JOHANNES DUNS SCOTUS

OPERA OMNIA

VI. 2

JOHANNES DUNS SCOTUS

OPERA

OMNIA
VI. 2

o
1968

GEORG OLMS VERLAGSBUCHHANDLUNG
HILDESHEIM

Anmerkung
Die

des Verlages:

falsche Paginierung der Originalvorlage

wurde beibehalten.

3
165

bi
163,9^

(r.Q

Reprografischer Nachdruck der Ausgabe
Printed in

Herstellung: fotokop

Lyon 1639

Germany

W.

Weihert, Darmstadt

Best.-Nr. 5101858

ioanniYdvns
coTL
DOCTORIS SVBTILIS,
s

ORDINIS MINORVM,
ilf^

IN

LIB.

J^Qmc denuo

II.

s

ri

o

NEs

SENTENTIARVM,

recogniu, AnndtationihtiS mdrginalihHS, Doiforumque celehriorum

ante quamUbet

QjtMonem

citationihm exomatA

,

ef Scholijs

per textum infertis iUuftratA.

Cum Commentariis R""

P.F.Francisci Lycheti Brixiends, Ordinis
Minorum Regularis Obferuantias olim Miniflri Generalis,

E/ Supplemento K.T. F.

Ioannis Poncii

Hibemi , eiufdem OrdinUy in
Hibemorum TheologU primarij Trofejforu.

CoUegio Komitno

TOMI SEXTI PARS SECVNDA.

M^^^M

'X^^

t^»r

V
tO

A.

V-*

I.

1

E

VI

o\

\ITH3TH^
I

I

T

^ 5»

."/

""-i

I ^)

?

?"*7 '*

A

''

)

f,

,«ibi3n3i.
mfciK'&>'i

.1
f

av.Kn""
-

,

I

tJ

.^n^'

M VaoV
iiT

"

y

.*T!'

':

r-

rruO

DI STINCTIO

VII.

V P R A didum cft, quod Angeli qui pcrftitcrunt pcr
gratiam confirmati funt,& qui cccidcrunt, agratia
Dci defcrti funt. Et boni quidcm intantum confirmati funt per gratiam , quod peccarc ncqucunt.

Ma-

vero per malitiam adeo funt obftinati , quod bo-

li

nam voluntatcm habere fiuc bcne vclle non valcnt,
etfi bonum fit quod aliquando volunt. Volunt enim
fieri quod Dcus vulr ficri, & vtiquc illud bonum cft
,

aliquando aliquid

&

luftum ficriincc tamen bona voluntatc illud volunt

,

ncc bcnc

lud volunt.

Qualesfdtti

fMtm^

jingeli %%
coftfirmMtione

&

obflinatit'

ne.

Difi.^.
lit.

a.

il-

>

Qupdvtrique Ithemm arhitrium habent, nectamen advtrunque fle-

Bi

P

poflltnt,

Q Ed cum ncc boni pcccarc

poffint

,

ncc mali bcne vcllc , vcl bcne opc-

quod iam non habcant libcrum arbitrium.-quia in vtranquc partem fledi non poflunt , cum liberum arbitrium ad vtrunquc (e
Solus Liu.\^J.
habcat. Vndc Hicronymus in tracflatu dc prodigo filio dicit
Dcus cft, in quem peccatum cadcrc non potcft: cxteracum fintliberi tom.iHid
arbitrij in vtranquc partcm flc6ti poflunt. Hic videtur diccrc quod om- Damafum
i3rari , vidctur

:

nis crcatura in libcro arbitrio conftituta, flcdi potcft

ad

bonum

&

ad

J^ff^^'"

& boni Angcli & mali ad vtrunque flcdti pof- aatMt de
funt crgo & boni pofTunt ficri mali & mali boni. Ad quod dicimus, fi^*»?^^
Quia boni tanta gratia confirmati fuht, vt ncqueant fieri mah & mali
malum.

Quod

fi

cft

,

crgo

:

,

j

inmalitiaadcoobdurati funt, vt non valcant

quc habcnt libcrum arbitrium quia
:

&

ficri

boni non

boni

:

& tamcn vtri-

aliqua cogcntc ncccf-

fitatcfcd propiia ac fpontanca voluntarc pcr gratiam quidcm adiuti
bonum cligunt ,& malum rcfpuuhti
mali fimilitcr fpontanca volun-

&

tatc a gratia dcftituti

bonum vitant,& malum fcquuntur

:

& mali habcnt

Jibcrum arbitrium , fcd dcprcffum atquc corruptum , adco quod furgcrc
gid

bonum non valcnt.

Scoti O^er, tom.

V L ^ars l L

J^d

triplici acuminc fcicntix . pcccarc potuerunc : pcccarcnon poflic. fyj^f wwff 6.non eft eis cx nacura id eft. quinon graciacuiufquam . quia male vcllc non poflunt:multo quippc hbcrius cft arbitrium quod non poteftfcruirc pcccato. ^^' > |3ante.] Eccc hic infinuacur quod Angeli ancc confirijiacioncm pcccare pocuerunc . mifcrinon folumnolinCjrcdnecprorfus vclle poflint.quod vtiquc non cftcxlibcro arbicrio. fed conflrmatum. joh. Nam . Idcoquc fblus Deusefb.Diftindio VII. libero arbicrio. [ Angcli Simihcer mutabiles funt natura . vcl vcllccflc mifcri. [Cajtcra cum fint liberi arbicrij pofllmc fle(fti vcramquc parccm:]accipi oporccc fecundum ftacum inquo crcaca func.d. C jug. IpoflcEfir: tnatio/iem nonpojfu»t ex gr.i. im- Hier. Ncquc culpanda cft voluncas aut volunrasnon cft . §luodpoft confirmationem aAngeli non poftint ex natara peccare ficut ante : non quod dehilitatum ftt eorum liherum arhitrium. Vc enim Auguftinus tradidit in Ench.4i. vc pcccare non hi Talis cnim pofhnc : & mali ica in vicio obduraci. & darmoncs fadi Vndc Auguftinus in libro conrra Maximinum.nec poccric peccarc. fcd cx gracia. cx qua gratia ctiam cft vc ipfum hberum arbicrium iara non : ro modo . Ec quod potucrunt fuic cis cx libero arbicrio. & dasmoncs fadii funt: quorum diabolus cft princeps & qui non pccca& cuicunque creacurce racionali pr«eftacur vt : ucrunt.i'n4. ]Non pofluncicaqucboni Angeli vcllc malum. .Ub. ^ in T licct mali Angcli ita pej mahtiam fint obdurati. ^^^-^ Zftd. Qupcl crgo Hicronymus aic'. viuaci tamen fenfu XLnon funt penitus priuati. vt tradit Ifidorus . Sjiod Angelimalivimcemjenjumnonperdiderunt ^^ cfuihm mQdis fciant. Adhoc cnim rcpugnat gratia. poflic pcccaco fcruirc. fiue ad malum fed poft pcr gratiam ita bono addidi funt.ii. ctiam illud Ifidori intelligendum cft. quod eft eis nacuralc quod vcnon poffunc peccarc.fnn mutabilcs funt gratia:] quia cx natura in primordio tntj igen- potucrunt ad bonum . vt inde mutari ncqueant. natu- Nam Angcli pcccaucrunr.nonefthoc nacursepropriarjfcdDcigracia:.fed ex gracia Dei. tto I. fio «atitra.Lude fHmmo bo- j^Qj^ fua.fcd cx gratia: bencficio.vt efle arbitrio . vciam per illud non poffit bonus. Antc gratix namquc confirmationcm potuere pcccarc Angeli:& quidam eciam peccaucrunt Aug. 554 ^uod boni fofl conflrmMionem liherim arhitrmm hahent quam ante. fcd poft confirmacioncm non poffunc. rj Oni vcro arbitrium habcnc mulro libcr ius pofl: confirmationem quan) cap. aut hbcra diccnda non cft.aci . uiperit ^Komodo &I ** Angclus peccarc. & homo & Angclus creatus cft. vc bcne viuere ncqucanc. ncquchoc habcnc cx natura. Librill. r. D ^^T^^ ^^S° P^^ confirmacioncm Angcli de nacura ficut ance pcccarc £^oi ho. conditionis mii- : natnra.J^\| pocucrunc non quod liberum arbicrium eorum dcbilicacum fitpcr gr^ti^ni: fedica pocius confirmacum .qua beati cHc lic vokint.quia peccare potuic.qui ad vcrumque fle6ti poccrat: fcd poftca boni Angeli ica pcr graciam func confirm. [Crcaturarum ra ccelcftium mori potuit. [ Non idco carcnt hbcro .fcdnaturafuanon pocuic nec poceft.

quod ipfi ab omnipotcnti Dco difcunt iuflu cius fibi rcuciantibus Aiiquan- i/id.inquit. [Spiritus maii tur dxmoncs proptcrtammagnamiongitudincmvita::partimfan(fh5AngcIis . [ Omcnim ranas & fcrpcnccs fcccrunt non flYZ!mi nium quippc rcrum qux corporaliccr vifibiliccrquc nafcuncur . Dacur autcm vcl ad fallcndum faliaccs .hL j. [Vidco.as .Angelis nonjeruit ad nutum materia rerum 'uifihtltum. : : fcilicct fubtilitatc naturar. & iliud cft ampiius pentcs fcccrunt admirandum quomodo magorum potcntia .vcl ad tallendum fallaccs . "'**^''^ • quancumincommucabiiis iudicac. -/^'^«W' : ncndum fidclcs . ei . ^cH^snfi' : do iidcm ncfandi cunt. nccipfos quidcm tranfgrcfTores Angclos . ficut in . vbi ad mufcas minutiffim. Vndc Auguftinus in iibr. Ibi ccrtc dcfcccrunt magi dicentes Digitus Dci cft hic. '''^^•^- ."- . ^'f**"**^ c7p. vc In corum fpiricuum opcrationc vidcrcntur admirandi . H illos magi ipfi cas crcaucrunt.aquoharcpocft iftis tcftas dacur. monendumy^velexercendumhonos.Diftinaio VII. Scoti Oper. 'vei 'vel QVorum fcicntia atquc virtutcctiam magicas artcs excrcentur . curfcilicet : Nam & magi Pliaraonis ferScd aiia. (piritus & qux fadturi funt vclut diuinando prxdi- ] Quod magicA artes ^ fcientia ef "uirtute ^ fcientia data a Deo diaboli valent : qm njirtns adfallendum malos . ^^1^-1- 3. vcl ad admoncndum fideics.vcntum cft./tgyptios . vclad cxerccndam pro- bandamquc iuftorum parientiam.*Aug.manifcftandamquc iuftorum pacicntiam.it. kicntiac vrgcnt rum .nifi data defupcr poteftate. qux fcrpentcs facerc potuit . 555 tcmpo- cxpcricntia Dc hoc ctiam Auguftinus ait. ad qui- bustamcnnontamfcicntiaquampotcftas aDeo data cft. qua tertia plaga ^gyptus cardebatur.fcilicetcinifcs.i en. Vndc intelligi datur.omnino defccit. quxdam vcra dc tcmporalibus rcbus nofcerc pcrmittunpartim fubtiiitatc fcnfus. G Angchs ad nutum idco putandum NEc rchancvifibiliurhrcrummatcriam:fed Dcopotivis. infirma: cogitationi quid pofiit occurrcrc dc Trin. . rcuclationc fupcrnorum fpirituum.fed folus Tyeiis. 1«. quac a 2. partim cxpcricntia tcmporum cailidiorcs. ^xoAi -.lib. pcrquos magicx artcs poflunc quicquid poffunt ahquid valcre . Qupd nonfint creatores^ licet pereos magi ranas ^ aliafccerint. >^«^-^'*. & in ipfos ctiam magos data cft. . tranfgrefforibus fcrui. tom. quia pcr : //. a quibus ficbanc . a Dei vcritatc damnandi vcl ad admoifta miracula ctiam magicis artibus fiant. V L ^an TV TEc fanc crcacorcs illi IN maii Angcli diccndi func . & aereas poteftatcs in imam iltam caiigjncm tanquam in fui gcncris carccrcmabiiiius fubiimis arthercx puritatis habitationc detrufos.] Qjihd tranJgreffbribHS . nc talc aiiquid faccrc pro quod ctiam nobis in fcriptura magno defidcrcnt . occuita corporHm. proptcr func prodita: vel ad cxcrccndam . proban- dam.

Vnde qualibufcunque Angclisvicinas caufasabclemcntis contrahere quanto facilius cft . Quod Angelimalimultapo/funtpern^turji vigorem.z. Ita : .exoccukisiemmibusaccipiuntprogrcaicnaiprimordia menta tanquam debitcE magnitudinis.: quajcunque nafdcndo ad oculos noftros <]u^dam femina orum V II. fed etiam mali per occafionem'.folum malos . ni(i quantum iufte ipfe permittit. qux nonpojfunt .: aliud autcm pro : diftributis ab illo viribus ac fa- ahquam opcrationem fbrinfccus admouerc vt tunc^ vcl tunc.fiue adfuain virtus incerius opcretijr. Exrcriores auremopcrationes atquecontemperacioncsfiue occafioncsab Ahgclis tam Cap. nec mali h. OIcutergonecparentesdicimuscreatorcshorainum. . fcd nec bonos cj-eanda Dei Angelos fas eft pucarc creatorcs. bonis 9. qui crcator eftinuilibilium feminum qui. cap.t fcnfuum tcrrenis &pigris. ita creattonem rerum ft)ltis Detis opera^ f '" turdicet creatura extrinfecus Jeruiat. Diftinaio Librill.xc iniufte faciunt . itacrcationcmrcrum vifibihumDeus intcrius opcrarur.nccagricolascfca- I 'jiugjj^c. ^^^^J iiuc ad aliorum . Nam iniqui malicia voluntatcm fuam habentiniuftam:poteftatem autemrion nifi iuftc accipiunt.s creator Deus. quam malis .& ca per congruas tcmpcrationes clcmcntorum latentcr ipargunt atqueita &:gigncndarij. etfi per eorum mimfttrium fiant creaturA. Olcu. vel ctiam ab hominibus adhibcn^urj [Scd ha:c ab hominibus tanto fubtihtatcs.s. Jni<^uut '^oi^tanm maUm : a JDeovero pcEnam . quantum &corporummobilicatcsin mcmbris cis defun. rerum . nifi quantum Dcus iubct. . 556 in coiporeis : ejt. difficilius adhibentur . Ifta quippe originalitcr &c primordialitci in quadam tcxtura elemenrorum cunda iam creata func fed acccptis cultatibus fic . fiol^ufdern cap. Ocorcs frugum.t crgo mentem noftram iuftificando fbrmare non poccrt ODeus 'JwgMb. Ipfc crgocreator cilomnium rcrum. nec agncoL&frugum: ttanec bom Angeli nec malt. nifi qui principalirer ifta format nec quif: quam hoc poteft nifi vni. : vcl fic cxcat : oportunitatibus poftca prodcunt. K.creator ip- fe foius crrator mundi huius clemcntis latcnr] quse Dcus originalitcr cisindidit. . f''/' trt. Scd pro fubtilitate fui fcnfus & corporis feminaiftarumrcrumnobisoccultioranouerunt.y<-. Clt folus crcator Dcus. ctHfdem.non folum boni pcr veritatem . & accelerandorum incrcmcntorum prxbent occafiones. r i • j- • i • i- & i cxeunt. Scd nec boni hq:c . quod creatur. Aliud eft cnim cx intimo ac fummo caufarum cardine conderc ac adminiftrarc creaturam quod fa. ni/i prxdicare autem cxtrinfecus Euangelium ctiarn homincs poffunt. vcl paenam malorum . vel laudem bono- fotejtatem iujie acce^ Sicut ipiftificationem mentis . tanto mirabiliorcs in huiufmodi operibus corum cxiftunt cc-< lcritates : fcd non cft creator . diftin6lioncrque incrc- formarum ab originalibus rcgulis lumuiit» Skut parentes non dicuntur creatoresfiiiorum .quamuiscorumextrinfecus adhibitis motibus ad ifta non.

^ coniremifctttrt : ifti autem. &ncque hocpoffc fi non pcrmittatur.rcdit adoppofitum eius:ii«uc aqua calefada. Pars I J.. &c imago Deieft in aninia^quo capaxDei eft:& parciccps ciusclfc poceftjfccundum Auguftinum 14. pcrmirtatur. id quia nonpermittmtur. & i. [ Ex in tned.qua:ritur vnum. ncc .rM. art. Prxcerca Dionyilus 4.a quo eft iUis ta- naturx modus . 1. non poffuntautcm Deum capere.A?«//«OT violenttim jirg.non igitur ncccflario incft vo- nullu vio' luntati.Thom. nullus intcUcdus eft'ita auerfus .\.nifiquiamaioradcrat dominatio prohibentis Dei per fpiritum Quidautem pcr naturam c.qucTtamcn nonpoflunr proptcr Dci . Pracccrca. funt manet imagofecundum illud Pfal.quia non pcrmittuntur./^. quod Angclimali quacdam pofluntpcr natura:rubtilitatcm.-volare autem non poffc. propter^ei\ 'vel cft. quia cft contra incli- Cluare hationcm cius. Vtrum malus Angelus vclit neccfrario niale Quod non. i.id eft..qua: conccffit vt poffint.vcl ab Angclis bonisipoflcnt vtiquc Quxdam fcciffccinifcs. 557 honorum Angelorwn prohihitionem . letftttt : per- fetHHtn. ^.i.Ncquc cnim oc- fandum quod ctiam magi confeffi ferpentes £xod. cerunt. qua Magiflcragic dc con- & obftinationc malorum. ii. nomin. 1 o.Gregor.i. ILludquoqucfcicndumcfl:. art.t.quianon pcrmittiitur illafaccrc aDco. Pfal. cap.u& c]. D£moues credunt .cui incft:& ideo (iipfum fibi dimittatui.i. & deverit.art. . &quidperipfiusnaturarfua: conditionem facerenon finantur.fccundum Damafccnum crgo non cft pcrpctua.lacob.] Q ^ v s T I o Vnica. Arg.Angelas velit necejfanomale ? Alcnfis j.t/. jQuarenon fotturunt froducere cimfes qui & rnniu incffabili potentatu Dei vt quodpofTcnt mali Angcli Ci cerunt.i£gid. fcd fi malitiaeft contra naturam.ii. 2.in dxmonibus manenc naturaha integra: crgo hbcrum arbitrium integrum fed jfoffepeccare^neceH Hbertas. de Trinit.y pertrAftfit hor/to . fincra. cur non poterant f acerc cinifcs qui ranas fcrpcntcfiquc fc- : ftcerunt} fit pcrmittcrcntur.Diir. quia prima principia omni intcllcdui funt noia cx tcrminis crgo nulla voluntas : Arg. Confequcntia patcc a $ pcr .Qu^flio I.^. Sic & Angeli quasdam poflunt faccrc . .in firmatione bonorum.^.&c. i.^. tom.^. poflint. 18. In ima^ine in hoc ergo funt capaces cius in hoc cnim . ncc participcs cius ficri. diccntes ambularc.i.quod eft bcne vclic:ergo poffunt bcnc vellc.i.S.in eis Jlrg. vcro nem . 3.ptimo Coel & Mun. Vndc Auguftinus in lib. currit alia ratio. (\ . libcrum cnim arbitrium cft potcftas fcruandi rcditudinem propter fe crgo habcnt libcrtatem hberi arbitrij quantum ad illud.quietiam pcr Angclos fuosillaplcrunqucnonpermit- tit.^.reditadfrigiditatcm. eft perpetuum. vt videtur. 4. . QtAn malus . Vaiq.ho- mini cxplorare difficile ctiam funt Ci ab eis permittantunquiaille quxdam : fi pcrmit- vero non pof- non permittit.idco non poflunt. adus boni:crgo.Henr.<ir/.iS.i.arb. Pra£tcrca.i^i.^-i. vcl bonorum Angclorum prohibitione. quln poflit intclligcrc ahquod vcrum. Irqi iftam diflindioncm fcptimam. D. dc Trin. fl dimittatur fibi. hic ej. tamcn poflmt propter prohibirio- Nouimus hominem poffe eft imo impoflibilc. nifi pcr a(3:um bonum:ergo in iUis pofTunc cfle a£tus boni. Prxtcrea . illi tanturab Angclis potcntioribus ex impcrio Dci funtsctiam lis .S. ? Arg.nec pars lihertattsStcundum Anfclmum de Lib./'.art.i. qui ranasfcrpcntcfqucfc- non pofFunt faccrc. D.^W/. X I. 8.tf^.x.^. ctiam fi pcrmittantur ab Angclis fuperioribusrquia non pcrmittit Dcus./^. mem.i.Richar. quin poflit velle vltimura V I. Digitus Dei cft hic. quod eft pcr fc.4. de Diuin. : : .Bon. cft ita aucrfa ab vltimo finc Scoti oper.^.

difcurfu. : : ir/tniebUis. &: 7.fynterefis non ibi fiftit. 4. Alia iamc'n.lO. C.yVcjt.Qjtando ergo voluntas perfede libera. z.H«»r. &c talis apprehenfio eft . lcciloncm.6^. vt 8c volunras fcquitur talem apprehcn. ^.^i. n O c s malum intcnfiue quo non maius maJum.&: ita Scntentia efTcc . b Jliodut . . art. ita vt ab illorcfilirc non Modus poflit. infinicuminbo. Ic pomtur duplex dor iii iccitat duas IIic ratio. Optn fanfli 'Tiiomi. : autcm apprchendit immobilitcr. qu^ patcnt in litcra.d maliriam ciiiod intclligit . : malus impcenicens. cfficacicer curritin voiitum ponendo ibifincm . ex legc iufticix diuinaz augmcnco culpse correfpondec augmencum poenicrergo in infinicum crcfcerccpoena eorum:crgo nunquam crunc in cermino ma- Iccm j4rv. cft Tho- Angelus cx quia appic- immobiliter.cx immobiUtatc cognitiux .diligGndo illani nnturam vt odlo.in qua viam habet difcurrendiad vtrumquc op- poftprimam apprehenfionem compic tam voluntaj autem hominis pjoft volicionem complecam fcqucnccm rationem.ncc maiori. praecedente eledione perfcda. Sententia Henrici.iq'v'd ralis apprehcnfio necellari^ mouet vo- : IntcUctH-iis 1 . qui dicit lioc p.nt hcndit obicdlum . & ica in infinicum augcnc maliimpcdimcncum aliquod tiam fuam (cd.fi in : inconucniens. 6.t ^- DiftinaioVH.vcl amabile.. L V I M.art.adha:rec mobilitcr:& idco iicec voluncas Angeii artccquam firmaflfct fe per volicioncmcomplccam fuififccmobiUs ad oppofica aiioquin non ppcuiflecindifFercnccr pcccaftc^vel mci uijTe. : mae i. nec fcilitet fytttercfts remnrmHyat ofendens malu.nec cadem vir- tute. fcmper pcccant. fccU'idn>n D. Alia ratio ponitur ab Heiirico 0/»»i. 5SS pcr iilam firoilitudinem Philofophi i. immobiliter adhasfit ci.vtfe retrahcrc . Librill. eft ra:noftra aucem corpori t^uodl. Pliyfic. crgo 'tcrit eft : obIiquaricircaidcm.qu6dvoiuncasquanc6pcrfe(3:ior. quod eft j . Scquicur cciam aliud inconueniens quod pari ratione po0ec augeri charicas iii iftis poftec augeri malicia •& ita fequicurquod boninunquam circnc in termino beacicudinis ficut nec raaU in termino malitia: . licec noftra corrupcibili coniunfta.M EtiTAKlVS.tanc6pcrfcdiusimmcrgitfe omnino perfcdc libcdiminutam:& ideo tamen maximc habet libertaccm. peccat immodcratc diligcndo Sc quia & fic apprehenfio valdc firmaturpoft rale peccatuin.i.nis. Echic. finc FaBa fic : fuae .Ethic. J-Icnric. fa^us eft bo.vel exiftcns in corpore incorru- feparaca a corporc.Superbia eorum qui te oderunt^icc. Prouer. fi nccefrario malc yolunt& femper funt in adu volcndi quia non liabcnt ergo fcmpcrmale yoiunt . ccIhs ef} .qua? cft omnino in voUbili:voiuntas fcpaiaca a corpore.& nlin rarione probaiir. Ad oppoficum in V(2\. habec libertacem habeat libercaccm. : : : liciae. opinioncs eadein conclufione fiiut .'. Q fiad-is^. veniensai)tem ad obftaculum . qu. 18.quaimmittitur. fed hoc non potcft intelligi JCfA^i- incenfiuc quia .ideo Angelum ejfeimmutabilem ab a^iu quemfeMelelicutt^quia.y Ethic. vt 0(fto . contemnit quando cft c. quia omnis e(i mdm bUibus^pc maHtia in voluntate^fine crrorc in intc' eau eygo vbi non potcft intcUedus exczecari circa obieftum . talis cauia ncccllaria ipfius amoris immoderati.i. D Thomjt Angelum nonfojfe mutare voluntatem^quia non ^oteB mutnre intel. ergo dcbec non ica cflTec aliquod intclijgi extcnfiue.ncc retrahipotcft.ficut mobilc motpri Angelus q. pcibili immobiliter :natur b ex illo fc immergit in obiefto. ulcm apprehenfum.64.p.-camen poft primam eiedioncm .An.- fionein . malicisc in cis ratio n ter difcurrendo fe- rnel ele- ^torie. continuationis primo ppnitur duplex Appecicus HIcproporcionacur apprchenfiuar aqua mouetur. quarum prima ^.&: pofitum:igitur voluntas Angcli immobilitcr ^dhasrct.cceinirio continu.quod eft inconueniens. afli . 'voluntasfevarata itaj>rofunde immergit fe obie^o^quodrejiltre nequit. Peccator ctim in frofundum peruenerit. jt.fe(l conccmnendoimpingit: &inillametiamrctunditur. Do- Angcli apprehcndit natnram ruam vt diligibf- quae lem con- qnatuor cordcs.ius impcccabilis. quod clcgit &: ira radicaUtcr. illa Voluncas cciam noftra feparata. Exemplum qtiodi. licet in rc iit tantuin diligibihs . Tmm.cjuod inccUigit : homo autem mobili- quia per rationem. lunt^ucm ad continuandum aftum fiium circa ideo femper voluntas Angeli mali continuat malitiam fuam. Aliaviaponicurfic. . vc intGUigibile . de quo in- M. ibi ncc voluncas po- non ignnrans. poflit vel!e:vt fi ferrum impingatur ofli retundicur.& immobilirer apprehendit . probatur eciam aiiter confcqucntia . Sicut prineipinm inf^ecuUfinis tn mordihus .quaiis eft Angelica.vrappctibilc. nec yclit.

vt fe im- iuxta fecun- anima. : Dcus iudicabit fimul fpiritus humanos.Tertio . ^duenientem^mn mutatur eius libertas. c.1 AloduJdJfignAtur txUlo ProMerb. quam habet fcparata elicit. '^"i"- ^ Auguftini dc fidc . poflit rctraherc illum tamen quando clauus . ..quomortuo intcllcaus habuic apprehcnfioncm /omlu. quod quando arguitur a fyntcrefi de tali amoreiic imraodcrato non aflcntit fyntercfi. cx hoe. fecundum primam viam & immobiliter . achmfecundnm ei effe ratio caufttprincffa- Angeltn tantum primopec- cato demereretur. vbi vult.. i8.prddiSia autcm liberaiergo per . fequitur apprchenfioncm in: immobilcm v%\ iuxta fecundam viam cx fua libertate immergit fccundum videtur inconueniens quia fepatata' non dcmeretur fed untum per adus quos habuit in Via recipit quod meruit vel quodMemcfuit: crgo nailum adum habec prarccdcnccm obftinationem per quam reddatuc tcUcftus fcparati fe in volitum .quem tunc elicitiquiain eodem injianti in quofeparatur. fed hoc } . veniens autem ad ohfiaculum/^nterefis mn ihi fifiit jid eft .Ortgents ^**"*' nec proptcr immobilitatcm fuac potentize cognitiux ( qualis "* '* ^on eft qoenitiua voluntatis noftrac ) ncc proptcr plcnam libertatem eius .//. Sc eius voluntas habuic plcnam libcnatcm .dr hoc habere pojfet.caufa dan^ go ncc Angeli.vtagat opjfofito modo ei. j . cft obftinata aut fitobftinata per aliquem aftum. . ficut virtus inficens clauum ia lignura. quando eft obftinata . ad Pet.drc» EtpofretconfirmaridcLazaro.Deiy{cA ncutraiftarum poteft poni caufa obftinationis hominis damnati er.<juM contcni- y & magis vult illud* volitum . quod voluntas Aiigeli ftat in imniodcra- fic .vei dum efiexira corpus. Probatio affumpti . ficiit Angelus . fecundum quod videtur Auguftinus diceref^ej?^^^*/*^/'*?^ ^^^^ pauld poft literam praeallegatam . in qtia conucniunt opiniones .fed ctiam hominis damnati ire caufam communem .quinto. vel ex plena lifeparata : aut crgo tunc : jbertate quem . quia tunc non habet apprehenftonem immobilem y cumfit %iatorjnecfecundo modo. «lendo fyntcrefim .<ju6dfitvna caufa communis quare dtaboUy tas Angclica.VelJicyJivoluntas hominis prepterhoc quod habet ap^ frehenfionem immobilemyredditfe obBinatamyvel hoc eBdum eii in corpore. ADDITIO.Hoc fmt tur corporis terreni pondere^tanto magis haceffet pradttafacultate. te vult .: crgo illa . : .contra conclufionem iftam arguo primo fic:Non tantum voluntas An. tunditur in ligno. puta fc fed contemnendo fyntctcfim impingit in C H O S Reftttat & . animae fcparatac a 4 rata: . non dum ^.feeundum nec : perfe£J:am libertaterii . & idem videtur velle communis de Ciuit. quod eft (eparata a corpore .^* 'ft' : ^ mobiliter apprehcndcntem jncrgat in volitum dam viam : ergq .^uem ex natura habet.quiatilud elt injians corrupti(inis:'gitur. ficibi rctunditur. ^utnto hominis •. &litcr?t hoc. quia cunc fcpa.motiuum efle audoritas tur igitur fic s fi : volunjas humana ex fc poffct redirc ad iuftitiam. eft impoffibilis redire adiuftitiam .qu6d in tali obicdo fic amato immergitur.„^ fu4 eam haberepojfety multopofsibilius hoc haberet natura AngelicayCjua quanto minus graua. Argm. Secundo ^fccundum enndem AuguHinum debet afsignari caufa communis obliinationis Angeli eaufe nonfunt tales. vidctur iftac duae.vbi fic ait Stpofsibile rffet^vt '^^l'* humana natura^qua poji^uam a Deokiuerfa efi bonitatem perdtdit voluntatis : exfeipfi rur. obflinau.cJr damnaturinon hahet autemtunc apprehenfionem. c^uarto^nihil ejl (jr creatum fotesi li.OhfitnMio'""*' oportet vtriufque afligna. cft quens ncutra prgedidarum caufarural eft caufa obftinationis fux quia antequam vcJit aliquid fecundum aftum intelledus immobiliter apprehendentis.duni infijgitur a tali rc- virtuce>noQ poteft tetrahi^ L V I M. Prasterea. quod ipfa volnmas non potcft fe rctrahetc ab amore talis voliti .feparata . poftquam peccauit: imo fecundum cum. njoluntas vt aftusfrtmtt^. & per eonfe- oportet affignarc caufamiftius obftinationis in antepmnera adum elicitum .&: Angclos damnatos . COntra conclufionem <= iftam . eH in corpore . qui fecundum primam viam . "* : & .quia in inHfantifepurationisyanima obfiinatur."" geli damnati eft obftinaca.muit6 magis volu n . ^ ^^ Quseftio / 1 I. fiue amat.magis vidctur poffibilis quam noftra. Primo^ ex Augufiino. licct quando infigir. quia anitna coniunda non habet cognitiuam im. Velfic ejitndjitiiryanima peccatoris ininflantifepdrationts eH objlinataiqaia ejl in terminet ^ non per a6fum. totum compofitum corrumpitur t^in illa nonintelligtt : necetiamper aSfum pracedentemillud inBatis efiob- Binatayquiatftncfuit viatonigiturydrc. Hlam etiam retunditnr 559 ideft. altas . Doctor fententias frtdiclas.poncndo fibi fincm fuum.

ipfa non aUtcr fe habet inquantum cft prior naturaliter aftu quia licet alitct fc habcat inqukntum cft fub aftu .ari voluntM jj^ta tn j. puta ex adu amandi fc clicicbat adum concupifccndi fibi a^geli. quia aliquid. non tamcn quantum ad fuam naturam . qui conucnitprincipaH agenti ex fua caufalitatc fic : quia detcrminaretur ad oppofitum mo^yj^ ^ caufa {ccunda ad agcndum fuo prpprio modo agendi crgo cum voluntas fit ^^*^^* principalis fui a£l:us. non alitcr fc habebit in clicicndoadum qucmcunquc crgo pcr nullum aftum. po{- fecrcdire ad iuftiriara poft peccaoiim .tAx. in pofitUm ca cgit. quod cft manifcftum cx : : : .fcd contra cam:& tatKlcma£himodien^^ Deum qui rcfiftit fibi in illud appetendo & non habuit omnes iftos adus diftinHx D. Patet ctiam . Tex.j^ 6. ' caufa totalisnion alitcrcaufat.quod fius. Practerca fecundo. Scd anima dum eft ^ iuftitiam redire poteft } P^trum in via poft pcccatura ergo ic Angclus poft pcccatum} . An. tam bonus quam malus Angclus habuit Oria tcmpus vix: ita quod nontantum per inftans fuit viator fcd habuit malus Angclus aUuum diuerfa peccata or<^inata . vcl aliquorum impcdimcntorum cxtrinfccorum fcd voluntas vt prior naturaliter adu fuo non vt exiftcns aftualitcr fub adu . quiponitur cauft obfiinatiO' habety^folum neceffarto . Confrmatur/ecundoyVolunt^ Angelirefpeiiuillius affstt . Et prima fafio tenet pcr arguiviencum a minori .nifi vt pricr a£tu fuo: habcr adum vt formam naturalcm. eccdto""' natur^ vcl hon. cnim caufa principalis non eflet principalis . feccAto. fccundum quam cft talis adus primus . vcl quodcunque primum pcccatum vcl plena immcrfio in obicdernerettir Q^y^^ ^ \tQ\t ipfum impoenitcntcm . nifi confcquitur : .r% s T A '^l V niis videru: S.vt patet per Atiguftinum defidead cap. quod eft caufa libcra aftus fui : quas: libcrtas non eft eius. ' quia nulla caufl fecunda poteft cfie ratio principalis caufx agcndi . nifi ^litcr fe habcat inquantum cft prior adu^fcd pcr hoc quod ponitur habere aftum inlyercntcm fibi . quo prius cliciebat neccflario cficiet. quodcumque ponaturin voluntatcrcfpeduaduscius. . Confrmatur^quia caufa quafecundumfe vmformiterfe habet ad flures quod caufatynum . ^os fimul ergo quando demcrcbatur fccundo peccato .igiturferhoc^quhdvnam elicityHon aliterfe habet ad eliciendum aliatnugiturf primam libere eliciebatiiPa quodreffe^ ctu illius nonfuit impeccabilisinec per illam refp'eUu alterius efimpeccaMis. j. : : . Hie Dsftor probat V^ qiultis rationibiis conclufione Thomse. qui cft voluntas crgo ipfa fub quocunquc adu intclligatur . quandocunquc enimaliquo iftorum peccatorum pcccauit. : v" **prior ^Slu. Librill.j. forma fua^. quia mir i. quam An- gelus. rum:fcd hoc non vidctur probabilc guia multa dicitur narrafte quae viderat. vtfatet de calore . ntjt .^.hoc It- fdtur bertas.vcl habitum . 8c Hcnrici non vcram pcr cllc veram . quia adhuc cfat quodDcus mrfaculos^ fufpcndit eum ab opcrationc quaanimam fcparatam pro tanto quia praeordinaucrateum rcfurrcdu- fingatur. & tamcn cx ncutro iftorum immobintcr voluit : jjQj^yj .&c. quantam videlicct ad aliquod accidcns. ratto vo- lendi v(h £t confirmatur ratio . 6c prxfertim non efle tationcs quas ipfi faciunt. C c MME N /^ Ontra conclujionem. fummum commodum ^ cx illo adum exccllcntia: .& : : : . cft caufa adus fui .aliterfe habeat &:hocquandononponitur aliqua diucrfitas cx parte pafli .crit caufa adusfic elicicndi: vcl fi tatis. adhucfuit in via . ygi obftinatus fnone^non^ viator ^'5 Ihionem immobile. quo voluic haberc illud com« modum non fub rcgula voluritatis fupcrioris. oppofito modo illi . : toCtto^moL fit caufa. qui potucrit porii in ca feparata ( qui non potcft poni in ca coniunclra ) crit ipfa pppofito modo cliciens ita fi prius contingcntcc adium bonum . jlBfu non fotejl ejfe. nece^itatefecundum quid : quiaeflcaufa illiuf^ nis^contingenterfe vtpriornaturaliterydfvtficcontingenterelicitxfedtaUsi^Sifisnpnmagisnecefsitatvolunta' tem refpe^u alterim^quam refpeiiufui:igitur. vci^nalum illi modo.fiftcbatin yia. Practcrca ^ ficui: fuit di^bum difi. non aliterfehabet reffeSfu alterius .& jienr. qiiod anima corpori conian&a. DiftinaioVlI. : : : & : ADDiTid.per nihil talc qyj^ y^ g|^ fyi5 ^Q^yj ^ .pcccauctat iam primo peccato cx ptima plcftionc crgo npn qualifcumquc immp^ilus non jjiiis apprehcnfio .eft fccunda caufa refpcdu volunvolpntas pcr nihil aliud dcccrminanon principalis:fequitur caufa crgo. tur ad agcndum. Metaphyfica::voluntas ergo non alitcr fe habct in clicicndo aftum . poftcrius cft ficut compofitum cft poftcrius. effeSfpu ^fer hoc refpeifu plurium calefa£iionum :fed voluntas esi caufarefpeclu flurium volitiorrum-. & camcn Tf}om. ^^ ^^ |-^^ cfFcdu tanquam forma eius .aliter fe habeat. nifi ipfa fccundum quodcaufa.& non fuit idem pcpcatum cum peccato praccedemi. ^on mu. 56o t ii : malus quorUm vtrunquc : quia tiHic fuifTct impeccabilis» eft falfum .

vt faris patct a Dodorci«i. forte i. quia anima vt coniun^ta non apprthendit im'mobiliter . &. gentercaufare.& lic inrelligit vc prior . (bla voluncas .tt.io. quam a(Ii|nctur a Thoma . vcl per adhim eKcituro fequcntem|>erhbenaiiem»quoimmergicurm obie6kum» . 3 ^ .^. a&um^cdpriox ai5tu^>ono ergo cafum. adum.pat«c ab ipfo in primo^t^.qii6d dico tamen . vr. (iccrgo dioitur libera. caufa totalu ntin *djter canfMy &£. <pr6d cau(am aliter cau(ace poteft Primd . qu6d . vc dicit Henricus v^cpararaergo i corpore : iRx raciones non vcri6eantiu' de ipfa. cli iii tcrmino. quod (iipra dixit Doftor quod cadcm voUiiuas . qu6d ncceffaci6 caufet .:a idcmpbic^unjjequc di(pQ^cum non poteft airquando contihgcnter aSu. dtfi. Caufa ejt prier CMifa.efU^tft.vltitna. vuk rautabilirer . quia quaodo clicit ius 'voluMat CMuf» nuUo modo cft puca dilc^onpro alicuobie^i inocdinatanH & ip(a^zxima coniuRda poceft elicere a(^um anundt-ordiQacum i patet.ni(i non in ifta litera .quia tunc ehcita eft. necciHtas volcndi ifta non > cft (ibi inhjEBcntcm nonaliter ci ratio illc adlus fe adum habcbit in ciofanr inharrcns fibi ibi* fiuiplici-i- luncas. quod jiberta* competai voluntati. Ht .6inctHJiont*/% t^am argtt*. ita eft pr^^c compo(ito conftituto cx mareria.i. jt tacio ftac in hoc. Ec .quiaSol ilon alitcp fc in fc poteft producerc. Hsc ^da poHco ^u6d voluntas An^men vc elicic aiStufub aliquo a&n £r4ter. DicD*qu64 .habct voUuuas . quod eadcni voluntas diuina c(l qu^ cau(a necciliiria rc(pe£lB anxtfis diuinc cfteoccae vt patct a Du<2ore«» .vc.fub in- dicitur eliccre illam . Et (ic vidctur faldim diccrc . vteft in via.W^i7^3^ti6. ficut fubie^Stum. quandi^ aftus cft:. fciHcec cil ihijtahet aSum. dift. antcquaiin eliciact elicit fub ai^ ^mandi dift.ad quam .Non (ecundd/juja vc iep^iiara. Ced.Heorico£t hoc cft.vo- cit illi. (icut com^ po(itum eft pofterius forma fua.aHo modo caofei. vt eft fub .& &d. Ctmpofitnm. io P<^cato. adu prior ip(b adu natura. aroandi inordinacus quioin illo priori poilit cHc^rc adhim am^di ordinatum t quia in illo priori attenditur libertas volunutis y ficuc ergo ipfa voluntas coniunda xonriogenccr elicic adbum amandi ^dinatutn pod a^um amaodi inordinatum «'go &(epa. Pater^quia ex hoc ibloponicur diffcrenciainter Angelum. quando ad^u elicifatftiun'.x.i£lus voluntas eHcit contingcntc^ poteft cHcctc ti (ibi ineft voluntati. Si criara dicatur dtfiinH.^.qu^m anirosc icparatat. quod (imul 6c ordinate . Quxroipw: quemadkuro sd obAitvi? non per aaum elicinim antc feprationemi CMfMm mU- 561 I. i. d^.intendit in tfta 4.geli .\h\\\c habetur: ^arefifpeciesmateria eft foftenut form». Uipri declaratum cli- vtpatet a Doclore inprimik. primum eft IhiyCdttfif tot4Ue aliter cattfat nifi iffiti&c. qu6d Angelus prirpov quia-cam cationes prius fa- DoAooem in primo de hoc vidc tjuift. 1 . Ttixc ratio e(l latis eaidcnSjquia 0{»oNet«fiigna-> commwn«in tan in Ai^lo r« caufam anima . £t ii dicatur. non ratut ad quia volumas diuiiujran compar idem obiedum:Sed de hoc vidc quz eyh pofui in priifio. & alibt.ergp vt elicit.vt eft prior adu. npi^tantum numcfO) (cct eriam fpeclic.. Dico . & aHum cffcdum cau(et. prior efitilxc flle.adus non eft nuila eft contradidrio voluntas prior (it qu6d adu «on ineft (ibi. nifi inhaercntem cnim tandiu eft . elicito.i. (it non (ic impedit valtintacem. licct abfohiti fumpta. caufa.di{ic Henricus. i o. patet. puta itijtiori. quodalio . ica non ificuc non pote^ elicereadum metenii :|>QteA^elicece adhim deroerendi.& vtcliciensadlum (it prior. quod ipfa fui adl:us. cau(a . vtdicic quia Thomas ter ab ipfa .& (ic non requiritur. tomra.dixit (iiprMf/?.^.po: flictter iit- .^ium . ^«*/?. ipfo «jMod ex vtriftjue eft prtor .y. parata . &c necijjari» cattfare citer oppoiiri. quia priuc cfl: caufandi adora. lO^ . Non elicitunv Th^omasquam Henci^sper Ais dicunt .^ vt elicit. forma aftuali volicione.^vcl U t*r & aliquando aecH1ari6 • alitcr (t habcac«patct obiedlo* &c.ijutft. uBiri.(4 fccuv^io cMtf* totddijt /^e. dc vt (ed dicp non inordinate prior fjt eft prioc eft ratio formalis caii(andi.vt cl^formaKtCr volensjcft pofterior ipfa volitionc.quod. quantum eil ex parte fua poft a^um pecca- aftum . eft (imilc.^Heft. vc caufa eft prior a<au .. eiiam vtciicit ipib a£ta amandi ordinato.im6 vt cft fub- ^um talis a6tns videtur pofterius ea. cft pofterior albcdinc:fic dico.a6hKn elicitum icr camen eft eadcm immutabiHter .qu6d multipHcitcr intclHgi. Hlc nota . vcl qu6dcontingentcr. in (e aHter fc babcat habcndo . Thomaro Sc Henricum t ame omneraa^am adum aiu per aiit acgo repa<- clicicum. adhuc tamsn e(l prior . te. vt dicit Thotms nec immergitur in pdt» bti tmms.i. Expono tamen aliqua di^fca qiua Ihc intclligit quod . non crit prior .S. Dico.& quod (ic intclHgat. v t infra patebit. vt ponitur fubicAum ipfum~can<^uam pctfrfUonem.plures cfFeftus.patet pet vei ba fequeotia ibi ^uiavt eftfuh aUuJhahet aBum^vi jl<5ku .prior erit. . S<d voluntoj^ vt prior naiuraliter aBu fuo . qp^ in feparata irlpetjbi obltiaationis.qu6d anivna.i.$. rata. Et vuii §>gcmodt diccrci(vtinfra parebic)qu6d ex quo ip(a vo- eft obilinatus pcr .^. vddeHcetper.& forma. formam naturalemi &Crnam voluntas fY^rmante non .Sc dtft. Aducrte etiam. quia Hcct fit fub adu peccati . Et quod di- & hQC/TOO^Q Jn^iifgKuc^^ui^ prproiitio. d^- gudd cere cau(a tot^^ citi. duo modi twmn-^ ifti Pono ergo cafum <ju6danima rara eMtfan pottft muUi' quia .eft^obftioata.& Kocctiam modo nbh oponetcaujlath afiier fe habefc.refpMd vltimum arg:princip4^- qu6d idas le. qu6d (icut forma eft prior materia. & quandoadumnoji cit.&. 10.quodDo6kor principaliter intendic in ifta ratione.iquencem apprehcniioliem imtriobiliter. peccjiti fibi inhaecenteiQ.vt caufat eft fempcr prior caufato. iiii» (eparaca . vql minori conatu. fiueconiunda. id eft . &c. vtroquc aftu. vulc & & dtAiun elicitum. 1. cft ctia eft .. f.qu6d vohmtas. fdOtatt^ >:. hmtas non adlumliberc.x.vt formimnatmralemsV\x\\. habeac aiflum •. <iu6d Hbcrc cHccre vt ipfacliciens (it prior natura . Metapb.quia Hcct homo abfoluti (it & & prior albcdinc tamen homo albus . ficfic oportet adignarc aliam cau(am obftinationis.qu6d ha:c literahon contrajdLquoil. propoiicionc^ ciina dicit . pirjpcipue loqoendo de caulaHbcra. vel inten(ii!ls.Qusftio £2u(ace d Prtterea .dift. Secundo. qu6d hoc folurum .aut rnijjus Ititensc. .d^iri^tos.crgo pci 4o . & . & hoc modo. quod libcnas non zdbam ocdinatnm . ergo . tirdift. . ip(a cat>(a oilli & eft caufiiconiingcns refpcdu creare flk. comm. dift.7. damnata 8c Iudat fita<Slu fc- &perc<mrequen$ obilinati . oportci ci<go a(^ ^gnare aliam cauiian obftinacionis coronauacm tam Angelo. & vidc ibi quac difFuse cxpofuL Deindc fcquitur in Htera ifta .& aairtiam rerpe^u obftinationis poft pcccacum. cHcito. magis ens . pftt(¥. vt fic . id eft . fimt iimpH- prxdpue circa idem obic^m.

immobiIiter adhajrec poft illam apprehcnfioncm. qu6d ad habcndum cfFe(5tum libcrum . ^odnam /'"'''" f"' J""** '"'"" . vc i voluncacc vc procedic a charicace.& voluntas comparancur ad adtum mericorium.contra » prlmam viam arguitur rpecialiter. hoc : & oftcnfum cft.}.quia oppofirum fupra.6tote: fi ergo caufaminusprincipalisnon poteft determinare caufam magis principalem. quam ipfa caufa fecunda afllmi- latwt pateti«/?riOTo.nihil caufacquia acce- pcacio paOIua cft a fola volucace diuina fic.^?.quod mnpojfet Angelm apprebendere minus re£fe. ic miniis priacipalis luntas crit cauia principalis a duabus caufis ab vru pef commodum non . Dodore vt patec a .d^ c^teras^cilicet per modum natuTd.mericorius eric ncceilario clicitus.quia ipfa fupponitfalfum.quam frineifalis luncas agic de neceflicace naturx . di^umt &c.vt infra patebic<^»^.vel aAus. ica vc ab illo refilirc non fccundum fecundam opinionem.& hoc no eft k raciope charicacis. Sed ego intelligo modo caufa tura caufa (ccunda. tamen non libeicatis.i.Tertiumytfuod AngelipoFiprimum bonum aEiurnfuiffent impeccabiles .6.& (ecunda necedario.Secundum. i. Refpondct Prancifcus dc Miyt.& ab alia pcr Sc aiiqualiter patebicin quartOjdift. danon poteft determinare cau(am primam ad agendum oppoHto tnodo .ciuod charitascft caufa magis princiquomtdofit tamen ipfa vovoluntas.Primum. circa quod g Pr*terea JicMt fifit tione fupponic fccundum peccauic. ^udft. .fed ex fola accepcacione diuina.quia tunc meritun» erit voluntarium nam dicit Do6tor in priCharittt moydilf.G. qu6d cam fccundum pcimam viam. Ex hoc infert Do6tor . & cx voluic habere illud fub regula voluntatis fuperio- risjfedcontra cam.qu6d ex quo obftinationis ( : 6c vo^ cfFciitus dicicur (ccun- necdlari6 ab ipfo igne frima csufs puta prima agic libece. cx illo a(5tu amandi fc .quia cunc eft in flacu merendi . modum nacurae. dift. & fic H O cum peccato prxcc- Primum enim peccatum Angeli fuit ex & immoderato amore amiciria: refpe(3. vc ncceftari6 .puca ad accepcabilicatem pafHuam » quod vlcra fubftanciam adus. frtducendi Spiritu fan.em.8cc. Dico . PR2ctcrca. non pocueric pcccare fecundo peccaco. Librill.& ignis concurrunt.& tamen abfolucc ille .8. parte .^i/?. fecundiim primam opinion.ij.quod dicit Do(Stor in finc huius rationis. 1. Harc ratio ftat in ille adus fupponerctur caufa qu6d tamen falUim cft ) ellet ran- hoc.vt fupra pacuic dift. quam licas tan£ti:ergo videtur fequi ex ifto di6to Dofandi fic fe doris qdod produftio Spkitus fandj magis dcbcrctdici neccflaria.falua camen rcuercncia tanti viri.quarum vna fic princialia.fcilicec . immodcracc eliciebac aiftum concupifccndi fibi fummum commodum illo a(ftu exccllcnciac dift. demerendi. ficut eflcncia diuina.& pcr confcquens poft prinrum peccacum An- Dodocc vbi Et de hac raaceria vide qux prolixc expo- quod efTencia diuina . vbi Dico eciam.Dicerein ergo pro nunc(faIuo meliori iudiciojquod quamuis ellentia diuina vniuerfalior racio producendi. Si eciam dicacur.c^uart\ reiicit dijfetentiam D.fcHi«/ 1.qu6d fecundum peccatum non fuit aliud a primo pecca- to.& perfe(ilior caufa liberc agac.& 6. Etqudd non pocnerit peccare fecundum iftos fecundo pecaco.Thom* inter Angelum & hominem qttoaddifcurfum.& per modum natura:. fufEcic qu6d vna palior. vc patct i Do^utinmtf.nam ipfa concurricad produdtionem Filij. qui competit ptimae modum produci.vide ibi . ImpMgnatJpeaahteropinionem V.{cquitur : & qu6d adus.ii^j/?. . fic ^' .qu6d eflcntia diuina eft racio ti» magii magis principalis prpducendi Spiritum fanftum.i. 6c ac non libere.qu6d quando charicas. •Stores communitcr contra Dopraccipuc comra Dodtorcm i» primo. hoc di(3.um. diuina. cius . L I V M.& h<jc patct a Do(5torc i . inclinatio autem naturalis 4* £t ( confirmatttr ratio.Thom^pertria ahfurda ad eamfeefue»tia. voluncas eft accepcance. 562 eft quando effe<5tus eft lefpeftu reccptiui. IniAinprimam viam quod Angcbs in primo peccaco habuic immobilcm apprehcnfionem rcfpc(Jtu obic(5li .& Spiilum.quam libcra .quia rat jo magis vniuerfalis.i. quod necefsitaretur adprimam voli" tionem perinteUe^umye[uia eodemodo mouet ad primam. & fi obftinationis minus principalis dcterminarcvoluntaccm non .KcC^Ctw iubfiancia.dift. quJim fccun(Ium fccundam viam.i8. licct quia caufa principalior .DiftmaioVII.io. frintiffiit quam volunca$:pacec.& in fecundh.fed cft idem continuatur contra.^.in primoydift. Do^ftor autem intelligit de caufis.Nam voluntas diuina. poceric obfti^ fic eft voliiras mo Sed hic videcur difficultas.& fccundiam fecundam viam.ij. quia voluntas fcqucns immobilcm . tnpri-.voluncas diuina rcfpc(3:u produdionis Spiritus habcnc. & ipfa ffenti» ii. vc pacec a camen & fimiliter voluncas perfe(fte libera immobilicer immergic in obiedo. non a(^us. quod fe & iui fuper 17. accepcac illum adhim uipra. tjtuft. quod nCtns meritorius dicicur meritorius principalicer acharicace.iicucdeclarabicur dijt. pofito quod fit cauncceilario .u fui . quod incciicdus fic fufHcicns mocor voluncacis .dift.$.fciIicec e^ nanfuit idem peccatum denti. dtft.vt pacec in i.& coca concingcncia ipfius eflc6tus fumicur a cali caufa libcra. pacet.^^. fit pcrfcdtior voluncas enim diuina : non eft ica formalicer infinica.& incenfionem eius. puta ad aliquem efFe6tum. i immo caufa fuperior magis aflimilat efFe(5tum caufa: fccundx . qu6d \o^ luBCas Angcli in primo peccato fueric perfcdc libera. v(nnta4. apprchcnfionem. calis effcdtus dicicur libcrc quain incUnacuc .primi.vc agac fic Jlle aftus .cuius oppoficum oftenfum eft (\x^ii. Si Hicatur.Si dicatur. cfFcdtus fcquicurcicceriorcm parccni S C . quo . c»ufa magit palis meritorij.prim6.qu6d pocuic pcccarc fecundo pcccatojcontra.^»</?. Dico fccundo. quod camcn & eft poflic geli non immobiliter inhasret. illa tfitiibtrh fecunda non poteft determinare primam.qu6d ipfa fic cauia principalior calis fit pro du(Slus.& incenfioni$ caufa magis principalis fitpra. quae magis ouim ttina efk rn- contingenter diR.

pcccarc. dum merae naturz. &: fic habuit aliquem aftum in gratia ( quia non cft verifimilc. & pcr conicqucns non potcft mouere nifi fecundum modum cognitionis quam habctiergomoiitvoluntatcmadredcvolcndumtcrgo voluncas lila nunquampotuic dHf. aliud a voluntate cfl: fufficiens caufa moucndi ipiam adopcrationcm. cum in vtraquc apprchendat pcr moduni naturcigiturira immobiHrcr mouer volunratcm anre primam eledionem . vrpatct pcr ipfum Thoraam i. j . ucndi voluntatem ad opcrationem . & fic fequi- quod voluntas Angcli nunquam potueric peccarc.Jii?.Tionon in primo inftanti fucrit ociofus . COMMENTARiyS. fecundum eos . quod Angelus fuerit crearus in graria.&: pcr confequcns non tantum poft primum aftum.(cd hoc videtur rcpugnare.aliter poena przccniifct culpam. {ecundo contra fecundam. &: Angcli. quia inrclledlus Angch'. patet .tcnet conclufioncm. planum cft crgo care pojf''' aliquando fecundum gratiam h:\buit bonam eleftioncm . primo contra primam viam.(ciIicct JhmA. zT\R*tereayCentra primamviam.hoc cft.(cd non in iplapr?ma cle«5ione. vulc ergo mouit voluntatcm Angeli ad aliquid rcCkc appetendum . Poftquam X Dodor nunc fimul improbauit viramque viam. cx illa via c videtur fcqui . quia intclledus corum ficuc ^dprtmam dionem oftcndit aliquid poft primamelcdionem.vel ignoranria. : ago in illo inftanti . Contra primam primo dicit quod illa via fupponit falfum. fit tahs proporcio voluntas non cantum cfict immobihspoftprimamclc^„ mouet voluntatis fcd in ipfa ptima . : : . c Praterck ex immobilircr qudfi.Hic Dofkor deducir ad quod fequitur ex didis opinionibus videlicer quod in prima eledtionc hat omnino impeccabilis. : opinionicorum.hoccft. fiue in ipfa prima elcrtione . quoad humani.ytrum Theobgia fit fcientia.non dubitando.difFcrcntia * gat Angclus fine difcurfu. Er quod hoc fcquarur cx didis eorum. ira Sicut crgo immobilitcr ap- immobiliter mouet volun- tatcm ad aliquid redc appctcndum tur .-ii>prehendebar.quia fmc difcurfu. moueatappetitum immobilitcncrgo in primo aftu moucbitur ^uentes.l.quiafcqucntcm ^uam cuit bontim perfcdam apprchcnfionem incelleftus: quia fccundum eos non eft nifi calisapprcdlum. via. enim ncganr omnem difcurfum in Angclo. duplicitcr.qu6d : .quia cum mtcllcdus Angelorum ancc primtim pcccatum fiiit rci^us in apprehcudedo(noa cnim pana pracccffic cuIpa)crgo mouit voluntatcmad aliquid rcdi appctendum ncc pocuit aliter moudrc quia intcllciaus mouct pcr modum naturz.Pi im6.G prchcndit rcdc .qu6d pofiro quod inrellcdus fit fufficiens caufa moucndi voluntatcm .ira eft moucns pe* modum naturx ante primam c'ed:ionem igirur ira immobilirer moucr antc primam eleftioncm .non valct:quiactfi intcllifccundum cos.htuus i. Primum qu6d Angelus nunquam potuerir . adhuc (equuntur duo .qu6d D.qiiia ita immobilircr .t^.Dicitenimopinio. & pcr mo- & illa aliud inconucnicns. quo apprchcndit inunobi J>im .cencteamvidendocam inprincipio fine difcurfu crgo iftaimmobiUtas intelledus lum. qu6d voluntas (equens apprehenfionem immobilem . : . todem mo- .Sccund6 luf nonpo- tutt pefCfi- : . . homo intclligit per difcurfum:tamcn fonit Dintelledus hominis non mobiliter adhacrec illi. pura caccitas.adquam difcurric ficut Angclus homtnem Ange. quia non fuic impeditus & fi fuiflct tunc ociofus. habcret aeque immobilcm voluntatcm . immobilitcr . Angel*** PrsEtcrca . quod poft mobilitcr volebar. plen^ perfedle . ficuc probacur fupra in prooemio prirai libri quarftionc i\\z. ficut poftprimam. refutatuK q.qu6d intelledfais fit fufficicns caufa clcdtioucra inrellcdius mo- mouct volunta- *• .opimi» pofitum. vt patebit in 2j. &: pro iiio inipfi ftanti voluntas fuit pcrfcdla in gratia .Qu^ftio L 56? hoc falfum rcpugnnc diftis corum ih ida pofitionc .certitudo. Quod ctiam ncgatur « ab Angclis 'omnis difcurfus .Wic Dodtor adducit fccundum repugnans di(5tis opinionibus.pyol rtum. qus repugnant didis coriitn. poniturin Angdo.parcr. immobiIitcr. de voluntate hominis .quod (cquirur cx illo falibivi- . Parct ctiam .bihtcr apprchcndens. non videtur probabilc . quia intcllcdus. b Secundo contradicit illud falfumpofitioni terum. tcm immobilirer. quia intellc<9:us pcc- Angcli ante priinum peccatu fuit rc6tus in apprchcndedo.artic. jMtetleUm Secundo contradicit ^ illud falfum pofitioni corum quia d cx rationc motoris Sc mobihs . . inter naHtcf. crgo immobJiircr apprchcndcbat . primameledtionem quia runc mouet mobiliter. vbi Dodor probabit quod nihil ijfo i. henfio in cis & hoc immobiliTer.ipprchcnditanre primDm ciedbonem . fcilicet quod intellc£lus fit fufficicns caufa mofpecialitcr arguit & . . & fic im- ucndi voIuntatem.tiinc fic in illo inftanti quo fuit crcatus in gratia .Patct.i. cft fufficiens caufa moucndi vo- pcinum luntatem delicet. & : difcurfum. quod cum fecundum cos Angclus fueric fecundum creatus in gratia .Parct etiam. Sccund6dicir. ficur & poft primam . vel antc primam. ficut poft primam.&: non per difcurfum:crgo quilibcc in illa c Icftionc prima bona firmauit fc & faftus eft impeccabilis. quia intclieftus eft moucns mere naturalc .quia tencndo opinioncm corum.ficutillaahaqu2E Diferentia (juam Praeterca. quod contradidt fiuc anrc . & plcnam. hoc dido infcrt DoAor pro. I.hx & . carc : pater.i. fojfet P'cpcccairetforte pcccatoomiflionis) ncc fimulcumgratia peccauit.quia ipfi dicunr. ita& ante cam fi ipfe immoimmobiliccr f/olittenim'y & Mi fe.^. ad quod difcurrit ita enim ccrtitudiTho. : .

: .quia guftaucrunt nc£tar. quia ^^ ^" tcrmino crgo pcr aliquem aftuni qucm elicicbatin corpore rcddit fe obftinatam impingendo tunc in fynterefim. contingens:ficut contingcntcr tendit in illud. quamuis viMetaphyfquiz im- cius & tota pofitio fimilis pofitioni Hcfiodi 3 mortalcs fadi funt. rcddat fc obftinatam: Praeterea. ^into.quiadefpexcrunti|itclle£l:umnoftrum. i o.tas J''' : naturac fuae clicerc pj. : quia ficut agcns naturaliter non .i. ita ccrtitudinalitcr litcr.. contra excmplum deaturcxemplumillud . non poteft dici quod volunanimsE fcparatar per aliquem adum .quia ncceflari6. intcllcdus ver6 hominis mobiliter. quam addit illa coar£tatio partium .& pcr impcc- cabilis.ficut qyj^ fo. nulla . ficct habc^t . vcl virtutc illa . quo aSfu via^ objiinetur. ftum.& quiefcit voluntas perfeftc iibcra cx perfeda libertatc fua tendat in obic- . tuit AngcH . non ncccflario fequitur quietatio cms illo.8cc.q.d.naturalis aeutrum habet.quia partcs corporis magis concurrunt in quas impiHixit:& ideo magis ^^^^^'^^^'^ '1'"*^ infixum.ad quam quae ibi cxpofui. W Wo "ani ' T^ ' Tex.. ad quam non tcUcdhis aftus elicitus in gratia eft a6kus re- & modum . Quarcenim ferrum acutum infixum duro corpori. vt fupra patuit.^. quod cx hoc. tendens libere in obie^um . turpcrpaenitcntiam. . non f ccundum totam facultatem d.quam inprincipio. c §lj}odetiamnegatur ah u4ngelis. quia poteft aliquis ex minori copatu pcccarc illo pcccato. poffet iam extrahi ergo cum voluntas impingeniin ^uodcunquc rcmancat rcda in naturalibus .. quia intcUcftus hominis liter fuit elicitus > ergo fimpliciter fuit Praert* d differentia probat aliud didbim intclle6fcus Angeli prehendit immobilitcr. quem tunc eliciat . quia cauf» libera hahet infua fnfte/late.fcd tantum voluntaria . ficuc vidctur fcqui qu6d ira L V I i AngtU 'fl ^^fi-^f*** Didum eft enim ibi qu6d dif. qnia cum difcur- logia fit fcientia.j^j naturaliter quam ipfafeparata aliqucm a£tum cliciat eft obftinata . Tertio . lem. ^s DiftinaioVII Librill 564 moaet voiantatem immobili- . Practcrca . quia non videntur omncs Angeli mali ex fummo conatu ncc omnes boni cx fummo conatu meruiire aut faltcm poifibile fuit 'vtroque modo do- pcccafTc.if.ex eadem libertate quicfcit in obicftoi crgo tali plcna libcrtate tcndcndi in ° cx rr ^ -.Nec contradicit !>* requirit necellario fucceflionem. fic &: agerc Qch libera dominatur natur aElm quodcumquc obicftum nec modo agcndi . quia intelle6lus hominis immobilitcr ad- curfus hzrct conclafiom. x.quod dcle: . igiturnon oportct 5.qnafi. cum fcquatur apprehcnfionem immobi- &c.. fic ncc modo agendi ^lfy*" **' dominatur ruseadioni 1\ Jigenr na. vcl fcientifici fic loqui. M. Hic Do(fiot»im- . f -lo. aSium Reiicit fpecialiurfententiam Henriciyprimo .ficut&voluntas Angcli. §iuarefer- rum infi- xum corpo^*'" rV*" hi ab infigente} & .propter quod damnetur. . curuitatem. quia fine difcurfu . vcl mouetur in tcrminum.quid diciturpcr talcsfermonesparabolicos vcl mctaphoricos .vcl rcmifse .qudd voluntas cft perfe- qu|5d cum fummo conatu fc immergat in obiedum:im6 ipfa magis domi- turale non . cum quantocumquc conatu tendat in obieftum fcrtur.^^I^] "** .i. potcft reduci ad oppofitum.fed & in- H O C S . ^°^ ctiam confirmatut.intense.vcl ipfcmct aliopcccato.Sec[uitur inproamio primi lihri queft. & nc modum naturac. fi non fequatur poenitentia. ^ . dt hoc fi s adum.non poteft extrahi a caufa.&:tnanna.m . 3 difcurrit adh3cretconclufioni. Thomae . ficut patet» volunras hominis in cliciendo immobiliter fc habcat .VtrHm Theo- vbi fupra. non Scd hac difFcrentia vidctur £a . ducit exemplum Nenrici deferro acuto ad oppoftum.. Secundo^ omnes Angeli malifummo conatufeccaffent. de fcrro acuto impingendo in os .iUa-.quam quoalius pcccat. tendit aliquid . here tn ob. tamen accipicndo cxcmplumprQ quanto pptcft cfTe-ad propofitum .quia viator:tum. ill"d infixum remanerct in fua natura acque rcftum . ^uarto . Nonenimpotcft intelligi» fecundiini Philofophumibi. ^ & tadum fuit ^ fupra contra ambas vias . fufficit ordo naturs vidc .adquamdifcurrir.. ficut minatHr. 8c poflct ctiam : & ita liberc fertur in dc abfolutacius libertatc non fic ^^^j^^^-^-fcrriinillud.4quos .. fiue ordinem temporis.K r pbicctum . Sedhoc eftfalfum: tum.quandoinfigcbatur:(cd fi augmentarctur ^'"M^ motiua fecundum augmentationem . nec afsignari alias fotejt yidefupra . quae ipfurn infixitiratio cft. . ><^Ontrafecun<Jam '^ vi^ arguitur fpeciaiiter V^dominatur adui. ncc cft modus Philofophi . Dicit enim Thomas quod ide6 intelledus Angeli ap- difcurrit. Practerca. 2.itninobilit«r tcr & talis . & pcroppofitum ficut agcns liberum & per confcqucns in potcftatc ciuscft : fibiipfi. quia ibi eittf tantum negat modum vtdendi effentiamfineperfonisfubejfevoluntati^nec idem ejt de altis modis.eodem principio MahAn* ^*" ^r fummo natu co- pec- cauerunn Tcndens li- jn tcrminorergo *f"itm bere in ip- fupra d. . quali A ngeli mali peccaucrunt . ibi dcridet Philofo- phus.t. per nullum aStum extira viam objiinatur anima . libere in eodem quiefcit.& immobi- &meritorius>non euim cum gratiapoeflc adhis pcccati:fi ergo illeaftus immobi- .

dtft. ..2. velrcmifs^jcum agat omni conatu . Alius cft in poccftace eius . Et de hoc vidc tnprtmo . € /^Ofttrafccundam viam arguitnr fpecialiV-/^*r. & pcr confequens non obftinatus. cft a(Slio libera.E\em^\am Exmftum eodcm principio ahquid mouetur intcrminum .& remifse agerc. &c. & clarius vidc qux dicit in /{. cffentiac contiadidio. &c. Dico fccimd6 qu6d modus vo- influentia gencrali. quia potcft aliquis : cx minori conatu per nullum . fi influentia cauGc primxconcurrcrctad talcm refilitioncm:de hoc iatis dixi DoOior in i(io i.dtft. licct libcre .quod non conuenic agcnci nacurali.fempcrlibercagic. . ^^** vel fic rcfcrt .dift. . .hoccrit pcr aliqucm a<Skum. puta intensc . SCHO ^'ff^ft*- . Si crgo in illo vltimo inftanti eft obftinata. ccrcadhim meritorium. M MENTAKiyS.quia vidctur ^'ffttdtmu & quod volui|tas damnati libcrc contingentercontinuctmalitiamipatct.vel re- h Praterea. & modus volcndi.vcl remiise agerc.& arguic fic:quia ficut agens per tViodum nacurx fic de necefiitateagitjquod non cft iia poteftate cius ^. In diftintftione aucem prima primi non ncgat quin in dift. Secundo occurrit dubium in hoc .fic libcre quiclcit in Scd occurrit cau- ita eft caufii ncccflaria voluntas ex quo .io.quafi priuadoncm inh«rcntcm:&illud cui fc immergir.& vUommi &- modus agcndi .contra opinionem Ocham.ftcut tailumfuitfuprajScc. Tom.^. vcl remifsc. . fiuc eft in poteftate fua fic. in ficut in via libcrd valt quo fiindatur deformitas.t. qu6d a(3:um fubftratum . fit velle . mo inftanti funt intcrmino. Hic DoiSlor argiiit contraopiaionem Henrici & primd contra illud quod dicit.vlt.quia grauicas illaeft caufa mocus ad ccncrura .ita vt ab illo rcfilire non poffit . ^ah 1 1. qudft. Et dico quod non quanco pcrfe<aior . fic lum. Et Dodlor intcndit probarc oppofitum hic . ica ficuc cft in poceftace voluncatis velle ali- poteftatc voluntatis fcilirct intens^ . cft duplcx .non habcat maiorcm virtutcm includcndi ipfam ciim in fc immcrgit. ita in termino. & quicicit in termino . immcrgit in obiedio.dift. nifi iijquan* V I. quod pro intense. Contra hoc .quia non cft in obiedo aliquistalis concurfusrfcquitur quod voluntas adiua potcft . ita agcns liberum {\c libcrc agit. ficut grauitas eft ficut liberc vult obicillo. fa i o. nam ponitur. quia talis inodus ex (c . ^^V*' fed rcfpedtu cu- iufcunqueobiedi mer^ continBcnter libcre volcndi obiedi Dona. qu6d voluntas diuina dico . immobiliter le adhim il- qux ibi notaui. dtft. . Tum . Rcliqua patent.quia qu6d voluntas ip(e probac in primo. 4. vt fiipra patuit in . qoid. diui- infinita perfc(Stionc neceflari6 vult ef- jientiam diuinam. ficut non poflunt eli-. Et dc h Pratereaeodemprinctpioy^c. 1 o. ita in termino fic liberc quicfccrct. cft ibi modum agendi Tum quia hic accipit . Refpondco ad primum dubium. cendi in illo eft cau(a itaeft caufa liberc quief- ftum. cuiufmodi e(l {eparata. Reipondco . hoc eft ex infinita perfedione tam volun: tatis diuinae quim . tanto magis libcr^ agit.iutrt. quia quanto voluntas eft perfedtipr . . abibluta eius libertate fcrri in illud obiciflum fic patuit infritno . qu6d ita . (cqui & libcrcquicfcit in illa. cendi in illo. quidam cft in poccftacc volun- qui conicquicur opcrationcm eius.diftin^. cxprcfse dicit poflit habere adum abfolutc non elicere . quodcunquc obiciSlum. crgo quancocunque voluncas eft perfcda.j.^. luntas cx perfc<^ poflct non & difi. re- 3 fpe<aucuiufcunqucobic(ai.i. guem cliciebac dum cffctin via impingcndofe in fyntcrefim.</. quomodo grauitas in lapide cft ratio tcndendi. C Z. aliqualis difficultas.& in illo vlci- mifsc.PMr' tct.fed eciammodus agcndi.etiam poncndo quod agat orani conacu.. & fic .Sc vidc Ad lccundum (lens in corpore incorruptibili.qudd non tantum in poteftatc eius hoc vide Dodlorcm in primo.concurrente firmpcr fcd dicit qu6d modus volendi . cantd magis liberc agit fcd quod vclit cifcnciam diuinam neceflari6. fcquicur operationcm calem Scfitf Ofer.iju£ft. 1. quod poflct rcfilire ab illa .qu6d dicit.fiue di lapidem ad centrum mouen- & eciam cft racio quief. quia ex quo in via libcre vult malitiam. ifta litcra prim6.vel exi- ^udft.<]U£ft.quia demcrcntcs vfqucad vltimuminftans monis de ncceffitace puniimtur. vel fic elicerc circa quod volHntas quanto eft perfeBior dominatur.^Msft.ita enim videcurconcradiccrefibi ipfi:nam inprimo. illo vlcirao inftanti.primscaufe non j cft in poccftacc cius talis . vt Tumetiam .& vidc qwe notau! in i. & pcr confequens adum quem chdebat in via potcft ie rcddcre obftinatam. Deprimo modoloquitur Dodor nonautcm de fccundo.ita eft in poceftace eius vcUe incensc.QucBftio vnica. adhuc libcre vult illud modo Et addit Do6torqu6d vo- dc neceffltate.per te. 56? curuitateni hoc eft quandam dcformitatcm. quia viator. .i. c^oAficut aSlio modm agendi. In hoc videcur fibi na cx fua magU ftbi ipji concradicerc. in quo funt in tcrmino . agit. & qu6d dift.canc6 cius &6iio ftacc cius:& pofico qu6d cft in poce- aliquod obicdhim vclit & nuUo omni conatu .i.i.quia po- tcftinccnsc. quiain fiipr^ patuit.& raoucndi ad ccntrum quicicendi in illo fic . quod dicit. vt pofle frui puca cflencia clare vifa non fruendo pcrfonis vel frui vna pccfijna clate vi(a non frucndo alia. fc retrahcrc. j Mtdui 1/*Ufdi eft du' lcndi tacis non non .Sed hoc cft falfiim tum .i. concurrente tamen influcntia gcncrali voluntatis diuinac . non tamen licet voluntas fiue elicere . & quiecis in illo ifto i. quod tiim agcns fupcriiis voiuntas perfe<^. yideturfequi quod poffit rcfiHrcabilla. 4. vt fiipra vide ibi multa I In Dodtoris occurrunt aliqua dubia.Woc ejl inpoteftate volittatis. ita ncc a(fhim dcmeritorium.

Sc priuatiub conucrtuntur:5<: Sc^ malitia ^ ex generc con- idc6 ficut intcr priuationcm. non cancum cx faccre & proprio paupcri propter Dci amorem. (ecundum . Hxc triplcx bonitaseftita ordinata.nom. Bonumcnimeftcxcaufaincegra.pucaobie£^um conucniens a£tui. i-j-i fiuc excircumftantia • t : tertia bonitas meritoria . Docet exquift} . Primo fcilicet de cradibus .. quo iftud opus innocentijc. Ratio cft .tui in gcncrc moris.vt Sol vifioni:8chaEccftprimabonitasmoraIis.c ex quo dcbcrct conftifp^*^^. fe> cundum ordinem fe habcns. tertia (xgratta. & non poenitcns. Exem- plum de fecundo . Malitia tnpUx op- . qu6d ipfa clicicur a voluncace cum omnibus circunftanciis didacis a reda racionc .cx obic6to conucnicntijvel aftus malus cx gencrc .o.fecundumdidamcn rcd. ex pietatc naturali mouerctur ad proximum) fedcx charitace ex qua faciens eft amicus Dci inquantum refpicit opera eius. tantum carcntiam il!a.dare elcemofynam. ac etiam malitiamtrtplicemtripltcihonttatioppojitam. quod eft gratia. .:tu . : ntord utrt' plex prtma ex obteQo fecunda ex circunftantiis. & quando a^fu^ quoad tertiam honitatem. Q^um ^*-^"* & illud neccfrari6 eft conui-niens .Sccunda eft mahtia cx aliqua circunftantia dcordinante y^^^ adum licct tranfcat fupcr obicdum conueniens fecundum rcdam rationcm adui. Primacom|>ccic'' volicioni ex hoc . p^li^I' ^'^^"^'po"'*^ aliquid v!tra "•" P^*^ nem. Excmplum de primo .& bonum in fpccie moris . cx obicdo . traric accepta. Dc primo dico. quia eft quafi materialisrefpedu omnis boni vlterioris in genere moris. ' "j} " Nam aftus tranfiens fuper obicdum . adhuc pcccator exiftens . nati. &: non c conucrfo . &:non folum quia cft conueniensr ii adui nacuralitcr. . vt priuatiuc accipitur .fccundumLionyfium4. quod prima pracfupponitur fccundac . gradum fux entitatis magis Sc minus Bonttas praztcr illam eft triplex bonitas moralis . . . Diftinaio Librill 566 H O L I V M. Quaclibet iftarum malitiatum ' potcft accipi contrari^ .der'iuin.prima dicitur bonitas cx genere fccunda potcft dici bo- . : difconuenienti M^litiapriuaciuc acccpca infecundo modo & concraticnon conucrtuntur:poteft cnim 1 1. ^[^^^ virtuofa r- .itabonum cx gcnerc &: malum cx gcnere iunc comraru conttaria immediata. AD folutionem bonicatis.&: habitum Malitia fx ohietlo. ExflicAtoptimccjuomod» in volitione^^rxtereim entitatem naturalem. Sccunda bonicas conucnit c volicioni cx hoc . deturtriflcx homtasmoralts/iilicet obie^alis^cmumHantialis y(^ gratuita & : fontt fingulorum exempla . non eft mcdium .vel charitas. immediatum . quia iam habec quafi omnes difFercncas * mo- ipf^fjj^ illud eft quafi al.bonitatis:&. fccunda ttxux &c non e vel forte modo potcft ficri a peccatorc . fiue bonitas eratuica. .forma- bonum ex gencrc. Boctium fupcr Praedicamenta.qu6d pra:fuppofita duplici bonitate iam diipfaelicitur conformitcr principio mcrendi .C S VII.e]uomodo duamalitUha- rum aliquandojint priuatiue^altquando contrarte . ^ da cundum inchnationcm .fiue fe- ralcs contrahentes Tertia bonitas • . 1 1. Huic triplici bonitati opponiturtriplex malitia. qua:ide6 potcftdid ^j^ generc . qui cgec Exemplum inclinatione naturali(ficut potuit fieri in : & in Ipco tertij ft. "uc bonitascxacccptacione diuma mordmcadprsemium. quia a£tus non poteft cfte quin tranfcat fupcr obie. quod ipfa cranfic fuper obiedum conuenicns taliadui. debcre fibi ccmpeccrc in eliciendo ' : Bonitas f<rf«?»- jantt ts. qux bonitas polfic meile volitioni Angeli dam- . : Tcrtia Vt fi quis cft malitiain demcrito. dare eleemofynam de mclius poceft fibi compeccre . fcilicet merttoriam^eli neu/er. quandofcilicetadus. charicacis. vcl priuatiue refpcftu fua» det elcema. Sccundo duofuntvidenda. aliqua maiitia necciTario indt.qui tantuni habet bonitatcm natur.:eracionis . fi .de ^alitate. . eft quamcunqi quafi formalis per c alianri cir- cumffantiam moralem & ita quafi potentiale non omnino Cxtra genus moris ( ficut fuic ipfe adus in generc nacurac)fed in gencrc moris:quia iam haboc aliquid de illo gcnere.habet malitiam:quia tranfit fuper obicdum difconuenicns puta fi odire tranfit fupcr Dcum. Prima quidem malitia ex gencre. : conucrfo.vel (i iftius «tjuacftionfs & malitiae. .qu6d v'tra bonitatem naturalem volitionis qua: competit fibi inquamum eft ens pofitiuum quac etiam competit cuicunque cnti poficiuo. conuenit a6tui ex hoc. vel difconuenicns adui & ita neccfl'ari6 bonus ex gcncre. crprtuatitnodo oppo- mtHr bo. priuat ipfam bonitatem vt accipitur con: rcpugnanstali bonitati : hajc diftinftio appa- cap. fratia.

modo ccrcio non cft aliquis aftus neuccr incer bonum & malum. qu*fl.ad qucm non inclinac . ncc malus contraric.^i.Scc. fmkgs generc. .vt fupra patct in prologo. planumeftqaodilleeft dcmcritorius. & d.qii«rcddcrct illum aftum vitiofumi mtiliti* fumpupri' pura.quiadiligit obiedum quod fibi conucniens cx natura vt lic.4 cotnpetit & volitioni.c^ dift. qui licct fit malus priuaciuc. ncc malus. & : concrariaccrtio modo.6. . ^l. De aiiibus neutrii vi- de infrk d.&pcr fc bonus moraliter. alias.Dico . Sccundo idcm veU /^cum ifta prima circumftamia cft in jx)tentia. potcft cflcmalus priuatiuc. Malitia tcrtio modo contraric & priuatiuc acccpta. bonum gcncre. de circunftantiis cx geucre ter eliciatur ciim nuUus loqucndo conformirationi tcGth didlanti dc tali circum- a<Sus poflit ccnfcri bonus moraliter ctiain rei. voluntaspocit tcft diiigcre ilhid vt &: ad bonumduplicitcr.quae cft tranfirc bonitas cnti- bonitatcm cx gcncre. qu. adus carerc circunftantia rcquifita ad pcrfcftioncm a^lus virtuofi:& ta. Fl.cn eft falfum . ita tam in fccundo mcmbro . . b Et hoc cft.ficut faccrct. tom. eft quafi omnts boni vltertorts in genert volcndi potcft ordinatc habcre qut rnaterialis refpcltu woriif.& in quodlih cjutft.intcr quas prima b id eft.i-j.Quantum ad fecundum dcclarandum. quia trandt fuper obicdlum conucnicns ^cundum rc«fbum dii^iamen rationisrcxemplum.-e eft tiam. m\ n intclligcntia kshes Sccund6exponam litcram ibi:on». tunc fi voluntas fiuc rationi eliciat bonus ex gcncrc. & : & & & . natione tcr in ccrcio id eft . quud hac dicit petit volitiont.accipicndo ifta concraric fcd propccr difpofitionem ipfius operantis . ita cft mcritorius. pcrobicdlum diTconucnicns fccundumdiftamcn rationis. Si vcro voluntas odiret illud obiedum . folus aftus voluntatis elicitus potcft dici prim6. Pars IL actus cflctbciiuis cx gencre . vltima. nifi Et ratio eft quia modo quiUbet vcl cft in gratia.-is tatiua.^i. malum vc funt tia.non poteft dici bona ex cumftantia generis:qitta per obic(flum vifibile.riiie ex cir- fic vrlio.Stcwx\^o voluntas poteft diligcre didantcid re(fla a r. COMMENTAl^iyS.^^.quia non ordinatur ad fincm indcbitum-.6.ita quod non cliciatur cx gratia. au charitatis . fuiflTeecquidcm illc aduspcrfcdc bonusfccundomodo & camcn non Ex inclibonusccrtio modo. vr patct a Dodorc in qutft. pollctdici tia generis .ftionis. quod bomtas prima . fi dct clccmofynam paupcri non ex circumftantiafinis:quianonconfidcrat.hHiHSl.q. in gratia fi .non e conuerfo.primi . videcur poni aftus indifFcrcns .Vroc\ni\0'primo prsmitto vnum.eft in potentia ad ." eft boniras ex gcnere . nacuraliter inclinatur talis diledio.&: tamcn non crit dcmcri- Quod patctcx fccundomcmbro corius. qui darcc clccmofy. &: hoc fecunJum di(ftamen rationis .intiarutii. dift. d.ha:c cognicio di- voluntati conformiter bonum.qux conuenit adui elicito voluntatis. Quantum ad P"'"um.potcft cflTc ncu- InfrJ.fi vt diligatillud . Similitcrnon folum propcer n^ucralitatcm adusin fccundo modo. quam in hoc certio . . Si vcro adus odi) tranlirct fuper malum .ncc uMiue y djr fccundum alias circunftantias rcquifitas ad aftum virtuofura iftc quidcm adus non cuntrarie cft bonusjvcl virtuofus moralitcr quianon cft circunftantionaius ncc tamcn malus non eon" contraric.fumin vno cafu quando fciliccc adus cft bonus ex circunftan- ^ ifto .ij. tunc talis a(fius odij di- ccretur malus ex gcncrcjcx hoc.Al'u dui mcn non clici cum circumftancia rcpugnantc . fccun(lum di(Slamen rationis.ncc tamen cft ncucer. quod tranfit fii- in ^. Si autcm habct a£tum malum .dtft. Dodoris incipicndo qu^d Dottor hic loquitur dc bo- nitatc a6tus. quiailic adus. illc non cft bonus tcrtio modo. quod eft vcre diligibilc fccun- dum di(5lamcn rationis .i^. & Dodtor quod prima bonitasmomlis.& dc hac indifferencia dicccur tjuoad cir- cumfianttas atltu neuter & tjuoad mc' ritum. habet adum malum fccundo modo. . non conucrtunturrquia adus Datttr t' I ^. ncc malus tertio modo crgo ncuter quantum ad bonum . & non cx participatione tantumjnam & per fe.prim6. puca fi in ftacu innoccntise abfquc gratia aliquis tcdh cgiflcc .Et addit eft ex genere folum.prolo. cognitioni tali aflum amandi . quia nonhabuiirct principium mcrcndi . nifi ftantiacx gcnere. Sc quafi materia fiibic(Sliua refpciflu aliarum circumft. & in ifto z. A ^P>^t**ionemii}iusqut. Do^aor prima comparum infra.dift. qua.qua? compctit adui^primo. qui cft bonus fimplicitcr ia & gcncrc moris. modo ncc bonus . .uertumur.&^.quia indiffercns. : nam paupcri proptcr vanam gloriam.ij.Si eft malus. mult» bonii detrtpheibovolunt»tis.non tamcn concraric. &C fccunda rcfpcAu tertiasinam prima bonit. fccundo modo .non cft mcritorius:& tamen non omnis adtm talis cft dcmcritorius .quia illud ob- fecundum didamen iccVum rationis cft vcr^: odibile.Qusftio 567 I.loqucndodefecundomodo. Si cft malus . : : Forte tamcn in ftacu f>cum .quod <ftat verc eft diligibile. * 1. vel in pcccato : charitas. vt quando adus volcndi habct illam circunftan- fupcr obicdlum conucnicns. ScotiOper.vcl proptcr aliqucm alium fincm indcbicum.pcccat illo aftu. intelligo aliquod eft.&in /{. habet a£kum bonum fecundo modo . . quae traiifu fu- conucniens ex natura moralitcrex circumftan- fibi quod tam. ex hoc dicitur honitas cx gencre . ex xtrtuaU faltem relatione crit circunftAi- 1 tia in Deum.di- lis tx vlt. talis a(!^us erit cum tranfcat fuper obicdum conucnicns fecun- dijm didamcn rationis.Nam 3. cnim aliquis . habcc adum bonum fccundo modo crgo gratia inclinac ad illum . ici .ita quud prima cft quafi materialis rcfpcdu fecundx.(\i\s plurcs rationcs bonitatis.itione bonum.adus vcro alterius potentiae participatiue tantum poteft dici bonusmoralitcrpro quaiito iniperatur a voluntate conformitcr fc habente didlamini . ta- & i8. Scmpcrcnim malitiaprior infcrtfccundam.&cc. .

ncc dcmeiitorius .puta rnalo. quia nec & Similiter aliquis eflet in peccato mortali.a tati & £tum. vt & minus qu^m doitc.veI difconueniensaftui. dcmeritorium .iIIc aftus non eflet gratiajncc demcritorius Do£torc in dcmcritorius . fi & hoc eft obligatus ad pocnam aeternam . Do£tor hic .ncc deme- £t licet aliqui nitantur improbare Dodorem de a£tu neutro . quia elicitur charitatc .&: :ui' eft malitia. Sed debet in quodlib.(]abd poffit da- abfolutc furoptus fine relationp ad obie- fic intelligi. Dodor cit hoc mtciligatur. a£tus ncc cflet mcritorius vitae ctcrn2:patet. & ipfa elicitur conformiter princi- .li. darct cleemofynam paupcri amore Dei .qu6d non poteft daadus voluntatis . qnia tunc Greg.vcl vt inclinante voluntatem ad ergo a£ius neuter .'<«. Aducrte.qu6dquandoaliquisa6tus. Exemplum .vcl vt i caufa partiali concurrentc prin- & enim . opctatio eft mala priuatiue.id nonhabet aftu omncs circumftantias eft> quod facicntes omni circunftantionatum cffet a gratia . cum ret.\^. vcl bonus cx gcncre .nam hoceft de- incritorium. odircDcum eftadusmalus ex genere. nec in peccato poflct elicerc aliqucm aftum perfc(St6 ro contrarie non tantum dicit priuationcm ali-» .charitate informata . talis n)eritorius. giu/clibet &c.cui conforme.vt puta. Accipitur cnim malitia priuatiue ex hoc.qui tamennec cum gratiaj potcft dari aliquis zOcas fic eflet omni circumftantia meritorius. gratia. cclebratum. in tali voluntate exiftcns(qu2 cft principalis ratio runt. & rertiomodo acceptae/cilicct boniw riuSjVt dicit ptaefijpponit cet non omni circum. ellct pauperi propter libidincm non cft mciitoria nec qiia ad talem aftum.qui careat obie^o conucnienti.& vt /Ic tranfit. Similiter fi exiftens in gratia daret eleemofynam pauperi cum omni circunftantia rcquifita ad aiftum moralem .! iccundo modo acccptae . fiue comcdat. no confiderando tunc illa finem.qu6d fbmper mereatur. meritoriae.& talisadtus meritorius femper eft ex delibcrationcqiJae fupponit in intellectu pcrfedtum di£tamen.& hoc naturali vcl fidci. c Secunda bomtas conuenit volttioni . Exemplum.& oflScium fit in memoria hoc vide zQtw. Deum quod . merendi)femper concurrat ad huiufmodi a£tum. huiufmonec etiam difi.proptcr quem licet tunc non celebretur:de in quarto. obiedo conuc- priuatur iiienti.8cc.dift. (ed ctiam ponit circumftantiam repugnantem circumftantiac requifitac ad aftum pcrfetle njoraiem vt cum quis dat clecmoiynam gloi iam circumftantia morali. cum quis dat elecmofynam paupcri. a£tum pctfecSte moralem .A&as cnim meritorius modo dcmcritoria ille Tertia honitas conuenit d Bo»itMs grattut». quae eft principium mcrendi inclinationis gratia: cundum incltnationem charitatis.& circumftantia .& priuatiaccePta non conuertuntur \ patct . eft meritorius vitae acternae.qu«ft. 1 8.An ri tur:benevcrumcft.MaIitia vc- : N«.&vtfic tranfi^ . de cundaeft circomftantia flnis . itaqu6d ncc in gratia. f Sid malitia ex genere contrarie accepta^Scc Vult dicere Dodor quod malitia ex gcnerc priuatiuc .ncc iuris diuini. hoc non decootradicc- ciat. rcquifitae ad aftum petfcftc feu proptcr inanem* vcl gratiiE. fiuc aliquid aliud fa- dicit ibi. & a6tu talis adus cliciatur in vjrtotc alicrius a£tus perfed^ circumftantionati . quod fi gratia non inclinaret ad hoc. moraiem . /kppofita duplici bonitate perfc<5te morali . tunc voluntas cum omni fi alia dererminat fic diccrCjVt ratio did). Malttia tertio rnodo contrarie. cum perfcdc moralis . quod priuat tantum aliquam circumftantiam. quod quando voluntas informata charitatc clicit aliqucm a£tum conformiter di£tamini rc(fto.nec demeritorios.*&c. vt patet ^ . & concnrrcntcvel (alteminclinante voluntatcm ad huiufmodi a6lumehcicndum. quin neceflario tranfeat fupcr obie^tum conuenicns. ijuod cx gcncre fcijiccr . ciim adus mcritorius fit principalitcr a potentia ordinata cumftanriae debiti „ mcritorius. nata ex hoc folo dicitur meritorius. fi Francifcus fit in Excmflumf puris naturalibus . exemp!um . aStus quin tranfeat fuper obieSlo bct abfolutc intelligi 1. Scd vide Gregorius de Arimino. quiatranfitfuper obiedtum 3ifconue- niens. quia non cipali. 568 tia caufae fupple . Maliiia ver6 priuatiue accept. Adiis eniip merito- fibi non potefi J. n'torius>{ed fimplicitcr ncuter. quin tranfeat fuper obie£ium.quod )l. quia malitia m«- g tie hoc tcrtio modo contraric accepta eft adtus decum quis dat clcemofynara paupe. de Arimino.at. & qux e 3 expofui.^o.ergo a(5tus neuter.talis determinatio eft mcri- toria. cum aliis ciFcumftantiis requifitis ad a£lum perfc£lc mora- & Iem.quae contrarie opponi- bonitati morali niiam bonita'. 11.DiftinaioVII. vt cum intrac ccclefiam. qux liotaui inprimo.qu6d quando aliquis eft in charitate .quod cft obieAum conueniens effc . Librill.E(i. qujbus infra patebit in ifto iccundcdift. vcl vt caufa partiali a voiuntatc . fit cuius circumftantia.3:contra .ncc credo . quinneccllari6 tranfeat fuper obieftum drfconucniens.i.Ioquendo tantum de potcntia crcaturs. tcrtio pio merendi cjuod efi gratia .nec naturae. vt voluntas velitdicerc oflicium amore Dei fimplicitcr. fi ad officiu.cum quod praeccptum. ex hoc aSltti . quud fiuc dormiat. ergo e^it adus ncutcr intec adtum mcritorium . h Forte tamen infiatu ifio. ibi ifiarum malitiarum potefi accipi. cui conformiter elicitur. fiuefe^ loqucndo fempcr de potcntia Dei ordi- . id eft . SCHO qnmh *fti» *"'«''. cft illa . Quomodo tuofa. & charitas . ali- & finis.iIle a£tus non eflet meritorius . mciitoriusjvt ri fimpliritcr propter libidinem. nec alias circumftantias. finis. fcat fupcr voluntas velit illud obicftum iibercjfc- eft. ia .(jud:fi. perfcdtc circumftantionatus aliqui Praedicatores odij. & cft ibi fbla priuatio illam operationem perfcAc moraIcm.Dcquoa<Stu mcrimulta toriojvidc Doftorcm jn primp. quod charitas .nccc(Iari6 priuatur obie-r ^lo coniienientii&: fimiliter nonpoteft cfleadus malus ex generc. .17. qui a6tus praefupponitdi6tamenpra£ticum.dc habitu morali. eflct tamcn ibi priuatio inclinationis gratia:. fic omnis adtus perfc£te moralis clicitus a voluntatc.vcl quod non poflit dari adus malus ex genere.^ adtus circunftantionatus ftantia.iy. vc qurdam alij. poteft ftare moraIi. qui afle- &c. dift. contrarie cx hoc conuertuntur .C]iiGd & Bmltat •vlr- fic de aliis . quiji non fit quia aftus demeritorius dc non circuiiiftantia non cum non fit contra di a6kum. quin neceflario tranfeat fupcr obiqdum difconucniens.& ratio di£tat. ciim quis vadit non dicit illud crit mcritorius propter .vidc qua: prolixc di- in primo^dift. enim crcdendum. .*''?«« ri a^ftus (]uodlib. qutfi.Vuk enim in . repugnat cir-r & porcft dari aliquis a6lus malus ex generc. & ca ibi quae dimise cxpofui. reMnr. quod ille aftus volcndi tranobiedum conucniens mcre liberc .

-^y -v ^. f^oluntas innocencix:& per confequcns non eft verum negarc ab eo pocenciam .difjonere parado adcffcdum principalcm.»w.fcilicec graciam in ejfe.icia comprind- iam habita voluncas vccns. & habeat voIitionem'fic bonam: ficuc nec album poteft efic nigrum in fcnfu compofitionis quiacunc idcm fimul effct album & nigrum.ncc amouerc impcdimenta.qua mcricoric velic> auffratii . Scd in fciifu diuifionis poceft ibi ncgari auc pocencia logica. eft & cangecur infra 17 primi. ad aftum. rodam rcccpciuum rcdae volitionis. quomodo non habet popentiam . m qua vcacur. ^ars II. . Sed dc cft aliis duobus modis 1» & mcricoriaceft difficulcas.non camen inpoteftate eiuseflcc viderc.vj. poUumus loqui voluncas quidcm refpe£tu volicionis : ficuc cadum . eius non Cfuartum mereri. . De^hacdup[icipotenttai.aut illa.non c.i i. b 3 rcftac . 1 j f'"P'*- «. fi quishabcns vifum^efTec in cenebris licec tunc habcac accomtnoprincipium parcialc a£tus vidcndi. auc principio partiali principium aftiuum parcialc diB. dico . quam habuic in q.i.fantim ad quens vti gracia nec cciam vci voluncatc fuacum gratia ifta. Primttm . auc aikiuum fi pafsiuum .i^/v^ </. Et primo videndum eft de boiiicace mericoria. quod illud habet quia voluncas eft quod. ncc eft principale partiale principium adiuum in cuius poccftate fic producerc rcliquum principium adiuumpartialc in cf} ^ amoucrc impedimentum ' vfusfui. quae cft ^^^?!^^ ad fic volendum.qui eft mcritori^ agcrc cx gracia. nonpotejife difponere adgratiam. maltu A»gelus foteli velle »hie6ium honum^feu acfum exobie^o honum eltcere. bonicacis.quacdicit eft diffc- m. hoc cft. quae cft cx genere non > .ron eft mcritorie vellc. dubium quin habcre poffit & habeac multas volicioncs cranfeuntcsfuper obic£tum conueniens tali adui. ncc princi- f^"^""' iftorum P^^^^^i^^' pium principalc fufficiens ad poncndum illud quod rcquiricur ad effedum tiafntnhaj V j rr j o duorum prmcipiorum parcialium:ncc cciam pollccamouerc impedimcnta.fuum«clicicn. I .& fui principijad elicicndum aftum. aut incclligicur eflc paf.qux dicic racionem principij. /jahet fotentiam acliuam fartialem eiufdem ailus .i. • • • !• • I- .amuis enim'gr. . Qjuod enim de fe eft recepciuum tlicuius xeGtx vo. non hanon eft fuificiens ad poncndum gratia in ef^ :quia gracia non poccft inefrc nifi a folo Deo creante.quia non cft in poccftace cius haberc gratiam . quia non uimcic loia voluncas ad mcncorie volcndum:lea requintur grana canquam ex ftacu pgjem principium cooperans. f"'^"^^'*^ ' principium aftiuum parcialc volrcionis mericoriae:fed iftud principium non eft cocale. £xemplum Excmplumiftiuscircc. Tn\ E fccundo dico quod A ngelum malum non poflfc habcrc volitioncm bonam.Vbi dico.remem »*cec iftc habeac pocenciam vifiuam. ordinem ad adum. ^eptimum^habet potentiam togicam^ idefi^non repugnantiam admeritum ah intrinfecofed ab extrinfecofeu ex compojitione^impotentiam habet Logicam. a«c de principio tore£tac volicionis & illam habec incegram fecundum Dionyfium & .& idco li. non fotefl acquirere dliam concaufam meriti ^inJum.. puca imando fe.datiJfimS. P*^^^. voHcionis .^.ecfi vcrum fic com.imeo habec tunc cocalc principium .SecundumJjahet fotentiamreceptiuam a^tts meri~ Tertium .'»^''*"»" "^* dum. fcili* habet potentiam remotam vt opponttur a^iui^ nonproximam admeritttm.&: omncs hac negatiuac func verac quia non cfl in poccftace eius. * Oiiauum^de potentia ordinata repugnat eum mereri. & fuille bcacus.d. & poccncia vifiua. quse rcntia cntis.fciIicec vircuofas. 1 4.fc habtre ciens ad poncndum partialc principium. auc pocencia rcalisrfi roalis. cjl . icm.qu6d hoc principium.ipfa ptMmyfciK^''i^'/"»' talcm adum . Qu. Refolutio fmim liter* flat in aliquot di£ils. : . & fic de aliis multis. & : & runt lumen . fiuum . X—^ poteft intelligi de ifta triplici bonitate.haberc formam. V /. . Sextum (et gratiam. fuic dift.& 6.ncc ifta voluncas cft partiale principium principale . & ica Angclus non habec cotale principium adiuumad agendum "^ bica.odiendo poenam. & dc illa priraa.fic principale agensrefpedua6tus:tamcngratia.aut illa. Scoti Oper.quamdiu idem in fe manec. tamen in foteflate tortf. I Quceftio C S H O L I V 569 M. : l€. vel fuffi.non cft f\oa rccepciuum illiu^:illa auccm voluntas i'^* ""*'* Depotcntiaigiturcrcali vidcndum eft principiutti : fuit 1 : aliquando reccptiua bonac volitionis:quia ancc damnacionem pocuit mcruiflc .& effediim comrauncm corum. : : . 1. principale principium videndi. . Dc principio adiuo rcfpedu tcdcx tali '* ./«»w -^«licionis. Icadico qu6d in potcftaco Angcli //«»1 necef. nec pcr confe. candem .quando concur.pro quanto habcc principium diminutum rcfpcftu „ere mkxivifionis. . p^f^a fg Scdhiccft dubium quia quoddiilum cftdc principioa<3:iuo.qu6dn6n poteft habcrcVoIitionemficbonam incelligendo in fenfa compoficionis quia non ftanc fimul quod fic malus . Vbidico.

cratn^ria n t^ \ da?n'iati ^^p-^-l & i^quod ccrtumcft Dcum nunquam daturum cis gratiam. non fibi gratia plus cnuTi pfKsO.qiia: requiritiir ad bonam volicionemmec canicn cod'. *' '*'*• ^ rt- . Potcntia ordinata Dci.quar eft oculi ad vUercScA ex rcpugnancia alicuius extrinfcci ad altcrura dijfioculus efifet iierijimpoflibilecflxttalcm excrcmorum. quod non inckidit contradidionem . quod in pocefcate cjus {\t bene vel- d«bium de reftat ^ijponere^ DiftinaioVII. q. ^U.is agentis. 570 principio difpofitiuo pa. ficut in potertate peccatoris viavoris difponcre. . peccator viacor malus a Dco. Vcrum auccmfviacorpoflrithaberealiquemmotumatcritionisexpjirisnacuraUbus.Hac regulae 5: ' >»t : . vel cx aliquo intrinfeco.mulc6 magis Angclus.qusE eft diffcrentia entis. 66. qux dicit modum compoGtionis formatje ab intcllc£tu .Iicc: par^ j-j ^n.. redcundi ad bonum expuris naturalibus.fciIicetilIiusopaci ad -otdcrc./44 cft iUa. . ad hoc vt extrcma vniancur^calis caufa rcfpe£tu vnionis gracias ad aliquodfubici5tum.i I . difponcre ad gratiam .fii. : poccnciamdifpoficiuam. diminucernon camcn potelt concedi de potcntia propinqua.qua: fcilicet r • . ficuctatftum fuit i^/prtMo ///'. Sed huic vidccurobuiare auftoricas * Augullini .vcl graciam haberc.& Ifa.ita quod habcns cam. 1 y" ^ tam . nfcquitur rationem potentix adiux. vcl magis a diuinavoluntatc. .&: impoflibilccirctilludopacum caufans ccnebras amooeulum vidcrc:nonquidem ex repugnnntia intrinfeca tcrminorum.m modo potcft '' 17. lccunaari' cnim vna caufa partialis>qux rcad agcndum. Secundum hoc crgo quancum ad omnia membra dc potcntia. negarec aliquis iltam poccnciam difpoficiuam ab An^^clo damnac():&: diceret eam conuenire pofie pcccacori viacori. Et quamum ad crcaturam rationalcm beatificandam.jlc. : Diaboltts ipfe quomodo bcpc veIIc.noneft naca cftl. .qna: fcilicct ordinatur ad aduniiconccdi poteft de po- tnpotentta remota ad loJ& c. homo cft irrationalisjcxcmplum fccun- lus:nec cx illa caufa paftiah. 6^^ patet quod fic npn eft impofsibilc Dcum darc gratiam illi natuj. hoc modo impofiibilitas poccft cfle in compofitione vel ex rcpuc^nantia intrinfcca cxtremorum inter fc.an fcilicet ad grma: j-g ^^^^^^ 1|5 . tialis rcmota. inftitijcordinatac. quam habcc Angc- ^q^^^i^ .alia^nififoIusDeusrigirurcritimpofsibiie Angelum bcne ve!lc. vel requiracur aiiqna opcracio fpecialis. Ignh conmtnenexiinguetur ^(S" c. inillo pcrmancbit. . vc cft principium. t.ctcrnam. in cuiufcunque creatura rationalisamorc pctmanferit.deficic quiritur .vcl puniendnm fnnt rcgu'2C cx fcriptura coIliguntur. LibrilT. Et cx talibus re^ulis fcriptura: concludit h\. 1 *:!>m.^ U)iinl ht tnjnpplii imn ^tcrnum itiftiit utcm tn viz/crmis ccrtim non rnorictur. cflrepugna Adpropofitum crgo ap})licando. Sccnndum hoc honpojjuut crgo impofllbilc cft cos benc vellerquia impoflibilc cft Deo(dc potcntia dico ordinahabi re gra jajcis gratiam darc. 14..quas cft voluntas. . quia illa non cxit in a£tum. Excmplum primi . abfolutx .n'/t. dico qucd non eft h?c impofllbilitascx repugnantia intrinfeca cxtrcmorum :im6 infubie£to non cft rcpngnantia intrinfccaad prxdicatum:h quacrgo fit impoflTibilitas critcxrepugnantia alicuius cxrrinfcci ad vnioncm iftotum extrcmorum illud cxtrinfccum non poteft cflfc nifi caufa cuius tia a£tio requiritur V j^ & iolum meritiimn t-itrifi' J^^^' Potentta abfolHta & orduiata i.intcr quas eft illa audoriras Ecclcfiait.ficutpofteadicctur S: autcm intcUigatur dcpo- tcntia.Sed fuppofico .fequiturqu6dnuIlafitcontradi6tio in hocquod cft grjtiam adtu informare illam naturam. &: fi hoc videtur . quod rcquiriturad hoc. non vidctiir ncgandum ab ^ ngclo polfe mcritoric: velic nifi quia non habct principium mcrcndi tocalc ncc principale parciale refpcctu volicioms bonze nec rcfpcdVu gracia! fpecialis. ibi erit. d 44 . Matth.^ :cumenimillanaturafitcapaxgratiac. in cencbris. I CO MMEN it..qiia bene pollea agic.qu im homini lapfo ergo fi homo viacor potcft cx «acuralibus fuis habcrc iftara Fukentij. Si intcUigatur dc potcntia Logica . Impofsibilitas autcmex partc Dei afsignaturduplex fcilicetex partae potcntiarDci & potcntix ordinatze. . quac conformis eft in agendo regulis prxdetcrminatisa diuina fapicntia.6c tuncdabitur nifi ie . quod fic. Hoc cft .ftatim poiretexirc inadum :qualisnoneft cx illapotentiapafiiuafola. Abfoluta cft rcfpcctu cuiuilibct . quod cxtrcma fint vnita. fupraallcgaca ^efi4c ad Petrnw^ exiftcnte influencia gcnetali d. quje magis concedic poteftatem Angelo lapfo.&: pairiua!.fe potefi .fivutta£tumfuitfuprain matcriade potentiapafsiua. dc hoc in quarto.\2X\^\\T\\\s xi de Ciuit Dei. .quia impofsibilc cft Deum fibi graciam dare. fiuc a<ftiuo ad dirpoficionem rcfpcftu prinfcthabens volnncatcm tahquam principalc principium adiuum.ybiamijtte ccaderit ligniim .quo : viaror pcccacor.nifi amotis omnibus impedimcntis.

quia femper manet cadcm voluntas .*"'"*' ^'f *** voluntatc . puta & principalc.eft aftus tantiim fe. voluntM aBum fecnndum voIunt. Logica. vcl fimul circt in merito .ite acccptationem pafliuam Hic Do£tor dicit duo. intcnfionem principium aftus merito- in pof eftat e fua aliud pavtiale prin- fcilicet ipfam gratiam. meritorius . voluntascft principalc adiui:jr.) fcquitur ^^^^^ (y^^^\c ipfa giatia . reali paf- Angelus malus habet hu- iufmodi principium refpedu adus meritorij. Sequitur poftc habere volirionem meritoriam. vt fuprk patet voluntas . qud. ^. dicitiir uc dignus vita xtcrna agens in (cnfii diuifionis . quod fic poflit dici c. mali principio partiali. aut illa . ficut dici- in- hoc non cft elfc(fViuc.parte . An Angelo malo fimplicitcr rcpugnat. poteft patci c tn ^.diJl. vbi \. diji.qu6d quamuis graria iam habita voluntas vtcns fit principalc agcns refpe<flu adus. fonna pcrfc(ftc pofita neccflari6 fcquitur quia ignis agcns in lignum. an videlicct . . afkiuo Angelus malus habet principium reali realc qu6d enim fi- •^H*» meri- acccptantc. Secunda conclufio cft de fcnfu diuifionis . ne.diftin. • • acccptabilis ad vitam fit ex volun- Dico ergo quod nulla diipolitio . ciim quacritur Iii .quam a voluntate. fiuc produftnni ab vtro- quo ad fubftanticm & adtusfit meritorius.qu6dloqucndo deprincipio . ^qukm <juta eft a vofiinta$e Uheri elicitm. amando ^^ princl- fit oppofifum dicit. 17.4. <]ua dicit De iftis potentiis pate1 6. aftus merftoiij loqucndo tantum & modo Angelusmalus Dodor qu6d voluntas Angeli caret ydijlin. meritorij eft mdm cAret quod loquendo de .i^. & dijl. ejl. introdu(flo vlciroo gradu difpoficionis. rationem principij &c. cft fimplicitrr . fed ctiam pntmij correfpondentis adlui m^ritorio. non cnim volun- tas crcata poteft ponere grati. (iue acceptus formalitcr. i. &c.quac fbla voluntate ficvcl fic acccptante. fcd fcqui- qu6d fi aliquid eft caufa principalis alicuius . fij . quod non . do venim cftqu6d fa difpofitionis tur .itio iua . r r lit qua. Refpodeo.probatur Qioiin (juarto. Ei dico. ejl quia vtitur ipfa tantum quo ad fubftantiam. efi principale aEliuum tiUus meritorij . noftra ctiam intcnfiflima r.qux funt abfurda.& (ic dc aliis. dicitur me* quod etiam ipfa voluntaseft prinagensnon tantum rcfpedu fiibftantia: . potcft habcre volitionem & *. quod aut po- potentia fit i. 17.^. dijtin. cipale intcnfionis aftus . Prim6. & Si dicatur.non aurcm fccuijdiim illam rationcm. quod fit malus .tamen potefi dici catt- fa ipfitti.& dcmcrito . quia ifta non habeat volitioftant fimul . vt fecundo rationem . Vult enim ibi & Deus ab qu6d cum illius voluntas . ad huiufinodi acceptationcm b NulU opc. Addit etiam <!iccns. ficcitas in qua ligno erit difpofitio ex natura fiibflantialis ignis .qua pofita . principalius a gratia. quod etiam crit caufiprincipalis refpeftu acceptatJonis pafliiTx. diui»» fie & voluntas 'vtens ipfa gratia princ pale ^"''ftMtt. Refpondco. Hxc illc.<juia producit difpofitionen. non tanium adus meritorij.& in i. & fatis didum eft in primo. vc dignum vita itcrna. mcritoriam in fenfu compofitionis. qux oft partialc non habct cipium .& qu6d talis adusiitdifpo.qua adlus formaliter dicituraccc- ptus. 7. fed etiam refpeftuacccptatio- nis pafliuae. non autcm quantum . cens difpofitionem :produ- licet infe »on attingat illum effeilum. refp. poena corrcfpondentc.patct .dift.J DiftinaioVII 571 COMMENTAKiyS. a(£lus fitio .&cffc(9. 1 . Alia non cft ex natura rci.tAus meritorij palis caufa. nem mcritoriam . quia tunc fimul eftct in mcrito. Et addit gratia. quod fi Et prim6 infit. De potentia igiturreali videndum c 1 qu6d fiuc rcccptiuo . . Et fi fic falfiim qu6d dift. . ouz cft tfi cx natura "'''* '*. fecundum quam que a poffic elle nigrum : & dicit intali fenfu diinfionis poteft ibi negari Logica tcntia aut realis. ex natura rci. Dodor intclligatur.hic vero . fiuo fic Do<florc inprimo. ncque a chantacc .1. qua: ex fe eft rcceptiua .dencceflitate producit formam fubftantialem ignis.& intenfioncm aftus . . obicdum conueniens /euntes fnpcr adtui . ad illam rationem fecundum quam .Lim. qma ejl elicttus a charitate . in ejfe .17.qu6d nullacft hiccontra. quia & quod talis efFcdus producatur. & a giatia produftum acceptare. propoiito.^mo^f*»' bonitas pofllt incllc volitioni Angcli damnati. non enim .i\i. cum ab ipfo Deo. dicit acceptatio talis fic Dodtor inj.fcd eft cx cft difpofiiio. vide t« /TJwo. . diji.qu6detiam fit caufa prin. Et fa a(Stiua.•f^»t'*m»- 4 pafliuar». quod principaliter illa acceptatio conuenit aHiii minits principaliter k voluntate: ah hahitH . vidctur enim fibi contr.nu»- fupponcndo quod dicitDo- . ( ad difpofitio fit patct .ad principalia argumerita . lcd folum a ^^ r^^^^ ^ nem mcritoriam . Ciim crgo a(!tus quo ad fubftantiam .mio.j. &c. quc.*/" McH^ilit * xtcrnam nec euam ^j : „^ .fiuc meritorius.& dico.Angclus malus poflit habere volitio- mus. voluntatc diuina ficvel ritorius. & clariiis dijiin. & in 5 Dif^ultM. aT~X £ feeundo dict.qiiod poflit habcrc cft & habcat multas volitioncstran- .cipalis cfFcAus fcquentis avoluntatealrcrius . f\ ad modonon Primo mo- aliquid eft principalis ciu- quam cft fcquitur cfFcdus verum . &c. Et quid di/lin. cft duplcx: efFc(5lus cx Jj^jf"' '** *' & dc ncceflitate fequitur. .ficut calor. ?nfionem. -n Angelus malus poflit haberc nolitionem meritoriam ? fenfus cdet . Prima jlngtlM diCtio quitur de principio veid aftiuo a£lu5 mcritori).& in tertio. in litcra . habere multas volitiones bonas ex gencre.im. 7.quia a(!^us caufa ptincipaiisreipc^nru fit difpofitio cft .quod gratia iam hahita .ji. vt patct k 'vclunt»-* idco apcrtc dicir. rei. dubium quin Angclus malus aliqua malitia nocclTario non dicit. Nani rcftc fi . ad quamfe- Hoc idcm ejttitur talis effeBtts. 3. vcl gratia rcfpcdhi . ft ej} potentia realis bit infii difit». quia in primo . C\c dick accipiendo rneritorij & gratia adlum a voluntate . fic dicit ad altcjuem eJfeBum.dtft. vidctur quod . aeterno difpofuit hocquod dicit.idicerc.& gratia miniii fic odiendopccnaro. quia patct a Do(3:orc inprimo. AcStiuum cnim totale adus gratia . Secnnd6 dicit adiuum de adiuo inprimo ir»ti». . Nunc Doftor intcnditdcJL' claranrc feciindum principalc fcilicct quas I.id illum efFc(fhjm tatcacccptantis.qu6d difpofitio quxdam natura & cft rei.an album • vt lo- DJcit duas conclufioncs. magis enim acceptatur aliui t/r dignus pri. tantum In fit ifta produdus a crcabilis litera occurrit aliqualis diflficultas in : poteji dici. 17. b Sed de aliia duohm modis honitatia .

indudiuimi fuppUcij . . vcl alicui. quater confiderare Dcum cUe trinum. multis Ctiam aliiS didis rcpugnat ..^. totaliter Nam . pofte produccrealiud principium partiale. qu6d opcratio. Dodtor 4.Scc.& & do.vcl faltcm cx fo . Dico etiam . qu^rti . quod peccatum cft dctcftabile fub huiufinodi conditionibus . qubd t^ puris naturalibus non tantum potcft confiderare peccatum . art. quantum ad fiibftan- qui» inprolog. quod homo pecca- tot cx puris naturalibus poteft fe difponcre uum ad quia potcft cognofccre illud . 8i amoucre carcntiam gratjacpoflet caufare gratiam . ipfa principaliter ^ fit fit difpofitio ad ac- ceptari ad viram aeterna cft principaHter a gratia.arg. f g . vtofFcnfiuum Dei. qu6d fit difpofitio ad huiuf- gratiam modi acceptari . .Extmf^wh bus non poflem cognofccrc Deum effe trinum. li- ./ tamcn fe difponcre cx puris naturalibus. & tunc dico.<jHf. ? .fi. In propofito autcm volunras crcatanuUo 17- jftorum modorum poteft caufare gr4tiam. & cft fi caufa totalis talis vno vaidc intcn- adus . Vult cnim ibi.vtpatct principium partiale in Do- h. . VII Diftinaio vtofenfmum D$i. habet in virtute fiaa .& in diji. & zCCas fit produftiuus habitus in virtute voluntatis. nec Angclus <fe difponere. fed quare npc fimt ia termino. cft principiiim partialc alicuius cffcftus quod .adprincip. in qtiodlib. i. partialitcrtamcn. ad quam fcquitur ^u. Et fi vtctqud cfict in termino. quod enini operatio clicita kvohmtate acccptc- &c.8cc . vt Hoc quia fimpliciter rcpugnat eis. tunc ex fuis puris naturalibus potcft confiderare pecca- tum cum iUis conditionibus . dumeft invia. &c. &impe-p ditiuum praemij. . . fcd quia volun J^ . vt dixi . vcl per Scripturam. non puris naturalibus . mukb magis homo. Vide tur ad vitam aEternam. : 7* quod homo cx purisj naturalibus non poflit cognofccrepcccatum. djf. cum habitus caufetur cx fre- quentatis actibus.i7. quae procedit a volutaicprincipalitcr ftatia. fed criam cx puris naturaUbus potcft habcrc primam credulitatcm credcndo Scriptura: facr£E. nifi cnim volunras cii- eft carcntia ipfius gracia:. illis poteft ex puris naturalibus non rantijm confidcr rare illud.dij^. vnum .vt patet a DoCtoitinpri- %. cum tantum immediatc creecur i Deo. vt cft of- & fenfiuam Dci . vt offcn» Dci . hoc cft a Colo Deo acccprante. turalibus poteft cognofcerc pcccatum.difl. qua: diiEtat peccatum clle dctcftandum.y.. la-. c £t amouere impedimentum vfkt fm . ita quod non efl qubdtalis confidcratio immcdiate fit \ Ucet prima rcuclatio immcdiate fuerit^ ncccfle Dco .d9 fide acquifita.diJl. Deo. fequitur quod ipfa voluntas fit caufa totalis illius habitus . qu6d in intcUc(ka pcccatoris potcft cifc duplex reguIa. cui firmitcr credo . & potcft poncrc aliud 6tore in quodlib.& fimiHter . quia ho- fi potcft fe difponcre cx puris naturalibus ad gratiam .qu6d poftquam credidit pccca- poteft tum cflc dcteftandum fub conditionibus. Nam cxprefte vulr. qujc breuitatis caufa omitto. vt patct a in primo.& Tamen gratia non d intellcdtionc eft S* minus quoad fiib- principalitcr a gra- principahter ab ipfa gratia iia. hoc enim cft rcuelatum in facia Scriptuftantc crgo rcuclatione Scripturae facra: . qubd homo ex potcft cognofccre fincm & vltimum fuum hic dicit . *''?"^ ^" brcuitatc dicam. vt:cft vitium quoddam .& hocvcl totalitcr.vt fatis patet a Dodore w illud tamcn i. fir pratfcntis fpeculatio- nimia ramcn difcipulorum vidus dile6tion<. pa/Iiiiam. nfs.poteft ex naiuraltbus cum communi 'l"^ P^^"° ) ^""^ influentia con- fiderare peccatHm co/nmtfum .putaIapidis. ciat av1:um mcritorium non teiitiam . g Sedfuppoftto. habitus pcrfcdus .Vna naturaUs . quia quamcunque po- cui opponitur. quia cjmequid efi mcn ille habitus potcrit lis altcrius caufa caufe . vt patct in locoprzallcgato quarti.dc rcgula fupcrna- & .^. Cic dicit rPeccator in \ peccatis exiflens eo modo. confiderandum . quod vidctur rcpugnare didtis fuis.vt cft impeditiuum prasmij.potcft producercv^^'^ volitioncm ita mtenlam . cau- ifto & a phantafmatc .e]. vei partialiter patct.fed eriam dereftari.dtft. quia ex puris naturalibus non poteft cognofccre pcccatum fub illis conditionibos. &diji. intenfionem ipfius voluntate tamen quod .i. quasft. dift. vcl pcr pra:dicationcm.-<i.peccatummanere poft a^um. ptincipium partialc mtelIc(Slionis. quod cx poris na. Rcfpondeo tiam in di<Stis Et dico nuUam cffe rcpii^anDodoris.& infeaitnEtquid aliquod agcns mo. &c. quod cft f^Ifura imo ipfa voluntas non poteft fuper carentiam creata poftet fius gratia: prius habitqs. q-i. vel mihi immcdiatc. & homine lapfo mo pcccator dum eft in via . quia Dcus di/pofiut ab *a:tctno .vt patct a Dodtorc in i.ejiuodftcnegaret aliquuyScc. i. quia fuftincndo jLnvQuntiti hUii volitio- caufa totahs volitionis fuae . Et ta- poftea elfc caufa partia- adtus produtSti a voluntate. impeditiuum prxmij .pu- ejfe.refp. ficinteIIigcndo. a fe .i}.dift. nunquam firmiter pof^ cognofccrc ilJud fnb illis circunftantiis.^. poffum poftca jbis .& principah. quift. quae di£tat pcccatum cfle dctcftandum. vt difpoiitio. & hoc eft quod intcndit Dodtor ibi. SimiUtcr cft contra iUud. quam carentiam non potcft amoucre priuatio poteft tolli per pcr habitum .^f/?-4« 1. tiurali ra & : qu6d pcccator cognofcat .& fi- cut homo cx puris naturalibus non poieft fe difponetc .\. mnlcb magis fe difponcrc.vel alicui Do<a:ori . Excmplum quamuis ex puris naturali. poflimt non cft.i6. fi horao ex puris Angehis poteft naturalibus poflct fc difponcre Angclus . quia intclledlus agcns cft .\.art. ta partialitercaufando fpcgicm intcUigibilcm pidis(nam fpecies pro ftatu inielligibilis fiiturab intcllcduagente cct principaliter ab intelledlu agentc Db6torc . fcd tiam & . Liccc motum 4n peccator hoc dcclarandum non ptfsit f. cfuo diElum eft inprtcedenti cjutfi.) quae fpecies intelli- gibilis erit principium partiale intcliedionis ab- ftradiuae ipfius lapidis.& vnum. facfla tamcn rcuclatione mihi k Dco.& intcnfione.S. impedimcntum quod voluntas non .vt clarc patct a Do<aore in ^. qu&jl. grTtlmt furi* n»tu- ralibm.II Libri 572- hoc totum cft ^ voluntatc diuina.dtJi. gcnerali influcntiaconcurrcnte : ficdico de pcccato. probat i. ita qubd talis confi: & deratio crit cx puris naturalibus meis .14. eft a iblo Deo . Quantum ad hoc poflct patiformiter conccdi dc Angclo Upfo. & alia fupcrnaturalis.fi pcccatum cum non iUis circumftantiis rcuclatum . quoddiciti» ilU qutft.6. pattialc poflit tocaliter poncrc aliud principium quod voluntas fit parrialcpatet.fit .i^. rtritm antem viator poffit habere alicfuem attritionii ex puris naturalibus. Scd fuiflct alicui fct de ifta matcria prolixe di^^urus fura in <juarto. vt a caufa partiali.ncque neque partialitcr . tcr . Pro clariori quod ahquid hahita. quod qaamHis operatio .

: nunquam aftum tcrminauit alicui voluntati. quando com- paratur ad reccptiuum indifpofitura eft Dcus de- raeritorium incfle . ncutdicimu? quodcnsdiuiditurpcrens inadu. cric fecundumiudicium confonum Iegi:crgo. illum pofl*etfaIuarc .fedbnmi: .q. remota tcntia .Deumobdurare. ratio effet ^ fane fi omnis gratia denegaretur fi- eadem^fedfroculdubio datur taitgratiaaliqua loco^drfic tenet Scotus infra verf . vcl rcgulas vniucrfalcs opcrabilinm talis cft Icx dc damnatis. & 49 eft notandum qua: eft difFcrcntia cntis .& ligibilem lapidis qui intelledus eft alteta caufa C S H O po- fic zStiis meritorius dicitur poisi- propinqui. vel illum iam iudicatum . accipitur pro po0tU.ReIiqua fimtclara. dicitur pofliilis porcntia propinquS.qualis cft contra faluationcm damnati.ExempIum huius. . . quam Icx fcd dc ifto malo adhuc exiftcntc in via. h .fi comparatur ad intellcftum habentcm fpcciem intclligibilcm lapidis. vt comparatur ad voiuntatcm »»"*«'«*vnam caufam ^'"ff^' toralcm rcfpc^lu aftus mcritorij dicitur pofgratia infomiatam.nifi vt fed quia informatx charitate volimtas fine charitate . quz intcgrant fibiiis potentiil & rcn. voluntis diuina dctctminauit nunquam concur- rcre oA adhim tcm gratiam reipc(5lu corum qui funt dam- atl attritionis fiifficicntcr natijvt hic parcbit in quarto qnasft. vt comparatur ad comparatur ad potcntiam paflireceptiuam .^. Pro intcUej^ione hujus litcrs rio 573 Sic dico in propeHto de aftu merito.fexta. idem videtur de finaliter impcenitente naliter impanitenti damnatOyde quo fuo i^. ficutnec lcxillaincommunifccxtendit ad viatorem. qua iam ftatuta. nonpropteraliquam ta.&d. & tale ens pofllbiie poteft comparari ad caufam. non qu6d charitas fit ratio formalis recipicndi talcm adlum.48. Rcfpondeo.fi ex denegatione gratia damon non foteH ftenitere .potcft faluari quia contra hocnoneftali.i. 3 . quam talcm viatorcm poenitcre. legi eft de vniuerfali & illudiudicium fequitur cx lege:ergo qua rationc non potcft contra Icgem.&c.antcquam producatur in efe . non autcm dc malis dum funt in via . : S C H O L I V M. lex vniucrfalis : : : . dc quibus non funt legcs vniuerfalcs .cj. QyriUerofcatechef. difpofirum. Secitndum dubium^an ohftinatio maU voluntatis fit a Deo. dicitur vcro poflibilis porentia reraoti. qui cft malus in tcrmino &: idco quando ad aliqticm particularcm appHcatur illa lcx putaad hunc . vt corapara- non habcntem fpecicm % & uam formalis rceipicndi colorem tur ad intclledtum vohm- ratem carcntera gratia. i j . quia cft in termino.noneftiudiciumperIegemaliquam . & fic (ed . quod omnis homicida occiderccurjnon poflec de potcntia ordinata fecundum illum ordincm iam pofitum . potcntia ordinata Dci non refpicit aftus particulares diucrfos . C^ Ed contra itlud arguitur quia tunc viderctur codcm modo cflc impofl^bilc dc |3 peccatorc viatorc . S'\ obiiciatur concra hoc quod ficut Icx eft dc vniuerfali ita iudicium conformc . qui adus roeritorius dicitur poflibilis po- . : de quo nihil refoluit . intclleftio la- propinqui . non videtur impofllbilius d^emoncm poenitcrc . fi quis ftatuifirct .gratiafnflem legem vniuerfalem .qux potcft producere illud in adtu . quando receptiuum cft diipofi- dici poflibile. & pcr ens poflibile.^' Aliud ItterDoaor '' "' . Refpondeo . L V I M.hom.44.At f.<\6. Icx eft de illo. dicitur poflibile potentia propinqua . fcd rcfpicit leges . vt tum ad recipicndum Poflibile vero illud. cuiufmodi patet ifta li- tcra. cr fimiliter loquuntur Iren. fiue In porentia .ad Simpl. qui tamcn finalitcr rion poenitcbit nam Dcus non prxordi: : nauit darc ilii gratiam : & fi tantum fitimpofllibilitas cx partc ifta proptcr talcm or- dinationcm . quod hac porcntia. Mouet dao dubia:primum.& alif Patres :de quo 4. intcl- ^ tcntia remota dicitur.Qutmtd» partialis. & dicitur poflSbilc po- quando comparatur ad caulam qux non poteft producere illud .non magis rcuocatur iudicium.in ad Rom. quundo receptiuum eft in- quibus integratur vna caufa totalis .ep. quando comparatur ad cau- & fam totalcm f>artialcm it dilpofitara. Chryfesi. faluapce„fte„tes re iftum homicidam fi tamcn ipfe pofict illum occiderc . dicitur poflibile potcntii propinqua . cx ^ »iiMt meri* tcntii : SecundHtn hoc trgo^ Scc. qui nonfaIuabicur. ficut quantitas cft ratio dicitur pofsibilis potcntii reraoti. . quale cft voluntas informata bilis potentia charitate . Refpondet Deum nullo modo effe caufari» eius qna mala efi^efi tamen caufa non dans gratiam^qua toUeretur obfitnatio:^ fic ait Aug.pari ratione nec contra iudicium cx lcge:fed iftc viator. licct finalitcr : Tangitur ^"^ pHnUi* ^^ f^'*''" * '^"*i^' rcmaneant mali. nifi vnita altcrf partialijcxcmplum . C\ damnabitur. difponcn- aliqualitcr dift. fiuc non occiderc . vt coraparaturad reccptiuum difpofitum.Qujcftio vnica. Similitcr ahquid poteft Eidis.oti. qu^e negatur Ex diftis. cciam dc pocencia ficienttm ordinaca:ita viator.ziirca med. o l.44.^ i. qx.

qu6d non fit negatio potentise. fcilicet dp obligationfc illa ad po. * aa' ^ .^.quarta art 2 k Refpondeo. aiiima. ftone u^nceli. <5: lioc loqucndo 0uidproprii de peccato .quafi continue caufam quia cius ejfe .per Damafcenum capit.i. fe(5kiua. gducrtendum.vt dicit roalitiam pcccati in voluntatc.1. mcricoriumjhoc percinccad mcmbrun\ Ex didis.Do- . Deus cftcaufapeccati^quod vidctur inconuenicns. pcr Auguftinum i i dc Ciuit. Dcotamcn cft ilha. 5i quodDeusordinauitaucrfionem allcgata Fttlg.{ecun- i r & dum quod deferuit ipfum. infr4.vtpatcbit inquarto. .qu6d ad refiliendum meritorie^rcquiritur aliud principium Refpondeo.quod inordinate voluit.nifi propinquac:nec potcntiae Logicaf.iJ.Diftinaio VII. 37.ita nec conti. tz. & quod non fit aliquacaufa permanentix eorum in malo.^p.Jiillaobfiinatio. Dci. quo quis dc congruo merctur liberari a pcccato .pcr auftoritates .putagratia:quamAngclus malusnonpoteft cxfe haberc.j^. 44.£.fciliccc de bonitatc morali. H^cc ctiam obftinatio.ex cuius parte ad vniendum cxtrcma. hoc fic dcbet intelligi . obftinatio fit fignificatum voluntatis malsE tamcnquia adus. qu6a non difpofuit Deus illa extrema vnire. Hic Dodlor adhuc nco^at. ergo voluntas fola poteft in oppofitum rcfihrc. fecundp .^odeJi Angelis cafus^hoc eji homtnibus mors.quia Deus ordinauit nun<|uam dimitterp i. continue concaufando voluntati Angeli mali . .^^. quale eft oppofitum illius. {c- cunda. puta amoris . nec defeftiua deformitatrs amore putaquod dilfdtio fic ordinctur ad Angclum fimpHcitcr pro- fundata: in intenfa ptcr fcipfum nis : . damnat^ COMMENTAKIVS. quia vbluntas diuina determinauit noii conairrcread aftum bonum rcfpcftu exiftentis in ter- mino damnationis .vidc clarius in quarto . & pcr confcqucns obfti t a. quae poft pcccatum remanet in peccatum. Dequo. dico. Libri II. cft^refpcftu gratificationis cius habct mlle.fcilicet. vcl partiale principale nec potentiae.qu6d quandoquis refilit a peccato communiter meritoric refilit j a£lus cnim .qu6dfaltem poteft hnhctcvelle circunftantionatum circa illud.i-j.x. videtur quod ipfa poflit refilire ex fe ab ea> ficut ipfa potuit cx fe iUud malum malc velletqua cnim virtutc raouctre ad aliquid. frdj\<i. ftterna. ncut pnusdictum cft de A ug. Quodctiam quod Dcus potcft dici caufa obftinationis dcferendo . Si autem ifta obftinatio ponatur a Deo. quamuis videatur * Auguftinus dicerc de fide ad Petrnw audoritate fupra De * reBim . cft dicit a^Slus cfFcdiua gKflwW« itattonsi.nifi dcrclidio diuina. fiue quod difpofuit eis non dare gratiam. Scd hxc obligatio non vocatur proprie obftinatio. qucm derclinquit. habcc ^i. Sed de ifta ob- ftinat!one. ^ aecipiatur ' : ordo ad adum.licetilIud velle non fcquens.nifi cx cxtrinfeco. dum manet./\<Sorinifta litera cum dicit quod ficut aftns malus non pdtcft cde a Deo. ' & : .dc ifta paiia habet difFuse nifi dando gratiam . \ ?' A LiudduhiMmeB. vt patebit <» 4.& quod pofllt refilire a tali continnationc .dtfi. ^ a voluntatc.in quod inordinatefe inclinauit. quo malus Angelus amat fc . 44. malitia crita DeorStfic lO. q. ctiam auuertcndum . quar eft J^pilogus Vtde II fit fibi dicit & dtfi.non poteft elle nifi exfpcciali ^ratia Dei.fi illa obftinatirr voluntatis maljc fic a Dco.quaccolligicur cxlcriptura. • pCEna ignis. quod malus Angelus ex fe pofllt rcfilirc a pcccato obftinationis .5cc. Infcrijjj '' fcilicet Ae : prpbai:i. ftf*^^ ^iM eft certius. eft quafi in continuo caufari ) ficut Deus non ( fiteturfe ^q^^^ cfiecaufamali. & ctiam fit cau(a quantum ad fubftantiam.cum fint termino quomodo non difpofuit de viatoribus malis.ergo ifta A rJ D 3on.IoqucndodepocenciaeiusabfoIuca:fed non eft impofiibilicas * i -^ •virL ni «c poccntia orainaca. intenfionem illius amoris quantumcunque nuatio Dcus illius. fit & inicndatur & fit cauia continuationis . non t^mcn eft caufa nec effcdliua . cj. non como- jcerejens» jDomini.potcft dici efle a Dco ijon pofitiue volente eam. inquantum malum jn prima cleftione fui ita nec in ejje fuo ifto . qu6dlicct prima caufa . dift. cadem quicfcit in illo. nec quo ad continuationcm. ^.difpdfuit fibi cam non dare. Sed fi arguas. nam propric obftinatio rcfpicit continuationem adus mali. tunc eft ibi carcntia debiti quantum ergo ad hoc non cft fi- caufa nec cf- ad ejft. 574 ^^^^ dubium cft.Qntjjju^ eljcijcrcrofolavoluntaserit caufa:a j • n.&Deus.ncc dcfe6tiua. 1 8. non dando fcilicet fibi gratiam. .con. <^»/?. &c nolente dare gratiam. hoc cft principij adiui^nifi adiuum principiumtotale . & fic defcrit. mcritorius .prima. voluntatis in malum femper mancre . & aequali potcft fc rctrahere ab illo & mouerc in aliud magis incljnans. . Eft quod ex detcrminationc diuina. Eft videri tn ^.vcl ab ipfa volunjLJLtate mala ? Si enim fit a voluntatc.ncc qilo & Et quod Dri*sdic*iitr cAuf^obfti- Dodor hic quod Deus cft caufa panx ignis. num aternam . pofito quod talis obftinatio fit a voluntate mali Angcli.q.quar/tfentcntiafcriptttra. ^co. &c.-. voluntatis dainnatus . Sicut cnim illum i gratificat/cui difpofuit darcgratiam .crgo videtur.ab illo obiefto. Prim6. cum talis amor fit ens abfolutum. Ijq^ eft.fcd dcfercntc .46.fnobftinatia. d. ^alitia j>eccati efi ^Deo tant»mfer- ^Qj^^jjjyjjQ qyQjgfl. q. eorum t]ux t Mt"^ J ^ ^. Et vidctur ctiam hoc pofTc Sandorum. C'""* ^^g° arguitur . difi. &r hoc meritorie . vt infra patebir difi. hoc icaillum non gratificat.& diftin. tali nam . quod fi ifta cft a voluntatc fola .quod eft malum puniens.

malo.in cadcm fpecic ille ergo habitus. quia vidctur quod voluntas . adducicur Auguftinus fuper Pfalm. fecundumillaminchnationem yg^^^f" inchnacio nacurahs ad pofluncahquidconformicervcl!e:quiapocencia.art. fcd econiicrfo crgo fi voluntas non habituata polfit non ncccflatio vcllc hoci& hoc cft libcrtatis in ca:crgo voluntas ha: : bituata non nccc^ario volct hoc. cx libcrtate fua poflet non vellc.improbatur duplicitcr. concra duas opinioncs iu illa racionc . CO MM EN '*• . addentes non fojfe primum impfignat cejftre a tribus rationtbus . in pcccato in damriacis cll principa- D. bthic^ pccnitcns . inquancum eft.Iaefiua nacurx . .quod obAiiiatus in peccato ncc mctitoric o bAinatio liter ^ .per perpctuus. cft ralem.(^altf f . xt.J Qu^ftio vnica.vidctur probabilc quod poflit aliquando illum aftum non h.• : deformari percircunftantiaminordinacam : camcn fiftendo in hoc.quod cft nollc fc peccafTe^non videcur elTc formaliccr malicia moralis. Pr^tcrca. ncc in communi ncccflario ineft aftus malus cx habitu. quod ma-.quia fccundum Auguftinumhb i.zl/irf/a. : qucmcunquc adum ponatur inciinare.qui eft remorfus. Deduc me Dominetn Pf*ln%. vtpatcriw4. : fcmttam mandatorum tUorum.n. quod non pofTunc habcrc volicionem moraliccr bonam quia omnem volicio' : ncm deformancex aiiqua circundancia inordinaca referendo illud inordinace ad amorem fui.cx vehemcnciinclinationead ipfum:& pcr confequcns. malum. aliqua difplicencia hxc difplicencia non cft adus malus moraUccr . Impugnat bonum:ergo. ^-'o-^ quia nuUus quod collac omnino cius poccnciam ad op- poficum." arguo triplicitcr.xt Nihil ejl tamin potesUtevoluntatis.i. : . Contra primum crgo eft in cis "" habenc nacuralia inccgra.habcnc vermcm.autinclinat tantum ad adum fuperbiendi:aut tantum adadum . nom.^6. Vbi dicicur. habuum. Similicer habicus in cis cft perfede malus in cermino &: idco perfcftif.cCi notancium. Et tunc quod dicit Ariftotcles lus cft impoEnitcns:oportet.5£ malicia. Pr2etecca. diJi. : fime inclinac in malum nunquam ergo benc volunc propcer primum :Ied fcmper malc volunc propccr fccundum. vcin nacuralua mere confideracur.^^ eiufdem i -lib.ibere:quia potcft haberc ahum diftinde. Primo quia omnis habitus inclinat ad aliqucm adum. dilficili 7. tem 575 voluntate diuina fic dcfcrente volunta- in tali pcccaro vt habct vitlcri in quarto vbi fupra. yonum »*Pr. cjuam tpft voluHta^ Quod non intelligitur de voluntatc quantum ad effe cius primum: Dmonem "olUpana «0» m* -^ / ^ /^^ c. : .fi nolunc poenam. ncgMt d^mctJtmpoJfe vllum a6tum moralem eticerey idcm dicunt . Practcrea fecundo . rctradlationum cz^. modo oppofito proprio modoipfiuspocenCi2:quodprobacur ficuc fuit fupra probacum .(ibi opponca.propter cr fecundum to-' tidem.\hia.^^^^^^ fc„.&: ita nuUum adum habcrc:quod probatur.qu6d cxponatur.qui ponitur caufa peccandi.64 .Tbcmaf i art. Ad primum iftorum . quam ^"'«"^'«'^ primum magis cft in poteftate eius non quantum ad operari ergo voluntas magis eft in poteftate ^^^^^^' r cius quantum ad operari quam aha potcntia inferior fcd vohuitas potcft aliquam y^ ^ ^^^ potentiam infcriorcm fufpcndere ab omni adu ergo feipfam ergo non nccefl!ari6 quia quantum ad cjje eius voluntas fed intelligitur : voluntas . id cft. inquantum caufa quia caufa fccunda non detcrminat moduni agcndi caufac primac . odiendi:ad : qui ncccflTario fit Nonpojfe darnoner» *"^ '^* „^. . dc prioticatc caufac . j^gZ^^habepoccft ahquem a£tum ehccrc confonum inchnacioni nacurali crgo pofTunc habcre re ^^^^^ actum aftum non malum.itionem ad illud : L V I M.quia non eft concrarium nacur.^ eorum.dc peccaco eorum rcmorCus iftc .& cx toto conatu & non poteft fimul habcre duos aaiis pcrfcdos fimuhcrgo nullus vnusaftus cft. Contra fecundum.» quod ctiam adducitur de habitu. : vult . REdat nunc diccndum dc bonicace mora1i. quia liccc poflcc : . fecundum Dionyfium de Diuin.nonvidetur a£lus malusmoralitenquiaficut potcft amarc naturam fuam non malc morahtcrjita poteft odire contrarium fibi. abfque ahquacircunftantia.dc aftus potcft ita circ intcnfus in voluntacc . p habitus non cft ratio agcndi potcntiz .f.ptr. H O C S quia emnes vttiat reLiiione adfe : alij i'cl)cmentem inclin. fiftcndo tantum in hoc. Primo . ^.Trcrea.videliccc propcer vehcmencem incHnacioncm in mahim. ^. ncc non «jcritoiic pofcfbrclilirc a pcccaro.

Ha- remorfpu de peccato altqua difpliientia . PraEterea dift.11 Libri 576 Diftinaio VII. &c. ille ergo hon hitus. inclinatio naturalis poteft efle ad bonum &voIunta« abfoUueamans bonum non peccat. Cum litcramf volitio non eric mala.ordinando illud ad fe. dift. vc erit patct ^Dodoreibi. at(ftus noh rcd^ agit . putaamando peccat vel . na^turalis pppetjtus irjclinatur tanquam ad fiimmc bonum fibi ?6bus voluntatis j:pnforj:^'tcr clicitus fitui.dift. vt fupra patct in pracfenti queft.qui ponit^r caufa peceandi. quj & qu6d Angcius malus non poteft haberc volitionem moralem bonam . luntas eliciens naturali quod . dicit quam fummc intenfa .q. quod vnus habitus non potcft gcnerari cx a(itibus fpccie difiin(9is . Hic Dodor primo recjtat nauenturflE lib. Si nolunt(inc[mt)paenam.Bonaucntura: vidclicet qu6d Angeli ma. ftando ergo in tali ampre abfolute . fUt poteft nmare naturam fuam non maie mera- patct per fecundam rationem in .qu6d omnkha- aiiqualitcr in eademfpecie.s uentitr^m. Et qu6d ficlntcUigat Do€uiif & ifta: ad aliquem aBum bitui inclinaf hoc debet : rariones funt tamen pro iuniorujus exdifit primp. <jai inclingt ad aiiquid profequendum. art. fcilicet de a(Sbu itH. quia fumnium com- ^ppetitus naturalis poteft cfle ad modum. qui^ in pptcflate yoluntatis. Antcccdensprpbacurper Auguftinum i.erit tali . ad ergo appc- mahis. i . & per (:onfequens fi natura aliqua fumme inciinatur ad bonum fibi jcommodum . quaft. v^A quod in-: ordinatur clinatur cius naturalis appctitus volitionem illam tur (Ibi contradicercquia in qu64 j^jiift. o Praterea. Angclus malus potcft non velle . in qua fic dicit: Bonauentu.ram tHfiin^ a^tus fiipeibiendi : videtur ergo probabilcquo4 Aiigek. mult6 fortius potcft fufpendcre fc ab a(5tii fuo. remorfm Hoc idcm contrarium fibi. opinione S. t. bonitate morali. i ^.& . voluntas clicicns confprmiter tali inclinationi vidctur mala.ad sA adium perfedi moralem. quomo^o in didWs diBfi. fiantia.i^.videlicct prQptcr . fcmper malc volunt propter habitum malum frehtu aliui in ccrmino. & fic peccare. vt patet & Et addit quod fi voluntas poteft fiifpenderc potentiam inferiorem ab omni atSlu fuQ . illc adus Cum vero voluntas rp- non efl: fcrt bonum illud ad quod non maluscontr^^rie.quia tunc refcrrct illud pqfitiue . id cft.. vt conformiter agit rcgula.ex quibus gencratm.i. aut incliaat ta^ tnm ad aflimfuperbifndi . nam in hoc yide- . ^4 oppofitum fugicndum : fcmper enira . tunc amando il- lud non propter fejamando ergo bonum abfblute non pcccat . Dico qu6d. a(%um conformiter tali inclinationi habec nonmalam . In ida litera occurrit aliqualis difEcultas (ppcialiter circa nitio naturalis eft ad cicns dicit Do£tor qu6d inclibonum.i Sequitur. fcd fcmpcr malc volunt pro. quod vo- aftum conformiter inclinationi non pcccat .vt patec a Do(Storc in ^. }.6. im6 ille adus eft bonus ex generc . dicic qpod . Vult ergo Doftor. ad quod naturalis appetitus valdc inclinatur . malum nunquam ergo bene voiune propter primum . ilia trnD. fed volendo bonun> ^bfolute fiftendo ibi. Boquajl. auttantitmadaRitm clinat habitus . ajulla apparebit cpQtcadictio. ita poteft odire . aHus malus moraliter. 50. .cft vcllf . Si»n* frt. elicitus hoc . COMWBnTdKlVS. fic tamcn intclligendo. ad quod rcfcrrc non debct . cancum gener^re habi- tus fpecie diftin^os. qu64 volqntas raali Angcli poffit ^bfolutc eliccrca^Stum circa bonum. D-.Przterea in hoc . eft bona ex gencre.inifto i. Hic improbac aliud d> (Jlum D. quia a(Stus intelligi ciinacionc pofitiue. Vt3iititi. Ec primp iraprobat hanc conclufio.dift. Refpondeo quod fl Dodtor rede intelligatiif Nam in hoc loco intendit probare. Confcqucntia patcc. . de babitu acquifito ex frequentatis a(iiibus . a^us conformitcr elicitus non eric jjpnum . . \T\ £fiat ttunc videndum de Ja.fi voluntas modo.inquantitm eft Ufiua na.Seotm & hc in- ncm. tantum in ordinc ad bonum infinjtum . non vclle . . qui ifte eft qu^ dicit .i. m Contraprimum. cijm tranfeat fupcr obiedura conuenieris aftui (ccunduni didlapif n rationis. boni^m eo tunc peccarct. illud fi fit debet referrc. cft in- & tamen hio conformitcr incliiur (ioni naturaii. ficfcraper crit bonus cx genercjicct po- pofSt deformari circunftantiis oppofitis cir- inclinatio naturalis«ft ad perfedionem. i.lUSum t«nli inalus. * $Jihil eft tam in poteftate volnntatu. illud Doflioris fitconcradi(^ip.&fic patet nuUa Contra fecundum. quam aliquid . diftin. 4.q. quod a(?tus clicitus a yoluntatc confbrmiter gppecitui naturali . tendit Dodlor hic f unftaiiis Et rec^uifitis v||lc hic abfblut^.6icVic^oA volimtas.^<). fpecie difUn(5ti nati f unc Si dicatur vojcndo n qu6d fi voluntas volcns bopunj abfplutc. H*bent natttr^ia iu.fifiendo tantUm in hoc abfque alia circitn- liter bent(in(^\iii)vcrmem eorum ptcrfecundum ira6 talis difplicentia eft faltpm vebiementcm inclinationem in maium. quarti dicit fiimmam bcatitudincm tus natur^Iis efl ad lamcn volitio qu6d appctif elicita conformitcr & mala .non videtur in cis eft perfcAc malus in «^jide^ peirfefbifnmc inclinat iu "*" non malo eontrarie rationem contra Bonauenturara. : .non eric malus. quod DoAor intendic h»c dc inqus inclinat ad aliquid pronon gutem dp inclinatipncquae in- Nipta ctiam fequcndiim. Ec hsp r^tip fuit dcclarata fupra in primot intuenti. qupd habicus malus in Angclis malis non facit eos de nefefCtate femper male agere fatis clarx pono .quod Wtf^HUiu mtr^bilit. probat quod ideo Dcijs npn potcft facere vo- luntatem crcatam impecc^bilem ex natura .m [rnti q. ideo voluntas cli- hoc. tura . Hic Dodor probat duplici ratione . naturali clinationi nacurali.> Aduerte ctiam.& firailitcr volitio eli- fita.Rctra^Sl. quia omncm dcformat ex aliqua circunftantia inordinata.& voluntas poteft jconformiicr agere illi appctitui . quia poteft fufpendere zdcwm volendii ergonon icmpermalc vuk. fap.i. fe . quod efiam adducititr de habitu. inclinat ctiam^dpppofitum fugiendum.quo vcllet illud appctitus appetit .rcfcrendo dicit iliud inordinacc ad amorem fuijdmilitcr habictis patpt in fimili per tcrtiara Contra . vcl ex vno valde intenfb : habitusfnim acquifitus fempcr inclinac ad fimiles g£tus. tfdiendi : patct.^uim aftus cius. qvi6d femper male velint:& & ftat ih hoj.j.EonMm r^tio claca eft. ipfa voluntas. im6 YC ftea qu6d non fit malus inoraiiter.qui^ non poreft inclinare ad a£bas ipecic diftindlos^cUiufraodifunt aftus odicndi.quiafi.

