You are on page 1of 34

İ A İ

Günümüz Türkçesiyle
Evliya Çelebi Seyahatnamesi:
Bursa- Bolu- Trabzon- Erzurum-
Azerbaycan - Kafkasya - ı ı - Girit
2. Cilt
1. Kitap
HAZIRLAYANLAR:
YÜCEL DAGLI- İ İ KAHRAMAN
om o
iSTANBUL
[220b] Seyahatname'nin İ Cildi
Evvela hamd edelim, ı ı eflake ve ma-flhe ki ı u
ayan eyledi: Bu cümle aca'ib u .gara'ib ve yer ü gök ve melek-i
cennet ve ı ve dahi hur ile ı ve gül ü sünbül ü reyhan ve
mül ü bülbül ü destan ve dahi ş hayvan ve dürr ü lü'lü ü
mercan ve meh-i mihr-i ı ş Mesnevi:
Hamd ı Halika vacib dürür
Ni'metine ins ü cin talib dürür
Hem salat ile selam ol Ahmed'e
ı ı ı ı Em ce d' e
ı ı olsun selam
Anlar-ile oldu bu din bi't-temdm
ı ı 'olsun ya İ
Evliyd kulunu eyle (---)
Ham d ve övgü; o zerreyi, ş ı (koklanacak ş ve renkli
ı Yaratan'a ki bu hakir kulu yokluk ülkesinden meydana
getirip kendine ibadet etmeye memur etti.
"Ben cinleri de, ı da ancak bana kulluk etsinler diye
ı [Zariyat, 56] emriyle ş vakit namaz ı ı ı farz
etti. İ dininden ı orucu, ı ve ı ı farz
eyledi. Hakk emrine uymak için bütün ı ı yerine
getirip ibadet ederler. Bu hakir kul da hac ibadetini yerine getir-
mek arzusuyla seyahat isteyip; '
"Aya, anne ve ş ı ı ı kurtulup ı
gezip ş ı dünya ı olabilirim?" diye 1040 senesinin Mu-
harrem ı ı birinci günü [10.08.1630] yaya olarak İ ş
içinde ş ı ş ğ ı ı birinci cildimizde İ
özelliklerinde ı ş ı
Benzersiz ş olan bu güzel İ ı ve doya
doya gezip ş ı elimizden ğ kadar bütün ı ı ı
ibret verici ş ve bütün eserlerini ı ş
Yine 47 ı üzere bütün ı pirlerini ve ş
lerini, kanun ve ı Sultan Murad Han Gazi'nin ğ
gazasma ş ordu ı ı da· ı ş ı Belde-i Tayyibe
içinde seyahat, ziyaret 've gezip görme arzumuz sona erip gece
gündüz ş ve ş ı mukaddese, cennet ülkesi ğ
Mekke, Medine, ı ı ve Ş ı gitmeye bel ğ ı
birinci cildimizin ş ı ı ı ğ ı üzere bir mübarek gecede
mihnethanemizin bir ş uykuya ı ş bizzat Haz-
ret-i ı rüyamda görüp mübarek ellerini öperek;
Ş ya ı diyecek yerde "Seyahat ya Resul-
allah" ş Kutlu zat, yüzündeki örtülerini ı sonra
güzel yüzünü gösterip gülümseyerek;
Ş seyahatim ve ziyaretim. ı ona (bu yolda)
ı ve selamet ver" diye Fatiha dediler.
ı ı bulunan sahabelerin hepsi ı
okudular. Ben de bütün büyük sahabelerin ellerini öpüp uykudan
ı ğ ı ı daha önce ı ı ı olarak ı ı ş ı
ı hikmeti "Allah bir ş iriide ederse sebeplerini de
ı ertesi günü sabahleyin ş semtinde bulunan eski
bir can dostumuz Okçuzade Ahmed Çelebi evine ı gördüm ki
büyük bir ı ı yaparak Bursa ş gezmek ve ziyaretlerde
bulunmak üzere ı ı ş
O vefakar, dert ğ ı can dostum;
"Ey can dostum ş Evliyam! Gel senin ile 'Önce ş
sonra yol' sözüne uygun olarak ş olup ş gün içinde eski
taht merkezi, büyük bir ş olan Bursa ş seyredip gezip
ş ı kalbin ı ı gam ı ı ı ı hüzünlü gönlÜmü-
zü ş ı gönlümüzü gamdan ı Binlerce
ibret verici eserleri, yüzlerce bilgin ı ş ı
ı ı türbelerini ve ğ nurlu ı ziyaret edelim.
Özellikle Emir Sultan hazretlerinin mübarek kabrine yüz sürüp
kalbimiz nurla dolsun, cihan cihan can sohbetleri edelim" deyince
hemen içime bir ş ş o ı dostun teklifiyle içime Bursa
ı gitme ı gelip sanki Hak ı [221a]
Rabbiinf bir ilham olup Bismillah deyip ı ı
ı hepsi, ahbaplar ve dostlar;
2
"Kutlu olsun, esenlikle ve gönül ı ğ ı dönmek nasip
olsun" dediler, ı d{;_a ile bir Fatiha okundu. ·
Bu hakir de hemen o ı baba, anne, ş ve ı
ş haberleri yok iken 20 nefer dostlar ile Eminönü'ne gelip
bir Mudanya ı ğ ı bindik.
1050 [1640] tarihinde ğ yerimiz olan ı
ş ilk seyahate ı ı Bursa'ya ğ menzilleri,
köyleri, ı ibret verici eserleri büyük ş yerleri
olan eski ş insaf ı ile seyretmeye gayret edip
ı ı ğ
" .. Yerde gezin, ş ı ... " [Nemi, 69; Ankebut, 20, Rum, 42]
emrine uyarak yeryüzünü gezip ş ı
"Geceler ce ve İ oralarda korkusuz gezin, ş ı
[Sebe, 18] ayeti üzere gece gündüz dünya yüzünde yedi ikiimin dört
ş yedi gezegen gibi ğ ğ çöllerde, karada
ve denizlerde ğ ş elemleri ve ömrümüz,
"Yolculuk, bir fersah da olsa cehennemden bir ı
sözünce ğ ömrümüz nice geçti, onu bildirir.
Evvela Bismillah ile Eminönü'nden bir gemiye binip deniz
ı ile önce Galata burnunda ş Mahzen önünde Kostan-
ı Körfezi ı olan derin ğ ı zorluklarla geçtik.
"0, sizi karada ve denizde gezdirendir ... " [Yunus, 22] ayetine
mazhar olup ilk ş denizin ı ı ı ı ı çekip ı ı ı ı
önünde biraz dinlendikten sonra "Önce ş sonra yol" sözü
ı bir kaç olgun usta gemici yolcular gemimize gelip arka-
ş oldular.
1050 Muharrem'inin ilk cuma günü [23.04.1640] ş vak-
tinde ş saçan ş felek kulesine ğ iki ı boyu yüksel-
ğ ı hamd olsun uygun vakittir" diye bütün gemi-
ciler bir yere ı isa seren edip salpa demir ettiler.
Sürükleye sürükleye geminin demirini çekip bütün levendler
ı oldular. Dua ve övgülerle yelken ı ı "Hüda asan ede!"
diye Fatiha okunup ı ı pupa rüzgar ile göz ı ı ı ı
kadar Sarayburnu ı ı ı ı ı ı geçip istek yel-
kenini Bursa'da Muradiye ı yönelttiler ve cüz'i iradelerini
o tarafa yönlendirip gemi içinde herkes cavk cavk ve ş ş
sohbet etmeye ş ı
ı ı ı hanendeler:
3
Alliihümme yii Hiidi
Asan eyle yolumuz
Sehhil ubure 'l-viidi
Tiz geçir tut elimiz
ilahilerini okuyup söylerken ğ ş ı ı ı Sul-
tan İ ı ı ş ı ı Sefer ğ ı tanburcusu, san-
turcusu, neyzen ve kemençecisi var ş ı ı Kara
Mustafa ş ı Ulak Kara Receb ğ ı ı bir ğ ve iki
hanendesi var ş Hepsiyle bir yere gelip;
"Gelin sizinle bu gam ı üzüntünün ğ ı ş ı ı
ğ ı yok etmek için bir segah ı eyleyelim" diye hakir tahrik
edince segah, maye ve gerdaniye ı evlerinde-gezin_erek
gerdaniyede karar edip iki ş sonra ş Ömer bestele-
rinden üç murabba b1r ı ı edip bir can sohbeti ş ki
rahmet denizleri ı ı beri deniz üzerinde öyle bir
Hüseyin Baykara ı ı ş ı -
Gemicilerden ı ş ı ı Çördüm ı ve ı Veli
ı ı ğ geldiler. Onlar da ş ı v_e ı
bir ı ettiler ki ğ ı ı ğ ı ı salyalan
ı
Bu zevk ve ş üzere Heybeli ı önüne ı İ
18 mildir ve ı ı 9 mil ş ı Marnur ve ı ı bir ı
ve bir ı ı var. ı bir kere, binlerce ı kefereler
İ gelip bu ı ı seyrederler. Zira kefere zama-
ı Ayasofya'dan perhiz ve ibadetle Rahip ı
bu kilisede ı ı Bu ada ı safi zengin gemiciRum
kefereleridir. ı hayat suyu ve ğ ı ı Hakimleri;
ı ş ı ve bir yeniçeri ı ı ı
Buradan ı yine uygun vakitle ş ş gibi ş ı ı sanki
gemi ş ı ş ı ı ı ı ı ile tamam ş sa-
atte deniz ı ı ı ı demir ı Beyt:
Be-deryd der-meniifi' ş
Eger hdhf seldmet der-kendrest
1
1 "Denizde (inci, mercan; yolculuk, ticaret vs.) ı ı menfaatler ı
Ancak yine de selamet ve emin olmak isitiyorsan, ş o ı ı
(sahildedir)".
