicionem.& habicum caufatum ex huiufmodi confideratioi tali dinibus efTe fimplicitcr prafticum . Terti6 habet propofitionem quiefcentem intelle(flus in ipfo . media confusc tanuenientis luntati. vt obicdum fubii- & in particulari in adu particulari . pra(^ici.HupUx & nit duplicem fc pradicum . ciim vc : Tamen immediace ordinatiua ad opus. quando talis cognitio cft refpe^u medij. vt nGtn ordinatur ad opus (quod runc fit . non tamen diftat de medio particulari pct quod a6l:u acquiritur finis . fitales pcr le nis fpeculatiua: : minem : in ratione finis infra patcbit tiuavolunraci.&c. . fcilicec . . volendum. vceligac tale me- 1 4. qui fcilicet eft per medii ficut fitmunt principium ex apprehenfione : . & fcilicec . puta fanitatem . quz elicitur circaobiedtum & de hoc inFr<k. a(5tu .& in adu:& vult dicere. apprchenfio dicitur fpeculatiua . rales a fine inftantia eft fimplicitcr operabile dicicur fimpliciter pra6lica: veritas eft. . tiua ad opus Quarto voluncas imperac intelledui. & ab obie(3.pcr .idc6 ponitconfidcris . . hocmodo opus illud tantijm fanitatem . patct. Et totm iUe difiurfsu . & quae elcdlio proprie fequitur confi- . quandoque proxima. Et nota . pradiicae quia Dodtor vulr tur per fe prafbicus ab currac per nitio illiusmedij. quia fecundo Metaphyf. appetit illam. conclufione confil^. Ec licccquandoque videacur nominareintelledlum pradicum ante hanc cognitionem . opus.vt bono conueniente .pra.2. voluntati fpicit dicitur intelleftus fimpliciter pradti- </<- liura. text. : abobiedis. cus. eftcfficacitcr eligendum : ftante hoc principio.e(i finis habitus . & quandoque remota . appetitus .per id eft . difcurrit pcr omnia media.pcr quod fanitas melius potcft acquiri. fecundum quid. . fiue per qux finis defideratus a voluncace adu acquiticur : quia ergo adlqs melior eft pocencia in bonis (melius eft enim fimplicicer efTe a(^u iuftum . vt eligat illamedia. Et intelleftus a tali defiderato .velit illam. qua: didat voluntati. & tandem inuento medio in fine difcurTuSttunc confulir voluntaci. fcilicet in t^" '" potentia. quia didat dc medio par- acquiratur tia. nifi con^fidcratio Uai(ifr»ai.qu6d habitus pcr /«"*»«''» *"'*/""»* fe pradicus . nomitlatintelledlum pradiicum aptnm ac- eft vt operabiIe. concIudit:fcd pcr hoc medium melius poteft fanitas acquiti j ergo hoc medium cft eligcDdum. nifi habita ifta : licct fit pradicus anre iftam tantum in potentia . comm. apprehenfio fanitaris eft : lllud.vt cixm & fico. . fiue cognicio fimplicitec quiritur.& impcratintelle6kui fine . id elt & ^ tali . tamennoneft immediatcordina- illa /' *"' qnx pro tanto dicitur confilium. quod fanitas eft acquirenda . Cognitio vero id eft . fed de mediis ad fanitatem : confilium quiade : eft didlare ergo intclle6lus pradtici eft cognitio mediorum ad finem . fed ^ fine in ratione obiedli . vt cum tantum confiderat finem. terminatur difiurffu in vltima (fr . Et ab ifta confideratione dicitur intcUeftus fimplici- cerprafticas. Quinto intelledtus fic difcurrit . ad hoc fideratio particularis medio (jui tfi prirnum obieSium intelleBfu ^«ff#«:patec. nioncm Gotfredi.qux eft regulatiua . pro quanto auftoritas per fe quiri per opus . ticulari. qukm potentia) ideo requiritur talis conciatur operationi in adlu AiOiez de . fi cogAiOa- nifi fiue vultfani- . vc eji per ^^*^*^'"^*' apcum ^ lali dicitur intelle<aus fecundum . . rationem roedij efrc fimplicitcrpra6licam. ci intclle^aum fimpliciter pra^aicum.vc bonum Cihi conueniens . pro quanco didbat de elcdtione mediorum ipfi pra(9tica. per quz obic(Stum a(5bu acquiritur . quod : qus . tefpicit cognitione dicicut intelquia per talcm cog- tali \edi\xi fimpliciter pradlicus : opus non fu£5cit . vc difomnia media . qui refpieic operabile ordinari ad opus . fanicate fine non eft confilium . Et cognitio licet talis fit Contra hanc opinionem.pra<ftici (quod nihil aliud cft . & fcquitur aliquomo- fecandum qaid & do condlium intcllcdus pradici . vaeAiiL. Refpondet ipfe Gotfredus Tt»it efidtt^ diftinguendo. modo prxexpo- vt przcisc ordinabilem ad Sequirur . obiedlo dicitur per fe vc pradlicus contra opi- eft pradica. fiue habitus pet fe praAicus reobicdlum : puta fanitatem.fumit principium difcurfus: quz . quod confilium intelledlus /iiium intel. quibus finis ac- quod cnim funt per ordinem. vt inucniat fic media tunc : & vnum ptincipium erit . cx hoc folo . obiedum .dicuntur arguit. dium. fcilicet illud. fiue quz refpicit opus in obiedlum .fcitfcet intelledus praAicus inuentis mediis didtat vo- licct confideraiio finis in fe fit particula- \(.Prologi IZ4 & ab illa apprehennone intel: ledus dicicur rpeculatiuus lecundum qoid . voluntas vult illam . habet ipfam foluere . quz vc fupr^ dixi) i . : ti^m talis bonum . vc $utJI$tem.qu6d intelledus pradicus . . Et hoc fcilicec eft quod fequitur : itavt ifla inuenta. & particularis .&hsc vt boni con- quia intelledus oftendit prim6 : & proce- & niras eft & tale didare eft ad finera opcrari: quia eft ordinare media dcbita ad finem . fciliccc ipfe intelledlus pradlicus ad cledlionem fequentem confilium ordinatur. Prima enim confideracio difcurrit per media.quia cognica (anicate. vt fi vult fanitatem efEcaciter .

vt telJedhim qac ille : bono coQuenicnti naturae . ha^ttu prmaioM. habetur intentum. & Hc ipfam ponit penes finetniiqui accidit obie£ko. ad habitus generacus ox aftibus intelle> £lus pradlici patct . &c. vt patct infrk. quia ns a£ku ordinartir ad opus Cvt fuprkexpoRii. dicererur pradlicus ^ tali habitu: qui eft tant^hi rcfpedu fanitatis.p\id fiu^md» Scotum. quod eft inconueniens. Si primo.poreft fine adlu voluntatis tan- dem deuenirein veriffimam cognitionem ptadlicam. id eA. fcilicct de i. qui fimplicitcr negr^t duo aqcidentia. dc denominatione habitus pradlici non effenc contra cum. quod fcilicec ille habicus gcncratus ex adibus ad ea . Habitusgeneratus ex adtibus pra^icis eft inttr aQum habitus per fepradbicus . in intelleftu praftico ex a6tibus. quia fequeretur qu6d habens talem formam non denominaretur a tali forma: &fichabens in fe formaliter habitum pradicum non denominaretur formaliter pra£licus. quam vocat fecundum quid. vt talis adus cft pct fcab obic£lo per fc opcrabili .pater. Metaph. tunc ficut tale obicflumcaufac talcm entitatem aftus . Si fecundo. poneret intellecaum per fe dcnominari prafticum ab habitu. vel fugere. aut (implicitet fpeculatiuus . qu6d poteft eife confideratio per fc abfque hoc .u fcilicct qu6d talis habitus per fe pra£ticus poiTct abfque cali telatione ad volunfed alium habitum ponerct po(fe haberi cfle in intclledu. : 1 a. qui refpicit finem. !• dlamina . vt operabiliv : fcd completc dicerctur prafticus ab habitu . Sed ifte Gotfrcdus confequens conccderer. quia cognita fanitate . fequitur inconueniens. h /iti SubieElum denormnatttr k ptr fi conditione. catur nmpliciter fpeculatiuus fi : denominatur fccundum quid pradicus crgo ab illo denominatur nmpliciter fpecuIatiuus:mod6 a^us . Metaphyf. dicatur tglis- confidetaiio: quiaillametiam haber^cnbllo a£luVoluntatis pti6s elicito. quia intelle^us i tali hibitu . folo tiumero diifcrcntia . dctaUs habitus dicitur fiihpliciter prad^icus » de ab ipfo circa : intelledus fimpliciter dichuv pfadlicus. Et vltri. Dn6 prima argumenta Scoti. compe- bedinis. & de mediis ordinatis. quod intelledtus Rcfpondet Gotfrcdus dicitur denominatiue praflicus tali habitu. ex confequenti dicituc £tum perlcoperabile. VT fupri expofui . qu6d habiroi per Se pndlicus eft iumciens ad dendminandum fimpliciter.men . fi .qu6d effe per fe adum pra£licum compecit adiui . adius vero inrelle£lus pra£lici illi. homo dicitur albus ex rarionc petfealqu^m ex ratione accidentaliter. denominatur (impliciter. qui accidit obiedo. g Tunc multa «ccidtntiA eiufdemjptciti tjftnt in eodem. Non vulc Scotusqu6d huiufmodi habicus in fefufiiccret: fed qu6d habita cognitione fanitatis perfeorper fc pradbicis Aifficcrct dinabilis ad opus. qui refpicit obiedlum fr»cHtHm dy perfeoperabile & illi adbus generantes ipfum mSum inttlUauspr»ai.^"F**'** patet . non lcctus pradbicus . Primum .qu6d ponit eum «pus in aftu. dici fecundum quid quia non ita completc facit jn. fed habiius talis i tali habitu (pecula- tiuus . tente albedini.ergo ab habitu pcr fc pradico denominaretur fpeculatiuus . Tom. quia' fufficir ad ca .vt fopr^ dixi.ideft. ideo fccundum atgumentum eft contra eum. Secundum. quod eil a^u non ordinari ad opus.dicuntur per fe pradici . deducendo ad inconueniens:quia tunc iequeretur.qu6d denominatet intelle- ^um fpeculatiuum nmpliciier.habetur intentum.qui rcfpicit obie^^m. poifc c^fe in in eodem fed hoc non e(fet inconueniens $. aut pradlicus. quod fitper fingularia di- & finis & corum . qui nati funt fimplicirer caufare propriecarcm illius adkns. potcft intellcdus i tali flne accipere omnia ordinata ad talem fincro (fi tamen virtualiret itncludanuir in tali ^ne. Excmplum.deducendo ad duplex inconueniens.func denominare intelledlum qui rcfpiciunt obicdlum . Suppofito. fanitatis in intelle£). tatem . Eifc eniro pradlicum formaliter eft i : dcnominate fimplicicct incclledlum . £licis. Contra. & ratio ftat hocquia omnis habitus exiftens denominat intcUedtum . recundj^nrquld pra£kicas:& praAicam per accidens. priiflime pradlicum exadlibus intelledus pradtici gcnera- HlfferentU ti iS. Sed quia ipfe Gotfredus & vult . inintelledlu. pliciterpradico . fcilicet de habitu C\m- &de habitu per accid^nsfpe^ culariuo . Scotioptr. V. . tclledlum pra«fticum ficut alij habitus.itr>pradicum . id eft . Hic Dodtor Similiter tmtc hahitiu fraHictis. rr » • \ non tamen pra- tum.pcr fe pradlico licct taincn non ita complcte . & pofito qu6d etiam eliciat i tamen ex hoc non dat confiderationi ali- quam rationem qua . cum (it vera qualitas Hmplicirer dcnominatur:aut ergo (impliciter denuminatur pradicus . id eft . vel habituspcr fe prafticus poted e(fc>n intelledtu . Ci primo. Vc fupri didlo. & tales a(ftus non dicuntur adus intelledus praftici quia non funt na- cum petfft coneor. fimplicitcr didlando. fed tantum fccundumquidpradticus. & per fc. qu6d voluntas eliciat aliqucm aAum . Do6bor arguit contra hanc rationem. Ec quia voluntas nihil tribuit cognitioni.vt inftii patebit) abfque hoc. Hie D6€kot intenditprobare . 19.non Hmpliciter . pra£li- id eft .arguitcontri. pra£licum. vtaAo ordinatur ad epus . qu« fuht ad finem fuga . dicitur fimplicitcr. qu6d intcl.eft pro-> priiflimc & complctiifime ptaftica. opSni» c$tfitfii' cus habcat hoc pcr refpc6lum ad voluntatem.qu6d intelledus non dicitiit pradicus ab habitu per fe pra6lico.Quxaio I V. vel minus pta£licam. . qu6d tunc e(fe't habitus praflicus in intelledlu fpeculatiuo . 1- /- . vt patet : pcr aut ergo in fe pradicus intelledtus efl in intelledtu denominatur .qu6dab habitu per fe pradlicodi^ & qu6d fequatur. '7- ar- guit cohtraaIiud. quod efl inconueniens. Ad fecundum dicitur.& propriiflime ^^^^ ^^^^ nifi per habitum . Aduerte ta. qu6d voluntas velit illam explicitc.seott. Etbdc eft fecundum principale . accidenty magis .didiando piofequi.& media ad illam implicitc.qu6d a£ius per fe pradicus cHct in intellcdu fpeculatiuo. : L 3 quod eft effc raiione lo.vt patet in j. ex ratiooe forroali adus quia . &c.)^ habitus generatusex talibus adlibai denoroitnu nmpliciter-intetle£lum ptadlicam.quia Gotfredus dixir. qui refpicit Qbieftum fub illo refpeiSiu. fusc.Scc. qu6d fi Gotfredus fic accipit . Et fic intelligcndo denominatio- nem illara . &c. vel adbum prq. vt pradkicuro. fed f Coftt^rM.Vel \ pater. Si fecundo . non deuiat Jk Scoto. quod accidit obiedlo accidtt enim obiedo (ic a^uordinari adopus. vel de profecutione. & quantjatn ad hoc difcordat Do£tot k Gotfr^do. quia refpiciunt obie: . ejfemiali : quam . . Nam talis cognitio fic in particulari di^atiua. Sed hoc argumentuni eft tantikra ad hominetn . (ine tali relatione ad a6lum volunta: tis. qu6d talis habitus propriiflim^ pradi- nec facit ipfam c^fc magis.

10. Arguicur ctiam pcr raciones fic Prim6. Contra i hoc non faluat propofitum quia cffcdus nihil habet ab aliquo caufantc. text. cft finis & cx- XjLtcnfio cognitionis prafticae ad praxim .&: fpeculaciua. qualitcrcunque voluntas fe habcat. pra£iicui. quia tunc g^gQ (jj^j conucnit ab aliquo obiedo vcl intelledu ^" dtctturpra- : : j : . qux cft cxccnfio ad fincm.art. Non auccm caufac adu. Habitmno Contra iftam poficioncm . Pro hac opinione func audoricaccs pofita: prius.etiamfifiniinuUo retur.& S . talis ad^us includit ad voluntatctn. fiue fit finis amatus. accidit adui:quia tantum conuenit ei per r«fpedlum ad voluntatem. efle quia pra£ticum aut . & habicus excra Non vcelicitus : .a(fu^ eft .^: ?•»• ^.& confeqnitur clTentia adtus . . ordinem appetentem.non protcu4 per p^^j. Henric. & . & poftea pradico. quod incft. ^nem explicit^ & non ex ratione formali ipHus appetentem> tatione formali aftus complete. quod quo habicus &: a£tus dicuntur pradici illud.Medicina diuiditur inpraSiicani & fpeculatiuam.a . poftcrior Si vc cognirns. quxro an habicus.Et jius L V I dici per fe fic patet. auc finis vc clicicus confidcratus.quamconfcquitur talis ha*bet aptitudincm.&a<9:us dicantur pra^iici proptcr cxcenfioncm a£luaIcmadopus.Hanc refutat ^prohanshahitum dicipraBicum ex ohieSio iffam extenfionem. aptitudo non conuenit vni naturae . Secundo. : : : & : : nacum cflec caufare. qmodliy. ElTe ver6 pradi- fic ieSto. cft turpradicus. ElTe ergo a6lus cum cx hoc. nifi proptcr aliquod abfolutum in talinatura (quiacnim hxc natura eft talis. . vcl dc corpore fanabili. fic . &: omnium fic vnus in- tclle<ius. vr dc fanicacc . habicu .auca fincQuod non ab obicfto. quiorhaheret modo efifet amatus. &: cfFe£lus aliquo modo . malus moraliccr bonicas & malitia moris compccunc cx circunftanciis inccr circunftancias aucem prima . qua: rcpugnat alteri . qaiaintelleltpu extenfionet Secundo. quod cft contra eum.quiabonus . fiuc non poteft enim in intcllcdu cflc talis cognitio . vt adu amatus . ^ nEtum eJfefraSicosexfine.Sc ita ab ipfo potcft efic conditio talis naturac vt ci conucniat talis aptitudoi Contra. j^^jyjjgjj^^ Y[ habctur in t . efi ejfeSius hahitus : . 49- A Litcr dicirur' . non tamcn concluderecaccipiendo pradUcum roagis. . fcd tantum fecundum quid .illa ciusa non caufantc Si dioas "^.de Ani- ma.moralUficientia non ejfet pra6iicA . auc intentus.non conucnit aptitudo ifta cognitioni nihil cnim incft ab aliqua caufa. facic habitum &: habitus cxcra. .vel. fiuehabJtui per fefecundo modo .nifi adu caufet:ergo cognitio non iftam . & dcfidcratus moucat effi- agcndum.quia illud Si dicatur cennam 6. Tertio. vel habicus. & Sjccundo fic quiia Mcdicina diuidicur in fpcculaciuam &: pradicam : camcn ipfa de aliqub eodcm fubicfto . &c ipfi conccdunt quia tunc fabcr non aftu operans "^^ habcrct cognitionem prat^icam ergo propter cxtcnfionem aptitudinalem fcd aiffLlem adprMxim. fint in intellcdu. pliciter co- finis fideratur. & prxcipua cft circunftancia : aftui : finis.qu6d etiam finis eft caufa prior.finis non eft caufa nifi inquantum amatus dcfidcratus mouct efficicns ad eflficicndum fed aptitudo difta conucnit confidcrationi . Primo.efifinis. : omnis confideratio efiTct pra(flica cum omnes .im6 ctiam fi voluntas non cflet coniunda intelledui ita a fine. quia incelle^us cjitcnfionc fic pradicus. Icem .nifi de eodcm incelledu prius fpeculaciuo.&«ni- tnedia ad C ideo intelleflus magis debet dcnominari (impiiciter pra&icus ab habiiu per fc pr^dico. fic eft cffedus autem non diftinguic caufam. vc caufa finalis.vt habitUs ergo non difiinguit eum rfivtcognitus difiinguit : £ium. '. H O quantiiin ad hocqu^d non pradicum i tali habitu. & : .fiue naturam aptitudoafine apcitudinaliter caufancc . nifi adu caufec. nifi cicns ad FinU tri- Praetcrca *. Ctp. Ifta conditio confidcrationis in fe cft diciprafii ab aliqua caufa cius priore caufa: autcm eius priores funt intcllcftus obicdum: (am ab obnon ab intcllcdu .imin6 prima inter omnes.quod non cft verum. M.quia auc habitus dicicur pradicus ab obiedo. ideo fibi conuenit talis aptitudo ) igitur prxfupponit in ifta confiderationc aliquam conditioncra intrinfeScientiam cam pcr quam fibi conueniat aptitudo talis. Tertio.vtt.quiabonus velmalus & hochahet ex circumfiantiit quarum SeHtentUHenrici^habitftm fcilicet adopuifit pra6iicu4.u6 Prologi . cxccnfo ad opus igitur circa idcm obiedum poteft cffc confideratio : : pra^ica.fifinU.tanquam a finali caufa. finis apcus natuscftamari antequamaptitudoiftainfitcognitioni. liccc effedbiue fit ab obpra6bicum per fe conuenit aduf.probo . confide- ergo vt ohie- ^ hanc rationem pro/equitur . refutando variasfolutiones Henrici. vuh intelledum Hnem implicite. .fccundum AuiMetaph. adus dici. primaria. 11.vcI tantumpropccrcxcenfionem'aptitudinaIcm. quod .

Confcqucns fiuis cft Cm^. Dicicur.Ai hcnurisnoneftbonus moraliter.nifiapcicudinaliccr: ncccflario iuccm cft pradica crgohoc cric ( fccundum didam rcfponfioncm ) quia .^ C. pura appetitusfenfitiui.^' ^" '• : tioniseflreficregulam jcftipfum eflc bonummoraliccr. demiMm quiacxfenoneftbonummorahtcr circumfcribendo ordincm ad rcgulam iftam & ad fortittrggt'. 3. & & Ideo " corrigicur ifta opinio ab aliis .^ptitudinaliccr ordinacur ad iirigere^ hoc cft idcm .a. voluntatcm impcrantcm. fofitum.quia prudcnciacft fimpliciccrnobihor vircutemorali. Sicucergocft acciperc opcimum '^"Z'. vt pradico fiuc moralicer. ipfa tancum accipicur. quam confidctatio ipfa tunc habetur propoficum . . fcilicct praxis €t\x% cft . quam prxfupponerc. Squod finis Idc6 dicitur alitcr fcientix moralis. tunc fcquitur. quxcft finis .io. &: ordinari tanrur. .u*n. quia cius S'\ ^. . Contra: nonomniscognicionis prafticaefinis eftpraxis aliqua cnim eft inrclleftio praftica rcfpcdu praxispocenciaeinferioris. Itcm dirigere cft adus ^ intcllcijbus .ex fccundo articulo. . Scdconcraillud **. L 4 COMMEN . prudentia . fcilicec dirigcrcrin adum vircutis propccr fcliciraccm. quod quxricur . vt eftillud. . quando cnim RtguU non dcbec comparari opcimum ad infimum.quam opcratio potentiz infcrioris . eft habitus . diftingucre aliquid. proucconfiderarur prxcisc fub alcero mcmbro diftindionis. adus virtutis ad quem ordinatur & ille a£lus cft praxis. Hocfecundumeft melius etiam moraliccr:quia vtrcgula habet bonitatcm cun/itmformalem moralem qux eft rcftitudopropria. Rtii-. cft melior adu illius vt illius igitur iftc : prafticus(ficut poteft intcUedio cflc praftica) cft mclior illo. iu /*"»• : lius cft pcr fc finis ignobilioris adu cuiufcunquc : aftus incclligcndi cft nobilior . (Sr 10. Prxtcrca fcicntiam cflc pradicam * fi . Ethic. : r/? «^ pn. quod AireBiuum ejfe : igicurcft praftica . vt ad fincm . ficucinccllcdiopoccftcfllcbon^moralicer. 11. & non c conuerfo fcd aflum ra. Etff/c. & dicicur .prgo obiefttMn diftinguk. eft pradica. ^u^j \' vt bono riit i. ^ non valet. nacurx nihil aliud eft.ftqwtmr ipfa habet caufam . crgomoralisfciencianon cftpraftica. 127 Ctc habct rationcm obicfti . „.Mrt. Henric. aliudcft cantum bonum matcriahter. qu6d ab obicdo tam habitus ( lic^t mediat^ ) quam a£lus dicicur : .Qu^ftiolV. ne qui eft confideratio praftica proprius enim finis cuiufcunque habicus cft adus ton in pr»cius. quod ipfa cft praftica .autobiedum. rcmocus .. C^.vteft in appetitu fenfitiuo : igitur & adus cius . : . Ethicc. hoc iam cft improbacum quia nacuraliccr antcquam inccndacur c(l cognicio talis. vt rcgulxfux :ergo ""»• reftitudo rationis eft caufabonitacis calis in adu ifto . rt .i 1.f»^'*'*^*g'' Qi\o fic praftiea.fcd Arifitt. nifiquiaconformatur racionircdx. : & & prafticus. fed propinquus cft praxis'.Henrici »• & prima circunftantia. &eflc prafticam idcmfunt. . Quxricurenim vndeincclle. fcltcitas cft finis finis : . tur dc ipfa prima circunftantia . Confirmatur. vel motiuxpotentix . . quia cft praftica hoc nihil cft. i. in praxi. ad <//rr^^rrnon ordinacur ncccfrari6. ojpcimum adopcimum. Prim6. cius cft fcUcitas . .&. nullus autcm adus poccncix infcrioris cft finis aftus incellcdus quia nihil ignobimoralis : . qux fcciindum ipfum C«/>. a quo a£lus elicitus cft iftc nullus : autcm adus intellc- exfrimoarticulo. 8.qu6d licec inccllcdio fic nobiliorinir//^naturx. qu6d habitus dicitur prafticus a fi. qux cft finishabitus. ex qua dicatur pradica aut crgo fiucm illius confidcrationis hoc iamimprobatumeft. & pcrfedior quocunquc potcncix inferioris fcnficiux. conliftit in fpcculatione. quiadircftiua fcd cflc dircftiuam . Concra. fcd inquiratur igitur : cum quxritur dc in. qkkm Secund^". Contrahocduplicitcr. quia falfum fupponitur. Si autcm vt inicntus. . Ex hocpacet quod probatio de . ficut & prudentiac eft . . Ex dida igitur rcfponfione fcquitur. cogifare fortiter agere quxritur exccllencia vnius ad alccrum .ergo lo£.jyf *? tcragerc. qu6d ipfum obieftum eft «• __ prior caufa a qua tam habitus dicitur prafticus .vclfimplicicer ad fimplicicer.Mibi ^nt^fortiter ngere ica cft accipcre in inccllcftu didarc fecundum prudcnciam forti.^. fi confidcracio illa . "^ : cogicare forciter agcre. conucrcontra Philofophum 1. Confcqucntia arguituri quia IQ. pociflim^ cum ncc fuppona. quodcft in effe naturx igitur fic diftingucre dc ipfa fccundiim bonitaccm moris. a qua foret pradica . telledione praftica. Nam a(3:us potcntix infcrio. dicatur quod non ad praxim . non iam fupponcndo eam cfle prafticam . non camen in gcncre moris quia melius moraliter eft forticcr agctc quam . refponfioillanon vidcturad propofitumj.