Dcum cffc dihgendum. quac tamen aflumit dubium (quianon videtur qupdpoffitlefufpenderc ab omni adu. L V I M.VLBMS II.Credert qu*m bonum adum diminutc bonicate morali quia non malum malitia coptoria. Pacet conrequcncia.hahitus non p Pacet ifta efi ratio. Sc vltira6 aliquod indiuiduum. i HmIUu»Sms nuUmvnuj ailut #/! nictff^rih ftrfttmu.quia poteft h.(jHinecejJariofitperpcutus.crgo necenario viJc nfa- l l^v ex habitu in fpcciali. Sequituc . non habet dcfor.&:pcr confcqucns.& pec coniequcns non vulc fcmper niat^ cx habitu. Secundo. Putdt Doifor prima .djerc alium aduni diftindc.y*/^* mitatem ab a6tu voluntatis fcquentc icd in ilio priori poflunc nhquod vcrum concipcrc. &: „„„ „fcer. nullus enim habicus qucmcuque in inrcile^u poi^ intclledum agcrc non modo naturali. ad qucm non eft talis re vUum habitus inclinanst Si etiam habcat plurcs habitus inclinantcs ad diuerfos adus .quorum vnus rumruc inclinac ad adum^ fiipcrbicndi. Ci Angclus malus habcac a(5him fupcrbicndi pcrfeckum. in ^^* *"/*'» fpcclc aliquis tamen habitus non vcfiicmcntiflim^ inclinat . vnum in fpecic .videturpoflcdid. probatur idem . : .probabiletamen ejjc^quod non qaifi fol^ft txeunt in aifum huius potentia^propter vehementem malttiam. Tertio. di.qui*a quod neccnario dcterminat fibi aliquod genus. le neccflari^ detcrminac fibi aliquam fpccicm . 24* /"^Vantum* crgoadiftumarticuIum. .^. .adus intellc^us . fiue vago.modus agcndi nacu- ralis poccncix non poccft variari pcr habicum .fario habeDcrc illum. £c fimiliter fi habec a6bum odiendi perfc- ^m. : poiTcnt in a£lus aliquo ^-^ modo oppofitos.tunc non habcta^um fuperbicndi. Mirum ^''''babfU cnim vidctur. fi necefiarid vnlt male C H O S ex habitu in communi. Mff. quia fi tantutn dici$^ "P"/^""".cuius oppofitum fiipiapacuic. propter vehcmcntcm malitiam. Angelas malus poflk ali^dando iHutn aidlam non .quia. fine volitione)velquia aliquando poccft habcre volicioncm non malam malicia concraria bonitaci morali. & ex toto conatu . ficut proceflic vna ratio .6cc. „atHm.wy Quaftio Vnica. : : . crgo neceirario vulc mali ex ifto habicu.cft licctcredantj illc m cis malus.& hosxam fpcculabilc.puca Deum cfle trinum. vt fijpr^ expo-.Tom. Ad c ScotiQper. non maxiine inclinantis crgo potcft non habcre adum cuiufi„^fg^i_ patct & : : Dc indeterminatO. modus enim agendi intellcftus eft naturalis.qu6d tamcna^his creden.quam fccundumpotcftatcm naturalcm fccundum quam licctin tcrjfaltem .quia odiunt illud crcditum. vcl indctcrminart). vt praccedlt aftum volunracis . tiam non excant in adum .l haberc hoc aHum bocft . vbi non apparet ^*" ""f aliquid propter quod fic neganda:probabiIc eft tamen quod fecundura hanc potcnpotintu.qu6cl non ncceftari^ Hoc V^^habent aliqucm a&um malum nccloqucndo dc . dauonumt puca non habentcm aliquam circunftantiam contrariam circunftantiac dcbitx . Hxc propoficio patet a Dodore ergo . '^*^*/"''*' habcant habitum dctcrminatum .Adar^.babercpuqa adtum odiencii patec. non dcformando per circimftancias concrarias circunftantiis bonx num exgf volitionis vcl fi habeant illum a(5tum circunftancionacum quibuidam bonis &r de. vcl quod poflit fe fufpendcre ab omni voUtionc . ^* <"»• f Scd contra hoc.quia da oppofitum . fui »« primo. fiftendo ibi .in natura illa excellentc. Adprimum ^ argumcntumdicitur.^^^^r^ hoc videcur probabilc quod adum bonumex gencrc poce.*rgumcntum probat vcrum fcilicctquod habcnt ali. non tamen oporcetquod ille fit lemper niakis. CTgofiAngelus malus ncccllario vult malc ex habicu in communi . licetnon habcat bonam bonitatc moralicomplcta. Potcft ergo dici. .nere. qusecftex omnibus circunftanciis.qui inclinac ad aiSlum odicndi. 577 infri difl. efi parteprimd. Pr^terea fecundo.puta. fed ordinatum quibufdam maHs.non ejfe iwprc' habtle pej/eeos hahere aiium complete honum moraltter. : .it. negare potentiam natura'cm. j^^j. Sujpenjm ^ *h omni ^^*> *"^f*^ -y' ^ '^ hoc non appateat impofiSbilicvi^^jquin poflit haberecompletc bonum morali.nec per confequens (cmpcr vult mald cx habicu fupcrbiendiicrgoneccxhabitufimpliciterfcmpcrvult malc. illcinclinat ad certum adum . fiue vago : aJiquo a£tu determinato.& alius ad i&am odicndi .quam agibilc. cunqu<^altcrius. qu6d potcft habcre aliqucmalium adum ab illo in fpccic:& pro tunc non ha. non apponere circunjlantiam pojitiue deformantem a&um. Angelos malos mnhabere necejfario vUum aclttm malum contrari}. fccundum quam magis probabile cft quod agunt. piita a£him {Iipcrbicndi & non poteft fimul habcrc duos adus pcfrfedos . Similiter modus agendi voluntatis eft liberc (et facere agere j crgo nullus habicus in voluncate quan- cumcunque inccnfus poficc facere voluniaitm velle aliquid neccfiario.qu6d boc . & dc determinato vidctur fatis patcrc. quia fi ponancuc duo tancum habicus ii^ Angelo malo . \. contcqucntia patet . pcopoficio. poteft non haberc ""^*^»^'*aftumillius habitus .non habcrcqucmcunquc alium. lictt *" f"J'*' cafcat aliqua circunftantia dcbica non cnim credunc proptcr illum finem proptcr qacm credendum cft:& circunftantia finiscft neccflaria ad bonitatcm moralcm. cunc non habebic aiiSkum oaiendi.

^i

DiftinaioVII.

Librill

578

Ad rccundum dico ', quod Angelum,vcl voluntatem eius cfle capacem,

1.

vel par-»

pocentiam remotam,lo<juendo dc potentia ad a<5lum, vel loquencft principiuin/dhat, in principiuni pafliuum, vel a£tiuum parpocentia,qua:
dc
dq

ticipcm,fonat, in

diminutum.

tiale

/f^

/^d tcitium concedo , quod in cis fit libcrum arbitrium ,
poffc pcccare non cft pars libertatts , fecundum Anfelmum
'

J'

<*

&

cum

arguis

,

quod

dico,qu6d liiiud eft,
care,crpoj^ ^j ^^ po/Tc peccarc aliud dc potentia ad pcccandum. Priraum dicit ordinem ad
poteit clici actus dirt^orpeccandum adum ditrormemaccundum dicit rationem principij quo
libcri
abfolute aliquis ordo ad
non
eft
arbitrij
aiiquid
cius,ncc
Primus
ordo
nec
anMfferut> mis.
de cfuo in- a<9:um,cft aliquod principium adiuum vel pars ciu*^. Secundo modo dico quod ilfr4 d. 4^.
lud,quo potcft pcccare,includit duo,quorum alterura cft,poflc aliud deficere, &: ilfojfepcc-

,

,

,

arb. (jua

]ud,quo poteft in illud,eft eius pojfe, quod pojfe eft per fc libcrtatis arbitrij & poretia:
rcliquum veio non cft eius,vnde liberum arbitriu,fcd vnde tale,fcilicet defeftiuum:
hoc acciita quod flcut in communi liberum arbitrium cft,quo quis potcft vclle ,

tale, noefi

piendo,ita in

Liherum

&

potemtaad
pccandu.

communi

,

Anfelmus accipit

ficut

Deo &

fcilicet vt conirenit

,

beatis:

liberum arbitrium hdc fcilicct viatoris , eft, quo quis poteft vellc defe£tibiliter,
jfjj^cn quantiim ad aliquid poteft poni difsimile quia ad abfolutc velle tota entltas pofitiua libcri arbitrij 8c fola , eft principium ad illam autcm difformitatera in
adu nihil poficiuum in libero arbitrio eft principium. Ec tuncad formam dico,qu6d
jj.^

,

:

,

:

quod ibi fic jbertas arbitri j, non iequitur nifi quod eft potentia qua poteft in
aduni pofitiuum,qui adus eft a potentia pofitiua,vndc pofitiuus:8c per confequens,
vnde ad ipfum eft liberunj arbitriura npn eft peccatuni, t^men ex defcftu coneq*dato,

MtHdht^
perepoten-^

1

,

mitahte illum a£l:um, potcft efle peccatum,
Poceft tamen concedi totum argumentum,

fcilicet

quod

habent potentiam

ipfi

non
non pcccandi quia habent potentiam, quac non cft formalitcr pcccatura,
^^^l'^^"'^ potcntiam non peccandi hoc eft non efle in pcccato quomodo peccator
«^icitur effe in peccato poftquam tranfiuit adus qiiem comraifit 8cpriuatus gralicct

,

'^p

""

t

,

'/T

fato, alfud

;

,

,

remanec rc^cus vfquc fciljcec adpccmtentiara dc pcccato coramiflo,hoc modo»
adnonpeccfndHm.
non ppfllmt ex fe non peccare, id eft, non efle in peccato ncc oportct liberura arbicrium circ potenciara ad non peccandum» hoc eft, ad non eflc.in pcccato,
Et fi ai guas , fecundum Anfelraiun Itherum arhitrium eH poteHas feruandi reBituii^r
tiem profterfc crgo ex ipfa, habcns eara poteft ferujirp feftitudinem & ita non efle
in p&ccatp Rerpondpo quod feruare cara cum ineft, poteft quis pcr libcrum arbitrium non allcer, & hoc modo exponitur Anfelmus.
tja,

:

:

;

,

Ad

ji^ 4.

^lipd dico,

t

quod

in ggentibus raere naturalibus ccflantlbus impcdiraentis,

&

aftionc violenta,
ratio cft,
, non prohibence
de reBttu- quj^ principium intrinfccum ,eft neceflarium refpcftu bonitatis naturalis,quantum
reditur ad difpofitionem naturalem

f^oquitHr

i'"' ^^*

.

mde omni
^lia,

cft

cx fe

^^^

"°h

& ideo femper caiifat eam

:

,

nifi

vincatur per dominans.

eft caula, rcfppftu fuae bonicatis in a£tu

nem quandam naturalepn

,

fuo

:

Hoc raodo volun-

fcd cantum habcc inclinatio-

quafi pafliuam ad bonitatcm in aftu

:

quam licet

^arevio- dare udui, non tamcn inclinatur ad dandura cara neceflitate naturaU
lentumfion

perpetuu

?

Peccatum

poflet

graue
ad defccndcndum deorlum.
Alitct potcft dici,'^ quod peccatum eft contra naturam hoc cftjcontra illum a£tu,
^^. ^^^^^^ ^fj. ^ij^j concorditcr,& conformiter inclinationi naturali led cx hoc non
,

ficut

:

oportct , q.iod contrarictur voluntati , fecundum fc : ficut non oportet illud, quod
contra nacontrariatur eflc£lui, vel accidenci,contrariari caufa:,vcl iubicctoi maxirac quando
turam.
talis

-^^

caufa non eft capla naturalis effedus fed libera.

Ad aliud %

;•

de firoili djco, quod licetconcluderct

illud

contra illos,qui dicunt in-

telle£turn efle motiuura fufliciens voluntatis :quia oportet cosdicere intelleilura

primi Angeli, nullum principium pra^icurare£tcconcipere, quia fi re£te concimoueretvpluntacem conformiccr fibi, 8c ica rc£te ,taraen credo hoc efle fal-

peret,

Cap.

;

:

.

infr.d.ii.
httelleiitu
^*

'^"t^^if

fum,quia ficutprincipiafpeculabiliasutver^ex terininis,ica8c principiaoperabilia,
&: per confequcns intelle£tus, qui poccft conciperc quiditates terminoruni prirai
principij pr.i£tici, 8c illos componerc , habet fufficiens mociuura , &L per raodum naturx moueiis ad aflTentiendum illi principio ergo pct voluntatem , cuius a£tus cft
poiterior, non poteft irapediri, vel faltem, nonferrcturin contrarium.

Quomodo aucem hoc fit verum,quod dicitur tertio Ethicor. quod emnii malus efi
/«;wM«.f

,

habet

alias tra£tari

:

poceft c^raen dici ad

Imtasnon. ^il valctrquia intelle£tus poteft cogi

argumencum quod fimile niita qu6d nonpotcft efle
,

ad aflenticndum,

ita

'"'

iiV

Qu^ftio

vnica.

5^79

i

ita cxcus qutn apprchendcns aliquos ccrminos cx cuidentiacorum ,potcft conc»pcrc veritatcm complcxionis compofita ex cisrvoluntas aucem non cogitur cx bo;^
nitace obiedi idco poreft cfle ica aucrfa, qu6d quantumcunque bonum fibi oftcnfum non mouec ipfamad amandumipfum, falccm orciiuatii.
nAi 6.
Ad aliud dico quod habicu cxiftentc pcrfcdo , vel in fummo , quancum poceft jlflm inperfici in cali fubiedo,vcl fecundum cerminum fibi pracfixum a fapientiadiuina,om- tenfijfimi
nes aftus fequentes nihil augcnt fed canciim proccdunccxhabicu iamgcncraco, non *Hget
quemadmodum aftus Angeli boni non augcc habicum charitatiscius, ncc cfFcftiui, hahftura fi
nec meritori^,quia ille eft in ccrmino,vel fecundum nacuiam habitusivel fccundum efi in ter^
,

*•

;

i

:

mino.

capacicacemfubiediivel falcem fecundum cerminum fibi pracfixuma Dco fcd.'omhes illi adus proccdunc cx plenicudine illius habitus,fic perfedi:ita in propofito per- Ptena dafcdio iftius habicus eft in cermino fccundum rcgulam diuinaefapicncix. quacnon nati non
idco a£bus fequentes tancura Cc ha- crefcit , fipermitcic cos crefcerc in malitia intcnfiuc
cut necglo'
non ficut caufje agences.
bent , ficuc cffeftus habicus mali ,
:

:

&

&

ria

a8,

beati
Pcr idem, ad illud, dc pocna quia ficutprzmium fubftantiale,in primo inftanci,
intenfiue
decerminatum:
nec
tunc
Angeluseftbeatu8,eft
ex
crefcit,quia
aliquis
aitus
inquo
loquenda.
boni qui lequuntur, non lunt meritorij, licct fint boni : ita etiam in Angelo damna- MHatentu
to , in primo inftanti fuse damnationis , determinatur ad ccrcam pcenam , quac non datur fiacrefcit intcnfiu^, nec tamcn crunt mali a£|;useius,quoselicit,impuniti:ficucncc ttu ad que
boni Angeliboni adus,cruncirremuncrati:illi quidemboni aftusincluduncur in pri- ijii a£lus
mo adu,quia proccdunc ex perfedionc adus bcacifici fed quantum ad accidentalc fetjHHntur
non quod
pra:mium,quodpo(runt habere , quilibet a£tus cft fibi prasmium ita ctiam ifti mali Deus velit
adus, quos elicit damnacus, includuncurinprimapoena, fibi cercicudinaliterdetcrr illos aEtus
propriam, habct ,ficHt aliai
minata , 8c quilibec , ficuc pofliec habere poenara accidentalcm
tta elf, panat ip~
fcipfum pro pccna. lufsisii Domine ( inquit Auguft. libro confcflionum )
poenaeft
priuatio
enira,&
maxima
maximi
peccator.poiiiTims.
bo- forum.
omnis
*vtfttjibifcena
l.C.ll.
aucrtete
peccatorem
a
Deo:crefadu
malo,malitia
ciilpje
formahtcr
in
ni:qualis eft
:

.-

:

&

&

Hoc

fenfit

eorum in infinitum extcnfiuc, ficut &c malitia, & neuttum intenfiuc.
Et fiobiicias quodfccundum malum cft aftus demeritorius crgocorrcfpondct

fuoperiari

culpa:non taraen proprie de-

con.de ignt

cet ergo poena

:

fibi

propria poena. Rcfpondeo,

ctfi

conced4 poflit

eflc

Origtn.

irt

&

&

poena
demereri,qui mameritoria : quia nonelicitur a viatorc, cuius fohus eft mcrcrl,
animarum.
gis proprie poteft dici eflc adus damnatorius, fiue damnati : ficutcx alia partcadus
PecoMa
bcatl, licct fit acceptabilis Deo , non tamen propric eft njcritorius , fcdmagis adus

damonum

beatificus

vel adi\s beati

,

,

vcl cx beatitudinc proccdensj

nonfnnt
demrita.

COMMENTARiyS.
I.

QVantum ergo ad ifium articulmn.Wic Do-

a

ScotHs rejfomitef j€-

unttontm
frefritm.

dor

refpondct fecundiam intenfionem

propriam ad illiim articulum , in quo quajrebatur de boDKate morali , & maliria oppoiica in
Angelo raalo, & dicit aliquas conclufiones.
Prima eft ifta ,qu6d Angelus malui non neceffario hahet aliefuem aSlum malum loquendo
,

dc adu dcterminato , puta de adlu fuperbiendi
Vcl de adu obediendi dcrerminatc , & probat,
quia fi lautum habeac a^um determinacum,ille.
inclinac ad ccrcum actum,vnum in rpe(;ic,& pa^
rec quod poccft habcrc aliqucm alium aftum,
puta adlum odicndi , &c pro tunc non habcre apcr confcquens potcft
ftum fupcrbiendi ,
non haberc qucmcunquc alium aftum , ad

&

quem

habicus fupcrbiendi

non

inclinat

non habere adlum amoris amicitiz

,

puta

circa fc

immoderacum,vcl amoris concupifcencix inorfic pacct quomodo non ncce(Iari6
dinacum,
vulc aliquem adum malum determinacum , poncndo cancum vnum habitum malum in Angclo

&

malo.
Sccunda conclufio eft , quod Etiam ponendo
plures hahitus malos inclinantes ad dinerfos aSlut
malos infpecie,adhuc non fequitur,qHod Angelm

malus

aOium malum determinaScoti Opcr. tom.VI. Pars II.

necejfario velit

te

,

patet, quia

certum

eft

uon vehementifnmc

tus

quod

illi

inclinant

tunc Angelus malus vcl nullum

plures habi;

patct, quia

adummalum

habcrctjvel fimul habcret tot aftus malosfpccic
diftindlos

,

quot

eflent habicus

(bndi;pacct, quia

fi

inco fpecic^i*

acquc inclinam,

non

cft

ma'

de vno, quam dc alio.
Sequicur crgo quod aliquis habicus in eo
noii vehementiffime inclinac , fi fic , crgo Angelus malus , porerit non haberc a£lum iliius
habicus , non vchementiflimc inclinantis ; crgo
ior ratio

poccftnon habcre zGtum cuiufcunquc alcecius
habitus.

Tcrtia conclufio cft de a6lu indctcrminato,fi-

uc vago,

& eft talis

farip hahet a£ium

:

Angelus malus non nectf-

malum moraliter.

Quam con-.

clufionemprobat ,quia aliquando poteft habcrft
vojitionem non malam, malitia concraria bonitaci morali , licec non habcat bonam , bonicare
eft cx omnibus drcum*
cnim probabile , qu6d a£him
bonum ex gencre pqffic haberc, hoc cft fiflcndo
ibi , non dcformando pcroircunftantias contrai^

morali complera, quac
ftanriis

:

vidccur

riascircunftanciis

bonx

Quarcaconclufio
tas

,

qnm

:

volicionis.

Nulia apparet impoffihiii-

Aaffitif jmliti ipjftt bahere cemplete

58o

Hanc conclufionem

konttrn morttUttr.

probat

}

DiftinaioVII.

Librill.
Jixtcxxit^

tamen jprobari ex fupra habitis,
Aneclo malo (imt naruralia lucidifliraa,
poflct

quia in
per confcqucns in intcllcftu cius poteft

&

vcriflimuro,

cilc

& ccrtiflimum di£bmen,&: non rc-

pugnat voiurttati

eius poflc eliccrc aliquem zOc^.

conformem tali diAamini. Et addit Oodor,
mirum ( inquit ) videtHr negare potentiam naturalem in natura

illa excellfnte ,

vbi non apparet

dli^uid yprepttr qt^odfit neganda.
Quinta conclufio. Probahile eji (inquit) quod

n^

raodo

liberu^ arfjitrium pcc pars liberi

cft

quia calis prdo ad adlum dicit tantum
^^f^Jl ^"l^
rclpedutp, fiue rejationem, quae nujllo modo tifUcittr caarbitrii

,

ad libcrum arbirrium

pertinet

;

&

fic

conccdo

danda

adlui.

Hmc iiteftun

dedaro- Cjjm diftjnguir

aliud

,

& talis ordo poteft mulriplicitcr confi-

formem ,

derari; quia vel rcrminatur

cundum (jtiammagis probabile eji e^uod
^uam fictfndum p^rtem naturalem ,

minatur ad ipfiim dejformitacem
fundaturit»
}ibero arbitrio ,
tunc tantum dicic relacionem

dftm (juam pojfent in a£lM

fectt»r

modo op~

aliqtio

Ad argumenta

\>

principalia.Ad

primum

re-

fpondetur primo k Bonauentura vbi fupra.quid
ille

aAus credcndi in

malus , quia odiuni:

eis eft

Ulud creditum.
Contra hanc rcfponfionem arguit Dodor diccs,qu6d a^us inrcllcdus,Ft pr^ccdit afturn voluntatis,non determinatur ab adu volunracis (cquente; patet

,

quia

talis aftus,

uibcft imperio voluntatis

,

vt prseccdit not?

nam nullus adus

in-

rcMcdus potcft dici malus formaliter , nifi pro
quanto impcratur a voluntate ii}ordinatc fe habente, vt infrk patebit in ifto z. difi.^i. Angelus
ver6 malus in illo priori poteft aliquod verum
concipere tam fpcculabile qukm agibilc
Dac ergo Do^or aliam refponfloncm, concedendo quod habcnt aliquem a^um bopum bonitace morali,diminutc tamcn,quianon malum.
malicia concraric, vc fupra

patiiit.

.^d feeundunt dico , quod

c

pacem

dcformitati

tunc

Angelum

ejfe

ca-

ad a^iim fubftratunj

&

fundacur in libero arbitriD, 5c
ordo dicit rebtioncm rcalcm; aur tcr-

talis

,

&

&

rationis

:

patct

quia Omnis relatio, quae tcrmi-

,

non ens,cft

jiamr ad

pofitos.

rclatio rationis, vt infra p.i-

tebit, difi. 44. (ed deformiras clj

tio reftirudinis

,

qus

rantum priuar

debercc incllc

a<5lui,vc

iti pacct difi. }y,}6.e^ 57. Scquicnr
dicit

rationem principij,

in-

Secundunf
qttopotefi eliciaHtu de:

formit. Parcc,quia dicit ipfum libcrum arbi-

quod

quo Potcft clicf
, quod eft principium ^w, vt produdiuo refpcdlu adus fubtrium

,

eft

adlus deformis

ftrati,

,

&^i<« vt

principium

fic

,

intclligendo

defe<5liuo

refpcdu defbrniitatis
: Primtu ordonon
efi

inhaerentis a&ui. Scquitur
liberi arbitrij

ordo tantum

,

necali^uid eiut

dicit

:

parct, quia talls

relationcm vcl rcalcm,vel ra-

tionis. Se<\\iit\xx'.nec abfolute aliqtti^

ordoada&H

efialicfuod principium aiiiutitp yVfl pars eitu.

Patcf ,quia omne principium
cit

a£huum fcmper di-

entitatem abfblutam, nuUa isnim relatia po-

teft

poni de generc adkiuorum

,

vt patct 5. I^hjff.

Secundomqdo dico

tex. com.

i

illttd, cjuo

illud potefi peccare includit

o. Scquitur

:

duo

cjuod

,

qno-

&c. Sed ha:c r^fponfio, liccc cuadac argumencum quantum ad adtum bonum merito-

rutnalterutn efipoffe, aliud deficere. Patct , qui^
porentia pcccandi, vteft principium ^«0 cft pro-

rium; quia in Angclis malis non

dud^iua alicuius a£bus fubftrati,

,

cipium panklc adus

cft aliud

bono mo-

fupra patct,non raraen cuadit de adlu
rali,

quia imago /ccundum

Dodorem

difiinQ. 3. ejutfiione vltima

nac potentiam

indudic

a^um

fiue

,
;

prin-

meritorij,{cilicet gratia,vt

,

non

ranti^m (o-

etiam
in malis Angelis cric

principium

& tiinc

in primo,

,

fcd

& vt
inclu& eft dcfediua deficiendo a reditudinc danda & vt fic includit deficere. Scquitur
fic,

Aitpoffe

,

& illud

eftcfuo potefi in illHd efi eitupoffe^ id eft,

;

,

illud

princfpium formale produdiuum quo pofiiburatum pcccati, vocarnr pofie,

reft in

Scquitur

,

bitrij

adlu diligunc.

cipium produdliuum quo homo , vcl Angelus
vcrc poteft producerc fubftratum peccaci,
talis voluntas , vcl eft libcrum arbitriuum,vcl ial-»

num

aliquando accipicurpro ipfa^nimainclu-

dente tantum intellcdbum ,

& voluntatcm, qua:

funt principia aftuum fecundorum,& talis im^-

go eftin damonibusj Aliquando accipitur fWrfgo , vt fncludit tam aftus primos, quam (ecundos, vt cxpofui inprimo ydifi. tertia ,<}uafi. vlt.
ic talis imago impcrfcde potcft efle in dzrooiiibus , quia poflimc cognolccrc Deum,
dijriiHur^ amare , puta amando , vt bonum comroo-

&

dum

fibi,

non poflljnc crgo

exirc in

a^um per-

moralem.
Adtertium. Refppnfio ftat in hoc , qudd
aliud eft loqui dc potentia peccandi, qijatnomi-

jfefti

d

pac principium produ£liuum;

& aliud eft loqu|

de poflc pjxcarc, quod dicic ordincm ad peccatum.
Primo modo nominat incellcdum, Sc volunten^, q^iae funt parccs |ibcri arbicrij,

rum arbitrium eft principium
dku adlus

fiibftrati

fotmitatis,vt

infril

,

& talc libe-

effc(^iuum rcfpe-

& dcfeftiuum rcipcdlu de-

patcbit difiin^.y-f,

Sccundo

^

, eft per fe Itbertatis arPatet , quia volunras eft prin-

efHodpojfe

& potentu.

imago Trinjtacisjcum adu inccUigunc Deum,&

Rcfpondeo,qu6d imago (ecundiim Augufti-

f•

de poffepeccare,aliHd de potentia adpeccandum. Primum dicit qrdinem ad aBum dif-

efi loqui

Angeli matifecundunf hanc potentiam,Jecundum
ejuam pojfunt velle bonum moraliter non exeant
in aHum propter vehementem malitiam , feagunt»

fitur,

quod ipali ADgcli h^bcnt liberiim arbitrium, &:
jamen poflunt peccarc ddjcicndo a reditudine

&

tcm pars

Ifbcri arbitrii

,

dicitur ctiam porentia

rfliquum vero non efleitu
vnde liberum arbitrium , fed vnde tale fcilicet
produ<5liua. Sequitur

,

defe^iuum, id pft , qu6d ipfum dcficcre k re^tudine danda aftui , nec cft liberum aibicrium,
ncc pars liberi atbitrii , ipquantum lib^rum axbitrium, vd inquant^m pars ,quia vt fic,dicicur
potcntia produdliua fi>d bcne dcficere pertinet
ad liberum arbitrium , aon inquantum liberiui^
:

arbitrium

feftiuum

eft cfFe<fliuum
,

;

fed iniqHnntum eft Je-.

fnpplc inquantum deficit a rcditndi-

nc danda a<3aii. Scquitur

;

ita

quodficut in com-

muni liberum arbitrium eft quo quis poteft vclle , &c. Dicit Doitor quod accipicndo liberum
a.rbitriu,vt rancum eft comunc Dco,&beatis,tiic LibernmMf'
«ft principiii produ<il:iuii, quo ram Deus,5^' beati bitrium conpofltint abfolut^velle.

Accipicdo vei6 libGriim

irbitriu in parriculari prour cpucnit viatoiibus,

tunc

eft id qiio

viator,non tantu potcft ablblutc

velleXed etil potcft dcfcdibiiitcr,vellc, quia cft
id,

quo

^f"^*"^*"**'

^

*^

T

«•

/

Qu^ftio vnicar

id.quo viat or poteft deficcre ire£litudine,danda.
tamen tjuMrttHm ad dUtfuidyftteJl poni

Seqiiitur,
dtjjimile

tum

Md dhfolute

^uitt

,

Itheri arhitrij

produSiiMHm

velle tata entitMpofi^

&foU eft

,

prineipium fupple

ad iilam autem deformitatem in

:

ailu nihtl pofitiuumin Itbero arbttrto eftvrincipium. Patct , quia rcipcdlu non cntis, nihil pO-

cdc principium produAiuum , quia principium produdtiuum , tantum refpicit cns poiitiuum pro produdo; iid illa dcformitas , qu«
tcfl:

adui

ineft

quod

non cns

cft fimplicitcr

Scquitur

,

ergo.

;

& tuw adformam dico, cfHod dato

ibi fit Ubertat arhitri)

Vuh

&c.

,

diccre

atbitrium eft potenria

quod inquantumliberum
produftiua adtus pofitiui

vt fic

,

,

ad liberum arquia peccatum

bitrium non pcrtinet peccatum ,
propric rcfpicit potentiam dcfc(Sliuam,& non vt
poiitiuc produdiuam. Scquitur, tamen cx defe-

a^um

£1» cohc^mitante iUtim

poteft ejfe

pecca-

potcft dici (ic , quod natura nugis incUnatur ad
a£him psrfcdlum, quam imperKdhimiaftus au-

tem perfcdke circunftantionatus cft perfcdior
adlu carentc debitis circunftanriis. Vcltcrti^^
dici potcft

ncm

,

cx fupradidis. Sequitur

libcrum arbitrium

non

AniUliht$ii tia

,

, quod non

cft

cft

forma-

vt patet. Siue.etiam accipiatiir
,

talis

poc£-

formaliter peccatum;, fiue accipiatur

adiuum,

jtrbitrium

potentia, vt nominat principium, fiue

f*rtine»t

pafEuum, talis potentia non eft formalitec
peccatum. Pat^t , qnia peccatum formalitereft
niie

inifh

eflc aftui, vt infri patebit

hoc eft, noH

i,

dicitur

effe

in peccato

nonpeccM-

g Ad quintum rcfpondct ibi Ad aUud de
quod illud argumcntum,
concludcret contraeos, qui diamt intellcdhim
ellc fiifficiens motiuum voluntatis,quia ex quo
talis intcllcdkus pcr modu naturac & dc necew-

anima poft

in 4. dift. 1 4.

tate intclligit

obicdtum pracicns, tunc de neccfmoucbit voluntatem ad volendum illud
obiedum; fi cnim intcllc(Skus Angcli mali ttOih
fitarc

intelligcrct aliquod principium pradhcura

conclufjoncm pra(9:icam

bonum

eft

puta qu6d

,

fummc diligibilc, &

,

vcl

fummum

cnim Dcus

lus

cft falfum; patct,
lia fimt vera

obhgatione,vt patct a Do<5t- in

Ad quartum

c

piere natttraUbui

ditur

ad

,

refpondet,

huiufmodi

^.dift.i/^.

quod

ceftantihtu impedimentit

difpofitionem naturalem.

Vt

,

re-

patet de

, qux rcdit ad priorem frigiditaimpcdimento,quia principium frigiditatis cft necetlarium,& cft aftiuum pcr modum naturxinipfaaqua:fed non eft ficdeagen-

aqua

icm

calefa(5ta

cefiantc

tc hbcro.

f

non

yiUter poteft dici,8cc.Sei hic occurrit

parua difficuhas. Si enim

quod quando vohmtas
tcm ifta conformitatc

Dodor

,

inteUigat

adum

chcit
fciiicci

citus conformitcr inchnationi

fimilitudincmPhiloibphi i.Phyf.

mea fccundum incHnationcm

mc

quod

natutaH

cft
,

cH-

illud

naturalem fum-

incHnatni ad fiimmam bcatitudinem poQ[I-

bilcm creari , vt patet cx Doftore in 4. dift. f o.
tamcn vohmtas vuh bcatitudincm aftu cHcito fccundum mcrita,
non vuk tantam bca-

&

&

titudincm

ab appetitu naturali appetivhifupra in 4.
quod pcccatum dicitur contra hatu,

qu.inta

tur, vt patct

Dico

,

ram, quia cft contra iCtam natum ehci confbrmiter naturaU incHnationi , accipiendo naturalem incUnationcm pro didbaminc naturaH :
fic omnis pcccans eUcit a^him contra rc^ura
di&amcn naturaie rationis. Vcl fi volumus di-

&

ccre

quod

fit

opcrabi-

mo,

dift.i. ^.4.

quomodo in-

contra inclinationem naturalero>

Scoti Oper. tom.Vl.

Tars

1 1.

tex.it.

Do£lorc inpri-

tclligatur,refpOnfiim eft fupra a

& in^.dift.^cf. vidc

ibi.

h Foluntas autem non cogitur ex honitate ohieSii

,

&c. Similis rcfponfio de

luntatc dara eft a
ef.

intcllcfku

Dodote in primo,

quarta, vbi dicit,

qu6d non

eft

& vo-

dift.prima,

fimUc,dc pri-

mo vero refpeftu intelle^aius; & de primo bono
refpofbu voluntatis. £t

quod dicit hic quod ma»t> »<S.

,

Iute,fedhoc aUas pertra(fbbitur in materia de
Bearitudinc.

iy€dfe.xtum

,

refpondet ibi

:

/id aUud dico,

i-c»

quod habitu exiftente perfeEio, &c. Ifta litera eft
faiis clara, in qua tamen nota aliquas fingularcs
propofitioues , quarum prima cft , quod
Habituexiftente infummo aHtufecjuentes non
augent ipfitm hahitum ,fed tantum precedunt ex
habitu iam generato

,

procedunt enimex fumms

perfeBione hahitui.

Secunda. ^ARut AngeU boni non augent habitum charitatii eius, ncc effeUtue, nec meritorie,
quia

caren-

pcccatum. Contri,& ponocafum, vohintas

«ft

ita principia

Iia,Yt patet in qutiftion.vhima, prologi.Ad illam

&xi.

inagenttbut

^

.
'

quia ficut principia fpeculabi-

cx termirris,

dum ialte ordinatc, videtur quafi innucre qu6d
ialtem moueat voluntatem ad amandum abib-

poteft liberare ab

,
'

cipium prafticum it(kc concipcre , quod tamen

adum peccati , vt patet
NuUa vohmtas crea-

ta eft potens fe Hbcrare ^ tali obhgatione, (b-

A,

per confcquens

ximuni bonum iwn mouct voluntatem ad ama-

prima.

(juaft.

^*

:

y«wi/i,&c.Dicit primo

poenam xtemam,quz

to.fiue de obligatione ad
in

quomodo peccator

poftquam tranfiuit aSliu,
eft ,qudd loquendo dcpccca-

in peccato

ejfe

^uem commifit, id
manct

,

Sc-

i. difi.^^.

3uitur, licet non haheant potentiam

'

bonum abfi>-

& ad a£him, quo atringit illud bonum.

lutc,

ibla carcntia reftitudinisdebitsqux dcberetin-

M

& priuatio-

ifti volunt cuaderc argumentum hoc , oportct
eos dicerc intclledhim primi Angeli nuUu ptin-

cft

potentia vt dicic ordincm ad adhim

$ttr»m.

natura autcm inclinatur ad

:

contra na^

eft

tantiimcarcnriam

dat aliam reiponfioneiTi,&conceditqil6cI AngcIr mali habent potentiamnon peccandi,quia balitcr peccatuin

tnr citr»

dicit

DcuscftfummcdiligibiHs ,tunc dc neceflitatc
moueret yoluntatem ad fic diligendum. Et fi

betit

dicM-

quod idco pcccatum

,

turam quia

tamen concedi totum argumentum. &c. Hic

tum , hoc clarum
poteft

eMum

581

ti

eft

in termino.

Tevt\a..Pramium fuhftantiale in primo inftan, in qtio aUquii eft heatfu.eft determinatum,nec

ex tunc crefcit,cfHta a^ut bonifetjuentes nonfunt
meritorij ,Ucetfint boni.

Quaita propofitio

eft

:

Angelo damnate in

primo inftatifu* damnationiideterminatur pcena,
qua non crefcit intenfiue cumfit in termino.
aHw damnati tfuoj
Quinta propofitio
:

MaU

continue eUcit nonfunt impuniti , ejuia includna-

tur in prima pcena fibt determinata

&

,

^itilHet

ficut pojfet haherepcenam accidentalem,habctfe*

ipsHpro pana,iuxta illud Aucuftini

mine,

& itacft, vt pccna

fit fibi

Sexta ^io^oCxiio.P otijfima

:

lufllfti

io^

omnis peccator.

& maxima poena

eft

maximi boni, tfualit eft formaUter in Or
[lu malo maUtia culpa peccMtorem auertente.
Sc^x.\vai.In danato crejcet et* p*nain ififimtuex-

priuatio

tefiua^cut&maUtia,neutriitamecrefcet intefihe,
c

5

Octaua

^ ^

.

m*rittrt».

.

_

Libri II

58i

Diftinaio
qmlibet

quia fola ilU eji demeritoriay cjua a viatore elicttur illa vero qu* elicitur a damnato, magis pro-

Vndecima , Prs.mium accidentale
in infinitum, ficnt aHui boni crefcent

•,

prie dicitur dairmatortA.

Dccima

propofitio eft

primo*aB:u

"Boni aEitu beati iticludutitur in

beatitudinis
beatifici,

,

cum procedant ex perfeHiont

beati crejcet
in infinitum

neutrum tamen crefcet intenfiue.
Duodecima, ^Siui beati nonproprie dicuntur
miritorij , fed magis aliui beatifici ex beatitudin^

extenfiue,

de beato.
a5lui

procedentcs.

tf ^uantttm ad accidentale prdmium

D

I

S

TI

Olet

NCrI

O VIII.

etiam in qua:ftione verfari apuddodos, vtrum

Angeli omnes, boni

De

aHu eji fibi prdmium.

Oftaua Non omnis culpa ejlproprie dfmeritortM,
:

ac mali corporei fint,

fcilicet

Quod

id eft, corpora habeant fibi vnita.

cerpo-

an-

rtbus

VIII.

innitentes verbis Auguftini

aliqui puqui dicerc vide-

tant

,

tur,

quod Angeli omnes ante confirmationem

felorum.

,

,

vel

lapfum corpora aerca habuerint dc puriori ac fupcr
riore aeris partc formata,

ad faciendum habilia, non

ad patiendum & Angelis bonis qui perftiterunt talia funt confcruat^
corpora, vc in eis poflint facere & non pati quas tantse funt tenuitatis vt
;

,

,

,

;

amortaUbus vidcrj non
qua aflumpta vidcntur , depofitaque

valeant, nifi fuperucftita aliqua grofliori forma,
vidcrj definunt. Angelis vero malis

mutata funt in cafu corporain detcriorem qualitatem fpiilioris aeris.Sicut
enimaloco dignioriininferiorem locumjid eft, caliginofum acrcmjdeic(6ti funtritailla corporatenuia mutatafunt & transformata in deteriora
De

^enef.

ad

literam

Lik.i.c.io.

corpora

& (pifliora, in quibus pati poflunt a fupcriori clcmcnto, id eftjab

Gcncfim, itadicens, [ D«mones dicuntur acrea animalia, quia corporum acrcorum naturavigentj
nccper mortcm diffoluuntur , quia prxualct in eis clcmentum aptius ad
igne, Et hocAuguftinusfenfiflevideturfupcr

faciendum quam ad paticndum. Ad paticndum cnim humor & humus j
ad faciendum aer & ignis aptitudinem prasbent. Tranfgrcfforcs vero Angcli cum principe fuonunc diabolo, tunc archangelo, non mirum,fi poft
peccatum in hanc caliginem detrufi funt. Neque ctiam hoc mirum eft , fi
conucrfi funt ex poena in acrcam qualitatem , qua poffunt ab ignc pati,
Caliginofa tamen aeris loca tcncrc tantum pcrmifli funt,qui eis quafi carccr
jiug.fententia fua
ponitltb.

II. decitt.

fit

vfquc ad tempus

iudicij.]

Eccc his verbis vjdetur Auguftinus id

quod quidam opinantur dc corporibus Angclorum. Hoc autcm
cum alij dixiffe aftruunt non ita fenticndo, fcd opinioncm aliorum rcfe^
rcndo, quod exipfius verbis diiudicare volunt quibus ait, Dasmoncs dicuntur aerca animalia non ait, funt. ita cnim quidam diccbant. De habitatione vero caliginofi aeris in quem dctrufi funt non opinando, fed
rei veritatcmaffcrendocumtradidifrc dicunt, quod ipfius locutionis Aiftindtio oltcndit: Dicunt quoque plurimos Catholicos tratStatores in
rradcrc,

:

C4.10.

:

hoc conueniffc atquc
,

al.

ftant.

pra- fint,

docuiffe,quod Angcli incorporei
vnita: affumant autcm aliquando corpora

id concorditcr

nec corpora habent

fibi

Dco * prarparante ad implctionem minifterij fui
,

dcmquepoft

c:jpIetionc

fibi

a

Deo iniundti, ea-

deponunt,inquibuscorporibus,hominibus ap-

parucrunt atque locuti flmf. ^t aliquando quidem locuti funt cx perfona
Dei,

DiftinaioVIII.
Dci, finc diftindionc alicuius pcrfonac

583

aliquando cx pcrfona Patris, vcl

,

Filij, fiuc Spiritus fandti.

Qjiibd

B

Deus

m

corporahbtis formis

illis

antiquis apparuit.

dubitandum
Dcum corporalibus formis
NEc
nibus,
Auguftinus inlib.i.dcTrinit.oftcndit

homi-

Cdp.y6.&

,confcrcnsdiucr(aScripturastcftimonia,cxquibusDcumincorporcisfiguris homi^ii-

J;J&[

in

cil

apparuiflc

ficut

bus apparuiflTc probat

:

&

aliquando ex pcrfona Dci, (inc pcrfonarum ^i-

ftindionc, aliquando fub djftindionc pcrfonarum
«Stum

.k*

tibtu.

fcrmoncm

cis fa-

cflc.

De perplexa qmFlione quamponit aAuguflinus quArens

:

an adex-

hihendum has corporales apparitiones creatura nouafit formatay

an Angeli, qui ante erantmifii

:

fui fpirttualis corporis qualttate

^fi
,

ipfi mififiint,vtrumferuata

aliquamfpeciem corporalem de

corpulentiori materia affumpfertntianproprium corpus fuummu^

tauertnt tnjpectem a^ionifuA aptam,

SEd vbi Dcum hominibus in corporalibus imaginibus

apparuiflc aflc- ^"i''*?-

rit:pcrplcxamquasftioncproponit,quamnccabfoIuic,qua:res, [vtrum
in illis corporalibus apparitionibus crcatura aliqua crcaretur ad illud opus

& uh.i
^"P- 7*

tantum, in quaDcus hominibus apparerct an Angeli,qui antc erant,ita
:

mittercntur, vtmanentcs in fuis (piritualibus corporibus afTumercnt cx

corpulcnta infcriorum elcmcntorum materia aliquam fpecicm corpora-

lcm , quam coaptatam quafi aliquam' veftem mutarent in quaflibct fpecies corporales veras quidem, an corpus fuum proprium vcrtcrcnt in (pccies aptas adtionibus fuis , fed per virtutem fibi a Deo datam. ] Ait cnim
ita

Auguftinusin Iib.5. de Trin.

[

Qu^rcndum

eftin

illis

antiquis corpo-

m

ralibus f ormis,& vifis,vtrum ad hoc- opus

tantum creatura formata fit ,
qua Dcus flcut tunc oportuifTe iudicauit , humanis oftenderetur afpedibus:an Angeliquiiam erant ita mittebantur,vt ex perfona Dci loquercntur, afTumentes corporalem fpccicm dc crcaturacorporcainvfumminifterij fui , aut ipfum corpus fuum, cuinon fubduntur.fcd fubditum regunc
mutantes, atque vertentes in fpcciesquasvellcnt accommodatas , atque
aptas a(5tionibusfuis, fecundum attributam a creatorc fibi potcntiam .
Sedfatcor excedereviresintcntionismea:,vtriim Angcli mancntc fpirituali fuicorporis qualitatc,pcr hanc occultius opcrantes affumantex inferioribus clemcntis corpulentioribus corpus quodfibicoaptatum, quali
aliquam vcftcm mutcnt , & vertantin quaflibct fpccies corporalcs, & ipfas vcras ficut aqua vcra in vinum verum conucrfa cft a Domino An ip:

fa propria

corpora fua transformcnt in id quod volunt, accommodatum

ad id quod agunt. Sed quod horum fit ( quoniam homo fum ) nullo experimento comprehcndcrc valeo, ficut Angcli qui hoc agunt. ] Attcndc
le€tor quia qu:Eftioncm propofitam

vtrum Angcli qui mittebantur

non

(bluit

,

fcd indifcuflam rcliquit,

fcruatis fuis propriis fpiritualibus

ribus lupcrueftirentur aliqua corpulcntiori fpccie, in
dcri

quc

,

corpo-

qua pcfrent

vi-

an ipfum corpus mutarcnt , & transtormarcnt
qua pofTcnt ccrni. In quibus vcrbis vidctur
Auguftinus
c
4

vcllcut fpeciem in

^^'^'^-

in

quamcun-

>

ibUem,

'^'

**

Diftinaio

Libri II.

584
Auguftinus

attcftari

Angelos

cfTe

VII I.

corporeos , ac propria

&

fpiritaalia

habere corpora.

^md
D

*De//ff in

fpecie

qua

efi

Deas nmqHam

C^^terum harc velut nimis profunda
lud indubitanter teneamus,

quodDeus

quam mortalibus apparuit , ficut famulo

Ju!fMh.z.
4e Trin. c

quam.[Vi(ibiIe enim quicquam

lo. C^ II.

iiomo »

& viuet.

fiint,
cft.

in fpecie effcntice fuaj

nun-

Non videbit me
Deum nemo vidit vn-

fuo Mofi dicit

Et in Euangelio loannis Icgitur ,

ftantia, (iue efTentia
Sio poteft effe

atque obfcura relinquentes iU

,

^'

monalthpts affaruit,

:

non eft, quod non fit mutabile. Idco fubDei, quoniam nullo modo mutabilis eft nullo mo,

per fc ipfam

viflbilis.

Proindcilla omnia,qua^ Patribus vifa

cum Deus ill js prarfentaretur, pcrcrcaturam fada cffe manifeftum
fi nos latet quomodo ea miniftris Angelis fccerit Dcus, per Angc-

Et

los tamen fadta cfTc dicimus. Audeo ergo fiducialiter dicerc , nec Deum
Patrcm,nec Verbum eius,ncc Spiritum eius,qui eft vnus Deus,per id quoci
cft, atque id ipfum quod efl , vllo iT^odo efTe rnutabiieoj , ac per hoc mul-

to minus

cffe vifibilem.

]

%) trum d&mones intrent corporahominum [uhfianti^liter y an

illa^

hantur xnentihm hominum.
'Llud etiam confiderationc digniffimum videtur

j\iatt.%.d,

Marctixr

,

vtrum drEmoncs,

fiuc

i:.corporci,fiue incorporei fint, hominum fubftantialitcr intrcnt corpora,
corumquc animabusillabanturtan ideo intraredicantur, quia malitix
fua: ibi cffcdlum cxerccnt , Dei permiflione, opprimendo atquc vexando
cas>vclinpeccatumpro voluntate fuatrahendo. Quod in homines in-r
troeant, atque ab eis expulfi cxcant , Euangclium apertc dcclarar, commemorans da^monia in quofdam ingrcffa , & per Chriftum eieda fcd v:

trumfccundum fubftantiam fucrint ingrcffajan proptermalieffcdum dieft, Dc hoc autcm Gcnnadius in
definitionibus Ecclefiafticorum dogmatum ait [ Da:mones perenergiam
^ operationcm non credimus fubftantialiter illabi animx:fed applicatiocantur ingreffa, non adeo perfpicuum

Cennadtm
ftfwi 3.

nc&

opprcflione vniri. Illabiautem menti,iIIifoIi poflibilceft, quicrea^

uit,qui natura fubfitlens incorporcus capabilis cftfuaE fadturar.

]

Ecce hic

quod fubftantialitcr non illabantur d^mones, vcl introeantcordahominum. Bedaquoquefuperillum locum A6t. Apoft. vbiPe^^^^ ^.^ Ananias , Cur tentauit Satanas cor tuum? dicit Notandum quod

videtur infinuari,
t

HHs.a.

:

mcntemhominisiuxtafubftantiam nihilimplere poflit, nificreatrix Trinitas:quiatantummodofecundumoperationem &:voIuntafis inftindum
anima de his qux funt creata impletur. Implct vero Satanas cor alicuius,
non quidem ingredicns in eum, & in fenfum eius, nequc introicns aditum
fiquidem poteftas hccc folius Deieft J fedcallida&fraudulenta
deceptionc animam in affed:um maHtias trahens per cogitationes,& 'm-

cordis

(

centiua vitiorum qqibus plenus

cft.

Impleuir ergo Satanas cor Ananias

non intrando, fed malitix fua: virus inferendo. Idcm Spiritus immundus
flamma virtutumde cordibusfidclium cxpuIfus,do6b3ribus veritacislur
(ftancibus vcncnum perfccutionis infuudit. His au^toritatibusoftenditur,
quod dxmoncs non fubftantialitcr intrant corda homininr), fcd propter
:

ii^^Aa.
circaiiiudy

Z'^'^1rJ"
J$

caiore

malitia^ cftedtum dc qiiibus pelli dicuntur
:

,

cumnocere nonlinuntur.

QV^STIO

X

.i

Qu^ftio vnica.

.

Q
Vtmm (^ngelm

V

.E

T

s

Vnica.

o

I

585

poftt ajfumers corpus, tn quo exerceat ofera vits^

AlenCf i./J.^H- rn.i-&

j.

D.Thom.i.

iEgid. ^.i.4.2. Gabt. q.i.a.x. Durand.

RC A

I

;>.^.5i.<«.i. eJ- /;/V.ij.i.rf.}.

f.i. Vafcj.

i

./^.«/.iS^.

D.Bon.A/V rf,i.f.i.Richard.f.x.

& duabiu feq.

diftinftlonem o£tauam

,

in qiia MagilVcf agit

dc po-

Angelorum , per comparaiivjnera ad crcacu ara corporalem, qua:ricur. Vtrum Angelus poflit aiTumcrecorpus,
in quo cxcrceat opcra vitac ?
Qii6d non , videtur , quia fi afllimac crgo habet roaio- ^Zrem vnitacem ad. corpus aflumptum quam ad non afliimptum quia afllimere eft ad fe fumcrc lcd hoc non videcur poflibilc, quia non poteft eife illius corporis forma:patct,
teftace

,

»•

,

,

:

:

quia eft forma feparata nacuralicer nec iilud poteft iumi ab
co in vnitacem fuppoiiti quomodo Verbum aflTumpiitnaturam noftram 5 crgo crit
tantum vnitas iicut motoris ad mobilc fed talis vnitas , poteft tiSo. clus ad corpus
non airumptum, vt ad coslum, quod mouec ergo , &c.
:

,

,

:

:

iIairumeretcorpus,autairumeretcorpuselementarc,qu6d Arv.i^
non apparet quia iliud non Iiabct accidencia vc colorem, & huiufmodi qualitaces, qux apparenc aut corpus miftum , quod non videturj tum, quianon poteft habcrc virtutem adiuam , ad mifcendum elementa omnia fecundum commiftioncm
calis corporis tum, quia a tota naturaagente non poteft generari corpus miftum ita
pcrfeftum ficut eft corpus humanum nec aifumit corpus caslefte, planyim eft, quia
pcr conicquens ncc operationes
illud non recipit pcregrinas impreilioncs ,
PrsEcerea fccundo

,

:

,

:

:

:

&

vicales.

Prazcerea certio

,

potcft in corpore aiTumpto exercere opera vita:

ii

:

igitureft ibi ^rg.^,

viuum confequenseft falfum, quia corpus non cft viuum,niii pcrformam
vitalem informantem talis autem non eft ibi. Confequentia probatur, quia operaaliquid

:

:

'-C*.!. f.

^ *"^'

Amma^ c^ de Senfa dr Senfate. Probatur etiam,
quiaformafeparata am.iteria, non poteft tranfmutare materiam, fccundum Com- tx.v^&6^
ment. 7. Metafh. in iftis aftibus vicas faltcra in aftibus vitae vegetatiuac, tranfmuta-

tiones vitalcs funt compoiiti, j>rimo de

:

&c.
AdoppoiitumGen.18. detribus Angelis apparentibus Abrahar, &Tobiac pcrtotum de Raphacle, & in pluribus aliis locis fcripturse.
tur materia

:

ergo,

S

i^ngelum

C

H O

L

I

V

Com.iS.

&

'**

M.

ajftimere corfuf , ejl ilUidfihi vnire ad oporationesfuas iffo exflendds

:

non af-

fumit corpui elemeptare , cfuiA incafax accidentium , ^ua experiuntur homines in afumptis^fed mijlum , vt cadauer^ zreljide nouo fat , habcbit imperfeitam quandam miHionenr.

1N
X.

iit

ifta *

quacftionc

(

iicut

Angclum aifumere

tangunt

corpus.

tria

argumenta )

tria

funt vidcnda. Primo quid

Carfm

Hoc quidem non cft informarc corpus, ncc etiam mi^mm »f.

hypoftaticc fibi vnire:i'cd tantum eife intrinfccus motor corporis : n.im tunc af- funut
fumit, id cft,ad fe fumit quia ad operationes proprias fibi explcndas vticurillo, iicut 5*'*^

An-

:

Ncc dicitur ifta aifumptio fleri quando corpus aiTumptum mouctur
motu progreiTiuo quia talismotus non cogruit fini , propter qucm aifumitur tale
inftrumento.

,

:

corpus.

Sccundo dico, ^ quod non aiTumit corpus caslcfte, nec corpus clcmentarcin quibus apparcat quia in elementari non vifibiliter appareret 5 nec corpus elemcntatc
cftfulceptiuumillorum accidentium, inquibusapparet. Corpora autcm mifta iam
a natura generata poteft airumcre; ficut cft cadaucr mortui, vcl lapis , vcl aliquid talc,
qaando aflTumit aliquod corpus, quod non vidctur prius cauiatum , vcl forma- Ti^M 5.
tum a caufis naturalibus, ied quafi formari tunc , 8c iiibito compleu opcrationc di- i Rt^. 18
Samucle, cunc vidctur probabilc, qu6d illudfit
Iparere , ficuc fuic dc Raphacle,
corpus
:

&

.

&

Libf i II

586

VIII.

Diftinaio

corpus miftnm propter accidcfttla , qijae apparent in corpore fed non miftum plcna miftipne tum quia ex generatione , tale miftum non pofict ita fubito formari,
quia non cflet natum generari , nifi fecundum determinatum procclTiim naturx:
quafis non cft ibi, puta fi apparcat in corpore hominis non prius gcniti pcr naturam,
:

:

illud corpos

Vlon potefi

non cflet natum

vel

,

aptum gencrari nifi

in matricc.

Ncc poteft dici, quod Angelus fubito inducat illam formam in materia:quianon
potcft naturalcm formam induccrc fcd tantiim clcmenta adiua, & pafliua potcft
,

^ngelus

&

corporibus caeleftibus, in fitu conuenrentiapproconuenienter fimul adhibcrc ,
fubito forfprma
vt
inducatur
parricularis
ximl^rey
, qUjalis nata eft talibus agcntibus particupiA corpori
inducere , Jaribus induci. Itaquc corpus, quod ita quafi fubito formatur , &: refoIuitur,eft mifed paula- ftum iniperfe«^a mift;ione,quaIis poteft induci ab agcntibus naturalibus,quafi fubito
tim appH- fa«3:a approximationc elementotum ita quod magis tale corpus afllmilatur imprefrcado a£iiiioni^quaB eft imperfedc mifta,& fignum huius eft qnia quado difparet tale corpus
ftapajftuis.
non rcma.net jiliquidtalis corpoiis , in qnodnaturaliter cfletimmediate rcfolubile
X^uodfignum cor- corpusillud afTumptum , fi perfed^ fuiiTet ipiftum, corpus cnim humanum fi eflet
poris imperfe£^-n)iftum , non eflet natum rcdjre nifi ad cadaucr : fed tale impcrfcde miperfeile
ftum, rcfoluiturftatira inelementa, fici;t cx eis potuit ftatim generari , prppter co:

mixti

fumpti

df-

rum

in>perfe(3:aqi miftipnen).

?

COMMENTARIVS.
N

I.

ifia quAfiione

triafunt

videnda. Primo, qiiid

Angclum aflumerc

fit

cor-

pus. Sccund6,qualecorpus airumit, fcilicet an
coelefte , an clementare
an miftum. Tercio , quas

opcrationes poteft cxercere

De

ftutifttAnttlU ajfumt-

m

corporc.

prirao dicit Do£bor

quod Angelum ajfu-

non efiinformare corpU4\nec etiam hy^

rhere corput

r* ctrfiu.

pofiatice fibi vnire

j

fed tantum

ejfe

intrinfecui

conclufiones

vnam negatiuam 5

affumic

quia quando apparct nobis,non
Solem , nec Lunam, imo in talicorporc

non

pofiet cxerccre opcrationes

, quas cxeLcct,
Dcclementari patet. Tum
quia corpus clemcntarc non eft vifibile,vt pater,
{ed apparet in corporc vifibili. Tum ctiam,quia
apparet nobis in aliquibus accidentibus , quas
non fupc nata fufcipi in corpore albo, vel rubeo

dum af^aret nobis.

vel aliquo alio colore colorato.

Secunda conclufio afHrmatiua

Angelus informaret
corpus , tunc ex Angelo ,
corpore fieret compomum per fe , quia ex per fe adu,& per fc po,

quia

fi

&

aliam afErmajf„.ii^ „,^

ccelcfti apparet,

motor corporis.

De primo paret

;

Uanm.Negztiiizciii(ii:^ngeluinonaJfHmit corptu coelefie, nec elementare,in quibus appareat.De

cft

ifta

,

quod

yingelus potefi ajfumere corpus mifium a natura

&

^.& i6.hoc

generatum ,
fimiltter potefi ajfitmere corpus nen
natura prius genittim , fed fiatim generandum.
Prima pars conclufionis patec, quia poteft aflii-

autem repugnat Angelo pofle informarc corpus,
vtprobat Do£lor qu4tfi.^.ejuodl.Stc^tTtx.VLi ctiam
compofitum iliud cfle perfcdlius ipfb Angclo.vt

le.Secunda pars patct de corpore impefeftc mffto, quod complera operatione ftacim difparec,

tentia, vt patct %.Metaph.tex.com.i

patct aDo<Sl:ore in 6mili in t^uartodifi.^).

De

fecundo patct

pusnon vnit

,

quod quando ailumic cor-

merc cadauer niortui,vellapidem vefaliquid

vt patec de Raphaifle,

quando allumic

cale

&c

Ec

corpus

dicic

Doftor quod

quod fubito

,

ta-

difpa-

bi aliquid hypoftaticc eft rcrminarc dcpenden-

complera opcracioq^ , tale corpus videtur miftum propcer accidencia,qua2 apparent in corpo-

tiam

re,

illius

illud fibi hypoftatice,Ham vnire Ci-

narura:,& fuppofitare illam in fcipfo,

vt patet a Do^re in tertio,difi. i .<jU(tfi.i.& q.i^.
quodl. cft

cnim impoflibilc Angclum propria

rec

puca colores,vel aliqua

inefie
cric

,

nifi

alia,

corporibus miftis

miftum plena miftione

,

qu<x
illud

non poflunt
tamen non

pateCj quia corpus

:

De tcrtio patct, quiaex hoc Angelus aifu»
mit corpus, quia intrinfece mouec illud , ap-

perfedum autem
miftum non ita fubito formatur. Patet dc homine, qui non eft natus gcnerari, nifi fecundum
detcrminatum proceffum natnrje, & hoc in ma-

plicando (c

trice.

virtutc pofte aftlimcre aliquod corpus in vnitatc
fuppofici

,

vt patet ^

Dodore»«

tertio, difi. i.

illi.

b Dc fecundo

principali dicit

S

tale fubit(!) videtur formari

;

Caetera patent.

Dodlorduas

C H O L

V M.

I

In hacliterafunt aliquot di^a. Primunt^ {.^ngeltu p0teft mouere corpus localiter,
tu

efui

apparet progrefsiuus. Item motu infpirationts

,

^ mo-,

refpirationis^^cSecttndumy nonpoteH

exercere operationes i)italesin corpore affumpto. Tertium,cognitio, ejuam videttsrhaberevi-

^

augetury
fu vel auditu, efi intelle^fOy quam vtrbis velfignis exprimit .f^artum, comedit
fedvere non nutrituryde tfuo 4. ^.44. tj. i. ^intum,non generat ,fedopera ddcmonis , primh
fuccubiy^ poHea incubi^fitpofitiofeminisin matricemyvnde nafcitur freleside quo D-Thom,
fi, Bon, hic

(^ Aug. i

y

.

ciu.

z3

Do

ajfumit

cor-

fu* cxleji*.

Qu^ftio

DE

tcrtio dicd

motum,

c

quod motutn localem

imperfedum

:

motumctiam,

ita

qiii eflct inipirationis,fic

manuum, & fimilium.Et ratio cfl,qiiia non

refpirationiSjmotioi-icm palpebrarura,&

quod vbi (

poteft caufare in corporc aflumpco,^:

qui vidctur cflc progrefliuus

cft aliquod corpus ita

587

I.

habcat

in vniucrlojquin

m virtute lua

adiua

ali-

patet de graui rcfpcftu ccntri) crgo mult5 magis habct hoc Angclus rc-

ipcftu corporis.

ScdoperationumnaturaTium.quaeconflflut in agerc,& patij cuiiifmodi funtopc- No» pottji
illas non potcft quia illjc non lunt natae recipi nifl in compo- ^»gcUu
""*""*"
cx anima,inquantum habct potcniiam pcrfito cx organo, faltem pcrfeftc mifto,

tationcs fenfuales, in

:

&

non competunt illi compofito quia, vel illae opcrationes natjc iunt eflc nom- De hoc 4.
non cft ibi:vci natx funt efle corporis pcifcde mifti puta fi ca- d.iu&tL
44-f •«•
ro gcncraret caraem neutrum autem cft ibi.
Quantum autem ad cognitionem ^ quam videtur habcre de particularibus fa-

tiuas,

:

pofiti animaci,qualc

;

ftis,audicndo vel vidcndo, nihil aliud eft

fuam potcft exprimcre,forraando vcrba
ctiamad

:

fcd

fi

quam intelledio 6c illam intcl!cdioneni
8c moucndo linguam localitcr. QLianium
:

qui apparcnt fi loquamur de vera nutritione nihil ibi
loquamur dc comeftionc , qua: praiccdit nutritioncm , illa non

a£tus vcgetatiuae

potcft nutriti

,

cft nifi diuifio cibi, pcr

j

,

,

motum localcm maxilhirum, & traicftio

motumlocalcm:8ctuncpoteft ficti exhaiatio,

&; refolutio in

eius in vcntrem,pcr

^id co'"'fi*"

^

humorcs, vel elcmcn-

ca :&iftimotuslocalcspoirunt fieri circacorpus,virtuteadiua Angcli.

diccndum cft de augmcntatiua quia ibi
tamcn eflc vera iuxtapofltio fi ipfe velic
fubit6aliaeleracnta,quae poflunt imperfedc mifceri adtalcra imperfcdam miftioncm,apponcrc corpori fuo,vc vidcatur crefccre.
Ec fi dicas fi comeftio non fic opcratio vitalis ergo non valec argumentum ad
probandum veram Chrifti refurrc<^ionem , de comcftionc eius cum difcipulis fuis:
quod cft contra Sanftos. Rcfpondeo,ad probandum rcfurredlioncm cius,func mulca
aha argumenca in Euangclio cfficaciora ifto,&: ica cumaHis bcne probac, ctfi non per
Sicuc

autcm

di^lura eft dcnutritiua

nulla cft nutritio

^,

,

ita

:

vel augmencatio. Potcft

,

,

,

:

/,«(-.14,

&

lu

Io*n.

fc tantum.

Vcl dico,qu6d crat comcftio ordinaca ad vcram nutricionem quia non cft incon- Corput
uenicns quod corpus gloriofum poffic conuerccre corpus non gloriofum in ipfum, fi- gloriofum
Cuc cflc fimul poccft cum corpore non gloriofo:ncc propccr hoc cft corruptibilc,quia pote/fconpoccft aUud conucrccre in fc Poflcc cnim Dcus facerc corpus gloriofum , in minima *^'''"'f 'yquancicacc , &: illud augerc per comeiiionem ncccamcn aliquid corrumperctur dc \^gn^j^\^
:

:

nucrito,& aufto :in corporibus autcra caUbus aflumptis i\on cft nucricio

,

fcd canium jc.pfHm.

addicio,vcl appoficio.

Scd quantum ad gencrationera , diccndum quod illa fit virtute fcminis dccifi a p^g„fy
marc in fcminam ia qua feruatur virtus patris ficut coramunitcr dicunt. Si ipfc m^eneritt
potcft illud fcmcn ab aliquo fuccumbendo rcciperc & fcriiarc illud in fua naciirali fed tpforit
,

,

:

,

conuenicncc fuic gcncracioni naturali quoufque illud transfundat:
ipfc nihil facit ibi , nifi quia primo rccipic in corpore illo affumpco illud, quod poftea
mouct localitcr in aliquam., cui cft incubus 3<: fi illud femcn , antcquam fit receptum in matricc, non amittat fuam qualitatcm naturalcm potcft pcr ipfum ficri gcpcratio,ficut fi immcdiatc transfunderetur a primo dccidcntc, in candcm matriccm.
Et hoc modo attribuitur , non quidem Angelo bono ( quia abfit , qu6d talibus vilibusfcimmifccat) feddaemoni,gcncrarc,quiaidcmprim6luccubus ,& pofteainqualicacc

,

,

:

;

cubuS , femcn a dqcidcntc primo transfufum

rccipic

:

& dcindc cransfundic illud

"P'^* "*["''*'^P'^'>^-'^

^^^_

i,„^^ gx
yinc^
^tll.
'"/•''

1

1.

cr
"'^"

in

*^

macriccm.
^.

Adargumenca. AdprimumdicOjquodccElumnondiciturafllimi^quiaadnullam ^dcrg.u
fpecialcmaflumptioncmvelformam, &maximeinqua Angclus intcndat apparcrc
vifibilitcrnobis^adfcaflfumit coelum. Similiter,qui roouct coclum pcrpetu6 raouets
& ita nontcmporalitcr afluraiccorpus haec cnim aflumptio appropriata cft corpori,
quodad tempus mouctur & mouctur proptcr aliqucm cfi'c(Sum vifibilitcrappariturum hominibus
Ad fccundumdico quod iam appatct pcr ca , qux di(5la funt quod aflumit cor- /td u
pus imperfcde miftum: quod quidcm ipfc non producit ad <•//?, virtntc propria fcd
lantum
,

;

:

,

,

;

na^uralitcr mifcibilia

tantum

fluaoviitute

carli

^ d tcrtium

Jd j.

DiftinaioVIII.

Librill.

588

Angelo

in

,

vnit inter (c

,

,

&:

refpedu

cccli

,

in tali proportianc

m

& mifcibilium poffittalis formainduci,
patct quod

corpore

,

nuHus adus vegetatiuae vcl cognitiu^e competit propric
,

vdetiam corpori aflumpto fedtantum adus
:

potentiac motiua:

adus compofiti,ficut
motiuje
fuperioris qua AncognitiuaE,fenfitiuaE,&
vcgetatiu2E,
potentize
a£tus
fed
^
gelus poteft corpus mouere dc loco ad locum, quod non improportionabilitcr cxcedit ipfius virtucem motiuam.
organicje qualiscfl: potentiamotiuaanimati)quiaciusa£tuscft

:

COMMENTAKiyS.
''

DE

^ -

tertio princfbali dicit aliquas

-r

-

fiQjies

,

r

-

quaium

-

conclu-

^

aliquae funt aftirmatiuse,

tefl

caufare

pKitHm loc»'

Im;

ideoi
aflii-

mit,nulla eft fenfatio.

aliqux negatiusE.
jtnrelui pt-

&

ncc anima perficiens ipfum organum ,
fimpliciter in tali corporc compofito,quod

Angelus

potejt

Secunda conclufio Mga.tiun:Operationes, quA

motum localem in corpore ajfumpto. Patet,
qnfa poteft mouere totum illud corpus,non mouendo parcem poft partem poteft etiam mouere

vere conjifiunt in vere agendo^cuiuftmdi funt operationes negatinA,vt generare ,
huiufmodi, non

motu,qui vidctur progrcffiuus , (ed
non erit proprie progrefljuus ; quia corpus moueri progrefhue eftproprie moueri organice, ibi
enim in talimotu vna pars mouetur mota alia,

tiones nat^E funt cfle compofiti animati ,qual(e

& ideo Angelus non

multo clariijs dift.^. quAfi.i.
d Tertia conclufio negatiua

Ptima artiimatiua

eft lixc

:

c/tufare

:

illud corpus

tu progrcfliuo

,

proprie mouebit illud

fcd alio

motu

,

mo-

qui apparet pro-

Secunda conclufio affirmatiua eft , qu6d Angelus potefi mouere corpus ajfumptum motu infpi-

& refpirationis ^ mouere palpehras,&
& Jimilia nam omnes niotus funt
,

ntanus

,

motus

localcs.

ifti

,

Et Dodtor affignat raiionem ho-

rum motuum , per argumentum a minori , quia
non eft aliquod corpus ita imperfcdium in vniuerfojquin habcat in virtute fua aliquod vbi

patetdc graui relpedu cenrri, quod habet

temmouendi
difi.i.q.tilt.

iare

fc

,

vt

,

virtii-

vt fuprJl patct in ifiofecundo,

crgo a fortiori Angelus poterit cau-

motum localem

in corpore aflumpto.

Prima conclufio negatiua

cft ifta

:

ibi,

compoftto ajfumpto-.c^mz

illae

opera-

vcl natae funt efle corporis mifti,pu-

ta,fi

caro gencraret carncm

ibi.

De hoc habet videri in

,

neutrum aurcm cft;

quarto

:

,

di^i». i j.

Cognitio

&

quam

fationem fenfualem. Puta nec vifionem , nec auilitioncm,& hujufmodi. Patct, quia talcs opcra-

non funt

natae rccipi,nifi in

prgaiTO faltem perfedc mifto

,

compofitocx

& cx anima

quantum habet potentiam perfediuam
ganijVt patuit inprimo,

difi.ytjf.S.

rumpio ab Angclo non dk

vel videndo,non

tantum

efi

inte/le&to

,

veraauditio, neejue vifio ,fed
cp-

illam intelleCltonem fuam

potefi txprimere,formandoverba,&

guam

lecaliter

,

mouendo im-

vt infra patebit diftinftiont vn-

decima,

Quarta cOnclufio ncgatiua

:

Angelus in

Quinta conclufio negatiua Augelus nonpoaugmentare corpus , quod ajfumit , loquendo
dc augmcntatione proprie dida , dc quaDodor

tefi

in (]uarto,difi.j\^. quiyfi.prima
fit

,

qua: augmcntatio

pcr aggcncrationem, vt infra patebit, virtute

tamen Angcli

in tali corpore potcft efle vera
ip(c velit fubito alia clementa,

in-

iuxtapofitio

illius

or-

quz pofliint imperfcde mifceri ad talem

fed in corpore

organi.

Angelus non.
potefi

"

caufa-

vtr^m

quia tantum corpus animatum poteft nutririj ""'""'""o*
tamcn caufare in tali cofpore comeftionem,qua: non cft nifi diuifio cibi,&c.
poteft

,

talis roil\io

cor-

pore ajfumpto non potefi caufare ve- arn nutritionem , ciim tale corpus nonfit nutrtbile : vt patct,

:

Angeltu in

forpore ajfumpto non potefi caufare aliquam ope-

Ciones

noB eft

illi

videtur habere de particulartbus faEiu audiendo,

greftiuus.

Zationis,

&

competunt

, fi

inipcr-

fe<^am miftionem apponcrc corpori fuo , vt vi*
deatur crcfccre. Caetera.patent.

DISTINCTW

• Domi- ^'^' ' Dionyf.vel f ucccndcns. homii.qui minora. fcd proptcr nos eis data funt.589 'D I T S O I NC T I O IX. vcin cisfedeac Dcus .Chcrubin. curia.^^ Seraphin.De m-iwe gelorum quid Scriprura tradari cju. Archangcli.Throni. lcilicec s Angelos.- Angcli.atquc informec.i^ fueric aucem dicicur mulcicudo coeleftium fpiricuum .eifquc ad explcnda diuina myftcria principancur. qui tanta diuinitacis gratia replcncur. qui maiora nuncianc. Archangcios. quac non finguIn illa cnim ccelefti lariccr .fuper '^^p-^'*<^- j^] i<itm Ber.crcs mcdij. cffc cradic . Angcli. Ec : Tm . Principacus .^ apractpuis HJEc nomina illis nommantur. fiemhtcp(h- §luid appelletnr Ordo.qui (ibi fubicdlis qua: func agenda diiponunr. Sunc enim riores. Potcftaces. Superiores ordinibus iftis . Poceftaces nominancur hi. Deinde. ^^?"^. Dominaciones vero vocancur. vbi plenicudo boni eft.t in pluribus Jocis -^"i'^"' nouem eflb ordincs Angclorum promulgac .Omnia enim in omnibusfunc .eugemum. ^«^•i. non quidcm aequaliccr quia alij ahis fublimius poflidcnt .qui Principa. 11. tom.qu& non habentJlngulariter . & j . ordines crcs fuperiorcs Inferiorcs j tcrna Angclorum .pd propter noseis datafunt . qux fumpta Junt a donisgratu.fiiper \^.Lhc* B quid appcllctur Ordo. quie tamcn omncs habcnt. ficuc&innacuralium fc in aliquo . nobis innocefcunc cognominanominancur finguli ordincs a donis graciarum . Chcrubim .qui prac ardcnc charicace.^* cres infc. Cum que Scoti Oper. qui inccr nere graciasfimilancur. Cherubim enim inccrprccatur plcnitudo fcicnti^e. Mcdij Poccftaces. Dominacioncs.qui pras aliis in kicncia cminenc. . Vircuccs . Gre. cfrc. Vc verbi gracia [Seraphimf vc bcatus iit GrcgoriusJdicicur. mu- donorum muncre conuc- niunt. tus & Poceftatcs cranfccndunc.'nihil tamcnpoflidecur fingularicer.c. T prxdida fupereft cognofccrc dc ordinibus An.Thronos. V l.U' Archangcli. & Sera- tria vc Trinitatis fmiilitu- Vnde Dionyfius cres tcrnos in fingulis ponens. Qui cnim fibi noci func concemplacionc. Thronus dicicur fcdes. non propccr fc . Seraphim cnim inccrprccacur ardens. Principacus dicuncur. Chcrubim Ecinueniuncurin phim. Vircutes . Principatus.^ qmjlt ratio nommis cuiujque.fed excellenter. ] ^luodhdc nomma non propterfi . d tionc.licec quasdam daca finc cxccllcnccr. ^'^j/j J^ fua dcccrnac.& in fingulis cres ordincs do in ^is infinuecur imprefla. fed cxccllenccr daca func in parcicipationc. Throni autem vocancur . nacioncs . Ordo Angelorum eft . pcr quos figna & miracula frcqucnccr iiunc. Vircuces vocancur illi. &per cos iudicia aliis greg. vcrum ab ipfa confiderandum HIccrcacionc diftindtio illorum ordinum. qui hoc ca:ccris poccncius in fuo ordine acccpc- runcvc virtutcsaducrfaeeisfubicdtxcorum rcfrasncntur potcftatcmchomincs tancum cencare valcanc quancum dcfideranc.

ip(a it} munere.&fcicntiaplenifunt:(ic& dcaliis. : . vrrum & ifti ordincs a crcationis initio ita li. ordo. quia antc cafum quorundam non erant ifti prdines:quianondum habcbantdona. jhdeM.{edab aliquarerum. Ad quod dicimus.Vcl pQfc[].C|ijamcognitionem diuinitacis.& aliis Vtrum ordmes ab mitio creatWT?u ita difimBifucrmt. aliquoscecidiirc. Ideoque au^toritas illa fic vidctur incclligenda vc comparacio non rcferaturad omnes ordines.tamcncx prarcipuisfortici funt castcra reliquentes ordinibus vocabula ad cognorninationem . VndcGregoiummaciuitatcquifquc ordoeiusreiccnfetiirnominc. jilia de- terrmrutio omnia aliadona. non cccidiflcnt. nec ad .cognicione vcriraris.Cor. . .qiiasdam aliis cnimhominescumplurahabeant & Angcli quibuldam quibufdam minus.fcilicet fSreg. Icaquc Scraphim non loium jn cnaricacc» led eciam in lciencia praseminent. j^ (upcrior ordo.^%.Libri 590 Cumque omnia dona £lius pcrcepcrint Diftindio 1 1. Maius cnim donum cfl: eil. 'tu.fucrinc diftin6ti. ille enirn oritur hic quaeftjo talis : Si quifque ordo ab illo .aliis appofita funt:eifque qui cecidc- runt . Sicut cxccllencius poflidcni^ica force muneribus magis pollcnt. Q^^fiio ex I) ^xpu»4tioMiHs ^^ C Oquod 'uerbis Grtgorij orta. Scd non yidecur illud poflc ftare Non enim tunc charitate ardcbant. Ho- Ttiani^eUo- rum. Idcoquefecundus ordo. dona.non plcnius Seraphim acccpit fcienciam in muncrcifcd plenius aliis ordinibus qui funt inferiores.quonullus ordinibus illis cccidiflc & Poceftates tcncbra: qui cum in malis rai- noq tamcn penitus nominibusoidinum fuorum priuaci funt. Non crgo tunc crant Cherubim vel Seraphim.oftendcns dc fuperioriLuciferillc fuit. Ncc nominatur quifquc ordo ab omni rc quamplcqius aliisacccpir.fed adquasdam. Aflignacur ergo excellcntia ordmum fecundym cxcellcntiam donorum & tamen((icut Gregorius ait)illa dona omnibusfunt cpmmunia.quia a fcientia nominatur.id eit. Tanj^^j^^ enim fvt tradit audoritas) coenofcic ibi quiiquc quantum dilieit.plus cognofcjc.ncquc in cjs Dcus fedebat:fi cnim hoc habuilTenc.fcd ad alia dona . a ciiaritace &c pcrfcdrius perr nomen acccpic il- ipfa charircis.quam plcniusacrepit. quarcraditde fingulis ordinibus namquc Ez.a. Sedquibufdanicadentibus. & pcrfe- inferionbus vt SeraphtmyO^m : ordo cxccllentiflimus a^ilimatur: taiTidiled:ionem. Sed qui magis diligic. inquorum participationibusconnifteriumexerceant.\i. Am npnc inquirerereftat . vci Throni. : : ritace. ucniunt.& tamcn ab excellcntiori dono.G.b. vidccurceftimonioauytoricacisinfinuari. dignior conditus fuic Apoftolus ctiam Principacus rum nominat.afecun(jodono.c.id i. gratiamm/upcriores ordincs fublinaius . plenuls poflidec tunc Chcrubim in lcicntia prxeminec omnibus. dono nominatur.nuam iudicare:fciencianamqueinformaciudicium.& cactera vjrtutum dona carteris omnibusfublimiu cepit. Maiuselt icire.Ucm. Omnes cnim ardenrchaeft. Sed fupcrioresaliisexcellentius. quam vtiam diclum rius : Inilla plenuis accepic elt.fedad quofdam icilicet intcriores.quam fcienria.Quod icafuerintdiitin6tiaprimordiofua^condicionis.Qomparatio rcferri non ad ipfos ordincs .tc.Dp ordine Ej^hef. acceperunt:aquibus&nominancur. I X. appellacus Cherubm ita& dcaliis incelligcndum cft.ncc fapicntia poIlebant.

& in formx pcrfpicaciratc diffcrcnordinibus.a|ij infcriorcs conditi funt.cx tah fcnfu di6tum forc accipi poteft. resejfe. Quomodo dicat fcriptura decimum ordinem ex hominihus cum nonfint ntfinouem ordtnes. eiufdcm or- cnim vnus cft ordo Apoilolorum . & tamen in Apoftolis alij tyribus . dc quo fit rcparatio ruinac Angclicac tamcn non minus faluarctur honio . qui natura £ura. Proptcrquod Apoftolus di. qui aliis cipitur. qui natura minus fubtilcs. compleri. ficuc illi qui pcrftircrunt. & Sap. vt prxdiximus. ditur alij & aliis ipfis pcr- aliis ahis funt fupcriorcs : ita funt digniores : non onuKs '^[^^^.fed non eft hoc probabiIe. intclligentia minus pcrfpicaccs fadi funt.yiPars IL d x J^od . Vtrum omnes Angcli ciufdcm ordinis placuif. aflcrtionedignum quia Lucifcr. tias muiIiDiIium lolus illc pondcrare potuit.& fapicncia magis pcrfpicaces. : : . & tyrum.fcd quia fi perftiriflcnt . quomodo Scri- dccimum ordincm compleri cx hominibus.dicit 4c fingulis ordinibus aliquos cccidiflc non quia fuiflcnr in ordinibus . quod decimus ordo legitur dc hominibus randus.tciminans & formans & ordinans oipnja» Vtrum omnes Angelt eiufdem ordinis fmt Aquales.Petri *•** quia pcr Chriftum rcdemprum cft gcnus humanum .& pondcrc difpofuit.nJ. etiamfi illi Sed cum non fintnifi nouem ordincs .^i. NOtanduinctiam.XJ ^91 runt collata fuiflcnt cadcm dona .Diftincaio IX. Alij cnjm .nec cfle quibufdam funt. quod in Angclis lapfum cft de quibus totcorruerunt. magis fubri. & : corum aliqui in fingulis fuiflTcnt naturie tcnuitatc .qui omnia in numcro & mcn. Grcgorius namhomines aflumcndos in ordine Angelorum quorum alij aflu- ptura dicat ^^'^- ^* que ait i^xapMt muntur in ordine fuperiorum . qui fcilicet magis ardent charicatc alij in ^^*ordinc inferiorum qui fcihcet minus pcrfedii funt. etfi Angclus : : .vtpoflit fieridccimusordo. qui : fuit de collegio fupcriorum ctiam dignior extitit. &quacetiam in terrisfunt.f^^^r ^' lcs. Ex quo * „Z„^t fimiiitcr alrer Mar- & in Mar- & in ordinibus Angelorum rcde crc- clie. fi pcrfticifTcnr. &pondus omncm rcm ad ftabilitatcm trahcns. in fe ipfo . tjui cft menfura omni rci modumpra:figens. qui &in tcs gradus habcbant . fupcriorcs. Idcoquc Scriptura.tom.Ita xqualcs PRjEtcrca confidcrarc oportet. . Infcriorcs. Si cxccllentiores creati fucrant. Ex quo apparct non eflfc de hominibus formandum dccimum ordinem . & dccimus hominum fed homines pro qualitate mcritorum ftatuendos in ordinibus Angelorum. .[icJ eft. Quod vcro legitur decimus ordocomplcndusdehominibus. perftitiflet.^fc^^j^ citrcftaurari omnia in Chrifto qux in coelis. Supcriorcs.qu6d fi in ordine fuperiori fuiffet dinis dignior cxtitiflTct.]id eft.& numerusomni rcifpccicm prxbcns . non c^cidiflctt ScotiOfer.-^H. ncc plurcs quiceciderunt pcrftitiflent^moucntur lcdtorcs rcftau- fuiflTcnr. t. quia dc hominibus rcftaurabitur .^'*-4. poftca corrucrinr. Has autcm inuifibilcs diffcrcn.utxav. tanquam noucm fint Angclorum .

D f^trum Angelns fupertor poflit illuminare inferiorem ? h Thom. Capr. c^c. 4rt.maius lumcn obfufcat minus lumcn vcl faltcm impedit cffedum fuum.i. q./?. fiue qui futurus eft.q.^. tcmplationc cius lom.fiucqui fuit . fcntirc vidctur .x.Libri I L ^gz Diflin<f^io I X. Practerca fecund6. §lupd homines ajfumuntur i^xta numerum flantium non lapforum. non aflcrens dc hominibus plus laluari quam cor- Deicap.iQ. cccidcruntjfinc vllo temporis termino permanebunt. .ix.io.j8. q. A I Quibufdani tamcn putarur .AngeIus fupcrior.q. quam corruit dc Angelis fcd plus non afrerit.iy.qu6dadfuperiores Angelos pertinet infe-r riores illuminarc quaero primo. 8.^. in coii- artificis cft.3.Vafij. i. & intcnditur. Primum non quia lumen caufarc in alio non poteft nifi pcr creationcm: Angclus autcm non poteft creare. quod illumir natur. Statuit tcrminos populotum iuxta numctum Angclorum Dci.quia ab eodcm caufatur babitus.io. Richard.& luqHffi.d. Sccundum non.&c.Mzyv.2i^. Angelus fuperior impcdit inferiorcm ab opcrationctergo non perficit eum ipfum illuniiuando. Afet. . : .quas ftcrilis apparcbat in dcqua illi tcrris. Vtrum Angelus fuperior poflif illuminare inferiorem ? Quod non j illuminare vel eft Jumen caufatum intendcre neutrum autcm poteft aliquis Angelus.</. 7.ita diceiis . quantos illic contjngit Angclos feetfndHm rcmanfiffc^ficut fcriptum cft in Cantico Dcutcrononiij ^pretes non . X.fecundam Philofophum x. rjus .x.^. Dvii:. hic d.^. matcr noftra ciuitas Dci nulla ciuium fuorum numeroutatc fraudabitur .vbi dicit. in ca pace. dc AngcIiSjfcd non minus. Occham i. 4. cap.i. funt. TV TOn cnim iuxta numcrum corum qui cccidcrunt. Bon. ibiq. c A ^iftindioncm nonam. Ethic.x. ficut patet:quia de dic non vidcntur ftcUap in pracfentia Solis:ergo a fimili in propofito.vt dicit Damafccnus lihroficundo^cap. ruit fifc^'* i rLllt . i. Alenfis i.fed in corporibus./».^. [Supcrna Icrufaiem.i.i.^. D. Praeterca terti6. ftcuniwn '"dlfiimn Qjt^^^^ dicunt pcundum nurnerum lapjhrum aAngelorum hominc^ reparandos.Ncque cnim numcrum aut fandiorun^ hominum.& d.ari.priusfuittencbrofum:in Angclisautcmbeatis non eftaliquatencbra:ergo. homincsad bcatitudincrp admittuntur. 1 SCHO . c^ 1 8. aut immundorum djcmonum nouimus:in quorum locum fuc- '*^\ ecdentcs f^Iij Catholica: matris.C.p. (ed vbcr riorc etiam copia fortafTc rcgnabit.cft lumen fupcrius refpcdu inferipris. q.io6. i. fed corum qui pcr^ f-j li>copr4/r//^^4r<7. tanquam ca quas Ecce apcrtc dicit npn minus dc hominibus faluari. I B.qui vocat ca quae i.] : Q V iE S T I o I. quod homrncs rcparcntur iuxta numcr /jLrum Angelprum qui cccidcrunt ^ : v: illa ccelcftis ciuitas nec fuorun^ ciuitAte ciuium numcro priucturjncc maiori copia rcgnct.^ X^ manferunt.D.ii7.ww. .omnis mutatio cft interoppofita:crgo omnc illud. Quod Auguftinus in Ench. Supcrnailla ciuitas cx Angclis & hominibus conftat : Vndc Grcgoad quam crc- Sic leiitnr dimus tantos humani gcncris afccndcrc. Sed illo- rum ciuium numcrus fjuc qui eft.^.x. Contra Damafccnu^ lib.i. vbi Magiftcr traftat dc crdinibus Angelorum. itr art.on funt. VideScoi.dtft.xairt.

hic art. crgo obicdtum cxtra ag^rec ad gignitioncm iUius fpccici oportct ponerc qu6dintellc«3:us Angcli ctiam coagar.dtiful&c.intellcftus fciUcct ftum. ? i.« : : cnim quod poflic vnicuiquc loqui fine alio. vnus fuam incelleftio- fcdfruftra fic locucio dc hoc .art. 17. &: ejf' aftu intcliigibilc : crgo ^i^f^ Quart6.Thom.^.io.d. ' 1 d j ^fpc . poccft aliquid gigni in ipfo Angclo. S 595 I ^tahulus eju^fi. q. : .fi Angelus pofTcc loqui.& i. quam -diftanciori in eadem linea tcGtz quorum vcrunquc videcur inconucnicns videcur : fuic : & : : . locutio Probacio primje propoficionis mulcipliciccr.& prius oporccrcc cum loqui Angelo propinquiori. prior eft aftio in mcdium fed hoc cft inconuenicns quia ncc ab incellc6kuali gignicur aliquidinmediocorporali.(^t^.& hscceftratiovnionisciuscumcorporc^quia rccipit perfedioncm fuam a — corpore. quia &c hoc conuenic hominibus .f. quianon habet * phantafma . ad alia corpora .AngelusnoninceIligicnifiperfpccicsinnacas:fedillas habccqui- -«^r^. Quint^ quia fi pofllmt habere fpccies acquifitas . Sc cxtera.j.^ Qu^ftio II C H O L V M. propccr duo.7. j. imaginabilc eft rtcdium inter ejfe fcnfibile . &tjModl.io.V l. refolutio defendtt txq.& non acquirunt cam pcr motum crgo a fimili intcllcftus illi habent pctfc£liones fuas : : fibi concrcatas. Gabr. Probatur antecedens. Occham a. eo modo quopoceft cfle pra^fcns : ergo fuperflua cft libet Angelus. quia tunc oportcrcc quod primo immucaret medium .&foluuntur Q Vtrum Alenn V iE T S O 1 II. quod antc locucioncm manifeftum ergo. 6iatur.ad aliosintel!c£tus fcd illacorporahabcntperfcdionem fibi concrcatam. Pra:cereacerci6.d.fierec in cis aftu intelligibile fed hoc cft falfum.non poflunt produccrc cundcm .2.i. ficuc prxfcnci . Bdchzrd.i. ih quibus cft imperfeftior vircus:fedconfequcns cft falfum . ncc ^*/'***'^ poreft ahquid de efe fcnfibiU. Con- ' : firmatur ratiorpropter hoc enimanimaintelligcndodependcc a corporc.tars II. Var<j.^.f.non oportec * * de quocunquc fibi incelligibili crgo quihbec Angelus quodcunquc incclligibilc habec fibi praclens . de Ucutione^ ihin. Prim6./».io.j.aliquando in potentia ad a^um primum.quiaintelle6tus corum. *• : . vms An^elus fo^it intelleBualiter loqui alteri i:p. &c.fed hoc falfum eft. Bonau. pcr qucm-poccncia inceiligibile. quam intcUcdus nofter fimul igitur ifta duo obieagcntadgignitioncmfpccieiacquifitacalicuiusobicfti .i. quia abextrcmoadextrcmum non cranficurniff pcrmedium : ^autcm cum An^^ gclus non poflithaberc aliquid in cjy^imaginabili .ica poflccalicui -^l' diftanci.non cft ahquando jn a£l:U. Sccundojficut fc habent ad ejpfic &c ad operari:fed AngeU non dependent in eflc a corpore. Similiter non videtur in eis cfle intelledus poiiibihs:crgo ncc intcjleaus agens. Tcrtio . $.quia vnitur corpori.Qu^dnonjcffcncia Angeli cft fibi inciraior.quia ficut fc habcnt corpora caclcftia . gclicus.iii. Primo. ppftca Angclum quia omni a£fcionc in excremum.& i- D.ad e^e intelligibilc tranfirc in Angelo:quarc. mem.i07^rf. alioquin inteUc6tus Angeli eflet vilior. cft fua incclledio : & camen Angelus vidcc cfTcnciam nem non obftancc illa alcerius : & crgo incimlcacc .tom. %.uq. Sccundd .}. V T A hocquaero de locucionc Angelorum .de eatrd" argumentahic foftta^bi n. prxcedcnci . quod fiac dc potencia inccUigibili.crgo nc c in operari ergo non accipiunt aliquam fpeciem a corpore. nec vlcerius a medio corporali. PrjECcrea fecundd.i.quia agcntia diucrfa gcncrc. adu ^ ' ^' '^"^ ^*^' V incelli- bile. fic intcUcdus An.quia fi poflenc incelligerc per fpecics acquifitastergo haberencintelledum agencem.J^.quam j. quia fimilis ^.6. : & : & ScotiOfer. i:p. quia cum obicdum eorum : fic dc fe aftu incelligibilc. Vcrum vnus Angelus poflic incclleduahccr loquialceri.^.i.feq. quia cunc oporccccum loqui omnibus Angelis xquh prjefencibus.

. tum certo norunt. ficuc & jnagnitudp. quomodo fit ci patcns per aliquam rationem. Vic.Quod probatur quadruphciter. Hocprobatur. propriam. Oppofitunj vulc Damafcenus vbi prius. ficut impcdit eam in fcnfu : icpfu quia uon rccipic fpcciem finguUri$. tcl detcrminabilitas ifjtcllc£Vus Angclici. igitur fine tali diftinftione. C**mA Alterwm.%. & fW4.fcdpervniucrfalcconcreatum fuo intclIcdui.yq.fquadfrobaturquatuorrattonibuSjdequofupr. quanjlo loqucndo ci cxprimit illud. (jr hac cognofci nonperrationes ^ro-- ^riasfedfuk rationevnitferfali. fequiturquodipfum fingularepraEfcnraretuc pcr fe obiedtum Angeli.& figura. ^"g-^STn. dt Ani. quod ipfum folum pofret gigncre illam Ipeciem in intelledu A ngeli : fcd hoc cft fallum tum . lo^jttAntttf omnes tjenent^^fcriptau hahet eiffrefse Zachar. Tcrtip.63 ^ ^4- .quod cft abfurdum:crgo.vcl dcterminatvis.*t.quaErc cum. fuper Gcnef nullum autem corpus eft pixftantius fpiritu: vno : ergo nuUum corpus agit in fpiritum ligi. omncm yirtutern cognitiuam oportetin apprchcndcndo ciTc determinatam prpportionabilitcrilh.qu6d ake- rum coagcntium fufficeret ad taleijia<9:ioncpii producendam. quia aut rcquiruntur inquantum diuerfa gencre aut non.&c.qua cognofcatur:C[uia ncc cflentia Aneeli. crgo.^.yei ^ctcrminabiHs cx fpccic quam reclpit : fpecies cnira fin- gularis. rogcneus.nechabitus qui^ . Ifn^^.quod debetapprehcfidcrc ergo intelledus intelligens : iingularc. ita ad cognttio- Ktde p.q. Primo.iC.eft dctcrminatus proportionabilitcr determinationiillius fingularjs:& tiic.ncp ex natura fuacft limivcl cx natura fua eft determinatus 5 veldeterminabilis ca fpecic.dc agcnte virtutc .nifi fimul cu coIore:fingularc autemnon eft primumobiedu intelle£l:us. princ.quia nihil eft obicftufn primu intelle£tlis.&c. Vltra dcducitur tunc qu6d tali? impedimcntum a4 dctcrrpinatio ^d fingulare obicdum > e(rct quacdatp limitatio .nifi vniuetfalc. Tcttid fie. Secundp. tanquam ptimum . C S s^odAngeli H O L V I M. Diftin£lio IX.%. Prirno quia 'vnumquodqueftcut fe habet adeffe . nifi ncgatioi|em:crgopecincognitipne.qupe funt per fe. poflitalium latcrc. .d. ^^"^•> ^ecundo Metaph. Prajterca. quod potcft fupplcre viccm vtriulquc : crgo obieftum corporalc poflct ita intendi in a^ionc fua .firnilc cognofcituf per fuum fimile fingulare igitur fi gigneret fpcciem fuam in intcllefl:u A ngeh crgo intcllcdus aflimilatus per illam fpeciem cognofccr : . Si fic ergp corrcrpondcc eis in eifedu aliqua dijicrfitas proportiQnabilis.quam dc agcntc virtutc alterius ergo corpus non agic : in^ntelledum Angelicum .&t^. fcf.5.r. 10.magisquara fenfus noftritquiafcnfus nofter. . autcm funtifta .quamintcllcdus noftcrjimo vtroque tnodo fequitur detcrminatio. prim6 vid^ndum eft de locutionc Angelorum prieterV-/miflis multis opinionibus. forma autem fingularis nihil addit fuper effe vniuerfalis .ncc pcraliquam ratiDncmpropriam.qu6d Angclus cognofcit fingnIarc. poteft virtus in ita intcndi . Quantum ad primum * dicitur.6. &:c. a ». & non quia quae funt pcr fe obiefta . Viie Var. .d. Quart6. .quod cft falfum : primp non moucnt nifi .io. /^ & Irca iftas quacftioncs. c. : iretfingulare per rationem . fcd in organo.& fic effcftus non cflet fimplcx & homogeneus fed here- cffcftutnttalia . quia agens eft praeftantius patiepte . tatus.npn rccjpitur in fcpfu primp .fccundum illam opinionem. & & muito magi? hic quam in .non prim6. quomodo illud ab vno pognitum . quam recipit. Si non. T/ i^ j' '^'dt * g_ T<x. vbi quatuor funt vidcnda.c^ i.fub ratione fingularitatis. : .cum non fic alia ratiofibi intrinfeca. virtutc fua. : . jntelledioncm yniucrfaiis . fecundum eumrhoc videtur vcrius pofle intel- propria.quia fi non cognofpcret {jngulare fub ratione fui yniuprfalis. drd. pojflrct cfle yirtus ita intenfa. Probatio «nfdori.ciu5. Quatuorfunt hic examinanda^^ quoad frimumfententia Henrici cf <tli9- rum efji/lam loquutionem ejfe dejingularibus tantufn . primo obiefta pcr rationem eorum. Angelus chmmit^Siiic. vtpec fpccicm illius fingularis:&: tv^nc intcllcftus ille cflet magis detctminabilis. quia vbi accidit diftindio in duobus mouentjbus . Angelus qui ^pocj.594 Ljbrill. vidclicct quomodo loquen$ cognofcat illud dc quo loquitur quod popitur cfle fingulare. Et quarto de illuminatione.cm. ad mbucndum ipfum . habitus cft primorcfpcftu yniucrfalis Ipfi intclleftui %. fed yirtutc intclleftus Angeh non ergp ifta duo ctunt duac capfae partialcs^quarumneutra ^gat virtutc alterius.non naouent yifum.fed ^uofnodti lo^uantufy Dem S" ifftanloquebatur. Secundo. cundum Auguftinum 1 1. vna opinio tantum recitabitur .

per duo punda media. Exemplum.ncc pcr aliquam rationem propriam .Tex.fecundum eum .fed folummodo defignace tioniSjVC & defignatc . QVantumad iftum articulum te ponitur iftetlntellcaus modus cognofcendi fingularc.qua apprehcndcbat prius quiditatem fibi obieftam. quorum vnum fupcr aliud non in modo cognofcendi in- apponit. non S C H O L V I M. . /» hac litera.vel reuelata-. . vt cft in ipfa rc . id eft.& per fe.vbi vulc quod non eft aUus habicus . lib.eadem apprchcniione.procedicincclle£I:us ad vniuerfalein fuppofico.quod priuj perccperat fub antiquo refpc£tu.& indefignata fed quia ipfa eadem forma. Hic Dodor recJtac opinioncm Hen- prim6. 'vbifuprt fuo habicutfed poftquam fuppoficum habet ejfe in rc. ftacim apprehendic formam in i!lo.&: fingularium. quafifecundum lineampro» tenfam intclligit fingulare. Ced pcr vniucrialc concreacum fuo inrcUcAui quod . 4 d '^ . poftc^uam femel haberct abftradum illud &: in illo . generatur in intcl. ifU£ obfcurafatis efl^hahetur^ drfi vms Angelus cogmfcat omnes quiditates^ ^uafunt in intelteBu alteriui^uo habitu Henriciano^ non tamen cognofcerefingularia exiflentia. fiuc exiftens.mod6 perciperet fub nouo refpeftu. 15. rantum tfdprimum. quomodo fcilicet poteft Angclum aliqucm ^omoda huius A ngeU dc fingiilari. ac vniuerfaliaitamen non nouit refpectum particularem illius conceptus ad hACy^fic quod vnus nouit . quxft.quafi ad vltimum pundum. quafi a primo pundo . procedic uerfalis ad cognofcendum idem ..^uia lich cognofcat conceptum quo httc ab alio cognofcuntur .non nouo intcIlc(Stu. addito folo refpedu. alium Lttet .^. uerfahum. ad fingulare. . primo rici quodlib.i quo abftraxit illud intellexerit. Primo quidcm eflcntia in habitu mouet . a cuiufcunque phantafmatc abftrahcrcc vniucrfale . i. b quomodo intelle£ius Angelicus. hoc defignata non enim diffcrunt cxparte rei : cognitx.fub racionc vniuerfalis prim6. qua eam apprehendit antcquam fuit participata in illo accidit intelledui Angelico . quod eam apprehendat in illo . praeccr fcienciam vniuerfahum fuorum: ficut lcftu noftro habicus fcientialis ria .in habicu ^''*^ *** abfolutc. quia eodem conceptu concipiuntur. Primo ergo & per fe.Qusftio Quarto. quzft. qu6d fit in illo.vcl in imaginacionc . quia II. fi in omnibus eflet vnus intellcdus numero. ficuc accidic cfrcnciac rei .nouum vniuerfalc percipcret:fed folum antiquum. determinata eft.ncque ex parte aftus cognofcendi.intcIlc£t:io ^ rcfpeftu. : cumflexio propric. non fub rationc obiefti .S. fed fub ratione aUcuius inhscrcncis tcrrainac autcmaftum cognofcendi fub racionc cognici. & non alicuius inhaercncis & ica ab obiefto in habicum non eft cir: . quod eft concra Arift. in aUo incipit illud intclligere.fed quafi Iinea procenfa a pun£to in pundum deinde ab obicfto in vniucrfaUcognito.nifi racioncm ncga- didum eft.fi ftantc i!Io intelledu. vt in hoc phantafmatCjfic eft de intclleftu AngeUco. '' Et ex hoc etiam c apparet fecundum . quia in nullo poceft cumlatere:fed folum prius conccptum . Angelus cognofcit fingulare.eadcm ^^'^ >^«apprehcnfione antiqua. & quod- probac quadruplicitcr. quod non innouandoaUquid fub conceptu vniucrfali. COMMENT^%lVS. fiue reuclata. fub ratione fingularis ita quod eft quafi Unea reda ab ob: : & • ledo in habitum. cognofcit in fingulari formam fub ratione vniucrfalis. Sc fingularis.qujc pcobaciones exponcn- qui dicic .qu6d tur/oluendo illas. fcicntialis vni.ab Angelo loquenAngcU apprchendic formamperracioncm vniuerfa* Henr. lis.& confufa. Ecex hoc apparec. fub ratione vnitandcm ab eodem cognitio in fuppofito fub rationc vniuerfalis . fic in intellcdu Angcli fi prim^ cognofccrcc fingulapofiec cfic habicus fcicnciac acquificus . comprehendit eam modo in quocunque fucrit. modo concipit fub nouo ^^j latcrc.jj. .a : & quod eft inferius. &: dcfignatajintellcdus fecundario intelhgit hanc de: fignationem &: negatione & eft eadem cognitio vniuerfalis : : quia intclligitur .Mecaph. j. vt in . fer confequens debct loquutione & manifefiari ignoranti. 59^ per apprchcnfioncm vniucrfalium ad cxtri. Nam fccundum iftam pofitionem. fub ratione indcterminata.

Secund6 ad naturam in fe.quia formaHter inhxret incelleterminat autem a£lum (Slui Angelico.quia videt ca fineomni innoua- tione conccptus. I rcnouando conceptum .quodlatet. »rti- ad iftum articulum. non tamcn poteft vidcre adus illius propter fingulare cognitum vcl non cognitum:&: ideo vel cft neceflaria locutio.latentcm alium Angelum .puta reuelatum. quia QtiomoJLo notHtn lo alternm Ittteat.quia ipfc vult.tjuxft. cft habicus concreacus Angelo .is apprehcn- laritas <et negationpm diuifionis in fe 4it htutianitatem nc. qu3E ille videt. qii6<I ipfam quiditatem apprehendat in fingulari.fiue defigna- & tionem. fiue protenfam .'Nos fupple caufando cogni- .vel in imagittattOH4.& ter- & p6 apprehendit ipsa defignationem. mouet intclledlum Angelicum tionem fui icdli . multoties concipiendo vniuerfalc in diuerfis concipitur hoc fingulafc . fi-^ habitu.& fic Angelj.ftatim apprehenditforma in illo. nihil innouaiftius &L fi fingularc non fic cxifkns . Scquitur cognofcendt fub ratione cogniti. Et ex hoc apparet. ita quod quiditatem in pofitis . non poteft ahus vidcre . ik ipfam quiditatem vniuerfalem per rationem vniucrfalisjid eft.qu6d ipfa humanitas.vel vt includit talem dcfiOTationem. Primo terminatur ad naturam. in tali intelledu . pcr hoc. poffit illud viderc per habitum fuum proprium . & noa -^" '"telle-r ^'*'.q. vt vltimatc includit determinationcm. . vt patet in litera. fic cognofcic ipfam in Francifco fecundum Iine<im reflexam:fi enim cognofcerct (ccundum lineam rectam. gratia excmpli .Et addit pft fimpliciter quod cadem cognitio .ijuomodo intelleElm An- b vt fupra patct dift. tunc cognofcitur Francifcus. vbi recitatuc . fe.e{i quiditas cognica . jn ilIo.nonfub ratione obieBi . %.veI vt habet <?j/Jr.j.quod cft ratio intelligcnvno Angedi huic .aut faltcm fi exiftentiapolTet : vidcrc pcr habitum fuum Dec ctiam &: per vniucrfalia reluccntia in illo . fcilinegationcm . fub ratione tamen indcterminatai& vniuer(ali. qu6dracio formahs caufandi huiufmodi cognitionem in incclledtu Angelico . propterfingularccognitum . C^ ^«^«w V^ ponit modiim cognofcendi Hic Doftor ab fingiilare tcm in Francifco f n ipsa humanitate fub ^ngclo loquence. puta humanitas.& i . quod intellc*5tus An- & . quac nem additam tamcn fingula- includit duplicem negatio- natutac. 4 quafifecundiim lineam protenfam intelUgit fingulare.vel vt habet ejfe tant^m fccundum quid in alio rcprsfentatiuo. non tamcn reuelata: videt fingularia illa. poftet viderc. Etquiahaec litera eft aliqualiter diffi- mode determinata cilis .& (cendo .Scd Henricus dicit hic .partictilaribus non X.j. Si autcm fit cxiftcns.qux fic exponituriCum dicit.tuncintcllcdius Angeli cor gnofcit ipfjim humanitatera in Francifco . fiuc proten(am. Breuitcr igitur = quantum adiftum articolum . fic non ifta & duplici ncgatio- quodlibet alio quod diuldi in plura .quod eft inferius. fccundum opinjonem Henrici qu6d vffifupra. ne indeterminatam a bitus concreatus eft omncm gnofcendi Angelo fiio & indiffercntem. in quo habicu relucet quidicas. liuc de fingularireuclatOjfiue naturalitcr cognitq. tunc cognofcic (ingulate fiib ratione finguIariratis. id eft.terti6infinguIari fignato.prim6 apprehcndit humanitatem in fe.fic vn^icrfali gelictti cnim dicimus<qu6d in cognitione abftradiua intellc£tus .quod illc .fiueexiftentia.& vniuerfale. Tcrtio ad naturam in fingulari fignatd. qu6d accidit intclleftni Angelico . fed poftqua fuppofitn habet ejfe in re.quod iftc vtitur forma vniucrfati. * Primus (Mlnf.ficdicentisj/«/^f//fff«. & qua cognofcit humanita- humanicatern in tantilm in fe cft vna cognitio. ficutquando cft fingularc rcuclatum .prim6 cognofceret naturam in fc fccund6 in fingubri vago.qiiod apprehendit illam fecun-' dum rationem communem. noij exiftcns velpropter ipfum adum cognofcendi . puta quod a6lu exiftatjvcl tantum in imaginati(inc. qu6d ratio formalis terminandi •. vt parct ab ipfb Henrico qmdlib. non vt in fe. huiufmodi cognitionem. . jdentitatis cum alio . Tertio terminatur ad ipfam . quod vniucrfali:fed prius Diftindio Libri II. quod fingu- dicattantum dupliccm negationcm. fiue ritaiem .licct diuerfi. & hoc.Pri- geli cognofcit ipfam to mo t]uidetn eJJentiainhabitumouet. ^xtra.& latere alium:quia licct intcUeclio huius.Sequiturin litera.vi fic fingularitatis. cft quod vt eft fub cft diftingui a Francifcus. 596 : . etiam tur in intellcdu : ipfum cognitum per habitum fuum ncc pcr habitum altcrius. quia prim6 determinatur ad Secund6 ad quiditarem in fiipr fub ratione tamen vniuerfali .puta in nobis. puta Fran- & cifcum. .ficut etiam accidic ipfi quiditati. naturam in fingulari fignafccundum Hncam redtam.vttanti4rn eft homo. qui cognofclt vltimata defignatione. ide6 ponitur fingulare intelligi ab nb illo. ad concipiendum fingulare .finc omni innouatione conccptus:ide61icct alius videat in ifto formas vuiuerfalcs .id eftjquod ha- Angelo racio formalis co- quiditatem creatam aliam ab opinio Henrici quodlib. & illud & quia ifte videt fingulare. patcat illi : non t^mcn patet ci concepcus huius . non fub ratione ob- fed fub rationeah'cuius inh^rentis .& non alicuitis inharemis . 10. quS cognofcic fc .fedf(ib ratiene alicuius inhitrentis . -^"S'^'- fi^JuiarJ^** .& fic terminatur ad fingularc fiib ratione Et dicit .fub ratio- ne vniuerfalifiicc.j(inquit ) Angeliap- prehendtt formam per rationem vniuerfalis afiia quod intelledtus Angeli apprehen- habituM eft. non & cogno- humanitatcm fub tali defignationc.i^. 5 .fiue reuelata. & : COMMENTAKIFS. vidit. tali & . vult dicercyquod quando Angelus apprehendit aliquod fingularc . id eft . q. id eft.vtinfinguIarivago. ideo expono eam fecunduqi opinjonem Henr. vt eft de illo fingulari.puta humanitatem in Francifco .qu*efunt rationescognofcendi parficularia per illas tamen nonvidet particularia. fi Franaifcus habet efte in re indifferentcn) .

tiile fingulare non poteft viderii Ga- briele.non tamcn proptcr fingulare cognitum . Henri- vidcxe Franc^fcuiTV.qu6dfi fingulare cognitum ^ Raphaele non fit aftu cxiftens.vniuerfali terminatur ad huroanitatcm in fmgulari fub rationc vniuerfalis. talc fingulare latct altcrum Angclum illud cognofccrcnifi vcl vel quod fit fibi . Vult dicere in fcntentia . &pojfit illud.& ide6 quia nihil innouatur . Sequitur. ejtMntum ad ijlum articu't lum. & non poteft rcuelatum a Dco.fiautemfit exi/iens . dtipiicem negationcm idto licit alitu vidtat in ucrfahsterminaturadquiditatemin frngulari fub minationem. Cum dicit iijnou. nec humanitas in quocunquc fit variata . habitum non eji circHmfiextoproprie. nuUo modo variatur. ejuod ille videt fingularia illa. & fic cognofcit Antifhriftum cadcm cognitio refpcdtu quod eft naturs humanac.& rcf. loanne habet alium.itione conceptus . <juia ijie & de & Sequitur . quo Raphacl yidct ipfum fingulare.vt in Francifco . quod latet.Sequitur. nec pojfet videre^ les.Sequitur Breuiter i^itutf .qu6d primus pundus eft motio ipfiiis habitus.-i»on fequilur qu6df vidcat Francifcum .& alium rcfpe- bitum fuum proprium.nihil inJiouatur in intcUedu Gabrielis .& vniuerfale. Sequitur .nec per habitum alterius. quo terminatui.qiia cognoiciturquiditas. Id eft. vtiturforma vniuerfali .necetiam fequitut quod videatRaphaelem. .Sc- cus hoc intendit oftendere excmplo. abfolute cognofcitipfam. pa- patet ei conccptus.quia nonvidefetRapKaclera fub ftu. quud concipiendo ipfam humanitatem in fc habet vnum refpcdum .& rcfpeflu poteft latere per confcquens ipfc Antichriftus latcre poteft. qu6d ideo neccflaria locutio.puta humanit. quia Raphael eadcm co- gnitione fimplicitcr.que ipfe Raphael videt. & ftfingulare nonfit exiftens alius videre . quod talis cognitio . fic Antichriftus non poftct latere Gabrielcm : hoc eft. Sequitur . non fcquitur quod fi videat in Raphairle cognitioncm fingularis.id cft. fcd ipfa quiditas cognita cft rario formalis tcrminandi. . Id eft Vult dicere .neque per habitum inhairentcm Gabrieli.Seqiiitur. HJc Hcnricus dcclarat fecinidum articulum. quomointclladio alicuius fingularis cogniti ab vno Angdo poffit latere alium Angclum. vt dixi fupra. ei conceptus huitts.puta natur.quod intcndit Henricus. ita peftu Antichrifti.quod ipfc intellcdlus Angeli habet habitum.i/i» quod eft <jMafiliKea reHa ak ebie£io /« habitttm a primo pun^o ad fingnlare. puta habi- quia ralis habitus non cft ratio foiinalis terminaiicli cognitioncm.& alius refpedus. nihil innouatur in in- eft.vt efl cet cognitio fingularis. teat Gabrieli . . crgo videt ipfam . & eandem in . Vult dicere. quia ipHi quiditas.puta telleElu tftius. qua concipitur ipfum vniuerfile .. Id cft qu6d idc6 locuno . fccundum talem cognitio- nern.-E tichriftijtamcn fub alio Kna. Se- quitur . in quorblucet obie<5kum. ad fingulare . loquendo de a(5lu fub illo refpedu .Vvik dicere.quomodo ea- & & dem & cognitio non variata in fc poflit elle alterius. ciim njhil rcalc fibi adueniat. Si dicatur .& quia difficultas cft pcrcipere. Secundo illa cognitio terminatut ad quiditatem fub ratione vniuerfali.qu6d Gabriel videndo huiufmodi cognitioniem in fe. nullo modo variatur in fe.C^«><i ah obteHo in tus qui inhatret . quo terminatur ad vel eft fingulare.cognofcat ipfam vt in Francifco. vt ter- minata ad Francifcum. c £t ex hoc etiam apparet fecttndum.nue eft.-vt cum reuclatur alicui Angclo aliquod fingulare horainis fore nafciturum .fcd renouatur fecundum alium. .vide' pofitoqu6d Gabriel videat fingulahoc pcr hare exiftens cognitum a Raphacle. vt fupra expofitum eft-. fecundum iftam ni^ {^d tantUm fupple pofitiuum ^xufititUi^ huitu. videt fittgulare.iiaqu6d talis habitus prim^cau- p(HlHt. & An- alteriiis obie(5ti. non fequitur qu6d. id eft. ^Mi/t vtdet eafine fat fic patetquo- fi^igulare intellcd^oncm : fccund6 talis intellcdio tcr- & minatur ad naturam fub ratione yniuerfali : tandcm ad naturam fub ratione fingulari.non tamen fcquitur qu6d videat illamfubillo refpcdlu . necefaria locutio proVter fingulare cogni- tum. & concipiendo eandem in 1-iancifco habet alium rcfpedkum .ld humanitate ad concipiendum fingularc.vel quia adbus. fine omni quiditatis in fe. quia ( fic. illo refpc- quo y tercf ur huiufmodi cognitionc . quia alia.vtin Antichrifto .itis. . ciim illacugnitio non fit variatain fe .Qu^ftio jion eft aliqiiod inharrens inrelleAui .vt includit vltimam detcr-v niodo cogtwfcit a.ficut quando eflfingulare reuelatum non exifiens.qu6d lic^t Gabriel videat in Raphaelc cognitionem. Quarto a quiditatc in fingulati fub rationc vni- ifio fermas vntturfa&c.<juod prius nen vidit fine lic omniinnouatio>ie conceptus.non tamen videtipfam cognitionem fub illo refpedtu.qu6d primus piidus eft motio fpfius obic€d in habitumjquodficdcbet mtelligi.ikc. quia fingulare hil addit natura.vt comparatur ad qupdcunque lingulare. vt terminatur ad Antichriftum . vel non cognitum poteft videre €tam multoties concipiendo vniuerfale . vt fuprapatct : licet crgo Angelus Ga- Angelo Raphaele huiufmodi cognitionem Antichrifti. ejuiaper hoc. Et tota ifta do hoc litera confiftit in . rationcpropria. id eft.quibus fingularc .fed in tali cognitione poteft ef(c alius. vel propter ipfum aHum &c.licet intefleSlio quitur .id fpedujquo terminatur ad tur. &c. qui habitus eft primo ratio formalis caufandi cognitionem quiditatis. Sequirur» omni innouationeconcepttiiyiA eft. qua cognofcit naturam humanam.8cc.qu6d ex hoc vidcat ipfum fingularc. audiat hoc ab alio Angelo.tjuod ifte ad concipiendumfingulare . qucfunt rationes cognofcendi particularia.quamuis Gabriel vtatur. de ilto fingulariyid eft. ad quemtcnninatur. Si in omnibus ejfet vntti inteUeilni numero. li- & ipfum vniuerfale non tamcn cognitiojvt cft de illo fingulari. yelquiafingularc eft cognitum a Raphaclc poteft latcrc Gabrielctn. neque per habitum inhsrentcm Raphacli. non potefi ettam ipfum cognitum per habitum fuum. aliis. qua tcrminaturad briel Videat in Antichriftum. .quo terminaturad humanitatem. pateat illi. ijuod efl f„^ ratio intelligendi huic. fccundum lincam protcnfiira.& alia dcterminatio . Expono tameniftam literam ^ Cum aliqualiter. & llio refpedtu.fiue defignationem5& SteundMs ar- 597 I.id cft .per illas tamen non videt particularia. vel fic cognofcit talc vt dixi fupra ) non poteft vidcrc adum cognofccndi in Raphaele fub illo refpcfiu. Tertio ^ quiditatc.non tamen patet dic'n.6cc.qudd licet Gabriel videat iftas quiditates in Raphaele . humana. Vult dicere . ^uafiad vltimupuntm perduopuEla rnedia. .& ide6 huiufmodi cognitiofub li ta- Angelum Gabrielem. & tdee.&cc. & adus Raphaclis. qu6d fi Cabricl videt huiufmodi cognitionem . fiib illo rc- Sequi- tale fingulare. vt dixi fupr^. re. potcft latcre ipfum Gabrielem .

nouus ab Angelo loquente cauiatus mn quod quande Angelus loquens format conceptum vagum de fingtilari vago . Sc- & per hoc dicitur audire. ^econceptiialius intelle^us Ange- fub rationc vniuerfalis. i . ^^^ dcmfignationc jfubquacireuclatum cft .qi\ia.& fecundura fe. per alium conceillofingulari. Scquitur.dc fingulari vago. nou tamcn cognofcit adhun cognoA Sicut D C H S illo refpcdu. Id . drc.quod non pcrcipit illud. i tcrtio dicitur f qu6d ficut fignaca fingularia a nobis'cognica. & : quid in fc. Angelo cognitionem quo tcrminatur ad talc fingula- re fiibrationc propria. cnira in vagum de illo ptum vagum in fe audlrc.(cd vt eft aliquid latens.idconon dicitur proprie £c intelligerc. Angelo loquente conceptum fingulari .&c.nos altcri loqucnnon pofTumuSjnifi cxprimcndo fingularia vaga.a. ^nde Angelus format fimilem conceptnm^Scc. Sequitur .quo RaphaSl cognofcit ipfum fingulare. .ijuia in Angelo audire & videre aon dificrunt. quamuis per illum conceptum vagum difcilicct ordinatur. crtfpus.5fiiyor7»<r/ alte- nouum realiter alium dt /ingulari vago. CoMMEnTA%.cxprimcrc do. exprimere nonpojfumus fuo.quia fi cognofco aliquod fingulare fub rationc propria. fiue quia fibi ccndi in Raphacle fub reueiatum. Ponuntur quatuormodi illuminAndi. caufetur lumen . formatum. vel luminofum of- quomodo * *inintt ^ .(jr videtur .Scquk\iT. vagum de cum format in fc &c. Librill 598 locntio cft neceflaria.qu6d quitur. dicere. alius intcllcdus Angclicus videt in intelledu ipfius Angcli. difiat notum alteri Angelo per locutioncm cit . quod fwut Jignatajingularia a noyis cognita. &c. dum dicitur Angclus gelus fuh eaderflJignificatione. dc illo fingulari ille cft .lumcn infundendo. : . quaji i .quaJile- ges in tihro. L I V M. quia taconceptus vagMs ordinatur ad videndum conceptum occultum mentis (qui conceptus oc- tur a conccptu illo cultus mentis eft de fingulari fub rationc pro- licus videt in inteHe^u ^ngeli loquentis. tis.quofupple coceptu »»Jw«/rfr«r. audire .Thom.< accidentibus defignantunfic nec potcft vnus Angelus. Hoc patet. J^Mimodo A>^i'J-*** Aiten exiiuodnouit.Seciaixm.8cc. Id eft. quia non poteft formarc eunde conceptij. Ttrtiui Mrti' tuUu- DE i tertio.& non propric in- telligerc. .ioj.de quo loquitur.fiue ac^u cxiftcnsjfiue reuelatura.intelle6tus Angeli audjentis.& videntisillum : & &c. : occukummcntis.illud videre dicitur & quiaille fecundus conceptus.Vult immutanouo ad percipiendum illud. adpcrcipiendum iliudinon tamen vt cft ali.de quo S H O C catur vere inrelligere fingularc men ille pria)idc6 propri^ dicitur Ioqui. dc illq particulari fub rationc vniucrfalis & pcr hoc ilie dicitur audirc quia in Angclo * videre &: audire non difFcrunt & quiaillc fccundus conceptus non ordinatur. altcri loqucndo manifcftarc fed format altcri conccptum nouum rcalitcr alium. Ms mnpojfumus notijicarefinguUre determinAtum^ niftper vagum cumproprietati- bttSyVel accidentibus.quem quidem conceptum.vt dicendo^Petru^ eli virprocerus^rufus . quia licctRaphaelcc^ofcat fingularcfiue quia adu cxiftit .talisacciden- & conccptum vagimi vagum cft .Piict. in fuo intclleftude illo fingulari vago.loqucndo rationc propria ipfi fingalaribus vagis audicnti cum ciim dicOjPontifex non exprimo : fi:d illud fub loquendo vtor multis accidentibus . Henricus vbi fupra exponit tertium articulum . fimilem conccptum reuclatio fub tali fit caxiiando in refpc<Su. fcilicet obie<Slum. ita ( inquit Henr. Patet fecundum iftum . Id eft . conueniunt LMaior hic qu^jt.& humCmodi. vlt. vt cft talis ftatur«. DE uptgeltu quarto articulo dicitur quod potcft quadrupliciter intclligi Angclum fupcriorcm illuminarcinfcriorem. L I V M..fedIoqui3licet intelligere in fe. quQddam Ipqui.nifi ad videndum conceptum . Heru.p.q. Ji/tgulare.) Angelus non fotefinotificdrefingularejignatum alteriynijiformando infe conceptumfwgularu i/agit& per hoc loquitur (^ alius intuens eius conceptum^quafi in lihro .Sic nec potejivnus j^ntalis' format fimilem conceptum .8cc. ficut eft in fermone noftro vnde & Angelus : for- mat fimilcm conccptum vagum in fuo intcUcftu. fcrendOiVpl obftaculuniainQucndoavel aliquid faciendo . 1 1 .Scquicur.id Videndo .quafi legcn* in libro. loquitur fecundum rationem propriam. quod intelledus Angcli audiccis vagum .w« vt efi aliquid infcfid cft. DE J ) diji.iys. quo fafto. quo immutatur intcllcftus Angeli vidcntis .fcd vt cft aliquid latens .&fecundttm Henricum vnus K^ngelta tribns modk ex eis illuminat alium. que habet de fingulari ri conceptum fignatOjfed tatum nouii conceptii dc fingulari va- gp. viddicet. quomodo obie6tum particularc ab vno Angelo cognitum. aUdicere. Cum Henrico D. fub eaproprictatibus. cum quibufcundo. quod poftquam Angelus loqucns formauit nouum conccptum de fingubri vago in intcHedlu nos alteri loquendo . audit.Diftindio IX.vidclicct.nifi.

ficutprobaturper Auguftinum fupcr illud Pfalm. mens iuuaretur humana. Et exhoc ar uitur .0. to.devero perfeftiuo intelle£tus. fingularc cft in rcuclatio per hMhiti ne .pcr naturalem influentiam Angeli fupc- modurn ^uipfue tcft - m»«\ Tex.infinitas nu- COntraifta. Dety quemad- dicitur illuminare domum^efui fencffram appertt. & qu^H.quafi. ^ ficutin Pfal. Et hoc ctiam probatur pcr rationcm.inquit.^' hoe duationcrergo vniuerfalc cognitum. turaic jfiucimprimcndolumcnfupcrnaturalc crcatumgratiac. rioris in : autem pcrfcdio refpct^u talis cQ^nitioDis. Tcrtio modoapcricns fcncftram dcdic. Sccundo modo . & ipfum . dicitur illuminare oculum.primi .^. ^^^*^ ^^^ ^^ cogn»/ci ab ipfo fingulari.vcl effc infinitae pcrfcdionis.& ccl«tam dc alio oppofito. & i.& probatur per Auguftinum ibidcm : D(ri!«tf. quara habitus fit ratio cognofccndi illud crgo habitus non cft : : ratio . /^.non cft ratio perfeda cognofccndi fingularc . quia pofle repracfentare plura concludit maiorem pcrfedionem(concludit enim hanc vnam rationem .nS.Hennct.^x. « ratio rcpracfentans vniformiter in fe. 1 o. quac ponitur .rv illuminat alium. fiue in opetc vltimo vltimum autem .hoc fuppofito arguo fic:Prius naturalitcr . Refulat primum articulum Henrici pofitum num. vude adcapiendum lumen Dei . quia omnia funt ordinata.qu6d folus Dcus illuminat: & hoc fiuc caufando lumcn nain rcceprfuo.illuminetur.quantum ad cxiftentiamjnunquam pcr candem rationem habebit notitiam determinatam.d. vt opus diuinum fupra communcmcurfum intelligcndi Jumine intelleftus naturalis : ergo per influentiam fupcrioris Angeli. & * primo contra primum articulum. dc indlui. Prxtcrca quarto arguitur fpccialiter . non rcpracfentat 5^^^ ^^. conuincens fingulare per rationem vniuerfalis .^ effefic fupra entitatem vniucrfalis . Quarto modojfanans oculum. nifi quia ipfum vniucrfalc panicipatum cft . Praeterea . Angclus infcrior.de potcntia ad adum:ergo aliquid facitin co. quam habitus fit ratio cognofccndi illud crgo prius naturalitcr fingularc co. fed ctiam fecundum operationes.vcl glonac.^. dc futuris contingentibus crgo ifta ratio vna . cx diftindionc tcrtia huius fecundi .Quzno ctiam modo.a num.fex rationibus non intelltgi & : . quia funt rationcs oaturalitcr rcpracfcn.non cratcapax luminis.& ad inuicem conDionyfium^^ Dtum. Sccundomodo. i^.Qu^ftio II. nontantum fecundum eflcntias . : & : "^ II . tantes.& ita nunquam reliquumSi igitur quandoque habebit ccrtam .poAngcius illuminarc. de quofupra di^.6. dcfcrcns candc* lam illuminat domum dc nofte.& modo cftcapax. eft opus vltimum .^^„yj: t* repr^fentarct. vtoperaritale altquid pofit . gnofcitutdiftina^ .Z. concludit rationcm repraffcntanccm eflc infinict perfcdam.- tumrfiuc dicat rationcm vidcndi.o/«^^/«j agere altejuidin mentem hcmmts^vtfit capax >. nomin hL ncxa .& hoc naturalitcr:& tunc fempcrrcprzfcntabit oppofita. ita nihil vel rcprasfcntabit altcrum iftorum determinate.loqucndo ci modo prac ifto Tcitio modo etiam illuminat. qu6d non potcft Angelus pcr iftum habitumcognofccre fingularereuclatum.vtquo. attendirur ifte ordo.& ita Angclus intelliget oppolita .i. : ipfam naturalitcr neceflario reprasfentcnt ficut tadum fuit difi. ficut in bcatis. perfediflimum opus A ngeli . vel repracfentabit fimul oppofita pcrtinentia ad exiftentias rcrum.& i.vbi pluralitas numeralis^ concludit maiorcm perfcaioncm. qu6d fingularc non cognofcatur per vniuerfale reluccns in habitu . Pra:tcrea. 5i in intellcdu . Angelum talemfectt . Ponitur cnim . S C H O L I V M. difForftiitcr aliquid imo nec idcac diuinae. reducibilis eft in ftatum fuae vltimata: pcrfeftionis naturalis vltima cius . nifi %.inquit .qudfi. (599 Primo modo. poflruntrepraefcntareintclleftuidiuinoahquam diucrfitatcm in obicftis . vnus Angelus .x. 3 . Primo modo dicitur.Sol illuminat mcdium'. fccundum Phi-ofophum daodecimo Metaph. *' ' meralis concludit infinitam pcrfedionemtfic autcm eft in rationibus rcpracfcntatiuis. Tex. fe•J'^ cundumtotam cognofcibilitatem fingularis:quod eftcontraopinantcm.fiucobicfl:um vifum:& hoc vc'tranfiioric raptis : vel permancnter . cft intcllig:crc aliquid . f- • • ^^^^ ^^^ ^^ ^^/ . /fir»/ vmtmtjuodque fe habet dd ad cognitionem^ fccundo Mctaphyf fed fingularc addit aliquam entitatcm.. c^ <j. vel incrco.rcducitur infcrior.qui priusinfirmus .difi.Oa miht intelle-^ Sfum. includcrc pcrfcftioncm duarum propriarum rationum repracfenta- tiuarum ) polfcigitur rcpraefentarc infinitadiftindc.& determinatam cognitionem dc vnooppofito. quacft. ytf/f //.

Probatio an- : corum quia vniuerfale relucens i» habitu. qu6dimpcrfcdionis cftinintelleducognofcerc finguimpediygf imeHeQlg.poteft fentirc omne fcnfibile. qiiod intellc£tus cognofcit .vbi probatum eft eflcntiam diuinam cfie formalirer infinitam ex hocquod eft ratio formalis rcpraefenrandi infinira obie<5l:a. co abftraftum ab co quam habitus cognofccndi illud fingularc. ita vniuer- tecedentis ex didis : & : ^4id ejfe ifl in re- uelationf.primiSed natura. ipfiiis fingularis & ita propoficum. quodlibet. quia quodlibet fingularc perfefta ratio cognoicendi ipfiim finguAniecedens probatur fic : Singulare habet aliam entitatem. fic Dodlor. COMMENTARirS. ucrraic/ed etiam quodiibct fingularc. *'l^gere riae inducantur. eft fupi^.Sicut que ie habet ad efte. concludit.& propriam ab emitate naturaj. vcl talis ha- inconucniens.frationesfua:.cfTet (ic adu . Patet. nifi & cognoicibilitatem.^. qudfl. Vult cnim habitus concreatus talis fius fingularis. quibus probat non pofle fingulare intelligiab Angelo. c Praterea ratio reprafentans vniformis. . notum cuilibet altcri Angclo & ita diftantia locaHs non impcdirct in- ex ' fet naturahtcr : tellcdioncm Angelitquodamultisncgatur^&videtur eflecontraAuguftinum//^. contra Hcnricum in ifio fuppofito ditam naturae. quia quod cft ratio formalis cognofcendi aliud. videntur proccdcreexhoc. vel in rcuclatione priusergo naturaliter fingulare habctf//f talc. Diftindio Librill. ergo.Metaphyf.qu6d ficut fcr^fus communis aIiquis. Hic Dodtordeducit Hcnricum ad hoc inconucniens.i.& per cum lariura.vt innuit Dodlor in primo^difi.illud qu6d quod cft tio formalis rcpraEfentandi plura a?quc fimul fi ta- ra- perfedc quorum quodli- Hocfuppofiroarguftur fic:Impcrfeftius non porcft efle ratio cognofcendi perfcftius. ferfe- . entitateni concrcatum cognofcit non tantiim vni- pofitiuam. &c. erit pofitio fupra parct in & fi fit rario rcprsfcn- ifio fecundo.\. b & dicir rationem quod . rationem reprjefcntandi : crgo ralis habitus . Paret confequentia audoritate Philofij- vniucrfale crit formaliter infinitus. vel cxiftcntc in fe .&arguit bauit fupr^ qu6d ImperfeBiM nottpoteftejfe ratio cognof- cendi iiiui.i. cura pro mortuis agenda. Et deduco fic tam & naturjE Sed forte ifta rario contra Hcnricum non fiipponcndo quod fingularc dicat aliquam entitcm pofiriuam additam naturjc .terca.&c. nec conclufio cft conccdcnda:nifi rationcs neceflalocalis „g„ Pe^-fiaio- ms tfl i„. ^h. fingularitas dicir entitatem pofitiuam ad^ tet. a/~^ Ontra ifia.io. ratio fit : : & : libet ahj:ficut ponit ifta tum fuum habcrc Practerea.6co ratioprimsE cognitionisdiftindae .tex. tandiinfinita. quia hoc eft aeterperpCLUum ncccft ^inahquacxiftcntia alia a cognitionc illius. fupponcndo di(9:um AngcH per habitum quod talis entitas pofitiua dicat pcrfedlioncm propriam naturx additam. infinitus.^.^. patct quia fingularitas eftadus pcrficiens naturam.io.Hiecpro- quift. & vide Hcnricum fupra difiin£l. e^mfi.vcI repracfenran- di omiiia fingularia.%.^ .i.difi.Probabilccnim eft. Hic Do(9:or arguit comraopiV_vnione Henricii& prim6 contra primuarti»- Jmtrtbtuio frimi arti- culu expofitum ab Henrico quod dicit fuli. non cft ratio cognofccndi fingularc.huius fecundt. Probatio primae confequcntix ^//f in reuclatione . vr prarfcindit a fingula- Ic vniuerfalcvel habitus pofiet rcpiasfentare in- ritate. fic a4 Pr£terea.</tf Juxta He. cui fic hum . qiUB cxpofui JeQundo fecundutti omnium fingu- Dodor repraefcnratiuus.vcl vniuerfale eft ra- tio formalis quorum repr^fentandi infinita fingularia. qu6d vniuerfale &prim6 contrahoc.talc vniucrfale bitus. 5. perfedionem addiper confequens habcr propriaiu .coTnmen ^.potcft quihbet pcr habi- diftinftam notitiam. non intelligerct fingularc:ernern. i. noneftnififj^adu cognitum in eo . 3.vt fingularizara. vci talc .fiue habitus ipfius vniuerfalis cilcr perfcfta ratio cognofcendi. finita.6. ergo propriam cognofcibi- propriam entitatcm.tjujfi. quod Ci vniuerfaic.&c.dift. Patct ifta.quod fic mtelleftus cre^cus aUqujs.nifi pcr hoc. eft . Et ideo tione fnpponit dift.qu6d vniucrfale cft in fingulari.u.parte i. pro*- in quafi. Sed habitus. vt fiipr^ patct difi. I & difi. poccft incelligere omne pcr feiu- CeIIigibile:cuiufmQdi eft fingulare. rcuelatio ^quiatunc. ifta pofitionc fequitur quodquodhbet fingulare exiftens. dtfiantig Pra. inprimo.^. de indiuiduatione. &c.^.per hoc .qu<>ft. dtfi.& per conicquens natura fingula- arguit ri^ata nobilior eft feipfa. eju£fi.vtpr3efcindit a fingulari- tate eft imperfediorfeip{a.qu<tfi.erit infinitae pcrfedionis.vbipluralitas numeralis. z. ficut quodlibctfdorfum.<ju£fi. cognitum eft pcrfe- ita rario cognofcendi fingulare fub rationc pro- pria.ftatim ef. 14.dift. eft lare. vt vult Henricus. ficrct naturahtcr cognitum cuifalc in . 8cc.rario Dofioris nihilcon- cluderet contra ipfum. opinioquod de quodhbetexiftente. quod efifet in tali ejfe . bct requirir fpecialem rarionem rcprarfentandi.(upponendoquod difi.e(lcr afltu infinitus. fcilicet vnumquod- ad cntitatem .vt fupra pa» Hic Dodor qi^rit quomodo inteDedus Angeli Heniici fibi .i. qucfi. fit confequcns fic fit patet ab Hcnrico tjuodlib. maioris perfcdlionis. P»gHlare. . medio arguit fic : Singulare habef propriam cognofcibilitatem aliam a propria Praeterea ex ifto cognolcibilitatc naturccjergo vniuerfale cognitu non . go rationes illa: non concludunc . cui fit reuelatio non enini cft ejfe in intelledu reuclantis .& dtfi.Si enim fingulare tantum diccret dupiiccm negationcm natursaddi- ram. lare: fcdhoccftfaIfum:quiatuncinteIle(3:usdiuinus . . vel litatem. Henricus quod reprsfcntatiuus ip« fingulare nihil addat naturx vni- pofitiuutp:&'qu6d pcrfali ipfc Hoc lo. Dodor inifta rar quod iam probarum quod fingularitsjs dicat . IX.^. continet illud virtualiterjvt fiipra expofiii.qutfi.

d Prtuerea tjtiarto. quam eft participa- ergovniucrfale participatur in habitus fit rario cognofcendi il- ludfingulare. Paquia fecundum Henricum non datur natura habens minorem vnitatem vnitate numerali priorem ipfb fingulari. . cere. tfHkm haltitut in habitH fupple ficut reprzfentaturo in repr.aut repraEfentat aherumoppofitumtantum. non erit ratio cognoCcendi talc fingulareficreuelatum.quia Hcnricus vult . quod efl valde inconcit .vel tale. ritum. niil inquantum vniuerfale C\i parricipatum i tali fingulari.& fccundo in ifto gnofcitur. quiDcus reuelac illud in tcmporc. Sequi- tur & pcr cc^nfequeias idcx modum naturz. fi etiam intcllieatur. quia in Deo ficutcognitum in cognofcente. ^^.quia habitus.ibi. & per confequens eft ratio patct.quia repraefen- fbcmes rcprzfentandi iddt. vt probat Do€tor in primojdiftind.^in .& cft for- c maliter .qu6d jpfam fingularefit prius in fe.contra opinionem fio- ueUtione . ratio cognofcendi quia ratio rcuelatum. cant per tet .qu6d tunc habitus in habitu fit fblum crit ratio co- rario rcprx- lcntandi. per hocqu^d-vniuerfale eft in fingulaii > vel . quam fingulari abfiraElum ab eo fupple fingulari. ibi tfuitt vniutrfale relucent cognofcendi fingulare.T- ientattuo cui eft ratio Scoti Optr. Simtl. Patet confe^ ilUd.vt inillo habettancum «. Sequitur. VL Pars //.puta au6d tum ab huiufmo» di habitus. Si er- prius eft fingularc cxiftcns .in reuelatum rario fit gulare. (ediiocnihilcft* quia cognofcete oppofitafimul eft nihilcognof- co.Et quod dicitde ideis.Probat diuifiuc habet ejfe .a6hi cognofceretur. fic rario cognofccndi.putz pro temporc ejfe exiftens. mtUmnUad.Hic Dodor dcdnScttits dtiit- Henricum ad vnum noubilc inconucniens. Patet fingulare nobis reuelatum ab ztemo fiiit . quia intcllc(^u reuelancis. Jit ratio cognofcentii efl donem parum infri Pritit rtMtit' nifi non e reuelario.& vniuerfalcratio cognofccndiifed lius videtur me- diccndum. hoc dicit. vel non cxiftentije. vt in illo fic rcuclatum diccrec adlualem exiftentiam .quia habitus non eft ejfe vdi parricipatum in fit vniucrfale celligitur participatum in fingulari crit ratio . non innon habitus .vt fupri patct dift.fiue exiftente. crgo fingularc prius co- reuelatum alicui eo. per (cm- impedimentum .de neceflitatc fequitur a£h'o:fed habitus per Henricii cft talc principiii.ergo priiis crit fingulare. j.fiuereucla- ro tunc . cognofcendi ipfuni fingulare. habitus non eft ratio cognofcendi fingulare.ter cfle reuelatum non eft efTc aliqua exiftenria cognitione alia ^ illius. vel vniuerfalc. dt Htnritiit» fcilicet qu6d Angelus tunc poflct cognofcere M' vnum »quodUbet fingulare quantumcunque dif»ns.Quxftio non exifterepco pro iCtxx cxiftcre tognofcit Francifinim aftu S A . Patct. fequitur qu6d ipfum vniuerfale eft ipfiim .qu6dreuel'atum alicui. pafTb . nifi inquanium vniuecfalc illo. cfTe enim finguUre hancconfequcntiam & non concclTo quod talis habitus rcprjEfentaret namram & omnia fingularia exiratio cognofccndi ftentia & quod omnia pofito . a:teriium. quia tahs habitus formalis rcprifcntandi fcmper vniformis.non impeditum tum .vel in reuelauonci crgo prius reuelatur Antiehriilum perfcquuturu dcquolibet exiftente poteft quilibet perhabicum fuum habcre difUndbm notitiam.vel fic Francifcus potcft exiftere pto cum .vt dcdudum eft non exiftere iiipra inprimo. quim habitus iilud. habetur intcntum . non crit ratio rcprzfentandi . Ijc ratio rcprzfentandi. quod f^rcuelatum non eftc.etia ttMUflttttftt n in infinitum difhiret .^cognitum:fi cnim.& potcft ^.& nullomodo^efpl(^a contingcntium.per Henrictun. vci cognofccndi omnia fingularia . Sc pcr tationcm pro- . Prttterea ex ifia fo/uione. fi . quo cft principium formalr pro' dudliuum.in quo relucct vniuerfalceft rario cognofcendiivcl gnofccndi .Patet . ergo non erit ratio cognofccndi alteram oppofitum. tom. fequituc ergo qu6d ipfe habitus .& fic pa- Cnri(lianos. aut ifta ratio rcprxfcntandi rcprsfcntac vtrunquc oppofitum. uerfale eft panicipatum in illo non fingulare pariicipat Sed rcuekri alicui. tjuam habitus fh ratio cognofcendi i7lud . patet. m reuelarione vel ipfum vniuerfalc relucens quia agens naturalc. fit illa Antichrifbis perfcqucmr Chriftianos .quia tale vniucrfalc eft tantum abftraftum i fingulari. Scquitur ypruts ergo naturaliter ftnfulare hahet effi tale.vt a£ku cxiftcns : fi pcr rationcm habitus . imd ipfum vniuerfale cft quc- pofterius ipfo fingulari. priiis naturtUiter qu^m habitus habec prius 'lare fit ejfe flngularia.cui in re- efi . loquendo de cognitione inpiitiua . fingulari participatur go ipfum vniucrfaliter. ficut ponit ifta opinio. lud. per vniformitcr agit KioHtrm Httt- . nifi Vult dicete. .nifi priijs vniuerfale. il- Tale fingu- qu^m habitus fic ifta confcqucntia .prius fingulart. qu6d gnofcendiy dumnaturacvt 4- exiftente in /e priam ipfius (ingufaris .eft rario formalis cognofcendi quodcunque ueniens fingulare aAu exiftes:ergo fi tale fingulare in ih- finitum diflaret. addir* tfi rtttio co' &c.tunc fic : Francifcus exiftit pro tcmpore ^^Francifcus non exiftit pro cempore ^. & fecundo vni.&ratioDodoris ftat in hoc pun£to. qu6d prius fingulare habet exiftens ejfe . contra. de qua etiam Henricusintcndit.vel vniucrfale. illo. Probatio primt confequentit : confequcntia cantum ponunmr rcfpe^u necefrariorum. quia fingulare fit hocmodo cognofcendi fic &c. eft ipfum cogni- cflc ad>u reucIatio. 3 9. vcl mo- tantilm rcprarientatiuus pcr cft . ergoprius naruraliter fingularecognofcituc nauentutz. quim vniuerfale participerar in illo . Patet. cognofcendi catio cognofcendi fin- quo illojcrgo in illo priori. ita vniuerfale in eo fupple : tempore ^. & eftprodudiuum per modii natiu-x.quitm vniuerfale participetur in cec ifta rario.verreuelatum.qu6d fiint rationcs vni. debet fic inrclligi fccundum Hcnricum qu6d habitus.difiia.& Francifcum non exiftcte . vcl vniucrfale fonuntttr 6oi II. Probat cionem Henrici fpecialiter fuit ifta diftindlid Hic arguit contrapofi- de fingulari reuclato. quia habitus non eft ratio cognofcendi fin- gulare ciimab . ergo tale nngulare reuelatum non cognofcitur pcr habitum . 1 1 . reuelatum cognof^ cerejergo pri^s cognofcitur fingulare reuelatum. fcilicct Francifcum exiftcre. Declaro tamen hanc liferam.tamcn dc fingulari reaeIato. & modum naturc fcm- pervniformiter rcpracicntat. finguUre HttlMTtuit rttliter Ikirt. . quxft. cunc tale rcuelatum fierct naturaliter cognitum cuilibetali). & habitMtfit ratio cognofcendi illud fingularejiA eft. quia «ngularc dicit propriam rationcm cognofccndi (e. Qupd tale inconueniens fequamr .qu6d ficut habitus fccun- diim Henricum eft ratio rcprzfentandi. Probat hanc propofi- quentia.quia in .optime difpofito perfedc «pproxiroa« . fit in reueUtione . vniturfale relucens in habttH ipnus vniucrfaiis. & pcr modum naturx nifi fit . faltem fecundum omnem conditioncm exiftentiac.

quia Henricus idCQ ncgat fpccicn^ ii:i beato. . refpeSiiuii &intellc£):uscuiufcunque Apgch. ^ quando duo intcUigibilia comparantur ad eundem intclledum .Ontra fccundum ardculum ^ arguiturfic. ^uod fii tiotum cft alius. nonpoteftinquantum naturalis.porpft videre concpptum confufum.efre . ynius fingularis vel Jimul > ahus. h PrAterea . determina.&alium. jcuni gnofcitva- jrum indi- .nec ailigatus cft virtuti phantafticx^vt terminatif patct:crgo. alium. quod vnus bcatu« vidcret cam naturaliter in intelie^Vu alterius bcad:& pcr courcqucns vid. pro^at conclu^ioncm Hcnrici cx didbisipfius.o. & illum a£tumcfle alium. aut alius.'cdu:fedper cum. non potcrit cumlatcrc obiedum. Si : tur vel . quod Angelus. quodl. raagis eft intelligibilc abillointcl.fi vnaa^tionceftomnium cfFe£). eorum inquantum prjcccdic a^um voiuntatis ipfius intclligentis quia pcr adionem intclligendi prsecedentem pmnem impcratam intellcdioncm . Scc Hic Dodor arguit per argumentum a fortiori ex diAis Henrici .i o 6oi jnalitcr DiftindioIX. &. exprimitur i &c- tali c6fu(b. Practcrca .. alcerius fingularis : ficuc ncc aliqua caufa nacuralis poteft quantum eft de fc . qucm ex^nofcere primit illeconceptus vagus quiaillc detcrminatus eft perfcftior §c magis intclli.cuiusobiedi eft iftea(Sbus. •^. cendi fingularia. CQ X .tudinc. icd etiam intelligcn- i <iiftin6fcus Fr^ttrea tertio . qnantumcunquc diftantis.Di- ^s fpic (ecunduii:! fi habiHcnr. cxpo- nendo tcrtium articukim . quia tunc vnus bcatus yideret turaliter in intellc>i^ualteriusbcati.Si idcm.j..& cuius ille:& fic vni Angelo latebit eum .quo4 (eprx(cntacilla fpccicsyquia \\» fpecie. diftinftum:pa- tantd eft intelli- cum ergo concc-t perfe£lior concepcu confufb.cft rationaturaiitcr cognof-.in ifto non latet riatijcilct en|m al|us.quaft. cnim H^ricus Vt patet iji pritno arti^ulo qu6d Aiigclus^ ?!At«$ . non alligatum vinuti phantafticje . hus fatis claru. : fotefi. JEx Henr.&c. & Angelus per Henricum poteft cognofcere confufum. f Prat/erca rationefnSy&cc.coneptUA vagus formatus in intclie£lu Angcli loquentis cft intclligibih. SCHOllVU. Se»tentiam Henriciq^p^tdfecitndum articuluntpoftam mm^6. quin fic .iCxiftcntiiS vlrima.cret naturalitcr obieftum illud. m iutclicfta AngcU petfccae difpofuo a4 xccipiendum quamcunqnc intcUcftionem . & tamen Gabricl non poteft viderc in Raphacle huiuftnpdi conccptum diftindtum. lUth ex fitadammfoddutrfiirih C. . Sed nqn gibilis Prxtcrca tcrtip dd termijtum ififi- vt ftitum patet. & non altcrius.&.habet conceptum crcatum qucmlibet pro intelligibili non exccdentc fuam virtutem. vcl gatus virtuti phantafticar poflit vidcre concc- habimm in Raphaeic quod tct.^ MM E n /^ Ontra fecnndum articululiic Do^kor ar- V^ guit c6tra Hcnricu quantum ad fccun lu expoHtu ab Hcrico Sc primo atguii ad rationcjimprobando cx diiflis cius conclultoncm.pcr hoc . quanda duo intelligihiUa.uum invniucrfah^neccflario eftomnium fimul.go ncceflaiio in illo intcllc<3:u caufatur cognitio^ iingularis.ipfe cft cnim .patct. pcrfeftius . i h £v- Hve . .lAx rationes Hc"dci patent liipra in ifto fccLmdojdift. puta alicuius reuelati . eti^m videat fingu- lare. Tenct cnim ipfc Hcnricus vt fupra patet . "** .Librill. c0c vnius effc6l:us.adqucm ordinatur naturaliter.& illc cft naturalitcr omnium. quam tcnet. crgo a fortiori poterit cogno/ccre diftin^o. cffe vnus & idcm omnium quia tunc inquantum talis pofl^ct efl*e fimul omnium. quod fingularc cognitum ab vno Angclo potcft latfre alium Angdum .in intelnon non var Icftu Aiigeh:poceft diftinilc viderc .quo tcrmin^tur ad tale fingulare^ yt fupra patct.&:c. atticulu non tamen exhoc fcquitur quod videat ilUid iingularcquia non vidiet illam cognitionetn (lib. T A n y i s. Ex hoc arguit Do<ftor. cftct ratiOk pon tantum ptum confiifum fingularis. quanto quam perfciStius gibilius ab intelledu (bluto ptus diftinftus flt .quia cns . magis a^ualc &. omnia fingnlaria intelligun- auteft vnusa&us intelligcndi omnium fingularium .& temnaturalem illiusnaturac .& j.quia dicit. quia licct Gabricl yideat cognitioncm iftius fingularis in Raphaclc.&vohtioncm :ergonon poteftille a6I:us.quod repraefentat illa fpe^ Si habitus cft ratio naturalitcV cognofcendi fingulai ia. iequcnsjviderct naturaliter eam na- & per con-i obic^um illud. Siergo iftc a^usnon ppteftefte fimul omnium. non cxcedens facultajciesritaarguitur in propofito.j[pfemctimprob.refutat trihtu rationi. fiue Vagum in Angclo Raphacle ordinatum ad conceptum diftmdikum.lo aUo . Nunc Dodor probat exdiif^i^ Hcnrici qued videndo talem cognitioncm . . Vnus Angclus vidcat cum naturalitcr in aho . vt fupra patet .i^. uiduum.>tfpeciem in bcati- II.puta Gabriel. quod pcr iftum habitum cognofcit ijle Angclus. . qupd fingularc cpnfidcrat ifte prpptcr identic^cem a6lus.& alius.& alius:ergo vnus vidcns iftum. g Improbatio fecundi Mrtl- ^B. virtute naturah : crgo multo magis illc conceptus dcterminatus . ab Angcr tum t C0. qui repratfcntandi. Hic Do&or im- di tale obicAiijergo itacrit in propofit.Minus vidctur quod intelleaus non alli- |llore(pe6lu.