4
Büyük ş ve eski kale
ı beldesi yani Mudanya
İ Tekfur'un ı ı [221b] ı ı ı ı
ı bozma oJarak Mudanya derler. ı hamd olsun
esenlikle bu ş girdik. İ defa gurbet ellerde cuma ı
ı bu ş nasip oldu. Terniz ğ ı yüzümüzü sürüp yüz
bin dua ve ı ş ile ı Allah'a hamd ü sena edip ş
seyretmeye ş ı
Deniz ı ı ı ı ı ı ve ş ş bir iskelesi-
dir. Gelen giden gemiler için güvenli ve ğ ğ ı
Zira bu Mudanya, İ körfezinin ı ı bir ş
ğ vaki ğ yedi zorlu rüzgardan güvende ş ve ko-
ş ama ı ı ı tam olarak ş ğ
İ demir tutar yatak ı İ ı gümrükhanesi var-
ı Gelen giden gemilerden ve kara ı gelert tüccarlardan
ş ı on yük akçe iltizam eminliktir.
Ş deniz ı ş bir alanda ş olup kalesi
bir alçak ı yerde ş ş ı ğ bir ş yeri-
dir. 721 [1321] tarihinde Orhan Gazi, ş ğ ı ı ı
Osman Gazi'nin izniyle ve Sultan ı ş ı Velf'nin ı
ilk defa bu kaleyi feth edip bir daha küffara ı ğ ı yer olma-
ı için yer yer kalesini ı ı ş ı Ama ı ı ş ile ı ı ve
ı ı mümkündür.
Bu ş Anadolu eyaletinde Gazi Hudavendigar ğ ı ki,
ilk taht merkezi ı onun ı ğ ı ı ve 150 akçe
payesiyle ı ı senede 2000 ş gelir ğ ı
zaman Bursa ı ş ı ı olarak verilir, ş
bir ı
Ş bütün evleri ş ş kiremit örtülüdür. Üç camii
var, yedi mescitleri, üç ham, bir ı iki ı mektebi ve
iki yüz adet ı ı var. Ama medrese, darülkurra ve darül-
hadisleri yoktur. Zira ı ı ğ ğ ı
Suyu ve ı ı ı ı ğ ı Urum dilberieri çoktur. ğ ı
ve bahçeleri de oldukça ı
ğ yiyeceklerinden; inciri, üzümü, üzüm ş ı ı ve
sirkesi ş olup dünyaya sirkesi ı ı ğ ı belde isimleri
içinde bu ş ı derler.
Bu ş gezip seyrettikten sonra hepimiz atlara binip ı b le
ı ğ ve hapçeler içinden geçerek dört saatte asla ş bir
5
yer görmeyip ı ı ve verimli Filedar ı ı ova içinde
dört ı seyrederek;
Nilüfer Nehri: Öyle bir akarsudur ki bahar mevsiminde asla
geçit vermez. ı ı ş ş ğ ı Keteli ğ ı
ve Kestel ğ ı gelip toplanarak bu Filedar ı içinden
akar, nice bin ı verimli ı nice ğ ı ve
güllük gülistan yerleri sular.
Ana yol üzerinde ı ı ş olan (---) gözlü ğ bir köprü
ı ki her kemerleri gök ş ğ ı örnek verir büyük bir
köprüdür, (---) tarihinde (---) ı tertemiz ı ı Nilüfer Sultan
ı ğ ı ı nehrin ve köprünün ismine Nilüfer Köprüsü
derler, o nehir bu köprü ı geçip ı ı ( ---) ( ---)
mahalde Akdeniz'e ı ş ı ı bir sudur.
Buradan iki saat daha ı ı ğ ve bahçe, ş ve
ekili tarlalar içinde gidip Bursa'ya girdik.
İ yurdu, büyük ş Diri ve Kadir olan ı ı
ı devletler taht merkezi ve eski ı
ş olan Bursa Kalesinin ı ı
Bu göklerin gölgesinde ı ı ş olan yeryüzünde Adem Pey-
gamber'in yeryüzüne inmesinden beri ilk tarih Hazret-i İ
Nebf'den ı ş ı Daha sonra ı ı milletinin ta-
rihidir ki bu ana kadar günlük ı teker teker yazmak-
ı Sonra Yunan tarihlerinden Madyan ğ Yanko'nun
ş Yanvan Tarihi'dir. İ ğ ı tarihlerinden Heccam
Tarihi ı tarihleri var, ama güvenilir bir tarih ğ
, Sonra Hind Tarihi, sonra Çin ı Tarihi, sonra Acem Ta-
rihi, sonra Arap Tarihi, sonra Efrenc Tarihi, sonra Latin Tarihi,
sonra Rum Tarihidir. Bu tarihierin ı ı ş ş
dünya tarihçilerinden bir tarihçi ı kurucusundan asla
ş Ancak [222a] Süleymanname Tarihinde ve Evve-
ı Tuhfe Tarihi' nde yazar ki bir kere Hazret-i Süleyman
ş ş ve tantana ile Süleyman! ı üzerinde ı uçarken
Bursa ı ı bulunan Ruhban ğ ı ı en yüksek tepesine
inip dört tarafa ı ı ş ı ı Hazret-i Süleyman,
veziri Asaf Berhaya'ya;
"Ne ı ş gönle huzur veren yerde büyük bir ş ı
diye ı hemen cinler, dev ve perHerden ı ı
hizmetçi leri;
6
"Ey ı Bir kere Nuh ı evvel bu yere
bir Süleyman ile asker çekip ğ bu yüksek ğ ı etekle-
rinde büyük bir kale ve eski bir ş var idi. O kaleyi cinler
kavmi ı derler. Almakta aciz ı fethedemeden dönüp git-
tik. İ ş Tufan'da yere ı ı ı yok ş deyince Hazret-i
Süleyman hemen bütün insanlara ve cinlere, yabani hayvaniara
ve ş emredip derhal ş ve ğ ı ı temizlerken kalenin
ı ve bedenleri belli olur, ancak temizlemekte çok zorluk
çekerler.
Hemen Hazret-i Süleyman rüzgara emredince bir kere lodos
ı Ad kavmine ğ gibi sert bir rüzgar esip bütün ş ı ve
ğ ı havaya savurup göz ı ı kadar kalenin
ı ı ve bedenleri ortaya ı Kara bir dev;
"Ey ı Emini! Bu kalenin ı kayalarda bir
ı ı ı define ı Onu ı dünya ı ı ka-
dar yeterli gelirdi" der·.
Bir dev de ş ı ı ı "Bulunmaz" der.
Biri de ğ o define bulunursa, o define ile ı Emini
bu ş imar ede" der.
Kimi bulunursa, kimi bulunmazsa derler. Derhal deviere
emredip o defineyi bulup ş ş ş ı ismini Bulursa
karlar. Bursa, Bulursa'dan ı
Daha sonra Süleyman Peygamber ı ı ı bir
merhale ı Edincik ı büyük bir ş kurup ı taht
merkezi eder. Hala büyük ş yüksek kemerleri Edincik
ş ı ve seçik bellidir. Ayasofya ı ı ğ ğ bu
Edincik ş ş
Bahar günlerinde Hazret-i Süleyman Bursa'ya gelip Ruhban
ğ ı ı ı ile yayla ı ederlerdi. Süleyman Peygam-
ber'in ı bereketiyle Bursa Tufan'dan sonra ı güvenli
ı ı ğ ı bir yer ş Ama kalenin ı ı ı belli ğ Fa-
kat bu kale bir köhne ı ı ğ dönmesinden beri yerinde
durur bir karar yeri, ğ bir kale ve ı ı bir surdur.,
Bütün ı göklere ğ ş Temeli ş
renkli bir ı kaya üzerinde dört ş ş ı
ğ bir kaledir. ı ğ ı ğ ş
Kuzey ve ı ı ı göklere ş ı ı ş kayalar üzerine
ş kaledir. O ı uçurum ğ üç ı asla
hendek yokt,ur. Ama ı ş ı ı ğ Mahallesi
""' - -"'
7
ve Kebir Mahallesi ı çok derin hendekleri ı Za-
ı geçmesiyle hendekleri ı ş Celali ı ı
Said Arap ve ğ ı ı ı ş ı ı
ş hendeklerini toz toprak ile ş ı
Ama bu kalenin dört ı temellerinde ş var ki her biri
hamam kubbesi kadar büyük ş ı Bundan bellidir ki in-
ğ ı ı ğ Daha sonra Kaydefa eline girip ı
ı ı ve ı ı ı ş Bu ı ı Yunan dili üzere
tarihleri ı
Bu kale, ş ş ğ ı ı ğ ğ lodos ile ğ
ı emindir. Bütün evleri kuzey ve ı ı ı ta-
ı ı ki Filedar ı bütün ğ ı bahçeleri ve
ı ile bukalemun ş ı gibi görülmektedir.