j. accipit k fine.tjutfl. vel ab obieflo : non ab intelledu .' Qoia certum habitus pradlicus b»t Hinr. nifi iaquantum amata. quia ex quo notitia pradica eft effediu^ ab inielledlu. vt probai Do{Jtpt infri.qu6d omnis fcientia fpeci»b ebitdi.vt ei eonueniat & fic i praxi effe talis .impro- pra^ca ^ dicitut quorum difTercntia fnfri pacebic.lpiei- : : non poteft & uitfitfrinci- . Sed notitia eft caufata ab intelledlu . immo intellc(5tus qu6d obieftum per fe caufacognitionis. fiiie . nifi Rcfpondeo prim6 qu6d . non amet.Prologi 128 COMMENTARIFS.& . j . faltem partialis. qui dicit. & : telle6lu. non cric prscisc ab obiefto. Vnde Doftor tamf dicic infrk. d ^uam qu6d Si dicas ifinis efi apttu aptitudo ifia finis. Aptitudo repugnac cnim .ii talisnaturaeft abfoluta^caiufmo- & di eft notitia. Siuc defiderato. eric caufata ab eifdem cauHs . hoc qu6d praiSticus . defiderata ad producendum huiufmodi cognitioncm ergo talis noticia dependet «i fine:hoc idem dico de intelledbu.& nifivt . puta.a»y?. ergo aptitudo talis inerit fibi cfFediue ab intellcAu. qui 4* .vc patebit infr<t. quod ad pra- eft extenfibilis quia praxis .qu6d di« catur calis . qu6d caufa finalis non mouet efficiens . poflit agere.ante- infit cognitioni fic . vtpatcbit : & verumcft. fe. £t prim6> probat Hc.^en. quod notitia pra£):ica non habeac ^ praxi xim Hue a^us pradlicus . a quo depcndet in<rj^.^Mie/7. c Si dicatur. n'.j. prima.z. I producit talcm 1 ' "'^""". ratur ad obieiStum impcrfedtius. fecundum quamlibet rcfponfionem. ficatur ab obiefto : fic patei ad difficultatem. re caufarum efrcntialiter ordinatarum. dicituc : id eft. quod cric obieiSbum.5<V»V<w. qu6d non tamen talis no- pofito eft caufa finalis. quod (it . vt patet a non Dodore tjuefi. quod obie£ti.d.propcer finem ( vc pacec j Phyfic.adhuc vna cum obiedlo potcft producere notitiam pra6bicaro.qu6d hic loquitur de praxi . qua: conueniunc vni .quam fcci fuperq. talis Tum etiam. . vt amata. .ffi ethcttns " : quia non eft caufa cfficientis & fic qu6d quicquid eft caufa caufae. ergo non a praxi j cum praxis fit poScd hic oritur vna parua difEcuItas.Gluedl.adhuc notitiaerit pradbica ab obiefto. eft vltimus iinis. caufa finali amato.S. qu£ conuenit alicui natura: . a Dodoreinfra. j . quia intejledlas non pofTet agere pec etfi obiedum non propter finem. poterit ab aliquo alio fine vel . quafi. caufa caufaci : . & per confcqucns aptitudinis natm amari.f» finalit-. fiue fiones fint efficaciorcs. ad inccnfioncm. difi. eft cft. Sciili» qu£- caofa finalis.^. Et argumcDtum DtiAoris eft fatis clarum qtiia certufti eft.Nec & efficicns dicuntur caufae efTentialiter or- dinata: eft quem ' AT 1 vel talem cfte- .f^ alibifitpe : ergo talis Ktlponfii. Dico fecund6 qu6d etiam .non tum . falittr »b in- compa- principalis caufa. pofterior notitia vi (\c. fiue a6lu non atnet . non pradica : fit caufa tamcn finis. vt de fine quia talis notitia non dependet a praxi vc a .nifi tantummetaphorice. omnium fit vnus intelledus . ^utifi. &c. vinitvteau- inquantum ama. dici quarto &c.quasft.i. fcilicet. & defiderata.nbi intrinfecum. quia hoc valet in eodem gene- finis argui. Hic Dodor fit pradicai non quod ideo dico.tjuxfl. ab obiefto . quia fu- pril probatum eft . pofito. I. ci^m ai^iones finc quia fi tale amet finem fuppofitum . qu6d Do6bor loquitur de fuppofito produccnce nocitiam pra6licam.vt i caufa qui finis. in notitia . fi cffet fepatata ab in. Nec obftat dc voluntate . adhuc obiefbum ageret ex pofllt agere.vt eft : nem amatum fterior tali noticia pradica.. id eft . : & vUimum . notitia dicitur pra£bica ab incelle6bu. quod duc prima: rcfponvolutitatis . r^caufata . Hic DoAor probat .8cc.i.7. quia tunc omnis conHderatio cfTet praAica . GjjMdUb.-ex Seot.qu6d quantum ad fubftanciam etfi entitas notiiia. aliud eft. fi. ad quod dirigit notitia probat hanc opinionem ttibus me- diis. vt hi^bet cationem . A a Haec Liter disitur. : neceflitate naturae talem cum caufa finali : quia vt vt\ talem notitiam: . & defideratum pofito tameii qu6d talis fi.nific^ufa finalis moueat obie£bum . cum omnes fint in intelle(^u. modo voluntas amet fiue . difi. vel aliquid pertinens ad eftentiam .non aiiteroifine.<jHod etiamfinu efi caufaprior.. <^ j.^*<e/f. ficatur & Et de huiufmodi fpecificatione vide fingularem glofram. alteri. vt ad finem pra£bica l.vti ipfa in efrendo habet fic tanti^m fecun- cffe dum quid:& nonmouet. vt pacet k qiiam rc(pondco. Sed certum eft. ' . conuenit fibi per aliquod intrinfccum patct difcurrendo per aptiturepugnant alteri. vel quod diftinguacur fpecie ab alia. pradica.if.propcer ctum rvtpatet finis.ctjm qualitas abfoluta eft ve- vtpateta Dodtore fuprij ergo& condicio perquam Hbi conuenit talis apticudo . tes . ipHus. Sed infurgic aliqualis HifHcultas. difi. nifi propcer finem.quia praxis cftpoftcrior noticiapradtica: &ficpofrct applicari lirera fequens Vel potcft . quod ralis nocicia fit efFe6tiue ab obie^o. : . fine qui poftea foluentur loco fuo.) ergo eft impoffibile. Et fic poceft applicari liccra fcquens de fine aptirudinali. conucnic (Ibi per aliquod abfolutum .tan- non caufando aliquid in ipfoefficience: quiafinemmoucrecfficiensnihil Finemmoueefficiens.&c. & eonfirtMri.j. & quantum principaliterabincelleftu:ca- fit mcn quantum ad fpecificationem. vt patet a Doikore in(tiiydifi. Dico tcrti6 fecundum aliquos hic exponenDo6lorem. fiue m6d6 talis fknis ametur fiue non ametut adhuc talis notitla erit pradtica ergo ah aliquo alio .i. b Contra iflam fofitionttn. habet principalirer ab obiedo. ergo erit cfFcftiuc ab obiedto fic nocitia praAica Cit : & & & i & : denominarur praftica ( denominatione tamen extrinfeca ) ab obiedo. a quibus notitia.'cft illud DiffitiHtM. quod notitia dicitur pcadica propter extenHonem . 7.nifi efficiens amare fincm. opinio Henrici eft jLjLquodlib. nifi proprer finem titia fecundum rem nihil finali patet : mouet ti^m . Credo tamen . dines . Et perfe caafaagit. non dependeat<lfine.qu6dex quo talisnotitia habet aptitudinem extendendi ad praxim. Illud autem intrinfecum communiter eft ipfa enSi vero eft abfoluta .j. Ad 5 Difficultai.vta6l:u amatus praftica talis .immo prima inter omnes .<^. quia .& nuUo modo realicer. acci- piendo finem pio caufa finali . . qua: interomnes caufas cft firopliciter prima in caufando crgo ta: lis conditio Contra arguir.circa quod erittalis notitia. ipfius . talis aptitudo: vt ^ fine notitis praftica: aptitudo . Finit non eff caufit quod notitia pradlica fiue a caufa finali fri viilt . non de intelledlu fuppofitorum : fimpliciter.aptitudinalem. quod omnia tura fine. .io. quia in- principia praftica & per confequens fuman- noticia pradticadi- catur pradica l fine.»"""'•»'/» nis aftu non ametur . eft Dodore infrji. tiBtaH. : & titas natura.

^ quo habec vc fi diredliua . & c. ficut de pradica. quia nihil dicitur caufare. qu6d nobilius non po- ordinari ad ignobilius . iia quzritur \ quo dicitur diredliua . ua: eft nobilior quia fi aliquoa^u intclledus. quem mouet ad agendum : quantum ad hoc eft : nobilioc efficience . vt patet k Do^lore in j di/l. Diceret forte Henricus qu6d fcientia moralis non dicitur pradlica ex hoc. Sicut l contra probare noticiara.Cdfp. vt ad iinem. adhuc erit talis icientia.& fic dicitur pradica ex hoc. vt eft iptns amari.vcab obiedo intelligibili. Senfus huius literx eft : Si enim notitiam elfe di- rigit rediuam ^icam aptitudinaliter in praxim funt penitus .i. vt patebit infrik. quod felicitM efl . fiuepro re& fic non eft feroper nobi- uelatione caufantis . vt ad finero. NuIIus autem adlns potentiz fenfiti«I . & efte pra- idem . vt huiufmodi. vt haiofmodi eft nobilius moto.^^. & ccttum eft. quz non ordinatuc ad praxim . fequitur. Pofuitenim Philofophus fe- licitatem in fola fpeculatione fubftantiac fepara- tz: vt patet lo. ciim qu&d fit dirediua illa tantum voluntatis confiftac in fpe- fed dicitut praAica ex hoc quod .(^ f . vt ad finem. Dico tamen. vt apto nato amari: ?|uia vc Hc non ponituc caufa adualis alicuius efe^us. f Prxcetea G cfte fcientiam pradicam. ^uod finu fiienti* .videlicet a6tum voIuntatis. vt eft perfeaio otdiuet ipfum ad oati 8.Pbjfic. non erit pra6lica:nec per confequens fcientia moralis. Scc.niCi caufa flc in i€tu: vt patetper Philofophum x. maximc fecundum ipfum. Etdicitfpecialiter de *£ta potcntix inferioris . i /deo dicitur aliter . 7. in felicitatem culacione : . finis eii praxisiputa appetitm/infitiui vifiua potenti4. ( quia dixit HenricQS qu6d fcientia dicitur pradica. Contri. quod eft contca Philofophum primo Etbic. fiue dicc^ionis . Scd ex di£tis Henrici videtur Dodlor tenere primo modo.quid finis fcientia. pacet: & eius operacioerit efrentialiternobilior. Ciim ergo fi'nis non dicacuc adu caufa finalis > niH inquanlum eft aAu amacus ab cfficiente . £mpliciter dependet fcientia pradica : fpeciHcatuc tamen ab obied^o .&dcfideracum. dtCMtftttxt. 33. & vt Hc caufa calis apcitudinis. inquantum eft intentus i producentc fcientiam ptadicam : puta inquantum amarus .& effedu : vt quando voio aliquid propter Deum araatum . Scc. }. Nara primo accipirur finit.& pcc confequens fcientiam ordinari ad praxim .vt infra patcic. fiue entitas : cuius eft calis apticu- do. Ifte finis poteft conHderati trits*. vt eft caula finalis : 7* F»«»« '««w •**"/*•*»- & hic poteft accipi pro refpedu. quia pradica» eiic Non omnu co^nttienis pra£iict . ) crgoilla fcientia . fequiturqu6d . de- & & hoc improbatum eft fupra . Ad dirigere non ordinatur necejftrto. pliciter. vt ad £nem. & talis aptitudo.cap. erit pnor .'^ Cfl. tauquam ad finem:&arguitibi: Ctntrk : circa & ab ipfo 119 bare idem per idem.dicicur finis : fi- ne. qui tecminus cftadusvoluntatisi non teneret ratio contra Henricum.vnit cum incelle&u. quia eft mulcum efiicax. Aut ifte finis accipitur . inquantum ptxcise eft apcum natum caufare: non enira dicicar caloc z£tu calefacere ex hocfolo qu6deft apcusnacuscalefacereicaufa enim in tCta nmui eft cum efFcdu in adu : cfFeAus nunquam eft in »£ta. diftindlo ab ipfa : quia mo* agendum. De a^u ergo potentiaB enim cfte aftus virtutis in parte fenfitiua.vt eligat adus virtucis. . Aduecte tamen . &talisactus critverc praxis : &certumeft qu6d erit ignobilior notitia intellcAiua pradi» ca mod6 nobiiius non poteft ordinari ad ignofcnfitiuzloquitur.^7 . qu6d refpedlu finis dicatur pradtica Cum pro . Vno modo.vt eft elicitus.io. c*p. qu6d fi ipfe Henticus ponit ipfua extenfionem . Contta hocarguit Do(flor non negando.Aietaph. com. Dirigert eft Milm imeUeHm.qu6d fcientia moralis non eric pra£kici . Potcft ^lfuivirtii- "* '^* f**. e PrdtercM.quod dicit.AIiquan- rimii»tfew»' do eft nobiiiot efficiente . qu^dfcicntiapradica ordinatuc ad adum virtutis . qui ocdinantur ad felicitatem : ficut media ad fincm. dicitur ipfam efte ptadlicam. & . Ec hoc intendit ibi: h /tem.ceM. vt ad finem conuertantur. vt patcr. vt omnes a€tas ditedi- habitum ptudentic: dequo magis patebit infri dift. di- voIuntatem. qudd omnis adlus dice£|. Afgimftiim Quia n ifti dicant. & tale funda: fecundiim fuam entitatem aliquando eft nobilius efficiente. Vmxtrt tft omncs habitum prudentiae ) vel iOtus prxcedentes '^** ''«IrcfFedus . vc motos ad Ecclefiam. Ciae ipfum dirigere. Sicut enim quxritur JL quo dicatur pradica . vt quando homo vult ptr tfi nMmedicinam propter fanitatem amaiam homo ''•' '#*•*""* enim in fe eft nobilior fanitate. vt cognitus ab rationem obieSbi cogno- conccdo Cic .^ : bilius. &c. tunc quzftio ica erit de notitia diredliua . qu6d dirigit voluncatem circa media ad finem. Secund6 accipitucyfw . Otanis enim adus dirediuus . ^*'* eft ipfius habitus pcudentiae.i I. Cic eft pofterior fcientia pradica .& ordinart ad praxim . quia ordinatur ad praxim. ad quem fcientia pra£lica non dirigic (ine Eraxim.iuus in pcaxim pectinet ad pcndentiam.vt potentia eft efrentialiter nobilior . & ica probare notitiam cfte probareidem peridem. quae eft adlus voluntatis. qui vult . Qu^Eftio finis . Ide6 ratio contra ipfum tenet. liorivcl pro fundamento iliius mentum Aliquando arque nobiie fimplicicer efticiens . &c. vel eft caufatiuus hacft bitus prudentiz ptadicam . qu6d vbicaufafinalis cft aiia ces ab cfficiente. diftinguo de fine . propter hoc didum .8cc. Sed quia tcft Dodor dicit. naod idem eft .Ethic. non fecundo modo. mod6 prius non poteft dependere k pofteriori in nullo genere caufarum .qu6(i zGtas virtutis fit praxis . cum fecundum ipfum omnis adlus virtucis appcciciux fit praxis:fed contra hoc arguit. quia de adlu voluntatis patet ab ipfo in ^uarto difl. vt ad fiuem .vt ad finera . vt clarius intelligatur. quod eft nobilior adu intelledus. & ipfum dirigerepto adu intelledus} praxim pco tccmino illias extenfionis .fiue non.eft pco- vt ( 4. quia Gue ametur. quia extenfio illa tantum pectinet ad adum inui fequentes 1 telledus i hzc Si vec6 acciperec catio tenet. vc cum imperacur aliqua vifio <i voluntace. qu6d obiedum eft ralis fciencia. efTe ptaxim . Contri . quod conHderatut & Gc habet intelledu : finis .Auc (idcratus certio : 5c modo Et fcibilis.IV. Nota hoc argumentum . vt dixi fupr^. non poterit efTe k fine . rcgulata cognicione teCtz: vel motiua potentia : vt cum impcratur aliquis mocus progrefEuus k voiuntace regulaca ^ cognicione teGta. itutfinu. & produdtus extr^. qu« non ordinatur ad praxim . Nam roouens . . vt finis: quando idem eft vt quando Deus producitefFedlum proptec feinetipfum. vt elicitm extri.uxt. fuo modo. ergo fcientia moralis babeat felicitatem .c4p. quia dicedliua . faciat fcientiam pra^icam. g Si dicatHr .& io.

id cft. quod. : <4'i.vt 1 . (£t quant6 nobilioti.tantum quxricur de intelledione in effe non aucem de nacura. Nam ipfanotitiaeft re<aitudo a qua dcpendet omnis adus moralis. Quatt6.parce fenfitiua nullo iftorum modorum poisft dici finis. & & in ejuia jnrudentia eli Jtmpliciter ttehi- morali . . & forte. <t potentia (ecun- duo) ruam eiitiiatera . eA ignQbilibc potentia ( vc j^tec) tamen.accipitur pro illo . crgo adus pradicus ctiam iii ocdena. 46. c^ in tertio dift.quaclarefruitnr Deo: tamen eft ignobiUor. qua: di^bac de fortiter agere in porentia. eft nobilior fed inquantum producitut i tali medio..ad illam &fic patec dcfine. Nam cum dtco . . 3 & alibi fa. vt ficpradica ..& li. prafticam : & . alia: & & fic di<:o:. Liccc multa alia eflcnt dicenda.qu6d talis finis in fe aliquando eft nobilior potentia : vt Deicas Aliquando Ihali&quietandi. : Virtus nebir potemia intcUedioaeft fimplicicer nobilior. fiuis cfficientis fiibifimilem. ignobilior.cum non fic licer poteniia fenfitiua. Tota-enim re£kitulidifii i6.<|ua: principa- eftbotium hpnefti.i6. InteSelHo frftcfic» feft effi fo^ bonu fnerttlittr.dift. fenfitiua. id eft.. difi. m naturx non tamen in gencre moris quia vndc intdlcdtio fit pra(ftica. vt fic. Supponitur enim qu6d intcJledio pradlica non poffic elTc bona motalicfc. tiam defortiter agere. Prim6. pro quantodicitur moralis : quia conformis prudentias .Prologi ad fioeDii » & hoc vc fet[cQdomttin£ecA:6c hoc modck operaciones potenmrui» dicuntar fi* s^s illntatasfififs dico petficieate^:ip(ai. nifi pro quanto luntate. 7.quia petficicns eft.conformiter fe . Similiter refpedu beatitudinis naturalis} .ntis fpeculacionis poflcC' : non Siefficiens cfta:quiuocum:finiseft cft camen abfoluoe quod virtus moralis involuntateeft fimplilicct forte fccundum dici. An intcIle£tione in effemo- inceIle6tio in fine fic pradica Nam cum fuppono ipfam no circunftanciam hoc dupliciter. &^ quo quod fupponitur. qua: eft eft ratio for- ignobiliot. ^*'"*"'* moris optimo adu motali in crit fcrmo : non cnim oportet hic mulcum immocati. QuintOiaccipiturjfwftr procfFeAu caufas 9' Tiniteftptigtitim ^Hie$»re. quod intcllcdlio cft nobilior in ftatur ad bcatitudincm.Si pradtica .vna intelledio poteft dici nobilioc quiaterminatut ad nobilius obiedlum.. & fuppo- qua dicacurpradiica. quod vhimarc quietat poc^tiam.DQbiliorfruitione.vc cognitio Dei. volitioperfeftc moralis includit fiSicuc nem .eft ignobilior. An roodo pcudentia fit nobiKoc virtutc morali.fiuepra*- habicum jifiuoiequens eric nobilior adu alcerius habicus . nobilids perfedibili . vt & fic cft qux- rerequodfupponttur.& viidere fi/rispotentis vi(iu£. ^tft ignobilior virtutc . & :fic inteliigeta. 4^'dijt.bintaiits.i qno haber . . Hii.non dcbct comparari *")^'"""»- opcimum ad infimum. 1 4. ^ moris fic quxrere .q«iafalfom fupponitur...modo vnit. inquantum ptftficit potentiam •i. ejfe eft dico nocitiain(f. & in §^odlih.inquanium perficitiir fruititn* ab ea accidentalicec ipfam Deifati.45. vc color. fcilicet in- quantum vnit potentiam nobiliiEmo obie£bo. quia vt dac quandam perfcdionetn exttinfecam. tamen & dici nobiliorinquantum quie- & fatian^s. & potio ad fanitatem & : hoc modo refpedlu eiufdera medijdicetur nobilior. cft : ficuc producere cfFeftum formaliceralio^bicu lior :ica & aaas. replet capacitatem illius: qua: eft.cum fit ptincipalitetbbnum (ia inquiritur & per confequens cum qua:ricuc de cognicione pradica prima circunftantia.que nobiHs.:denomiDatione extrinreca. in refpeftu ad media ordinata ad acquificionem illius ficut virtus ordi- Secundo : refponfio illa mn videtur adpropofitum. imperatum habente v«- a cognicioni illi & ide6 aftus perfc& formaliter moralis cft a£lus clici- didaciuae de forciter agcre (kh moralis fit non eft bonum . an incelledio & diciturpta6lica fi : a effe. quacrerctur ris.f*u(l canto nobilior.ad qyod ordinaturmedium . lior virtHte : . Dodore infri dift. & ignobilior. ptimam citcunftantiam . 17.eft finis incelledus ^ & veJle finis vonati risw fttgn. &c. k ftibtnt ti^^ oatuca:. quod di£tare /icttnditm pruden-. inej/emoris. 42. ignibilior mo in fe. & hoc . &: .^ efle praifticam finis.17. .Et quia dicic Doftoc quod quando quaeticur excel.i& Confirmatur 17. dependet a tcditodinecognicionis pradicx. 3 . cicet nobiliof ptudentia : quid poflet dici ignobilior. ftacim fnpponitur vltrk cft diftingucre prout confideratur prarcisc fub alio raetinbio diftin^ionis.dift. Si vniuocum. Licct trgo hodici pobilitr. : &inquancum vnicurper qusterminant operaciones potentiarum &tainquaatum fimpliciter retroinatj vt huiufmo: lis rcrminata di eft nobjljor re . vt ponicur in voluntace pra.^.fufficiarit ifta. cft : .eft prxfupponcrc quod quzritur : quia cum & dicitur incelleftio moralis ipfaiTi eflc aliquid .' quod adus motalrs in.r4. Nam inceilccflio .Hic DoCtox imptobat illam refponfioncm. vr praftica 1 1. fupplc.pe. ik & 4p. In fe aucem fi medium eft caafa aEquiucica .fed pro nunc . cognitio .atquc nobilis.ipfa enim beatiiudo. dift. Comra Hic Ooftot improbat hanc refponfionem. k Dicitur . rooris . vt calis viitus <ft in appetitu : cum dicacur pradica : & ipfa tantum accipirur in quztitur. ep moris cric fimplicicecnobilior aftu vircutis in pjfcte fenficiua. <jnod Ucet inttUeElioJtt . Sexco accipicur finis. qua foret pra(9:ica . £t vbi calis'finls:<|iftiBguitur realiter sSlitt ftfitn- dm 0«rMm. ecgo ficuc habicus eft nobi- in potentia motiua. aftus vcro moralis in poten- tantum matcrialiter moralis: tia fcnfitiua dicitur de quo patebit infecundo i4-& in 4.fed optimum ad opcimum: fortc cflet dubium an infima cogitatio fic formanobiltor in ejfe De hoc ali^s pracfcntis fpeculationis. Wtm». & in tertio dift. Hocpatct iDodlorci» & in tamen eft nobilior inqnantum wirtu&ordinatur . Diftingucrcenim intelle6lionem pradticam in fj^ naturac . forciter agere : quia forcicer agere quam xnoraliter. quia. : do in illo. .cft fimplicitcr nobtlior Tertio accipitur/«jir terminatiueivt obieda. cum dico : An volitio petfedlc moralis fic proptcr finem } fupponrcur quod quxritor. dchocin ifto ptimo dift.fit.qua eft finis: fed illa circunftan: vniuoca eft z. id cft lier eft bett- tituiinejqui» mdi fftffr'- nobilior : fi dico de virtute commodi liter tnr. Ccrtum eft autem'.-rmnpefeft nobiliot. Ex hocpatet & in quarto. operationi fenfitioo ::patec. tus voluntatis: qui dicitur fomalitcr moralis: quia prim6 conformiter elicitur cognitioni re: qus conformitas cft tatio aftus moralis.Nam inquantum cft id . taiis quo fi- nedicitur praftica ? patet qu6d quando fic qua:ritur.. in qua dicirur . lentia vnius ad alrerum. vt vifio Dei in fe. difl. btnumlione.inter (jut de. quarto lO.non fupponcndo camcflis efle : : quacritur pradlicam quia ncc fupponitur de ipfa potentta circunftantia.K infri patebitrf/)?. quivltimate quiecat pocentiam vifiuam tamen eft in fe ignobilior pcrfc(ftifl[imus : illa:poteft rans. vt &. diffujo patebir in dift. dicimus. fempet Poteft ctiam dici nobiliqs. huius.