Prasterea. dc corporc organico.& illii illc . vt patcbit roluendo:fruftraponic conccptum vagumindctcrminatum. qu6d Aftgclus fupcrior fftpemMupoflct facere Angelum inferiorcm aliquid viderc in Vcrbo rcuelatum hacc cnim cft ^.miftari nifi gclum illumihari a Dco immcdiat^. Si dicatur. &aIio a6luvidctaliud.Quieftio ftantc arguit fic Dodor quia cflct f\ fic . adformam adformam immcdiac^ difpofitio illJ fupcrnaturalem. hdil 603 adum in alio Anpclo.pArtIL e x COMMEN .qui vult. fi nihil ahud fiat in ^^ m^ co.& ilIc. : ScotiOjf9r. quam intclligcrc ali- ).. 1 1.*iJ'^^/^ quod vcnim rcuclatum.minatHm. Nam conftac primum An.& per con(cqucns.^£"^'' . fcilicet diftinftus. \ j. .quim alterius.Patct.*T^\ nacuralis difponcre.quoraodoiftc Joquicurilli.& Dcus illuminans nihii facit in fc fcd primum.S^^^' "w ntus fingulare detcrminatum nobis notum. il le aftus naturhliter prxcedit a£lum volunta- propofitii.^ traditam .quando cftraciogigncndiillu vagu fignante. quod cft illuininansjfcd primum caufacum eft io illuminaco. quod pofitionem ad fomutm difpofitionem immcdiatam agcns naturalc poflit producere.mult6 magis. Practcrca " contratotamillamopinioncm.quia vnu* tis. 14- COntraquarramarticulum primo non vidccur quod ' mere producibilcm a Dco camcn coopcrancc communi curfu . ratio addufta adillum articulum concludcrct. poflic aliqi» Caufftm naturtlem caufa *"" ^ !*' .fi ^'^f^ luminantibus infcriorcs . crit omnium fingularium omnium fingularium fimul fario lum tantum vno a<5bu.cui loquimur .vnus vagusfignans . &:qiiodIibet fingulare contentiim fub eo.pcr hoc .nc- ccllari6 cft alicuius obic(fl-i eum .non ouilibct loquitur ? ipfo vidctur.articub fufrjfum.quod Angclus czdctn cognitionc cognofcit vnjuer/ale. fe caufarc conccptum diftindum in intolledu illius.cuius cft talis. refutat clar} dr effcaciter quatuor ratignibus.vltracommuncm curfum intelle<9:ionis naturalis.refpcdu animac intellediuaf :ad formam „^„ ^. cuius obicfti cft a(aas.potcft diftinftc viderc ncccfTitate & fic prarcedir. qui in «•» ftefi hoc cxprcflum a quohbet potcft vidcri acqualitcr crgo ^uuU^ui fi : *"* txprimcns illud.ficuc : pcrfeaio vltimata imelleduS. ftinftum deillo.tm.intelligere Verbutn.vel talis a^u$.Patet. fcd tancum in fc ? Nulla j^^p^ff^ cinim vidccur ratio.refutat duabM rationibus. dentera illunj Hoc tunc dc adus ellct fimul omnium fingularium. Prastcrea. & Henr. k /^ Ontra tertium articHlum.vt Angcli.dcquoloqucrcmur. cnimloqui cft prarcisc cxprimcrc conccptum .vcl in Angclo iIluminato:crgo ita vcrifimilc cft in aljis il.pcr fingulare vagumrquia fcimus nos pof. crgo . EandemfenteHtiam Henriciquoadtertiumarticulufofitam n.id cft.funt<luodifficilia. ali^uid m quodfacit eftin intcllcau.ficut in libro .quamuis hoc fit cotra Hcnricii. quodalio. C H O L I V HoStrinAm Henrici in /^.non cooperante communi curfu natura^.vidctur inconuenicns. exponcndo lcilicct tertium articulum.quarc ahus nune magis jntelligat.Et fpeeialiter vidc^urabfurdumhocinilluminationc.quomodolo. Icquitur fi illc neccf- adiis eft fingulare poterit latcre alium quod nulAngclum vi- C H O S a^Slum elTe alium iftc alium in intcllcftu altcrius Sc .£x quens.%.non exprimercmus fingularc determinatum pervagi^ nobis notum . qu6d illuminans non eaufac aliquid in fe.in quo nihil caufac . quia ip(c Henricus dicit . M.quam prius . pcr vagum particularc crgo cum Angclus poflit immcdiate faccrc conccptum diftinftum fingularis fibi diftindc noti .quia non magis vnius. L V I M.yi tamen omnino fupernaturalcm. in intcUe^u alterius . Prim6. Nunc Do(^or duo conceptus de codem obicAo. & fcimus ci notas i^re dttercflc conditioncs vniucrfales particularis vagi fcd fi pofTcmus faccre conccptum di. y /^l Ontra ccrtium ^ articulum5prim6 fcquitur. V_>improbat Hcnricum quo ad tcrtium articulum .quia aftus inrclligendi. 8c fic non latcbit fingularc. & alius fignatus dctcrminatus:tunc cnimcft determinacus fignacus.&: aliudfingiilare.tamc adhuc hoc ftantc/cquitur Angelus vidcns i(lum.quod in Augelo loquentc func S quod cgocognolcam fimul homiiiem di- ftin6le.r/.cuihbct acqualitcr loquicur. .qu6d in intelledu Angcli loqucntii V->runcconceptus duo dc codem.& confusc.& vagusiquod vidctur omnino impoflibile. ^i/ Ahudeft.pofl[ic caufari ab Angclo:quia licec nacurac . : : COMMENTA%lFS.fupcrfluum yidetur poncrc illum conceptum vagummos enim exprimi.

cft gratum facient^m .a-l quod poteft tcm. quc adiuo .nec ad vidcndum reuelata in ipfo Vcrbo. Hic eclo ioquentc a quolibet vidpri o bile fbd animam creare.caufandoin eo conccptum immediate illius obicfti . fens. Sitnilitcr gratia gratrim cfte aliqua di(pofitip . ficut ctcatio anims intellcftjuaEdicitur fur tamen ad ip&m corpus organipernaturalis .illu4 quod principalitcr intcndit:& loqucns : principaliterintcnditcxprimcrcr6neeptumilliintcllc6tui.quare alius quam prius. & ftatim creatur ipfi^ anima. Dod^or T A R U.vt in librp . dc quo loquitur: adquod ponoduas rationes. ad caufandum intellcftioncm aftualem ilhus A . cum ordinatur.& mcodcm inftanti. refpcftu alicuius cfFcdps. Probatio tninoris illud quod fuffiqientcr eft in a£l:i|primo.4. quac tn rici in fiffertMtttr*- f^ l iufinodi fiipcrnatiiralia ratio cft taIis:Aneeius infcrior pfv naturalem influentiam Angcli fuperiQris in ipfum reducibilis tu fiiaE vltimae perfcftionis naturalis cft iri fta- vltiroa au- .(^ alieno imeUcctu^cx d.Priroa cft. fe & quacdat\j quantur hujufmodi fupcmaturalia i funtfupcrnaturaliajadquair^uHamdifpofitioncm prapuiam ordinauit.- mouet duas difficultates cotra opinio- ne Hcnfici. M M E K Hic Doftor y'—! Ontra qu/irtHm articulnm.& larocn coromuniter fupponitur. fi ponantur praefentesjcuro hop exprcfrum ab An- ex bcneplacipo voluntatis diuinae . quia tunc vltimata perfcdHo Angeliinfcrioris dcpenderet ab aliquo alio. ""^ pofIit. cius eft opus vltiroum vltimu au- Nam quoddam cft fupernaturale. S. vc ab Angelo fic vidcntcquod non tcnctur. Prmreajratio adduEia. If.Et f^ecialiter videtur hoc abfurduro in illuminatione:<ro»/?4f enimfrimutn diate illuminari ft J)eo .cft fufficienter producere in adu primo . ratio.s fecundum curfum naturae pofitis.^. V^ praccipup arguit cotra vnum difbum Hctjquarto articulo. fcd tantura in feipfb cau- fundcrc in fetjtiinc tia : ad mult^ prgo fupcrnatura- voluntas diuina ordinauit mult^s difpofitio- ncs.) ejfentia vnius An- gelipotefipartialitereffcerenotitiam intuitiuam^in fuo. in quocunquc intcllcdu receptiuo illius effeftus eeptiuum tem alterius Angcli i^on con<. vt eft rcuelaqo alip uius fiituri mcrc contingcntis .Primaefttalis. ad quod poteft (ecundum curfum naturs. Librill. qiiod Angelus loquitur Angelo. Senientia jiuEioris de locutio' rt Angeli. potcft Angcjus tahs caufatetalem conccptum. Probatio niaioris nattifn. ad non datur quam pofitain ncccfntate abfb- n Pr*terea. caufarcc immcdiatc in co. difpofitio ad gratiam Angelus fuperior potcft illuminatc Angelum infcriorem.cotra tota iUaopinitne. paffiui .Probatiomaioris.fi fiat prje- iuntas diuina determinauit fe£bc organi^fatum ***. Anoelum imme- &c.qutdfotens effcere aliquidinfe. arguit contra liocdiftinguendo defupcrnaturali. quia non dantu(communitcr'difi)ofitioT pft nes (ecundunt curfun^ naturs . ad quas (equatpr talis r^ueIadb. & a qyocunquc paflSuo &: ifta proportio ineft particularibus .Probatur duabus rationibus. receptiuus eft : : incelledus au- crgo in illo in- proportio- telledu . mprc contingcntis.quin firoul loquatur aliis Angelis.qutfi. quoroodo Ipquitur vni AngcIo.i. quia quodlibec Jigcns naturale ftatim induceret. pcr tatioacm communcm > '^ quia cx- & : & minoris.vtopus diuinum fupraomncm curfum ede aliqjua difpofitio fecundum curfujii naturar lem .6o4 C O I DiftinaiolX. func vniucrfaliffima abftrada .quo corpus fucrit pcf- Sccunda difficultas cft quomodo fit pofllloqui alij Angclo . &c. Ex his patct clara impfobatio Hpnrici.Aduerte tamen. ad quam (equctur rcuclatio alicuius mere fupcrnaturalis. ponantur hu- c H O L I V H SenteHtia Scoti^vnnm Angelumloqui alteri froducendo in eo conceptumohieSH^ de quolo-c quitur.qucd . vtpatec ^ Dodtpre in quarta^ifi.de eo . fi loqucndo nir Angclum hil caufat in andientc. ejfeHum : in Cunque r$. ergo mernoriafacunda^niHS Angeli idem potejl totaliter abliracliue infuo.[\oc igitur fu- mere fupematurale .qua pbfita. Aliud fpecialiter (atur ^b agcnte naturali.&p.vt quasdam difpofitio.Omnisloqucns intellediialiter. a quocunr trema proportionis aftiui ./inge- Im fuperior fqjfet facere Angelum quidvidere in Ferlfo reuelatHrp .quibi. conccptum fi pofTet Angeiu^ autem hoc potefl rcfpeftu altcrius Angeli:ergo.& pcrfedifnmum opus Angeii cft intelligerg aliquid.& non alij? boc tantutn . tem pcrfcdio. & talis difpofitio caq- : intclligendi lumine intellcdus naturalis.quia fi lotmi fit tantum ex^^^ifl/' J>rimcre concf ptum . Dicic Dodor quod hsec ratio concluderet.". quod fk t^. vt patct.q.cffeftum caufare . quia vo- )uta fcquitur talc fupernaturale irrit aliqua diipofitiq aliquis magis cnim non videtur intelligat. npc ad videndum Vcrbum in fe.Prima.quQd vn| poflit Ioqui. & cft illud ad quod noti pft difpofitio praeuia fecundum curfum naturaicm. foteflfdcmin quo- (umquealio eiufdem rationis^ approximate^Secunda ( ^ efi inf. pui loquitur.(jr altcno intelleifu. quia ablutio cum facicns cft quid flipcrnaturale per(bna$ diuinas .ipientis A diftinde .qu6d rcfpe£lu alifuius raerc creabilis px naturarei.(i po(rct. pernaturale non dicitur roerc fupcrnaturaic.cuiloquitur. huius §.quim a voluntate diuina. crgo poteft illum quodTotens in . inferiorem ali~ Non cnim &c. qui ab ipu) vidcnte ia ipfb oquenie vidctur.%.Dicit ciiim Henricus quod AngeUis fupfrior poteft caufare aliquam 4ifpofitjoncm in Angelo itiferiopi . . potcft illum caufarc in reccptiuo proportionato approximato Angelus potefi eum aiitcm habens notitiam hahitualem alipuius obiedi . vprbis exprimcntibus & cum dcbitaini^Pntione. de quo loquitur. fub pcr confcquens extrcmis ProbaciQ vtroquc cxtrcmo. vt quapofita s . Do&or D«4 difficuj. Ci nunc nihil aliud fict in co. cuiufmocji cfl rcuclatio . AP quxflioncm iftam ^ 4c locutione:primd rcfpondco.

caufando in fe incclIciSkionem ohk£ti . A 3* ^*^"^**'' .{cd Sm alteriut jingeli ^um difiinEte . fcquicur quod per illud poceftfaccre incelledum luum inadtu fecunhabitualem. pafHui ad a(^uum. 16. in ^udji. quia i fi . Phyfic. Et dicit non concipientispr.dicitur habere memoriam de tali obiedlo .ergo poteft illum cflFciShim caufarc in quocunque reccptiuo illius. f»ti» cen- '*'ra»«n»i» ^'*"*"*'' . obiedum refpicit illam in c 3 rationc rccepiiui. i.intclle£bus Angcli praefens.ltcm vult 7. liter dcclaraciir. Jnftatur contra rationem.cum intelledu fuo.Minor probatur:i//«^ cjuod aHu primo fufficienter eji in refpeEiu alicuius effe- quod habct in fe principium fornale produ<Aiuum .artic. Sc Angcimpcdimcntum. quod<libet per fe contcntum . ' quod mouens^cjr motum (int ft^ mul . fiue cognitioncm illius obieEii .vltima . Sccaufacac quitur in litcra Probatio maioris q fuficictcr eft in .infrk magis patebit.videIiccc \^z. cui loquitur conceptum . </i/?.intcI- intclligibili.7 . fpecicm.puta C.diji.SccHxc eciam trada eft ftiprk a Do^ore fubieElo Theologia art. Tiim etiam. qued quando obicdum in communi in ratione adiui rcfpicit potentiam in communi in ratione paffiui .diftantia erit potcft vnus agerc in alium.cau(ando in co conccptum immediatc illius obie^ijde quo Ioquitur.fcquitur igitur quodinintcllcdu altcriuspafliuo . qui efl ciuldcm ra- que ponuntur ncceflaria ad cognitioncm i & pcr . QO I gelum lotjui 4/j An£elo.potcft hoc caufarc.tts. quia intelledbK ille in ratione obiedi tantiam caufaretcognitionemfui. per confequcns fequicur quod fimilcm intelledio- ncm poffit caufare in intelleitu alterius Angeli cum intcUedu alicuius effcdlus.quam de alio paffiuum natum cft : & fic fimiliter ab aliquo pati & quodlibet eiufdcm rationis natum eft pati ab eodem adliuo & fimilitct natum cft pati adiuo. S. Part IL fic recc- In fit fic ifta littera eiufdcm rationis pacet occurrunt aliqua» poteft caufare cognitione Angcli. . ex A & do. propccr diftent ab inuiccm. poflit in intelledtu Angeli caHiarc notitiam obicdH loquitur . j-gj^f g ^ «^ . vt rccipiens illam. de quo loquitur.& noncognitionem B. cutn proportionato approximato jfed Angeltu hahens notitiam habitualem alicuius obieili. ergo. . in intcllcdu altctius vidctur dubium. Non enimpotcft diftansagcrc indiftans.y^.i. quia tunc non loquerctur Angclo.IV -^ etUd. illam in audiente di- Angelus . quia cognicioncm "B in incellc- &\i C.XTixam Dodor vbifuprat&s. } .quia fpctici viiiuuis nonpoflctpcrtingcrc ad oculum. A PrimS quod Angelus loquitur Angelo. & fic proportio aftini in communi ad paffiuum in communi eft inter cxtrema communia . lo. tialiter vt . cxprcfse comparat obie- €tu in rationea(^'ui ad potentia in rarionc paffiui.©. VI.& alius : ptum intellediui illi .&c. videlicct . obic<Sko tantiim pardalitcr dift.fed Angeltu habens notitiam quo cnim Angclus habcc a^ii primum cognofccndi . eiuidfitjin- MMEm A %_. ifta B Hoc enim incclle(flus y^caufac difficultares.ita potcft producere efTe- & paftiuum ule Scoti Oper. quam moucatur motura mcdiatum. fi ratio prima.&: qu^ccunconfcqucns pcr illud quodhabct poteft faccrc intellcdum fuum in aftu fccundo.^lonem iflam de locutione.ita : \ quolibcc ac^iuo eiufclcm racionisiab adiuis er- go eiufdem rjitionis abftrahituradiuum in communi . quod principaliter intendit..<im:i fi adu concipcret»tunceiufdcm obie£ti polTet rccipcrc aliam intclIccSlioncm.& non cflet in potcftate eius roqui vni Angclo & non alteri. & lcilicet dum qu6d ficuc a6tiuum in paflluo tali. poteji illum caufare in recepttuo pafCuo . & j1. & Tex.qujtfl. li modo agens illud . hoc loquendo dc moto immcdiato .circa hoc quod dicit.& quod extre- propofitio in prolo. & abfblute caufaret cognitioncm fui. Angclus in fe habct 6oy I 11.prolo.^. obiedum concurrit Dodore in i. tionis.habens fuo paffiuo:& obieftum pcrfc6te Primo.non vt aftu intellc6lum.vel in fcvcl in fpecfc pcr aliquam reuelationcm. non aHu intelle- coneipientis talem eft receptiuus talis intellcdlionis ab Angelo loqucnte.8cc. id eft.cui loquitur naturale ftatim inducerct : poiTet . in quodlibcc paffiuum eiufdem racionis. quomodo vnus Angclus ficut aliquod P .& quomodo cau{ct. /i pojfet :fed Angelus hoc poteji refpellu alterius . refpondct alterius .abfolutc fumptis:quia quodnon li r quianon vidctur concludcrc nifi dc Angclo. Maior patct.6. & vniuerialiffima probacur paffiuum in : minor. Nonfecundo. tom. altcri naturae . vcl cnim hsbens obicdum leftus fic pra^fens in ra- tione incclligibilis. caufando in fc intcl cftionem 4 ficutcfFcaum.Habcns crgo talcm adu primo cfl in dr memoriam fufficicntcr ad caufandum intellcdlionem a<Skualem illius obie6li. & \ paffiuis eiufdcm rationis abftrahitur communi . fcilicet huius:lllud a&u primo. gwfW*. Dico brcuiter.quiadc ncccflitate potcntia:. ica quod caufans dc quo . non impeditum refpcdtu £ius.parte x.Hic tamen probat duabus rationi- ptiuum bus . dicitur audirc.9«t4 prima ma proportionis a£iiui. quod verum eft.QuSlio . aut caufat in rationc obicdiiaut in ratione Non primo.*- quia vt patec ^ & licct potentia concut rat aftiuc par- probat quodltb.quia loqucns principalitcr intcndit exprimcre concccitur Ioqui. quod eft ciufdem ra. rcfpicic quamlibet pocontentam fub potentia iii raloquendo fcmper de caufiditate tionis in ratione aStiui tentiam per tionc paffiui competente fe . de hasc propofitio aliqua- aliquod aiftiuum refpiciac aliquod paflluumjica quod incer illa duo fit proportio a^iui ad pafHuum.Al adum primum cognofccndi minoris.qu£fi. quod oporcct prius moucri a mouencc.pen. vt in pri- mo expofitum c(i. illius efFcdlus a tali aftiuOjfequitur qu6d quodlibec aifiiuum ciufdem racionis cum primo adiuo poffic vercagcre in vcrc paffiuum .cum non fic & maior ratio de vno. Primaergoratio cft talis Omnis loquens inteUeElualiter caufaret immediate in eo. x\. quia Dodoc tn fic quaft.

rcccptiui. &c. habent in potencia receptiua . partiaIitcr. & nifcfte vcra rcfpe- fare cegnitionem "B in & in quodlibet in- fe. fi- ita Et in qualibet volunrate ciufdcm rationis.ilent contraillam propofitionem.i.ergo quaslibet memoria foecun- ^ku intelle£fcionis abftra<fkiuas ipfius ^. quod propofitio Do<ftoris eft ma. quamuis fit receptiua caliditatis vt o6to.dum eflcnt in gratia.poncndo quod fimiliter voluntas ui poterit caufare fruitionem perfe<Stam in voluntatc B prius non fiucnte . (quaeduo integrant ergo . fc li. niens concedocnim voliintatem : pofle recipere ab iIlavoIunt.fequiturqu6d vna voluntas potcrit fa- a6tum peccati puta a<9bum defimilcm potuit caufare in vo- & fbrmem ergo .qux.crgo & fjmilem potuit caufa- re in voluntate altcrius Angeli rationis in rationc receptiui potuit facere alium . Refpondeo. fi ipfa omnia . 1 . eiufdem obie6li.Imo magis .qu6d nullum eftinconue- tas illa Sccundo occurrit dubium 4. cflet di^cile eis fbluerc hanc rationem .difi. ncc peccar.quia quxcunque repugnant fuis rationibus formdibus rcpugnant. ri//?. ciim fit ciufHcm & per confcquens . cjrcaillum Angelum. (cd etiam dc nam memoria foecunda .p3tet.quia cognitio talis tanttim eft nata rcci- autem prQpofitio non tan- pi in potentia. in fruatur vt o<5to yult. & fic vnus Angclus po- alium Angelum. aliud inconucniens de a<ltu amoriSi&a<Slu qucd dico nihil concludit contra propofi- tioncm Do<ftpris. quia habet adu yoluntas illa amorcm Dei diligit .tunc arguo fic Angelus poteft caufare : }n fe a<Stum odij circaillum in mcl erunt a6tus o<5to. ipfa non caufatur a voluntate Dci .difi.& !2?.i. ita quod taIpobic<!itum concurrcrctdenccefEtate in ratip- nc obic^ti yifibilis. ^ nulla volutatc potcrit recipere a<ftum odij.& alibiftpe. a<Stum fe poteft caufarc volendijvel nolendi.quiain fe potuit elicere j'.ftatc illo a<ftu amoris. quia Dodor fit caufa adtiua vifio- & fimiliter voluntas cius fit & difpofitu:mod6 .ij. ncc inconuenientia addu<Sta v. quiri -^ ^ . qui di - cunt qu6d cflentia diuina in rationc obic<fti vifibilis caufat vifionem . picns huiufinodi adtus nec meretur. & fc- & a<J^us amoris vt . vnus aljus Angelus eliciat afturp odij vt o^to . ita qiiiaadtus meritorius. cliciatur non /4. tamcn vt cft a<ftu fub frigiditatc vt o<5to .qu6d adusdcformis . fequitur quod ante bcatitudincm Angelorum. inteIlc<Stu$ Angcli non poffct caufa re illara vifionem in intcllcdu alterius AngeIi. quo volunnon . i. circa illam propo- cum facillirac folui Ad ptimum er- illa. quod quamuis & in Angelum. qu&d fi dc vifione. a nullo poteft recipcre caliditatem vt o<fto. fiint pugffantes . 25. qu6d : voluntate alterius Patcnt ifta intelle<5tus beati liis. & fic Dcum: Dcum. quia cx ifta propofitionc multa vidcutur fequi inconuenientia. cut illam poteft caufare in fe ipfa partialitcr inratione adtiui rcfpicit intelledum pofllbilem in ratione paffiui. ne militcr quia in .)poteft cau- m». curo tantum fe bcat in potentia reccptiua paffmi . Ad fccundum concedo. quod po- ralis voliitas aliqua a<5tu fi habcat a(ka amoris vt odio.ne fim txdio Icgenti omitto.qu6d . ftatc pcccanp"s. goinconucniens.quod/^nw»*» extremaproportionu aiiim. tunc voluntas potcrit caufare & A fruitioncm vt ocSto. ita telledu eiu(ilem rationis. & femel diligcre funt rcpugnantia fum.& .& fruitioAngeli . fequiturquod eadem voluntas poterit fimul . poflint ftante propofitione .vt patet a Do^orc in i.quod euitare quia fi voluntas vnius Angcli caufct in Ange- in voluntate imperfe<ftiorc alterius dcformem recipiat a<5tum dicitur peccarc . vt patct a Dodtore t« poteft adtum a<5tum poterit caofarc in volunta- go . da rcfpicit qucmlibet intelledum . .& difpofito. Primo .q.ate a<5tum amoris Dci formaliteramai Deum . & fit Deum . caufa aftiua partialis refpc<au fruitionis 3 . refpc6tu aGum Angeium : cr- eadem voluntatc odij vt o<Slo fimul.cum tionatu ipfe dicar .nobis & concurrcntc. fit }mperfe<5tior voluntatc ^i .quia voluntas vnius geli informata fa- An- charitatc potuit in fc caufare adum meritorium.quod vidctur yaldc inconuenicns.^ aUa inconuenicntia pofliint adduci. Haec fiim veriiicatur de caufa partiali caufa rotali. luntate alterius Angeli tuit facere peccarc . quia vo- & ini. tcntia a<ftiua poflit agere in pafllim fibi propor- ccte peccatc aliajn voluntatem:probatur.par. Ad fic non 17.poteft caufari in alia volantatc. Libri II. qua: & Ci non tamen adinuiccm rc- & incompoflibiles ex fnis rarionibus fbrmalibus. .ita potcrit cau- cnim aliqua voluntas meretur & fare fimilem adum in voluntatc altcrius poterit facerc voluntatem illam diligere patet a<5tu .Si tamc ipfacocurrcrctno apparet incopoflibilitas.q.i. fic tc alterius Angeli prius diligentis illum aliuin & fimilem qucd ab .6o6 Diftinaio I X. quac ponendo talem ca- . pafliui:patet a<fl:u$. vnus potuit cere alium mereri. propter incompoflibilitat6 a<5tuum:ficut etiam fiiperficics aliqua . \i Quintojfequitur qu6d intcllcdtus vnius AngcjScCnyi. probatur & odire -^ .qu6d poflet canfarc vifionem ipfius obiefti in quocunque intclledtu ciufdem rjuionis fibi proportionatp. Quarto. vt inrelle<ftus habens prxfens obie<iam beatificum . vltimii inconueniens ncDico brcuitcr . Tcrti6.quo aliqua voluntas mere- fimilcm adtum poteft caufare in qualibct voluntatc eiufdem rationis. Angelum mcrcri beatitudi- nem quod non videtur. quia tcncmus qu6d talis vifio .qiu dicitur & fi- tamen voluntas reci- 4ifi. mult. fi intclligant quod tantum autem non cft difficultas . fed a£tus ille diccturinpoteftateamantis.& ctiam frigiditatis vt o<fto.dico. poflit caufare vifionem Dci in in- Angcli telle<5tu altcrius J5a<9:unon videat . .& non ex ratione fubie6ti. quod non potcftnon rccipere illum a<Stum.qua? in fc. fic ficut infeipfa poteft tur. liccr partialiter caufctur ab intclle<3:u beati ^ principaliter tamcn ideo .eft in poteftate eius fic caufare adium amoris erga Dcum. & ha- Du<^ore fitionem.ab agente naturali .vt probatDodbor in vt patet a . vel fi voluntas B fruatur tantum vt quattuor . luntas in rationc adbiui refpicK fe ipiam in ratio- mcritorius.faltem parrialis 3 eo. non tamen ex hoc quia peccare femper potc- cft in quod eft in facultate fua eliccrc aiflum defbrmcm vel non deformem .proptcr incompoflibilitatem formarum rcpugncnt fuperficiei.quod eft impofli- bilc. ficutergo poteftcaufare infe acfbum volcndi. vt per Auguftinum patet & communiter Doiflores.difl. voluntas vnius Angeli adudiligat & ^iHum Angelum dile^Stionc yt o<3:o. Et fortc W»m. Sccundo . Similitcrdico ad aliud inconueniensdc punfto. fciiicet proportionatum in racionc pafl[iui:ficut crgo intclledus Angeli cum fpecie inteliigibili obiedli B^ memoriam foccundam .fic Ad odij . ipfa liberc i.

tio omnis impedimcnti. Vacuo autemfaHoi non alit^uid certe. effe fcquitur qu.r^. fareconccpturain Angelo diftante.quo.vt patet pcr Phiiofophum 9 Meta.xduilici caufa atli» in medtum prdcedtt a£iionem in ttrminti^ E:i^empium fccundr. per quam fic natum agcre in & mcdium. fimul eiHtmcdo & conti- maumt ©• m omnibus hoc cum ergo Angelus cum Angelo .w«j(/^ eftvtpojfi)it ^uando pajfiuum. poteft vtrumque fine aircro caufarc : fcd in dt. amoto dicitur in potcn- patiente enim alKjUtd tamen bituT.)^«o^ mouetur primum fecundum locum. i 6c tia maiorem primac rationis. vna g! antibus. : piliil : . . . vc quando Sol iiiuminat partcs mcdij.ncut in fciprojita 8c in ihtcllcAu alcc- Pcr idctn dico riiis. f Confirmatur iftud per ^ri/foielcm .d. Sic» Non(inc[mi)hene hoc Democritui opmatus .hoc ejutdemfacereyil- occurrcre .ita (ed j . & prarci- Dodtorcy. tjuia /? Dete^ non ejfet immenfui .indo fcnfu» ah ipfotgitur . vnam non a minijs principali. explicat 'Do6lor cjuando a6fio in ntedium prdcedit aBionem in terminum^refoluttque id contingere tantum quando medtum eft eiufdem rationis (um termino^cilicet quando agens habet duasformas . eft talis prioritas ergo poteft Angelus agere in tcrminum diftantcm.i<i cft. fit Arift.licct quod caufarc. agens habet duas formas adiuas.& . quodamedio. fed nihil omnino vidtHaec ibi. fed mediumuon cftcapax H O Occafione inFiantU allata ccntra fe nifi diftante. Solgenerat mtneram in terra perfuamfubfianttam. necejfe eft tangt. ^. quod vnus Angclus abfolutc poflic inalij . . fcilicet quod iftas . Secundo. & alibt pvi. oflrcndo quod Angelus etiam difl:ans. & C .quod tunc vacuumejModmedium profpici vti^ue certe tjui inftatcontra tio eius nec auditiuum Angeli io- patitur aliqna pafsionc iftasinftantias. uae. AD ifta excludenda ' prim6 . in medium .fed impofsibilc eft. HicDo(^ornon probationem omni impcdimento. Tertio. & fiformi a nem. non praeccdit naturalitcr ^diioncra. hoc enim impojfibile .nec contra cius.8. ficut videmus Hxc illc loquens non fic fit in text. fccundum aliam .nonpoPcaufarc fruitioncm in voluntatc altcrius An- duabus mediura locutionis Angcii & fct geli Angelo pofsit loqui poteft diftans agcre in diftans fniitio piincipalitercaiiratur a voluntatc diuina. : . cjuarttm altera fupponit a6iioncm alte' riuSyalias agens agit in dilfans. & in voluncate alcerius omncs refponfio ad r j. coelo fupple . rcmancc igitur vc patiatur k medio . quia a voluntatc Angcli .crgo. §luontam(inc\un)po£ihtle aliquid ^Hando. Excmplum primi cft .iii. Vidc t. eft. Oportcret ergo AngcUim loqucntem altcri Angclo diftanri priiis habcre Yales potentias.^y. in . habct aliam formam ad^iuam rcalitcr . Jnftaturcontrardtionem agat receptiuum eft cuum tranflationcm patct fic medium non non enim . . nifi duplici de caufa aut quia eft ciufdem rationis me^ium. agcndo in medium. nec agcns cauftpr^ dttU. fcilicctquod ncc medium fit rcccpciuum eiufdcm adionis cum termino . nifi priijs ft ejftt fenfitiuofit Si vero voluntas diuina concurreret.io. vifus in ejfet vtfio irrationaIes.tunc ficut poteft caufare fruitioncm in fcipfb.& rccun(dum iiiam formam . licet omnino nihil videbitur . id comm. '"«'"jnfint '"''* & quod prius agat in mcdium.i. nec refert quodper fua accidentia calefaciat^veliUuminet rnedium.optimey.& poftea in Angelum. potcft cau. &c.^<}uando So! generac mineram in vifccribus tcrrsc.Qu^ftio quin M minis principaliter pollcr il- parrialittf r.generans tantum tan" *vbi gitfuperfciemytamengeneratcorpusidehocSco. natum eft agcrc in medium & fecundun.com. eft vacuum quirh in Angelum . quarum vna cft prior naturalitcr reliqua .vt vifus patiatur acolorc. aftio in mcdium. Phyf. quo: poflet nuum loqui id eft mcdium in poflent impcdirirhoc excludit dicens:iV«//o«4w- tclle<SluaIitcr non non erit vera . & terminus &tuncprius naturalitcrrccipitur in mcdio(ficut paflTum propinquius naturalitcr prius patitur. & fubdir adioncm loquitur. L taiis V I locUtionis. aEliuum appropinquant. oportet Angelo. qux eft prior adiua . . Probat primo .io.quaft. aftio in terminum non dcpcnderet ab a^lione in mcdium Patetcx ratione prioritatis naturalisiquiacaufa fufficiensduorum. Requiritur crgoremotextum c. & minus principaliter 607 II.aAionc : alcerius rationis ab adione in ccrminuxn : nullo c modo 4 prxcedic zQixo . tranflatio- vndenecejfe vt non .j.Scot. vt patct efuodUh. <^u'od quia quando ajiquis effedus dependct a caufis partialibus dif^anti quentis. (juare neceffe eft effe medium. fequitur. . item vult Philofophus t ^ue extertorum prohthente ad ungere . vcl virtualitcr .q. 7.(ccitndum aliam litcram propinqua.cui fimul.) aiiam in terminum. ad adionem in termino . vcl vcrmcm Exempln iiluminat mcdium intcrpoficum crgo cxclufa vtraquc harum caufarum} vtriujtfut in terra. iliud ac! dc fruitione . totalcm inte- poteft ii . in terminum . Nam fi non eflfet priorita^ naturx adionis Phyf. cui Sic Sedfi{inquit motum eft . & audiente .quam paflfum remotius) autfieft altcrius rationis. corporalem potcntiac raiionalcs conttngere. Probatio minoris.g. pafliuae.fcd non fcqujtur S . Et uc Dodor concedic abfolutc. al efuidfit in medio.Sco. M. va- eirci fi videtur colore tmpoJ[biUyreline]Mitur auiem poJftbile.ab puc fola e(Te . idc6 voluntacc diuina non concurrcntc. E. 8c foluit dilficultatcm fccundum aliam videre.fupra ^um ncutrum eft prius naturalitcr alio propofito non . quia tam maior quam probainteliigitur de ad^iuo & pafliuo .fiautem fuirit tcx. mouenti .& quomodoy& e^uMunque ali4 necejfe ad ejfe in d^-fi-ntiofiey fupplc potcntiae adti- . .& Ktr iLti. adhucageret non ejfetyde ejuo i. fcilicet lud veropati. ipfum . yvbi Aretinus.

•/-•r-iii cionis. vc coloris icaquod fpecies prius nata cft gigni quam vifio ficut ^dus ptimus quam adus fccundus & prius cft fpecics in mcdio . Scd concra hoc obiicicur. hoc non conccdatur patet quod omne corpus generans gePh r.quod cft inter : .noo agic in medium nec accione alterius rationis . fnmi lib. adione ciufdem rationis ncc altcrius quia caufatum efl^et immediatb cet : . Si cnim Angelus diftans ..aftioin IX. Hic igicur rcceptiuum rcmojfpeciem cum recipic aliquid. : yam S' Deits Jluuhi no e(fct. & tunc poflcc immediate aliquid caufare alicubi vbi tamcn non cflet prxfens per eflentiam .fed receptum altehoc accidit . : quam per fuam formam fubftancialcm . ad ctFcfflum caufandqm in co. vnneram.perinde cnim cft quanciim ad adioncm eius. fcilicet gcnerar corruptibilcm jiam gcnerabilcm * o . jjjgjjj^ni ad inftanciam. cj^ufara. ncque cft natura rccipere adionera eiufdemrationis cum Angclo diftante audientc ncc aliam alteriu? rationis . 37.tH mpUciter. Secundo » . nihil caufando in medio . femperagtt in ij . quam in organo vifus tamcn accidic vino. crgo ita eft . non eft '^i^s rationis recipitur in mcdio caufa reccpti in termino fcd eft ficut cffcftus pripr illo . non requiritur abfolutc ad hoc .onfirmatur vltimum iftud b eft locutio. fi non admittatur ifta pofitio impoflibilis . fecundum : . & 6. &tamen adionc illius rationis.& ncrat corpus naturale non cantum fupcrficiem & camen non eft immediatc pra:1. fatis habebitur propofitum quia Sol ijnmcdiate caufat vexmem . vel aliam fubftan. nec habct form^m vjrcualiter . PraECcrca tertio <" fi : . Secundo. prio? rem illa quia Angclus loquens .i.& ergo gcnerans Omneages ybi noncft. AvDXTio. ac fi efifcnc immcdiaci. ficucfi effct lens 1.tamen ibi ageret.d-ifj. 6o8 medium a£tioncm naturaleminterminum . func effedus ordinaci ciufdem obiedi .quam in rcrnotiori. . cui nihil ciufdem racionis rccipitur in mcdio.ficuc fi efTcc praifcns fibi fecundumefTentiam fuam & hoc modocfTe praefcns per poccnciam fuam . qu^d non viderecur aliquid j^^^^ quod de pcr fe ratione coloris vifibilis fit aliquid caufare in ^ . illud medium cric in adione fua fibi canquam effct indiftans. ncc per eflenciam .quamin medio. nifi fuperficicra in fupcrficic ipfius gcniti agjc : . Prim&. . Agcns enim cft immediatum paffo proximo & hoc immcdiacionc corrcfpondcncc ca6lui Machemacico . de fecundo dc Anima . r & ita cft in propofito Mediuni Angelos diftantcs. pcr hoc quod vifibile eft natum gignere 6i vifioncm .formaeiufdcm racionis prius caufaturin propinquiori. cundum fupcrius dida difiinci. ^^"'^^^ refponderiyficut refipondet geU locutionem : ideo debet efife Do6tor in Refortatis . Phyficorum. Refpondeo. nec tamen ageret in mcdium. immediatc caufarcc illuminacionem in alio diftance .quia reccptum in mcdio . ab eo. Quareno Yioc patcc p^^ pojjet pert ^^ •vacHo ? ' j^ ^^p^^. quando medium ^^ receptiuura aftionis eiufdem rationis . : : : non quod pocencia fua fic ibi fed quod poccncia fua poflic caufare ibi effcdum . fcili- quod Deus non eflct vbique fecundum eiTentiam eflet tamen omnipotens fe-.quia mediura eft capax adionis eiufdcm rationis cum cermino. : . cftfic : : : : : Monens (ir mottim . quod localis diftantia non impedicc locucioncm. t. vcl altcrius rationis . deCen. vel Mathematice . "^ ^EfeBHs (ji : no vifibilii & einfdem rationts tn medio & & r^ *j : Sco. qusEcc. cum illa quje eft in orgafi aiflio altef iiis rationis fiat in medio . juntjir.4.& paticns poccft cffc medium Mathcm^ticum criplici- cffccibiilicec ^^ ter. trtpliciter. . : ^'""''^ & . nec formaliter adi- enim corporalc. . niii quia Sol habcc aliarn formam adiuam . mcdio. Poft haec cria . comparando illaad candem p^ggfgng p^f eflcntialem ans. nec pcr concradum Machemacicum prxfcns agic corpnrenm ^{^ tamcn ibi pcr conca£tum vircualcm. Diftindio Librill. apcius exemplum ad propoficum eft de a£tu cognofcendi quia cognicio incuiciua vifus non eft eiufdem racionis in medio . rcfpe6lu cuius agens ^"'^bet formam vel immediationc corrcfpondence cadqi virtuali quia ita eft agcns praefens diftanti Mathematice.quae aftionis prioris C. 8c quod agat prius in mcdium inter ip^^^^ ^ \\\\ji^^ cui cft fi prasfcns . quod nimia diBantia impedit Au^ difitantia ified quanta determinate ? oico quod moderata De'{s nouit. vel organo propinquiori. Refponfioncm qujere. fi ncc ipfum nec poccncia fua fic fbi. ac .8c hoc fuificicad agendum.velorgano diftantiori ficut vniuerfahtcr . ficuc alceracio prjeccdicgeneracioncm. rcmota impoflibili pofitionc. ^ quia cunc diftancia localis (ipn impediec locucionem Angeli. fciliccc qualitacem . & . & . per quam nacus cft agere prius aliquo modo. quod agat in illud: hoc elt. ficuc duos cffedus prdinacus.inter agcns.ad hoc quod vidcacur fed quia fpecies vifibilis. Et per idem patcc ad illud 7. ^qj^j ^ inquantum eft efFeftus vifibilis .& vifio. ad illam.ponendo vnum impoflibile.

ftcnte:ergo afimili fare foteSi ahftraSiits . Dat ctiam Doiflor alia exempla de mcdio. crgo illudintclligibile Sed nihil caufand» in Tnedto.mtS^^%M mcdio recepciuo^fi- altetius rationis a cut patet dc materia prima . vcl habitum. qudd fit ratio formalis prii^s produccndJ dium inter gnum cft non ratione rcceptiui & .& fecundum aliaminterminum.ad i. »ec tcrminus . ter- & vermem in terra . poftcciiis fecundum fuara formam fubftan- & tialem inducit formam fubftantialem ignis in materiam ligni. Probatio confcquentir . 3 crgo &c fuperior cognofcit illum infcriorem pcr eflentiam fuam intuitiu^. Angclus inferioreognofcic fcin- t9. illius & mcdium funt ciufdem rationis . AHio in medium non prtiedit naturaliter aEHonem in termimtm duplici de caufa . quia cattfafuffi- quorum neutrum efl pnus Sed in jtropofito noneft talii frioritoi . quia ira acr eft rcccptiuus ca- vnum.I Qu^ftio ^ 1 609 1.vt priorc ns^tutajfi ergo calefa<5iio ligni dij.quia nece(iari6. non etret poftcrior natura calefadioneme- tunc ignis aeque immediate poflet calcfaccre Jignum. qua: poteft cfic ratio for- ipfum. . pinquam medij. & de medio inter ipfam.rnoria ean- intuiriu^ fed ifta : fi in illo Angclo ponatur aliquid adu intcUigibilc. Sccund^ principaliter ^ ad rolueionem arguo fic. nifi prius roe- tninus aetis X. gth caufat prxfentialiter & ita non pcrfc£liirim^ cognofcitur . guod intcllcdio Angcli caufata ab alio Angelo depcndcat .vi patet dc igne corrumpcnte lignum frigidum prius .& fic generatio vermis eft pofterior illuminatione mcdij quia Sol non polfet geiierare vcrmem nifi medio prius illuminaro. ftore in fecundo. nifi prius calefaciat partcmprotte in .cau(anExpono ta- poflit loqui altcri do Dodor excludenda.ii. : adu in intelledu Angcli cxiftcns. medium fit termino.refp. hoc in malis produccndi plura alterius raiionis .&c. perfcdior cft cognitionc . dium ceptiui corporale. diate calcfaccre Iignum. vel vtrtMaliter{dicit virtualtter propicc fubftantiam aliquam . AJ) ijta * in eo aliquam intclIc<^ioncm. Sc fic patctquomodo ignisnon poceft imme- a termino.fupcriorintuitiui cognofcit infcriorem: go eius mecognitio non cft per aliquara fpccicm.& agens. fic tamcn . f. vt Et excmplum quando mcdiunj cft altcrius rationis k termino. vifcerihus terrt. neque rationis cum Angelura §igUfttJ»audire eft recipere intellecbonem de obiedo g*itfm tuni»** rcuclato ab Angelo loqucnte qu« intelledtio dtftante audtentey vt patet:quia . fi. tamen quicquid ratio dc hoc alias. aut quia mediumy& termtnas vt eft cum .quod tan- receptiua formac fubftantialis tum oft fcceptiuum ttinc accidentis . quia pafs poftctior non potcft immcdiatc illuminati. quia ptius naturalitet pat s propinqua igni calcfit : quia crgo |efit.puta aliquod quantum.qui poflit cflc re non exi. illumimedium interpofitum. enim (ecundum formam caloris diiponit lignu. a£lio in terminum non defenderet ah a3ic' medium. . men iftam fc in ifta probarc. qua: cft immcdiatc . nec agens realiter . agens hahet duas formas ailiuaiy(]U(trum vna eft prior naturaliter reli^ua . 3- cum haheat aliam formam a^iuam receptittum eiufdem rationis potcft calcfieti. Si efenuM non cxiftentc in fc vniuj An' . formalisgenerandivermem.jcque pctfcdth . natum gignerc aliquam cognitionem licctintuitiuam . quanta eft prima pars facitaliam partemj& caicfafta. nifi pnus calefaciat aerem. Et C\ dicatur quod fubflantia Solis cft nat aer bicubitalis ca- exttema pars pats propinquior prius natuta illuminetur.Ita perfeftccalefic de aliis Do- vt patct a . puta aeris. & rcccpta in mcdio .dico.«.8.ita fit quod terminus in rationc re.poteft cflc cognofcibilc a fupcriori. vel aerisnon immediat^ caleHt.& priiis nifi nacura calefacit medium. nec attingitur non autcm oportntMittHam tct Angelos efle immediatos fibi localitcr ad hoc vt fuperior intclligat inferiorcm in ali9.arg. & fccundum aliam formam puta lucem illuminat medium. & quod fic* ciens duorttm effietluum. z\\\xA)per quam .principale. ctiam diftanci. tuitiuc per cflentiam.itj.ficut & ipfum medium. qu^m aliud. & h illa calefada fit tantz vircucis. calefaftio ligni vt pofterius natura dependct neceflari6 a calefadione medij. Paccc pcr cxcmplum : fi ponatur ignisdiftans k ligno pcr fpatium dcccm cubicorum ille ignisnon poflct immcdiari calcfaccre illud ligMum . fuam noririam fcdintelleaus Angelidiftanris^ poteft illudaftu intclligibilc gignerc cft reccptiuus talis notirisc : potcft caufarc in intclledu in eodem.d. & fecundum illam formam . ic rcceptiuo.d poftefius natuta calefit .vt patet fupra diftinff. cR quando Sol generat mineram in fic . Medimm tnim quod eft inter Angeles diftantes natum recipere aEHonem eiufdem . &illuniinandi medium. Hic litera intcndit literjim fic fatis facilis. ita quod fubftantia Solis eft ratio generandi . puca caloris. Sequitur Exclufa vtraque earumcaufarttmyfcilicet quod fit. adhuc fubftantia Solis erit ratio gene^ randi prius vnum .erintuitiua : quiacognitioabftra«aiua pcr fpecicm poteft efle dc re : : .quod eft ciufHem rationis cum termiho : vt citm Sol tlluminat partes medij . nifi eiufdem rationis . Nam fecundumformam fuam fubftantialem gcncrat mincram in vifccribus terrx. vel perfcftius: nullaautemcognitio abftraftiuaaiicuius obiefti . Similiter liciufdcm rationis cum acrc . in quolibet intellcclu pafliuo . crgo dato qu^ddiftcntlocalitcr . m nullo .&c. COMMENTAKIVS. Angeli diftantis notitiam adualcm fui. ftlteroy poteft vtruncfue flne altero caufare. fcilicct.& agens calefiat. quamuis in Si non effet priori- medinm ad aStioaem in ter- mino. non dependeat ptobat ibi . quia omne obieftum cognofcibile ab infcriori. vt Doftetior natura ab alia incellcftione prius caulaca .quim & lignum:& idcA ignis non potcft immediate calcfacere lignum inicr quod & ipfam elf igncm AngeU loris ficut . cadit aer.qu6d Angclus vcrc Angdo. Sc- quitur Autfi eft altertMs ratHinUt (ciHcct ipfiim me. cjut eft prior aBiua natum eft agere irt medium. proptcr iuniores Cum dicit toi natura aSlienif in : .quac calefafta calefacit aliam .8. qu6d quamuis hoc non fit fortc verum.

ptiuo formac fubftantiaU$. fcd hoc cft . multo fortius virtus Angelica potcric caularc intclledioncm obicfti in inteUedu altcr 'J^jfemflum. Secuttdum ^ftnon habet fts- ma.quia vifibilc na- perior tum cft gigncre . f Sed (omra hoc vnam inftantiam fcilicec qu6d Hic DovSlor facit quod dixitprius.^. quod eft reccptiuum fuam intyiciuam in fe pcr cflenciara fuam.x. eflct valde quod cam vifio.fed quia fpccics cfFcdys prior vifiencqua: prius re- mcdio . ciim fu. Hic Doftor adducit aliud cxemplum . ficut didlum cft in pric Vbi iHtelU. vt uclato in intcUedlu altcrius Angeli diftantis. qus efl .i.qu^ft. videlicctguantura locura fimul occuparc pofllc.puta ignis.Si tamen tencatur. ^ vifiua. priijs nefcitur.37. quam lus fupcrior cognofcere poterit llum inferiorcm feriores fe intuitiue per eflcntiam illius infcrioris . fit obiedum & patet intuitiue cognofcibilc . M. ncc formaliter aEliuam aBtonu priorts ad Hlam. : & qu6d matcria ciei .dift.qu6d aliquid caulet in mcdio ciufde rationis. capaxadionis ciufclem rationis cum tcrmino. tcnec Dodlor vbi (upra. g Secundh principaliter ad felHtionem arguo fic.qua: v- jlngelHs loqHens nec habet virtualtter. nec pcr cont^dum dorporalcm ySc C\cCi virtus corporalis poteft fic agere jn diftans. virtus corporalis quia cojrpus gcncrans.^uxft. .quAft. ficut duoseflFedus ordinatos.H Diftindio IX.de quo loquendum ejt^tantumfoteft caufari in eo Inferiotts "verh ad omne modum etiam intuitiu^ cognofcibflc a fiipcriorircum ergo Angelus infcrior poflit caufare cognitioncm prior i. non irapcdiat lo- obiicitur.^.qu6d adbuc Ipecicsfenfibilis fitcaula vifionis.n6 requiritur abfolute ad quod (Sfcas. fiaiur. quia vi- tantum partialiter caulatur avifibili.c]H<eft.. nam calcfa6tio quas eft terminus calefadionis adiuas eft fimplicitec ciufdem rationis cum calefadtionc reccptain alii$ cxpoijcndo illud. qu6d S C H O intcllcdum eiufdem inteUedionis rcceptiuum dato quod Angelus inferior diftet a fupcriori & tamen non eft ncceflc..quam fpccies fenfibilisimmediatc caulctur k vifibili .ita caufarc notitiam •' ciufdcm rationis .Melius eft igicur dicere» vidctur tenetc in quodlib. rcmotum.& agat in iUud. illa vifio. vcl altcrius bili litcr loqui alteri Angelo vnum fupponit Poji hitc tria aptiiu eft diccns ad primapi. qui libet ''^ mtclledio immediacc recipicur in intellcdhi . qu6d non cft necefle virtutem aAiuam cflc prxlentcm paflb.quo manifefte probat. d c. fe .qu<tft.qu6d vnus Angeluspoflitintelledua- de ailu cognofce?tdi.fequitur qu6d idcm poterit caufare in queracunque caufa reccpti in tcrmino.^»^/?. &: rcmote in iplb operame.VzicKy «»i»s tcrmino. Et ncc pcr eflentiam .id cft. ficut iqjmcdiate poteft illius ohieSti in fe. vifi- cum caufato iw rationis fenfibilis cft cipitur fn mn eft eiufde in organo. ncc rcccptum in medio ^ft quia Ci maioris virtutis. quod nimia S?</l. mfefinntk. quoraodo Angclus cognofcit fe per e{Ientiam. Refoluit quidhtfU€ns caufat in intclleStu audientis per tria diSfa. cft & tamcn non eft iramcdiat^ przlens rcce- . vt Dodlor c Per hocpatet fid inftantiam de fecundo de tAnima.^ua quia adio . quim inorgano. hoc medium efl: partibus acris.*^!/?.vt cum ignis agit in Iigno. rccipiatur idcd ponitur prius caufari in mcdioipfa fpecics. hoc forte dicit. contra illHd . locutioM cft.qu6d piatuJ: in L I V illa cognitio rcci- mediQ. quam facit Dodlor probando.dift.fcd in quan- diftantia impedit ta diftantia detcrminateloqui pofEtvianaturali.reccptum autem in organo tanquam in rccpptiuo rcmoto cft vifio. gcncrat corpus natyralc. & in ifta rationc prar- fupra daclaiatum. Angeli locutione. & licet priiis caufctur Ipccies vifibilis in medio . quam lignum funt nmul jficicm. iramcdiatun^ teceptiuum vifioniSiorganum vero reraotum rcf eptiuum.qu6d .tam ignis. difliantis fic pofllt^patct.httbent fer caulctur vifio in organo.eH cflcdus comparando illam adeandcmcaulam.qu6d vnus Angclu* pdflct loqui alteri Angelo quantumcunquc diftanti. recipitur in & fpccicm & vifionem . & fic fit potcrit caularc illara in Confirmatur iHud vltimum tripUciter quod Angelus nouam intcIle<Skionem dc aliquo obic£lo fibi rc- loqueijs pofljt caularc na cum fenfitiua integrant vifionem. quia ab inferiori.^. quia fi fic.nifi tantum fccundum fupcrficicm.j. &- qttentes fe h»bent per est^ mcdio cft tantum ipecies ipluis vifibilis. fciliccc mo.i.vc patet de aifrc calefado .quodnon videtur. Haec cft fccunda ratio .^.de- cum Angclus habcat bet intcUigi dc Ipeciecxift^te in organo. vtibi expofui. abfentcvifibili. formam nece(Iari6 pracfupponit caulationem aiicuius al- mcdio non eft caufa vifionis receptasin organo. qu6d ertencia fua eft ratio forroalis caufandi cognitionem intuitiuam in ratione obiedi intel- feriorts Ex hocinfcrtpropofi- ntodum Angelus inferior poffit cognofcere intuitiuc per eflenriam fuam. qullm in organo.vel fe quo ad tantiim fupcr- tangunt tantum quoad fupcrficic. fpccics autem fenfibilis immediatc caufatur a fenfibili potentia . LibrilL 6io nullo corpore immediatc rccipi potcfl: . i.dtft.quia potetia ponftitutura ex an^na.qu6cl talis operatio. vcl aliquo alio modo.fciIicec quod Deus non cltet vbiquc fecwdiaracllentiam. differcntcr tamcn. Patet . Rcfpondet Do£tor in Reportatu. tali qux organo vt patct in primo.a fortiori Ange- citantu. ligibilis tum .^. ficut illq. quia tum ^ifionis qu2 cft a£l»o exemplum ad propofir immanens rationii in medio cum iUa. lenfitiua non concurrcmc .quiafcafibilc extraeft caula vtriiilquc. y.vt etiam yidetur tencre Dodtor inprimoJ. dc loco Angcli.fiuc cau^tu eft inteUeaionis in alio Angelo ilon fatio nouaB terius rationis. Angeli rius tertio. qu6d non cftde ratione adhuc vccaulet aliquid in tcrraino.ejuiacognitio intuitiua . cflct tamen omnipotcns.hoc cft. cui cft uc pr«fcns. Quod etiam dicit. cjuia . & forma compofitum cx fubieAum fupcrfir Icilicdt quod .6. & in quo- intelle£ku potcft fimilcmcaulare. inteUedlu Angcli ^ b 4. ficut ctiamfuprk patuit dift. ^xemftum. Ipecics lenfibilisin fio diftantis. 6. diftantia localis cutioncm. Sicut cci^ dicimus in nobis . quod dicit de organo . Sc quod aeacprius inmedium interipfiim.tft. a£lm. Hio imperfcda . Prtterea immt' diate rtci- tamen primo probat poncndo vnum impoflibiIe. quia obiedum prxfens in fcvel in fpccie intelligibili. id cft. tunc fcquerctur. Primum^fi audiens ha^ hetf^eciern obie^i.patpt. Hic DoAor foluit inftantias prius fa- & tunc poflct immcdiatc caufarc.vt videtur tcncrc Dodbor in primo. necfimiliter aliatn altertus rationis priorem illa . audoritatcs Philofophi. eft eft qui^ Cic mixt^o.

hlc *""' '^'^' r'f„j quandoaue tantumpo^ teficaujart fuperior. TertiumfthAhet affum de illo ohie- litera efi clara. A Dvltcriorcmautcmdeclarationcmpropofiti. q.qu6d Angcius.&: tamcn audiens non audit pcrfcftc quac auditio non cft aliqua intclledio adualis ilhus quod exprimitur a loqucntc.de quo loqucns loquitut) intellcdus fuuseftreceptiuus tamfpcciciquama^lus.&: non altcrum.qu6d fcilicct **' iritclligcre illud.rcfpc6tu ciufdem obicfti ncc ctiam prxhabita illa intcnditur. De primo dico.ad gignitio- nem vtriufque:quod patct de fpecie. audit.quia minor virtus aftiua non poteft maiorcm virtutcm impedirc a fua aftionc:crgo fi fuperior confiderctaliquid in gcnerc proprio. & carcns vtroquc:& intellcdus Angeli loqucntis. Lyqh. aliam fpeciem rcmancntem.puta A. : .dc dc altcra parte contradiftionis.XI Qu^ftioII hahet lpeciem.id eft non conciperetiPud diftinfte fub rationc figni . tunc illc cui loiiuitur.noncaufando fpcciem patet. Hic Y>o6tot intcndit probapotcft caufarc in 1 rc. locutioncs vtplurimum funtdc complcxis.non proptcr hoc cft intelleftus lcdionis.quod pcrfedc fciremus. poteft ctiam cfle ratio gignendi d.quia non poflunt dusc incfle fibi:& aliquid caufabit quantum potcrit. puta quod habcat fpec»cm ihtelligibi- illius .communicando conccptus noftros """' 'i'*^' mus pcrfeftc aliis. quin vtrunque : poflit.cflct fibi occafio illius intellcftionis.&: ita locutio pra:cedcns. jTjLquid gignatur . ncc habcrct intclledioncm de illo expreflb:fcd tantum ifta fpecies foni gigneret in mcmoria. Similiterdcadupatctjquiail!afpccies. C h.non habetfpecicm illius fingularis. Sccundum probo ''^quiafi Angclusaudiens.fi non prachabcatur in intcHcdu fupcrioris. : tantum fpcciem Probatio &: potclt caufare Loquenf <jMndoqut pri- Locutio poteft cfl^c dc aliquo.infcrior volens loqui fibi dc B.qu6d nullum poteft tunc gignerc aftum.quac auditio intelle^io X.puta B.Ioqucns loquitur.& ifta minore. fcilicet fpecicm ad licut lira potcft iiucUigcrc illud cum vult : fi a^. vel phantafia . > : fpecies extrcmorum. tn ^*"***"'^' . quxdam eft. : (jr 6ii a£fum. aiftum cognofccndi rcfpcdu ali- tualttcr cuiusobicdi.quaceft quofupr» loqucntc principium cognofcendi iUud cuius eft .& fpccicm.x. quia ficut nos polTu. lcm . m aftualcm intcUedioncm ilhus obiedi^in intellcftu alio"capacc.reftantduointclligenda.{n quibus intcllcdi\o aftualis exprimitur a loquentc . Simifitcr . : Ex cadcm ctiam maioro quac priiis.quod poteft caufare adum tantum.petejf accipere a lotfuentejpeciem <fOytaaiitmfoteIi accipere ffeciemjt caret ea 2. habitualitcr noto audicnti . habitualiter no- habcns habitum prompt^ habcns fpeciem intelligibilem obie^i tum .\ i. fpecicmfcnfibilom ciufdemrationis.quia tunc eflfent duse in codem.fcd in aliis duobus primis mcmbris. quantum potcft:ergo caufabit fpecicm illius B. Tertium probo '. qiiia fi An^clus B priiis noucrit obie<aum C . Ih- igitur r.vel non exiftcntiarpoteft ergo tiic caufari aliquisaftus cognofcendi ta!c complcxum. vt dc illis fuus minus capax alicuius intel- cxtrcmis . M MEJ^TAKiyS.cx prius.& non alteriifi fint acquc prxfcntcs.in cuius aureacciperctur fpccies foni:& tamcn non audirct.pcrtincntibus adaftualem exiftentiam rcrum: tales autem complexion£s noa funt euidcntescx^rcrminis licctergo aliquis habcat : l^triqHlln audtentf.cft in adu prirao fufficienti.licct fcircmus illos eofdcm aliis fcirc:ita poffibilc videtur ibi locutionem cflcdc fed tunc non gignitur fpeciss ab Angclo . dc quo vult loqui.TyRobatioprimi. quo fc non necenTario concomitantur:8c in ifto vltimo mcmbro. Prim6 in intcllcdtu audicntis ab Angclo loqncntc. pura Angelo.0. & a6lum recipore:loquens cx quo voluntariccaufat.non potcrit impedirc fuam inte:lcftioncm adualem ergo tunc non caufabit intellcdioncm aftualcm ipfius B.& infcrior fp'eiem pofluntfimul loqui eidem.(ficut dicctur poftea^potcft caufarc vnum. Et cft fimile ficut C\ homo loqucretur homini di: . alia ab illa quac habitualitcr noto vtriquc ***'?'^*^*» : habctur.quia ponamus quod prachabcatur perfeftiflima. habi- ita A .finc caufatione alicuius fpecici. ficut fpecies rei fcnfibilis in medio potcft gignere ^"^* fpf""['"fi''^' *! g'"^*^ .infcrior autcm non fed tantum facit aliquid compoflibile cura inillius dc quo vu!t loqui in iftis duobu» cafibus .quia vult cpnceptum fuum alij communicarc.etiam licet prius pcr cam nihil diftind^ audlflct. . & fpccicm .(cilicct non caufando poftcrius.quia fpecies intelligibilis potcft gignere fpcciem intcUigibilcm eiufdem rationis . fequitur quodfuperior facietillumadu tellcdionc fua. ft^aftoper ftudium. quando aliquis loquitur . Datoctiamquodnullumfit impcdimcntum cx parte audientis . quia i. quac vidclicct cft dctcrminatb cxiftcntia rci.caujat jpeloqui dc eo.ita quod non fpecicm:& potcft caufare fimul aftum mi ''. Sccundo qualitcr . ira potcft loquens gignere fpcciem. fiuc cognitionis complexjc. pcr quam dicitur C. cuius cft fignum.& poflet poftca redicns a diftradionc confidcrare illud. Angclus poteil loqui vni.

Dodtor qu6d fi vnafpccics fcnfibiiis medio poteft aliam eiufdcm rationis cft ratio mcre contingcntes . 6i2 fic in inrcllcdlu fimul cognofcir Dcitarcm abftrad:iue.quam C reccptiuus ciufdem fit cum intcUcdu Angeli -/4.quod cfl impoffibiie. C .& fimiliter coccdit qu6d duz inteUcdlioncs ciufdem rationis poffimt efld in eodcm intelledu. qu6d fine caufatione alicuius fpcciei. . ininrcUedVu Angeli caufandi . per quas infcrt ad- complcxiones. di de fpecie inteUigibili patet. quod duae eiufdcm rationis. fcquituiquod poffic me- & altctius poruiircc haberc. nuUo modo .fi fit ab elici- aurcm Secundo ex hoc videtur fcqui .vlt. non eflct audiens quia audire . fupernaturalis . fpecies . dicitur dicitur fupcrnacu- tunc quiore huitufe- .8c tunc non caufabit (it halvtualitcr A iualitcr. ficut fpecics rci fcnfibilis in medio poteftgignc- rc fpeciem fcnhbilem eiufdem rationis aUa patte medij. non cnim concreatas.ndualcm intelledu Angcli B. fi fuiffct pt ius i^. & fic habere maiorem bcatitudincm naturalcm . fi Et hoc fen(ibile exiftens aliqui? color . pof- codcmpunfto mcdij.puta in immediate gignct aliam in parte propinalia. nec habet fpeciem intelligibilcm illius .ad fecundum ar^umentumprincific tandem illa fpccics fenfibilis .quia fimilem canfiire in Deitatcm. & illa alia poteric caufarcaliam . illuminando ipfum de multis conclufionibus contingentibus. id eft. fed ficut cfFc- ^ft ordinaii alia fpe- tatis. quia fi fic . . &c. vt cxiflens formalis par- crit ratio concurrente intclle£tu Angeli vt caufa principali naturalis tis clara cuius . fic carens vtroquc eft vtriufi]ue reccptiuus . eft propinquiffima organo . patet & eorum vnioncm . in quo funt cflc in eft . y fic aftn cruiit 4* . . non cognolcuntur per fpecics intciligibilcs cxtrcmorum . fimpbciiim fimplicibus fiue . obic6ti. Angclus ha- fi bcns fpcciem intelligibilem.c & altcrius caufx. cutamcn literam in fpeciem intcUigibilcm pofle caufare dicit tiuum in litera.quod tamcn ncgat Dodor vhifupra. quod Angelus aurdiens non habeat cognitionem obiefti C . Angelus meve naturalitcr poflct cognofccre Dcitatcm fub rationc propria. noticiam . cuvdi q.cum fit re- ceptiuus ciufdcm rationis. fpccicm inrclligibilcm eiufdem rarionis .ficut dicit Dodk>r in ifiofecundo. qukm Philofophus aliquis Terrio oc-currit difficultas.&' pcr con(equcns vnus AngeUis poteft loqui alteri Angelo . patct .qu6d poflit adiu cognofccrc fiot a^u poteft cognofircrc om- ncs complcxiones ncccflarias. quitft.habens fpecicm inrcUigibilcm ^ fit .cum rc(pc6ku iUorum habeat (pccies inteUigibilcs . rationis gibilcm in intcllcdtu alterius Angeli audientis. intcUe- ira potetit aliam ciufdcm rationis . Diftinaio Librill. tis. Si igitur vna f^ecics potcft caufare aUam in intellcftii . fi illis non didum -^ jyi£eMltA io. primo tclligibilem Deitaris ( dc qua fupra Angclo Deitatis in alio co & . tamcn darum . ^ & .i. hoc cxiftcns in lius.6< Quart6 . in fic puta in . potcft immediatc gignerc in non . fiiH in ah'o complexi De illis quod vnus Angclus Angelo cognitioncm {contin- potcft cau- alicuius tah's Dc adu intellcftionem capacc. & abftradiua eiuidem quod fuo pofsit caufarc notiriam abftradiuam Dcira-f ficuc & . . & fimilitcr propofitiones peccflarias conftitutas ex potait loqui Angclo illuminarc dc multis ignous . diftinEl.& Cic in Angclo inruirir. ita . & illa ifta rali«. in partc propinquiorc ipfi colori illa cau- & cf. dicat.notum a ^ .& aftiialitcr . tunc inrelledus Angclihabens fpeciemin- & fimul adlum intelligcndi refpcdlu obie^ti. in hoc pariformirer eft diccndum. quac includunt adtualcm exiften- tiam extremorum. fortiori fjjccics inteUigibilis cxiftens aftualem notitiam ipfius habens fpecicm intcUigibilcm albedinis . homincm . cft aftu reciperc notitiam obiedi ignori ab alio loqucnte. quiaipfapoft gigncrc (peciem imelligibilem eiufclem rationis. fic mcdianre illa diftinfte porcrit cognofceie Deitatcm .& fibi. 3 ll>ecicm inrelligibilem in ff. potcfl ctiam clle ratio producendi . B cum parct. vcl immediars }iuc Angelus fum A . propofitioncs fint mcdiatac. debet intelligi. vt alia caufa par- . Et fic patet. ex hoc fcquitur gcntibus patet caufarc in partc propinquiori eiufdcna medij ip- quia cum . Loqucndo enim communitcr fit tantum de complexionibus contingcntjbus. i bat quod etiam pofito IX. capax quac cft in obiedbi in inrellcdlu alio illius A concurrenre ipfo intclledu tialitcr ^ quod Angelus y^.)pofrctcaufarcfpecicm intcUigibilem dift. qu« fale . ius cft fpecies intelligibilis. qu6d kngclus pofllt caufare fpcciem inrcUigibilem Dei- intintiuc.^. Probat modo.fjuodlih.& principali. illic . habeat ipecies intelligibiles omnium a6tu cognofcat & illa . gignet aliam eiuf^ dem rationis in ipfb organo. refp .cum fit capax illius. HIc probat quomodo Angelus loqucns poflHc caufare (pecicm intcUi- k StU. illius C .quiatunc in ip(b dax cflent eiufdem fpecies inCclligibilesrefpedKi obie£ti. & fpceicm inteUigibilem hominis . dio illuminato fpccicmfcnfibjlcm. quia principium partiale qux rccipitur cics 5 cognitio poffit dici elicita fupcrnaturalitcr eft in dift. fata in cie intcUigibili Suppponit enim primo . Simtliter locutiones. & careret . quae probatio eft laaliqualiter in hoc.qu6d du2 fpccics intcUigibiles poffunt cfTc in eodem prefsc conccdit in fcnfibilcs ciufdem rationis non . quoroodo ili<c fpccic^ fcnfibiles non fe habent .qui3 mcdio illuminato . fi vna fpecies poteftcaufarc aliam in intellcilu alterius Angeli . cijm Occurrit aliqualis difficultas . puta Deitatis. quia ipfe ex- intcUciftu ^. 3.quia iila fpecies loqucntc principium cognofccndi eft . prima gigncc aliam imperfciliorcm . eft fic illc alius fpecics int^Uigibilis Deitaris caufara & fHlihrit. vi }en:e eodem intelledu Ar geli eiunc fimul cognitio intuitiua .in quo cft. nec valet dicere. adualcm ficut illa fpecics intcUigibilis in intelledu Angeli quod il- formalis pToducendi fparrialiret tamen) tiali.quod poffit gigncre In audien- &adum intelligen- te fpeciem intelligibilcm C. .& nondetcrminis fimplkibus. A £ku Angcli cfte al- bum. fequitur quod poterit aliam caufare in intcllc£lu. anima damnata.etiam f}>ecics & plurcs .quocl non videtur. caufare in intellcilu Angeli SecHndum probo.jcreft in intcUedu altcrius non impcdito . ficut cfFcdus ordinati ciufdem cauGc . xquc pcrfe(5la . Et licct Doftor talis quia naturalitcr .Metaph. Hic Do£tor proquod Angekis B. Et fimilircr fequitur fpc- Et ex ' ' & puta prima immcdiate gignct aliam acqui pcrfedtam. cadem A . & fimilitcr fit habinotum ab tunc -r^potcrit caufare in nitcUedu B adualem notitiarft C prius habitnalitcr noti P. caiiCirc diftinaamnotitiamDciratis.\o.ai. 4ecIaro. fi vero fit irriperfcilior.

ad- Deitacis in tali fpecicin- caufi perfcdta produccndi diftin- Scoti Oytr. il Angelo alia caufa partialis . habentc aliam.iSc abftradbiua Dcitatis. quod Angclus non habcat fpe- patet a Dodoi li cognitione Dodkor in & hoc ctiam videtur . . tamen talis cognitio non potcft (equi.crgo poftet cx fuis puiis naturalibus poflit habere raliter poffl quod t»pi di*pliti- cognitioncm diftindam Dcitatis. vel hiic anima damnati non fcquitur cognitio diftinda ipfo.cum Rtfftmidetf qHod trdt rtfint formx ad inuicem repugnaces. Ec cum infcrrur.qu6d talis inicllcdtus fimul poDcitaicm intuiriu^. Hoc idem di- rion ties mm» dt mdeftt tffie im AHgtUt^cnm rarionis in nen bMktm»t inceliedtu.vt in pluribus locis. &per niodum naturx rationis. & & .poteft caufarc aliam mcrc natura- habcns potcnciam vifiuam mcic fupcrnaturalitcr poteft caufire vifioncm naturalitcr. qu6d adhuc non reputo impof- coopcrantc ad talem cau(ationem. quia ficut prima tfft iuitlHfifpccies fenfibilis ab obiedo (cnfibili .qu6d potcft fpecies inrelligibilis alicuius obicdi exiftens in aliquo intelledu cauiarc aliam ciuC- dem obicdi eode intellcdu.qu6d uon pofHnt phmHtmjim. & cx alia partc circumfcripta alia fpecie intcUigibili a6his non poterit caufari vna caufa partiali non . quia dcficiente.qu6d no rcpugnat intel- non poteft ftarc tamcn Aamtrtii.Dico breuiter.fi non eft in abftraftiua illius obiedi fimul dcpendcret impeditus illius .& non cfle .Non eft igitur ratio.^</?.&: alia fpecie rcfpe^ vnius. licct fibi repugnet a6lus fperandi. illa fecunda. ita videtut qu6d il. Alio naturale teftintclligi pium .quia voluntas minalfc intcllc(9:um damnati huiufinodi fpccic n poflet vifioneDci. quoruni ffttitiimttl' elle non quodlibetellct fufficicns.ibilcs tis.6.& fic poflct cfle. intelledu Angcli. imo totalis non {ecund6. quia tuncnotitia quodammodo a duabus caufis totalibus.fic erit in propofito dc fpccic cognitioncm Dcitatis abftradriuam in fe fumptam fimul pofle elle cum vifionc. qui nuUo modo poteft ftare cii adu perfeck? frui- abfolute 4. medio cft tantum caufa partialis alterius {pcciei fcnfibilis. nec eft fimile de tfut fffltm trmmftmmt md fpccie fcnfibili. tamen de fado non poteft producerc. jiccclTaria locutio.quia nec fpecics fcnfibilis cxi- ftcns in s 6.^ i.quia ftantc notitia intuitiua Dcitain aliquo intcllcftu.qui /ibile >'« licct poflit eire cxiftcnris.nlcm fpecicm intelligibile in animadamnatajncc fimilitcr repugnat damnato pofte rccipcrc talem fpecie.dtfi.producct ter- tiam arquc perfedam & tertia quartam & fic . 8c illa fccuncum prima quia eiufdcm lo .xquc pcrfcila fit pcr in inftanti.Et fimiliter animx fic ftatim pof- & fic non circt cum ficrct prxses beatac. quia notitia intuitiua tcrminatur ad rcin cxiftcntem. talis patct. quod poflet AngeAngeIo. fpccics intclligibilcs.quxft.quia tcUigibili & Ct fit talisintcllei^us cum . qu6d Angelus habens fpecicm fupernaturalem Dcitatis. Vno modo. quo iila fccunda eft produda.diJi. & abftradtiuc. nam intellcdlus habens vnam fpcciem intelligibilem alicuius obiedli.4f vt cxiftcns.icli- tcrit cognofircrc u^" Ncgatur. Seluuntur Ad Probatur. quia non tamcn tcrminatur ad cxiftcns.& alterius obic£bi faltc numero diftindi.c6cedo de duabus fpepotcft.non prius beato nec diffieultaietl lus caufare in alio Mere}natit- mere naturaliter intelligerc Deitatem.cum ergo habuerint fpecies inante fuam beatitudincm ipmis Dcita- telli{.aut par- ftante notitia intuitiua Dcitatis in Et cum infcrtur.iam ponitur Rts trtmtm trmmsftrii'm' mk eft ftnfibtli ttmtrrtm- iXim cognftioncm Dciratis abftradiuam. ciebus eiufde racionis.io.priLisnonhabenti fpeciem intclli- gibilc Deitatisjftatim caufarcturinea (pccics in- Deitatis.qu6d duaj fpecics fcnfibilcs in eode puncfto pofTunr cflc.3 tcrtiam difficultacen) dico prim& da abft.& fet haberc notitiam illius obicdi. cum clara tionis.&: in fc fcns.inquantum cxiftcns. qntfi.& iclligibilis ipfius fimul poflec ha- fic feere notitiamintuitiuam. litcr : ficut Ad iccundam diffiiultarcm dico . inftnit3t II.Et cum .Nec fimilitei voliitati Beati rcpugnat fi»rt(Biimrm vipmt Dtim habitus fidei .fcquitur quod nunc habeant cas.& hoc modo non poftet . Ad quintam dilhcultarem pofTct dari vtrumque membrum vidclicet quod fit caufa totalis fpcciescf- §iiitmtJif»f funtiffltfft- co de diiabus intellsdlionibus ciufHc diuina ex fua iufta dctcrminatione videtur deccr- talis f^ttfl intelligibili.QujEftio cwnt prima ciufat fecundam cjuia modo da crit . limd fbmmquud fit caufa partialis .& ligcndi fic idcm a<fius intcl- numero fimul dcpcndcrcta duabuscau- modo totalibus ligsbitts tfl ijlt. intelligibili . dc quo fa- ritur. quia nonpoifet intelligcre. vt a totali We. igitur in codeni inftanti. .nifi voluntate di- Scd mclius videiur dicendum.}. fihi aftus crededi. Sc fe princi- hoc modo con- cedo. producit .^. ftatim tellcdui.cum fit vna adlum intelligendi caufii totalis.cum fit xquc perfcdla. caufaret illam in illo intclledu. 3. lcikui beato haberc habitii fidei.quia ad inuicem fimul repugnant.Dato ctiam qu6d diu»» Dico fecundo. alterius fpecici intclligibilis . qu6d rcpu- gnat Angelo polTecaufare t.vt patct a Dodtorc in primo. . infertur. fimul.ciim nul- motum caufabilis. tialisjnon partialis.qu6d no habcrem pro inconuenicnti. pr«- & fenrcm.& ciufdem obicdb'. Ad non quartam diflicuItarem. Dico. fis informari.fed ramcn altcrius. fcd qnia qmiptm md idcm obic(Skum numero in eodcm intclledu ha.^. vt fupra patet dtfi. Sicut criam dicit tertio. Quinto. altcracaufa parrialis caufare . pcrfcftc prat- ftarc talis fpecies intclIigibilisDeitatis fineachia- rem. Nec valct diccrc.iScabftr. Crtumt caufa immcdiaic caufatur .non potcft noticia diftin- tis Dcitatis cauiari proptcr rationes formalcs ad inuicem rcpugnantcs . quia cx hoc non fequitur ergo talis intcllcihis : Dcum intuitiue. la fpecics fenfibilis fet caufita in intellcAu.aHus Angclus adhuc non potcric caufare fpccicm intelligibilcm Deitatis in tali iiitcUcau.art.(in6d fpccies inVclle qu6d .Abftradiua vcrd. intellc^lds agens in tmfsmktlt .aut eft caufa totaIis.repugnat dem intelligibile Dcitatis.adiua in infinitum.qu6d mcre naturalitcr potcft capi dupliciter. neceflario caufat obiedi. & nullo modo Et fic illius abftradiua. Et dixi de alia. quia habct in naturalitcr acquifitum.velex purisnaturalibus alrcrius. vt totalis caufa immediata f caufat teUtgtbiUi . fi fpccics intclligibilis exiftcns inintelledu Angeli y^caufac fpeciem intclligibilein intellcdu Angcli 5. iimul cognofcit quia vltra illud abfblutum in cognitionc rcquiadu rcrminccur ad Deum. : tunc fi intclledus Angeli ficrct ptiefens altcri innon habenti fpecic intelligibilc.tmmfmmdm bcret duo pcrfcdlc rcprxfcntatiua .qu©d tis patebit inquodIi. ficut et. Rcfpondco ad primam diflEicultatem.non concurrcnmodo po- tc fpccie fupernaturaliter creata. VL Pars IL ipccics feniibilis. hoc cft intcllcdui Si a cauia extrinfcca prohibcnte .14. 9- przexpofito.cum fit contra Dodotelligibiles fint indclcbiles.qui vult »« primo.nifi habcrct fpecicfn crca^ tam ab Angeloalio & illcalius Angelus cumto» ta fua virtute non illa poftct caufarcfpeciem intcUi- gibilcm Dcitatis in alio Angclo.jS/ fftttf M- uiiucoopcranrc. tom.

qu6d ruc Angelusfuperiorpof^ fet impeditf inferiorem a quacunque aftuali in- Angelo fiipcriori non fit (pecics fupremi AngeIi. i. Hoc pofito . fequitur qu6d n6 effct fimplicicei in poteftatc eius amare. Sic videtut diccndum de ptqut tx ab intelAngelo. ergo tunc voluntas Angeli inferioris impedirerur ab amore. .qui pri» ntm tfi mtftfsriitt innobis caufatur ab intelle<au a^nte. habeat fpeciem inteiligibilcm fupremi perfe<S:am quantum habcrc poieft. & alium fit ille Angclus & .j. crit partialis caufa caufandi partialiter vic/em Dodor obic^. nam fpecies intelligibili? inttUttii hitii>MHi.& tunc impedict cum ab a<Sbuali tione obic<^ intelligibilis &u confiderationcla- Angeli fuprcmi in racft perfe^ior intelle- pidisrpatct.& Angcli . quse clicitur I j. infero piopofitum. quod vna cuitcK. vidc ibiqujc notaui. ex vcri^is Do<fioris Videtur enim ipfe innuerc.hoc pAxei. cft perfe<Sbior alia ex duabus partialibu^ vtquinque . Prasterca occurrit alia difficultas.fi aliumAngelum. Sccundo ad idcm arguitur. 4Uaiit^tMtqu6d Angelus fuperior poflit impcdire Angclum *"*• inferierem ab a<Si:ione flia.aliquas difScnltates tango. n6 intelligatut ab Angelo fuperiori. q. quar omnia viamoic pofTet impediii ab quia Angelus fiipeiior tunc poflet in co caufare pcrfcdlu^n alicuius hominis. qu6d Angelus fuperior. & fic tunc Angelus fuperiorimpeditur ab a<ftuali cognitionc lapidis per Ange- lum infcriorem. verbis Doiiof is vt clarius intcUigan- iftis fex. fpccie inielligibili ijis.qu6d Angclusfupcfiot intclligat lapide.puta lapidis.Scqucre- re tur etia quia quandq tantum duae caufx partiales integrantes vnam toralcm . tunc intelleclus fupcrioris Angcli cum illa fpecic inte^ & ligibili 2uando cacior Angclum ncccflafid intelliget . quod feabintellcda agcnte . tutis vt quatuor.qu6d fi illa prima eflct caufara teft cau(are & phantafmate . tunc intclle<Stus prius intelligit •. fupplcndo concurrentc intelle- ^agcntcAngeli. quia fi vittus fupeiior poteftimpcdiie infeiioiem. (cilicct intcllc<5lui Angcli inferioris.ne amct ficut vult.qaia prinintclligibilis cft jgitar ^ipium gikHs partiale rcfpeftu fpecici Cacmdx Dico cotrformiterdidlis Doftoris jtct. dijfi- . fupplcat vicem & Unfita» phantafmatis in caufando ajiam ciufdem ratio-. telIeftione.quia femper im- libitii pediretuiavolunrate Ang^lifupeiioris. ufmaie . Sed an fit eiufdem rationis (c^nda cum prim^ .vi- detur inferrc qu6d cflet virtus fhperior poflet Ci quod etiam cxprefsp tenet in jnferiore impedire. qu6d ipfum intelligat intuitioe . fe.& hoc probat. pono quod intellcdus Angeli Pono ct»am. prcmi Angeli fit vinutis vt (cptcm iii£>eriot .4 non.tjHtfi. Cttfm.y tj. Libri II. caufando in eo fpeciem intelligibilem fupremi Angeli.quomo1 vnus Angclus poteft caufare in intelledu alAngeli (pecicm intelligibilem tantum alicuius obie<^i. Vltra iftas d[ifficultates. Hic Dodor |)robat. in ifkofi- de potentia intelledliua anim£. Tertiit Tcrtia difficultas.quia caufe funt perfediotes. . vt tenet & Do<aor inprimoyd. & ficimpedireeum ab adtuali confideratione lapidis.fiuc abftra<ftiuc. In tiir.& no amare quc vcllet. poncndo talcm ca-fum.tunc intelleihis inferioris . vt patet a Do<Slore in primo d.an illa fecunda fit pcrfej^or prima. Ex alia ctiam parte poteft impedire eum . alibi.quodcaufctur ab obiedlo.efMtfl. & in fartf tbitSif fuquttxfar ^edu agentc f$f«ttntit. tuf Angelus infci^ior cum quarum & alia vtynum cum igicum fpecie intclligibili lu. quia minor virpmafliu^ nonpotefl maiorem virtufem impfdirtafita aiHih)do jterius «e.qu2dam f&' qu6d .quia fuperior poiTct impedirc fi quod vellet.8cper cqnfe<jHens &c. poflit intelligere abftra<fliue . fi alia pariia fpecies intelligibilis ocpo- aliam.& /ic Angelus infeiior non pofTci ad libitii confiderare quae vellet. 6. fequiturquodvoluras Angeli fuperioris poterit impedire volunta- tcm Angtli inferioris. vlt. eft fempet eum valde inconueniens. Tunc fi Angelus inferior adru amat alium Angelum amore perfc- & fpecics in- amorem peife<5tum alicuius hominis. i y. quatum vna eft vir. 1 1.vtfuprapatuit<ii/?»«fl.quas vnitur alteri caufac pariiali. quia exiftcntia Angeli fuperioris. vt pa- fundoydifl. cft in hoc quod dicit. non curo & Angelus infcrior habeat perfe<5te pr«fentem Angelu fuprcmum fic.^ .& inferior a<5lu vcllet c6fiderarc fic. & Angclus tantura virtutis vt ' <Sto. ]cundae(letperfe6Hor. videtur qu6.quem habuitad alium Angelum. vt etiam videtur tcncrc in & illa fpecies caulata iPficHndo. tunc rantum amabit fuperiori .ciim ijle intelleftus fit mere fupre- naturaiis fpecies intelligibilis eft perfe<Stior . concurrente intelledu agente . eft in non rioren> hoc .& a phanfic videturquod illa fpecies caufata. Sed de fpecie intelligibili . vt habcns perfe<Sbam memoriam . 6i4 noncft fic^ caufat aliamfpedera fenfibilem. & eft po(fibile.cmus eft illa fpecies. Secnndum inconuenicns . Hjcc omnia funt <lius fiiperioris lapidis fit pofllbilia . pro amortm . (pecie lapidis fit . & (pecies tantum vt vnum. cum enim dicit qu6d virtus infcfior nonpotcft irnpedire fuperior5. . TerttHtn proho. non cauCindo adum intelligendi eiu(dem. fWgtnitff Prima diffifu^tu.& voluntas Angeli fupenoris poteftcaufarc videlicct dis ^ Ex hoc fequuntut nonnulla inconuenientia:Primum. fupponendo quod volpntas Angeli inferioris non poffit fimul habert duos a<Shis perfe<Sbos .fuperior poflit impedire illu.puta fpecies intclligibilis iapi^dis poflit caularc aliam. & infcrior B.f «<</?. ftante illo cafii . quod Angclum infeAngelum fuperio- dicit. Et pono talcm cafiim . perfcdiorem (pecicm imclligibilcm parpalitcr caufabit. infetior potcrit cau- cognitioncm fupremi Angeli in intcllc<ftu Angcli fnperioris.qu6d 4' qudd Angclus farc a<5tualem prdfenti.& aliam .fitic Jntuitiue. totali integrata yna fit & alia vt tria. Et vltri infcrioris fit telligibilis in virtutis vt quatuor fupremi Angeli fit vt . polle ijnpedire rgm ab adiuali inteIle<Skione aljcuius obie<Sti. ttia* & intcUt- Angeli fit vt quinque . Angeli fupiemi im6 . & & efobie- <a«m. intclli- cftaltcriu? rationis a phantafinaie. quomodo vnus Angclus vltima.quod eft poflibile. A qui dicacur abftraftiu^ cognofcat lapidpm per fpeciem intelligibilem ferior Angcli quod & Angelus in- illius. 8c agunt per modum natnrs j fpccics enim muito perfedior phantafinate. loquendo dtt prima caufata cum pl^antafinatc.&cftcaafa partialis cogni- tionis intuitiuac. quia fi potcfl impedifi a volutat<. difi. fuperioris quantum placuerit dentur abfurda .^ Diftinaio I X. mum.a<Stu caufando in eo perfe<5l| notitiam. Dico. & Angcli fuptemi a<Stu poterit caufare notitiam in- tujtiua fupremi Angeli in intelle<fiu fuperioris. quod Angclns infcrior pofllit impediAngclum fuperiorem ab aftuali notitia lapi- in eo fcqucfctur poflet ad quod voluntas Angeli inferioris non amaie que ycllet. jul angtlieut».currit^vidclicf t.

fic A vt liabens przfcntiam poffit irapcd're . tcndo ad confideratione altcrius obicdi.qu6d. auer- tendo iiium a confidcratione aiicuius obie^i. qu6d ex hoc RtJ^fi» ad & potcft impedirc. Cifi^Urs i«- .qu6d tunc poflct cum impedirc i quaciiquc intellcdiionc.& couertcre cum ad cognitionc altcrius.vt patct \ Dodorc 8. prcmum Angelam .quia per cognofcitur obicflum.tamen voiuntas mca potcft aucrtere intciledum a taii obicfto pcr calem fpccie pra:fentc. 14. videatur dicerc. quia voluntas eft receptiuum ciufdc rationis cum voluntatc 5.& conuerti ad obfcdlum cuius eft fpccies ita pcrfc- da. qujc pertincc ad potentiam intcileftiuam Angcii inferioris. & primo ad primam. perfedioncm potctiae in primo . inteiledus B modo potcft impcdiri a confidcratione lapidis. in ^ nullo in- quodcunquc obiedum prxfcns impediri poflcc . FI.& conucrti ad aiiud etiam pofira in nu inteiic6fcu meo obicdum Sicut fpccie pcrfcdiffi- quz vna cum intellcdu alicuius obie^i.ro.habente fpcciem intcliigilsiicm lapidis i adhuc non fequitur qu6d poffit impedire eum. d. .vt adku cofidcrct hominemi & quiaiftc fecundus vidciur incopoffibilis pfjmo clicito a voluntate -r^. quam idcm intclledus .d fuprcmi Angcli circunfcripta voiuntatc cunfcripta . quod intciicdlus . B : tamcn B poflct firmare inteliedum adluali confiderationc lapidis tclicdluinferiori habente crcatum intcUcdum B ipfa non cir- pCtfe(3:e qu6d . qui dicatur yl vt iiabcns taicm fpeciem intaliigibiiem fit pcrfedfcior caufa intcileftu Angcii fupcrieris.in propofito qu6d nuilo .qua probatur. li quia cftcntia fuprcnii Angcvt abfolutc confidcrata in ratipne obicdi in- tcliigibilis. vc habcns fpcciem lapidis . quia intd- fpecicm fuprcmi Angcii & eft naturalis .& co- Aa cedo qu6d qucm B ficut voluntas .Pono ergo quod voliitas /1 imperct mediatcadu fuo intcliciSiui^vt a(Shi cofidcrcc la- B producataliquc a^um in vo- f>idc. vel impoffibiic circunfcripta voluntatc B. Patet. fitHltMtim.Dico fccund6 & magis ad propofitum quod intellc- A dusif.n ilia caulata in phatana.nt cum caufantc^vcl altcriub?no Ce- ciufcicm rationis cundo. quod per fe vt totalis caufa polTct caufarc intel- lediionem cuius oppofitum tcnct vbifHVra. 16. quod a nullo intellcdhi inferiorc habcntc obiedtum quantumcunquc pcrfcdium poterit impcdiri.quo impcrat intcllc£tui.quo intellc£kus conuertitur ad confiderationem homia(Slus nis. hoc ftante imperio voluntatis a qua firmatur intclIe£bus in adtuali confidcrationc alicuius.qu6dtuncn6caufabit foncdc ncccfilitatc naturx cognitionem intuitiuam fuprcmi Angcii in intclie<au "B. etiam concedatur qur. Si .fcquinir quod primus dcfijiac elTc.quod Angekisfupcrior poteft impcdiri ab adluali intcUcdbione lapidis^ cum negatur hoc pollc fequi. cum hoc & fic con- impcdi- rc quin rccipiat fpccicm inteliigibiiem .ctiam pofito. non tamen diccrct qu6d obicdtum creatum .bcns talem fpeciem . cum infcrtur. poffit fupplc intelicdiuac. vt cft praefens in Ce. Ad aliam di/ficultatem qua: in ordinc cft fccii- da principaiis. ftan- nuiio mo- concedo cafum illum. conitertendo ad confiderationem aiterius & fimiiiter pofTet firmare iilum in aduali fidcratione . non tamcn potcft eum te debita approximationc do in potcftate eius fit .qu6d intciledlus Angcii inferioris .muit6 flt caii- perfcdior intcl- ledu Angeli inferioris. ctiam pcrfedliffimum pollcc pracfens fupplerc pcrfcdlioncra agcndi pertincntcm ad inteilcdum in ratione potentiae . Sic dico.& conuerccre ad aliud ob- iedum imperfcdius.conccdo cafum iilum. quo dcfincntc pcr alium adtum. negatur impcditur \ confidcouia vltra pcrfcdio- . Dico fecund6. concurrcnte voluntatc ipfius .fcquitur quod Angclus inferior non poteft tunc imptdire inteliedtum Angcli fupcrioris.Sc per confcquens volii- B tas fic poteft firmare inteliedii in aduali co- gnitione lapidis . pro^ pter rationcm fuperius didtam. quia etfi voiuntas poffit imperarc intclleftui inteiiedu B . quia tunc virtus phataftica pcr illam non polTct cognofcerc obic^u cu- primam tantum ius cft abftra(5liuc. quod nulla fpecies inteUieibilis potefl ita intcndi aliquo modo vt . Et cum infertur . quod obiedhim pcrfcdius potentia concurrat ad intcliedioncm vc principalior caufa . ftatim impcdituc ab adtuali confidcrationc f 1 lapidis. Dico primo qu6d pcrpofCbilc. naturx . & fic intclleftus B poteft continuarc intcliedioncm lapidis .5c talis inferior eft pcrfcdlior. cum Et dicit qu6d fi intclledus 3 . dicitur.).caufa tOT Dico primo .& impcrfcdtiori moda|iraemca poteft iilum intelic- fcns. agens per .qiiia tucqua. cxtali cafu infertur. vt i nulla voinntate inferiori aucrti poffit.concedcndo cafum elTc poffibilcm j fcd cum II. Dico primo.-icStum poteft canfarc ali- in fe. quod cx hoc impedire. . vt habens pcrfcdkc przfcns in rationc obicdi intelligibilis eflentiam fuprerai Angeii. aucr- & conucrtendo illum a confideratione obicdi. qu6a voluntas non firmctinttllciSkum^ inaduali confidcracione lapidis. quia tunc fequeretur qu6d obiedum tantum poffct intcndi.qui fit impcratiuus refpc(flucognitiOni« hominis.non prim6. 8. Ad fccundam difficultatem principalem.& voluntas utatc y^. 3 ncm cauf« rcquiritur. quod forte ncc voluntas B qux cft Angeli fiipctioris.& ^ nuiia fpecic intciligi- biii poteft fupplcri iiia perfedio .quia B habct voiuntatem efTentiaiiter perfcdliorem voiuntate ^.& non conccflb. quia nuila voiunras creata videtur immediatc polle habere potcftatcm fupcr aliam voIuntatcm. potcft imquaciiquc cognitione dapcdirc intcilc(5tum ta.yef.non vidctur poflc fupplcre pcrfedio- nem intcilcdus B in rationc potcntix. qui dicatur i?.vt fupra dixi. & in ifto cafu non poimpediri ab aiiqu^ voluntatc crcata . fcilicet Angcli infcrioris .e in tana. quia tunc non cllet reprzlcntatiua ciuTdcm obic<5bi. quod pcr nuiia fpcciem intelligibilcm quantumcunque intcnfam poteft auerti. 615 & flc ratione lapidis. agic (ccundiim vitimum potentiic fuac. y^ ha- poteft fimiiem caufarc in tcft conccdo . tom. idcft . qu6d fi Angelus fu- perior poffct impedire e^f. Pars 1 1.QujBftio vna fpccics phan- fenfibiIis. igitur tunc de ncceffitatc intclligit Cd- modum & Scoti Oper. ita potcft fimilc adlum caufarc in voluntacc A. Sic ctia voluntas dhjm fumcrc in aftuali c6fideratione talis obic&i impcrfedi. concedo : cijm infcrtur . carcac fpecic fuprcmi Angeli . negatur:&cum probatur lcdus B h.quo voliitas lc(Stui B fonnalitcr imperct intei- y^.cum igitur inteiicdus Angcli fuperioris fa partialis inteiIcdionis. Et quamuis Dodor in prmo diji.<].ftante impcrio voiunratis B. qu6d ^ inteilcdlus ftcimdd dif.-ibcns perfedior caufa poffit illum . Rcfpondco ad has difficultatcs .Patct.nec fimiiiter inteiie£tu$5 polTct impedirc & intciiedum A. Ref^nft» md di^cuUMif.poteft alia caufar.

Sicut etiam fi cadcm voluntas nolit Francifcum cflfc.. prirao modo poteft impedire . Dico crgo brcuitcr.(tantetaliimpcrio voluntatis fupcrioris.nifi duo forte dicatur ^i. quia fi potcft imperare intelledui fuo. non impediatur . impedicndo aftum impcratiuum voIuntatis.dumraod6 ha- bcat fpecicra illius. vr ^ cum illa.abfi)lute Bcgat.qii6d in inrelIe(Stu anima: Chrifti pof- hnt firaul eflc infinitae intcllediones pbicftorum» ^d quod firaul . fic voluntas fiipcrior poterif impcrare intelleftui fiio vt cau/et notitiam gcli. & tamen cx hoc non fequitur quin abfiilutc poflit militer veIleFranci{cum.& non aftum tunc ftanjp tali imperio. Primo fi voluntas infcrioris circumfcribatur quoad aftum impcratiuum rcfpe6ku fui intel)c«5tus . ipeciei intelligibilis Sed tunc occurrit .^non potcrit clicerea£lum perfedum amoris erga Angelum. luntas infcrior e *a^' A eft incompofllbilis primo.ttttem ^pof- fitnilc d(j intcllc-: quod $cd imptdirt in- infisriorcm vtlmtZim.& dc pedire inferforem. vidctur etiamquod poflit impc- €cai infcriori . Se- &: petfcftam ipfius^ lapidis impcdire . de pofliDico quod polfct impedire .&qu6d in duobus potcft impcditc.Dico qu6d aliudcft loqui de fa(Slo.quod fpecies caulata in phantafia ab alia Ipecic canla totali. VtrtHtfupt' bilis primz.& odium refpedtu ciufilcm luis rationibus pbie(5ti. & voluiuate i^iiperante. Si dicatur qu6d tunc voluntasinferioris non e(fet liberajnec haberetin poceftate fua adus fuos. fed tantijm dicitur impcrarc intcllcdui. quod intclledus fupcrior habens ipeciem intcUigibilem . & putaamorcm pcrfcftu altcrius Angpli. Sit voluntas fupcrior B .i in tertio. non poreft impedirc aucrtendo a tali obicconuertcndo ad aliud.flitate fequitur intcUedio: eum immcdiatc pofllt plicere ft imptdir* amoris erga Deum. difflcultas & dc phantafinate . ipfum firmando in aliqua vel auertcndo ab illa .quia iftavolitio eft incompoffi- rior impcrat yoluntati inferiori vt eliciat - perfcftam refpedu alicuius obiefti in voluntate . atStus voluntatc. qu6d Angclus fuperiot poflit impcdirc inferiorcm ab adu^li cognitionc. quod declaro per exemplum. primus dcfinitedc .vcl non elicerc.€tw. cundo poteft cum impedire .quia non poflunt efle intadem dii difi.non poflint fimul elici ab tatc. producat aftum perfedum .Scd Ci imperaret vq- poteftctiam tft & rc voluntatcm vt fecundomodo.ficut formalibus non . infinirorum & aquc pcrfedc poflintclici a tali fntclle(ilu. fed non videtur incohuenicns.puta duoamorcs fiuc . fcilicet quod fccundadifficultate principali tunc voluntas infcrior pofllit impediri ab adtibus com- fiiis. Et cum dicitur hoc eflc in- im aftum volunUttm.qu6d etfi dc fa6to. Ad vlriraam difficultatem dico brtuiter. & tunc non cflet ?dum. conccdendo. & tatc natura: .ptdirt velubilein adtui cliciendo . fcilicct adtuali intellcdione rarc per eiufdem & . 1 4. puta lapidis .cuius eft talis fpc- quia virtus phantaftica . ly. quod videtur fequi cx . a<flus fccundus in voluntate |tHS a ab voluntas cifi A quemcunque a- poflit caufare in volunratc etam. tunc ftantc illo aftu . fi non pollcc ad libitum fuum amarc. puta hominem .quia illc adus rioris .Upidis nifi fortc dicatur . DiftinaioIX.Dico brcuiter. Librill 6i6 ^. lamen vt confideratur cadem volun- in tatione recepciui. fibi non repugnat pofle im- nulloaftu iflfpmpoflibili a6tui eliciendo prius f xpofito.eft eiufiiem rationis uis illa. 4c fado cnim ex dcterminatione diuinx fct intelligere aliud inconucniens. attenta tamcn peife£tione voluntatis fuperioris . ex hoc. ita poteft in obic<5tum ab(ens.ftarttc tali nolicione. vcr6 . conuertcndo ad aliud . cum ergo duo a£his pcrfcfti fimul nd pofnntel^ jlcin cadcip voluntatc .noij fim inttUt. quama(%um obic(Slo. qui fint incom- amor. qu6d potcft ipfum firmare in obquia intelleftus agit de ncccflltcGto cognito.cau(ataetiatnppfllt concurrerc ad virtutis phantafticae cics.quiatunc Amgelus inferior non pof- SCHO .cum non fit ipfa voluntate /4. fcquitur qu6d ftante feinfcriori. fiue non poffit cfleadus. vel tonuerrendo ad ohie(ftum .& fic voutas illa habet vnum adlum clicitum perfedlum. cum non rcpugnct virtuti fuperiQri pollc impedite inr . etiam fi ipfc vcllet. an fint ciufdera ratjonis. aAuih fuum cuilibct alteri intclleaui rationis. Sed nupc viderctur fcqui quod ficutvoluntas firpcWor poteft fibimet imperare ad clicicndiim aliqucm adkum . »7- quzcumque vcUet ad libitum. quo voluntas tyi Tertio poteft dici quod voluntas intellcdui fuo B ficut po- . tunc no)i eflct in poteftatc infeeliccrcadum. aliud cft pofle impedi.non caufando in eaadu Impcratiuum oppofitum fed caufando in ca ab(blutc aliun> aftum perfc(9.Siin A. Ad ifta firmando intcllj:£tqrn. poteft c^ufarc a6kua|cm no- & fic cum i confideratione aJtetius obiefti. 15. . & fic fuperiorem pofle facerfi non amare. puta volitionem dicerctur qiidd Jtliud dire voluntatem per aliquem acStum incompoflfi.qu6d intcIIctStus Augeli inferioiis pcr !'mpcriumvoIunfatisinteIIigatIapidem. Dico qu6d alind eft impe- non cft ^ voluntatc .& tampn non A fequitur & ipfiim vellc eflc. aftum perfeftum amori? B caufcc crga horainem.-ire rale obieftum. ita vidCtur quod pbflit imperarc inteiletcft in:»perarc voluncatis bili ira- per^t intelieftui fno.non poffit dici impcraciuus. peife- qgqd duo adus perfe-r eiufdem rationis. communiter non impcditur.puta fi voluntas fupc- ^ : Juntati alterius ifl:o.& non vellc. §lutm«ia ritr fotefi muni lege ex dcterminatione diuinae voluncatis ftriorim. yi non poccft clicere aftum amoris erga rale obic<5lHm. talis Angeli in intcllcdtuinfcrioris An- & fic his duobus tnodis fupcrior poflet im- pcdfre inferiorem. conucnicns. quodtalisintelleftio fitprodu6bab imellcftu.non pr^fente eft altcra .velnon clicctc. hoc ftanre pri- & mo a£tu. videtur quafi velle.& forteprirno modo intelligit Do£tor & non fccundo modo. & inferior ji pono quod B. fupcrioris caqfet aftum perfeftum in voluntate . aftus iropcratiuus requiritur . vcl habcns Ipfiim lapidem in foa praefeniia in rationc obiciniintelligibilis fitiam .ic voluntatcquia imperando intelledui. quoi tvtr illc 3 tamen vr dicaquod fit clicificfequitur^ ^u6d qucnni in fe caufare poteft. & cundo. non am. quin abfolut^ poflit araare.& aliud de poffibili. quae caula partialis ex fua rati6ne. feriorcim. ita &Ht. & concedo quod non eft in poteftate maad Ubititm amare que vellet.vo- poflet non elicere. .vt dicit Do6tor in primo.qui.vel aucrtendo .dicitur concurrcre adtiiic ad intelleftiortCm ./^cut pracIcns. dc ncc?. pono quod voluntas Angeli ciuo fic imperat. potcft fimul recipere plures a6lus perfeftos ex poflibiIcs.ne ira- pcdiatur principalis intencio. .pura poncndo talcm cafum. vel aIterius:dehoc alias.dtfi. fiuc aItcrius. ita pofllt impcrarc voluntati inferiorj ad elicicndum aftum in poteftate fua eliccre .um.

abillatriplicicognicione .rom.6c cft cxprefla ^^ j^j^S ab intclligcntc.Lic^t De ordine cnini in Michaelc vifioncm obiefti. Quicquid etiam cft fibi pracfcns . poflct fcqui *udui*»ie locutioGahrielisde eodemjtamcn tunc non caufatcognitioncmalicuiusnonpriuj ^* noti. fiuc intclleftioncm ipfius obiedi . 3 frimi Ubri. rem in frofrio genere . : . eft inaTZteaetelleaus ipfiusintclligentis. ? Rcfpondco. : Patct ctiam tertid.necin fc ncc in Vcrbo \ vltima perfeftio.\i. quam Gabricl habctj&ctiam in ifta intcllcaionc^vidcbituraUquomodo obicftum ipfius intcllcftionis: & fi illvKi Hincfm^ obiedum non poflit vltcrius videri. innUoq. quaftj f«w</ «''" poteft Michacl dc hoc cognico habcre . ^ ^•& i J.finequo non caufatur poftcrior.^«'deiiu *^" lcftum alium exprimcncem : intellcaus iftius nullam habcat caufalitatem refpeJ^^^* ftu adusjfcd tantum ficpafliuus ifta autcmfola cognitio cft auditio.i^potcftiftccognGfccre/iitaquddintclIcaio fiac in eo per inccl.^'cundm tclleaionum cft auditio .xqui cnim mo.quis'fic ordo ^ auditionis ad intclledioncra.vc in ipfo. inquantum ""^*** *ft intclligcns eft.quomodo voluncas loqucntis faciat ad ipfam locutioncm quia ficut ipfa poft primam intcUeaionem facit ad copuUtipnem memoriac. Etcx hoccciam « apparctaliud. quia intclleftio aftualis non ita habec rationem parentis.quae cft vifio.intclledus audientis tantiim eft pafl[iuus. inchoatiue .non intelligcntia.quam caufenc illam auditioncm in audicntc. Lo^^* ^^^'"^ leQtonem' OMomeda lo^uutio e/l infotejlate ^^T'"'*'*.vel acquifitam.d. tt. fcd folum gigneret in co vifionem folummodo crgo intclleftus loqucntis.quoaim vtcrque natus eft gigni a caufa asquiuoca.'i^"'^^^ ucrctjfi non cflTct intclligcns. Vcrbo: v^ prarcct vifioncm ipfius in ' vidclicct intuiriui in Tc.quod no nouit Michacl in particularijpoteft iftc in intellcau ipfius caufare conccptum .nec tunc cft locutio ita ncceflaria. ScotiOfer.EHimtuen' & tis. qu6d obiedum mouens fit intelligcns.ficut quando praeccdit vtranque vifioncm il- *»**»*' lam. quam ctijim rci pcr fpccicm habitualcm : qux criplex vifio di^la cft di. tam rei in fc .non alterius: ipfum obicftum concurrit ibi cum in.ficut fuit di^lum di(t. & » : PateccrgocdifFerentiaaudicionis. illam intelle^ionem ejfe loquente tamen frius infe vnde loquutio fubeH voluntati Uquentis fuut intelleiHo .quomodo fcilicct aftualis intcllcaio in ipfo loqucntc. quam rei in intcUedu altcrius vi. vcl quae func in ipfo.8i in omnibusiftis fi aliquis intcUcdus caufcc . n^^ ' : & ** : '' & : cnim effeaus prior.^ ^^ j^_ <icntis . froducente intellecfionem quoinfr. illud vt praefcns fibi. 'i'*"^^: ^ ''"'^ .j. de quAefficitur a loquente : & recipiturin audtente . cft vidcrc illud in intcUeau Gabriclis. quo ctufato . intcUigcntiae. vel praefcntia fibi vt fibijfunc aftiua rcfpcdu audicionis.Qiiando cnim Gabricl nouit aliquid in gcnerc proprio. quz communiccr poteft dici vifio:quia in auditionc.Nam fi intuitiu^ cuec idem fingularc fibi prxfcns.rLPArs\L f^*'» f J Dicituc . non oportct priorcm efle caufam poftcrioris: fcd vtrumque caufari ab eadcm caufa xquiuoca ^ hoc fpccialitcr cft in propofito. poteft Michacl conuertcrc fe ad intel Ie£kun) Gabriclis vidcndumr&incovidebiturilla intcUcftio. hoc non vt proximiefFcftus:nam prius caufanc ifta pcKfcntia loquenti inccUcftioncm aftualcm in loquentc. illa fpecics cciam nonagit ad auditioncm. Ex hoc patcc.& quic- quid cft in co ita quod fi habct fpeciem habicualem ipfius auditi. in quo cft voluntas ita potcft faccre ad adum iUum poftcriorcm habcndum in Angdo audientc:fi : .vcl icuclatum. . non gignerct in co auditioncm . /\i.inquantum intcUigens cft. qualis adus intclligcndi SEd quadruplicitcr potcft Angclus * efl: iftc a6bus intclligcre qui dicicur auditio . . non cft ratio agendi fibi inquantum loquitur fcd aliquid pcrtincns ad memoriam loquentis quia cfFedibus ordinatis quiifi ciufdcm rationis.Qu^ftio II S C H O L 617 V M. im6 accidit. I Ofiendit ex quatuormodit intelligendi Mditionem .ficuc mcmoria vndc Patcr in diuinis gignic mcmoria.„. Sic ^*'"* igitur inquantum auditio ordinatur ad cognitioncm habcndamalicuius incOgniti» *^*J'q^ ipfa praccedit omncm vifioncm .fid nulla iftarum in. quod cft praffcns loquenti. quia nulla cft pcr fc cxprcfla ab intclligcntc.tmtio fra- ftingui ab auditionc. intuitiuc in intcUe6tu alterius Angcli cognofccntis illud:8c abftradiu^ pcr fpccicm habitualem concreatam.ad quemcunqucaftum fccundum habendum in ipfo Angclo.eft in poteftatc aUcuius:fi prior non fit. injr!d. vt caufa partialis. ^"T . vt cft fibi pracfcns nihil sgit ad cam. rtfU£la ccUeau. Quartomodo. qui propric dicitur auditio . nec poftcrior erit.

ab intelle£ku B.i qtiod uerfionera habet obiedum in propria talls intelle<5tio immediate caufatur ab fic prx- obiccfto £ prout fc per talem con- in fe prarfens. i .D«*»«w.&i» fecundo. vbitamencognitionem exiflentut habet . ideo ad cognitionem & pff^fie. vt conuertit fe ad intelle<5tum A. Angelus lo- ^. quorum polle- Dicitur etiam 8 auditio differrc ab idifFcrcntiafortepoteft concludi pcrfcdior. Sc dicit leUionum eft q.q. fimt praclentia Dico. nam . gnito termino. tualicer 1. qu6d talis cognitiq intuitiua Cellet immediate ab ipfo C prxfenre. & Angclus audiens dicatur^B. qu6d communitcr cognolcens ali- eft calisratio reprsfencandi.i.Secundo riuc in inielleda^><< fupplc .q. ic tunc ha- cognitione intuitiua de cognicionc intui- C cxiftentc in intelleau u4 . quia non vidctur . quia tunc contineret entitatem obiedi A & obie<5lo & telligeret C intuitiuein intelledlu ^. ^. tialis erit intelle<5tus B . i.de qua fupri^ dift. poterit perfc(5te cognofcere cognitionem in- tuitiuam Cexiftentem in intelledu telledus cy^ eft racio reprxfentandi ipfum fub ratione propria.& pro clariori intelligentia . a quo caufatur illa cogni- ri$tmnon fotefl haberf in Verbo . Secund^ dubitatur . intui- conuertit ad iniclle<5tum A. Cintuitiuam y Quartomodo P poteft intelligere C inteUedio rius cognitionis intuitiux exiftente in intcllectu .quia aut hoc C exiftens terminatur ad illa .quia quod dicit hic . caufa partialis eft intelledlus )>it4 tiua B . perfftSbe prsfcns intelle^ui B. Sed tunc quajritur.io. hocquod aliqualis difficultas in qu6d intellefltus B poteft intuitiue videro C in intelledu vf. notitiam intuiriuam ef]fe v^:&Quia inquanrum C cft. Dico .vel pcr de qua fupra . quam habet intellc<5kus yi de C.&dift. Dico . acquifitam.fgd benc dico . x.io & q.quiaquod eft.}. cjuia notitia intuitiua poreft i«- vel ipfa res. vt patet ^ Doftore in frimo^ift. yult exprefse quod intelledns creatus fognofcere intuitiue in Verbo gnofcit in proprio gencre. quod /it refpcobie<3:i exiftentis iu fe.^. ille. concedendo quod ex tali cognitfonc non fequitur ncccllario cognitio intuiciua C.-j.vt p^tet imprimo di.qu6d tunc non in. fed intelledus y^ non dift. &. B Ay vlt.& trafenti. intuitiue in inteUedlu alte- tiue videt illa.difl. Sc ficpatet refponiio ad intelledu A» fi talis cognitio perfe6l.& obiedlura.S. igitur intelle(5tus C nonpotcfl intuitiue intelUgere ftu^.q. 1.q. Dico quod forte cafus non eft pofTibilis .^. partialiter potcft caufare in cognocognitionem intuitiuam . quod ex hoc cogiiofcat ipfum C Do6bor in quodlib. Dico etiara.& ralisnotitJa a(Sfcu B in^.&c terft peTfe<5te intuitiue & alia caufi par- B pocognofcere inrelleftum fic intc]le<5l:us ac pcr confcquens porerit perfe<5te fcns intelledui J?. $ed occurric DtAiuuh dicic. quod qnando intcllc^lus "B cognofcit imuitiuc C in hi^c exiftentiaintuitiuc yi . Hacc lingulartm intnitiue in Verbo A: in inccllc(5lii fente intellc(5UuaE u4.\ji huc remanet difficultas fi intel)e<5l:us i? & prxfentis.dicatur CB poteft intclligerp intuitiue ^ jn fc vt fupple eft quens dicatuc fit .quodlibuirt.c prae- fit intelledu B cognidoncm fui intuitiuam.yf. Sj^d iSitf fit aii^tBi- ^«9^1 O Ed qttalu aSlus intelligtndi e^ ifie qui dici^tur aHditio.Libri 1 6i8 Diftinaio IX. quod intelle<5tus y^ habcns Cin fc ^^*pracfcnsj poteftpartialiter mouere iiitcl]c<5l. Dico. fcere difficulratem.qunc.um B ad cognitionem rius Angeli.fi incuitiua cognofccn- do illan> intuitiuc.quando ipfe imclleihu^ B mcic c Patet ergo differentia dicere Do(51:or 2^ . Si dicatur. Dicit quod Angelus poteft quadrupUciter intclqualis fit ligere.^. Poreft etiam dici breuius . fioi: cft (^OMMENTARl^S.anincelletlus exifteret exi- coniequenter . &c. auditio>'/if &c. quomodo poteflt intuitiui intelligere C vtinintelle- intelle^us in intelledu quia exquo Do6kor in iftofecundo .&c fic tandem poterit cogno- & alia fcerc ipfura Cintuitiue. a I. art. Hic DoS:or intcndit declarare . 4. de quo locutio. in inrellc-r ueftigarc C in fe. cx confequenti intuitiuc cognofcit illud cbie(5tum. qqi dicitur auditio. tunc per lam cQgnicionpn intuitiaam rcfpedu il- altc- ^^ij^wj»»- notitiam intuiciuam alicuius obicifli . quod cognofcit intuitiuc cognicionem . omni vifione. Do€tor <^u6<inuUa iftarum intelauditioy &c. fcit <5bu A intelle^Jbu intuitiuam C ipfum Ceflepcrfec5lc pra:fens : idco ex tali poterit co^ofccre Upidcm mult^ minus. intuitiuc Si igitur intcl- virtualicer non ab : intuitiuam reinecejfarioconeurrit obie£tum reale. -i mcntem. ftens.ii.}.^. &: forte magis ad intentionem lircrx quodinccllc^us^. Yiih quod tunc illc a<5lus dicitur auditiojninteIlc<5lu j? . Sed ad.quod cx hoc intelligit intuitiue in dum vitjct notitiam -r^. fui intuitiuam. poterit intuitiuc cognofcere . continec ipfiim vir- quam quia ipfe in- fecundum tocam fuam entitatem .&c . qiiantum ad cercitudincm.qi3a.\ ^.quia \ . fiat in eo per intelledlum ita quod A expri- & intelle^s B nuUam hakeat caufali- tatem rejpeSlu atiut^fed tantumjfit pajjiuui &c. j exprefse tenet. B.q. qunft. non poflit tantum co- fic dicit paulo an- Rationum No» : (inquit) cbgnofcens exiftentiam alicuius cognofcit ipfam intuitiue ftraEliue .& inpropria pn-Efentialirate intclle<3:us B iptelledu A ita quod fcict illam C in noririam C.vt frafens.& in quodlib.Dubium tamen C non efletadu exiftens.tjH<eft. . quia dc rationc cognitionis intuitiua. quod DoOcot fibi non contradicit. ex ratione effeduum ordinatorura.cognofccret C intuiciuc.di.vbi te rcfponfionem principalium fcd .&%.io.vt fupra oftcn- B ftim t&idiftinEi. quia fotefl ipfam cognofcere ab- cognittonem intuitiuam ftngula- tiointuitiua talis obie(5l:i?non a notitia intuuiua exiftcntein intelle(51:u ^. poteft fic conti- nerc aliquod abfblutum aliud ^ fe. Sc ab intelleftu leftus Angeli flon poteft cogntjfccrc ii)teileAu quia tunc talis cognitio edet auditio proprie fumpta. Sed Hocnon videtur. it.qu6d quis vidcatadiim beacificum in fc. fic dcbet intelligi . quia talis adus dicit lelacionem realem ad obic(ftum . <j. intqi- C eft in fc pras- vt (cns intelleftui ^i cognofcente illud intuitiue.& quod tamen non videac obieibum bcarificum . B Tertio C abftradtiue poteft cognofcere habituikm concreatara fpecieni 4ift. a^us intelligcndi . cft . intuitiue. quac non cognofcitur non piarco.

ncc aliquid cxiftcns in co. quando audiens nonhabuic dequo Angclus vult lo- prius notitiam obiedH. Vulc dicere. luntas nonpoccft nifi circa prx- cognicum. qux habeturde (c efFcdlus tionem . . di. vtcontinuet intellcdlionem Cin eciam poceft impcrarc intellcdui fuo. fiue A intcndit loqui C dcquo intclligibilcm . qu6d non dift. 6. fiuefit vifio intuitiua. cantum fcd quod . hoc patet quomed» voluntas loqttenti*.& ipfa mcmoria. ua. cft non prius prxcisc de alinoto.d liabcrcc fpccicm hiibitualcm . Item nota.Ci puta fi Angcius B prius A vuit loqui B dcobicdko habeat notitiam de poflit caufare notitiam non cft C in illa A notitia ncceftarii iocurioni. ncquc impcratum . .y. & . & dicit. . .xhi vuit Auguftinus qu6d voluntas non poccft habcre aiiquem adum ciicitum. intelii- duo poiTunt cau(are cognitionem ifta C in inteiie£lu abilrai5liuam &c. & taiis cognitio cognitionis con- talis cutrat intclledus Idquentis vel in fpecic intelligibili. fi concurrerct ad cognitionem fui. vei abftradiua ta yi. quia locutio neccf- faria. C in intellcdtu qua habita poftea Se- & przcedens .Et' noitit aliqtn'd fic di- infene- &c. intcndit probare quomodo . igitur fua. .peteft fe conuertere ad inteReilmm Anj^eli { 4 .& qua dicitur audirc . inquantiim inteliigens. in co- voiuntas im- quia habita prima co- C in intelieftu A loquente impcrarc intcliedui fuo tioncm caufet in intcllcdtu . ita qu6d habita cognitionc Cin intelleftu ^. Dico brcuiccr .quia habita prima cognitionc C in yi ioquence poceftcopuiare incelleiSkum ita quod impcrio fuo firmat . vt continuct cognitionem C in intclieftu . tunc fic continuando . quia ipfc folus exprimit. quamuis . }.requiritur vt fit tantiimab inetiam eft fibt prd. io- quens voiuntarie loquitur. (cd : & potcft imperare .fens. Sequitur : QHtceiuid &c. locjuentis int^^lleilits W habens in fe quia intelledus Patct. ^z. . obieftum. 8c B t9 1* e(i v^ pointeile- : .& ab obiedko praefentc ipfi ioqucnti. cognitio intuitiua in inteiicdu taiis auditio quitur quod & intcilcftus cognitionem intuitiuam in perfeft^ prsfcns tcft cauiare & taiis .6. nec poftcrio- habere priorem in potcftatc tius poftcriorem gnitioCin eft ^ . prxcipuc in ifto fccundo . & conti- Dico etiam. voiuntas po- idcm dico iioc C.9. didis Auguftini didis fuis. f & pcr poftcrius in audicnte. & vifionem. qua intclicdlus intclligit C. obiedum tamcn foius inteiicdlus modo nuiio in fc. qui .cc idco polico qU' . fed quantiim ad continuationcm copulationcm .& hoc modo pcrat talcm locutioncm frior.litcDoAot probat. habcreaftum . Sed videtuc hic occurrcre aliquod dubiurain hoc quod dicit. &c. pi^ntl'ct': . puta ipfc intclieftus e^ aim obiedio. cft poftcrior A cum (^ vcl in fpccie intciiigibili.quae cft in inprimo producit cognitionem C in intelledlu tcllcf^u A. ad caufationcm iicct cognitio intuiti- eft inteiicdlioncm in intcilcdlu quod &c. folum eft .& hacc eftmens cxprefra Dodloris in locis prjcaiicgatis. tamen licet Ex d S' pattialiter. .vt fciiicct ftet in taii coguitionc. ' II. finc quo non rem poterit habere in petcftate fua tcrit potcft iiaberi prior. pu- inteileftus B loquencis loquitur.qu6d habita cofnititne 4t obietio. non eft ratio formaiis caufandi intclicdtioncm ^in inteiie«Xu B. tcs.qu6d voluntas habct in potcftatc fua cfCcfibi £tumprimum fcilicet primam cognitionem C. y^ A In nac tamcn litera oca«mint alix difficulta- Cin RiJ^onp^. vt continuct iocutionem pcr hpram ftante nua . voluntas habet in potcftatc fua primam cognitioncm Cquoadhoc quiapoteft aucrccre incelieftum fuum ^ cognitione C . c Ex hoc etiam apparet aliud^&c. fiue B fpecies inrclligibilis. ciTec in fe : tcliedu ioqucntc. nifi circa przcognitum. fic quod per prius prockicit cognitioncm obicdii in A loquente. intcllcctuSiS aliquid cxiftcns fc hat>eat adtiuc. caufac & cfFe6kus . talis adlus nuldicerccur auditio ad hoc igitur. . vcl per pius in intcilcdhi audicntis taii continuatione iocntionis. vt prius tamen inteliedko. magis patebit d. vt pateti ipfa voluntas Dico vltra ^y. caufatio cft locutio. & hoc non vtproximt immcdiatus . ioqucntis. rcquiritur .de Trin. poteft po- vt fimiicm cogni- ^:& hoceftquod di- Sequitur ibi parum infri cil.Jicc palliuc. Simiiiter intelle^lus A habet in ftentia C £tn B. remotior. Hic Dodtor . Hic Dodor ponit diffcfcntiam irtfcr auditioncm.5 fic fe. j.qu6d fi C perfedc prasfens intelledui B. difl. Vuit diccrc quod fi : Si enim effeiius voiuntas A non potcft haberc cfFcdbum priorcm in poteftate fua. fiuc fic abftraitiua : QuidfitnJ» auditunu. Stante igi- in tur cognitione impcrare teft teiligibili ftiuam A ijio C in fecundo A loqucnte tS. q.i)C pofi ptoducit cognitioncm ciufdem obiedi in intclle£hi B . C. Scquitur : So- iHmmodo ergo gibiiem C.& dift. ilia cognitio in intclledu B non diceretur auditio ad hoc crgo vtdicatur audicio. . C in propria exi- pcrfcdc (c & . . imperando fuppie intcllc(5tui. ipfam continuc Dodore inprimo caufare. ita qu'" fl niill'> inodo concurric aifliuc . auditio in intcllc£hi audientis. fcd ratio formalis producendi eft ipfa memoria . quod ftat . voluncas ipfius'^ ^ ad Ccognitum. & tione. fpcciem & talis cognitio S: caufata dicifur propric cognitio.. 42.vel locutio . qnia in hoc vidccur concradicerc. audi- in fe pracfcnte .quod vo- vlt.qu6d tunc cft neccflaria au- ditio.tamen particuiari Do&oi quando ^abriel rt proprio. qua cognofcat C. & zy.Qu^ftio merc Cc habet pafHiic rcfpcdu illius aftus . caufata ab cognitio ipfius ty4 ioquente. fiue & & poteftatc fua efFe6kum primum:quia intcilcftimi continuarc intclledionem & iniftofecundojdtft. vt cxiftcns in intclledu ad iilum adtum. ncc iplcintcllciflus B. po- multo for- efTe^us autem prior A loquentc fi efl co- cfTcftus vcio pofterior 7 audiente 619 hoc.quiaDo£lor vult exprcfsc & & inprimOfdift.puta primam co- gnicioncm C. vt fuprii pacet in primo . Prim6 in J. vtdi- concurrat lo modo atftiuc : catur audirio nuilo modo in eo . .voiuntas impcrio fuo potcft continuare iilam . vel impcrando dicitur habcre in ipfius . quod Dodlor non contradicit ncc didHs Auguftini. intelie(ilui C in intcllcdbu gnitione . quod dicif Do£lor primum poceftatc fua quM volunras liabet in cfTcJilum. ita qnod ipla memoria habet iftos duos cfFeftus otdinatos . 42. Dicit. Nani quando dicit hic . fiue auditid ncccflaria quo obiedlo cit C. fed de hoc magis infra patebit d. non debct intciligi quantum ad caufationcm eiujprimam.qu6d inteiiedtio adluaiis . Dc primo patct i^. Dc fecundoctiam patct. imperio fuo poteft impcrare intcllediui fuo. vt vtatur fpecic in- ad caufandam cognitionem abftra- gnitionc intuitiua ftca A. eum in cali cogni- & 17. effieBtis. Patetetiamtertio-quidfitordoauditionis.

Dicitur etiamauditio dtfterre ah omni vifionf. quia D. D a cjuo Dicp brcuiccr . I i C. videmr fequi quod . quia a£tus . qui^ qui dicitur auditio in intcllcdu audientis prior cegnitionc intuitiua obicdi in fe>& co- gnitionc intititiua obicfti qucntis : & fimilitcr prior vifi in intellcdu lo- vifionc abftradiua. qui dicitur ^»^1/»«. quia non dicimus obiedhim conuerti ad . turn auditio ordinatur ipfi yl. &c. aut im- formaliter. vltima perfeBie . B non quod . Patet .quia cognit. vt fiipra patet.qu6d aliquid cognofccic for. vidctur impcrfc<Stior cogmlionc illa . nec in fe. Rcfpondcp ^cftu ui non quod . quod hoc cfTct verum.qux formalitcf & non incxiftit inrcllcdtui B fcd alteri intellcdui: non poffec cimen cognofccrc C mediante "D^nifi : habercc fonnaliter notitiam inexiftentera fibi D de ipfb D. 3 t^ueft. crgo per fi fed notitia gnofcec JiuhiMm. & tunc quxro C . eft videre illudin intelUElu Gabrielu cognofcit le£tu talis .^ quo eft caufaca }a alia ^ ilr C quxro tunc . dicitur proprie auditio: & nam habita illa in intellc(Stu 2?. auditio.vt fupra dixi. autmcdiatc . IC. Qu6d autera contineret fupra patec a Dodx)re in frimo dijiin^. j. Tcrtio dubitatur in hoc quod dicit .c \A continerec Z7. Secundo. Hoc patct. D. Dico . jrationepotentix intelLetSbiua: . .Dicit Do6lor quod fic . qui haberetnotftiambbiedi reuelati . cogt^oicac iiiam cognitioncm . .cdiatc fj : dico . D Rcfpondeo. intclledlus fi C cx hoc quod cognofcit .quod nec . auc in- mcdiantc cxiftcntc in intelledtu Si prinio . qux dicitur jD. Nam &c. tanttim eft pcarfcps^ . A modo prxexpofito fit B D in intcl- D . quia tun. fcilicet alia. tis. ied in ratione incelligibilis . pcr illam aliqoalitec .mnc ta- lisnotitia eft prxcis^ flmilitudo illius obie<ai contcntj & non cflet firailicudo obicdti vinua- . quSd . ? C in ratione obiedti : ergo tantilm erit reprxientatiua obicdi .i^uaft. quia vna 6c eadem cognitio numero non videtur poile ede obiedorum fpccie pluriinn cund^. qu6d eft cauftta ab intcllcfti» & ab iplb p. qux dicatuc Di an alia cognitione f non eadcm . illo II Libri & videre fiue intelligibilemi nulla habitnalem» enim iftarum vifio- nutn. & . audientejmodov^ cft tw> in ipfo loquentp.quamrei in inteUe£iu alterim viden- caufarec rcfpcdlu fui abfbluce aiStus. cognofcit obie<Shim alia. cognofcic oppofitum Dico C 3 X. dc Anima.cu- qux immcdiate } intetH- cognitione a co- Si alia dicit. vt cognoftens eft . ^uam poteft Afichaelde hoc cognito habere . eft formaliter qognitura pcr cognitioncm fibi inexiftcntcm j cognitimi vcro mcdiatc qoidem. quz mediat inter obie- Aum.poteA dici auditio. vt patet i Dodpre »9 1 dift. 3.quam etiam rei per fpeciem habitualem eft . quod cfl Stc ergo intjuan- ad cognitionem habendam Et cilwn infcrtur. quia auditio eft cognitio exprcfta te inquantum ab intcllcftu loquen? intcllfgen$. quod eft per notitiam . quas prim6 habetur in intcllcAu Angeli loquentis. qus habetur de D.pcir illam^ vltimatc cognofcit C.fi illam notitiam alicuim incogniti ipfa pracedit omnem vifionem^ tam reiin fe.fiue auditiojfcd tantu priraa cognitio. :^ potentiam /ata. . quod & cum dicitur 5 cognofctt intellcflius qu6d non cognofcit . jn aliquo reprzfentatiuo iUa notitia cau- eft praefens in (c vel . Pcimd enim audien$ redpic cognitioncm ab Augclo j r Refptufit. Secund6quxritur.o. Patet. quod omnc . Dico. ^ Stfb quod dicit gere tunc qua:ro a quo caufathr ta- u4.nec fimili- tcr £>eft auditio.& faoc non . . in iftofecun- & de diflinEt. fed quando cau- notitiam alicuius virtualiter contcnti. fat . ppteft cognofci per cognitioncm non formalitcr inexiflentcm cognofccnti : fic concedo quod intellc^us B cognofcit C mediante noritia2). diftindborum.quS habita.quia dl potentix & non c obiedi uae. (i ^n (p£cie intelligibili. quatc. brcuiter per 7). ^ fic pcr iliam non co- & ' caufata necfimiliter i) caufata edet talis noticia ie6to '-* D gnitionc ius Ariftotelcs tjuoddam pati.cogiiofcit B mediante Cic ^ in H (e ./ccundum cocam cntitatcm. nec in ZJerbo . eft tantum fimilitudo ipfius By&cCic per ipfam non poflcc cognofccre pbiedlum C : aut eft cauiata ob. cogno- eft nifi qa6d cadatur .qux eft deobiedlo. qux habetur de obieiiio per fpecicm litcr coniinentis. -^ habec & cunc dc obic^ C. non fit auditio.620 ^ngeli loiftuntu quATn habet de . qux cognicio calis eflec rcfpedlu 'r$ D eft re- qui» pro ftatu .tunc ad«- pbicdtura reuelatura crcatura poflcc ^. dubitacur in hocqiiod dicic cognira illa nocitia obioSti cognofcitur obie(Slom Cellc6lus notitia B D jnedianre z&u intclledus C. ^. & hoc non vide- aucip(a notitia cauiatur parcialiter ab ipib xur quia tunc D. & concedo qupd talis notitia eftprxcise repraefentatiua ipfius D. C caufat cognitioncm CinauC vt fiipra patct: qua B cognofcit D non eft caufata quialoqucnsde dicnte . qua cognofcit cognitfo. atiJ? A icogno(cat ihtelledionem in quam . an eadem cognicionequa B cognofcic yf. malitcr potcft intelligi mediate irara.&C B conuertir poft ad notitiam £>. obie^um conuerci ad concra .i.eft caufata partialiter rum. nec locutio. RfftoKji». faoc eft . ^ caufatur ab intelledtu . & J^idtinilf. intelledtus audientis dicatut (i Diftindio ibi intehHionemt Quaero pcitno quo- obieiio.qua:expritniturdp obiedo ab Angclo cognofccnic . PofTctctiam concedi quod eflet caufata ab intclledtu ^ ab pbiedto C . Dico ergo cognofcit C per .eift fimilitudo iphus Cj& fic cognofccndo D. cuius eft talis intcllcdbio . B k in partialitcrcamen. tantum ab intellectii fed ergo non eft auditio. & fJc fic non cognofcit C. obieftorum funt diftinfbe inconccdo qu6d eadem cognitione qua B cognoicitt/^non cognoicit (ed ifto diftindiorum rellcftiones : & )(Ic D fdii & ali^^ cum quxricur. cognitum immediatc ab aliquo intcUectu . quia C continct virtualiter .^auc A ab intellcdu > in ratiojie obie£H. fcilicct. Dico breuiter : loqiientis 2 & loqucntis ji. fx confequenti cognofcit C. partialiter taracn a nuUa & . modoconucrtitur ad intclledlum B cosnuertitur ad icendo ipfum lis . Si fe- quo eft quaero a cau£ita. Si iUud obieBum non poj^tvlteriits videri. quod tunc talis notitia eflcc cantum fimilitudo obie^ C. ab ipfo D : vt intclligcns ipfum . talis noti^ tia de obicdto rcuelato . quxro . recipitur in intellc£tu tum TScab ipfo neclocutio. nec cognitio quam habet ^de D. propric conuertitur ab j4. & ab ipfo A non in rationc potentiae intelledbi& tunc & non c contra. tur ad intelledum icaufari. dicitur propric locutio. quod non eft ve. & aliaracognitionem. A i aut fequitur qu(id intelHgit formaliter obicftum quia formaliter inteUigere aliquid eft formaliter in fc habere intellcaionem illius .notitia yi hoc non . modo .

Si quid ponitur ftCti: 621 II.Qusftio Angelo loquente de C.& hoc vt plurcs audiant quia vna ggnicio eft vnius inccUcftionis in vno . velin illa: non enim magis determinatur paffiuum naturale ad paticndum. vel aSftenesinjinitas : ^autem loqueretur fnfinitisy cum cuilibet corrtfpondeat propria intelle^io^caufaret tnfnitas intellecHones.cft eiufdem rationis fata in intcllc(5ku audicnte.dr anfuperiori av inferio* ri loquatur ponderentur.ccrcum cft qu6d gnitio fit fimilitudo ipfius pcr illam cum intclledkus audientis cognofcit C. nonpoteft habere aEliontm. intel- ie£lum.£. Aftgelum loijui vni (jr »on alits .6c iicut fierec detcrminatio ad intcHigentias intrinfecas ipfi Angelo .poteft cx fc agerc.Aomtjo. fed cum hoc ctiam cognofcit intellc^aum loquentis . L I V M. id cft. quoJ non fotefi loqui infinitis : quia agensf.Viic Dodor intcndit JL^principaHccr dcclarare.& do illum adum cognokenr fic ex conftqucnii cognofcit obloquens loquitur . . vcl illius : ita haberetpluresintelligentias. vti tyingelu* ad illam intellcdionem aftualem iftius. Sic etiam Angelus ^abcns plures intelligentias pracfcntcs. qnot potcft fimulloqui:quiaagensnaturalc non poccft j)t h$e i. & lcdioncm quam habct intelledkus loqueniis de obicdo .id eft. i. plurcs potcntias intcllcdiuas polTct in vna caufarc cognitionem alicuius obie^i nou caufau .Vult dicerc (icut quod Angelus habcns plures fpccics intclligibivna ad primara lcs irapcrio voluntatis potcft vii cognitionem alicuius obicdi . tat fc qui dicitur aHditio ad loquentcm cognoiccndo (cit adum . nonvtcndo alia. Sed tunc cft dubium . Sed refert an de eo^ demydut diuerfis loquaturydisiantiaettam^dr imperium voluntatis. qu6d habito : a(5hi. Dico. 2. de vult loqui. dc quo loquitur &: fic harc vidctur vltima pafedio ipfius audientis . & non agere proptcr cius impcrium ica poteft illud adiuum detcrminari ad agcndum in hoc pailluum 6c no in illud.quia tio.quiajicut fottft elicere hanc. fi cfTcnt plurcs . i(4 hocy vel iUofajfo eamfonere. qu« . lictalisco- & gnitio videtur ccrtior prima. de quo loqucns loquitur . in poteflate Angeli efl cjHati ad prtvui intelle^ionem vti hac fpecte ^c.vel illum cxtrinfccum qui quoad hoc. dr Itmitatum.quia notitia habita in intellcdu loqucntcde obieiflo. talis C : patet. Ex hoc fcquitur corollarium. Refponfioncm quaere.ciim eodcm ohic6koy8c cum fit co- quo notitia cau- fimplicitcr dc fic ita crit firailitudo obiet^. fic poteft fieri dccerminatio ad intellcdum hunc. talis C S . & patcr. in quod agerctadiuum intrinlccum. Sed hirnn.i loquentc. igitur per illam quae dicitur auditio primam cognitionem cognofcit obiedlum . tamen audiens dicitur perfedius audire quia non folum cognofcit obicaiim .plurcs intclledus Angelicos potcft in vno gigncrc intcllcilioncm aliculus obic6d non gigncndo gclus haberct in (t in alio . QHomodo cftquantum ad primam intelledioncm . quotcunquc cfFcftus adacquacos fimul habcrc»&icavna gignitio non fufficit . quod toc funt locutioncs. illa vni. : J^ote^ dici^ficut haberi fotefi ex Seportatis .qu6dnotitiagionereturinifta intclligencia. licit pritis co.<]. tiinc occurric fi prima cogniab Angclo loqucnte de ob- dubiuni. quomodo vnus Angelus pyffit loqui vni Angelo . ficut memoria non gigncrec in incelii^cntia Michaclis.&. Ce ad cognofcendo il- & poft conucrcit fc ad cognofccndum notitiam cxiftcntem in Angelo loquentc . 8c pcr quem loqiiens cogno.iyS. propric etiam conuercognofccndo illum .nifi ex dctermi* ^"'^*'' "!*** "** ^' : : : : natione ipfius loquentis.quam adiuum naturalc ad agcndum. qui propric dicirur auditio.quod dc fc fubeft voluntati. & quauis fint c^hAfKHt praefentes.vcl vnus propinquior. gnouerit ipfum per adum . pcr impcrium voluntatis. .babita ilU conuertit intellcdum Anceli loquentis lum in fc. ad H O conuerno intelle^his qii6d quamuis pcr illam forrc cognofcit obiedtim ? . quac cxprimitur icfto C dicituf auditio. T^^ fecundo principali'' fcilicet quomodo poteft loqui X—^qu6d ficucin poceftate Angeli hac fpccie in memoria.quot audicntes quia quantumcunque funt praercntes.vel fi HtJ^f». nifi ex impctio voluntatis fuae ica non gignit in intcllcdu vnius.& non alteri. exiftit i. hT^E fecundo principali. obicdum. [.quia fi An- plurcs imcUigcntias intrinie- cas. dc quo iicut illa Angeli loquentis. quac immediatc lepracfcntatobicdum.& i» arquali diftantia.vel illam intelleffionem ^ in pcr- ita ficut per illam .dc quo loquitur. nitum.funt palfiua ciufdem rationis cum illo pafliuo intrinfcco. ad d. Sicut ergo illud aftiuum.efletinpotcftatecius. alius rcmocior. COMMENTA%.i. Dico . quam illc /*/"''* *• 3» ^ folus audit. non altcrius.dicit. non altcri. .Si au» tem qitdras : quot igitur Angelis poteft loqui ? DicOy quod hocfolus Deiuforte nouit. Pojfet ex diUis probabiliterfuJHn^ri^ quod tantum vni fotefl loqui.