Kalenin ı ı ğ 11.000 ı ı ve 6.000 be-
dendir, 67 kule ve 5 ı ı Öncelikle güney tarafa ı ş ı
ı ı yine güney tarafa ı ı Zindan ı ı ı ve ı
ı ı ı ı ı Bir de ı ı ı ı ı
ğ taraftan bu kale, bütün zamanlarda Rum keferesi elinde
ı ş ı Konya'dan Selçuklular ş kere yüz bin ş bir
ordu ile yedi kere gelip ş sekizer ay ş ı Ancak ı ş
mevsimi gelince fethedemeyip dönüp giderlerdi.
ğ Devleti'nin ortaya ı ı ğ ı ilk ı önce
Osman [222b] ı senesi tarihinde, Osman Gazi ğ ilk
ı ı üç kere ş ı Üçüncüsünde Osman Gazi nikris
ı ğ ı tutulup bu sefer de ı yine Konya'ya yöneldi.
Ş Orhan Çelebi ile Ş ı ş ı Veli'yi 80.000
İ askeri ile Bursa'ya gönderip ş ı ı Bursa Kalesinin
ı ı büyük bir kule ve ı ş ı da büyük bir
kule yapmaya ş ı Yedi ayda bu kuleleri ı
ı yeniden ş ş ı
ı ı Orhan Bey, ı ş ı ı kule-
den Orhan Bey'in ş ğ Timur Bey ve ğ ı
ğ yerden de ı Bey ş ı dört taraftan ı
gelen kafirleri tamamen ı ı geçirdiler. Kale içinde ı ğ ı ı ş
olan ketereler ı ı ve ğ ş sonunda bir sehe ş
madan sonra vire ile kaleyi Orhan Gazi'ye 722 [1322] tarihinde
teslim ettiler. Osman Gazi'ye müjde ile Orhan Gazi ğ gitti,
ancak Bursa feth ğ saat Osman Gazi ruhunu teslim ş
ğ Orhan Gazi müstakil ş olup ı ş ı Veli ile
8
Bursa'ya geldi. Bursa ilk ğ taht merkezi olup o kadar
marnur ve ı ı oldu ki sanki bir İ ğ ı idi.
Osman Gazi'nin vefatma tarih Bursa",
ğ ı tarih:
ğ ş ı pür zeyn'idir
Ki tarihi "Ümmü'ljütUhln"dir.
Ama Bursa ı eksiktir.
Daha sonra ı ile Osman Gazi'nin ş ı ı Bursa'ya getirip
İ kalede büyük ı Merhum Osman Gazi,
tanta ı önce ı ğ Gazi ğ ş pare
ş ş İ fethi Kocaeli (Akçakoca eliyle) ve Yalak-
abad Kalesidir ki, bu İ ş ı ı
ı ı Gazi seyyidlerden · Hazret-i Ş ı azizin
ı ı ı ı Orhan Gazi o ı ğ ğ ı Onun için
ğ ı anneleri ı Peygamberimizin soyun-
ı
Ş Hazret-i Tursun ı Ş ı ı ı
dan olup Osman Gazi'nin tahta ilk ı ı ş hutbesini bu Tursun ı
okudu.
ğ taraftan Bursa yeni ğ Kayseri, Konya,
ğ ı Saruhan, Karaman, Darende ve ş diyar-
ı ı o kadar ümmet-i Muhammed gelip ı ki insan der-
ı oldu.
Orhan Gazi denizler gibi İ askerleri ile dört tarafta olan
ş ş ı süzülür gibi süzülüp ş
intikam ı ganimet ı ile bütün İ gazileri zengin oldu.
ı da marnur ve ı ı hale getirip Belh u Buhara ve Ho-
rasan ı ı nice yüz erenler gelip ş Halen
Bursa marnur olmakta ve ş Ancak ilk ğ
zamanda,
Bursa imaretlerinin ı ı
'
İ kalede toplam 2.000 güzel evler ve kat kat yüksek saraylar
ı Ancak ğ ı ve bahçeleri olmayan dar evlerdir. Yedi
mahallesi, yedi cami ve mescidi ve bir ı ı ş ı pa-
ı 20 adet ı ı ı
Sultan Qrhan Camii ı ğ ve ş ğ llO
ayak camidir. Bu camiin tek ş bir minaresi ı
'
9
Gazi burada gömülü olup Orhan Davulu dedikleri ı ı ı ı ı ı
büyük davul bu camiin bir kemerinde ı ı ı ğ
devletinde ilk bu davul ı ı ş ı
Eski ş mahsus derli toplu küçük saray bu kalede-
dir. Ta. Fatih Sultan Mehmed'e gelinceye kadar ş ı sa-
ı bu idi. Gazi Hudavendigar Sultan I. Murad Edirne'yi fethe-
dince Edirne ı kalmaya ş ı Fatih Sultan Mehmed
1453 tarihinde İ fethedince 3. taht merkezi olup Bursa'ya
ve Edirne ı ğ ı Bursa ı hala ı
ı ama ı ı ı ve ı ı ı
Bu İ kalenin bütün caddeleri büyük ş ile ı ı ş terte-
miz ı ı ş
Bütün evleri eski ı ı ı katirden ı ş evlerin ş
ve ğ ı ı ı birer san'at ile tarihler
ı ş ki sanki birer ı güzel ı ı O evlerin ne kadar
zaman önce ı ı ğ ı tarihlerinden bellidir. Bütün [223a] evleri
kargir süslü ı ı ve ş ş al renkli kiremit ile
ı ı ş Bu evlerin birer ş servi ğ ı gibi ı
ı var ki, biri birinden ölçülü ı ve yuvarlak duman ba-
ı ı
Yer yer kale içinde servi ve ceviz ğ ı ile üzüm ı
ı
ı ve suyu ı yüksek bir yer ğ kale ı
ğ ı ı ı
Bursa hakimlerinin ı ı
Öncelikle Fatih Sultan Mehmed'den beri Anadolu eyaletinin
hükumeti ı Hudavendigar ı bir sancak ş ı ha-
kimdir. ş ı ı ı 618.079 akçedir.
ğ ı zeamet 420 ve tirnar 1005'dir. Alaybeyisi, çeriba-
ş ı ı ve ş ı ı ı ş ğ kanun üzere cebelileri
ile alaybeylerinin ğ ı ı pak, ı ve mükemmel
seçkin asker olur. ş ı da SOO askerle sefere ı ı
500 akçelik seçkin ı ı ı Bursa'dan aziedilenler
Edirne ve İ ı olur yüksek ı Senelik 40.000
ş geliri olur. ( ---) adet nahiyesi var ki nahiyeleri ı
ş ş içinde 7 mahkeme naibi ı Sonra Kine nahiyesi,
Filedar nahiyesi, Abelyond nahiyesi, Kestel nahiyesi ve Çukurca
nahiyesi.
10
···········;:··· (1 ı ş ............... .
İ ı yeniçeri ı pazara gideni ve ı
ı ı ı ı bir keçeli ı ı ı ş ı ı ı hümayun ile
hükmeder. Bir oda Bursa yeniçeri ğ ı cebeci ı ı yirmi
yeniçeri ğ ğ sipah kethüdayeri, müftüsü, nakibül-
ş ı ipek kantar emini, gümrük emini, ş ı çöplük
ş ı ı muhtesib ğ ı ı amiri) ve ayak naibi. ı
ı her türlü ı vermeye yetkili hakimlerdir. Çünkü
Bursa, ı ı olan büyük ş
ş ğ ı Kale ve büyük ş ı ı
(---) tarihinde ğ Fatihi Sultan III. Mehmed devrinde
Celall ı ı ğ Deli Hasan ve ğ ı
ı ı Bursa üzerine ı ı ı ı Bursa ileri gelenleri du-
yup ş ı ş üç ı burçlu, ş dir-
sekli ve her ı ı ı kat büyük bir kale ı ş
ı ama o kadar ğ bir ş ı ı ş ı ı da,
ş ş ğ ı ismiyle ı ğ ı ğ ğ ı uzunla-
ı ş büyük bir beldedir. ğ ı tarnma bir
ı ve ş ğ ı ı ı ı iç kalenin üç
ı ı ş ı ş ı ve çevresi 15.000 ı ı
ı o kadar yüksek ğ Tatarlar ı ı tara-
ı ğ ı ş ı ğ yoktur ve ay-
ı ğ ı da yoktur. Zira sulu yer ğ ş
gelip metris kazmak istese alçak yerinden su ı Onun için
ğ yoktur.