: ** : Tum U- . Sei comra illud.nec tangit.qu6d ta- lisaptitudo. vel fadiuus fed nuUa reiatio cft principium adliuum. ohieitum includens frincifia . Hic Dodor arguit contra de : quia eadem e(l quxftio con/iderationepradlica. quz relinquic infotuta. qu/i ohie^um eft.Qu^ftio I V. habec quidicaccm r^am.Si tamen intelligat quod przcise dicatut pradicus^ fine :tt)nchabetieipondere ad argumenta Dodloris . quia ordinacuc ad praxim .cognitionem non .qu6d habitus pra^icus dicatur pra£licus. Et primonegat. volun- in & dicitur fa&iuus eo non recepiam j quod in agente. Ide6 enim finis praxis dac calem apcicudinem > fiue naturam habencemcalem aptitudincm. Tholofanus didlus Capteolus. quod pofico . ptolog. quod ordinetur babicualiter ad finem:qui fit operacio excraincelledlum per voluntatc proponentem operari per calem habicum. . nem pradlicaro in efTe neceiraric ris:e(l diftinguere illud. & mediantihus dnt extenfionem . vel adullis efl per fe pradica. fedin : ficut habitus pradicus dirigit. in ejfe moris : fed notitiam efle pra&i- IJI puta alicaius adus voluntatis moralis. Huius enim diHindionis func duoettrema.quibus probat. in prolog. vt fupta expofui. enim qu^d habitus pra- : M.quiavtobiciflum primum includitprincipia. Hzc eft Opini» Um. a fineipfius praxis non camen inquancum efl: finis fcd inquancum eft primum obiedum.quod cft in eiTe moris & (icpatet litera.niciturinq. vt ^ caufa 15« efficiente:vt ibi expofui. inquantura pradicus eft principiam alicuias operationis realis: vtly i»fN«flr«i»accipitur redupiicatiu^ : quia tunc notatetur qu6d ratio forma- pra&ici. \ qua denominaior pradicus.Ec quia ex iiCtis fupr^ facillime refpci- Setmtie ratie- "*''* decuc. J. Tertium non etiam eJfefraSlieami quAndoquesfine. nifi vt illity eonclujiones. & in ette mo- cam. n Idei corrigitur ifia tpinie ah aliit. inquantum abfoluta. quzft. . vt dixi fupr^ ) qualitas abfoluta. foluere argumenta Dodoris. inquanturo pradlicus eil aAiuus . vel m^titudinem frincifia.finis xmutus : fed friuftfUMm umetur quidquid aliud includeret notitism ilUm virtuatiter . Primum pacec quatidoque enim prima principla pradica fumuncur a fine praxis & ica ille finis .t^»fi*. non tamen eft quardam qualita* aptitudo prioritatis . refpondet ad rationes Do&oris. . Alfo/ifus Tol. . id eft . quz eft illa aptitudo . & caufa priroa in genereifto.qu6d habitui : . Dico quod quando Ariftoteles diuidit habitum pra&icum in adiuum. vtsdfinemtquiaftni* ta/em aftitudinem vt Refoluit Doiior tr$A. & apcicudinem ab illo fine. . cui ineft hanc podtionem Jllftnf. quz manet opcrationcm rigit in putain volitione tate elicicnte illaro dirigitin opus quia dimanet in operance.breoicatis causa tranleo. fedtiue eft ab obiedto. qu6d habiius : q6. eflfec caufa inhzrencix huius przdicaci videlicec qu6d eft firincipium adiuum ad fubiedlum quod eft falum. faltein pattiale: pafTo extrinfeco C S HO : fed bcn^ eifet dici- pradlicus formaliter: piincipium operationi* inquantum illa . Dico fecund6. Cafriebu.diciturpradicus i conHde- ratione a<£luali pradica.includic vircuaiicer cocam nociciam S^ ica ipfa noticia.fed minime rationes principales euacuat:imm6.& conformitas de qua fupr^ : non fufficiunt ad hoc.Dicit enim quod prioritas aptitudinalis.vt eft quzdam partialis caufa qa6d habitas. habicui per aliquam condicioncm incrinfecam ipfius habitus : quod ef- & Prima tamen caufa eft caufa finalis.qudd ralisaptitudo in(it habitui pradico ab obiedlo . quod* habitus pradlicus a£biuus Ht ptincipium alicuius operationis. Poceft camen quandoque habece pri-* eft : mam excenfionem. qu6d habirus prafticus. dicitur pra£licus a fine : qui eft coniideratio pra- mrt.i. caufatus ex frequentatis adlibus. pr/t{ticum qui/t ordinuturadpraxim. Secundum pacec. prioritatis videiicet .t. qui dicir. COncedo ergo *. quod facic Do6lorprobando. Icem loan. Rh»dittH M opinio loan. &c.quia ille pcadicus a caufa prioce nec cognitio aliqua habitualis . L V I M. Deinde refpondet ad primtim argumencuro. & conformita- realis Dicit tis aptitadinalis.ideft. quia quMtdoque Secundum. £t concedic. . Oticsi. fcilicet in«//enaturc . . aut ab obicdlo .Ttl. . & habetur intentum. .&c. vel fa£^iuum. Sed (vc patet ez fupradjdiis) hzc folutio non euacuat rationes Dodboris. lo. Ptdterea. nuUum includit talia daret illum con- formitatem etiamfifinis non ejfet. . Diftinguere eniro intelledio- £bi'ca eft cognitio adualis (ic adlus pra6licus.Primum. . rarur fub .hxbitum nc» ejfe frimo fraSiicum frincipiapr^SiicitfumMntur kfinefrnxit ejfe eft ^ui eft cMftfkfrior. qu6d habitus praAicus dicatur formaliter pradicus illo'duplici refpedtu . Tertio . & mediancibus illis conclufiones . fitpriucipium.qux & de habitu pradico. & ica (ocam nociciam pradicam non au(cm inquancum fints. quia tunc relatio qu6dprzcis^conftde- & frtlog tur adliuus vno extremo diftindionis.&c. & iudicio meo folui non poflunt.' & tantijmrcfpondctad aliquadidaDodlori$.vel adtus voluntatis. & faAiuum non intelligit quod adliuus (it vetc principium alicuius operationis fed fic intelligit . puta ad nauem fabticandam. kfuo s^u . Er in hocparum difcrepat (vt credo ) ab opinione Dodoris. Non enim habitus pradiicus . quod habitus non dicicur pcimo pradicus ab a£^u proprio. tc hoc fufficit. ide6 dicitur adiuus quz aliqua. prxcise pertinet ad hoc exiremum. fcilicec couformicacem ad praxim . Sed bene conccdimus ( fuftinendo opiniolis : : nem qu6d o Aicus . tc conformitatis ^effet adliua faltem pattialiter .4. y»rr. : pradlicus adliuus . non \ Hne . vt habftus fit fimplicicer pradicus:fed requiritur. : . fed abobiedo.fatet ex rutionihut iam allatis. Quxrit mod6 Dodlor ^ quo talis confidcratio dicatur pradica: aut k fine illiusconfiderationis : & hoc improbatum eft fupri . ta.ad dida Capteoli.x. vc ad finem. Rhoditon.

naturalis habctur vt nifi . plenc moralis efle prius bonus ex gcncre . qu6d homo eft finis.attingibilis pcc opcrationcm. a I.vr fupra dcclaraui. /^ Oncedo erge . fcd inquantum eft obiedum. qiiod habitus pradicus . Ec ergo eft ei horum fequentium diciturverepra^i- ca. qui eft .non autcm circa eft fi . A quo quocunque Etexifto vidctur antecedens improbatum. fumitur afelicitarcnaturali.quiaeft diredliua in praxim . cpnclufio- Dodor qu6d fi probar fecundum principalc. omnia diligibile.Cog- fic . verum cft intcr illa. nulla natura vcl aptitudo .dift. quod dicitur prafticus ^ fine.5cc. Homo illatae ex taliprincitalem notitiam.eft fuperomnia diligibile. cnim fumitur prima triplex. Vclponatur aliud exemplum moralis piis li i eft verc pradtica . Brcuiter ergo adh«nc articulum dico. plum. qui eft finis vltimus homi- plum quomodo & nis. puta per rationcm formalem ipfius Dei . an concludar. tam fanitatis quam fchcitatis naturalis vt tangitur in refponfione prxdida . continct dico. aquofpecificaturprimo actus AHut cunftantionabilis Jh materia fci- non concluditurexaliquo pertincutc ad cognicionem pradicam. ncc conclufioncs neccfTario Tum quiaquodcunqucaliudincludcrcc pio. . Deus . vt infr«i pa- & cognitio conclufionis dedudtz qua cognofco Deum efle fuper omnia diligibilem. . quod fcientia pradica non habct primam dr cxtenfioncm fibi compctcntcm a fine .non inquanrum finis. & in X.qvi6d fcientia pradli- ca fumatur a fine vt habet rationem obicfti : non tamcnaccipitur i fine vt habet prxcisc rationem finis fiuc vt habct racionem caufas finalis. cir- omnino pri- videtur mum in cognitione pradica De hoc non oportet modo profcqui. b Secundum patet. primi.virtualiter liilet hoc praedicatum .Sns infinitum. vt finis eft. COMMEtiTAKlVS.y. ergo honorandm .fed inquantum eftprimum obicdlum. inquantum finis . do daret nocitix conformitatcm talcm puta . ama- & dcfiderato & fic moucntc efficicns. Quod fi ncgaretur confequens neganSi dicatur : nis moralit Fhtlofiph. eft praxis. . Si concederetur confequens.iS. &.vel fanitas : . Exem. tamen ftarct quod non inquantum finis . &c huiufmodi. <}^omodo CQgnitio principioiuro & fic pater.& omnium deducendorum ex princi- ibi tcbit. fed inquantum obiefimiliter Aum. . vidcrur alio:&itaobiei£):um. quodl.non tamen inquantum eft finis: ftMrfraSi. fubicdti continencis tali omnia fcientia:& tunc per ratioconcluderctur fi- . ifto talem notitiam . & conclufionum.vcl non: quia in tcrtio libro habet locura. . propter rationcs primo ad- de virtutibiu. 17. ita quod felicicasnaturalis velnoriciaeiufdem virrualirer includic notitiam principiurum pradicabilium . fed taliter non eft finis proximus praxis.q. cft vere pra^ica. Et fccundum patet. amatur amore ami. : . videlicet quod dicaiur praflicusa fine.fcilicct. quond Anirnam^ (fr eji fubie^um medicin* quodd cor- . tjuod habittu non diciturprimi \^pralficM. ficut quandoque contingit.Nunc : concltjfione multa vt puta eftlaudandfu.& fcquentium ab illis. Primum ra. opcratio talis ta^um in refponfione ad tertiumargumentum Cto Theologix.eA vcrc praftica. finu quia . pater. & alia pofliint fe- ohtemperandum . fic ab- principia praftica . Hic Dodot inrendic oftcnOfinioV»BorU k quo dcre. . puta in amotem jpfiusDci.magisquamfpcculatiui. circunftantia aftus nudc confidcrati . Vcl alitcr poflct cxponi anteccdens fic prima principia &:c.quim conclufionum. cognitio fcicntia nocitia prin- in tota fcientia vircualiter contineretur nem : tmeluJionS- & conclufionibus & hoc talis finis nisillein huiufmodi. videlicet & conclufioncs et. Et tunc poflTet dici . dum efict anteccdens vniucrfalitcr fumptum quod . & cencupifetia.& cognitio huius principij. Alio modo accipiendo adum nude &:fic licet racio finis . vel illud circaquodcft ficut fuit nx. non tamen a fine inquantum inquantum obiedum. vt fit vt dicarur . (tr infi-a d.crgo. . . quacfumuntur. ^ica & conclufionesi mulraordinata ad finem acquircndum. &in diiStas. 40.quod tmnia : con- cft diligibilit fitper num pradicabilium fumitur ab ipfo fine fic vc notiiiam tamprincipiorum. fimiiiter principitrHm eft felicitas in Nam rali.Prologi 151 Tum quia a finc. quia vtriufque finis ratio includitur in rationc ilUus. Prius autcm natura quam amctur includit talia principia & conclufioncs vcritas cnim principij pradici neccfrari) non dcpendec to. in quzftionc prima de fubicfubicftum tam moralis fcientix quam Mcdici. . obiedum cft circunftantia. fi tualiter in fubicdto Ex qui : ifta tur moranon contineacur virfcientiae moralis quia d . principia pradica fumuntur k finis . tunc fic .ex circunftantiis moralibus pracfuppofito adu bono fecundum genus: quia fip obie^um non eft circunftantia. cns infinicum cft fupcr nitio entis infiniti Ctgnitio : talis finis virtualitcr includit .etiam citia . % quod principia prima pradica fcmpcr fumuntur a fine ergo femper fiprim6 includit virtualitcr notitiam eorum. ipfo fumeren- & conclufiones pradlica: intali fcientia:vt infripatcbit przfenti quxftionc. quia dirediiua in praxim . Principia pradica in fcicntiamorah muncur ^ felicitate natucali. qut prmllteabilium i finifumUtur. Et vt clarius hoc intelligatut pono exema finc fumuntur principia pra. pu*t efteti* verum .qiise eft vere pradlica.Dcus eft naturalis:& fcientiamo- finis cipiorum praifticabiiium in fcientia moraii . fine fed i finc . dicirur pra^licus k feientim dlfine ipfius praxis. Eodcm moipfa praxis includeret primo in gcncrc virtualitcr quod Homo cnim fortc cft fcHcitas. vbi particularitcr cft vlterius aliis circunftantiis . fu- finis fcientiae moralis. a voluntate.

puta prioritatis . Similiter hu- quantum ad animam. Vbi ver6 finis fcicntiz pradlicz tinetur virtualiter in aliquo pertinentead fcien- tiam pradlicam . Se-> eft Ktm» futHomo emm forte efi /iibitGitm tam moralu/ciennude ditstur ti* ^uam medicina . & declinare ad hoc.fed in ratione obiecli. concluditur ex rationc ho< non coiv minis. & antecedens: principia virtnaliier in- non in ratione finis . ergo femper finis primo includic arguit fic : Yirtualiter notitiam priucipiorum. homo vel vel notitia . quia . finis continct Simafi negaretw confi^uens. quia virtualitercontinei notitiam eorumquzin meeft Nam dicina confiderantur. quia prsfens intelle^ui. . «bie^umjmtmm primi obicAi felicitas in ratione intelligibilis. lic.& deiiderata a voluntate & patet. fcientiz moralis ratione illius circa tione hominis . ita confcquens. ficutpatet ia exemploprius pofico. fapartiali dando et . Et ide6 hoc antecedens eft tantum particulariter verum qu6d principia pradbicafumunturk fine. (^ ftinttA mo' . eft ipfe Scoti oper. fcilicct proximus. M vt fcilicec eft .im> illius fcientix quia notitia talis finis cluditur in ipfo tia proximi virtualiter in- homine. quia vir- .qu6d iit direftiua in praxim qu6d det ex hoc quod continet virtualiter probat . 6^>4z/t iaclHdit princifiay id eft. cipia pra£Hca & & iftam propofitioncm : Boman efi SUgtndum. £t & anteccdens cft particularitcr vcrum . eiufdcm . Sequitur NaH autem iM^Homumfinu . vt amata. fumantur k fine fcientiz praiticx . quia vc fed > eft finis. fcilicet hoc.ergo . inquantutn Hue inquantum eil caula finalis. £t per corpus mixtum concluditur iic ratio fanitatis huma- talis . vt patet de medicina. fed aliquando i fubiedo illius . (ic . fiuc inquantum obiedum. & Prima principia pradica fcmpcr fumuntut a fine . & fi non proximus . Similitcr reipedhi . quia ipfa V. opera- eji tali* operatio. a£ku nudo . niH inquantum amdta . & remotus. virtualiter includit principia pradlica in icientia morali. pradlicabilium . : vel talis felicitas. num . faltem remotus . cuiufmodi continet talem notitiam. quando fcilicet ratio illius & quitiir. ri. id felicitas naturalisin fcientia morali. Negandum e/fet antecedens vt!' er/aliter/Umptum. eft. I : . Di- lcdlio boni poteft confidcrari nudc.Principiaenim pradtica in fcientia morali non fumuntur primo k fine pro- ximo . fjf mttut. homo quanditin* rslk. Fel aiiter pofiet exponi antecedensfic : Prima prinficut 7- ^Bui nmdm femper /itmuntur a pne . Dicic . loqucndo de fine praxis proximo . hoc Prima principia praftjca fcmpcr fcilicet : furaunturafine. Senfus huius litcrx eft : Si tcncatur . &c. . eft 7&>«r lemotus. quod te. &c. quia H aliud a felicitate virtualiter contineret notitiam principiorum in fcientia morali . non dicitor finis . continens vir- tualiter notitiam talium principiorum : puta fecontinens virtualiter notitiam principiorum in fcientia morali . fanitat. non atttem felicitas . qu6d prima cluduntur in ipfo fine in ratione obiefti iedlioni. quod principia pradtica . talem notitiam habentem talem aptitudinem . qu6d refpe£bu medicinae . vt fupr^ patuit in qua>(lione de fubiedlo Theologiz. Dicit DoCtot qu6d hoc antecedcns. de qua fuprlk dixi. eorum. fiue inquantum finis. inquantum finis : fupple inquantum caufa finalis. Si dicatHT ^HodprittcipiaprimapraGica/em- tio finis talem notitiam proximusvt fer/itmHtttnrafintt & titiara. (iue notitiam . principiorum. & conclufionum finis fcientiz eft feIicitas. '« medicinae dupliex & conformitatis. Probat enim Do- in ratione obie€fci. quo ad anim. quia priufquamametur : «t volunta- Tum . tum ad corpus rubie^bum medicinz . per confequens finis in tali & & fcientianon includitvirtuatiter notitiam ralium principiorum : ide6 hic argnit qu6d finis fcientis pradicae includat virtualiter notitiam prin- cipiorum & conclufionum . accipio fiMtiimatui. forte eft fubiedlum fcientiz moralis tualitcr continet notitiam eorura . Proximuseft felicitas tuturalis. fed tunc refpondet tacita ob- didum eft parum fupra . dat tali notitix. conclufionum pradicabilium in aliqua fcientia. qu6d non includit principia pra£lica . iic. Refpondet qu6d ibi : Si conceeUretur con/iipient. Nam vt caufa partialis. non fumitur fempera fine talis fcienttc . quod ho- mo quantiim ad animam virtualitercontinet nofitiam principiorum lia moraIi. fiue proptcr quem qu6d rcfpcdu fcien- ita eft finis . & fic homo in fcientia morali dicitur finis remotus. Sequitur. vt homo. non rcmoto. Etquia Dodlor videtur qu6d notitia principiorum . circa tiae mm . §luod paniculariter efi ventm . Nunc expono literam cum dicit :lJii nis praxis dat taiem aptitudinem cnim fi- iiue natu- . Pro intelligentia huius literac pono exemplum de Ifg^ ff^^g. turam habentem talem apiitudinem : puta felicitas ide6 caufat talem naturam . vp dixi. 6c dcHderataa voluntatezfed iiue voluntas amet illam. fcilicet in ra- quem clicitur vltimatc praxis Tinii frtxi- &c. moralis duplex ratio finis vtriufque. fcicn- moralis. ^od puta obie^lura circa quod .includit notitiam talium principiorum. finis non includitur virtualiter in aliquo perti- nente ad cognitionem pradlicam . Dicit poteft concedi confequens. ergo iimiliter finis continens virtualiter huiufmodi no- licitas naturalis : & c Fmajtip/apraxu tio primo in genere iflo ittclHderet vel iHud circa .& continet non in ratione finis. vt alia caufelicitas vt talem caufat notitiam principiorurai aptitudinem. virtualiter includit notitiam talium principiorum. fcientia morali. V.id & medicinz includitur in quod eft praxis.non includitur virtualiter in ali- alio pertincnte ad fcicntiam prad^icam. poteft accipi k felicitate . ad animam le£biui .propterquam homoelicitadum rh remotus homo virtutis.non in. : vbi fcilicet ra- non concluditur ex aliquo pertinente ad cognitionem pradicam.& . id eft . ergo femperfinis primo includit virtualiter notitiam 6. eft particulariter vcrum. concurrente intelled^u . puta h felicitatc naturali: fcd fumuntur ab ipfo homine .Qu^ftio moralis non rumuntur ab iod . virtualiter continetur in corpore mano. quae in fcien- & tia morali confiderantur^ etiam fin s fcientix moralis concluditur per rationem hominis. ad quem Finisvc- vltimatc otdinatur ipfa fclicitas . Et eft.quo- quia enim homo viuit animaintelide6 ratione animz congruit fibitalis. tunc principia pradlica in tali fumuntur a tali fine. velfic talis fanitas.adhuc notitia principiorum pradicabilium . quando fcifcicntia : iicet talis quo fini$. (iue non amet. circunftantionato . videlicct . daret tali notitiz dire^iuitatem in praxim . velfanitoit fitbiiBU mtid cft . tptia tjHodeurKjHe Aor qu6d finis . Ttim.& per confcquens fciciv moralis pra(5kica .