Iicet partialitcr. quod verum eft remoto omni impedimento . vt patet in litera fua ctiam primo modo.dift.e intelledusloquentis fic dubitatur . . diflinB. fi enim pattialiter fimul poteft ducere deccm intclle(!2iones eiuQem in- pro- ratiunis. difl-i' ^u^ft. 1. Ditbi». illius. Si pri- . fed im- poflet fequatur duobus corporibus quae fi . Ex par.quod ejudift. ergo fecundum totam virtutcm fuam caufat caufat : producit illam perfe(Stam quantum poteft j er- gofifimulpotefiproducere aliam a. plures intclle(5l:iones adxquatas in pluribus ritius fic dicens . a for- intelledtio ^rit perfe(Stior fic plures fint obie(Sti in intclle(5lu alterius que ad ftus vtatur ille fi caufct cognitionem eiufdem in fe.quia cft Ci nifi illa fit . qu6d voluntas pof- impcrare aliquem a£tum circa aliquod obie- /et d:um non prascognitum.vt cognit^ ieftum efte prius cognirum . cauiat aliam intelle(ftioncm fecundiim . dum tialiter. Hsc difKcuItas \C- poftet fic imperarc poterit caufarc in in- . adhuc infto de infellc(^u.3. quem virtutc produ(Sa . fcd bene prima intelleftio eft in poteftate voluntatis . & fpecie intel- h'gibili producit inteIle(5tioncm obie(3:i. . ied quando Angelus loquens loquituc alteri uementi». quod non caufabit primam feeundiam tovirtutem . infinitislocisivtconcedit Do(Skor in <^uarto. Si fic oportet . quod infinitas fimul producere.huius difFeratur. .diJi. . fi. qu6"d fi intcUedtus fiat pracfens voluntati . gibilis poftcrius cognofcirur crgo & infinita corpora fimul polfunt ciTe in eo- dem locOjVt patet pcr Ariftotelem tjuarto fic.i. vtcognitus habcns plures {pecics intelligibiles ptaeicntcs iliuntas ante quod poteft imperare intelledkui. tunc angmentabitur virtus videtur inconucnicns. eftent prae- duobus non &: . fi concurrat fpecics intelligi. Primum quod voluntas Angdij fiue quantum ad pri- iftius. . quod eft contra Dodtorem in primo. intelle(9:us caufa natutalis. ex partc obiedli cogniti. cum .ficut htiberi poteft ex : vel dicit . eiufdem & primi. &c. intelledionem in vno pafliuo Refponjionem ^«ir». fupra diuerfarum rationum in pluribus AngeUs. fi patet in fimili de .quan- de adxquationc intenfiua. potcfl firaul caufare diftinc^as co. ad cuius cognitionem no concurrit obieftum reuelatum. : impcrare inrelleftui fet intclligibili praefens voIuntati. crgo producit intelle(Stionem perfeiStam quantum poteft etfi .622. Secundum dubium & fic potciiic cognitiones adaequatas.tunc vo- illa . perfe<Stam quod fimul poteft producere aliam a?quc .^s.Tum etiam. de ipfc intelle<5tus loquitur in intclIciStu altetius Angeli . difficilc . bilis tclledus loquenps telligibilis eft caufa partialis intelledtionis loquendo de obiefto rcuelato. '' qu6d dicit quia dicit Do6tor eft ibi quodlibet feorfum.quia ic(Slum prxfens virtutis fuae 6tura perfe(Stiorem .aut extenfiua. ad intelle<5tionem . & in ex fc poflet eife fuo ada:quatas. & in alio & hoc cA quod dicit fcnten. vt fupra dixi. quod oportet fit fccundum maiorcm virtutem. Si primo litcr finc abftra(3:iucE & tunc aut caufabit illas fimul sque pcrfe- <Sc. Si tudicis. In ifta litcra infurgunt aliqua dubia.ex vna caufare cognitionem vnius obiedi. quia Ci in- quentis.non cauiando in aliam patet. cum vna tam ex parte intellcdus lo- quam Similiter cum . & fecundumtotam virtutem fuam . <jU£ft. quia maiori intelle<Jtiones fit ad huiufmodi incelle^Stiones . qiiam ad aliud. Patet confequentia in poteftate Angeli eft mam inteilcdionem vti ^ fimul poftent codcm loco propter pcnetrationem dimenfionu.quia voluntas non pof- li voluntati . quodrc- vnius inte!le<Stionis fimul concurrit cum loquencis fecciiidum totam virtutcm fpe<Stu intelle<5tu fuam . obiedi. eft intelle- cotra Dodlorc in primo.Adtqumio gnitiones ada:quatas in diftin(5tis Angclis ? Aut dufiex. quo \tfupra patet. perfe(Ste intelligat plura ficut obicftum. Si fccundo. Angelus poflet caufare ^ /<- Phy- idera corpus fimul poflet efle in fi bcd an voluntas Duhiitm in efle diuerfarum rationum. & producat . Et tunc quaero ei^go fimul poterit cauiare infi- & illa fpecics in- . ^i. quia vo- omnem cognitionem obicdii poflet illam imperare. quomodo intcUeftus Angeli adiuus^ vt fubeft impcrio voluntatis fu£e . caufando in Librill Diftinftio Sic ctiam qiiando habet plu- aequc pcrfcdc has fimul alia.maxim^ tellc(5lu Tex. ReportAtis ^. vt cft alia caufa partialis telb^us loqaentis . de qu6d quo loquitur nitas. & iniflofecundo.6.quod etunt adcequats .x.io. Secundum & fic poteft fimul pluribus loqui.6. Reipondeo . Sc fic patet. fit dum vltimum cum vt intelle- quo ad i. gelis. tu dicis quamlibet feorfiim. Similiter quanttim locis lO. '" .^. diftin<£tas taiti .& zy. quia loquens non poteft caufarc cognitio- ** €Mndum. vero Dut itum- maiorem fequuntur duo inconuenientia.vt priiiis mam intelledtioncm obiev3:i. virtutcm fuam. dift. intelligit Non fecundo modo .& Ange- rcs intelligentias extrinlecas prsfentcs potcrit in : IX.dift. ejutft. Primura. 3 Ec vltra (equeretur . ergo non poterit ita pcrfeftc loqui vni. hac fpecic in memoriav ad iilam intelleftionem intclledfcuaiem vel illius. m^^^ Angelus eft valde non : & ob- & agat fecunefFc- potcft producerc. Vel etiam potcft dici . quod partia- concurrit ad intelledioncm. nifi . quod '" ^^*^ quod Poteft dict. tunc fimulpoterit caufare deccm intellecliones ciufdcm rationis .vt patct a Do<Store mprimo. qudft.i. tuhc quan- do vnam intelle(5tionem in vno Angclo. prima ifta: quod fecunda . vt vna vtatur.vt ctiam contra Dodiorcm . ob- quia fpccies intelli- quam . non eft magis determinatus ad vnum paffiuum. Vtpa:etinpri?n0. fcilicet quod intclledtus creatus aeque Prasterca quaero quid do Doftor intelligat. poflec fimul loqui lis fic infinitis perio voluntatis poteft dctcrminari ad caufanin alio ^^ decem ficut quamlibct hoc videtur.ficut altcri. Si ctiam loquatur de obiedto non rcuclato . eadem ratiohe plures intelIe(Slus An- nem alicuius patet:ergo fi poceft caufare plures intelle(Sliones tiori poterit caufarc intellc(3:u fuo. quod Podtor hic non loquitur }tiejponfiff. an fpecips primam intelligibilis rc{pe<5tu Angeli agat . fed tantum ipfe intelIe(Sbus.& tunc fi iimul poteft loqui eiiam Angelis.i.aut non aeque pcr- fede.quia ills intelligentiae. quo ad eigs continuationem.uepotcntiae intelledliuacfunfpafliua eiufdemrationis. quod videtur non inconucfiicns. non vtcndo alia (ed hoc non eft ita ad mcntem Dodoris. Ex fe enim cft indeterminatus refpcdu omnis pafliui eiufdem rationis. &qu6d hoc fentes.vt dcduxi inprimotdift.j. ficut non perfe(3:ior alia. primam luntas Angeli poflct impetirre d:ioneni.i. abfolutc de prima intelledlione obiedi.qualis perfcftionis . feorfiim fiimptam. fimul habere vcl fic aliqua fpecie quod videtur inconuenicns.vbi fupra.Refpondet magifterMau- .quia fi hoc cfret verum.diftinil.

. efFcdus acque intenfos .Ji Deus ageretde necejfuate ad extra. & alius non fititadifpofitus & fic . tunc dux intellcdiones erunt vna.& refpedu talis agentis eft ficrepugnans ficri. quia aliquis & gradus intenfionis repugnac albcdini vt patebit in tcrtio . quod Angclus loqucns poteft caufarc a- fint deccm Angeli eiufdcm fpecici. & fi non funt xquo vnum palFum fit magis difpofitum tunc in magisdifpofito caufabit perfc6tiorem intcIlc£tionem. puta dcccm Angeli fint arquc difpofita fimul . & maiorem virtuccm to .vt patet fac. qui pomnt iufclem fpcciei fpccialiuimi. qux fimul pofllt ptoducere du»s cfFcdus eiufdem rationis .& hoc de eodcm obieiflo.rcfpequacuor . d:um ^*fp^P"'*^ qu6d . vnus effcdus non rcpugnat illum .qu6d faltcm vnus illorum crit difpofitus ad recipicndum cognirionem alio. quod vide- V^mh"^"' aliqua virrns requi- fi producerc vnumcffwum. ficut quamli- Dico crgo ad mentem Do^ftoris qu6d non efl .i. difiinSi. qu6d nulla eft caufa creata .cumJitvirtHtu tnJinita. ficut quemlibct feorfum erit .qu6^ & tur inconueniens. fed . ita qu6d & extcnfiu^ . quod ficri. quantumcunquc pcrfcdla . quin de necefi^tate fit maioris virtutis. Et cum dicitur cundum totam virtutcm fuam ergo non potefl quatac intenfiu^ producere . . ad hoc vc taiis irtus pofnt fimul porcare aliud pondus vt quatuor. ita quod poteft fimul quod fimul poteft . Do^kor in primo .^. quod enim mille incelledioncs^quarum qujclibct circa per- aliqua virtus fedionem centum librarum.cj. qui probat . intenficres ita tot : producere fecimdum aequi perfc(ftum. fpc6ku eiufdcm obie^li poteft fimul producere poflit creat» fttiji frodtutrt illum fccundiim totam virtutem fuam : potcft pro- ducere plures efFcftus fimul eiufdem rationis. quia tunc Angelus audiens fimul poftct rccipere plu- nem. ficut qucmlibet feorfum : 8c fic nullus incellc&us creatus fimul poteft ptoducere duas intcllc6liones eiuf- dem obiei^i acque perfedlc fimul . . fit adacquata ad pater. nait quodlibet icorfum rcfpcdu Antreli loquentis. Secunda eft tanham refpedlu agentis naturalis. im6 fic dico . qu6d fint adx- non potefl quod non pliiSi producir primum fcrcs.quod quod fimul loqui pluribus Ah- cft in vnus Angelus poteft ***'*• Tcrti6 fiippono rat.ita quod vnus loquaturde eodem obiedlo.& tale rcpugnans pcr nullam potentiam cft poftibilc. fimul poterit producere vnam dealiis ergo : intclle£lionem pctfcdkiflimam in Angclo petfediflimc difpofito. requirit maiorem pcrfcdlio. aliter non portaret pon- fit . fint e- fimul loqui vni Angelo. .poteft producere vnum efFedum intenfum tantae perfeiSkionis . gelis.&ficrequirimr maior Angelo loquenrc. fcquitur Tum etiam. vcl II. fi cft virtus naturalis alteri i inten- Vbi ergo j. & fic fi . quia fi poteft fimul ha- quod decem intelledionibus cognoicat idem obiedum. Dico. Quod dico . 9' fimul poflit producere duos NuUa virtHi qux & tantiim in Angclo audicnte .c virtus crcaca de 8. puta firaul caufando plures intelle^lioncs adiquatas ciufdem obiefti . Quzritnr mod6. . infinitt effeiltu effent tm. dtji.quod magis crcdo difpofita. Hoc paccc. fimili. . talis cafus pofitus vel crit impoftibilis. vlt. Sed hoccft falfum^quiavt aiias expoCaifcUscet tnpnmo. . producit vnus Angelus re- fimul producit alium arque intenfum non virtusdupla. quanta: funt ibiplurcs. habere plurcs efFcdus adacquatos . ftus fecundijm cft . Si ponandum onus fetrfHHt. qu6d nulla virtus creata acquc perfede potcft produccre duos effeCtat eiufHem rationis fimul . a:que pcrfedc . vel de diuerfis. qui dicit hic in litera .8. quia quando Non producit diuerfis obicdkisjquia pono cafum. qu6d fi pafla . lo. Sc acquc vnam . fc£kc. &r contra Dodorem fHfra . Et pro maiori intel- ligentia fiippono aliqua. 7* qu6d Et ex hoc concludo hoc. i!Ia dubia. 8. vnum loqui pluribus Atigclis Rcfpondeo ad ^ quia Ci virtus vc quacuor. nifi Angelus audiens praehabeat cognitionem iUius obiedti. quac agit fe- fi fimul poteft producere duas intcllcdliones acquc perfe<^as in duobus Angelis . berc decem Tum.Quidam ^"^P'ic"cr. Prim6.dummod6 pafTum fit receptiuum. vt quatuor'.fmHl produceret Et addit dicens /mo tantitm vntu effe^m injini- injiititos effedtti. ejntfi. & alius de alio.an plures Angeli.& aliam in AngeIominusdifpofito. ftu ponderis inconucniens . mcmoriain Angcloloqucntc. dicit . in intenfione formarum.& inijta •Iteri emincntcr. fic intendcndo fimul poterit producere effedhim inten- fum ex omnibus illis . quod videtur in- conueniens.quemlibet & qiiod dicit ^uafi.dc quo loquicur. vnus non rcpugnet alteri. quia quamuis Deus in diftindis paffis in infinitum poflic produccre infinitas albedines . ficut qucmlibct feorfum .i.ip(e (blus cauftt cognirioncm obic<^. ficut qucmlibct feorfum : quod patet . dc ncccfntate maioiis perfcdkionis. produccret eflct fornialiter infinitus.qua:ft. quorum vnus natus eft efte pars alterius.quod duplcx eft repugnanti.dcncccflirace requirit maiorcm pcrfcdlionem ad hoc vc poffit produ* ccrcaliumcfFcdkum eiufdem racionis zquc per- bet feorfum. difiinfl.dift.pcr argumcn- tum. aliterprimus qu6d fi virtus formaliter infinita a- geret de neceflitate naturac vnum cfFedlum Et quando . nihil potcft caufare co- enitionem alicuius ubic^fH .ficut Angelusloquens poteftcaufare. intenfiuam.tunc caufabunt fimul decem intelle(5Hones xque perfedas in eodem intcUedhi audiente .qu£ .fimul non poterit portare aliud onus duatum librarum. Patct pcr DoAorem in primo. fic dcbet intelligi . & non impcdita cundum tocam fuam vircutcm . fuiffet virrus fn produccre nulle ficut dues } ergo fi (^ tqiti ferrequiritur feai fHMt hoc totam virtutem fuam . perfcdi (equitut tffe^tie tqui intlfet produ. Si dicatur. non tamen /cquitur .vbi dicit . loquantur de decem obiediis foltim numero diftindis.quia fccundum rotam virtutem fuam.Qusftio AngeIo.Sic arguo in : potetit producere vnam intelledUonem perfcdionis includentis pcrfedlioncm mille aU bedinum. Tertia difficultas 623 qu6d fecundoydift. eiufdem rationis . & fequitur qii6d fic crgo in propofi- fic .& in miniis difpofito impcrpcrfe£Horcm. Prastcrea: Ifta quac cft pcrfcfta . tunc .^. quia dpere decem ciufdem ctiam fi rationis fimul potcft re. qn6d pofHt produccrc vnum indiuiduum album intcnfiue infinitum . niii concineat illud lecunduin cotam (uam encjtacem virtualitcr. aliqua caufa fimul fi poteft producere duos effcdlus eiufdcm rationis acquc pcrfcdle. tantxjperfcdlionis ad hoc vt poflit fit quod vidctur res intellediones ciuiHcm obiedii.vlt. quod fequitur infinitas. Sc non de eodem obiedlio .cft impoffibilc Secundo fuppono^quod virtus.

/« quod argumentum primoydifi. Sed fola virtus diuina. fimul producere plures effedlus diuerfarum pcr- (Sliorcs l.faItcm potcftpioducerfceffcdus eiufdem rationis infinitos . . Rcfpofif pri- Ec cx his parcc refponfio ad primam dubitationem. vcl fintarquales Dico. quod in vno recipiatur. patec . rationis. ior maiori . Et & in infinitis ita fic dico .difi./ tas intenfifflme producct. k Dodlore in fccundo Metaphvfica: ftionibus dc Infinito. quod vnus dns ccntum librarum fccunium totam virtutem mul IX. Dico . efe fw. poflc fuccclfiuc oroducerc iiifiuitas fpecies. ver6 maiorem perfei!^'onem alius alccrius racionis eft perfecStior alia . Dico. virtus vt cencum. quod virtus creata nobilior non cft ad impofllbilc . non loquendo vel erunt xquales in fc.im6 vircus illa. ita quod quilibet fit acque difpofitus vt duo . & . Metaphjf. par. & hoc fimul. .qu2 & ex parte fpecierr. adj:qua:os modo pcacexpofico .& petfediflima. tunc dico quod fimul caufabit deccm intelledbiones «que perfcdas.m vt fcilicet fimul poflint .ffe<flu$ equc perfe<ftos. Sed quia Do6lor dicit quod poteft habere plures effeitus fcc dum duas. fed tantum ad poflSbile.tantum in vno illorum vnam producet. o. Et hoc quia fi conceditur . quia . puta homo non producat vel ignis . Dico. & finita. vnam producit fecunfeorfum fumptam .qu6d talis virtus agit fecundum vlfimum potentix fu^e. ix. ellet talisre- duobus qua: licct ad inuicem repugnent mul qux- fua:. Eferiam infiuirum ex hoc. non repugnaret producerc infinitas quod paret ex ifto .&: de igne. ergo & infinitos. Dico. quantum paffum natum vt fimul eft ad plures cffedtus. alius imperfc-» dcduobus corporibns. quam alcerius rationis requiric in ciufa . non cft maior racio. Quando igitur Doftor dicit . " cludit de effedibus eiufilcm rationis. qu6d pcrfeiflc ficut quamlibct & (Stioris . codem in fubieiSlo virtu. Scoti non con- debet intelligi. Si dicatur. qu6d perfcnon polTccproducere. & ficut potcft facere idcm corpus efTe in pluribus locis. Dodtorc in vt patct a .fimul illi effedus. in : ferre nam fi fit inii* cencum pondera.qu3c ficut poteft facere duo corpora efTe fimulin codem loco.quod hic cafus cft irapofllbilis. tamen non .& alia mi- iius pcrfcda. fi igitur aliqua caufa habcret in vircute polTc producere infinicas fpccics . fiucinfinitos. illa Dico>qu6d caufaquas potcft producerc tionc:quia cx ter infinira : quohabet invircuce elTct fnfiniT fua polTcpro- ertiam fuccefnuc crii foi mali>^ rcquiric perfedtioad producendum viiam fpecicm.itaperfct'tc fimul . fcd vna intellcdio perfc6l:ior. continente virtualitcr plures cffedus cinfdem paru Dei. i.id fint produccn-p fcut numeri. i. vt fubtiliter probatur . ita perfecftc fimul ficut quamlibct feorfum . Et licct lit fimplicimanifefta incompoflibiliter repugnantia . adu tantumin vno illorum recipiecur.iliter in- Dico . adhuc fimul licct infinitos cffedus eiufdem racio- nis. dico qu6d maior intenflorera effcAum producet^quam minor. ctior. quia ad produdlionem duarum ducere infinitas peifedlionum requiritur maior pcrfeftio . &c.quia (vt fiipradixi) polTc prc' 'u- cereinfinitos e. totam virtutemfuam. igitur cumfpecics . itaqu6d ifta ad^equatio refpicic pocenciam prodiicentem . quitur quo^ ilKid fic formalirer infinic. 624 o. pmno.cjmfl. fc. &ita perfedlc ficut SMetaph. & non libet indiuiduuin vniiis fpcciei cft cllcntia pcrfe- 6tiorquolibet indiuiduo alterius fpcciei pcrfc- perfcCtionem aequalcm cffeAuum. Diftin61:io Dico. quod tantiim & Sorii.vt pater dc Solc. ficut quilibet feorfum fit polfibilis. d fimul polTcr produccre iudnitis. qux poflit facere duo corpora effc fimul in eodcm loco.quia virtus eft recipcre. qu6d tan- & ma- ponderi ra virtus correfpondet tanto .& hoc eft quod dicit Francifcus dc Mayr. .vcl C eft poffibilis. Si crgo virtus maior comparetur ad minorem rcfpedu effe<5bus eiulclem lationis.i.ftante iquali difpofitione omnium. 1.qu6d virtus creata quan- cfte infinitac.^. debet fic intelligi . Cic eft fecun- dum dum tocam virtutem fuam ad illos. fi requiric aliam. fiia formaliter infinita. & fic vfque in infinicum vc pacet intuenti. I non pofCr Si dica!. 1 ita fuam. quod- fibi ada:quacos. quod tantum producic intclle<5lionem intenfiflimc in Angelo difpofito perfc6tc &c in Angclo minus di(pofito*nullam fi- ret argumencutii .ur.Si comparatur ad effeflus diuerfarum rationum .qu6d fimul pro- creata. hoc idem poteft fequi de tcrtia. «. fic pugnantia ex partc continentis finitas fpecies vt patet de . qu6d excmplo vt patet in . fd^uirur quod habcns in virtutc Uia S. quod nulla virtus naturalis eft .quod tantum producit. « & vnam intelledtionem .ulcx aiiqua ducic illos effedtus j "?"'''*' fiinui non tamen . tamen fi aliquam intcUcdliionem producec.qu6d licet virtus creata fcdionum. quod maior ad plura poteft fe extcndere . pofito de vltima difpofitionc. quod refpedu vnius intelledtionis non agic fccundum totam virtutem fuam. & hoc quantum eft cx talem virtutem paite haben- vt clarc paccc k Dodlorc .im.tamen poteft producere quantnm fua . &poffit nem. quam quia vna fpecics fiii minorem virtutem alius efTf £tus . polfc cllc . extenfiue «Slus . Sicdicom propoiitode gnantia cx partc Dei. numeraliccr poteft ferre cencum fi quod non plura fimul ita . Si dicatur. fi- reou- eft habcre licct polfit plures adsquatos vircuci fua: nitos contrariis. ita illa pcrfedlio maior fit vt odto . tamen talis caufa non eft ex parte formaliter in- clt quia vnus effedtus eiufdem rationis ad produAionem non requirit in caufa produccnte .qu6d quauis nou fit maior ratio in vno. quam virtus inferior. poreil illas finuil . difi.fc(ftioncm producere duas xquc dum dubita- uonu. Opinio fic fta- . quod potcft fiDtmul habcre plures effedus ad«quatos. & non plurcs. ejndfi. Et fi dicatur.quam in alio. producit vel : fi cafus primus quod puta . ita & infinita . imperfcifione. quod deccm Angeli fint difpofiti tantum vt duo .^''""x.quia Ci poffet producerc duas intellcftio- mi ncs eiufdem rationis fecundum totam virtutem tas fpccicSjdicitur formaliter infinita duplici ra- fuam . Dico . dico. (i ver6 non funt . quam in alio. . vc vnum maiorem pe. fic pacct. producere. qu'd habens in virtutc fua infinitas fpecies tis & . quis fit illc Deus nouit. fpccies to nobilior . pocens illa vircus pondera . qu6d fi ptoducat tantum deccm effe- ^^ probatur petfcctior fit dece Angeli fint fimul squc difpofiti. qu6d fccuncotam vircutcm fuam vnum illorum non producet .-Equalcs in pcrfcclione.& fi tantum producet vnam.vel nulla producet.io. ejuarto. tanto fimul poteft produccre plura.producit primam fecundumtotam virtutcm fiiam. non tamcn .Librill.

ita quod talis cognitio attinge- rcttotamefientiam AngeH .Si cauiacpartlallccr intelle6lio- inquanttim inrclligcs cft. fiuc fpeciei ? Dico quod fic:Igitur Sol concurrit /ic intellcdus nofter non pofsit habcrcduas intellediones squc perfedas raodo pricxpofito.quam alius ciufdcm rationis. tamen vifio obie(ftorum vnius . quod ipfc incclligir.nm vircutcm abfblucc . & quod patet pcr fiipcrius diifla.quiaquihbct intehedus Bcati. fic fiflime cognofceret ellentiam .qu6d fic virtus. tunc Bon habeo hoc pro inconuenienti jion jcque perfedtc.non tamen illa cognitio clTet ehcita fecundum totam virtutem . Dico . ficuc quamli- xque perfc<llas fumptam. intelli- decem AnAngclo dc decem Si vero loquuntur vni obie(flis diuerfis.infinita perfcdio arguitur in caufa. v^ quatuor modis aliis potcft viderc intuitiuc.fiucdeobie(flo .i .'"''^' clarius intelligaturconrraquidarguJt Grcgorius.vel fi aliquam. Secundo dico. fimul haberet phires inrellc- quod non eft dicedum. . md de fpecie intelligibih.im6 accidit C!.fetHnda dif. vcl acquifitam .& (ecundum totam virtutem fuam.caufando cogniRtfptnfu ad tionem. FI Pars II.qua Angclusvidcc in Verbo aliquod obic(flum . . gehis audiens ellet acquc proporcionatus. a fortiori (i fimul potcft proiUiccrc ertc- 625 II. luncace diuina. quantii cft cognofcibihs.& fic incclledtiones patct difficulcas. fimul . qu6d quando Angelus loquens loquitur alteri Angelo habenti cognitionem obic(fti . Deinde concedo .XI Qu^Qio fimul flcut quemlibct {corfum.ita dico de cfFedibus adomnes tur.^. fcd vt fub brcuiratc ipfe Gregorius recitat opinioncm Do(^orisquam. ficucquilibet feorfum./i fed . tantum fpecicm non prxhabeat. ica eft perfe(3:ior. fecundiira iftum. Dico qu6d non. igitur tunc intellcd^us /cmper. Et prim6 inftat contra illud quod dicit Dcxflor fcilicct vnus Angelus poceft vidcrc incuitiuc yl tellcdhi alrcrius Angcli cognofccntis -/4 . Gregoriiu qu6d ftrimintnfis """"* in in. tamen noi> fe cipere.&conccdopfim6. ficut qiicmlibet qux diuini pcrfc(5tio vifionis «Slionis maior erir principalitcr \ non /cquicur. & abftr. Concra aliqua di(5ta DcxSloris inftat GregoriusdcAriminoJw i. Dicoigitur.& in omnibus iftis fi aliquis in- intellcdus iplius iniclligcn' g iS.& iteriim intiFitiuc. quod fi An. adhuc poccft quadrupliciter cognolccrc illud. vt feorfum fumpta. qiiam vifio al- & hoc crit ratione voluntaris diuinasefficnm intelledu vnius .ludicns nonpotcft ne elFcntiae liiuinjc.qucm Dcusneuit . Licet tamen pcrfeifie cognofceret illum.quantum cft intelligibilis. .i.ramcn fimul (lunpti lequiruntmaiorem pcr- intelle>5tioncm /imul fedionem.acquccnim mt>iic. Tom.crit gcli loquentcs inten- qu6d difpofitus refpe<fbu itiones ciufdem obic(n:i.& ficut dico de cfFedtibus eiufdcm rationis. cacius concurrcmis cum .& tionem illorum?Dico quod diens fimul intclligit fic:ergo non tamen j & haberenr.an fcilicet toto conatu fuo xquc perfede alium Angelum fipoflit inrclligere Deum . cum non pofsint aequc perfcdc prodiici. cfl Scoti Oper.difl. vcrbi grati.& nonaconatu Angch.fed Angelus . .qu6d vnus Angclus loquitur aheri.AdmittiSed dico.an fimul pofllnt caufarc cogniAngelus audccem obie(fta.ali. &c tota virtute fua . . caufando cognitionem ilHus. qu6d. Patet . Gc fimul refpe(ftu omnium .loquendo rantum dc conatu Ang^eli. ficut quodlibcr ahum AngeUim feorfum poflet intelligere.quia fi fecundiim totam fuam virtuccm caufac inccllcdionem Dci. ^ poflent fimul loqui vni Angelo. mul . tclle(51:us quod . ficuc in prxccdcnti tclle(^lus caufirt.puta Lnpidis ? Dico vt fupra. ficut rcfpedu cuiuflibet feorfum fumpti.ficut ad quemlibet feorfum fumptum.quodob- nem alccrius Angdi tunc vidccur qu6d (ecuudum maiorcm vircutcm.ti pofFet illam caufare. cj. Dico.qu6d taHs cognitio eftentias diuinx ehciatur intcnnflimcjhoc tamenefTct principaliter a voluntatc diuina.ct finon intclligcns. non caufat illam fccundum cocam fu.vt in intcllc- {ka altcrius Angtli cognofccntis . Ex his crgo patct rcfponfio ad primam difficulcatem. vt caufatamen partialis caufaret huiufmodi cognitionem .adiui per fpecicm habitiialitcr concrcatam.cft maioi is pcrfc.& fine cognitione eftentix diuins.ni/i in fubie(5l:o apto nato re- quod ipfa cognitio fit arqiic perfcde ehcita ab Angelo fimul cum cognitiototum conarum fi*'*^^**'' decem Angelorum loquentium. ficut ehci pofFcc . «&: d infiniti poifent fimul produci. Ad fecundam difficultatcm . qu6d vel nuU lam intelle^aioncm caufabunt. caufando in co inreIIc(5tionem ciufdem obie(fii. Si dicatur:Nonne Sol concurric. an plurcs Angcli . Si dicarur :Vidctur adxqu.qii6d caufa tur Innul potcft produccrc infinitos cfFedlus ciufdem fpccici xquc pcrfedc .qu6d pofitoquod vnus Angelus tantum ab vno Angelo. parcialirercamen.& arquc ^'ftluttm.tunc non & etiam hoc DoiStor negat fijpra caufat cognitionem gibilem.quia tunc in» audiens . quia tunc fortc non poflct caufirc. ficut qMemliber fcorfum.quia nuUacft ycv feexprcflaab intclli^cnte.qu6d vnufquifque pofFercaufarccognitionem fui obie(Sfci pcrfc(5tiflimc . Si dicatur. vo- rcquira- tis . Dico qu6d fic . &c arque intense cognofcerec intelliget quxlibct fimul fumpta.-im. an poffit cuifare incellcdionem altc- lius Angelijlicct lion fecundiim totum fuum co- ni. Vbi aduercendum . quod quando caufat vnam cum ali.Nonne in eodem inftanti plurcs caufas fccundae producunt plures eftcdus ciufdem rationis. & nulla iftarum intcllc(5lionum cl\ audi- iio. quam intelletflu aherius. vt caufa caufis fecundis in iftis inferioribus / cum Dico quod fic. toto fuo conacu videt efrentiam diuinam .& idcm dico iftosefFe6tus eiufdem fpeciei. nue fecundum toram fuam virtutem . vt fimul recipiac bet feorfum decem difpo- fic decem. Sc non iedum fcquicur inconueniens. qncd nunquam pofret pcrfefte intelligerc alium & Angelum.qu6d non concurrit asque pcrfedc ad duos. de quo loquitur. Beati perfedc intelligit eflentiam .fvcclariiis incclligancur mcioncs fux)rccico. loquendo dc intellecflu eiufdem fpecici .& <aus diucifanim fpecicruHi asque pcrfecle finuil ficuc quemlibct fcorfum.qu6dnonpoflctcaufare duas intellc^ioncs feorfiim cft formaliter infinita .Vcibum prxcer vifionem.fi:ilicet in feipib ^. diucrfarum rarionum.itas Rtfpenfie friminn dif. hocquia licct dec6 Angeli cum decem fpeciebus intelligibilibus. quia licct vniiS cffcctus ffoifuro fumprus non rcquirat rnaiorcm non flcque perfcific fimul.i.& intenfior tcrius.caufare autem phues po/Fc non videtur.ficut pcrfccfcionem in caufa. Sed eft di(Hcuhas. . fi ica quamlibct fcorsu. ficutdixi de intellc»au:fcqucntia cx his clara funt. Videtur qu6d non.& incipic ibi : Alius modus diccndi eft. ita qu6d toto conatu . natum. quia cflct /itinttlhgcns.nifi maior perfedio rcquiratur in caufi .fi intclligendo Dcnm fccundum to- tum fuum conatum. Dico qu6d diuinam .

cijm mcrc &c. A . vifionis primae.&c. qua altet Angelus videt A\vt\ videndo ipfam cognitionem. quiicognitio per fpecicm mediante fpecicetiam fecunr . probatur. jnon yt proximi effedus nam ifta prxfcncia lobi. quod aliquis poterit habcre & dererminate dc aliquo non exiftente. vt in vna qua:ftione fupra oftenfum eft fufficienter in aiStu . abftra- ncm. Nec pugnantiam incluiere.c^i% tis -<^. ceflaria ad cognitionem .fcd ponatur quod auditio fit tam perfeda quantum poflet in alio caulare . .vt cadcm & . fcdinteliilo intellc£tu. paretconfequenria. . quae funt inipfo. Prarrcrea fccundum iftam viam viderur.quia ifta pro- 'i portio incfi particularibus per rationem com. igitur. infor- Angclus poflet caufarc in diabolo vifionera di£la. quia illa non cft cxiftcntis.per jion potcft videre geli . quod oportet dicere efle poffibilq pcr rationcm fuam. quam alccr Angelus habec de . fiue j nuqquam nouit . . contra aliam opinio- nis a6tiui.cfto quod nuUam habeat propriam fpccicm illius . nec habitu principia illius.ficut ira poffibile eft. riifi ficut poffibile eft.ipfamet vffio Dei inrellcdtu videntis in caufaret vifionem fui rcflexam.diaboliis videbit Dcu loquente. dido intelledu Et vtraque confequcntia pacet per ratiofuam. qua poteft auditionem de A cauiare.quod vnus Angelus poteft viderc intuiriue A. femel habcrcc duas notitias de A\ vnam. terius. fuir m prtmo. ponatur enim quod aHquod fingulare prxtcritum quidam Angclus non nouerir. quia quod eft rufncienter in a£tu primo refpeftp alicuius cfFePiws.met duos intellectus & fic fic falfuni -. fc intelle(Stioncm ui.'^non paffiue ad ipfam.usaudicniis fe habct mc- jeiufdem rationis cura 8.qu6d vna creatura poffit habere primam infufionem di<^is fn quajftione .qua vider .& ego concedcrem. quod videtur rp- vnius conclufionis . 6i6 tisnoo altcriu$.& ideo extremis. qui ta-j men noncognofcerfet nec adu .efIct bea- dua vifiones beatificac ef^ tcrtio.TJunem. quia fe- ligit ftionem adtualcra ipfius -^^ : igitur poteft illam caufarc in quocunquereceptiuo illiiis .quod eciam non cft p>offibile.vc caiifa partialis.quod tamenalius nouit. Prxterea: Si vnu? Angelus haberet fcientiam illam intuitiuam videret A:^3Xtt. quia fecundum dicta fua T"'T>> ^uia tunc icnt in eo. fit quod 5 medium . fcd tantum erit eft pafliuus .<^. qviia ilja Deumin- vifione rcflcxa & pcr confequens illa vifio habens creaturam prO Tum jur eius. Tertio fequitur . pofitoquod .quia primaextrcma proportio- rccitata in prxfenti quajft. qux ellec per fpecicm exiftcntem in alio intellc«ftu quam (\\xs «fl per cxiftentera in fuo. Sed tuitiue fifica. qus fccundum eum ibidem cft cfFe£tusprior. quando caufat auditioncm in alio . qui poteftpatere ex cognoconclufioncm . fed Angelus habens notitiam fius .cum cius intelledus per eum eiufdem rationis cum intelledu al- terit ipfa hxc omiiia iiituitiue. talis eft crajnon intuitiua quod confequcns fcquitur quod An- gchis videns vifioncm fuam. litatcm habeat rcfpedu adus . quenti prius caufant intellectionem adtualern in /juente Tum etiam. Tum «5to. cum boli. Secundo contra illud .intelled. Confcquentia probatur . jccundum turalicei. & ab intelligente . Prim6 .Pridet .& poteft dctenninatc. cum fic prac- fufficicnter in adtu primo ad caufandum in feipfo vifioncm o A. mum non poteft dici.& fcientiz pr2di(5ta: conclufionis. iftequi fic poteft recordari. Librill.& har bct fpcciera eius. poterit in illo alio caufare . poteft illum caufare in quocunque reccptiuo illius efFedus .verbi gratia y^.in alio probatum fimt falfa:igitur.& difHn(k^ recordari de ipfo.in fimul .& eft fuflScicnter in a<Stu primo ad facienduin (e in a<Stu fecundo rccordationis .& paffiui fiint vniuerfaliflima. rcpaffiue refpedu auditionisjigitur loquente .quod dcrationis.& paffiuo. dici potefl. Sed hoc efl contra eum. qus eft auditio.in intclledtu duos a£tus perfedtos fimul. Minor probatur. vt fibi fimt . PraftereatQ^alis notitia eflct illa?non abftra- videndo pcr fpeciem . quia nion cft poffibile na- quod duo eadem cognitione numero formaliter intelligant. & non potcft cognofci pcr alias cognitiones priores . naturalitcr. 6tiua. fuum facere intcllecflum teft caufando in in Contra hafc. quod ponit Anr^clum ficin alio poflc caufare notitiam . ita Quirto iTjodo poccft ifte cognorcere quod iutcUeftio fiatin eo per intcUeftum alium & intcUcftus iftius nuUam caufaexpriraentem . per id quod habct po- ^ & & adu fecundo. illura intuitiue.& fic etiam aliquis recordabi- |ecundum eum eft abftradiiia ncc minus ea. ficut cfFedlum. per quam ipfe intelfic aitualem alicuius obie»3:i.qu6d non videtur poffibilc.quia continent aliqua falfa.irapoffibile eft i£ta quocunque adliuo. Quod autem Angelus pofllt caufare intelle^tioncm ipAngelo . &illa fola cognitio cft auditio . » & & cundum ipfum.(ed . quod non libcntct Tcrrio .quz non eft auditio . qua alter vipcr illam fic vifam videndo A.fequitnr propofitum. inquantum eft intclli2cns. qujim caufent iftam audirionem in loin loquenteratio agcndi inquanttim loquitur. ficutimpoffibileeftnaturaliter . & efict primo refpc6tu adtualis confi- nunquamcoclufiones priorcsnouir.\n intellcdu altcrius Angeli cognofccntis A:Ci enim hoc cflec verum. quia Angelus habcns in fe adum primum cognofcenquatcunquc ponuntur nedi fpccicm .co autcm pofito.fine quo auditio caufari non poceft & aliam. Priraijm cft.quia dum relinquitur crgo tertium. probo. fic {^liquis fccret fcientificc aliquara ab alia creaturi.hoc ellet^quia videndo cognitionem altcrius Angcii cognofccn- cfTe illa fccundum eum. . aut nunquam noucrit diftin(ftamnotitia in paniculari. vel pra:femia fi- & hoc adiua refpeftu auditionis .igitur illud pore- «rxprelfa "vel cum tcrit huiufinodi notitiam caufare in alio ita fuerit.DiftindioIX. rit ncm intelledu diaboli in ipfo intclleftu dia- Prarterea tamen intellc<Sio loqucntis non eft aliquid pertinct ad memoriam loquenris.<^:vel' videndo formalircr pcr cognitioneni eandeiTi .& {ecundiim .itaqu6d {blummodo intcllcdus loquentis. etiam firailem recordationem fecundum didta ifta.17. fua. Tum viderct etiam intuitiue ra.po- Deum de creatu- obie<5to. ifte fe habe- & cum auditio fecun- paflmc ad illam: quod fe contradicit haberct iam di^ vt patet in quarta ratione ipfius I*robatiomaioris.cft fufficienter in adtu primo ad caufandum inrelle- fit I quia fequitur hocquod ctiam in feipfo caufare potalem auditionem de /!/. dtfi nulla notitia habita de re per aliquod cognitum c(t intuitiua. fimul jcg^m inccllei5tu. quod vna cognitio nuinero fimul . A .vt in ipfo .& ipfura obic(Jtirtn concurrit ibi przdifta: vifionis. An- in intcllcdtu alterius nifi vel ^ & j . efficiatur ^ quia . ret raere dum cum XtStns alterius Angeli eft reccptiuus eius.

tus. loquuntur tamcn Jccundum quod per Scripturam certi fumus. multas habct inftantias .etiam eirct defc£tuofa. Prima . .efj^ vniucrfalis. paret . non . ac per hoc nec quis Praeterea *o. quis loquitur hic fcilicec in lorem. . ncf- circ poflet audicnscjuiscllet qui loquerctur. . Sc hoc nullius cft Unguac carum. quod modum poteft Angelus vni dctcrminatc dirigete Angcli loquuntur Angclisahcrius fpeciei. . Tom. intmtiuc intelligi- Excmplum conftat quod in eadem materia eft forma fubftantiahs colorati. hanc intclligit intuitiue .pQr quiC fpiritualiter audira ab aliiscognefcitur quid in fcipfis cogitanc. minor patenter crit falfa .cadem rationc vi- 'figna in qu6d poffit videre cogitationcs ciufcfcm eadcm mcntc cxiftcnrcs & fibi propinquas detur in .Sccundijm . Ratio in oppofitum non cft cfficax . fpiritualcs. nam maior fic abfblute fumpta eft falfa .cum enim figna. quod ncc formani fubftantialcm etiam materiam fentimus . cum cutioncs poftumus formare fimiles locutionibus tuiriuc . & ad hoc fit attcntus . nifi Deus tunc eum prohibeat audire .& omni modo quo nos. &coIor eiufclcm. Volunt enim quod in potcftarc . quorum quilibcr potcft ciufHem auditionem caufirc. qued propinquitas arqnalis . nec 8c fpeciem iftas. Praetcrca ficut ladum eft. quod qua ratione vnus Angclus poteft videre huiufmotU mense alrcrius Angcli. Sic igitur dico dc modo locutionis Angclicx . quod qu. modum. prspofiti fignificant dicit. & per confcqucns fuperfluunt huiuf^ figna.& dacmonibus . Angeli ficut intelledus proprius . & homo cft iuftantias. animabus.nam hic informatur per . illara non. a?qualiter modi . Sc tcrioribus hominis potentiis quod intelligerctur uis. Vtrijm vni poffit aliquis fic lo%t.vel intui- ipfo aduertere. intclligcrc eft. fed mcdiantibus immediatc vifis . vnitas obicdli nihil facit ad ligimus modum fe. & & formalibus localibus. qucm habct .& fibi «/ tantum nota. pcr mulrorum in coctu fpecialitcr loqucrctur.& lon- feparatar. quod etiam dc Angclis vcrum eft. non eodem modo fe habec intcllcftus altcrius ad illiid efFcdhis .aut fcripruras quod corde quis . non omnes Angcli OfMM* Annmfunt funt eiufdem fpecici. & fponte Angcli adualitcr aliquid cognofcentis.ille non. poteft in voluntatefua caufarc volitio- non in voluntate altcrius . intui g % * . . qua: fic fe nis. ic etia quibufdam nutibus Conftat autem.&: codera maior habent .qu2 fccretis cogitationibus concipiunt.& hzc cft cogitatio Deo. H aliqua alia lunt . non coagendo ad audicndum . prsterea in nobis habet fermoncm fuum. concipiunt.& pcr ea quid pcr primaradicatur.qu6d pon alteri. hanc puto Apoftolum vocaire linguam corum Angelonim.-c cft ficut in nobiseft duplcx locu- primum fignum rei immedia- Scoti Qper.ita tio : Vna. & poteft dctcrminate Icirequis illam caulaucrit. & fi aliqua figna finr . Haec Grcgorius. FI Pars II.fup- quod pofito tcr nora. fed qualitcr-eft nobis ignotum. quibus cogitat in alteriiis deducit noti- & .& varic loqui. .5r alia pcr qux funt in adu prim6 relpedu audirionis .& ^^SJTSimmcdiatum rei. Stlmmmnn' Et prim6 ad illam dc intuitiua cogniiionc . nam iftis non obftantibus vnum cft ab aliis & non aliud. feli modi obicdi/ed per modum agentis cxtrinfcci caufa: liberae .& fpccies. nec tamen potcft fimilcm caufare in intel•ledu ahcrius hominis. oportcret igitur : illa dc rcccpti- illis quibd funt ciufdcm ratio- modo comparantur feu fc habent .vc iia dicam fctmones.for- iniclledlualiiec & qiuedam intellcftualia figna . & *y*^'''" conccdo quod vnus Angelus non cognofcic rit^nniCtt.& idc6 minor.ita poteft inftari dc aliis in. vtriim autcm ita fit ignoro.& IoqucIas. ge plus atquc perfedius diftin(ae. non audiar DMhium.^dratio fitualis : & : bcnc fic fentirousco- & pcr intcllcdiim ipfum intuitiuc intcl. non immediatc cogitationcs flarc. ncgando Ad probationem dicendum quoJ antcccdens.cum debcat etufdem ^e. fi alius fir in debira propinquirate ad audicndum . tum infiifum . & hanc . fccundarium fignum . qua vnus An- 627 ir. auc bile. non enim cft ibi aliquis ordo . quod .'' loqui vni modum Sed contra quin audiatur ab .& vtrunqucacque propinquura eft videnti . locutio elTet dc re illa Iftud declaratur aftuaii- aliis (ccundum difta illo- rum.ncc appareat benc dici pof- . quamuisalio modo illasinrclligcrc pofl in mente ctiam fimul habct quis habiintcUcdtionem a6lualcm . minoribus gelus poflit loqui Angelo alterius Ipccici. & .namvnus fufficicnterin adlu primo ad caufandum in fuo intelleftu intelletftionem fccundum aliquem habitum . & Refpondco . fi caufa» rct cognitionem illius obiefti in alio vnde potcft ita loqui vni. ficut cx didis poteft videri . fibi locutus dat Ifta via : Alia iuxta fententiam Auguftini /Iipri ta- . vt fibi placct qu6d cum Angelus non videat Dico ''"»«"«*«» primum. efFediue caufet immediatecognitionem inmcnrc alterius . iiam:fic ipfi Angcli volcntcs ad inuiccm manife- mant nec aut intcUigimus in* tam primum. qa« diflinguuntur fccundiim diucrmatem gcntium huroa> fit. . quod ficut quia homo alterius hominis cogirationem vidcre non poteft immcj titfjftB^. iftum diccrctur . priori in & eft (j^uae & ex hoc & hanc ctiam alij idem fignificandum fiibo?dinatum quodammodo priorj fignum audiunt. AHa cft fignum fccundarium . fumus . animx humanse & ' narum Aam Ad hoc & ^ rr. Itera nem . fe- Ad argumentum ipfius refpondeo . quod cft in a6lu primo refpcftu illius fecundum illum intclledtum. ncc iuxta fccundam loquuntur ad inuicem . ficur cum aliquis noftruminter multos conftitutus non po- qni . hoc .i 3 & facit gloffa fupr^ allcgata quod Angeli qux . .qu^mfecundum videatut cfle ptoprium Deo nec idco iuxta primam opinionem.in feipfis formantcxrcniis voccs. Sic in mcntibus plcx locutio.Qu^ftio i Tcrti& conrra modum iftum modum diccndi locurionis. locutionem folus Dcus audic. &c . igitur aut fignis. noticias.5c loqui.qu6d non per & alius potcft Si qiiceratur oogitationcs alterius.ineis hunc dcterminatc quo fcirc intuetur huiuf^ audire. Poicft tamen dici . alius tcft loc»litcr cui . ^cut di- %J QOaa cft.prim<ead Corinth. Apparct tamen mihi fic cfle nos etiam indc taliter tales lopoffibilc.& non loqui. Angclorum eftdu- fubordinatum qua: eft fignum in fignrficando. non loquitur .ficut placct fibi igitur Angelus rccipicns iii fc auditioncm videns alios Angelos. . Angelonim vnus vni (i nam in fc. Rcfpondeo ad omncs obic(5ioncs Gregorij. aliis. in feipfis audiuntur feu videntur inicUcifVualibus fignis . ficut poteftquilibet in diatc. & cfb fimile.quam aliz fpi- illi tituales crcaturx intclligibiUter audiunt. nam ad Angelum habenrem notitiam adualem 5c fpecicm alicuius obicfti. aliqua m. codem modo habet ad notitiam fe huius. Didum eft qu6d non .

&.-iicitur beatifica '-. tamcn intcllig?ndo fieut cxpofui dendo ad difHcultatcm . Dicoprirno . Dico fccund6. intuitiuc.Dico prim6. poffit in aliquo alio Angelo caufarc fimilcm recordationcm . vt fupra expofui . (^". Ncc conccdo quod pcr yjfio- ipcducreaturaE ncm illam reflexjun poijit vidcri Deus in fc.quo habct notitiam abftraftiuam ab Aht licct . illius. qua terminatur ad vt fupra dixi . Dico fccundo .fi darcntur dua: bcatificac.proccdunt cnim vifio- bcnc incotiuenicns.& fic (bla illa ^ ^fu uflex* " fojftt dici itMti/U*.im^. improban- do opinioncm (^regorij dc obfedlo fcipntiac.qua: fcquuntur. ncgaturabfolutc. quia intelle- loqucntis cft ciufdcm rationis pofito crgoqudd imuiti- »:amen fcquirur cum incelicc^u Angcli audicncis.qu6dtunc Angclus loqucns altcri Angclo ."f dtorc in primojift. nociciam in particulari. qu6d vifip r^flcxa poteft dici beatifica ex hpc fblo . & yino beatifica revifio rcflcxa. quod nunquam nouir.fed d rcquiritur. EA Dodtoris. qux im- effet . quod prima facitf videatur inconuenicns intellenon mujtum elcuato. Et fic patet ad iftam primam inftantiam. '""'" currmt fit vifionem lionpm ^*"'^ Dicoabfolucc. videt cdgnitio- nem intuitiuam in u4. ipfe vocat notitiam abftradiuam quamcunque^ qu^ non cft dc obicdo cxiftcntc pofletjVt patct fupra.quiaintclIc(5us vt habens cognitionem huius obie<5H. C[u6d vifionc illa vidcret Deum in fe. licet non ita ad propofitum . noi^ qu6d requiratur refpe(fVu fccunda: caufa: in audicntc. & conccdoquod pcr yifioncm rcflexam potcft conrequcntcr viderc Pcum non in fe. Et conccdo qiwd quando Angclus B vidct intuitiuc obiccaum C. Angclum pofle caufare Angclo de obic<ao non & aliud «ft dc a<au rccordationis. Et quod dicit. non cnin^ repugnat Angelo non poffc caufarc fimilcm vi- quam habct in terius fibi intellcftu cuiuflibct al- proponionato.Non enim Dodor dicit. alia terminequaE propric ./i videt C.ficut fupra cxpofoi fcquitur qu6d tunc . nifi Angcius loqucns prius habuerit intuitiuam eiufdem obic^ai^ non cnim poflet caufarc al|am abftra<Stiuam th: obicfto.& fic non fcquitur. intclligcndo fic S quod .cx hocpatctad illa. & dercuninatc dc aliquo quod non vidccur Dico primo tificum.7. qua . quod vid/ct fotmalitcr pcr eandcm cognitioncm . Aus Angcli & cum probatur. tunc conccdq. proptcr caufam fupra affignatam . quod aliquis potcric haberc diftin^lam aliud . . non cxiftenrc. dicit. quarum vna iromediatc tcrminctur ad obic<5lxim bcatificum.conccditur jfcd poftca .dj.frol. negatur qu6d fiait loquens poteft caufare auditionem in alio intcllcdiu dc alio obicdo no a^u fc. qui rccordatur dc aliquo obie<ao pryterito .qu0d illa eft pcr fpcciem intclligibilem fc- cundum Do<aorg. ania *^' . in intelleau Angcii /^. illa non tamcn fequitur quod ratione. aequc immediate terininatz ad obie<Stum bca- Et illo inrclledujita candcm poteft caufarein fcipfb. Et quod habet pro inconuenienti qtiod . nullum tamcn vidptur fufficit tamen fpecics intelligibi- totalis caufa Aiuam in f ft rario caufandi notitiam abftraquocunquc paflb receptiuo ciufHem rationis.e^tabftra<aiua. dctur in aliquo notitia abftraftiua obic<ai non . quod nullam habcat fpccicm mmquam aut noucrit illum in- poflibile naturaliter. quac vnacum inccllc^flu loqucnris inccgrat vnam caufam totalcm refpc<3bu noeitiK abftra^ftius . Et cum dicit hoc contra hoc c(Ic falfum. quod tcrminatur ad Viiioncm beatificam . patpt notitia caufata in audicntc de obie<aopartialitcr rcuclato. i gclo loqucnrc . vt pr«terito . 9 ?* conicqucnti vidcc intuitiuc C. aliquid abftr^diue quod prius cognoucritiHud . fiuc habcns creaturam pto oblcQco ertet beatifica.& y. Dc rationis. quod dicic conrra eandcm conclu/ionem . vidcrcf ctiam illa vifionc pcr confcqucns ali^ jcflcxa Dcum intuitiue . yidcret illam fub fc . ftantc illa prima . non igitur bcatifica. iafm vltra . qu^d Angclus loqucns non uam . qu« ucrir illud abftra<aiue dcm nd aliqua fpccics intclligibilis rcfpciau illiusobie<ai. non cx hoc . vifio dt crcatura. vt patct a Do- poflct caufare in audicnte notiriam abftra(fli- cum Do(3boris ifte (ftui if. fic potcrit recordari dc aliquo . liseiufdem obip^ai in intcUcau loquencis .quae tangi Ad fecundam inftantiam contra aliud diiSlum Do6toris dc Angflo caufantc notitiam obic<5i xn intcllcdlu altcrius Angeli. quod hoc non & videtur cffe inconucpicns . 3uia tunc Angclus vidcns vifioncm fiiara.praEcise rc- guirirur rcfpe£tu prima:.qu6d cognitio abftradiua fir pratcisc pcr fpeciem intelligibilera. Dico . quod immcfic diate tcrminetur ad obie^Skum beatihcum : concedo qudd ifto modo poflcnt cfle duar iet & cx falfo Ad intelle^fiu di<fii & tamcndiciturbcatificaimpropric. quam . qa6d fccundum dida Angclus pouit caufare \n diabolo ptscdiftaE vifionis prjni*. *4- fimul habcrc aliaradccodcm obie<ao. cllp propriam tuiciue .ciim dicit..qua viet Dcum intuitiuc . Librill. fptcitm «*w .& tflAiftfe.vt fupra cxppfui in q. Ad aliud contra candcro conclufipncm fupr^ quod talis . qtuid non cft neccflc in cognofccr» priij? .non poteft qup non tur ad vifioncm iljam bcatificam propric di- damjqux cognitoab & ncs bcatincje in eodcm intcUeftu . Et pofito ctiam» jct^adhuc no fint pafliua eiuC- non yoluntasdiuiiu difpofiiitnullo caui(aret.yt fiipra patuit.6.quia modo qn^d dc fcqucrccur diabolupi vidcrc Dcum dcrct illam in Angelo. prima dicitur beatifica.8c nc pcr illarn jntuitiuam vj^m in y4. & piafcnte in qu6d tunc Angcliis loquens. Dico. Licet crgo in incelle<au audiencis non j dtjl. quz contra di(^m Dodoris non tangit difficultacem . 628 jntuitiue ali^uod obietSbum in int^Uedn alt^rius Angeli per aliquam fpeciem intellijgibilcm^iiuia talis coynitio ellct tantum abftca<5bma. quod etiam pofito quod non habere notitiam abftrflftiuam de aliquo poflit obie<Sfco . non prachabita notitia intuitiua ciufi- dcm. poflct caufarc auditionem in fcipfb dc obicdlo priuscognito.^.Diftinaio IX.qu6d fufficit quod fitper fpccil intclligibilem exiftentem in loque- tcDico fecund6.negatur fimilitudo. prius rcfpon- fecit ii^um Dodkoris. pcf quam primam vidctijr Deusin fe.& cij . quia jjla mcdiat^ terminatur ad primam intuitiuam.qutji.qu6d non bcn^ pcrcipiiDodorc. dc habucrit notiriam intuitiuam.quod hocicft fimplicitcrpoffibile: foecics cnira intclligibilis rantum parcialiter concurnt ^d nonciain abftra<auiam . fed per illam rcflcxam potcft videri prima vi(io. cum fadlo tamcn re ad hoc. & qu6d aliud eft dicere diftin<aam notitiam in ptius noto . ' : ua tpquiratur rcfpc<au prims abftrataiuas concurrc- fadlo caufa- ihfc. ficut ncc ctiam fccundijm eum in cognitjonc abftra<5tiua reflexa rcquiritur immcdiatc intuitiu^.intclligcndo.& 8. quialicctpcr vifioncm caufatam in ipfo vi- Dcnm in fi''»^'*^*^.nifi prius cogno» fcqui inconucnicns.

& non altcri. qiiii cognito notitiam dc tali obicdo prjctcrito non fcd tunc pcr talem notitiam quia rccordari cft . ciim dicnte *7' dw alterius hoininis. qux dicere- quitur.vt poflit immedia- » candcm conclufioncm . Secundo modo non pollct caufarc non prachabita in ipfb audiente noritiaipforum principiorum .vt infra paret dtfi.poteft illumcaula- 2. quod eft inconuenicns. tunc minor cft falfa.fcilicct qucdcft fufficicntcr in a6ku prirefpcdlu alicuius cfledus.vt clarius patcbit in j^.&non ad alium . Rcfpondeo & ^ primo refpedtu illius efFedus . fit ifto ledtu fcientificc Refpondco. (y infe- intelligi Dodor quodex gcUis audicns cognofceret Anie- ftantias contra illam fupra fola Ad habet loquens dc . & . fciUcec quod dicit. Et refpondct ad vnam obie^io- re contra illam propofitionem hoc & .& gerct . cuftodicndo. quod tunc poflct caufare volirionem in voluntate alterius . vt cflct ratio recipiendi fl caufarc cognitionem abftraftiuam lapidis in ali- tcUigcndi fpccic. Caerera fequcntia ipfius Grcgorij cx his quse dixi fupri .fimilcm caufare in intelleScoti Oper. rantura quantijra ad fuara eflcntiara etiara quantijm ad omnem : & aliud non . imo ncc Angclus t^ caufare polfct nec pcr principia alius in- rcceptiuus intclle- dionis caufatx ab alio intcllcdu. Ochara multa contra DodloEt prim6contra illud quod in p. quod opor- iitti. cijm ipfa conuertit fe ad intelledum loquentem. lifiam lum .qu6d habita prima notitia dc obicdo . intelle- vnum occulta- .& raalus cxercendo ? Rcfpondco . pcr con: Si & fcquens quicquid fuperior poteft intelligerc . rccordarctur. non dicerct. qucm habet. vnus agat in alium tantum pcr modum obiedi .Tum.& alirer non porcft occultate.*«/?•»/* nura homines. '**"'* qnando Deus coagit fecum ad vnum a£tum. telledus. mo re in ?r7 fed tam a^tura Dodoris.tunc audiens Vftrenti» inconueniens. Tom. qu6d (cmper audiens loqucnrcm .qua: propric dicitur audirio.quod eft falfum. reiie vidit nam . dicit qu6d vnu4 Angelm poteft loefui vni jingelo. Sed tunc eft dubium quid Angclus bonus &- quocunque rcceptiuo illios cfFcdus . crit idcm fimpliciter loquendi rcfpcdu omnium. quo vnus Angclus poffit loqui Angelo terius fpeciei.quo intclledtu non habcnte fpecicm intclligibilem lapidis. aliquid aliud rec[uiritur. inquantum rcccptiuus eft.dc quo loqucns loquitur.fiue facit Ocham oontra feipfum. Non fuperie- qux dixi tur ncrtitia fcientifica. Et ctim dicit eriam. Angclus bonus infHgat ad bo.9. Dico . homo efi rifibilis.vuU ctiam. cx euidcntia principiorum. cum teret eum fiibtiliiis quia ifta dicendi dicit pri- vidifle Dodoris pofitionem. dc quo loqui- Angelum loqucntcm.(cd tantiim rcuelata.quando & .cx . puta.cundo. quod non eft alium inodum.& fic tandcm cognofcit Angelum loqucntem.qu6d tunc vnus Angclus poftct caufarc no- fioncm 629 .nec fimilitcr intcUc^us eft pro ftatu ifto fic titiam conclufionis fcicntificam in Angclo aucognouerit illam conclu. quae funt eiufdcm ra- modo fe habeant ad illud quod fit fimpliciter ratio recipiendi intclligibilem enim quam adtum . Dicit crgo fic fiue . crgo vnus Angelus non poteft aliquid ab alio occultare. pofirionem ris dicit.qu6d non foipfiiin liim audicns cognofcat obic<£tum tur. de quo loquens lo- & ad noobiedo & tan- quam cnimdiccret folaaudirionc AnAngeUim ioquentem. & Dtthimm.quam voluntatis fcd dicitur illas inftantias . con- caufarc notitiam «licoius conclufionis abfoIutc.Qu^ftio II recordatlo fcmpcr cft deobicdko . puta.quia ncccflc afllgnare alium cum omnes intellcdus aJ- ab.non cnim ad hoc vt inteleft in adtu ciufdcm rationis. qu6d vnus Angelus nihil alio Angelo .qu6d Dodor non dat mo- rem. nec tamen potcft. & crcati X%.fi in coetu multorum Angclorum vnus vni fpccialiter loqucrctur . coagit in intclle^u vnius Anceli ad coagcre vidcndum a^im vnius Angeli . Dico fecundo cognofcit . rccepriuis illis mbucndo . Tum. non poflct fcire audiens quis eflcr. inin- propofitionem Dodoris.^s Ad aliiid contra clufionis.q. quod videtur non dicitur (cientifica .w.. poflet tamcn cauiare notitiam tcrminoruoipropofitionis immediata:. Deus vult . Dico .& non alteri. & cft in & aliquid oftcndcrccum tantum agar pcr raodura ohicSti. requiritur fpecies inrcUigibilis cura intcl- inferior.dijl. inter Dico . patet nihil con- cluderc contra Doftorem. non alterius Angcli.qu6d propofitio Doftoris dcbet mojquod per iftum modum IoGUtiOnis. neceflario requircrctur. vtprxtcrito. caufandoin co cognitionem alit conUcnicQS ex his fcqucnti poflct caufarc notitiam principiorum.& approximando faificit g 3 biUa . vt prius polTct cnim prius caufarc 11. dem ad obiedtum. de tionis. quia AngcUis qui loquitur fpontc vni. non dicerctur fcicmifica.puta huius qua z6t\x cognofcit homincm . dico quod poteft caularc notitiam primo modOj (cd talis notitia GrtroriM ni aliquam intcllcftioncm in alio intelintellc<aus pro ftatu ifto cft tantum natus moucri i fcnfibilibus . cum dicit .vt fiipradixi. fcriorem pofllint eflc alix difFcrcntia. Tum criam.ac etiam animac feparatsB.it. dum. homo clle ri- & aliud cft caufarc notitiam euidentcm illa quse obiicit contra modum Do£tor de locutione Angclorum.(cd etiam cognofcat .Dico folutc . qui loquerctur .quia fi folo rcquircrcrnr fic .quam ipfa potentia rcccptiua . potcftate Angeli aliquid occultare non . qu6d vnus homo cft fufficicnter in adu primo ad caufandum in fuo intelleftu intellc^onem fecundijm aliqucm habitum . quod vltima perfedio in audicnte eft. pcr adlum proprium ipfius re- cordantis. F L Pan 11. Et quantijm alius modu« load hoc non afliignaiur alius incpjcudi . quod nuUum apparet ad quara (cquerctur cuidcns notitia. fe eft perfcde difpofitus ad rccipien- dum. nem quam qu6d illud caurct. qu6d propofitio Do<Storis non plcne intclligitur. nifi per modum obicdti loqucndo dc a<5kibus intelledus voluntaris. qu6d proximu$. talis fic talis quod adtus immediatd rcciperetur in fpccics acquc formalitcr intelli- cft falfura. licct intcr Angclum fupcriorcm .qua: codera caufat in Ad illud quod dicit.offerendo. fuppofito quod illa locutio eflct de re aliis aftualiter nota. Dico. ram fpccicm intclligcndi lcdu poflSbili . cuius intelligibilis. quia fi poneretur . QH*ndo extremti alicuiui profofitionis^Scc.& difpofirione. tunc voluntas diuinanon poflct immcdiatc luquitur ei. Et cum dicit. Dixit cnim Dodor fupri.qu6d fint rcceptiui ritrim. . ficut fi Dcus immediatc caufaret in me notitiam huius. aiidicntc .& dcbitc difpofitus. vt ratio recipicndi a£hira in- ftus. qui priijs non .& ex con- cpiniotttm immcdjatc mouerc intcllcdfcum noftrum pro ftatuifto . qu6d aliud cft illius efl riftbilii. Hoc prsmiftb . non . ctfi cx naturafua dicit. fibilcm . ledhispcrcipiat intcllcitioncm .ramen pro ftatu non eft in debitaapproximarionc. Ad non quia ex fuperiornon poflltimpediriab inferiori.&c.

)9:io.non cft in eius pptcftate . ita & . fortc refpc^tu Angcli fuperioris ignota.Angelus vnus nihil potcft caufare in alio Angclo. quia .rgo.nec fecundum pptcft dari. .aIitcr Item. qiiam extcriora. caufando in Angeloinferioricognitionem con- .quod eft falfum.& totalis refpcdu alicuius effedlus non ineius . vcl noij . Tertio yidcndum eft.& per confcquens ter caufarc intelle^kionem in aAu primo fc- potcft fiifficicn- Angcio infcriori.crgp fe notis : confe- & antecedens. Ncc primum.fiuc cftentia concurrcns teft caufare in alio nifi obicdum.vcl aclcBn.& ficin infinitum. talis volnntas Angeli fijpcrioris potcft caufarc volitionem in fed ctiam adiue. voluntate Angpli infcrioris. Si dicas . pcrconfequcns & caufa totalis in . & potcft efle caufa totalis. qucid ratio prima non probat adu primo refpcdu illips vot & voluntas Angeii cicns rcccptiuum.quomodo vnus Angefus alceri. nifi pcr nihil potcft modum obiedti & . quia poteft elle obie(flum intcllectus altcrius Ahgeli concqrrcntis ad caufandum intclle- poflent etiam fufficientcr faccre in a6lu primo. pofeft oau-^ fare volitionem in volunrate Angeli inferioris. qua: . (altem a qupcunquc a-* non eft de inccllcftu. ucintcIIccSbus vnius aliter eflet procelfus in infiniturn. gelus faltem . vel partialis in ratione obie£ti lus qua .quando eft caufa totaIis. Scd non quod alius Angelus fccura ncc poteft impedire.tasxationes.c caufa partia- lis. Quantiim ad dubium de fblutione loannjs quantum ad lociftioncm Angclorum .quia /?o . pcr quando cflcaufa te.fi Angelus pofletfic caufarcintcUedionem in. Idc6 dico . Si dicas^qiipd vo- cius ppteflate. . vcl cfTcntia.vcl fpccicm. quod An- nrpducat inteIle£iionem talem tot. prius caufiirct nptitiam nifi adtualem ciufdem obiedi in fcipfo. (xAngcli cii habitu informan- cflet fbla eflentia notum vni.velit caufarje in alio .cx quo in. «Slioncm . nifi permodum obiedli.0f>intp /««» Diftinaio IX.caufaret cognitioncm quia vna cog- pitio caufaret vnam fpecicm. quod quia volitio ad caufandum cogni- cioncm in infcriQri . fed huiufinodi eft voluotas Angeli inferioris:itcm fi fic. &c.po(Tet ad producendum intelleper cam eft . c. AngeIo.tunc Angelus in quo caufatur intelletunc intcUigere finc fpecie. caufarc yolitionem in voluntatc Angcli infcrior in ca canfetur I^ rcfpe^^iu conclufionis eft fufficicnter in priipo pcr eum.fequitur voluntas pofletamare incognitnm Angeli fiiperiotis fiifficit .& non £kum notitiam altcrius cognitionis 6lus vnius illius altctius rci.quam habet in finc difcurfus. quod fiint efFc(£bus iiSjttm.& pcr confequens Angelus cui loquicur non tantum audit paffiue.&c.vel obieftimi aliud habitualitcr gclo non habcnte talcm notitiam habitualcm.qus eft non cft obic- idc6 tam intellc- Angeli. manifeftarc. primo conrra primam : adlum fecundum . vel yult Angelum fupcriorcm. . vcl non.& idco in fuapotcftate cft. Item. quia virtus minor non impcdit gente creato.mouf.& adaalcm in An- tc. Scd A^igclus loqucns alteri potcft Angcli fuperioris poflint fufficicntcrcaufarevolitioncm in Angclo infcripri . n©naltcri. locutio- a6l:u quod Ange- alius fccum locutionem caufet.quam habitus informans cum potcft caufarc uotitiam acSlualcm intditiuam ipfius 55Contr» ofinicnem I«4nu.ergopotcft Angelum audienrcm cnufa adfciua cft . caufet efle caufa partialis refpcdiii intelle^lionis in alio modo quando cft & quod Sol non> quando eft caufa partialis caloris . quia amat .in intclleftu altcriys Angeli abftradiua. quia tcllefkio cft fiifficicns jfiioncm in Angclo infcrio^i Angelus fuperior fufficientcr in cundum eum.nec potcft Juntas eftlibcra. »bfquc hoc quod in Angelo inferiori prxcedat (pecies.non dandp cognitiiMiem principiorum . quod Angelus infcrior cognofcat fuperiorcm .qu6d impedirc aliam caufam fecum. {arc rufficienter fotefi imfe- quo in & hoctamfenfibilia inteiiora vnus Angelus potcft jeri»r ttan eodem bilia intctiora adexteriora. Angelo. fi vno Angelo caufaretjfi fa totaIis. Itcm. nis.cui aliqua funtnota. & hoc vide- tur rationabilc. caufarc.cpntfa quod ponit quia iutcHei^us infcrioris cft fuffi- approximatum .n6 tcm curo. .ficut fcdiue Contra fpecics fi ponatur eft caufa cpgnitiopisicrgo adus intelligcndi non eft caufa fpcciei.&poft . plum:ignis . ExemSol funt caufae partiales caloris.u primo . &c.ergo.tHnc iequiturquodAngclus infcrior amat incognitum. quin Angelus fuperior. fcd fic jnaiorem ab acffcione (ua naturali. tunc fequitur quod aliqiiis. ifto vnus Angelus.in fationem. Sic crgo videtur. fi qnando eft caufa partialis.cum vtrunquc caufet foliim cfFcftum fuum in alio Angelo pcr modum obiedli. ab cpdcm rcfpcftu eognitionis ahctius Angcli.quia fiuc cflentiavnius Angeli pcrfcftc caufet cognitionc cum habitu. abfquc hoc . & potcft facere flatim Angelum audicntem vel aliquid '\\\ ponit loannes^aut illud caufans ef- {pecics inintelIedu.eius poreftatC:. quia percogni'' jdiquid fufficicntereftin a6ku primo. caufare in alio modo poteft illa alteri quod vnus Angclus . a«fhis intelligendi quod primo caufatur adus intelligcndi. fal- crgo vnus Angelus caufaret notitiam adualem dc aliquo obiefto complexo. Gontra : Augelus infcrior non poteft impedire volilioncm fuperioris . nifi caufa partialis fecum cpucurrat . ru ipfe erat in fine difcurfuS» in alip Angelo.crgo modo alip.vellibcrai ergo /irnilitcr Angclus fupcripr poteft caufare talem 'in omtij pafliuo rcceptiuo .jndo /cipio maiorem fuam. & rei. adhuc non cllct in poteftatefuaSoIem impedire a caufationcfi cfTent acque approximata. vel incomplcxo. vcl aiiquid in eo .&: volitip- tioncm adu nihil agcicin intelledione fibi imprcfTa cft fuflScicntcr in ntnt.quod cft contra cum. non crit vn. quia illud quod eft in a6i.do /pccics prdinati . Itcm.quia acr Et arguo fic: Qij.ergoeodcm eft in. qui proccdit cx principiis per qucnseft falfum. alia ris. qucm non cognofcit.ficut cau- Angcli .cft pcr fpcciem. qui poicft difcutrerc. fuppofito quod vrujs Angelus non poifit caufarc viotitiam attualem in alio Angelo de aliquo obievSo fibi habitualiter notp .perquem dcduciturconcltitia patet. ciufct. $ed contra di£bi fua .& illa fpccics aliam cognitioncm. clufionis.& voluntas & & non cft in poteftate ignis. vcl cfle potcft refpcfiiu intelIe6l:ionis fui ipfius. Libri 1 650 ctiam malu. quia cognitio. potcftatc cft. bus dire fuferio- adlu.&c. qu^ndo aliquid poteft ell.Confequen- Angclus loquens potcft cognofcerctotum difcurfum. Cum igitur intclle^u$. & fi cllet caufa totalis caloris.quoi non vidccur cojicluderc. cretcti? pari- (ed voluntas Angcli fupcrioris vplfins cpu- litionis .Quxrc in loannc. caufarct in aIio.nunquam po» in alio Angclo. potcft cognofecrc concluiionem ignotam fine cxpericntia vel difcurfii. Ei iixc eft opinio loannis quoci |oquitur cai^fare in alio conceptum & probatpet mulfuum.

&: amare incognirum. fi tamcn & cuin. eius.cum didt. in . Dico cognirionem. in allo fjifiiis 3 4* 1 . .qui- gcius ioqucrerur per (ando a(Stum modum lociuio tantum An- obic<fti.Angclo loqucn- clufionis. ^flcntia {ftaex cum quo habitu Angcium infoni^aiuc . quod intcllcaus Angeli audientis in recipicndo notitiam ab Angelo loqucnte. con- principiorutn. poteft aliquo modo deuenirc in cognitioncm obiedi illius intclicdionis . g 4 SCHO .quod (a partialismediata. .& concedo qu6d Angclus loquens gnoCccTc ifinmiHonueftriftbilis qu6d calis ita .rcquifita adhocquod vnus caufct notitbm adkualem de aliquoobiedo. fcd tunc Angcliis vnus non caufct iiiam notitiam in alio. eric nocitia (cien* & euidcns per difcurfum fyllogifticum.^^^ f^ cojit^a hoc.qua habita po» ceft iilam caufare in audience..vt notac Do<Stor in primo^tft. .pztct nes inftantias Ochara principale.& non dicctur fcicntifica.ciim dicit . & aftus intelligendi vno Angelo.non poteft caufare cognitionem illius obicdi in (cipfo.& non altcri.h2C eft . loqnendo de fimpliciter primaeognitjoiif abftraaiua. Scqucrctur ctiam . quod obic£lum eft modo Sc^knturoh- qu6d tunc voluntas fuperioris poflet caufare volitionem in volunratc Angcli infcnoris.quod dicic de difcurfu. . argujt : eft : etgo adtus intclligcndi caufa tpeciei .qua confideratobicdum illud habitualiter cognitum.qu(Sd hic deficit vna caafa partiaiis.ics ponaciir cflc eaufa cognitiqnis in potcftate cius bus euidcntcr probari pollct. modum funt cftcSus iraqu6d ptim6 caufanir fpccips in prxicntcs elfcnt Angclo loqucnti.fciIicctcau- in intcllcdtu audienris prxcise per quod turic propri<! non eflct quas tamen rationcs brcuitatis causi obiedli : modum fi talis 'ipecies . patet & cx farillinu folutio ad oro- nec opottct hicp^ultum immorari.qu6d cunc Angclus au<iiens habercc no» tum fibi po- vt patet a Do<aore in & his aliud. hoc eft fimpliciter vetum .& cum adducir illam inftaiitiam.caufando noritiam principiorum. qu6d timc talis voluntas poflct amarc incognivoluntate teft a^bualitcr cognitum . fcd non fccundo mo- do.paret refponfio cx his.&: fic dealio.fi-fpe<.G. qu6d ante fpccjcm iptclligibilem in intelle<fhi Angcli loquentis omitro . quando dicit <^u6d agens fufficientcr approximatum pa(ro. quia funt incomplexa intuitiuc cognita. nocicia cric fibi fcicntifica. ' .cft cau- immediata cognitionis obicito. illius obie£li. . Prim6. Si ponatur tei tium.qu6d loquererur pcr intel- ineo. ncc loquendp raiitcr. quia nec ellentia primi Angeii per 'x.ij. ncc fimt mult^m ncceirarix ad propofi- Ad ^ qaamuin ad quancum ad intenfioncm Primo modo Angclo audienci duci multae . fci- notitii principiorum. aircri loqui de qu6d fi nuUa fpecie fpecies ordinaci . alio dcaliquo obicfto fibi habitualitcr noto.dibo. quain Gregorius. & conccdo qu6d Angelus inferior non potcft impedire volitionem fupcrioris. Angclo .fichahituah'ter noto in inteiledu alterius Angeii:&. Rcfpondco ad obicdlioncs Ochara . cuinon eft habitualitcr no- KifTj \-n't. quin Angclus fupcrior vclit caufarc volitionem in aIio:& quomodo poflit fic impcdirc.qua notitia adlualis necclTario requiritur natu- Angcloloquentedcybicdlo fihi habitualitcr noco . ^T'» ^*^^^ Angelus loquens poceftimmcdiacccaufarenoti* ciacn huius conclufionis. paffiuc fc illius. dico qu6d aliud eft caufare cogni- tionem coiiclufionis abfolutc .cx cillimc (olui polfunt. quod ligibili exiftcnte dii(i facit .nec oportet hic multum iniiftere . fpecics imelligibihs intendi poieft. vcl in alio de codcm Sc poft- eft in fcipib. qu<xl pHr plures aftus incelligendi intendi . Dico quod hoc elTct impcrfccfiionis in AngeIo. non curo vcl abftratSkiua.jqu4'S eft in. hoc eft mcrc poflibiic . fiue iilud obiedtum fic quoddam compiexum fiue incomplexinn ad hocvrcaufet notitiam adualem in ttlio Angclo 4e codem obicdo habitualiter noto .& cuidfcs pcr applicationem principiorum. cum pridicir .& dcindc nocitiam conclufionis.quz refpondqido f^d &nilcm rationera .non caun»ndo notitiam jn illo. abfcjiic hoc quod caufcc aliqiiam noiitiam adualcm in fcipfo intuitiuam. vnum obicdtum teeiusreuclarc non reuciando aliud. Ad rationcm loannis dc locutione Angclolorum . fi dcftruerctur aiius AngcluSjquajrc rationem pro ifta conclufionc.(e- cundo modoeric tantum nocitia conclufionis abfolutc. poccft co- pcr difcurfum. concedo .Qu^ftio vcl abftradliuam.quomodo vna volunias vc prolixc fiipra potcft caufare non in quam Angelus vidct illam inteIle<3:ionem. xi. non habetur intelledio abftra<Stiua. Ad illud.fcd habirailfupple notitfa abftradtiua.concedo quod ciciam talis conclufionis . caufct a«fluakm cognitioAhgcio illo .&c:DicQ. vcl annihilatiuam abfoluic. tilRh'ter in^niliiiominus caufarctur. Primo modo porcft eam caufare . ficut potcfl.fi non eirct in potefta- mh . obiedum quomodo tiSjfed pr^moJiift. & nolendi in . (aliem incomplcxamjaltcrius rei : fed pofito qu^ d Angclus habitualiter cognofcens aiiquod obieittim.qu6d fi volicio poflec caufari in aliqua voluntatc ab alia voluntate. cui cft habi- notum.qu6d non eft in poteftatc Angcli aliqyjj occulrare. homa eft rifthilii:Sc cura infertur. Secundo prarcisc potcft caufare nociciam non caufando nociciam cifica. .qu6d hoc non reputocflc inconuenicns. qua: eft alia amare cognirum. non prxhabita inconucniens. hab^ . priiis habitualitcr.& hoc duplicicer. fit ?T' 631 licct eilcobiedum cognitionis alccrius Angcli^abiquc hoc quod fit obicdum cognitionis fu» (cd pcr 'Koc nunquam cnufabit cognitioncm adlualcm in **• 1.pofitatali intelIe<3tioue.qu6d a<Jliuc fa habet refpedu ^^riquomodo taninm qux dixi fmpri.vc ptius. Ad aliud. non prxhabita cognitione principiorum in audience. & cognitio * tunc Aneelus poOiC aliquid cognofcere abftradiuc la intuitiua ihtelligitur quarum fblucione non ranti<m iftx inftanquxcunquc alix circa illatn matcriam fi- dionem. 5 Ad illud.poteft Angclus approximatus vidcre iliam iincilc. & non piuics Angcli non ellct loqui'vni.quod vidctur ^^ C\f.quia OfW adum volendi confidcrer iIludobie£tum fccundum incIinatioT fiue illa intellcdio cxpo(ui. & aliud eft ipfam caufarcvt euidentcai ex principiis.£ccumvltrainfcrtur.&: aliquid oftcndcrccum rantum *8*^ P^^ modum obicdi.. qu6d rc . nanquam pofTunt ducerc tum : di<Stum eft fiipra .quod iii- teIIeAu.quod obicdum habitualiter no- non altcri.&c hoc fufticH: . fupra expofui.& fic patetqudd quando primus Angclus cognofcit aliquod obicftum folum habituaIitcr.-c obicdiPolIent etiamad- rationcs ex didis Do<5toris.8c nem in turn.'verum dicic ^primum fpeciCT:ftd ali.^. quia circa hanc niateriara de voluntatc cffic^ciorcs difficulratcs adda> tioncm habitus.& poll aftus intelligendi.

: : Adl^ei . X^aredtH tcncbrofuni. aliquid caufet in illuminato BHbia. ficut tencbra:&. quod non eflct rcuelatum . Lifr. Nain illa auditio aifponit vt audi^s conucrtat fc ad inteljedumloqucnns. quod fuperior ignoraret 8c illa locutio eflet aliquo modo illuminatio tamen non poteft habere tantam cfficaciam fuper intelleftum fuperioris ficut fuper intclledum inferioris &: idco non : . poteft difpofitiue agere .qui dicitur auditio'.d.nihil caufat in ic ipfo. quod eft lunien j ita funt in potcntia ad aliquid quodcft Ad arg.nifipriu$attingcrent adfupcrficiem niedij i^- . . Ad fecutidum dico . Jnferior an Ad fccundumdubiiim dico . quoddam quod Angelusilr . modo praedifto . in habente iftam. eft quacdam locutio de vero pcrfeftiua in ejfe fecundo ficut enim non omnis injt\_ tcllcftioeft fimpliciter perfedio Angelici intelle£tus. argumenta ' pnmx quzcftionis. poteft impedirc intellcdionem eius de aliquo intclligibili. quantum ad aliquid falfum .& no vifioquiditatum . t M : poflct ifteneGeflari6'facerc fuperjorcm audirc. vr videat|aliquid inVcrbo. 8.qu6d illuminatio in Angclo . qu6d Deus dc potenda fua abfoluta poflTet aliquid tllumtnare rcuclarc Angelo jnfcriori . in meridie videret ftcllas.vidcat idem in Verbo quia fi defidcrct illud.aliaa vifione Verbi.Videtur enim.vt Angclus vidcns prius in vifio alicuius in : ' Angelo. patet . Probabilc criam videtur luminans.. I . . & talisnulla eft adio creatutoc. fiuc intuidue fic ncc omnis cognitio fingularium.&: tunc pcrfefte illumjnatur: perfcftius quiderp a Vcrbo. quamtuncunq^jg j^Qp habeat illam cognitioncm . quod ibi videt ficut in fpcculo imperfcdo vidcrcjin fpeculo pcifcfto videbit gaudens. quod Deus ordinatediftribuat fuasilluminationcs ficutdiftribuit Angelosinordinibusfuis. dcquoloquituf loquens & ifta vifio eft aliqup modo perfcdior illa auditionC)&. : : .quod ficut in po. A d primum dico. terras. iftc inferior non faccret ipfum audire firapliciter : fimplicitcr autcm fuperior poreft faccrc inferiorem audire . ^°" ' .difpofitiuc autcm ab Angelo fuperiore. ne- potejt cejfitatein- '_ > : quia fr.qu6d fibi fit prius Ad primum:vidctur.ita qu6d Vcrbo:tamen fuperior .fed in Angelo Uluminato.perior & eft. ideo nec carcntia cuiuflibet alterius intelledionis .^ fi confidcret aliquid in generc proprio .cft illuminare. & hoc caufarc . i u4d 1. quod Angelus fuperior cui fc»cundum communcm curfum rcuelatur prim6 aliquid parriculare. quae rcfpedu iftius dicitur fe habere ad lumen. poffit facere inferiorem aliquid vi- t fpecialc lpqui. Poteft tamen concedi. fiue per fpecie? habituales .igitur creabit. qu6d ficut cognitio Vcrbi cft merfe §lupmodo non fubcft caufalitati iliumi»ans difponitad vtdendum a tcjM tn- fic. & a cognidone quiditatum. De fado tamen venfimilc ^^^T"". alicuius cauik: fic nec ctiam fupernaturalis. quod eft jUumiaa$i0 qHtdejl} *5^' : . vifionem pcrfeftiuam in fffc fecundp.quDd Angelus poteft caufare illam auditionem:id cft.pri- m6quidem fj. &c prirao fine .^ tenda funt adaliquid . 1 pide jHrT. f.ficut c conucrfo Supfrior fuperioribuSjdcindcinfcrioribus. dicitur pcrfeftcluminofus . ilfumtnando infcriorem .non fcquitur ficut patebit creatio enim cft actionon concurrcnte alia ji^ quaeftione dc rationibus fcminalibus ^^"^^ alicuius gencris nifi tantum primoefficiente . ^"^"^ ^^ ocuIqs eiuspertingerencradij.Librill 632 S Jjluminationem ejfe Diftinaio IX. Sed cft dubium b vtr^lm fuperior iliuminans . vlterius difponit ad hoc.'' ^^ . caufat in infcriori conccptum qucndam dc illo rcuelat6. L I V M. Et cutn dicitur. ft reuelatunj. quia ipfe Dcus illuminans primyxm Angelum. quod accipitur dc lumine corporali ^q^ enim Sol impedit alias ftellas multiplicare radios fuos ad fuperficiem Quod . Dicotunc . : : : . vel illuminatus.&: ibi vidcatillud . ^uafuperior inferiorem alloquitur ^infiruendo eum dc aliqua veritatefufernaturali^^fortVjit aliquando illuminante nihil infe caufante^fedtart^ tumitf illnminatoimouet (^foluit duo dttbia^ A IP aliam quaeftionem * dc illuminatione. & Lii. dicitur facere intelleftum tcnebrofum.r pHteo Ad tertium vtdemoi J^elUs teum & .quafi fecundario. >^« of/ine (juod : tllu- mirMtttiej^ _^ti j.fcd vifio Verbi. quia cxiftcns in profundo puteo . H O C loijuutionem .dico. qu6d vifio in Verba cft pcrfediflima illurninatio idco intelle^us habens illam .Et an inferior poflic illwminarc fuperibrcm. xquc pcrficitintelle£tum Angclicum. vel notum fuperiori & tunc poJJifJ«peyig jjjferior poflet loqui aliquo modo fupcriori dc hoc . & non in fe : dcrp in Verbo. fed vifio vcri rcuelati pcrficit in ejfe fecundo non autcm ficcognitio fingularis in genere proprio.

Sequitur Sic nec omnit cognitio fmgularium alia a & fic titiam alicuius obiedli virtualiter continct tale & in fecundo/lift. riahtcr. Sed occurrit aliqualis dimcultas in hoc. fic cognita pofiunt dici 8c perfcdiones in efe fe- & fimilitcr corum cognito refpe£ku efTcntiac diuinx . puca dc gnoiccre illam ifto.Sed gelo fuperiori. cum calis loqui dc ca- vcro. quae pcrficit intellcdum audientem in a<iu fecundo . & cale pocuic reuelari & Angclo non poccft caufare ex (c cognitionem talis reuelati.qu6d quando Dcus reuelac An- Jaci.vt patcc in primo.ita qu6d nihil aliud ab iplo concur- rat effc6tiud.i. ^tft.qu6d folus incellcAus Angeli : pliciccr perfc(5kiua tialicerconcurrac cum cali incclledu . nonminus intclligimusalia. hoc formalitcr .inre tali illius reuelati cognitione.cum omnis notitia caulctur abob. fed cognitio perfcdiua incclledus cft cognicio alicuius reue- diccndum in propofico.cognitio alicu- j^.dtfl.& taliscocnitio- nis pocerir caufari intelligibilis .& in iifefecundo. & 3 .qu6d habica cognicione Incarnacionis potcft tualitcr ^ . ncc virtualiter. QOMMENTAKiyS.& .Scquitur Sicut enim non omnis intelle^io. efuaft. qua cognoicit eftentiam diuinam intuitiuc : quia intali obie<5lo pcrfedc quietatur intellcdus obic6tiuc:&: fimili- obieftum (ccundum cotamcncitatem.^. vero. ita quod aduat ipfum fccunduni totam cius capacitatcm Sc forte aliqvio modo : : Pofl exelentia : immutat cum dolorc fccundum Alaccm primo pcrfpcaiuiB fcd ad hocnoncft fimilc de luminc intcPigibili.& ad notitiam quam ha- cauiarc.perfe6Hua in ejfe /ecundo.z. & potentia vt paccc a Dodlorc fc £tum Anceli loqucnris. vel derclinqui aliqua ipecies perfcd^ rcpraefentans huiufmodi cogniticncni. ica inferiori .vel formalitcr caufarur a cui ob- ie<n:o.8cc. Vuh dicere Do£tor qu6d aiiquaco: modo tale reucktum. 633 medij illuminati ipfc tamcn Sol luminaria minora impcdit ab aliqua aftione.fiuc conti- vlt. Nam poftcxcellcntia intcUigibilia . 10. quomodo talcm noriciam tcft ipfe calis .qu6d cau(a fuificiens rcCpcda ta- Angc- ralis co- gnicionis. entia obieda tfuid . po- Angclus cum cognitione illa vt caufa cognicioncm in iniclIccJhi inferioris. quia uelati cognirio tandiu nuatur.ejutft. efuafi.qu6d^/»«j Dei erat incarnandus illuminatio li fit (pecialis locutio. zV Hic Dodlor rcipondct ftioncm huius diftindlionis li44 fuperior .„ : .1°»^ infif Angeli fiij>erioris nunc intclligat lapidem per fumem. i i.vt fupra patuit:illuminatio ver6 cft praecisc locucio ris.</. difi. quift.^^ ptr lulo Contra quia pono cafum qu6d intelledus 0. & tpuft. Sequicur: Dicotttnc.(ed etiam de obiecCHs quae nouit.14. .&%. cft. fiuc ^ui audicnri. difi.ccrtum eft qu6d cras non potcric caufarecognitionem lapidis cx (e. quod dicit .^.id eft. quiaeft praeciscde vcip rcuclato : Angclus enim potcft loqui altcri Angclo .6cc. cum mturaliter poffic cognofcere illud . talis locutio eft fpecialis.vel ab aliquo includencc vircuaUtcr cale ad intellc- bet de ip(o reuelaco. aliquam cognitioncm alicuius pura myfterium Incarnationis fuic reuclatu Angeio fupcriori.& in 4. (pcciem infclligibiltm. fiuc eft perfeftio fimplicitcr inteile- talia fccundum cundiim tfuid . quod par- vifioneverhi. cognitione pcrfcdc quicta- tali tur.i. quia cxccllens vifibilc ptius agit in vifum cxcc!Icntcr . Sc hoc in ratione ob- tclIc(Stu dubium.Qu^ftio 1 1. vel in- qu6d tuitiuc.prim6 ccrminaturad cognitioncmcxiftentem dc aliquo vcro fingulari finipliciccr reuelaco. ad primam quacqux erat:^« u4nge- illuminare inferiorem pojfit & dicit. ^. eft cauiare aocitiam tahs veri in intellc- €t\x Angcli infcrioris poffit icfto .vcpaccr.8c vide quacexpofui in in ^uodlih.^.Id quomodo caufabitur?refpondco dupliciccr.^Uitfi. rcfpcdu intcllcftus :licutpatct pcr Ariftotclcm fen- fthtUa mi' . }• . cognitioniseiufdem.Si dicatur. cauiac cognitionem in tali inteliedu. cuni non habeat cflcn" tjit*jKy "^dtfr. m in- ejfe tcljcftu Angeli fiipcrioris. ius fingularis in proprio genercnondicitur fim- inccUcdus cognolcencis. qutft. quam habcrcnt in vi(um quia non poflunt vidcri in prarfentia Solis. Concra. de fenti- mHsnonfic 7. vel vinua- Iiter. tjuodlib. cum fic quaedam operatio pcrfedbiua aducnicns intclleluminacio eft notitia Angclo illuminantc . ifto fecundo. organum dcbihtatur. nec eflcntiaiicer includicurin alio quod concurrat cum a<Sku in- Angeli fupcriori^ ad caufandum paaialicer noriciam talis reuclati . Jmmat.Prim6. difi. cognitio vcr6 quiditatum. . 1 j. rctur rcuclatum.vtfupra cxpofiii in prirno gnitio cft fimplicitcr perfcdio Angclici intclle- tcrfomialiter in ViffUuitM.\d eft.j. non tantum de vero partialis cauiare reuclato. quod Angelus fupcrior poccft illuminare inferiorem dc aliquo vcro illuminaco .ncc per fc cxiftens. gno(ccre cale rcuelatum potcrit pcrfc<Sl^ coper illam poccrit coC\c videtur (equi. quod omnis cognitio alicuius obie<!^i. & qu6d Angelus infcrior non iud reuelatum. . vcl ab aliquo includente ipfum eft.diftin.nifi habeac aliquod fupplens vicem obicAi . quia contincns virtualiter no- 6ius.ncc per (peciem inteiligibilcm quia tunc non vide- .ioScA Angclus fuperior non continet vircaleobicd:um reuelacum.ilcm.qu6d in Angelo eft eju*dam locutio de talis ii- dc aliquo vcro caufata ab loquentc .Yah dicerc. non quia .& art. fic videcur (u- ad quod intelledhis virtute fua accingerc non poceft.vcl ellencialiccr. magis nut : .velabftradiuc perfpecicm habitu. qudd Angelus fupcrior poteft cau- (are in inferiori (ibi reuelati . Et ratio cft . obiedum. 3. !• \ D 9t *liam tjMjiionem de illuminatione. cognitio caufita in intcllc^u inferio- in intellc£hi fuperioris.& fic .& hoc in racionc ohicCti incelligibilis . vtpatttk Doikotc inprimoydift. Sc inpnmo. nifi prius poffit cogno(cerc il- conucnat Secund6 poceft dici. fcilicct ab illa .t. g«»«yir ilht- qu6d illuminatio miuMiif.gtbUibm.&c talis cognitio cft cognitio.^ dift.xxtnc vircure intelle6tus.49.tunc ft.ejuod Angtim fupe- perioris mr.videtur lis illuminatio lus fupcrior ficri pofficSi dicatur.qu6d.fcd de intelti' fcd poftcxccllcntiafcnfibilia minus fcntimus alia fcnfibiha quia potcn. Dico prim6.i. . quandiu cau(atur.S. (ic & tandem .vt patec a DoCtorc tnprimo.qu6d C\ cognitioillius renon mancat in intclledu (uperioris . fiuc abftradhua intuitiua ftus .&c. cia vcl . (futft. fxlecaularcnmilemcognmoncm m alioAngc. 3.quomodo ic£ti intelligibilis.

potctit cau(arccognitioneni in intelleftu Angeli infcrioris .vt in Verbo. poteftcaufare in inteUe<5tu alterius Angeli fimiiem vifionem . niCi virtute concinentis tale bita reuclatum. qu6d pofico qu6d fimilis vifio poflet caufati in alio AngeIo. Angeli in intclledu ip^ xlere inteUe^ftus alterius Do(^or cit in (\uod\ih ejuifi.qu(>d Angelus vidcns Vcrbifm in fe . non poflit (imilem cau(are in intellcAu alterius. quam habet non potcft caufarc illam.qu6d ctiam loquendo (ecundum illum (cnfum . vt praccisc habct ejfe rcuelatum. quod Angelo reuelante . m & omnia a fola volunrate dependent ..qu6d vltima per- feGdo intel!edhisaudientis. 634 cognicionem & . tanquam a fundamento . &c. Secunda difficulras eftibi. qufa vltra -haec omnia rcquiritur prxfentia Verbi in fe. hoc prolixe patcbic in cjuarto.Diftindio IX. quod aliud eft cotio .quia fieuC nec vifioncm lapidis. quod ill^i . qui niiigis videtur ad propofitum literx. crgo fimilitervidctur (cqui. Ref}>onp». tnagis vidctar ad propofitum literae . qua tcrmiVerbum in fe . qus eft in Rcfpondco prjmo.qu6d habitacognitiorc .inquantum exiftens.videt cognofcendo cognitionem . Secund6 pritKipali- ad obie(Stiim. qu<jd conita vnum Angelum ceitb fionem. fic conrineat. tomcn vi- vifio Verbi. vt coruobieBum . In ifta litera Prima hoc in pematuralis . utione . quia non polfet loqui*de tali reuclatione.non tamen (cquitur quod iUcalius Angclusperillamvifionem cau(aram . pofle cau/are fimilem vi- in fe habet de Verbo.' creatus poreft caiifare vifio- intelle(5tus Veibi.quod intelle(!lus (upr«i di- Angeli potcft vi- derc in intclle(^ altcrius aliquid intuitiuc .quia quaero. ditbiHm efi . quo loquitur.& fic vifio Verbi non porerit caufari in aliquo intelle<5lu ab alio Angelo . Mfi^^.poteft caulare (imilem vifionem in intelledtu altciius Angeli.&cc. quam habet de Vetbo ex tali vi- & : primam vifioqu6d audiens.quia intellc<flus|habens huiu(inodi vi- /ionem. poflit cognofcere Vcrbuin inCe .qua tcrminatur eiufdem reuelati .Et cum infertur. DtgicultM Refpondeo quod intelligendo literam primo modo per virtualiter contineat la fius videntis.art . quae cognitio terminabitur ad cogni- tioncm obiefti reuelati cxiftentem in intcUedu Angeii fupcrioris . qua calis eft ncm .vt a caufa totali . quod cognitio Verbi eft mere fuqu6d non fubeft caufalitati ali- ita cuius cauiac crcata:.licetnou ab(blute poftea inueftigare obie<ftum.nonpoflit haberi. e{iam videntc tionis pra^cjse dependet ab illa Vcrbum. Loquendo tamen de alio fcnfu .Et primae . niH vt iGku cognoicens.Si (ccundo modo intcUi- git.qu6d nullavifio alicuius crcatursin Vcrbo fubcft caufalitati crcata:.quam non erit cuius creaturs Jkpra patuit .tunc vidccur. fupplcndo viccm ralis obic^fli in (e.Prac- contra illud. inferiorcm b Sed . tandem cognofcere ipfum tum. obiedlum reuelatum fub ilreuelatum . ciiius eft talis vifio caufata. .vidctinratione obie^fli vifibilis.quia quod intcUcfhis aliquod verum .vt di- intelledlu audiente eft .& talis vifio caufata videtut pofle terminari ad Verbum in (c. Pono enim . quod poflit caufaro' cognitionem lapidis. Sed tunc videtur & per reucla- difficile.cuius eil talis cognr- & tandem per aliquam aliam cognitionem cognofcit iUud.ilIa non fe. & ^ * poteric cognofcere illam fic illaro poterit .& tandem videre obicAum vifionis priniacjficut & Do<Skor dixit (i]pr^.tam^en ha- non vidctur fortc inconueniens .vt patct. . quod poteric immediatc teripHim reuelatum. Librill. non dicit qeod fionc reflexa piarcise cognofcit nem.aut Doctor Jitera ab(olutc intelligit.vt ad notitiam obie<^i .i ^. & vltr^ etiam pofita tah prajfentia in ra- tione obic(5ti intclligibilis.^ Goncedo igitur.vt fic dicar relationem realem ad obiedlum.& concedi quod . ficut & priraa.ad hoc vt poflic cognofce- <telle(5kum rc tale reuelatum.nuUoaUo concurrence in racione obie<fti intelligibUis. adhucftat propofitum .poflc fortc partjaliter caufiire noti- tiam lalis rcuelati . eiufdem racionis ininari ad ter poceft (ecundum aliquos dici quod Angelus Angelum iuperior fufficicncec poulc illurainare de vcro reuelaco.qudd illud idem potcrit vi- €. quod vifio ipflus m iita Verbi nuUa caufa creata poteft caufari.oporcet haberc vifionem. Rcfpopflq tamcn primavidetur magisad propofitum. quia videndo iIlam. aut intelligit quod intcUetflus habens vi(ionem Verbi in (c. quod vifa illa prima poteft videre Verbum in (cnegatur. 8c przcisc caufata partialiter k notitia n illa alia 'iMtimibui. Dico terti6 . vt ad talem entitatem abfblutam. potcft (e conuerterc ad illam primara. quod Ci vnus Angclus vi- dec Vctbumintuitiu^.& tandcm per illam ab obie(£tum. non videtur ne- cui immediate reuelatur ie conuertat prius ad inreueIaAtem. ied erit vifio ali- fcilicct illiiis vifionis & fic Vcrbumin vidcat illa .conceditur. Dico etiam .adhucrequirirurqu6cl voluntas diuina vclic concurrere ad vifioncin Verbi fe . qu6d quae vifio Verbi nullo modo fubeft caufalitati cuiuf- cunquc caufse (ecunda. qux dicitur auditio .fi enim debeatvidcre Verbum in (e. de quo loquens loquitur.quia licetprima cognitio ilLius reuelati. vt fuprk patet.quia prxfcntia nulli crc^turi quantiimcunque perf-e<5ta: in fc fubeft . *• ^'j^'^'^'*'» .de tcrea 3cit .Etcum dicit Do(3:or quam uertit fe. cx his patet.Contra. quod ex quo (ecunda cognitio f '* .& fic terminat. termino.qu6d habita vifionc poteft fe conuertcre ad viiionem pri- mam.8c cunc intcUcdus Angeli fuperioris cum tali fpecie intelligibili fupplcnte viccm obied:i. non eflet iticonueniens ponere talcm intelledionem . poflit alia cauGui fimilis iUi primae . immediate cognoicac cale reuclatum. nuUus lircrae poflct Dico (ecundo . qua* immediate terminatur adobie(^um.qu£e immcdiate terminetur ad Verbum in (c patct. nec per aliam .ficerit hoc vidctur videlicet cflc qu6d in propofito. vc fcquitur qu6<i per illam cum dicitur. Primo modo non eft ad proin (e a pofitnm literae. fio cuifata ceflc. . poteft fc conuertcie ad intclle^tum loquentis. ab ipfb Verbo in fe. ».vc in Verbo:pater quia Anjjelus liabens lapidcm perfc(Sle praefcntcm ih Verbo. fcd bene per illam cognirionem habitam poterit cognitio partialiter caufans. qu6d nullus Angelus videat in Vcrbo Iapidem. vtrutff fuperior illumi- tiansJScc.cogno(cat illud obic<5tum. occurrunc aliquac difficultates.DicG primo. cum gnofirere cognitioncm aliquam ab(blutcj& aliud cognofcere ipfam fub iUa ratione. quia cognitio ralis rela- fed natur ad & & prima nodtia .qus babetur in inteUe^urcuelante.vt terminetur ad vi- fionem.quia nec Angclus reflc(Stens fe fuper vifioncm .quaE terminctur advifionem. quod . £t prxterea inteUe^us habens vifioncm cau(atam ab illa prima. quam habec fub illa rationc.

Iicet crgo vnus Ange- tialiter . i geli funt in potentia . eik ipfum haberc prxfcnrem prxcisc virtutc ipfius Verbi. quod antea tcr.quod efi citui & fic patet folutio difficultatis. Ad primum rcfpondct quje vifio immediatc tcrminabirur ad lapidcm.id cft.\^m voluntatis fujE occultare & non occultare & iftud non occultare eft * .Xs QujEftioIL Verbo.conciirrcnte ipfo lapi(ie.qua exprimitur ifta cognitio. haberi poteft.yidfecundumdico.quod habere lapidem prxfentcm . quod tunc faltcm poteft fruftra Ioqui. i citer impofllbilcquodpoflitcaufarcnotitiam in- vidcatur lapis in tamen non mara. Angelum pojfe fcire cogitationes aliorum .ab alio A ngclo libcraliEtfi dicas Non fru- fira audit jingelui ft^J^^de . quod : auditionis nihil prxfuerit quod vidcre l.&. qu6d 9- y^d argumenta principalta fntmdeftujiitm/.<juodviJio. quae carcntia dicitur quas breuitatis cft H O L tcnebra . vt in Verbo .non proptcr hoc quod fine tali exprcflrione non poflit vidcri .& quod talc fic pra:fupponcns non dicatur crcare . id eft.veI cogitatio. Quare ctiam ' alius Angelus .quia non immediatc poteft caufarcnifi pr«fuppofita matcria.ne iegentibus t«dio fim.exclu- . I _^-i 'ja^tt lumen.qu6d ficut Anad notitiam lapidis.ncc cftc in . nino *7* % . ficutnonintclligens./^.qu6d producit cffedtum de nihilofui.iia funt in potenria ad carentiam ipfius.fic quod concurrat pac.omitto. 11. jingelum fcire pojfe fecreta A D argumciita fecunda!. prjefcntia enim lapidis. vel virtnre pcrfcdc fupplentis viceni ipfius Vcrbi .fi non cf- hoc potiflime cft locutio in intclligentibus : nicentfibi inuiccm conccptus fuos. xitfufr. cordit. Nec videtur maior ratio b quarc pcr voluntatem fuam poflit occultare magis intelledionem fuam quam eflfentiam.& primo a voluntate & fic talis prsfcntia pcr nullum crcatum diuina. tamcn non polfunt aliquid fibi faceremanifcftius. .im gcli Ioquentis:ita quod licet illa vifio poflet eflc finc & ctiamahud.pidcm.q.vlt.i%. talis vifio mcrc dcpcndct.qu. fi ponatur iila ocultari:ergo per aliam voIitioncm.ratione obiedi intelligibilis rclpedlu tate diuina fequitur.ncc criam poteft excludere caufam materia' lem. . & non volcns quia iftacogitatio cft naturahter vifibihs Naturaliter autem adiuum. quare aliquid a£tu intelligibile eflct praefcns intellcdui & non poflfct ipfum immutarc. tenet fotejt cogitatio ei abfcondi .Scc. Docet Angelum acquirere notttiam a rebus^ efilogando qua de hoc dif.8c ad inffllextt. yq.& in ^. Simihter etiam auditio ^ quando pracccdit . ad huiufmodi notitiam.fcilicet. Dico.quae cft auditioj etiam frcqucnter finc auditionc prx"^ & uia. t^uod ficut inpotentiafunt lumen. Licit cnim illius non tamcn dicitur finc. . Pof. Dicoquod licct Angclus prius videret intcllcftionem alterius Angeli..& volente. vt in Verbo . quaeftionis. aliam caufalitatcmrmodo Anpoteft cxcludcrc caufiim pri- diji. prasfens 635 causi.& fic in infinitum.eft tamen fimpli- non d quod per illam Verbo .vt alia cau(a par- c diuam intelledtui. JTX Ad primum licet aliqui dicant. Confirmatur iftud.de quo magna controuerjia efi cum Thomisfis 1 ^j.qu6d non ponatur fruftr.cjuafl. ab aliquo pcrfcftc fupplcntc vicem Verbi. quod Angclus potcft intelleftionem fuam pej 2.& mociuum ad fui vifioncm.finc locutione. .fimili modo agcret. nifi rantiim & illi Doi^or caui*are illam auditioncm. V & hoc noh M.Si . Cstcra patcnt. cxcitat ad intcllcdionem vifionis An- cxcitationcnon tamcn cft finc. omnem ctiam dit gelus fuperior lus pojret caufare notitiam lapidis in fe exiften- tuitiuam lapidis. vifionem perfc- quia crcaiio eft adiio non concurrcnte alia caufa alicuius gcneris . vclaliomodomanifcftum quamprius r&tamcnhxcpoflunt Angelo fed tantum cx hbcralitatc . cui vult occultare intelledionem fuanv. tjuia non magis caufa eius. ioqui : paffiuo . . S C . fcd quia fine cxprcflionc . non cflfet vifio huiuseognitionis. : fetin intclligcntc.vt in Vcibo. quam comrarium.adtertium. quam haberct auditionem ab eo non tamen fruftra eftct auditio quia cflTet per fe pcrfedio communicata Angclo.ex quo pofler illud elfc manife« quo vult Ioqui.^e^imut: vt in Verbo. : . tamen non videtur . quia ahquam caufam polTc crcatc vltra hoc.4 num. non poteft vidcre illam volitionem. fic ipfe lapis prafcise fit tiali.vt in Vcrbo & poteft crcari .difi. patcbii infri & in proprio generc. &: libcrccommuautcm cogitatio huius vidcrctur in hoc.ialtem vt a mera caufa partiali. eam primo cfficicnte. vel tis.iftc liberaliter non communicatfuum conceptum altcri fc cnim habct ifte in ifta vifione . non cognofccrctur cognitioneilIa.'poteft immediat^ caufare vifionem ipfius lapiciis. quac di- intcUcitus creati principalitcr depcndet a volufent adduci aliqux diflicultates . cuiufmodi cft voluntas diuina. Et ideo fi concedatur quod cognitio huius Angelieftpra:fcns alij ficuteflentia fua:tamcn locutio poteft c{l'e.d.a. fiue receptiuo. : vt libcralitcr.i ifta locutiojquia Angcli conccduntur loqui Deo . inconueniens. vbi refetitfere eafdem folutiones quas ibi dedit ad rationes in Infoluttone adpritnum . vt in Vcrbo .ab ipfo Vcrbo . vcllc hoc cfle patcns Deo appetunt om- prius. Poteji fic tamen cencedi ad aliquid. Similiter dico in efe fccundo crcet .

Angclo loqui agendo nihil medium in & quomodo vni.vel vt a parte vel organo eius mediante quo operetur fed non fcquitur. propinquiorijiiuc magis -?"^ ?• quod ecfi vcrum fit. Ettamfi ^^ ^jj^Q quart^ ^ quod cflct vera. non aufcrr rationem pafsiui.^ ^^ qucm cll: fcd tantum natura ita intclle£tus Angcli . Dato etiam quodtam fpccicsfingularium . non debct nc^ari in natura fupcriori licet caufa fuperior prasuenerit a£tionem inferioris iliius potcntia: acViuac ficut non negarctur in nobis intelledus agens.^fjtj Refpondcoad primam quod habet intelledum agentem . ^^ ^ \l^"' 0'Kr. . dlco •' efletinconucniens Angciumacquircrcillas:quiaillud quodcft:pcifcftionisininfc- ' ncgandum ab intellcdufuperiori.concreatas:crgo pofletfpeciem ajicuius • Stfpra d.fi crcatus fuilfct fub fpecicbus inteUigibilibus . quodcommunicauerit fpccies omnium fingularium intelligibi- les funt Similiter ctiam dato tet Snpra^. Ifta epim non potcft habcri pcr fpecicm obicfti qux manerc poteft.piqi. . fingulaie fcnfibile . loquendo de intelligibiUintclIcdione abftradiua tali quaiico: ' & . obieAo abfcnte. : : u4dprol.t:ehtiir j^eciis .quod fic pars eius. . Nonenimcftvcrifimilequodpoffibilccflretahquidfingularcfieri. quod non poflunt haberc fpccics acquic:jfet loqtm.concedo rotum: Angeiuscnim eft finc corporc.ibilis. tio '"' cum hoc improbatur de intellcdu agentc. ficut cft poffibile durare . . adhuc poflfet eflfe locutio de complcxisrquorum *"comp!exorum habet fpecies innatas quia ifta: fpccics non cflcnt fuflficicntcs caunmaccipecognofcendi ^^ complexionem vnionisLCoiKingcntis dc ipfis cxcremis:quia taUs conret notiriam k re.dato quod agcm noItcr non potcft habcrcadum aliquem abftrahcndi non ratione fui fedquiaprjeucnirctur . i8.vc! organum eius in opcrando 8f ita conciude quod non dcpcndct a corpore. licet crcatus cflTcc primiun.ii.&: non alteri ti.im fi arguitur vniformitcr . hui adhuc A d probationcs illas qua: adducuntur . . proportioiiabiliter.anti diflianti.n. poflTet Angelus habcrc diftindamnotitiam. &tamennon haberct fimul infinitas fpecics \yyyxx\ q.i. . quod fit dc rc non adualitcr exiftcntc . qui poflTct pcr eum produci.Dcum communicafl^e Angclo fpccies om„.vlt.:fcl. Ncgetuc .k fl. ejiiwnodo . iJtet conc:-c.^. adhuctamcn pcrillas non potcft habcreomnemcognitionem fibi poflTibilem quia nop intuitiuam. 15. . & fcnfibi!es. ciim Cumctiam"'improbaturdeintellc£tupoffibih.quomodo potefl: vnus Angclus alij di- i.circa tionis Eodcm ctiam modo . & prajfentiaiitcr.quod non dcpendcac acorporc.tamcnfinoncflrentil!xfpeciescommunicatae. nis.nec in nobis etiam ncgai ctur pol . quia fimultas dtiraeas. ci. Licet autem eflfcntia fua fit adu intcUigibilis non tamcn ritis 14. : & "''bomnibuslpccicbusintelligibilium. * 5 . . cx aUa partc .{ecundumproportionem obic£ti.dcpcndetabobic(3:o.fupplcntis imperfcdionem:qua- communiter perfeftioncs creaturarum.i\. : . . . non minus haberct potentiam abftrahcndi:quia potcntia adiua quae cft perfeftionis in natura inferiori.& tamcnfimundus durarcc in infinjtum .i 5.non autem in eft: : intelledu noftro cft . non A d tertium jupt.\. .i. . Diftindio nino quantum polTuntata quod fi pofTenc caufarc in co conceptum illumjcaufarcnt: hoc efl: loqui Deormagis ergo neceflaria cft ha. ergo propofitio jlla aflfumpta . ab Angelo.\(>. Adfjcund.fiue concreatx. ui>!ffdM .eflettamenverepoflibilis. Hoc autem eft contra rationcm cognitionis intuitiuae . .Librill 6^6 IX.ib aiiquo agcnte fupcribri {rroduccntc cflcdum.patet cxdidis. quod Angelus cognofccrc nihil potcft nifi per fpc-r cicm innacam.dato quod Angelusnon indigcret abftrahcrc aliquas fpccics fed haberet omnes tales concrcatas . Dico quod obiedum fuum primum id.vtobie£l:o:omnis enim intellcftus pafsiuus.tingcns non cognofcitur efle vera cx rcrminis.firr.r-ido f quod opc:ratur. : Et cum dicitur dc |o« . eft adacquatum non eft efl^entia fua fed totum ens comprehendens fub fc fpecies P^tde cUinteiligibiles. ^ quod Deuscommunicaueritfpcciesquiditatuminonoportamen dicere. vcrcinpotcntia efict inpote'itut ad '-<i iduu) primum:licet illum nunquam durationc praccederet. quorum quodlibcc polTct Angclus diftinde cognofcerc .q. cuius non de nouo acquircrc. ^"^ "°'^ poccft in fc haberetotam perfc£tioncmobiedi. &: perfediori pcrfedionis quod habeat aliquid quo adiuc poflTit acquirerc fpccies omnium quiditatum ita quod licct pofle rcciperc tales fpecies fit imperfcdioriori inte!leftu. cflent infinita fingaiaria .c locutio.<j & ^^^- Ad fjcundum argumentnm.qu6dnoneftinpotcntiaadadum quod d (upcrficics eflct creatafub albcdinc non minus eflfct dc fc rcccptiua albcdinis :quiapocentiarcceptiua nonoportet quod prxccdat duratione ^^y^^. fiuc l. .ii. .i(jitatum. ei.n. . ' . Dico .qtiQd gnolcitur vniucrfalc.taroen adiue pofle eas acquirerc perfe^ioiiis eft.&.n. quam quiditatum communicaucrit Deus intelledui Angeli . & poffibilcm .

non ?WP^'""' •' fcquitur quin cfFcilus fit homogcucus & fimplcx cftcftus Ertcdus cnim fimplicif. Patet hoc „^frg dc calorc. '^^* ria vcl mcdia j qua: nonordinantur cflentialiccr ad caufandum idcm crgo omncs \\ ' . Talia cnim funt contra.qu6d concludcrct.fcd pro partc opcrantit non fic '" '^' : ' : : autcm Angelus. Ucct non oportcat cfFc diucrfa gcncre.qu6d illa congrucntia dc corporibus CGe'cftibus non concludit.„.lndm\duz cnim ciufdcm fpccici non funt ad inuiccm ordina. quod duo diucrfa probat.curalis poceft illas quali. h Scott Ofer. quo </.quiaaut rcquiruncur inquancum cadcm gencrc.8. quia non poflct habcre obicftum in illo^yyir mcdio . Ohieilum Nam cflcntialis ordo caufarum non cft indiuiduorum ciufdem fpccici.dc vnioncanimxad corpus: dlco>qii6d non cantumvnicur vcopcrccurcircacorpus."V * / fimus poteft caufari a caufis cflcntialitcr ordinatis .&c. & ad omncm caufam nacuralem quia nuUa caufa n. Scd ras in y"^ \^ ^^ ". Si cnim dicatur qu6d rcquirantur . cui illud mcdium<ft. quam loncreatas non potcft natura fupplere. nec altcrius. fcd . rumprimaduodifFcruntgcncrcPhyficojaliaautcm duo gcncrc prardicamcntali: Efi dtcere &:tamcncftcftuscftfimplex.Ec ciim accipitur. I* x^o„ „. : ^ caufsc cflicicnccs diucrf2E. fcihccc omnium rcrum cognicioncm:daco qu6d fibi non cffcntconcrcatac fpecies.& ccrmino:ncc f'^""^ "** ftacim fub ccrmino y quafi non cflcc mcdium fccus auccm dc vircucc infinica. tom. fic poflibilis fucccflio in mcdio.efl*encialiccr ocdinacae. anfelinon} quia Angclus habcc. cx naturali virtutcintellc^is &:obic6li.aliqua autc non.Siautcmdctur " aliudmcmbrum.vttotumcompofitumfic. comparando ^'^(/?"»*'«ad fc .quod cft cx *£'"'* ^fc mcdium intcr cxcrcma:ncc poccft faccrc fimul mobilc.mj^ eundem Ec cum probacur • vlccrlus.quodfufficcrct ad agendum. diccndo quod ejfe imaginabilc non cft mcdium in prop rcfponderi cxtrcmum quia duo extrcma funt hic intclligibilc in aftu & non intcUigibilc in aftu & licct hoc cxtrcmum quod c^k^nonintelligtbile tn aclu pofret habcrc Alitcr poflct pofito . vcl a fubftantia &c qualitatc. qu6d Dcus non poflcc intclligcrc finirularc: Mf^rtk.im ° dico. PoflTct cnim cuiufcunquc obie£ti . fub mcdio. Si.'^ ""^'P*. Imaginahi^' "<>» ejfe '"<'^'*"» . . . /f .quod fitcon.. ^are Nam fi qualitatcs illac noncflent concrcacjc corpori coelcfti cum nihil fic datum ei. &: alia ab infcriori. Ad tcrti.quarum vna fit caufata a fupcriori . Ecciim pofteaaccipitur. non fcquiturqu6d tunc cancum poflctvnumintcndi. Sichoccft f**^ "*" . : : - "^ gencre. Ad quartam dico.Dico. : miliccr fi gradum impcrfcdum proccdcrc pcr mulcos gradus vfquc ad JJt^ gradus calori pcifcdlo non cflcnr gradus mcdij :quiaftaIca dico qu6d inccllc(aus agcns pcrfcdior poccft ftatim ab oporccc calorem omncs ilH tim incipcret ab ipfb A. ficuc difpoficio^ ncmmcdiamadj/eintclligibilc.. vniucrfalitcr faUum.-. **"* . dc motu Angcli hccc non cft medium ficut di£lum . fcilicct imaginabili idco dico.^. : : . Vniucrf. cuiufcunquc obiedi &poftea vti illa (pccic ad inceilcftioncm abftra6iiuam.func diucrfas gcncrc. Aliqua cnim pcrfcftio caufalitatis tcquiritur in duobus.quantumcunqucintenfo. ignc . conccdo qu6d vcrumcft cum inccUedu Angcli. . qu6d non rcquiranturinquantum altcra gcncrc .. qua: pcrfc^io non potcft cfTc in altcrocorum. alij agcnti pcrfc£iiori : . rcquirantduasnatu- efFedu.vnde cum aUis caufis nacurahbus coopcrancibus polTiccalcm pcrfedionem acquiierc.'""' J'*'*' caccs produccrc in xrorporc illo. fcmpcr cflet non pcrfcdum . noncamcnaftualis Afediym fucccflio nifi comparando ad vircuccm limicatam. obic£to fcnfibili caufarcfpccicmincciligibilcm ^in quarcshabcac^//^. accidittamcn in qiio iftoium "'''^f*"fifit illud cxtrcmum:quia omnia ifta habcnt illud extrcmum & ab illo cxtrcmo .^'*^""' '• ta:nequc ordo eflcntialis caufarum ^ cft diucrforum fpccic.qu6d hoccft vniucrfalitcr falfum.non poiruntcflc caufa vnius cfl^e61:us. . V J.vliccr auccra omncm perfcdioncm . : quod mcdium agcnti infcriori cftinq. . qui gignitur acorporc coclcfti . Pars II.j. Nam hoc cflct immcdiat^ caufatum ab vna caufa. vt in /J. multacxtrcma puta cjfe fenfibile ejfe imjginabile &c. vtcaufarum partialium.qu6d vcrunquc mcmbrum poccft dari proptcr argumcntum.haberc intcllcdionem:nam aftionc intcllcftus & obicfti."J^ y^ffi . qux difFcruntgcnere. p & i . . rcfpcdu vnius. inquantum funt altcra gcncrc .fupplct Dcus immcdiatc Non fic auccm cft in propofico.fieUum tra ipfum.^^-l-^'*^ tum opcrans habct corpus non tantiim pro obic6lo.potcft aliqua virtus immediate agcrc ad aliud cxtremu.ita ncc cfFciSbus corum. Patct pcr *^'' /'<"'• Auiccnnam 6. Tunc cnim non cflcnc cfFcftus ordinati . .qu6dtuncobic£l:umagerctad intcllcAIoncm AngcH: ^fj. cuius ipfacft pars ita quod to. ritvt egeiiit fit '"• ^r .ZJ"^ vno iftorum. . . ^^d ^. .prob. ^*^'^^^vt obicftum:{cdvnitur.(J\€etaph. &c hocimmcdiatcabalia. corpora vndc poflct illas quahtaccs acquircre . .j. vcaduincclligibilcjVircus auccm impcrfcdior poceft rcquircrc effe imaginabilc . ' qu6dcfFcftusordinatiabaIiqua caufa.. potcft haberc fpcciem quiditatis .non compofitusexrcbusdiucrfisgcncrc. Dico.

. : . Refpondco.quia fccundum vcritatem.Magis diuerfa generc. fubftantia. Bcne cnim requiruntur duae caufalicates ad intellcdioncm quarum vna caufalitas fit ex partc intellcdus. Dico.» cil: communistoti enti:illafcilicct.Nam vbi cft illa entitas.quam confequicur caufalitas intellcdus. fic quin vnum agarin virtute altcrius.'^ nec aftum primum. & dc virtutc agcntc totali:ncc fccunda. Vna cmfk dtiitur ^^ '-^^ addis ' quod v. vcl agcns prasftantius eit cifcdu vcadus.&: fenfibilciquafi magis hoc concludat in iilis .qu6d fi Arguatur cx rationc diucrfitatis gcnere. tn fptrttnm} Vtde in 4. cum arguitur . incodcm potcft concurrcre -». 3 cnim pro- . ^ poteft intelligi duplicitcr vcl qu6d A rccipiat qu6d habita forma recipiat ab ipfo ipfam a£tioncm vel motum ad adioncra.rtute al- tertw du- Dico . inferius agerc in virtutcagcn- tisfupcrioris ./uper Gen. ncc etiam hoc eft dc ra: : tionc caufarum ordinatarum agentium.qu6d non inquantum diucrfa gcncrc diuerfitatc abfoluta. Quando ergo dicitur .Secundo modo caufa cfficiens non agitin virtute altcrius.&: appHcccur ad intclligibilc. . .im ignis habcns formarn adiuam qua agit non accipic adioncm calefaciendi a Sole fiuc fpccialcm motio: 1 agere in vnum .Ioqucndo 4e agcntc partiali: & ita non oportet qu6d illud agcrc AngeLum eognofcere Ad vltimum . . diuerfitate abfoluta &: concedo non proptcrargumcntumin fc.rcfpc6lu intelleftionis.Senfibilc enim cft quodr ^^^ cns.inquantumfenfibili conucnitimmutarc intellc(flum: quia illud non competitfibi praecise inquantum non cft in.qua: funt diucrfa generaliflima. &: ideo accidit fenfibili illa quamhabct adintclligibile. ciufdcm cfFcftus.Wi poteft cfTc totalis caufa alicuius a^lionisin fpiri- Potcft tamcn cffc caufa partialis.nifi dc pcrfcftioncfimplicitcr.fupcr Gcncfim. Scd adhucobiicitur " quialicec diuerfa gcncre poflint caufarc idc. fit in virtutc partialis agentis. . idcm poteft cfle totaiis caufa fc- ** illa cundum vtranquc caufalitatcm. M4-?-^ _ i i.prasftantioreftrcccptiuoadus. Nam altera caufalitas. Quidquid cnim potcft virtus inferior per fe.&: ita vel obicdum agcretin virtutc intclle6tus.imcn .refpc(ftu ^""^"^^ ^"5) neccirc cft fenfibile opcrari. 658 Sed non curando * dc confequcntiis. ita diucrfa gcnerc.quam alia Ad illud Auguftini O (ic An corpm ^^^ Auguftinus agat tum quod conccdo. nem adcalcfaciendum:tantum igitur dicitut ibi . Pofliinc . quod .& fcnfibilc:autfaltenon pofifunt caufare j^ i^^. Qjaarum prima non cft vcra. qu6d A agere in virtutc ab ipfo B formara qua agat vel agit in virtute altcrius.vt intclligibilc. ^ quam conicquitur caufalitas obic<Si:8i cntitas. in Ange- \o non cpncludic inconucnicnsjquia Angclvis potelt haberc cognitioncmjtam abftra- ^ ^* .falfura .ncc fccundum accipit vna caufaparcialis ab alia &: ideo neutro modo in propofito dicitur vna caufa agcrc in virtutc altcrius .eft tamen intclligibile. Nam ifta propofitio iz. Ncc potcft aliquid ita differre ge- ncrc ab intcUigibili quafi ficingenerc djjTparato^quiaquodcunquc cnsquantumcunquc fenfibile. : nifi .vel e conucrfo:3£ non crunt dua: caufx agentes ad cflFcdum cx asquo.qu6d ad aftionem illam. N. habent formas fuas ordinate j ita quod clcmentum recipit formani fuam aliquo modo a corporc cajlcfti. In propofito autcm. Talis autcm ^ adio eft immutare intclledum biU ad idem con.ergo nec ifta.. vt alias efFedus dj^um fuit .fed quandoquc iftas dux caufalitates pofTunt conGuncrc in vna natura ficut quanda intcllcdus intclligit fc.qu6d fcilicet vna agat in virtute altcriusjfed "** fuificit quod vna principalius agat. tclligibile:fcd compctcrct fibi fi cfTct incclligibile.DiftinaioIX. & fenfibilc.cciam fim- etiam dico. qu2E infertur dc adiuo comparato ad paffiuum crit vera. : cnim funt jQ«« aElio fe-juens omneensu l'& diuerfa fubftantia.^•* rcquiruntur per fe .qua2 confcquirur pijgjj^vc caloris:&: in propofico Cenii- quam fub* quae funt ciufdcm generis generaliflimi. quia formam illam aliquo modo accipic a fupcriori fic agcncia naturaha ordinata . vtraquc caulalitas.quam in aliis.&ficinnaturaintcilcduaconcurrit ifta caufalitas communiscum illa fpcciali. dcpcndec ab ifta caufa. ft^cia fenfibilis cnim & intelligibilis . vtpotcntia. . qu6d fimilc cognofcicur pcr fuum fimile.&: accidcns. quam in aiiisjrcceditur a mediOjVndc arguitur quia hic non eft maior diucrlitas gencris.quaeeftexpatte obiccti .difFcrcntiagcneris cHrrere.Non ergo ^ rcquiruntur pcr fe ad caufandum inquancum diftcrenccs gcncrc. & alia cx partc obie£ti.non pofTunt caufarc idem.ficut funt intelligibile concurrere ad candcm adioncm. &: non prim6 hoc potcft virtus fuperior pcr fc & primo. rcliquaautem cft dctcr.fcilicctintcllcdualcm. .&: accidens cfle caufic agcntcs.vt a fupcriori agencc.nec eft de illa adionCjin qua fcnfibile cft quod^ dam intclligibile. 55» . noh t. . Librill.rcfponfum fuit quod corpus non difi.ficut & intclligibile.qU3E non valcntad veriratcm:dico. f tct er. : : mmataad li detcrminatamnaturimi. quia patiens poteft cxcedeic 5 innobiiitatecaufam partialcmagcntcm.primi lih.

& rcpracfcntatiuamobic6ti. rcfpc. quia nulli dubium cft .xi. fupra patet qiuifl. &fccundikQ fc totam pcrfc<£te prxfcns.49. ergo obic(f^i inrellcdui altcrius fi eflcntia prxfcns in ratione crit pcrfcikc Angcli. rtdefup.fiucphantafma fitcaufatotalis. tjc. creato poteft irapcdiri adkio Primo cnim arguit DoAor . ficut dixi fupra.& dcbita approximationca nullo agentc tionc Angclorum.qu6d fi *'"^'" & & & extr^.qux dicacur C. dc fingulari fecundum rationem propriam< Non cnim ncganda cft pcrfcftio ab illo Jntcllcftu ad quam ncgandam non habcrur ratio ma. . COMMENTAKIVS. <fM*ft. fiucpartialis.Quxftio IT. autcmcft inintcllcau^poflc rjfcfta. ^19 £Huam . quia ipfe loqucns potcft occultarc pcr voluntatem fuam iplam intcllcftioncm . quxro. ccii poccricocculcarc colorc cxiftcnrc. Si cnim . fir pcrfcAc prxfens .^1^. minationis. Do<Skor prsmirrit rcfponfio- . quod in illationc cft fallacia confcquentis :non cnim fimili. In jfta litera dicit Dod. d. obicdlijde quo loq\iens vult loqui rrxfensivcl bilem cft fi fi .& pcr confcqucns ctiam crit perfede prxfens intcllcdlio geltu. quia A ipGtm inccllc^tioncm fi non . vcl indetetminationis . maior ratio. quam intuitiuam. alias . Si dicacur. diftinfte non compcterct intcJlcftui diuino. Scd hoc exemplum non cft ad propoficum . Antcquam rem refpondcat aliquorum. vel ftan» dum eft ad vnam.ytj.fi camcn vidercm ipfam pcrfede intus.quia ftantc & paffi. . Sccundo improbaturilla rario \\>\.i fortiori. cijm illa fit inrimior. Scd fi arguatur ' dc intclicdu noftro quod phantafma in nobis . Hic autem in propofico. Quodlibctorum & pcr con(cqucns ipfa intclfcquitur : ledio €t\x . . quidam DoAor. qu6d fi videamcancum in fupcrfide . Dicic Keta.. pcrfeflc prxfcns fit au- tali intclle£hi . quod circncia fi B pcr adlum voluiiraris poccft occulrare calcm incelledioncm .cum fic omnino vifa poceric videri d indiuifibilis . omnc conccncum in & fic ipfa flla. Primo . vt .cria.ii.voluncas cxiftcns fiux.quin caufecur taiisintciicftio inintelledu ^coti Oper. non cftomnino fimile .<]Mare per voluntatem fMam.& ponic exemplum . probando qu6d vnus Angclus non loquatur altcri. non tamcn fequitur quod vidcat intcUcdioncm illius obic£li. vel caulatur no- vcl faltcm caufatur notitia illius notitix primx icftum eft . Fl Pars II. loqucntis & c Tcrtia ratio cft ihi: X^uare A quod quo B vulc Dicic pofico non etiam alius An» vidcac cognicioncra B poteft ipfum occulcarcpcraUqaamvolicionem. qui dicunt . vidercm cciara conccnca in iila.s\. : . videbitur eciam cogniuo occulcaca. Stluti* »rgH' mtntoTtm frincifttiii. crit pcrfcdc prxftns ipfi yl in rationc motiui. fic ftante prxfcntia talis intcllcfliionis.& prxfcmc tali notitia tiria obic£bi .ponto qu6d h 1 A pofiic videre ^. habccur inccncum.dc loqui. ^ tuitiuc clTentiam Angeli B.cum eflcncia Angcli fitomnino indiuifibilis.cui vult occultarc inccllc£lioncm fuam. a TWTVnc fblucnda JLN lia argumcnta principa- fiint quxftionis fecundx qux .do concttT' tudo concludit omnem fimilitudincm. vnius Angeli prima prolog.qui dicatur B.ma tjMomo^ ifta fingularis dico.an vidcndo "B videac perfc£le C ? fi fic. alia caufa ftantc tali prxfiyitia (liri. detpcrfe&c intus.&c. quia (i cflentia Angcli loqucntis cft pcrfedc prxfcns intcliedui audicntis. PcrfcifVicnis fubpropriM ratione. potuit haberca folo phantafmatctita quod fimilitudo cft naturac rcprxfcnta- tftusagentis concaufantis quam . Phantafma quidcm gignit fpecicm fibi fi. Tom.vc cft pcrfcdi prxfcns poccrix vi- audicns vidcat cflentiam Angeli loqucnris Tunc Dodor improbat hanc rcfponfioncm aliquod corpus fiux.vc dicic fcquicur. qudd non videam concenca.fimiIitudinc naturali.vt patct a Dodorc. caufitbic in intelle- A intcllcdionem fiii.in corpore.Primu.iftum. fcd non fimilitudinc deter« ligtbilcm.8cc.Scc. -/^. iiitcUedlioncm exiftenicm in co qucns non cft nccefTaria locutio. Wam ifta fimilitudo potcft auferri rationc intcllc- qui potcft tribucre cfFeftui maiorem indetcrmin:\tioncm. quod ctiam intcUcdio obiedH fundata inalio AngcIo.rtt ad /peciem inielinilcm. fit prxfcns (cd .qu6d videam contenta in illa. dc ncvcl in- obicdumcft in (e przfens pcr /pccicra intdligi- neceflari6 caulatur cognirio abftra£b'ua . vclindctcrminationis. & non impeditisjdc neccflitatc fcquitur adlio.Sc cognitionera y. vcl tantum intellcdio loqucntis runc ^ intcllcdbui audicntis . in cali corporc.qcna vidccur fequi quod Ct vidco capfiim. dc quo loquens vult loqui . igicur ipfa vcjirio occulcabicur per aliam volirionem . vidcbit etij obic£li. & in corporc cali aliquis color perfcdliflImus. qu6d Angclus licct non . concurrentc agentc potcnte tribucrc niaiorcm indetermifiationcm. EtideeficcoficedMttir. quia fi Angelus in 4. T. cognofcerc fingularc.& fic vidcns ipfam vicxcr^. quod vidcam cciam occuIcacum.quia eft prxfcns alicui. quare eciam non pofllc occulcarc crtcnciam propriam.Et prima ratio poflit vidcre inftat in hoc . ciim fit vcrum cn$ rcalc. 2. dc iocu- cft approximationc agcntis naturalis. vt cau(a partialis . . & iftud ^c 7!on occultare eft loqui. & fic cauGtur ccflitatc in intcllcftu audicntis tcllcdio intuitiua obicfti .nuIIo Cc rorum perfcdl:^ fic prxfcns porcnrix vi- modo impcdirx iraquod fccundum .non poccftipsii occuIcarc.liccc non fic ibi inti^s.qui dicatur A. modo ncutro talisobic6l:i-. vcl fpccics intclligibilis:quia adiuo naturali & pafliuo debitc approximatis.quia vidcndo talem volirioncm ccrminacam ad inccUcdioncm .Necvidetur . quod cft obicfti Phantaffingularis gignit fpccicm intelligibilcm ergorcducitintcllcftum ad . Cc vd crii : & proccfTus in infinitum in voIiciom'bus . vt Dodor oftcndit erit in potcftatc Angcli A non videat talcm intelieflionc. cxcra. . vcl non occultarc . quod Angclus & omnem & pcr conlc- . non viderur rario.qu6d noij vidcam occulcaciuum. qai visa occulcaciui.ficut ctiam fi ob- prxfens.& abfoIutum. dicnns.fcquicur quod ncc triplicitcr.vcl obic^bi concurrento magis principalis:nam vtriufquc non poceft impe- intelIc<Stu A.feddcfimilitudinc dctermmationis.

vltima.Et cum di€it. 640 taliscognitiocft auditio produtSliuum m .vltima. Zoqui con- contingit duplicitcr. nifi vc adlu cxiftcnce.q.Quamuis ergo fic non tamen fit acftu fingulare (enfibile intelligibilc. vtficfitprincipiupprodudtiuum notitiac intuitiuae.fi non eftct in intclligente.f<«/j. ita quod licet illa vifto fojfet ejfefine exercitatione.re(pondcndum eftadillas rationcs.fed illas poftimt acquirerc. quod 1 argumentum principale.^. mod6 naturaliter eft & libcrc adiuum .aut non ? fi prim6 . cft .tjUfJi. dicicur auditio. fpfi y^. vt oftcn- quod .excitat ad intelleElionem viJto^is ^/fngeli locfuentis .Secundo ad omr Ad' tertium jrcfpondct ad nes inftancias de fpecic Quantum incelligibili. principium produ6tiuum . Si nihil . qu6d vltra omnia ifta.. vtfupra psttuic »« primo . Tcrtio dicit.& ex hoc fi Angclo. abaliquo continenrc ipfum virnialiter.qu6d etiam pofito qu6d habc^ i tiam intuitiuam fingularium in proprio gcnerc.^. exprimat -^ loquente quod abftradliue.fingularc enim •.Smiliter etiam auditio <]uandoprtecedit. g quiditatum.non videtur quod Angelus loqucns ignofCC. vcro & iiu*ji. quid ergo .Angdtufer- «StcprcIcns-intcllccSui fuoin rationc obiciSliin. & & .& in i.quia ftante cognitionc de ^. Si vcr6non fit in fc praeftens.puta dc obicdo C. yak cum fhtcllciftu Augeli.quia omnium diccre quidiratum.non erit a(5tuintelligibile abftra(5ti- tim poteft caufari cognirio abftra€tiua. & tunc talis notitia eflet perfeitionis cft. & vt fic pracfcnsjhabet rationem obie(5li intelligibilisabftra(5tiu<.7..adhuc enim potiffime locutio in intclligcntibus. quod pofito & Antichiriftum fore.quiavt eftnc Lr h*aitum pcrfccftc pra:(ens in fcporcftmoucre intcllcdum fcienti. & Tertium didum eft ihv. Diftinaio IX. Si cnim cogiratio huius videretur in B.non ramen communif ter<r/?^»*ea.vt fupri didum efti Si dicatur. nuUum cllcc & poJfAilem. Angcli ncai poflimt acquirerc fpcciem intelligibilem de nouo. rinc fpccies concreatas vt fupri patct.. & hoc cft eflc a^Stu intelligibile . Pf quendodcmtellciftione mtuitiua. Dicit primo qu6d fpecies quiditatum non eflent concrcata: poftcc cas acquircrcre.e(k caufarc in yi cognitio- nem obiedli.vt fuo in aliqua (pecic intelli- etiam patet diji.Prim6 argumcncum in (c.fed poteft caufari inteUeElum agentem. cuiufmodi eft fpecies iritelligibilis.vt fupra patet inproto./«^'«* tellieibilis .quahabitafta- prius.cau(abitur in y^. Librill.^</?.quia quodcunquc ens natum caufare cognitionem fui in aliquo intclledu .non quod habuerinc fpeci^ poirtt acquirere noti- motiuum ad fui vifionem fimili modo agerent.&diif.qoiE cft auditip:requiritur ergo qu6d talis notitia . adhuc 5 fecundumnotandum ^ prius cognpueric poftea poceft hoc vcrum loqui ipfi /^ de turalitcrvifibilis.im6 perilla cognofcit ipfum tisiiTiperfcdionem.\j concreatas loqnhScc. k Quart6 dicic. quae vnio non mali rcrminorum fi:d k . quia locutio cft principalitcr ad hoc . ungtt dtffli- gft caufacc cognitionem in ^udicnte illius obie- retiu: ipfi. Oportet tamen pium fingularium . citny.& pofito etiam quod ignoret.aut B fcithoc.quodloqui modo propric. & intdligibilis. vt conuertat fe ad intellcikum loquentis .adhuc eflcc ncccllaria locutio dc complexis contingen- cibus:quia licec cxtrcma poilinc cognofci per fpecies innatas.fi tali & hoc modo B non loque-^ haberec aftualcm cognJtioBcm ^j jg q^Q loquitur de Vno : obie£to. quia (iA vidcrct ipfam cognitioneW in fc . ad cognoff pndum plura obie^a in ie po(Iit habere principium tentia ordinata cognitioncm exidentcm in illo . Si fi:cund6.t(ens intcllcdtui Angclico in latione obicdti intelligibilis.ltm ad fui notitiam intuitiuamrpoteft etiam cllc adtu q"amferefintclHgibilis abftra(Stiue.vcl ctiam intuitiue.qu cjl. pcrfc. quam eflcntialiter contentorum in co.quod aliaro recipere potcftde ipfb C. 39. qiue eftauditio.non terminatiue. & hocloqucndo de obie(flo. Si enim fe habcret B in ifta vifionc ficut non inteliigens.qu6d ccia dato qupd habue- tali perfcdio communicata A ipfi B liberaliter:adhuc ab tale ret (pccies concreatas. 8c ' dilliniStc fub ratione pfopria .^.de quo4oquitur. ad vifionem exiftentcm in e6. cxcitacur mteUe(f^us audien- & iis. tamen aliquid ci faccre manifeftius . fupple iic a<5tu (cnfibilCi vt eft in (e pr. vt loqucns liberaliter exprimat audienti.vt fuprk pater.Scd vultdiccre.quiapoteftcflt pcrfe(ftc f'»'""»fil^' pra:(ens intellcdui gibili.adhuc non potcrit loqui.:rf. non loquitur A B loqui yi. in po- <*- lo. hof: nori quam omnium fingidarium. Similiter d tale obicdtum non fit fufficicns ad caufandum cognitionem fui. quia finc cxpreflione .vt fiipr^ prolixe expofitu eft d.& ex parte fua vclle Qftcndere omne fibi teuelatum.& hocerit •.quia ip(a cum intellc(5tu funt pcrfc(5tu principiij produ(5tiunm talis notitias. tunc haberct cognitibnenrdc illa partialiBCt caufata ab illa in intcTlcdu u4 . ad quid crgo B vult loqui .vel eflcntialiter.^.vlt. ccgo B. quamuis aihil caofeciaaudiencccura non poHIt recipere ftante perfei^a notitia obici^i jn ipfo audiente modo Sandi poftunt loquuotitl: Deo .& y^ habeat notitiam adualcm obicdi Ctunc quzro.& non volcns. c noticia: talis quod habeat virtutcm aftiuam acquirendi non cogndfcctur cognitio illa.fedde obic^o motiuo. uelatur jld quifl /»• futit.imo hoc ellec perfcdbionis fupplen-r enim cft ^.quamom<' communicant fibi inuiccm conceptus fiios. &cc.nullam Dico. quia non habetur de ipfi) fingulari .talecontinens potericmoucrc intelleftum Angelicum ad cognitione tam vittualiter.& volcntc.vt fupra patuit:quia habiti notitiS.Si "B vulc loqui y?. quia tunceft a(5tu intelligibile intuitiue. Non vult diccrcquod mcdiante illa fpccie intelligibili cognofcat prxcise fingu- iare fub rarionc vniuerfali.qui probant. Perfe^onis fumcftfiipr^ difi.adhuc rcquiritttr cognitio de complcxione extrcmorum vnione eorum. quod hahet ucnifi pcrfptciem intclligib!lcm. diji.q. jfif .^. ftatiro poteft fequi cognitio intuitiua . rc- nec tamcn fequitur quod tali? locutio fit fruftra .ciim illa cogitati© fit na- €»ttr. Quantum ad fecundum principale. Ad primam conccdit. Et addir Do(5tor qu6d fuafit aEluinteUigibilis licet ejfentia Vult diccre.vt libcralitcr. qmd tmcfaltpm poteftfrujira in ilU liticra .. qu6d licct efltntia Angeli fit .tam fibi rcuclato. Dicit Do<9:or.& prsfence.^«4/i cognofcitur vniuerfale. ** h Secundo dicir.&%. c6m ipfum j4 non podit audircqnia ftante cognitione dcobiedo C. Alio modo poteft ex parrc fua facere fe prasfentcm audienti.:i'f"'fi inconueniens. fiue dc ex ratione for- caufa cxcri vnicntc talia extrema. tamen locutio cft adhuc nccciraria .aliam non potcft reciperc . tunc B non communicat liberaliter cohccptum fuum alteri. natum eft mouere intelleftum Angelicum ad fiiicognitionem.&cc. vt fiipra patuit . inquanitim intelligens. EtJidicM . qua. ad primum.

nQ)i fic autcm Angclu$.x. proprie fubicdum rccipcre pailionem fojpt inttlU- fic fta- raus refpcdlu notiti«r abf^radiux partialitcrcau- ptum eft rcalis iiln ftugiiUrt Deus rit bilc tnr ctrferi.' eftdc ratione rcceptiui. cuius ipfa eft pars . non illa illi.^. quia hoc fibi przcise conucnit vt comparatur atj potCHtiam cxilVentcm in corporc corruptibili. tuit. fi- rcfponfio data eft fupra dift.& a virtu- rei corporalis.Qu^ffio quod taHs notici.t. depcndcat ab aUo in pro* ducendo .tlludpafterius. dicitur mi^ mjat- inccllc^Slus cft lem imcllcftum.{incimt)hoc prtw.y ej^tft.& obie<ao.quod ctiam eft contrx Afiftotelcm tcnio Meiaphyficorum .^. poteft ftatim vni cum obiciao ^nfibili eanfarc fpccicm inrelligibilcm. quia Angclus non habet in fc cmincnter„?c pcr vitrualcm continentiam totampcrfc- dioncm obicdorum corporalium.adhuc talis intcUeftus cilct verc rcccptiuus illarum. qu6d fi fingoiare fub ratifl^ne fingirfaritatis non poflit intclligi. aliquo iftorum ta eft percipi ab aliquo fcnfu €xtcriori. hocnon conucnit tali Scoti Oper.vtnihii immediaicinteUigat. o II. & folutio ftat in hoc.q.Eirct benc inconuenicns. quia non poftet habere obic^aum in efe imagina-' bili.& rcro vt eft incorpore pro ftatu ifto.ncc fimihter fpeciem intelligibilcm. Dcxflor dicit. n Ad fecmdam probationem de fpecie. aliud eftdcpendcre ^ corporc.^u intelligibi- impcrfedior rcquirar ejfe imaghia- bilc. quod duo indiuidua eiufdcm fpe.j^.dicicur non aOcvl intcUigibile.quod prim6 mouct potentiam.6. ita qu6d totum operans habet corpus nou tantum pro obic6lo. 1 II.quando cft in (c prarfcnsi& refpci tccepti. vel fi funt dux cau£e parriaics .rocdiam nlefte intclligibilc.& eodcm raodo . m ailu aut eJhntelltgHnle (cilicet fiipple .'quacdicitur aftus pri- dc ratione reccptiui . nem .qii6d aliud cft dependcfe ^ corporcvt cit & ab obiciflo in operando. quia intellcdus aeens porfrdior .quaado comparaturintcUcdui cxiftcnti in corpore pro ftatu ifto.non erit patuit dii}. nogat qu6d fic fc liabeani .7. quia non ttrfin.fiue adua- Mtim* vnin- . 3. quzft. Dicit Doc^or quod anima non tantum vnicur cotpori vt opereturcircacorpus.^.liccc virtus ^.& in prim. Et ckm poftea accipitur^uod tunc obieilum q agit partialitcr.r. tcUigibili praeicnsiaut aliquid iftorum poflct caufare.vr obie6lum.io. fibiU.i abflra^lida eft ntnilis Kabetur de vniucrfali.j. ncc interiori.effe* Negat tamen . fiuamodt /»ttUtctHi uesttir idem (enfibiie immcdiatc moueret organicaj.nec abftradliuam alicuius rci corporalis.qu£ft . corporalcm.vtf»i & potentia : fed quiMido vna par-« de obiefto .diJf.quia Dicit . qu6d vna concurrac quod cffentialiret dc nccefCtate aiia . & .concIudcretur qu6d Deus non poftet fingularc intciligere. medium agenti IfmtttJ.ficut difpofitionc. quia pcrfe^ tunc tatem taiis fi non cft eft intelltgibUe in aHuy quando nullo iftorum modonim eft pracfcns .' Et nota. vinuti . 8. fiue imaginatum a virtute phanta- ^geret ad innlleiltonem Angeh. loquendo propri^ de reocptiuo.q. virtualitcr contineret 10. fic.quodDoftor non neg. in potentia propinqua. ^ rcce- non concedimus .Sum. vt perfodkior eflcntialitet qu6d yna per quaincunquc cum intenfio^ polTct fupplcre caufalitatem:altfriu$.^it Ju» imdiuidtts ftfint dinidua ciufdcm fpeciei poflSnt conucnire ad ctmcmrttt sd eundeni «flfcAmn .&ratio-eft.ii. quia opc- pojfunt effeeaufavntMefeElUojdkk ratio attribuitur toti copofito.^»» eft. Sc lc^us coniun^i. titiz intuitiiia:.tcida. cuius non habet fpeciem concreatam.fi dcpenderet ab aliqua potcntia Et eft modorum diintclligibilc.compofitumenimpcr fcintcliigit. ficut di<Shjm eft in primo. qu6d pefito quod intcllcAus Angeli habcrct omncs ipccics concreatas.. tex.damur fimphciter duo ex- illa. quod rcfpeciu cuiufcunquc obicdi tam (enfibilis. vt paiet inprim» . & . quz qua: c(l de . qu6d modo idcm dicuntur cxtrcma fic ifta {enfibile prius fit : imaginabilc fiue prius fic in .im6 nec alicu- & idc6 cx fc fblo non potcft caufa- ius corporis.fcd pro partc operationis.fic quod non pofllt cognoiicerc aliquod corporale . j.quod cft mcdium agoti infcriori. quia Htut vniuernili.quzft. vt paict a Do£lore in 4. vide oxpofitionem/juam fcci fupra dift. & mirum fupra expofui inprimo fi .qBaj tunc cft rcfpe»Sku noi. & dift.dc in imelligendo rem cor- fi te phanca^ica potcfl ^m AnecH . &c. Ad tertiam. 44. re noticiam. fimiiitcr vt vnita fed iioc conuenit ci prxeisi C«OT etiam probAtur de intelleElupoJfthUit quod non efl in porentia ad a^um primum .vlt. & hoc efl quod imcndit Dodkor in Ula liteia phaotafiatum. puta ad fpccicm intelligibilem. quia feparata poteft intelligcre corpori gloriolb iacx ab fendtMt 641 fcd cancuin in fpecie intclligibili.vt vcr6 nullo iftoruro mo- praefcns inticUeftui. Concedo qu6d de vnione animae ad corpus. feparatus . railis ftiea.puta ab organo in operando. fed m a diori ex natura potentia>. ta- immediatc moucrc intcile- &non eft necellequ6d pr>us pcr» cipiaturab aliquofenfu extcriori . talcfiinfibilefueru fincaliquofenfii cxtcriori priusin virtuic phantaftica.fcd quafi rccipcre.fiuephantafiatum.vJr. immediate quirit prxfentiam fingularis in fc. rcquiric praifentiam obiedti infe» non rctantum in p vititer pojjet refponderi .qu6d fitreceptiperfcaibile. & imperfc- f^L Pars II. fufficitenim ftuabftraftiux quod fit priiis de ratione quod fit prius naiurajeft ta- & fcmpcr .Dicoctgo qu6d iUud.it quod duo in. qudft.nec intuitiuam. Et cum acctpttur quod dtu ucrfaliter falfum.Primo modo non cft inconuaiiens Angelum dependcre ^ corpore .vt cituradku dorum & eft przfens. Hic (biuit tcrtiam rationem. imaginationcquam fit a&a intcUigibile . Non diuerfa genera n»t$ hoc cfrcvnicnim vnum indiuiduum agit in virtute altcrius indiuidui altcrius fpecici* ficqudd iri agerido dcpendeat ab illp . inter rccipicns preprie diftindlio : ideo .nec ctiam ex hoc. tundtm.dift. vt DoAorcin patet \ trema. niU priiis Sicdico in propofito de quacunqae re. vt S& ficerit in propofito.<f..quz na'- poralem . nifi prius fue- mcn 9.in qua rcs iubcat Ii$. Tom. cum fit eadem realircr. DiDo£bor.j . eonlm.vt a. itaifta fpecic intclligibili. dift. dift. imaginatum. dependeat a tali re corporali.qu«un imaginabilis. tiaUs per intenfiorem vrnutem poieft fuppierc tet h 3 caufali .qu6d eft in corpore . i. fuperiori . nifi prius tale corporale fuerit cum . intcUedui:idem igitur fenfibilc. pofltnt producerc oiei eundem cffcdum fic. dift. dc fcnfibili tcCpcStu intci- vmtur vt totum compofitum fit .vt cft quod tunc eft in aliqua fpecie in- non totam enti- ^utft.& hoc loqucndo de obic(flo. dift. primo. a. Sc vnum fi:d non folum ipfi anima:':. drfimilitcr Ide6 quando . accidit fibi:non eft enim hoc cx natura fua fed tunc accidit. qui intcllcdtus non potcft immcdiate moueri ab aliquo fenfibili . quia timc efjitefrcntialitcr prius alio.