Yer yer kuleler üzerinde ı ve ı çoktur, ama İ
kalede cebehane ve tophane daha boldur. Her iki (dinl) bayram-
larda ve kutlamalarda büyük ş olur. Dizdan ı ama
iç il ğ ı ı ı ş neferleri yoktur. Ancak
ş 6.000'den fazla bekçi ve gözcüleri ı
Bu ş ğ ı kalenin ı ı toplam ( ---) adet kale ı ı
ı ı ı demir ı ı ı ı ı belvan tahta
'
ı ı Ama her ı ı üzerindeki kulelerde baca ve ş
mazgal yerleri ı ş ki ğ ş ı önüne gelirse yuka-
ı ş üzerine ş ve kumbara ı delikler ı
Evvela ğ ı ı Tatarlar ı ı kuzey ı
ı File@r ı ı ve Hasan ş ı ı (---) yönüne bakmak-
ı
ll
................ (1 ı ş ............... .
Bu büyüklükte olan büyük bir kalenin içinde ı ı ğ
ve kat kat eski tarz toplam 23.000 -ileri gelen evleri ve ğ in-
ı evleri ı ı içinden en ı ı yüksek ve
büyük olan saray ı İ kalede ş mahsus büyük sa-
ı ki 3 ı v,e 600 adet ı ı Ama ı ı yerde
ğ bahçesi yoktur. ğ ş ı ve Molla
S ı
................ (1 ı ş ................ [223b]
ğ bu ı ı hepsini ı ve ı tipleriyle birlikte
ğ ğ ı yazsak ş bir mutluluk ı olur.
Bu ş 176 Müslüman mahallesi, 7 Ermeni mahallesi, 9
Rum mahallesi, 6 cemaat Yahudi ve bir de ı mahallesi
ı Bir mahalle de miskinler var, ancak ş bölgededir,
Muradiye yolu üzerindedir.
Bu ş ğ ı ş bir düz yerde ş Kale ğ kuru-
lan evler, imaretler ve Ulu Cami semtleri yüksek bir yere ku-
ğ bir saat ı kuzay ı bulunan Filedar
ı bu ş ı ı ğ ı ş ş ğ ı eteklerinde gök
renkli ş ile ş ş saçan ş ı ı ı bu ş
ş han, hamam, mescit, selatin camileri, ğ hayrat ve ha-
ı ve yine ş örtülü ş ı ı kat kat ğ in-
san görünce hayran ı Zira bu ş Filedar ı
acaip ş ı bir ş bellidir ki ğ büyük ş
lerin hiç birine ğ yoktur, üzerinde ı ş ı ı ruhani-
yetli büyük eski bir ş Zira burada olan büyük ş
tefsirciler, hadis bilginleri, ı ve yazarlar ş
diyariarda yoktur, ancak cennet benzeri ğ ola. ·
Bu ş güney ı Ruhban ğ ı hayat suyu kay-
ı ğ o yüksek ğ 1.060 adet isim ve ş
leriyle bilinen hayat suyu, akarsular akarak ı ı
evlere ve ı kehriz ve kanallada evden eve ı bütün
ı ı sulayan ı ı ğ bir ş ş viia-
yeti ı ı ğ ı ş ebedi sürecek olan cennet
benzeri yerdir. _
Meyveli ve meyvesiz ğ ı ı ı çiçekleri ve özellikle
erguvan çiçekleri açan ğ ı o kadar bol olur ki senede bir kere
Emir Sultan hazretlerinin "Erguvan Cemiyeti" ş ğ olup bütün
12
diyarlardan denizler gibi insanlar ı büyük bir topluluk
olur ki bu çok ş anlatmak ve izah etmek mümkün
ğ Ancak o büyük topluluk Emir Sultan ruhaniyeti ile olur.
Böyle bir ş ı olan bolluk, ucuzluk, arazisi güzel,
ı ş ve sevimli, ekin yerleri bol, bereketli, nimetleri
ı ı ve ı ı ğ ı evden eve ı akan süslü bir
ş Anadolu ğ ı ı yedi beldeden biri de bu Bursa
ş dir.
Selatin camileri ve ğ camiierin ı ı
Hepsi 1040 ı Bunlardan 357 tanesi sultan, vezirler,
ileri gelenler ve ş seçkinlerinin ı ı ı camilerdir.
Bunlardan birincisi Ulu Cami-i Kebirdir. (---) tarihinde
ı ı ı Bayezid Han ı ı ş ı Sanki bir Kahkaha Ka-
lesidir. Bursa ş ı yüksek yerinde ı ı ş büyük bir
camidir. Cami içinde (---) adet dört ş paye sütunlar ı ki
her payenin ş ğ ı ı insan boyu kadar ı ı süslü, ı
ı ı ve ı ş ı ı
Üst ı her payenin dört ı ı ı ı
ı ı ı ı ı ı ı
güzel isimleri) ve ş ş ı ı ı ş ı
Bu ı ı elifleri ve ğ harfleri üçer ş ı ğ
dedir ki ı ı ı ı ı
Bu sütunlar üzerinde toplam 19 kisra kemerli_ kubbeler ı
Bütün ı ı gerçek ş ile örtülüdür. Her kubbenin alemleri,
parlak ş gibi ı ş ı verir.
Yirminci kubbe yeri camiin ı ı ı ş ı ı
kasten ı ı ı ş ı ş gibi kubbe yerine ı pirinç
telden ğ ş ki ş giremeyip oradan ş ı ş ı ğ ı
camiin içine girip ı ı Bu ı kubbe ı Hanefi
mezhebi üzere ona on yuvarlak bir havuz var, içinde türlü türlü
ı yüzerler. Bütün ı cemaat o havuzdan abdest
tazeleyip ı ı ibadet ederler.
'
Acaip bir ı ı ki diller ı ı ve ı
ı aciz ı Bir ceviz ğ ı ı siyah minberi
üzerine marangoz ı elinden geleni ı ı ğ ı ı göste-
rerek bir Man! ş ı ve Erjeng bukalemun ş ı minher ı ş ı
ki bunda plan Bursa Fahrf ı [224a] gibi ş turunca,
islimf, çar-gül, mutabbak gül, katmer gülleri, ş ş mutahhil
... -
13
ve kitabeleri var ki cihan ı toplansa böyle ı
etmeye kadir ğ Sanki kuyumcu kalernkari ş ı güzel
bir minherdir ki görmeye muhtaç yüksek bir kürsüdür. Benzeri
ğ Karadeniz sahilinde Sinop Camii'ndeki ı ş ı minher ola.
Bir ı ş ı ibret verici mü' ezzinler mahfili var ki sanki cen-
net mahfilidir. Dört ı pencereler ile billur ı necef ve mo-
ranlar ile ş ı ı bir camidir. ı ı ğ
ğ bunda olan ı bir camide yoktur.
Her gece yedi bin kandil ile ı ı ı ı ı bir cami-
dir. Gece ve gündüz bol cemaati olur. Zira ı ş yerde, her dersi
verebilecek ders ı ı ki iki bin talebe ders görürler.
Bu camiin bir yan ı bir yan ı ı kadar ğ
350 ı ve ı ı ı mihraba kadar da 180 ı
Üç ı ı var, sol ı Hünkar mahfili ı ı sultan
mahfili tek ı ı ı ı ı ve ğ tarafta Mahkeme
ı ı ı ı ı ı ş ı ı ama ş ca-
miler gibi büyük haremi yoktur, bir küçük haremdir. ı
Ş Aziz Efendi bir abdesthane havuzu ve ı
ı ş ı
Bu camiin ğ ı ve sol ı ğ ı ı ş iki
ı yüksek minareleri var ki göklere ş ı ı ş ı Mah-
keme ı minarenin kadehinde üstad mimar bir ş ı
kadehi ı ı suyunu ta ş ş ğ ı ş gerçekten
büyük bir ı ş Ama ş halde ı
geçmesi ile su yollari bozulup ı ı ş ş Ama ne
zaman ğ bu ş üzerine ğ ş bu minarenin ·
ş biriken ğ ı bu ı ş ı kadehine
ı bütün ş o rahmet suyundan içip ı ı gide-
rirler.
Sözün ı ı bu ş içinde böyle ruhaniyetli cami yoktur.