erit centingenter frailica. Scd dc alia rclatione. quando cognitio fimpliciter didat de prima circunftantia . vcl aliquid virtualitcr includens ipfam rc(^itudincm praxis cft conformabilis. Dico quod praxim nccefTario naturaliter praecedit aliqua cognitio ficut patet ex art. quae eft circunftantia obiedi . . : patec fcd cognitioni illi • folutio fccundje quxftionis propofitx.fcilicet conformitatem habet per fe ab obicd:o. non conGderando quod obicdura tranfcat.nunqHam poflet eire perfcde moralis . principia prat^ica fiue co- diledio potcft circunftantionari circunftantia pbicdti 8. vnde conucniat cognitioni. ^or hic. Cumdi. femper fumitur afine. . £c quod fic didet . circunftantiam exgenere fic dicitur boputa fiiper boniim na circunftantia cx genere.fed habet relationem conformitatisfeu reElitudinem ah ohieBoy ^ relationem frioritatU ex ordine potentiarum. &c. Prima principia praSica fHmwitur a fine : ve rum eft inter illa qua? fumuntur ex circunftantiis H O videtur antecedens improbatum : . ^uoad fecundam qudfiionem fojitam num. Et hoc cft quod dicit Do- tir*. hoceft fimul ex obiciSto &orfit . : f^nde bahet (pgaiiio . talis cnim cognitio fumitur ab obiedo quia obiedum dicitur prius quocunque alio & pcr confequens prima di(ftatio efl a circunftantia obie^k pbied:um cnim caufans partiaiitcr talem nptitiam. : id eft . ab afftt determina- vt in exemflo de colendo Deumin ^uchariftia.^ tenet cognitionem non dici pra^ieam ex ordine adpraxim . ifta cnim eft fimpliciter priroa .Sed non fcmper ifta intcllcftio prior cft pra(5tica fed tantum quando eft dcterminatiua rcditudinis refpe^Stu ipfius praxis: & hocvelformaliter. prima inter omnes circun- cognitio didat abfolutc dileftioclicicndam : talis cdgnitio non eft proprie praflica quia nec talis dilci5lio eft propric praxis. npn eft aliquo modo determinabilis aliunde tunc illa cognitio .- qu6d Dodore in modi . alio modo accipiendo a{lum nnde fic ohieElum eficir-' Et tunc dicitur pradica i quia dircdiua in praxim. Exhoc cet principia pradtica : fiue . talis diiedlio . 7. quod licet abfolurc cx natura intclIe^Stus &: voluntatis fit cognitip prior tamen quod cognitio conformisfit prior. vt patet a tio . . 14. ftantias . eiHdfi. ^latio dM-' EXuamhoc fiexypriori- vel cft reditudo praxis tatUy&. fic eft . : ma circunftantia. & intentionis obic(fium . Si verp tranfirct faper malum . : poteft circunftantionari aliis circun- bonum efle diligcndum propter Deum : ita quod didet de circunftantia finis . diccretur mala ex cijrcunftantia cx gcnerc : quia tranfit fupcr obiedlum indebitum. eft talis efle cunftantia pofita. co- fornMmis. quod adus vt nudc confideraprimo circunftantionabiliscircunftantia obie(^i . Nam cunftantia ex genere . §luando infetieilio di- fatur pra- Wca? .fotens tiua reditudinifilli voluntati . eft circuuftan>' bono fecundum circunftantia . & ncceffario pracfupponitur omnibivs aliis.fcilicct intcllcdus &: voluntatis. tali& eft moralibus gnitio talium principiorum. ^ iuxta eam dirigenda eft. imo pti- loquendo ergo de a(5lu Sed praefuppofita ifta circunloquendo de aliis ciccunftantiis . . ncc fic cft plenc pra(SbicaPoccft igitur dici . Si vcro di(5l:at diledionem ex genere: xim . a (^ua non illa cognitio fracedit fra- cognitionis dependeat effe re(ta. : //. Si vero di^bet cit talis ftantia 2. Tertio . : praxis conformari. prctet cognitio przfuppofita cir- aliis circunftantiis : & in puta circunftantia caufie . cjr quod cognitio conformis fit prior . tunc reditudoillius notitis etit afine. vt ad finem. puta in djledioncm tranfeuntem fuper debitum obicdum. Expono tamen S .40. Quando autem in apprehcnfione praeuia nuUa eft detcrminatio formalis vel virtualis de re(5itudinc praxisj licet ibi fit {)rioritas. non cft conformatiua praxis & ideo non habet conformitatem priorcm in rationc regulac dirigcntis. C quod lium fcmpcr fumitur a fine:patet hoc cfle falfum. id . ^od fi reBitudo illitu -voluntatis. . habet ab obiedo fuper quod tranfit talis dile^io. faltem primt- §^dlib. debet cifcunftantionari circun-ftantia finis . tcmpoDicit crgo Doctor quod cognifiue notitia praecedcns dile(^ionem vt pra- ftantiis . het fimul ex ordine fotentiarum luhtatU aliunde regulahilis : .quod . (^ hxc fit regulahilis. quando fit dcbitum tranfit fuper cfle & : tt dc hoc vide prolixe in fecundo diftinEl.Prologi1 twtBtn quajdam dilcdlo .eft dubium.dat ei illam aptitudinem ad reuelandum de prima circunftantia & patet litera. licct detcrminatiua. vel virtualitcr. tus. ob- & eft . quacunque alia cir- cmfiantia . ide6 8«: re£la. cuius cft praxis. : ie^Stumnon cft circunftantia vt patct. Quando ' etiam in apprehenfionc pracuia eft dctcrminatio de re(flitudine praxis fed potentia. hatx ohiecio.. qux eft bona cx genere. difi.Sequitur. ** ejuoii fit pTi<irpraxi? : . loci. quae cft circunftantia obicdi debiti prima circunftantia . vt rcda . cliciendam . lis dileftio fis qus . obieiium determinet ad cognitionem reStitudinis . (^ rationc potentite ^ra^iicantis ( id eft^ vo- nam fi ) frius naturaliter\c[uam voluntas velit fcifn . cuius teneo partcm negati- primam relaiionem. fcilicct dc prioritafe. quia nihil determinatc oftendit de reditudine praxis. dine . quaedi^at praxim quod . Secundo .quia cognitio eft talis cogniti. tamcn tuncdeficit conformitas quia ipfa non eft cui debcac ** r .fed erit neceffario non defendet . fupcr : L I V M. .vt fit . & fccundum hoc praxi conuenic pofterioritas & cognitioniprioritas. tate perfc(5tionis lia finis nem genus Ci fic vlteriiis ta-. ex ratione potcntianim ordinatarum naturaliter in agendo.8. videli- cognitio ra~ : aliqualiter literam. eft cum pracfuppofita circunftantia ex gcnere.. qu6d illa re pbiedum lEvpofitit prxfuppofita cirtrunftantia ex gene* . fi enim a(5lus non tranfirct fuper debitum obie(Stum.

oW«ff«(«»»pUxHm. gulabilis aliundc pradicantis fic quam voluntas vclit. ^'^'tudo antcquam voluntas velit:&: hoc loqucndo dc intelledu. Incomplcxum cft fcilicet . .quia virtualiter conre(9:itudo .ientiam. V.'-!*" poteft prasccdcrc cognitio conformis. quia "'^* notitia qu« immediatctcrminatur ad iliamcon- b Sed de : & nec in fieri. . fecund6 c*.f>jfo/'roAri»»M< <y? tUxHm""* diUgendm . kilicct qu6d fit prior praxi .dicitur vcrc pradica. in Jitu pr*. mU 4^ aQu volunttttitt ^'"' f"^"/'* quocunque.quahdoquc non.vt mod6. rc^airudo &: formalircr fit formaliter in denominet ipfam . prarccdit .qHiatalisre(5litudocftabobScotieper.&: ex ordinc intelleftus betur harc notitia prior praxi rcftitudo detcrminata. . . puta illius folius primo dctcrminat reditudinera huic praxi qualis cft voluntas humana \\xc cnim rcditudo dctcrminatur a voluntate diuina acceptante nunc talem cultum. quz fit ali- fi ncnvrcdlitudinis. determinatio . Dicit Doqu6d non omnis intelle^io . ideo ncc ifta prarcedit vt con- ris. amare DeurA^ refta eft. tunc non cft 1 f obicftum aliquod dctcrminans intclledum ad cognitioncm rcditudinis dctcrminatx. fcdtanii^m illa intclle(Skio illa . quod fcicntia praftica non fumitur k finc . pradica rccftitudo notitix fit ab aptitudo tamen prioritatis non vi- . Scquitur. a inXhocp4tetfilutioficHn(UquAflionispropo. iftiuam.ha& conformis. inquantum finis vt fupri patuit.&: obic(5lum tinct huiufinodi notitiam praxii cogniti. tanquam reguU conformatangetur in relbonfione ad quartam ohie^ionemy qu£ fit contrafolutionem quttftionis principalis. rcditudo virtualitdr continct clufioncm. & voluntas fit aliquo modo rc- non tantnm apprchcnfio przccdit praxim fi:d .aIicuius tamen quar non .cuiusvoluntasnoncftprim6detcrminansre(^itudinemilh praxi diftorum. intelleSHo . fiuc vt conclufio pcr fi:.IV. Dicit Do(flor Scc. : vidch'ccr. fiuc inrcllc(^io. fcd tantum formalitcr rcrminatur ad ipfam quia ver6 talis notitia virtualiter contlnerur in obic(5to fcquitur qu6d erit virtualiter : : rc(Skitudo. Ex obicdlo igitur. (qua: fupple dft rcfta . . . '^'^^" vt fitreda.5^«i/»r»: tnam reUtionem ah obieEle .""'"^' fed etiam conformis apprchcnfio cui fcilicct praxis cft confor- . I/£c autem. eft & re(3:itudincm cius. hahet ejuod vel efl reElitudo praxit .vt in vetcri Tcftamento. Scd reditudo huius praxis. praxi elicicnda. &c.qu£ eft rc&itudo praxis. Dicit Doftor qu6d loquendo ^^' "•^-. alia reUtione quod quamuis obic(5lo huiufmodi notitiami . . ncc in ejfe. . .is con. Complcxumcftipfa con. . epiia cegnitio cft talis . fcd in illo Excmplum pr«- & includitur vir- tualiter in ratione Dci Hanc praxim plicitcr apprchenfio manda. requirit h.eiu£ ixm diifsfunt. ic(fio partialitcr X^fita. fiue vt principium pcr intellcdum. Tom. . fiilicet cenformitatem.clufio. vel non. : . ne quod £tic« quz cll notitia habet duplex obicdtum conclufionis pra- complexum. qu« cft dircdiua in praxim./ci/icet confermita. dc notitia propric pra(flica. modo determinabilis »iiunde aliquo .ftue alij ^uod an requiratur ad talem notitiam.non tantum nata cft praecedcre fim.cui conuenit neceflario tudinis detcrminata: ipfius praxis. Quando ' autem rcditudo dctcrminata contingcnter conuenit praxi .&:alias noa. vcl virtualiter dicitur re(£litudo virtualiter. Nam obicdum dctcrminct intellcdum ad cognitio- rcgulabilis aliunde. antc omnem adum voluntatis.&: ita in qualibet alia. c- §luando etiam in apprehenfiont praui* efl J* &c.Ad^itio.prior fit in agendo. 1:55 fcilicct voluntatis . fop- quia quiatalis obicdii cogniti.obte.cuituteneo partem negatiuam Aitudincm cius. quam prxccdit cognitio dctcrminatiua rcditudi- Non potcft autem praECcdcre in omni intelligentc rolo. efl talis cogniti . rationc potentix . nis : & quam non non.quod cft primo ex fc detcrminatiuum intelledus ad notitiam rcQti- & voluntatis in operando.&incomplexum.& voluntatem hanc iftam praxim V. ) vtfit reSia . omncm a*^um voIuntatis. "'^'""f^y Comparando tamen in fpcciali ad intelledum hunc. tis. vt fupra dixi. fubiei^um conclufio- ^' ^'^'^0"cIufio. Et ideo cognitioniiBi . Nam propric loquendo dccognitiopra(Jlica caufantc talem notitiam . M 1 quod .& neccflaria. puta conclufionis cognitar. quac eft prior Sed non fimper ilia 6tor . prioritatis conueniat notitix praHica intetligantur generaliter nijioporteat pro intelle6iu diuino aliquid addere videlicet ^ quod potentiaprafiicans cuius praxi notitia con- & . QiJ^ftio dihc potcntiarum quo modo & .&: voluntatc in communi. &: re- . firmit hilis eft . Z.quandoquc enim efta3:us redus. fcd dicitur vir- tualiterrc(aitado. cum calis Eftcnimtalisnotitiaformalitcrrc^la. QoMunnrAivs.thaU fr^il ditioncs. plc cognitio dicitur formalitcr reditudo malitcr) velaliquid virtualiter includens ip/am rtnitndinem.prius naturalitcr .Nam ^"^^'"1"" illud contingcns non determinatur ad altcram partem. potcftdici rcdlitudo formaliter. Ideo non cft aliquod obiedum detcrminariuum intclledus ad notitiam huius rcditudinis ante omnem adum voluntatis. reftitudo huius praxis. cognofcibile necefiarium. rali notitia. ( per fi fupplc for- virtualitcr bilis . diciturdire(Shiuapraxis . apprcUcnfioconfor- Hocautcm acciditquandocunquedctcrminatarcditudopraxiseft mis. vel ** conforma- . & formis. fcd magis cx ordine poquia voluntas non potcft elicere nifi przfupponat cogniiioncm dirc- deiur efte ab obiecSto tentiarum praxim dicitur formalitec quia terminarur ad conelufionemrita qu6d non depcndet k cbnclufionc.putaifta.de hoc videlicet^vnde duplex relatio. vtl formalitcr .fiue vir- tualiter.fcilicet colere Deum infacrificioalta- eftcontingens.

Excmplum fccundi. que intclIe<Slu . cft communi . Primum quod aliqua reditudo conucnit praxi neccfiario fic inteiligendo. dicit conclufiones dedudas ex talibus principiis:& fcibilia #. refpondendum eft ad priimam quaeftionem vbi funt quinque vix tcpartcm ncgatiuam quxftionis.^uandocune/ue determinata reSitudo praxii. quatenet Theologiam ab- quia a£tus 'voluntatii quo fe vnit fini Theoto^id. maciua cx ratione potentia: fic pradicantis . Sed cognitio principiorum dicitur intelledtus. in originali fitO. Breuiter ergo dico.& nccc(Taria. Cogno- contra principia pradbica pcr fe nota ncc contra pradica.non dice- d . tale cnim obie(5lum caufans .. vt patct i. ceptorum primje prac. aliqua co- etfi : . qufijiienem penit primam fententiam Henrici .qu6d omnis rcctitudo . Secundum didum qu6d intclleiku in ftantc tali notitia pto . dus: ie Secundum eft.& cft rcfpeftu finis & eftopcratio pcrfc(3:a quam intra fe voluntas clicit quafint giHodlib. & . vt voluntati obie(ftum fux operationis pcrfc<S^e oftcndat. dici- & : ua voluntatis diuinae in praxim eliciendam ab patet .Hxc litera ftat in duobus di(5lis. quia ficdetcrminatum a voluntate diuina fi contrarium determinaflet . tabulae dicitur rc£ba. & ordine fotentiarum. Ergo Detu efi fitmme diligen- praeccpta primae tabulae funt de lege naturx pro. Et cefpe^lu voluntatis diufns quia : gnitio in intclleau diuino ht prior praxi quantum le cft ex parte fua tamen voluntas diuina lis. drnonindidireciiene. : boc eftfimul ex ob- Nam ex ordine potentiarum haber . vel e ^uando oHtemreElitudo determinata. voluntatis *d j art. quia fi le-" lapidan- efle Priraum qu6d Primum «- corollaria.vide ibi. .conuenit praxi. Etidco Do<3:or intertio illa modo regulabilis quod Deus non potcft difpenfare alinnde. Bonum efi diligendum : fiue : . Vna dicit fic dcclarando.c). In Htc dimifit primo a<3:u non indigct voluntas dire<9:iuo. HIsncnces *. & ftatira perfe(£ta opcra 6. quxfuntad fincm .Pofi. ticet efife fpeculatiuam 'vlta praxis titiacft in intcllc<Su diuino. in fol.Talis autcm DoElorjpatiie vacHum a(Slus ad fcietiam fimplicitcr fpeculatiua pcrtinct:in ipfo cnim cft fpcculacio folummoHenric. Hanc refutat DoSior du- ^ clare fotuit eiusarugmenta. . quia non fotefierrare circa finem. Sccundusat^uscft refpedu cbrum .eft ccgnofiibile necefthrium. talisnoticia tur rcda ^uoad primam folute get . 8. media direBione indigeant. hoc ideo dicit Dodlor . quae eft a voluntate dctcrminante contingcnter dicitur contingcns. Cognitio ver6 conclufionis dicitur fcientia vt patctibidem."«S^rium. 1.8cc.notitia nondicetetur prai5i:icae necefiaris.vt in ipfum . V M. aliquando dicitur contingens quia non inefle talis rcAitudo poitft incfle . tabuU J'*'" ^' ^^* priifllmc fumpta. : & CtA ex hoc qu6d didat conformiter Ex & A legiflatore voiuntatisrqux fit aliquo duo his clicio patet : non legiflarori: .qu6d notitia prac^ica circa omnon cft de neccffitatc rcifta quia talis notitia fic re<5la non fu: "i. obie^to 8c . efi fic prtetptapri' nia prascepta fccundae tabulae conclufionis Detu . cendo ratienem eiusad oppefitum quadrupticiter. Hoc autem accidit. dc neceflitate eft rc£la:vt notitia huius. quando talis rcftitudo caufatur ab obiedlo fiuc a fine inquantum habet rationcm dbicfbi . . dirediua praxisifornon cft detcrminabi- & fic talis notitia.ms. in fum.contingenter K»*« d* rtaitHdmt pT». alius qui pcrficitur a voluntatc. do. rum fecunda. Duplcx cft adus vnus pcrficicns voluntatcm. & voluntatc in communi quia hoc non cft verum de quocundo de ncctflario eft rcfta talem nocitiam dinem. quod dicatur prior conformaquod fit verc conformatiua hoc habet tiua . fortc re(pc<au praxis. Primus adus ^. Idco enim obfcruantia praccpto-. contingcnter dantc talcm re€litudincm. qu6^ talis notitia. & dc quacunque voluntate. fcilicet <l . quia in eii errari potef.funt complcxa nccefiaria:& iftorum quaedam funt principia per fe notarquxdam funt concIufiones. qu« didat obfetuantiam . ^Hod licet ab/obtte ex tuuur* fit cognitio prior . vndccunque fit caufata.qua voluntas cxtra fc in aliud tcndit:fieut cft quxlibct aftio dircdiua in fincm. tabulac.fcd folaobiedi oftcnfiofufficit. & fed ab aliqua voluntatc fic contingen- : tcr dctcrminantc. . dicitur neccflari6re6ta : . fta- talis notitia dicitur e(!e re- ncceflario tcGtz notitia pradica : tcrtio quod dicatur vcrc conforab obiedo . vt eft in intcllc^Slu humano. eft neccirario rcclarquia rcdtitudo fumitur ab vlcimo finc inquantum habet rationcm obicfti. vlcimo fc vnit. nec dirigibilis : fit . vndc cft a(5lio bona. quando re<%itudo illa non eft ab conformatiua > Sc ditedliua in pra- : & & rcrti6.Prologi 136 qu64 ex fe fit pradicx . hoc loquen- .nondiciturdirc<5li- neccflario caufat talem rcdlitu- S puta pracccpto-» .non elTct leOtz. **• rum fecunda: tabulae tcr & dctcrminatiua Tcrtium in tribus. vifis . Summum bonum cfi fitper omnia diligendum.cognitio didians ipfam cire Iapidandam.Nam quia . noti necefiarij. tamen c^ vpluntatis tjuod cegnitio conformit fit prior ieSlo tutum : qu6cl quiahoceft re<Ste giflator ftatucrct adulteram Petefi igitnr dici. : & hzc cognitio diciturpradicarefpeduali- cuius principij pradici per j7. difi.vel rcdla. art. intelU5ltts Exemplum cognofco debet lapidari adultera non tamcn rctur plcne pradtica. dam.Exempium pri^ mi.praccedente cognitioncm caliumpta:ceipfa : ptorum fcientiac C H O L I : & fic patct literaDodoris. quia coca re<3:icudo praeccptorum fecundae tabulae eft a determinatione diuina: voIuntatis. & : : diligendHs aclus circa . fic quod praxis conformiter clicita erit neceifari^ re6ta:& hoc comingit qu^d fit ncceirario recSta . dicitur re<Sta contingcn- conformatiua praxis elicicndae i voluntate in eodcm fuppofito vt vero talis no- : quod redtitudo notitia : quocunquc tcmpore . ..fed tantiim oflenfione ohie£ti. "*'*"'*• mitur ab obie(Sko neccflario fic caufantc : fcd voluntatc diuina . hoc contingit . quod refpiciat voluntatem quas cii apta nata determinari & dirigi i tali notitia jcim : : . talis. .