& hoc quod efl Do£tor dicit omnes cauft ejficiemes diuerfa ejfentialiter ordtnati funt diuerfmgenere. Genus autcm Phyficum eftmateria tranfmutabilis. vr potentia . incjuantitm dijferentes genere ditterfttate abfoluta.ii. dcm cffeau caufato nus phyfiatm.Dicitquod non rcquiruntur per fe. & intelledum in ratione nulla cft diftindio ex nattira rci tellcifiio qua in^plligit fc.Patetetiam Logico .dift. & dift. vel faltem continetur in aliquo eflcntialitcr. Ilia cnim dicun- partialiter concurric cadcm generc Phyfico. x. inter quas eft ordo cflcntjalis non includit neceflario duas naruras tiira^ in ejfeilu^ejuarum conftituentcs periori €tus .quae difFerunt generc Phyfico . Id cft .& partialiter tiui. vt patet dc duobus traheiuibus na- duo trum fit iiinc iiidiuidua uem. Librill.efuaft. vt obie^tum intelligibilc. crgovc idem inceIIe<5hisconfideratur tjuaft.it . de fpccicbus intertnediis.vt patct dc co- fit tis. z Nam Omne mt ksbtt mtiew fitm inttUif gibilit.64i Diftindio IX.v-c patet 8. quia idem intelicdlus numcro in ratiojie obiefti . quia tamen a nuUo agente naturali talis matcrja eft tranfmutabilis . In re umen idem intellc(flus numero eft «Malis caufa intcllcdionis fuae. y Non ergo recjuirunturperfe ad caufandum.& vt com- potentia intellediua confidcrctur fub rationefpeciali. fed lic^t vt praefcns fibi in rationc obiefti intelligibilis confideretur in rationc muni. poltiint producere eundcm ^cfFcdutn .cum ibi nulla ftindio ex alia.ott in primo. . & rumpi ab itgtntt nntu vicem poflit fupplere i Doclore in primo pati pore ca^lefli fit materia ciufHcm rationis cura m^tcria generabilium .cum corporacotrleflia ffca non poflint corrumpi ab agentc naturali .vt prolixc expofui in prirno. nunquam vniuntur ad inuicem ad producendum aliquem vnum effei^um. Hic aducrte . talis matcriaquantum cor qund teft ita intcndi. . fub ratione magis cisc confideratur in ratione obiedi .5<: corruptibilia to(' u rec}uirantur. ad agens naturale quia ta Philolophus negat matcriam in corporibus prarcisc compgiratur men : ca'lcftibus. 14.&foeminarefpedu eiufdem prohs.^ magis in ^uarto. vt confidcracum fub racione magis fpeciali ibi intellc- diftindio.& alia ab inferiori. fi requiratur inqyantum diuerfa gcncre. potcft vtcxpofitura . confidetatur fub ratione commiuii. fit omne cpus difFerc k feipfb vc confideratur . tjuod tffe- Uttt ordinAti ab. & cfFcdus cnim produdtus 3 infclligibih*s. nam calor potcft gc» diucrfis gencre in feipfb flii .s ^idfttft & duobus efFentialitcr ordinatis eft fccundum efte fuum ab vtroque produdus . alius.quia vnus eorum non po- a caufis clTentialiter ordina- idcm calor tjuhd non . enim in- immediatc cau- illam feipfum intclli- quia inrelligerc formalitcr cft quoddani e(t in primo.quod .inquantum diuerfa genere.dift. «aufalitatera partialis altisriiis coacei. quod dctur. pricise ab vno . cllct a fic quod vna caufa infetiori . prefsc corpus niunicare dc Metaph.fed datur ifta di- & alia comparatione nerari a fubie£to. fimpicx.non icquitur quin cfFcftu. fupple inquantum funt naturae abfbluts generc diftindx. rius. eflct a caufa fu- quia talis efFc- ordinatis. & in r^tione potentiae concurrir . .Metaphy- (ux . git hic continetur fub animaii & & tamcn Sol & homo . quod potcft caufando paaialiter notitiam eius.& a qualitate.nihil valent. concurrunt ad eundcm efFcdum. quod ciufdcm fpecieijquorura neit^ fufficiens ad producendum cfFcdum. vt caufs cflcntialiter ordinatae ibi:er^o .Sic in tationeobicdti intelligibilis. eum .vel in fe formaliter.i. hcet fortc non difFcranc gcnere Logico. Patct etiam de duobus intellectibus eiufdem fpcciei concurrentibus ad eandem intelledionem.par.cuiufmodi funt gc- «iufclcm intcllcdtionis partialitcr concurrit in rar quia crgo corpus coenon communicat cum aliquo gcncrabili in .Scd loquitur de eodem intcllcdu caufantc intellcdioncm difFcrt r. Valt dicere fub iicrfac ponuntur noi) caiifc patct de contrariis refpcdu ciufdem cfFedus. & non intelli- quJE de diucrfis fpeciebus fub diucrfis gcncribus contcmis fubaltcrnis.3 ris cfl r»li. & non compofitus cx icbus diuerfis gencrc. : omni generabili etiam quod in cor- idco ab generc Phy fico.ort & gcrer matcria tranfmutabili lcjii» de mare. fari a tur Corpor» vno^quam ab alio.& non muni omni com- cantum fubftantiis intellcdkiuis. quod fpecics dicod^m generc immediate contcntac rumfpecte.qua! communicanc in cadem materia tran(mutabili.^.^. fit duobus efTencwliter quia vna natura prxcise ab alio . quorum vnus concurrit.nam • . quia elTe pcr fe intclligibilc conuenit omni cnti : & loquitur hic Do<Skor dc obic£ko inrelligibili motiuo. Pofito ex fe cft vere tranfinurabilis ab vna forma in aliam.quia Sol pricihomo immediate sc continetur fub corpore .vt infra patcbit dift.diucrfitatcabfoluta.confidcratur fub rationc mo- communi omni en- vero confideratur in rarione porentia: in- ti. cum vtrumquc fit fpecies corpo- lefle fojfunt autem dctur aliud membrum Si Deo:& fic recipiendo ncrabilia. fequentiaj.vt & . qui producitur a duabus caufis . quae convidclicet.& idem cft totalis cnci caufa rcceptiua .i. ideo ncgarct cx- ca'lefte pofle quoyis modo com- cum materiagenerabilium. fU f Et cum probatur Vtrumquc quod mcmbrum Dicit vlterius. alicjua caufa reejuirant duas na- vna fit cattfata afuperiort. fed vt funt fiijiul .qux femper difFerunt gencrc. vt duxcaufae parriales ad eandcm intellcdlionem modo prffcxpo^to.vt calor caufiitus cft fimplcx quia idem communi. X . dift. quod quondo idcm inrelledus incclligic fe intcr ipflim intelligentem .inc]uantum altera genere.17. NecjHtordo r »»t0. Sic hoc efi vniuerfditer faljiim t . & fic idem intcllcdus numcro. quod cfFe(Sbus . dift. ideo ponimus corpus cxlcflc iion communicarc in materiam cum gcnerabilibus vt talis matcria . .Ced eiufdcm Praedicaauopti.8c iy dift.confidcrarur in racione fpeciali. & in S. alce- qujeft. potcfl dari .8 Sed non curando de confequentiis .vel virtualiter.&c.quae difFcrunt#e- tamcn numero ad intelledioncm fui in ratione potentiae intellediux : idcm ctiam refpc6lu nere generalifIjmo. .^.quod ad intellcdionem habct rationcm obicdti partialiter concurrir modo omne cns & hoc : intelli- gibilis.cfuift. talis obiedi. & alta a non Patet alia . v^lent ad veritatem fupple membra fadlis ejut npn contra illa necinquantum diuerfa gcnercnec inquantiim eadem gcncrc. vrprx- tclle£kiuaj parcialicer concurrcncis ille .vt fupra patuit.. Patet. Exemplum potefl gigni a corpore cttlefli. lifct perfcftius ab ad intclledlio- nem. quod idcm ita intelle6tus tionc obicdki intelligibilis : non quod dentur 4uac caufk partiales practcr ftus.& qu6d poffit gcnerari a iubftantia.j./«/>n'? patet zDoih. ejfentialis caufarum efl diiterfa-' Dodor . fupplcre vicem talis obiefti .&igne.vt patct ad hunc fcnfum non loquitur Do^lor.

quod non pofllt idem fieri ab eis .^. fl[ii6d intcllcdionis inrclligit cx narura rei vc obicdum . & taracn rubflantia. vc ^m incelledio.tjiutfi.fcilicet dcterroinationis. nifi fortc. . In eo cnim quod §luicejuid coIor. Nam vno modo mouendi poccnciam U dicicur obiedum primum. &c. Declaro taroen. & calor .qu6d minoreft folfa.f^td fi.t.^. quod C phantaftnain nohit. ad hoc vt agat in virtute fuperioris .Qujeftio 1 1.& ideo accidit.qu6d accidic lcn- ye in virtute alterius. & in quarto.& accidente aliquid poteft caufari jgnis. Sed adhuc a au6d n obtjcitur &c. difi. d i. mcdium inargucndo diuerfitasgenemcdium appliccs ad fcnfibilc . Id numcro rcrpcdu inrcllecflus fux. Dicic. quod ens.igitur obicdi fibi fimilera.& primo. in rcprxfen» : indetcrroinatio eniro minationis vt fupra patuic. qaia taro ratio intcHigibilitatis. 5.quia fbnc clcmcntum.qu6d prefsc cit. quia ^cdcs intelligibilis fub rarioncvniuerfalis. difi.4& j.iu Ipecies intelligibilis naturaliter rcpracfentat. hahentforma4 fuM ordinate.qu6d ens cft intclligibilisiintellettus chim-intelligit dincm. id cft intcUigibili .hutus fecundt (j. 8. I . fcd dc hoc fermo.}^.&\l. rct 8c iftud . rcquiritur qu6d inagcndo dcpcndeat k fuperiori.& fub ratione coloris.& ica ncgaiida eft illa cft.iilud quod per fcillud quod non Iiabec quod moueacifcd cancum cum alio moncc.i.in eo. albe- & albcdinis. qu6d principalii^s eft calis fpccics intelligibilis. quia vc . quam i^ phantafinatcquod patet ^ Do^orc inprimojifi.^ quia difFcrt ab intclligi- fi fenfibile efCbt intelligibilc. /« propofito autem^ec aUum primum.ettm didt.^. .eft vifibilH. quia func ttism intil .^. i Sedfiarguatur dt intelleUu nofiro .%.&rubftantiaintclligibilis . queft.qua pofsit agerc.i.& ^ fubftancia .de quo vidc Do^korcm m ^. quafi. alias erit .vt fit diuetfum genere ab intclligibiii . t. phantafina gignit fpeciem & repricfentatiuam li. Quod tamcn bcni no» ca. quia fenfi.difi. . iittyUi.& en- propofitio fcilicct qu6d illadiuerfa gcnercfupplc fcnfibilc.id eft.qM*fi. . c difi.%.& hoc modo ii^bec per fe racionem : h 4 loqui Mu .im6 intelligibile.& Jlf9eL.alibi Sequitur tamen(vt dixi jexprefsc di- Sic agentia naturalta ordinats : accifit formam fuam alt^uo ita ^uod elementum in modo acorpore ccelefii.& dc hoc vidc qux dicit Do<aor in primo. nccefl^rio intclligibilc:& patet. 1 licqu6dlit hoc argumcnto rcccditur k medio.b quod zquiuocac de obiedo primo. JJ- AD argumenca ' pro prima opinione recicaca) quap pofica fucrunc pro primo ar. quod cft fal- ligibilis fiim. I. 4lteriHt.vt patet \ Do^lorc inprimo.8cc.- obieduro fuigularcncgatur confcquen^ rcprasfcntat priro6 .}.& ferret genete ab incelligibili . I^4m vhi Sh z fdcm eji i/td cauu cx naiur. cft. fcd vt patet ^ DoAore non de caufis totalibus daliter ordinatis.quia fcnfibi- qutfi. I ^udft.J. Quamuis igltur Dodor hic hoc «.& non primo.jf^ ^.}. immucac intelleftum.& aliam confidcracionemjve iiipra dixi.& ide6non eft fimiUtUr ria do & indeterintcr illa.fl eftfenfibilcigiturnon cft intelligibile .quia ab intellcdu agente .t.i .quia fi fenfiis poteft eft cogno- fcere fenfibilcmulto magis intcllcdhjs poteft il- lud intelligere. Ideft. quod ficut phantafroa naturalitcr rcpracfcntat. difi.non tarocn fi phantafrna naturaliter rcpracfentat fin- gulare . fccunduAi aliatn. fciticec fubftantia {enfibilis. I & vide caquz dixi fupcr primo dtfi.quia tunc neceflceft in i* cilcn- vnam age- b Talis autem aBit efl immutare intelleltum. Dico. SmJIUU ifi ^4i Aduene.difi.qu6d immucac:im6 immutac in eo. & alia caufa pania- IcAiua. li$ &c.4>. non recipic fbrmam clcmcntarem ^ corporibn$ bilc ccelcftibus. mulco magis k lubfbmcia Auali.conuenit cum intelligibili i ncc fen/ibilc in tantum poteft difTetrc generc abintelligibilijVt non fit in gcncre difparato. eiufdem gcncris gcncralifHmi.&6.igitur reducit inteHeRum pofftbilem ad aUU reJpeUufingularij. E)o(Slor dicic. ncgatur confequentia . curalicer ita fpccics intelligibilis rcprzfcntat na.idc(k. M- refjxjndcndo ad obicdlioncs Occham quas facit contra DoAorcm dc ordine eflentiall caufarum. Quod tamen intcUigc de caufis partialibus ref^ pe£hi eiufdcm cfFcdkus .& pcr fe. I V M. Concedit igitur Dodor quod fcnfibile eft ctiam intcUigibilc. incclligibilc.!icct poflint dici alia. in gcnerc cum fit cns. non enim dicimus qu64 ideo fenfibile immutcF intelle6lum. Je qmhus dlinm eIfi. Hettr. agit in virtute S tando in fpecie intelligibili . Et cim addii j quodvnnm &c. & improbaa in q. cft prindpalitcr ab intclledu agentcvt dixi fuprk. & intelligibile quafi ipfa maximc gcnerc diftcnc & cx hoc ab eis non pofllt caufari idem.t. (is. Ad fccundum dico. fiinilitudinc natuia- & fimilitudine indeterminationis.vt clcmcntum cft in fc.firaindfim partes. non dif^ adhuc immutarec intelle^m. & intclligibile non tantum difFctunt gcnere . incelle- feniibili poterit caufati ea^- & cocruptibilia ficfimt generabilia. vt afuperiori agenti.vc le non eft bili. quod vltra fbrmamptrceptam k fiiperiori. quia .gignitfpeciem inteBigibMe.& vt fic.qua fcipfum totalis efkitM. enim potefi virtm infiriorperfe.(]U*fi.<i\ioi tarisfpecics intci- vni cum intcUedhi caufabit cognitionem fineularisfiib rarione propria. In illationeeflfallacia confequentis quianonfe- & quitur .& intclligibile non poirunt caufarc eandem intclle^onem. qu^m fcnfibilitatis concurrit in eodcm. Et ciim arguitur. hoc potefi fuperiw virtm. arguicur cx rationc diuetntacis gcncre. & ica accidic fibi difTerentia generis in hoc.u ^""^ ciculoiad primum pacec. C H O L Sfiluit ^ttatuor argHmentafr^ opi». quafi. idc6 ab ipfo habet qu6d repratfcntct obie^hun prim6 fub rationc comrauni. quod efi oheUi fingularis. rci cft totalis caufii qua: cft & idcm vt potcntia intcl- .Caff\c in intcllc<Slu poflihili. de indiuidua- Xxoncdifi. non dicat.J. iibili. vidc quac ibicxpofui.

fecundum proponiohem duplam:& agens cft proporcionalc pafliuo. vel decerminabilis .}. auc pcr fpeciemfDir ^° ' quo^ vcroquc modo.&rfec7:o/icm. upiut . fed contcnto fub primo obicftoadaequato . quam incclle£tus nofter. 3 oportet potcntiam cfle infinitam quiain- diHum jgfpg deccrmidacam. communc rcfpeftu fen(us:quia . & determinabilem vdpcCtu obiedi. Concedo hitclUcfum Angelicum{cumfit magls a(fiuus.S^. UJpCH ** »7.d. fuusiita de operantibus dicendumefl. etiam inquantuin addit aliquid fupra primum obiedum.finicam fi obieftum fic detcrminacum nam incclledusin- telleftus finitus cognofcic finite infinicum • vc fipicivn. trinfcca potentiair. pgj. Pati namijue a pluribus pafsione perfecfiuaycfi perfeiiionisyfupplentis tamenimf. &: camcn non proccderct argumenctim fine aequiuocacione. falfum adacquato. Dico.nec dc Stat tritel- f-ci^m^r^' tum & de- terminabi- lemtmper- : .quafi ifta dccerminatio inferat impcrtcdio- nem:ncgo confcquenciam illam. non cludatur in adasquato. non adaequato potentiae . Refponfionem Aiigclicus. ita quod : vniuerfalitas in- modo quo loquitur Philofophus i. quia j^^^ g^ a(a:us..-jm.&: hoc potentias. decerminatam quia obieftum eft decerminacum fi incelligatur quod oportet cam fic cflc dctcrminati obiedi. thi fofstbilis efi magis receptiuus. •-.cft ^Ji.auc ex natura fua.loquendode vniuerfali .(]uod infertiir^cjuia idem obieclum vtriufque eH ex natu-.JJ.quam fenfus nofter.vcl cum prirao obicdo loquendo autem de obie£loper fe .^g telle^usde auo i. Ad tertium dico ^ quod proportionalitas nonfcmpcr indudic fimihtudinem . Ec concra fecundum . Proportio»<i .&: in hoc proporcionari obiefto decerminaco.a. £c cum quajris pcr quid cft fic determinatus. quomodo intelledus impcrfcdior non cft determinacus . non primo eo modo. quia tunc eflcc magis incellcftus Angeli decerminacus .».quale eft fcnfibiie proprium Zc dcfcnfibili per fe.f*iereinprologOy&' terfta. Et cum concluditur contra primum membrum . 0'i/i'Btm dicitur l>rwa:m. velaftui:&: contentnm fub primoadae- Tex.3 accipitur primo obiefto.quale eft fenfibile commune. iMr -^ . 5. veruni '^"'•^"s '^fi^ii^c prolo^i'^' : nequc oporcec 'poccnciam eft.nifi gloifando. .& illud potencia.qui4 quazre. id mtpmQdo vc infinicuro : : cognofcic finitum '^^^ intelleElus .vt fingularc. & maceria eft proporcionalis forma: & camen in iftis o^nil^us rcquiricur diflimilitudo magis. cui accidit vniuerfalitas . loquitur Philofophus. AooiTiD. .quam fimilicudo. &fingularcpcr fe eft illo alio . 1.ficutfenfibile candcm = rationem mociuamihcludic fingularc. : ViiiuerfaU nimeji oh- autcm tettftat- gfj. vc ens obiciSlum tamen ipfum acque faluatur in fingulari fub rationc qua vniucrfalc. Angelici. : Jjj. fed muhotics diflimilitudincm magis (juatuor enim func duplum ad duo . cum cunc : in ihinore accipicur. de Aninta. A^lio modo ' diciturquandoque obieftum primum adacquatum. Similiter vniuerfalc non eft de -r^ww^. £g . nifi virtute primi obiefti.i^.•& \-^q^ modo intcllcdus diuinus eft ad dcrcrrainatum fingularc:& non eft inconucnicns *"^*^^^^^"™ pcrfeftiorem efle detcrmmaturn .Ac fcnfibili primo. cognicione incuitiua per fpcciem poteft cognofccre fingularc. vtfecundo .Vel diltingue de duplicipafsione Ttxx..644 Libri 1 Diftinclio IX. Sed fi conc!udatur:igicur eft limicacio. Nam fine fpecie poceft cognofccrc fingulare vc fingularc. -ad obiedum omnino dcccrminatiflimc cognofcendum.inquantum vniuer- quia licet illud . quam noftcr.di' trigefma^uinta^rir/tifdr alibi.itum primum. .• »/7- : fimile & f . majiis determinabilis. non aucem aflimilari quia nec fi obie- rtdf dum eft indeccriTiinacum. Ica dico in propofito. velfumendomaiorem de hoc modo primo."°i^ fiwulare ' : & tione abftra<^iua.vhi intellcSius agens e(l magis aUiuus . rcfpe- deterrniyia- <^U ciufdcm. &paf^ & tertio deanima habetux<Velpoffet negari. & igicur accipicur .qu6d potentiam oportcc proportionari obicdo . dicitur per fe obiedum inclufum autem in primo adxquato aftui. quod magis pafliuus aflct intcUedus a pluribus obiedis. quia cunc cflrec cfe waqis qu6d determinatio ifta.hoc cft. . ^* quod vniuerfale eft primumobieftum intelledus ^^^^^^^ ^ft : ideft. falfum cft. quo loquitur de eo Ariftoteles z de 'jinima^ non pofiic mouerc .feu infinitum jAd 3. fit hoc modo primum: & ita ipfum ficut in vniucrfali obiedum adxqu. modo. & eft fibi proportionale. Henrici. Licct igitur obiedum per fe . Cum qjj^to potcntiac .quam includic vniuerfale dijftmile.non habet proportioncm ad obiedum Angeli non poceft cflTc deceritadeterminatum. illo . obieftum adus. : ^' ^"^' Et fi obiicitur.& operatitMs)eJfe etiam mdgis faf fiuum : nam .cogni- dtciturde. Quando pocenciam . : . illud poteft mouere potentiam fub propria ratione . quod inccllc£tus tevmtnatns ininacus.quia ifta determinacio non cft limicacionis fed perr fg^ionis omnino enim inc6Uc£tus eft dccefrhinacus.^. . non eft infcncc per fpeciem fed eft ad determinatum obie£lum .i. f^t I : i. rapotcnti^.

& per fe obiedum autem non cft primum obicdum illius. Scquitur d Cum autem accipitur . &c.IO. fingu- intellc- & pct confequcns cft fcnfibilc HacC com- non adarquatum potcntije quan- adaequacum tojdicitur a6l:ui .^«<f.11. ^. I. vt Dc comm. Metaph. Priv. id cft.6^. Refpondct Dodor negando minorem.x eft rcpracfentati- qua pcr rationem nifi .nifi fimul cum calorc. qutft.qualc fenfibih' lim. quia fi Angelus tunc pollet mouere intelleftum Angeli fiib ra- quod eft falfiim . &: idco . co modo quo Philofo^ Quare aliu phus loquicur ibi.comm. : & . per- per rationem prim6.18.^u*ft. Pcteft cnim intcllcdus diftinft^ cognitiuus fingularis.contcntum fub adx- quato dicitur obie£lum pcr tale obiedum fc adiis : & hoc mo- per fc pcr cntitatem propriara poteft immcdiatc moucrc intclledlum partialitcc caufando notitiam fui. primum ebie£luminte&e£lu4 Angcli^cVult quod fi accipiatur vniucrfalc. de fingularc vniucrfalis.'?. modo dicturquand9C]ueobie£lumf>ri^ de quo prolixe didum cft inprtmo.GentrMur tcr. NVnc Doftor rcfpondet ad argumenta fada ab Hcnrico lus .^. vide cipitur igicur obicifium pec fe nifi Non larc . ita ad cognitionem .4. fcilicct nec difinicontincntia paflioncs dcmonftratas dc cis. dc gcncrationc habitus in intcllcdlu Angehco. de & circa quod non con- per fe.dereli(Sta ex aftibus . quas fimt pcr (c&c primoobicda.& perfe. motM.Sequi- in vniuerfaU. aftu primum hoc fi illc intclicftus dc fc eflct fiimmt: habilitatus.vt proprie. ita & ad veritatem . fic.non mouent. talc vniucrfale potcft poni adacquatum obic<Sku intcllcftus.vt fupra patuii in illud efl . vcl adui. COMMENrA%. tanto magis erit perfeitum in ejfencommen. intclIigi'oilis . qua: apud Philofophum dicuntur propric fcibilia . ncc pcr b ali- . qurd fingularc non dicat aliquid pofi- do verum.^. quia pofui in tantura quacdam rclatioTationis.cft ipfum itque faluatur tn fingulan. picudo ^ulttum pro illa non potcft cflTc in 645Angclico . fuprapatct. eft Met.ctlttans ex nans ad confidcrandum naturam in vniucrfali. Vcl fi illc intcllcauscft capax . qu. uidendi. Scquitur : /nclufum autem in primo addquato aHut.qui vult. quodnonfitaliushabitus vniucrfalium. hoc Phtlofophui per fpeciem fiipra didlum cft di^.quies. . quam vniucrfalis . <jui- illc. j. vbi (\\. fed non ptimo .& circa poteftelici. qui cft faciliras bili.vt illc in finc & qu^ft. non habct proprias f. didum cft in quacft. ncc dc ipfo SinguUre . fub rationc.quod eft «5lus . do potcntia non comment. quia quae fuiit per fe obicita . . yhuiui i.& in natura vniuc. quam fingularium. prtmo.comrrten. quod vniuerfale efi . ficut magnitudo.& hoc probat quadiuphciter.commcn.quia fingularc nihil addit fiiper naturam vniuerfalcm .Diftinaio X.& fic fcquitur qu6d ficui eni quod cft homo fub rarione propria poicft nwuerc inicllcttum ad fui coguitioncm . j.i.via delicet . hoc confiderarc frcquen.& non frequcnter confidcrare iliam naturam in vniuerfali in illo ficret quali.tj. ttr/git altero fenfu fentirty do cognofcerc fingularc fub rationc propria. vltima. acc^uiuocat & hoc modo loquitur (inc^mt)proprium fupplc fenfibile gulare nihil addit ad c6gnitionem. quia adlus potcntiz . Secundo poflit • principalitcr arguit. &: oon cflct talis habitus concrcatus fibi tuncconccdoquod polfct gencrare in fc talcm habitum cx adibus>(icut didum eft r////. ben^ poteft cfle alius.& talc cns ^uc faluatur in natura fmgulari. dift.nifidrca talcobieftum contcnta in co.^. dc tione finguKiritatis .\. &: . quz ada illa dcquibus prohxc ex- non ifto iJtft. fic cns quod eft . . ad fimile argumcntum .figura.i6 eft. & ibi Comm^MAXQV.quia ficut res fe Do^or quod Rerpondct obieBo intelligibilcm concreatam.dicitur l\xx-. vt patet z.j. Dico fingularc ficut . dtft. fub qua dicitur vniucrjale tentione applicata .quacdiftinguitur Contra pcrquem rcs cft pra^fcns.magnitudo. 63.& magts^ex. . quod paflioncs quas fintdc ipfo fcibilcs.q. 4.umt enim obic(fta per (t vifus . qutft.dc habicu fcientiali.fjli.vt fubicdis. acci- intcllc£tu qualitatc confequcnte a6tus.vt vtfut coloris tiurneru6. Haec tiuum. .vcl pro rationc communicatur pluribus . feiomnibut communia perfe Hxc tcx. Ad qnartumdico quod habitus vcl . Et dc c yllio mum » &c. loqucndo dcillo habitu . tcx.cfualttMfA tas habilitans ad adus confimilcs confidcrandi hoc non autcm vniucrfaliter incli. huiufmodi autem nul- dern igitur funt feuftbilia hoc. tingit errare. qui fcilicet cft qualitas habilitans ad confidcranftngularit dum. auditus foni.4.commen.vcl in contcn- pro- autem fenfibiUbus quae dicuntur prim6 ^uod non con- & quiNd dicit dcadaiquato potcn- tix. nifi tantijm dupliccm ncgationem.Quare(in<:^mt)vmmejHodque ficutfe hahet . Et cumadducitur Ariftotcles^. ff.6^.64.<iii/?. vltima dc indiuiduationc .rcfpedu obiefti non tamen cft alius habitus fcientialis. dc fingulari quam vniucrfali. i.Tumen priis . 1. x. /ed pcr vniuerfale ua vniuerfalis. & non prim6.Gif. .lFS. rnodum dicft proprie fcientia : 6l ita ncc habitus aliquis . quia tale eft vniucrfalc . lcntiri. .& figuianonmoucnt vifiim.ftcut qu6d fi accipiaiui vniucrfalo pro cntccui accidit lalis vnincrfalitas adajqitotu cbicdum.^uanto magis alitfuidfueritperfeBum in ejfe. Et fi crgo fit alius habitus fequcns atHbuj co» gntttuis aftus fingularis. Anima de illc. t}. .vt fit .tamcn habitus. igitur fin- habecad effe.n.i^.6.paret tex. a£luni. confidcrandi. illa rationc formali. 7. Dic» munc loquitur tcx. potcft nifi in illo. Amma tex. puta pro ifta fecunda in- vcl pro indifFcrcntia aduali ad omnia infcriora. non cognpicat quibus probar primo fingulare quam rationcm propriam concreatum fuo intcUedui non coqnofcitur quud Ange- . 1. rbi.<^ 6. nifi per rationem corum . quo fcibilia non ejfe Pro prtifcttnle funt pracfentia intclicdui . habctur : Communia autem.

quam rccipit a fingulari. : £xiui a fatre.inficiantur.licct Sequitur g. in quibijs fititr ^'**fi"*f*'* cognofcit finite 3 vifiua^ .C. &decics ccntena millia afliftcbant ci.iJ. cft omnium .y. aliud & ratio ififinitw infini- minatum. dcpra:Iationcfpirituum ait: Supcriora illaagminaabinti- nunquam rccrdunt quoniam ca quas pra:cmincnt . conrra pcr multa cxcmpla efie qua: ficeft dererminari obiedti.& per fpeciem.fed multoties primo. ctiam inucftjgandum cft . f Refpondet Dodor . inrellcdus creatus pofllr cognofcerc comun<^um. quj foras proofficio cxeunt j alios qui intus fcmpcr alliilunt ficut fcriptura cft in Daniclc Millia millium miniftrabant ci. vpl pcrfpccicm. vfum cxtcrioris officij nunquam habcnt. QVibus qbiicitur quod Efaias ait Volauit admc vnus de Seraphim» de illo ordinc mitqui ordo upcrior eft & cxccllcntior. vel ex fiia natura . quacft.His tcftimoniis afTcrunt quidam omncs Angclos mitti.fic fimiliter diftiri. quod proportionxUtM fit . fi. ^ o X.i.y. Vtrum omncs illi cgb- ad cxteriora nuncianda mittantur.j^ fucceflluc tamen. & minatus ex n3turafua. Qu^idam putant aliquos in jlla multitudinc efTe. cap. iedus crit dereiminatus . quia concluditur diffimilitudo. & non vt c coniundiuro altcri. Ohi0iQ B ^fait iieb. Itcm Dionyfius in Hicrarchia.c.fiob- formaliter wf\nha.& hoc loquendo de intcllei£lu diuino. vf ^lteri infi- nitura intenfiue men non §lMM edndem rtuionem motiuam indudit vniturfale^A eft.nifi inferiorjqs. patus dicitur. *.3. Diftindio Librill. poteft moucrc nop Tertid ptindpalitcr I^ & fmgu^arc immcdiatc Hcnricus ai.j. poteft itnmcdiatc raouere dum fiib r^ione proptia ad fui intelle- cognitionem. omnibus cognitionp (^uta obieElum efi deter- fdfum efi. &pofito quod cognofcat . 646 irj 1} infimtum.dc quae ibi . id efi. ti. contra fi etiam fuperiorcs mittantur. quod . dift. Sumitur ex Greg. Idcoque f 6.\6f.' ijuia tntelle- . quia agcns cft in mareria adlu. Patetetiam 1.ita vt infinitum .quacft.{aipp\e cognirionc dijfimilitudingm. 1>IsriNCTI0 T>0 mijponf Oc A Angelomm.3. tacognofccret ilUid lccundum modum fiix infiniratis.vt pater de potenria nonfoni.qui Angelos mit-^ mis . hmil.vt fiiiitum. Sequitur icHumfit fimtum^qnia inteHeEln^ .dc qua proponionalitate didiim fl^mtdt infiuauf ejfe . His audoritatibus innituntur. quiafine fpecie poteft cognolcere fingulare intuitiuo fub propria rarione. Sequirur ex- & cft proportionalis determinatam illius. qua^facer princi- retufia leftes fpiritus exemfl4ria legunt decies mtlfies X cente- s : na mtllia. illos. potentiarn hocquod obicdum debct cflc proportiojnatum potcntix cuius cft cum crgo fingularc ftat in vltimate dcrerminarum infi- . Pan. Cxtera patem. pofiii.fi tntelligaiur . accipien<fo quia fortenon cognofcit ic fitiita infinitnmj nitum extcnfiue . &yi. Apoftolus quoquc ait: Omncs funt adrniniftratorij fpiritus in minifterium miffi. qucd ficut vniiierralc per (c immcclJarc potcft mouerc intcHcdum . terminatm. fi tuntur . formac .& fic eft & q. verum.ilicet . & conccdoqupd potcft fic circ dcter- & 8cc.«A Socrates .guir .pura caloris. 'V poft inrel- nonfemper ^*'/-"* vnum necjue oportet te cognofcit finitum. quod non cft in fequitur tiam iucludit fitnilitHdiTJctn . Nec dcbct indignurq videri haft. fcilicet cognoGrendo vnum poft aliud.i^.finttam. non eft ambigendum quin ctiam dp aliis mittantur.qu6d a^ens cft proportionalc palTb .cum&illc qui Crcator ad Jiaccinfcriora dcfccndcrit. o^Hod oportet earn fic ejfe dfterminatiobteEh purahaius obiech'. & tunc ciim inminore accir ejuod intelleEltti jingeli firilicet non potefi ejfe de- relpeftu obiedi detcrminati. Jta in prapefito oportet potentium proporfionari obieHo . TJiomam.& pafiiim in porentia reccptiua .(]Hando igitur acctpiturpoten- . criam per fpeciem intciUr gibilem abftradiuc. • determinatam.

^ quos dicant non mitti. cxteriora mitti: tres non modo dignitatc vcl loco . Da- Dicuntur fupcriora agimna Dco afliitere.& criminator intcrprctatur.x^. C^modo determinenirpr&diBai auBoritates. quA^videntur aduerfa» riyqut dtcunt omnes jdngelos mttti.omncs quidcm ncio iniundo. ^^•»'- Dcus ? G/t^r/V/ . Scraphim> & Thronos ita Crcatori afliftcrc. mitti. ita dctcrminant. ^ptcju qui Gra:ce ita vocatur. addit^mcntum i-^. 'jBelial .aIios vcro ra- rius mitti.fecundum quahtatcm eorum.ficut & djemonum quardam nomina funr .IciIicctmaiorcs. & medij imis . GabricI. Idcoquc cum fuprerai mcdiis . cur *vrn4s tantum ordo nomine Angclp- rum cenfetur.RaphaeI.& dcferunt ad infcriores. Dicitur apoftata corum : .& ab intimis nunquam rcccderc:non quin aUquando mittantur.vcl dcorfum flucns vcl ^"f. bmncs mittuntur & nuncij Dci cxiftunt oritur auseftio HIcvnus tantum intcr noucm ordincs Angelorum . fcd alios farpius Ad & quafi cx of- ^'fp^^fii * wc\ tArchangeli nominantur. ALij vero dicunt tres ordincs fupremos fciIicet.^ non ordinum. quarc npminc ccnftcur / quod quidam dicunt.ad quse nuncianda. Lmc. Putant quidam MichaelyGahriel^Bjiphael dejuperiori ordinefuif Je:^Junt nominaJpirituu?p. fcd fpirituurti.pracdidas audoritatcs. fottitudo DciiRaphael. Si . id cftj & aha plurarcpcries nomina. ^cl pluribus communia. caufacxtra communcm dilpcpfationcm obor- cum Angclorum miniftcrium fiifcipiunt .quiproprie /4»^^//.vcl gcrcnda mittuntur.defupcriori ordinc fuiflp.•>' Diftinaio X. : abintimis rcccdunt.^a atquc hi hominibus prxccptum Dci ^***^* . quaj quidam putant cflc vnius propria."• Af/VW/ ir^terprctatur . vndc in PfaL Qui facit Angclos fuosipiritus . vcromedios intcr vtrofquc fcd ctiam officio . ETputant illi Michacl.Cherubim. aduerfarius. quis vt : ruens Hebraicc dicitur Satan . ^^tj)^ medicinabei ncc funt ifta nomina ordinum. quod ad cxtcriora non cxcunt in: feriorcs autem trcs. & abfquc iugo : dicitur ctiam Lemathan . Dionyfij . QVi antcm omncs Angelos & mirti aflcrunt.fed Dei prasfentias & contcmplationi fcmpcr afli- ftunt : quod ctiam faciunt quifrcqucnter mittuntur.aIij yero pluribas communia. ^luos alij dicant mitti. Diabolus quippc. §lu&ftio^fi omnes ^ 647 mittmtur . id eft & . id cft .ad confiftcrc. Et dicunt quidamfingulumhorum vniusproprie ac fingularitcr fpiritus cflc nomcn. Alij vero non vnius fingulariter& dbtcrminatc^fcd nuniG huius nunc ilhus cflenomcn. ctiam nomcn alfqmunt.nuncij fiunt. quia prarcc- ptum diuinum \ fupcrioribus accipiunt. quia illi-qui natttra4pifitu$ ^f^ >•?• ta:qui funt aliquando Angcli. fcd quia rariflime ad cxtcriora prodeunt nequc tunc nielis fcilicet .id cft.cum determinatione au^oritatumjquA videnturfiht aduerfari.qu«e vcl vnius fpiritus funt propria.

Rcfpondeo. q.quos latuit illud factummyfteiium.dc communcm proceftum. 6 3 vbi quarritur in pcrfona inferiorum A ngclorum ^^^ ^fi f/?^. i.i.i^^. Aug. DionyfiKi lus ufiisiie^' Vel per omncsnon fingulosordinesjfeddcinferioribusordinibusfingu\os Angclos complcxus cft. ex Epifl.khzi:d.x. & de communitcr miniftrantibus. fuiffc de ordincinfcriorum. Videtur tamen. i. vecat (umfummum Angclorum.&illuminando eos intcrius : & : & ita fuperiores mit- alij infcriores mittun- nuncianda hominibus . diftingucndum cnim eft dc communitevafliftentibus.- Apoftolirfcddiftinguendum cft.reuelan- Dei myfteria fupcrioribus prius. donec complcta eflet paflio Chrifti.de Spir.& ordinem. 648 X. 1 ^ Jud£y& quodfupremi mittanturjjabeitir ex Aug.iJ- Omncs & mitti in minifterium: fpiritus adminiftratores cffc Filij. Vtrum omnes Angeli mittantur ? Quod non Daniclis fcptimo cap. Omnes (tdmlniftrAtQrij fpm ritus. 1 .tntena ntillia aJsiHebant ei i ergo.i.cf. detcrminant diccntisJHi fpititus Qui mittuntur.vt mundarct & inccndcrct labia Prophetx . Vafq. Angeli mittantur ? iS.DominusfortiSiScc.ioc9 "^faltc.] . fentertttahter.r^ : i^Cfl : . quorum gcrunt omcium. merito omncs Angelos nominari dicunt.&ad cxtra.fed indiftindc dc mifllone ad intra. ibidcm 6. vcl dignitates pracfatum dicit .p. Vbi glofla Hieronymi Angclicas myftcrium Incarnationisad pknu nelciflre.Millia mdiium mmfirabanteiy I RcA .c]uo4 Angclitm miffumad Beatam Virgtnem ad hoc nunttandum . Et ob id forrc Apofto- jjeb.q.abfolutcconcedenda Angeli commi&^c.& fic poflunt cxponi omnesaudoritates dicendo quod tur extenus . paflionis Chrifti ficut patct per illud Ifa. \ o.vcl intra.fer.art. i. Amb. art. Tho.ergoillc. ^. 7. .de Michaele. D.tj.& 3. Vndc dicunt illum Angelum.BonAa. y .^. hic art. 1 4. CO MM EN ^.qu6d fupremi.t. inferiores ad extra^ Umenad '^' ardua mittuntur quandoque fuperiores:ftc mijfus Gabncl ad annunciandum my- Iren.j.^i efi ifie rexglort>c> litic([)ondct.i. Perhocpatct ^ ad illud Daniel.percipiunthorumvo* /r tt a cabulum .x.i. de natiuit. 2. lllud vcro quod Efaias ait.r exfuperioribus Michael miffus eftyDan. SuperUres Angeli communittr mittuntur adintra illuminando alios .mem. Durand.c. in pfal. * Vnica.& extra:fccundum cnim fur maiora tan. Audtoritas autcm Apoftoliconcedendacft adlitcram.d.7.Thom. 5 ^ decies (.f*' 'vf^it de Edorn tin£iis.iii. Item Chryf&TheophyUnidMatth^ quam Deo proximu. -£gid. 56 c^ Bernar.p. p. Namlncatnationcmncfcicrunt multi Angeli antc tcmpus incarnationis . adilia rcuelata omncs mittuntur extra. &: Apoftolorum pra^dicatio fuifletgentibus dilaratarquod tamen vfquc tunc non latuit maiores. fionc .im//. 3 4. \. 1 8.& non de infimis. Apparetetiamper ApoftolumadEphcfiostcrtio. &patet ex altercatione de Moyfi corpore . diflinftioncm decimam vbi quaerit Magifter de mifl. 1 z. ferm.&c. /» Euang.& q.D.q. & &c.qui fniffus cft ad Efaiam. vel explenda & ita non omnes communitermittunturcxtra.Diftinaio Librill.& per totHm. hom. : X .p. Angelorum quaero .fanBo <^ Greg.loquendo. innotefi at principibus^dr potefiatibus per EccUfiam^ poteftates.bCc per illud V(.^. Scd idco di(ftus cft fortc dc Seraphim quia vcniebac incendcrc & confumerc dch(!ia Efaias. Marfil.i. • 1 j- • 11 1 . S C H O L I V M. non /. .ci y. fi. .fccundum gloflim Aug. fedtnfor- tnaapud Greg.n}. jmt Contra ad Hcbracos prima.cui hoc patuit.quam inferioribus tuntur ad inferiores.i.erat dc fupcrioribus. nuncicnt . QViEsTio Vtmm Alcnf. mitti^quia fterium Incarnationis^quemproperea vocant Archangelurtt c. An autemfuerit ex fupremis incertum efi^ertum contraD.art.l.\centisj f^onfiat autem.pcr vcrba Diony- rarch. ^^j - jiip .vcl aliqui de fupremis mittantur quandoque ad cxtra. vcl.exponunt de fuperioribus cft au£toritas miflione intra.

Grcgorius quoquc dicit. ^^. Vtrum/lngHlis hominihMfinguli uingeli^ anplurihni dcputatHsJit B ^nm\ Vtriim hn guli Angcli fingulis hominibus. Cum cnim omncs Angcli boni noftrum bonum vclint communitcrque faluti omnium ftudcant.Qusftio Vnica. & mali Similitcr malum hominum magis tamcn hominem .qui dcpqratus eft alicui ad cuft^odiam. ' i Co» ^ .qu6d omnts funt Admimftrator^ fpiritm . iiuclligcn- communiter . eft ftunt .W. vel exercitium depuratusfit. fcihcet milliamillium afliei communiter. vel ad intra. 649 COMMENTAKlfS.quae dicit.** Scd cum clcdki SOlct autem qujerj tot fint quot & & . yiPars U. Aneclosdicitcorum cftcjquibus ad 1n r c fTcultodiam dcputati lunt. 9. & extra. XL jinzelii homincs cuflodientthiis.ii. t quamquc animam ab \. vt vna^ quxquc habeat ab ortu nariuitatis in cuftodiam fui Angelum delcgatum. Vndc in EuangcHo . quia mic- antur. diam dcputatum . conccdcnda cft. facilitcr patcrc potcft. ^ I Uudquoque fciendum funt ad eft. quod Angeli boni curtodiamhorainum .tom. qui communucr non mit- tuntur. Auftoritas Apoftoh' concedenda eftabibhitc. idco diponit Danicl intcr illos/cilicct quam hi miniftrabant da infcriorcs vero rcuelata nuncianda & ita non omncs Sed quomodo infcriores poflint illuminarc homines de his rcuclationious dicciurin dift. Seitenti^- ^„„ Tok f.i. ma- fequenti. quia omncs fpii itus funt miniftri Dci.& dift.cum fpc^ cxordio natiuitatis habcre j \x • . ira dcputati Mauh.\%. & Ci cftiniila quae- Ihonc. Angeli eorum fcmpcr vidcntfacicmPatris. mquicns ita Magna dignitas animarum elt . yi^toreitb. vnam1 ' 1 • An^elumad fuicufton. quia dc comniuni lege fuperiores raittunturad inferiorcs. cialitcrhortaturadbonum. vcl extri. bonosnommcs fiat qi mali Angcii vcl bjoni Angcli.j J ^rgMt f"^ "*^' ad excrcirium cius dcputatus eft. Dc mifllone intrapatct.loqucndo dc miftlone intra. illa .n6ert ambigcndiiplur An gcli^plures cs clie cffe malos hominc squa yScotiOper. . ccndum fortius >^-<^- ^^"^^p^^ ritnr in ^^'l-f'* tn Hug. b Ad audloriiarem Daniciis qu6d communitcr non mittuntur ftindio raittuntur cxtra. Angelumad fui profedum atque cuitodiaipeciaiiter dclegatum. & decies ccntena millia miniftrabant ci communitcr.q. Supcr quem locum Hieronymus tradit . vtquilque cleiSlonlm ^jcomm.quibusfuperioriDus iora Dei myllcria reuclantur raittuntur exterius ad bominibus . Veritas a pufllhabcat lorum fcandalo prohibcns ait.ficutlcgiturde Angelo Pctri in adibus Apoftolorum. & nd no- de s.qui ad Tobix.an vnus pluribus adcuftodiam . DISTINCTIO De 7. Quodquifque bonum Angelumfibiad cuftodiam dcputatum.& vnum malum ad excrcitium habct. plurcs conftat cffc ompcs fimul bonos ' quam boni. quid difficiiltatis nec .illc tamcn. • . conccdit & & hi afliftcbant ci. boni Angeli funt. Dicit tamcn Dodkor quod audo- ritas Apoftoli ad Hehr. iCc quxftio cft fatis facilis indiget aliqiia expofitionc.&de Angelo Angcli malum cum incitat de/idercnc . ^'*<^- jnftat ille.^.ex his quac difta funt fuprk dtft.

quia magis ac magis diligunt atquc cpgnpfcunt &cft corum charitas (qua Dcum & nos diligunr Et mcrituni & prxmium. quod myftcrium vcrbi incarnari plcpius cognoucrunt Angc|i poftiniplctionem quam ante. quibufdam vidctur . atqtjc quotidic V^i^^ co. Quis eft iftc Rcx glprias Ex quibus apparct . fiuc vni finguiarltcr. cum vni homini pluriumcuftodiadcpatctur. Vtrum Angclifroficiant m mmtOyvd in in frmtio ad tudtcium ? TjRjctcrca D i illud ^onfidcrari oportct . fiuc plqribus fimul dcftinatus fit .<? gnitjonc huius niyftcrij prdfcccrunt. & futuri funt quam Angclorum: tamcnquiahomincsdeccdcntibus hominibus fuccedunr. nAu^foritatihus confitmant quod dicunt.pIuriDus hominibus dcputari ad cuftodiam. . mcrcntur . vcl cxercitium malum. Nec eft mirandum vnum Angclumpluribus hominibus ad cuftodiam dcputari. Quae fit di^fpenfatio facr» .-Quodinmcritisprofi- Sl»ihHfda videtur cjaiK. ^ TDcoq^jc dici bportct vnum cundcmquc Angclum bonum. Cattcrym fiuc ita fit.Diftinaio 656 X I.(jucdiucr(istcraporibus. vclin mcfito proHciant vfqucad iudicium. quia quotidic hominum vtilitatibus infcruiunt. /dcmtcmporc. quod omncs Angelos hanumerus hominum.fiuc non . XLtcftimoniis San£torum confirmant. CT £ tf*i*fi* iqP^4 Angcli poficiant in CQgnitionc . - . fingulos habfant Angcslos bonos. vel £pi£copum> vcl Abbatcn^. . . tionc proijccrc. Licct ( ) j .itavtcorumquifquc fuum dicatur habcrc pominum. nunquam deccfed fimul omnesfunt: idco cflc potcft. cx bus ftudfnt. ConpfTnM Vnum Angelimflunhpu hofninihm dfputan ^fiuejtmuly fiue temfonhus dimrfif. finguli fingulos Ixdffmft. augcturtamcn quotidic corum bcatitudo . >'C^?4r & idcanunquam fimul bcrc pofiint . vel malos quia licct maior fit vnum omnibus qui fucrunt. Vtrum Angeli boni in pracmio. fiue eo- . xj. quod vtrpque. cerint . ^- piiupijquia ca bcati fijnt. Vcl nomincs tcmporjbus diucrfis quia vidctur quibufdam . & dilcdionc & in prsemio pro- cnim vt aiunt) in confirmationc bcatitudincm acccpcrint asrcrnam atquc perfcdam . ac pcr hoc in bcatitudinc. : ^omputatis in dunt. (cilicct in cognitionc Dci. : . & obfequia cx ca nobis 7"^pcnfa. Idcoautcm dicimus eodemtem'- porc. Et ficut in co- TyV. & in bcgtitudinc proficiunt . non cft dubitandum vnumqucmquc habcrc Angelum Hbi deputatum .tindis ycftibus dc Bofra ? Et in Pfalm. qui funt fimul inal^quo tcmporc . djcens . Dicir cnim Efaias cx pcirfona Angclorum Chrifti afccndcntis magnificcntjam admirantium Qiyscf^ iftc qui ycnit dp Edom. adfui cufto^ diam. vel malos . vt (inguli hominum dum in funt in hac vita : Angcli vero hac vita funt . coriimquc profcdi- magis ac magis racrcantur . &c ipfa eadem cft prx^ ficiant. & funt . vel J. Mentum quiapcr cam. Quibus ctiam nihilominus vidctur. bonos .vclcxcrcitiumdcftinatos. Qu6d autcm in ita dicunt cos in Dcitatis cogni- huiufmodi myltcrij cognitionc profe- ciiidcntcr dqcct Apoftolus .

cxparte cognita a . [vt tt$m fuper Epiftolaj dicens : latuit & per quorum miniftcrium illa feculis fuifle.ExpUna- dicir purum non intcllexiflc doncc complcia .qui dicunt Angelos in quibufdam prAdi' Borum nonprofectjfe. fi- non in . Qjfpd in hac fententia videtur Auguflinnt aduerfari Hieronymo. ita dctermincmus. HIs autem vidctur contradicerc Auguftinus fupcr [Non cundem locum ^f>**fi- Angclos myfterium rcgini coelorum. cft pallio Chrifti . &huiufmodi.Idcoquc vt omnis repugnantiade mcdio ^^^'^^^ tollatur. cxquailla proccflcruntjnon cftauda. quam ab Ita ctiam dicunt cos in charitate profcciflTcpoftconfirmationem. vt ncc augca- poris profeciflc. . nonquantum ad numcrum mcritorum. Aliorum opinio. lur amplius nec minuatur.tanta Dcitatis diledioncatquc notitia nec profcdturi (int.vt plenius intelligunc jpfaconfirmacioncperccpcrunt. Profeccrunt tamcn in fcicntia rcrum cxtcriorum . 6jr 4 vt innotcfcat multiformis fa- & potcilatibus in coelcftibus. Su- HieronymusrAngclicas dignitatcs prarfatum my. probabilius vidctur.tom. & ApoftoIorumpra:dicatiopcrgcntcs dilatata. cx qua tantum mcd:a in mcri- : tis. Conftat itaque perfe<5tc 'P^ft"^^^ ^cclcfiam prasdicata &tuncab : omnes An- gclosincognitionc diuinorum myftcriorum fecundum proceflum tem- Vndenonincongruenteripfi iidemdicunt Angclorum fcicntiam. prasdidla verba . Illis crgo a (jentdtb. [^'" ^ '* iphef. rucrunt antequam roqood quantum poftca his adiedis. incognita & per epheftojy cxtitifle dica- mus . tn^uftr quod opportuno tcmpore rcuclatum cft pro falutc noft:ra.VhVarslh proficianc. quandoin fcientia ac bcatitudineita perfcdiflimi crunt . ac bcatitudinem augeri vfque ad futuram confummationcm. Haymonem fcquentcs . fcd a leculis cft. fciliccc quod Angch ifta alijfuperius addcrentur. fcculis innotuit fupra memoratum myfterium: quia omniscrcatura non 7)7/^iante fecula. ] Attcndeledtor^quiavidcntur diflcntirein n*tio p<hac fententia illuftxcs Dodorcs. ] vfqucquo impleta funt qmnibus Angelis fucrunt cognita. i * SLn^ ^^'^^j^^ '' /j^" . vfqueadiudicium in fcicntia & aliis ScotiOfer. fcd atque vnitatcm fiue inccllcduri func.'"'" DiftinaioXI. vtpote familiaribus & Angclis qui maioris dignitaris funt illis nunciata funt. . quiacorum charitas poftca non non cft au- & fic dicunt cos poftca non profccifle poftconfirmationcm fedhoc quantum ad vim merendi. cuc in cognitionc facramenti Incarnationis in Trinitatc non inhis vltcrius fuifle pra:ditos.^. contcmplationc Dciratis quia Trinitatcm in vnitatc : non profcccrint. nunciis:ilhsvcr6 qui minoris dignitatis func . ALij autcm dicunt Angelos in confirmationc. Illud vcdicunt. Plura cnim bona fcccrunt poftca quas tunc non fcccrant fcd corum charitas. : . facramcnti abfconditi a fccuJis in Dco picntia Dci pcr Ecclefiam principibus pcr quem locum flcrium ad .

: cft - p/* ^^" . D. Qv^stjo Zk- Vtrum -». I . 3 .q. </(/- qt*4 claia eft.c.&l. Ait cnim Ifidorus de Summo bono [ Angeli in Vcrbo Dei omnia fciunt antcquam fiant.cap.quorum cogniraUap. . XL QjiAddm au^ontates ^identur ohuiare prohahiliori pntentU.dr impugnationem D. ^"''' S C H O L I V M. tumquiaomncagens habens a6Vum primum «•?Jr poteft cauiare 9. de tempore Greg.quaereibi). docet omnes homines habere Angelum cuflodem .& &/c f i.^. .l. drfcr 7.p. 6. quodfupcquantum ad ejfcy & quamum ad cogni& D. quantum ad intellcftum &.6.it. Ratione adoppofitum .& regere inquanturn ho- J\ f^ &\ \^^ iCll^^^^ * mo ea quae funt ipfius . : fupctio .5.^ 8 . rri.Naturaljum partcfcap. 652.i.i6. fpeciem & intclligit per conuerfionem intelledualem adualem ad illam Intelligenciam.Vaiq. Damafc.a. quorundam au6toritatum verba.^. i. Dionyfius Ep.dicit. Gregorius quoquc in lib.j.^^99B)y> \ iprum dirigcrc in a^ibus humanis. P: accerea. Vtrum Angclus cu5 ftodienspoflit cffediue aliquid caUiarc in intelledu Iiominis j4 ' '^ *-"^°di ? Quodfic . .Bon. ficut facit. . j contra Eunom.^. 4. i. Vultcrgodicere. & vidctur obuiarc \J .&c. & T Tlccftopinip Auicennac (6. Thom. Concra. Auic.iij. Ne dicas cofam Angclo. inquantumrationaliscft.p. quod eft adu intelligibilc . ' ' & illud. tionem:8cfic dercendendo a fuprema Intelligentia tandem Intclligcntia quacf.hem. Dialogorum ait.i. ex Auguflim (^ idtm hahet Hieronymui inid^Jitat.j./wi»fj»tf» funt contemnetidi^ quia adillorum cufiodini mittuntur Angeli. .(j. (tAngelus ctiftodiens pojiit ejfeclme altquid caujare in intelleifHhominis cuftoditi? Alcnfis i. .j.i. hom. ith.Tm.in Euang. 1.o<f//^f// w««/. D.Ponitfent. quoad voluntatcm nqc aliter poflet aliquid circa ipfum faccre.x.qupd eftinintelleftu Angeli.i. intellcftu altcrius Angcli.fid. ad Demophilum.?• 75.^<. i . Prasterca.3.&c.vel in•• tclleftum aliquid Arg. Sedaccipicndum efthocde his.dr in Pf.e^ 1 8. qHodl.i. Angelus poteft efFediuc aliquid caufarc in didum cft diH. Ikcjl diftindionem vndccimam .dam fcpjtrata fqperior anima intellc£kiua.j.Pf.<' iiki^.Agid.flf.CMedit.jfl. Probatio conrequentiac . medtuT». quia a3:iunm. qupd fpccies rcrum fluunt ab Intclligentia feparata idili' Inreport. Quid eftquodibi nefciantjvbi fcientcm omnia fciunt Vbi vidctur diccrc quod omnia fciant Angeli. Gabr.nihilfitquodncfciant. tio bcatum facit cognirorcm vt fuqt ea qux ad inyfterium Trinitatis & : vnitatis pertinent. qualc patct de phantaf matc ergo cft propoficum /{/'/.1.Diftin£lio Librill. /j.^.de vera relig. hica. H y^^Vibus tamcn jftd.j.KkzTd.caufat in ipfa notitiam aftualem & fuam a. crgo. j. X. quia alitct fruftra cuftodiret.Chryf. Thom.i^.' noftcr eft in poccntia ad a£tum lccundum ergo.i. : ^^. ] -fcd nec omnes ncc omnia pcrfcde Angelos fcirc dixitj &ideo eos in fcicntia proficere non remouit. contra eam^reiicit pluirationefubsiiiuensfuamimpugnationem .ii.d. ficut mulc6 magis illud. B. fjreg.^i.1.i. ^%. glofl'a Auguftinif"uperilludMatth.c. 18 Angeli eorums&c Bt in idEcd. lenfibilc poteft immcdiatc aliquid agere in inrelledum noftrum .uc. a.cx quo nec eirca voluntatem. vbi Magiftcr tradat dc cuftodia hominiim ab Angclis quacro . a<^nm fccundum in quocunque ireceptiuo : per hoc cnim probatum Angelus autemaftucognofccnsjcft habens aftum primumiflc intellcftu.in Colof Amh.mo.quodpotcftaliqnidcaurareinpafliuo cxccllentiori . 1. & in intelle£tu hominis. Vnica. nifi poflet ^/rf.q.i^^ . Aug. poteftetiam aliquid cauiarein pafliuo minusexcellenti. JL' 1 rior Intelligcntia cft caufa inferioris.

Phyfic.eommtn. aiircm fuerit niodus iinclli- ^ondi pcr coniier/Ioncm adcaqiuc hint initUigibilia (implicicer. quz cft afbusprimus faciens ipfum efleinpotentiaac.non poteft habere pcrfcdam notitiam dc coloribus.S'""'* ""ucrtcndum intclleftum ad intelligendum qula tamen nunquam haberetur for. fpecics fi illa? impriraerentur in anima ab ipfa In^ intelligibilcs telligentia.patet i/ifl. IcficicQdum ita hic. pori quia proptcr nullam pcrfeflionem ipfius anima: vnita: non cnim pro.quod eji manifejiefal- fum .itJbus qucd in . . bc quar fic . c-r i.ncc proptcr pcrfcdioncm ipfius in opcrando .xt. &c. in procem.tvm. & 1. vt ahquts dedtuat tionem colemm moetus <jui mimbus . ttx. quia omnis noftra cognitio oritur a fcnfu t. . igitur fecunSLO. PoH.fi nuUa manerct notitia habitualis . in qua nihil recipit a cor. vtproptcr intciligcre.in quia operationem habcc .inquit. iSc fpecies anima tatione .Imfug. aliud humidum. PoQ.'* ''' '"f"T rraetcrca. & torum principiorMm tantitm . inteiligtt i 5 fic fer- tft dt w#- Hoc . inpropriam operationem .humidum autcm difficiiius vtrunqu'.nbcre pcrfctfbm notitiom dc coloribus. Vndc z. anima . Czcus cnim natus non potcll h. vidc poflit cft intellige- inprimaparte. P-Jtfc. opinio Thom.r .itiam de eotoribMs. .X>*/iS proxtnJ! efenttdlu remota. ptcr pcrfcftionem ipfius infc quia forma non cft proptcr marcriam fcd b con. Phyfic. cr fic cacus natus pofet ha- herefcic.vt intclligat per fpecies ab Intelligeutta agente effiu- modiim competit modiis & aliis fiibflantiis (epa- Scc c Aliter imprubatur dtilapofitie. mturale eft intelle<aiii noftro conuertl ad Intcliigcntiam feparatam . vtrun"^ : quetamen eftm poteniii efl^jntiali antejuam form^m rccipiac:ficut fi lignura quando noncalcfieret eflct non ca idam. ^ut cfuia ejfe fecufidnm ej]e pore nan depcndet.4. cxcus cnim ttx. Q^iod fi vcrum fit. pore.ib non imprimuntur quia omnis no- . non manente a£ta intclligendii cHare. 6^^ ad nodtlam natnralem hominum habendam. 1 .i.quamaliud . vJdc ^. quiavidetur concludere quod fruftra vniretur 5.tOpcr. Itaquc fccundum cum. fupcriore . HicDo- dtor fpecialiter improbat opinii. . in proir.tamcn quando non calcfijret. & flra cognitiooritur a fcnfu i.Si wteBiiigcndum. Contra opinioncm Auiccnnar arguitur quod tuncfruftia animavnirctur cor. cum couipctit ci qn.i'^'^^^ilelic^tvnumpaflluumfit magis difpofi um ad paticndum . £t paruminfia. lecimdiim trannaiiunem Arabicim .ira . icquerctur quod fcmpcr elfet intclleaus aequc in potcntia cffcntiaii ad intel.t .V -x / Qu^ftio I. &c.primt librt ^. ad hoc cju^d intei ligat. fcd fcmper dc nouo oportcret recipcrc talcmformam.S°- Ifta ratio videtur ^p^cccarc anima bcata corpori fuam operationem : . propter aliquam perfcdionem anima intclligit inquantum eft fupra corpus erinquantum vnitur corpori crgo nec vnitur pcr fc •> . non ai. .i. quianon proptcr pctfcdioncm aliquam ncccflariam ad D.Dicir enim Thoma'i vhi CnpihAftJXime fic Atitem videtnr corpuf ad telleSHud e(i intelltgere eitu . intclligibilcs Incclligcmiis . COMMENTARlrS. &: intendit probare. pimo cMetap.cidentaU lc<flfonis.poflctfa'i'usacquirere iram formlim .^iniacfrcnt falia.T quod fcilicet re.6.Tho. quo corpori* cfl per con- iiirellii. Licct cnim intcllcftus ^ habens illum habitum acquifitum fequentem ^^ *»telUa£kum.& natus .n. 5"<. Metaph. Stautem aiinfta ligibiles fecH/idiim fuum a cor- fpecie.^•'^iierfoz. . I z XSta ratio viJetHrPeccare tejuiavidetur c^c. rattent difpofi- ifmeftcdtusnatttra ^ & talem habet dtfpejitientm & fiihtl emnine. Vndefruihra curporivniretur. iicrfioncm xas. quianon vnitapoftct Ttx. quam aiius nonhabens eum:vn.<c iHe. b Wxc Prxterea fecundiim aliquos.icm Auiccnnx' aiii5lorit. pcr quam pofrem^s\v~ fct opcrari femper iu intel]e£lu non intelligentc \ cflfet potentia cflentialis ad potctiaaca6tum intclhgcndi : quia potcntia ad formam illam .'^'fl.^ pojfent fe ad conuertere intelltgentiam agentem ex incli- natione fM<e naturjt . 6. : qux fit quafi ^' J' neccftaria propter opcrationcm cius. Aliter improbatur didla pofitio . Liccrenim cxaftibus gcncr^retur * ahqua habihtas ad faciiitcr con.i. artic. . e primo . habcre rpcciem ab Intclligemia ficut vnit. in tiatura aynmtefi . 5 . : ''. (^ 1. ficut ratis.' uitel- juam naturarn aptanata ^- fet recipere per infuentiam alicjuorum fepara- dum illiim vnita . 8i>. cflet in potentia cflcntiali ad ca. quamuis ficccm eflet f.cueret tasex fenfibiu^non indigeret coryore dd tntelUge^diim. . . qux eflet principium intcl. 1. : . ?• Prastcrea fccundum go non conuenit aliquos ' o- f*- ^* """ '* : fibi intelligere.qua poflTet intelligere. 1. .'"^"JF''^ cidentali .ici*iter rcct-ptiuum caloris .P'""'-''''" ma.^"^. ntcefarium antmt. dr t.4. Hxc autem om. &c vnura eflet ficcum U. tex.ParsJI. .^ttct». (fuxfi.endi phantafmata ccrporiim ad in corporcis organis fiinr /epar. vt fiipta corpus. J. JeqHerttur cjuod qutcMnqua^anim. ^T" "*. Mr. JPoJfibi- le tnim tff . vt elTcndi corpore .

6. tum . qu6d aliquis poflit habere aliquem habicurn caufatum cx cognitionibus abftradtidis refpeda alicuius obiedi finefpecicinteiligibili.Librill 654 Omnes autem ncm. /» intelle^u nofiro adphantafrna ^fiue hecjit ob ^eccatumjiue ^ "Jt totalis ex naturafOr . L I V M.tjtt^ft.d. fi telligentia. Scquitur ibi } 5*fjueretur quod femper ejfet intelleEltu aqHe in poin primo. velintelleBionem . accipit notttiam hahitutilem non pro habitu caufato ex frequentatis adibus . 6. Hic aduenc. vt concaufan- .c). fcilicct ex ordine potentiarura . non Deus aliqucm habitum quod firquerctur . licet dum aAum iritelligpndi Secundo dicit . inteUigibiliSj&iuec ratiomagis patet ex his.cumnul-' lus adus pofHt haberi fineilla . Diftinaio pofiroqudd dicit DoGtor. re- Ci .de Ani. aliqualiter declaro diftindionem . qui caufatur a fola po- Dodor inprimo . j "1 ' ' tudine. vt catlfa partialis a(3:us.dift. tex. bilem & in iftofecundt. vt cxpomi in primo. fine tali habitu poilec adum intelligendi Kgibilem. ligendum. diji./'r/Vw/ . fed accipit fpecicm inteUigibilcm refpedu cognir tionis abftradiua. dift.quaB dida funt Hanc tamen inprimo. qu6d habpns habitum caufarum cx cognitionibus intuitiuis (quia multi. vide ibi. facit pcrctur fine prsd^niia obiedli pecie intcUigibili . Gommentatorcm. potentiam ejfentialem pro potcntia rcmota ab quod . Scd ratio eft cx intcUedu s noftro. crearet in aliquo intcllediu fcientificum. que intenfus qu6d nuUus habitus quantumcun- intelle&um in potcntia accidentali ad intelliget>dura. nunquam . ita adnalem igitur habitus poni- ceifari^ fimpliciter ad a(5tum cauiare fi mediantetali talis intcllcifius habitu pollet caufare notitiam Wmpoteft obiedfcum adu intelligere . fed perfedior fit perfedior eft j:entia. ponitur .qnod videtur inconucniens fi . pracfens. qua? eft^tialis caufa cognitionis abliradUuae . 3 qugsftionem crgo rcfpondeo prim6>quid non pofTit Angelus cfFediuc caii- hominis cuftoditi. Si nuUa re- maneret nttitia haf^itualu nqn manente a£iu in- Hic telltgendi.&cc. ficut fenfibilia ad fenf um:quoad phantafhoc.<juaft. puta cognitio abftra£liua. De primo dico . quia zGtas . pcr ipfum fpontc. eft in potcntia accidentaii fjua ad intelhgendnm.i. pofito enim quod habitus concurrat zSdnh ad aAum . Racio autemnon eft ex aiiqua impotcntia cx partc Angeli. e Licet tntm ex a^ibttt duo dift. Hic accipit & potentiam accidcntalem pro potentia propinqua ad agcndum . ScquiturrLifrt enim intelleHtti habens illum gibilem eft in denrali. deiermmatum pajfum fefitiarum^ de AP e . in potentia acci" propinqua ad intelligendum. fic tunc fequiturquod eflet pofHbilis.quid poffic.vt totalis caufa. .qiuc ^Uigibiles imprimerentur iu anirna ab ipfaln- intendit probarc XI. fiue propin-i- & finc tali fpecip eft tan- in potcntia ellentiali Hue repota ad .\y. tadum eft diji. Vel debet intelligi . caufatur a potentia habituata agente squali co- . dift. fiue f habitum. quia tunc fpecies iilaein- cftexparte obiedi.non habcns obiedtum quiritur vt adus vt cxpofui quaft. quac ab intcUeflu eft habitu eft . vel in fe . & a fpecie perfedior . nifi a fenfibili cxtra fic ncc inmate. vt ad pofe pro idepimpeditur. liccthoc non fit ad naentem Ppj^oris) fit magis difpofitus ad habendumfpeciem f nteUigibilem de illo obicdo . $c vidc ibi ift« audloritatcs c(rcni falfa: . inrelligibili adu primo . H O cattfare fpeciem.& fulsrit. telledus noftcr prima immutationc immutatur . tentia ejfentiali ad intelligendum. poteft caufarc in alio Angelo aftum fecundum.iq. IntpUcftus cnim pcr fpeciem inteUigi- intel- natu &c. 17. Nota tamen in ifta litera. tem hoc fit . ^. ^. &C' Pcr hanc rationem Do£ior ncccffitatem ^(peciei PrAtereafi nuUa. quim aliu$ intellcdus non habens huiufpodi notitias inv lunr. tur. & Gregorius dc Arimino alij vo^ & qu6d non poffit habcri cogniria aliflradHua de aliquo obiedo . Primum . 8c dicitur cognitio habitualis. vt nequia intelledtus requiritur.n. 7. i.& 7. JntelleSlii noftrum no qui pro ftatu ifto . intelle<3:u5 vel in pcr ta- ^n^ habituiq poflct habere aliquam intellcdio- s x^ffgeius non potefi f4ufa^^uia efi qup i . nifi prius habeatuc intui^ tiua eiufdcm .6. tamen (TJ^blus po. ncc fpecicm intclligibilcm. qui illo . Vnde aui.i. agcnte. quiordo non cft mcrc cx natua homiQis .. concurrente obiedo . qutft. . intcjledus fimpliciter in facilirer potcft opcrari intelledlus poffet pcr aliquem habitum habens fpcciem intclligibilcm . quia per ipfam intelin potentia accidpnJf dus cft in a6tu primo. . Secund6. cft paffiuum determinatum .t ji ^ q. & tali ad intelligendum abftradiuci ficut cnin^ ^ntellcAus habens habitum . fciljcet vt ficijt fenfus non immutatur prim6 . nc poffit rccipere immcphantafmata^&intcilcdamagentcm nunc mouediatcimmutationcm abaliquo aduintclligibili fine phantafmace quia phantafmafri nifi a ta fc habent pro ftatu ifto ad int^lledum noftrum. Sequitur. tuitiuas de obiedto. quia fufficicnter eft in aftu primo. & ab non fiat per habitum ad caufan- Icd pcr fpeciem inteU qu6d intcUedkus rofpedu co- gnitionis abftraitiux per folam fpccicm intelli- & a£lu primo . vt notat .qu6d cx hoc non dcbet conccdi. ynde horao : quia tunc non ciTcc alius ordo in Jbeatw fare in intelleftu & : & : . aftus |Enim intelleftus. ftatim per illam. ad dcterminatum adiuum . cnim fi obicdum intelligere d TptSritufin dcficeret alia caula partialis. nifi a phantafmatc. . qupd nuUam intelledionem aftualem . dc qua cft ptae(cns fermo . vc yidet^f: tcncre Dodor inprimOjdift. poteft Angelus caufarc in intellcdu noftro. vt Ocham .

& inteHexerit ipfe . SimiUtcr cx ilUs fignis ordinatc componic ad inuiccm Siuid fit conceptusfimplices. imagines enim in nobii » hoc abfolutc .&proportionato.^c).probat. g Q £</ r*tlo i3mcn efi ex intelleSlH frofiro.c iiic . j ^. per talcm vifionem quandoquc difponat.difi. intcUcdionem concomitantem iilam imaginariam: licet fort^ talis quietatio in homineab omnibus cxtrinfecis . fcd Circa pracdi£la occurrit difficultas ibi . nifi prius motus fuerit ab aliquo phantafmatc. proptcr difta San. quod j4ngeltu efi fufiicienter tn a£lu primo ad caufan- dumailumfecundum. . & concomicatur fortc illam intenfaro imaginationem alicuiusrei. Sed vtin- dtfi. & ab intelledu agentc. in difi.dc vn^ quo loquitur cum ..vt intclligenjp. rccipiendo fpccian inrclligibilem fpecialiter ab illo. "*"* inceIle£tio illius fcd fo- . efle caufa totalis CJS. ^ partiali cau(a. do illam finfibiltum (fr in & intelic£lus Angeli funt alt^ua fenfibilia . eft pracci^^ adaliquid interis^ intcile<^um cunquc ita djftraftum ab orani alia cogiutionc cuiuf. qu6d Angclus non poteft ali.fi tgiturviderit. efuodlth.ita poteft caufare in intilledu al- tcrius difpofito. Ali<jmd. ad adualem innihil rccipit a phantafmare . fnreilci^us pto \\x. . in fecundojCyipicCse dtfi. obic^^um fecun- poteft cffc caufa tora- ncc rcfpeftu fui intellc- &US . .e^f.<j. & fic patet ftatu ifto nihii intctli- Ijcrum obied>i.non git.^ngelm imaginandum . intclleftu. fenfibilia quomodo funt ei loco apud abfentiam fenfibtlium . 8.difi. ptus fadiis virrute diaboli. dicit Ariftoteles 5 de . nibuspcr Angclos: manifcftum : cft . perfeSHui quam ah hominc docenfoteH^ ^ exflicat i» quo conjijHt doceri. nota audicnti. K^ngelum pojfe docere hominem.& intcflcdlu cauHoc idcm i ^.q-i.1 imaginatio facit aftualis intelleaionis .""""" *^ «"''^^wqin^d videtur ipfum intelleftualiter videre j animum intenf. ima- gines sli^HiU. & fic intclIeCius prima immQtationc immutatur a phantafmatc .necefario videt ltbtu.fed fifie materia.\[ii »e Arabica:. C S H O L V I M. nifi cohiunHlum cumfua imagine .y. ita poteft caufarc in alio intellc£lu fibi tcnti & fimiliter pro- ficut potcft caufarc coobic£H k fe virtualitcr confecundum totam fuan^ cntitatcm rccipicn» : altcrius in fe. ixcux.Vbiautcm An- gelus non continet virtualircr dum (uam cntitatcm. raperc ad intclleaualem vifionem . jini. & phantafina pro ftatu ifto tantum dcberintel- ligi concurrcre refpedhi (jjeciei intclligibiiis. quia ^*?'^* ^- .tex.f<>JP'*£*eMtk rcquod Angelus quantiim eft ex panc fua poicft •'*/*^^ *** eflc caufa totalis intcliedionis caufando ipfara tclle£kus poflibilis coroparatur in tclledioncm pluribus locis contradicit fibi.commen. praecipuc Dionyfij^. Sedquarenon inteliigit immcdiatc lis aliquid (cnfibilcpatuit fupri in prtm^>.^ige^i* Cacle. quar prima immutatio eft ad fpeciem intclligibilcm . ordinatc coniungens. ficuccomponitloqucns. Hic vidcturDodordicc.quia in f>rtmo.mhtl addtfcit. vt parct a DoAorc vt ab aiia caufa partiali inprimo. non intelliget ipfum. Vel igttur cx culpa T I.i^. &doccns .Npnfntfi & quod omnis ra. qu6d ficut Angelus poteft cauiarccognitionefui in fc. quibus propoficis audicns circaillafola quamplurimum occupatuseft U. :.cauiatiir fpccies intclligibiiis. &: QOMMENTA%^iyS. tator IntelUdtu Hxc Commen- ibi. Hicrar. DE fecundo. imaginabilis Ita bilis.quia inucnicns fcicntiaracirca multa diftrahicur. 655 vel cx ifto ftacu proptcr aliquld pcrtincns . ita in fe vnitus:qualis : & & i 4 comple . ordinc potcntiaruin.& ni» hil intelUgit. lCim imaginariam . . .^» Cic habetur in traflatio- nihil fentit. Sic ta- qu6d a plianrarmatc. vnio non cft in adinucnicntc fcicnciam. vt Dcus animum fic cranquilium rapiat ad vifioncmint»Ucftualem. dicentis reuelationcs ficri homi- hominem ficut homo facit fed perfcaiiis quia homo docet proponcndo quxdam fijina . fcilicct quid poflit Angelus facerc in dorum.vi totalis cauia .Scc. ad quem . fedfunt non materialia. ad culpam. non imaginafcipfum difponcrc in hac vi- homo poteft per confuctudincm :noncftad aliquam vifionem mer^ intclicftualcm ta.Et ibi cum anima noftta virtualiter.Quseftio tudine.). ficut funt figna ordinatx coniunftionis^apud loqucntcm habitudincm ex talibus fignis pcrcipit vctiutcm complcxorum cx tcrminis . An Aartlm cognitionis illius . dicit. o. : fcd nullacft ibi intelleaio alicuiusmcrfc inteliigibilis etiam omnis raptus. fans cognitionem alicuiusobic^li continet illud gnitioncm intelleSlui intcliigatur i . &: concepcus conhplexo$ dneri. tantiim ab intclleifh]. exmeCse lius obicdii in audiente. imagines enim fimiles fttnt fenfihi- ^.^. . ncc rcfpedu altcrius. quod Angelus poteft docere . quod intcliedus Angeli po$t refpe£tu cognitionis cau(an« dae in intelled^ huroano. Non intcndit crgo DoAot abfblute. cuius cnuia quxrutur» Ex hoc fequitur quoddara quem coroliarium fcilicct .cjH.^^. (ic & i fpccie intelligibili. ^ J**»""* ^^J^^ .quod fpecie intelligibiR cau(at cognitionem il- Sic igitur dcbet intciligi. portionato tjtuefcit fi quod cx obiedo. vbi dicit qu6d cau) viderit : : fatur notiria.

quam ^ & ipfe. licctpcrfedius. fi Angclus nihil aliud proponendo. Poreftcrgo aliquis prsdidorum fic confidcrarc pcrfbnam. quod rcuelatio de Dodor dicit .dift. nibus. mcdiatc . vntu ? Dico . tcriori lcm ita A non cognofcit . pura Angclus potcft pracfcnextcriori . qubd ita . fic dicendo .& vnirc ' Scd eft difticulcas dc aliquo corapIcxo. A A A & & dariori 1"Pubium.nifi dicecur inttrtio. QOMMENTAKiyS. inqua cognoicitiftam propofitionem .tj. Sic Angclus poteftdo- hominem de ifta propofitione trintu. rationale fend# irt fe & qua huic aflentit . vna cum intellcilu ipfius caufat fpepiem intclligibilcm iplius coloris.ilio reuelato mcrc intcHigibili.pofletvtifignisad placitum citius poftct immutare vifum multis la velhomo. Detts efl trintu . quodlib. ita dico dc quolibct . inftitutis fenfibilibus vci fignis illis adplacitum inftitutis . Dico . quod immediucc non potcft caufire cogtiitioncm tcrminorum in intellcdtu huraanOjfcd ipfbs tcrminos. tunc caufat A in fe cogniiioncm huius conclufionis. homo docens proponit ei iftam rifibi. quia pcrfe£tiori. . conclufionibus rao- & fcd dc tcrminis complcxio.& vntu .veIhomo.& dcduccrcalicui. & : . Quomodo ergo rcuclet iftam . aquibusfenfusordinatc mutantur. fiiie vtendo fignis ad pla. quo potcft in fe caufai £ aften- affentiat huic. cito extcrminis concipcret veritates multarum complexionum &:ex quibufdam complexionibus veritatem aharum complexionum fic addifcunt ingeniofi per ie adinueniendo. quod inprolo. quac nullo modo & & Ntttt. eft vnum in fc. quo4 de cora- p]cxis. A fpecici intcUigibilis Hoc cigo modo . quac dicitur phantafma . ^n poflit doccrc hotnincm : ficut dixi dc hoc.a quo habfct v«ritatem fuam . ncc polfunt cadcre.diJf. ita minem d* iatis patet. quia ficut aliquo igtto- hominem coniungendo homine. vcl diuidendo. vt patct iti dcindc poteft confide- rare. vnm.perfed:itis tamcn.1)eus eft trintu. q. & quo alius homo proponcrct. vtrum citius pofTec Angelus vti fignis nacuralibus .&. mirum cnim : vel viijibilibus . ani- A aftentit ci. repraifentantibus ijii- obieda. bilitatem homo docet alitim homo poteft . ccre eft doccre. vt lcm. anirnal rationale efi rifibile . Hoc fit ^b . videretur fi . vel complexioncm per fe non haberet. deinde intelleflui : cxcmplum aliqucm colorcm. communi Icge non fit.quod aliquod priraum ens. & huiufitiodi t(ifi. qu6(l proponit hotnini co modo . Nam intclledus humanus via naturali potcft cognofccre omncs qui pofllmt abftrahi a fenfibilibus. &: ica addifcitjquam veritatcm. quod de communi Icge ftantc ordine diuina fapientiae Angclus non poteft reuelare intcUedtui humano pro ftatu ifto aliquod pure intclligibilc . qui dicatur A & animal rationale. Dico . ncp formalitcr. fimul caufatin fc cognitioncm tam priiicipiorum . hociri corporeaflTumpto: velmodo alio.& fic doce- minis ifta duo . VE teriihinos. quam conclufionis: fic Angclus hcct perfeAius. Si dicatur . Dem & clarius. cicum inftitutis. i}. rchominemde principiis. deindc ima- & quod ip(c color caufct vifioncm fui . rit propter pra^mifras in intelleclu ipfius . quod cft hoc eft . aliquod cns pri- eft mum. .& Angelus potcft partialiter concurrcre ad huiufmodi caufationem in illo. ii ipie tarc illun» ahcui fcnfiii ginatiux. quac Trinitas eft abftrahibilis a numeris. deinde doccns proponit ci dliam. vt dc ifta propofitione : Detu fft trintu.& vnHs. ncc difceret fine omni docente .bonum . quibus tcrminis notisa^ Angelus potcft ordinat^ proponerc illos coniungcndo .& virtiitephantafinatura. docere aiium tcrminos prius notos alius fi cognoicat hominera.& primitatcm in fc.acqui «. ergo homo naturaliter potcft co- gnoicerc \i{am.& fimf- Tresperfbnx.Dico. II X Diftinaio I.%. licct perfc6tiori.quorum terraini poirunt haberi via naturali.mnc cognitionem. . .& do pr*expofito. ira quOid prius piacfeutet aiicui (enfui. complexi ad complcxuni.& fimiliter poteft confidcrare Trinitatcm. dc fide . aI"io & dicit & Angclus. tunc mal homo.S.cui aften- docens crgo nihil caufat fed tantiim ordinatcproponit terminos prius notos ab coniungcndo Ilios ad inuicem . nifi i. Rtjponfio. fcilicet ipfis rebus adhibendo eas prasfentes fenfibus. ficut in fe coghitioncm ilUus f^cit. .^.quieftdocendusjan ipfe Angekis poflit illum docerc. & rifihomincm cfle ignoret tamcn . a quibus abfti-a- advnam magnam argumencacionem hominis. Dubium autem cficc . fic vlcerius ex eis fpecies intelligibilcs ordinate abftrahuntur. & cj. audiens irapcrio fux volunratis poreft alfen- tirc huic fura. poceft doccre homincm dc icr- cognitis priiis hominc ipfc . & huiufinodi. quaz complexa inferant incom'plexa qualitercunque ordinata fienim hocfacere pofTet. litcr fingulariflimum fic .li . nouit quaUter componat ea . lic^c haberet (pccies omnium incomplexorum non enim habens multorum incomplexorum conceptus . vt addifcant pec doftri- & nam hoc raodo certum eft Aftgelum pofle docere . fiuit fenfibilcs. prius potcntiae cx- & fpcciem fcnfibi- qua caufata dcindccaufatur alia (pecies fcnfibilis eiufdem coloris in imaginatiua.vt dixi fupra. formando calia figna: vel vtendo fignis nacuralibus .& .cauCzndo .CHius tcrmininon lunt noti ab ip(o >4. cns vnum. Angelus HIccere hominemquomodo de aliquu ignoto potcft do- cjuaeiirur I.& & idem in tnbus pccfbiiis & . timc ipfum phantafiria.Libri 656 Habem tnulter ift- complexortwt concet>ttti addi- fcit cople- xiones.nec originalitcr .quam herenturfpeciesneceflaria: poflccipfe. puta cntiratcm in (c. cadunt fub fenfu . G^omodo Angelttt fofdocere ho- Dodbor quod eo modo quo hominem. . homo efi a^irnal rationale . ex eis phancafmata ordinate gcnerantur.& 14. primo. vt patct infra a Do^lorc. cauefl rijihile. & componere iftatn. modo poteft proporjerc. velimmc- diate ordinacepotcft pra:fentarc intclle6tui . & : fcd tardioribus oportet proponi abalioaliquafigna nota.

phantafma per altcrationcra. quod Dodor vidctur fibi contradiccrc. fpirituum . aliquis puris naturalibus acquirere poflct fi Dcus non & .quin V' diuina aliquando fupplet S Angelo . vel humorem informatum phantafmate in organo Socratis.-. quod fcllicet poflit Angelus circa virtutem phantafti- j3cam hominis agere.quantijm adadum coloreper cius fecundum ad neutrum iftorum duorum vidctur effc ratio ncceflaria provna f"^''*'*fi>'^ ' ' partCjvel pro aha.& non fit fic aftrida ordini priori.nifitransferat{ubiedum.pofle vci tali phancafmatc : quia nul. vidctur.mcdiatc.quoteisnonpofrcntafl[ignaripropria fubicfta: necctiam motus aliquislo. Ecfortcdi. Sc dc ordiuc pt.»>/«»/« H- mcn dicit.nc. &: fupcrior reuelat infcriori I . q^^^^ ^^^ ifta ratio cogit ^quiafi Deus imprimeret cxco nato phantafma de colorc. Scd „eMtr» <^ . Deus efttrinus . phiiMfma vcl humorcm pro fubic£to:quia toc poffcnt fimul phantafmaca cflTc in virtutc phan. 6. ^ ?-'^* tio phantalmatum &ordinataimmutacioinccllcftus poflTibilisabcis. Tertio modo. non concludit ^ quia fcnfus tum caufa in fieri. cui priiu rcuclat. duvtrum fpiricum. . efl tan. item an in eadcmphantafia pofsit mutare phantafmd' ta. certum ziero quodfofsit tollere im^edmenta fhantafia . qua ila cxccllcntius .^"•' lius phantafia nata cft: vti phantafmate. & fic dcinccps. 6. qui fidei illi poftca docct illos nunquam . . 14.Dico. vcl humorum Angelus .diJi.de tranflationc phantafmatum'^ in codcm. . viccm obicdi impcrfedc . tns imMft- Scd nec eo vigilans ad imaginandum colores .qu6d nuUa eft c6- crcdere articulis L I V m '*f"'^* tjto i. dicitur quod potcft fa. & infcrior rcuclat homini. p^fffl yf„.rfixo a diuina voluntaie . P*rsntgaf^aa. ^ loquamiir dc lcgccommuni. homo cx tradi^lio.parspoteli aliqiM cer^ Sietiamtalis' tranflatiofierct a Socrate informato phantarmate mancntc. quod enim non cft caufa formx in naretwr tU fedtantumin/fr/^non vidctur cflTc necclTaria caufaformx. fi plct viccm obicdi fupernatiiralitcr. qu.& immcdiatc caufando co- rcuclaflci iftam 657 vnus.p^p*"'^ ccretur quod tranflaro humorc ab organo Socraris non remanerct in eo phantaf.raanentc codcm phantaf mate: bium cfle . quod ipfa poreft immcdiatc rcuela. dift.profHbi*-^ calis fpiritu$.^i»oM.vidctur faccrc aliquod ph. ^ forte foteli in nobis concatt- fare Jpeciem.^^^ /^J ma quia non cflfet in cadem proportionc ad fuam caufam a qua gignebatur. puta obiedo nato caufare tale .i. aliter polfic facere. quod practer illara viam qua quam homo '-' /«//r- {""^*- "*^' f fcdaca occurrcnt ordinatc. ex puris natm alibas. poccft illam fcdarc . dicit quod voluntas . ifta ratto : particularis refpcftu phantalmatis . tibus. non fuis puris natiiralibus rcuclarct alicui attingerc potuiirct aliis huiufinodi cognitionem. alicui Angclo gnitionem illiiisin illo.t/€gidiHs ccre mocum localem humorum. & H O C viccm ie. vmis .Quseflio Vnica. vcl ofFerendo nouum im ginabi^e vel tranfportare fiue tranfponere phan.quia nifi ipfa voluntas diuina primo . gelns . cognofcerc illud obie(Skiim fupcrnaturalcde comuni 1. tota natura Angelicacx .pottus nonenim poredaliter phantafmatransferrc.dtfi. Poffct ctiam dici. Et tzmcn in prolo. De tranfljtionc phantafmatis b etiam de vno organo ad orgmum altcrius .vtparet fupra & inprimo. . ' * *"' M. : dabium ejfe an illud cum fuo fubiecio transferrepopt de vna phantafia in aliam .quia fimilitcr. qiii poftca rcuclarct tota natiira crcata cx fua natura noi» poflci obiciSli fupcinaturalis mcdiatc taquia mediantc Angclo'. t^ngelam non pojfe caufare fhantafma. vcl caufare Vtrura poflitnouum phantafma caufare cfFcftiuc. fcd vcl eil . ad qucm motura fcquitur tranfpofi.vel humorum. : . puta quaiido reuelac alicui hanc ptopofitionem. quod nifi arciciili fiiilTcnt prius icuclati lioniini . gc .. tafraata iam habita 5 nouum non poiret .cum ipfa volunias diuina fit fupra omncm '*"'*'"^*ft ordincm.poflic transferre ad organum PlatoniN. erat pcrcurbacio fpiricuum. '*•'"• . : potcft doccrc pcr figna fcnfibi- & prxter quaracunquc viam circa virtutcm phantafticam. acquilita aliqiiis poteft qiioc! .nifi genito a fenfibili prxfcnti fuo fenfui.intafma moucre magis. Si dicatur. phantaima. rcfpeau veco imcllcdus noftri fiip- qHodUb. Scd hoc videturdifficilc ad intclligcndum non cnim quodlibct phantafma habct fpiritum. & ej.vcl immcdiati.& non in fafto clTc. quia hic quod reuelatio primb fic Angelo fupcrio- plet ri.q. auotrodo voluntat diuina fupplct viccm obiedi (iipcrnaturalucr icfpcdlu intcllcAus noftri. vt patct a DoCtoxe fu- pra in hoc i. aliquid faciat circa illud ^ quod poffit circa virtutcm phantafticam amoimpcdimentum ordinata: immucationis a phancafma- quarto conccditur impcdimentum puta fi .f*^'^**^' ^*' garetur illc ad cuius organum fierct tranflario. dubium eft Conc editur tamen communiter quod phantafma caufaie fine caufa naturali . O ^^ ^c ^^"^ * affirmatiuis.^^.&ibi DoAor declarat.c fup- Deus ej} triHMj. .non habet taftica. Dico ctiam.quam ^^" fp'"''^ poflfct vti ejpi : & : prius nifi Hoctandcm iicre proprtnm.

Erimuificut Angeli Det cui ^aus&gloria. mor- cum ibi. nec quia inceHcftus noftcr non cft paffiuus.ctiam non exiftente.nifivltimade amotioneimpcdi" Angelus uientiraliquid poiretopcraiicirca intellefturapoflibilem . Dodorquod .quod exprefsenonhabetur k Do- dtore qu(jd Angelus parcialicer poiTic caufarc phancaimaifedquodpoflitnouumicnfibJlepraccncare Rejptnfio. abfolutc in recipiendo: fcd cx impcdimento. vel j. quod non fruftra cuftodlt homincm quia poAngeli. qyamhomo:^: forte aliquid operando circa phantafiam &C forte cirpa intcllcftum poffibilcm. quod confequentia non valet : quia illudimpedimentum pro ftatu ifto. Matth. hominis : itaquodillidiio intclledus agcntes cum phantafmate cfficacius ita producerc fpeciem intcUigibioperari. per intellcftum fuura .&in ejHodlih. Informatio fenfus qu£ vijio dicitur. .i^.v€J cx impotentiavirtutispaffiuae intelle<3:us noftri . quia virtus phiantaftica cum phan- taGuate poceft cauiare cognitionem fenilbih"s pecfedam. Angeli eorum femper vident taliftm^iiCc. . folo imprimitur corpore : i. exponcndoau- ir.confequentia*non valec: quia iftud paffijm inferius . patet quod fenfibilia pofTunc immutare intellcftum pro ftatu ifto: non autcm mcre inccUigibilia non quia illa aon funt adiua . artic. Librill. cum calc prscise iimiliiudp rei feniibilis condicionibus roacerialibus. .quam iolus intelledus agens hominis lem pexfedioicm 6c diftinftius rcprxfentantcm quiditatem. ^^j argumenta ': Ad primum dico. Adfccundum. ne fic immutetur quia pro ftatu ifto determinatur ad phantafmata . ne aliquid tale recipiat vnde ifta impotentia non eft cx defciftu poccnti^s adiuae Angeli. immcdiate agere in intcllcftum noftrumfine phantafmatc Dico.&c. eft impcdimentum nonautem Deo : eft iuper : : JnqloriA loejuentur Angelt no' (*«• : : ^^t" Outtre do' hhr ^ro mmc non : .m vbi non . ad quam agit tale agensjled dumeftimpeditum nonpotcft agcre potcntia propinqua . : &C ideo cuilibet creatura:. qui iftumordinem. dijl.: S^ndfactt docendo per figna fcnfibilia .Diftinaio XI.qui (unteiufdemrationis. Datoetiam qu6dnullum iftorum poffit e{re. Et ex lioc patet quare Dodor non poteft caufarefcientiamin'difcipuIo . EtfidicaSjtuncnonpofTctDeuspro ftatuifto .t]. quod non poceft cauiare phancaiiTia alicuius feniibiiis . : cM^i^s : . Secundo Pnbiion. dcTrin. non propter defedum virtutis aftiuac in fcientia doccntis fed propter capacitacem intelleftus difcipuli pro ftatu ill:o pro quo habet impedimcntum . fcifitlii fctentiam ? I. ficut ad ipfum immutantia. Per hoc patet ad vtramque probationcm confequentia»:aftiuum cnim potcft age* x£ in paffiuum. cfficacius aliquid faccre. immediate caufando fcd ^z caula paitialis. Si ergo Angelus catifarc ilmilicudinem rei fenfu fenilbili. eft aliquavia multum€cita.-j. licet poffic : : . cum quod cum obic(^o potcritcaufarcnouumphancafmarci Scicircafecundum occurrit feniibili ieniibilis. vcl ad Deum .& homo beatus alij homini beaco. quia a folo non & dicit corporc extr^ DOteft pattialiter /it in aliquo fenlibilis ergo ncc aliquod phancafma phancafma . fare in di- COMMENTAKIFS. fotencm. non cQncurrentc obict^lo dicit. fenfibili exrra. immediate caaiaturab obie(ito inprimo .rion forte potejt fpeciemintelligibilcm vt totalis caufa purttaa e j^gej^fpj^ j-oagcns intellcftui agcnti (peciem in tntdleBw homims.iecundumvltimum modum. quac pra^- . 8c diiFert a fpecie feniibili exiilcnre in fenfu exteriori.pro ftatu ifto. (ilubiuQi. 658 taftvcc. cap. 3 ^Ed de aUis affirmatiHii. in Macchaso. quando npn pft impeditum a receptione formae . Ad vlcimum. quia paffiim eft impcditum pro ftatu ifto.aiaumeft.Species venon poteft.qvxrc ^^ j. 6)uiiRtpUAfgfmii. & . Eft aduerrcn- fpecies ienfibilis >3dum.q. i. Dico prim6. poflfcnt : I.ficut cft in bcatitudine tunc loquctur Angelus homini bcato. ficut fupponit iftum ordinem. agerepotentia remota.^^ intellc(5lum eius .&c lioniinis. fupcr illud ^^^ ^-j. Ec Dodor vi- atfbu ro fcniibilis exiftcre ^.tunc rccipit.adhucnonfruftraefretcuftodiaeojrum quia cuftodiunt nosa multis impugnationibus dxmonum fccundiam quod dicit Hieronymus in homil. exiftciis in virtuce piianraftica repra:- fencins feniibile cum conditionibus materialiT hus. fcilicet ordo inter potentias infcriores . fubeft caufalitati Dei non autem caufalitati alicuius Gteaturac . ^d arg. vt patat a Do^Sbore qiiod phanrafma propric cil fpccies feniibilis. quia dicit. noneftcapax pro ftatu ifto ab iUo agente & hoc . reipeftu corum abfoltite fcd quia pro ftatu iftoimpeditur "c patiaturj vel rccipiatatalibusimmediat^ :amocoautemtaliimpedimento. 1 8.&:c. & cactera nec^ue etiam tuta fojfet ejf^ vita .ficut di£tum cft prius Angelum loqui incellcftualitcr Angelo: quia tunc fecundum promifTum Saluatoris. cjnod videtur fimilitudine rei in fe & lila cauiacur. . Auguftinusibi accipiti'//w«f»»pro Primo . 4 (Soritarem Auguftini detur dicere duo.

TC ratio iftorum eft .i. umen illud phan» & nuUo modo eflct caufatum k fcnfibiliDato etiamqu6d nonpo(Gt vti phantafmatc . circa tale phantafina. Hic Dodlor often* qu6d non eft ncceflc ad hoc vt virtus phantaftica vtacur aliquo phantafmate.clus potcft transfcrre de vno organo ad aliud organum. fpecics incclligibiliscaulari non poflet .i. potericcamcn lignum vd fibili prarfcnte calore ad calcfaciendnm.vcl intcllc<^iua. /ariir iii qiio prar/cnfc ftatim cati- & poft Dico fcciintlo. vt tamen dcfii)ic eirc in Socrate illud phancafma ftacim dcfi. quia phancafina concurric.**' to a fenfibili pracfenrc. licct ifta tj. quo accipit ejfe dcpendct ab agentc creato. fpccics & phanrafma ccflante caufa- ejfe pcrmanens. efuod. . qudd quamuis mo pro jiMtH homo pro ftatu ifto nonconcurrat a<iiuc ad fpeijlt nan c»ncicm fcnfibilem ad cxtra . Nec vlrra fcquitur. A Juerte etiam.1 refponfio fcilicct pofito qu6d talc phantaIma poflit cransfcrri dc organo Socracis ad orga- tione caufa: creati. Sicut etiam conccditur . vt patct a Do^orc in primoydift. Dico etiam. An- requirant prolixiorcm tradatum. poflit fal- phantafma in virtutc phantaftica. dcpendet a fenfu parciculali tamcn phantafmatc caufaco in ejfe quietOjno dcpcndec ampliiis a fenfu particulari in conferuari.arc-abfolutc.qniatunc idem accidens numero migraret d. & fic oporceret omni rcquarum nuUa rc docerc . vd pcrmic- partialitcr concurrerc Jdutrtt. quia fi cflct perturbalio in phantafmatibus .. tranflato nic cfle firoplicitcr. non poteft transferri. dum eft in Socrate &: ipfum con{cruantem. puta Socratem . &c. vt dixi fuprL Sed hoc videtur difficile ad inteUigendumj&c. 3. .& vt fic. ipiritu.quoc phantafinata. vt aha cauia fjuemtiohe.T)ia3nt enim ifti. non in fcnfu cxtcriori. impoflibilc.nifi aliquid hat . qu6d Angelus circa virtutemphoH^ tafticapt potejt amottere «mne impedimentum. quia vircus phancaftica Ofimt ^pin Plitone. non mouere . b De tranjUtiene phattafmatis . adhuc impedirerur intellcdio illius rci. puta dum mutatur vifus . concurrcme taii fimilitudine .&c. Et hoc videturper illud.qu6d ipsu phantafma habet proportionem ad ipfum caufantcm.nontamcn dependct in ejfe .puta ipfum aItcrando. hoc tamcn non dcbct quin (altcm tali phanrafmate fortc ptrtialitcr poflic tafma. mouendo fiibie^ illorum phantafinatum in Socrate quod tcc Et forte diceretur c phantaimaie nitum \ virtutc phantaftica Platonis .c^uoA rcs tantum pro primo intbnti .quia oponet intelligentera phantafnu fpectilaci . . fic Tertiomodo detranjlatione phanta/matKm.nifi gcni.e fubiedio in fubicftum . dincm qu6d ctfi Cenfiis cxterior nullo concurrat ad cau(andum nmilitu- rci feiifibilis. ficilt quamuis calor exiftens in ligno quo zdJUri dependeac ab igne caufante . c Si etiam tranftatio fieret &c.qu6d fi loquamur de humore. phantafma magis moucatintcllc^flum. nifi caufato ^ (cnfibili . fi taie impedimcncum non amoddrccur. ncc. firaplicitcr quia fi caufatum ab tliquo fcnfibili pater. Hic fccitatur ali. non tamcn fcquitut quod Plato non poflit vti illo phantafmate prius cau- tafina (ato a fcnfibili przfente Socrate . ita qu6d impedirentm^i caulacionc fpeciali (pedci incclligibilis .p6ft aliud. fortc eft dubium. vt caufa panialis . ipfiim docere funt alia phantafmata patet . pofiro qii&d Angelus vtitiit in Platone «unc. diji. ncgari ab Angclo . tamcn intellcftiis aeens cum taU phantaffiem ftnfibi' matc aftiuc concurrit rcfpcftu fpcciei intclhgitialiter caufare bilis.quoddicit Dodor tn ilio fecundo. fcnfibilis. in propofico. plus . puta de organo Socratis ad organum Platonis.dift. quod cft Secund6 dicit. quam prius.quod eft tantum accidens. quot phantafnuta. ex quo tamen in ejfe non dependet ab igne.qu6d fccundum aliquos Ani.vel tafi-na habcat pro fubicdlo fpiritnm .fciIi« cct intencicndo. principaliter.& aliud dc fpecic iiuclligibili.quod non videtur. modo i£thc num non 659 . quod fi loquimur dc ipfo phantafir.& hanc opinioncm vidctur Do- rem fciliccc dtor tcnerc. qiuntum apparcutia oliendunc . Deus imprimeret cxco nato phantafnu de altquocolore . de vel dc .an illa pofiit manerc caufa particulari non conferuaiite. Primum. Dicit Dodior hic duo. ftntare alicui ftnfui .j g ccrc hominem cuftoditum . d Sed ifta ratio nan concludit .&c. tencndo quod ipfum phan-.non poteft vti phanta(inatc. podet vrieo vigilans ad imiginancium talcm colorcm. Vult diccre Dodor qu6d fi Angelus poflet do. Si crgo docet mouendo huiuunodi phanrafinata ordinate it« qu6d prius vnum. Vult diccre Doftor quod quamuis fcnfus particularis .^.vidcHcet qnanti^m ad fpeciem intelligibilero. imo vt caufa mat^is principaUs Do<Sborc in primo I .& fic quamuis humor poflit transferri.qu6d aliud cft loqui de opera. poflit ad talcm fimilitudincm fortc negari quod non qu6d poflit pofiti ipfi Angelus par- phantafma in virtucc phantaftica . tantum prxfens Socrati qu6d non fcquitur .qu6d per calem motum localcm phantafinatum . Sed de fpecie fcnfibili extri.ceflantc caufa confcruatiua. f Sed nec ifta ratio cogit. ) .&: pbantafiiiatcquia talcs operatioiies bili tantum funt dum fiunt. ralephan- fuo fenfui eft Dico certi^ caufan- fcilicet . quia fircundum ipfum. tot eflent fubie£b.fortc ad phantafeurritt »d fpt' ma . humore ab organo. vide ^.partiaH. fiphantafina illius rci eflet impeditum . h Hoc tandem ^umrto conceditHr. tcm partialiter canfare a fcnfibili cxtra . fic gclo.quia phantafia tantum genito a fenfibili prarfente go phantafma tranflatum excra non dcbcc . habcnt prxfcntc aiius eft ctim ar- j non fit ge» finfi- patet quia tale fcnfibile .QuoEftio Vnica. vt patet k . Hxclitcra potcftfic intcIIigi. rcfpedu phantafmatis .^-8. 4« AaimM. qund iliud (ic dit. tionc fcnfitiua. quin fimul moucrec omnia phancafinaca . 2.oportet ipfiim dicere toc efle fubiei5b. & inejuodlih. quia fi poflet illud (equeretut . ^.cuias eft concurrercquia natura nobilior eft dignificanda. quia i (cn- etfi Socratedcpendeatin^rj. fpccie^ rcnnbilis in (cnfu cxtcriori.tamen virtbs pbantafHca PlarcMiis poftet vti do cognitionemrci viitiuc plianraftica. vt di£hjm cft fupra. humo- vel corporeum. 8c \ potcrit vti tali phantafmate. &ideo J . Platonis. tj.dc hoc alias. in quo funt mille phanufinata . qu6d pofita I^ie intclligiblT] ilf intelle£lu poffibili rcq>c£hi imcllc^luspofllbilis. S< pro temporc (cqucnti prxcisc dcpendct ab ipfb Dco. ftor ponit propriam opinionem HicDo- OftMi» & duo dfcit . mouendo talia phantafmata docet.& non autc intclligibilis. 4* H. pa- cancum eflec vnum fubic^um . pariformiter cffct diccndum de ipfo y.dift.

cuius fingulafc vide quac ibi cxpofui.dift.^p. pcrfccSkior 17. & caufata erit pcrfe6kior & .& voluntatcm. quia huiufmodi cau& fic (e habent .& dtft. Dico ergo qijod intcUedus Angcli ^c coacurrit cum fnrclledu noftro . Si etiam cerrio concedatur ipfam mouere vc totalis caufa . quod non fruftracuftodit hominerp.9. Si Angelus poccft partialitercaufai-e fpcciem intelligibilem rpi fenfibilis in intclleau poffibili ho minis cuftoditi.nec vcrba Dodoris .qu6d ipfa foJa poflet producerc prolem. Tum quia poteft ipfum effica-.& in frimoydtft.vc fupra pa- iiis jUtuer confttrrit qu»n- Angclf cuftodicntis.dift. ficut ijiodp facic ^urr) intellcftu noftro.adhuc eflet talis caujCa. loqucndo de fpecie intelligibili alicuius lei ima- uon eftentialiter ordinataE. ly. qui primo pertinenc ad intellc- dum.vt crgo ficuc duaj caufae didum ciufdem eft.poficc {uppierc vicem alterius caloris lic etiam intcllc^us Angeli. Cactcrapacenc.& intclledus quod Angcli fint du«e caufas partialcs eircntialiter or-t 4inat«. quia vir caufx partiales ordinatae refpe- iier fic funt dua* (ftu prolis .uiti.itaqu6d vnaagat in virtijte aUcrius.^. quia voluntas hominis cuftoditi non vidctur pofte immediatc moueri ab aliavolunfate . licct partialcs ajtcrius.fmfrchMtl» ^rior*/» & »1" i<Jco T)oei€(ci^frimo. Et cx hoc apparct itnprobatio illius argumcn- contra Dp^orcm in ^.& intcllc<aionis eft de intelhominis refpe<5tutalis diStum eft dc cis refpe«a:u irKc]le<au . probando quod aliquid & immcdiate circa intelleAum .non concurrcnre vi- ro. incclligcndo . quo \ non bili . vc fupra pacct. Tum ctiam quia ^otcft ipfum a d^monibus cufto. non debct intelligi intclicdus hominis cuftoditj. quia habec intelle<aus hominis cuftodici . fa»3:o non caufat fpeciera intelligibilctn in intelle<au agente ipfius non concurrente. ginabiHs tatpcn polTct fupplere viccm altcrius.id intentioncin Do<aoris quod non tantura Angclus poreft partialiter caiifarc yna pccfediprem cauGnnt calorcm . quam fic. phantafparp liominis cuftoditi.nonautem refpectu volitio- nis alicuiu» mcrc intelligibilis..}ntelIeipfi^ui (Xa ^gfjjte ipfiu!^ hominis non concurrcnte? V»dctur qu6d fic . ti. jfolijj. quod vt caufata afolointelle<auhominiscuftoditi. non negatur tamenquin pofiet caufarc fpeciem intelligibilem rci imaginabilis .{are fpeciem iutell^gibi-. patet enini.cumque vna augeretur in perfc»5kionc.cum tclle<aus le<Stu ifto I. qu6d Angclus po- intellcdum poflibilem hominis cuftodjs. Nec fimiliter dcbet intelligiqubdfintdujp caufx & altctius rationis.quam cariim korfum.& obiedum rclpedu intcUedionis .<]. pof{et fupplere yicem intcUedus noftri.5ecund6 principaliter dicir teft aliquid operari circa .c. quia tunc iier ipinHS pripcipalis. dc co modo.quia tunc infcrior non poitct caufate noi> concurren» Ue fuperiori. firnticnem tn*teri4. & refpeau abftra<aiua: ineiufdem .Dicerctur crgo illcduac caufic ciufdcm ratio. vt pafliim proportionatum refpeftu fpeciei inrelli- ficur fe gibilis rei lenfibilis.quamaliquis mo. . fi ^* fpccicm intelligibilem alicuius fcnfibilis . ficut {pccici intelligibilis.quod fic poqendo quod virtus aftiua matris augeatur. Nunc folucnda funt argumenta principalia.dift.\bi vulc quod mater concurrac a6liuc ad gcnerationcm fUT^ »dminfprolisjicct rainus principalitcr. qui^ poteft partialiter c^ufarc fpccicm intelligibilcm concurrcndo cum intel^p & cum iplb leftu ageiltc hominis cuftoditi . nunquam tuJt»» X Diftinaio Libri II. ita vnir? pcrfeftiorem caufanc effc£l. cuius eft talis fpecies talis intcIlc<Stio ct it perfc<aior . bceurrir tamcp diiljluiTa ftra^aiuam rei . mt- finuUif. nec in- & mutentionem. ynacumpl^aptafmatc. ctfi non poflit caufare fpeciem j intcUigibilemalicuius mcre intelligibiiis . re{pe<£l:u & alicuius rei fenfibilis ? videtur quod fic . qdia fi incellcftus ag^ns ipfius. & '^'*'"'*''' quod dc poflir operari fie pcrifeiflior.&afpccieintcUigibili & pariformiter dicendum Angeh. & y*ti- . intelie<5):«js agpns Angeli pofiep. forte parct impoffibile.qu6d ifti nonintelligunc. iTiediatc : PkJ/w». ibrcius nMJu. concurrcn» qu6d poflec refpc<au alicuius volitionis fcnfibilis. quia alitcr frufhrJk cuftodiret. homlais cuftoditi hpf poteft ^ tDuU6 fortivis in- .ficuc duo calores vniti nmul amoto impcdimcnto. jcra cm>». Dico fecund6. &fic intcUcftus agenshominis cuftQditi>cum fic infcrior intcUedtu Angeli cuftodientis.diM •<?•'-• <i»c" q^o^ lud fortius mouct intclle<aum .fequitur quod tantum poftct aHgcri. cius docerc pcrfigna fenfibilia. Dico tamen.fi in pcrfeiftionc crefceret. tamen alia (f. Dico. talis fpccics intelligibilis fic phantamiate. ita videtur quod voluntas Angcli habeat voluntatem hominis cuftoditi V vt paffum fibi proportionatum re/pctelIe<aionis & ftu volitionis rei fenfibilis fic pofTet im. cicrij intclligibilcra poflfcc ita petfe<SlJ(MTi fpc- c^ufarc . Tum ctiam ho- quia perfe<aiorem fpeciem intcUigibilem poceft cau(are. fed ipla voluntate .ncaiua . quiaipfe intelle<aus de neceffitatc naturae concurrir. caufare volitionem alicuius rei fcn- Dico.quodnunquampoilet fupplcre vicem alterius "on faufap. eft fimile & incelle<5tione dc fpecie (ncclfigi- abftr. DISTII^ • *— '^**^ **^ '"'" . arguic Dodor . non tamcn moueret vt caufa tocalis refpe<3:u yolitionis. ficutfe habentincellc<fius. Ifta nullum apramcn dicancur vc dubia.quia jliifnul. dire. fit quia Primo runi poffic effedus produci ablplucjc. ^. . Concmrunc qu6d racionis.& habitu. Refpondet Doaor . 66o cc. an pofllt etiam caufarc volitionem in voluntatc hominis cuftoditi . voluntatcm hominis cuftoditi . quod quaniun'.nullo modo poflet caufare fpeciem intel^ ligibilcmjconcutrcnte phantafmate non jmpcdi" to. Scd ex di<ais occurrit aliqualis difficukas. agenshominis Dico ylrra . fi vnus c^for jnduplo aug<5rccur. i. nifi polTet ipfum dirigere in a<aibus humanis . & volitione. Si ynus intcUcftus non poilec caufare fpeciem intelligibilero finc alio. quod otfi Angelus poflet ipfam moucre. quod qu^muis ab vna ca- concurrente cfle<S^us eftct quo didlum cft in i .criam in millccuplo. fcd ctiam poteft partialiter caufai e cognitioncm ab- fibilis. quod vir cft caufa principalis & mu- crgo yirtus vnius crc(cerct.qu6d in hoc nullum apparet impofiibile.vbi fic arguunt.et fenfuni .%. quia hoc non eflet contra ftatum hoininis cuftoditi. quam feorfum fumpci. rccipicndo aliquam volicionem. potcntia.

lt commiftioncm atquc confufioncm tcncns . vt quibufdam placct.. Qua? ctiarti Gcncfcos(vndc prima huius rei ad nos manauic cognitio) magis congrucrc vidctur.».&tcrram.^""* mcnta diftinxit Deus .& quae a Grascis di6ta eft chaos . fcd* ad- D^.AngeIicam naturam . corporales conditA flnt. B o Vidam namquc Sandorum Patrum. "^"^"-^* fcilicet materiam quatuor elementorum adhuc confufam & informcm. '"-^* nis huc informcm . alia ctiam crcauit . [quia icrra intcr omniacleracntaminuscft lpcciola. ordincm atquc modum crcatio- formationifquc rcrum infpiciamus. Inprincipio crcauit Dcus coQlum. (upcrcft dc aliarum quoquc rcnim crcationc. quam nomine terr^e vc Augu. Deindc elc. quia confufa crai 8^ ScotiOpeKtom. fum diccns. QmdfanBi traBatores ijidentHr fuper hoc quaf aliis dtcentthus omnia fimul facta in aduerfa tradidiffe^ matena (5 firma .formauif.*^ . propter omnium clemetorum commiftionem.qua:dicit.id cft. C^uomodo per interualla temporisrcs SEcundumhanc itaquetradirionem .illam confiifam matcriam quaruor clemcntorum .qui vcrba Dci atquc arcana cx- ^cellcntcrfcrutati funt. Poftmodum vcro mtraLc. id cft.quatuor clcmentorum Grigji. Er tcrram .AngcIos. & hxc fuit ante omnem diem.idco appcUauic Moyfcs . & fpccies proprias atquc diftindtas fingtilis rebus fecundum gcnus fuum dedit quas non fimul .candcm ctiam vocat abyf. .^. Et tcncbra: cranc fupcr facicm abyfli. aliiquc plurcs commcndant ac prxfcrunt. altis per interuaila temporum. in hoc magis probauerunt .luC ^ cipioDcumcrea(reccrIum. ^cdc Nunc Angclicae naturas conditionc didla fufficiant.fuper hoc quafi aducrfa fcripfifTc videntur. fed per intcrualla tcmporum ac fcx volumina dicrum . Cum Dcus in fapicntia fua Angclicos condidit fpiritus .& illa manis crat & mcompofita cimsi. grel.idcft. SMp» ^**- '**•*• & forma fuiflTc creata: HUr.^^-7. &c.io perinteruallafcxdicrumcxilla matcria rcrum corporalium gcncra fint Ali) quidcm tradiderunt omnia (imul in matcria quod Auguftinus fenfiffc vidctur. Hicro- nymus & Beda fcripturas . ac prsEcipue dc opcrum fcx dicrum diftindionc.66i T> I S T I NC T J O XIL T>e difiin^ione operumfex dierumingenere.nonnulla in \ mcdium profcrrc. '.yiTarslL k com '**" '' . vt quibufdam fandorum : Patrum aliis placuit. ac |f^'*" afTcrucrunt^vt prima materia rudis atquc informis. ficuc ^ oitcnditfupradi6tafcripturaGcn. crcaca fit.Inprin. Alij vcro tormatafccundumfpccicsproprias.Gen. vc vifum cft. Quam fcntcntiam Grcgorius. Sicut fupra mcmoratum cft.Luud* ^*^^*'^^ ftinus aic concra Manicha^os .

[Non inuiflbilia non : aliqua rcs cft.Iucis abfentia. Et nuditas non ahqua res eft . in primam maceriamnonideo didamfoinformcm .quia hic Auguftinus tcncbras dicit non cfTc aliquid.ficut fuperfertur fabrican- quia fubiaccbat bonas voluntati creatoris. x\bi vndc dicitur . confderanda Junt tnformis . fed in corporc & inanitas non cft aliquid. Hxc ergo ideo dida cll aqua. fcilicct vel pro lucis abfcntia .iuxta quam acceptioncm non funt aliquid: vcl pro aercobfcurato. . . duo nobis difcuticnda occurrunt.con- fed ipfa lucjs abfentia:ficut filentium tTA EptPo.fiuc animalia. Ad illud crgo qudd primo pofitum cft. His omnibus vocadcs varjas . 4-^Primum. breui- forrtia caruerit. ^ 'uht » ad quare illa materia confufa fit di^ effe prodtjt . 5c careturvocabulo . qua: poftca in : fed primo cft. nondum pulchram apcrcamque & tcrrcfpondentcs.] ^iupfinjk tencbrA Mcmtur non ejfe p T>*nui.id cft.eii.rupcr [ Eadcm ctiam matcria informis quam fcrcbatur fpiritus dis rebus voluntas artificis mcetur Diftindio XII. Dominus & vt diftingueret per fpc- quando vellcc .abhumorcincipiuntformari. qui minus idoncilunt ^^"^.f.fiuc acris obfcuraqualitatc. quia omnia qua: in terra nafcuntur. .fiue arbores vel herbar. vt rcs ignora notis vocabulis infi- non vno tantum nam fi vno tantum : fignifi- putaretur qcioil confucuerant homines in illo vocabulointelligerc. fpccLc diftindta carcns. & quanaltum afccndcrir. hoc cflc .atquc nutriri. Pcnedicite lux & tcnebra: Domino. Librill. quantumque m altitu^ dine afcendcrtt\ E T^^ ^^^ ^^ priufquam tra6tcmus . Secundo. qua: fieffct. quare illa matcria confufa . Qf quo dicantur aliqmd. inanicas abfendicitur locus efTc vbi fcd & tia corporis. MfrimH tum Tsfpondet.. informis dicatur an quia omni : an proptcr aliud. ac trad:ari poterat to. quod nullam omnino formam habucrit quia non aliquid corporeum talc cxifterc poteft. Subhisergo nominibusfignificata eft materia & informis fiidem confufa ^*^'^' nominibus vifibilium rcrum . qua: bencdicunt Dominum. non fhti eft . qualiter fupraaccepit Auguftinus. A ejfe aliquid . Ideo ergo dicit tcncbras tunc fuifle fuper facicm abyffi. didVa pracerat fluitanti & confufx matcrias qui iicut . Idcoque fciendum cft tcncbras diuerfis modis accipi. & fccundumhoc aliqua rcs crcata funt. tunc erant tencbra. &:fimiha.quod nullam habeat formam:fedideq pon abfurd^ informcm appellari poffc dicimus . quas inde tcm paruulorum . . dicimus illam rc : diltind:ani . ] [ illa id cft. cum alitcncbra: intcr crcaturas ponantur."* .quia in confufionc & pcrmiftionc quadam fubfiftcns . nuditas dicitunficut inanis non cft corpus . & quod formandum perficiendumc[ucinchoaucrat Conditor «qua. Ttcndc. . futura: erant propter infirmita- comprchendcre ] & tencbras cnim aliquid func.662 ^udre iiu eonT "^"^* terra cpmnjifta . & ficut vcllct. Domini. Mo"" ^^^ tegumentum non cft. vbi ad effe prodicrit . fcd vbi ionus filcntium dicitur. bulis vocata cft illa informis materia nuarctur imperitioribus . & fupcrcfTct $c fuperfunderctur nondum luds gratia opus fuum Deus vcnuftauerat idic formata •jD/^0 hU Ba . quianondum crat lux. cft ^f«<«. qua: nulla fpecie cerni .

Diftindlio XII. Q "^T^"^ fupercft vtdifpofitionem illam qualiterpcrfccStaficordincproX >| fequamur. quod illa prima rcrum omnium moIcs quando crcata cft .Patcr mcus opcratur vfqucnunc. Sccund6. Ettenevitraiocumfirmamenciexccndebatur iila moIcs. ^gj^^" vt apparcrc non poffcc quod fuit. per opcra fcx dicrum varias diftinxit Quarto. dc nihiio cam crcando vnde . nc pcreant. Eratque tcrrcum hoc clcmcntum in vno loco . 663 modo ccrnimus. farpius Tom. quoulquc ^^"^^ nunc fummitas corporcx naturx pcrtingit. rariorac leuior atquc fubti. ^'^^'^' Portmoclum in forma difpofitionis fex dicbus funt ordinata.vci difpofitioncm. In forma con- diftindam rcccpcrarformaiTj. funt crcata.&: cgoopcior ^**'*^ illud. fcilicct. Pars II.EcdA^. Tcrtio creaturas.fu.coufquc in altum porrigcbanrur. & in formas rcdc^^it proprias.fcd notx Scoti Ofer. S x diebus ficut docct fcriptura Gcncfis diftinxit Dcus . Adquod nihil tcmcrc aflcrcntcs dicimus .ficut vcritas ii\ Euangclio ait.titA. VI. Omnia. Hlc ad quod Jecmdo qmrehatur . id fuum dic lcxfo:& clt. cun(5ta qua: fimul marcrialitcr fcccrat.quaIcm la maccria in toi fufionis priiis . Taiis fuit mundi facics in principio. C^ V^PrimoinVerboomnia difponcndo. icformantur. ccffauit rum gencra diftinxit . c^teris tribus in vna confufionc pcrmiftis cifdcmquc : cir- cumquaqucin modo cuiufdam ncbuias * opprcflis ita obuolutum crat. vbi nunc formata fubdftit. c\ primordialibus fcminibus non incognitx oriuntur natura?.vt Alcuinus fupcr Gcncfim opcratur Dcus.in matcria informi ait . omnia corporalia matcrialitcr fimul &fcmcl ^ng. Etficutquibufdam vidctur.*. De quatuormodis dtuinAOperationis. . .''^' ^' dc qua rariorifubftantia putant quidam fuiffc aquas . rejpondet. \ x QV R . Qu^i viuit in astcr.& quantumin altitudincporrigcbatur. F '^^T^"'. codcmquc mcdio fubfiftcns . operum fix dierum dtfimdionem. fecitquc opus opcrc fuo.^"pcf cft quod fccundo proponcbatur cxplicarcj vbi fcilicct illa 1 >| matcriafubftitcrit. qux fupcrfirmamentum eflc dicuntur.clemcnta:vcl omnia corpora matcriaiitcrfimuicicauit.Scx cnimdicbus fcxrc- nihilque poftca fccit . quatuor clemcntorum . . Fa6ta cft crgo lima confufionis antc formam difpofitionis. ibidcm ad e^e vidctur prodiiffc .quaj in infcriori partc ^''^"^ fu(a Ipilfioratquc groflior crat : in fupcnori vcro. lior exirtebat : mmdi facies in ipfi frimordto Oftcnfi qmlis fnit incipit profiqt4» . quod in aliquo illorum non conrineatur:opcratus cft ramcn poftca. lila vei o tria in vna pcrmiftionc con.fcilicct quarcilla matcria dicaturinformis. num crcauit omnia fimul. fic dcindc dic feptimo rcquicuit ab 9*"'^'^- Pcr- omni nouam crcaturam faccrc. circumquaque fafpcnfa. priufquam reciperet formam. j^ Vatuor cnim modis. Eccc abfblutum cfl: cjuod primo in difcuflionc propofitum fuit.

mem. nec potcft cffe compofitum quia compofitum non cfl princ)pium. & diuidit maceria nutem.quod negacur dc co.vel non eft aliqua Pra:ccrea. . Richard. quod affirmaiur de co.fi cffec in a£tu ^. Phy. Suar.in qua Magiftcragic de quaeruntur duo de principio matcriali. hic 1 o. quod mouecur.^ j y . ex cjuaft res cum infityhc ponitur/«w /^.compoficum non cfTcc per fc vnum:quia ex duobus entibus non fit pcr fe v num . Thom. e}uodl. : &:c. . autin potentiafornon eft tn potentiaforma . 8.^ ^ ^txxom.& ^. jprimo ct- p ^^ A '"' Confrmatnr . rcalitcr diftindta a forma ? Arguiturquodnon. & citandi q.& f Mcta. 1 j . 1.quod generacur.eft effe in poccncia quia motus eft aBus entis in potentta fecundum quod httittfrnodiy 5 Phy ficorum ergo f/7^. Materia eft . Practerea. Philofophusy.eft fffc in porcncia igicur matcria. Primo Vtrumin rubftanria generabili. matena non efret pcr fe «tns fine encicace potentia.ex quo fit res:non tamen incft Forma i^. i. i.Me-t. (].idem autcm efttcrminusfadionis. Meta.ensperfe non dicttur plurihus modis .p.iv- moMcta. g(^ AcDiTio. Wrf^w/t«tf/?f//^//. ^. & fic de aliis Pracdicamentis crgo non continecur ) : fub aliquo illorum. . Praccerca «. 1. fit alio^iia entita^ pofltma realiter diftin£ta a forrna ^ Alenf i. : formam fcd : cfTcc per fc incel- iigibilisergo.ergocft nihil. Librill 664 Q ytrhm V ip s T o I I.eft nihil.ii.art.ii. eft fcibilis .Jt materia efi etts irt potentia. Henr. non eft in potentia materia : quia tunc materianon effet materia .quia matcria non cft in matcria:nec cft forma . patet fecundo de Anima % igitur materia non eft ens in potentia^ &c. 7. aut eft in potentia materia . quia ens poficiuum cxcra ani- '•49« pnam aftus quidam cPc^fcd non eft adus. : j ^fext.fed de fubiedo quia dc cermiro mocus non eft verum diccre.praECcdic fprmamrpcr hoc. nec compofitum : tjuia vtrotjue ^ ^^^^ ^^ potentia compojitum : pofuoin cflc . D. : cntitas diftinfta a forma. art. dum cft ingenerari: 'c difFercpciam generacionis a mocu)igicur oporcet Tex.quia aftus diftinguic.ijirt.io.69.fi matcria cfTcc aliquidjCfTec aliquis atStius . ^rg--—^-.l. "^icar. i.i. .& in primo affirmaciue fed effe.& diftinguicur-. 6. Mcta.quibus cns diuiditur. 9. effet fe^ueretur impofstbile : (juiapofsthili poftto in effc tex. .nec diuidic. Met.'. S CHO .i. Tex. quod dicicur cum lafiti . ^. d. in (iibJtantU generahiU . Met.necens in PrsECcrea Tex. Contra Philofophus 2 Phyfi.fcd principiatum fiautemcfrcc adus effec vela£lus. SeddiccsquQdnoneftcnsa5tu. . ^od mouetur efl/ed quod ^eneratur non ef{^ci hoc volens prob^^ quod incelligatur ibi eodcm mo^ do eflcjin fccundo negaciuc..& fic de aliis:crgo nihil. i .(j./ici.i. gf corruptibili .feH.feq. qux eft fubieftum gencrationis non cft cns in potencia quia ari^umentum non procedicdc cermino gcneracionis. : . & corruptibiI crcacura pure corporali . Eodem modo materia . 1 i^. ^y. q^jj^ jMufj gjj q„Q fjj compoficum.i. fi primo Ihyfic.ergo Hon diftinguitura forma: formaenim fubftantialis eft fub- ftancia.is- .vyj necquale .ad differcntiam tcrmini oppofiti. & : ' cxcluditurpriuatiojcrgo. nullum &c. non materia :fimiltter pofito in effe > (juod effet alttrum iftorum .Diftinaio XII. adus.p.x. .i. Vidc Scot. .qu6d fic. D. quod noncftforma: frmoVhy.66. . quicftforma vcl a5:u cns compoficum:cum igicur non fic. pri- Tex. ficuc ncc gencrationis. Bonau. ^ \^^M^y^(^^J "" 'i fic aliqua entitas pofitiua .'.fcdtantumeft cnsinpotcncia:concra.q. R c A diftin6i:ionemduodccimam. vc didum eft: ncc compofitum.^.materianon matcria in potentia. & j. vhi %nfr^.nccdiftinguit:quiain fundamcnto naturae nihilcfl diftinftum . hicq. i .nec hoc nec illud.velpcr hocquodcftrex quopatcc. Tix. cum igicur maceriapon fit ens inaftu. analogiaad nifi in formae fiuc ensdiftinclum a forma .

nuIlo contrario prxfuppofito. Secundb Phyf. nihil prohibet cfFedum produci ab agentc fine iUo.Ttx. tcrminum intrinfecum.nifi matcria. : : rcalitatem eflc materiam.Phyf<j. non habcns partem. neat " . Ex hoc idem arguitur alitcr fic: Agens naturale potens in aliqucm eftedum totum. ' • : & .propter hoc. ^"V ^*' Pofitio ifta non videtur rationabilis ''. Sed hocnon valct.fit hoc totum & ifta vidctur intentio Philofophi frtmo de Gen. vt dicic Phi. quod corrumpat quia non cotrumpit. **^ aliud compofitum:& tamen omncs illi gradus funt idem materiac identice. vt quod fuit aliquid altcrius . Contra "". dicitur Met.xo.nifi quia habct aliquid in. . nifi per contrarium corrumpendum Si autcm in corrumpendo non fit aliquid non con.*o« ma. Excmplum dc quantitatc imerminata. rationibui. c j.quo prarfcntc virtus ^^ft^tM- agcntis magis debilitatur.«inoninrc nam diccntes illam "'^?*^* : .. ^ i gcniri. neccffario ponet ipfum . ratio^ie cuius habct poirc non cflc quia fi ilicet pcr hoc potcll rccipcrc fuum contrarium. & hoc eft Tunc igitur quando dicitur quod hoc fitillud verum cft: quod aliquid maneat eius.rupufA'^***' 1"^^' rc. x.vt patct defor. . ncc cx partc pafll:fi igitur agens naturale habct aliqucm totalcm cfFe£Vum in virtute fua adiua. . Tcrtio : tjuam late ex Augufiino de quc Ute agtt.qux cft forma fim.&: aliquid generatur:fed tunc accipit Phi. 4. .necab aliquo agentc.quodeft invirtuiecius aftiua. V I. quod vult eflc materiam .Qu^ftio S C H O L I. Rcfcnfcfttcntiam /llbertinegantis dua4 entitAtes fofttiuM in ente generaiili refutdt. i Hlcdicitvnaopinio » rcmgencrabilcni. rarionc cuius fit corruptibilc. . : : crgo. pofito prx quia ignis generandus non eft nifi quid fimplex.fecundum illos. fi non proliibctur quia agens naturalc non impc.quod de. dicunt materiam proficcre in gradu cntitatis . Iioc crit pcr nliquid intrinfecum. Generationc.quam producit. agcns non indigct /^. qua: licet fit terminus: 1'^^^"'non tamen eft aliud a materia.c..qu6d idc .'**'• '•' *• ^••^^* lofophus in codcm fcptimo.&: inducit ncccffario agens non impeditum.ic). quia non habct contrariiim alicui. cx oppofito fit oppofitum non quod oppofitum ma.^^/•'•^•^o. fic hoc infinuat Philofophus diccns ibi . . &x.funt per fe entia fimplicia.nifi corrumpcndo: quia non habct totum cfledum in virtute fua &: idco oportct corrumpcre aliquid . nec oportct . fed nulla fubfbntia . qu6d mateua efl tUud .ii. plcx cft corruptibiiis. Idem s. fi non fuerit impcditum fcd non impcditur. 7.ii.^ trarium.. ad produccndum igncrti. & 14.magis debilitat virtutem ignis.^dem i. ^^"^•^:'.pcr Philofophum.femper aliquid corrumpitur. &C partcm realiter diftin£tas. ' fccund6 ficj Aliqua fubftantia cft corruptibilis pcr aliquid intrinfccum fibi. dicitur aliud . quia ctiam cx eius pracfcntia magis im" lutd corpcdirctur . Metaph. non pcr aliquid cxtrinfecumcfcd pcr fuum intrinfecum. pcr aliquid fibi intrinfccum crgo cum aliqua fit corruptibilis. : . non tamen •. Idco enim agcns non potcft producc. Praeterca : .potcrit ignem gcnerare. quod hoc totum.t. : . fcilicet corrupti fit aliquid ipfius : : .& aliter terminatar .(j. ^'f^' * Diccs.quod dc fe fit pars compofiti fed totum eft contrarium . qut ''^ Sioti Ojier.r Sic ^uodl.'<.fic ipfius gcniti . qux terminatur non per aliquid extrinfecum . quz non ^ ^*"^ ^* : idcm cum aliquo oppofitorum potcft cfle cum : quia vnum oppofitorum non manec alio. quam promoucretur in aftionc lua.quam fortificctur fed pracfentia contrarij in aerc.^ trinfecum .nec videtur cfTe fecundum intentionem Phi. Pars II.quia habct contrarium. c^rriioppofito in producendo.&: corruptibiiia.aliud a forma:hoc non cft. ex PbUofopho.de neccflitateagit inquodlibct.^MetJ» ditum.^ .quam S^""*'" : fortificet ergo ignis agens qui prarhabct in virtute fua totumignem gcnerandum.&corruptibi!cm habcrcin fc tantum Ric da vnam realitatcm pofitiuam & qiiidam dicunt illam cflfc matcriam &: quidam ^"^^ 1 formam &difFeruntopinionesiftacfolumin vocc. Arguo enimficjln gencratione naturali fecundum Philofophum primo dc Tex.'"' g«icra« bet corrumpi ab ignc. . tom.quod pracfuit quod fit commune illis: fed icafit ex oppofito. lofopbus quod in gcnerationc .y. forma non eft termitius extrinfecus fed intrinfccus materia. nifi vc ». quod agcns ^ naturalc requirit aliquid in quod agat .c.&: ipfa vt alitcr.^ r*- V * alterationc. vbi dicit quod in hoc diftinguitur gencratio ab alteratione quia tcrtninuscorrumpendus. c\\ corrupdbilis.&c.<^ u. Primo .. ^"•^•'^' .de neceflltatc producit eum . V I 66s M.o Sed rcfpondetur .r vt 4/4aliquid quod cft in corrupto. fuppofuo. in gcneratione totum conuertitur in totum : non fic in '°' ll. fed per ^' ^' ^' ***' uUm' f.quod materia tff^qua res j/otcf} tjfr^ c^ ncnejfe.qu6d "' gencrabilia. fcd aliquod coramune vtrique tcrmino .^a "' lofophi.

j antt is £^ ^ diGas. func i^porrf o. caufis quia fi non.qu6d torum dicicur fotius in totMm. crgo nec ignis alitcr fe habet:quia aliter lc haberc cft condi^"'^ fAilis tio ent* s. quod in aliis mutationibus cxtra fubftanciam.. & gencracur cocum pcr fc. cAufatum. & rt.efi cattfatum a cjuatuor canfis : ergofequitufy vel quodcaufa aliqua vltim ma ittufahit fine aliqua prioreyputa (ine effciente.& compo. 5. : CiC : : : riam. vel corrumpitur .ficuc in aItcracionc.neratione.quam fit forma:veI fi habet illas. gregationc . tex. p^Qi^ fubiedo autem in non fubie6tum. non valet.& reahccr diftmccam arorma.&: per confequcns verc totum corrupcum quamuis. vidicicurin 4. fed oportct quod realicer diftinguatur ab illo: crgo primum compoficum.a fubie£loinnon tfonefialia fubicdum:hoc eftjnon eritin corruptione mutatjo aforma in priuarionem. /i -A.quodeft gencracum .&: formam. vcre cft a quatuor caufis fcd marerianon cft idem caufaco crgo caufatum habec in fe maccj. Sed lignum cft quoddam pcr fc cocum . yerccocum. lcenj. ijuia formampro caufa .qu2E ponitur fubieftum communc. nifi habeac par- fcd compofita non poccft eflc per fe diuifa concra fimpliccnj ^cm rcaUccr difrcrencem.5 qua£ opponitur ejfe. cum dicitur. PraJtcirea.y.fcquitur quod vel non habeat cfficientcm.ful:jiedum maneac communc.aliquod caufacum. neccorruptio.caufabic fine priori. : fimpliccm.quod ignis.fcd non gent rado.encratio noncftanon iubicdoinfubicdum.quac funt caufac priorcs. Etfi dicas. velfne : velquodxaufa materialis nonfit Primum quidem^ quia in effentialiter crdinatis^ non vltimamfine primo fecundum etiam '. Librill.q.reali- redtfifft- fencialis gMttur a f *' ordo cf- erit : £-gj ' : cci diftinftoabillo. .non cft mutatio tocius in cocum:quia ibi non eft propric iL.quo<i Jix.eft impoffibiliSjfcd omnis mutacio cft ahcer fe ^ h4bentis:tunc fic Gencratio cft mutatio de non lubiefto in fubicdum igitur eft ibi VT aUtcr fc habtns:fcd fi non cft ibi materia.fi ibi non eft fubicdum maceridjquia priuatio non tatio fuh' ef^.iy. Et ratio cft .^^.vt cx totogcnercturtotum.mM.ij.conuertiin totum:quiatotum {)cr fe vnumfit. TfAT.fiue fincm. Metaph. quac vcre faciunt vnum per fc.vcl cflc corrupca.i. quia fub qua eft. Probacio . (jr caufa . (juia .ergQ.fcd magis tranfubftantiado:ficuc ^* P^i^isconucrtitur incorpusChrifti:& iftaconuerfio noneft mutatio. alitcr fe habec .quando cx ca fit ignis:& hinc eft. Gencratio cfi: VHk I di. Ali(jttoil Awx caufx. nec ejfrto materiam pro caufa : fed hoc .(^ corruptibili materiam aliam aforma. \ PraEccrca.a priuationc ad formam.666 DiftinaioXII.quae.qui generatur . : : : : . eo modo cft ibi mutatio cotius in cotum. tjuodhahet efi propofitttm.eft caufacum a quacuot. hahetfimiliter caufattim realiter diBin- guuntur-. ahquod totum:tameneo modo quo eft ibi cocum. Metaph fi- Rectpiem cut patct in generc caufx eflicicntis in gcnerc igitur caufas materialis : & : &: fic in rcccpriuis matcrialibus crit darc primum rcccptinum cflcntialitct: primum receptiuum non cft nifi ad primum aftum fcd prixnus aftus eft fubftantialis:idcm autcm non rccipit fcipfum.diuiditur in fubftantiam .f. fequiturquod aliquacaufa vltima.-quornm vtrumcjue (fi efi impofsihilc..habcns partcs rcaiiccr diftip£las. & adu primo.nec in gc-r entitoi a farma.ii. \ ^ 9' . ri\\\\\ ignis manet. 5» materia ^^**-lU'<^ igituri!. fed lignumalbum:camcn lignum album noneft JdemS.ficucnecaccruus lapidumeft propriccotum. Cg alicuius.vt patct 4.'' Met.poftcorruptionem alicuiustotius.1. illi .j^:^ non pgj.ergo oportet ponere tncompofito generabili. . & quadam agTex.qu6dnon gcncracuralbcdo. caufi. quoccunquc formae finc in cali per fe vno. eft capax alicuius formae quam non ha^ matcrianon cft diftin^ia a forma ^ non eft poflibilis aliqua mutatio probo per Philolophum y fhyf mutatio quacdam eft dc non fubiedo Mut.er £^ x.Phyfic.tex.^.ide6 coca diciixxi corrumpi. ^ 7.ficam &c'opofiia. Si : : . </ ' & t.\^wc rcfpondeo ad audoricatcm .tjifl jn fubicdo apto nato.quafi per accidcns. yerc fuit vnum. Mctaph.lo. Jiem 10..ii. x. & aqua fimihccrcft quoddam Prarterca fubftantialis Tfx.fedpar''''''y! tcs yel lapides.nififccundumquid. qua: cft vocalis .quarenoBpoceftconucrtitotumin totum.cric compoficum cx primo reccpciuo. nuUum caufaium eft^ quin habcac formam igitur fi ex omnibus quatuor caufis. dicic Philo?*• f6phus. fcquitur quod maccria nullius erit caufa tunc acguo fic 5 fi aliquod caufatum cft vcre caufatum . "'"t^cio totius m tocum. V nde /> 7.vel eric dare quod maccria non crit . Q cft pcr fe vnum.qu6d bcne poteft hoc ficri. re$ potcii effc » ^ non bct . Sj-bfiattM • '*r "Hi^ Prqctereajfubftancia per fc exiftcns.in omni entium gcncre ^ eft rcpcrire pcr feordincm ftatum. Dico.ocum.ttio in fubieftum alia a fubicdo iii nbn fubicdum alia de fubiedo in fubieftum de trifUx. Scicndum cft enim . Quia cnim ignis eft fltiod Teneratio e^mutatio aliquodcotumper fc vnumens.