Bursa ş sanki ı ı
Ve ş seçkin yerinde ğ bol cemaate sahiptir ki
marnur arazi üzerinde bu camiin benzeri yoktur. İ ğ bu camii
tam olarak anlatmak ve tarif etmekte aciz ı
Bu cami, bütün camilerden büyük ğ ilk olarak bu
ibadethane ı ı Ancak ilk önce Bursa ğ
ı ı ve İ kalede bulunan Sultan Orhan Gazi Camii'nin
an la ı ı
14
............ ,.. .. (1.5 ı ş ............... .
Cami eski bir rnabettir.
Gazi Hudavendigar yani ş Sultan I. Murad Han Ca-
mii'nin ı ı Bursa ş ı ı ı saat
ı ş ı ki Eski ı derler ı ı
cennet gibi bir mahallede ı ı ş ibret verici süslü bir camidir.
Bir cami ı ğ ş bir ş ı ı ş ı bir ca-
midir. ı Frenk ı ğ Frenk ı bir cami-
dir ki ş ğ ı ı ibadethane, üst ı ise ş ş medrese oda-
ı ı Herkes ı imarna uyup ibadet ederler. Görmeye
muhtaç, seyretmeye ğ nurlu bir cami ve ı dolu ruhani-
yetli eski bir rnabettir. ı rnihraba kadar ğ (---)
ı ş ğ ise ş ı
Cami içinde Murad ı bir ğ ı uçup bir kemer üzerine
konar. Murad Han bu ğ ı peftere (yapma ş ile o kadar
okuya davet edip bek gösterip gelrnek ihtimali ı Gazi
Murad Han öfkelenip ı kal" deyince ı emriyle o
ğ ş o kemer üzerinde ı ı ı (perçerni) ve kündesi (buka-
ğ ı ı ve ı hala ş olup ı ş ı ki ı ı ve
seçik görülür. Bu camiin bir ı ı ve bir ı minaresi ı
lakin avlusu yoktur. [224b]
ı ı ı Bayezid Han camiinin ı ı (---) tarihinde
ı ı ş Bursa ş ğ ı ş cennet bahçeleri
içinde güllük ı sümbül ve reyhan bahçeleri içinde, ce-
maatten uzak ı ş ı ı ve küçük bir carnidir. Eski tarz olan
bu carniin ğ 150 ayak ve ş ğ 100 ı
Bir ı ı ve bir ş ı düzgün bir minaresi var. Bu
garip cami ğ Tirnur hadisesinden ı eksik ı ş ve
ı ı ı Bayezici'in ğ Musa Çelebi Rumeli'nden ı gönde-
rerek ı ş ı ı ı az ğ garip ı ş ı
ı ı ı Bayezid Han ğ Çelebi Sultan Mehmed camiinin
ı ı Bu cami ş imaret ı ünlü nur dolu bir cami-
dir. ı ğ ı Gökdere ş ı ı yüksek bir tept! üze-
rinde süslü ve ı bir camidir ki bütün ı beyaz mer-
rnerle ı ı İ kubbesi ı ğ 108 ayak ve ş ğ
80 ı İ asla sütun yoktur.
Mihrap ve minherini aniatmada aciz ı ı Zira o mih-
rapta ı ı ş ı göklerdeki meleklerin
bile yapmay.a gii.çleri yetmez.
ı
Ancak bir ı ı ı var ki bu ı ı ğ ı ve solunda,
ta yüksek kemerine ı ı kadar kat kat, yiv yiv ş is-
liml, rumller ve zülf-i nigar bol ı ı ş ı ş ş ki
Behzad ve Velican ı ğ ı üstüne bu ı ş ı kalemle
ş kadir ğ
Ama bu mermer ı bu ı tam üç ı ham mermer üzre
san'at icra edip ı ğ ı ı göstererek bina sahibi Sultan Mehmed
Han'dan üç senede ı bin ı ı
ş İ ı ı ı bin ı mal ş diye dost-
lar ı söylenir. Gerçekten karada ve denizde seyahat eden-
ler ı övülen, dünyaca ş yüksek bir ı ı
Bu cennet benzeri camide ibret verici güzel san'atlar, ş
ş ı ş ki övücüler onun övgüsünü yapmada
aciz ve yetersiz ı Sözün ı ı bu cami acaip bir tarz ve
garip bir ı üzere ı ı ş ı ki güzellik ı ı ve ı ı
yönünden yeryüzünde böyle bir insan ş ı ı ş ı
Sözün ı ı güzellik ve ı ı ğ ı ş ğ ve ğ an-
latmak çok zor ve ı ş
ş Cami ı ı ı ı ı bütün kubbeleri ve bir
tabaka minaresinin ı tamamen ş ş çini ile ı ş
olup İ zümrüdü gibi ş ı ş ı ı ı bundan
ı ş İ derler.
ı ş avlusundaki upuzun ı ile ş bir camidir.
ğ ı Bursa ş içinde böyle süslü ve
ı ş ı bir cami yoktur. Seyyahlar ı memleketlerde de
böyle ı evi görmedik" diye söylerler. ı
Çelebi Mehmed Han ğ Murad (Muradiye) camiinin an-
ı ı ı ı ı ş ı ş ı ş bir ka-
ı ki han, cami, imaret, mescitleri, tekke ve medreseleriyle
ı ı ve süslü ğ ve bahçeli ş bir ı
Bir ı ı ş ve ı ı eski bir ı ki bunu
yapan Fatih Sultan Mehmed ı ı Koca Sultan II. ı
ı Bu zat iki kere ş ş Edirne'de vefat ş
cenazesi Bursa'ya getirilerek bu camiin avlusuna ş
Ancak nur dolu camii öyle ruhaniyetli gönül açan bir camidir ki
ğ gece gündüz itikaf niyetiyle burada ı ı
ı ş ı ı ğ ı gelmez. Ta bu derece nurlu camidir. İ kubbe ve
ı ı ı mihraba ğ yüz elli ı ve ş ğ
ı ş ı
16
ı minberi ve mü'ezzinler mahfili sade güzeli eski
ı ve bir ı ı ı ı
Bu camiin tarihi: "Zzde ammere men ammerehu (Bu ı
ı ömrü uzun olsun.) Sene 850 [1446].
Bir tabaka yüksek bir minaresi ı ı ş büyük avlusunda
büyük ve uzun ı var ki her biri göklere ş ı ş ı
Gölgelerinde bütün cemaat ğ dinlenirler. ı bir dinle-
nilecek ve gezilecek yerinde ı ı ş bir selatin camiidir ki nice
ş burada gömülüdürler.
Emir Sultan camiinin özellikleri: ( ---) tarihinde ( ---) ı ı
ı Yüksekçe bir sed üzerinde bir ı İ bir küçük camidir.
[225a] Ve
................ (2 ı ş ............... .
Bu camilerden ş ğ selatin camii yoktur ki bütün
( ---) adet ş ş camileridir. Bunlardan ş ş
ğ ı
Molla Arab Cebbari camii: ı ı ve övülmesi ı
ğ Hemen Ulu Cami ı ve biçiminde ı ı ş küçük bir
camidir. Ancak yüksekçe bir yere ı ı ğ ı gayet ş ha-
ı dinlenilecek ve rahat edilecek bir camidir. Bu cami Molla
Arab Cabbari ı ı ı ı ş olup gerçekten ş ı
ı zorla ve mecburen getirir. Bütün maarif ehli orada can
sohbeti edip Hakk'a ibadet ederler.
Üftade Efendi Camii: İ kalededir.
, ............... (15 ı ş .............. ..
Musaila büyük camii: ş ı bir ş ı Dört
ı kargir ı ı
Bursa mescitlerinin ı ı
Bu camilerden ş toplam (---) adet mescitlerdir ki cami
olmaya uygun ibadethanelerdir. Evvela,
Zeyniler Mescidi: Abdüllatif Makdisi ı ı ı (---) ı
ı Molla Husrev'in bu mescitte ibadet ş ı Hakir o
ş ı ğ ı için bir günde bir Kur'an hatmi ta-
mam etmeyince ı ş ı ayak ı Ulu ibadet yeridir ki o
ğ kitap ı ı ş ı ı ş ı
(5 ı ş .............. ..
17
Ruhhan ğ ı ı ı ı ı ı ı ı sey-
redince 200 ş cami ve 700 minare görülmekte idi. [225b]
Bursa ı ilim ğ medreselerinin ı ı
Evvela Orhaniye ı Medresesi ve Hudavendigar Med-
resesi, ı ı ı Han Medresesi, Çelebi Mehmed Han Medresesi,
Koca Muradiyye Med'resesi, Emir Sultan Medresesi, İ Bey Med-
resesi, Emir Sultan ı ı ı ş Medresesi, Cüneyd Bey
Medresesi, Hançeriyye Medresesi, Kadri Efendi Medresesi, Molla
Yegan Medresesi, Molla Fenari Medresesi, Zeynüddin-i Hafi Med-
resesi, Sultani Medresesi, Bayezid ş Medresesi, Hamza Bey
Medresesi, Edebiye Medresesi, Gazzaziye Medresesi ve Ve-
liyyüddinzade Ahmed ş Medresesi .