non in vniOcrfali . quxfunc iciiinia. : principaliter intenditur extra : : : tionis. . Similiccr fi voluntas eflet determinata adhuc. dc Tacob . Pro hac via & auddritas Auguftiniih fcrm. fi cognirio eorum quac funt ad finem fit cognitio conclufionum pradicarum: aicM c^mergo cognitio finis crit cognitio pra£lica. quia in ipfo Adus autcm qui priura pra£bicar. . genus fccundum praxim . Ad audloritatcmcorum.tamcn cognicio eflet praiSica. Et fi habitus eft perfcdus . aftus illius : . Scoti ofer. quia bcaci errare hon poflunt crgo nccnoHen^QuU' ftra cft praftica . quia falfum accipic. quia ad Mctaphyficum pertinct illa oftcnfio in vniucrfali. Sit patet rcfpottfio rtmprinciad rationcm cius primam . cum . fcd fpcculatiua. ibi eft notitia praftica neceflaria finis. ifta: vt pcfiinct ad ad ThcoIogiam. potcfttamen fccundumeosetrarccircafincm in particulari oftcnfum crgoad hoc . rcdione. DupUciter "^'T^^' cajunm. imo fi compaticur . huius fcientiae qnod ipfi non concedunt. qui pcrficit voluncattfm.^ orationcsiquia a<3tis quicunqueexcerior nacuseft conformari aliciii ai9:«i iQtetiori. vtrcdi agat circafinem particularitcr oftcnfum requiritur dircftiua oftcnfio. qu6d audoricas loquitilr ldt.SecUdarM^ tcmpcrancia non ponicur propccr fubftancianj aftus comc. ctfivoluntas non pofitionis corum duco ad oppoficuti) poteft crrare circa fincm in vniucrfali oftcnfum. eft impcrfcftas. pcr eos . I IJ7 operarione tenckr. Oftenfio autcm finis in Theologiacft finis.q. nt>7i fcqui '+• y^ ^^^ .j. ficut probant vlcimx duz ratioiics. V. ccrcio fic nis iftis rc(kh agere autem praxi. Habitus dircdiiuus non ponitur proptcr fubftantiarti a(ftus . requircrccur ca.& : . non comparnriK fccum crro- errare nt- rem queaml : . Vnde fi bcati errarc noa poflunc circaobieftum Thcologicum abifolut^ in aliquo adu camcn poflun^ crgo iicccfl*ari6 habcnt cognicioncm dirediuam rcfpcdu alicuius adus circa obiedum : : *7* ^"^*^'" r^.aiuutf duabusrarionibus arguitur quiavbi. peificiiur ItvoluQtate fcd alius.vigHi*. dc illis operacionibus excerioribus. dico qu^d videtur condudere . genus cognitionis : ergo cognitio finis principaliccr inccndicur in genere cognicionis. pflc crcor fcicntia pradica cft dircftiaa igi. eftpradica. Ad Tertium rcfpondco .d. quia dc principio praftico. ^ arguitur fic fic . vt oftcndunt raripncs racione circunftanciarum aflbus Praiccrea''. fccundum lHf. In alloautemadu voluntas indiger diredliuo ptadicam pertinct..tf.. circaca^quzfuntad ^V -. requiritur dircdiuum . Itcm potcft arg^i fic.1. quae eft circa fubftanciam adus. cognicio eorum quae func ad finem . littee non poflntf crrare M 5 . Beati igitur . fcd propcer circunftancias ergo liccc voluntas cflct ^"^' f"' dccerminacaad fubftanciam adus cendencis in finem in parciculari. habetii^afcienti:^ quia adus principalitcr intcntus in ifta fcicncia cft quo noa' iodig^ ditcdiuo . fub fine nifi finis : adCcientt^rft .&: finalitct ad vcllo.&c. quafi volunras cflcc dctcrminaca ex fe. quia cft cadcm cum illa bcatorum.q. &c. 8./? errLt' circ*fiatm. Refpondco igicur .& intcllcftum iftius alibi quia Dcus non habcc fcicntiam pradicam rtirimc kutcm hi. peracci dens autem excludit crrorem. vcl folus crgo. f-i. fic quafi inclufaiu cognicione finis quafi nessitpr*' cipia&: conclufioncs : : & principij.ftT"»* non cft pradica. f*** quod improbant duxrationes primar. Prartcrca'. vcl alcerius huiufmodi. fpcculatiua fic zGtas voluntatis circa finem iedi ergo e^>{fC)Culacio : non eft .con- tum tationc obicdi . &: eciam ad aliquem interiorcm drdihari.17. Efau 0/u»ia Itpna . qubd fictft agcns per fc incendit induccre formam . j : bct iftam. non cft finis-' Etexhoc huius foienTiz. Cuius dilcdio principalitcrintenditur cxtragcnuscognitio-' eius cognitio principaliter intenditur intra gcnuscognitionis diledio ver6 finis. . fincm. potcft argui y q»o vfdetitHr Deus. >8 vel fpcculationcm pcrtinent prin- '*• conclufiones cnim prafticaerefoluunturin g^rinqipia praftica> ^iiJ*'^* non fpeculatiua ergo comcognitio finisfitdircdiuain adibus . oftenfi in parti- crgo.non fic ^<^ -^*f. qu^d vifio Dci eft finis Her. : Contra hoc Primo quadruplicitcr. primp rationcm .videi.i. . quac primo inccndit d^lc&ionem nnis extra genlis cognlw ."l" ptcr circunftantiam : ficuc : >. Ex cunque contingit dirigcndum : in praxi crrare in ifta .qux efi dilcftio tingic crrare duplicitcr culari & ad quam non cxccndicur di. A finc auccm fumuntur principia pradica principia pradica concludunt •conclufioneS prafticas igitur ifta fcicutia . a quo habcc fuam bonicatcm. «^*r ^ vbinon potcfl. : Thcologicum.Quodlih. eft : 0fera nojlrs funt ^ vt mttndetur ocului ( inquit) .Qu^ftio V. : : tur fcicntia bcatorum : . Sed in qualibetfcicnciaincendicur principaliter cognitio fui fubicdli primi ergo finis eft principale fubiedum iftius fcienciae. Prarterea ' Ad idem .i.'^ . fcd tancum bftenfione ob« pradica. 9. cum in adu fuo principali non indigcat di- qu6d pcrfc£liflim^ : & hie vradioticm dirigaC) quodeft pro- .""• dcndi . fcd pro. Tom. fed in particulari.§imd. men dircdio quancum ad circunftanciam rcdio. in . nec intcndit remotioncm contrarij nifi peraccidcns itahabicusperfedirigic.

: Qgarta ratio e eft.in Aimma. lAeh ne erret indiget fcientia direftiua. Scquitur. luntas eflet diledlio.patet. Ad quartum dicetur iofra pofl: foiucionemhuius quxftionis pnm«. crgo erret voluntas circa fincm in particulari . ^uz ad finem iJlum : ordi ***'*' fi- . Similicerfiptin-» : VrM^ri^hiAitm J&- ratio eft fatis clara 4c fubftantia adus. &c. Patet. ctiam dircdiuum :quiaeoper impoflibile circumrcripco. vt ctiam diligeret illum tantum amore mcrccnario . vt crttantiim Ergo atm cognitiofints fit direSliuaJn aQihititcir- diledlio. a quo fununtur prindpia pradiica TheoIogiaB . Probaturminorprimi fyllogifmi:In quanis principalitcr intenditur intra cunquc fcientia finis principaliter in- in illa princi- : paliter intcnditur cognitio ciufdem finis. pono Ciim qualiter licerani. fed ^ fine fumuntur principia pradica .crunt4>radica:. ergo. fimplici» ita : qu6d impoflibile conclufionem pra£licam rcfolui in principia fpcculatiua : quia fi ptincipia func pradica. non H«c fola incli- fic ad praxim . Ec : dicit.& conclnfiones pradicx. /it immediat^ diredtiua circa medium ad fideracur vt fic . qux eft o(^cn{iua vltimi finis . refoluacur in co- Si ergo conclufiones fumptac \ fine funt pra(flica:.i» Ifta opinio ftat in 'duobus didlis. fed inquanrum obicAmn. mcdiis arguit:& intendic probarequc(d fcientia. contingic errare circa finem in particulari. Et prima ratio eft fatis clara in litera. tendicur extra genus cognitionis bonum commodi . crrarct.vbi XlXfwit <jMine]Me vt£ tenentes pdrtem negatiHom: vc qu6d Thcologia . vel fic incenfiua {ccundiim fubftanciam . Dicic ergo fcd quia pcr cognitionem finis .x. vcre pra€tica. illa Do£tor autemcontra hanc pofirionem mulcis vt fupri qu6d ip(i non ccndcncis in finem in particulari. crr^re poiTenc t fcdeo polltOvpr^pccr perfcdioncm eius. fed in Thcologia ( fccundum cos ) principalitcc intenditur dilcdtio finis extra genns cogniiionis .qu« eft dirediua in praxim . qu6d fccundiim eos. fcd tant6mvolitiuam. b Prima racio eft ibi Contra hocfic arguitttry &c. fiue fcicntia Thcologicai tlmrJnfMm.**/«//»• dicityad idemge- vel jpeculationem pertineni cenclufionesj jd cft. Do6^or qu^ etfi vodeterminaca ad fubftanciam aftus cxemplificaui. non (it fcientia praftica. circa. licicate ribus vitima.vt : do & Hue fciencia direfed non concingic voluntatem aliquam €tiui errare circa vltimum finem. ergo & cognitio finis. &c. t tutrt. ne errec in elicien- cia dirediua. Ec qilarauis rcientiaTheologica. quam aliqui pofuerunt in hbno- aliqui in voluptatibus . crgo Theologia crit fcientia pra* dlica. Mccaphyf. . quantiim ad hoc poflit dici pra6bica abfoluc^ tamen loquendo «fcientiaTheolo* gica didtur verc fpeculatiua propter caufam fuperiilks didam.& conclufionesin tualiter contentx crunt fpcculaciua. Patec eciam. Cognitio ergo vltimi finis eft fpeculatiua : 8c tantum requiritur vc oftcnfiua. qu6d omnia prin- cipia pradlica. Si ctiam minills diligeret quim cc- tantiim c fupr^ exeplificaui. Primum qu6d * rerpeftu vltimi finis . ad finem.& e comra. quod fufiiccrec non fic quando dicit Do£|tor qu^d finis cft primutii obieftum Theologi* . al HMs ficundum praxim principia . fit : Prtterea gnicionem "i. & conclufiones virtualiter contcmz in illis. ScAWcQixo fccundiim ititt^ndonem^con- ca ea qtufitnt adfinem : non qu6d cognitio finit in fc . folucndo quartam obicdioncm contra cam. cft Secundajcaciooftibi Cundum diledio tcr percincnc ad fcienciam pradticam errarct. 0rt. ad idem ge- vel Jpeculationem pertinent conclufiones otrtnia ordinata diorum . TTT /> vifis reffondendtm efi adprimam ^udfl.finis non aucem dire£biua voluncacis circa finem & ide6 fcientia Thcologica. Patcc . <}uz patenc in li- tera. & prndpia pradbica concludunt pra6licas conclufiones . Si cfgo cognitio roc- cum cognicio mediorum Aica. Scd in Theologia cognitio figenus cognir tionis . didcur rpeculaciua. £t nota. Ifta ratio formetur fic : Illud eft fubieftum in aliqua fcientiaf volunias diligerct vltimum finem .quia principaliter refpicit vltimum finem. talis notitia cft modo quia diligcndj fi . non inqoantum finis.9f. . pradl^icam dirediuJim praxis circa . & quod dicic quiadilcario fc- cipiafunt ipeculatiua. . J diUSHo principaliter intenditurt &c. non oportet ponere in injtrt'** f. quiafecundiim Auicennam . dcbct intcUigi de finc jnquantum eft obiedlum & fic Dcus fub ratione Deicatis eft finis tetins Theologia. mala qiianti^m ad (ubftantiam dilefuper obie&um debitum: propter tamen alias circunftantias ponicur fcicn* poficc dici cum tranfeac dionis vltimum finem:patec>quia ponitur notitia pradica circa quod contingic voluntatem pofle cirare idco calis voluncas.Prologi 138 i^quHar. : : : : : & pat audloritate rationibus .Nani diIe<^io naturalis. icfti &omnibusaIiiscircunftantiis . Et qu6d dicatut ipeculatiua proidtMvci a indigec direfbiuo .ibi niu ficundtm praxim & principia. Secundum didum eft .Prima eft Hcn. Et fimiliter in fortc pollct concingcre error: cuius cognitio principaliter intenditur intra ge- nus cognitionis. qu6d nocicii quae dirigic voluncatem circa ea qusfunc ad finem . . oportct poiierc in inteIIc<Stu notitjam veri finis. dicicur verc pradica quia contingic yoluntatem errare in«liciendo aAum circa' ordinara ad finem . concludimus cognitioucm corum . excluditur omnis crror. vceft circa finem in parcicalari'. rcaiaut. ^ae diledio vel fccundiam intenfio- ncm cft circunftancionabilis cxcircunftantia ob- fincm 4* finefumuntur quia . Intclligentia vltimat^ quictatur in alia quim in Nr prima. Tunc vltra . cijm in poteftate noftra.ergo & principia fumpta i tali finc.intellc^us ci^m hatio nacuralis . puca telle6tu notitiam. & . ita qu6d talis diledlio non pcrtinct ad po- tentiam cognitiuam. COMMENTAKIVS.& patet litera. multi Nam & Philofophi citca illum errauemnt : vt patet frivbi recitancur diuerfz opiniones dc fc- nu Etbic. Si pecur.etiam cognitio finis cric pra- finis. : illis vir» & c con* ucrfo. Ex. ergo finis eft fubicftum in Theologia. fimilitcr errarct. fubftantiatp confidcrajur.ordinata in vltimum finem . vltima . pra£tica. dicacur vere pra- <^ica. erunt priadica . Tertia ratio cft ibi : Prtterea tertiofic : cuitu d quod & .dirigencem voluntatcm ad illum.fi[u6dnonhabeanchabituin .

& Efau. Si enim illz formz effent compoi]ibiles in eadcmmateria. non fequitur fe direftiuum : quiaec. §*tuUtim4. eft magis ad propofituro quam ad oppofitum. fiue detcrminat ieiunare bonus moraliter perat . ibi non & mi ignis inducenda. S( red^ agere patec.Quxftio & cogniiio drdinintur . cognitio tafis . quod ficut agens per fe iniendit forraam inducere. vei in cognitionefinis. & fic landem afbus interiores . fed per fc intendit indncere : : rmn cirt» vl- .i. ipfi noij Sccund6 refpon- deT. ne voiuntas in operando erret Sc ide6 fi voiuntas circa aliquid non pufTcc errare . Sed cognitio ipiius finis .iy. qu6d non habeant ha.^f^pood ' fermone del«cob. £t prima ratio luaeft eric ver^ pradica rationes.C^44. per ie intendit oroncm errorero excludir : im6 fi noncxchid^- non pof. circaea quz . tanquaro aiiqoid incompoilibile fibi.dire^iuaadbus voiuncatis circa caiia media. necefTario illum elicit vt redum hoc enim foli voluritati diuinz competit . SanAi enim ide6 quacrunt magis. mediotnm dircdiua cft aduum voluniatis > circa iiia media ad finem: ide6 dicimus qu6d cotnirio finit.j^ t. qu6d in 8. videatur Dem .eftdire^iua in «ftibus.& difi. vt patet ^ j. qu6a principium fpecnlatiuum i primo Aibied^o fcientix : ficut hoc A qutfmn». ergo Theologia beaiorum non erit pradica . ijuaft. fcquitur 'qu6d cognitio iphus finis erit pradita ./^o. futur frinci it mitnr a quiditace hominis. volendo iiium neceilari6 re^c formam ignis in materia ligni veiic : & nuile : & quia forma formc ligni. ac magis cognofcere Deum . git. lic^t rerpedu illius requiratur cognitto . aut fpeculatiua : non pra- Aica . I . qux : funt ieiunia. Sic etiam dicimus . refpe^lu cuiufcunque obiedli : non enim vt elicit a£^um. Ifte enim a^us exnon eft bonut rooraliiert nifi fit imperatus ab adu eiicito voluntatis priroobono moraliter.& hoceft quod rcquitur. \%. ficut SanAi faciunr .& idibi. M 4 ctiam .-j. merc fpeculatiua. : . qui tant^m cft bonus 6c bonas pro quanto eft confor- adlui elicito infra dift. quod cognitio fubiedi. quia tunc cognitio principij fpeculatiui virtualiter continerecur in cognitione pradica. ergo nec noftra . fcilicet virtualiter.per impoflibidrcunfcripto. Om«>.eft incompoflibiiis : : finit . |9. Otnne animal rMtionnle eft rifibile . it ta.Dodor foluit rationes fadas pro opinione Hen* tit •Mt ryf rici. quiacognitio me- diorum virtualiter includitur in fine .vcl ieiunij. i» cofftitionefinit 2udd finis in fe dicac . Refpondei Dodor . remoce 8c vircualiter. vifed : detur concludi contra eos. quod eft falfum. qn6d pofico qu6d fit determinata refpedu vltirai finis . vt mtmdttur oculm imerior . i. beati non pofrunt errare circa vltimum finem . ijuo ergo videiurex ifta auaoritate. adlus extcriores ordinantur. ide6 per accidens intendit corrupiionero fornix ligni. ^/tfiprineipif : non principium pra£kicum. vt direifli- ua : fed Sandli . ergo cognitio vltiafta TatUtMtrimtm pu*fk ir- 139 nodo poflir errare adhacoomitio vlcimi finit (unc adfinem: vel breuti^Si cognitjo mediojrura ad fincm immediace V. &peraccidens intendit remotionem conirarij:patei de igncquaffdo corrumpic lignum . Sicpatet relfonfio ad rationem eimprimam. quia notitia pra^ica idtb ponifur .eft : & ficundo dift. non enim voluntas crea- deierminacaadadhim redbum. Omim e$fmi.C^r«f»iVi« tcrum . v< oftenfiua calis obiedti: quiavolunias non fertur. Et addic. id eft. vt pacct a Do^ore in iftoprimo dift. non enim intendii per fe corruinpere lignum.puta ad pei fe€bioretn cognitionem Dei . efrct iropcrfcdlus. non enim datur medium. quiaadtus quicunque exterior . natus eft conformari alicui infcriori: quo habet fuam bonitaiem.^Mafr. Tertioarguit Henricus .' dirigerevolontatem in operationibus fuis. finis. quia vbi non poteft lib.erit cegnitio prMliicd frituifimm cognitio efTet tantunci conclufiomim fpeculatiuaium : tpiiaaeprin- intdiigendo . quibus volunras imperat . &c. i & hic a^bus eft prim6 & poft im. Sequitur.fumitur prf ncipium . Finii iititm trgo cognitio finu. frtSiem . ic hoc probont duac vltinue patenr.&dift. quz . & efleerror. Si ergo habitus fit perfedlut. vil fimpliciter fpeculatiua. ordinatur ad alium a£tum inceriorcm. Si cognitio eorum tjuafiint ndfinem . faliem in partirulari vt fuprlt : patuit : »Gtas vt fopr^ patuit . Refpondet Dodbor ^ dat duas refponfiones. nifi in prarcognitum non tamen requiritur vt diredlina i fed nec volunias noftra nec beatorum potcft errare circa vltimum finem . ^lhct cognitio pradica virtualiter includeretur in cognitione fpeculatiui^ficut etiam fi cognitio principiopraSIico : fic cipij fpeculatiui . vigilia .^hiatiff' irrmn. quia nec nos poffiimus errare circa vltimum finem. Second6 irgirir Henricus aodoritaie Angu. qu6d voluntas creata poteft crrare circa vltimum finem .tJanc 6.errarc polfent . vt ipfum magis ament . tandem illa cognitio ordinatur ad amorem Dei. .& illa vifio vltimo ordinatur ad amorem ipfius Dei : & fic audoritas . non taroen vt diredioa. requiritur fcientia.inquir.& in §^pd~ Et vltra adus elicitus vigilia.& fic talis vifio non eritpradlica. fi enim non habecenc diftindlam nociciaro vltimifinis ^potTent bitum pcr le. ^ quo fumitur cognitio principij fit rpeculatina . Pri^ma . quc ordinatur ad operationem in qua non concingit error . vt perueniatur ad diuifionem Dei. id efl . ftini in opera n^rafiint . Nulla cognitio eftpradtica . Sic in propofito habirus Theologiae per fc diri. ctfi requiratur vt oftcnfiua. qu6d vifio Dei timus finis logiat fit Theologix:quod tamen fit vl- concederent: quia volunt qu6d vltimus finisTheo- Dei dileflio clarc vifi.exponendoau(5koritatem qu6d AUguftinus loquitur de operationibus exterioribus . vt fupr^ patuit adum exieriorem roaterialiter mis .r^ rct. fit pradica . Bcati igitur liccj fint crrare Secund6 refpondet .quibus probat qu6d fciemia Theologiac fic .& infiamde Do&ote prafinti <j. qu6d vifio Dei fii vliiinum . fit fpeculatiua fequitur . quia anreft pra£fcica . ad qood opera noftra ordinantur. Priiisenim voluntaselicir» ^ tcrior^fcilicet vigilare. Prima ad hominem quia ex ifta auAoritate. <jU4 /iimadfinemyjlt qua/iinclu/i .fit t cognitio eonclufionHm prMSlicarum : quia tunc ralis cognitio virtualiter concinecut in cognicione fi- nis : & fi cognitio talium non includereiur in cognitione fr»Si(»m. Refpondct Dodlor dando duas refponfiones. eft tantiim dire&iua. & for- malitereft. poteft eiiam errare circa circunftantias . nec pcr accidens intehderet corroptidnetn formac ligni.qu6d finis dicitur principium pradicum : quia ab eo fumitur prima ratioprincipij pradicijfi ergo cognitio prin« cipij prai^ici rumpti ^ fine.c^m ccrminus incompLexus : fed eil calis entitas k qua prim6 accipitur principium pra&icum.ne in operaitdo erret : ied per accidens excitidit erroteTO . nunquam necper fc .

& in }. : W/. 7. A£ius principium efi ele^io . A Q Ecunda via ponit &c.efpon(]et etiam circa illiMn Hi pacticulari errare.i. fttrueut ^iuodlib. num.E\ed:io ftatim fed ad dilcdionem finis . quod licct diledio finis rcde poflit clici .Ethicar.u 9-4. Item . cft nifi in quia omnis praxis fequiturcledionem. non hoc non eft propric praxis.vidclicet qiiod fi cognitio mediorum ad finem fit pra<Skica.ied pofito tali habiui per^fto . .ieipfo. primam foluetur in folutione fecundx rationis principalis ad quxftioncm.quia non eft circa obiedum contingens Dicit autem Commcnt. ergo nec in aliquo quod in intelledhi creato.ic% . quia ad agere virtuose.fiu^. (\\xo^ praxis eft operatio feciindum elecfienem:e\e6tio autem cfl tantum circa concingcns. eleStio reEia .. bitualis qui eft virtus apperitiua . . ^Mft. & ctiam diledioncm vltimi autem eft praxis infra patebit non tantum . Harc ratio expofita eft charitas. requiritur habitus .& Qi^diik%. efle infufficicns quia omitcit obicdum prajcifum Confcquentcr dicit hxc via nullam notitiam efle pradicam quae extcnditur ad volitioncm vltimi finis tantum. Jnprinc. efi i. Mociuum vcro huius via: quia habicus appctitiuus confonus rationi rcdtx. efi circa obiebum necejfa.^. vel pecfefta viiione illios L V I dererminabilis vt patet : : quia fe re- DoiStore <i M. Ex hoc etiam probatur dcfcriptio praxis pofita in primo articulo quxftionis. vere praxii : efi illa operatio virtm tfppetittHa: vt virtus . puta. . Quart6.i 8 r 4. & non reftc .^.vcl huiufmodi. bet iftam. infrhdift. . b Contraiflamviam. quem dirigit . quiaDeas non habet fcientiam pcacticam maximc autem ha^ remictendo in prsfenti quzftione. ftcrior tum Pro : vel fi • . cap.& vltim6 acguittir ab Heurico §iupdlih. Contra iftam ^ viam cft quarta ratio pofita contra pracccdentem. fup- quii folus habet eam perfediflime cumhabeateam quod ibi uon pofito : ple habet ad drceh^ fe an Theologia in intelledu diuinp fit pradlica. Secundo. idem 6. cap. Ethicjc. rationem dicit. i.\. quo quis facile cr expedtteagat. 3. (^OMMENTARirS. id eft.^. eft illa Cap. finis.^.ad inchnat virtus appetitiua : quia quselibettalis virtuscftha- autem eft praxis. q. per Philofophum 6. quia a^us . tatifimperatus. nibus . quia etl appetitus confiliatiuus conGlium vcro non eft nifi de contingentc. Banc reiicit . ''^'*«*»'»' . rium. . ele^lio patet y?A-ro Ethic. quia non eft verum contingens. infenfu Arifiotelis. citiac exiftit in appeti- S finis (jr improbatur non efifine habitu vtrtutis fuius oppcfitum habet i difi. 1 . . num.Ethicor. quam opcratio. eft habitus elediuus ex qua: poftea foluentiir.i7. H O C prad. fed patcntia: infcrioris. virtuofa proprie infenfu Jirifi. TErcia via ponit to. Quod probatur non cuius gratia ffed vnde motus. quod vcl vohtio ipfa cft praxis .propter fuifnaximam perfed^ionem:non tamen fequitur. fcilicct Theologican» Dodoc S.i. primoper rationem quartam contraprimam fententiam . quia forte vo< non fit pradkica voluntas creata. j. . etiam perfeftiflimajeft ex ergoinDeo non S fit modo eft regulabilis. quia praxis efl tantum . vt fupra patuit) quia quzlibet talis virtus appetiiiua . num.ex i Ethicor. quatenus ordinatur ad a£ium imperatum quadruplici ratione- inclinat vt patebit Amidttatn-.Prologi I40 : luntas diuina nullo cft ex. quod aBm volun' (^cognitio Theo- logica non verfatur principaliter circa aStus imperatos. inclinans ad H O C . Si pradica.iy. qudtfi.vt oftendctur contra tcrtiam viara inclinat non tantum charitas.lib.j. quac ad (juam inclinat Tertia fententia ait Theologiam non L V I pra6licam effe .j. qnamuis finis fit obiedtim merc neceirarium. vel folus. quia charitas infufa acquifita in- ^ elinant addiledionem finis i ergo praxis. effet ^ . tantum adus eapo- ordinc ad aftum aliqucm imperavcl potcntixmotiu2E. i ) fed non negat hic dari reBam eleliionem fine habitu fed quod illa non . Var. Probatur triplici. t^ pfaxis eft tantum circa contingens. verapraxis SEcunda »9. j.Ethicor. Eft quarta ratio pofita comra Henricum. Ad feeundam ele- M.art. Cap.$. iiac viaccrtiaarguitur . t ad arg pro f opin. vt fcd ad . 1 8. fed amor acquifitus ha- bitus clediuus. qnam probat multis Ui. <j?. cx ^.cAenim habitus ami..difi. appetitiuus.&perconfequcnshabitus eledionem.clinat»d di~ tio finis eric pradlica Item. . ncgat tamen dile^ioncm finis cfle praxim. (dummodo talis ope- tu:vt amicitia in voluntate Gii- non ratio ratio- fit adlus intelle(fbus :quia nullustalis potcft dici praxis. fcd etiam amicitia acquifira fupra. appctitus fenfitiui. 4 quxfi-i. in pluribus locis. Wxc eft opinio Oliclmi Varionis. quod ctiam cogni~ fecundo Ethic. ^tiuus. . vbi fiet fpecialis mentio. via ponit • .Et non pofTunt errare. velelicitui. I. & gulabilis alio. StcMndafeAtentia FarronU licet Theologica cognitio fit AireBiuitiiledtionisfinis vltimi» eam tamen non ejfe praEiicam .