.non qu6d in rc ma. Si igitur acr tantum rcalitcr includcret ipfam matcriam . fubftantiali non mancat compofitum ex matcria .non rcmanct in ipfo igne. quod quando ex aliqua fit . aut ex aciua aier.^.is.fcqucnti.aut ex aere omni acjua generatio iamhoc taleyhuiufmodi auiem co> rtsptio.(ed peraliquid intrin- fccum .Pono. ^\\%t^ A\* berti Magni .& aliter tcrmrnatur. fupcr MX. manon pofTec ^*"*/**'*' . & fu4rit tranfmutatum in ali^ua fpecie qualitattSf verbi g^atia. terminus gcnc- quod tcrminus gcnerarionis in re nihil aliud eft.icr aliquid. quod anima Prxccrea &%. & ignis. ^ifod ingene" ex oppofitofit oppofitum. vt fubuElo eodem .vt fic in cntitatc. .Hxc ille. comm. Auguftinusprobntibi tetaliquid niQucri .corrumpitur.hh.quia teria acris eflci idcpi rcalitcr k formx 4 (i actis . gencrabtha non gradus funccflencialiccr idcmtcrcio. nifi quod fecundum perfcdlum ma- ip(a materia.qu6d rema» ncteadem matcriacommimis.-iliqua cntitas quomodo .&rcorruptibili nihil fitrcahter. ptionis fufcepttbtle. fcd qu6d ip(a matcria. Sic Quando autem totum franfdicit Phi!o(bphi:s mntatur non manente ali^uo fenfihili .& gcncratur forma aeris.alia vcrb dicit quod cft forma.A 1 Qusftio 667 I.&quando oppofi- tum gencratur cxoppofito . .Et ^\ diccrctur eis nonne in compofito naturali fubftantiali cft forma realitcr diftinAa a njatcria?Diccrcnt quod non .qua: rccipitiir in matcria ipfius aqux. . alicjuando infirrnatur.ix. fic. exqaogcneratur ignis.quac prius crar fub forma aeris.& uanf- tantum eilet matcria. crat aquac. vel terminata.matcria rcaliteralicuioppofito. num non dicitur materia. f^uo/ecifti DomJne :v»»m prope te. qmdvult efie materiam . quod acr ciim nutcria mancat & cornipto. compofito genito.(jHxfi.permanendo idem. non rcmanet in .Scc. ^uod idem corpM aUcjuando fanatur. . vt vero . nifi ipfa materia cjuod efi trahfmutatio princtpaliter materia eflfubieSium illius tranfmu- dc diffcrcntia fubicdi alterationis. . compofitogcncrabili.Phy. quod ipfa materia vt aliicr. illud oppofiium cx quo gcncratur aliud oppofitiim.vt patet ibi . VrxtcrciikugQd.\t. fcihccc maccrix ifti Sctrt md' difting >ancur terum. lia A tunc fic pcrficitur ipfii. inccUcftiua non potcftcfrcgradusincrinfccus materia£:quiaipfaeft tcrminus creationis.& vt terminusgcncrationisdicitur. qubdammodo potcft dici fufcipcre aliam aliam formam. & aliam terminationem dicitur aliud. rius rationiSjfccundum illos gradus. ^ eiuodl. rcx. altcra a matcria. ^ dliudpropenihil. Gen. terminata.fit fub fbrma ignis.ad litcram dicit idem maccriam cfTc notam permucacioncm:quia oporPhilofopiius propccr quod dicitCommcncatorqii6d Practcrca.fed aliquid commune vtrique termino.^. ita quod nihil fibi cxtrinfecum aducnit .i. Metax.Vbi vuit : cxprcfsc qnod . vtraquc cnim conuenit in hoc. Dodoris pcr c-^agatin acrcm B pracmiflis patct ratio in matcria.Hxc illc. modoterminatur. Sed tunc accipit Phtiofophtu .& fic ipfa forma aeris. Vult enim. Similiccr^. & corruptibiH cft lantum vna rcalitas pofiriua:fed vna dicit quod illa cntiras cft mateiia. cenum eft. Vndc Ariftotclcs c ratione tex. vt ciim cxaqna fiat acr . tanquam ex oppo/ito. fpccie : quia tuncquod perillos gradus. quod fit cjua in eo fit ejfentialtter .quia acr. ficuc dicic : tranfmutario fccit fcire matcriam. cum gciieratio vniiis tcm non cfTct fit corruptio altcrius matcria . Scc.art.producit for- matcria. Sequcrctut ctiara poicrit gcnerari cx acrc .(ccundijm quod aliter & aUtcrproficit. Commcntator trinfcca ipfi lincx.quGd in fubftatia gei eft Riciiardi dc m ignc.qu6d quas funt oppofita .nihilaliud cft rcalitcr ncrabili.fed tjtiafi ex femite totofanguis . M C Hic Doibor duas opiniones.quod fiforma fubftancialis non cftct^nifi gradus inrrinfccus maccriaj. & non accidentaliter^ Harcillc.ex cfuo efl tranfintitatio illitu rei . rccirat MENTAKiyS.c0mm.& ficpatet quandooppofirum generatiucx oppofito.qu6d in gencrabili.&alia fubftantia naturalisinam vt eft afinus dicitur materia perfcftior matcria imperfedior eft ignis dicitur vt eft afinns .nificadcm matcria fic .Patet.qux crat fub quae & autem aliarum tranfmutatio- fecundum aliam . & & aiia for- noH videtur rationabUif.qu6d dicaturlapis.Iilis cxemplum. Pater etiam non fiteadcm . i^. quia oporteret poncrc aliquid corrumpi in co . & forma.fubieElum Haic ilic.non cjuod oppofitum 'maneat . qa6d mancat ipfa materia» quod in iranfmutationc fiibicdtum vt ctiam patctintex. . nififecunditm pofiertus. com.quae non dicitur termina- ri pcr aliquidcxtr!nfecum. quod vocac materiam forma auccmnon poccft cflc prope nihil.\l.ita tciizdicitur ab'a.putaqu6d ipfa dicitur alius ramcn .& aliud compofirnm.Et ibi Alia opinio dicit idem fimphcitcr in rc. Pofitio ifia ignis faltcm virtualitcr mam . vna Ic dicit g primo ma opinio.puta . fcd intrinfece dicitur afinus Et ponunt cxemplum de quantitate intcrminata.quia aftionc fua corrumpir formam acris. qua: duac opiniones tantum nominc vidcnrur diffcrre.dico. fcquetctur rcmaneret in ignc gcnito eadcm in genito qu6d ignis non . Vbi vult cxprcfsc.dicaturrerminus gcncrationis:fi cnim matc in finccommcnti:A/»/j// (inquit) remaneat in ea. tranfinutatio autem tnfubfiantia manferit ex fuhieElum efi. forma : &: fic iftx dux opinioncs volunt quod in fupple tranfinutationc {v^i^znuTiX^jC^uod fit fubie- Hum ejfentialiter ei. Ad rationcsoppofit. illud au- igitur eftet . in tationis . . pcr te.ConfcCC.Pri- Mcdia villa.dicitur terminus gene- rationisjvt vero alio dicatur afinus rationis fic .(cd tantum b fit alia. dicimus quod ignis gcneratur ex aijrc.curn nihil tn aElu re- illo.feq«erctur A.i4.yi parct primo de Generatione. & cft ibi cntiras matcriac. puta pcr punda fi cft linca. : ncc cft alcc- mutMtf facit. quae funt in- mutationisjvbi Commcntator fic dicit: jllteratio igitur efiycitm fubietiumfuertt aUcjuid in atiu.Prima cnim dicit.fic ait: Efiautem hyle maxime fttb- teElum cjuidem proprium generationis & corru- .

Si ignis A nifi agat in ^. Si crgo de nccemcate requiritur ipfum tum in nem ignis quod . tnim eorum inuenitur aliejuid . Sc gencratur nigrcdo in cofubie£ko. citcr eft corruptibilis per aliquid intririfecum fi- illum. quod nullaeft contradidlio & aliter hic & ibi .io. hocautem e(i.SiCc. ^uaopponitur illi fub <jua eji. id eji (juolibet aut non recipere:& qmd eft tale. aut artificio habent materiam. quod aliqua fubftamia corruptibis per aliquid intrinfecum duiTi aliam tranflationcm fic fibi . ignis.& remancr fubicftum . A poteft cum agcndp rcpatiatur ergo : ipfum contrarium . A ae'ris contrarij magis fortificaagendum. qua forma aqua. 668 pofTet fieri fub forraa ignis.quia poteftfieri fubalia. non vnum oppofitum fit quod B. fub alia forma . Nam aliquando cft corruptio intrinfcca in aliquo aaionem vnius partis organic^ in aliam parceni organicam. Nam . quam pcf prslcntiamipfius acris:patet. quia tunc compofitum.habent niateriam pojjibile enim ejfe. generacione rotum tranfit in totum. totum gencratur:in altcratione vero non. quod agcns naturale puta ignis nonpotcft produccrc igncm 3. Et dc iftiscorruptionibus non PntereA fecHndo fic. tuncidem omnino fimpliciter ageretin corrumpendo fe. efi Dulnum.19.i.quia virtusagcndo in contrarium magis abfcntiam ipfius tur ad dcbilitatur. corrumpendo ipfum. pcr rationcm fcd pcr agcns extrinfj- : quod ipfa matcria cft caufa corruptionis intrinfeca. aut artificialem.cap.iyl crgo illad. Et infra Aut enirn ex : in fubie^o in non fubletlum. ideft. dicitur materia. id eft eji quo appaict qu6d conuptio compofiti cft v. quia rcmanct fubiedtum commune tam albedini.aut ab arte. & in cadcm matetia producit formam ignis.Jimaterta non eji d^inEia aforma. magis caufa intrin- ipfa matcria .quia totum non tranfit in totum. d Sed refpondetHrNx. fcilicet exfubieilo TreJ fu»t mutMtenes. : materia. ttria eji tllud.aut anatura.fed f\ eftcaufa corruptionis corapofiti. Comrk.c.puta quando album fic nigrum. viuente pcr Aliquando fit corruptio inquia vna pars compofiti apfub alia forma. quod corrumpendo.nifi & fub vna .illud erit materia. hic loquitur. (in(.& fic in tali compofitp crit ali- quid intrinfecum aliud a materia. quodpO' recipereformam naturalem . &gcnerans aliam & hoc modo intcUigit hic Do<aor. aIia.' ex- fubie^o infubie£lum.itaqu6d j"gnis A non rcqiiirit aerem ad producendum igncm B proptcr materiam ipfius acris.DiftinaioXII.ie\. fcd materianuUi formae eji opponitur. opponitur formae iguis.-.com. probando quod in loibphi 7.& fieconcedimtquod dem Hjcc . Nam vt cft fub forma aqua: eft capax formac ienis . Dico autem fubieilum ex affirmatione monJiratum. jpfum K & qux ditia funtjtrts ejfe mutationes . quam Nam cft in ^. agat. com- &c.quia quod fit maceria compofiti corrumpcndi. .& illud erit forma.ex ijuo eft natura totius.dicatur C-. hi ipfiim C:nam corrupto ftatim fit ipfum iP. & naturaliter appctit clle aliquando alia. tanquam in oppofitum . & h(c in ejuodhbet ad clle. h Pr€terea.qua: critcorruptibilis.quam nigredini .qHod in vnocjuoque mate- . quo res poteji ejfe .quia tunc fimul cdfet j.5. idco hic poclTe fiib nitur caufa corruptionis.& generando. aliqua fubftantia naturalis cft corruptibilis per aliquid fibi intrinfccum . qua: illa . agat in aliquod oppofitum. cft alicuius neceirarij aliquando f Ctnupttt eciMpofui efi ptr m»t«ri.quaj eft caufa corruptionis intrinfcca. vni forma appetit fubllantia gcnerabili eft aliqufl alia rcs a matcria.corrunipendo nifi . Aliquando intendit hic rLiptionem comm.puta ac- potcftproducercJ? /diftinguic illud. haec vidctur mens Ariftotelis frmode Generat. ria. quiaexpcllit formam fubftantialem acris . puta per dcfcaum alimenti fequitur corruptio intrinfeca viucntis. quod aliquid ipfius B rem>neat . non quam efle pcr corper fcparationern quia ipfa forma raagis dat ejfe in Dices. fequitur . Vbi habctur.]uit)ij«<ej?««r.ficur matcria exiftens fub trinfeca compofiti petit cfle fe non poteft aliquam & &i. fednulia formafimpli- rcm corriimpendo aliud. loquitur. quia ex quo ignis pcr (cilicet . Ex fcipfuiT». lub duobus oppofitis.^ non cf- Hxc illc Ibi &c. Aducrte tamen de corruptione intrinfeca. Ibi autcm loquitur de corruptione abfolute fimpliciter dicicur «latcrix g .vtpatct infracHftin.tt materiam.quia necejfe eji ex his.& z^.totum corrumpitur. Dico. & fic quafido dicimus album fit nigrum.nifi in aliqua pars intrinfeca compofiti gcnc- fit ignis gcncrantis ^' ille. quia ex quo forma dat rtiagis ejfe compofito.S<.^«r Dodor. ^ . > . tex.quod eft falfum:ergo fi bi.quod idei eji corruptibilis. a /iatura. . ReJ^OHpo.& non ejfe eorum ^Hodlibet.tex. Hic c quod dicunt .aut ex fubieBo tn nenfubie[luTn:aut ex non fubieSco in fubieElumyiHt ex non Commentator tcji fieri intrinfecam fibi cum corrumpens formam.pura 5.T probatio fundatur fuper au(^oriratctn Phi- : & c(re fub alia .comm. A communc C & 5 : fed totum ipfum C dicitur coriumpi per ipfum B. nifi rc- A quiaignis autcm materianon potcft eirc raatcria quia tunc ducc formjc ftibftanlesigniscirent in cadem matcria ergo oportet . cum non C tanquam oppofi- requiritur proptcr ratio- pcr illud oppofitum illa adio magis dcbiliteturicrgo proptcr aliquid aliud & non proptcr aliud quiritur. magis . qu.difi. cft fccun- dicituri0w»i4 tju* funt.Ratio crgo Dodtoris ftat \\\ hoc quia j potcft produccre non cerc alium ignem.nifi agat in acrem. fequitur quod crit alia cnincompofitopraftermateriam.vbi gencrationeni ab altcraiionc quia in . Secundo Do£tor arguit ad principale intcntum .& ratio ftat in hoc .& non ipfo C per adionem Tequicur cx hoc. Giuodlibet eriim . fub quaeft. Do(51:or arguit contra illud. . Librill.&aliaforma. ejuodltbet e/itm habet potentiam fc.^j hoc . clarius intclligatur ifta vult produrefponfio pono caftun. Omnia corruptio intrinfcca pcr defcAum . quod forma fcca compofiti . non poteft producerc formam jnateria randi : . Occurrit difficultas in hocquod dicit Do(3:or titas quod maceria eftcaufa videtur fibi prefsc dicit corruptionis. Mctaph. quia in contradiccre.tantum albcdo corrumpitur. quia aliier quod materia eft caufa intrinfeca corrruptionis compofiti.qu6d materiainclinatur ad malumjfcdex pofico.Phyftc. hoc eft quod dicitur. puta in C fi ignis B agendo produccre ipfum ignem in- & virtus illa ma- . gis vigoratur per abfcntiam contrarij. forma: .& ipfa cft incorruptibilis .ii.\\i'\ fic habctur^Oww/finquit) mutatio ejia cjuodam. quod pcr remotionem ipfius fit magrs caufa corruptionis compofiti. Afa- & non efe : quia capax alicuius formt^tjuam non habet. vt patet a Doaorc fupra. talis fubftantia cft corruptibihs pcraliquid intriniecum.&quianon potcft cdc fub per cgrruptioncm alterius. .

qui dicjitur S .qu2 6tum.non autem fyncategorematicc.& per confequcns illaterriacntitas ignis corrumpitur. potoH dupiicirer igtiis. nec pars ipfius matcria:.quia corrup- tum. illud rius paitis ciufdem rationis. quia ficut in . ciam non fit proccdere in hoc . fnbtiih ti no>i fuhieSlum .quia fiantegenera- fcat k priuatione ad matcria non crat fubiedum tionem. & tionis ignis:ergo nuncrccipit aliquid. Et Commcni:i{. quanta in <t Do6lorc tn ejuarto . hoc qudJ loqiiendo dc totopropric. tum quantijm ad omnes pnrtcstotius. rcfultans. quia ctim nigrcdo informat fubicdlum ftatim fuo modo refultat nigrum. cft compo[itum naturalc:& quando diquod mutatio fit de r. i]Mttfi.quia tunc fit fubicdum nigrcHinis: mutatio vero fadkaa non non fubiedko in fubic6tum. reaUter diftinguitur k recepto.fcilicct dc toto per accidcns. quod rotum conucrtiturin totum . tam matcria . fcquitur quod in tali gcneratione fubii- ciatur aiiqui)i^quod nuncaJiterfc habeat prf iis:hoc autcm non potcft eJfc . . quocT ita fit in fe reccpiiuum . & fit .quia in taU toto non eft propric tertia entiras abfoluta realitcr di- ftinda a fubiedo «bilc. crgo in fubftantia geneiabiU fit tccipicns. qiio B gcncratur .&rper /c. . quam forma ignis defi- ignis nant cfle:& hic fcnfus lum forma iplius. & fi eft falfus. commcn. iic dcbet intelligi .quam prius. . & accidcntc:tamen co modo quo cft totum . probando quod in eft maftat omni gcncre dcucnicndum ad vnum primum .eft mutatio accidcntalis.nifi annihilarct quod cft impoflTlbilc agcnd naturali tanra . Refpottdcndo Dodlor ad lunc audoritatem dicit compofito fub- compofiti. quat vocatur lotura "JSyid cft. vcrcgeneratur. id "»"%«'^ non habuit cftjfccundum tertiam cntitatcm. puta hoc totum album conuertitur in hoc totum nigrum. & nunc fit fubiectum gcncra- pertinens ad gcnerationem natura- autcm reccptum non eft ipfa materia. 1 1 k /tem in omni genere. Sccunda dicituc corruprio . quo forma partis nifi ignis definit cflc.quod . dicit. compofifiue compofito.Quseftio itSlo i» fMhleBMm:& & ex non fuhieth ex/uhieSlo i» no» ftthie^um. iUe aqiM in hunc aerem.quod aUter fe ha- expofitum prii!is. qua: teria . . quac dicitur cn- inutatio.qux fit ab cntc compofito.i. tas ill^is tum. hic . puta & generationi nihil fubiicitur. tunc qua: cft per agcns naturalc.vt fupra eft gcncratio naturaUs fitquacdam in to- Si vero inrcUigatur in to- y^fccundum pnrtcs eflcntiales conucrtatur acrem B . Prointclligentiahuius rationiscft notnndum. quia tunc vna pars cfiet rcceptiua altelcrp. non poteft autcm totum pcr accidcns conuerti in aliud totum fecundum omncs fuas partes. puta qu6d tiofubftantialis vltimo rcfcluitur in niatcriam. cum in muta- aliquid. ciim dicitur : Generatto efi mutatio totiiti in totum . com- .onfuhieElo in fuhie- .Scc.xteritum non prsicrilfc eflc impof- .quod cft falfum. vbi oftendit pr. Stat crgo ratio Doftorf j fn pofitum ex matcria.& teitia dicitur gcncratio . & ma- qua: propric ge- hoc modo totum conuertitur totum conuerti rcria.vt patct in tcxtu Philofophi.fit aliquid ab ipfa forma rccepta perrincnte ad gencrationcm ignis. fimpliciter quia rccipicns cum primus erit forma fub- & rcalitcr diftindtaab ipfo rcccptiuo. . quia tunc non eflct infinitum fcquitur fimplicitct recepiiuiun .in materia ignis pcr a^cs cxtrinfecum fit forma acris. difiinSi.& primo modo. &: rcccptura cft rcilis diftindbio. fiMccomplcto in no ens complctum.rcaliter diftin^bi ab ipfama- ft. fimplicitcr incorruptibilis non cnim poflcr ipfam corrumpcre. qttod in aliii mutationthtu txtra fuhfian- ciim illud fit fimpliciter primum icccptiuumfit de neccflitate ad primum aduro rcceprum .Hoc quidem patct tex. 669 I.i.& Bum . vt patet per Philofbphum vhifupra. in Et quando fit & fic illa materia eft^fiibictfliim corruptienis: matcria crgo mutatur. Et dici. & rcceptum.corruinpitur. nec aliquid ipfius fit receptum . quac eftaltera pars compofiti fiibftantiaUs. ' vel . ncratur mutatio de fiibiedo in non fiibic£lum. quod in gcnere receptiuorum fit dcucnicndum . dtfi.dcqua Dointdligi citur . qu6d in codem inftanti . generationis ignis. nifi illud tran- habitum.quia aliquandocadem ma- tcria.i. ita quod incodem inftanti .(j.quod prius rcmanct fubicdtum . qux diftindlio patct i Dodore in tjMarto.cft corruptio. m:. Nunc ad propofitum arguitur tione dc neceffitatc beat nunc di^. qux cft de non entc complcto.j{.Et probaiio matcria prima:cumergo 10. qued nullo modo ncc in fc . quod tertia cntitas W.illa tci tia enri- B. qutejt vocalif.rc ille. potcft murari : titas totius.ot:G eneratto firnf liciter efi tra/tfmutatio rei fecundum totumex hocinhoc . Prima mutatio cll tantum fccundum accidens.ert fimplicitcr impof- fibilis. quod nihil aliud cft. ita quod hoc totum album dcfinit cire album. & fic vnum torum poreft conucrti in aliud^vtquando-^conucrtinir in if. i Et tunc refpondeo ad auSloritatem .QatutHU fi$ tur conuerti totum in totum catcgoremaricc . ej. poffumus dicerc pariformiter. ideft. in cns complctum .dtfi. quia propric intcr rccipiens . : enim virtus requiritur in annihilando.quiatunc non Co- rotius dcfinerctcflc. nec eft ciufdcm rationis . puta altcratio. quam . & illa erit forma naturalis. H. vt ipfc cxponit in eji texfij. eft puta in aercm qu2 non .id aliquod rcceptiuum . tcria rcfultat tcrtia cntitas acris & .H\c rcdit ad principa- fecundum omncs intcntum ah'quid. autem adlus .frtma. creando. tiam. Propofitio crgo Philofbphi intelligcnda eft de toto pcrfe. quam .& hoc magis patct a Dodlore in 4. i Sictiam loquaturdc totoin toi ^* tum. ficut dicimus quod album fit nigrum:fiibie5:umcnim albedinis mutatur innigredincm .cx qua forma . qui dicatur t/Y conucititiir in totum. c|u6d fit dc non entc completo in ens complctum quarc mutatio huiuscft gencratio.i?. tali nifi ma- «aor tn ttrtto . vt patct primode Cencrat- tex. fbntialis .(cd ctiam materia agens nnturalc fic conuertcrct de neceflitatc corrumperet materiam .vt htc mcn ^JT'*' cft.vt patet & difi. vt ahcratio . tn fuhteti$an tjuttemm : non eji ex mutatio.6. & fit nigrum . puta ignis .& forma. eft fiibiec^um generationis £tam corruptionis .& com- quod totum.fequitur quod ibi crit aliqua entitas rcahtei ^ .diif.quod le ad aliquid ciufdcra rationisjfcquitur igitur quod rcfpedu gcnerationis ignis alitcr (e habct.intiali cft ipfa mareria. in aliqua cntitas realitcr diftin(Sa a tcria pcrtincns adfj/f Tianfmut^tur (inquit) hoc t/i hoc totum. cum nihil idcm rccipiat feipfum . 16. id partes .-iccipitur/«^«t/«w» pro compofiro na- quod turali non fttbieEium autem pro matcria prima. ejutjl. qua. fubic- fit depcrdendo formam quam cft de fubicdo in fubic- habet:mutatio vero. quantum ad entitaicm tcrriam rcfultantem ex partibus eflentialibus .

nnrcri.'" qualc ens ESt diftinftionem depotentia. Vno modo. dicitur obie(^iua.puta ignis.& fic tcriam. fed ex hoc.& ipfum compofitum in F. quam in- tcria . tuor aflignantur caufe rcrum naturalium cxtrinfccJB (cilicet efficicns . Similiter patct.vt fubiedum . vt in crcabili.cft ctiam in potcntia objcftiiia. naturalis. ficut aibedo cft non cft.non cx hoc.Quod cnim alitcr fc habct nunc./ilicjHod caufittum. quod habet mareriam . aliquod purc crcabilc .quod hxc via negat compofitioncm : videntur tjjuAdam repor- tittii.quia vrfic.quod eft in potentia ad tcrminum:& fortc eft eadcm potentia .quam prius. critrcalitercompofitumexdiucrfiscntibus. Cttm dicit ejuid elle /pecifico. maximc in compofito. Aliquid enimpotcftefTeinpotentia dupliciter: eft Vno modo. €h<ale fit ens mMtrU.vt fubiettum. vt gencrationis. Phyf.vt materia prima diritur (bltim diua.q. Secunde .vt patct iDo(9. materia. ^fHbie^fiuam^refoluens materiam contra ThomiFlas fc effc fotentiamfuhiecti'^ idque confiat ex dtSlis.& vt fuhicAum generationis. qtiale ens eji \\c Doiflor diftinguit ^Hua. & rcccptiua formx fubilanrialis^dicitur in porentia fubiccliua. vt rcfpicit caufam produ- vcro habet efe produdum extra fnam caufam dicirur potcntia fubicdiua. . Frimo . trinfecsjfcilicet nicns.{equiturqu6d intali cntc fintduae cnti- tur a tatcs rcaliter C H O L S Explicat potentiam ohieSfiuam uam.vt terminm .non ohieUiuam . duac . naturulium. inukcm. fcd fimplexquoddam:non faluatur ctia.Libri 1 670 Diftindio XII. aliter {cqueretut quod nulla eiret fubftantiagcnerabilis vcrecom- porita.\o. in potcntia diuam obiediua . te*Uter diftin<aa ^ matcria . Poteft criam dici porcntia fubie(5tiua.dicirur in potentia obicftiiia quia eft obicctum porenii. 1. totum illumgencrarc.ex quo nonfupponit aliquidpcr fc cns in potcntia fubie<5liua:ergo fimilitcr etiam. vt tcrminusialio modo. Dicunt ergo aliqui. Si vc- ro cft quod non habcat Angclus. vt parrcm fui .tm.& porcntiaobicdiua pro omni co quod habet ejfe poflibile. yilio modo. quia omne illud. vel caufarum fuarum. quod illius:vt habearaliquam matcriam partemfui.qund liabet pa: rem fni. quod cft inconue- rerum eaufi.rcrminat potcntiam produdiuam. duo / '^* funt & vt materiam. potcft defumfta mutatio fubftantialis . I. velgcnerandum. & (\c ignis. '^^ 'ff^' '» ^*''"'"* ''*- '" "^' . qui habct totum ignem gencrandum in virtutc fua aftlua.po{lunt tamcn feparari.xpono ramcn hanc lireram. producendo illud in tali ejfc:\t vero comparatur ad .quia aliquaudo dicitur eite in potentia fubic- potcntia obiecfliua. emm potefi .ncc ignis ncc quodcunquc gcncratum. vel fubieftiua.& dui in- materia.&: ficidcm. & . & finis. non proptcr hoc fit cnim quando al- in albcdine rcalis in potcntia.!cdrantum fimplex . & rale dicirur in potenria obiccliua.i?«: aiiqiiando in fattiitia iu- & : & in potcntia obic- terminus pocencis prodii- ftiux.Aliqnando ctiam accipirurpo cntia fubicomni co .nulla crit ibi compofitio idco poncfls matcriam folumin potcnti» obieiSl:iuaj& non fubic£tiua. matcriam. quod cft pars fubiediua \n compofiro fiibftantiali merc reccpciua forniT pofitum partis conftitiientis formali. PotifJtia fubieiliiia. rcfpinit aliquod agcns cxcrcmum producens ipfum tcrminum . ita quod fubieftum cxiftens dicitur in potcntia fubic£tiua:& eadcm vt rcfpicit agcns. fccundum hanc viam quia nihil aliter fc habct in mutatioiic fubftantiali. bcdodepotcntia compofitiojfic obic^Stiua cum cx ignc ficut : rcditadaftum.& forma:ciim crgo ma- & forma fint duar caufae intrinfccaE entis In hoc. vt comparatur ad macil: fiibiednm forms partis & receformjcqux eft tcrminu«produ(aionis. ad quod tcrminatur talis porcntia produdiua . V I diftindx pcr generaret nthilprafupponeret.quando : fuperiijs. lO. £/} hic variatio in aliqutbus eriginali- tfM .ncgat rationcm Philofophi dc matcria. quia alias tgnis vt non daretur compofttio. Aliquid /#. fed vtcomparata ad diuerfa dicitur obiediua. 1 de poren- tia. Tcrtio^non dareturfuhftan- ttalis mutatio. vcl tcrminis gcnerationis vc €X videtur.quia illud tale.T produifliuaj . & obieEii- ua cjuomodo diffe- rmt ? De (jHo Sco.ejHod eft tn potentia ad termimtrn.. vt jj cft.qux ptiua ejfe .fict ignis in aftu.&ct{\\i' quod cx quo caufatum realitcr diftinguiqualibct fui caufa tam cxtrinfcca.vrparrcm fui. l trin(eca. quse tamen fecundum quid eft quia cft in virtutc caufa: . vbi cft pocentia obiediiia . oportct mancrc cfl^c fecundum hanc viam. quod cft in potcntia fubicdliua. ficurcom. Ifta ratio ftat Pricterea-. M. . Contra hoc " concludunt omncs rationes hdix in porcntia obic£tiua.jTfinteria. A d quod przmitto quandam igitur vidcndum prim6.x. &: non fubic£liua:quia ibinon fubiicituraliquid. Hic autcm vult Dedor . quia tantu:n eft : 5t omnem MENTAKIVS. quod habcc t//> realc cxrra (ftiuapro fuam caufam produdiuamillius. fubiedhnn gencrarionis.ote intertioydif}. ali- in potentia durlictter.qu6d matcria cft in potcntia obicdiua tantum.vc compararur ad agcn$. «licicuc f. & ex Metaph. (juia Et itcrum arguo fic . quod maceria prima fit .matcria non cft nifi in termino . &ifta eadem pocentia.& anima. M C m T7 5/ videndum primn igitur \.qua:eft pars illius.

intrinfcca enris naruralis cft ens in tex. didacjfcd oportcttuncquod fitin porentia fubicdiua exiftens in adu. ex ^uo fit alicjmd inexifttnte . . Patet per cx nonfuhftautiij fttbftantia vtique com. Aantialis. curo quodcunque dicatur ) fecundum quod omne illud dicitur eflc aftu .tex. & fit Hxcibi.-j.comm. jiliud ex bisjjr fubftantia tft fnatena.tex. quia cntitas principiati intrinfircc dcpcdct ab cntitatc principij inrrinfeci. lex. aAualcm. quia coropofitum naturale componitur cx materia^& forma . cc(Tari6. & inde. dd & quae in ipfa corrumpuntur.ecies. Contra hoc. Minor patct pcr Philofbphum primo Pbyftc. accidentalium:ide6 maxime cft in potentiarcrpeftu carum ide6 dcfinitur per cfl*ein potentia.2 8. vcl aftus^non & 8. quia nihil fui realc prz- . qua id euidemer demonftrant. Hlud veT»-ff. cum inftt. Quod eft pars alif uius compofici 7 '^etaph.comm. «»rf'<? quod eft aliquid. & natura primnm Commento. Quod eft tcrminus creationis:igitur fcquitur phus primo Phyjicor. commcn. pcr fc vnum principium naturac.quiaidem ignis.tunc talc cornpofitum cfict rralitcr fmiplcx. caufa cntis oporcet ne./* Phyfif. Quod eft pcr fc fundamcntum primo Metaph Quod cft per fe fubic6lum mutationum fubftantialium quinto Phyfic.t.& caufatum dependeat a caufa er I. & argentum fhiatt & horumgenerti . Tamen dicitur cns in potcntia . dicitilr in potentia obicAiua vt vcr6 incl iditreceptiuum formx partis . Cum cnim fit principium . illum Secund6 .&Jptcits. Tex.Vbi ComitJcntator Prtncipium (inc^wxi) fubfianti* eftfub: Jfantia.vcl non ensldcpcnderet cns a nihilo.& cftcaufa compofiti.non po- & .vcl mformantem . rtputabat Aui. cft pars alicuius compofiti Philofophum Metaph.non cft alicuius rcccptiuum. hoc. Tex. .fecundum Ariftotelem.inefi enim. O IT^Ico igitur .qu6d fit aliquod ens:quiacum principiatum. tanquam cxdiueifis partibus: (ed fi niatcria ciTct tantum cn» in potcntia obie^liuanuUam entitatcm rcalcm incliidcns. & & teftcflrc .u.7. dantcm fibi effe fpecificum ex quo tamen noncft rcccptiuumiftius adusper fuppofitum. Dcducic ali.Phyfi. Et prim6arguit ficjQuod cft prin- tet materia coaemth fecundo phyfi. I V M.& fccundum hoc cft rcallquod eft impoflibile. quia quant6 aliquidhabct minus de aftu. Sc poilet producere fna. vbi vult qu6d Uihftanria fit rantijm fubftantia.\j. Hoc idcm tcx. & Secundo arguit Doikor ficiQuod cipium intriniecum entis naturalis habentis veru e^e in adJ. vcl non entc. C tfucil .i. 7.pa- C H O L S ejfe fic ctearct fupponcrct.^4.a inconiienicntia. Hic Dodlor arguit .iS.vt probant Tex. poreitatit COMMENTAKiyS. 5» »^'>«r (inquit)^/? htc quidem materia.QucEflio dicitur fn potentia fiiltiediua.ftcut *s ftatus. vt asftatua. 1.& 8. Harc ibi. ei KI. & tn T.ex eifdemcaufis:& cft quid poficiuum." qu6d raateria & cft Tex. & . .vt rcipicit potentiam produccnrcm . & %x. efua natitra funt^ .nec ceontia. Caufa (inquit) dicttur vna quidem medo . vcl aftus. tant6 magis cft in potcntia:& quia matcria eft reccptiua omnium formarum fubftantialium.vcl rcceptum. fupra Tex.& ij. CT prtus videtur oportet dici aliejuoy erit ejfe prddicato .quia reccptiuum formac. de (jener. Phy[. abiblutam. propofttttm tas diftinda a forma. Tcrti6 fcqucrctur.(]uiafecundum Philofofhumfepem conueniunt . Principium (inc^uit) non defubieflo enim principium principtj: fubietlum enim principium cft . Mattris quare ens in pottntis dicilHr.& a principio fuo. non in omnes rationcs pocentia obie£biua tantum. aut tfuo- modoyprius nonfubftatta m/?Hxc illc. ampliui non ejfe dtcimus non ejfe ifta pcr fc : cft pcr fc caufii adu materia prima eft huiufinodi . <{icitur in potcntia fubicfliua. tcx. 6c. Met. qu^d nulla ciletmutatio fub> vt dixi fu- pra. Hic Dodor pcr raulras audloritatcs Philofbphi intcndit probarc quodniatcriadicat cntitatem rcalcm . : tct i. tjuod inefl vnicuique vide tcx. vt dicit Philofo- Quod eftpcr fc caufa vt dicit 1.\\i)parttJl.t.pocentia obieAiua. quin Cit in. vel diuidentcm. & fub potcntiis numero diuerfis. Tex.comm.eft cns in adu:(cd materia primacft huiufinodi.x%. Haec ilic. Non enim habet aftum diftinguenccm .ex quofit aliquid.si. DIco igitur. quem habet in vinutc non przfupponcndo aliquid it fius ignis . Maior patct. de forma coT" nihil:quianihil. Fidetur (inquit) fubftantia eorum . Hoc idctii patet quinto Meta- phyf tcx. «ft eadtmpecemM . Hoc idem pa- patet vt pa- fuhftantiam contrartant fubftanti^tiqualtter igitur erit. f^t fuprk. fup.&: cft terminus creationis:patet.(jr clare ponuntur in litera. Tcfrio atguitur .\. quod eft extra caufam fuam.Kn«Cinquii)iffrwy modo caufa dtcttur. Phfic dr UMetaph. quia fcqucretut quod agens naturale C^fAteriam ignem . fua. quia fcqueretur qu6d nullum effct compofitum gcnci andum cx diuerfis entibus. quia ScqLutm. 2 .^ ex i.fi cflct nihil. probando matcriatn primam cflc tantum in pura potcntia obic(Stiua .Vidc ibi Commentatorem. : patct . ijuod tnateria efiperfevnum VJvnum priJtcipium natur<r.i^ .i^Materia(\n<\\. . vt probant omncs rationcs fijpcrius faiStac. quia nihii alitet fe haberet Primd . cum 7. fic qu6d nullam cntitatcm tcalcm a£kualcm includat cflc fimplicitcr irapoffibilc.t. entitatem realiterdiJ}inSfamaforma. Qu6d cft pcr fe caufa compofiri. tct n etiam ad 671 f I. 10.Et firte nuUum compontum cft in potcntia fubicdliua. Prztcrea manec fubtcrminis oppofitis cadcm . reahs. 6. comm.

quod ica cx albo & ligno. per quod : fcd ifta funt tranf- & ideo vnitas in communi. partts rubftantiae rei . iCupple & : fbJ materia cfi: hniiir- cjuinto Phyf.Phiiofophus cnim pnmo de Generatione .non cft nobis notum. Refpondeo * in ente communi.m datam de •iitatem.vel eft paflio immcnon poteft demonftrari decnte quia fi dcmonftrare- diati confcquens ensi&: idco tur . i. entitate materi£^& rarfmprohat nec exalicfuo (jr eandem eu- mhilo. /j^. ic forma erunt fubftantia . Diftinclio 1 1. (^ anod ex iHi dicitur. fccundum iftum modum eft in adu. res generabilis^honejljimplex. &: folum diceretur ensin potcncia .& fpcciesrunt.non fieret perfe vnum cum forma ncc refultaftex. .vcl paflio imme-^ incft de ente . quod aliquid componatur nihilo cjc m ma:non eft autem inconueniens quod compofito fit aliquid &: aliquid:ficut noneft inconueniens. XII.quod cfttcrminus per fe verum cns rcalc. adu quia tunc gcnerat»o. I V M. Qiiando ergo.^ cjuod ex hii Ttx. qu^m ad^formam .quare hoc compofitum eft pcr (b ynum \ non eft rcdderida fio in fpeciali.vndc oportet vcl quod resgencrabilis .vcforma. quae j. Philofophumjnon dcris :igicur * eiTct niii alteracio j quia : .fecundum omne quod ^duenit cnti in adu» efl. j ' 3* . Tripliciter corrupt:bihs.fed fccundum eUm. vt matena tars alicu^ Kxc ille. fecundum quam entitatcm eft capax formarum fubftancialium.prim6 fuit crcata cum forma.vr pMetprimo Afetaph. Vnitas qmdeji. : .Patctin omnigenercaccidentis:nam fufccptiuum coloris nihil eft in genere /coloris igiiuf in generefubftantix. vcl fi cfl"c vnum cnti. P quod fcilicct matcria non habeat tale eflc in a£tu.illiid vero fornia. .qu6d ficut non rcpugnat » per fc vni . arguit contra illos . qui dicitjqu6d prius ordine termina- aUcuiut. Vult dicere . non cft reahter diftinftunia forma ^ubftantiaii : quia illud reccptiuum nori ponitur in ahquo gencrc .& nihilo:veIfic compoficum cx aliquo Sc aliquo Primum eft abfurdum fcilicet qupd gcnerabile fic ali~ fimplex.quaeritur.poteft fieri vnqm pcr fe:quia quoddam com- pofitum.Libri 6/2.non fit per fc vnum igitur cx matcria .^. Ed ^ )3 contra hoc obiicitur. .quamad SubftantiarainonigicurreaHterdiftinguitur aforma.&: non habcntdefinitioncm diata cncis fit .Ed enim per Ce mntationum fuhiedlum fubftantialium . : aut hoc eflct cx dcfinicionc fubiecli.' non modi. vcl vnius poceft demonftrari tamen. Secundumetiamcftimpofiibile.fcilicetcntis ccndcntia. Refpondeo vt prius quod mareria dicit cntiratem ahquam pofitiuamcxtra intellcdum &: caufam fuam .& fundamentum formarum realium. tium.conftitucretvnumensperaccidcns )cum eo:toJlerecur igitur omnis mutatio fubftantialispcf hunc modum. Ec tunc ad argumcntum tertium dico. . aliud autcm eft cx his/upplecompofitum.eft vexum cns rcale:patet . his efl eiuidem .(]uia.itanon rcpugnat ei.ficomnii»ofimplex.Metaph. PrjEterca ex d^obus entibus in adu.cft turcreatio ad materiam .Sic etiam di- vcl eft paflio immediata cius .quod ahquid fitcompoficum. Quinro nc. fcilicetquod aliquid componicurex aliquo. Prxterca ^ potentiale in omnibus ahis generibus a fubftantia . qux cft eflfc paflio mediata. quod fit compofitum. & let ^.vnicas. quia crcatio per (e arguit creationis. S C H O L Obiicittripliciter contra doclrina. quia cijs realc non poteft compofiti. diftinfta contra formam . foluit tertium & reali Quarto arguitur iic Quod eft per fe fubie-r £kum.jv . quia reccptiua adus completiui fpecici. qiiia ergo harc quidemmarcria. & aIiquo:igitur fcquitur neccfraiio tcr& ahquo:ficuc cx materia & for- ^uid com' fcilicct po»t.ergo ex aliquo dr ali^uo^ argumentumtd^ €xplicat quidfit vnumferfe. oftcndit ^^ fundari in cnte eft cjuidem cum rnateria pars quomodo matcriacft vcra pars dicit. . non cft aftu illius gcneris. vt patet tcrminatur ad ens cxiftcnsrfed matcria prima eft terminus vcre creationis .^!^. &quiaficeft. illud non c^ nobis notum.veleftidcmqu6d cns. &fecundiim hoc immcdiate incft fua vnitas vcl fi ineft cx natura alterius .&: contra hoc funt rationcs fupcrius fada. fequitur cum piiod matcria. nihil crit <zencris Subftanciae igitur fufceptiuum formac fubftantiahs .. accieodcm modohicfi matcriafifdcfealiquaencitasin adu velaStuahcer generacionis fiue maccriam aliquod corpus in .Conf. poteft . : : ' : : vnumcompofitum.qua: func a£tusfimplicicer. nec reducitur ad •ahqncxl aliuxi genus.recepciuum iftiusgeneris. qui ponebant fubicftuni *.vclcomponacur ex aliquo. Quicquidigituraducniret.quod cffct per fcvnum.quod fitexahquibusa^tuahbus entitatibusjrca-^ hcerdiftindis Scd diccs.illud vnum non . vnitas entis fpccialis cuilibet enti fpcciali . vt patet per Auguft.

mam Iubftantialem.^uadru- M- ideo diees . primum receptiuum adus eft : quod rccipit. Ad aiiudde rcccpciuoingcncrcfubftancix.contraantiquos. : : & .per aliquam formam fubftantialem.ibcns Dodor qu^d foimam antiqui ponebanr corpus ruiifianrialcm c(Te materiam .nccpcrrcdudioncm.quia a£tus habet eam diliinguerc &c dcnominare:pofrettameiidicia£tus. .fcilicct ex matcria. quia illud.quia enim tam macctia quam forma rnitas funtcaufa: Intrinfeca: cntis compofiti.i.t. ncracione:alijfcilicett«:ram.non cft alia caufa rcddencla:& idco ficut cns per le.quodfialbcdopo-nerecurcoApoficum ex partibus efrenciaIibus. oc fubicdlum gcucrationis . Sed quacro de partibus compofiti .&^ccidentc.& os^ & talia fimtlium partiHm.& illud pocentia ita quod hoccft potcntia cflentiahterreceptiua fecundum totum genus fuum . batuf pcr Arift.itioncm alccrationem.T. modo figillarim foluentur & '' matcria alterarioiquia tum . in omni gcp.& ftmpltcia magis efe. Poier/tiale & eius ciinceiiamfcquicur oppoficum.^ aliud cft per accidcns vnum.nec ex e(fe y&cejsei Dico .quia anima intcllecliua aduenit corpori organico.ibi. vmm quul 6c compofitumrfic ncc rcpugnat pcr fc paffioni entis. f/i . fcd in proponco non pono.ide6 faciuht per fe vnumralbedo vero &: ho. quod gcnc ratio cflec altcracio.& reccptiuum in primo genercnon poccft ci^c^ dc aliquo aUo priori gcnerc::deo oportet cffe dc codem gcncrc. ^™agis cit aiiquas inflantias .cotntn.quxrit. xex. &rcccptiuumaccidcntisalicuiusin aciuale *h vno genercalicuius gcncris prioris .pono tuncinaccidcntibus rcccptiuum a^icuius accidentis.& - >^.^' ""•'' & . adus cfTcntialitej: perficiens aljud & ideo ex his fit vnum pcr f e.noneireeiufdem gencriscum rcccpto. f^ei^tilne qj Qraint! jii. Aliqua etiam lunt vnum vnitate ordinis quia fcilicct ordinantur ad vnum. vt . vndc habcnt .\ide crgo tex. cftaliquidaduaIcdegencrepriori.<jMatiivr tlementa. Sed in compofitis eft daic aliquam racionem. : . quae ratio ens in quod aduenit prima ^du ftat in hoe. Mctapliy. Do^or quod hoc modo Concedit matctia non cll cns in adu. Etfihocnon ponatur . 6c idco tantum fa.&c.efre materiam & fubicdum gcncrationis vt pacec primo de ge. Dico. quod ex adu &: adu non fit vnum per ie. -^'t"' *» fiu vnum ^.Mera.i. fic dico qu6d matcria poteft dici in adu .comm.& potcntia diuidunt totum cns. ta!e pmm adu quia cft diftinguibile pcr omncm adum tis.crc . addu- clle ens in adtu.quod facicbantomneni gcncr. 7._^^ *i^«tiHt 7^^. quodmaccria fit a»3:uata.vt paret de homine. mononfunt caufacintrinfccac. Scd tu bene afTignas rationem vnitatis cx partc totius quia fcilicct totum vnom.jteria r^uomodo tultu """ & ^*^-'"- Tex. dico qu6d falfum cft-. ncr.cum dicis. ^' alia caufa. vcl compofica.l' L^tars 1 1.10.nifi : .fecundumquod Pfiilofophus videturponere ii. eftaftualc vtrcceptiuum in generccoloris.quod fim. Dicit h. pco» ptcr talem formam. Et ^\ fiat altcrcatio " ficut argutum eft fupra .% didt ^¥od m»u- q»idixifitns firjt. .& fequitur .nuilo ^"'^ Hic Dodor declaret intencum principale .& a!^Hamy& airemj^j terram. quia habet talem formam qua cft per fc ens:idc6 pcr fc vnum & ita Emper ft dc compofito.^. in^}:iit><]Midem intjuiunt ignem.quiapocentiaIc. Scd occurrit diffiailtas .&t»de. vt pro.<]Mam car»em.tom. .cunc eft ad oppofitum.v. vnum aggrcgationc.vidctur quod gaicratio hominis (it alteratio. qu6d fi accipias ejp aciit . & licet non dicatur aftus.quodantiqui poncbant corpusiiabcnsfor.perfe. vc fic poiric ellc pars omnis en- fdefn 9.iftum flcniatcrianon autcm oportct cfle denudacum ab . Cum igic^r dicis qu6d ex duobus enribus non . quod iftac danc fjp pcr fc vnum.>. . fecundumquod Aiiftoccics accipit aclum /» 6.quiahomo in vltima aftualitacc fua.ncc pcr fc . &: illud.&:aliac non ? Refpondeo Phil. cft per fe . eft tan- accidens. 1 Dico ^^ ^' . idc6 pofTet eflc ir : & 8.Mcca.8.fcihcet dc gencre fubftantix.A .fccundum qu6d a£lus.fcilicecdegcnere quanricacis .fcilicct fux vnita ijcflc fimplex.&accidcnci. Atttr. generatio eflet enti in adu.poteftc(lc finc plex. vc diftinguicur concra potentiam. . forma.&16. Ad ahud argumemum priraum.potcft cfTe (implex.quia habet tolcm formam. nifi quia hoc eft acl:us.principia proporcionabilia. plcx eft vnum quia ftatim cft id quod eft.is.Siautema6tusdiuidatur contra cft adus. quia cx quo Doddr ponic plurcs formas in aliqiio compoiito fubflaciali.^"^ ciuntvnumperaccidens. .1J.quod cft cns in a&u. Aliqua etiam conftituunt vnum tancum aggregatione. OEd Contra hoc obiicitnr. vniucrfaliteringenerequalicacis. '"^"" albedine:& jde6 nec per ic habet poteQtialitatem ad aibcdincm. Non fic eft de fubiedo.& diftmcla . elTet ma- quac videntur probare teriam primam.Tf.A/<r/rf.&: nefciuit Philofophus aliam dare. vc fuperficies refpeftu coiorum:igicur potcnciaie. vc patct primo de Gc!ii9ti Oper.Dico.^*""\^ quando vnum eft in pocencia ad aliud:&: fimilicer dicendum eft de eJJr^Sc cjje. P C. quarc aliquid eft vnum:&dicit. COMMENTAKIFS.1 i Qusftio 673 I. me- t»ph tex.

tunc argumcntutn eflct ^d oppofitum . quod effe aElH. quac vel eft pailio imraediata ^ius. vt clajre deduf it Dodlor in i . fit nacura alterius.qua: ^ ideo per idco ppnitur fufce- ^ccidcntis circ altcrius gencris vcl do crgo quxricur.nifi quia dc genere Quantitatis . 59. dicitur adtus. &c. quia tunc fu(ceptiuunj clTct ens a£lu iiiius gcncris . prirao fc taucura pcr accidcrjs. ens m poftpatcbit quarco. dtji. in matcria de Euchariftia.fi.Libri II. quod ri habenf alix i'hilofophu$ fCjfcilicec cx raaceria. fi aUquid materiae cflct inclufum \p.& forraa. non repugnat per ex albo. W3tu quia .vcl jn Qitinfbus aliis gcncribus a Subftantia non clj. Qi:'omodo igitur cx qvio ^ funt duo principia diftinfta . ma.fi y.qu6d pcificic forraahccr diftinguic adus Potcft etiam dipi i fit formaliter ^lMareferm* raateria vero cns quiJita- raaceriahs com- L . . fint ^ Rcfpondct DoAor quod fi albedo poncrctur pompofita cx partibus cflcntiaiibus .qu6d quomodo materia realiter diftingu-tur \ forma. nitas ip comrauni. ita (juia u duobus cn- vnum : igitur cx & Ugno potefl quoddarn compojitnm cx bis . ejfe S.compofitum cun» fprma . aut hoc eire. aliudre- & A£tus. non fierct per fe vnum. 9* qu6d ex eoram. non poilumus leddcre aliara caulam. X Diftindio i^. 1 1. Quodproba fic: '^'f"i*r pofiti. q Sccuodo arguitur principalitcr. Sed dues. pcr quod jncft cnti . Metaph.^x eifdem & /Hhjla»ti4-V alt a4 aliquid erftnt^qH* tranfcendentia (pccialiimmcdiite incftfuavnicas. ^«<4 calis aUni hahet eam dir Jtinguere. Tertio. y Dico.quare hoc comppficura ell pcr fr vnura .quantum ad aliquid (ui lic igitur funt omnino aiterius rationis primo diuerfa in- ali^ua Ra eoma- : & : ^^^ ^^. . potcntialc 6.YC patet conucniens. illud taraen . . Piicommuni. G H O primo diuerfa . z. Si ctiam aliquid formae includcretur in materia . fi tn atiu cnticatiuo ) icx. vnum ptiuuip in gcncre Subftantix nihil crit ai^u gepcris SubftanticC.& idco oportct elle incftcx nefciuit aliaracaufira dare.noncompcteretlibi fibidare ()^ : recipcrc effe. ptiuum . vt. £ta .' . f Refpondct quod pcr fc ens.Mctapli.cci(tejis. (^ denomtnare. . &<j:. uon compctercc : funt huiufmodi ergo. forraa dicituc ctiaiT) enscntiuiciuc. tialis r tibus in aliud genere non poteft elle de ajiqup alip adu non fit pcr fe degcnere Sub- . pojfet tamen dici aclni^ formaijs fpilicet accidens. ipeCta coluruTO fi nobis nptura. poffunt DicoquQdquantoahquafuntmagis diftinfiifaciunt CQnftitucrcaliquid vnumfimplicitct diuetfa. cxSco. SEquitur * fecundo videre. Philpfophum ( inquit ) in futjt omni Ijt coippofitum ex paitibus addit talis . nifi : vno genere Qualjtacis eft fcilicet .quod quia quxlibec raaceria : & ens aflualc.& rcceptiuura alicuius accidentis in Ci & fic cuilibcc enti quia habec calcm forraam. quia fufccptiuum in gcnerc coloris niliil cft colpris dcfinitioncm. eodcm modo. gencrc. hoc non effct apta nata aattn 'f'"*'^'*"^^ M. fi cllcc ens in adtu . ipfa non eirct primo rccepciua .Quaiif cjuare partcs alicuius compofiti Sed cuius generis prioris. cx definicionc fiibic(9ki. quia piincipi* irroportionalia cum pafGo mediata . hoc cft adlus^ pocemia ellen- fecundum tocnra quei>dode foima materia .& (ic albura. quod cft in- fe vni rcccptiua feceptiua ftantix. in adlu fubfta»- ».Jia paifio. eft adfcuale . ne.& idco non potcft demonftrari de ence. vuHm per fe. .'' & mt^fri». t fic X)ico Sic dtco. a^umt . quse funt principiacntis. cpmra.uipcrhcies recrgo potcntiale . 'vmm efi receptiuttm quia ens dicituxde ?if . & illc . refpc<fiu ali- aliquod a^uale dc gcnerc priori. fcd reccpta. quod partes componci?f cs iint eiufciem gcncris cutii ergo accidcns non ^nivci ibi non habcnf vnius. . ex eft vnum..j. 4. Non enim eft nobis magis notum quod vn» pafHo conuertibir lis cum cntc fit immediatior ipfi enti . ens adu illius gencris .& Et Dodor qu64 quia potenciaJic. quod funt omnino altcrius rationis & primq diucrfa. fcd rcccptiuum.illud non i^. Sc icceptiuura in. 9. I V ( quia fcilicft entitates abfoluttn . Vbidico.fcd ahquid eius efret noi^ rcceptum. vnura .ica quod hoc eft vniucrfalitcr in gcncrc priovi ger\cre. Si enim effpt eiufdem rationis : & fi materia cfTct eiufdcra rationis cumforma. & primo diuerfa.non potcft deraonttrari de en-' te in con^rauni . qui^ ii dcraonftrarctu. & . jfdu*rt*h0LTe/ponfiiuefTf.cis. quod ciira fic . fed magts recipere 6l fic forma non efrct pnmuni receptum.'& l]c eompofitum natuialc non cllet inagis vnura ens pei" ie . Aducitc tarapn fi:- puca Hic Dodor innuit aiiqua. vel eft idcra quod mnfecundumfuas iopc|: matena potefi di- fecuitditm ijMod Floilofophuf acctpft in LMateriap» (-rformam feptibtle .eiiritaci^us curtj ^ff//7o»cfffo.fcilicct cniis. & in 6.Dicitur adus fonnalis ex hoc. 674 t)ico aaoA iioenit alicui enti & tiali. forma quantum adi Qm gK rccipi .& potentia. non eft nobis notura.' vt patct pcr A4ctaph. cft cuius ctl oranis forma fubftantialis .S>C etiara S "\ paj. formalitcr . vt rcceptiuum jn gencre coloris eft quod conftituac compofitum pcr re. tancd funt magis difpciiia adfacicndum per lc vnnm : vnUperfe. & vltirao arguitur. forma . patcc.quia crgd rcce- •.ira nec vnitas encis fpecialis. & illud potencia.dL»s encicafuuis tjHodJtac-r- & licet nan dicatur aUntt tiuc. Vix. . vcl cft paflio immcdiai^confcquens ipfun» cns.cQm. quan) coiT)poficura per m^ quod vaitas geiius (uura cllfntialiccrpotenpa adtus cllentialitcr perficien? Etfi fiat alterc^tiQ cipiat ^ctt. vcl quod fi aliquid in aMqUO gcncrc fic compo/Jtum iuj^infece.nt prjmo diuerfa matcna tbrma cum raateria.%^ . in quid.vt vUimjito crit .

primo I^hyfic. quod materia fit forma.T^m^yi.quod cft in poccntia ad aftufn. : 7«*. quac prius non fuiflet in maceria. : 1« • non qu6d hacc fit conditio mobilis pcr fc.quac cftalcerapars compofici. fed pi oportio conucuicns^qux potcft cfle intcr primo diucrfa. eiMod mouetur ef : requifita tamen nefcelfario : . k Adaliud j. ad motum pcr fc aurem conditio mobilis eft efTc in potencia benc camen poccft eflc aliquid conuenicns alicui per accidcns . % * ^* : mc efi ^uid^nec tju^le. ncccflai \h tamcn rcquificum adillud. cducitformam. Dico igitur c qu6d mihi cft contradidio .Qu^eftio e/^j y. quaspriusnonfuitin aftu . Alio autem modo. quibus cns detcrminatur.c vndc^i : arca non-efi ligneumfedlignea nullum eft eorum. quod matcria fit tcrminus crcationi«.nonacceptxin abftrado.^"'fJf'' * cipic tocum tcrminum generationis. & fubicaiua: U cx potcntia obiediua trahit agcns ad adum. quac differunt cadcntia ab Defwmi^ cafus autem ifte poteft eflTc . eritnihiu patct fcd aliquid. ftd d produceret aliquam adualitatem. vel generans iargicur muititudincm.". &: hoc modo agcns non largicur mulcitudinem.nccfccundumrationemquiditatisab(olutac. ficuc quando cft in adu.iam largiretur multicudinem.qu6dcx qudd non dft nihil.Vna accidentis dcnominantis fubicdurojalia for. quod matcria cft informata non tamen ./. fic totus fuit in pocentia. ergo dc nuilo pt xdi- Dico.>wptf/5/^//<'.yidt' 1. Dico igicur. vel ficuc accidcncis ad "^nua^ut «/«»•'*fubic£kum. catur efTentialiter : crgo qu6d fi de omnibusdcnominatii.pcrCommcntatorcm8.iliud potcnua. ly. illud noo c0cc ficnt priuatio cft principium diccns. . &quac in fine gcncrationiseft pars com.(cdquufi pi^^^ * concreto per cadentiam formac ad fuppofitum naturac proprix . ^ «^ : l di cft materia. qualis cft forma: Sc nihii huiufrao. ScotiOfcr. : : per accidcns naturz . tcntia obicdiua.prout ac. $Cc. ita fit vnum tancum inadu:& fic non crunt dux cnticatcs abiblucz in gcncrato. &: qu6d non habcat aliquod ejfe . cft <^'f duplexprxdicacio denominaciua. -^""^ pars compofiti . fcd pcifedionem iolumficuc «nim cotus ignis eft fadus in adu . i alio. quia in illa conftitutione oon rcquiritur nmilitudo in natura-. dum cft in poccncia obiediua & s ' g^id compoJnHm eji l'*"^ fit**' ^^yf' ^ '• 'g* ^iociusquodfuicin poccntia obicdiua. vc de qua cxcrahic formam. ficut maccria ^ fic agens.corruptionibus.quia fine illo. fua: defcd effcyfedimfopbilcy^ terminacioni. Eftotamcnqu6dficvcrumj 6 auftoricascamcnfoluic argumentum: ponit cnim illa. & tamcp ncceflari6 per agcidens quia non includitur in racionc formz illius .tars Hr— 6$* \ % »A<i . & diftinguitur diftindio autcm vel determinatio fit ab adu a£tuance. quia/7/^/Vnondenominat aliquid. U quodnon habcac ahquod ejfcy quofitcflrcntiatcft mihi contradiaio. &c Dico . vt Socrates eft homo htmo eji animal non htmo efl ammjlitM^ vcl Socrates eft humanitas. Ec fic criam in propofito dicitur. quod illa pofitio non facic ad propoficum quia -^^^^g' i» * Arjftoteles non dicit cam exintenfionc. cft tamen aftus ncccflArio rcquificusad hoc qu6dmoucatur:& fic loquicur Philofophus. pofici. quod patet primo ex procefTu literar. quod denominatiua propric dicuncur.f/«<»<!/«K»««»r. Vndc dicit. communiter concurrunt po.qui includit forraam.fed per accidcns. qu6d licit cntitas aftualismobilis non fit mobili ratio recipiendi motum. ncc in re excra. quacfunt.*/. puta toulcm ccrminum gencrationis.lo. hoc . habcc vtrunnquc.A/rtrf/'/^. trtuUiiu' d Obiicitutcciamabaliiscontradi£ta. Sic . *^'^ . $£ diftingucntc. quia poftquam dixic . quam cxcrahcrc iliud. Patet in Prardicamentis : : m *^ : . fed magis vt eft cns in potentia. Refpondeo in gcncrationibus & . cum tamcn fit aliqua circntia.-^**^qucndo dc multitudine in aftu fic igitur gcncrans largitur perfedioneni. qtrod gcncrans non facic aliud."^J^^ nix. Secunda extradio cft lecundumquod agens dc potcntia matcrix praecxiftcntis . vcl ficutformae ad fuppofitum ciufdcm nacurae & fccundum hoc . dicltPhrlofophas. accipicndo potenciam fubie£kiuam.i^ vbi dicic.Phyfic. fic Lirgicur alia ^ quam mulcitudinem adualcni» Ad argunrentum primum * dico.quod erac in potcntia obicdiua. quod cft concracum:oporccc crgo quod ficut fuic rantum vnii in poccntia. i8.fed argucndo ad partem falfam pro opinio^ ne antiquorum .yr</. quod materia prxdicatur denorainatiue dc aliquo. quod non largitur multitudincm. quod 1 % : ' : * .?^ & Quod cnim aliqua cflentia fit extra caufam fuam. cex. Sed dices vltra ^ quod qiatcria prjcdicatur Idetafh. hxc eft prima extra- quod "1"'»*^^^ cft in tali & maccriam. fed pcifcftioncm. fubd^t * '^ qmdem i^ttndentibw accidtt materiam fuhitilum non eft modus Arirtotelisfubiungere. fecundum quod ' dicimus homo eji ammauu : non homo eSi amma^ bL ifto modo omnia fupcriora dicuntur dc fuis inferioribus. Metx.

Materiam ^^ cognofcjbiiis in analogia ad formam igituj: alio modo.i y^. nccelTario etiam conpetcret alrationis . 5 . ficut .formz.fed in comparatione ad aliud: /hf^ (^^ ^Q„ fequitur quod non fit a'io modo fcibile per fe & fecundum fe ficut ignis vt tranimutatur lociliter.i.igitur nec materia: quantpcnim cft aliquid magis remotuma ^"^nfibus tanio minus cft a nobis cognofcibilc cognofcimus igitur materiam . z^E(jHitHrfecitndovtd€re. appropriatui. : • .KC.quodaliquaeircprimcidiuer- contingit duplicitcr.vt cft fubicftum. & hxc diftindlio patet a Doftorc in nam matcria prima eft tantum farmac. c]uam pcr comparationem ad lo-«. qu6d clfc rcceptiuura .qH. Alio jiiic in rcalitare cllcnti.& pcr c6fc<iucns funt primo diueria . fufficit friujitio frimiptum icftum gencrationis.. Dicpigitur. fcci confcqncns narurapi illius de nc fuam rationem forjTialem.ii\uki:Sif O igttnr funt omntna alterius rationii. -«me-iit ..-. : : i ^enoncftcognoicibilis. diji. fubicclum tranfmutationis commune manet hoc eft materia Non igitur fcquiturj e. pgf accidcns vc . quamcunquc opcrationcm qux fit coinmunis matcrix.ifi. fnmo. vel in fe. & Cic poiliine dici dicinnis . "'o «liucifa j & forma funt pri^ ^t ibi cxpofui fiibicaiue . & .& nullo modo rcccptiua. cft cognofcibilis mr. pcr Ib eft tamen cognofcibilis ia pomparatione ad formam. conceptu entis quiditatiuc-. ^ cum. qH. ft»"^^» & 'n vniucrlali loquicut dc mocu. Ethocmodo probat.ateria . modoinrealit. matcria non Materia ^ft aiftus. necpirarid coniungitur.quod eft ens a^u. quod cft extra caufam fuam. ri6 conucnit vni.& credo ad metem Doftoris ^^f^. & pcrfeftiorj . Dico . qpia vicicmus nouam opcrationem . 1. Advltimum..Hic vcro dicitjqucd (qnt p. qux ex fuis rationibus vltimatis funtprimo diucrfii patct aDo6lore»« primo. icri. ^ forma rationvs iunc prim<i di- ucrfa. fe cxtendit adfiibie£tum.& form.. & fit cognofcibilc in fc . materia. .&: formx diueria.icc.for- difi. foima non funt primo diucria . qti6d»tf»fy?y?.. Sccundo modo ppr aliquid.im. receptiua ma aiitcm maximc vltiiiu cft rantum reccpta.non iolumingeneracione.vcl fubicr Aum cognofcatur . non autcm llint primo diuerfa obiectiucjcum conueni.qu6d forma funt te talcs cntitates conucniunt talcs . j^ aiterationc & vt habet ordinem ad tranimutationcm .cntes natnram funt taniiim pailipnes cptuiTi.inoppoficumpacct. ccflirarc . fcd non a nobis.o diucrfa matcria .S.fic ncc iubiedum mo^cot. Intcntio autcm Philolophieft ibiqu6dc]uantumcunquematcria. fibi contradicere dicic exprcfsc . non poiliin.-^. ncc aliquid ipfius. Ad probandum igittir qnod gcncratio non fit motus. cui ergo materia. quod primo diuerCn in conccpcu diibo non fimt ptiiv. Scd fecundumcommuncmmodumloquendi ^EiH. ncc fcicur pcr fe. vc niTM t c..fedeftens in potentia: lubiefto quod mouecur. Si di- catur.-^"^ auod quado hic loquitur.qu6d matcria.tammutationis quam motus. ej.& prima ' ^iuerfa infe.i. dici. quia ratio formaiis 5: rccepuiiitatis intcr fe iunt .quod uonci: decfl^ntia cius. Met. Refpondeo. nam mareriacft conucnit tanitim ctlc reccptiuum. Vnomc. xo.nam for6.tfi. dici vlrimK difFercntix. ab & cflc rcccptibile aiicjuidclle primo dipnrao diucrfum contingit duplicitcr.nifi . ueria. dicit Commentator per tranfmurationcm Videmus enim vnam formam nouam poft ali.quor ' ' l^iorie"* & ^^^^ maccpacft *J^*** ^r formans. quia quod nia- & *cria. Primum patct quiaomnis entitas abfoluta in fc. vcl fccundum f^tde d-is. Halsct cnim idcam in Deo. fccundum aliam opinioncm. fiue ci ftatur^. diliipcrre. quod matcria. Ariftoteli qu6d fubnon necclfario eft ensa£ta. non efle adu attribuitur. Secundum patec. ir.^/7/V. racicmem ex parte cflcntiip. quiditatiuc.fcdetiam expltcatiir.676 Diftinaio XI!. 'l%7ml'ta ^^ ^^'"^ ^^ ^^^ » ^'*^°> ^^^^ ^ accipis a£t«m pro aftu informantc. vcl aliqua rcs pratCr intcllc(^us.inc in men h . finc iiKywj^ & fic & forina.dopor eigo per illas Dico. 5 .&: forma talis entitas.li<. : & % i : .Po(Iet etia iimt altcrius rationis. . vpl fecundiim .«>. tus. & i quibus d? neccffita- rationes. fcqueretur & dici. \\ autcm accipias a£tum pro omni co. Hic DodVor vidcrur inprimo. Loquitur epim ibi de materia.teria cft huiufmodi crgo. ^ . Dicuntur etiam primo diaerfa primo modo . prt.l\e.quod alio . ct didum eft. Adaliuddematcria. quia conuciiiuntquiditatiuc. Vno modo.&: forrna primo diucria rccepribilitatis primo diucria quibus infuiu .nec mutationis eft fcibilc perfc. cui conucnir^pof» talis cnriras fc recipi. fic maefi ens itf tcriapotcftdicicns adujvel aftus.imo diuciia. qi laf arguit nouam formam igitur 8.deratio cius de matcria . quod nccefla»"«"'* .. COMMENTA%lVS...&c. non potcftcognoici.)ii.5c forma eirent eiuidcm §iumeU qu6d illud . vfque adquintum librum & ideo confiAUteria poneftfci. qu6d matcria. itaquodconueniunt quidita- confcqr. Sc iftx (m. *• in fuis rcaiitatibus t^tiuo. fer acctdes jtutem motus. nia cft magis cognoicibilis a nobis fed forma non cognofcitur. ^«OT» f»rrr>* fint frimp iiMfrf». Libri 11. ita quod nullam gcnus prxdicatur in ejmd de iilis. : . quam matcria ^'2"' Px operationibus. quodmateriajfccundumfcinfuacflentiacft cognofcibilis.Si . Potefita^ &addi. cnsaiau. IX. .& fic fum primo matcria & forma quianoncftaliquanatuia. & quomodo non. licet non in concepru quidi- . dtB. nifi per comparationemadlocum: poteft tamen cognofci alio modo .qu6dPhilofophusindiPhlr.vel cx parte obiedi.& nullo modo rcceptibilis.

& calis eft ejfe poflibile.id eft. id eft .vc pacet fupri a Do^ore in hoc fccundo .. quac dicitur pertinet ad gcnus ftantia.& hoe aliquid ineffe vtdetur maximi fubfiantia . de pocentia fubieaiua quofuntduoprinciJDico t qHhdejHMto tScc Hoc igitur ex & per fe quia in . intrinfe- educic aliquid de potentia fubie(aiua. quiim materia prima. quia in tali raareria pro- conceptu quiditatiuo . materia . •dudbus.qu6d maceria efl aliqua cfTcntia . Picitur enira forma cduci dc potcntia raaccri*. puta aliquera igncm dc notentia obicdiua ad . 6c altcri de neceflitate conuenirct. fed imDo/pbtle . & ejfe hoc aliquid videtttr intjfe me fubfiantt4.& dc potentia fubic<Sliua. Patet minor pcr Philofbphum i. in materia fra.i6kum. Si crgomatcria . £c fubdic .'^ Metaph. fiuc produdus jn tjfe. quod materia quanta.umad rationem e Rcfpondcc Doftor . mate- riaroefle (blam fubftantiam. neque quid. mareria. (cilrcec quod fic fepatabilis ab aliis . pro vcra entitatc fumpta quod dicit . quod prapofirio ilu Ai t. Sc in quarto . tecia aquac ignc. id cft .vlt/ecundi.ejfez£!tua. quod agens extrinfecam dupliciter cducit aliquid dc potentia. & quod fit fingulare alicuius fper^fl^. ex fubflantia. didinCli. & cuiufmodi non . minatiuc.cum pifit^ vtr^ cflcntia hmm (cd.nec huiufmodt. & hoc patet ex proccffu literz . ficut forma fubfbnciaHs . Nota hic in htera. & ^o & difiina. Obiicitur etiam. dc Euchariflia.qut)d fubnon przdicatur per (e deilla. necquale.&: non mul- dca. ttenim pro quia ejft feparabile. qu6d effentta extrafuam ab ente. Metaphyf. quia matcria prima. tantum perfcdioncm. qui cfl compofitus forma Sc giuart quodefl vltimum fecundHm fe^ ncqut quid . vt fiipra patet a Dodorc dtjl. &c. ii enim cflrcnt eiurdcm {peciei. & fbima non fint (pecies.qu6d talia principia fubiedum modo largitur'multitudinem« Ad argumcnta principalia.eo modo (cauitur.vc lapis. maxim^. qma. non largitur multitudinem entiura. vt patet 8. quod matcria non ' hoc quia & medbiatc fint vnibiiia vt recipiatur in ipfa materia. concludcndo Ariftotelcs quia ff-eculantibus ex his fupradi^s rationibus accidit diccre marcriam iam efle fiibftanttam fc folam . AdMr^u^.Dicunc igicur antiqui. de matcria. quando lalis forma cft accidcntc [ . quia ille idcra ignis. fic ignis qui fuit in potcncia obic(aiua. nihil aliud vidcbant. de nccefHtate habet ejfe exiflcntiae . potentia obiediua producitur in adlu. quia lapis compofirum fubflantiali cft ex magis pcr Sc vnum dc rationc voitatfs compovnum compofitura per fe.&forma diuerfii Sccundo ver6 modo quandoagens accipit . Prim6 fiat tantum cns pet accidens ex ^into Metaphyf. do funt magis diucrfa .& . vc cum dicimus:raaceria talis cft lapi- dea.'Quaftio quod non poflimt cfle du((Jem fuomodo differunt (pecic licct projjric matcria . b Quomodo & matcria imperfcao producitur intjfe perfedo.Scc. nullatenw. ^ prima genecatum pracdicatur denominatiuc.cum fint partes rpcciei. 8c vltra requirit. vbt fupri. fpeciel. qux edudcur taii fcd etiam . ^uxfl. Nam dc ratione fubduo . Dico ( inquit ) materiam qu* eft fecHndum ft . 1.l1ic cum dicit Do£l:or. c(l forma non tamcn homo loquendo per iici . nec eft qualc. pcrFe£lionis vnitatis:quia homo efl corapofitus cx corporc.&c. frintif. non debct accipi illa d xima aniraa intcl- ignpbiliori ille. Philofophi non eft ad propofitum. Volunc enira antiqui . & parum in- mediatc informet materiam. tanium largitur perfe<aioncra . matcria c Dico igitur. neque^quantitof . genus.patec iMfecundo^ aDo^ore in primo dijtin£l. Similitcr fubftanria.red cum : ille realiter 1» j^iz { . efl arguit Do- j cns pofitiuii. fciliccc de potentia obic<fliua. 8cf\c iargitur pcrfoaionem. vel przdicatur denotalis eft lapi- fcrrca. matcria differunc etiam & fieri • & albedcbct fanc intcUigi.nifi & ftantiam effe materiam. vnum ex ficeducitur tamen non potefl magis ilHs cum .\e. Sc fic »€t{\ Dum vcro eft habet pcrfedius patct quomodo edu- cens aliquid de pocciitiaobicdiua. acdpitur ejfentia fit pars cflcntije quiditatiuc. diciraus qu6d largitur rauldtu- & cffentialitcr. fc cfl fic homo.8. quod crac fub e[ft impcrfcdo. ipfa materia "^ & eflct id. vnum quod . quia illud idem . ficuc proprie. ma- ipfa maceria oftendens quia tantum eflct talis eft tiua.f. producitur in ejfe pctfctto. 3 Vnde . quia poftquam dixit Ariftotclesquod ntceft quid. ^6. & pcrfeftiori qu^m lc^kiua. & huiufmodi. Nam ali. fed etiam multitudinem . qudd matcria non fic nuxima fub» 6.& 4» fic omne ens pofiriuura crcatum cft in aliquo Praedicamentoifcd raateria in nullo ponicur pracdicamento.quod func prim6 diuerfa in rcalitatc fpcciiica. nt<]Ht aliquid atiud eorumdiei- tur. cit crgo . qu6d debet intcUigi . nec qaancum. com.Dcbct criam intclligi pcrfevnum Hasc quan. Quando producit . neqHt aUud aliquid efi. Dico . dincm fubftantialis & .qux inforraat ipfam matcriam. & hoccft Urgiri pcr- fic Sciti Optr» ttm.qu6dabftra£^isomnibus vlcimum fubie^um. vt cura diciraus. quia u diffcrunt fpecicdifFerunt etiam rea- nam quz differunc (pecie. fed quando erac in pocentia obicAiua habet impcrfctftum . qui volebant. cuius ipfa funt alterhis rationis. fdra II ita quod alba. tiinc largitur quando dicimus .idc6 Ariftot. quando ria ptima. compofito non tantura eft forma partis . fi vni c6uenite(Ie receptiuum forme fubdantialis.OA'"»»* '*• illud efl perfcdiu$ ^^*** cx raateria .'^ ciei fpecialidimx przdicamcnti fiibftanrix. forma ^ eft pars. (cilicec eft maceriam f Sed d^ntiae edc impojfibile fimc maximc fuhftaniiam aut folam . tcx. liter 677 I. licet non in .ciim nulium accidens im- Ipii f Sctti. & accidens. non . fubftanria!i.<]^\x6d fupple n6 le^ooem. & ex hoc habetur intenfum. qu« form*. (ed deno- minatiu^. quod habet ejfe exiftenfiae. arguit contra eos.Pars autcm (pecici non eft fpecies. " illius ftor probado iUa principia funi nata pcr fc facerc vnum.dtantum pcrfe£kionera. quibtu tns efi determinatum . 1 maxi^ compctit matcriz. de quo quicquid eft ^^'^^JJ**' ' ticudinera. VI. Di. Con-tra quod arguit Philofophus & .cum vera produneceflari6 termincturad #j|/«cxi(lencix. ne- im- matc- ejut (]uantita4 . Scc. . .quia quzcunque entitas habet ejfe extra fuam caufam produdliuam. qui prius fuit in tjfe quod fiibftantia.& in eft ducit forraara fubftantialem ignis.qu6d (tantia non eft quid per fe. patct quia quando ignis agit in aquam expcHcndo formamaqu* producit de ipfaraa- 1 .vcl ^ pr»dicatio denomina- Subfhntix . caufam habet verum eJfeX^c debct intclUgi.f^u dif. talcm volcbant efle maximc fubicdhim. ex his igitur fpecHlarittbM fajctt ad fub- accidentibus.fed impoJfibtU.

ntc . quam materia. . (citicet vt f«o . quod materia pode materiaris denominariuc . ytrum XII Diftinaio 678 led humanitas > vt humanitas . quod perficit qMole^ loquendo de rationibus formdibus deter- hil CmJus formt.ejMod Jft verum.vlt.iFtes . x. de iftis denominatiuis aliqua habuimus inprifuppofito & mo.fed prodMcitMr lignea .& nullo modo com- nominac . ad fubie^aum . 315. quod per (e ponitur ^n aliquo Prxdicamento . nam anima. (cd lignea . : materia prtdica- & & qMod totius refultans turform» & non . quod hotno dicit humanitatem » vt ad fiippofitum . /ed non ladomus lateritia .' HicDoiSlordiftinguic de denominatione denominatjua .vel fubftantiali. ncc de eftcnria cordenominatiua fubftanrialis. quod vere de- (equiuir. ncqiic forniam . E(l etiamalia denominatiua eifcnrialis .forma.comparando ad fuppofitumper accidcns. difi. vel ficut forma: ad iuppofitum ciu(dcm nacurae .nonfequitur. PopiMtrtM nen tcft etiam dici qu6d materia non eft ^id per ie . accidcntalis prqprie ellentialis poris cum .)bow»a : nam ly animal dicit aniroalitatcm cadentcm-ad hominem. quia horoo non in- tamcn .quia haec eft falfa . fed capitur hic fttppo- & imprbpric. . comparando ilium ad p. realirare differentiz fed quiaipfa albedo eft fimplex. fit dup|icitcr eft alba. ^ ar- ca non albus teftcadere ad fuppofitum proprije fuppofitum albcdineitatis eft ipfa albedo abftraa fubie(5lo. quia vt fic . forma magis videtur elte fubftantia . Philofophus . qu6d cafus fbrnia:eft vel dicitcadenciamad fubie(Sbum . & ti fuppofitum eiufdem natun . homo eftanitnali Ced cft dcnominariua cftentialis. taraen ex hoc non fcquitur quod ipfa ni- lud . npc tjt tip9te»tia. dift. Verbum eft homo non cirentialis . dicitur ab- effcntia Verbi diuini accidens fit : nec acc?dcntalis. (ciliccc forma totius & fortna parris. dcre ad fubie(Jlum ^tmodo ofiJuplici- { ipfa cnim humanitas nou ncque mareriam . cum fir dc efiencia ha?c cft dcnominatiua pcr caden- tiam forms parris ad fuppofirum. cum tancum Cit ibi redu&iue . ciim fed poceft dici : non quod^t de : non fit fit fubftancia corporis.^ec e/r (inquit) fiatMa l$gnum. vt dicit. .noH »M' poHto )OUt etiam qu^d materia non Cit nec qMtd. qu6d ieiuialitcr. nec qMale . quod ipfa ^*'^"^» non & cft & . amhohut fuhfiantU videtHt ejfs magis .comm. 1. Ad propofitura ergo dico . 8c 6c Efio tamen. fic dico de quolibet accidentc. ficut dicimus quod albMm dicit alliedincm ad (iibie-* (ftum . tjtthd. Ha*c fis > ille.t. ftraAa ^ fnppo(ito tct materia. nam hsc non eftper fc. qu6d . (cilicet vel vtaccipitur diftin£biohe aduatis . ideo dicimus .nppationcm duplipis dependentiae ad 'oliud fuppofitum . quatftionc pritpa tertij . quia ip(a anima . non as \ lapidea . nam propri^ homo eft humanitate hovt pacpt . & ifta. fed quia dcnon-inans eft fubftanria ficut : eriam dicir Do- &orin tertio. vt anima.homo eft albedo . Et noca. Dicitcamen Do(flor. Quomldo comparando vero 'ad fupjpofitum falrcm per fe ibeZ^diea. homo . fic dupiex cft praedicacio denominaciua. £t fie videtur . Si ergo pofTet cadere ad proprium fuppofitum. <jMJtft. 0^u. ex rcalitate generis. Forma totius tantum intelligicur ca4ere acd fuppoficum . denominando illud. dam eft accidcnralis & . vc dcnorainat corpus cadit .homo eft albus f quia tunc all^Mm dicit cadenciam ad igitttr . . Metaph» 7. mo . 8 ejHofl. pura homincm ad ccndo . non lignum . quod/MppofttMm hic non accipitur (blum . homo (it y non enim (equitur. vt ly^ . (icut humanitas tancum tcfpicit nominem & fic dicimifs . &.dift. & re pofita ex re. vt patet a Dodtoreia tjnarto . materia prijtna non eft ^Mid per (e .\d eft. Vuphxfn- . vt di- denomi- e/Tentiah'tcr de ip(b homine . . a parris.%.curo cadacab albedme in fubiedo.tex. Forma autcm partis fiib(bntiali$ poteft cadere .vel ttr. ciiqi ip(a ma- teft pracdicari teria fit denominaiione eiTenhemo eft corporeMs .materia non cft adlus. tionem per (e illius gencris . (lue non cft fnb(^antia per fc } ergo qon eft per (e h Sed dices vltra . qua: cft percadcnriara formie cotius ad fuppofitum. cjuam compofitum ex roatcria. - . quia -iilud . principalircr arguit au^aoritate Phyjk. vltima : ideo non (equitur . . accidentale diftin- guitur contra prasdicationcm pcr (e . & cciam humaw albedo re(pe(Sbu albcdineitatis. qu(^d hacc eft fubftanrialis. non tamen denominatione accidenrali . inprmo. . meciphyficalitcr &c. corpus eft animatum. : vera. quz dicuntur cadentia ab ah'o . & . i ^Mtft. pars aucem contaiti in taii genere per Ce non recipit prxdica<. forma ipfa eft . Sc hxc fornu ctiam partis eft in duplici gencrc { nam qux- eftid . & hsc eft 8c eft denominatiua. hacc poilet efle lignum . vc pafuprain fimili inprimo dift. vc patet. ipfa fiibftantia .& tjMod ex Vntlp fubdit : Quafropter fpecies . cuius eft pars efienrialft efl natiua eflcntialis prardicatur hominis : & & animatus ha:c .vc prima . Nota tamen quod vera i il- & non ponaturje . & ^pticudinatis fitMm l^rg^ . ex quibus conftat . fubied^ura. . buia ip(a nullam cadentiara dicitad fubicdum nacc autcm vera .albedo ipfa albcdo dicitur fornia . Ccd tlicimas. cum non fed fubftantialis denominatiua. vbi vuit efl non ens quiditatiue tHT de omnibus denominatiMc dicimus ficut . Poreft Corput eft vt paret intertto. quod duplex eft form^ . ad fubie(ftura corpMs . nuod denominatiua proprie. k Sccundo Philofophi tur efi. . fi- cOt accidencis ad fubie^lum . dift. fed quod generatur nott ProinccUctftioae huius atgumenci cft nocant^uinto : dum. .quia alhum eft denOtninaciuum. anima vero informat corpus eriam d/ci accidenralis ammatum . S" ft** lateres.\ia fta ab omni animalitas intelligirur abftra- & tamen eft vera hiec.. quia homo non eft dc : Dic« .nam . Hic camen noca . vbi habe» i^uod mouetur eft . propric forma parris . primi . anta . ^. fbrma determinans en$ ad ah'quod genusi ergo tnateria eft in fe nihil. ficut dicimus. . quo homo cllcntialirer cft homo . vt patec a Scoto m terrio.- eft . ouod dicitduplicem in- & coraraunicabilicaccm . qupd dcnominac. illa tantum poteft ca- quia poteft denoiiiinaie minaotibus contrahcntibus ens ydd tale > vcl tale genus. $. Dicit I)o6toK. prouc accipitur dift. eft in re£la iinea Przdicamentali . coraro. Potcft etiam comparari ad fuppofirum eiu(dem narura. Amo eft anirnal eft animalita4:<p. Eft diflimilirudo in hoc . arbor fiibftantia (cd vcl tiali. formar Vcrbum diuinum pcrficit illud : pcrficit illud. dicit quod denominatiua proprie funt illa. quod nuUo modo pertineat ad edentiam tjei >cum de nuUo pra^dicetur c(^ tex. . quia hxc eft CACz. rccipit pcr fe praedicationeni illius Praedicamenti . 9. eft quiainformatipfum ammatum.vt eft lignea. Nam Do€lor hic vuic liorao dicatur fuppofitum rcfpc^tu pitatis .

vbi habctur. quentibus tiuiufinodiadiua.ejuaeft tfta tne/l fthienafiihftantia^nonpoten intelltgi perfe . inquantum alterabile. </.quia Ariftotcles TtrtU Thyft. & & 6c fic gloflando prout veriras . meci terminans creationem . quia ipiaeft verum ens abiblutum tantum creabile i voluntatediuina. Nec exccpta Dcitate Quod fi .qu6d motus pet hoc argumcntum gcnera. fed fecundum comparattonemvrotter /4- tentiMn fua fuhftamta. .vel pro termino generationis:patct. quod generditur non ejl .vel eminenter. quat cum in re coindicit pracccdcntc . tus.qu6d no» eft de numero aEiiAorHm. & cognoiccns it-fam ab- fic talis fpecies intelligibilis poflec primx.& generantur & dc qualitatibus confctcUigi dc a£Kuis . : quia talis motus quandiu durat femper ipfius mobilis a6lus. II. eft (abilis nifi. Refp6dctDoaor&dicit.quia habicibus praefen- bilis motus tibus celTat : fed quia caret ilta potentia ad recipiendum illam . generatio modum materiae:pon tamen (cquiturquod mcntiim.dico nus motus habitus in perfcdkus accidentalis imperfcdus effe : quieto . vt patct fhyficorum ^{cqMtur . id eft . non ftt alinuid in aEiu .licct ipfum compofitum. Hoc idem dico de quantitate : licet Francilcus de Mayr.& vt mam . dift. Sc quod adku fit ens . 5 .tiMturafcihlts e/Tfecundumanalogtam. neccflari6 eft de ratione formali mobilis inquantum mobile. & eft in idc6 ad ipfam moucturfecundum quam caliditatem alteratur.& pa(Eua cnim cft qu6d matetia prima non formam fed habita tota caliditate. quod motus eft adus ficut alteratio eft aiSkus alfera- inquantum aherabile : ficdicimus . a^us parata ^ forma non poflet dicitur vltra mobile non moueatur & quia talis adus impcrfcdlus non potcft incflc nifi enti in effe vlrimo . id eft.habet cnim intentum. iam non fit eft . (icut ctiam dicit/m»o Phyftcorum . 10. quia quan- pntct argu- DattamcnDo(9:oraliam refponfionem . . (cd eft intclligibilis ab intclledlunoftro (eparatoc& licct matcria prim non fit de numero aftiuorum .in hoc dicimusquod Hndem. (cd beni potcft produccre aliquam fpirituaicm. vel mutationis .& quanmotus eft ens fpccificura.Phync. in tertio Phyficorum dicit cntis in potentia . j. fubictStum gcneratioriis non eft cns completum. igitur gentrMio non eft morM/. (ccundum totam Qnm entitatcm. & quod dicit hic in argumcnto. & alicuius motus . non fu cns completum & perfc^um . ibi materu .qu6d fi moueturadcaliditatem vt o£lo . ex tali tranfmutatione arguit aliquid eflc fubiedhim tam gencrarionis. & eflct (cparata . licct neceflari6 fit illud .quiaquamuis materia prima.& lis eflct alia cau(a partiali$. quod motMi efi aiitu entis . qu6d materia prima non fit fitf*rf*f»t' 1 pcr fe cogno(cibilis. Vult dicere.& principa- intclleihis agens ftradiuc . 8c terminans creationem . hahens qutdttatem tntelligetur .qu6d fit in potcntia ad motum fiue ad tcrminum motus & quietum. matcriam. Hmtx. .poflct in illo partialiier caufare co- gniiionem fiii intuitiuaro. Quodmoueturti^.tJertif. vt diftinguitur contra ens completumjlufficit igitur Philolopho. cum accidens hon informct immcdiati . <. 1 4 ^^ mattrU fttdttmmoro certum aXemnm. quod non eft nitioncm illius . 679 Qtttn^ .ftfitttdi ip(a Ci .Qusftio I. quac mutu6 corrumpuntur.& conftituro in ejft vltimo fpecifico. non tamen fcquitur quod fit nihil .C^ 8. »•/"*''«»• fubiedum gencrario- ccrc aliquam eft II. inquantum contihuc mouctur ad ip(am cum .quod tio non fit intiendit probartf. Suhtetia inciuu. & non efi fubiediue fubicdum motus eft cns completum . eft . contineac matcriam primara . argumentum hoc non concludit. caufando illam parrialiter . ic quod generatur non eji . & fpetifico . dicimus ergo qu6d talis altcratio contiuua eft Tcrtid arguitur aodoritarc Philofophi^. Ne(cio enim videre exquomareriaprima eft verum ens abfblutum. qudd dicit quod dc ratione mobilis cft cfle cns in porentia. UHM.qu6d & exiftens . virtua|itcr. fcd fit eft^ a£lus alterabilis. (ed nonab intelle(flu noftro pro ftara ifto cu tantum moueatur a fenfibilibus. & nota hic. illud non fit per (c. Hxc illc. im6 eft ahquod ens . fi habetet adlu non moucretur ad illam. quia ipfc loquitur indif- vt cft nis. & qu6d dicit.quia hacc dicendo tft falfa.fiucqux cft fubiedum generationis .mod6 aliam generazi.(cd fcrentcr de materia . & exiftcnria ali- curintcile^i. i. pcrfcdc prx- parualicer caufare cognitionero materiz Dico ctiam. ^0</ mouetur eft. diim . qua: gcncratur fubicftiuc. accidit fibi taroen ncccflafioj&c. eft a£tus &verapars fubftantialem efTe<5Kue. inquantumala^^us perficicns fubieftum in ejfe Dc ratione mobilis cft. Et & Commentator. intrinfeca corporalis fubftantiz includens quiditatiu^ rationem entis 6c termi- Scoto in primo. tex.& nota etiara quod dicit Dodor qu6d materia eft pcr (e cognofcibilis . & vt patet \ ip(a elfet (e- cau(are cognitionem crcdo qu6d aliqua entitas.iam nt)n : terabile . capit ibi ens pro vero cntc nacurali h. dift.& quia materia non propric mouctur ciim non fit im- mcdiatum fubiedum Thjf etiam /mw efuensyScc.& quod generatur non efi . autcuiufcunque tranfmutacognoicimr pcr analogiam ad forquia vidcndo mod6 in materia formam tionis. com. lui partialiter. modd ad aliam . accidit tamcn fibi in co quod "mouetur. cum fit pars cflcntialis compofiti naturalis .qu6d H materia eflct fcns in propria prxfcntialiiate . gcnerationis a£tus ipfius alterabilis caliditatem T/rfi» non eft motus per hocquia fubiedhim non eftens adu complctum. & fubicdlum generationis non cft ens completiim .fubieClum ver6 morus eft ens a<fiu completum. do motus ^uod moueiur .& in {c cogno{cibilc. . . (ju^J quando Ariftoteles loquirur proprJi dc cnte perfe6lo.quc»d fubiedhim perfe^um. Dico ergo. fed fit in potenria ad rerminum motus.neccflari6 eft ens adhi in ejfe complcro .qui^m corruprionis : &criam quiavide- mus aliquid alterari mod6 ad vnam formam. qu6d materia non analogia ad formam .debet in- & pafCuis. & efi fic . & non accipitur tcrminatiue. verum ens qu6d quod dift. quod quando Arittetclesdicit Qupd mouetur eft.po(lit pani.^9. : potcft produ- nec aliquam accidentalem corporalcm . id eft .iliter cau(are fpeciem intcllieibiicm in ali* quo intelleAu.idc6 dicimus fit cns zOca . tamcn ego dico quod ip(a poteft mouere inteUedhim ad cognitipnem fui . in prime teneat contrarium.qu6dPhilofophns An matnU non negatabfolutc . quod do dicit. per huiuKinodi altcrariones arguimusaliquid efle fubiedam & habere fe per . vt patet ^ Dodorei» x. ac pcr con(equens poflit cau(are cog- quod illud quod mouetur. fic corrumpi. tamen cum .ibente efe (peciiicum : quando ergo dicit.& per confeidco potcft dici ens in potcntia . vt patet a Doihore inprittu .qu6d fit ens adu . vtrobiquc accipituc & vcrum dicit quia . qu6d vt patct dift.putaproterminomoeii : .

itioncm . eft in ea. diftinguitur k rcnon corporaH .i. ti- & ratio ftat in hoc pateri. materiafojiit effefine forma ? .i .i.ncc ficicr eft Rcfpondeo . 17. \. fit vcrum cns fic prima nihil potcil infotmare qumergo dicitur. . iS. materia cns.art. tunc diftingucrct. piU. rf (poudcndo ad argumcnta principaha.fiuccompofitum. teria cftct eft Dodtor . Grcg. tum dcbet eile mam id eft.Vion. .^9. fupra patuit inprtmo. cttprum in idolo nudt acccpta cft ah'qua diftinftio formahs. comm. Phyfq. Alcnfis x.\. . & prima extta nihil: fit . quia pcr materiam 'I quod probando qucd matcria . paatcria dicicur adlus eft quArcrctur fi dift. .x.Et cuitj dicitur . m fcilicct Hxc cum enim ens tiam .6.66. cft fubftantia comm. Mairon. id»li hominis. ens e(t adlu. q. qu6d elcmen- vnius rationis indiuifibilis in . i.art.4.quc)d compofito .\.ito. comment. 1 Caufa verh Hsc ibi. vcl e(let ens Si eric ali- probarur adtiis. (i nihil eflct.ex quo tomponitur res primo . non dtuidiour fecundum formam compofitum non c^Tct per /e vnum. neqtte nigrtt. quod eft ali-' nequ^alterius coloris.non cft aurcm adiis formaHs. Ex ago audoritatibus habctur. habctur fic modo couftitutiua alituiusrpcciei.i^. Quanr^ aliqua funt magis vnum . ^.atcria ineft cl.\.quia in fundamcnio naturz nihileft diftindum. Soncinas i.& i. qu^tn habet.c^.q.^j.-j.p. vt patct j. quia omac cns pofitiuum cft etiam falfiim. 1 ^ Q I I.i. & vbi matctia prima non diftinguit.i.i.p. diuidatur per Dico.i V ^ Vtmm per altquam potentiam Hugo quodl. £lementttm{incpkjdicitury hilifpecte in aliam fpeciem.quia : facit vnvim cum forma &: vnum cum fubiedo quia materia facit vnum-cflentialiter pcr fe fcd propria pafllo non ficfacit . i . . quia quoi caufa res.& fotma. Patet. O vno modo dicitur in caufato tranfl^ation. non tantum per formam .cr 4. eifet : aliam & Additur eci.68o Quirto atguit Dodor.q.d6 aliquid diftinguit. d.i.iteri. : fccundo modo diccndi pcr fc. Suares Met.vt patct 7. (ecundum aiiam tranflationem Gluoniamymquktin fiirjdamento tiaturt. Vhimo Do6tor pro conficmationc fuae opi- . 1. adlus Nam a6tu. z. vnde fecundum aliam trannationcm . nulladiftin£tio fprtpalis fit. ita quod ^o modo quo aliquid conftituit .Sco. quia eft id ibi. & 8.fec. & argentum . tuay& argentum phiaU formalitcr. & . Hyf.\.& pcr hoc diftinguitur vr clarius patet fecundijm m . : Elementum(inquk)dtcitur tUud.q. 4.VL'^^\^ bic. 1.tex. vnam rationem. quod in fundamenta natar* nihtl eft diftinflum vcrum ei^ formalitcr . quae eft vcre creata.m. Patet enim quod compofitumex matcria . quidem vno dicitur . videlicct informai)s.dc^lacra. ncc oportct fqgerc ad oppofitum j ficut dicimiis quod ignis fit ex aqua .tant6 funt minus feparabiha fcd matcria eft magis vnum cum forma quampafliopropriacum fubiedo & paflio non potcft feparari a fubiefto:ergo nccmateriaaforma Maiorcftmanifcfta.& perficiens aliquidrquia matcria contingic mulcjplicitcr. f um non .i. q. fiue cft fic Dicamm .i. Mino: : rcm probo. text. materiaaiitcm incft . h:c Trombeta 8.art. non t.x. inprimo. fit in aduaUexiftentia Sc realitcr fit cns in adu. Dico. D. ^ (pccificc. vt as fta(ecundiim aliam .quod go quis actus.it ex ea .imen ineR. yl/ctaphyfi t€X. Afetaph. con(cqucnseft fj^lfum. vt Hoc commen. in aftu. & eft in eo tn annulo. ^rg.comme». nionis addit Rcfpondct Do<Slor. Rcfponfum pft in corporc qu. Gabr.quod cns cfletadus. lcd cft ens quod ^"^'"^j^ em afin. vt ctiam in fimiii refpondet .-irius cns T vt cuprttrn & ma- S .^. par. Metaphyf.Af. (ed etia» per matcriam . Idcturqpod non. parte 1.Secun- Quinto. Ric.c»w tn^ fit ab Ariftote!c ad differcntiam oppofiti . qu6d iStoritarc Phyftc. tanquam ex oppofito . lartar. nec compofitum. quia atflus Jj€tt'i» ejt ttiufi dtjlin» itionu mi- »10 irincif. Vi<ft.qu6d dtiHnguere.im. Et ho^ iftis m. idoli annuli.quia proprie diftinguit.\x. : dtco neque albt .& . & ficut .tantum. modum tcria arguit vult. & Caufa dicitur fecundt:m vnma : illud ex qtto fit altqtttd tex. Confcqucntia . p? r Commcnvt patct ibi pcr ijjum tcxtum . cum fi. ? fiibftantia cft .ncc fimiHtpt igitur. & omnc ciam non adum quod habet ejfe fic .& vhimo fuper au- habctur Hoc idcm . (ed confcqucnscft CHitts difpofitionis . tranfl. .fundatam Philo(bphi cui ineft fam. patct j. co ptiam modo eft ratio difliur gucndi conftitutum ab alio. cx quooppofito fit rcs .Scc. quod oppofitum non ineft igni gener. Secundo modo formali . eigo : cns.quod fi materia prima eft & argentum i toto heterogenco inma- fi & partes alterius rationis tatorcra. quiaensdiuiditur pecpotentiam.ttxt. tfx. quod aElM diftingHit.ipfa materia prima . quxft. Philofophus qu^d cx quo fit aliquid in exiftente . vidc ibi in aliam for- Coramentatorem clarc cxponcn- tcm hunc texcum.6. de illoyex quofit poteri- extra fiiam cau- Vno modo . Met. Pa(T<)l.Tltionis ad hoc argumentum.p. Conimbr.&ide6 ponitur. q.D. Item.q. q. X Diftindio Libri II. materiaautem non diftinguit . ^euchet. . quod clTet ens adlu quod non ^'ofodi /'•' forma .8c a^tiup.quod eft forma vel elfet compofitum: fcd n£cfic.iliier. cns fit ex-^uo ccmponitur pnmum in exiftente tndtuifi- principium diftin- Dpdor .diftingucndo dc aftu entitatiuo. hicq.\. diftinfi. Phyfc. manifeflumejl qttia non Vere dtcitur in illafnbflantia . Met. ciTct Metaphyf. .q-i9-^o. (cihcct quod ex duubus cntibus in aftp vhimato non fit per fcvnum. cx quo fit rcs.c.1 priixia eft ens pofitiuum .i^. 1« . 1 1. fion eft aliqmd dillinclum . idcm m.io. gucndi cntitatiuc.erit cns in a£bu. I.1^. Th. art.

tcft faccrc ^ >^rj.implicat autcm contradiftioncm.fi ponatur virtutc diuina finc forma.&: in vrina. matcriam * haberc realicatem diftindam a forma.non nifi pcr attriburionem ad illud cft nifi in analogia a.fecundLim Boerium.a>r.in . modo qiii poniint mateiijni diftingni a roini. vcl p-^<^6. : p„yf. i . •^7^.cui primo attribuitur. . quia omnc gencrabilc cft compofitum cx : : rc.&: lic piimam nullo . Probo. Concra non minus dcpcndctaccidens a fubftanria. Itcm.quia ponunt cam efle terminum 7ho.nunquam funt fimul in matcria crgo nec priuationcs oppoiicx fcd priuariomes oppofirac non funt fimul. j ' . Itvlvs quxftionis intelligituc de formaabfoluta . habct diccrc. 'J^' p^^ ^ .i. tunc compofitum non cflcc vcrc vnum. t . Patctdefanitatc quaecftrcalitcrin . j.n. litatis.nifipcr attributionemadillud. Praetcrea. ^ Omififententiinegantiummatertam disiingHi aforma^ponit opinionem D. 9c T A R rari l fcipfo qu*ft. 68i Itcm omni eo quod potcft pcr fc cflc potcft aliquid ficri infcrius.eflct nihil.f cd materia non cft adustcrgo. & inaliis • Prajtcrea ilhid. tamcn dicunt quod non potefteflc fineforma: fieretfinc forma cfTct aftus.Mttti.ficut formac.itum cft.* a forma. M M C b ry Efpotrfio ficHudim iHos. quxanaloganturin aliquo primo illud eft rcalitcrin vno primo. : : je^^/a gpp.Quseftio II. aliorum negantium pojefeparari vlla potentia a forma . quibus funt oppofitx fcd formx oppofitae.quia habcret in fc plura ejfe. ^ aliquam enticaccm vcl rcalitatcm cxtra 1'*(^f'^"'' * ' ^"^^*' caufam fuam. matcria prima pcr aliquam potcntiam poftlt adku cxiftcrc fcparata ctiam dc omni forma rcfpediua. A'ij habenc aliamimaginationcm dc matcria.quia tunc fcquerctur quod idcm poiret fepa- lcm Richardi. Thomt .&r per hoc faluant compofitionem rcalem. alium abfolute aforma. . iinc forma:quia non cft adus. ncc pofliint cflc. ^ ab omni forma tam fubftantiali. . «"•}• ahbi quod aliquid habcat effc tantum potenciale. . E N Hic Dodor pri- rV mo rccitar opinionem A Iberri Magni.non vidco quod fic conrradidio. non poteft ficri pcr fc fcd fccundumdodorcspcritifsimos Deus non habctadioncmin matcriam:crgo &c.ergo.quod non habct idcam non potcft ficri finc alio : matcria cft huiufmodi: crcationis .quod Jidr cntitatcm rcalcm a£hia- ma. vt probatum eft fupra . cns in potcntia & Itcm .omnc cjfc cft a forma crgo fi maferia fit fine forma.inimali. Thc. a qiia principalitcr intcUigatur dc matciia fenfus huius quacfiti cft : An & forma abfoluta . QOMMENTAKiyS. quia forma oppofita vni . . fcd nihil potcft cfTc infcrius materia>quia cum raatcria fit & propc niliil. Itcm. priuarioncs funt oppofita:.funt in ca oppofitx priuarioncs ijmul.adu cft in maccria fi igitur maccria non habct aliquam formam. cxtra fuara clfcuiiara. quia cft tantum ens potcntiale . iion. &%. jniert^ t/Cctdiiti & re. crit finc f/^jquod eft contradidio. . quam matcria aformatfcd accidcnspoccft ficn linc fubicdo:ergo &: matcriaiinc forma.quod cft impoflibile. ^«/4 non hahet exijlentiam nifiab ea.&:c : : j4rg.vcl a(^uaAlij dicunt . k priraa rcaliter realitcr diftinguitur diftinguitur S .quia fi *jJ' ' : crgo &c. non cft niirum fi non potcft eflefine forma idem cnim non potcft ficri finc fcipfo fcd hoc eft falfum . &:c.quod tyll^ dicnnt matcrlam h^here rcalitMem^ c &c.fi materia habcrct </<' pcr fc finc forraa.non tamcn potcft cflc D. 1 fcd huius y S. ic liccc C H O L qua V I quam accidcn- realiter diftinguicur. Alif idem dicunt^ettam tenentes habere exijlentiampropriamjuadetur qumque rationioiis^ REfponfio recundum illos ^ quidicuc quod matcria non cft aliuda forma. M.S<: fit a6tua'icer.\i\id:(cd cjf cft aformai crgomatcria noa ad formam.nec habens aftum . Itcmarguitur.Cumenimdiuidaturcns per adum 8c potcntiam maceria non cadit fub ^J"*"' primo mcmbro fed fub fecundo:eft enim potenria nihil etgo habctaftus.Scd hxc opinio ihiprobata cft vbi fupra vbi matcria prima non potcft cxiftcrc fcparata a for- prob. quod Dcus non habct a(5lioncm. AnSi illi incelliganc pcr rcalicatcm maceriac. l^^»*' quod probanc. qua cali.com.cunc illud inferius. illud quod non pocefl: per fc cfTc cft infcrius co quod potcft pcr fc cffc crgo Dcus id po. . pofsibilc. hxc opinio improbata cft fupr^k diftitiEiioMis.fedtantumhabct<?/!y potentiale ^quodtamcnr^^cftaliqualisrcalitasdiftinfta 70.

}. determinat Jibifpecie eiuf.prim6 fucprior forma . &: prius forma quacunquc.Phyft. illa. .tjl abfoiutumprtts Deuspercaufamfecundampotejiperfefacere. Vidf Hen. quje eft a folo Deo. d. priusalioabfoluto.fif c. quae non eft dccflentia materiac inquantum matcria cft . Quod autem foicundam manon fic de cflencia maretij^ jpatet. Itcm . .quia vnum t(rentialit^r vnum . qu6d fi dc nccclsicacc ablbluta matcriadeterminat fibi gcnuj f<irrpac:qu6d ncccflari6 determinat fibi vnum folum illius gcncris. eft ncccflitals : : : & : : . Quod cnim matcria fit quid abfolutum fatis patct quia 6acit compofitioncm rcalem & abfokitam .& accidentali. dc ncceffitate dcterminatfibi ep in aliquo vno indiuidao iftius fpecici:vt omnc quod de neceflitate eft homo. quac non cft dc eflentia caufati:fcd forma cft caufa §lluodfacit Deusper fecunda .ergonecinge~ nerefeparatajiejfet^ (jr intra vniuerfum ejfet in Iqco dejinitiue. rit creat* cum forma.quod Deus jmmcdiate creat ^ immediatc conferuat . finee^. Hocctiamconfijrmaturper Auguftinum . f^ltem natura. quod autcm fic . Item. fPrius ori- gint crentur maxe- & originc. Tertio . fundamcntum cius:fedrcocptiuum. 'Vbi Do^or traiiat de materiaper 8 quafi.V M. determinat fibi aliquam fpcciem in genere illo 5 &: omne quod detcrminatfibi fpccicm . non cft neccfle Deum vcllc g aliquid aliud a fc abfolute y4k. &. fub forma corrumpcndi. ad hoc qu6d velit matcriam cfle hoc non cft fimpljcitcr fcd propter neccflariam connexionem materiac ad forriiain fcd non cft (crgo : . Librill. vel poteft confcruare: fed maceria eft tcrminus crcationis ctiam fccundum alios . Qiiod detcrminat fibi aliquod genus . . quodprobo:Abfo!utum diftindum. quarti.cj. aPco. cft impofsibilc depcDdcrc cflentialitcr .: REfpondeo ad quacftionem ''. quod .poteft faccre materiam.quam ad formam licet fccundum eura..non & potcft fubefTe caufalicati alicuius creatura: : fimiliter cum non poflit crcationem. alia forma. (tbfoltttum quodfacit Frim)>.2^ fundamentum formac eft prius forma. Mat^riamfeparabilemejfeaforma^probat Scotus. cflcc .c. pracedenti. trtusMiOy tum ad excludendum correlatiuum .iiue finc forma uibfolMU Maior declaratur nam ideo ponicur ibi ahjolu" fubftantialijVclaccidentaliabfoluta. q. a pluribus ciufdcm gcpcris fi crgo maccria nccc(rari6 detcTOinw fibi CQtUTO genus formjE^ 5 JJetermi- Pdhsjibi genus. Secundoy ^odfefolo cteat^ fefolo conferuarepotefi. qui 13. Probatlo confequentife . potcftcflc lipe contradi^ionc. jortiut.rem matcrialcmeffccompofitamexduobuSjquaefuncpartcsrdcompoiitx . Minor etiam probatacft fupta in quafi. Probocciam . fubftantiali fcilicct accidentali:igitur poteft cflc fine alio abfoluto. quac includit ctiam fimultatemcorrclatiuorum. 68i S C H O L I. mediance qua caufamfer Peus dac (//f materi2B:ergo Deus fine illa. Fide hk late in Be^ortat.^ ficaufa »0 fk deejfentiaeaufkti. quicquid contingentcr fe habetadqyrdljbctcuiuflibct gencrisabfoluti habct fe contingemcr ad illud genus abfolutum hoc patcc fed materia contingcntcr fc habet ad quiftnlibcc formam ergo & concingentcr fe habec ad cocum gcnusformx.tencqdo vt in priori quacftionc didum eft.DiftinaioXlI. quia in his eflet inftantia . quiaDcusfinc pmni abfoluto qpod non cll dceflentia rei & quod eft poftertus ipfa rc poteft rcm tur ncccflario quod folus } fincaliaaliquaentitatc abfoluta poftcriore potcft conferuari .. falis ncccflitas : abfoluta conncxionis matcriiB ad formam Probo. rta^uam Itcm «quidquid Deus abfolutum facit in creaturis mediantc cjufa fecunda pocaufa fccunda. pet fcqui- Dcus eam creat fed entitas abfoluta. C<'»/^/" dicit quod prius originc terminatur crcatio ad matcriam. conferuarc.vlt. dc neceflitatc: fi vult ncccflari6 formam cfle . finc illo matcria eft cns abfolutum diftindum . excludendum fimultatem originis . prtus ponitur ibi ad foteftejfi fcmpcraliquidgcncratipraeexiftit gcnerato & : & : .cft hic homo^ vel ille:fed matcria noa dctcrminat fibi dc ncccflitatc hancformam. fingularc . quiaalitcr aduenicntc alia. quod non eft contradfdkio matcriam cfle fino formaquacunque fubftantiali. .\o.&: nulla creaturapoteft creare. patct ^ quia cft reccptiuum formje. & facerepor teflperfe. fic immcdiate crcacur a DeOjVC prpbabo:ergo. quia fi abfolutaconnexionis matcriae ad formam vt tu dicis igirur materia fibi dcterminac aliquam formam dc neceflitate. Confirmatur.vt probabitur inprima produci nifi qu«fi. ^arthymatertanon determinatfibtformam infpecte. vcl illam:manift:ftum cft ergo nec totumgcnusformjc. Quia cx quo maceria eft aliquid primum in encibus.Z. Dico. tcft faccrc fine illa . alia &: alia cflentia matcriac.

Matot probatur. fiuc cau.„r fcilicct compofitum.qu6d loquitur dc ordinc cntium in gcnerc fubftantijc .quod potuifsct cam Pcus fccifsc finc forma. tamen ^*pri^ ***^"'"" pofleteflcfinc cis. habuifsct poncrc fccun.dc lioc ^'^' ^'•.^. quiaipfcpofuit ncccirariam connexionem caufarum. quantus . Ad aliud dico. qbod falfum cft . quia iUcm realitcr : non ^V^*' dc vnitatc vnionis aliquorum in tcrtio.M I. cft in loco aliquo dcfinftiuc . non cft aUud quam dependcntia fui nd : .vilUquUl bent formac oppofitas. cclem. realiccr diftinda k T A Kl y S.QujEftio II 683 I hoc cft.quiane€cflari6dcterminat fi igitur contingcntcr fc fibi aliquod vnum illius gcncrisiquodfalfum cft: habct adt«tum gcnus formae .ficut cxmateria. Si intcHigitur primo modo.qu6d cft cns in potcntia.Confef&c. jfkfal»' JtV/»'» difttn^Hm.neccft forma l-^^Saddita quxlibct cnim eflientia crcata .carct alia.qu6d nullx prjuationcS funtoppofitas in codem :nififintpri.8c in quibus eft roinima dependentia poflunt ordinari ad aliquod vnum.finc fccundacaufajfcdfi hocncgafsct.qui communiter hic allegatur. tn loco tfftt an habcat partcs ?Dico quod partes fiibftantialcs habct illas ^yj„' UtHt.ix./jj^ * tiam matcrix nec ctiam Deus poiTct faccre matcriaiii fine forma. ficut Si quafras ctiam •' . itaquod impofsibilc cft.^. &: forma fit vnum tertium.quac vt clarius intclligatur. quia intelle^o diuina cft quid ab{blutuni> . tunc maior propoficio eft vcra:fi fcmntuftcundo modo cft falfa.quod fi fufceptiuum habet vnam. . ^^ Sed diccs Nihil alterius gencris poteft efle fuperius Angclo ergo nihil alterius n-MmoXt gencris potcft cfrc inferius materia prima.qitod fit magis impcrfedlionis dependerc. ejfetiw. cflctcontradiftio. fic ejfe^^ tunc ctiam habcrct illud ^" A^cflcntiam. tamcn cflct natura qu^dam »> cft : ^'*'"''^ fepMTMta abfoluta.matcriafic cxiftcns finc forma . Si ctiam dicas .3^ immediatc non poteft attingcrc ad nudam efl*cn.Dico. vcl dcfinitiu6 . Dico.conccdcndo maiorem:quia non vidco quin efle in alio cntc.'*"'' dumca.fr. ^'l. Dico. quam non depenomnc e^e cuiufcunque alterius gcncrij a fubftantia.fccundum cum primas caufas agcrc fine fecundis. Pcum.qux pofuit dc maccria.fit infcriuK.hahtt tiani propriam habctcxtra omncm intellcdum.MMttrm tur finc forma . Adargumentaprincipalia 4.intias. potcft vinutc diuina eflc finc forma.qu6d ficut Angelus qui non . Sed boc fuitprotanto C O. ^ Ad ^x\vax\.quiaiUo modo in maxime dependcntibus. Et tunc ad Auguftinum.& fi ficfitituncdico qu6dpriuationcsficfuntincompofsibilcs.fi tamen ficrctextra vniucrfum. : fw ^ & rcfpcdumadDcumconfcruantcm:igiturhabctaliquamformam.&r prior illa.cft impcrfcdius quocunque quod eft pars fubftantijc^ficut cft roateria..quod non agit. Si dicas. quodillercfpcduseftidcmrcalitcrcum matcria.ficutdi(aum cft fupra^/^. quod -^^ ^S-^- proccdit dc vnitatc idcntitatis . maior cft falfa. non circunfcriptiuc .jf ^ ^ & .minor cft falfajfi auteminrelligatur maior de vnione aliquorum intcrtio. abfolucum .& materia cns infimum.9. /r/»4. cft dubium. fuppofito qu6d fit ia vniucrfo. adduco ali« qyasinft.-fic matcria.^(„1^.nufquam cflct localitcr.*dprofio^ famoraninoprimam.. fic expUcatur. fibi accidcns. tium. Dico.fi maior intclligatur de vnione identitatis aliquorum pArabdia inter fe. fcilicet quin accidentis. Et fi quxras vbi cflct illa matcru finc forraa>Dico.J^Jp uationesformarumoppofitaramimmediatarum ^circa idcmde neccfllcatc fcquen.fi ficrct in vniucrfo finc forma» cflct dcfinitiuc alicubi fi autcm fierct extra vniucrfum. fiuc ad vnionem totius.fic cnini fc ha.vbi locus non cft.0«(7/^«T// Demnte^vmm profe te^ '*.qu6d non cll fimile idco enim noii prope nicft fuperius .quam eflc in fe. quia nullum gcnus eft fupcrius gencie Subftant « fcd alia gencra hA ? & «"• * : : : : funtinferiora. Dico . . enim non habct pcr quantitatcm.licct aliquae fintimmcdiatx rcfpcftu agcntis naturalis.& cconucrfo j alias 4'}.non cflct in locodcfinitiU^. Vcl fic. d M E N T^ EfpoHde0 ad tjtufiionent ^ Scc.fiformaEConfequerentuifufccptiuum de neccfsitate .nifi in quan r"' toj& pcr confequcnsfimplicitcr.po- rtft tjfe fine prima contradiBtoneJmeilloyCed materia cft eus.non potcft cflc ordo ad aliquod vnum. crgo fi confcruc. qua aliqua dicuntur vnum . quia ficut homo cflcn. Et ideo dico.Vtrum autcm poiletfieriin gcneieSubftantiie ahquidinfcrius.& priuj alio ahfolMto.vc\^r^ttmto AliqtiAfunt magis^tcc. ibi cft Angelus 7*^'^'" cns fupremuro. fccundura A rifto.8«: derc. '>» 1. Ad tcrtium dico. quallbet forma ab(olura. Prinu. Sedcirca" materiam nullarformaeficfuntfimplicitcr immedia'"'''' tac. habct faltcra fi*"*^*^'*' tffe . dtft.

talis intelieaio rcaliier diftinguitur omnem enim Dcus cfFc6f. de & rcaliccr diftindii. agat.& finalcm.8 quxft. dijl. & .&i. cn- in pcc nifi nuHacreatura potcft crearc . i. (cd di- .^uifi. Contra. formam fic . quam ad formam:patet.& poftcrius eft mentcm fed forte ad '. & in rcpugnantia fi- fecuridr>.is talc ejfe perfona.lo diftindtum fme illo. Patec Francifcus neccflari6 det^rminat fibi aniraam fenfitiuam .quia Ci tlUus fpeciei . cxiftcntias Si matc- formi .i.& ioanncs : modo in propofito .& realiier diftindia lutum . Prim6 abfblutum : patct tum conftitutum cx matena .c. quia fgpplcndo caufam formalcm cft ejfe iliius. . G intcUigatur qu6d ejfe cxiftcntiae matcriaE fic caufatum ab ipfa forma aducnicntc matcria . fic . vt ifte tzl^ejfe formale. cjuod velit materiam ii non poceft vcllc mate. patct riara c(Ie finc forraa .icturadmatcriam . cjHod fihi determinat alic^uam jpeciem . i. fibi neceflari6 detcrrainac hanc aniraam fincrularcm. . difi. totum f^ cft a formajfi intelliguntillud ejjeipfam formam fequitnr quod mateiia in fe nihil cft.argumentum non concludcrct.d%fi. Tcrti6. f^mpliciter neceflaria con- & rninat alicjuod indiuiduum ifta. cifct efFedus formalis ipfius quia a nulla potentia puteft lis alicuius ^/7? fincilla. informancis inatcriam.& candem creare funt pcnitus idem ex natura rei . qu6d potcft produci in inclu- cut nunc. quia incer mate- ntxio \fed nonapparet talis necejfttas . . ita qu6d ficut irapof^ fihilc cft ipfum elle line anima. Secund6. hac anima:crgo fibi fi matcria priraa de- genus form$.ita eft impoflibi^ lc cfle fine tftminat tur. vt patet a Dodore vbi Non fupra. z6. 2. Libri II.quod tamen Dico ad primum fuppofito Filij. Si enim poreft creare aliquod prius abfolutum fine aliquo pofteriori . vc Dodor in (]mrto.%. quiamemoria fcccunda cft ratio formalis neccirarjo produccndi Fi- & quia ii!a lium. vel perfona Patris cft quid abfolutum in fc. . & forraam cft hoc erit . idco Patcr me^ diantc illa nccellario producitFiliunv. dor fccam.fupponitqu6d ipfaformanon modo . & in- lutum quod crit rrinfccam . tcft icmancrc fcparata ab illa vt patct fuprk a . datcnim tanrum quod illius. velle aliud a fe vt clare probar in primo.i. quia tamen non poteft feparari . difl.fed cft repugnantia ab intrinfeco ncceirario confcquentc pofterius. 684 a rjelationc rationis fupplet & taracn nori pj- fci. qu6d qui diciint . &c. Si vcr6 fic intelligatur ma non Scd quia forma inmatcria qi- . perfona"eirct pcrfediilima aequc primo pi^tct fiipra in .fl. Ccrtum cft . argijmentum conciadcrct. vel impoflibile) cdec probat fe . quia fi fper poflibile . non tantum qua: & proprietatc. Ad fccundumdico pripio. neque cx piite agentis fupcrnaturalis cuin illud nicre .fupponit quod adio diuina i^. vt fupra pa. formam ejfe ad hoc . impoflibile enim cft fieri cfFcdus forma- &mulc6minus album . vt patct pcr Auguili- torma ua formac. vel potefi conferuare : fcd mate- Patris eft talis perfona abfoluta repugnat fibi ra- crcationem tionc fuac cntitatis formaliter eiTe fine perfona Filij . Si vero intelligant . quod ifta repugnantia non cft ab intrinfeco : non cnim ex hoc .&: libcre confcruct. ^»m«d». tatio principalis. perfcdiffime rcpcritur in Pacre .& rationc fua encitatiua poteft exiftcic finc tali pofteiioti .vcl cfficit vt patct aDodtorc in . i.quaE iu te efl ca- Concra . . cum propiiillime diftinguuntur realitcr . Tura. vc patec in quod ejfe vere liccra.i^. qnod non cft fimile .vlt. C} . & fic fcquitur quod a Iblo Dco fit crcata tunc vlcri. qua. immediate crcatur "k quia non potcft fubclle caufalicati . dp nccefiitate fcqui- quod determinat fibi aliquara qua impofHbile eft ipfum cfre.tamcn jion eft rcptignantia cx partc matcriae . riae.& tio cum confirmatione dcm cum ifta ratione. ad quod Doclor viprimo . quo inftanti priori fine forma poteft cciam ipfum conferuare pro quocunquc inftanti priori fme forma.quia crcare A fine B ficut Deus poteft ipfum conferuarc ira poteft .quia ipfa caufa produftiua talis entis rationis dc ncccflitatc c^ufat .& d. dtAte conferuttt agentis creati. 3c quod dctur aliquod abfo- non pofHc exiftcrc hoc non proptcr rationcm fuam forrnalcm . tamen tantum vna pofHt fuppicrc cau- falitatcm cuiufcunque caufa: fccundaj.fthi deter- eft priiis incclligcrctur Tum tibus. Secundo^quia fuftincndo qu6d Patcr in diuinis . : . & .fcd cxifterc. k pofteriori potcft ira- mediacc conleniari a Dco.qu2ft. fine patct ifta ra- fcqucnti.vt patct in primo. fcd cntitas abfoluta qujc eft a folo Dco finc ali1 . Do- Si ergo vult ne- . Diftinaio XII.prma hmm. ni fi adhi fir forma. ficut Francifcus.licct caufata ab intellcdu diliino . quodam- cft ab intrinfcco. nullo modo dcncc in conferuAri. &c propoficio ablulutum icaliter prius co quantum eft Ci dcbet inceUigi fic : partc fLU. quia creatio diuina prius tcrminntur ad ejfe cxiftenciae matcria: .qMtjl. diuinae fint abfolutre . 1 Item non g abfolute patci cciara in quodlib. cuiu a nec in tali pofteriori- ejfe . diftinifkis vcie rcaliter diftinguuntur in pcrfona .dctur decljnare in -^' lu"- quod & realitcr ab .quia conferuarc rcm. illorum dant candem elftntiam fingulariflimam. & de Deim efl ncQcJfe necejfitate .Confcll. ergo poccft conferuare illud abfquc omni aIio. rct diftipd. qua nlia cntitate abfoluta. . clfe finc albcdinc: .quod non pcrcinet ad ejfe num i. . f Itcm qttod Dens immediate creat irhrne- Deo. a quo rcaliter diftinguicur.Ccd ifio 2. potelt crcare mareriam primam in ali.-nou quod fecuhdair<^ . eft iropDfribile. Secundo dico .cuiuscontrarium probatum eftin iffadiftin£lione . & non poteft habcrc illud ria efi terminus creatioms dtfi. cejfario ejfe i. fi-» ne B. cum fit fimpliciter primum quia non potcft produci & . ftinguuntur ctiam in natura . . fcd magis per aliam rationcm extrin- Jtem quiccjHid Detu. quod ipfa ejfe cfTcntialc materi. modo ipfa matcria pri- aduali cxiftcntior. igitur potcrit cflc . dift.poteft etiam illud conleruare finc tali pofleriori pendcat ctiam . fiam produdionem Do£toris Fili) ipfiiis diftihguitur ab alio . quia &c. etiam fuftincndo abfquc forma cum . quod loquiturDo£tpr de caufam non formalcra. qua-ft. quia Deus polfct darc fibi difi.non porcft abfohua Patris finc perfona quamuis fit prior propter ncceira- igicur effc pcrfona abfoluta Filij . quod perfbna ifta ejfe . quia ipfaprsfupponit vt rcccptidat Tum & quia compofi- cns abfolutumjcrgo partcs intrinfece conftituentcs funi abfolut^.iuam. igitur repugnantia cft cx pactc intcllc£lionis. fic riam tcrmi. cft ptius fupppfitum ijlud il. qu6d ipfa forma caufat ejfe in materia ftat ratio Dodoris.Ha:c c %. materuiit tur ens »bfih- n^ateria fitens Dodor Vc eft fecunda ifta ratio clariiis intelliga- fupponit aliqua. noneft fenfus litcrae hil caufat. podoie fiire fuppofitum abfolutum .-c .

quem prius habuic . minimc eius argumenta concludunt. materia fic exiftensfine forrHa. Si cjutd ratione temiini re- vcrum eft qu6d fubiedum primo modocftfubiciflum fccundum cjuid. refpcdlus eft rcalircr raatcris. eft fal/ftm .§l»nnoio forma .Qujeftio II. id cft . Ec quia vidctur quod ipfa forma diftinguac ma- rc vna fecundum dcnstfed Scoti Oper^ tom.ergo in fe non eft vna numero. teria edet vere ens dicitquod materia cognofcitur ncgatiuc. 6.qu2 eft fi. quare maceria fit vna nnmero. vna numero per negationem omnium formarum:fcd hoc nihil & aliud acci- ide. Sc probatur ab ipfb tione accidentali . &c. vel priuatio formx . nihil cft. ex qyo fic aliquid.quod cft contra Ariftotelem lo. tranfmutatione . i Si ^uarM etiam .tunc . priuationcm omnium formarum.m ^uidyCed variatur fecundum aliud. vel fed quia contingcnter dcterminat idco contingenter poteft & fic poteft eflc in omni loco. dicu Hoc idcm . non manet fimplicitcr idem fed illud . . 4|. non fecundum ^M<<^. x. Sc tanien non fcquitur quod determinet fibi lianc quanritatetTi. effen- fic & habet cllcntiam propriam aduali .qu6d iies fit cns rcale realiter diftmdum a forma.vbi ejfet Hsc litcra vt fupr^ patet ficuc in loco vniuermm difi. primo . tamen pro iuniqribus adduco illas fingillatim cas foluendo. quod materiadicit ali- qiiani entitatem realem realitcr diftindkam ab omhi forma naturali. : : dente ad aliud : ergo materia prima.qu6d Comnjentator dicat qu6d cognofcatur .& fccundum fj^realc . aliquando niger. quod primum cft magis cns . patec quod per negationem omnium formarum.& manct eadcm fub vtroquc rermino . 2. . lunc non cflcc vna numero per '"^ »t>f«lm*. quam fccundum. ratio- & Dodoris fideliter r«plicat . f autcm loquitur de forma rcaliter ab ipfa. quando fit fub nigredine .inter quos eft magifter AuguftinusSuellanus in fua Phyfica ex aliquo & tamcn & aliud cftficri tanqium ex Jubic- vero dicatur fecundum quantitate. fcd benc fccundo modo.vt fupra cxpofiii diflinil. homo habet tiam propriam extra omnem ixtelletlum eJfeM . in ejfe eft quod . p„-^ /• pjj. neg.& clari hsinq. qu6<i hoc cognofcitur per yi ergo eft aliud ji:8c aliud decipicuc hic. quxft.ic manet idcmfimpliciter . & fecundum fubftantia incompleta . quod ipfa eft fubiedum4ranfinutationis.Atttaph. cum primum fic fubftantia completa . vbi Auerroes comm. 5. dtft. fiipri patet dift. in nullo loco cf- nec Angclus fi fieret extra v^iuerfum. hoc falium cft . de quantitatc. . Sc Ita vulc quod co. loqucndo de aliquali cognitione femper. an habeat partes ? Dicit Dodlor quod habet pattes fiibftantialcs. Hoc idcm dico in loco definitiuc titatiuas quia aliud patcc iUa materiafine for- ficut fi vt patct ex primo Phyftc. vt declaratum fuit fupra fcd ipfc arguit fic fubiedum in tranfinutatione fubftantiali non manet idem lccundum (7«i<i. fit hoc non valcr.ci\m dicatur fubiedum tantum refpeclu accidcntis rccepti. qux eft materia & : huiufinodi fubftanria fempei manet eadem. ibi. . t.pta. in fc.i.cumtranfmuraturab vnoacci- matcria erat. abfoIutum. dc tameti non fequitur auod determinet Iibi himc locum. Primo modo non manet idcm. ad probandum.& in primo qutfi.cum recipiac formam llibftantialem fed quomodocunquL. & fic dico dc quod illud .A-'^'''' numcro pcr negationcm cuiuf. Contrahanc rationem nonnuIU infbnt . qu6d fubicdtum in tranfmu- non nunct idem quantum tatione accidentali de maceria.&: tali loco. ita exiftentiam proficut priam inejfe reali . ad rcfpe6lum.-nam idem homo albus aliquando eft albus. habcns Mmienaejl proprium ejfe . : fubiedo trafmutationij fimpliciter manet idem. lonttx.vt ten»fmif*r. quia album cft.q. quod cognofcatur fic. cjudft.inet idcm fccundum ejfe fuum abfolucum. fccundum iftum . cum ponatur gradus cius intrinfccus.cjmft. £t umiliter. cjuodefi ens inpotentia . "''• Et h ma- fi <jturas.Dico.fiue cn- & non kabcrct . fcmper remanet eadem. ergo non m.ii. & fecundo.„vA'^ cunquc formae. tanquam i. Sictiam intclligar. Si etiam dicas &c. &'rub(lantia materialis determinat fihi gcnus quantitatis . . & Dicit. . AHud enim eft dicere.„^^„^ modo cognofcarur a nobis qu4d fic vnanumero. Argumentum maiori . enim eft fatis clara.accipiatur ifta fubftantia. hoc ^o.fcd non vulc qu6d negacio formz cognofcibilis .quia fit 685 fimpliciter. cum ponatur feparata a Si dicas tjuod hcc illas pcr quantitatem. Primaergo ratio principalis . vt patet intucnti illa in fua phyfica . Dicit Dodlor quod talis. i. fic ab om- diftin£bo- maceria cognofcicuc per UMttri» !m tranfmutationem formaf. vt patet fupra. & dicit quod fi ma- cepti. fet definitiue . ciret ipfa fierctextra cft fieri aliquid cxoppofito . dicciitcs. admittitur: tantum dcfinitiuc & locum. Dodor bi necefTaria neccflltate cflet in tali .bieftum in tranfmutationc fubftantiali .& aliud fimpliciter.Vl.& tamen in fe cft etiam J* ejl <*(«•.ii. numero per propriam hxcceicarcm : fcd '"*'^**fi* pro ftacu ifto non poteft cognofci in fe &c quo.tanquam ex oppofito. & pofito qu6d fit vna numero pcr negacioncm omnium formarum . qmdlib. quod corpus detcrminat fibi locum . • gnofcacur vna racio formalis 1 1. Sc aftuali . 6c vult Multi nituntur reprobare pofitionem Dodoris. f V\n ex nigro nigrum nonmanet idcm. efftt loco.^. quia timc cf?ct fimplicicer nihil :fcd vulc quod ex hoc co- fic Tars eft ni & & quia materia prima . locum de iftac inftantix nihil va- loquitur de determinationc enim cprpus determinaret Ci i quod .& cxiftens. . m & fic habet maceria cogno "» . idem dift.quii fubfti- tiacognofcitur per^liquod accidcs. Si dicat . & fubftantia Angeli cft .qu6d fi materia eft fcparita gnofcatur diftindta numero proptcr nem formarum . cjuiaficut .vt iupra patuit in propofito diftin<Si:a r iueflunM non intelleKtticotum. reali . ncgatur confequentia.vt ifta. Si vero dicat nis accidentalis quod fubiedum tranfmucatiodicicur fubicdlum fccundum fubic6tum cranfmutationis fubftantialis cjuiiySc cft fiibiccStum fimpliciter infe loquendo Dico. Dico breuiter lent. velillum. cft diccrc habet ejfe tale per y^. manebit cadem fccundum ejfe concludit it . quia fubieAum in tranfmutatione fubftantiali non manct idem fecundum cjuid.ergo fiibftantia ejji per accidens .pucaad albedinem. ve.Pacet. ex quo fir aliquid cx fiibftantiali.ntur:non enim vulc Ariftoceles nequcCommencacoc quod vnicas numcralis materix fit tantum cirentia . tali fibi fi- fibi eflc in tali.& hoc fatis fuic didlum fupri dtft.fed negatur antecedens . Sccundo arguit ad idem. quia fubie(5tum in tranfmuta- non manec tcriam. quod ipfa ma- teria poteft exifterc fine Sed nec forma.