................ (5 ı ş ............... .
ı (---) adet olan medreseleri ı derecesi ve
mahallesiyle ı yazsak bir tomar olur.
ı
ı
ı
Darülhadislerin ı ı
................ (3 ı ş ............... .
Kur' ı Azi m ve ı Mecid
ı ı ı ı
................ (3 ı ş ............... .
Ebced-han küçüklerin ve ı
mekteplerinin ı ı
................ (3 ı ş ............... .
Tarikat ehli tekkelerin ı ı
ı 300 adettir. ı en mükellefi Hazret-i Mev-
ı Celaleddin-i Rumi Tekkesidir. ı ş ı yolu üzerinde 80
adet fukara ı sema ve safa ı ı ş ğ
ve bahçesiyle ş bir gülistan ve bostan tekkesidir. Sonra,
Emir Sultan Tekkesi: Bir tepe üzerinde ş ş ş ile
örtülü Emir Sultan Tekkesi'dir.
18
Zeyniler Tekkesi: Nu'man bin Sabit yolunda büyük asitanedir
ki ilim ğ bir tekkedir.
Üftadi Efendi Tekkesi: İ kalede Halveti ı mensup
tekkedir.
Abdal Murad Sultal} Tekkesi: B
1
ursa'ya bakaAn ş ve
gölgelikler içinde bir gezinti ve dinlenmeyeri olan Al-i Aba Tek-
kesi, yani ş Tekkesi'dir. ı ş ı kabak, güçlü kuv- .
vetli, İ ş ile ğ ı sinesi kebap ş canlar ı
ki ı ve gezmeye varan canlara can u gönülden hizmet
ederler. Bu tekkeyi Orhan Gazi ı ş ı Binden fazla sahan,
tencere ve kazan gibi ı kaplar ı ı Bütün [226a] zi-
yaretçiler orada sohbet edip ibadet ederler.
Ş Geyikli Baba Tekkesi: Deveriler semtinde ş fu-
ı ile dolu bir ş ı ş tekkesidir. Ama ı ı
ı ğ ı gelen ğ ı ş ı kanaat geçinirler. Bu tekke
Orhan Gazi ı ı ı
Abdal Musa Sultan Tekkesi: ş tekkesidir, Orhan Gazi
ı ı ı
ı ı Sultan Tekkesi: ş tekkesidir. ·
Ebu İ Kazruni Tekkesi: Vücudu Erzurum'da Tebriz
ı ı ı iç yüzünde bir kule içinde gömülüdür ki herkesin ziyaret
ğ bir yerdir.
ş Tekkesi, ı ı tekkedir.
Halveti Tekkesi, on yedi tanedir.
Kadiri Tekkesi, dokuz tanedir.
ş Tekkesi, üçyerde tarikathanedir.
Kümeyli Tekkesi, bir tanedir.
Kalenderhane Tekkesi, bir tanedir.
Sa'di Tekkesi birdir.
Rufai Tekkesi bir tanedir.
Bedevi Tekkesi, birdir, ama ı tamamen Arap taifesi-
dir.
ş yani ş Tekkesi
................ (10 ı ş ............... .
Yemek ğ ı imaretierin ı ı
Hepsi {---) adet imarettir. Evvela Sultan Orhan Gazi İ
reti, Gazi İ ı ı ı Bayezid Han İ
Çelebi Sultan Me.hmed yani ş imaret, yine ı ı ı Han
19
Ruhhan ğ ı ı ı ı ı ı ı ı sey-
redince 200 ş cami ve 700 minare görülmekte idi. [225b]
Bursa ı ilim ğ medreselerinin ı ı
Evvela Orhaniye ı Medresesi ve Hudavendigar Med-
resesi, ı ı ı Han Medresesi, Çelebi Mehmed Han Medresesi,
Koca Muradiyye Med'resesi, Emir Sultan Medresesi, İ Bey Med-
resesi, Emir Sultan ı ı ı ş Medresesi, Cüneyd Bey
Medresesi, Hançeriyye Medresesi, Kadri Efendi Medresesi, Molla
Yegan Medresesi, Molla Fenari Medresesi, Zeynüddin-i Hafi Med-
resesi, Sultani Medresesi, Bayezid ş Medresesi, Hamza Bey
Medresesi, Edebiye Medresesi, Gazzaziye Medresesi ve Ve-
liyyüddinzade Ahmed ş Medresesi .
................ (5 ı ş ............... .
ı (---) adet olan medreseleri ı derecesi ve
mahallesiyle ı yazsak bir tomar olur.
ı
ı
ı
Darülhadislerin ı ı
................ (3 ı ş ............... .
Kur' ı Azi m ve ı Mecid
ı ı ı ı
................ (3 ı ş ............... .
Ebced-han küçüklerin ve ı
mekteplerinin ı ı
................ (3 ı ş ............... .
Tarikat ehli tekkelerin ı ı
ı 300 adettir. ı en mükellefi Hazret-i Mev-
ı Celaleddin-i Rumi Tekkesidir. ı ş ı yolu üzerinde 80
adet fukara ı sema ve safa ı ı ş ğ
ve bahçesiyle ş bir gülistan ve bostan tekkesidir. Sonra,
Emir Sultan Tekkesi: Bir tepe üzerinde ş ş ş ile
örtülü Emir Sultan Tekkesi'dir.
18
Zeyniler Tekkesi: Nu'man bin Sabit yolunda büyük asitanedir
ki ilim ğ bir tekkedir.
Üftadi Efendi Tekkesi: İ kalede Halveti ı mensup
tekkedir.
Abdal Murad Sultal} Tekkesi: B
1
ursa'ya bakaAn ş ve
gölgelikler içinde bir gezinti ve dinlenmeyeri olan Al-i Aba Tek-
kesi, yani ş Tekkesi'dir. ı ş ı kabak, güçlü kuv- .
vetli, İ ş ile ğ ı sinesi kebap ş canlar ı
ki ı ve gezmeye varan canlara can u gönülden hizmet
ederler. Bu tekkeyi Orhan Gazi ı ş ı Binden fazla sahan,
tencere ve kazan gibi ı kaplar ı ı Bütün [226a] zi-
yaretçiler orada sohbet edip ibadet ederler.
Ş Geyikli Baba Tekkesi: Deveriler semtinde ş fu-
ı ile dolu bir ş ı ş tekkesidir. Ama ı ı
ı ğ ı gelen ğ ı ş ı kanaat geçinirler. Bu tekke
Orhan Gazi ı ı ı
Abdal Musa Sultan Tekkesi: ş tekkesidir, Orhan Gazi
ı ı ı
ı ı Sultan Tekkesi: ş tekkesidir. ·
Ebu İ Kazruni Tekkesi: Vücudu Erzurum'da Tebriz
ı ı ı iç yüzünde bir kule içinde gömülüdür ki herkesin ziyaret
ğ bir yerdir.
ş Tekkesi, ı ı tekkedir.
Halveti Tekkesi, on yedi tanedir.
Kadiri Tekkesi, dokuz tanedir.
ş Tekkesi, üçyerde tarikathanedir.
Kümeyli Tekkesi, bir tanedir.
Kalenderhane Tekkesi, bir tanedir.
Sa'di Tekkesi birdir.
Rufai Tekkesi bir tanedir.
Bedevi Tekkesi, birdir, ama ı tamamen Arap taifesi-
dir.
ş yani ş Tekkesi
................ (10 ı ş ............... .
Yemek ğ ı imaretierin ı ı
Hepsi {---) adet imarettir. Evvela Sultan Orhan Gazi İ
reti, Gazi İ ı ı ı Bayezid Han İ
Çelebi Sultan Me.hmed yani ş imaret, yine ı ı ı Han
19
İ Hazret-i Emir Sultan imareti ve Koca Murad Han
İ
. ............... (2 ı ş ............... .
Bu imaretlerden ş 21 adet fakiriere hizmet veren
imaretler ı ki gelip geçen yolculara, zengin ve fakiriere
bütün ı boyu sabahtan ş teklifsizce ı ı
1
Büyük tüccar ı ı ı ı
ı 108 kervansaray ı ı
Evvela kale gibi Pirinç ı demir ı ı develikli ve at
ı ı 200 ı büyük ı
Acem ı bu da kale gibi bir büyük ı Bunun da de-
ğ ı ı ve kat kat ve ş ş 200 ı ı ı iki
ı bir mescidi ve ı büyük bir havuzu var. ı
Ş Lahican ve cihan ı ı Isfahan'dan gelen Acem tüccarla-
ı ı hepsi burada konaklarlar. İ ı emini burada oturup
iki yüz ı gelen ve giden bütün ipek ı gümrük
ı Ş 300 kese ı büyük eminliktir.