BtHitMma.propter quam ctiam dione bona . fi maior eft vcra. ficuc praedidum eft de eligente frcqucntcr liberalitcr dare.il «. non rcquiritur vlterior profccutio quia obicfto prxfen: taco in phancafmacc^circa cx qua gcneracur quod poccft efre adus liberalitas . fub alia forma arguicur idcm.anccquamalicuiusa£bus clcdio fic principiumefFcdiuum. ^ '• ^^P-^- Z 'vf^* tMiitmv' - nayf Przcerca. non ffratis* '^'^tamen generacur cx illis fequentibus. cum nihil habeac caufa ab cfFcdu. Virtus eji habitus ele^iuus.. ordo ifte eleftionis ad -^'^ virtme Iiberaliracis. nacuralircr przhabicus praAicus gcncratur cx praxibus fcd habitus pradicus gcncracur cx adibus fcqucncibus clcAioncm : igicur ilii func praxcs. : : .. vc probacum eft per . 141 non finalc. Quod probacur pcr Philofophum.Vndefcquitur:iVV5'«^ §l}i"^^"P''- ^^^J^'X habcc adum clicitum immedia. quam adus cxcerior impcratus ab cle- Jine hahitu morali reda eft eltilio. voluncas Quia eamcn quando non communitcr eligic frequenrer .^. eft adio bona.. fic Neciue fine habitu efteleSiio. CMp. imo eft cledio prior praxis. ji^ nonvulc.S£c. principium cfFcdiuum. oporcec quod ly fecundum . probaQuia.v„. .quau lecunaum principiuiu mcuuuui . impoffibilcs. maceriam iftorum aduum quia quo4 non credicur alicui poffibile .ide6communiccrnon gcneratur mQihus imhabitus pradicus . & ratio. princi- pium.fi matcria adus cxccrioris defieiac. ad caufandum cfFcftum fcd quod caufa non fic in fc calis cx fc (vt prior cffedu eft) fcd cantum quia adualitcr ordinatur ad efficiendum.^^•.^^ tas moralis in praxibus autem impcratis cft tantum materialitcr.qu6d ibidem Philofophus ftatim fubdit Ele: *«-• : ffionis aittem afpetitus .fi haberer. vidctur inconucnicns .yd clcdio Maihtu im- accipicuc ibi pro libercace adus volendi nisSccundum iftam eledionem.in quibus eft formalitcr boni. Commcncacoc fupcr i. id eft. quod praidixic de cledione fumctur ifta minor fub Bona elcdio cft bona'adio. &c.i.. anccm . fi dcfcriptio debec effe conuertibilis cum defcripto . Frttxu efl oferntio fecunikm eUclionem : crgo praxis /» fcquicur clcdionem. : COMMEN ^ c^^ .„'.& habitum vircucis. Hoc declaracur fic non habens pccunias cui camen in phancafmace prz** .cffc6ii\i€y\c\ formaliccr. Ibi cnim ftatim poft illud: honaaBio enimfine morenon eft. quam fit illc . illi rcdi M feam- '''"»»• ^*^' ""' hahitHspr».ad inclinac exfeeundoEthie. fcd vircus moralis pcr fcinclinacad clcdioncm rcdam.& pcr confequens noncantum adius eledionem fcquentes func praxes. non fic ibi nota caufx .^^^ tiorem fibi . fubdic . nec ex ordine ad ipfum.Adhocenim. ""»»•/• . fi cffcc inclinarcc pcr habicus gcncracus cx adlibus pofterioribus cle£lionc fc. : .Qu^ftio mttus . quia. fed ex cIedionibus.Ethic. fiucfequcns eleaioncm quia aftio de gcncrc Adionis reducicur ad fiue fic clcdio cicione .(cd dcbcc incelligi ly fecundum. habicu vircucis : crgo vircus pcr fc rcquiricur ad clcdioncm rcdam.vccIcdioficreda. dico. quod folus iftc fic adus. potcftefTcnifi vc caufz . quod non cft clcftio rcSa fine rationc rcfta . puca propccr defc£):um maccrixadus cxterioris ipfa fola vcr^ eric praxis. nec ordo ad cxccrius.. vel quae elicitur ex libcralicatc : & non rcquiricur vlcerior perfecutio excerius.vc apparec perdefinicionem cius. : . quia habicus ex eifdem af^ibus generacuc. vt imperans priijs cnim adus voluncacis clicicus qui eft cledio . fcilicct qu6d non cantum adus fcquens clcdioncm (ic praxis . etiam finc ratOjfi facultas non adus impcrati func adfic . pradica. . id I V.* i^. cuius elcdio eft principium .&i. Ad ccrcium ' de Coramencacoce . Non requircrccur Concra iflud & tur. fcilicec : igicur virtus .. Ethic. Prxccrca ' .. fcd cflfcdiuum principium auccm efrcdiuum eft. . pofiTec in ipfo generari libcralitas. : ccdic cfFcftum crgo. "'"re^jHtn- adum imperacum non ""^ ** ceffkrii. Praccerea non folum falfum cft ncgarc clcdionem eflc praxim quod arguitur ratione iam fada fcd ficuc probacum fuic in primo articulo. 6 Ethic. adus voluntaris clicitus cft prim6 praxis Sc impcracus non nifi propccr ipfum crgo fi cledio fic fola finc ordinc adadum iraperacum. Scd fi ifta fit maior ad probandum .\g\.^i„„ efficientis .Echic. ^rinf.fiue praxis. quagratia alicuius.complcc^ habecur ele£lio. dicic Philofophus . auccenuicer vulc fccundum Auguftinum. Prxtcrca : .fccundo Echic.6. Ad fecundum ' .quantura ad adum. ifia cft bona praxis. auc ipfum £f. Tunc ^ ad audoricatcm.^ i„ circa : ' : Ariftocelem 6. bonus. : rentancurpecuniz.« quos tur cx cledionibus pcr fe gcncracur vircus moraIis. Concedoigicur audoricacem affirmatiuam quodeledioeft principium adus vnde motus : quia adus ab ipfa imperatus eft adus moralis Scd ex hoc non fcquitur. qui eft vircus finc praxibus imperacis fequcncibus elcdioncm .requiriturvirtusinappctitu.y«»r.'. Iccm. dico quod habitus pradicus generacur cx elcdioadu impc- nibus. vcl ordinecur ad aliquid imperandum .»•. fi eligac illas liberalitcr diftribucre. fupple. nifi : quiacunc non adatflus iflos podcriorcs clcdlionc.

vt in : aut prior a(5tu caufato quod tamen non erir praxis: inconucnicns quia caufa nihil habet ab efFe(5tu . enim elTet caufatus tantum ex adibus pofterioribus clcdionc ex adtibus imperatis in potcntiis fcnntiuis habitus talis non <Stam : enim inclinat patet .eff*au. giiuMib. via: *. Adus etiam qui firapliciter clicitur k voluntarc. fi ^ num. praxis fequacpr clc6tionem . redam . cap. aAus cnim prascedentes habitum. riore .quc)d firgeneratus ab habitu virruris:nec quod fit gencraciuus virtutis. propric . nen cuimgraiia . dicit ibi : Ne^ue eUSlio jfcilicet nSla. vc informaca vna tamen cum ra- qua: fcilicct ratio cft gratia ele(5tionis. litcr nihil rccipit ab cfFe€tu in eo qu6d caufac lis eft : : : : ipfum. Cantr4 $lltui. vt iuftitia . vc cliciat ta- dicatur pra- eIe(5tio ordine. & fic ele(5tio. qua: primoponitur in voluntate. qu6d pecuniae prouc func in phancafmace . quia intelle- Ah ptcuni* pojpnt moutqu.& habitu virtutis. qua virtus moralis prim6. Do(5tor debct Ixpofitio littr*. muldplici medio. id cft .^. vircuceraorali puca ccmpcrancia. & verx prapcr confequcns tales eleftiones funt vt patct 6. Habitus cantum ad (imiles adbus ex quibus gencratur. & & & effe : parctur cum vt fupri pacuit . Scc. &c.&ab habicu. (Stor foluit cum & temperantia. Prim6 enim arguc. quafi in principio tcrtia: nts.6.& in 3. quae eft gratiacuius . . &ie6tas:qu6d ASltu principium . t^uia habitHs ex etfdem aEiib-M generatur. Priterea /iih alU forma argnitHr . Et ratio ftat in hocquod dicit Arift. Quia omnis praxis fequitur eIe(ftionem. qusft.i7. Hic Dodtor arguit contra opi- nioncm Hcruei . eft circa mcdia ad finem. & non tantuniadtus eledtioncm fccjucntcs (cuiufmodi fimt aftus itnpcrati in potcnciis fcnfitjuis) fuiit piaxcs.^.difFerunt prscisc ficut perfcctum.Et notaquod hic accipitur ^««^/Vw pro habitu virtutis moralis. I. inclinet .pacec6. Ethic. adhuc crit talc . vtpatet SiDoCtoicinfra & alibi. Vult dicead adtum imperatum. poteft cligcre velle dare cas liberaliccr.dift.facilirer. Si ergo eleflio rcfta. qu6d fi pcrfc inclinat ad qu6d etiam fit pcr lc gencrata cx ele- Sequitur ergo clc(5tiones. efl eleSlio . quia quod eft primo tale coniundtum alicui poftcriori . fiue acflus virtutis quod idcm eft ) eft ab habitu virtutis quia cxprefse dicit infra d. Sed virtus moralis. r* int*IU3ii. Non incelligas . enim fine ratione re<5ba. id eft > qu6d elcdio non dicitur finis talis a(5tu$ fed verceft principium cfFe6tinum . quod poreft efte habitus virrutis.& cxpeditc ope- kitU virtuiis. : fcquitur talis Dodor . non eft prasfcntis fpcculationis. 4. ctionibus xes . poflint efte praefenccs incelledicit in racione obic(5ti. mediace camen . impcrac poccncis fenficiua: lem a(3.cap.i. Tunc ad auSIoritatem 6 Ethicorum. i. Dico qnod Dodtor non ncgat elVe eIed:ionem Boluti».in potcnxis ex tali tia fcnfitiua.i. qua: cft : & a6tum efie praxim caufa enim vt prior quocunque fuo effe(ftu habet proprietatcs fuas: CMfanSha. vt ad caufatum ab ipfo a(5lu elicito . a(Stu incelligibilis (Stui. pro quanco voluncas ipfo adtu cli- c Praterea ordo ifle ele&ionis rc>qu6d ordo clccStionis cico.qubd cledio non eft re- ferioris. ex i Ethic. j. i. feqiienres ipfurp . videlicec qu6d appccicus . licct non fit gcnerara ab habitu virtutis hoc idem in fecundo & in tcrtio.6.& principalitcrcftinvoluntate: vt patct aDodtorc/a }.Scc. : : vt iuftitia : merslif. vt caufae ad iStum imperatum . difi. cle(5tio cft principium a(5tus.xo. patct 1. 1 : : : euniiitm h»- habitus faciat piompte. QifiJfitvlr- b fraxim: ciim adus voluntatis elicitus conformitcr rationi redc fit fimpliciter prim6praxis. quod non cftde larionc adtusmoralis . 4. cft valdepcrfc6bior:vtpatct a Dodore infrad. . prius fuerinc przfcnccs in aliquo phancafma- tc. vc pracfcmancur in phantafmatc . . habitu virtutis quod a rationc fit .I.3.& 3. vt patcbit in 3. . Ethic.^. funt fcmpereiufdcm rationis. : & Rcfpondet Do(5tor ibi : Tunc ad auQoritatem fexti Ethie. 3.Prologi I4X COMMENTAKIFS. vbi po- virtus moralis fit habitus clcdtiuus. fi a tali poftcriori fe- autcm Cic nitur quod . Hasc opinio Hcruef quam probat cft Natal. : & fic temperantia. nuUo habitu vittatis pra:fiippofito Ced aliquis non dicitur propric virruosc agerc. folus a(5tus impcratus fic £t qu6d erit praxis. Ethic. & forrirudo. d .j J.^. qu6d elcdio rcdba . Hic D orariones Hcruci. Sed hic occurrit dubium in hoc qu6d dicit t.etiam non habensordi- nem ad aliquem adtura impcratum potcntiae inCit verc praxis. id cftjhabitus inclinans ad elcdtioncs . f>t4 iVo» /olttm fal/um imperfc(5tum quia comnnmitcr aftus fequentes Habitum funt perfediores & hoc fi fiant a potentiaacquali conaru vt patebit infra d. negare eleSlionem efi fic . a vU > '"T^ErtU X tHnmm.17. cap. cap. fed vndc motus . : & racio pacct in licera> dc pecuniis . & prarcipuc illas habere non poteft ab efFe(5tu het quem producit neque ex ordine ad ipfum cf.tcs fropriet*futu ib fe(5tum & hoc eft quod intcndir & fpecia. puta tunc cledionem requireretur ad re- quia ad illam inclinaret. . Si habitus virtutis requiritur ad cle£tionem redlam: certum quod cft dinis habitus crit caufatus cx illc multis clcdlionibus vt patct dc habitu fortitu- : vel tcmpcrantia:. vt ibi pracfentes <5tum . <5ta.}. C.<j.fitntfuppleprincipiMm . fic clc(5tio naturalitcr prxcedit ipfum adtum. . & tamen oppofitum hic dicit. . Scquitur .prim6 & per fe inclinac ad elcdliones reftas vt puta iuftitia inclinat voluntaccm ad volitioncs iuftas .& pcr§>uii agatff fede nifi agat fecundum habitum virtutis cum Atparfs e»n- trndiSi». pro ftacu raliter clTc prsfcntcs incellc(5tui nifi ifto.um:& quia vult qu6d . & praecipuc in 4.& elcdtio red. Si . Vcl ergo hic loquitur fecundum opinioncm Hcnrici.Ethic. fed tantum vt prjefentes per fpecicm in- . folus a^n^us imperatus in potentia infe- propri^ fcquatur clc(3:ioncm voluntatis. an.qu6d non poflunt natu- &-J.fequicur qu6d eledio habcbic ab adtu imperaco. circa ca quac funt ad fincm cft virtus propric moralis . ad cjuos inclinat. vcl virrutc phantaftica : quicquid fit .cft principium : fcilicct voluncas cligendi a(5tum cempcrantiac tionc. quia ordinatur ad re(5tirudinem eius. : ( : .RntionS Httt uii folutitbat C\c Herucus ibi . dicit. & intcndit probarc qu6d etiam aAus voluntatis elicitus.adhuc erit praxis. vt fupra patuit in primo articulo.eft ordo ipfius elcdtionis . : . & poteft fcparari ab zQtxi extcriori qui fi feparetur. &c. & elcdio. nequc ex ordine ad ipfum effedum maximc propricratcm aliquam . . 17. non poiruni moucrc . telligibilem.vt dicatur praxii fc talis . ii diftcrunt.cap. vcl fi fccundum opinioncm propriam debet exponi.crit verc praxis. vr caufac ad caufatum.17. fiue Nunc cxponitur Jine habitH morali efi cognitio litcra cum eft pra<5tica. rari.& talis ratio. & clcdio fccundum habitum virtutis. .

non obftantc . fiue ad illam quad voluntas naturalitcr dctcrminetur praccedcntc oftenfionc fiuc libcrc & contingcntcr ad illam fe habcat . Igitur cum difcordamus ab eo in conclufione fua . intelledus : vel habitus moralis poteft dici ha- & bitus pta£ticus tui prudentiz . fcilicec qu6d ele^bio non iit reda Hne btn» id eft. Secund6 Hcrueus y?rwK^:efFediuc vel formaliter. id eft > qu6d eft ipfa ele- meturifla minor : & arguic fic : . fofit/t eum effe naturalem. fi defcriptio dcbet eflc conuertibi- cum (iefcripto .x. fcilicec dcfcriptio cledionist qu« talis cft EU£Ho re^a conformiterfi hahet rt^ lis : Bona eleSlio efl bona tiEiio.EfFc(aiui. ad probandum . taraen illam foclicita. eft^ tiomreHd. qui non cft clcdtio . Se~ ^icus. eptafi fecundim principium (^iuum efl omnispraifu . ex hoc nifi de contingente. Quod aurcm talis extenfio non concludat pradicam. dcbet intelligi. qu6d fltui fU $l$- Refpondet Dodor ihr.quo producens dicituf produdlione producens fiue quo elicicns dicitur clicitione eli- nomine. quia quamlibct fcquitur aliqua dileftio. i-qj- cap. Oportet qu6d ly ficutu&m non fit ibi nota cau- virtute in voluntate. eft cledio rcda. AdComment.i. Primo . quomodocunque fe habeat. Sequitur elicic .fcjlicet : Elcdio rcda conformiter elici- : cft Fel accipitur eUliio pro elicitione oRm voUndi: 9. id quod non eft iinc ratione prcuia . Refutat ^ Theologiam hanc conclufio- qui non effet ^eculatio . fiue in ordine ad adum imperatum.vt cum fedlc reAa. quando ciens. fraEticam. fed bona ele£tio eft bona adio. vd volicio aliqua fed aftio ^l*B$t tjl de gcnerc adionis. fcilicet au6foritate. Dodor ^d h^itm prASHcitt ge- e Refpondec nerAtur ex eUHiombmy 8cc. quiafci/icet . Sed quicquid cunt&m iflam elicitionem . voluntas adum volitionis. confilium non eft cli- voluncate. qui generatur tales funt propric a^us ex a^kibus prai^icis .^. appecicus confiliatiuus eft dione medij.fcd fiftcndo in proprio zdiw elicito. C : citur adprincipiumproduSiiuum : praxis & : res conilat. Nequefine hJiitutfleltEiio: fubdit Philofophus: Bon* aSlit enimfine more non efl . quodcrgo prim6elicitura voluntate. necfraxis. H^ibitut pr/tQicm. inquantum praxibus:fed habitus prafkicus geheratur ex adi- bus fcquentibus eIe6Uonem:igitur adus func illi (k\o praxes. prxexigit in intcUcdlu confilium de ele- efl principitm vt imperttns 3i . efttkmfit *Eliti citus mifi^ virtu- circa contingens. qu6dadhoc vtfitrefta circa mediaad finem . Similiter lo. quia generaturex praxibusrimproprie tamen dicitur habitus pra^icus . Adtertium. qu6d eledtio dicitur redba k virtute 8c ratione.d. qu6d . Adrationem pro oppofito .Z eft Dei amantifimus : & vel delcdatio. Secundo. difcordandum etiam eft ab eodem in frincifiis.i. & cnr rationi f eftst. fidfi ifla fit maior . Ibi. qui fic argucbac ibi Dicit titttem Comment. fccundum quod conformacur confi- lio incelleaus.^ fi fofuiffet eum liberum. qui cx hoc dicitur pra6bicus. vel cft via ad produdlum : dicicuc reduci ad principium produdtiuuno. cognitionem direSliuam cuiufcunque voUtionis^ non effe pra£ticam. ^. fac e£Scientis . atl prohantLtm ^dprdJixit de eUEiiem . producit. confequentibus ad eam. Nam elicicio idem eft qu6d t^*^*** & pacet Iitera:& quod : de habitd pradico .AdtertiumiidCommeHt. virtate. quia dicit produdUo adfcus : ficut dicimus .fart. L I V non quud vere fic M. ergo bonia eledio erit k virtute &ratione:& patet litera. quia cft appecicus confiliaciuus fupplc. cuius oppofitum falso Vafq. Mod6 . quas dixi aliis tio Echic. Et vc clariilks intelligatur Hat iic argumentum. qu6d praxis eft primo a voluntace canquam k principio formali fundamcncali produ^iuo eft ab ipfa elicicionc .y«- U.trihuit diligendi ^ & ponunt Theologiam cflc purc fpccuktiuam. efifteculatiuus . primo Echic.Quiftio rv. de quo Doff. Formalicer ver6 praxis dicicuc fecundum cledlionem . iet dSiitm elicitHm immediMtiorem fibi. fed debet intelligi ly do clcdlione imperatur aftus in parte fcnhtiua: ille adus dicitur praxis fccundum cledioncm: quia hoc habct ab clcdlionc rc6ka . Contra hanc ** conclufionem communcm iftis cribus viis inftacur.Cap. Prdtered. non tamen opcrando. ei. &'ratione in intellcftu . Hic Doftor refpondet ad argumentum Gul.pcrfuaIStac trcs vix ' *}• tcndatur ad diledioncm . conformitcr rationi rciffae .d. non poceft eire> niii : & talis adus : . quod cxfinis . Adaufforitatem obie6tam. Sequitur propric habitus pradticus eft ille . Ai*.ex ter» qu6d eledio ai^us immediacus ASh ntn di- tanc&m eft fupr^. fupple moralis. debet intelligi de habitu morali exiilente in voluntate . non pradicam. : detar:quia tunc quzlibct notitia cfrct pradica.explicat quomodo fecundum Ariftotelem aUns vltimumfinem in Intelligentiis . qui proprie dicitur habitus praiit . Ethic. I^ituruirtM. docet cpgnitionem no» fieri praEiicam per extenfionem ad deleffationem. parum cucandum eft dc cA operacio fecundum S nem communem. id eft . 6^m oElio degenere aSlionu redu' principium produifliuum fedquiacerminacur ad produdum.elicibilem confermiter^ vel difformiter rationi reStd. virtute. Sequitur. id eft . fiue produdlionc tanquam a principio formali. id eft.foneret cognitio' nem ad eum. prim6 .. Yidctur fcqai. : proquantoeftconformis habi- .i&4- iUecuiut eleilio tltur I4B clcdio eciam expofuijde eledlione per- fupril . intelieBum circa iffum non fojfe errare in quo Ariftoteles errauit. arguitur fic Omnis bona a^fcio. ^ conclufionem in qua conueniunt Probat vnica ratione : : H O Jtec/tpitulat tres fententioi aUataSy ejfe Jpeculatiuam. non tamcn circa obie£lum contingcns . more. eIe(5tionem.eft contra definitionem notitia fra&ic^S. Varronis . e contra. Fcetix tcm ponit Philofophus fpeculatiuam. . & agibiic fiue terri6 circa quodcunquc obicftum . &vna quia daretur aSlus liber .Ethic. Sequicur. Sequitur.guan- quia habitus pradbicus generatur ex ab ipfa imperatur.&r»tioiu. 8c condicionibus.