&c.cfFe<ftiua & ? patct. qaia Dqdor non dicit qu6d Deus pqffit facere & effcdum formalcm fincf fua caufa formali. qu6d An mod6 Deus pofut fa- ccre huiufroodi animas in materia fine talibus difpofitionibus eft aUa difficulcas. : rationem ad roentem Scoti Scotusiti ifta ratione quia pracfupponit matcria pqflit cxiftere propri\>m ejfti abfblutum prius ipfa fbrma^ fi *^ .qua proqu64 inatetia cx quocaufatcoippp- bat hU. Quartp arguit contra iftam ratioi}em. talis fcparatio matcriat a forma fit untiim efFedujf ^ formaj flcri producit album fcd . Additptiani Augpfiinus fed calqr potpft calefaccrc : . potcft conferuare in illas finc difpofitionibus cum dtji. bandum prp opinione ^. .non 4e X II. caufx forraalis fcd patet : quud non & facere ignpm cah'duip facerc. Cuiri dicit qu6dcaIqrporeftcaIe- telligit cit tnateria finc primis qualitatibus. &c proprium. fi loquatur define produdo . vt eft caufa hnalis & iic pacet qfi6d non intclligit . pcripfltctita & nou . ncc finis quantum ad fuum ejfe incaufando dependet ab emciente. produccns albcdipcm in fubie<Sto produalbum : albedo enim rcfpedu albi tantum :>gen§ cir concurrit formaHs vt caufa- .neutrum. min^s ab eorum rault6 . quaclibct in Siumodt tMr*4e*poffi- elemeutari caufa fecunda ncc finj^ ab efficicnte ^em x.vt ipfc confcruare- dicit.& caufa alicuius effcdiis>in fuo gencic caufe. Sed iudiciomeo eft ipfiira nbn enim Seori. quod corpus Chrifti in Euchacflct riftia tem .depcndet ab alio •fniitet 'cMtfif & . f. vt par tctfuprJt incxponendo ratipnem. crgo neu- (ccundum fijum . ncc Commcntaror hoc dicunr . qux taliseft Quicauid pgtefi Deiu faceri rmdiantt : . probando abfolutc quod matcria habet propzium ejfe finc fbrma . gicas.& compofito . fbrmam clcmentarem eflc tiuqd . rcduAum ad minimam & fubtilius in 4.quia Scorus cxprefsc vult.cominen. diJiinH. fecundi. quantitatir uisapud eos in eodem Ubro . tica. jjcat tamcn ifta rationc vtitur Aiiguftinus ad pro- qu6d maceria pritna habcat propriuip ep. Diftinaio &qu6d ^pfe Deus «ou jp.ergo infecunda dtjHn£lione primi. quac ralis cft . ita quod ficut forma nec in iup ejfeynec iii caufando compofitum depedjst . patet quod non incelligit hanc rationem. fnrmaljs iion non : dicicur cfFcdiuc cnim albcdo cfFe<fliue nam quod non Ariftote- eft peripare- Sed valdc miror. indepcndentem ab ipfis qualitatibus. luto priori tamen taiis qualitaS diftinguaidem concpdo de btnni alio ^fb-» fi . puta .iccre . quo4 conccdit Do<5koc in x. & fa finalis. &c. de G*nerat.& ita haec pofitio ignem calidum fine calqrc. Licet Do(flpr faciat jib & non hanc mater ja ratio- poffit exi- npn tamen f^cit iftam.l^^ arguit nqn intelligejdo raeniem Do<loris. exiftere in in-r & rationem Dqftoiis : fecund6 verb. 8. ergo quantiratiuis. ctim illac ab agcnte funt ipfas formas qu6d Deus producit : Si in- in ma-- v!tim6 difpofira ab agcnte naturali . (biuto.quia hoc probauit aliis rationibus & fic patet.&:defiderata. quod i quantita- Ipo animam.Phyfic. vt ipfi dicunr.tex. falfum. qu6d harc politio fir concedo qu6d Dcus ppftet non fic in caufando ad fuura f/7^.qui.o[u6defficiens quantiim nuUo raodo dcpcdet adruum <?/^ a fine. cerc ign5 formalitcr caIidum. Confcquens eft contra Arifl. qu6d contradi<Stio- .vt huiufraodi. & di<9is clici poteft. qualicaciuis .quia caufe finalis. c. Patec Ctiam W4. lcs derideret. quod eft cpncra Airiftoteejff Dico. & lic effi- non dependet a fine. qu6d teUigit leria Etquoddi- crcat ipfas animas fine difpofitionirr bus huiufinodi. . quod non adducit hanc ftere feparata fine form^i. qui volebant . negacio (itraiio for- talis mnncrali raalis conftitudndi illud in ejfe Ariftptcles ncc .qu^ talis eft : Quicquid Dem potejl impiediate producere di" fitnElum ab ipfum conferuare Jinealio.quia accipit iftam maiorc. Si taincn poflct facere pura cqui in matcria fine huiufmodi difJ)ofitio- nibus. Po<5tor diccret .au(a.\t Deinde Auguftinus Scoti probantis Scori Ipfis primis quaUtatibus .^o. tur rfaliter^& Tertio arguit contraillam rationcm. cum fiuis inquantiim caufa finaUs fit prior efficiente . fcd ynateria abfoluta forma. poteruia») picr dicir faccre fbrmain ^leiuentarem in materia compofitum dependet a fornVa.propter quem agit. ic etiam illis y cbntra eos. arguendo contra rationjcs Theolo-. fip . & effi- Deus poterit quod eft cqtra cos. ^Uu<t. poteji & ipfc addit hanc minorem : fed omnes animas brutqrum creat Deus de fatfto in materia fi- & ne difpofitionibus qualitatiuis .W.ipCc addit vnam minorem ad maiqrcm . pitece- dit cfficicns. mne pritts abfolutum. fciiicet araata.qon poflit cam cflct inconuenicns.qua tenct.& finis siit caufe rcrum naturalium ex aequo . ncc mcntcmDodoris.& arguit prim6 contra fecimdam . Deinde arguir cqptra tertiam. Deus fed : inquantum f»fti. qu4 vuit probaicquod finc fbrma . dc quo ibi Ariftoteles. fed parietpm album mediante albedinct facir prgo poreft faGwe ipfiim album finp albedine. vidc exprefsc. alio. i. Do^r /itum abfolutnm rcalc . Qmnc prius abfolutum habet<r^ line pofteripre. habet ef[e n€ra.vt a caufa finali.a materia. &c.dtji. poflit exiftcre fi- ne forma per diuinau) potcnti^m.ira fimiliter nec materia in fiio ejfe ncc generecaufaE.fcd |brma clcmentaris eft prior abfoluta in matcri^.Librill 686 cognorcitar vna numero ncgationc formarunj. aliter non implicarct _ s«*/f«»i» fercipitmtH' &ficin- temDpciorii.& omne cfFcftum efficientis produ- £kum propcer illum finem. fijo Ji^»lM.inon pqtcft Deus fupplerp vicem.&mulc6 rainus. qui^ caufafinahs tantumcaufat metaphoricc.^ fuaimplicant. Ipia fbrma.(]iicra 1 h"iufr>iodi materiam in nullo alio locq huius fccundi traiSlct.quod qportuifftt . 18. batur matcriam habere \emmejfe. qiuntuni ciens ^ & fic jcromittit (c trunj fccundutn «•j^dependct ab alio . rationera Dcx^qris ipfe arguit non intelligendp & addit iftam minorcra . forrtam fiibftantialem ignis ^ne omni qualicate lUa quae funt ex xquo principia. dij^.qua pro- ^. ciimab agente naturali finr piateria . lo. domfnus Auguftinus addit iftam minorem: Agens.vt expoiui fupra. & melius vidiiTc dicir jn materia fine difpofitjonibus locum . .e|:go habet propriura ejfe. ergo materia habet ejfe poritiuu^& abfblutum. dodrinam quqd Deus creat animas vbi tradat hanc materiam ipfe allegar . &prioc abfolutc.quod adinitco:addit. . tahs finis produftus non eft cau- « & fcalifpr dillirido a pofteriqri ab- . rationes Scoci funt Theologicae . & nullo modo vt qu6d vptba fua im- plicant. z. . quod fcilicet . per voiimtacena diutnana vtdicitAriftotelcs& Commentator -yiJ/s/Twj crgQ habet ejfe vnum foium pcr ncgationcm naroralem furmarum itaquod . quod illa ha.cpntra opinionem illorum. nS & dicit. ijlac rariones coiitra jirguit quod matcria & «cm . & diftincfb reaHter ab & exiftentiam propriam crgo habet efe .

cxprefse contra Arifbotelcm. Amplius q. vt credo . : ciem.qu6d fi hoc ciret vcrum.qu6d re{e haberct contingenter ad intcnfionem . ^ abfoIut^. iceffe exiftcniix ab ipfa forma. cortuinperctur vt cciam hanc quancitatcm. . quiafort^aliquis gtadus intenfionis ecit gradus inrrinfecus alicuins indi- nume- fpecie ro. fequitur tura naturale ex roatecia .fed corpus dcterminat fibi locum in gencrc .animam cct li- & fimiil . Ifta maioc l»M. Scoti Opcr. leparataro ab omni quantitate foream . puta bicubitale /Ibi quantitatem in gcncrc .quod eft manifcfte falfum. non creando huiuA modi difpofitiones ncceirarias.qua: & accipio fubfiantiam cor- immediatc fubie^tum eft fubftantia compofita ex forcflc ina. & qu6d compofitanquam ex forroa pardm pofitiuumparcim pciuatiuura.adhHC remanere continuum fine illa parte.& improbaturfupra difixi. quantitatera in genere go nec talis caipfuisgeniri. Item arguit contra quartam cationem . quia continuitas & eft ratione quantitatis fic fi ..naturali. quod non de.CmrMUd» ^is fuis . jg^g^ (jj. Quia fi ipfa matcria. Addit Auguftinus. intcUigat . Primum patct. fic conccdo quod poftet Deus'facerc fubftantiam corpoream. quantitatcm fimul . Addit Auguftinus fic diccns addo Sed corpus continuum limitat fibi partem diuifibilem .& materia fiibftantiali. proptec aliam vniiatem numeralem poftciuani. 1 1. crgo partem aliquam in : git de corporc 11 . Si dicat. fibi & fic ^ qu6d feparatii formi nihil materiz reroanet . Phyfic. Dico>qudd nunN»ta. detcrminat fibi . quare Deusnon potcft facere illam fine forma/ & Sivaltqu6d habet/^i forraa non efFedHue. aut illud pofiriuumcfl \ coropofito. Itcm. determinat dc neceffitate fi:- coipus continuura. vcl ab agentc naturali. crcarc difpofitioncs conuenientes in roateria . & i. fed caliditas contingenter lc habet ad gradus. loco. qua: poteft <}uanticacis.& ad aliquod indimdHum. pjjgj qy^j & fi vel aliam. Tim. 2u6d poffit cffe fine forma. vc includit fubftaijtiam corporcam . contradicit fibimet. miffionem .crgo aliquod indiuiduum. qu6d matcna. quia fi dcterminat fibi gcnus dc neceffitate .quod negaret Ariftotcles primo^ Phyfif. quod in ipfa parte nos procedimus ex crafla imaginationc . vel illum . I valdc friHoljE. fi tamcn creat ipfam animam .vt ibi patuit tti . quam creat animam do II' . qaia corrupta caufa focmali. & exj)refsc in qHodlib. vt eft fcparata l>*Mm»/Htab omni fotma eft tantum cns priuatiuum.q. tali materia fic . quia tunc haberet Doaor.vcl illum. & habe- auc illud tft poficiuum eft \ m X foc . pofito qu6d fibi contradicat . Dico abfolut^ . fi . tioni naturali nihil fubiicereiur vt pars incrinfe- . falfura eft quod ipfi matcria non habeat fuum cjje fupra expof ui.Dico. fi ipfa matcria nihil aliud eft . cuiui gradus. ic fic concedo quod ficut Deus poteft faccre materiam exiftere fine omni forma. ergo dc ncceffitate aliquam fpe- dc ncceffitate . difi. & tunc compofitum habebit tfc priuatiuum ^ matetia tantum . Sed dico Pmtj 1 1.huius . quod .vt eft in coropopartibus intrinfecis erit fitoiiabet efe pofiriuuro . dencccffitate dctcrminaret fibi hunc locum. SutlJmifMnt 687 qnod ipfi. quz talis eft: J^iccjuid contingenter fe habet ad aliquoi ^f- ad alie\Ham ffecim. formalis ipiius fbrroac. vcl illam fibi compofita ma. cura fitensabfblutora . iplas animas in matcria nulloLinodo difpcnta:quia Deus poffit crcarc ipfam. crgolocum hunc. qu6d crhra contingcntcr fc habctct & & fic poftct ficti finc ad hunc gradum.fiue rcmrtlionis crgo poteft efte eft : Hnc gradu cemiffionis.& fi aliquam fpecicm. i. vt >4.vtpatcta Do(aorci«. am dc ncccffitatc. quod taraen non fequitut qu6d poffit habcrc pro- iedhabct f/<rtanquam a caufa intrinfeca formali ipfius materi*.qu6d non contingeHtcr fe habet ad totum genuf intenfionis.aut contradicit di. ergo limitat fibi lo- non diftinguitur realiter ab eo .qui cft tnenta Do€k>ris conccdit quod ipfa maceria babet efe cftentix. ctim & caufetcompofituroparriaittcr. Si vet6 accipit corfus continnum .& incrmiecc/:atifat vt prior ipfb . fibi tantam panem. non concedercnt poleft enim continuum aliquod . Et fi vis dicercvt ipfe dicit. Patct qu6d nihil concludit contra Scotum fi enira intclli- cum in K»ticHes II. & iupple proptcr formain aducnientcm.tunc corrupta & tale : & vl- nifi effcdhis iila forma.8. contingenter fe habet contingenter & Doftoris vera.& tcrminat tuiic vere cfTct clarum eft qu©d puta dc fubftantia corporca omncm quantitatem prarccdit ^* & materiar diftinguitur realitcr i form* . . Sed ipfe Auguftinus addit.»r*»»<j.qu^ fi materia detcrminat fibi formara ergo dctcrminat fibi aliquam de ncceffitate patct. dicit Auguftinus refijondendo ad argu- uidui. fiuc intenfionis. ergo ncc in eenejft^j rationcs Aueuftitu fwtt ^ 11 f. quod eft falfum . onini gradu intcnfionis. er- & in gcnere . Deinde arguit contra vltimam. non tanquam a cauia efFcdHua caufk formali & fic gloffar . remancret. VL & corrupta for& gencra- . vcl illam. : A . aut oportet ipfum concedcre qu6d fi ^»/!/^ matcria habet tfe rcaliter diftin<aum i forraa. quod fi corpus dc neceffitatedetcrminarrtlocutn in genete. alicernon eflctcontinuum.de Generat.quod non concedcrent.& l*rf*»*« vult ifte nullo modo pofitiuuro.«/i/. qus erat A fupplc cum for- cum ma definit cfle fccundura identitatem numetamatcria fub B incipit ciTc alia lem pofitiuam. concedcrc non credo.Qusftio non efiiciat illas {lirpofitkmef » ttanfeat j^d non crgo Dcuspotcft faccrc fe<juiiur poftca. vcl j • qufa haberous iroaginatiuain fupra cogitatiuara» qu6d materia. 6.vci intenfionis. crgo locum in fpccic. diftinftura rcaliter. qqod cos. nifi priiis talis in materia ipfam informan- materia difpofita fit .UI. i forraa. fed tanquam \ illam propofitio- nera Scoti qu6d Dew potefi fupplere omnem caufamfecundam effeittuam & dicit qu6d tale efe . vt i caufa cffecaiua^vc & fi habet efe cfFcftiuc a forma. prium*^ ab feparata illa efe indepcndens. quod non potcft inteliigi .& hunc .fed hoc non . non determinat llbi il- quiturqu6d dcterminatct {luta bicubitalem .& fic efe pofitiuum compofiti non depcnderct a matcria . nifi de ofTcducaufac formalis:&: vltri. quia vult qu6d efe matcriz fit cfFeftiura forma. qu« talis eft.& remiilionis. quia matcria .vcl fupci.ad quud fequuntur mulra inconucnientia. vr dicit .cfXiz eft de neceffitatc hanc . i.& fic nihil ma- corrurapitur ceciac .aut vtcns pofitiuum tuc ptopofitum ) . Ifte .quia concedit poteft fupplerc caufam eftc^uam : quod Deus & etiam cx- prcfse vult ibi quod ipfa materia habet efe fuum a forma : ficut diciraus qu6d album habctfj^ ab albcdinc . J. corpoream adlu ita poteft faccre fubftantiam onmi cxiftere finc vt patet fupri in & cxtra omnem locum. aut ergo vt ens priuariuuin.corrqmpicur efFedus illius.

quia denominans proprie diftinguicur rcaliter ^ dcnominatoi fed<r//<r exiftentiac fuit fupra. refponfio A'ierr>'»s lo. haec rario poieft colligi cx ^ ^ .n6 dependet tamcn quantiim ad fuum ejfe pro- prium. quia quxro dc illa alia.Deindc ifte bonus vir arguit contra conclulionem .& fic compofitum natprale conftitutum ex illis crit tantumcns refpcdiuum jaut funtad alicjuiddenominatiuijficut pater. ficut cciam accidcntisad fubie6).cialiter.quia^ exiftcntiac eftgra- dus intrinfccus illius.incon-' . tex. i.raatcriafi tale ejfe habet a forhabet per formam iam produdlam ab ptior.B.vt vcr6 caufat in generc Gaufa.Tum/ecia. fe habent cnim vt |:ecipicns.eft agcsnaturaleno praefupponcret aliquod . vt pactt f ipra in hoc fe- cundo.quqio k quo producitumio ab agent.quiailludtnlen.qu« argumentocontraargumenta. quo forma habet ejfe in materia. quia forma eft prior illa ui gcncrre caufjBformalis. & pofterior.qufa tioncm. vt cauCat .^. quia lUa forma produda. Tum . quia fecundiam Arifto* telcm agens naturale de ncceflitate prarfupponit materiam . quia propric dcnominans ck alterius generisare denomi §!f''^ Jft tjfi '*'i^''«"- .&annihi- Jans ipfam poffct crcare. ur ab Auerroe &vide cxpDfitioncm fupra.M^taph.nifi de priori. & quodPj^matetiae cft effedus formalis caufte .qu2 eft receptiua ipfius for- .fe*d lucidiffimam.quod habeo pro- jCtia.dat tale f. quod elt. Deinde dicit quod maior illa no eft vcra. fed quantum ad fuum ejfe formatum eo modo .ucitur nouus ignis:fi /ic.Dico primo.Noij icquitur ctiam quod ignis prodiicens igne agedo in aquam. ^ ht- pt. quodprjfupponat ipateriam tanquam rcceptiuam formKjCxpofui (\x^xzdifi. 688 ^otma.quia taic praefupponit matcr riam in quam agfit.!.& talis proprie non denominat rem cuius eft.& cu vis lis. crgo tunc fequitur & in fic codcm quod inftanti ipfa macetia non potcft caufare compo- ficum.*>*• ie<^um eft magis independens a foima rccey.& mulri ciusfequacc .be. Omne ab- folutum Sic.um.qii^ materiaE. fcd fimplicitcr cft maior depcndentia formac ad matcriam . ma- ptiuatio. non no l^rajtcrea: quiriturinannihilandojquanta in creando.i.qusro tuc in quo fundatur talisncgacio. tio facii contra rationcs quod dicatur tantum prasfuppo- multo minus imagin^tiuamfupra cogitatiuam . cxiftprt fiiie materia . quod efFedus caufse formalis. ii. certii eftxquod no in alia priuatione.quido prod. i. Tum .puta ignis a- "' contra ipfum.& filijs .<5(j/?. m:iteti'am polle cxiftere fine '•m^.qus i^. non fic diftinguitur.z. eft caufa materialis.quia . Tii plicitcr. quod materia fit cns abfolutum.^ m2.\i. igitiir nihil aqua pofi- annihilatur. fit valetdicercquodrcmanet cnspofitiuum.iJv' * potcft caufare.d' <.quod fit vnanumcro per priuationcm formarum.compo(ltura.t£c]Uam in oppofitum creat ipsu. quodpcrtineat a(l & ' erit rcfponfiiones funt nullius vigotis.& habeo intcntum . ibi ipfe Doitotis. agente. ncgat minorcm. quod Deus non poflip fupplcre caufamformalem. Intelligunt Co nmcntator quod enim Ariftotcles & funt tantijm ad aliquid denominatiuc . i6. Deindc refpondetad prmiumargumcntum rata ab fadum 4 Dodqrc eft in i:dtfl.Tertio dico.quia agens naturale pjriuatio fubftantiaiem.vt priuatiofundatur in aiiqucvtdixi fupra.qu6d magis forma Neta dcpendet «k maceria .crgo vt caufamatcrialis in infinitUj pofitiim.e naturali. nec Ariftotelcmi nec Commentatore.pns pofitiuum tanquafubiedum rcceptiuufua: aiStionis.in quaagat.miniis & cjuam rc<ftcfenti<. Metaph.cuius cft.& talc oppofitii totaliter definite(r^.quia fub.non tamc pofitiae. quam ccontra. Seciid6 arguic. q. quia tanta virtus re- Praetefca-. aut refpcdiuucauiarxi ab ipfa.hoc exprcTsc non h:. vt probatScotus j«4. fbrma dicuni & tur ad aliquid. reducttur adaliquod talc pcr circntiam.quia vult quod cognqrcaturmatcria.6tftnifi maceria.qu6d illud<f//f ablolutum rius forma quo probat . quia fi matcria tftprior forma.qu6d fimplicitcr forma ma- gisdependet k materia. Quxro enim .ad hoc vr agat. 'Et f tale^-jf/tfmateiialc ma hoc pracfupponit aliquod oppofitum. Hc tunc educerct iilam qu6d priuatio illa ixi non eft fim- fubieAoapto nato. vna numero.vtpatet ter- nere oppofitii quod corrumpat. valej dicerc. Eftedlus formalis caufa: . eftcompofitum .vt caufat i crgo matecia prima.& formapriushabet ejje in matcria. Item . quod luTcccft quod dicir ipfc.quiacftnegatio ^« modo matcria eft prior forma in gcnerf fuojhoc eft in gencre caufae materialis .vt eft fcpa omni forma.ueuieus. & fi matcriaaliquo modo depcndet a forma. qu6d matcria potcft exiilere feparata a fotma. ncc mcncem Scoti.fi i^^^^ml- h. to quod abfouta quod pofiverum negatur dc potentia Dei quod forma fubftantirilisnon poiHc Cii . fed falua fem- non intelligit . non edycit formara de potentia materiae teria gA^ t^ . in qua probat. Refpondet ad fecundam rationem dc ercantc&tonlcrnante.quod nullo ipodo cftpoftc- Adalia argumcnta fcquentia refponder.DiftindioXIL Librill. Phjfjic.^ fic Ncc fic crcarct. cap. qux conclufioeft fimpliciterTheologica.i./</'?.qu6d effeftus denominatiuus j y. |»liciternihil. 1 6.ntcs.quam o contra. vt cffe aibum ad aibedinem.vt patct intiieci. aut funt ad aiiquid edc :.vtdidii Tum.tantum de nil:iiio.mod6 poteft rccipere formam Tum eciam. cft : ergo nec e cpntra .Credocnim quod fe nointelligat.& '. Secundo dico. l Si dicis aut iy .fi talc ejfe fit forma.quia materi .Tranfeat illa:fedcffe exiftcntiar eft efFc<5tus denominans omnes rcs. quo dicimus quodhomo albusdepcndct abalbcdinc . quia nihil ipfi prsfupponit. & fic elfet proceiTus aut furidatur in cqte pofitiuo. tiuura rcmancat.Nec (f^ipfius.& poftcrior a ipfa forma.& fictantiim fuiif duacrcUciones. ^.qua:ro quod effe habecJAut habct ejfe abfolutii.vt priorforma.vc fupra cxpofuii.c. quia non tene^ musillAm opinioncm maledidi Aucrroisqua tener decog)taciua.ipfe tiua abfolnta.SidiCat. & ficpatct quomodo non habemus craftam imagina- j.qvi6d materi^ prima.contrk.& rtceptum. & primo iirguit ficiNon magis dependet foimamaterialis cduiSta de potcntia materia: ab ipfa ma- quam matetia a foi ina fcd impofflbilc formam naturalem exiftcre finc matcria.& ipfc arguit argumentis phyficis.dcpcndet a foima. in quam producatipfam forma.tunc prodncerct effedii dc nihilo fim- a-^* prioiforma. quod qua. fi & aqiia rojaliter definai cifc.ifta efl fimpliciter falfa. teria.commen. vt cauiamaterialis.i.<ber a forira. & iam dixi: qiiod non intelligit nec argumcntum . ergo fandamenta eorum funtentia pofipcrpace.

qu6.A'.. im6 magis oppofitum concluditur. l^JJ. Tcnet corequctia. qu^d ex ipfa materia poteft fieri compoatum & tranfear.vcrumeft de fafto. quia funt multae formx impcrfcdlx ordinatx ad lccriorcm fot- contingit dupliciccr.- /• cipatum an ipio compohto. vt patct fu- pra a DotSiore •aftus. quod fic ravltimatum . vcrum eilde pcreturin aliquarnatcria. dift. ix. i. arguitrSi jitiA entU tet fupra</<y?. adus non funcoppofita .vbi vult fubftaniiam primam nulla ha- loqiumur dc poteiitialitarc obieftiua tantuin: certii eft quod illa non habet a materia.Primo quando dicit drpotetiaIitate.poteft recipi. Ip/e verd addit: Si talisformaeft completa.']^-^*"* ipfa matcria potentia obieftiua .cris civ^^e^e cflcntix ilipponatiir i(ta addjt vt vcra.KL Fars II. tsx. Meta.l per fe dcpendct ii materia.non fcquitur In gencrc potcntialinra. fed tantum perforinam.& defafto etiam fccundum fidc Cathoiicam. .X II dcnonnn. vc paccc in generatione prolis.vel tnarcria .quia potentia obiedbiua refpicit iffum agens. Angcli func fubiedu mulcorii accidcntiu. ii.& forraanonpoflet ficri vnii:ifta "** fieii»j. Tom.pcr Ariftotclcm.& adu Afw4/>k&expofitumeftfupta. cum illa t.vc P"" ^^' fuprsl.& nihil ampiius habcns. quia elTcntialitcr competit Oft'tm» tx. & videbirur in ejHarto. ^ qua omne.j. exiftcntiam. Si ver6intelli- Aacialis^ignis habcc pocentialitate obic(Aiuam . & pofitiuus ma vere.& quod fi nundme-jlTlrhabetjnifi fj/rco- vt conftituit nihil fit. Si vcto inrdligit de potentialitateliibieftitia fcilicrt oudd fnrma habcac potentiam fubitftiuam a maieria. qu6d fcilicec fit pars efsetialis alicuius.quia ejfe fpccificum cft a forma. HafC eft ratio hvieuoU^. prima poccncia qnod ria fic : eft cftaliquo modo patet.vt in compofitorhabcinenim rsrtet ipfo compofito. Quarto forma eduda dc potentia matcrix habet omnem potcnciaiitatem ab ipfa I 8.qu6d materia. quia tunc compofitu haberet ejfe a materia per lc contra Philofophnm.concedo quod ficut materia eft primum receptiuu. materia propriaro inttUigtntU & refponfum k Doftore go . quod Hoc Petenti»fui- quinto *t^'-a>& itt pateti» & gat de potcntia obieiftiua prima primo fir qudd . pcr matcriam rcs non cft pcr formi.wx.^^. ciim dicit.&om'«'* f»ri»Aii »^*Mi ctT' formx & poflimt feparari a maccria. Dico.Et potcntia obiciiiua.qux fcd com. . multx funt natnralcs natx informarcmatcria. fine fubicftiua. quia habet f^utmeit fit propriam cxiftentiam .^ i.dift.ex tex.quia itaforma producibiliT . ergo quarlibet forma cflct complcta.ej. habcnc dupicx ejfe. crgo talc fcd <rj/<r exiftcntix rcducirur ad altquid tale per cflcntia. dicit vt paict . : rtfpvndet ft- cflcc poflibilis crcari.& qu6d nonhabeatpropriam entitatc :namparselTentiaiis cft prior compo(ito. Im^ hoc argiimentum eft pro me. potentia funt oppofita.quiafubftantiSLfet»tiHo eti»m parata creata fuit in potcntiaobie6liua. &fo:ipfius ttnti»fitbte- ^ matcria in qua. 6c pcrfccco. & tunc negatur qu6d quarlibet forma habcat rale ejfe . fe .»""'''«*«» nam a materia .nifi reci- ArigtVt funt fti^tellum fequitur.ranquam quod dicit .^. lliud idcm concluditur dc foiraa.& habeot ettri' fofit! h»betit dHflextjft.qu6d ifta laiio non concludit.& fpecificum .& fic incaufa parriali jt . dift. \ .crgo pofiti.fecundi. T '. ergo matctia habetentitatem *"' *"*"""' aftualcm propriam a forma : quia omne quod rei exiftentiam & O loqucndodc potcntia diuina.quam e contra.ncia. debcr intetligi dc duo*i « f r\ bus entibus tn actu completo . quod tame nullus fani capifis affinnaret.&patct. ciodandi & (Tjytf mam .^ UfttHtm rt- .c6m conftituac iliud incrinfccc.quiaeft arqu^ pars eircntialis compofiti. ficut formac naturaics:fed cunc negacur c6fequ(. hoc cft raanifeftefalfum . totam entitatem aftualcm propriam habet ^ forma.qu6d talc ejfeexiftcntia rcducitur ad «•/? niatcriat .^. vr patet fupra.cfgo. Dico ctiam .dift.tunc ©ofitum depcnJebit te poficiua . quod Ariftotcles inteiligit.non valetifed rantum poteft inferri. Dico ergo. vbi ait.Dico. > r (^proprium effc prius comnofiti parti- . ftfitit. Mctaph. nullum ejje proprium habec nili <rj(^*compofiti. quod compofitum permatcriam nonhabet«^f vltimatum. prima matcria ergo »n gcnere adtuaiium primo cft forma .c. eirc fubiettu accidcntis. eftitainpotentia obicdiua bcrc potentialitatem . pcrte. ficut & materia creabilis. enim prQpofitio ex duobus cntibus in a^u no potcft fieri vnuni . vel ambo: jion matcria.r. 8c Tertio arguit.yhi vult formas liberatas amateria nopati.fmff. Suppofito etiaqu^d potentialiras obicdtiua ipfius formsc fic a materia.^.quiaa6lus. Sexto arguit fic : Si materia exiftetet exi- habepropriam conccdo totum.auc ^? .\6.« tn 3 ficuc "'"''* -.commen-ii. & eft repugnantia maniferta in ifta confeqoentia. marerta habet efe fotmale ab ipfa formajquar prodncirur in materia.quia nuUafor- Quinto arguit tclligit Ariftotcles.i. Dico. .& rcalitcr diftinguimtuT. quod partcs compofiti. Antecedens eft Ariftotclis 11. com- eflcntialitcr in fua entita- &c intrinfeca ab co quod non eft.quiT potcft informarc pcr receptionem ipfius .vt patet fupra in hocfecuftdoSed nic non pg purum crcabilc eft in potcntia obiedliua.vcl illudeft forma.crgoipfa matc- _^ Confequcn- in adlueft.crgo quxlibet forina : Vno niodo. vt patct lupra clariijs o * . Dico. quod tunc compofitum hiSeret ejje per fca matcria.forma habet potcntialitatem fubiefti.fiue rcreptina.itaformaeft primum recepiii:& ficut forma eft adlus formalis.trankati ergo nullum potcft habere fibi fj^proprium.dis fit ncccirc efl*c fccundiim iplum. iia etiam matcria clt adus entitatiuus. Hxcratio nuilius cft vigoris. potentia ver6 fubicdiua. quod pcr materiam resnon elhtcd performam eft. ac completum . Ergocx his nonfic fed tantiim aggrcgationerad vnum cnsper *^f^»n"'» hoc Atis ruit -^ duobos vbi emibns in arguit contra fcquod u materiacflet ens adu.Metaph. Metafh. ergo omncm entitatem atStuale habcc materiaaforma.i. Si vcr6 loquarur de focma completa pro eo. fi enim loouatur dc potctia paffiua. quia forma non .vt patet intuenti. tnateriai torreffmitt 689 malc cft eflfcdtiis formalis ipflos formx:fed vltra nonlequitur quod nnn habcat proprium efife. quod quzlibet forma poteft cfle complcta in hia entitatc.i.alitercnini plus forma dcpcndcrct \ matcria. quia libetata a matcria. parirur eft pa(fiuum.vt pa- 01 ma feparara poteft c(Te fubiciftum accidcnris.cr- quod &potcncia func oppofica-. & cU idtm rcaliter cum ipfa matcria & . nifi in compofitocnqgatur confcqucntia.fi forma fub- ria verereceptiuus formi. fpecincum . patct fiipri.irajVt ^ntctifei '-Qu^ftioir*ff ejfe ex\(\enux fim- eft pliciter ciii(<lern ge.& ad mentem AriftoteIi$.materiaeellepartc copofiti. nec rccipere aliquo modo. Opulchra confequcntia! Formam cfle completamji ftentia /ibi propria. ^^a no potuncex ipra. & calis "**"*' .iz. talc eflc foripfa & :icot$ O^tr. I •!. Ij.

yor»w ffi> ?«<« dat efrari ^ ferei : : (prgo impoflibile cft gatuc antccedcns pura ab a£tu ponprc exiftcntiam Sicutcnim impoflibilp finc forma. matcria fi- mul in pri- ma rationctenet iftam : in quodlib. artic. determinat fibi aHquam fjpeciem illius gencris : materia nc- .Aaemci cx eodem ficut ex Francifco vnum .q.& hxc implicant .Mf. Librill.aAus autem primus. Vnde ha:c tanquam dc- contradi- efFcaum formalem qu6d duo contradiftoria vt dedudiura eft. quam : Magis } fubftantia.q. fcd i ordo originis habcnt ita fc . fbndo in- fibi ^"ft^^tf^Oe- icd accidens eft pofterius prius a poftcriori foia determinat fibi aliquid gcneris fubftantixj ^rgo determinai 2. eft **" tamen prior y"'* materia exiftentc: materiam. quid fit adus . C»i*Untu mtitur imfrohare foft' timem D«Stris. Auiccnna quoquc infecundo Metaphyftc.depotentia Dei. in quinto argumcnto. quorum • vnus fimplicitcr eft prior altero . & hoc in natura limit^ta ergo quicquid . prins in fuo priori potefl efle fine pofteriori.qux eft pura potentia. Dicit ergo fic Quoad fccundum S.&c. Maior probatur cx ep. fic enim dcfinitur. concludit Auer- lam non eflct cflct. vcl incompletura ii\ rerum natura per fe exiftens. conclufioncm . patct falfura afliimi. fi fta . fed tantum de adii. raatcria foia neque per (c. ergo fimplicitcr priuf quocunquc pcrfe<Stiori. qu6d quicquid determinat fibi genus aliquod .& poteft etiam ex didis Scoti ibi arguerc ad hominem . infinuandum argumenti multipiiccm dcfe&um.j^. I . ZI- quo didicimus hoc nono Metaph. ita in propofito. Ibi cnim expre(se alfumit . quod fandlus Thomas adduxit . ergo cft prior . Secund6 dicitur. j. perfe6lo. dcterminat fibi aUquam ccrtam (pecicmillius genc{!$. fcd pofterior forma. forma fcd exifiere eft cffedus forraalis forma:. . iuefle in aftu fine adu.duabus rationibus.fcd matcria prima efl pcrfedior forma. qu6d fcilicct ordo originis eft fimpliciter prior & ordine pcrfe(5tionis funt pofteriora . natura fempe^r perfcdhim procedit ab iropcrfeffto ad eft .& ponatura primx tentia.& duamediat fpccics j facile eflct finecrc in : & principia indiuidui mediantprincipiafpeciei patiformiter. albedo tamen eft prior fuperficic habentc album . cft efle al- bum finc albedine. rocs Gjuidfitfor' ftruitiua mctaphyficaliura principiorum vitan- Hoc de fecundo. Quidamnouus lO.& materiam cxiftentem. ifta fic ejfe elte ftultumeft. plus cnira depcndct potentia exiftente in ordinc pofteriorc plcx. ait Ariftotelcs. quam incomplctum . quas pofitio ponitur in expofitfonc. §luomodo Prim6 dicitur . Materia exiftit abfqHe omniforma . eius rationcs. 690 & loannc non poteft folucrc rur improbarc pofitionem Dodtoris . quolibet cnim profcrcnte contcaria fbhcitam eft dare in Hn>. hoc aniraal. Quoad tertiura refpondco:ad primura fcpa- da.quod indiuiduum omne tam completum. prius originc eft prius fimplicicer priore ordine pcrfedtionis .primo. Minoc eft ommumj& pcoccfliis eft bonus j ergo rerum narura . Fortd dicerecur Cait) & cpnfequeuter prior fimplicitcr .ergo matcria prima fimpli- citer prior prior forma forma. genus . fi per fe exiftit in reriun natura feparatum (quod dicp propter indiuiduum generis . artic. ficuc fupcrficies eft prior albcdinc. & probare oppofitum intenti fiii fic: Quicquid dcterminat ahquod. vbi nulroentioncm dc connexione caufalitatis prima: caufae apparet. patct ex iftis fieti quid concludat dp. non cnim qua dcterminata fpecic effet materia fola. maior probatur. fcquitut qu6d non fit in zdax.atus confitetur loco allegato. fcilicct . Proccfliis bonus .) non comin^tur fub gencre per fe. &c. tanquam indigna dc^qua vcrba fiant oraittatur. Minor eft ex fc clara . Sed quia dicic cx falfb fundamepto Ariftocelem hanc conclufionera tcnuifle fcilicet ex hoc.qu6d Dcus non poteft agere fine caufis fecundis . Tunc & omnc cft im- vltra eft fimplicitcr. artic.X. quod forma licct fit poftcrioc fo^^fitf' materia ordine generationis ctiam ordinc gcnerationis magni cnim refert diccrc .q. materiz. minus Auguftinus contra Dodorcm. crgo matcria cft fimplicitcr prior forma. quod @rdo originis cft fimpliciterpriocordinc pcrfcdtionis.ergo. quicquid eft in ordine prior^ cft fimpUciter prius quocunque & ordo perfediopis . quod forrha j ex illa ergo propofitione. a .ica qu6d ex natura a. Contra. eft tamcn prior ordine gencrationis . vt arguatur Cic» quandocunque funt aliqui duo ocdines. ex eo enim qu6d materia exir ftitjfcquitur quod fit in adlu j cx eo autcm quod abfquc omni forma . quam maqu6d materia non cft prior. . & efentia fanaiThomac.£tixs. cuius cflcnt fimul vera. Primaeftducensadimpoflibilcfic : Siraajcria exiftcrct abfquc omni forma . Jkorum^ap. aflumendo di£la Scoti .qu6d teria cft prior origine forma. Thotnasin primaparte fummx. quia quoad primam ab aduerfariis concediiur. Huic rationi dat Scotus quandam refpon/ionem . expofitor fandi Thomzniti- & quam facit fuper libro eU Ente . nc- oue rcdudiueeft in alic[ua fpccic rcrgo matcria ^la non potcft eflc indiuiduum quodcunque in rcrum natura. nam priora generatione perfedlione quicquideft imperfedius. ftioncmicrgo. matcria ''*^ ^'^^' autcm forma . Hoceft falfum.fuA cap. . confirmat id materiam non poflp .Diftindio XII. quam adus impcrfedus ab aAu Sed contra hoc inftat Antonius Trombctta dcpcndct poftcrius k priori . & quotuSecunda ratio fanfti Thomae ad hoc idem eft Omne indiuiduura dcterrainatum ad gcnus corapleturo.66. vel rcdudiuc iramcdiate fed inter gencra cnim & indiuipcdiante fpccie intcrprincipiageneris.& hic^rcit 3.i i. \'\ Infuper haec maior pote(t probari ad hominem .i. cft in aliqua c^rta fpecie pcr : fc.fcilicet quod ordo gcnerationis fic firapUcitCC pcioc oidineperfedtionis. <juam pofiiionem recito dc vcrbo hanc veritatcm approbat Ariftoteles vt iplc Sc. vei redudiue . ma- ffd ita eft. 5. crgo matcria fbla eflctin aUqua/pccic fubftantix. idem eft . Irapoflibile cft fieri & quod cflc finc forma. fcquuntur duo contradidloria fimul vera . Probatur quoad fccundampartcm . qua: quia non nifi chimerica eft .Nam licet materia fit poftetior forma ordinc pcrfedlionis. rnagis depondct accidcns a fubiedo ccria ^ forma. quod aliud falfuin ibi 4(rumitur.&c.Iicct efl quocunque forma fit priot pcrfedione . Ad hoc refpondetur ti iplici refponfione ad t|. tcnct conclufionem Scotiefrc impoflibiIem.& tamcn pofuit exprtfsc materiam eflc crcatam. cum (ermo fic eflc de macc- cnira poneretur materiafbla in cia exiflentc aliquam fpedem certam {upftantia: faltcm redudiue . & fic . uUendo in hoc Scotura errare ex di^s Coraraentatoris z Phy- ad verbum .& in ejuttji. vt liacc fubftantia. oportet ipfam cxiftcre . fun- praecisc damento .

q. qu6d non foia detura rci pendcntia «r fed neceflaria conncxio aliquorum .quo rccipit formam conucoit caufarc . Pcr id autem quod additur.cfFcdiuum qu6d cijm mcdium . vci illam foimani . Hk aducrte tu.coquod (unt rcalitcr k rc oportet eflcntiam roaterix ex natura tcrminat primara confirmationcra dicitur . admitti . & oponeat fi eflc & ficef- finita. cft tamen dc efTentia materix exi: ftentis. ergo pro runc libi conucnit cxiftc- conucnit a<9:u caufarc nit. ^. fed vax. Metdtph. & formalc flc ^^. Ad id potcft cfle caufa infeparabiiitatis eorum. mnt priora. crgo . & Ad ciiius probationcm negatur confcqucntia . . taiis cft in co- raatcria rccipit compofitum. Ad fecundam confiimationcm dicitur . diacaafaciFcAiua conferuarc. eficntia ma- tionis. aut curua. cxiftit. fc m 4 eodeu» . gcneratione funt qu6d priora impcrfcdiora . . aut ereo linea redla .nccclIari6 habctur .&exifterc pro re.i ^.ncc apparct ncccflarium dem pro quod- tioc dicitur.cxprefsc ioquitur in natura finita ad proban- dum iciiicct motum Vndc ad probationcm circuiarcm effcprimum. qu6d vniuerfalis affirmatiua non conucrtitur fimpiiciter . aut quando non cxiftit . fequiiur totum rompofitum. proccdit de imperfciiko ad pcrfcftum .quam infinitus .Qu^ftio ir. gencrccaufic matcrialisfuam rei in cam ergo exiftcntiam rccipicndo : figno conuenit exiftcntia . negaturmaior.quo ipfumcompofitum primo. figura fi . Ad confirmationcm cum dicitur : Quic: ccflario eft inuicem caufac qMtnto Metdph. & tamcn non poteft fieri quanticas continua.rff. 691 hnitus .& temporccft prius natura cft fimplicitcrprius : ratione . auc ratio dabiiis iila lincam.inftatur fic : Cuicunquc nc ri prius poflit «-jj/ir quoiibct. ideo m^rcria non forma. quia cauia non mendicat ^ fuo cfFcdlu . ius aftumit.texxommen. & alia non finc ipfis .vt diftinda contra fat cx natura fuam cxiftentiam can- . Oponet autem has rcfponfioncs ii Scoto quid concingcntcr fibi cuius . fi fit ponaturDcus ordo habitudinem ad fuam exiftentiam .iicct vt dici- . fdrtc imaginetur dari . Sed contraprimam refponfionem. quod .cx quibus cxiftunt. auc finica fieri infinita quia . Sc fic conccditur:m. Ad fecundum prindpale . quc media caufa formaii.quod cft innon cnim vaict confe- vcl : ncccflariocft homo illa A ncccflario cft homo A : crgo nehicAcl illcderciminatc'. non autcm abf. Antonius Trombcta quas impugnat pofitiones.id quod fc(f!lionis cft . tex. crgo non mcndicat tiam compofif i & exiftentiam ab cis. Et confirmatur. cuius prob. adliuc ciim infi- . Sccund6 cx eo .Medittmi»' diatc Dcus caufat cfFcdiuc potcft abfque mc. quod prxdicamcnturo Quantitatis eft abfblutum prius prxdicamcnto Quaiitatis . aut cllcntia matcrix recipit exna- in iiio figno fuam cxiftcnriam quando eft. quo a6tu caufat quoiibec figno nacurx incft caufaiitas.& materia ter{i6 foi mam.Prira6 ex co. prxfertim quoad quartam fpcciefn cius . pro iiio .quia matc- cia aut caufat compofitum & recipit formam quando cxiftit . prior natura . Metnphaex. babcre vr potcntiam nus tcmporalis. & fic fibi iial>ct pro illo exiftcn- tiam antequam recipiat cam. fcd eam mendicarc a forma. quia pro omni Ini**'* quia ctim Scotas ^onaxfecundo femeffcxiftcntiam cflc virimum adlura difttn. (uimn fecund6. ad atftum. 40. qu6d licct caufa.m«mw. fit Ariftotclcm 6c vcritatcm Ampiius. qudic mcdium ma rc(pe<ftu cft for- matcrix.fcd materiz privax in primo figno.& ii. Similirer ftando .cui iam e/T* a£luaiis cxiftcntiac aducnit.auc dr- eft cuiares. oportct tamen prius agcns in fc pcrfccSkum eflc piicitcr prior.vcl ilic .v. materia autcm caufat cxiftenformx . qux ponit matcriam non iiabcrc propriam cxiftentiam. fi^d vagc.non potcft faiuari fequendo viam Scoti . ifta enim cft vcra : quxcunque oofTunt effe finc aiiis .auc quando non eft. tunc porcft argui fic . quicquid irame. ratio- & ordoper& tcmporc. confcquens cft quoJ fccuiidum . infit ordo cnim naturat inftantitcmporis . quod nifi quia fibi genus fbrmx potcft elFc finc liac . .vci tcrminis dauditur. non diftindum iicct tfUMdo enim cft termi- cft. r>ftcriorem tota coordinationc prsdicamcnu- pcrfedtionis €iimmio .qu6d partes cflentiaies firaul fumptx funt priorcs toto.^o. pro timc conuenit fibi propna cxiftentia .vitima fequcntianiliil valct. non quando non exiftit . fimplicitcr prior ordinc genera- ne.qu6d fiifficit caufac lii>et inftanti fi . Ad cius probationem didcur.& prioritas a£kus fit. & quod natura conceiro . conringentcr fc habct ad gcuusipfum. j.cundum mo. Ad quartum dicitur dupIex. tex.x. fcd vagc.vt ad pro aiiquo figno conuefigno. fct figurata ''^ Scoti iiia antem & qux termino. qui cft cius caufa in altcrogcncrc caufir. dc primo cognito. ncgatur fit forma enim ctfi non fit Jc efkntia matcrix . (cilicet fi. quia tx natura forma: . liai>crc quod pro cxiftcntia fibi quo cxiftcnriara.nc- gatur maior. Ad ftanci quo caufat.ergo figurata.irionis filfa cft maior. aut habec lincas redbs.Tcrtur in li. quod intcr maccriam ncccifaria connexio. fra limites naturac finitac : prjor potcntia fimplicitcr cum enim adus tam . ergo quando exiftit .&c.fltx. mcdiique propofitio cft Ariftocclis % Phyficor. quod pro nunc ex duobus manifcftatur. ni fi figura nita : non dicatur. . vt caufa non mcndicat a fuo cffe^tu. faifiim cft cnira con- qu6d om- abfbiui ipofterio(ccundum /ecundum dicetur. & tamen apud Scotnm non pollunt efle fine toto. fed non conuenitur. cigo ncfcilario dctc-minat C)\m. &c.commen. Ad quintum formam non fit negatur. ri6 dicitiir>qu6d dato toto proccftu. dicitur . rei & icrix. yj. cmn. qui (e tcnct cx parte caufx materiaUs ordo igi: tur perfedionis cft prior fimpliciter . .itcria neccfldriodctcrminatfibi formam . auc curuas.&c. quod adducitur cx quinto Met. qukm pcrfedum . habct ad quoJlibct gcncris ^djfolud . quicquid dc maiori . quod oponct mcndaccm elle mcmorem. Ad tcmpori». tcntum neccfTarium qucntia quod cft hic. rcfultat Ad focmam autcm primae inftantix.quxcanquc fiinc priora pof^ maxiraa ^ qu6d funt cfle fine aliis. Ad rcrtium minor . tamen caufi mateiialis mcndicat a fuo cfFc(f>:u. &c. ho- nihil aliud niatcria ncccflaiio dc. non dcterminaic . qualis cft gcncrationis. ordinc impcrfcAionis . . hanc. Bt confirmatur (ccundo. quod mMtri» •«.commen. ncgatur conrcqucncia .& aiia finc ipfis.matcria caufat quando cxiftit.Et nota omne fritu alffolutum. codcm ligno non iialset exiftcnriam for- ergo propnam. fimiiitcr. In quazft. vt patct ex^.i. crgo ordo gcncrationis cft fimtingat cnim agcns naturaic prius atimperfeaum.prioritas pcrfcdionis .

qti6dcns {\:ens lc 28. Si t.& altcrius forms. raoclo refponc^etur. quodmateria cft gcens rcaliterdiftin<aum aquodlibet accidentc.vt paiet.vcl redudiue. •Sc propria cxillentia. hoc renct materiam non poife feparaa forma.ad- acluali exiftentia.du- Ctluh in aliqua fpccie fjiecialiflim. Ncc habetura Comcntatore quod repugtiat raatcrijc cx fuaratione formali polTe cxifteic fine for- mar^difta rcpugnantiaeft abcxtrinfeco. nullnni h bcnie Ad fccundnr hoc ejji its- de indiui- cft quod indiuiduain d.impo(IibiIe eft primum aliquid produccre de nouo non occurrcnte caufa ie- Etquiaomne agens naturale agittr.ncga- cnim quod anima intilledtiua feparara. quia Differemia forma eft pricis^ nata reduci ad talcm. ciiflingucndo con- jingentcr fe habcrc aJquodlibcr dcftrminarr. qu')d vnum clfentialiter vntmi & hngularc ncgatiiic. Dico etiam quod (i mateiia prima eftct fcpaiata quodadtu necper . . quod eft padi inducit forniam in impoflibile iplam forraam induci ftante pcrfcda diipofitione pafli. Qiiantiim ad pritnatert» fit nium.Tiatur quid erit tnnc ilia materia fc. teria lcparata ab Hoc idem omni cfta6tu in aliqua (pccie.nec pcr fe redutliuccft adlu in aliqu«i fpecie fubrtantia: cft pcr (c .quod cns matcria. duo. forma recipiun qiiia form^ in liibiefto vidctur rcjjugnar. . fcilicet qu<jd Arifto- maieria cic quodammodo dicit fubtilis omittantur. qua' . Commentator enim praffuppo. diftcrcutia inier matcriam formam C<c . Et cum gtre rotw. ejfe : hoc vcro aclu re. fic in vltinio in: ftanti dilpofitionis non quiaclle in derilionem vt indigna teles ex hucdico quod non . ri & cum dicit Do(florem di<3:is fubtilemin hoc crrare ex Commentatoris 1.& quia agens naturaic dum agitinpairum . cft expotitotis. (ft tcriADi^ . qnia agcnsnaturalecotrumpendo formam in materia.cS: eflet quidcm in adlu enritatiuo.-Eritur. dc ncceffitate naruraf cauiaturaha forma fubftantiaiis ii\ illa m. Et quod dicit fecundiim Do(Storein hanc conclufionem tenuiire . i\ eJJccKiiienzix cftcdtus formalis ci\ ejfc matcriar t!tcftectus torn. Et cum dicit . matcria vero nadiucrlimode pars alterius.i. de connexionc fccundarum caufarum.coqucd clTe in tanium partes (unt prarcisein gencre. in refponfione 19. & figur3. & vagc.''dico tur. iz. non in acSlu. ita quod (ccundum cuin. . . lem fpecicm. animxeft eJJei^xA-xnna . tia.vclt. accipiendo <»i.lcd ncccdatio (c liabct ad ijuainlibet torniim indcterminatc.iUacil Adaliam prubati or. Eft . rumpitur ab aliquo agcnte narurali. ficiit ciiciuialucrdcpende- clt matcriaprinia. &: ris. rca!'. .^.Materin parata .patct rclpoiilio ad primam rationcm. fed po.imen confidcrentuf etiam gcneraquoad aftualem cxirtentiam.quia cft iirpoITibileDeum agcrc fine caufis fccundis . l'rimo Secundo vcio falfa cit mincv. ftea negatur qudd aftualis cxillcntii fir cfFc-> itus formalis forma. in nuilo gencrc genera abftrabant al? vt adueirc cft in in rccta liivea autem non competit nila in aliqua fpe- aliqua fpecie a(ftu in pcr .cntiam vt . ita quod prima caufa poffetattingcie . & Dico quod J vltra quaera- /i crit cns Dico quod 3(51:u nec clt Sublknria. Nimc rcfpondcndum formniTi. Sccundo oftcndo relponfioncs factas ad rationcs Do^omoda dbofis minimc lohiere illas. fcd rantiim per accidcns . Libiill. pcr .&cft vcrafufcftantia.is ciuidcm gcneris indetermi- vagc fccundiim quod jiatc.& talis adbus nuUo modo cft a forma & tlc non cft contradidbio ipfam eHe in ac1u.argiinienta fadta contia politionem l>o(5lofis. l iniclligatureiib in tur:certum ell ada in ajiquafprcie. cnim modo maior.&. eft Inietamen dico vel rcdu(5tiuc. ex tnaduenujjif^is fupra ^ q„oivodo niatena lcparata cflct l*rinii) flUMO.cni duitur. qnx modo : adtt cxi- vcrc rccipiatut in aliq. Sed (i tunc qu. tlt in alicjua certa fptcie pcr fo. quia producit foi mam incompoflibilem formcE corrumpcndae. cum . .nsqnod cftgenus.potcfl rc ine//capiuribi. Dico . cap. Dico .i eft cllca^flu fc cft partcm iingulatis compofiti ipfum .6gi codcm DiflindioXil.aut eft fubltan- fi aut cft accidens ftantia: nere.&altcrius fpccicijfecundumquod ponituraIterius.& foimalucr diftindiuo.'ioncm .OpMet mementaiorcm. vltta qu. plura habent iicut in propoli- omnes fotms conucniunc quod hoc argumentum to dant ejfe adVualc. quianuUa pars (ubftantia: recipit piadicationcm Sub- ell didis huius noui rclpondco ad. . Si dico de maquod ipfa non tamen cft lingula- tortna . (c. qu6d cftcftus formaiis non potcft effe fine caufa formah conccditur .terniinntumad genjs compietniu .&: forte perfuadcbis infirmitatem cius. Et vltra . f.& ab omni forma fcparatam.ncc redu(fliuc eiFct in aliqno genere. Rcflcdte contra Scotum de quantitate in Iioc .tia .liui intelU' facit nit ordincmeflbntialiura caufarum . Hoc de iT. qux eft genus. fcd fi ralis ordo non e(ret.idtucxi- ftcntis (ubaliqua (pccic rpccialiftima in rtfta linca prxdicamcntali. quod (1 dicit . uitermn' Q» ta eft clCc continua determinacfibi generis figuramnnllam tamen iibi figuiam vendicat.i««> diueriimodc. potcntialiter. produccrc quem- cilcntialitcrnon dependen- haberet dicere pofltt produccre priroam quod prima caufa matcriam a(ftu cxi- ftentcm. nuin anima intcllcctiua nata eft tantiim efte rcdudiue in aliqiia fpecie animalis vt pars fpeciei animalis . vcl per fe genus. Matciia cmni pon contingenicr . imo adualis crciftcnria cft gradiis mttinfecus rci cuins cft .cum r. ni/i acStu fit in tali . i^atcr. Alia gradum fibiintrinrecum. illa fpccie. (i- pJtratii cfl quod quatto. proptcrordincm eircntialcm caufarum .Iicct vt ponitur feparata a for- ma non iccipiat pjsdicationem fubftantiac pro verc a(5lus entitatiaus inchidcns propriamexi- vt Subrtantia ponitnr prsdicamentum. quantitas cnim qua pcr fe ponitur compofitum cx bus. v incomplctum inrcrum narura pcr ie cxiOcns. Phyfic.Auer- .(|uiadicuntnrc(Ic in percompodtum parri- illis gncre tantum tamcn cuius funt parccs.& quod cric erit cns . hoc patct efle verum . .iteria Non enim agcns naturalc pcr fc intcndit corruptionem formac . prxciitansentali patt:. imo orniiia fic .vbi Commcntator pararia forma tenet matcriam non po^Tc fe-^ mcntionem & tamennullam . fcd animatnm.quoformafubftantiaIiscorcunda.ncccfrario in eo^cm inftanti inducit aliam.iO.ahs crit . vcro accjniatur aliquid vel in fpccie redinStiuC J. & fcparatim cunque cfTcAum temab alio. non cnim ver^quas DoiSoris fl. nec accid. vel vagc. &c illa vnam rationcm communcm.ntiim in (uppofita matcria :ide6 (equitnrqiiod in eodem inrtnnri. &: non clletin aduformali. qu6d oportct mcUus intcUigere Com.

fic Dico.commen. Quanrum ad fccundum principalc. quia licec ejfe fecundum c/l nihilo in . qnod tunc quxro ^ . quod cct bocpofito . de accidcntc in fubftantia . CumdiCit ad primum argumentum failii pro opinionc Dodloris quod cft tale Magu : dependet accidens a fubfiantia tjuam materia k forma :fed accidens potefi efefine ftibftantia . quando dicunt materiam non poile (eparari ^ forma . & . imh cum feparatur a fo-nna. tiac tunc qusro in q'io fundatur taJc Ccrtum quod ejfe cxiftcntia:. vbi arguit fubftantiam priorem naturalitcr omni accidente minimc patet hanc (blutionem & fic . quia fimpliciter pri- qux etiam Dcitas. fimplicf- dtfi.quod dat rc Qu^ftio fi de i5t\x fi ciTctfe- & non in formali 8c Ipccifico. i/t- Omne enim dtcititr ejfe tllud cjuod efi citmfuerit in fua perfe- tiione td . mine gcnerato.fed nun^ ^uam defiudata k forma . . quia non loquirur limpliciter deor- pus.Phyfcap. ipkim polTc producere materiam per rem.quam perfcdum oportct tamen imperfc- prius agcs in fe pcrfcdlum eile. aliam ab entitate formx. Et cijm dicit de tanto viro . quia ponitur fcparata ab illo:non ramen ncgar quin fcparata habcrct aliquem adu licctnoii formalcm. eft prior pofterior ipfum^depcndcatquoad^-jl/f exiftcntts a forma.Metaph. vt patet de facramento Altarit . Cum pri- non in natura limitata perfedionis diiic . idco pKucs inducit rciponfioncs. loqiiitiir ibi j id eft. valcre. miniis de- eft Dico. §laorr.irarcrur matcria k . modo eftcdus formalis eius. ma- vnh dicit.vt fupra oftenfum eft.qu6d oportcret iftum expofitorcm {bluere rationes fa£las a Dodlorc tnprafenti dtfi.'' Si primo.foKiit ilUid. huiui fecundi . quia ordo originis eft fiiu|»licircr prior. Cum (ccund6 dicit . i f . tex.xtt rattonem fuper hoc . fic arguit Philo(bphus 7. vt patet fimpliciter prior in natura limi- fit tata. quam accidens a fubftantia. qubd noc .vt dixi. adhi fpccifico. eft piima perfedione. H«c illc. omnes tamen non dependct fic. non (unt fimplicitcridcm 01 do originis . aliter compofitum naturale non cllct compofitum cx partibus.<juam materia du. 40.quia perfc(3:ior. auc includit propriam exiftentiam .& cum notificatyCiuod nattira dicitur de forma . Dico prim6. Ec dcpc.Y Et 30. Et per hoc criam ter. indiiit aliam cfuoniam fi denudaretur ab omntbuf formis^fciitcet prima materta. & ordo narurx . Dico etiam quod fi niarcria ponatur pura potentia & prior omni a6tu ergo vt talis pura potentia non depcndet aliquo modo a forma. vt (cructur proccftiis natutalis .<juod habere formam. aut prxcisc cxifteniiae te fubftantiam .qu6d fupponit vnum falfum .comm.qu6d licet priora gencratione fint impcrfedbiora . cum fit prior tali forma. primo ente fit fimpliciter idcm ordo & ordo peifc(Slionis fic quod illud. ciTe ej. 4.oftendcn- JLtSponfiones Caiit»>incn tiMcuant mtionei Htru. er dixit : deinde .prima . quod tunc fpecifico.vndc ipfc x. quas tamcn rationes non (bluir. efi.ab dine originis rcfpcftu cuiuicunquc refpeftn eiufiicm : fic quod in . fuga. quac fpccificu. 693 aliud de materia . Dico . incepit ettam declarare : . Et quod adducit. fciliquod matcria prima fit tantum potentia pura. negatur tamen quod ordo gcnerationis fit fimpliciter prior: quia licct agens naturale priiis attingat 6tum. duratione dionis.tex. commen.non ramcn fequitur quod fit fimpliciter prior duratLone ordine originis. tamen.it.i. prior.(cd eftct fimplex.vr(upra patuit ter : mod6 argumentum tonij procedit de priori origine. D»- dnm actu (cparatam ab refponfiones huius expofitorisnocua- c(l cuarc rationes Do^oris. plicitcr cft (uhejfe im- perfcdlo.\iS\c dicit Materia atitem liijfert k forma . .(]uam materia in fuo ejfe abfoliito a forma . qiiia vtrobique ponitur cffedus for- malis ipfius form. "^f cum dicitComtnentator. Dico fecundo .quia tur . vt patet dc ho- Cum ergo materia prima primum matcria prima ejfi fit fim- quoj forma or- in gcneratione.& p6ft (enfitiua.idct quantum ad ejfe exi- cftc(fc6lus formalis ipfius formac. cft Primo vt cxiftentc. qu6d ordo generationis perfcfto. Pa- enim ret exprefsc. omne enim non dicitttr efe f?nplici- cumfuerit tn fua vltima perfeEiione. .&r quiadirticilc eft folucrcilr.uitia. «8f modo quia vt . Dicit maiorem ifte cfTcfalfam. . & pcifcftionis prioriras aftus eft prioriras ordo perfcdionis fimplicircr eft qu6d hxc rcfponfio enim loqui dc priori quxdam cft fimplicirer.quiain f//^complcto cifct in a«flu &none(lctin . qu6dmateriaprima vt eft pen Jet a forma n dicatur qu6d ftcntia:. ergo & materiafinf forma. qu6d in natura limitata prior ordo originis eft . quam ordo enim homocft viucns Priiis primo ver6 enrc eft .quam fub a forma. vt pura potciKia. Sed fccundo forma.quM aliudeft loqui de matecia.E. prior or- eft fimplicitcr fimpliciter. (equitur eric fimpliciter prior dineoriginis. qu^d omni forma effct in adu parata ab aStu .& fe exillen- omni forma.-c.od0 fit iHttlligtndiu Csmtntnr. fine caufij iccundis habcrent ctiam conccdeve .' non fundatur . Si fecundojcritxqualis dcpcndcntia quanrum ad ejfe exiftcnti. Et conccdo argumcntum nugiftri Antonij Trombettar.adhuc magisdc- pcndcr a nibft. (ed ranrum eodcm cnre limi- tato ert fimpliciter prior ordo originis ordine quia taleens prius perfcflionis pura potcntia inquantum huiufmodi.& cx alia partc diccrctCir habc- efje vcrum ejfe coplctum . ud.fJHetafhyf. forma fcp. quia a£kus cft prior potentia ^. deui. quud J 5' . cuius forrc ifte nouus cxpofitor non cllet bonus difcipulus. & fic ftat propofitio. quodcft contcrere tem- argumentum Trombettas non percipiifto .nifi eft omnes patct ad alias audl^oiitatcs tam Philofo- phi quam Commentatoris quam ctiam Auicennx quod licct non faciant mentionem de coiinexione etfentialium caularum. eft prius (impliciter plicitcr piius pcrfe(ftionc originccft ctiam (im: in eodeai veru cntc naturalircrgcnito. quia plusdcpendet potcntia pura ab a(flu .licctfit pofterior ordine pcife^io- nis : & nius . .x. vt ptius patuit . enim quod prius origrne dcpcndct a origine vcge- S>c ginisj&rordo perfedionis mum origine eft perfc-» vita vltimo intellediua. 1 .nec iftc nouuscx- ofitoi.in fimpliciter idem ordo oxt- tatiua. quod intendit Vult enim Do(Stor in originis quod eft cilm a magiftro fuo raagifter Anto- Dodore fiibtili non fubtilis vt fupri dixi. (j. II. & qu6d natura procedit de impcrfcdbo ad perfedlum . formam effe digniorem.vt tcria . quibus probar matcriam dicere veram entitatcm. qua:ro toncquidaduenit tali potcn- pcr formam?Si tu dicis quod iri^exiftentiaf. quam aiSkus perfc(ftus ab a£bn impcrfcdo. quam enim : Metaph. ergo in aiiquo prius cxiftcnte. . An- Magiftri Ccrtum el\ poftcriori pofterius origine dcpendeat i priori origine te.Aliud & eft aliud cft lo- quod ordo qui dc priori durationercoccllb enim perfcclionis J j. tunc (juod non efl in aElu^effetin aftu.vt dicitur inii. fi concederent primum podeagcrc .

quas non tatum ponitur pars com- magirter Antpnius hic aflumit propafitiones. tia j-^ non tamen formalis'. eodem modo. Commcntator ibi dicic .cuncmendicarcc i.Vnde fic dicic^.antcquam re- eam.nec intcntioncm cius quod dicit ad confirmationem Dodtoris fa^am q.funt-cauftfui tpfimad inuicem. quam negat. fequitur quodintali priori adu exiftit.commen. fi ifte adduceret aliqnod didlum forte crederetur ci qu6d&didum. miror quod non percipiat tcxtum Ariftoteli^: non enim dicit ibi . Adillud . Ec cum .quo ponimus fub)e(Stum rcfpedtu pafldonis . propriam rxiftcnti^tm . fi forma.quia quxro .& cipcre. quod ars idolificandi & efi caufa idoU. . tex. Hoc idcm dico demateria. vt lahac Ul. rum eft ad illud. Contra.quo ipfum compoficum prim6. nihil ho« quod oportet has refponfio.qu6d omne prius pof&t fecundumrem abfolui a poAcriori quolibet. quia fi matcria non haberct propriam cxiftentiam . vt pa.videlicet. rialis.vcl ne? Si non. qu6d non nitus habcrc nabitudinem ad fuam exiftcntiam.& non efi atiud . Pico.& fimiitter cuprum eficaufd idoli.& ean- ncgare £«•'*''*• quo caufat compofitum in illo caijfat ipfum. fed hoc tanquam complehoc tanquarn princtpium mottu.amhulatio enim cAuja janttatts tanquam agens. incooaeniens .fcd ponitur tealiter reccpciua foriTue. &qu6dquzlibet pars realiter pofitum i confticucns & matcrialis ca-ufat do eam j ergo fuam cxiftentiam iibi pro iilo ftentia.& in eodcm inftanti ^usThomas a^u non cxiftcre. ergo prius exiftit ipfp compofico. vltimaconfequcntia non valet. qudd dato toto proceflii. dando fibi <?//*. f & : vnam propoluionem.qu6dcaufa materialis . matcria tctti6 . qu6d nunc adducat di^um Dodoris non rc6tc intellc(Sum.i.forma tale ejfe.comTHen. nulJa repcritur quod caufa ma- inoiccmcaufatquo ad<r|^ptimumilloru. nec alibi quod matcria (it caufa forms. licct non pro^uolibet figno naturae infit exifientis quo materizcaufalitas. qiias impugnat inquaftionc dc ptimo cogni- pofiti. terialis. 694 quM oportet mcn<lacem cffe mcmorem. Hsc illc. rccipien- figno conucnit exi- . & intrinfece c6- non enim eft imaginabile aliquid realiter componi in adluali exiftenria ex plu» ribusp^riibus .oporcec eflentiam materiac ex natur» quibus rcfultat compofitum. nec quod forma licct caula finalis.nifi exiftcrc inquantum adu . fed non eodem rnodo . cx entm cuf>ru)n \ autem idohficandi efi caufa mottens. cum dicit iftc . rationem.nec in aliis fibi contradice rc. qui cxprefsedicat.Patet cnim intuenti magiftrum Antonium nec in hoc.eft cnira impoflSbilc efFe- qu6d caufz fuflicit (6tiuum in aliquo inftanti aliquid caufare.ncc di6l:a. ^. quomodo audebit iudicare virum ita excellcniem in doditina in vno loco aflerete dcm in alio loco ' & lequitur ergo quod alias 3 poflit exiftcrc fine refponfiones . prior compofico »&a cxiftat. c^ generans. exercitium enim caufa.orandi. realiter non caufat^ fi fic. qux adducit . Ad illud.ars fatcompofitum.& vt rei pars compofiti mcntcmS. aduenit.priam exiilentiam. vt caufat.qu6d ordo naturs talis eft. Dico. (fr fanitasfui ipfitts ad inuicetn . nac i. ftatim ginc 5 . Sc fimiliter to. nec dicic quod fit in potcntia rcceptiua ciufdcm. qu6d caufs lunt fibi inuiccm caufa:. cuios eft.quia dara ftmguicur. & in ifto fecundo : fic non eft mirum. materiam mcndicarc ^J/f a forma.eric exiftens exiften- ptopria. liccc non diftinduni rcalicer a re.vt patet in t.yq. k qua realiccr non di- etiam .accidit vt pbtres caitftfint eiufdem. crgo intrinfec^ . modo przcxpo. ctm exiftentia rci nec ponacur pafncc quafi paffio.& formalis fint fibi ? Ciim tertio dicit.cum dicit pro quolibct inftanci temporis. quam ipfa fornia. quiacum Scocus po- dicit. cxiftenciam eflevlcimum adtum pofteriojcm toca coordinacione przdicamcntali .quo caufaici.fed non eodem modo.Non civm dicit Dodtor qu6d cflentia rei fitcaufa matcriahs exiftentiaE .vt principiummottu. adum . habere exiftentiam. & formalis fint fibi inuicem caufz. Et infra Et caufit quitfunt ineadem re. quod ad pauca refpicientes faciliter nunciant.quia fi -<4 cft fimplicitcr prius oricft realiccr diftindum a B . eft crgo exiftcntJa rei tantum gtadus intrinfecus> cuius eft. verum hoc ejuidem vtfinis. Dico.ex quo fit motm .DiftinaioXH Librill. Quaerat ergo ifte nouus expofitor aliquem textum Ariftotchs vcl Commentatoris .quarfirealiterintrin(ecc. Ec DoHrintfm cumdicit pct Philofophum ^. Hxcihi.fi enim hic non intclligit rationem .Mctaph. Et rnentum .>quam adducit magifter Antonius. . quac notaui in primo . compo/iium ^^^^f^^ .qu6d Thomz. quem allegauit .quo(l dicit refpondendoad vnam . i. & in quocunque figno caufx eodcm ctiam vere ^ j. qua probac Dodor quod fi materiacxifterec per formam.q.qu6d fi concedit omnia confequentia in illa ratione.Thomspcrcipiar.46.^ exiftit.\. fed cumadducit dida Dodoris fubtilis non crcditur ipfuihpet- & & & ptiori.p. quodineodem . & & prxcipuc loqucndo tct in multis diikis. z. tltud vero. Haec cnim rcfponfio minirnc valet.cui iam ejfe adlualis exiftcncia. tc fecundum exiftit : enim caufa ergo fi ma- & aliam tranflationcm .fed alteexercitittm. qua 5^' . efi (aufa fanitatis . nes a Scotiftis admicci formam catt/a tnr mnltis modii.forma fecund6 .Sent. efticies fit caufa materix aliquando fint fibi inuiccm caufae.fed modo accidentali . Afetaph.& fichabet cxiftenciam cipiat . fi . ex aliaparte habec ponerc caufam primam efle faltcm prius natuta cftedlu incodem priori:. £t ad inuicem cauf^fufjt. fic in genere caufap Vt potentia ad non dicat proptiam enticacem. drcun- cuprum etiam.fed non borare caufa efi euexix.in i ^ eodemctiamada caufat. Et cumdicit ifte. mft pcr hocquod eft idolum.cum talis potentia rcaliter diftinguiturabadlu recepto : nec ctiam dicir quud caufa marerialis co modo. propriamcntitatem nuUo pecft & modo caufaret rcaliter.qu6d neceirarip habetconcederc vltimam confequentiam.- quaerat vult foluere ratio- nem magiftti Antonij. quod de materia. fed duobtis modis efi caufa mate- : fito'. ars emrn tdolorum efi teriaprinuin aliquo priori natutae priuscau- inftanti tcmporis materia recipic 3. quia ponitur ipfam caufare beat frfpriM txifientiam. ponit poffibilc Si cnim fan- mundum fuiflc & zb actcrno. <lua probat quod matcria prima habet proehfomoi^ ffiMeria ha. jQuia igimr & & & fanttoi efi caufa exercitij. cxiAunt.difi. Sanitas au(fi tem efi caufa ambulattonu tanquamfinis. fio .tex. quia in texiu rum rcpcricur. quam facit Doftor prafenti difi.quoaftu caufat.

quia materia eft ens abfblutum prius forma . fi eis Cx hoc repugnac . Dico. eft Deus caufx fonna.Scd fccundo modo non <j. fcripta pafllonc. Eccum patec intcUeftus propofirionis ria prior figura rcaliter diftinda ab illa adducic inftancias contra illam propofitioncm.ied nccef(aria conncxio aliquorum poteft eflc caufa infcparabilicatis corum. talis liccc Francifcus tamcn vc fub patcrnitatc non poexifterc fine fiiio . &c. tace.i. tffefme fimpiicitcr impofllbile. ad quod refpcdu pofterioris. quod fimpliciter indepcndens ab altero.qua. Sed vrrum non polfunt cxifterc finc toto.& alia finc ipfis. Ecpum non pofico primum illud. realitcr diftinftum non dependens a forma . aliud eft confidcrare ablblutum n»n refugnMt cellaria poftcrioris in e^e etiam quod .Dico.fed a qualibet figura > hoc noa Ad aliud cum dicit eft pracfentis fpccu- quiSd ctfi forraa non fic camcn dc cilcntia matcriaE vt exiftentis . necclfarip fic & conferuari.|a quo eftentialiter pcr diuina potentiam.comm. q.quicunque poirunt non cicur non fine ipfis. ifuif pofitum dcnccefliiatc abfoluta fequltur aliud in ^iidifi. vbi oftcndimus materiam dicerc de . ccnum . couercitur fiinplicitcr.paracuT ad repugnat cllc ponicur caula fimplicirer ncccilaria fumpto pollc te primo modo non' fi polTe exiftcrc fine pofteriori . qu« non prim^ de partibus abfblutc eftcntialibus fimul fumptis refpc(flu totius. Ec repugnac do tamcn modo repugnac quia vc fic .f. poffit efte fine altcro Sc . Dico tamcn . efle fijic aliis. enim co quod non dependcc a prius pofteriori. Jtt^. in i7- dc caufa vere rcali. difititgMitur •. inter quac quod vnum non vnum fit fit necciraria ralis connexio. Pcrhoccciam pacec adaliam inftanciam dc quant itatc rcfpciSlu figurx.Qu^ftio auacunque eflcntia in eff» reali aAuali. quetia.quu<l eft contra propoficionem Doftoris .Dcbet ergo intcUigi propoficio DoAoris dc abfbluto priori nondependens h pofteriori. cum propofitio Dodboris (cpa- Cum dicic. videiui: . fitriari.^.qu6d abiblutii prius alio realiter diftlndhi ab ipfo. funt priora j qua^cunque funt prjora . ncc forma ad ipfum pofitum neccffitatc abfoluta dependct in DoAoris c6muniter cnim no potcns euidenter Siue cxiftere finc priori.illa eflet .mi pollet cxiftere fine figura. quod eft impoffibile ipfui.Anftmsfii poffit fuppleta caufaliciccm cauiac effi. quod non cil caufa fimplicitcr netis . qu6d etiam pofito qu6d cffentia fit quafi reccptiua exiftcntiac . ficut etiam dicit Do<5lor fu- quod non repugnat ccelo abfblu- motu. quod dentur ahqua duo abfbluta. quac funt priorcs toto.«. quia vera. Intelligentiam motu fibi polle ellc finc . quo ejfe. dicitad iUuddcquincoMctaph.& hoc fecundum aliquos. fine poftcriori. nec in eJfcjV. & tunc nonfit coiaparatio abfoluti fimplicitec .e matcriz .fri. qiiod et.(ed partes.fentis difi. ftero finc enticate compofiti .& J5. & aliud eciam ipfum vc caufam confiderarc fimplicicer neccllariam in ejJeSc conferuari tcC- pC(^ualicuius effedlus.& fed non conuer- ris Inbtilis.i.tamen vc ca'» cxiftcre fine lum com.vc abfolutc fumfumpta: fine & ptaj. & diuifiro > videturetiam noneirc inconuenicns. 69? II. & & conferuari. propriamexiftentiam.qa6d mamulmm Hic non oportet ior eft falfa. mouentem.dt tffentin matfri^. qu6c hoc non eft contra propofitionem Dodtoris.fic in inftantia caufa ncceflari& cxiftit fift hxc luta illud aliud Primo cnim niodo abfi^lute poffic cfle . Primo modo propofirio Dodloris Dodoris .vide- Prius licec.CQ in conferuari . Nec cnim Doiflor loquitur hic dc quo nonconucrticur fubilftendi conlc- formapoteftcxtftere finemateria:Icd accipit ramen hauc propofitioncm.cum dicic.qu6dex quo totum eftentialitcr diftinguitur a fuis parti- poffit dari nliqua quantitas fic realiter diftinda Dodlot in tertio. cum dicit . idcm rca- eft litcr.fiuenon.Sinc V^. 8c realiter diftinibam a 5 & nullo modo dcpendens iB 8c quod habeat ncccllariam connexjonera ad B . cuidens . Et cum dicit. quamuis rcaliter diftin- teft corfore qutfl. fcd quia IiUelligentia fc- cundum viam ca-lum .i non fequi. vt rationem illam decliner.i.qu6d ficut materia poteft cxiftcre fineforma perdioina potcnciam. Dico Abftlutum .a multum ad propofitum ptprius in fe refpedlu poftcrioris . k quo reaUtcr de abfbluto priori . cllentia raaterix.qu6d denturpartes fimul illa tertia entitate caulata ab illis. dc rabilitatc materiac ^ forma. de partibus fimul fumptis quia ipfis pofitis fimul vni- fcquicuc vnuas compofiti.quia lofic quimr dc ablbluto fimplicitcr prius alio^ concedo qu6d partes compofiti. potcft exi- eft vcra. eft vnio partium^ exiftic. x.qu6dnon fola depcndentia. hoc patct eire falfura . i(5.\Gtis hoc non ellc vcfum . quod propria cxiftcmia. & hoc non ex ratione fua propria. Et li 40. fccun- . quod totum eflcntialc fit ens aliud ab omnibus lationis. fic & & im- d.non eft ad propofitij f/^rtt' Scconftruari. diftinftum liter .& ^ ponitur prius B.qu6d priori. non vidcntur pollc exiftcrc.& circun- adhac talis cdcntia vcrc Et de hoc vidc difFusc»qux cxpofui ini^o Acut etiam i. . Si enim ciencis lis .imo vult hic cxprcfsc. quem jlle ignorauit. & tamcn talis fi^urati. effci caufiituro ^ forma. per qoam quafi caufatur aliqaid. areumcntum Dodoris non aliud eft loqui vcrunl. quod nuUi percipicnti terminos dcbet cdc dubia.hoc di£lum videtur implicarcmaxime in abiblutis. vbi vulf. ejfe Sccundo modo forcc propoficio non eft vera.q. fic Phiiofophi de necefntate in propofjto ratione intrinleca fiia . non dcpendcrer . vt fttprk diximus. & fic cft in propofico rcfpe<ftu compofiti . tanto plus (e oftendit ipiam minimc pcrcipere. IjQSjVt vult partibus coniundiiim . Si cnim ftere fine illoalio.quod vrjucraffiimariua falis ifta cft alia . patet cxfupra d. quia fimplicirer de neceflicafimul vnica caulanc compoficum . ica fit inftarc.i.polfunt cxiftere fine tali compofito. i qua caufa ncceflaria quantitas per diuinam potcnti. mouct partcs compofiti ex non repugnat pollc exi- & rcpugnac.-ircrurquantirasa£lu cxillens piopria exiften- modo iUud aliud poflit : folucrc aliquam ratione transfcrt fc ad alia pertinentia. {equitur propofitum fiium Tttumejfenti»U realiter abfbluii fub relationc il!a.ccx. quanto plus niDocSlc» non depcndet & diftinguitut . doftrmam titur iraprobare (olidiflimam ita fcquicur neceflario neceffitatc abfo- polfunt edc finc aliis.Dico etiam.difi.quod dicityTcfpondcndo ad propofito. non tamen caufalitatem hoc benc ditic : fed ciim infcft qu6d ejfe cxirtentix matcrix cft cffcdhis forrax .ibfiilute fumpti. quia aliud quam pcr eft loqui caufatur aliud rea- & aliud eft loqui dc cauia. Ad illo. quia aliud eft loqui de abfoluco priori rcaliccr diftindlo . fine filio Dico fecundd . in ejfe exiftenti. vt aftu vnirac i9' minorfubfumpcaeftfimUitcr vcra. non tamcn guitur ab j.

expellcn- ergo immediate attingit in coropofico ficut fortc ia .qui eft ipfa cflentia diuina. qaia conftituunt vnum compofitum magis per fnnafnli*. Hic arguit Do6tor probando 1 quod materia fit minimum ens intcr omnia cntia. requitur de illis .i. eft vt patet in in Jiiuuis auccm nifi vtputali fit illa. Si quacunque non dcterminat necelfarionec iftam quod nec etiam nus formse .gtilarU. &: tamen non poflunt ordinafi ad aliquo^ vnum . nec iftam fibi ftatimfcquitur . immediatc fieri po. ctiam .& probat Do6tor luis fiinc vnum vnicate vnionis . re identitatis realis magis vnum vnum minus fint & propria . fic poffit expelli a maccria fub alia. i : .& inter illa eft vc- & fepaiatio. fe- Sed bene vnum vnita- quia quanto aliqua. quia du. quia agens naturalc agittanciun inquanco. aliquorum in tertio. d. & fi la diftindio. i^Hxfi. Patet cnim quod ftante mate.-e albe. ficut nihil alterius generis a fubftantia poteft ipfb fieri fi'perius ergo nihil alterius gcneris a fubftantia potefl: fieri inferius ipfa mateiia j ergo ipfamatcria eft minimura cns fimpliciter. & vnionis .ficut rate Tum. Seddices. vnum fticntia funt niagis tuentia aliquod & cft parua difficultas. videtur fequi . paflio. poflit exiftere finc dentab inuicem. quae qua ctiam funt val- feparabiia. j . quia hic intcIJigitur . numero minime dependenr ab inuicera.i.quia in^.vt patet a cunque aliam. tate cxpcUit aeris ducit & troducerc .T>oBrmxRH' ria fub quaeunque forma .difl. Tum 2. minima dependentia qux tamen non pofvnum . non aliam ignis . qui eft caufa naturalis. quod fit fuperius fubftancia . Viilet . ^. aliqiia minus ab inuicem feparabilia quia in maxime dependentibus potcft c(Ie ordo ad aliquod vnuni. f cf. quarum vna & alia per fe actus . fequitur qucd eft ma- ad fi ill(j . quam fubiedum qune funt magis fic quod quitur V . .6. aegritu. Ad fccundum patet refponfio. quia certum eft quod fi u4 necellario de:erminat fibi aliquod genus formae . quia ipfe i» primo. dicere : praEcise . eft fub forma. 1.& dift.i. de ab inuicem (eparabilia poffunt haberc ordinem ad aliquod vnum confticuendum . Adptimum k ^(. plu- puta in \ qubd non eft contradidio . &c ibi non loquitur de vnitate identitaci^ vt patct ibi . 696 ceitum eft quod non eflet caufatum a tali forma fimpliciter in ra^ iii lauonc caufae formalis .ttioncs oppofita: in teria .cuius compofitum fic. funt & idcm reaiiccr .&:^fic patet cxpofitoris. formce efIent. nam diata circa idem. quia prsefupponit potentiaiitatcm. quia nullum eft genus. Libri II.iximc vna conflituta cx eflentia & proprie: 141- Do- j conftituendum. teft dines jii^cHlta^. quam confti- compofitum creatum. inrro-- poteft in- & forma acris pofFunt dici formae oppofitae immediatc circa materiam . Exemplum . ctiam mhiiina. . videtur nbi contradicerc. vt roateria aeris comparatur igni. quia perfona conftituta nullam imperfedtioncm pra:fupponit inconftitucntibus. qubd priuationc al- A non ipfiim . tanto videcur maior diftindlio fed contra . ^d Argumentaprinctpalia.ficut ex quo Angelus eft ens fupremum fubcreatum ftantiale creata & materia infima fubftantia .Alet.q. in diuinis autera ad intra non eft aliqua vnio aliquorum refpcdu tcrtij . Tum quia Dodtor hic loquitur de compofito per fc cx partibus eilentiallbus per fe petcntia . & ^. Sed circa rnateriam.vcl quafi tio. Cum ver6 dicit qubd agens naturale immediatc non poteft attingcre ad nudam eflcntiam matcriae . fub quacnnque alia cxpellere illam fet fieri . icalis formalitcr eft finitus. comparando ipfam ad agens naturale . qubd agcns naturale immcdiate non .& vnitate vnionis qua: funt magis . nam Deus . Sccundo forma funt magis vnum. abfolutc poteft priuari formam circa idem.vt patet »« immcdiatc introducatur ipfum B. vykqubd agens naturale producat formam fuam fubftantialem in matcria immediate do formam priorem illam. quod dc quae dicatur . vtilt quod perfbna diuina fic m. eft modo circa materiam abnuUs funt forms oppofitaet B . quia nulla conftituentia tertium in diui- nis diftinguuntur rcaliter ab inuicem. quod non eft fimile .vel quafi potencia. eft ibi priuatio .& aliquafunt inter qu^ funt ordinari ad aliquod compon- maximc depen- naturali.i6.^. tis & fe vnum. communiter requirit maiorem diftindtioncm illorum.& c contra. Dico . Dico. Dicit Do£torqu6d m non maformarum oppofiexemplum de fanita- funt aliqux priu. . necefili- & tantiim . perfc & tamen confti.ncc potentia. realem partium vnibilium . tanto funt mi- . feparabilia.pricedenti .oppofita: immediaic Addit tamen Dodtor quod aliqus forma: ^^^ ' funt immediate circa materiam .q. acrem agit in formam formam i^nis . fcd omnia gcnera funt fimplicitcr inferiora etiam ad minimam fubftantiam.qud!cunque forma & ignis fieri . ignis agit in aerem fic . quod illa . Kifptnjif. 12. & quanio magis vnum per (e . enim corpus humanumcfle fub alteraillarum formatum . aliter . i . quam patcf. 8c cum non fimul poflit effe fub toto illo gcnere . hic loquitur de vnitate vnionis in aliquo quae vnio fcmper requirit diftindtioncm .nam formamaxime depen: clec a cum non maccria tcria vircuce lir pei" fc tercium .Et tamen ex his vnum intra nulla cft compofitio. fequitur qu6d nccefTari^ dcterminauit fibi aliquam vftio nam formam & fic illam . qiiia 16. & fic forma qubd dc . neceflicatc altera illa- A cum qua: dicatur . fed & ideo ratio Dodloris tione caufjc efficicntis . na maxime lis i. maxime rcs formae elementis. dum eft dinis . modo matciia . infirmitate : immc- qua: funt oppofita . primo. neceirari6 deccrminat fibi ge- improbatio huiusnoui . diji. fub fanitare & c contra (blute loquendo immediatc rum infit tcriys Neceflc ita . quia ellcntia diuina con- dift. nifi fint priuationes tarum immediatarum te & . quae diximm fupra iii cxponendo rationes Dodtoris patet ad illa alia DoAor qua: dicit ifte enim il!a : diftin- & vago in propofito nihil de dctcrminato . . quod Angelo ^^ infimumcm. quod dupicx cft vnitas fcilicct identita- llefbmdetad dicit itrgumenta.Diftindio XII. poifct elle fub alia laro neceflari6 vagc fibi eaim . hoc lignata eft quod non non decerminarct ilcnim quod determinat fugere rationem Do6toris. vbi non fum fimpHcibus .difttnEi.& dift. Sed in litera accidic difficultas. Rcfpondet . produdlionis vnius perfbns m <5tore etiam .quia dicit Dodtor quod vnitas vnionis per fe aliquorum. oprime concludit : Et per ea . qu6d haec ttrtio difi.quia tcrminus forma- ftituens eft infinita. Dicitur ergo in diuinis perfoper fc vna. & illa poteft quamquod non pof^ introduccre fibi placuerit.

i. &: dc ciicta:nam non cft idcm formalis conceptus fanitatis . quod habec ideam diftinftam fiuc eciam idca ponatur racio imicandi eflenciam diuinam in tali gradu . A d aliud de analogia p.quam fit creaturac ad Deum in rationc cflendi & tamen fic eflc. habcrct conccdere . non potcft facere materiam fine forma. : aliud quodcunque. idci Dcus. diccrc fui fcquaccs. fcquwdo viam Ariftotclis Dcus non poflet faccic nuteriara fi^c forma . vcl hcrba fignifica.^. .MetJ. 8cc.qu6d r^-^^ huiufmodi concepcus func formaliter diuerfi in illis . D. Ncc ctiam cxcmplum multum valcc quia non cft idem conccptus fanitatis . & in aliis pcr Dico. qu6d A\'c rtiam Deus .nulla enim maior eft analogia..ficut nec eius eflencia. V I. introducat difpofitioncs facientcs nifi & fic dcbct intclligi.efi tMtitm tiuum in vrina cftiSt: hiconccptusformaUtcc diucrfi. Ad aliudquod ipfi dicunt.it«iam . lc non eft adus.non tamen in hoc funt periti imo fccundum cos. i . non fibi com. qui dicitur dc vrina .q. quod non puta in acre . prodiiccndo formam fubftaiitialcm in matcriam . Gradus etiamfunt & fapientia & huiufmodi. & vt eft quid caufatiuum fanitatis . verum eft e(fe fpecificum .qu6d hoc cft falfum. rationem alcerius opinionis dico.ordinantur ad illum cooceptum inanimdu : Scctl o^er. jr^^g dillinguitur contra potentiam : Ad audoritatem Boetij. &: i^* '*'^** diftinguenscfic diftinguitur contrarcccptiuum:&: materia cft receptiuum illo modo. quam forma . cotum cns diuidicurific a£lus non conuercicur cum forraa. eft in aftu:&Tecundum hoc etiam priuationcs dicuntur eire adu vndc caecitas dicicur cfle adualicer in oculo carence vifu . hoc neccflari6 habenc : : . cxpcllcndo aliam fibi : contiatiam. vel figni^catiuum fanitacis . Dicit Do<Slor .^lijr municarum a forma. ficut dicitur in OjUarto. habet cam pro termino aclionis fujE:ergo potcft aliquid circa eam agerc & hoc concedunt alij qu6d nullum agens naturale poteft attingerc eflentiam materix.omne ^ eft a forma. Metaphyf.^. . Vel dicendum. lic^c in vtroquc maccrialicer includacurformalisconccptusfanicacis:&cunc dico. .&c feptimo Metaphyf. vcl .qui non potcft aliquid cauiare in iftis inferioribns . pro formaintroduccnda lcd in vltimo inftanti difpofitionis immcdiatc a::ingit matcriam . in centum cft contrarium.qu6d falfum ert:& fi dicunt hoc dodores periti. fuiftct L V I Selait quinque rationes dlatas n. Pars^ IL n fani .8c potentiam. Si autcm loquaris de adu. fiue idca accipiacur pro obiedo cognico fiue pro racionc cogno. quod il!ud rccipitur tantum in vno rcalitcr. omnc quod eft cxtra caufam fuam . t. Nam a^^. adhuc habet ideam. ftum. ma Ad aliud dico °. facientcs & non potcft illas ex- . prout fecundum quxjfcilicet aftum.d» fcendi. primam quia impofliliile caufam poflc producere oliquod materiale . Secundum hoc enim . attributionem : .xj.8ctamcn noncft totapcrfcdio in vna:ncc ctiamtotacntitas in fubftantia ita quod accidens non fit ens."•''•^ Qu^ftioH non aitltiglt m. dc quibus dicuncur. .fecundum qii6d loquitur Tex. quod cft idcm cufn eius eflcntia . qnod accipiatur a£kus fi . quia caufa (eeunda nunquam poteft expeUere vnam formam & ^ materia. falfum eft quod materia non habeac ideam:im6 quocunque modo idea acci. vel corrumpcre.i$.& d. .& (ccur> eft . primam « ordo tnter caufas primas.jjghgc i.^ro fententia AD 697 M. quod loquicur de fafto .une caufa fecunda. & 39» dift indum a forma. nifi mcdiantibus caufis fccundis . apud ipfum . &: non de poflibili fieri per pocenciam & 10. quja alium gradum imicandi habet materia eflcntiara diuinam . Th. . qu6d tamcn rcalitcr. qu6d poflct fiiccre materiam primam finc forma. quamuis per attributioncm fe habeat ad fubftantiam. piacur Dico quod maceria ipfa habec ideam. ncc habcat formalcm cntitatcm. id eft immcJiatc agcrc circaillam difpolitiuncs contrarias pro cottfcriutione aeris pellerc . .&: po- Dcum immediatc polfc agerc fine fccunda caufa.& aftuans .^& Philofophus 7. quia ipfc vult qu6d S C H O fit neccfHirius Has .^ caufaciuum fanicacis eft formalicer in dia:ca. &: vniuoc^ conuenic creacurac. iiifi .qu6d Dcus non habetaftionem in eam:Dico. nifi ncceftario introducat aliam. &fantfaciles. . vel in cali pocionc . aliquampcrfc£l:ionem. & perfe- ^ Met. fcilicct fecundum quod^eft a£bus rcceptus.prim6 & principaliter conucnit Dco. dc acimali. quia fi ita cft in vno exemplo . vt cft acqualitas hu- & : morum . 'Dcx^^fjfe eciam formale . municatum maccriac e(fe proprium . & per attributioncm fc habcnt ad Simile e(l dcbonitate in perfc£tIonibus fpecicrum . poteft prias cxpcUat . fed fi Arifto» tcles ncgaftct talcm ordincm cau(arum. Sicuc enim maceria cft quid crcabilc 3^.fic cft quoddam ideale. Deus tamen poteft vt illi dicunt in quarto Scntentiarum &. licec fic communicacum maceria: a forraa > tamen eft com. tom.

vel pcrfe cire n. . quam formar. Si vcyd accipiatur pfb ^«modo "^'"«"* ^*^ 1'***'"' .naturqc . j6. vcl proporti<ii humorum . ficut .d.quam n)iateriam. ^ qupd matcria potcft intclligi habcre triplex 9- dcbccur fibi fccundmm quod eft ziliqua cflencia diftinda a ejfc. quod forma eft ratio di- & & ftingucndi ipfum fbrmalitcr niatcria.quam forma quaccunquc a matcria:fcd formx naturalcs aliqu2E non poflunt feparari a matcria crgo ncc matcria a forrna. id eft. Primo '^ip fiium. potcft concedi . quia certum c. Addit Do- ^or . quando feparatur & quando eft in fubie- fcparari . o Ad fccunda rcfpondct quod proobicdtocognito .vtdidum cft &c confequentcr eadem ratione.ni5 ptveri»'nt» pt fonRtU. formaliccr cft folum in animali. feparentur . Librill.concludunt de matcria. compofitum materialc \ etiam certum cft quod ipfa mate- & non per formam. 6q8 ianiwtis .& non /eparaiii- iem effe econucrfo. forma ad aliud . q» Ci idea accipiatur homocognitus ab intelledu diuino dicarur idea hominis. .co. (juia quia dicicqu6d diftinguere taHtitm competitfor- m* . quando fuit a£tu informans pancm . vcl hoc competit foreft benc adlus reccptiuus. Minorem probo. Et adprobationem . quod materise feparatsc commur Dcp huiufmodi ^.finc omni addito non poiTc cflcfine forma. W.^.DiftinaioXIII. debet /brmali . fine a forma:fi. P' Itcm ficut accidcnti. compofito : quiarcpugnaret per fc vnitati *^ fuppofiti fcd illud habecyquando ipfam finc forma. fic intclligit. ficut dicjmus quod ens diuiditur in adhim .ipfa non maceriali \ ria Do mate- habct idea in mete diuina. .vt ipfe jcr/a eti. Sed . . cum funt con-.pquam. }uni3tx fiuc primam rationcm ^ltcrius opinioSanfti Thoniz Rclpondet Dodlior i^ucd Ji acctpiatnr aSlHi prput diftingHttHr comra P^^f^'** ^c. dico . quas vt fic .non rccipit e(p a D. A D o fi cum iqforipanc materiani ncc cflcnt inteUciSkualcs recundum pi^ I. nicatura : & : . iftae formae cflent fpirituales Dicp qupd non oporcct qui^ ficut quantitas cft forma ciufdcm naturac.poftquam panis tranfTubftantiatur . noneflet vnum. non pcr formam. jj.qu6d matcriac fcpatataea forma. Si ergo comparatur compofitum .ycj.qu6d form^ eft magis cns ncc tamen cft caufa conftitucns idco poteft fffe matcrialc . pt caedcm rationcs quar ibi pofita: funt de accidentibus. quod effe fibi communicato a forma .inatcriam recipcrc formam &: fubcfle formx . Dico ergo qiiod ipfa matcria poteft diftingucre marerialitcr compofitum materiale a noij roateriali : diftinguitur etiam a forma per fuam propriam cntitatem . &idcppoteftficri fine forma.drd. Scd hoc cft falfum quia hoc non eft aliud Dcusfaceret babcrct.ficut econucrfo.quod habct dum eft fub forma. Poteft dici vno modo. qui. qui c(l jcqualkas .non maf cria fit ((f- : pcr fe cxiftcns . fit qugfdam negatip talis ejfe communicati a forma .i in ifto cjfc per fe.fi 4iccre.fictiam polfct dici quod tale e^e non conuenit fibi in compofiro cutfupra di^kum eft:quiacompofitum.qu6dlicetentitas matcria: fit minus pcrfcfta. Aliud cffyqwod communicatur fibi a fornia. Poflct ctiam ficri vna ratio contra conclufionem principalem fic Materia videtur plus depcndere aforma. Si vcro & & fpecifiec & non .cgatiuc. non communicatur aliud fj^rquam habuit . forma comparatur ad mate- riam > dico . Sf per confcquens iraquia fi pflcnt fcparatae. leriales fcd formam talcm efle intclledualem . fcd ipfa forma entitatiua diftinguiturab entitate materix.im6 minus . ira quod per fe cflc. quia hoc repugnac fe. inx : ipfa non & diftingucns fcd tnateria c(t %€tw% receptus . Si vero intclligic fic. & de diflindione fpccifica . mumcatur fibi fupcrnaturaliter a Dco : & illud e(fe communicatum fibi a Deo non .i'fi'l' adus ahquis fed negatio ipfius ej} communicati a forma. T crtium ^^'/«^quod com- He»r. ria diftinguitur a forma . nontamenpIuseftdcpendens. iu potentia fubietSliua» quia h^bens ejfe cxtra faam caufam. fedcft caufa concurrcnsad eje compofiti conftituendi martrta. ctiam iftx fprmae cfl*erit ciufdcm. : : & fic intelle6tualcs . vel formam materialcm eflc imiiiaterialeni.oportct enim ad vnitatcm pcrfccompofiti . fed idem Ijbi conferuatur ^ficut probabitur in quarto libro) ergo fimilitcr in propofico non communicarctur maxerix aliud ejfe ab illo.im dfftinguit «Sbor intcdit in i.vidctur includerccontradiftioncmtcrgo ncc materia ppteft feparari : a form^.cflcnt fpiritualcs . .^39. xV. fto fic . puta. qu6d aftuans . cft in : . quod non eft ratio ipfam diftinguendi. Adaliudrefpondct vnvis doftor . icOcmn : fed matcria cO.accipicndo potentiam .ft quod ipfa ma- intcliigi patet .qubd quacujiquc alia. 4 Alio modopotcft dici. non qupd tunc raarerix dctur aliqua adualitas noua quando non eft fu|? forma.\. materia . : i & forma a matcria. x. & potentiam qnia illapotcntia cil tantum potcntia pb- .fccundumhoc. &: fine forma communicatur d. Dicit quoj matcria feparataa fov"la non eft potentia.

non S)tum. produ^wne XII L Iticis. Litera fcc]uenseftclara. & & : & matetia. eft : pacct viquc ad illudrJVirc f. Quando vniuocura . quod fi quodipfumensefttantumrealiterinprimoanalogato. oftendit Dodlor ibi. q Ad quintum Refpondet vnH$ DoBor &c. ficutoftcndit fcriptura Gcncfis.vidcrentur. I . quia fanitas a:quiuocum. ejje analogum vniuocum. quia vrina . fif ut forma.cum ipfa matcria pri- ma fltvcic Suhfi»nti» & iccidetts tmalogati- **"" crcabilis.qu6d cdencindiuina funt rationcs aliae . ideo (aniin t.& accidens aualogantur. Rima autem diftiiK^ionis opcratio fuit formatio lucis. equitur quod animai tantum reperiatur in homine. cui«s oppofi111 & fupra in i. fcd cft cum ad Crcatorcm fuum conucrfa ci charitatc adh«c- cuius informitatis creatio fuperius fignificata cft. Dcus communicat fibi ejfe.qua: commcmorata rerum informitatc . quia fi {eparctur a forma . 8c non ipfa obic£la cognita . quia illud eft xquiuocum pluribus .& illud tale rcaliccr rccipicur in vno primo analogato . Si fpiri- Angclica natura intclligitur .quod videtur inconucniensjvidccur enim quod excmplum non eft cft analogum ad propofitum . pacet de cane rcfpeftu ca- & pi(cis marini quod nomen . quod habec in compoidem habeac fcparata ab ipfo.'dico . & appcllauitcfl: Congruc mundi ornatus a luce coepit: vnde cxtcra quxcrcanda cranr.yLTarslL n didum t cft: In prin . 6c primum analogatum cft ipfa forma crgo ipin fum efe eft tantum realiter in ipfa forma .vcl lualis accipitur. autem anaiogum lum eft nomen commune . non opor- fico.Dixit fa^tacft lux. nullo modo dicit & & realitcr rcperiatur in afino in propofito fic : & formae . & in accidencc non tantum pcr attributioncm ad fub- ftaiuiam.fcd fubftantia .& tcncbras nodcm.Diftinaio XIII.& compo(itum. Et fadum vefpcrc & manc dics vnus. .dicit cnim vnum nomen . quia nec a compofito .n\Ci pcraliquod fibi ad- fte falfa. Do<5l:or. puta in entc. quoj eft fic rcalitei". Sc aliz coillae rationcs dicuntur gnofccndi obiccfb .ibftantia. Arguit modo Dodor contra hoc. : quc luccm dicm. Ad tertiam patct Ad quarcam p rcfponfio.an fpiritualis SIfpondcmus quod a fandis Patribus lcgimus traditum. propofito de ejfe refpeftu formx maccria analogantur in ipfo ejje^ quia forma . quac priiis informis fuic . Dcus & diuifit lucem a tcncbris Fiat lux . vbi Scoti0^er. idex. Vult enim dicere . Si tamcn accipiantur idex . }j.& aiquiuoce . . * 699 humorum. ettam excmplumy Scc.ita quod prinium analogatum eft corpus fanabile. fed funt diuerfa: rationcs fccundum ilrefpeftu matcriac . Et c^woAfanit04 fit analogum.&c alia pifcis marini.c^i\hfanita< in communidicic quod illud proprium tantum nomen tet Dicit ergo Doftor ill.& exemplificat hic.difl. & eandem rationem {ccimdum illud nomen communemmaterii. illatantura tc- ejfe . ita . illud darc fibi nouum ejfec^ao DISTINCTIO T>e exiftat .tom.?^ principalitcr cft in forma. corporalis fcilicct. nec a forma . Dicit guilmus quia lux ilIacorporaIis.qualis illa lux fucrit. &c. tantum pcr accribucioncm ipfius ad for- mam & patet quod illa . fed etiam conccafini . habet fuum proprium ejfe . carum difpofitioncm a lucc inchoauit. quod materia prima tum probatumfuic C\c habct idcam in mentc diuina.qu6d quando matcria fepararur a forma.vt4«<»M/rc(pedu hominis . ditum.& realiterjcrgo realitcr non eft inmatcria & fic patet quod exemplum non eft ad propofitum. : ergo accipiatur pro potiori fi & pro vcra fanitare. quod cft vnum (ccundum nomen .& corpus fmabile analogantur in fanitate. nam vtcrque eft commune illis. . Dicit Dodor quod hoceft falfum.quia fic poteft habcrc rationcm cognofccndi in mcnte diuina. quod dicit ilie . Q^alis fuertt lux illa^corporalis anjpiritualis ? B quasritur. fubdcns. poftcaformata fit: . canis cft fcd eft alia racio canis latrabilis fumpta fecun- dum nomen cttnis..ioqucndode vero animali .-'.vt nis lacrabilis canis .^s eft cancum rcaliter in cocpore fanabili . pio utione cognofccndijquiaali) dicunt . fignificato .<? Id rc- cnim Au- fpiritualis intclligi potcft. & & ficarguit in vrinatantum per attributioncm tpateria:.& formx ideo non fcquitur. quod non tan- perituc in adzquatione propofitio cft manifc- : iud nomen fumpcx. quia tuncmateria prima fcparata non poifet habere ejfe .

quod cft aurora quae ncc plenam iucem . Fiat lux . Ibi crgo primum lucem apparuiflevcrifimileeft. : : diem.8c tencbras nodem. & man^ fcqueqtis dici confummatus eft.auroram. fcd a plcna lucc inchoauit 1. .Ci'!- Dcus ccclum principio crcauit ad Uteram oftcnditur ***' prius cum ait & tcncbr» . corpus lucidum nihilo .Dicicm.i. d^VZl qualitcr accipitur ciim dicitur.& poftca : ^icsvnuscxpIctusvigintiquatuorhorarum. Vndc Beda fuper Gencf f Dccebat vt dics a lucc incipcrct & in mane aurora . fadum & mane djcs vnus.] Si vcro corporalis fuit lux illa . Mane crgo primqs dips non habuit:quia nec dies prxccffcrat.Facbum cft vcfpere debcat ii- ^tiHmln' vefpere & 7na.mox fuppr terramplcnus atqucprasclarqs dies cxtitit qui non ab : . §lupd Ihx eB illa facia . quas nunc iU luftrat Solis diurna lux. quod vtiquc probabilc fuiffc intelligitur .Dics. Hic vcro ciufdem formatio Ha:c crgo Angclica natura eft lux. 'vbt Sol apparet a qm in aquis lucere poterat» ^ autem quxritur . cum ^byfTps omncm tcrra: alOtitudinemtcgerec Dici potcft in illis partibus fada Gffc. & ccm a tcnebris.fcilicctnaturalis. r^ rr & m luccm complcja cfrc fignificarcntur. .quiaante luccm nec fujtdics. - 5 n - incipiens .^feY \ Ig accipitur.Librill 700 Lik.te dics ita cnim Dicitur ctia dies fpapuni vigintiquacuor horarura: diftingucndurn cft. dcbatur. & fada poftca lux fuit . illuminatio ip{a aeris. & vcfperam: . liccE fucrir.<? . : . quia prius habuit informitarem 2.1 . idics luxlilla. jfic ds ccrporaii ^"^' im- & ica diuific Deus luNam vt ait Auguftinus fupcr Gcnef [Huius crcaturce in- pcrfcdioncmjdcinde formationis pcrfcdioncm . Diftinaio XIII.1 : . Formatavcrocftquandoconucrfa cft ad incommutabilc lumen Verbi. vclut iucida nubcs ccnti materia formaliter cum qua dics prima cempus fadum eft : quod nori dc vt lux cffct . Facia cft crgo lux illa.qui fcqucntis diei injcio cprmiriarccur:& co prxcipue:qui^ lucc appa? rcnce. & tcrram. Qupi dies diuerfis modis TT j) Aug.quihabujt ycfperam.. mane illuftrarct & ita diuifit Deus luccm & tcncbras.. nec omninp tcnebras habct.cum eciam naucariim operationc f^pius illuftrcncur. & appcHauit luceni C I . vfque ad ^ltcrius diei mane tcn- .qiia: illo criduo tencbras illuminabar:& dicitur dies Cen.no6tem diemquc difccrncb^t. in amorc conditoris.c.. V bi cft faj^.fed noil mane. vbi Sol quotjdiano curfucircumucdius apparct vt eodem tramite lux cjrcumcurrens ac primp ad occafum dcfccndcns vcfpcram facerct deindc reuocata ad ortum. . notandii eft. Jtcda tn giofifuferprin.Quod manc & ita fuit cft vcfpere prius. cft.^. ^ j . De . & ini- ^{^^ fequcutis dici. qui in profundum mcrmilTo ex ore olco aquas fibi illuftrant: qu*c multo rariores ftjerunt in /i principioquanimodo funt: quia nondum congrcgatx fucrant in vno loco. formitas & impcrfcdio fuit antcquam formarctur .-.] Rcliqui autcm dics mane habucrunt. • V 1 • 1 • 1 i lcquentis dici tendcrct:vt ppcra Dei a luce incnoalle. bitHrAM. Mape cniip dicitur finis prarccdentis. id cft.io.qu^ vicem & locum Solis tenpbat qux rnotu fuo circumagitaca . necnox.^ lux jlla . quorumquifqucafuomane fententia. Necmirum luccm in aquis pofleluccre.qu6d dics diucrfis modis accipicur in'fcriptura. fed de prxia- & vim lucendi habcret exotta cft.

ncc fono voquia fi tcmporalitcr . & adiungatur dics cum iuxta naturalcm ordmcm prardcbcat quia homo a lucc pcr pccca- : : tum corruit in tcncbras ignorantigc & pcccatorum dcindc pcr Chriftum accncbrisad luccm rcdiit.vt diftinguantur atquc HIccomputcntur dicsamanc vfquc ad manc.Icd in Vcrbo fibi coasccr- no .fcd fic ei vnica. approbans eam.non tcmporalitcr.Diftinaio XIII. cft Poftcavcro in myftcrio fadum cft. ncclinguacratqualoqucrctur.^.cum modo non apparcat ? Poteft dici aut dc ca corpus Solis formatum. lo.4.fuper fupcriores Gen. vt ficrct in gcnuic intcmporalitcr in quo crat : & difpofuit tcmporc. c. non (bno vocis.Eramus aliquando tcncbra:. & mmabilitcr.adii~ ad illuminationcm infcriorum Solem fieri oportc- Vel potius ideo . vcl fono vocis illud dixcrit . . Et Ci cis Dcum locutum fuiflc corporalircr dicatur ibnuiflc vox Dci.l* Qupmoao acctptendumftt lUud .t.& poft vclpcram paulatim occidcntc lucc cxcipicns mane fcquentis diei .] ScottOper.& in co fa«^um cft. Vnde Apoltolus. Vcrbum a:tcrno. Vnde Bcda [Occidcntc lucc & paulatim ^"^ »« poft fpacium diurna: longitudinis inferiorcs partcs fubcuntc . Dixic crgo Dcus fiat ySic.t^ nunc autem lux in Domifto. aliter > PRa^tcrca inueftigandum cft quomodo accipicndum fit quod Siit/Dixit an alio modo Auguftinus lupcr Gencfim tradit . fcd a plcna lucc incipiens. vtrum tcmporalitcr . Fuitqucnox illo triduo omnino plctuscft cadem lucc fupcr tcrram rcdcunte .jSi autcm quiritur^quid dc lucc illa fa(5tum fic. cxplctus eft. Amplibri cnim multo lucc radiauit dies poftea.yi. id cft . . & dici poteft. prarccdcnti no(5ti in computationc ccdcns dics fcquenti no(5ti adiungi Exod.1 ibidm^e.^ ^^„ vefpere ficut nunc vfitato curfu Solis fieri folct. Deud . C/4r SolfaBtiseftsfilux illa Jitfficiehat SOlet autem quxri. naturalis ordo diftindionis dicrum.tom.[aut in eaparce cocli cfle in qua Sol cftrnon quod ipfa ''"^* ^^J''" bat. qua^ poft creata fideraahqua lucc claruit. . 701 T>e naturali oMine computationu dierum yf3 dc illo qui pro myfte- rio mtrodt4£itts efi..& 5. (ic SoI. 6i alium : -^»^*/- tcnebrpfa .?arsIL n 3 J^ ^ugjik.refert iftamfen' tentiam Deus anp^no njocU id Deui .vt dics computcntur a vclpcra in vcfpcram. vt difccrni non yalcat. Fa6tum eftautem mane atmbuhur : diem inchoante & dics cxvnusvigintiquatuorhorarum. Efhtf. <• : ncc crat qucm oportcrct audirc & intelligcrc Bcne crgo vox Dci ad naturam Vcrbi 9 pcr quod omnia fa(Sta func rcfcrcur.2. Prjmus icaquc dicsnon ab aurora .ii. quia fa6to Sole diei fulgor au(^us cft. fi lux illa quoniam lux ? ad facicndum dicm illa forte Aug. [quarc fadus eft Sol fufficiebat? Ad quod partcs illuftrabat .Ikk. . [ ncc tcmporalitcr .ib . dtxerit y dixit an ^ . fadum cft f°j.quam antc.

opificem: ficur diciturPatcr pcr eumiudicarc .i^' jjeh. '\ \c quirri folct .&(ine eis nihil faccre. fed Filius a Patre opc- ratur. Idcoqucetiam fandum legitur U' fan6tum cum vtroquc .qu6d Pater velut audor & * r r rt r n artiucx ^1110 & Spintu lan6to m rerum opcrationc quali mltrumento in Filio: » . vcl per Filium. id clt in Filio 1 . vel in Spiricu Omnia in fapientia fecilli Domine. velut Non cft itaque intelligendum. : quod abiicit pia fidcs. fccunduii Filium cum tanquam ipfe facerc non . uic aperitexquo fenjH dtca- t^rPater operari in perfUtHm.i.fiueFiIius: quia ab ytroque procedit Spiritus fandtus c^ryfofl. I^ Y 1 Gfner. Vndc loannes Chryfoftomus in cxpofitioncFpiftoIa: ^^ Hebrajos fic ait. porrexiffet Patris operantis . 'Velper fdmm j velm Sptritufando. fa£ta funt. ycl per vtrun^ cum vtroquc operatur.quia genuit iudiccm: ita&perSpiritum fandtum dicitur operarifiuc Parcr. Contra hanc expofitionem jurgit her&ttcm. quia conftat opificem gcnuifTc. Cui Patre.- . : & quod dicitur Pater opcfando Hxc enim fcriptura fit Irariin Filio. vtcretur . £j jjjmi ^pgf quem fecit & fccula. quod Pater cft.fi ei noii Pater dcxteram^ vel tanquam aliquod inftrumcntum fueric operari in Filio . . quia in Patrc ? Filius cum breuiter refpondetur & Spiritum . &c. vt dicarur Patcr in Filio. In prmcipic^ . Hofn. vel . Si cnim caufa cius Pater cft .<?Putauerunt quidam h2Eretici. Ideo illud didtunr^ cffc.\(». creauit • .ad Jap7t"^ad HehrAos.qu2e pcr Filium Hicc de opcrc primx diei di^a funt. 'Eddicit hasrcticusjhacrationc poffct dixifTe Filium operari per Pa- trcm . vcl pcr Filium X operari.vel pcr Filium. po(rer. fador omnium. Super illum quoque Pfalmi locum.Librill 701 DiftinaioXIII. ioM. quia cum Filius per Spiritu fan6to opcratur Spiritum hoc ipfum \ FiIio.vt in Patrc Non cnim Patsr a Filio monftrarctur au£toritas. Vcrbo Domini ca^li firmati funt. Quomodo accipiendum fit quod dicitur Pateroperart in Filio.icl eft. fed potius illis vcrbis Patrcm intclligi voluit cum Filiq & Spiritufan6toopcrari.[ Non vthasreticusinanitcrfufpicatur tanquam aliquodinftrumentum PatriscxtitcritFihus :nequc pcr cum Pater dicitur feciffc . Deus coelum & terram.c.a.fed ficut dicitur Patcr iudicarc pcr quiaiudicemgenuit:ficctiam dicirur opcrari pcr Filium. quia eumgenuit omnium. Pfal.mulr6 amplius eorum caufa cft. pcr Verbum fuum & Spiritum {^n6bum. xtAlta K pr&diBorum expoftio» T^Otcft & aliccr illud accipi .b.&non iftud.habente vt operctur.u que . ideo fcripruram frequcnter commcmorare Patreni '^ ranquam Filius non poffct faccre. dicit Auguftmus [ quo J Pater operatur.] Qv-<E "TIO .cx prccdidis vcrbis crrandi occafionem fumences blafplicmum atque fanas dodrinse aducrfum . . quomodo accipiendum f^equenter nobis proponit vt.& Spiritus fandus operari .&Spititusfan6tusab vtroque.-ii.] Quomodo ergo hoc accipicnclum eft.i.

Pr2eterca. Sccundo.^.Ric. tiua.nffirmntiua. tcncbram . tanquam propriam fpeciem fenfibilcm fui ? Qu. quid lumcn.67.Henr. Ecquanrumad caquxcon.6.intur.Quseftio Vnica.nulli accidit-. vcl aliqua impcrfcdior:qua: cflct in potcntia ad formam fpccificamlnon primo raodo.^"^"' gratlaiudicab. . Lux ctiam in aliquo cft accidcns crgo in nullo cft : fubftantia.Primo quid fit lux. DE primo dico non fic . Antccedcns patet .& refleftitur : ergo cft corpus.&: ita non cflfct forma fubftantialis . in ignc cflct iux forma fubftantialis.5.i.SecuncTojin igAeefiaceidens. I PrimOj^uta V M.quin ^x fcripto Anglicp fit .fcilicct vifum corrumpcrc.non fic fpecics coloris.f.D. Hic tria funt videnda.i. quxrc.& organo. Vtmm li4x gignA. exphcarsrPrzterea fi fuilTct etia facilis fiim fignificandum erat ^afionibus folebat.t lumen tanquam proprUm Jpeciem finfibilem ? jfki Alcnfisi.decemiturprim6 hicemnon eHc rubftantiamrfecundojidcm docetur de lumine .ii.46. & oftenditur elle fpecicm fcnfibilem lucisrtertio deciaratur . ijlam diftinSiionem quaeftioncm non ncc coniicere quidem polliim in primis enim nulla occurrit.Dur.lumenfran^'.«4f.i. Tertio./>/V ^.&c.de cdo f.7.8. Vtrum lux gignac lumen lucc. fubftantia .lux fibiIcm.& gigncrc calorcm feftus rcalis non conucnit fpcciei. .& lumiiic .i. quin tam indigeatcxplicationpquam alije plurhnas ab ip(b .^.propofitistribusrationibuspro partc nega. quia denominat fcilicct mcdium. formam fubftantialcm corporis carlcftis . VUe Aui^ a lnmine:crgo.non efialia qftalitas qu^fequatttrformam corforum calcfiium."ii»» : R.io. dccimam tcrdam quacro fimul dc primo quacro .<i./'.dubitandi ratio.i.w.&:vna pro.Bon.4. corrnptibilium confcquuntuc^ualicatcs adiuse. non ita fpccies fimul cnim funt f^-^c: eies oppofitorum. Non fccundo modo quia tunc ifta forma eflct impcrfcdior forma fpccificaignis. & ilcut cacleftis quam lux:confirmatHr pci.f. efi fer?j}bite .z.inquo nuUacft forma fubftantiaUsimpcrfcftior fbrma clc- mcntari. &:c.C^i. Vt . Prajtcrca^quod non fit fpccies Excludit ctiam oppofitum .^.quiaiftac funt pafliones corporis.Dh. ij.^* AnimA c.quod cnim vcrc cft.«/>.deinde non tam facilis cft .aifc. Non cft autem alia qualitas confcqucns formam fubilanTcrtio cft probabilc formam adiuam tialcm corpotis .^*'"*"?**' tinet.Auic.Tcrti6.i.vt funul funtfpccics albi. Contra.^.w. fArte j.^. Cur ha«c explicaucric Lychetus. qniacft per fe fcnfibilis.f i.}. .6%.z.c.quia tunc quxcunquc habercnt luccm.Covim\ii.lumen gignit fubftantiam.^.i 5.non cf- de fcfenfibi!is. vcl eflTet vltima difFcrcntia fpccifica .i.f. 6.ad liccram Anima tilufirAt cor- Ircaiftam difjin^ioncm U : fmper litc€m^& aerem.&c.j.D.ituc. '""'"' n 4 COMMEN . luminc . qiiomodcrliix caufatur a ad pcrfpeftiuam fpctftantia ranguntnr:quart6 dcniquc foluuntur argiimenc» principaha. P.y?f»»d'!i> de Anima^ crgo habct aliquam fpecicm fen- cft aUam qualitcr Jumcn a lucc gignatur.<.& nigriin medio. quia fi TJx. alicuius corporis cjeleftis.cflcnt ciufdcm fpeciei.^«o<i/.t. confcqui aiiquam formas fubftantialcs gcncrabilium.ij. Tcrtio . 703 QViESTlO VNICA. vbi muka claritaiis C H O L ejfe fuhflantiamifrobatur.ex primo Phyf. nor tnrtiliHm.0. nun? aUqua add^nda maioris Lucem non cen. i>./>//:4. Prxccrea.}.Damafccnum/.vt patet de ignerergo cftfubftantia. vt in fimihbus vt feres habct S hoc aliis ip- oc- quoad Ly- chctum .j.i.Arift. PONCII.f. » qu6dlux non potcft poni fubftantiatcrgo.^.quia habet eftc- dtum rcalcm in mcdio.6d non Auguftinus fcptimo fupcr Gcnc.i SVPPLEMENTVM CJrca Tex.

exiftens^wwiif» acciderr. non pof^ abfque fubiedio:ergo non poteft eflc natucalitcr ens per fe exiftens. quia quod . tjuo- rundam fe)iter\tia igni/ qttidtiuam aliud efi.qitam Sol.. Quibus etiam fauere videtur AriftotelcsfeSt.fi.& Luna. cflc fcnfiibilcs. (ti^b. aflignans tres lucis fpccips primam. nimirura quod noa fit forma fpecifica ignis .qu2 fublunaribus. vt tenct folutione 7.^^. Aii(lotelem dim puttna. ^ifUc».&deftru6tis fubftantiis. quia lux eft per fe fenr pleca frobtttio > qualis eft ftbilis. rituali ratio eft fpecies communem fpi- & materiali. &capi&*£f tenebrt erantfuper faciern abyjfi.nimirum qu6d lux non fit aliqua forma fubftantialis ignis imperfedior forma eius fpecifica:tum quia non conftat ignem Ccrpcra ei^ lefiiAHenkahtnt imper- haberc vllam foi:mam pcrfctgtiorpm feHiores for^ ftant enirn qu6d lux fit forma cx fuppofitione ipfius j tum quia . Poteft auccm hacc conclufio incelligi duplici fcnfu:prim6 fic vt intclliga- & forma. 6^.cx*tcri Philofophi . id eft quafcunque alias relidis eorum acciden- quod eft ens per fc . Salutiti .i.par.ac fpeciaciin qii&il. Giuibiis mmirum verbts hoc iadicare vult aerem minime a fe lumen habere dam veritm aliam . ita vc naturaliter fec exifterc Probatur igicur Anteccdcns . : quotidiana ^ rgo lux non j fpd null^ eft fubftantia. Probat fccundo Doftor.-j. Sc Do^orc hk id fupponcnce. qu6d quate- effe fubftantia: lucid. art.j^f Itbris de yinima. i. eflct iforma ignis & aftra rion deberenteflc ciufdem fpeciei innma: autem eflent ejufdem nus vt fcilicct fic .quia in igne eft accidcns. Vcr runi mco iudicio fecundum fe non conuincit. Sc Ruuius probatque tam dc lumine quam de luce^ quod non fmt neque fubftawiac compofita: ex materia & forma.ij. quafi.Vetus ecat inter amiquiores Philo(ophosfententia.froblem.partefumm<e tjUitfiione de lumine . fpcciei fubalternae conucnirentin non eflct . Nihilominus in tiis tia. . ImeinaliifU. de Amma :tex. & Scholaflici hic cum D.&c.neqne dcfiuxum corporis qiiem : fcquuncui cum .fublunarix non vtHtn- Euchariftixicamen polfcc dici quod hoc non ef^ fcc vcrum de fubfbncia lucida.neque forma fubftantialis. i. inquic» . Conimbriccn. ^A/tima quitfi.nec fubftantia vlla.probandum bus fit ciufdem rationis eflct cflct . & DEprlmo <^fC0. : eil & effe dixerts.[d fl!i«i fcmtl 'fifubftM. deCdo : inuntione 2. nulk fubftantiae habent plures formas fub- ftantiales praetct viuentia^fecundum otnnes. . dubftationis (uppofito. z.forma corporpiratis fe habet in viuentibus : fed neutt:um dici potf ft : crgo non cft in igne forma fubftainiaIis.Probacur Miquoad primanj partem . flior. Probat primo Dodor. quia fi cflct.dicenm. PONCII. qutfi. 704 DiftinaioXII. & lux aftrorum . Ah Jettttif luees diuirft fieciti. Lux mn jContra hac fcntentiaponithicDo<^Drprimii tfi conckifione huius quaeftionis. 4. vcrbi gratia ^ecifica aftrorum.nam hoc non fequcrctur. vt colligitur ex eo.&: ac /« iiis.nam in primis hon videtur repugnacflicax. vt tjui luce radtifque referttu fit\noiiu autem rarior. conftarcnt aliqua forma fubftantia. COMUEUTAKiyS.im accidentium id omnibus fubftanfblummodo ratione omnino probabilius cft caiccris . j. Au^nade cap. Pri- lumeii c(Te fubftanciani.terciam.r4r«r4. tum cx auihoritatc Phi- ttcdtlens.qua: ca:leftibus. & probatut hic \ Dodorc.cur nox ^d audiendum aptior die fit -^m : inanius facultas audiendi amplior j>er . Ita Empedocles apud ma confequenria patet. omnia lailor pidg eilcnt ciufdem fpeciei cum ignc qu$ con: forma fubft^ntiali piufdeni rationis fpecificx. vnde fcitur .& non cfTe neque ignem. lucem elTe fubflantiam per fecohsrent^m : Da- & mafcenus i. quia eo . difi.nam in igne forma eft tota non eft quod optimc probat fubftantialis. in quo difficultas.Librill. quod non eft yalde facile. quo efi. Lucretius 4. qtted ex eo ignii radij decefferttrtt .^ R erum . de Anima 2. quod codcm modo afficerentur fcnfus per fubftantias S^Uttio. quam corpora fublunaria non videtur abfurdum . ratione vtuntur Conimbrienfcs . ratione fuorum accidentium. Proltacur Minor quoad fecundam parccm. fubftantja compolita ex materia tiu' <^e fccui\d6 fic vt inrelligacur de fubftantia incom- forma fubftantialis j & vtroque fcnfu intclligitur communitcr . funt ciufdcm fpecici. tum deniquc tibus. cflet in vllo accidens ex natura eflet . dicpns lu- tenpre jntercorpora : & Tlieodorctus ^«//?. lo(bjphi i. quam l^x.^^. quodvere hoc eftnon eflcaccidens pra:dicamentale ipCo .Simplicius rutl fn^ntffe fubsUntiam. I i. SVPPLEM. .Itaque vt pra:didus difcurfus quod lux in omnifpecificaB .TrolMi^. Nihilominns quia communior fcncentia cum D. de lib. qut corpora flenitu datur fitbfiAntia.Neque enim ex in^iiic.vt patct inmyfterio primis quando^uidcni ti*les.fluresformas ignis. vbi di. fed tantum fiipra . cHe vcrum de fubftantia lucida rum j prsfcrtim nihilimpediat. nifi lux omnibus lucidis ciret eiufdcm rationis:ri ciiim non ellet ciufHcin ratiopis in iis omnibus. fubfiantialiSf in ie. quia lux in aliquo eQc Rtpfiftf. ailerens lumen eile parriculas corporisimmiilas \ corpore lucido. i^uuius 1. ftantialis fi lux eflct form^ fppcifica fub. z . 4circa probationcm primae partis Minorfs.ccrtum cft quod .^i. antccc- dens formam fpecificam vltimam ignis. iM Animattxt. quim lux.Thoma i. reperio difficyltatertj in l^oc difturfu. acddens:ergoinoinni} confcquenter non ett nec forma fubftantialis. & hoc non dari talcs ? prout dari tcnct Albertus M^niis i.quia aut cffet forma lubftantialis ^ecificaignis.j^. corpora fic .phaffic4ex. Veteres qur.vt patet cxperientia Subflanti» fubftantia eft talis non cflptrft Hac finfibilis. atque ab aere diuerfam effe tjitanr lumints fub- fiiintiam.t^i aflignansratiDnpm. quia ncgari poflet Minof:quamuis enim czterjc fiibftantiae non fmt pcr fe fenfibiles .fuper Genej'.Thoma^.qu6d dentur luces compecat titf.nHnqunm rcfpc- efi sccitlnj. diccns lumen efTc adiun perfpicui. de Cqelo cap.qu2 eftjQuid iux non fit Hanc fubftantia. dum agunt qe obiefto vi- Dodlore. ficut in foitentia Scotiltarum. vcl-aliqua forma imperfedtior .i diftindlae fpecici . materialis vt fic j qu« rubalcerna ad fubftantiam vt fic. 7. ratione : lua aptum inhxrcre t.da (ide.Sel» viwntf citur qu6d fcquerctur omnia^ucida eflcciufdcm tia habtnt Vnam fbeciei cum igne.a{Ierenslucem & AiiCtfi /iipra .p inconueniens . fubftantfahs masfuhftan^ caclcftia lucida . ii|fquier)S. Au vllius fubie6ti tum etiam tjuamper autem aer interdiu denfior . ncque^ vJlilm corpu$.c^oi Qx fcriproribus tcccntioribus requiturSebaftianus Ballbnus lib. vt Ji inipcrfcdiori viiicntia.quamnislux ignis efTet forma fub^ft^ntjaji? fpccific^ igms.jQ. ficut non cfl inconucnicns qu6d conuenianc in racione fubftantia.C*liiCommen. tenet cxprefse Philofo- phus i. Auguftinus mcn primum iocum i. quxconueniccurporibus beatis:fecundam . Do(itor.

in nuUo poflit cHc fubftantia. deri./?M citata. fed func quzdam clTe diftin- cis fatis dorctuscapiunt/Mcmpro fubftantialucida igiiis. uerfarios.t. ieqtjitur ad hominem contra adlumen dle fubftanciaSjfeu formas Thomas S. &c qualitacem.nec confcruari non aliter confirmari quam quaccnus cx iis fcquitur . DE fccundo dico .quodnos infra neg.didi di(currus. fed aliorum fententia. Poilct autem lux defcribi cfle (juditaf independenter ab alta qualitate vifibilts. pilc corpus . vc qualicates quidem tamen . ptibilis fcnfu cxterno.xA negaflc Bandinum eft : (^ionc. fubicdi educi de potcntia fui F</*«r*r/ fi? fupernaturalis vlla fi . vt exponic bcn^ D. id esijucis fenjibiUmfpeci€m. fefubftantialescorporum cxleftium. qui aequalitcr dicunc .in tenebris pMnfubfttn- 705 frequentcr. (cx didis eadem eft ratio. fed potius fpecies intentionalis lucis . in forma educatur ex pocetuia Vnde rairum Anima digreff. quia dicit nigredines aliquas inter (e diftingui nemo ^ecie.vt patet ex ipfis vcrbis iti fecundo vero loco ci\nt fubjfantiam pro cntitatc : aliquadiftindla ab entitatc actis. fed dcpcndcntcr a eft fpecics inrentionalis eorum.%.de Anima.quia illud. cui innititur. . quod tamcri vifibiles fimt. quod fic liidinguantur. 1. funt PhiIofophii.ergo facis veri- ex pdncipio fupra pofito quod .cap. eanon poflunxas vti. nifi ad hominem eomodo. quam ipfum dc nouo produccndo fine cdu- hinc enim non fequatur con- ' nec rcfcrt quod defirui aut produci. aut percipi indcpcndentcr ab huiufinodi Ha?c funt fundamenta prarcipua huius conAH- . d€ Ani- "»* tex.aur intrinfecus aduenicns autemfaciunt fenfum.quia corporum fublunarium lenet luces fpeciei <Stae . fit fpefies intentionalis eitu. probabilius mult6 eft & hoc uiificit ad probabilitanuUus pra.quo vti poiTumus confirmatione praemifla ex Oaraafceno fane omnibus J)uspoftca.quod cpnfcquacur nacura^n fui fubieili cum adurniac icem j Ad authoricateS autem oppoficas refpondeo Philofbphuro dubitatiuc tantum propo- ncm caufv extrinfccac BoritAtibits I PhiUfophi (^ fuilfp qlufionis.^j. . fcqui- aut albcdinesjcrgo neque debet dicere quod luccs fint diftinftx (peciei . quia tunc duo corpora: eflTent fimuheft enim lumen cum coco acre. illam ratiopem ficut fblet in problemati- Tturum. iilo rccedcncc:ficuc apparec dc acire quandoque illumi-' fiftcns. ali- qualicas:& ciini pcrtinent colores. quia. turamfui fubieEli.^^* . fubiedo pcr applicaciovcrbi gratia .(if' expluat quidjit intentio. qu6d non ccrtura cft videntur tuiUs Cfde- his fcquitur'Iuccmcircqualitatcm praeter ignem.fungt46.-ibimus. & confeejuens Dixi ex fe vifibilis. quod vcrifimile fif Tertia ratio Doitoris cft . velincompletam ^fedquaUtdtem de tertUfpecie. quae non pofliint lumine .illa nimiriJm quac 1« iHmine (verba tiir. lam incerta videri dcbet vidcri non . Dixi eft vifibilc quoque . pofjit vel produBo.non poccnci efle. &C hxQ lumcn non per hoc diftinguitur fuificiencec a Iuce. eft in noftra fentencia lux . finefuofubie<flo.cornH. adliuam fequi ad formas ^Sim. de : nec aliud accidcns d:are ad tcrtiam fpecicm Qualitatis fimileeftlucem elle qualitatem iu corppribus coniequenter nulli cllc fbrmam fubftancialem» & . cx po quod lumcn quod probatur ab & lucem 1. quod fit quo eft accidens . b quod lumcn non ell fubftantia complcca. quia ) fit quantitas ncc rclacio fit dctur prarter quantitatem nam . nifi juferiptl» lutn. Ex fublunaria lucida vl)a extrinfecus. «ente. ficut fequituc quunturfor. 67. exfe non ad na- <]U£ . qu« quia nuHum eft indicium. . * eim fpcad quam cx quibus hzc conclufio clufio Sttisfit perce* fit quandoquidem ab eo dependcac fubici^i.& non moucri rccedente. cam Sequitur fecundo &ifieri. ^"*'' ergo : relacion^s inciinfecus . . Dixi ctiara independenter a ejualitate altA.ad formas fublunarps : fed nulla qualitas poceft aliquaiT) qualitatem tur neccllario. & ca- mox proponenda non . mancc perfcdum in fpccic . aut ctiam fpiritua- poflc vidctur. cura. fi illud corpus cflfec localiccr motum propcer lumcn Ncc eciam lumen eft forma fubftancialis. S C H O L I V M. jd quod in accidcns luxeftqn*' Sc extrinfecus adueniences. Damafcenus autem in primo loco non id afTerit cx propria.Gj. nimirum lumcn &lucem eire eiufdem rationis.vci non adueniente luminc quia tunc in medio illuminato non cfTct rcfpiracio airris. de qui- Sedquia hxc probatio fupponitlumcn lucem el^ eiufdem racionis. de fafto dantur . excludancur colores .qukm lux.ita vt connaturaltter non licct P"'»*** ftb- naturalis ordinis. Thomasyw/^r-i.ejut non fit fpeciet fubftantiales. nec dcbcnr mulciplicari & /pecies finc fundamento non cas tem Jiftingui.pcr fe fubnec fpiricualis.ncc lis nam . ngn lucem non fit corpnsj ipfocribus rationibus. cum fit cxccnfibilis:nec corporalis . vifibilis.tex.Confirmatur. diffundaturlux in inftanti.vt qnt ignea & lttcentia. Auguftiuus autem R: Theo- fiio . l^umen mon ejfefuhflantUm completam. ejfe. cui aduenic.feu intentionalts muniorcm fcntcntiam .paru^uail. quod indepcndencer ab omni qualitatc* naturamfui fubietli fui ipfius . his aliis > eft for- alias eflet eiufdehn (peciei cum in quibus ilmilicer deberet elle forma Confirmatur fecund6 fubftantialfs.capit* pifcium ma fubftantialis.QuJEftio Vnica.tenet nbn di(lmgui ilUs luces fpecie .aut potius lumen:nam hoc tam commode ficri poteft educcndo lnmcn. fiicundum com- nulla qualitas poteft vi- fpccic intcncionah'. Addit ad hxc Podtor conclufionem hanc confirmari per Damafcenum lib. quo principio vcitur Auerfa fupra. qui camen adpropofitum conduccns nihil habet praster uerba/i. corporij lucidi.hoc eft.mfi eo deftruElo fimplicicer ' fui maxirae id conuenit formx coroorali .& ocHliicigolax in igne non fies. probat 1 .quia : ' naco.Nec oportet acrcm moueri loca" liter adueniente lumine. ad vc prxter fpeciem intentionalcm men confecjuens excludam lumen .) nonviden- & fijuam*.fcquitur fimilicer coneruentiiis aflignari. & : & quam inccrtum cft id. (vt pofteavidebimus)lumcn non cfte fubftantiara: . .

Tertio. \xjupr41 vifum cft . Notandum eft. : . Non ctiam fecundum .vel batur Minor quoad fiitm tnr. quia incredibil. & intentionis .& figni . quod eftabfurdiflimum .de Coel» .& contra rationem quia qua- j particulae in in inftanti quibus aflignari tum .vel ellet fpirita- corporalis}ncutrum dici potcft:ergo. ^" Species lucis prius concurrit fpecies cius cft naturaliter prior fpecic coloris.&ita lumcn fuprapofitum oculo. & .cuius cftpropria & .nec confequerio recedit localiter aer.HO qua: cft fpccies diftinguatur qualitas in qualitatcm . fimilitudo. eflcquc patticulas fic.* non ««/« i yt illumi- fn lueedt^ netur. r^ E fecundo dico cfuod lumen. licet intentio fit res . Sed concra.qu6d tntenito nondicitur hic illud. & concra Commcntatorcm fuper defenfu &fenfato vbi vulc . flajc de Anitna text. Hi^c pro- b 6. obieffum . rcuteuciam de luiT>i- quod qui putarunt iucem cfTe fubftantiam.quia lumen eft in codem loco cum fubftantia aeris .fecundum Auguftinum de DoSf. quoad maximam fui fuhfiantialis partem. nec cnim poteft hs replcntur rnitci Cic omnes. ucretur locahcer quin vehementcr ^ . quia quxro ^x qua Lf. & paulatim cxtcpe vtitur nuandumj& millc alia abfiirda. expcrjcntia autcm patct j acrem neceflarid .quiafinone{retintentio. Sc aliorum 6% communiter.quam in perficiendo vifura . Nec X III.& eft contra dar^ntut in coelo pori. per principium formale. circa lumine occurrit i fiue quia plurcs exiftimant ea ellc eiufdem rationis fpecificae . idcm cxiftimarunc deluminej& in fumma quidquid diuerhcatis eft in opinionibus de lucc. er. cft res. quas non eft fignum .ita & crjy nen ejfet Lucis. nonprodiicitparticuIasrubftantialcs.id totum etiam de j?ONCl>. .e eft tot particulaf •.quia impoflibiie videtur quod pcr aerem totiim in tanca abundantia immifccantur toc particula: fubftantiales II- * . co- loris.tunun ntn d6. &c. quod ficut lux. lic^tilla qujecft fignum fit etiam rcs:itain diftindione rci. Si lurnsn Hoc modo dicoc qu6d lumen proprie eft iptentio .& itatam in pcrficicndo mcdium . quia deberent tranfire pcr coelos omncs infcriorcs Solc parciculx ill£. . Modus ponitur iftc. ma t. quia vel illjc particula: egrediuntur )t cotpore lucido.tum deniquc. vem (juam fpecies COMMENTAKIFS.tunc pofitum fuprafenfum Quodprobatur fpecics luci^tpofitum proiubcrec fenfum quiaquod eft tantum fenfibile . vel producerentut de nouo in ipfo aere ncutrum dici poteft. licet non e conucrfo:& ide6 in diftindione rei. qu6d necefle cft i.quae facilc confi- derari poflunt.fed eft ratio tendendi in altcrum. ptimo . Non primum. res accipicur pro illa rc .eft partieuU go acr corrumpcrctur . quandoque tencbrofo.icd immiiceri pcr ipfiim co- aUquas tenues fubftancules immiifas a corpore Uicido illuminante. quia fequerctur Solcm cfle corruptibilem . nec & pnim adueniente lumine occcipancc tocurrj Doftrum hcmifphxrium ab eodem hemilphae- non ficret refpiratio in illo contra experientiam fcd duQ corpora non pofTum e(Tc naturalitcr in codcm loco crgo lumen non eft corpus. intentione x.in obicftum tcndit fenfuS)& ficut quidquid cft fignum. probatio f. quo vaporcs egrcdiuntur ex corporibus husnidis . in quam tendit fenfus. fi ciret talis. .Thomas. ita qu6d medium non illuminacum.impedic fenfationem quia fcnfibile iupra fcnfum pofitura . Diftinaio 1. necdiuifibilis in plurcs partes incegrantcsjvt lumcn elle conftac expericntia. ponfitcapax ad percipicndum colorcs.'*^" mo.Probatur Minor quoad lecundam partem .nec cft vcri{imile. Si cx alia ali- qua matcria rcpctta quafi in poris aeris in inftancijdum apcruecur feneftra magns au^ \x oppofita Soli .vt vifibile . localitpr moueri .qu6d : genus Qualitatis. lumen non c(Ie in eo- aerc.(eu forniam fubftancialem .comodo. Probat hoc optime.in quod tcndit fenfus quia hoc mo^i do ipfum obicdum cftet intcntjo:fed intcntio hic dicitur illud pcr quod . . de Anilumen proprium in oculo cjGTe^ad hoc vtrecipiat fpecies colorum>& videat. ita quod organum non iUuminatum >. tum. ergo fubito gencrarentur plurimae particulae f^"'^'*^* *« "''' ^^//^^lu*'"*' * »<»J. . non itnpediret fencitur. *fi P*rticul* /**" t'*'*!* *'".inon fit vifiuum ad vifioproximp. Cum autcm ij. fum.Thomx fupra. dcm loco cum tum ImfugnMk. Thoma communi fnjrra ac fentencia . quot neccflarix funt adilluminationemtotiusacris.quod j do non funt iikx.tplita. fortc fenfibilis res . fiuc fpccics fenfibilis ipfius tum. cflcnt vacuiy aliis particu- non pofTunt tranf^ caclum non iliumina- quia fic illis retur in inflanti contra expcrientiam j qua ratio» S. . non eft potior ratio cur quoad quam quoad omn? s.f tenHts tm«r. eft Philofbphi D. matcria patet ncc aliquid pcrtincns ad gcriuj» ad aliquod aliudgenus pcrtincat praetcrquam ad eft SLibftancias. ejfefriite t ciJiiitur fppctei.mtn nm materia generarenmr ? Si cx materia acris .Secuti. lumen non cllc fubftantiam completam per fe fubfiftentcm. quia aiiiis . z.ChriJHana. : ter fubftantia corporalis per Ce fubfiftens. l^ponit DodoilTiam SrPPLf ne . fubftantialcs egredi a Solc. ergo corpus lucidum vr . quia ipfarnet lux eft quaUtas.quia lumcn tion tfe fubjl*n prob»- Iis. eft prius naturalitcr cobrc. tum. fiue quia eadem ratio difcurrcndi dc ipns currprc videtur. (iue intcntio qualitatis fcnfibilis. 6C nonratio fencicndi . Rc- fpondcri tamcn polfct iuxta fcntentiam Balfoni i. imo quoad omnem dcbercc cor- rumpi aliquas quia j .quoties illumin^recur. Nofter autcm Dodor prim6 concludit cum D. fi ponafuper oculU tur fupra fenfum . Pro- ftantia fipiritualis non primam parccm . tanquam Jfjtentioeft id quantum ad tcrtiam fpccicm feniibilcra»&: in qualiratcm tn .j].impediret ipfum vidercihoc aucem cft fal'Vifionem.quiafubcft fcnfibilis per organum corporeum . in quam poflitfenfus tcndere:tamen illa dicitur intcntio quac non eft tancum rcs.Libri 1 706 lUto .

venws concra fumum . ^^^4^ meliiis refpondecuc aerem afFe£bm iftis quaiitatibus . vifibi-r Do&orablblute id oondum quia refbluic quid eftet dicendum. fenfu fo\iim &c. ? quz habct ita quando etiara . calorcra fadum . vc fani effe veram quod autem fiante vento impedirecur fumus nihil dabij efle . quia non porcft aHignari qua ^'""!a r0tienu. * Adde cau^ effe- nullas dari de fa^o. Aduerte dicic qualicas . quod vltra hoc quod eft cflc rein. non Hzc condufio fiioriimque realis eft 1 . quo . illa rurfus ftncAti deftruerontur. reali non quia . auc incrinfecus aduenietis: fubftantias frokans ncc quanricis /Ic claiisa dliua iilarum j^ 707 c Hoc m»do dico . . eft pro qualitate fcu potente . ^. lumen ric^. psrticulz rubftintialet in & aula.vt patet.efle formam fubnec materiam . „uqJ fjgri nQ^ poflcc ni(i illominatio acris erec per fubftantiarum intermiztionem. quia roateria non eft feufibilis per fc (enfu exteri vt fenfationetn. illud egteiliim fumi. An lumcn intencionalis non ea .Si (icinon poteft auignari ergo a primo ad vlciroum . non cam facii^ . n*c pertinens fitb- cur an lumen . ficuc nec vllas eciam fubftanciz eo recedentc gene- no £_^^^ .cum. in qua ponituc pafEo patibilisqualitas. quz ponic tantijm metapho- intentionalis . quz non eft intentionalis & . Concludit {ecund6 g ftanciaicm. quo crat quando producebantur . fi- ciim non poffic aflignari caufa prododiua ca^r rura.ac quJdquam probat . dependerent in camferuari i Sole fint interie£tione tencflrae applicato. ficut lux "•'" (cd . fed capi qHalitatem realem pro ca . tUHT. fed etia. aut faicem vnde impelleretur in para Sole rcra rtfpcn' . fed pro co .quia ^««///«j rtalit pr» tatem intxntionalem i:umpuncur.^!^*^„ . in quanj ipiiroec diriguncuc . propterea illum addidiflc ly forte\ Do^ores quia rnter dabitatur an (pecies les vidcri poffunc^vnde noluit aderere . quam alias mMerinpri- inquam. & qualitatcs inten- . Concra hoc enim ficit quod Hnc quam panes luwinis produdti peciineam re^m^Sole. rum. qualicas reahs fic non i efualitntem realem pro qualitate reaii rationis ta quaiitati exiftente cealiter & ftentii vcrl hoc . frtfrii f »•- ^^J^]^*!^ a. res non capituc habec reprxfcntaie alind . quandoquidem feneilri clau- sa denncrent. cum denique . fic propric & . quando quxrilitacis. capitur efualttM intenttonalu pro ea . ac ica impediunc egielTum fumi. auc ipfxmcc parres acris efFedi partibus illis luminis : vnd^ quantumuis rarefieret aer prora^ij fblares nihii aliud pter calorem uroul ctmi iumine produdum quajn quamcunque parcem. flac non j poteft . vltra fpeciera irapreflam.qux in conferuari dependenc a cau(a fecunda prim6 prodo^iua eodem roodo appiicata . quibus illuroinaretur aer . . quz quz cum Ncc quz non impreilam.« qHaU" feu . quibus tum afficitar . qucraadmoduro cnim quando quzri- . ciim non fic ^^***' '*** fic vel incentio / capi intentionem . difi. rantur ex materia per iumen informata. Secunda pars demateria eft per fe nota. 7 1 & alionim . non fiippoficis . fpeciera percineant dubirari poftec cuius ex his generis Vc /«- dubicaci poftec (cilicct eirent fpecics. que ade^ qualitas in explicato. bcc e(Tc . qnapdoquidem euidens fit quod non fit cns rationis. quando Dodor qu6d inccntio fic fonc fenfibilis fic realis . Tum fic quaero. fcd illx rubftaniiar . quando iNurainacur radiis folaribus . experientia non concludjc : icd nee bcne taroen ad eam refpondere videtur Auer- notabiliter itnpediunc jun^nSo '3 f'*P''^ dicens yiMtrfi tcU- niic cx eo qu6d. capi oppoii- . (ed pro ea . i. cap. . fed dubitatiuc . vcl capitur ejualttatis redii pro realc effe hoc non habec : fitrcaUs quaiitas .• & tur de diftindione rci figni . propterea dcbet nece(Iari6 efie de cectia fpecie qualitatis .i. ^nlnmtnfit prar- eoque impedire cgrciTum ramen vcra eft illa experientia .at- tum. quaconftac quod fadi) folaros Jncidentes in aditum ca- txptritntia nec rela. quod cum hoc non f\ exiftimo iis ft„ti»n»lit.y^Thiennenfis ad Buridani ijuafi. ad przdicamenmm fubftMitijc. quia nullx fubftancix eo aduenience cor" fi*f^^ pro ea . Sed quia adhuc quidem ad cerciam illam & qualicaces aliquae rcales quz honales . cffediue determinante potcntiam ad perceptionem qualitatis fenfibilis . 2. puJnlfefMb' mini qualicas realis fi»ntum. non pco ea . impedimenmm proue- radij iblares rarefaciant aerem iropellunc iocalitec in iecum feranc . nece(Iari6 fequicur fic qualicas£c quiaeft per lc (cnfibilis ii un(ii externo. in quam.<iuu iplamet lui vt vifum eft. &r ad id impedimenti -omnino imperii- nens dlct prxfentia iuminis.atqu»adc6 oronis qualius per vt eft euidens. * Dodor cura eadem com- lumen non. tio vlla extrinfecus . cerciara formainfocmaretur. lumcn? fic militudine ex dodlrina comrauni .Tectiapars etiam patct. mouebatur Baflbnus. eam texfum 7 probabilcm iudicac ipfe S.i£gidij de 1 qu6d Umun tfi cft. nec aliquid omnino "'^"' fcncentia fiMitiaU . pro eo qpod habet effe a parte rci vel adtu vd Eoffibiliter . Adde nihil prorfus iuuare ad (bluendam iliara experientiam fubftoncias ilias lucidas coirimifccri aeri potjus impediretur fumi egreftiis .exquacum maceria educerecur. quz non . vtruni loco illarum gcneratentur aliz toc paniculx fubilaiitiales ? Si nonjereo daretur materia certum eftqu6dnon fine forma.quia Sol non iiabec victutem produdiua matcrix. dc^ aat ccdere fiimo tfiformitfub' intencio- . fi^ntidUt. . cx Auguftino de doEinna ChrijHana Itlf. hoc eft pro fpecie imprefTa iftius quaPrznotac (ecund6 .fpecies imprelTa vifibilis ipfiui lucis. cfle fpecicra hoc habet elle autem .quia alib poflet naturalitcr creare. fcc acr iile ^' rei alicuius tamen non apparec vnde impeili poCrarei^us a radiis foiaribus vilo modo. Haec.QucEftio Vnica. quantum ad matcrialc ( quidquid fit de formali j (ed pro aliquo . ^•«w» ^yfmma r.quia tum . re(bluac Iianc difiicultatem notac priroo quarulo- . capi inte»tionem P" '* Wlipnw > Prima pars patet. Nec auod & iefenfibilis.qiiarum loco fiiccedebanc.fcd po- (. & abec ccprzfcntare ahud quzritur hic. an lumen fignum pro aliquo quod non fit res quia omne fignum fine dubio eft res realiffiraa . nin)(riim illa. exi- exiftcre potcft cfTe du- bium quin lumen fic calis quaiicas . fed pio ea . His conclufionem de luraine Do^oris . auc illum feciftec intrJi fc recipere. quando quxricur . pro principio formali . ccra inferiorem viqqe ad cerram pocitis in aliam Ltimen ntn quia . 6. fumi mm4 Dodor.tum. non eft calis fbrma . . cum. cur enim qukm illis fubllantiis. & fic rare- eam partem . nes qualitatura experientia qua- .^„ ^i^ non Uisimprf£§ di(cit>ulorum. quz vlira hoc ha(peciem decerminaiuem poteatiara ad cft rcalis Ad quod (iirapta melius dedarandura vtitur .^5 eflc quaiitatcm. Thomas in 4. non capitur .

prioritas lu- ad colorem.jconucniunt lumini cidi- hinc qualitas rcajis opponitur qualitati intcntionalii omnes conditiones conuenientcs Dmaes . : fpecicsponcnds {am ^«<e/?. 67. nifi exiftimaret lumcn & lucem cfle ciufdem rationis.aut forma fubftantialis. quiri cx parte medij ad Dodor lumen re. non poflit videre oculus . Pro- lumen *x Dodoris ad videndot Commentator 2. Probatur confequcntiajauia fi poflet raoucre illa corpora diaphana. vt color uie^io luminofo.ellc fit talis imd certum . quA mouet perfpicuum ailu. color defiColoretlqsmnitnt ci^c cjualitai .atur.nifi in illa fit .producitur in» Trthatio. quae pcr produdionem ^ccicrura im. quod adlu eft pcrfpicuum .fcu iranf. alferit tcm cminenter intentionalem & realem \ intentionalem quidem .Qnod axioma ^ plunbus in^matelligitur vniucrfaliter de omni fenfibili j gis patet efie verum de fcnfibili pertinente ad potcnciam vifiuam .vel lucidum ergo non poteft moucre aliud raedium. quin luraen ponatur pcr totum mcdium vfquc ad ipfum ocuium. qu*fi.quam ex parte organijfic vc nec rac- aliquid fiuc coIoratum.parte obiedi coloraii. d Modtu ponitur ifle .de Anima cap.fi intencionalis. ri. quam color .-j.pofIIt ellc proximc aptum ad vidcndum intelligcretur Probari poteft Conclufio haec fccundS cejfarium videndum.umfX non folum e(l . Ccufirm^tur cuttm.Probatur Minorjqiiia fecundum Phi- lofbphum i. Circa hoc quod dicit hic Hanc probationcm nem Arguracnhanc conclufionem faciunt . '£Tibatur\. aut formalitcr intcncionalis quahtas. modo vllo talis fi fit q'.' & faluet D. quod adverfarij fatcntiir . vt lumen pofitum liipra oculum impediat fenfationcm . fpeciei crgoeft partemedij. comra qacm contra Vn>itti^ tamcii eft »« Ruuium Anima x. ta vulgarc zxiomn.& confc- batur Anccccdens .2. jmo quin ponatur in ipfomct ocuio /ecundum & Coramentatotcm & Pliilofopiium 1. qutSi.qu6d non poffit cti^m in aliquo medio producercfpecicm.Libri II.z4.^^.' Ratio autcm i Dodor . valde difficilcm agnofcit autcm eam fbluac lumcn cffe qualita- par.tjuttfi. yt videatiirj crgo Confrwattit. i ./<f Anirna cap. &c. Tolctus^f Anima quafi. . quam nam falfum Itca videbimus. quia fpc- tiequiritur parte medij: ter authorc&xontroucrfia. nifi pcr medium illuminatum . nifi non haberet moucre. ni fatetur Caietanus JmpugifA' : crgo lumen fecundum ip- fum.Metapb. deArtima ^«</?.& alios. efle ter.qui omnino dum afleric lucem efle qualitatem rcalem. feu luminorum.Soncinis qudfl. quia caufat tranfmutationcs rcalcs calefacicndo . potentiam ad fenfation^m eo modo . quia fi iumen non eflct qualitas quando poncrctur 11. contra Hurtadum difp. Probatur autem noftra fcntentia inprimis neceflitatcm luminis cx parre micdij ad vidcndos co|ores.& ij. Rurfus haec refponfiocft contra mentcmD. fit & ait lucem calcfaccrc. quod non iatis rede facerct. & cap.vtitur argumentis . nifi nifi qua: adlu cflent perfpicua. ficut ipfe dicit lumen effc. .quod non fit aftu perfpicuura. &c.j4. quod non fit illuminatum. qtufi.^. nequeadvidendum lumcn. Sed fijcundiim Caietanum lumcn & lux non eflcnt eiufdem rationis : ncque enim ipfa lux cft virAialitcr . quod lux non fit corpus. poflic proxime efle aptum ad recipicndas fpccies colotura .quia colorcsnon pofTuntvidc- quoad poffint tranfmittere per totum medium vfquc ad potcntiam fuas fpecies vifibilesjfcd hoc non poffuntfacere. Suppofito quod lumcn fit fpccies intcntionalis lucis. quo alia: ^ecies dcccrminanr. litas meuen: hoc eft .nafn etiam fonus mouct adlu pcrfpicua:crgo quod §lutmodo lumenjit ne- hoc tam ex conueniret fono eft imprellae . oftendit hic Dodor qua ratione pollct eflc necclTarium ad videndum tam lucera quam colorcs. ncgat taraen illud rcquiti ad videndam lucem. qui licct admittat lumcn cx parte medij requiri ad vidcndos colores .Aacf^ fine nccefniate alia: fiipra fenfum impedire» fen- ipfummam iux- & pcrtincnte ad alias poccntias cxtcrnas aut fal* tem quam de fpedante ad potcntiam . Et contra Ruuium 2. /enftbile I. quia non impcdit fcnfatio. 7o8 tjtull.hoc«utera conuenire lumi- /id fon/fiUi- efl: .nequc ad videndum colores . ifta definitio Phitefophi vt color entia quaminfinuat minis in ratione ficut ex vifibiiis prioritate . feruari ^ lumine.y.y.i. prior natu- cua. fuprafenfumPofitMm impedtt fenfattonem. ncc organumvilum . .de parte qutfl. 7. parcns prioricft. color autem yideri non poffic fine luce ralitcr R![}>pttJio Caietanus CM*taai. alias fpccics lucis (ut Confirraatur:fecundum Aducrfarios rcquirilumen cx.& confcquentcr qualitas intcntionalis. eft formaliter qnalitas intcntionalis. Sed ha-c tcfponfio impri.vt po- : . Hsc confirmatio coincidii cum ratione qu'am ponit Dodlor in initio ficioncmjnec vifus polfet viderc Ip>pu£t. de Ani^ . & non intcntionalem . Sed tantum abcft . quara dc vUo alio fenfibili tjitnlitas eircnt autem. non modo fatis probat Caietanus lu- qualitatcm rcalera prout tiones fptciei impre^i lonMtjfiunt lif- fit vt fpecies lucis fpccics cobris . dcferuit . fiuc virtualitcr fiue formalitcr quod . id probantibus de lumine Tertio denique mcn ellc yllo .Thonwm i . inteliigic per hoc quod fic qualitas realis . cum fcd potius concutrit cam habendam realem vcro modum per potentia ad fpcciei imprcf&.quandoquidem enim lux fit prius naturaliter vifibilis.nifi mcdium fit illuminatum: ergo requiritur lumen ex partc mcdij ad videndos colores. eics.Aatifa qudfi. fed tf pnes hc funt ef^ omnino condir : quentcr non poteft tranfinittcrc fpecies. iravidctur . diiccmcm lu- men requiri quidem cx parte obicdli . aut lucidum.tex. quod non fit illurainatum . 6-j.fiuc lucidum. 67. Et fanc non poffic effundcrcfpecies. & oranino neccflarium ad vidcndani lucem. ta.aHu perfpi- prellarummouet medium diaphanum. vndc de fenfibiiibus liarum potentiarum a multis probabiiiter nC' gatur. vt paict cx eo quod poffit lux videri fine colorc . fcd fentcntia luds talis ai dium vUum .j^.iia. vt etiam gulliatiuam fenlibili ac ta6liuam . quam teneiu: Anima commen. art. non cft neccintas aflcrcndi pra^er luinen ergo non funt fcd .i. cft de Conimbricen. toltres. rcquifita ad fpcciem intcntionalem lucis. cft in- CQmmunior . malc dcfiniretur per hoc quod mouerct adu pcrfpi- . men non eflct fpecies.iz. vt . Thom2. i. carct contrario. infe- rius 7na.text.qgjE non effcnt adu perfpicua. fit talis efl formaliteif fpecicm intcntionalcm formaliter nihil quam qualitatem determinantem fettioualis aliud 'jinualiter. videndum colores.i.x. ij. ia ipfum lu- quacftionis pro parcc afhrmatiua cius.6y. y tDiftindiG XIII.cf.(cd qualicas realis fcnfibilis tantum. non vcro exparte medij.f 5. mis admittit fcntcntiam Dodoris cui fufncit quod lumen fit fpecics intcntionalis. quia dcpcndct in fieri 8c coaftantapcc .ij. nifi fit illuminatus . Probat Dodor haiic conclufioncm . non func multiplicand9 fic.qua: contra proponcmus num./z.&cmigis cxprers^ iJifi. eiufdcm fpeciei $:um lucc:vndc ad probandum .de Animaf.