ş Han, ğ ı Kütahya ı ve ğ ı
ı büyük ı Bir adam bahis ile bir ı ı boza ş ı ı ı
ı ı ı ı üzerinde ı ı durur.
Bir adam da bir çömçe (kepçe) boza ş o büyük ı ı ı
ı ı ş Bir tabaka ğ ı üzerine sülüs hatt ile
"Bu ı ı ı içen ı ğ ı ı Bu çömçeyi içen ademdir"
diye ı ş hala seyirliktir. [226b]
Nice daha güzel hanlar ı ama kale gibi olup ş
ş ş örtülü hanlar ı ki ı ı
ı ı ı
ı ondur. Bunlara yolcular, gelen ve gidenler konup
göçer, bedava ı ı teklifsiz ı ı evlerdir. ı ı
bir habbe vermeyip konup göçer ı ı Ali ş
ı Mimar Sinan ı ı ı
Bekar ı ı ı ı
ı 70 adet bekarhanelerdir. Bunlarda zanaat ehli,
garip ve ş ş ş bekarlar ı Ancak hepsi
birbirlerine kefildirler. ı ı zincir ile ğ ı ı ı
ı ı ı ve ş ı ı ı
20
ı ı menzili: ı ile yine ı bir gün
zevk u safa eyledik. Buradan yine ş ş ğ ı ı yoluyla
tam 10 saatte Bursa ş girdik.
İ gelenler, imamlar, hatipler ve
büyük ş ı ı
................ (2.5 ı ş ............... .
Bursa ş ı ı
................ (3 ı ş ............... .
Bursa ı ı ş ı dilleri,
. ı ş ı ı
Nice bin sarnur kürklü ş zengin ı ve
alimleri ı Bir ı ı halk ı ı at ve raht, taht ve
hanedan sahipleridir ki hizmet ehilleridir. Bir ı ı kara ve
denizler ı zengin ve ş sahibi kimselerdir. Bir ı ı ş ı
ve pazarda san'at sahipleridir, güçlerinin ğ ı ş
ş ğ elbiseler giyerler.
Dilleri; Anadolu ğ ı ğ özel lehçeleri Etrak
lehçesine ı kelimeleri ı Mesela "Ahmed Çelebi" yerine
"Ehmet Çebü", "Mehmed Çelebi" yerine "Memet Çebü", İ
yerine İ Çebü", "Ca'fer" yerine "Cafar Çebü" derler. Nice bi-
linmeyen kelimeleri ı ama çok gözü ı zeki ş ğ
ı ı ki ümmü'l-kelam (laf ebesi), cihan rindi, arif, nükteci
çelebileri ı
Bütün ı garipleri sever, zevk ehli, ğ sever ve
ş ı ğ ı ve ş ipek
üretmektir, kadife, sereng ve Bursa ı ı ı ı .
................ (1 ı ş ............... .
ı ı ı ve suyunun ı ı
Dördüncü iklimdendir. ı eniemi (---)ve ı
ı ı ı ve suyunun ı ı ğ ı ı ı yüzlerinin renk-
leri ı ı ı ı ı Ama lodos ı ı ı Ruhban ğ ı
ğ ı ğ ı ı o rüzgarda ı ğ ı ı Ancak
güzel ı ve sevimli erkekleri gayet çoktur ki, seçkin ve gönül
alan gençlerifte ş övgüler dizip ş ş
37
ı ı gayet güzel, nazik, ı olup kelimeleri ölçülü,
ş inci tanesi gibi, misk kokulu saç örgülerini büklüm büklüm
ve dalga dalga ettiklerine Bursa ş ı mergule" der-
ler, bir diyar ı ı mahsus ğ ancak Bursa'ya ı
sustur.
Erkekleri o kadar, ş ve ş ı ki [231b] kuvveti
ş ve ş ş sohbetten ve münasebetten tamamen ı ş
adamlar olur. Hal sahibi nice bin büyükler ı ki ı
zikri ş Sözün ı ı bu ş ı ı ğ ı ve ğ
ğ ve ğ gibi ı ı nazik ı simfn-
beden, kalplerin sevgilisidirler. Söze gelseler sonunu ş
ş güzel sözlü ve ı dilli ş ki, inci tanesi gibi
sözleri insana tesir edip adama gönül ı ğ ı ve kalp ı ve-
rir. Zira her biri birer tarikat önderi zatlarca ş ş ve
onlandan feyz ı ı ş kimselerdir.
ı mahallelerinin isimlerinin ı ı
................ (3.5 ı ş ............... .
Bursa yiyeceklerinin övülmesi
Evvela has ve beyaz somunu İ Tophane somunu tez-
zetinde ve beyaz ı ğ bir diyara mahsus ğ beyaz
katmer gül gibidir. ş kahisi, gözlemesi ve beyaz ı
kirdesi de bu ş mahsustur. Kirde ı gayet tazedir. Zira
ı ş ş ğ ı ı yol ı çekip ı
dan ğ ı Gayet semiz etleri ğ kirde ı
ş Ve tahiniisi ve beyaz misk kokulu ı (---) (---)
( ---) ( ---) ( ---)
içeceklerinden ı ş ı ı hayat suyu, 17 adet ı ı ı
hayat veren ı ş ş ş ı renk renk ş
ı ve mücevher Yemen kahveleri, ilik gibi süzme ı
Handan Bey ş ğ ş Karanfilli ş ve
ğ ş ..
Meyvelerinin ve ş ı ı
Evvela ı ş armudu "Sicili-i ş ş ı ı ı
ş ş sulu üzümü, ı ı sulu ı ve kestanesinin yer
yüzünde olmak ihtimali yoktur ki her bir tanesi ı dirhem ge-
lir. Kirde ı kestaneyi ı ş ş kebap ile ş kebap
38
ğ ı ı ş ı ı nur olur. İ yemeden ı ş
olur demek mertebesi lezzetli kestanesi ı
Ve yedi ş dutu dünyaca ş ve dut ğ ı ı ki
Filedar ı ı ı ş Zira ı ı ı en bü-
ğ ipektir. Bu diyarda olan ipek, Acem ı ı ı
ve Ş ı ı .
................ (1 ı ş ............... .
Bursa ı sanayiinin ı ı
Evvela ş ş ı ı ı kadife ş ki ı Ce-
neviz'inde ş Renkli sereng, Bursa ı nefti ve mavi
bezleri, ı kalem ş ı Bursa ğ keseleri ve fitil
ş ş ş Çatma ş kadife ı ğ ı .
................ (9 ı ş ................ [232a]
ğ ı ş ı olan ş
ş ı ziyaret yerlerinin ı ı
Allah ı hepsine rahmet eylesin
Bu ı ı sebebi ve bu güzel eserin düzenlenmesenin
nedeni, ş ş ı ı ve bilinmesidir. Gönül açan bu ese-
ri bu yolla ı Rum tarihçileri ve mana sahibi söz söyleyenler
ayet "Bizden kimse müstesnii olmamak üzere herbiri için malum
birer makam ı [Saffiit, 164] ğ yeryüzünde ilk defa
makam edinen insan, ş İ ı ğ ı ı Hazret-i
Adem Safi ı ı ı ı yeryüzüne
ı ı ı süslediler.
Lakin kavim ve milletler ı büyük ı ı ve
ı ş ş Ama ş cinsleri "an merzibum, bi-takdiri
hayyi'l-Kayyum" ı ı Rum (Anadolu) kavmi Ays
bin İ Nebi ı ı ama ğ söz ve haberle Yiifes'e
ş ı ğ ve cesur bir kavim, temiz ı asalet ve
ululuk sahipleridir ki ilk defa Anadolu ı ayak basan 476
[1083] tarihinde ğ ı ı '
İ ş Selçuklular, ş ğ ı beyleri ile fikir
ğ ve gönül ğ ederek Malatya, Kayseri, Alaiye, An-
takya ve Konya ı ş Konya'da müstakil ş
olup tahtgah edindiler. ş beyleri de Sivas ve Erzurum
bölgelerini ta"htgah edinip Niksar ş Melik Gazi hazret-
leri ı ki orada gömülüdür. ı ilk ı ı ı yer Mave-
39
ı ı ı Bütün hayrat ve ı Rüstem ş ı ğ
onun mütevelllsi hakimdir. ş yeniçeri ı ı
Övülecek ş beyaz ı ve ı dibinde bir
ekmekçi ı var. Bir ş ı ı bereketiyle bir
ş has ve beyaz somunu ş kim sahanca somunu diye bütün
dünyada ş Hatta ı gün dursa kuruyup lezzeti ğ ş
bozulup küflenmek ihtimali yoktur. Çok ünlü ğ ı ile
nice ı İ ş ı ş çok ğ ş Ta bu
derece lezzetli, has ve beyaz ğ olur, ama suyunun ğ
dendir.