vult Philofophus. rcdc. vt circunSed minorem quam ipfc afl!umc- & vt huius obiedi in particulari.d '490 7 '"^"*> Antor efi' praxis ncc naturalitct confcqucns apprehcnfioncm . 3^. fic eflfc elicicndum. amor finis confequens videtur inconuenicns. eam oftenfiua .Prologi 144 qu6d aliqua operatio ed in^tefliate hominis . vcl non rcd^ . Sub'dit : fit fpeculatiu^ . confequenter diccndojdifcordarcinconclufione . fed fpcculatiua. tamen non cft circa obledtum contingens .itaqu6d non con-» tingerct ibi do 1 j. erit notitia pra£lica fccundnm ipfum. obiedum.id eft. Hoc tangetur difi.ex 6.Ethic.nulla ex ifto ponitur cognitio pradica. 8cc. Si igitur conuenifletnobifcum . vc oftendcns ftantionabilis cft . nihil eft ad propofitum quia deledatio eft pafHo An delefl*tiojitpajftot confcquens naturahter operationcm pcrfcaam . quam ipfc non poneret. . non tantum deledationem fed amare : igitur ncc proptcr extcnfioncm ad illud . qu^d tifimus^ dico quod pgQ nQu adiue.&: quantum ad circunftantias adus. . vltimi. Przterea.ficut argutum eft contra primam viam in primis duabus rationibus. & TSta tres vit . fiue fit deledatio dc fpeculacione. aliquam cius conditioncm. non rede poflTc elici. ben^ ponunt & praccipuc fccundum Philofophum Refpondeo ^. vel fic circunftantionabile. fiue dc obiedo fpeculato fiuc de fpeculatione?Refpondco. pruTia via ponit quod dilcdio vltimi finis in particulari fit . vt fuprkpatuitinil^"^' Qh^ quidcm vi«.quam conucnirc cum eo in conclu- & : fionc. habemus ncgarc in rct fub. Text. ? poneret in IntelIigentia. : C^. •Gul. quod . ncc red^ elici. ficut patet in i o. vtde Scot. .i. Heruci . vidcncur in hoc con- coraarc m cjuoa nt aliqua opcratio poteuate hominis.j. Quod ' additur de deledatione . . quod requintur in praxi.i. §^ rationefHhinde tU/cordan- lo a Pbi lofopho ? Vide in i. Cum cft. & in maiori conuenimus. nec praxi^.) oftimum . ligencia fi nullo tamen pradici : verum modo cfltt dirediua in adu. I. poncndo amare rcfpcdu finis libcrc. COMMENTARirS. Refpondeo . illud amare . fcdlibcti. non cft praxis rcum tamen illadiledio quod ctiam ipfc Hcn- in potcftate voluntaiis. *j. nifi eliciatur confor^^^^^ rationi redae . a Trti v!d e» . quia talis veritasefl proprium opus mcta\s^tii€i\cx. : . Sccunda via ricus concedit. & ta- ncc dt proprie fpeculatio . Ethic.i. Amare auhoc fic.ponentes Theologiam eflc fpeculatiuam. & & : veri pra- clicibilis. eft verc ^^' dcfiderare obiedum cognirum. 4. puta . inteUeitiuum^rationabile erit T)eo rebeneficiaret ^vt amicoSy &c. & ''. Hoc modo non dicercnt Theologi de amare crcaturarum intelledualium rcfpedu Dci in particulari. j^'^'% quia nec ifta cft praxis propric loquendo. rcftc. pradicam a tali non negarct . non ponit naturaliter fclicem ? Si talis ncccflltas non . quafi efi Dei aman- maximc amatus a enim Siqutdem curam humanerum haberi a diit : & & gaudere iffos. i j tert^ Ub. ( fupple Deos. nec quantum ad obicdum . qui non includit ordinem ad adura impcratum Tcrtia via dicit qui cft . aliquis vcrc in poteftate hominis in .nunquid ita poneret in voluntate hominis fapicntis tali quod abipfoaccipimus rarioncmfpeculatiui. non dicitur praxis .n!iL^.quod primum mouens mouet vt amatum igitur Intcnigentia infcrioramat primum.caf. mcn ita quod ver^ Ht adus humanus . nondicitur praxis qubd . qui habet ab co difcordarc in minori. crrare . fit rationabile intelleBfu^ Sed ' prztcrmifsa audloritate illa . quod ponatur in Intclcx nacura voluncatis amandi Deum. quodcognitio dirediua in volitione quacunquc nonfitpradica . Et tamen ipfiusfoehcitacem ponc. & redfe agcrc j ita quod refpcftu illius notitia eflet tantummoin particulari nec quantum ad non dirediua. fi minorem cum Thcologo teneret. Aio iinis dicit. |ed ctiam didanti . fjuc ^e fpeculato. nifi quia fclicitatcm cius dixit cflTc fpcculatiuam.proptcr extenfionem ad illam. auftoritas nori cogit ficut patet ibi. quod illa eft fpeculatiua.veI aliquam circunftantiam aftus volcndi.tr. non tantum oftendcnti obiedum . quje non dicatur praxis : patct quia . cum fit veritas confefse fe habens affetitui relto. qucm ipfe propofito. cognatifiimum : hoc autem eft &c. fcilicet Hcnr. vt amare diftinguitur comxx deleliari. quod adus voluntatis. ijma efi '^X vt 4- ** autcm additur de fclicitate . Diligentes igitur hoc.ponere£ncccfl!itatc naturali voluntati inefl!e. igicur dicis dcrctur . ret in fpeculationc. igitur ifte potcft dirigi in adu.c quia loquitur pafliue. quia^//. igicur ipfe fub fpcculatione comprehcndir. dilc- quialicet fit in poteftate hominis. . fed diuerfimode.iWr/. fort^ pofuifl*ct rcfpedu taRs noticiam pradicabi i quia confcfsc fc habcntem appeticui redo igitur melius cft Thcologo ^ . d.i-^. Scdquare non tenetur in hoc cumjratio fcientix pra^licae & fpeculatiuxaccipiatur ab ipfo & ita dua: primae viae iftam neganccs. nunquid fcelix fpcculatiuus fccundum Ariftotelem amat finem. vt aftus elicitus immediate a volnntare. . vidcturinconueniens . Scd dato. Quod *«. 10. qux licet ad dilcdioncm exccn- .

D/tmimti nttlft fpe. K fcparatis .& de fpccuIatione. debet quod fcelix cft valdc a^natus a Deo. tam pra(5lica. cap. (^ conftquin- fpeculabile.Ethic. quod diligant vel ddiaht SiCtus hominum & hona bominHm quia multofum hominum opinio fuit quod nec Dii "vt qu6d fi dilcftio finis non eftct verc praxis . non fit pradica . quod duo fcquetentur inconuenientia. quodeflct aliquis adkus humanus. Si tamen permittuntur aliqualiter dclcdkari quia de cognitione dctcnfionis ignis . Dco vcl Angeli^ qui dicuntur Dij a Philofophis . & iftaro foelicitatem ponit Philofophus fpe- cuIatiuam.an fa lix fpeculatiuus . finem & pcrconfcquens circa talcm diicdio. numjuid faelix Hic DotSkorquzrit. id cft. fubdit V\\\\o^o^\mv. id cft.-quia deledatio non eft opcracio. quat extcnditur ad huiufmodi : aftum 2«iJ [it Ft' Ux. quz oidinaiur ad dilc^ionem finis .-imcn i : : foelicitaseius confifteret.& obicfto.qucm Ariftotelcs ponit foelicem infpeculationefubftantiz feparatz. fiuc volitione quacunque . tamen X.quointclIe£kus compIacet. Tom. quod illeadlus . §lj^d additur de deleSiatione non eft ad pro^^r»m. Falix eft Dei amantiJfimHt : pradica eflct . 6.A3u4 fttenrum fumus pcr illas potcntias co quod vniuocc. inclicicndo. diccrct qu6d cognitio vltimi finis . tunc quxlibct cognitio quia quamlibct fcquitur vel delcdatio. & aliis ctrcunftantiis. .fed tanc ledatio di .conformi- cognitioni tcr fe habeat tali cnim : & fic ifta audlori- veritas.JpectilatiMa mm»tm s ( quamuis talis fpeculatio extendatur ad talcm amorem.quam fpcculatiua accipiatur abipfo:quare ergo nun tenetur in hoc ? videlicer quod fpcculatio fiue dkatur Htt.f<i^.£iA/V. : g /^itur meliut eft Theologe. quod vidcturinconucnicns. vt diftinguirur contia. Aliquando contingit delcdkari fimul. . in qua diledione non conringit criarc. eft verc pradkica fcd in dilcdkionc IiitcUigcntiz inferioris. <juud eft Dei amantijftmuf .im. vel etiam cognitionem obie£ki. di- men- quia in- tclledus pcr huiufmodi cognitionem eft vere pra6licus:&qu6d fit ptopriaopcratio intclledius 5Htltlitti» jHiJfit.rthe: tieftciare homines & fic fi exercentes . amet finem aftu elicito . hac vita : : .patet 6. : & funt duz deledationes rca- vna quz terminatur ad quz terminatur ad tum confequitur pcrfe£kam operationcm : vt in- lis : : fiue de obiedo fpe- cum quiscognofcendo Solem vt : . lo.& pcr confequens cognitio.vtpatct dc cognitione vltimi finis .i. 1mpugn»tlt plptionit Mtnr. ncc curarent opcra hominum)r4//c»4^/ii cognatiffimo .id cft. & de Sole cognito & dc cognitionc So- talis .Sit:juidemcMrahnmanorum. Et qnod paffinc intelligatur. eft ipfis Deos gatteUre optimo. Secundo fequcretur. Ethicor.circa vltimum finem : N non ait».fcd in o. dicit.flf/^.SiuetaIis dc- 4- : Ali^ cttra humanorum id cft. qux dirigitin huiufmodidileiTtionem^fiueobicfti cog- fed de fclicitate .ftitiam talcm culato tis : Ariftotelis vercamet adku elicito declinare ad hoc qu6d fcelix fpccula- obicftum ftrlicita- & quod fpeculatio talis obiedki dicatur Aici praprzfertim loqucndo non de fubftantiis . de fpeculatione fic dcle- . dele£lari.fit : tjuia faclix eft .erit vetc pradlica.S'\c Scoti oper.& hoc fic. ^c. co quod nos ipfc rebcncficiat.quod cognitio dircdliua in diledionc . Illtidamare yScc. Hzcliteraeft & videtuf Doftor tiuus. Etquoddicit Do^or parum fupri dc dclcdationc fiue de obicamicos. pradtica cflTct : . ratio efte . qutid nos padiue amamur a Deo fccundiim Philofophum . fuflicit fMmrf. &hominibus. & cognitioni obiedli ope- diccrer notitia vltimi finis. . & pcr confcqucns cognitio qui cxtcnditur ad huiufmodi adkum . qui proccdjt a voluntate humana libcrc. litcrapatet. lis Deo .idcft. & ^ ratione hominis dicitur adus humanus & fic dilcftio finis. fit dircfkiua Amare autcm obic- cognitum . fiue reditu- vel virtualis talis cognitionis citur propric opus. nec redc agcrc & ft niti:fiue cognitionis obie£ki.q.& obicdto fpe culabili : vt patct diftindkae liter culationem : alia .tex. id eft . fcircnr. refto con- patet. poteft quodammodo dici amor com- obicdum Sed pratermijfa auEloritate iBa. quia talis cognitio cft veritas : . fccundum duas primas opiniones & fimilitcrdccognitione przccdcnte adlum voluntatis .non nec per confcquens praxis & fic noticia ad quam concomitatur talis dcleckatfo non erit : : pra6tic.Metaph. patet : aliqua dilcdio . vcrc humanus mediantc ratione.IV.tin:i fini» am V*ri ftf ncm non contingcrct crrarc. e fatisclara: quod non ternelttntiu- IpeculatiutUyScc. & decoquodexcrcemus nos.^^.ui Ex quo vltimo patct . AHiti hitm»nitt jiudfit. : : . & voluntatis:qux funt optimz potcntiac:& optimi adus:& cognatilllmi Diis.qu6d principium moucns mouet vt amatum & fic Intelligentia infcrior amat principium . . vt homo fic intclligcndo. dicerctur aftus : & tamcn non eifct praxis . . ficut ipf<j tenet? f Reffondeo. non cflet verc pra£lica quia Inrclliqcntiz neccilitate naturali diligunt vltimum Cfgnifft vl. frapatebit dift. cumproccdat libeHic Dodior trihut vitt inflatttr.}d cft. 5/ aDiit . Similitcr 10. non autem dcbet fic intclligi quod fcclix maximc amat. rationem .Ethicor.49.&in 4.0 fpeculatiuo . : de fpcculationc certum cft quod iftat delcdkationes funt ab inuicem fcparabiles patet in damnatis. tiarS eiicnntam potentias. conformiter quod talis habens appetitui fe cognitio.dift.Htnui.j. fiue : : : nc non illa tebit a delc<fientur. fcd merc fpecula- tiuam. Ciim ergo fcicntia. intcllcftus pradlici : .cognati Dcb. qui procedit ab homine . in illtt aftil.vc patet io.formetur fic cognofcan- fyllogifinus: Nnlla fcicntia. . QusEftio Et probatur qu6d aliquis adtus in poicftatc hominis non fit vcrc praxis . non dicitur pradi- in potfntia infciiori. 10. Primo fcquerctur.cap.vbi vult. ciim notitia vctc pradbica in praxim .amet ipfam fubftantiam feparatam quanvfpcculatur? vidctur diccrc quod fic vt patet i. id eft. non habentc ordincm ad adium impcratnm.im c[timi. placent at. patct ibi. talis do formalis . pofimt delcdari .^.quamuis extendatur in qu6d fuerit mens cft fittti' tiu»m. cftc amo- pradicam . pradtici. Rationahile rft Dcct.ctim odiant illam : vt pa- Dodore 1« ^.com.qui non ef(ct praxis dicitut adlus humanus propric .Et fic omnis talis cognitio . vt fupra patuit. nec rci5kc agcrc.non in fpcculationc illius:vt patct fpcculationcm 1 amore. : rc a voluntate. quamadus illarum lunt in Angc.j. verc praxis. pradkica .quc>d appetitus potcft redc elicere nifi . & minor.Wi tnr maior.non prafticam. id eft. quam habcmus in loquendovcro de foclicitate in fubftantiis feparatis .& lamcii rem ilIius. licct de dctcnfio&. ca. erit Qjtod autem additnr de fnlicitate Ftlix ifl val. quod eft inconueniens fefsc id eft . eft conforma- non tiuaappetitus reili . b Contra hanc conclujienem communem //?« .vel fic circunftantionabilem puta ie(^u^n : circunftantia obiedki d . cnim deledatio confequens illam ope. 145 cxponiiur talis auAoriras.in aftibus intcllcikus. propria operatio tis pradlics . & t. las debct cxponi.cum intclligi .

& fortiofuferior .i^.d. I.». quod fit afFediua ex lil>. &c. intelhgentiam. non eft diftinguere ex natura rei portionem fuperiorera. & in vtraquc f^i^ Jn fupcriori.caf. Bonauen- Vfin Protego. contemplatiuam . & infcriorem.nondeterminaturad fpeculationerh intra genus fcicntia: . : hoc . dicitur portio inferior. id eft.-! fentiunt praecisc fcicntias diftingui in fpcculatiuam & pra£fcicam & nullum cflc ^^* I videAu^ BotiM T>.iZ. priricip.fcjentiac. ^"^ ^^ contcmplatiuo -^^^ -^^ poteft clfc extenfio cxtra genus fcientia: t i contcmplatiua . quod. bet cincorJ»- concordare cum Philofopho in maiori : fed diftf.x.quat cft GuiIIelm. & non fcienMa. "j^'^-']'. qood talts fdienttadirrgit in amorem fiue ex hoc. qu6d dirigit p6tentiam afTeAiuam. hit qudjl. 1 : quod tantum fiftatur in fpeculationc illorum.v/t.8c qux ibi cxpofui. quia rcfpicit jetcrna igitur tefcientia. non diftinguuntur nifi pcncs officia. ^intafententia docet Theologiam ejfecontemflatiuami .deTrinit. & -^gidij qui dixit Theologiam efle afre(^inam qua: opinio fi inteUigaHir Tic.ipfa non erit pradli- ca. '""/'*'"'*• tio fuperior cft contemplatiua.i6. fi afaucem affcdiua ponatur tcrtium mcmMj. tia finis fit vere pradica: eft igitur melius Theo- & non rcdeillum :& non diligcrc di- ipfumneccffitatcnaturaii. I.(jrft intelligatur fer affeiiiuam. Si . talcm cognitionem dicitur portio fupenor.^.friore/lco». fcilicet in fupecftimagoTrinrtatis. SolnpertiifM. ( de quo i!dift. fiuc vltima.falfa eft.</.& fpcculatiuum. Met.3. &in 1. j quam refert Duraod. QVarta via Theologiam Qjjpd bcn^ intclligi potcft . Quinta c. &volunOnrinisau.^.&Auic.Gr tnje. vbi oftenfum membrum cft in- dilcdkionem. de ciuit. ) qutt. .fcientiaveroreJPe£fit a^iofiis. Sola igitur por.caf.quam in inferiori. de qualoquitur non decerminatur adfpeculationcm intra gcnus PmicfHpe. d. Continet enimilludcontemplatiuum memoriam. uenimus cum ipfo in maiori . ante huiufmodi cognitiones.qua. id cft.ve- cet voluntateth rior.crcjitac. : . qukm conuenire in conclufione quam conclufionem ipfc Pbilofophus nonponeret .i.hic qu£ft. vtloquitur ^3Ct Ttinitatcm.pnrtio rior.diciturportio fuperior: vt ve- . vt rejficiunt aterna ^funt contemflatiuA. ro diligit temporalia. id eft.i^. 1 i.&fpeculat'iuam^oc eft contra pri- dc huiufrtiodi portionibus vide Do&orem in i. Hoc idem dico de voluntate. ^iuft.d.. intelligentiam. rcIpicientctcmporaliA. ifta contcmplitio. vtjunt continet memoriam.ficcft contra dida in primp articulojvbi oftenfum cft dilcLlioncm eflfc vcram praxim. quod bcnc concuUtini .Varr. : dicic fup*' i dicit.cft Trinitas in fupcriori : autcm imago Trinitatis in- Et tamcn fola fupcrior porciocft contcmplatiua. m actiuo.& fpeculatiuam.efle praftica. qui habet a Philofopho difcordare in minori . quia oHenfum eft art. fupcrior . per talem cognitionem dicitur portio inferior. 8. fro qua adducitur Auguftinus . difcordare etiam in conclufione . nonprohibe- F 1 S.& in 3.pcr ita cire fuperior refpicit actema idCiU In riori propric d. Rcfpondet Auguftinus . quod con- /emflatio nonftat infola cognitione. Bona». cirm refpiciat de qua . I . dc quovidc portiont tft trinitM infraDodorem«///?. de 3. quae ponunt fcicntiam pratciscdiftingui inpra£bicam. Sequitur .d.lib.&c.& vt idcm cognofcit temporalia . Ex quo conftat. b Quinta via. j Mle^iionem ejfe veram fraxim. j^^gj^ g^ n rr . Cum igitur Thcologia fit proprie fjpientia. Theologus enim habec non Thtohgtn h»- rcdc.&d.<\\xb<\fafientiaeftreJpeBu ceatemflationis.& fraBicam.brum diftinftiim contra pra(^icum. m portione inreriori.& concordarcum opinioneDodoris..i^. dicit.4. ^MTt/ifententia ait Theologiam ejfe afeBiuam. & fic tion difcordanius ab ipfo^ logo . pradica. quod contemflatiuum.fra^tca^'uera eftyfivero alia fcientia media interj^eculatiuam.ii. Rcfpondeo.illo j mcmbrum.pro qua via adducit Auguft. C«»i tgithr d(cis. ^> infe- po- vrdiligit «terna.itaqu6d in tali intelledu. Scd .concemplatio illa non includit praecisc notitiam de a:ternis. 8.x^.. ' dicit fediua ponatur cflc quzdam cfTc afFeftiuam.via harc V^ cft N TA R opinjo D. .^«<f/?. voluntatem.tenendoqu6dtalisfcienitfofhe. iacellc(flus vt -vtracjue . Si vero ponat afFeftiuain tertium Tortio ficut fiuein aflPedum.vhx y\x\i. ibi . Auguft.Prologi 146 Theologo contingir errare > nec redc agere^^cum dili" gant dc neccfficatc naturx :) ergo fcientia iliius iinis non cric ptadica-.quod ab ipfi Mcipimw rationem fpe- & praEiici : dicit . ricr. cognofcic xterna. ^- yirifi.& vide quz ibi prolixe expofui> mum articulum prafcipuei» i. eciam vltimi finis cffc veram praxim & per con»fcquens fcicntiamTheologiar ad ipfum amorcm dirigentem effe vcrc pradicam^ Eft etiam contra niultas audoritates .qu6d iftac dua: por- & infcrior. (y difcorconfcquens habet difd»re cSPki' cordare in minori & per cordareinconclufione. illo n n r r hocclt.Sed tcr prft<5licam. quem exflicat Doffor. H^c videtttr D.fed contcmplaciua.). Si igitur iftacft (jr MM C a ^^ VartaUy.II Met. c. Theologiim enim .9. Ibi.fi extcnditur ad praxim in portione fupcriori.tnfro. deTrinit. i . in qua ponitur ratio formalis fcientiac pradic* fed pofteadifcordamus in minori accipimiis enim ab ipfo rationem fcientiaE pra^icz . qua: ctiam ha- tur proptcr hoc. & infcrior temporalia.&t ctiam contra audloritatcs multas. in (fr ewww. . fi minotem cum : : : H O C : fed Intelligenin diic(ftione vltimi finis poteft ligit : S tenerccfcilicet iftam tia infcrior L I V M. turac E 1.de quoagit. fcili^ : rum inamorem Auguft.6. fiot^cs animac . ef> ijuo i^.fed quodincludat amorem.q.Auguftiajterna igitur ifta contcmplatio nus loquitur.q. nor mn »*- fi!y:?uuntur nifi penes fidu. tcrtium "* via Theologiam dicit cfle contemplatiuam.