SCHO tKtL-th vidti^. omnino gratis Diccs cde aliquam tamcn rationcm. non requiri Ad confirmationcm refpondco . .de fenfH fenfibili cap. id eft. Diccs ficflcc . c»r~. illuminari per aliquod corpus lucidum : ergo non requiritur lumen per lotum medium. vt fxrte obieHi liccc dc loco vmbrofb vidcrc poflemus corpus quHm mtiij. quia. Keffonfit. qu. (ecundum aduerlarios . auc iux.'i.nego . . quam ad videndam lucem qubd autem aic Ruuiu$.is lucidis re fcd etiam in videndis corporibus inter- vnde hon poflct quando non rotum conatum eflct . quac in cencbris ex farte mt^ dif ad vidlfioncm .ficut facic SoI. mouere adlu non pcrfpicuum. de AniTna.ex quo etiam proucnit . & Vidcntur.i lucida in ad idenK tcncbris . ncgo anrcccdcns quo magis eft obfcurum gis colorcs .iliquid luminis in Refliea^ .fed hoceft falfum:crgo. eo melius ea videri:crgo hnTien non cft necellariumcxparte mcdij ad videndum corpora lu- Rcfpondeo diftinguendo anrecedcns:quo maeft. : per negationem luminis fufficiencis obicurinimo loco videntur colores diftantes .&c. perfedtlor id faccre dicitur. Mnius lumt mulco m. vc poflcnc produ- Refpondeo negando confcqucntiaro. qu6dcolorrcmotus.n.ex eo quod perfe<ftior qualitas fic •. tom. dcbct ncccilari^ lumcn pcr totu mediii quia pcr totu mc- eflFundi diu cffuditur necc[Iari6 fpccics lucis aut luminis. in cor- ficut poflct 3c iumen fl'flicicns twr colorcs remotiorcs. tranniiucationcs realcs calefaciendo nequit faccre color pcrfedlio cius ad : ergo impertinens mouendum aftu .fcd non pcr fe tamen. occurrences per mediura. non poflic . fm lofida.vc fonusrcrgo non ex maiori perfc£kione luminis ori- ex fmrttmti^. lumcn quidcm rcquiri cx pane mcdij.ad hoc Suarcz 5. cau- fpccies vifibilcs F.Ohieciit prequiri ad vidcndum corpus lucidum . diftingucndo.vt lux maior vidcacur tiun» quia j racio . vc non fufficercc ad iliuminandos colores vicinos fic . nnnatusDcrlumcnpoluum cx panc farct pcr ti>tu:n iftud hoc cirec fufficientcr illu- cida. parctur in vidcndis coipoiibus porc remoto videndo adhiberc fi eilcc illo lumcn aliquod in cafu viderentiir colo- vidcndos conccdo antccedens:cuius racio cft. Refpondeo negando minorem.& ad Philofbphum dico quod folijm velic illa non facerc lu- .iius lumcn requiri cx partc obicdi. quandoquidem non rcquirar acftu perlpicuum tanquam fubieftum. vcriam ctiam colores intcrmcdij. ncgando fcqnelam maioris quiapollet fieri. cap.cxiftcns in loco vmbrofo. vtitwr hac expcricntia. «rgo ctiam rcquiritur neceflario ex partemcdij. lor (eleres cerc fpecics villbilcs. Confirmatur fecund6 .t . quam color.conccdo anrccedcns. niii .ergo neceftario debec dilFundi pcr co- tum mcdium.fed non faciunc lumcn.& igins. hoc cft.Cotpora qujcdam func fplendida . liuid». Probatur confcqucntia } quia lamcn cft ipccics intctionalis lucis.in quo aliquid. mcdio .potcftmouere aftu nonpcrfpicuum.cjHi medium applicat. vc aliqni tanr. . & non requiratur fic ex parte me- ./cd valdc parum eft luminis.vt himcn dixi. quia alias non rcqaircterur lunicn cx parte obiedi. turab Hurtado .qiiia requirit a(5lu pcrfpicuum . quiaaliquid aliudnon magis pcrfcdlum . Confirma- rcs intermcdij t^tf^mfu. quia nobis fumcic modo requiratur. Rcfpondct. Probatur etiam noftra fcntcntia quantum ad neceilitatcm luminis ex pirte medij ad vidcnda corpora lucidaitum. Alia tbieHit qua conftat non folum videri corpor. Obiicies concra primam parcem tenentern lumen rcquiri ad vidcnduixi colorcs . eft non pu- quod maior pcripi- cuum. Rcfpoirfie. Adde liinc cxperientiam non foium currerc de corporibus lucidis } fcd etiam dc coloratis : vndc cum Ruuios fareatur ad coloraca vidcnda rcqdiri aliqood lu- diftinguendo anteccdens mcn in mcdio malc dc dic quando lumcn cft difFufum per totum medium . quiaconftituitadu perfpicuumiergo . mouere diaphanum non a6lu quamuis color ex eo. i }. ex obfcuriffimo loco. VI Tars I /. RefpAiJi».am pifcium:ergo non requiritur ad ha:c viden- da lumen cx parre medij . fed ex aliis capicibufi diftin^aillimis. & ncgo confcqucn- tiam. quod fit im- pollc pcrfpicuum .vt patct cx*diftis:crgo quoticf- cunquc vidctur lumcn. vidcturcolordcbet ncccllario videri lux . nimirum cx co quod conueniac corporibus pcrfcdkioribus »d videndtt . vbi non cft lux fufficicns ad vidcndos colorcs vicinos ifti mcdio.cur rcquireretur ad non cft videndo^ colo- res .Quxftio Vnica.vt lumen mcdij crtcc tam exiguum .ohffururi mediis quia mcdio produ(Shim in . in tencbris. aliquod coloratum remotum fufhcienter illumi- natum . propter iliam experientiam.i.& pcrfpicuum ailu .aut lumcn . obfcurum per negationcm luminis omnis .conccdo antccedcns}icd ncgo confcqucntiam. quod caufarecur ab ifriufmodi corporibus fed ifla non caufant lumen fecundiim Philofopliuni ihidem dicenrcm qu6d iftiufmodi fulgeanc auidem. quam auc cx co vt moucac intcn- corpora qvtibus conucnic co- quod poffic facerc . deberer.lumcn.intcccdcns . nec confcquentcr ad videnda vUa corporalucida. Rcfpondeo ad videndacorpoia remotior. . fccundiim b»ns ntn rtquiri lumtn Philofophum ub. Rcfpcndco. vbi nihil cft lucis. quod vidcturrfcd quotiefcuq. reqniritur ex fiii. quia cx tur vc poffic mcdium iplius. Confirrnaturjquia non defiimitur maior perfedlio lucis ex eo qu6d poffit mouerc adii non nec rcquiric aftu pcrfpicuum OhieHit ptah»ns lumen 709 quo nihil cft luminis. licec clfcc fullicicns ad perfpicuum. motis . in quocirct iftud corpus illuminatum. il. in . tionaliccr. Seiti Oper. quod Sed contra primo. . in tcncbris. Obiicics fecundo pro Ruuio conrra concluquatenus dicit lumen \n medio non rc.tquiriiur lutnen td •viitnAim lucid» »x fsrte medij.id & aliasluccs.im cx partc mcdij.ncgo. fungi. non fblum viden. vt mauerec incentionaliter. Re/ponfii quam color .iccor aoccm . vidcrealiud corpus coloracum. fcd lolummodo per accidens. menfufliciens ad videnda alia obicda pcr totura Obiicicc pra:terca idcm Ruuius cxperientiam. non potcft przterea oftendi cur pcr fe rcquiracur ex parce obicdli 14. . cft fpc- cies lucis. in quo corpora ifta vidcntur maximc cfTct illud. vt oculi fclium. ficut . Dcinde allquo phus omnino vidctur pcr Philofb* (e id exigere Hc . fLiffonfit Jatff^nMio. quia inde fequcretur quod color non requireret adu perfpicuum . non pollcmus tamen videre ex loco . capita quorunda d. tanquam lamcn non fubicftum.^ ifus nor lolum occu. dij. V. KeijcUitr.quia qunndo Curtumtdh cflec taic iumen in mcdio. fcd cjuo magis crt obfcuram medium.

Sirailiter fpecies non func ^^" rhh vifibilcs .yiderct rubcumvitrum vclrpborcm vitri. : & loqucndo de immcdiatior forte it^ immediate gignuntur ab ca ne ad cai)fam non c^ludcndo ordihem cfre£tuum ordinatorum refpedu eiufcis gigncntis . qui occurrentc medio altccobi. antcquam ccrminctur vircus aftiua luminofi. J4'& fe- ad perpcndicu- tjuentibiu tur ficus propinquior pcrpcndiculari radio debetintel- larcm ligide ra- proptct oppofitam caufam. Ec cx hocpatctadargumcnta 6.vartis lumcn . dio cadete E)ico tuijc . in a dir- .qui occurrentc opaco. qupd lumcn ^ multiplicatum fccuncjum iftos tres radios . •. apparet color in parictc .&:quod noii potcft in direftum . fed cft eciam ratio vidcndi. magnam fartem ferfe^ta intelligentia buius qudjliottis oforteret Vidf froffeiiiud legere. .vircusadiua nonefttotaUccrcxhaufta. cft aliud cft vbi cft lumcnfecundarium im6 glgnicur ab ipfb : . quod diciturlinncn accidentale.qui dcclarat iftum « Ab- .DiftinaioXlV. .pri- vttpartts. } Vide in : con. luminefic immedtatea lueegenito fdra luce C H O L . quibus videancur ficutfpecics coloris dum cft in mcdio non videtur . cui fi fupponcrctur illc rubor. funt immcdiatc fpecies lu{fc c tefHeyCr diculan- : tali? pft titus radij fra£ti Quando autemoccurrjf mediumrarius . Rcdus radiu. & fradum .fccundom ipfum Alaccn. ira quod fijper impoffibile .non cft vifibilc:fcd ifta non tantum eft vifibilis. pofTuncgignerc fpccies fui.^^ reflexo probatur 5 tumjquia pcr illum radium videtur res in fe . qualis cft rcflcxio a corpore polico cft ergo omnc Kimcn ^pccics fcd lumcn primarium cft fpccies lucis gigncntis.lumcn fceund^rium fpecics 1"^"*^ 1 .. lic^t quandoque diffundatur $c4 qualc Fide itt concl.. . .fcd quando contigqatur opaco . vide lo. & re- radium tc6lum vidclicct flexum. gigncret fphserice. De redo P^^^^.indirc(9bumagitquantum potcft. In hoc enim diftinguitur vmbra in aftu a tenebra . : fartts per- : ^V««r. .quantum duratvirtusluminofi. Jili<iui po- /^ Vantum ad tcrtium nunt 4. Infiantia . Quando autcm occurrit mediom jj. tn Perfpe^iuafua.tam primarij .i^. lumcn ^ fccnndarium.. immediati gjgniturabipralucc&ctiamimmcdjatecftfpccicsfcnfibilisipiiuslucis. pHtatala.concl. vmbra. Ra^-yj reflejtus cft. : ter. 7IO S Explieatfi triplici fddio dium a V M. fpccics . praeter ifta. ^cm caufae. ^quod eft darctriplicem radium : fccundum . pgy reflcxionem ^iuxad ^.quac poffunt ficricontraiftam partcm i quiacum ahqua intcnfa non 'ua. ^ : . frangitur radius a pcrpendiculari. rcflexio remaneret finc luminc radij imprimeniis . ^ajfoL hic. non autcm aliqua fpecics imprefl^ fpecijlo reflc(3:cntc tum . . Refpondep . ^""'•«^^primarij. perfpeii. quia codcm modo ctiam per radiumfrai^rum. qu^m fecundarij: vmbra eft priuatioluminis primarij. . pbftancc qu6d iit intcnfio 8c f[5ccies altcrjus vifibilis poteft tamen in fe cfTc vifi'''''^ ^^"^ <^*^i'^ Commcntator (uper de Senfu Senfato . . qui diffundijuf \ luminofo in mcdiociufdem diaphancitatis.{. &: vidccurcolor-atus fimilicer ficut vicrum : & camcn in medio non nec tamcn proptcr hoc negatur illc rubor cflre fpc*hTit'"tfbi ^'^^ ' ^"' app^ret in parietc quia oculus ibi cxiftcns . non crit fpccies vifibilis. *^"^ '^'^ radius coloracus vifibilis : : ttguantHr •p^eis. parte ferjpetttus . Iftud autem fecundarium lumcn . Pro <. eft gigni- PJ^^n^^riJjqui^cflimmcdifica fpccics ipfius lucis gignentis : non autem fic luminc primario . agit in obliqcmm. Vndc forma illud omnis^intcntio . Librill. cap. tirtWv- f^*'^^**^'] hoc. quod eft intentioobicfti vifibiIis. non per fe per/pe£ii- vidcatu|: . I lumimfi doc§t lunff» immediaie gigni fecundum ^uemlihetra:aliud fecuftdarium lumen gigni. non camcn oranino opaco multiplicatur in iUo medio fcd non fcGundum Hncam rcdamsfed incidit ibi angulu$. quia tcBebracftpriuatipluminis. tunc vidcri potcft ficut patet deradio tranfcuntc pet vicrum coloratum. fed quia natiirale agens cuius «^'flf^^nditur in partem oppofitam . nifi quando terminancur ad ppaca ita quod non contiguacaj opacis .^^]^^ ^ frangitur radiusadperpcndicularem quia cx qup cft pcrpendicularis cft ^°"*^^'^"5 in agendo. . primo quia quando lu^ru""li' rcflcfticur ad viridcs plancas colorancur parictcs. Radius fra£tus cft. I. Vndc cum frangitur ad agendum in mcdium denfius rcquiririus diaphancitatis. vbi tcrmina: .i^. Vndc hqcc eft falfa cft vcra . .tre PerfpeElt- uam articuJum. notandum eft. mft ^Midocon. Us . vidcturipfarcsmuitiplicans(c.& non fpecies aliqua ipfiusrci vificut ifta luminaptimaria multipiicatione diifufa . npn tamcn a corpore polito : tjuia rcflexio a tali corporc. vel hcmifphacricc iftud lumcn fccundarium noji fic auccm gigncrccur lumcn rcflcxutn a rAdjo primario . ^ tur radius ille . non cx elcdione fitu:eju.Pechea.ra- V.% cft .

quam habent alix fpccics principalcs joe lumint colorum. pro co quod fimplicitcr funt fimilitudincs illorum primorum colorum gig. non autem * illa qua^^ ^ qui altcrauit.qu6d altcrans in finealcerationis gcncrat. VI. clicit fcn- Medinm fpeciem luminis primarij dirtrindia lumincprimaiio fiMulradta ^'' contiguato alicui corpori opaco . bc. vfque ad oculum alioquin non vidcrctur illud lu. & non videri. fi radius Solis incidat in aquam. in quo cft .<lc nodc non apparcnt . nonquodtuncficret accidensfme fubiciSlo. in quod priiis egit caufando tamcn ibi cum illo litas.quia illa eft breuiffima & cfticaciffima ad operandum agit fccundura ^iamlincaraifti propinquiorem. tur intcr nos.^^* 14. vbi eft forma pcrfedior ibi non potcft multiphcati ahqua 4uobMt *' '.ito radio primario. & laracn quandoque obliquatur frangendo.non viderctillumradium. re fubtiU. Adtcrtium dico. vel reflexam . . mimCum Quod additur fccundo dc oppofiro.& fupra conum pyramidis vnibrx tcrra: tum quia cxiftcns ^. duare fccundum fj!/e reale.ficut principalcs fpecies colorum.quod fignificarct dcnominationcm conucuientem formx. fus luraen fecundarium Eodcm modo . .non potcft efTe lux ncc ctiam cum medio illuminato radio rcfto poteft cfTe radius rcflexus. Similiter fi mcdiumilluminatum enetinfinicum bc ^O»^^^" non terminatum ad corpus opacum .daiominat medium f nc pofTct mcdium dcnominati a ta!i nomine albi U.^. .vfque in locum illum tcncbrofum non autem illic ficret.qua! funt contra fpeciem * .!-: n c r.dico ad primum.vcl alterius ftell{je:ficut ncc fpccics nigri cxcludit fpcciem albi.forte pofTct denominare fubicflum ''"" -y"" ra'fl *f- ^«^» Jf'"" j rum:quiadenominatiuaimpofita acoloribus. : prius caufato. Patctenim . & hocfradam.ona & tamen cft fcnfibilis. perfeftius poftcrius : .&c rcncdatur in aliquem locum tencbrofum.denominant fubic(Slum habcns colorcs. . non ^.quantura ad vidcri.^^ h nmi ' '* j-. CCnnam Sexto naturaiium non cnimaliquid idcm proccdit redc .talc cft impofitum a lumine ."°^i'* ""* vtdentur} ir cur. &i euidcntiam ' huius intehtionis.fiuc fpccics quae fitforma impcrfeftior. Si autemciretdenominatiuum impofitum . quar fci tdem dtcelicct radiose raultiplicantur pofluntgencrarc alias fccundarius accidentales non ra. nentium:ita in propofito. in carccre opaco.uidarg. qu6dfalfitasconGlufionisapparctad fcnfum. nifi . fiue ^ . & fpccies lucis:fimilitcr pcr Ariftotelcm in dc Senfu Scftfato fulgor cmifTus ab oculo moto in tcnebris vifibilis cft & tamcn cft fpccics Lunam^nt ^"^lucis tantum.ficut lumcn Sohsnon cxcludit lumcn Lunjcincadcm partc mcdij. . Dico. . : • 1 . : 1 _ • . fi efTct dcuominans. fccundum quam natura qu^r maxime agit.^^iianoncft totalitcrcxhaufta idcft non tantum caufauic. vbipcroppofitaforaraina tranfirct radiusfolaris. quod dcnominarct fvectes nan fubieftum habcre formam.puta forte pro igne. Ad fccundum dico. vcl nomcn impoficum. . impcrfedior. qui tamcn intcrcipiun. quafi motu locali.itionis.qu6diftafunc metaphorice didadelumine ficutpatctpcr Aui. propter maiorcm pcrfcdioncm . fcdtunc ficbatcorpus luminofuro . Adargumenta Adprimumdico. : prius cflct radius rcflexusin medioilluminato radio rcdo. vbi non cft radius redus fenfus dicit reflcxionem fieri. non fecundum effc rcalc .^'^" . Et fi obiicias . quam jn coloribus .^ r_ _. Et codcm modo lumen non tcrminatum ad opacum non vidctur: 'fi ^' quod patct tum quia radij folarc5. cadcm & : 02 .jid j.&: ca*lum.aliquidfimpliciter imperfedius. quantum potcft caufarcj -^"*^^"/* tunc vltcrius fi non potcft fecundum lineam reftam agerc .Qu^ftio '*'' I.fiue lu- mimbMi intcntioncm.veI refledcndo fcd quando virtus afti. Sole exiftentc fupcr Hori^ontcm nihil vidcrc." & : .^«'» -«f ''« diosc multiplicatas .qui cft corpus fubtilius in miftoivel pro aliquo corporc fubtilimultumconuenicntccum ignc innatura:ficut &: fcriptura dicic luccm fadam fuilTcprimadie. : : : .quia non ellct termmans. Partc j. Eandcm «rgo conditionem liabct lumen . »'*'»'fortc magis hic.& tcncbrofo. : . . quam aliarum inccntionum vifibilium._/* o.& non lux : quia non cfl corpus tccminatum ia FotTMilImnuiani L. Ad alia. fccundiim effc intcntionalc.qu6d omnc f «m fuum. cpius forma notior erat lux t>c ideo defcribicur fubiedum ignotum pcr Gen. : . Pars II. fi Quareracof pufcula ilia non fcangantur. i.i. Tunccrgo ^^" illa propofitio eft ncganda.dicc quod lumcn vnum non excludit aliud lumcnalterius r.vcl cconucrfo in Scoti Oper.qu6d '. lncnprimarium:&taraenpcrtotumil!ud mcdiumeftlumenprimarium. &: pcr illas vidcri & tamcn non negntur illas primas efTc inten ^[^^^ff"' tiones . . : terminura notiorem. . quod cum pcrfeftiori caufato priori non potcft efl^e caufatum ira& ira cum toto medio illuniin. AugLiftinusaccipitibi/«cTw procorpo. rcfpcdtutahs fubie£li:hoc modo nou eft dcnominatiuum impofitum a fpc ciebus colo-r accidens. ^ 711 f«rma Hluminans Lunam lumcn cfl:. fi nihil poteft agcre vlccrius reagcndo in idcro pafium . vidcrc€:itaqu6<lnufquamrcfledentc fe ad opacum . Tom.

quod ipfa per fc lic ratio tendcndi in obic(3:um:6i hpc fufficit ad rationcm int5tionis. Praitcrea . qui corporc op. . multiplicatur in mcdio . parte fuijfphasricc fe multiplicat:&: jt^ficutlumcn principale gignit aliud tciiusfecundariumjndircftum pontra fenfum. Quod autem ^ totus radius gignaturimmediatc ab ipfa luce non pars radij a parte .^^ protenditur V frados. qui acccdcntc huiufiTiodi nicdio altcrius diaphancitatis . fitu . . vt patet cxperien- . hoc protcndcreturS Jninctorcfra^Stionis pcr corpus .nili vbi cft localiter. cryftallum eft dcn- radius fradus protcndcrctur ab angulo verfus lineam pcrpendicularem . feu ciionis radij. Fadms refiusy g(^ omnis illc . &: incipiens alium radium indc diredc pcr partfs aqux protcnfum. partcs mcdij pro^^imiorcs corpori lucido ilhn-ninanti vt ( . declarat hic . protcn- dircftc in aliis pariibus remotioribus con- tiguis diucrfa diaphancitatis partibus gitur aquxi fcd fic vt in . tamen luminaie prasfens eft maioris vircutis . Quando autcm mcdium alccrius diaphancitatis occurrcns. in ad lincam pcrpcndicularcm. poft fi cft . dium rcdum qus •. & rcflcxum.&.c). ladiiis fraflus illc . Librill.aut elcdione aliqua libcra natura cauHe naturalitcr agentis . cft eius priua£io. vcibi gratia. (ftionem* eflet lum minus dcnfum. tftr femftr ad radius eandetn f*rtetn tfiedu. in corporibus .igcbat (Sum. in qiio producitur .fi aqiia . V. cft Jit frai. dmm m (juo quam medium radius rcdus quo & . Dicit cf go quod . occurrcrct acr vt & caufans fraC\ poft cryft. fcd cx cum aitiuitatis hain .fcd potius fo- dius fradhis protendiiur ab ras a linea perpcndiculari Wc Dodor afHgnat tia. qus culi rcrolutionem obiici poflcnt breuicer qua ratione Quid ra.idf crimur :elltxto. protenfum . verbi gratia punfto . quo in & dcfinit radius rcdus . . hoc tranfparens . potcft in toto caufare lumen ergo cauf at quia ipfum lumen genitun> ab ipfo daEo quod pofTct caufare aliud lumcn . qui proccdit a corporc lucido piimario iliuminantc ad quamcunque partcm corporis iumjnati pcr Qiiid rndiiis Vt Scc. qui frangitur . . que ad tantam diftantiam. ita rc- vt radius dirc£ke proccdcns a corporc illumiiuntc pcr partcs mcdij viciniores dcm diaphaneitatis tiiris cQntiiuictur vltcrius fiis . rationem huius diucrfas refradtionis. quod poflit non efle intentio quia cum ratione fiia ftac . ria & aqu>r. aut econtr. lumcn a ncitatis fiflexiis.ad quantam fufficic vittus eius &: fl praifenseft illi toti.-iphancitatis . quia fi non poffct tantum polfct illuminate aliquod indiuifibilcquod fi prar• radlo ca- agcrc. fiat .qui occurrcntc antc . verbi gratia pcr . fiadum . : HMEH C \y. bcAt <^id r quando medium phencitatis occurrcns cft denfius . fi lumcn cflei: {{ hcmifphiericc ergo • ex quo non habetopacum jmppdiens ex ahqua . qu. prodiiccrecurradius redus currcret corpus cryftaliinum refradio fradli fius .in vt verbi gratia. quam fuccederct aqua . c /*^ Vantitm Vj^mclius ad tertitan articulmn fbliiat ca. agcrc rcflcxc & obliquc in partes .quando proptcr inrcrpofitioncm corporis non poteft in tantiim fpatium dircifte ditfundere fuum cfFcclum . fi ftt cx omni parte aequc difpofitum falcem muhiplicat fc gigncns refpcftu altcrius himinis &. .ico impcdientc progrefTiun radij t^fki reflcdtitur ad idcm corpus lucidum . feLi ad partes cafacrcm. magis vel . pcr quvt diffiinditur rsidius. nis radij elfe varictatem diaphancitatis rcpertat dcm let inlin^. rentura pundto .DiftinaioXIU. & : fphaerice vna partc fui. .vf- fcncftram. quae fcilicct protcnfi a puncto reflexionis faccret duos angulos a-quajcs. rci\_im\ . : .conccdo quodrcs eft . dentcper fcnseft in ratione agcntis alicui difianti localiter crgo 6c parj ratione toti medio. . Vnde patct ra- tionem vniiierfalem fjradionis feu rcfraftio- . effedlum rcalem haberc poteft non tamen ita rcs . aliquod luminarc poteft agcre in diftans localitcr ft patet in lumen vlquod eft gigncretut ex omiai parce radij diftantis ica . in quo con- fed aliquando frangitur. De aitione : in dijians fftpra d. altetius dia- ^tmdo m$- caiifans rcfradtioncm. jnedio altcrius di. eodcm angulo non adlineam iilam pcrpcndicularcm. . tum . Quia Non frangi» vcro non ad candem partcm cxtcnditur fempcr radius . quilibet pun6tus fi ponatur Jpcis ipultipHcat fe fphxricc quia omne adiuum naturalc agit in mcdjum circun- tjctnrale ftajis na in eode fnediqiUri. .ruf. non cx rcflcxio oritur tcntione.non & : : . vcrbi gra-» angulus tcrminans radiura di^ reftum eoufque pcr partcs acris . . in quo fievCt refra«i^io aliquando vero ra- medij ilhiminatas anrccedcnter per . non .lius tedus. lucc gignatuu . a quo fran- ra- fequcnterfit angiilus.tnrtn- djf ejl den- JiitSyradius frnngttur ad ferfendicw protenfio radij Urem.i ) acrem inquam. quae fphxratn detcrminatam . circt acr. . & oc- coquc ficrct in .. : habeat opacum obftans cjf eodem modo. feu a puncflo . quia qiiod lumcn in aliqua parte medij gignat himen ex fe . cy^cludit priuationcm illius coloris in mcdio. fcu multiplicatio .-ib angulo . fo- r«diMs ^l V S. incipit radius bc in quo con- rcm rcr .ad lineam pcrpendicula- in- cft . eontra primi aiti- mcdium ciurdem diapha- iea tranfparcntix .-.uL\ri . in agcndo m partem rcmoram. non tamcn fccundiim lineam illo tlani . tiguarentui ifhr diucrfie partcs acris ab angiilo qtiam poffit dircdlc agerc . Ad tertium. ad lincam . A Radius refiexus cft .nl- tum radij fradli cxtcndcquo inciperct fradtio . diiierfas tranf' qui cft minus cfl . qu^ perpendiculari. fcd ab iila. quam lumen genitum & ita przeucnit ipfum lumen .andoquidem quam medium. Cur §luandomedium ejl r*riusfrangt- turkperfcndi'. parcntix . jlSfiHHm contrarium vcl difparatura:ita fpecics cuiufcunque coloris . ad quod facicndum dclcribit trcs radios lucis . probatur . 711 ^adcm partc mcdij fcd ficut lumcn quodcunquc cxcludit a medio tencbram qu^ : J^Mo itfmi- . vcrbi gratia eodem ciuf- pcr partcs . 71011 irnpe- flinon agit in inedium Cph. in quas inicndendo cfFedtum anre prodiiRadius fraElus cft ille.

quando opponeacrem vitrum vcrbi frafto gratia. reflcdtitur a fpcculo . quam hic . if. rcflexc. quia pcr vnumquemquc radium tx his vidctur ipfamet res lucida fccun? ciorcs tll>li<fHi. fortius agc- rc cxteris paribus pcrpendicularitcr vt luminofum agerct li- ad rcmotiores crgo : fortius in mcdio dcnib dcbet agere per lineam prorcn(arn a pundto fradionjs ad lincam perpendicularcm . applicatur fufli- cicntcr ad produccndura partialiicr& principalitcr iftam fpccicm rcflcxam in oculo.tencnt aliis fpecicbus totaliter. allerat lufecundarium produci a lumirrc primario j &c non a lucido produccnte lumen primarium.frangatur a pcrpcndiculari . ratio vcra priori huius diuci it fi niodi agendi per radium fradura . 1 loannic Affiani omncm Albertus cciam qua . quac producerct vllum radium cx quam immedia- illis tribus .aut luminibus produci> ranquam caufis inftrumentalibus. lih. \. Rcibluit iam tcrtium arriculum . larem refiftat vndc vt vin- : quam ad . & cadcntibus in mc- dium non vcro deradiopcrmedium. partcs radij Jfftis nattt- 18. Sc codcm Ruuio. 8f. . radius luminis producatur Ruuius enim corpore lucido. art. idc^ o i noa habeat vir- tutem f-^^entem. propterca non rcquiri- vt agcns agat forrius ncc confcqucnfer vt tiir agat per partcs mcdij illas pcr quas pollct for- . partcm quam partem rcmotio- . protenfi tur Hus.pr. quando opponitur candela: . 10.quia ipfe fatctur obie^um principak fempcr concurrcre ad produ«Stionem cuiuf^ cunque huiufmodi polTc ab aliis fpecici & luminis . quia. vcl dcnfum . 2. quamnon ad partcs viciniorcs quam . & confcqucntcr coipori luminou) agenti. adi. quani dcbet JLtdius p*r- radium rc(^im produfradum . aqua frigef iciar. vbi figura vtriu(que cafus 16. ftrum oppofita & vna circa principalcm refblutionem . cjuia prtitudo fuanull. non iuimcdiationc cffcdus hoc . dium minus rcfiftit & . quod ad hoc fint . vcl . dicit Econtra vcro ratio . quam de rcflcxo . «[uandoquidcm prius tcmppris .& i. eft ipfamet natura agentis himinofi .&continet ipfam le fua principali . aut lucido prinvt malc imponic ipfi Ruuius.co fciliccc modo . & clufioKc j. vt patet cxpcricntia . fcd incclligacur fcntcntia Do£toris eum non cipali mcn idque nou . occurrctue medio denfiori radius viciniorcs potius autcm partes . rcm.uie htUHi. appli. vellc quod omnis fpccics . gi ad pcrpendicularem quando rcdum dicitur radiura fran- k pcrpendiculari. pendiculari proittblnt. additque Scotum no- qnc fcntentiam cicbus vifibilibus. frjncifnli cft itHmedat^ tius . . ty frncins tcflcxum. Confirmatur. &c. fiippofita. de veritate . dicit lumen diffu- & fiim fecundiim trcs pridi£los radios rc6kum. proponitur . tam dc radio rcquo minijs habet hoc difiicultatis. radij fradi parrcs rcmo- ad pcrpcndicu- funt viciniorcs radio pcrpendiculari.im a caufa infbumentali folum quando producuncur fpccics ncm elle . a de tyfni- de Animultorum reccntiorum ic colligi cx S. coatius agere. cularem. perpeiidiculari & om- . 5c dcterminata ex nacura ficut a pofteriori coiligitur experientia.us diaphant ohieSlu hehetatur. prioritatc producirur in lUrs 1 1. quancum cft cx parte fua ad eundem cocalitcr producendum fcdfecundiim Ruuium . id intclligendum eire dc radiis oblique cgredienribus a corporc luminofo . ncc Sptei/s guam per vide- tur obieSum ab iffoprfdkcitKr. dircvftc. reflexus . non tamcn (qui^ lumcn totum Si»ti Oper. corpus lucidum . illa fpcciebus . 1. quam pcr lineam protcnfam ab codem punfto ad partes remotiores ab illa linea. de fpeciehm fenjlhilibtu cjuxji. aut omne tf. in hac ipfaquxftione num. dc gratia fpcculo & . ma c(tp. fpecics reflexas .tttaliter fi . ad rcflc(ftitur . me- quia . quod omnis ma lis omnino produci corporis lucidi .j. immediatione tai men caufz . . eft In fcnfu probaci:r fencencia Do(5toris con- tra Ruuium .& occurrcntc nic- cat agcns reHftcntiam illius facilius agit ad par- fortitn a^it I. Thomac tjudft. omnino non frangitur . obic£tum principale . quando pindi(ul»ris to vlrcrius n»^*ngitur.vt bcnc Pccchamus fupra con. rcfiexum eius rnle feml>ir ^ttdiMtre- . vt non neccftariam . aducrcc. Quoticf- cunquecnim aliqua caufa continens aliquem ef- Cttufs potens partialiter froduur* effe(itum in virtutc fua applicatur fufficicnter ad feilum pote& illum efTc^Stura partialiter producendum . 1 6. fcd in virtutc tamen a . fed naturz ) : quam dio miniis dcnfb. pcndiculariter cadcnrc ab ipfo in illud dicnlariter cadens . ^uoad omnes fradum produci immcdiatc ab ipfo corporc lucido primario . 1. producarur ab obic(5to . j. compcrtum agcns quodcunquc cft pcrpcndicularitcr & . frjlngere radios nes fatcntur. picur obici^um principalc dem obieifto hoc ergo . fcu rariori. concroucrfia. hcct fit aliquis qui ab ipfo immediatius procedat.qua: ad talem niodum agendi cft ex Ce dctcrminata ratio cur ignis calcfaciat cft . Hanc rationem in fubftantia habet etiam Pccclianius noftcr in fua per{pe<5kiua . quia fccundum Ruuium. y I. de Anima traSt. cuius fpccies verbi catur cciam : gratia . rationcm adtgnat Do($or . vcl dcnfius *. quem totalitcr in virtu- ergo potcft eara totaliter pro- duccre abfque concurfu fpcciei produilx in fpeculo. . illud cfFcdtus .Qu^eftio Cur porr^ f.it hoc . . noji miniis qu?lm . non ita vt fit alia caufa .cam- aliqui rcccntiores fciliccc talc exiftimat ^ fpccicbus allcrit cfTc Palacij lih. & de hoc auc perci- producacur ab eo- . . Ra4n*s luminofi (Hper cjuoiicHncjue medium perpenrarius . . fupcraddcrc nolui» Aduerto tamen hanc ratioa finc il- producentis fpccics rc6bis.a qua fit fit rcflcxio. vcrbi diini le Confinna- perpcndicularem. qu6d me- tcs Uriter t^uam 713 cic dium magis dcnfura magis perpindicu- inftanti frangatur ad pcrpcndicularcm. tom. . . viciniorcm radij rcdi . quia expcrienria . per quod videcur . Haec eft ergo ra- medium tio cur radij fradi per (ko . nifi fufFragarctur cxpericntia. qua quibus rcfle«Stuntur . Vulc crgo Do<ftor tancummodo quod omnis lumcn fpecies 6c . f Dtc^ tunc oHod lumen . Vt quidcm non iatisfaccret tcfte Magnus non tanqu. prorfus a(^iuitatcm ncgare fpc- produci ab fjiccies lumen dcdudkam propter quem talis natura indita cft corpori luminofo vnde mihi . cur occurrcnte mcdio rariori fradio radiorum fiat a linea pcreft . rum agcrc crgo fuos ad lincani & . i fpcculo rcflc<aitur fpccics dcnfius protcn- quam ctiam dc . iicjc fuiu partes luminvfo & aut rctur candcla alicui pcr a radio pcrpendiculari. . Scd hoc fuppofiro> nihil prorfiis impcdic . In hoc paflit Do(floris funt dua: controucrC\x dancur apun(!io fiadionis ad lineam pcrpendi- .Tfemm cum nulla afllgnari ratio cur exigcretur conctirfus pof- etiam inftrumcntalis illius alierius fpeciei. . quando- . quo ab accidcnce produci poccft fubftantia fecundum aliquos. quo minus cocaliter pronifi ducantiir ab illo obie(^o principali. occurrit corpus fiia Aduer- rarum .. Prob.

colore comprehcndente luccm intentionalem & colorem intentionalem : ita fcilicct . in & cxpcrientia vidctur indicarc quod maximi confifmari quod videarur poflet . non cft lux . per quam appareret fpecies . cfitift. in propofito polfct dici dc (pecie..quianon applicatur ocuquantloquidem appliccturipd retro. non videri jpfam fpccicm-.fcd taijtum ab mario. . Nam ftinfkio quam fit H<ec cciam impugnatio cft imprimis friuola prorfus eft difupponit inter conleruationem. cilc .}^. nec color . fpecie imprclla .. ita vt obicdum concurreret immcdiate cum ipfa ad eius produdionem ita cius : : non dcpendet quomodocunque ab obiefto in conferuart fcd . & non obicdlum vide- : '&uHitti parui htc rium non ve* ro videtur in fpecttlo imago ipfa corporis mnltiflicata vfcjue ad fpeculutn . Dodoris fententia . • quandoque fpeciem coloris viden: tum . ncg^tur confcquentia quam 2h ipfo aflcrituf. dtfl. cum . qu. 7. priniarium ipfius per ipecicm . aut lumcn caufari ab alia aut luminc . t. difi.-j. Toletus tjutfL vltima de fenfu detur Riiuim tWfw. inquam lam. cmanationtm pcr . Deindc quod videtur in fpcculo . Ruiiiumjnam dicat. tam fa. re a£kionem produifliuam alterius fpeciei ipfimet exiftat . ergo ifta alia (|5Ccies dp bcret pcr ipfam videri quia : $ftcicsiKter- quando non vidctur na dum vifibilu reprt. non autcm aliquam fpccicm impreflam . qua: producitur a candeU in fpcculo. 6c inde ad refpicientcm fpcculum rcfleditur fpccies . qnatftione 9. fcd totaliifimc ab ipfa- mct (pccic . quan- docaudcla opponitur fpeculo . i-difp. dift. fpccies . vidctur in profundo cius . color id intelligi optime poteft dc luce . quod ctiam ite- . hoc cum non taracn fit fpecies . concedo con(cqncntiam quar : tcnus dependcret ab obic<5bo diatc concurrcntc altcrius fpcciei . Probat fecundo eam Auerfa miis in fit eft . fcd ^«</?. Sed fcntcntia Dodloris eft communior. vt nihil podit videri ab oculo nifi lux cies lucis. radium reflexum videri rem in fe .DiftinaioXIII. JjmiUter.-E fit ab ea . Et ohie- primt^^ cxprcfse hic allerat pcr dicens tra.• vtraraquc 4. fin. qu* . fiiic rcalis . & conleruatio- abfquc cmanationc . Sed ha: etiam rationes non vrgcnt quia poflct dici ex hoc noii S. cum . Palatius reflexam i/i» 1 .qiuft. obie£lo. feU. 6. quam loqncndo de colore reali tantum. denter ab obicfto. fi producercmr fpccies vlla ab alia fpccic. Librill. & & .mc poteft habcfequens . quac fit fit per em^nationcm continuatam confcruatio fpecici : crgo nihil quain deferuit ad propofitun> diftindio conferuationis per emanationcm craanatione. quae in IX.far. obiedo . quQ minus ipfum obiedtum vidcatur . (irt. l.ufts extra fubicflum confcruans . a qua fit reflcxio .qu6d ipccaufam principalcm. E. qnam fpecicm . . . quia Scotus htc (. ratio ejttare icAum vifus comprehendit folum lucem men . Sed hxc impugnatio cft. qu. . Caictanus i. i.int ferente ipfam fpcciem )i Bum ^^». verbi graiia . iqua fit rcflexio pcr quod patet ad fundamcntum Runij. minis : : Hac probatione eciam vtitur Aucrfa fed nobis non eft admictcnda : tum .3c ahj.idio eius ad produ- (fbionem alterius fpeciei ncceirario dcpcndet ab inutih"s. ^droodum cigo ipfamet vifio . nam omnis confcruatio formae prod. nem qux mn Probat Ruuius hanc fenrentiam .it (entcntiim Alberti. . vt producat vifioncm . immerit6 . fed ipfum corpM . eft . non debct (pecie ..quia fpecies eft virtus obicAi : ergo agic dcpcnM»g. 714 poteft obieitum principalc producerc (pe- non cicmre6exam inoculo. aut lor eodem tft tmago. modo tam cmanationem :^rgo fpcciah' pcr continua- . partialitcr aut . dmn cies debeat rcpriicntarc JKfrtU Hoc .^«<«/?. dift. non ad aliquid aliud .. dift. non pro- a quo. cum tamcn rcuera non fit magna . 5 . Altd. lulu- Prthtui» Ruuij (3» Autrf^. quatenus ipfamct (peeics dependet ab ohic^o infieri &c co»feriniri. ciera dircftam. . fed obie- . £lo fpecies eius. Caprcohis i. dift. qus videtur magna in profundo . ncc bcre talem & profimdo eius. . : fequi aliud . aut cocft. nec iumcn ergo non poteft videri & confequenter ipfura obicdiun principalc cft quod videtur. (1 tamcn haberet virtutem produdiuam altcrius fpeciei . h. non inftrumentalcm. licct dcpendeat ab obic'3:o . prohH' tiones Auerm maior quam fpeculum.aut lumcn. quia fpcc ics produAa in medio ab obie- quac 10. ad rcpnfentatipnem obicdi a quo proccdit: frgo fpecies produAa ab aliafpccie eft dcterminata ad illam aliam fpcciem reprarfciitanducitur.eficiM»tur. non dependcrct ab obiedo in & iwfieri &c conferuari produdionc .non reprsientarct ipfe licet rum docct Ruuius ? irapugn. applicatur tamen fufficicntiflimi ad produccndum fpccicm reflexami& certc ali^s non produccretur illa fpccies ab obiefto principaliter . quia ob- Impugnar fecundo Ruuius candcm fcntcntiam . .atn ipfa ad imme- ptodudVionem Quem- neojo confequcntiam. quam Terfpfciem tcnct Richardus 4. diftindt. poteft tam benc dici cpnferuario. quM fupponat pcr lum^n . cx quibus hi duo Scotum pro oppofita fcntentia af- cit. qu«e ficrct abfquc Deindc dato anicccdcnti . £1. Auerfa Vifm. . Melius ergo probatur . fcu fpecicm reflcxam . diftingui poteft con- ''iinttr. qua procedit a .aderitur . in fentcntia ncgantc Prebafie v«r». Gregor. Hsec probatio poteft etiam vrgeri con- f(d infuffi- diffijGultas cft in pracmifla . id tamcn gratis dicit cur aiim (i ab vtraque procedit. cmuf eft . jEcreceniiores comraunitcr vltimi .i- vim detetminatiuam potcntia:. Probatur antcccdens non nius albedinis ncm (pccies ifta alia pri- quia Ipccies v- rcpra:(jentat ali. lumen . cum tamcn fpecics fit in extrcma eius fuperficie. qnia nihil impedit . vidcri ipfiim obic£lum non vcro ipfam fpeciem . **• Probatur fccund6 contra Albcrtura Magnum. Scd licct non applicctur fufficicnter iftud obiciSkum ad produccndam fpelo rufficicntcr . . prjmo.vt ccrtom cft. Al.im albedi- fed (blam illam .t ex hoc patet : cxprcfsc conccdit : Reiifitur. 3. tanqu. nifi . ik. Quindo autcm dicitur communitcr obiedum ada^quatum vifus eflc lux . fpc- quia vide» rcm multo maiorem quam fpeculo fpeculutji fpeculo . momcnti nan^ faciic . quia tenemus (pecicm luminis cfle lumen ^ quod in hac probatione ncgatur : tum dcnique quia tam facilc negari poreft maior . & colorcs fed fpecies coloris . . cx eo fpecics icndbilis cxt?rna cft detcrminata Sccunda fe\i controuerfia . fiuc intenrionalis . 9.^6. 1 ^«<e/?. oppofitum tenet Durandus z.^uxft. . quod . . . ^ Maur.fentM tnnitfrft ohie- iium k qu» producititr. fcd videri potius ipfammct candccontrouerfia cft in nam .ne videtur .

fpecies lucis primarix imprimentis lumcn in corpus . vult diceje verbi gra- quod nun- quam tunc lumen iccundarium immcdiate refledat a corporc polito . vocantur . nec fit talis rationis. qux tranfeunte radio per vitrum rubrum videntur in pariete.ei . non tamcn femper quandoquc vi- . Speculum autcm eft corpus natum refle£terc fpecies & proptcrca quod videtur in ipib . qua videtur Acerc quod lux • 4 fit Primu/n af~ fumenium friueiptif fubflan.& nego confequentiam. quoties tas. ratio eft hafc Lumcn : qnia fpecies intentionalis non . muniter tcnent reccntioics. feii lis. qux obiici poirunt iiio quod lu' contrafu. Addit ad hacc qued licct lumen hoc iecundarium poffit quandoque caufari a luminc primario per reflexionem . Scd obiicies vlterius : iccundum Dodlorcm infirk num. optimc oftcndit Doftcr cxpcrientia .Quseftio Vnica. a mio fit reflexio vnde fi . Lumenvero fecundarium cft . adfiuc caufarct in cafii prardidlo lu- in (peculo appareai ocalum. Itaquemadmodum fpecics aliorum colorum quandoquc vidcntur.nego antecedens. cetad & fradlam . imentionaU quacolorum apparcnt in parieSimiliter ctiam quando per vitrum rubrum colorc reali tcnus te. Deindeefttam notabilis difFcrentia intcr modum .cum tamcn tum. orbiculariter . qualis eft lumen retletStens immcdiatc k tali co^> fpeciei inttn' titnaln.cft forma nata detcrniin. nifi quando contignantur opaco corpori quia non habent virtutcm producendi fpeciem fui.vt mcrito poffit dici quod fpecies CO' culis obredta dicerentur videri . omnis fpecies feniper. cies aliquan^o. nunc minus. continguat* op. licct non femper . qucmadmodum per luccm producitur lumen primarium tan- quam fpccies . fcilicct fpccies tranfit radius . quod minus appareat in fpeculo.nunc cralfum .iria reflexam . colorum in parietibus obieda j in fpccu- aqua. negando con{equentiam:quia quando videntur fpeSc colorum cies videntur pcr ipecies non rcflc- . concedo lorum videantur. Ex quibus conclutjlfftciu iU' dif. Ncc fundamentum aducrfz {cntentiaE quidquam probat .quoties obieftum eorum pcr ipias videtur. ncgo aiiqua fpe. qux lubcri lumen refleditur ad virides planenim colorantur parietes non qui- poteft. : ergo etiam videtur & obicfflum.vt . fed diredbs vt patet cx . quam videri poffimt . Nunc Trim» ohiefoluere incipir rationcs . toties dem »'»>. hoc modo per reflexionem pofl[ic produci lumen fecundarium . fpecics intentionalis. .\ntur.aut LHmen non producitur lumcn immediatc rcOmni lnmt» flexum a corpore polito. coiores aliquando videntur in fpcculo fpecies. quo fic dererminat . Eft ratio viita vt ipfa non poffit .indo coniungitur corporiopaco. fpecies colorum . nifi vt Refpenf». Spictei tentiinalis aliquand» videtur. in comparatione fcilify tfuid prilumina illa produAa pcr lineam rcdbm. bram in illo loco tenebrofo . ipfummet immediatc vidcaturj^: er^o ex eo . Et ex hoc peitet ad Argtimenta &c. primarium . Probatur Confcquentia.non fequitur quin ipfum & vidcatur& non fpccieseius. fcntcntiam magis com- quam . . cur vnquam vide. lurr)cn immediatc reflexum mancret abique lutsAftcdircdle produ^lo a lucido primario . €tmd»rium ^uandoqu* vel hcmifphxrici.irc potcntiam ad videndum . jiifi Dodor . fed colorc . aiit cualitcr obie^ko iitisfitfun' uirftpsrtU. . Aifignat hic aliud . inquam . videndi Prima autem viderur. Confcquenter principalia. in quo ad locum nihil erat lucis an.& nun: . .men non ftt h vidctur pcr fpeciesieflcxas. vt patct cadem expetientia fpecierum . anteeedens. Refpondco . quam in (e iit. & ad probationem iuxta ipfius dodkrinam diftingui debet Anteic- flimnojo fpecics inten' dcn« . in corpore mariMtn. apparet fpecles coloris rubri in pariete oppofito. 14-. fiqiilitcr lu- men fecundarium producitur a lumine pri-' mario tanquam fpecies . nimirum in p. modo. non videantur in fpeculo. id eft. fcd (imilitndinem virtualem obicdi aut funilcm vir- obicdi . qu. Rclpondet Doclor negandoMaiorcmon debent enim videri polle . & confequenter lumen fecundarium licct . quia lumcnqnod fic mtmediate rcficdit a corpore poliro . pore .nm conclufionem. pre . quoties proponcrentur oculo . fpeculo . non ver6 colorcs. quod icilicet obicftum appatcns fecundarium (phxricc hoc eft fe .nifi fic contiguatx. & non ipfimct diredc vidctur iccundum ptcr diucrfitatem medij fit. tantum habent virtutem produftiuam aliarum fpecierum fecundariarum:ita lu- men quamuis fitfpecics . toties autem proponuntur .ftluitKT tia. taii& rcperitur vbi non eft lumen .a idem Antccedcns:Eft ratio vidcndi non vifa.vt probac deri potcft argnmenta . aut fcrro . vifa talis : negando conlequentiam . . hoc eft priuatio lu- ducitur per quam fpecies minis primatij : ita fcilicct vt .& non vidcntur in medio.ergo non imprcfla eft r. Refpondct Doftor. dcndi non vifa aut fcntiri vllo videri Quod autem poffit videri fpecies quandoque.i^. tum enim radius ille rcflcxus caufare poflet vm. quia pcr ilLi potcft vidcri obieclum ab eo immcdiatc cautlucidum primarium . qua dicit qu6d lu. eo quodvidcantur xas lumen : men muito minus.. formalcm negant-e fpecieni efle fimilitudincm fimilcm formalircr obic£ko .irtete. quo apparent fpccics ft- & cies lucidi primarij.i- cojquiavt fic. fcd ccrtum cft quod non femper vidcantur ergo non funt vi* fibilcs. & fantur. vel femiorbiculariter. quod ipfamct debeatvideri pro illo tempore . nunc rcnue nunc vt eft in fc videtur. non vcro ipfum quia noncftmaior ratio. vt quando a corpore aliquo polito refle€lerct radius tenebrofum . deberent fcmper videri . qua videri polTct ipfum lumen primarium. gcniis luminis fecundarium quod^ vocat fccundarium. dum txD9ii»r».& ncgatur confcqucntia. nunquam tamcn diflpunditur : per rcflexionem a corporc polito Sed qu»m nuna ar- fortfolitt. rtfltHitur.omTie lumen cftc fpeciem intentionalcm. §!H»ndo foffunt vidtrt fptcies qm»' dt non. eft lumen primarium. qua videri poflit . men fit fpccies intentionalis lucis. qux propterea prim. liuncn ipfum primarium eft fpc- quaifter non nato refleftere . vtetiam patet expcrientia. quia lnmen fccundarium eft fpecies luminis primarij .tranrcat. Ad argumenta i tria lucis nec vliquara. riurfi aliud Imnen fecundi*- ijta eji &c. quo producitur. Primum fbluit contra con- clufionem de naturalucis ex Auguftini authoritate .fccundum omnes. Refpondetur cnim lioc accidcrc propter naturam fpcciei determinantis : ^jiuid & & in alio (itu ac figura. . g Sed prdter 15.& propter diuerfamapplicationcm obic<5ti refpcdlu porentix vnde etiam quando obie- AU» obieRi» 715 Polfet etiam alio modo diftingui tion»li< e/l tatiovideuJi tion vif*. per impoffibile . fed vmbra . . tintunalis.iiio ergo quod videtur non fpccies. licct in fpc- non vcro eorura fpccics. &c. quod pro- lumen primarium immediate. fcntiendum fine eo. poteft ellc cft tia . ^t Reftietk ne quisdicat quod fi fpecies eflent vifibilcs . tamen pronunc maius . tribus claris cxperientiis.

qu:E volunt lumen non pofle eflc fpecicm intentionalcm. latini meliorcs voccnt hominera tamcn polfumus darc quiji lumcn habcc aliura cffcduin valdc principalcm.ircret obftaculum co oc- principali. hcet enim fubrtantia per' quahtatem alterando aUam fubftantiam generct . qui dinisjfit veio Md jtgnifi virhominem afficitur fanirate. vel frangi . quantum potuit proptcr obllacuirnpcdiens vltiorem protenfioncm formae.aIias partes ciufdcm for- formx ^7' alia.non ver6 voccnt candum fpetuofum.xndi<m albeff ecietn Gnum. quam qubd ita placueric ipfis:ficut nuUacft ratio' liberc fic fuit inftitutum miflac ma- cuius falfitatem oftcndit duplici cxperientia & tubftantia. conducere ad vifio- mcric6 fuic nomen vnum impofitum ad fignificandum. & comraunitercognitura. oontroucrfiam de iuce cfte omni ccntibus fatlam fuiile lucem abfquc fub- . quod quod homincs impofuerint nomcn ad illam formam fignificandara in abftrado & concrcto quod mihi cata per vnura lumen non fit nomen procedit fpecics lucis.di. Lyrano &c Abulenfi corpus aliquod lucidum Auerfa ipfiun lumcn ciufdem rationis cum luminc folis in lliperficic terrae produdtum .quam quod alcdo dcnominaret fuum fubalum crgo quod non dcnominet fpecies fuum fiibiedum . Trimum ar- gumentum quia omnis forma dcnominat impofitaad fignificandura iftas denominationcs. ad quam dicitur reflcfti . ipfumque fimul igncm: luccm folis . fubftantia: tamen forma accidentahs .' poftca caufari caufa- quia hix gignit fubftantiam . & . concedo Minotem fecundo modo . neque inftrumentaliter.ti tur. Adde calorem dici frangi rcflcdere cum tamen certum fit qu6d non fit Keflicm.qai non cft determinarc oc-ulum ad vifionem lucis .Vnde quod Uimcn denominct luminofum.cur homincs impofuerint vnum nomen Cur ad fignificandum fpecicm lucis. fi qucmadmodura hoc nomcn album cui inhAet. quia ipfi putanticcidcnspro- tum ducere poftc fubftantiam fua .non ver6 cx defc6tu alicuius fufhcicntis ex partq rei ad hoc rcquifitx. qui id ncgamus . porc lucido.[nhjitinti/ili- tate lucs folHttur. nomen albedo eft irapofitum ad fi- & gnificandum formam difgrcgatiuam vifus . ne- gando Minorem fuura fubiectum intcntionalcs .qnarum prima eft Lux dcnomjnatmedium luminofum crgo lumcn non : : eft fpecics intentionahs. aut cft fubftantiajquia accidens ncquit producere fubftantiam. intelligen- dam eile.Po([^ quam fatisfccit lumen ac lucem efle fubftantiam. Auguftiintelligendum dc corporc aliquo fubriliorj' num puta igni .qi.profe(5tonon . •Secandum argumpntum tum princi- fale fo'tti'ur. In principiis au- . Diltindio XIII.ii dicunt £tum . 7i6 Rcfpondet Doftoi tia. aut folem tum produnomine lucis non fbh\m accidens lucis.quia afficirur virtutc.. aliquibus antiquioribus di- illa fadlra die ff-iyno Cr:. fufhcit ad propofitum. quam ad Maiorcm ita fcilicet vt . ergo lumen diftingucndo foium conucniunt fed i)ta eft ^brpus. Refpon- deo in principiis Thomiftarum hoc argumcnnihil valcrc. & ifla fpe^ magis eflet ve- rum quod albcdo dcnominarct fuum fubiedum album. : Auguftinus dicit efte fubftantiam.oritur praicisc cx co qubd homines non inflituercnt vnum nomcn abftra<Sum ad Ci^ iectura : intentionalis gnificandura fpccicm intentionalem in abftrado. . . & ita crat in linca . vt nos fupra . frangi rcflcdti prinio modo competit fbli corpori . perfcdtiori pritis produdlo. fccundura quam akerat. ergo qu6d lumen. quod fignificet iftam dcnorninatiQnem. Hcct non in virtute fed in virtutc fubftantix. ncgo Minorcm &confcquenciam. quam ad fignificandam quamcunque aliam formam acci- dentalem fpecies autem colorum non habenc notumiquam dealium effcctura communem : & icrminaic . ncc partialiter ncque totalicer. currente producatur aiia pars de nouo in parte. &: confequentei etiam fpecies quamuis non habcamus nomina . vcl alio aliquo fimili. agit rcflexc produccndo in partc medij. Qux dodtrina ccrciflima mihi videtur formam frincipnle ccntra inten- tionalitatem luminit foluitur. fententia Lyrani & Abulenfis. igncm . . quam communicare .*non inteliigitur quod fola lux fuit fadla . etrgumen' tum princi- pAlc fpittitur.Xtrjmt m^ir.nunc refpondet obic6tionibus contcndcntibus ad illas . quJlm funt partcs . nimirum dccerroinarc vifum : aliquam rationcm congruam ad vifioncm fuiipfius nem colorum vnde .*refpondendum (jft ncgando Antccedens . aliis adhiberifolet fadum fcd inteiligitur lucem corpus afFediim fuilfe Non ergo malc fimilitcr lucc.aut rcfJe£titur. . cuidens Si eft.fcd ex co . z8. non vcro ad fignificandam fpeciein albedinis.qux obftaculoeft vicinior. tem noftris . quamuis non oporteat darc rationcm aliam.tam benc. .Confirmatur. ncc principaliter. Refpondet Maiorem lumen •rcfleditur proprie. obiicit dum de cor- eadem partc medij produclx:pro inquam huius dodtrinae confirmatione fibi qu6d non poflit fimul cum caufato pcius directe in maiori nomen ncn fit impe- fitum ad fi- griifir. k Ad Pro maiori vero confirmationc dodrinae pra:qua djcit Dodor quod quando impcditur agens a non producendo tantum formae pet lincam redam. : eft. ita nomen ahan eftet impofitum ad fignificandum fabiedum affcifuim fpccie albedinis cies_vocaretur<t/f^^o. raifladodtrina :crgo cur : lum tum tnm impcrfcdius & cedo Maiorem^ac diftinguo Minorem . intelligitur . magnam Fateor prima dic . ita fcilicet.& fpecies ^lbcdinis non dcnominet denominationc fignifi-» non ex eo. efutfunt cofitra fpeciem. coriim- . & noraen concretum ad fignificandain eandcra formara in concrcto. ficut compctitcorpori vt illa pars qus fcilicec .S:c. tur & corpori <5t6r rcrie£tatur : . lutiliinis frangicur. . que. cx his fcntentia lioii quod n\ . feJ fubftantiam corporis ea affedi . Libri II. autem qucratur . : euira denominare fubiedtum rei potcft cllc nihil alkid k parte . autcm fcqucretur ex prsdodtrina non cft vcra. Tertium :^rgumcntum eft:qu6d lumcn frangar niediate ad j. .con- id Rcfpondct . lcm qujE ab . rcda poftea fledlatur ad partem .nullo modo concurrit iraprodudjonera iftius fubftantias gcnerata: . Refpondet Do6tor.ncgo pnc metaphoricc «5c luminis . G)tiomo(io lnn>'>i frA". miEifcd impcrfetSliorcs. Do- frangicur : impro- : pro parce qux vlterius proienderctur ab agente (i non Qccu. denominat fuhieBum crgo denominat ipfum formaliter. nifi qu6d ab initio ctem iucis. vt aceidcns tum cflet finc fubie£bo produdum. illa ncgando maiorcm propofitionemi nifefta. maliteripfi:cercum aurcm eftquod feipfam for- omnisforma Omnisform» inhsrcns fubiedo communicetur formajiter ipfi. Quam explicarionein confirmat optimc per aliam funi- quando enim fcriprura dicit lucem fa6tam primo die. ficut modo a fblc producitur. Scd quidquid fit de probabi- iccto : aliis Siiarcz &: liiccm ignis Pcrerio . efl impofitura ad fignificandum fubi?6tum affcdtmn aibedine . fic vt detur nomen aliquod vnum. h"cct in illa parte fuit ante pars formac diredc produda.

qiiam pcr aliquain aham fimiltm qualitatem oppolitum aliquod poficiuum cui fit contrarium.nc- ctinone gando Minorem cluri. lioc. qui tencturlumcn elTc qualitatcm intcntionalcm.j. ad prob.quanra cft intcr lucem & Iumen. : cju fenfiis nomen vnum ad dcbcrct imponi <ium fpccie eft.^^ Phtlofei i j>hix fetl.lciliccttencbrasjfed fpccics ignis producit ca- & men iUem oppofita rtd ruum inter fc.vt inaximc.cndum ncquc enim .&: gignerc colcrem.Tftatc de dic ac dc no<fle. aut aliquis c. i!-^fclH:tur. Sccunda obieitio princi' finc .uium crgo non liaLiet . ftnttn' quibus Atiftotelis i. . cumipfiimmct obie«fVu producic fpecicm rc-» non cft . lri>i.autptincipalis d/ieclnt lis mcdij appliiati mcn producac Ali» contra inttn- quotics proponcictur fpccics lucis fb.tum prtJuei rium caufiri immcdiatc ab ipfb lucido primario a lueido friiiluminantc. qua conftar infcripra Ad hxc obiicipollct coiitra idem. ca fc fpharricc . mcliori dilpoficionc vc calc- cllc in flexam fuiipfius wcapitur munus.ncgaiulo Maiorem .^•'ofriut hiccrc. Hanc do£trinam infimTar Dodlor in nnc fiix rcf- w coloponfionis. fol calcfa- fed cxpcrien- cfTc : .aut lumcn non producatur Quaudo autcm Philofbpjius . h. aut priui. Aucrfa ejn^cfl. quod habet aliud dctcrminarc formali-^cr ad fcnf-itioncni altctius obiecH-i a fcipfo Aducrtc autem hic quod Scotus non fentiat lumen per feofFenderc realitcr organum aut produccrc calorcm . magnitudincm iu\ta enti rationis .de Artima tex.e}«am rtbtu. eft illud quod non & quia fipcr lumen caloris produci fcruata proportionc non . dctciminatiuum ad fcnfitioncinjtamcn debct efIercs. inuncdiacionc caufc . .&r in codcmocuIo.indo proponitur obicdtiuc.. Confirmat hic qutid uipra dixerat in rrtarium t^icrtio articulo niminmi totum lumfn prima. qucm fcntimus in .vtia.quod habcmus tum dc dic ac dc nodlc crgo fignum cll hoc quod pcr luccm. fi totum lumcn primarium a lucido immediatc . Rcfpondco.nifi intcr tama ncccffitas im- ponendi nomcn vnum ad cas fignificandas.Rcrpondetur.vcl homincm bct .proutrfj opponirur eft pro omnico . fpecics hiibcuc formas pofitiuas uum Tert':.imcn cabfaccrcnt aftra.quac perfcftior cft omni colorejfcd ctiam ad vidcndos ipfbscoiorcs fecundo proptcrca quod magis conftet oranibus dari colorem. Probatur autcm qubd pcr lumcn non produ- aliasfpcdes vifibilcscolorum.quemadmodum lorcm ficcitatcm.vur tertio ccrct cllct. aut ftum. profeclioncm ita conftat quod pcr lu- iiicdiata. Confirmat . Tcttia obicAio ar- & fimi- fic .it ex- fuum noii quia oppofitum vnius fpccici . fcd aliam diuer. lcd lunlcn fecundatiuM^ lumcu prinuiium vinutcni produ .imcn vcrbi gr.feu ncgati- . ccrminare oculum ad vifioiic<ncoIorumjncc co- qucd gnofcitur communircr.Qu^ftio Vnica.fcd cfFcdus in- pofHt t.itai.xperieniin ccrc cahjrcm. .& etiidenttam huitis intentionis bilitim. . obicvli. .M non Sed oppofitum fpeciei eft ncgatio. .ita vt lumenfit cauf» im- titmalitittn» . corrumpcrc. (jHtft.indum fcilicct quod lumcn noii fit fpccics quia fi : tum videmus ipfum &: videmur nobis ipfum vidcrc . &ic. corpora himincrolis calcficri.lta- cft alia f|.liimim. quam illas : iMin & produccret immediotc Sfcalorcm vUa fabordiiationc illorum cffe- fct vt (bl lumcn 717 prijnarium . non proccdcret ) Jcbcrct produdiatx .hoc duplicitcr primo.'ipale tdcm ad ira : non habet quacunque flmihtcr dc (ftum rcalem in alia fpccic iu- eft Quod Inmcn habct : mcdio & organo .dum tikitiforte magU hic.dc Trtbitur m»flra calc.fcncftrx. Iia. dcbcrcnt pociiis pcr liimcn produccrc calorcm. t^is cjukm altarum intentionumvifi- Qudriim vcrborum in abftrafto Iricis ad fignificand. prout Troi %tttr Ji debcrct lu- tantam difFcrcniiam intcr calorcm . fcd peimittit id tranfircquia qnamuis cllct vcrum. vcl vnquam determinarc ad vifioncm cuius ell fpccics . i . dcfcruiat ad vidcndam Ju- taU fiilHitur.non rcpugna- oontra Prob. ncmpc cfFc- villim tantummodo:crgo lumcn non cft fpqfcnfibilis.iitf^i^iufi.am altccfus Uiminis primarij(prout h.vcrbi gratia a fole. qui fuam fentcntiam commiinemPhilofophorum ncm z.fcd null cxpcllcrc liimen tcntionalis freJiteit pcr acrcm dirtufun produccrc frigus qucqucmadmodum folui- Tumen non Probarur fecundo. novcm ca- quando is paribus c. . j. . dcbcrct luxfolis vidcri in cadcm forma&: figura qua vidctur quando direde quis ipfam intucrcturificut quando proponitur fpccics homi- illa inccrtifHma eft quamviis cnim cennm flt quod fimul cum luminc producat cxlum calorcm .vidcrctur fcntircquod pcr nifi .nlius grauis author . quam colorum propter maiorcm pcrfc- alias fpecies vifibilcs proptcr duo primo . &: . qu. fcd hoc cft contra cxpcrientiam:crgo. du£tum habcrct virtutcm produ(£liu. . v!lo de rarifllmi. quandoquidcni coniingcrc pof^ . (x rationis quii videtur ipfum &: lumcn- Vndc non dcbct vidcri lux folisquotics vidctur lumen.ji. quia fi lumcn pro^ thr vUiriHf. vcl priuatioipfius hanc autcm expellit tam bencquam lumcnrcnfbras. . fed ncmi- pro cacitam:nec vllam etiam rationcm af- ferunt .do aftrafunt in illa di^ pc!'tirvtve.marie tmmedtati frfbaqu. omni fcilicei parte opponcrctur obftaculur» nifi fcd coiiftat cxpcrientia radiutn diiedum fblis intrantcm pcr fo» non produccrc cirorbicularitcr lumcn dirc- r. tunc cxtctis contrarias. .ilor. Refpondct Do€bor ncgando Mi.ibcVc debcrct . aur inftrumcntalis pro- duccndi caloris.ccies eppojltum. quod eft cius fpedes. licct fpccics non proutres opponitur intcntioni.cs itrem. quodnon folum illis quac confiftic in .nnt. tn» efl for- oppofi:» fpecici. rct refolutioni prxfcnti .qiiia vt fnprk dixit . Lumm fn- &c. nificxpericntiam. faci. 19- faciunt. Lumen excludit oppofiint non cxcludunt fpccics oppofito- albcdinis&: nigredinis in cadcm ifecits qut- partc mcrlij. ca Reucra autcm qurd lumen non producatcalorcm mihi longc probabilius eft cum Durnudo i. in.lcd efrcdiis realis non competit fpeciei fcnfibili. qui-i corpora cxlcftia non Probatur x.cornu. fed tantum oppofitum priuatiuum . ccm.j: &: alij Cxlocap.am. I §Uipd autem tottu raditu ftgnatur imme- 30. ncque cnim Ipccics hanis in fpcculo verbi gratia.capita pifcium. allcrunt . cfle res.qux ti^ conftat fitum. quod ma- Jpeitis tf/i lilioncm huius fpccici pra. fibi tentionali occurrir. ccre illud orbicul. vt velin: ranrum concomitantcr cum lucc calorcm produci. fiia . cft : quia fimul rum nimirum .i.tdd:*- . contca Coniirbricenfcs de ^.Vcrum cxpericntia .is fignifican- & concrcto . quam &: potcft clfc rcs.<jno occurrit di/cuifus Philoibphos vndc non : ctat modo dcintur» ipCis. de Naftra vAi cap.vt fungus.art. 6>«/ carur calorjquiamulta illuminant.tritcr ex corpons opaci calorcm.propter maioreM perfe^iorJe»t.hoc clFct intcllip. &: quar.lurem fol natus prodii: ccrcfpcciem rcflexam fuiipfius quotics proponitur nobis lumen ncquc ipfum lumen cft natum produccre talem Ipecicm .quem fequitur Giannus lib. dicifquod pcra'iquani aliain qualitatcm pcr acrcm ditFufam producere fbleain frigusicrgo ncc per lucem dcbcnt produfrigcfaciunr .

quando etiam agcretin medio. Antcccdens admittitur ab omnibusj quia quamuis fatis communiter negctur adtio in quod eft abfurdumj .vt contingcrct in propofito:Et praeterca probatur breuitcr hic a Dodorc . dc aquis fa(5tus cft.ab aquis.idefl:. conditx fint. cjuales fint tlU acjHi.fcilicet vt glacies folidatas. Q Vidam vcro carlum quod exccdit a{rerentcs. Auguftinu^ Vtrum vero nomincfirmamenti ciclum quod exccdit acrem . XIV.liff. ad agendum lumen poflet . immcdiate prjcfcns nifi indiuifibili } fuppono cnim dari indiuifibilia in continuo t^m pundla .&:diuiclacaquas. Sciendumcft[qu6d ca. Pfal.quod fpaciaaeris excedit. fixa (jdera. Job. de fado. fixai & in tcr- Qui ccgis medio ergofirmamcntumeft. cui magna cft firmitas & perfpicuitas . Quales autem&adquid fof- confiftere de : ftmt ejfe fuper cd.quomodo aqu^ natura fluidas acjuA Dco fcripturn efie meminerit . T>e froiu^ionc fimplicMm corfqmmf Ixic quoque Dcusifiat firmamentum in medio aqua^ rum. quim fupcrficics . an ipfe acr hic intclligatur . : quod quod cxccdic cft his vcrbis.joj. Qui ligat aquas in nubjbus fuis.^ Ibidxaf!^. iicct quam fit ip. materiafit faEtum cdum illud aquis fupcriora eius.[(uper de quo igne fidera aeris fpacia ignca? naturas dicunt. aquxin inquo acrc de quibus dicitur .In & fupcrpofita: alias . id eft.fuper coelum poflint j^uomodo uct. fed glaciali fi)liditate aquas fufpcndcre ne labantur. ac illuminarc indiuilibilc nam non eft lineas. quihus confentit ^ugufiinus. Sicut aer ifte nubilofus cxhalatione ccrras aquas vaporaliccr crahic. & poft corpulcntius . er^nt fijper firma^ illiuscocli dcfcribituf hiincmate- hic crcatio jficutaitBcdayS^^r Genepm riam funt fidera:cui fuppofitsc funt late traSiat ra . tamenquia fcmper pra:non producet aliquid uenitur. Colata polTct proclu£kiuamluminisvr altcrius primarij.] Ecce oftenfum cxlun) fiidum fit. & qualcs finc aquas quar fupcr illud ciclum func. potcft etiam fuper cxli fpha^ram non vaporali tenuitatc .i- iib. 4e Gen. qui^ indiftantia Co" ab omnibus partibus qu6 proucnit lumcn piimarium.fcilicec illud in quo func aercm &dequa maceria.i6.Diuisitquc aquas qua? erant fub firmamento. DISTINCTIO XIF.ipfe nouit qui condidit. ab his in Hexatn. Si qucm vcro mor & in ima labilcs.a folc vcrbi gratia. qui dicitur cfTe ca^Ium & luminaria fa<Ska cfTc conicdant:] quibus confentirc videtur.- lum & .fcilicec dcaquis. qu^ mentum.. Magis tamen approbare vidctur.csElumillua hicaccipi. quia fi aiiquod agcns lucidum ncquiret agere in diftans . Cryftallinus cnimlapis. .non impedit qu6 minus poflit immcdiatc producerc iumen in illis ergo quandoqui- lis : dem fitpoteijtius lumcn aliud . j8c lcuiffimis fufpcndi gutris.. . B jiug..Quicnim infra coelum ligataquas ad tcmpus vaporibus nubium rctentas . Secnndoconfirmat idcm . acrem .j. Diftinaio Libri II.& pcr fubcilcs minucias fuljjcndic . fidereumcos^ lumquoddeaquisfadum efrc credi poteft. purum igncm cfle . non tamen diftans ita quin agens pofllt agerc in diftans. Aquas autcm qua: fupcr illud Ciclum funt. J)e (jHO. .dicit vaporaliccr tra: hi. idcm Auguftinus quarrit nec foluit. 7i8 lumen prgducere.e.lum quantum cft ex fc.i. uiltj putant cdum illud effe ignea natur^ .

&fignum diui- (lonis.Diftinaio XIV.fi ftct. 719 Icntius conglobatas pluuiaiitcr rcfundit. non proptcr ftationcm .^«^^«^ na. Pocuicfierjvtccrra fubfidensconcauas parces praebcrcc ^'^•'^ffr facicns . congrc- *^ gationes aquarum proptcr multificos finus C3rum.Congrcgcntur aquae in Oarida.'l^rTJum.vcl tcrminum aquarum incranfgrefTibilemjSi aurem ftar. cumcunt. p Ti^^ ^^^ quaeri fblct:quarc hjc non cft didum ficut in aliorum dicrum X opcribus . deinde dicit pluralitcr .^. xcritaquas congregatas in vnum locum .9.in ^j^ If^J^ '"f*"» Ge.cuius figurx fit cjelum. fed pro. frudum. Eodem enim dic proculit cerra hcr- rior fulgeat crat aquam ca^lo inferiorcs in Amh.'.Iignumque f*?^^""' </f Lc re clara lucc luftraucrac. E O locum vnum . Vidit Dcus quod cflct bonum Sacramcntum aliquod htc commcndatur.ihtd. quod tamcnficutin . vnam macriccm. bamvircnccm.ibicirc non dubitamus.] tfumcnfaluti.T^oii^''^ & appareat tcrrajqua: cooperta latcbat & quac aquis limofa ficrct arida & gcrminibus apta.qux pracccrico biduo .io. Sicrgopotcftaquaiicui vidc- mus ad tantas minutias pcrticnirc . ni(i quod profit "f"^^'^*: /. TV . vbi fluduances aquas rccipcret. [Si aucem quaeracur . vel congrcgationem omnium aquarum . >| . De ofere terttA diei. qua: in tcrris funt: J** quia cundiaflumina & maria magno mari iunguntur. ^ tum. inquiunr. i^triim fiet quomodo cft firmamcntum ? Si ftat . ^^^^' nihil impedic moueri & circumirc fidcra.c.^Si mouctur .^rtj^w. quia binarius principium alteritacis cft. vnumpoflcredigilocum. & appareat aquarum in vnum locum.] Scd fpiritus fan(5his. Equitur. fed congrcgatione effe fpiffatas ideo facilc in : & teram u '^'•'V.quam- V^ uis auiStorcs noftri fciucrint .invnum tamen locum dicit aquas congregatas proptcr continua. vt fcratur vaporalitcr fupcr acrcm aquis nacuralitcr lcuiorcm^cur non crcdamus ctiam flipcr illudlcuius czlum minutioribus guttis & lcuioribus cmanarc vaponbus fcd quoquo modo ibi nm.f-»t »» tioncm . in puro acre cla. quando aquA congregratAfunt in 'vnum locum.Quasritur ctiam.*' -Jj^^XwJ aqutAug.quibus omnibus cx magno mari principium cft. Iicvt ncbula tegcret tcrras .' an moucatur czlum. C ^^^ Vxri ctiam fblct. pcr cos diccrc noluit . vbi congrcgacac func aquac. .<? aliis fa(^ufncft . Tertiae diei opus cft congrcgatio Congrcgata: funt cnimomnes aqua: vc lux. . Poteltctiamcrcdiprimanasaquas ranorcs ruifie . Idcocnim fortaffisnon cftdi^ium . Idcoquc cum di.^Scd firmamentum dici potcft. quac cocum ccxeranc fpaciumvfqueadcoelum.dixit Dcus. quomodo in co ftxa fidcra cir. ptcr firmitatem.] Ciimquc multa conftcc cffc maria & flumi. Sluarc tacmt firiptura de opere pcmd^ quod in diei. altis dixit.

l[Sunt. quia pcr ea diftingui^^us quatuor tcmpora anni . cum prius criduum fine poffunc. ^Equitur. j^o fada funt . asftaccm .V 'ccftitas H.& partibus. Ccd Luj^a ac fidcribus confolarentur homincs. accepit tcrra iumenta & rcptilia& bcftias. Tribus autcm fcquentibus diebus ornata funt illa quatuor clementa. duo fcqucntcs dics attributi funt fupremse & in- quae vniuerfa illuftraret.][VcI func in figna & ccmpora.firmamcnto fcihcct . X. Q.de Cene. /'^ Vi^ ^'*g° caslum cjEtcris elcmetis fpecicm prxftacpriufquc aliis fa^ V^ dum eft. cemporc npn morarum jiH(r. Formatacnim luccprimadie.Quinafer in volatilibus .ncc propter tcrram ^ fcd a4 fima? parCi "'' " ' * Eccie. 14. Ica cnim didum videcur quafi quarco die coepifrcnc ^empora.atquc aer ferenatus. Scxta. [Ec fincinfigna &ccmpoia & dics & annos quo modo accipicndum fic quaeri folcc.non fpacia fcd vicifficudincm aercas qualicacis dcbcmus accipere quia ca: mocibus fiderum£unt:ficut dics & anni . DiftinaioXIV.Fiantluminaria in firmamcnto co£li.& quiaquasdam animalia func. quibus in no6tc opcrandi nej /i7. quos vfitatc nouimus. qmndo fadta fmt luminaria. cerra eftrcuclata. poft quicomnia fa6tus eft homo de terra j & in tcrramon tamen ad tcrram.Quarta cnim dicornatumcftfirmamcntuSolc &Luna&:ftellis. & aquasinpifcibus ornamenta acccperunt.Infirmitatiquc hominum prouifum cft . In prascedenti triduo difpofita cft vniuerfitatis haius mundi machina. Dixit Deus.aeri.& diuiduanc p Odicm ac no£tem.ai de ornatu cdi agttur ^flcutprius fa^um eft. ycl rrierjdiana hora . enim in fignafercnitatis & tcmpeftatis & in tcmpora. ] nuUis nota- Hxc quarta dicfadafunc.nc cflfet habitantibus tencbrofa. id cft. in diftindionem horali^ : rum temporis :quia priufquamficrcnCjordo bacur indiciis . Nam fecundadicfirmamentumdcfuper expanfiimcft.] . vcl qua:libet hora. non incumbcrct.Tcrtiaveroaquarummor hbus intrareceptaculafua colle(flis. qua? lucem ferre Quodautcm fubdicur.v^ . fcilicct vcr .iih.de Pe»efi I. Idcoquc ccmpota qua: fiunc pcrfidcra. i» '"•'• ? fueric.Librill 720 De opere quarta diei . propter dormicndivigiIandjf|juc necc(Iitatcm:& idco ctiani nc nox indccora rcmanerct . ccmporum . caelum <t/inte alia Q [ QuA vtiiitate faiid 'nimxria! u4ugMh. : . Quatuor crgo mundi elementa illis diebus fuis locis diftin6ta funt & ordinata.fuis diftributa. vt pcr ca illuftrctur infcrior pars. vt circumcunte Sole pocirentur hominesdici no£tifquc viciffitudinc.& aqua^.2L & proptcr caelum.^-j.idc6 antc alia ornaturln quarto dic quo fiunt fidcra:qu« . hyemem.tcrra2. mundi. aucumnum . '^^nich c.

iJ.1 . 1. fecundum ipfum quod . »'o»» : riam potentialem .4.p.quantum cft ex parte materia:. : ignis.66j$.ty . cffet contingcns quare non cftfimilc de ncccffaria inhjcrentia alicuius accidentis fubic6to.Andrcas 8.uatioat^ rius . quod in potcntia contradi*^ionis fit .quam alij ponentcs in CjcIo matcriam.t. qnod.tj. p ' for.c.de Cdlo c. *datahacilccricacc.p.&f. tranfmutari ab vna forma ad aliam.Tho. ^•""J''*-^ ^*^^ : ca:kim.4.licnt.nifidecaftumoppofitum priuationi mac : illius forma ca^li non dat a£lum oppoficum priuationi cuiufcunque formx ScotiOpcr. alterius & alterius rationis . Met.qu2cro primd. & mundi. ficut DatoenimquodnonefTctaliquod agenscxtra. ficut ignis &: inhoc vicietur Aucrrocs in traBatu de fubHantia orbis . Materiam^ <^*^'.orbuc.f . Sccundo. antccedens.z. &adpriuationcmhuius forroxjitaquod ifta matctia dcfccftin potentia contradi(Stionis. *"• RErpondco. 1.oftendctur carentia materix nifi forma incorruptibilis pofrcr neceffario aftuare mate: Tex.qHodl.Goff[.\.Bon. nihil vel corruptionis .melius habcre intcptionem j.vbi ncceffitas eft ex parte vtriufque cxtrcmi. ic primo quidem quia tunc effent duac materiz prima:.^. Vtrum corfiis c&UHefit effentia fimflex f AlenHs i. in qua potcntia formx eft nunc autem non cft fct vtriufque necefl'aria.alterius. Je cdo £-..z.^. ergo nec fimilitcr dua: materiac primac alterius & alcerius racionis Item.& in illa.Met. : .1.iMMr. Non funt duo fincs primi. t.a alia videtur rcfponfio dandafecundum Theologos. SimiliterPhilofophus mutationcm nonponit matcriam. ncc duo efficientes primi. 4 "?•'<'• ^.qHodl. quod maceria in caclo non eft in potentia contradi6l. hocnon tollerct quin intra fc habcretprincipium corruptionis.falcem ifta matcria eft inpotentia ad bancformam.t. Probatio falficads confequentis.^. Vide Scot.defMhJiar/t. qua res poteft cflc . non eft potcnrialitas mutationis nifi ad vbt.Capreol. i 2fi^iJ Irca diftin£tioncm decimam quar»m. Quodfi dicaturcmateriam illamnoncfle eiufdem rationis cum marcriis rcccptiuis diucrfarum formarum & ideo iion polTc quantum cft ex fe .&x. & Adoftcndendumtamcn oportct procedcrc ''incorruptibilitatem Cacliexfe fecundum viam Ariftotelis/'n>»<' t"'«/'.i. fitfempiternum fequitur : fit in ipfo.ParsW. & ita nullo modo in potentia contradiftionis & 'Tix. & altcrius rationis confcquens cft falfum ergo &. : : : matcria pcrleratio corruptibilitatis . c^i.i]. ^. nifi _ .iceriac{ua:.i. . e^omne materiatum^fofsibile .refpedualceriusforma:. & in hoc oftcn- dere quodnon fit alicuius naturse elementaris qua incorruptibilitate oftenfa. quac hic fupponitur. mquantum eftjnpotentiaad tormam aiiam ab ca. vndc fit ifta altcritas rationis in hac materia. . Secundum intentionem Philofophi cum omnis poientia paffiua materisE fit potentia contradidionis ex nono LMetaphyfica & ibidemy cum quodcunque fempitemum fit necefiarium.D. *"'/<^^ ^f*""" . 10. Vide Conimbric.i^^ i„ traSiattt proptcr potcntialitatem ad de matens cdt.ii.t. in cjclo f m.ioBis:quia forma ^Tf* "^i cius complet totum fuum appctitumicontra.Tom.^. 1. hic ^. Hen. QVASTIO I. vidctur ^ difficilc affignare .q.^.Ba(rol.quam habet fed inquantum eft in potcntia ad priuationem formx .P/y/f .1. fcilicet matcriam.i. exquo confequentertenere debent pofuerunt calum non ejfe animatum : quicquid i^uicennafentiat. \^.ii.. (iccirciitiafimplexf H O C S L V I _ M. Hoc videtur inconueniens. &: per confcquens nec habens matcriam quia fi haberet materiam ciret formalitcr corruptibile. ^ c.d. quam : habet.Anton. qHodl.i.^'"'' '• ^^' jnttdj.c.i6.alia fccundum Philofophos. J/«.com.g^„ipri^ altc.i. Calum.vhi Richar. fccundumipfura. & de fe poffibilem carere illaforma j ita quod habitudc non cf- tantum ex parte formacrc conucrfo. 6. feamdum Philofophos^ non habfre materiam ^fed ejfefubjlantiamjimplicem^(juid ejfe neceffarium. xxx. & .QusEftio 721 I. Philofophi.^.ei.quianon haberet contrarium .&S.Iicct non ponatur.m. .V I. non effe.fcd : : .4.iEgid. Si dicatur.^. nullaforma complct cocum appctitum "* /^^ .Gaht.Conimbriccn.D. Vtrum corpus coelcftc |l^^ ^^- -A.A\ict. quod poffet ipmm corrumpcre.

liabeac . nor^ quin intra habcret pripcipium . primq & Mundi. 40.9«<i incorruptibilitate oftenfa.leclfprma cgcli non fic continet oipnes fotr.nmeiius habcre intcntioncm Phibfophi. Scc.709 necejftria inharentia alicuius acci* dentis fuo fubiello . Hacc illo capi. qua anima motrix non qua cft forma e(| \ : & illaanimaeftlntehigentiapropriamotiua huius orbis comunda*huic . talis non cft nifi vnipa vnius. Vidc cap.inquit. quod caclum non (it videtur itfAt^f. Librill. Et in ho^ tpllcrct fonruptionisjfcilicet raatcriam & teft efte. ratio vero hdc omnU potentia fmulcontradiUianis eft. nifi i^itcllediuam . cft quantum Met. quod nqn eftjnrelligibile . nuthformadataaumoppoficumpriuationi cuiufcunque formz nifi in fc conti- riusa fc. hoc vcrc mouet.^^. ProhoceftPhilofophus^. quia accidens ncceftariiun .cum matcria talis. lex. pft id quo rcs potcft efte . forma incorruptibilu pojfet qued materia non haberet neceflariam habitudincmadiliam forroam . Aucrro?s in trad^atu deSuhfta.quac cft fnbftantia fedtiljile orbit. priuatioucjn ixy^ > 6f pcr cojifequens ca:lum ^lfet cprruptibilc . ergo priuatio fprmae ignjs ibi manet. quia cfclum non habcrft contrarium . cunduTn & & ycrcmouetur fcd ipnobis anima non mouct.& animatum formalitcr (juia tunc vel caclum crit elfcntialiter anima tantum . fmdHm Philof.Scquitur:^»«re. ^gj corpora czlcftia funt lcmpitcrna fnnt fimplicitcr nccciraria. qu. eorpm non componitur ex materia. quantura cft cx fc. illud igituv . & hoc proquod elcmentum ha- yldoftendendum tamen bat ibi Philofophus.vcl praeter animam.cx hoc bet contratiupi /& coelo nihil contrariatur . fhiUjb^hi omnc lcmpitcinom cft fimplicitcr heccirarium: /f Thec(0£is.Met. \%. 711 . hocidcm patpt 9. nifi illc. cft fimplicitcr ncceilarium. t«x. Mct. nifi dicerctur quod neceffario aliuarc materiam pojfibilem defe carere illa forma. Cdi. qiix cft: fic materia. 6c potentia contradidionis necelTanum. quia caslum.quac par? Podlotquod intrinicca cacli. ita cailun^ npn crit l"eropitcrnum. comm. Ctiatti fubiei^m habebit necetlariam habitudincra ad talc accidcns habcre ejfe .quam alij. & quod non elTet aliquod agens extra cxttinfcfum . fed eft ratio mouendi taptura tide^ mouetur per accidens.p iit pcr fp de eflentia cxWj. Si crjgQ calum haberct matcriam . & orane quod corrumpitur ^ fuo contrarjo corrumpitur.quia eft forma moti ibiautem moucps. vltimo. Et vltra.quantu cft cx partc poftct carcrc tali fua. quiji tunc matcria . vt patet.c.iz. adluando illud. coelum eflcf contingens. ncra ad fubicdlum neceflario . Mct.t. b . quod poirct ipfum c^lura corrumper^. 17. tunc tal<s raaicad Cia cftct in potcntia ad formam csli . fi catlum cft nccclTarium crgo non habcc .&c fiue ^* t exponatur quantum ad conditionem.Vndc S£ : Philofophus fiue ComCdurtf ffpicntatpr ponat cxlqm animatum formalitcr anim^i . & : intellediua co.ita tjuhd habitudo non ejfet vtriuf/jue neceffaria. Prqbatio minoris. fif onxnc corruptibile corrumpitur \ contrario hoc .tex. quia fi accidens habec neceflariam habitudivtriufque extrfmi. quorum .puta fortn^c ignis . vnumeft motum tantum. I^aior patct crgo j . nihil potentia fempiternHm .i^^/c^^r. Dicit in fit hoc Phijofophi dircordant i HfejiirferdXt Theologis. . pa. mobili . ? quod fffcundum Philpfophos .Amc^fi animatum. & & non c(Tc & hqc potcntia cpntradidionis. ficut igTiis : dato cnim totumpatpt 9. &:il]ud pofitume3{ duobus vnitis. non videtur ftatim rcccdcrc a priipa pofitione pr^habita.is.c^ ftinguitinter primam intelligentiam produftam. qui plan^ diff. Loqucndoenim fccundimi intcntioncm Philofophnoportct ncgarc omncm matcriatn in cacloi& ratio Philofophi ftat in hoc. cxlum non poiTcc edc hoG li. Eft.&: rejiquum moucns tantum : illud diftinguibilc eft comTex. per animam t dc eflentia ca^li.Si enira talis forma ncceftario aduac materiam.17. inquit Jkut generabilia . tunc habet ncceflariara habirudinem ad ip/am: quantum crgo eft cxpartcmareriac.qui motumcKfe diftinguit in duo . 8c animam primi orbis. .ncc verba eius cogimt hoc fibi imponerc quia vbicunque vocat animam cxli. Picamu^ fecvindo. : : M MENTARl^S. &: ita folus inqgantus.cmm. ejfe atiiQuicquid (it de Auerro(5. vt motrix propria. Improbaretur ab Aujcenna hoc. Confcqucntia patct quia matcria pcrconfcqucns imtcriam.ijccper ^ccldens. id eft.non dicaraus Ariftotelem recefllfl^e a pofitione pri^ matu?n. oftendetur carentia materix jn ca-lo . tcl Jcdus crit <y in de forn)alitcr.qua rcs pononefle . eric aliquid ^liud pcr fc" pcrr & ica erit ibi potentla pafliua.& com. forma : (cd bcne eilct neceftalia habitudo illiu^ formx ad materiam. : qpi^ ip/i non pofuerunt ibi animam. commen. &forma^ ad duo Et hoc probac in : non enim irt contradiBoria. quamum eft cxparte materije non . masjguianon animajn intellcdiuamEx hoc fequitur vlterius.DiftinaioXIV.nata ntcarere ^fimile de tali forroa.ppncnte8 in cxlo materiamjnara ipfc Auerrocs probat . ille ''* ^"^^" ' corapofitum ex maieria . f. & corroptibilia ^uomcida etmponuntur: nulla enimpofenfiaeft in ea omnino tjuo eftpotentta. Scd nulla Cdnm fe- cft nccefsit^s tantac pluralitatis. neatonanesformasfaltcm virtua!iter. Hoc idcm capit. vbi necejftasfft ex partt Quia fi cpmpofitura px fuhieSto^Sc accidente. nop potcft quin ruhicftum cnis. Hajcillc.ncc fccundum fc mouctur. C a I* ^^^^ Irca primam An in cxlo quaeftionctTi. ficut ignis. 5c forma. fft .fciIicctmouentc.

ttxtu commcn. .habetma~ teriam.ii.»<r enirn ordiriata funt ad inuicein rejpc^u alicuiM.vk\c\\cct. fcilicctad rcceptum.us quam fiib alia forma.& (\ czlum cft caufa intrinfecano cffet fimpliciterincorruptibile. & non cfle crgo cx hoc (olo. & pcr confequcns elfetin potcntia cotradictionis ad illam. tc d:cit quod adluic pofita tali altciitatc .a : fcd ficiusappctituscftto- talircrfatiatus.1 cft in . & pofico ctiam quod fit \n a<fhi . tancum eft vnus finis vltimus cciam tantum vnum primum cfiicieiis (\ ficiensptimuin ttKir. vbi lic ait rttm tnuenitur aliquid .ti.Metaph. fwj. &: Henrici qHodiib.aut anatura.. Contra iftam opinionem mh Dodor inftat quod non dctur materiain . Et clariiis fccundiim aliam tranflationcm.iy. 6: tapotcntia contradidionis ad illa.^ ctiam Thomi. Si dicarur. eftlnt nccciVario phira vniucrfa. fequitur qucjd re- fpcdu ciufdcm tancum vnum vniucrfi eric : ef- fcd ifta prolixius patent %n d.pat(t per ibt cornm. Hxc illc. autnon rectpc- rcyf Cjitod efitale dtcitur materia. non tamcn fequitur c contra.iorn. ad Hxcibi. t.confcqi^cns eft falfum j crgo & & ad oppoficu forma ca:li » contradi(5lionis ad cius fcilicet ad priuationc. : Commcnfatorem In quoUhet euim eo- cfuod potejl recipere for~ mam naturalem.tiacontradidtionis.Aiciia.Et ibiCommcn.quc^id tcrahaai aliqualis difficultas .qu6d in vuiucrfo cft tantam vnus finis vltimus . &(fi Ulud ex quo ejt natttra totius. cclfarfum niaqis in aftu.yihi rcd- & caufam quare gcncrabilia poflunt cife .patct. Met. NulUforrna complet totnm apfetitum appctir illc ('o/tira : matertijitty Scc.cft in poccntia fii- a!tcr.aut artificioyhabentmateriamy quodltbet enim habet potemiam ad Cjffe.Met.adhuc tamcn nonvidctur fcqui qudd haberct ncccirariam habitudincm ad Quod fi dicatur.iG. quodcft contra Philofophum in locis przallegatis. "'"f'^" '"•* cxli poflit cire iub alia forma. plures fincs vltimi. dicit. & vcge- tatiuam 6. vt fnpii patuit: Vidc ibi Comtnentatorcm. Si dicatur. pri- cxloalccriiis lationis a matcria generabiliutTi .t irjanc incn no proprix paillonis. Hsc ibi.eft ia potcntiacontradiclionisadilla: lcd inquantiim cfFecaiuum illius nccelTario in fe non eft in potcntia contradi(5lionis.fed cx ficitillam in fc. tfinitnrm. jn fi hoc foi^ma contincrct virtuali- formam .quia eft eft in potcntiaadaliam forma. Sc alrcrius rationis-.non cx hoc rccipit ca. 5. & taordinatur ad men ipfa lecipicur in matcria eiufficm nis cum materiaiftorum inferiorum.tex. qiiia caula t ffi- rcfpc(ftu totius vniuerfi cft can- tum vnacaufa finalis prima. Sic fimilitcr vidctur i.Qusftio Vnica.cft crgocfient dua:materiaj prima: altcrius.itcty. appccit clle fubif. l\irs fit 11. £x hcc cigo qu6d materia cftinpotcntia formam pcr quam compofitum habet ejfcy &ad priuationem compofitum non habet cjfe. f.& hoc qu6d ncccllari(i cf- idcoinquantiim reccptiuum pairionis. d Item^videtur diffictle afiignare. ciuflcm formac. nec duo altcrius rationis.r ua viiiualitcr continct : darct adliioppolitum nam animaintcHc^icnfitiuaxn p 2.Apparet tnim ejHod hoc cornme eft omnthus entibusjfciltcet ejtiodomnia funt proptervnUy& ejuod atiiones meji prima caufa id efi.inquantum crgo nec fimilitcr du<c matcri^x priinar.aut natura^aut arte. pcr quani . & aJ priuationcm ciusjdicturcaufa corruptibilitatis. : & fic talismateria catli. Et quod fic rhiiolophuSinfclligat .aut artificialem . . fectmdimi niultos.quamuis i^coti Ojfer. quod materia cft in potentia coniradiiSlioisis ad formam.quan- cnct fimpliciter intranfmutabi- ab vna forma ad aliam.i. quia ipfi ponunt animamintclicdiuam immorcalcm.cius ctiam ciens : fi crgo cft crit .qu6d fubic^aii eft rcccptiuu tis. Scd hoc formam non vidctur.& licct c. habcat fubicdum Gt neScd hoc fic non fc- nfcefTarium.id ek. z. & corruptibilium •tumeil cx lis fe . Scd hic oritur quod dicit.ji. cuius eft caufa finalis. dicitur compofitii poflibile elfc. quales funt materiar gencrabilium. ciim ejp. adhuc nonlcquiturca:lum tfic incorruptib. & fi cHent Hiotus tnjjjt plicitcr in potcntiacontradidlionis. quod cft in potcntia ad aliam formam. & pcr accidens.altciius &.Wic Doftor adliuc mftat contra opinioncm concedcndo cis iftsm :iltciitatem.&uicotniptibilcm. idc6 cnim potcntiaad aliam fotmam quia f^ complet lotum matcri. Hi'c illc Apparct ergo.ni fi pcr for- & mam.& non pcr hoc.Patct ifta. non <Sc pcrforniani . 725 rationis a matcriagcncrabiliufn. vnam rccitat opi- cjuodlib.&nullomodo cfFctfliuaciufdc.hii£aMtecfi : & Itbef efimaterta.nto.fcd cft in caufa corruptibilita- eft potctia ad priuatioDC for- ma:.Dico quod quod lubicdii ncccftarioindudit illam.altcrius & . & non efie eoruytjuod- qux invmquoque materia.Oww/<t dit non cflequia (ioquitj c]ti£fiunt./^.& matcria iftorum infetiorum cotruptibilem. (\ non ficut funt duo fincs primi primi.nun- Secundh. alterius racionismamPhilofophus x.parte prtma. quia fic. vtcft fub aliquafornia.commen.&ad oppofitucius.quam habct. ri. c ratio- probat fic:Ulud cftlimplicitcr corriiptibi!c. f 5/ dicatur. ciabd vr.quia pafliotiis forinam. materia .condudit vnitatcm vniutrficx vritatc finiSjvbi ficait:-^<^ vnurn quidern enitn omtiiacoordinatafunt. cjuod materia in cMt non efi in iJateris tJi potentiacontraditttonii.poffibtle emmj& effe. fcilicet habcnt niatcriam. quod ide6 niatcria cft caufa corruptibilitatis compofiti. S[ lUcatut^quM fit ratione forma:. rtifunt erga i/lum vnu. i & & ad cft in priiiationc cius cim . boc in quo^ libet.runc priuationi illius foiin. antcccdcns.& non ejfe . Et in alia tranftuionefic habctMr:0'Vf. Er . quia pofito qucrcrur de ^orma .fci- ad forniam. quod illud vnttrn efi prima caufa qmmadrnodum omnia (juxfunt in domo propter dorninuM domus funt. Hiqux c(t GotfrcJi c Ccf uioncni.qu2: quod matcria carli non cdct ciufdcm 1 ationis cum matcriis reccptiuis diuerfarum formarum. quod ad vnitasmatcrizpiims ciufcniufcunque compofitj. Cttlt qutaformu fuum apfetttum . (]uoda!iqua forma habcrct ncceiraiiam habiludinem ad matcriamillam ncceirari^aftuando. Dnhi .culus materia eft in potcr.qnia matcria cxvnitace vniuerfi dom li fit rationis rcfpedbu ordinatur ad formam incorruptibilem pcr fc. qnia (ffi- fiin- hoc no cfficiciitcs trimum om- ncrcceptiuum inquantiim huiufmodi.lc. Probatio falfitatis confequcntis. vbi fic habctur Et omnia qut funt. ad priuatione ciiis:Iioc pra patct^fcd matcria cxli.&: hoccxprefsc patct aPhilofopho <). verum. Ai.cj. Scd \\\ propofito materia cxli eftct tantum rcccptiua fotmiecxli. fit impoflibilccftc finc ill3. &c.cumroatcria. non fit in a(5lu. Et hoc ctiam expvcfse p.vt patct a I-)odoic.

qui irinfcce./^«frro<-. quia contix>ens virtuajit. rcpipicndp intantum dominatur illi matcrijc . turadrnotumcitli.tatiuam DiftinaioXIV. ciTet fimplicitcr corruptibilc. fcd eft ratio raoucndi mcn tantum. vt patet de t^tumfiiMiti fubftantiaorbis. quin fatiare appeti- ipfa appctat effe fub vcgete- xiua.& animatnni . vt p^tet pctdi- & & & ^Uim Philofophi nono Mct.dliua efltt reaiiter diuifibilis in infinitas conxinctqualit. 714 & tanicn non vjidctnr . rumpi in ignem.Sic vidctur . Illuddiftinguibilc eft compofitumcx duobus vnitis.qux eft. vcl aquam Sed tunc videtur . com. Phi."""*'»• f^e a po/itioneprima.-ifcsclementorum . quorum motum tantum. tur . & potentia contradiclionu. quia ipfe <«frtJifi. erac materia omnium corporalium etiam poneturmateria fecundum (c^ quantum pontentorum a caelo ernpyreo: efl ex fe eiufdem rationis in quocunque. non pofuerunt & ita folus quod non .qui videtur vellc §iuomed» cxlumcfle animatum formalitcr . Praeterea . cxprefsc tenct quod nec anima fen.tex. icquitur cx- C H O cft rnatcria S cflLr fi fe.i. tum materir. ?w4.ftatij» recedere a Primapojittone pr^chabita. quod ponitur vfque adcaelum empyreura .vt fupra patuir. nientes tali corpori caplcfti.quantura formali- bilp. motum ex fediftinguit in duo.adhuc nou vidctur (equi quod matcria cxli non appctat eflc fub tali forma. Videtur.& reliquummouens eft naturalem inclinationcm ad omnem formam.ergo.iZ. nccellarium .ouiaomncperfe€libiIe ab aliquo rcalitcrdiftindtoeft in potentia rcccptiua. : tura fua.non ita perfede quicta- intclleftiua Sc per confcquens anima intellepartes ad diuifibilitatcm quantita[is. quod non appetat eflefub alia forma. tcr . Librill. . h ^icijutdfn de . Tum. fed in nobis aniraa non moutt . in- eft intcUifji- Patct . qaxrc g fcrt caeli Refponfioncm forma moci .fcilicctmouente mobili. quamuis fit fub forma perfc^inima.HicDo^oTm- pccper vnum fciiicet quodcx quo fccundijm Phi- lolbphos in cxlo non .fiucpafliua ad illud . Necverba eittt cogunt hoc Jibi imponere . quia foimam. vcl etiam cor-. (jH<t efl de ejfentia . quia illnd cjiaos . non dicarnui Ariftotelem recef.vcl fenfitiua formaliicr. cis attigifTe & Jucprrupti. in potentia conttadfdionis refpeAu illius-. Fei i» cdilo prniter animarn .m (cllciflus erit qtiantus .Etconfirmaquia pcfito . continct illam etiai)^ virtualiter men forrp^ mij:ti non .& tamcn non videtur qa6d contineat inopter fiii appetitum matcriae quin ipfa appetat clfe forraaliter fubalia forma . & tamen forma cxli tuuc pcr acciden? mouprp- alibi. ab agente tali.&: fimilitcr vidctur etiatn alias formas corporales perfe€l:ionero. quod faltem caclum pofTct corrum? pere. crgo nec virtualitcr contincntur in eo.nouet. quia ex quo habet aliam appcteic potelt.iliter /ormas elementares : patct . Pattt confcquentia . vidctur innucre qund forma c-elicontincat virtualiter alras forma: ab anima intellefliua . Fornja mixti virtualitct continet quia virtu.quia cft ^x hocfe^Hiturvlterius.otentia pajjiua .& ita perfeElibile per ani- erit ibi (. nccper accidensmouetur.fi oiiii) fic fatiajret appetitii materiz^nunquam materia appeterct cllc fub alia forma. d.non potcfl corrumpi ab agcntc naturali.a quo rccipit iflam formam . Patet. 6c tunc ipfum cxtantum anima.q. fnde fiue Philofophus . & hoc \ere.qu6d in cxlo non eft materia. quia quamuis intcllcftus noftcr habcat perfc6tiflBmam inrcllc<aioncm . & fic quantitas eflct formaliter in anima per confequens npn cflct c^ufa corruptibilita^ lis. L V I Secuiidum Theologiamy ponendam in cxb materiam . & illud vere mouctur .quiac»lumefl.r proprictatemalicuiu? forraas. tex. fedifljma. J" bilitM ctUy vnde efi ? hac proppfitionc C<elum ejt neceffartum^d' incorruftihVe. quia tamcn forma casli .piiia fub anima fenfitiua.com.& conuertere ignem in caelum quia virtusaftiua caeli excedit formam ignis.adbuc ftante tali inteiledionepcr- & fic in& formalitffr. naturalitcr appctat aliam. Et talis non efl nifi vnica vniiu orhit. etiam impcrfc'£kiore. c. idcd . quia fibi incfTet Quantum enim cft cx na«» illa pocentia ad contrarium: non habet contrarium potens vincere iftam formam . fic (atiarc & lumnonpofle e(fe formaliter animatum c & hoc probat quia fi carlu no haberet raatcria. ita caclum non crit fenipitcrnum. fitiua>j ncc vegetaiiua dependent a cxlo in cffcndo . fed in cxlo moucns. adhuc ta- tantiim. vnum lur in illa. Et pro hoc cft Philofophus 8. quodficfitiat appctitum m^tcriae . &c.& tamenfoima non pofTit ab aliquo alio alteriari .:ia:quin ipfa appetat clTe puta Dodor Tertio inftatuf.. M.&itahabcjit ipfi difcordareaPhilofopho SEcundum Thcologos ponenda eft materia ibi ab .ficut&cnroha- aHquid alind per fc calierit mam.& non ni- eilct forrtjaliter Imn cilet fircntialiter intclicdliua. Fort^ caelum non potcfl altcrarc elementum ad qualiratcs conuc: . vt percgrinas iniprefriones. : &: materia ignis efl etiam capax formac caeli ergo potefl tranfmutari ad cfTc tale. Sc forraasillorum.vtpatet pcrl^hilofophumrfr/w<ie^«i- dicendum de materia . quae pofitio eft. earMqae effe eiufdem rationis cum fuhlunari^&per confetjnens^calum quantum eji ex naturafuft^ corrupfihiie cjfe. 17. ncc corrumpi- S C H O . 4o.6c per confc- illa cuen$. quia Philofophi ii anim^m ibi nifi intclle(5tiu. quam naturaliter appctit. Tum quod contincrcnturyinua-' litcr. &c.. Sed hoc non videtur.qu6d in cxlo non elt materia. besquantitat^ fornialitercft diuifibilisininfinit3Spartescarnis.qujn etiam appctat aliam.nona.Et fatiat apperitii fic ta- matc- fub formaignis. & per confcqucns.

yiaentnr quin anima beata fruftra vnirccur corpori .\ ^. quodloquitur ad animata .totum caclum practcr ftcllam. QVantumad animationem . ^»i autem dicunt calos ejfe rationalesy ip/i meritofunt irrationales. . Albert. icilicetPamafcenusaflcruitcacloS non Ratio adhoc D. vcl quod illum fecerit poft hbrum Retra6tationuin. l.ii. vt perfcdioncm accipiat a matcria fcd magis.4. non cflet ponerc aliqucm motum quiaidem facit vna pars pracfcns.vt forma vniatur materiac.c.dicit non retraftatum tanquam falfum vbi dicit . i.ii ligentia videantur. Sed Hicronymus fuper Pfalm.. 18.c.adfammachium^ vbi propter hoc^ coarguit Origenem. Ecund6 quxro a dc motu aliuda caelo ftellaco ? caclorum.f .C quod pofuic in vno firma- . ante librum Retradationum afferuit.J. cttlo.quia illa : : .4. mcnto- Continuam cft.S Qu^ftio 11.^. 4. Itcm.loco citato a Scoto^c^ in c.cx quo non habet fcnfum nec M*70' ^'^' per confequens aliquam perfeftionem excorporeacquirit. quxre. jncnti^nem de eo.51. fcilicet . : crgo habcnt diucrfos cxlos: p 3 quia «^ ' . nifi motus ftellac: fcd motus ftcllarum ptoprij : : : videnturpoflefaluariin vnocxio aqua.fi cxW non funt animati hoc eft creditum non ratione conclufum: '* rtpm. Oftendit etiam illumhbrum non efle Auguftini. videcur efledubium . fi : cum toto caclo fupcriori. Idem habet Hier. i : : : aliusGraccus. fed Deuter. Breuiter. Refpondeo. animabus trac. Gen. 725 duhius locis in literd ciiatis^tamen ne^ 4. y Metaph.vel aerc ergoj&c. quianulla eft conditio in corporc illo ita perfcdo . Thoma/atetur fatione non concludi non ejfe animatos. loquitur dubitatiiie. aliquod fit caclum mobile. Similitc^i. quia Auguftinus in Enchir.i.&: 1 1 .Tho. fi ponatur. ponitur.q.: a cdofieUato? j\.41. aliquodjlt cdtim mohtle^almd Alcnfis t:p.hU aUqua defttmpt* fcdionem. anima fruftra vniretur cali corpori.ca. Re- ^ ^.cap.i. Pars II.i. Luna.znics multos. dc agnitione versc vitac. Hexamtr.non tamen intel- (jr- Genef. Nec illudcertum habeo^ vtrum ad ciuitatemfupernam pertineant Sol.t. C. . motus autcm cuiufcunquc cacli infcrioris . diuerfimod^ raoucncur V I.& primo Retrafta. fecundum fecft vniformc crgo propccr ipfum. quodin nullo libro fcripto .4. quod alia non cft crgo necelfarius motus. cap. Hoc dc ifto. cuius motus cft vnus . efle animatos. cix. manifeftc apparcns rcpugnarc animationi corporis. dr ep. vnu$ cft in czlo fupc. 18. Agid. W. vtperfeftioncmcommunicec materia: imo principalius vtexcis totum compofitum fit perfcdum.^B/a. quiaquodcunquc caclum inferius. C H O L V M. dicens ideo mufcam nobiltorem c.de Coninibcic. : ftcllar Tom. &: ctiam Similiter pcr rationcm aliis motibus propriis : caelis ponatur.iu^^ c*lo.\. Vnde videtur manifeftc. dicit.fuper .cap.(jr ^Urologi. 8.quod eap. .de duab. dr ^.mouctur mocu diurno . I ^uoad Ammatloncm cdlorum videtur Kytu^uftinm gat ets animam lib.vt tenuerunt multi Philofophi. ex quo cx corpore non acquirercc per. nihil valet. (^ aliafydira : fjuamuis nonnulli^corpora lucentia. Animal effe mundum iftUm^nec au6iorttate^ nec ratione indagare potui non tamen propter hoc negat. Scotus reieiia ratione D. fi 1.co4Mis <j. ftcllis ftcllac funt i^J/^^. 8. traB.Tex. cxli . ab-ea recipit aliquam pcrfedioncm alio. Qjiiod non.quod in hb Retradationum eft negatum.i. d^ l. QV^STIO Vtrum II. o.yfrg. fophum. ponantur alij crgo quodlibct inferius .quod dicitur. dicicur^dc crgo omnes }(J. fiait& multi motus proprij poflunt faluari in : Oppofirum Scott Oper. rioii.<].^. quod in libro Retradationum retrafltct ergo illa audoritas . fecundiim Philo. forma vnita matcriac. Deus in firmamcnto eas & Vtrum i. Scd illud non videtur congruc di£tum. eft continuura fupcrioribus .vbi facic c. quae adducitur dc Hb.o^W//^ f<f//.quia nulquam videtur Auguftinus afleruifle. y videtur diccre caclum habere animam. Auguftini. : : .

prim6oftcndenduriieftillud. Hin6i. Concinct autem piura prim6 cnitp pAendic oftcndit tripliccmdifFcrentiamreperiri inmo- tu pianctarum. & ita corpus ccelcfte eflet rarefaftibile .cumproponcret ca. .lp. : C H O L S PONCII. (qua.. in i. Jheodor. (jr fomtur ratio^ cjua colligitur ifie mmertti yfcilir liellaruinjixarum adplos^ (jr motttm ex diiUntia Planetarum interfe. id eft. pcrius eo. ftcllac naouerentiir proprio ita yel clTct iij cxlo vacuum.in quo om- jtjuia Sccundp .nOuem admittit. Terti6 ad faluandam illam diiferentiaw . Ifta duo de ina^quaii diftantia Planeta- fupponantur . : . crgo caelum huius difformiter mbuctur a cxlo Moucntur autem feptem flicllac difFormiter. condcnfabilcxvel pofTctfcindi . I 7(ouem ejfe atlosfecundum antiquos .ierecaliquando. vcl fibinihil fuccedcret & ita efict va: orb^. Poffibilc cft cnim d^ locis Planetarum certificari per inftrumcnta . Scd &Tartaretus ctiam cam omifit fine mentiope vUa. &. .eias feccrit rhcnr|ionem. hjc fupponendum eft quqd nulla ftclla habet proprium motum localem. inquoipfa eft. Diforwidtjhtn- tit ftellarii afe prohat no» ejje in eudtm cs.HilarJn Pf.x.Clem. Vnde necejfe ejtdare aliudfticct & .Bafil.concordant.ib- l/fiHiatura /7«i«. Quarto agit de neceffitatc Epicyclorum. &c.qu6d in inicio commencarij ad quxilionc. StefLu mo- uoi tantitm motu QVantum ad primum ^ . in quo locatur fi cnim ipfa partem ilhm ortiis. de tJlU'itt {Cfi^ioUb. V M.q.Libri 726 Diftindio II.Theophyl. odo cxlos.& intcr fcfimt crgcvodo cacli.feptem caeli proprij feptem PlanctariLimj qui difformitcr moucntur. tji^lundo^ natura dediflet virtutem progrefiiuam. & fecundumcommuncm .. hom.i. pofuerunt con- non numerat Do£for Empyrettm^quia ratio mnfcitur dari tamen : : tenent PP. ^i (Cuumjvelaliquidaliudfibifuccederet. P. Vidi . vel duo-corpora fimul. p.iit. fiuc moui orbis fi non. quod non mouetur motu alio . |jes Aftrologi : yidcndum cft dc . quae fempcr vniformiter diftant. (^ adfxaSt diurnum qui non eji propriffs cdlijlellati .dr z. Ptolcmjcus in \^lmagesio di- tum intcrfe. .n inGen. rclinq-. Hxc eft intcntio Atiftotclis i.m prarcedeni£m.de qaibus Do(?tor in hac diftinflione agercc. in vrifictp.quacdicuntur fixae.^.ctum non explicafTc a R. nuari : vel mul cum fi ^ fequitur quod quscunque ftellac non funt intfcr (c arque diftaneodem caclo nam diftantia alia & alia diuerfis temporibus non proprium motum ftella: fed tantum permotum cxli. rurfum conti- fi nuUum iftotum concedatur fcquitur quod ftella roota fempcr fit ficorporc mouentc. Ad minus crgo pi-acter c^lum . &: figuram fcruanfes) ideo rcfpeduomniumillarum fixarum non oportet ponere nifi vnum cjelum.Chryf. Eq i3magis miroc Lych. Sccund^ Ecundo qusrp de ifiotu caUrum . ideo dicuntur fixa% quia femper inter fc sequp funt diftantcs. &. Et tandem loluit argumcnta principalia tria in initjo qu^ftionis pro ncga-» tiua partc propofita.reCjedcntC corporc (cindente . ad aliquam aliampartem moucretur.). &: eupdem fitum.nec diftet difformiter ftclla a ftella fi illius : &: ita aliud cft caelum huius . mow & fuo.& ab iftis. : . Hoc fuppofito tes non funt . Advidendumdenumero cxlorum. planetis phucs oibes partiales adfcribeudps doccr. de Coe. ejuod ejiprimum mobile Jiitutntes injltllato duo . quia habet aliurn. itaqu6dnonfempera:qucdiftantaftelIisiIlJsfixis .dr i^in Hexam. & ideo non certificat de vcro loco ftcllac^faltcm certificabit de loco vifibili ftella.%.cap. Etfi obiiciatur. quod radius vifualis frangitur propter diuerfitatem mediorum. illo .vel fciflio orbis .adHebr.c. ^ neceirario elTc ponendos hanc quaelHonem. Damafx. XIV.recog.tra(fl?it . in qua eft. 8c iUius. & illae feptcin irKer fe . SVPPLEMENTVM I. &c. : Vltcrins . & <= in poteft cfie per fM : alio . in quo alij ab aliis difcordant. quam motu orbis. . fempcr aeque diftant.K^than. : tadiftantialocorumvifibiliumfine aliquadiftantia locorum vcrorura ftantia fufficit : &iftadi- ad propofitum. 8cadalia$. de qiiorum vno.:& ftejlac fecunduai iocum vifibilem eoriiacqualiter diftent:ergo & fecundum locum fi vcrum quia loca vifibilia nunc & tunc proportionabiliter fe habent ad loca corum veira nunc & tunc autfaltem non itaimproportionabilitcr vt|)oflct efTe tan. nec dubicari pofiit quin fic de fcripto Oxonicn fi. 6. . fcilicct Atmilla. quodponitur omnium ftcllarum fixarum . ^ nonum ^li) pojlea dedmum calitm. fccundum confidcrationem Aftronomorum.

d<c re- liquam partem Ix erranres : intclligcietur clfe fluidam . Probari autem hxc commnnis fcnrentia Trlma fr»bttttQ com. fu. quos fequitur Hurtadus difp.-/» ttaturalium qij.& probare oppofitam. collocaflc iblcin : . fi czlum elfet corpus fluidurn inftar acris . 6. in quarum qtuU- WM- utntur in C4r ioncduUtiti' htt*.nt ftcl- pcr firrntu/nenttim pars illacxli .de Cd». Mi^aldus in Planetologia t. qui vcuncur hacpro.in cxlefti corporc.deplAneta*• Vltcrius etiam. /^ Vatttum ad primum Supponit hjc Aftrologorum Pliilofbphoram (cncentia. COMMENTAKIVS.i. Chryfoftonius hom. quia fecundum aliquos ex iis.Ctlumnit^ fluiditatc eft Peripaieticorum cum Philofopho». 93. Contra hanc Reiicitifr.tura vel mc- mult6 communior ipfi inilla parte. . c(£li. ali- quid aliud . qux eft illa \\\ qua funt ftellx fixx. Ncc cnim quzcunque ftclla ^xa fcmpcr xquc primu mo~ diftac a polis immobilibus ncc euam femper in ccmporibus zqualibus zqu^ di> btUeJft. Et pcr hoc pro»baca manec fecunda par$ Minoris tur non poile iu ftellatn moiieri .inquo ellct. quaere. quiafi per Cc raoucretur aliqua ft^IIa raocu aliquo . nam quamuis non folum in quafi.ncuc ProbAtur probacum cft cx corTfidcracionibus. ^et firmamentum iniUo (ciiprurx loco intclligitur tota cxpanfio vfque ad terrain compledcndo cegionem fucccdait.& ^. vel relinqueret poft fc vacuura . (>. Hoc dara fuiEcit improbare nonraoueretur cxlum. Quidam enim exiftimant aftra aliqua moueri per fe m quibufHam caualibus repcrtis in caelo. G. P 4 quafi . quifoitdifiimi Probari folet feruud^ .-j. difpofitionc. Minor continet tres partcs. hQcdicitAuiccnnz^. ad popuUim. Lunara & ftellas. Ideo ^utocum hoc cxlura firmamentum. qua dicitur quod aftra non ita nioueantuc ex fc. quam relinqucret . non Cet- femper . Bafilio homil. & in quo praeterea (oc cetn vocatur funt aliquac ftella: . qux fuppofitum coramune prob^t Doftor. ficut pifces mouentur in aquis.de Genefi adliteram c. fi po» raodo faluari motus aftrorura pofle au- tcft alio : temfaluari ex diccndis paccbir.ad Genefim. 4^ cx illo lob $7.in quibus c^nalibus. fcu uantcsneque imer fixis . bationc . in quo fixx faAum qux ftcUaE fixac proprcrea vocantur. quia vnius corporis caelcftis nus non eft mocus proprius : : : : .Ita Stoici apud Ciceronem dettattera 'Deorum. & fcmper cundcm intcr fc fitum & candcm diftantiara {eruant . POKCII. non fatis probat. vUa alteratiouc quoroodo nuUa yocari firmamentum : . ctiam non eft corergo quamuis to- aeris.i. qoot Ce concauitatibus moucutur iftz Hanc ftclix crrantes. vt vnura tantum fit cxlum . ftat a capicibus Ariecis. fcu nullai» moucrj. in qu^ m qua func plantc«. cum illud ccium mouea^ur alio motu. dura mouctur^ uon putans abfurdum elle quod in cxlo dccuc vacuum. Dcindc contra candcm ptobationcm facir.cap. ergo non quia eft fubftantia firraa & folida eft fubftantia fluida. in Genefifn \ Auguftino meron potcfttcrgo %. vt nville expericntiis patct. vc iis fuccedat aliud .ita rcilicet.nullam flcUam habere cx fpipf» raotum localcm . Vctura omnino non cft adraiccendum vacuura .<^Cic/0.u cauitatcs reperiuntur ftcllx errantcs . 11. Hexameron.t^etaph. pcrjus carfofteUato. i.io. aut corcu- les fublunaiis poteft ergo ex nomii\c^firma- menti prapcise nonpoteft defumieflicax argu- roentum. eap.fed eriam tamen poflcc totum illud conflatum ex vtraquoparte soczU fiitnamenturn denominatione dclumpta a potiori parre .Hexa: Ambrofio & Bcda lib.qui . ^ quo tantopcre abhorret natura . SflfPPtEM. quo ccderet Stellt n'i fentcntiam facit prima pars Minoris prxmiffz. bet eft particularis controuerfia propter varicta^ folct tcm {cntcntiarumjqu« eft dc hac rc. 3. qui Fatentur cxlum ftellaruminimobiliumeirc folidtnn. OmnU fltll» riioretMrfoli fnodo mfitu jui tttfi. 1. fed neutrura horum dici non mouctur ftella per fe. luftinus raartyr ad tjtufi.\^.& hom. in . Theodoreto e^u^fi.c^\\ nihil ftellx fuccedere affirraat . quorumtamenali- quipatantfirmamcnturo clfe corpus fotidum. lib. Orthodoxorum . qui dici^ vc nihil ip(i Alij dicunt cxlum efie corpus continuum & & in eo fine raultiplicatione cxlorum aftra moueri.QucEftio Iir 727 communitcr concedicur nounm czlum fupcrius caclo ftellato> cantum cft vnus mocus proprius motus autem diurcacli ftellaci. jz. Confirmatur . Itb. 8cc. non quodcffat ces folida non fluida fedquod cf^ fet res firmiter ftans . iententiam tcnucrunt aliqui anitquiores. ficut mouerenrur. quafi canalcs. & V^DoAorcum commuui motu . corporum cxlcftium vocarc- rur firmamentum pollcc aliqua pars ipfius eflc fluida. fetl. quo mouctur nifi orbis in quo cft. Faueoc autcm huic fententix nonnulli Ecclefix Paircs . vbi dicitura Dco pus folidum icd fluidura ca cxpanfio . rxm theorkii.fe^. & Librac crgo iftc mocus diurnus cft proprius alicuius al^ ccriuscocporis: & non niQ fuperioris.i. cxlum vocari firmamentum. quos fequitnr Antonius fluidura iuftar aeris . b . Scncca Ith.ii. quan^ dicatur Deus in firmamento firmamcncura gicur totura cxlura aoquidem poftea . nifi iilud altcrum fit Li. 7« Seet»tdMFr»m hti» CMBforfitaH eum eofainieattu et coUj . Periarchon j. hanc fcntentiaro dc corptu fui' dum. fcu planet^ habentur . Origenes x.pro^mnafmatwn Sphtrai eflc .cap. pcr quod inteiliquo func fydera . prxcipuc Auerfam (jutfi.quamuis ahquapars ipfius non circc firma & folida.SiiVtol&raxiis in Almag.& i^. quiahoc motu mouecur czlum odauum: Don auccm mouccur aliquod czlum mocu propricx altcrius . Tyco &rahz Blancharaus in fua & alij recentiorcs. in fencenciaprxfertim corum. funt ftellx fixar. fine ptione. nequc cum ftcllis eandemdiftantiaro. aur aqux : ad quara parccm Minoris proban. Verum in primis h confideremus hunc locum pcr fe.contra Celfum . & in iupcrius crit crgo aliquod mobilc quod vniformitcr mouccur motu diurno. auraues in aerc.t. & pcrfeuerans in eadem quod poifct . primo ex Genefis i. vel pcnetraret partcs cxli -.

altcrura ya eodcm Nec dicenduni omnino abfque ncceflitate ingenti eft. cffetStibus natuvalibus abfqiie caufa pycbaHir. nam roatetia: & practcfca cimi fe recedat collocarc pofFumus. habemus qu6d ea protulcrit ifte aniiciis. non appar* t qiToraodo hoc fieri polIct. & ipfis fimi- ficdifliculrer poffcnt fetuare vniformitatcm fui niotus:& dcnique quia non vUum eft: afllgnaudis pluribus inconaeniens in cselis folidis probabilibus videtut. & bonum cedit in in ciIeftibusnonitcm. Diftincaio . quod mouerenrur fic vniformiterablntclligentiis .i. nam in noftra .qu6d aftranon moueantur motu pro- f»inu4 eito prio per "^' difimai.pcnctrando ipfum. folidiflimum quafi as. fubftantia etiam fublunaris haberet partes cxtra partes . Itaque mcliiis probatur harc communisfcn. & fed quod fit D. quando Beatis id placet ad ipforum emolumentum. refcrt fcntcntia. in quibiis aftra funt > quam vtintclligit Pincda. fcquitur ejuod tjUAcunque.nimirum quod non fit Deus Pfalm. nam cum illae ftelljc femper inter fe inuicem candem habeant diftantiara . non tamcn debcrcnt cire vcra fccundi)m fei ficut iv?c debet effc vcrum. vt refcrt Albcrtus .Tr./.Verum contra hoc polfct dici . quod aftra moueantur in caElo. fed Heliu amici eius . . i. fcd raotu partis catli .eanon conftare vllo modo forma &materiaphyfica. &lucem.quod omnino : cxlumnon fit cor- corpus omnino folidum. cui non aded conftat adfuilfe Spiritum fandum fic vt non quod exponantur fint de fcriptura Ca- omnibus. quod Dcus miraculose corpora caeleftia quantitatc affecla ptiuet hacconnatutali proprietate . aUcB *""" ^**^'^ netrarcnt fe . quantitas dicitur efTc fi i^il. ar. quse inter fe non feruant femper candem diftantiara vnde quanfixa. ficat Pincdaintclligensilla %>!.cj. . Terti6 poffet negari corpora TenU. Contr^ hanc fentcntiam eft tertia pars Minon moucantur .ic).quatenusinde fequeretuc maius emclumentuni vniucrfi i vndc cum iii .licet illam connaturaliter exigat propter bonum ipforum .qu6d fcrjptura refert infipieatem dixiffe in cordc fuo. Nec rcfcrt & ex eo quod . fi conferuarctur abfque quantitate. QiiaE vniformitas videri poflet non compaii cum fluibiiitate c«Iorum. exigeret co:maturalitcf impenettationem ex fe. cxleftia quam ait.qu6d feptcm errantia norx feruant ftmper eandem di^ certuni fit ftatitiam inter fe./^. defumptis cx vniformitafe . quam^abent inter fc. nimirum.t'« Quara fententiam loannis Proucnzalis i.autdijfferentia cffentiali impenctrabilitatem naturalem . licet fit fluidum . referantiir in fcriptura certo . verba amicorum lob . Vndc expiodenda cft fcntcntia Moyfis iEgyptij. fcd foliim id exigerctrationecorporura. & communiori tc-ria.& praetcrea etiam quia nihil impedit quominus prsdidiafcripturac loca exponatur.Bonau. c Hocfuppofito . 13.quos tentur non qnantitatc rcs afFe6ta noneffcinconucniens quod priiiaretquantitatem caleftium corporura aftuali impenetra- poflit fo- cum tamen . muho ita verba titashabctpro proprietate . qu« dixerat in potiierit errare. 7i8 iie Quae vcrba intelliguptur fidubio melius cura commitniori lentcntia. ficut communis fcntcntia exponit. Contra hanc ptobationem facit primo. i^. ^. ipfa deberent raoueri cum ipfis.&probatur ex eo qu6d quan- penetrando partcs cnim cxpellunt ex lo- .cxpanfionem. fed effc corpora firaplicia .quam habent ftellae fixje quantum ad hoc quod non rccedant vnquam ab illa diftantia. ob caufam corpora mutuo Nihilominus quia non del)emus recurrere ad fpecialcm aliqucm concurfum diuinum in rentur oranes Afiratse rj«- aliam rem afted^am alia quanthate naturaliletjVt patet quotidiana experientia:hanc nihilcfTet implicantiar. maxime iuxta ^» cdi h»^ illam fentcntiara raihi valde probabilem. mis ficut Nam in pti- cacli. Ita tenuerunt aliqui antiqui.infert ftinclos. petua conftantia motuum diuerfcrum .Librill. iia vr fub- de aerCjCxplicat qua ratione acrdici lidiflimus quafi a:sfufiim XIV. quas omncsfa-. non in quibus effet aiu.ar. propter ftabilitatem. : doquidem aftra expcnentia. Ex dodiina prxmifTajCommuniter afferta. fequitur ad mi- diftindlos . quo fane in vnum co.qyin firaul cum ftella qualibct moueretur Intelligentia mouens ftellara per tQtum oibcra circulariter. ita videri poflet . mouentes Intelligcntia.eo raodo . quod illa vcrba non fint lobi .cuius nuUum ita tcnetur . Hoccftfundamentum communehuiusrei: fed iionnullas patitur difficultates. Tertia fcntentiaeft . x. Dantur ad .quara recurtitur ad aliam expofitionern abfquc vrgcnti neceflitatc.pus ita fluidura i.vtpatet. pene- aftra itnnfi} ximc communis.recedcns a communiori fententia. de cslis quafi Asfufifmt. & quia conferua- tam vniformiiter. fublunaribus impenetratio vniucrfi. ftella: ftella: ftent. communitcr proprietas & confequenret naturaliter non c6- petere debet nifi corporibus conftantibus Nec ma- quod c«lum habeat partes cxtrapartcs. vniuerfi.Pfraproha' prino cx eo quod fi aftra penctrarent *"• tentia : caslos ofimiiio . & cx imraobilitate.J>ar. Secund6. vnum pro quolibet Plancta ac alterum pro ftellis fixis . continuationem. quiaexponi dcbcnt . qua dicit Doclor quod noris mnttir per rr.par.poflet dici quod corpora tam connaturaliter pefublunaria corpora efTenc impcnetrabilia.obIeuiflimum Re/^onfit.& snaii ftantia flnida : habcnt Planetse. non eft vnde coUigatur. : : Sccundo. quod in diuerfis czlis^ collocentur. non rainus quam dcbercnt fi cxIumcfTet corpus fluidum. fundamenrum. penetiaTC tione in ordine ad fe inuiccm proptcr bonura & cajlis aflifterea poflit proprius dici poifet fit cxlura . InteUigcntiat liter a fc inuicem valde di- etiam afliftentes valde debercnt diftarc .dtfi. ficut coramuniterfupponitur efre.x. fcquitut Pcirus quodl. fundamen- tum. de aere. Verafrthtt- Deo folo . incorruptibilitatcm. Qiiae pars eft m^- RepUcx tri- *»»• noneit inconucnicnsquodDcus pri- uct quantitatcm corporum beatorum aduali impenetratione. calcftia habcre quantitatem . qua funt in Do6tor neceffario tot eflc ccelos diquot fimt aftra.quia nulla prorfus nientia in multiplicatione quandoquidem communitet liiits eft id afferitur eft inconuc- caslotum vndc : mequam oppofitum.q. vt intclligantur.ac aftra fixa nusdebere cfTeodo cslos . Rurfus poflet dici quod quantitas ^ecund. nec nifi ab Inte!liecntiis mouetentur & . ficut priuat corpora beata . &: nonica .q. fe.i. congtuentius multo cxponuntur fic . quocorpora beata poflunt pcnetrare alia corpora.-j. . Piuribus etiam rationibus eadcm communis properbari folet .

nec fcmpcr acque diftare c polis immobilibus mundi.s decipi. quor funt ftella: crrantes. MoBtercgius .5^. ^gyptij . Refpondec Doftor quod hinc non polllt fcqui quin ftcllac diftent a fc plusminus quancum ad loca .conuenicntibus firmamcnto. quinelTet talis proporttonc feruata .. trarcfolutioncm Dotloris. quim rccentiorcs aflerunt. qucnter debet admitti talc caslum. feu cxlo ftcllato.eftc fallibij^.^^ quiafcilicct proptcrdiftantiamftcllarum lif. quia experientia comperitur ftcllas nxascafdcm non femper oririin eodem pun€to Horizontis . ac a ftellis fixis magis ac minus qiiandoqiie diftare. cfcdere polllt Aftrologis id aflcrentibus.(eu firmamento animaduerti poffccxi/limauerant. Alcnfi t.*Cv funt. dift. cxlo quibus partibns fipartium raotu Pla- moueantut & hocipfum fuflicercpofomnibus aliis authoribus tencntibusmul- ncta.quidquid dicat Auerfa i cuiusargumcnta contck multiplicationcm Ojfendit tripticem differentiam etUm eommumtcr cmctditHrno- 8. &quarum dw a . q. qua n intcgrum cxlum. Id praercrea hic aducrtcndum.x. vc manlfeftum eft:fed quiainquircbaccantumdecoclis mobilibus vc patcrcxtituloquaeftionis .vt res ita fe habcret .par.^^ ita poteft videmus aftra .. Agrias. pet qiicm TcrMtn. cui ptcm paites ambientes aliquo non elTet conlufficit efTe fe- modo orbem.q. decimumcxlum admitti dcbcre iam communiteraflcritur. quod circt falfum riimmotus corapetcrec . ita vt non poffit cognofccrclocii & proprium ftellarum. fecnndo. quianon dquefemper di^ jlant a folii : eleuationem. illud ponere .cum Magiftro fcntentiarum D.& reccflus. in quibus apparent ..nec moueri cxlum fuperinsmotu carli infcrioris etgo aliquis ex his duobus motibus. . inquo Pra:ter hos motus Albactej. 52. nunc minus a terra diHat. fcilicet fecundum Un^ gitudinem^quia ditterfimodecurruntyer Zodiacum\ latitud^ncm. quo ncceirum cft.in xifunt Planeta:. I I • mamcnto compctere. belt'inteirr( fcd fulficere peramplas aliquas Zonas . caclum autcm Etn- pyreum fupponicuc ab omnibus clTc imraobilc. diftin£tas 6c difcontinuacasinter fe ftcllato. de quocamen Scocus non fccic mcntionem. quasncccllario fatctur. id finc dubio multo probabilius iuiicandum cft: ncc prorfus video qua rationc faciliiis pollit zona illa moueri co modo . Mileus.quia obfcruauerunc in firmamento prxtcr motum ab Oiiente ad Occidcntem.fil»- «cMnw/. Scd & prarterea. C H O L S yiteriiis cdum . podut cxlos quot funt ftcll* .Moucntui autcm ad iplum ponendum . alium motura ab Occidentcad Orcum . fcu firmaiTicnto. i. recentioribus & cum ab communiter ponantur integti cacli . ftii^uotfltl fixs. fr» quo Uborat Atpetragius. . be- inregrorum czlorum zqualicer roilitanc con» tra multiplicationcm zonarum .QuzBftio II. fct nurrt : tiplicationem caelorum. & reccntiores omnes ferc.Ioanncs „. . vt manifcftum vi- Ex quibus a primo ad vltimum ncceflario & comfcquuntur o(£to cocH mobiles quot muniter Theologi ac Philofophi. 6. ncc diftantiam earum a fe inuicem. . qui motusciim non poffit fimul cura aliis duobus motib is fit. nec multiplicanda func »"• Eg No tliiteifis motib:t. fcu fa„yem.Etrault6magis cxplodc- * '• r^„f tot C*^* ^^^ aUonjPIiilofophorum. fup-» ponunt autera ftraper cidcm catlo cx fc non pofle compctere duos motus . Hanc fcntentiam dc nono cx- lo inuexcrunc & dctur. ^n ?««'«^'*y^i?. quod carett fundamcnto 5 nec i communi fcntcntia reccdcndum fit abfque aliqno fundamenco .Du^t ^ primteforte faluaripojjent in DE vno (Jr eodem orhe. Thoma . ^" *ff*l'-** *"''' *fCtmti r ^ ^ T Alphonius Rex. probant . 729 vnum caslum vnicuique Planeix . y^ qiiis autem dicat cxpeiHentiam. <juf vt rcfctt Albcrtus Magnus ». D*titr nnii prim6 Arfatilis & Tmiocarcs. Sed Aucrfa ^. alium tercium mocumin c«lo ftellaco. antiquioribus quam & fafciam illam . proqualibet ftcUa ccntCi oftoginta duos calos pofucrunr. Verum.quos fccu- tifunrPtolemacus. fualis . .an fufficiat u. d cft entia finc ncccflitarc. Dodkorem Cttnleuh non fecilfe meniionem cxli Empyrci .ac diuifas. Quod autcm firmamcntum moueatur iftis duobusmocibus probant quancum ad motum ab ortu ad : & occafum expcrientia quotidianaj quantum au^ tem ad alterum motum ab occalu ad ortum.7. fi ni- quo roinus pro quolibct Plancta ponatur integrum caclum non minus conuenic hil obftet.y. exiftimatnon clfc ncccl]ar!Os tot ciclos to^ales & intcgros . tam quamcrranccs.non ea fola qux tali ratione colliguntijr traftari debenc. debet competcconre ipfi rationc altcrius cacli fupcrioris. in quo non concordant omncs tradantes de eft. facilc quis .nius.tam vctercs. . motuum conuenievtium Planetu . quod emiYreo r«n '"' coramunirerabomnibusPhilofophis&Theo.iriir <ii"crficatem mcdij poteft frangi radius vi^'ctar (. Uiunmsn. vifr. non poflct cflc in loco. in 2. in loco fuo vcro .Gcorgms Purbacmus. quod mihi incerdctur fi tamen vllo modo cillimum viderur quarauis cum mhil fic inconuenientis in co admittendo . ifta matcria.quia minuscertum eft ipfura dari. fi vnicus tan- cselo ftcllato . T". in Thcologia enim quam tr«dauit Doftor.'^^ logis. .- nuatas.dubium tantum ponerc 6c fic fufficiat nouem . &c. & a capitibus Arictis Libra.quia idem Planeta nunc magis. in quo funt fixae ftcUa: non crrantcs .Thebitius.quijVtidcm tcftatur . qu6d hoc caslum rationc naturali non mittitur pofl[it coUigi . I V M. . &abiIIo czlo difconti.Qin: vtraquc fcntctia vcl hoc folo reiicitur.da . jd credo. ad- aurem non proptcrca accidillc .qua col- Planetas a fe inuiccm .nifi ftatucoaliocalo. & qu6d hinc fequatur cas diftarc k fcplus miniis quantum ad loca fua propria qnia tam nota\ bilis & vniformis diftantiaaccclTus ac reccirus earum ad fe inuicem .quem acccirus. Alphraganus . fcias iiiclufas inconcauitatibus correfpondcntibus in ipfo vnico ca:lo .fcu trcpidationis motum appellant. in quo apparenr . & non huiufmodi. f*^'"- poftea Htpparchiis. 66.far.

&: propc vmbram. faleare. diutius moraturvmdoque diuti(u durat.quantum ad longitudincm fed quantum ad latitudinem neceflliri6 eft difFercntia:nampoluscxitpolum.bct plancta habeat vnicum tantiira ca^lutn ? €um tantum Cuius quzftionis ftatiis rcfoliitio totaliter & tdlu habeat. 7P noucmcaclos. vel . vnde in litcra Do^fis explicanda. quam vlla connderatione inteliedluali .fupponaturclcuatio. in longitudine breuiore eft brcuior. quiaipsa Sole exiftcntibus xcph prope caudam. Et inprimis dc ordine f""^'*'** caEJorum inter fc quoad locum . & putDraconis non femper Eclipfisaeque durat fed quandoquc diutius qu. in traBatu de motibm Jlellarum. quantum ad longitudincm. per hoc .8i latitudinem forte enim pcr eam poflent faluari ftatio: : ncs. reiiciendam . quia talis.quiji cudiameter vifualis in longitudine longiore eft longior. quam alibi iuxta conum. quam habet. Thebit.quam fccundum eum. non ponendoaliquodcaeluminferiusmoueri contra motum cxli fuperioris . in hbello fuo dc qualitatcmotuum capleftium qui ponens polos cacli ftcllati. .ponit cxlum oftauum iuper fuos polos fed non contrario motumoucri. bra. tamcn non potcft efle verus circulus aUcuius ftellsE mo: > tasincacloinfcriorc. quandoqucplus diftat ficut probat Ptolemacus in i^lmagefio. poflet quis forte polorumillius . qu6d virtus rccepta in aliquibus ad inuiccm ordinatis.ajquc cflet iuxra . vlterius immorandum non cenfeo. & depreflio. in ejuo non concordant . 3y. proponit quaeftionemin- ^" eofdcm valdc agitatam . fcd ponendo caclum fupcrius moueri ad eandem partem .fupplet motuscxli inferioris fuper illum polum &c in caclo oftauo pcrfedfe fupplcc. 8£ per confequens circa illos polos immobilcs dfcfcribere paruos circulos. Si etiam vniuerfaliter negaretur ifta cleuatio. Diftinaio Librill. cxire polos noni cacli . . An fcilicet qiiili- Plaaetavni.& non acqualiter percurrunt Zodiacum. qui quando cft in Auge apparet norabiliter paruacquantitatis refpedu illius.aut difcurfu quis intelligere poterit ficut Sc earum vim ad al(•ruiiam quaeftionis partem tenendatn . quia non reroper Planeta xquh diftat a polis immobilibus. 8£latitudinis.fed ad candem partcm 8cqu6dpoIus odi3. a quoinccpit motus. Probatur etiam de Luna.mdoGjutare Eque minis hoc eft impoflTibile. o&. Nam motus fa6lus fuper pplum cacli infcrioris.dum punftus aliquis in cjelo nono compict circu- & f.XIV. fccundum cJf^^^cftrij . caeli : : : lum:8c quod polus infcrioris caeli deficit a completionc circuli.itaqu6d vbi tranfit diameterLunae. 8f aliis : . L/PraEmiflis hjs.quianon redit ad eundem punftuin . &c.motui cjeli noni. COMMBNTAKIVS. attribucndo Planeta: Cali do nixus cft Alpetragius faluare.quomo- Jiuer. Primas duas differcntias . vocat intercifionem primam.& Lunae ncc ex parce vnius: nec ex parte alterius pofl*et aflignari diuerfa quantitas vmbrac fcmper enim vmbra acquc in altum porrigerctur. quia diuerfimode.&]i\im firmamemum.& ca: ius circuli . ad quam inferius. Dodore omifla.8c procefljoncs Pianetarum . Alia in longitudine eft.quia idem Planeta . ficut i5£ ipfc nititur faluarc in quibufdam polis. cuius motu firmamencum mouc . vltimumlocxim & infimum habere cjelum Lunt. Apparet etiam dc Marte . pro maiori S««» Soliim aliqua a "'^'^ complemento addam. quinium Af^irrfef.inmotibus Planetarum : 8i. Iftatraditio fatis videturconfonarecumprincipiisnaturalibusjfi poffentper eamfalnariomnia apparentia fccundiim Iongitudincm. 8c pcrintercifionem primam. quando eft in oppofito Augis.hoc. nifiquia Luna quandoque ptus. in vmbramterra:intrat. licet compleat morum cxli illius. quod non fituantur in medio fui cseli nititur dare fundamcnta ad faluan: dumdifferentiaslongitudinis.8c dcprertio Solis. Triplex quippe in motibus Planctarum apparet differcntia. circa polum fuperiorcm.in librofuo. Ex his . fed taracn rainus efficaciter quia naturale eft .uicx\i minusefficaciterrecipit influentiam quam ipfum caelam nonum:8i: idco ipfe polus non completcirculum. ab aliis. 8c latltudinis vnumcxlum perexitum . Ita yniucrfaliterpropter diuerfitatempolorumquorundamcailorum . Qutre fcilicet longitudinis & . &: dcpreflionc. e _ PoNcii!* _ An quilibet T^-E fecundo . quandoque plus appropinquat ad cen- trum terrac.in quibus Aftrologi communitcrconueniunt. quartum5(?/«.qua: fuppofitis iftis obferuationibus clara eft. quod ibi eft dianieter vrabrac longior. dppcnjct ab obferuationibus quibufda Aftro- nomorum. i. terrium Veneru. id lupponendum cum communiori aftrologorum fcnrentia. &c fpecialiter in quibufdam ftellis. Sc rctrogradationcs. Vna in latitudine. efficacius rccipiaturinproxiraioribus.8c ibi eflctxqualis quantitas femper Luna quando 2.qualiter eflet prope conum.fedfpha:ra. pro eo. Tcrtia in eleuatione. nonum iftud cxlura . . quandoque minus clip/istjua.qaas mediantc potius li experinventa- direftionc peritorum in ea arte . : : : confidcrationibus Pcolemaji. fcxrum louiit fcptimum Saturni.8c fuppletionem cius.

auc tar% ditate moucri trcs orbes cuiuflibet Planetx. deciinum alterum cxlum . vcl Mtuitur^ ab ipfo Dco . ab Or- fieri potcft . ncc necviolentus . nifi motu aut aer natutali proptium quo . ^u5d aqua horis quinque . 8. fi euidens eft. & continuus Spli.trigitua fcx mil- conficit curius. Thomas i ^. 6.c6 Nec fano cx eo petit efte fupra terram. I.iy.u dctur. fcquitur orbcs moueri cxleftcs. IQ^ ic. decdo cap. Diuus lis. hinc lupitcr . 3. annis ftrc duobiis fententiam . ac per Intclligcntias : & tcnet fcntentia ccdcnduin .Non ver6 exiftimandum eft quod vna Intelligcntia omnes moueac . vt moucntur gra- Quanto autem teroporc quodlibct czlum fuum cjfcuitum circa orbem conficiat . moiu illo maxim^ rcndbili.y q.cap. fccunquadraginta nouem fecundum Ptolcmacuni. tendit ad locum fuum motu mcJi:>inc fcnfationc dcorfum .fecundikm Albagtegnium viginii tribus mil» le feptingentis fexaginta annis. tur animalia. & omnino quiefccrent qux cft ratio cur cxifti^mat Scotus quod moius cxloium localis . fed plurc$ pto pluralitate cxlorum diflin^ione ac diuerfitate motuum particuUrium cuiuflibet cxli . Venus. & fdi jint di. quam quod aqua terra minutis qua- horis fcrcodo. indc Gta- Phocbus Cj/pria . Eodcm feri tcmpore Venus 6c MerLuna denique diebus viginti feptem. fubefi. S VM fequitur.-. ginca quinque verfibus: An 7li mouerar ab oceiru ti ortum . fenfitiuo .qui defcrcns cft. tu ad Occafum ^ecimo collocatut loco. art. 1 1 . it» non cft ncccire vt cxtera muniorem aftra. Saturnus perficit fuum motum annistriginra. Partem affirmatiua tencte videiur D.5. tu ipfius Planetx.illum maiorisefTc perfc6lionis. appctitu. magna ii^ >u<l v.ficut <?f mouen- fuppono cum com. fed i^aiiundeconftarcdcbct.qu6 maioris funt perfe£bionis. veritm infima Luna efi efuinta & vltima . j. SCHO "^"i'*"' .moueri mo- moucri a propria forma. uia &C leuia ^ fcipfis fum vel . Maior fuum ptoprium motum. Ph^' fic. negatiuam Richardus a» </i//.quodyn- mille.CtU nofunt non funt animati. . quibus credendum fit. vel ab Intelligentiis . ciiius motu idem firmamentum moactur.vt fupri dixi. Ero rcm hanc M» incertifllmam iudico . qui etiam afrcri