'' dcduco rationem cius ad oppofitum.fiucfcribcrenturindiftinctrslibris. folam. fcd de aliqu6 alio primo. Contra iftam opinioncm arguitur fic^Habicus non habens cuidentiam ex obiedo.nifi propccrconfidcrationem pradicam ncc opcrabilia in fpeculatiua.in qua ej/cnt a/ialiqua de fhilofofhia.ftatad aliquod vnum tan."'/'* '''"A*'"''""^^prigendamrergo. Occham Gahr. SextMfententU Gotfrediy quMm fequuntur Nominales . &. Maior probatur quia commiftim ita in ifta : .rpBra. Prztcrea llla ' opinio de duobus habitibus quamuis poffit probabilitatcm aliquara habere dc Theologia. ic fic cognitio attcrnorum ordiiia- adamorcm iUorum & pci: confcquens : ctit vcrc pradica. quam eorum requiraturcognitio proptcr praxim. : i : . Ifta autcm tradat dc opcrabilibus diftint^ius quam cognitio corum fequiratur ad fpcculacionem . vt hacc eflcntia. Primo.quia hic cradacur dc operabilibus ica diftin6):c.cum fic vcriflimc vnum cognofcibilc. Greg. Secundo. tebit dijt. ^ius.cflet fpeculati. : & .& aliqua de Philofophia. qujc dicir. beat euidentiam ex obie£to. &:c.nifi define. nifi proptcr confidcrationcm fpeculatiuam. Itcm patet qu6d ordo fcicntiarum fecundum cmincntiam.dico cfl*e Theologiam.dedi4cit rationem Gotfr. & : . fiuc intercalaritcr . .ad offofitum. nata eft haberi primo aliqua noticia vcrc vna. quam requiritur adjpeculationem . debet ejfe vna. ic inteUi^entidm pro aduali intcllc^ionc apt«norum:& volmtatem pro adlua- S 147 amore ztct norum. Vno modo ficificut CotfrcdM dodrina illa.in qua fcribcrcntur aliqua dc lurc. : . quam^orum cognicio fic ncccftaria ad fpcculationcm ncc pradica diftin6lius tradac de fpeculabilibus. Dedmci ra.R^tio. contemplatiuum continct mcmoriam.F. Sccund^ fic probatur . Illa cognitiocft pradica. bilitacis finis . ^-»//V. . tenet Theologi/im effe fnrtimfrA^ictim.&: praftica. libris. ALia • cft opinio difcordans a praccedentibus fcicntia cft fpcculatiua. vel de atiquibus^ in quibuf oferans errarefoterit. intelligcntiam . t/ltima.& : : .fcd intcrcalariter. 2.ac fi eficc dceis prxcise. Sc voluntatem accipit hic memoriam pro pcrfcda foccunditate qux vt fic. C H O L V I M.^t^i ua.vt hdc.Quaeftio I V.^uarto.non debet diftingui iuxtaoferabilia. determinatur de fpcculabilibus magis quam cognitio eorum pcrtincat ad praxim vel adopfojiii.vetde conditionibtts affetibititatis eius. nulla fpeculatiua cognitio diftindius tradat dc operabilibus. fartimjpecutatiuam .&: pradica. & diftindius de fpcculabilibus . &: i j ^*'* dodrina fimul fpeculatiua .quia non traditur atiqua. & . . quW ifta 1 7.Eft igitur vnus habitus fimplieitcr .Tom.non vidctur probabilis. (jr omnis tatis cognitio eftfra^ica.Omnu cog. involuntatcm vt infri padudit intclledum Scd illud : . pradica. Hanc refutat DoHor.rii/iin6iiits. ifta alia non erit Thcologia in fe.&: etiam de dc eis przcise.quamrequiritur adfraxim : ergp. & Scoti ofer. j.quaicnu$ funt ad fincmi ret. non diftinguitur fccundum diftindioncm obic*^orum (tunccnim oportcrct poncrc duas fides infufas ) iftc autem habigus non habeteuidentiam ex obiedo igicur non diftinguiturfecundumdiftin<^ionem obiedlorum igiturnoncftduo habitus proptcr di-« ftin^lionem operabilium. Quod probatur duplicitcr.veteorum qujtjunt sd iffum.Tertiofiifremafcienti/t .vt tradica eft in Scriptura tamen de Thcologia in fe. Prohatur quis Theohgia tracJat de oferabtiihus efua de lurey . & pradica tra6latur non in diucrfis eommiftim crgo ipfa cft fpcculatiua. quam cognitio eorum requiratur ad cognitioncm pradicam igitur ipfa cft fpcculatiua . : qtuJl.& maxime vnum. ad cognitioncm pradicam fed cognitio ifta non tra£):ac de fpcculabihbus diftin. ad quam cxtenditur. & . Prxtcrca. CHfiior.Nam de ifto fubicfto. in conclufionc. ticet fitfrobabile in nofira Theotogia efie habitum Jpecutatiuum (jrfra^icum : tamen in Theotogia infe non habet affarentiam. quxlibct cognitio dccondicionibusappetidcconditionibuscorum quxfuntadfincm.in qua non . tum:quia non poflunt duae cflc fcicntix fimpliciter primz Iftam vnam cmincntifllmam. non confiderantur in fcicntia pradica. Et lic patct quod contcmplatio ifta noa ftat praecisc in cognitione fcd etiam in amorc li .qux fic dc ^eculabilibus. quia ei$u obielfum efi effentta Dei infe.qua: fola efi primo de primo fubiedo Thcologix. alio fubicfto.'fiuccapitulis.altas fo- nenda ejfet duflexfides infufa. traCotfrtd. Theotagimn "*>ft^'*^ 'JT' jF^"*^**"** \toad t>a teipnbahiU. N z &: Qi tua.ac fi cfirec ** : ^g t. Si vcro dctur aliqua qux non fit de ipfa efiTentia.quam cognitio eorum requitatur adcognitionem pradicam vcl praxim di. & Jpeculabitia. licec forcc cum ipfa po(fic in Scripcura cfle aliqua alia uocicia.vU. Minor fpcculabilia : paccc. : rci cognitae tur . j ^t/f. nifi dirigatur .cuius fubicAum primum eft cficntia diuina . vt infri patebi t dJJf. cognitioin Theotogia.Ratioco.&dej}eculabtlibui.3. quia cum Theologia noftra non hadiliin^ius.& fpcculabilium.& capiculis. ficut didum cft dc fubicfto Thcologix.pradica.ficut do^rina.ig„f Goifr.de iflis. Probatio minoris.

ad vtilitatem noftram fadam. tt quia ilta opmio videtur ponc\ obicfta.& aliam de opcrabilibus. non efict ignorantem Trinitatcm. vt patct b Contra iiiam opinionem. : culatiuc. . . quod aliqua fcicntia fpeculatiuatraftct de aliquibus fi tantum de cis tradlat .nonnumero . AfiTumptum pater. ac fi rcquireretur ad per confequens dicitux fpeculatiua . & . tjUA dicit . . quam cognitio eorum rcquiratur ad cognitionem pra(5ticam. fcd forr -n tcgcnericus. &eaqua:funt adfincm fub rationc ordinis eOrum ad <iuem. . ficut dicelis .2. . fupple Theode cpet&hWihnidiHinBiitSyijuamcog- eorum re^uiratur adfpeculationem. . Et ratio Dodoris ftat in hoc: videlicct quod Theologia non tradlat diftin<Stius dcfpeculabilibus . tantum rcuclata.Prologi1 148 U tcrtio dc conditionibus qujbufcunquc huius vcl illorum. iftam litcram tio diflinEliits traclat cognitioft necejfaria NulUfpeculatiuacogni~ : de operabilibtu ad Jpeculatienem . cnim quod Thcolcgia noftra tantiimdicitur vnushabitus. Ita ignorando articulos pcrtincntes ad noftram reparationcm . teret penere duoi fides infufas id eft. Et tertio de conditionibtu tjuibufcun^ : huitu : fcilicet appetibilitatis finis .videlicet frdcedeniihu* in conciufione Qttfr. Hic Dodior 2Tc^mt pontra iftam opinionem.foftH.y. alia vcr6 : & probat ibi Expono . latiua: qiiia in ha : : vt funt fpcculabi- .cx quibus non habct cuidentiam oporterct poncre duas fidcs infufas . id eft. Jogi. Contra hoc arguit Dodor quia : Et quomodocircafinem contingit . habitum . d Praterea cteduco rationem eitu adoppoftum. Similitcr. crrarc tuit. fupra pa- & circa ea.qu6d non n. ira quod proptcr operabiliadicitur pradtica. Scquittir: A^rc praElica difiinEHits tra~ Hat de fpeculabilihtu .vel praxim dirigendam. : vel iSorumf ditioncs. quantum cognitio eorum cft ncceftaria fpeculationi quia non con£derat illa operabilia . &c.quaIcmgratitudo requircrct propter tantam communicationcm bonitatis fua.& prarcipuc contra hoc: quia vidctur poncrcThcologiam clTcdupliccm Thtofagian»/fra itcttur iinuthabuu4. poteft ita diftindc traftari dc finc cognito & ia cognitio eftet praiSica COMMENTAKiyS.& proptcr fpeculabi- \u crgo non habet diftin- & cx obic£lo fpc. fpcculatiuum. Ad probationem dico.funt iftz : quod finis noftcr vltimus eft creator .tra6lat pitio tratStat de illis inquantum eorum . nonrependendoamorcm. ita diftindc traftat dc fpeculabilibus eorum cognirio nullo modo cognitionem prafticam fic tradat de illis . fertim exfupra Aidis . quje funt ad fincm magis natac funt oftcndere ca. nec to- df partim Jpecu- Theologia aliqua confiderantur.non inquantum Trinus:tamen voluntatcm cft finis . Ad argumcntum corura.vcl circa quaecunque poflet voluntas non direda crrare. dc his quac funt ad fincm . : Priterea c illa Dodor quod opinio de duobtu habitibtts.qu6d ctii fcientia habitus diftinguuntur ex obiedlis^qus habcnt cuidcntiam ex illis:patct.fecuritas. Gotfredi difcordam efl opinio. cognitio eft aliter tradat. nifi dirigatur. §iHodl. diffuse expofui in quaeftione dc fubic(Slo Thcologis retjuiratur cogni- proptcr pr.quam »9- Trjnus. contingit ignorantcm crrarc ctiam non repcndendo amorem debitum pro tanto bcncficio &: ita dc aliis Thcologicis. : fpeculatiua. . j. gubernator . centingit pctentiam operatiuam errare. rc- - rc diftindos habitus Thcologiae propter diftin«5la : (ftioncm cx obicfto operabili fcilicetraediornmadfinem:oVM9«««. pcr confcquens .vcl dcfiderando fincm. . Ccrtum cft fcilicct prafticum & . ignorantcm DeumfeciflTe mundum contingitcrrarc. rentiam operaciuam errarc . vt Secundofic probatur.l. Di- habere probabilitatem de Thcologia noftra nullam tamen habcre pr«potcft de Theologia in fc.& huiufmodi. ^d argHtn.j.fciitUtefi entitOi feientia iedo .defidcrando vna perfonafola. frui feA iuxta anticjHa S. ( quz cft & huiufmodi. ALia a T. que ad fincm. tjuam eorum tio bilibus pradica tradet de aliquibus fpecuU- ex eo .axim. Vci faltem circa ifta contingit voluntatem ignorantem errare.contingit errarc in amado. quia quzcunquc conditiones traduntur dc fine magis nata: funt oftcnderc appctibihtatcm finis & conditiones corum .iia & vnitas. cum fit JHniii». circa quas contingit ponifi dirigatur cft neccflaria ad pradicam cognitioncm: rulla autem cft cogniiio hic tradita de fine ncc de his qux funt ad finem. quac funt ad fincm Conditioncs finis noftri(qui eft Deus in fc) reddcntes ipfum appctibiliorcm. Et fimili- ac & tcr .quia vt "Ponitur Jidauritio. quod prscisc tradat de(jpeculabilibus.& patct litera. culabili. vere texiM. quod Theologia itadiftinde tradat deopcrabilibus. vt fic tradat dc opcrabilibus in fe dicitur pradica. Ij. ^Mod Theolo^ia ntc eft tota Jpeculatiua . illi demptor. qux habent cuidcntiam ab ob. : tur in folutionc tcrtix obiedionis contra folutioncm quxftionis principahs. quarn eorum id eft . ncceftaria propter praxim . .. fpecificantur abillo:fed Theologia novnitMfd^ di^ ftra non habct euidentiam cx obiedo .proquanto corum cognitio eft ncceflaria ad praxim diQHdlibet cognirigendam & hoc probat ibi tio . .fi . quin tota il. fi cognitio eorum nuUo modo requiratur ad fpcculationcm . qum fit tacrgo. & .& diftindioNam Ah oHtS» fcientia: proprie. Conditioncs ver6 finis beatitudo noftra formaliter ) puta clara vifio cflentias. vel fruitio ciufdcm funt perpetui- tas. confiderata in illa .ad tjuamextenditury idcft. Licet enim Trinitas pcrfonarum non oftcndat fine appctibihorcm.patet quod minor eft falfa. & patetiftalitcra vf- SCHO Cenditicnet reddentes Jin( ttpfetibilitrf. fcilicct vnam de fpeculabilibus. a MiUitlo fi inquantum vnus Dcus. in quaeftione de fubiedlo cit etfi poflit : & Thcologia:. nifi tantum fpeoperabiiibus . & non Scquitur: lilaatitem. &c. Thcolo- giahabcrct diftindioncm exillis obicdis. Et quod dicit Do£lor:r«»c enim opoT'.i. efi M. id cft. ta praElica :fed partirn praBica vt funt operabilia. intcUcdui creato:quiarotailIacognitio nataeft oftcndcrc finem fubrationc appctibihs. : qux funt ordinata ad finem.quia ficut entitas fcicntia» eft ab obic£to.fupplccon- ifta litera.6ic.

prima eonclufto eftj^heologiam neceffariorum in intetteElu creato.id praxim. Hmnc refutat akditio. D.fhom. quim prioricas Thcologiac ad volitioncm : ita extenfio ad praxim. prior ea crgo &c. eciamfi f*pran.Mrt. Seotioper.6.^ nlij Theelogimm ejfe vnum h»bttum. Aift. Iccm. finc principia pcadica igicur pcincipiaThcologiarfuncpradica :ergo& conclu- ^^ & : •» . nat inteUeiium creatum ad notttiam re^itudinis praxeos.cum multx vcricatcs.&: nacuraliccr prior ipfatfed cota Thco.. a quacxrcnfione cognitio dicenda fic pra«^ica.effe prafficam.dr frnlhcmm : ergo nuUaJetentiMfoteJl ejfefimul hjc. qHiJimulelljpecuUtiuM.Minor patet per ^uic. Secundo.quxfunc maximc Theologi- cx. ^per Commentatorem \. impoftibtle eft vtramque dtfferentiam inueniri in aliquo vno contento JpecuUtiuant : ergo fub communi : fed fctentta in communt diutdttur primo tn praciicam . fint fpcculaciux. quiaft differentia condiutdentes altquod commune . S C H O L V M. Maior impoftibile efl iftas dtfferenttAS eft mamfelia.fequuntur dc eodem duo contradtilorift .. quia tatis cognitio eft conformis volttioni re6la.0' idem antmalfenftbtle infenftbile.p^*. videlicet extendi txtendi & multa aliaineonuenientia . N j Itcro. I V M. non tamen folam cognitionem fic conformem. & non (^e.Thom.i. iiiquancum Thcologia diftinguicur a Metaphyfica. in quo conueniunt omnia . qut/i/cu»timvtfic dtuidttur tn ^ecuUttunm. . cr naturatiterprior ipfa.x.\. . qu6dillaeft cogniciopra<5t. n/elit.Tam. r Omnisenim in fcientiAdeterminatur. '^ : & & : iiones func pra£^icx.Confirmacur racio ifta. Jcd pure fpecuUttue propter vnttatem formalem fubie£ii tamen hxc fcienti» eft vna. Sed obiicitur.Eth comm.^' '^ logia necefiaria iu incclledu creaco eft fic conformis aftui voluncatis creatx . Contra iFtam optntonem arguo ftc : ^andocunque attquod commune diuiditur primo per differentioi oppofttas . quam aliqua voluntas creaca velit(ahas non eficc neccflaria ..vc hxc eflcntia principiaautem fumpta a fine. 149 1 Septim*fententU D.inprincipio. \.ca. f 6 7. cad/tntjitb conftdertttiane huiuifcientijc. Probacio minoris . Fafq.c.'* quia(ex quxftione prxcedcnce)Deus non cft hic primum fubicftum. quia a ratione eius fumuncur principia prima reditudinis in volitione ipfum etiam dcterminat intclle^flum creatum ad notitiara rcclitudinis determinatx ipfius praxis. ^ per Gondtfatuum de diui- ftonefcientiarum. ^frmClicM. conforme volitioni relf* . : quare . .ipfum etiam determi. Item . Refoluenio qutftionem. Itcm primum obie£lum includic vircualitcr conformitatem ad praxim redlam. vbi Caiet. ccapticudinah(vchabcturex rccundoarciculo)l*equicur. ALia o^inio tcncc candcm conclufionem. f^ illM . C H O L S . ncc nata cft clfc conforxnis immcdiatc praxi elicicndx crgo noneft propinquc pra<^ica. : Vel Pater generatfitium ? ergo primum obiedum includic aliquam nociciam fpeculaciuam igitur cx conformitacc illa vircuali primi obicdi . Et tdeo.cjr irrattonalu^quafunt abfurda..Metaph. quia primumfubieftum Theologiac cft vircualicer conforme volicioni redse.Deus efi trinus? .tunc idem corpuspoffet effe corporeum. timo. mUas mliquod animalpojfet ejfe rmtionale.j. prius naturalicer. praxis.fjr incorporeum. Qualiter enim eft ifta vericas pr^^itio fpeculatiua : : . Et hoc profter fubieifum eius . inquancum finis. : fcquicur Theologiam cfle pradicam. ex di£Hs num. ^o. AD quxflioncm * igitur rcfpondco.quoad omnia Theologicalianccefiaria.ftite conftderet de hisper extenftonem sd opusyftue non. alioquin non pofiTct de ipfo efle cogniquod vidccur inconucniens.vt finis eft.y. de qutbiss ^fart. Scdponic cum hoc Thcologiam cflc fimphcitcrvnumhabicum.tnquanti4m '"^*'^°'*'"°* f/trtictpant Altquod dtuinum.fubie£fum primum Theologi* eft virtuatiter (jr ab eo fumuntur principiapra^ica eius. confiftac in conformicatc ad praxim.quia cum primum Finit du^ principia in intclledu creato fumpta a finc vl.^ idem homo rattonaiis.& priorica- 3 1. cognitio finis vltimi non cft immcdiati conformis.funt praftica.^.q.noi\ ca. i. <fy foluitftngiUatim obie£liones. 7« qux cft apcicudinaliccr conformis volicioni rcdac. Probatur primb . ) crgo ex primo fubiedo fequitur lam conformitas.p. & ftmid tnuentri in aliqua fcientia vna.fed. .qu^d cum adus voluncatis cHcicus fic vcriirimi non concomitecur aliquis a^us imperatus ( vc patccex primo artiticulo)& extenfio cognitionis pra£iica. obicdlum Thcologiac fic vlcimus finis. q. vnum quod eft Detts .Quxftio IV.prius quam votimtas creats Centra hancrationem obiicit quadrupticiter.^. foffentfe compati in aliquo contentofub & £ommunt.

habente virtutcm dandi rcditudincmnotitiz .imabilis fuper ^. func pradicK. id eft. : Thnhgla jimficter efi : trnfliea. Cim dicit ipiia primum /iihieStum Theologi* efi virtualiter cenftmu volitioni re^t . : . dicitur pradbica fed notitia Theologica neccftariorum cft huiulmodi crgo talis notitia erit pradkica. quod primum obiedum folummodo includic nociciam confor- quod non fit quia virtute cius nihil dc ipfo cognofcitur . • i .2. : : cognito.vt qux amantur. fo„as^quarum vna eft fic ab alia.& cuiufcunqueincrinfeci per ipfum cognici. dico ^ volitioni rcda: : . Hic duo faciam. : . tualiccr conformc principia pradica finis & ita cognitio cius cft pradica proxima autcm cognitio : illi . fub ratione Dcitatis eft fiipcr omxiiadiligibile: f »'«• Thtelo- . tiinc fcicntia . & prior . /-1 /- . : Ad cercium mcm . COMMEnTAKlVS. vt cla.di- cato dc ipfa Dcitace:puta diligibilicace virtualitcr continctur in Deitatc : ftatim . volitio redla. eodcm fubiedo primo . quod refpedus finis non cft illud. Sequitur " : a ratione ^«i<{ eitu fiimuntur principiapnmare^litudinis in volitioney id cft. qui eft . vel re- ditudo volitionis alicuius .quac videncur ^ . & per confcqucns cogni- & fimilitcr cognito primo pra.quiaconforroitcr eliciturcognitioni principiorum formaliter redac fiuc cognitioniconclufionis formalitcr redae. .Nam defubicdoTheo- eft omnium nccefTario- contincturinDco fub ratione confcqucns proprietas ibi virtualitcr talis noticontinctur. pracfertim neccfrariorum cog. id eft.qu6d ratio folutionis quasftionis poflic applicari adinccUedum diuinum . & illud eft cflcntia hacc.. 2. ^.Sccunda includic notitiam reditudinis.fiucconformatiui- Quod autem hic Deo fub r. formaliter.Prologi 150 Item j I..Q mtnorem in forma dcindeexponamliteram. Ad fccundum f dico quod virtualitcr contincns cognitionem conformcm . non cft pradica. ficuc ad creatum. a ra- tioneformali primiobic^iTheolocis. qua: non eflcc in alia quod falfum cft. . fiiiis fit a fimplicitcr vltimus . quae naturaliter eft prior : praxi conformitiuus : quia caufando notitiamTheologicam neccflariorum » dat illi diredbiuitatem hoc.pcrdcfcriptioncmnotitia: prailicx. vcl vircualiter includens notitiam caUs redicudinis. qua pofTum formarchocprincipium:Quicquid includitDeitatem .MinorprobaturaDodorcibi^Probatio rnincrii . Maior patctfupra.qu6d : iftae . quod habcac racioncm formalem conucniencem in obiedo fed eciam requiricur qu6d habcac obiedum conucniens in qOo fit talis racio formalis. quod infercur in confequente quod de ipfo nuUa poccft cflc fciencia fpeculaciua.quia cflcncialia plurima poflunc a nobis in Metaphy fica cognofci igicur Thcologia vc diftinguicur a Metaphyfica. opiniaDoHo' rkfrcfrU.quia conformis tali obiedto .riue omnia propter fe . quia cunc nulla bcacificarecur in fc ipfa. illius contra hoc ' Si obiiciatur diledionis .a quo principia fumunrur in aliqua fcicntia fcd illud abfolutum : in . Ncceflario enim nocicia eius. : tiaTheologi. Primapropofitio probatur . quod Thcologia fit fimpliciter pra(!}:ica probatio fua principalis : in ftat & rum Omnis & conformis confotmatiua ipfius. ' ^ . Prirnaenim includit vir- cendcncis in cres perfonas ica quod fi adus vnam folam cxcludcndo ahas ( ficuc infidclis elieeret ) eflcc adus non rcdus. quiaalias cflccaliquaraciodiligibilicacis in vnapcrfona. finis to- '"*^'^*''Jcaturfinit tt- Thcologix .itionc Deitaris:probatur. Dei cflct pradica qua: eft dc .quam includic cflentiale inadu amandi Deum. . : . fed noti. Et. > . Ad primum ' dico. fi cognicum eft neceflarium. ((??U'indi} priam noficiam vltcriorem reditudinis requificac. perfonahaincludunc profed pcrfoniE terminant. A * T. ioquendo deTheologianeceflario- b Secundo cxpono litcram. • • n 1 titia eiuidcm yjimuinturprtnetptaprtma.. fic quia nihil nifi eflTentialc eift ratio tcrminandi adum Theologia autem eft magis proprie de perfonalibus quam de cflencialibus. illis ttus ^n notitia reptlet cir- 1 . fupple fic fiuc . &c.fecundum quod adus cft circa duas pcr- cuahccr nociciam redicudinis diledionis cliccrccur circa cavna per- finam ? vericacibus. id cft.cft verc pradica. .vclino- . . ti rrobatur ergo minor Omnis notitia virtuahter contenra in aliquo primo obiedlo virtualiter conformariuo.tim : nita tali Deitate in fe to ipfo Dco : . ex hoc dicitur re(fta. quo fundatur rcfpeftus .. cft vir- quia conclufioncs pradicasbabcnc : qua: cft dc fine . Prarter iftam igitur notitiam rcditudinis. & non Mccaphyficac vtDests tri- .</. quia Dcus fubrationc Dcitatis eft tas. ^ f'**^''""''"''^'"*'-^''"'^''' Hic & omnia alia propter ipfutn: & ncfequitur qu6dcft virtualiter direclinus.eft cognitio fruitionis & ifta nata cft cflc conformis formaliccr prajfi fruicionis.efl"enciale eft racio formaliccr ccrminandi Qpomodo pe^-fim dimnx termi- nem a^itm adum amandi^vc/^ro^/^r eiu/im: non autem fufficic ad redicudinem adus. Rcfpondeo.fiucdireaiuirasin praxim. & criam viclctor.8«: per x\x ctiam huiufmodi.j. quantum ad propriiflima fibi. Doftor -/jLintendit probare . Et talis pro- prictas notitix Thcologica: cft reditudo forma- Iis. nocitia.notitiajprimorumprincipiorum inThcologia:qua! notitiadat re6kitudinem volitioni: quiavolitio ideidiciturrcdba. Cum inftacur ^ de . conformis eft praxi apcicudinalicer .D«V«'//#r : rius hocintclligaturpono tas eft ratio formalis tius cxemplum namDei