Sahanca Gölü'nün ı ı Çevresi 20 mil ş ı Dört
ı kasaba gibi ş ı parça köyleri ı Bütün
ı bu gölün suyundan içtiklerinden yüzlerinin renkleri ı ı ı
ı ı Mahsulleri gayet çoktur ama ğ ı yoktur, ancak bah-
çeleri çoktur.
Ve bu gölün ı kavun ve karpuz olur ki ikisini bir ş
ancak götürür. Lezzetli zerdesi olur, ı ı
Ve bu göl içinde ş seksen parça ı ve ı ı
ı Köyden köye ı kereste ve ğ ş ı götü-
rürler ve 70-80 [277b] ş ı ı ı ı kar ederler.
ı ı ı ğ ı ı turna ı ğ ı ve livne
ı ğ ı ı ğ misk ve anberle ş ş gibi lezzeti olur, gayet
ı ı ve güçlendiricidir.
Ve bu gölün ğ 20 ı Gayet temiz ve duru akar
sudur. ı ı ı olan köylerin ı ı esvap ı ı ı
asla sabun sürmeyip üçer kere ı pak ve beyaz tülbent gibi
olur. ı geçen somunu dahi bu su ile ğ ekmek ettiklerinden
pamuk gibi ğ olur. Ve bu gölün ğ ı
Büyük Sakarya Nehri; iki saat ı geçip Kocaeli
içinde irve ı ı Karadeniz'e ı ı ı gay-
ret ve ı ş ile Sakarya Nehri'nin bu göle ı ş ı ş bile
ğ Bu göl İ Körfezi'ne üç saat ı ğ bu gölün
ğ ı İ ı önünde denize ı ş ı Hatta Sultan (---)
ı bu gölü İ Körfezi'ne katmak için nice kere yüz bin
kazma, çapa, ı ve usta ı ş ı ş az bir ş ı ş
ken "Çok büyük servet ve Nuh ömrü gerektir" diye İ ı ı
ı ı vaz geçtiler. Ama ğ Sakarya Nehri, Sahanca
Gölü'11e ve göl de İ körfezine ı Karadeniz'den Sakarya
Nehri yoluyla bir daha ş girmez. Ve İ ş iç il olup
200
Bolu ş ı kadar ş konak yer imar olur. Bolu ş
iskeleye ı olup İ bütün gemileri ta Bolu'ya ş ı
İ bir tahta üç akçeye ve bir kantar odun ş akçeye ş
ve büyük bir hayrat olurdu. Allah ı ı ı nasip etsin.
Buradan 6 saat ğ ı göl kenannca ğ ı
içinde ı ı ı büyük ğ ı ibret gözüyle seyredip gider-
ken ğ köprüden Sakarya Nehri geçildi. Çifteler ğ ı
ı ı sonra bu ğ köprüden geçip Kocaeli ğ ı içinden
geçerek irve iskelesi ı ı Karadeniz'e ı ı
Hendek ı ı menzili ğ ı ğ ı topra-
ğ ı bir ı ğ ı bahçeli, camili, ı ı ve ş ı
ı güzel ı ı Ve yüz elli akçe ı Ve yeniçeri
ı kethüdayeri ve ş ı ı ı
Bu mahalde bir çamurlu batak orman içinde ğ uzun bir
köprüsü ı ki Arap ve Acem'de ş büyük ı
Buradan yine ğ ı 12 saat büyük ormanlar içinde
gidip;
Düzce ı ı menzili: Bu mahal Bolu nahiyesidir.
Bir ı ve ğ ı düz yerde, bir camili ve iki ı ı
ı Ş ş ı ı Ana yoldaki ı ı ı dahi
Ş ş ı ı ş imaretleri yoktur, ama ı köy-
leri çoktur. ı ı ı ş ı iki saatte
Melen Nehri suyundan öte Üskübi ı mamurdur. Bolu topra-
ğ ı ı Camii, han, hamam ve ş ı ı gayet mükemmeldir.
Buradan yine 9 saatte,
Bolu Kalesi'nin özellikleri
(---) tarihinde ı fethidir. Sunkur Bay Ş eliyle
feth edip kendine evlattan eviada hayat ı ı ola-
rak ğ ı ş ı ş ı Hala ı tükenmeyip Ş ş ğ ı
derler. Kalesini Bursa tekfuru ı ş ı Bir ı yüksek tepe
üzere dört ş bir harabe içinde binadan eser yok bir kaleciktir.
Fatih Sultan Mehmed Han ı ı üzere Anadolu eyaletinde
ş sancakbeyi ı ı ş ı beyinin ı
hümayun 300.122 akçedir. Bolu zeameti 14, Bolu ı 55, çeriba-
ş ı ı ve alaybeyisi ı
Kanun üzere cebelüleriyle 2.800 ı ı asker olur. 800 adam da
beyinin ve ş ı ı ı olur. Ve 300 akçe ş ı ş
nahiyesi ı ..
201
Evvela ş nahiyesi, Gökçesu nahiyesi, Sazak nahi-
yesi Gerede yolu ı Dörtdivan nahiyesi ve ı ğ ı ı na-
hiyesi. ( ---).
ı ı senelik 5.000 ş olur, beyine 15.000 ş olur.
Ama gayet adalet etmek gerek. Kanuna ı ı birkaç akçe ı
hemen ı ı üç günde İ ı ş edip
zalim olan hakimin ı gelirler.
Yeniçeri ı sipah kethüdayeri ve ş ı
ı Gerçi ı ama seçkinleri, ileri gelenleri ve
ı çoktur. Gerçekten ı ı ve marnur büyük bir ş
Bir ı ğ ı ş 34 mahalle, 34 mihrap
(cami) ve ı 3.000 tahta örtülü güzel evleri olan güzel bir
ş Yer yer zengin kimselerin haneleri ve ı kiremit
örtülüdür. ş ı Ş ş ı ş ı ve Zül-
fikar ğ ı ı ı ve İ ğ ı gibi ı ı
(---) cuma ı ı ı cami ı
Evvela ş ı içinde Mustafa ş Camii, ı cemaat-
lidir.
Ve Ferhad ş Camii, gayet ı ı ı Bu ı camiler
Süleyman ı Koca Mimar ı ş [278a] Bu camilerden
ş mescitlerdir.
ı (---) ı Ş ş ı 7 han, be-
desten ve 7 ş bütün Ş ş ı
400 adet ı ı ve ı ı ı ı Ama
medrese ve darülhadisi olup ı ğ ı ı bilmiyorum. Ama 71 de
ı mektebi ı İ yüzden fazla Kelamullah ı ı
ı Alimleri çoktur ve Muhammediyye ı okurlar. ğ
ı ı
Suyu ve ı ı ı ı ğ ı güzel ı ve erkekleri
çoktur. ı ı tamamen muhayyer ferace giyip ı ş ile
gezerler. Ama gayet edepli ve ı ı ı ğ ve
bahçeleri gayet çoktur.
Yiyeceklerinin ve/ içeceklerinin ğ ı ı
hayat ı kutu ı çam ve ı ı olur ki ondan su
içen yeniden hayat bulur. Buralarda ona senek ve boduç derler.
ı genkllikle deniz ve kara ı ı
ğ ı çam ğ ı ğ ı çam ı ve
çam ğ yiyip geçinirler. Bolu ı İ ğ ve
ş
202
Bu ş ı ı iki konak yerde deniz ı ı ı
ş İ ğ İ ve ı ve Hisarönü
İ Bolu ğ ı ı
Bolu ı ı ı Bu ş güney ı ı ş ı ğ içinde,
ı saat ı bir yerde, ufak tefek, eskiden ı ı ş bir
ı ı ı ı Suyunun ı ı ğ ı çok yüksektir. Ancak uyuz has-
ı ğ ı çok ı ı Suyundan içenin midesini ş
vücudunu pamuk gibi yapar. Nice nice ı ş bir
ı ı ı Ş ğ ve ğ araba araba bu ı ı gidip
zinde sahip olurlar. Herkesçe ş tabii ı ı ı
Bolu ziyaret yerlerinin özellikleri: Evvela Yozgad Baba Tek-
kesi; ı ı ı ı .
................ (1.5 ı ş ............... .
Buradan 12 saatte ğ tarafa ı ı köyleri ş ı
Gerede ı ı özellikleri: Bolu ğ ı ğ ı
su ş ı ı ı ve 150 akçe ı Yeniçeri ı ı
Ş bir ş öz içinde bin adet tahta ve kiremit örtülü eski ev"
lerdir. ı dokuz mahalle ve on bir ı Hepsi (---)
camidir. ş ı içinde ( ---) camii
................ (1 ı ş ............... .
Bunlardan ş mescitlerdir. 3 tekkesi, 1 ı üç ham,
200 ı ve yedi kahvehanesi ı
Bütün ı fazla Gerede ı ı ı ve ğ ı gayet
çoktur ki Gerede gönü ve ı ş Zira suyu ve
ı gayet yayla ve ı ı ı gayet zindedirler. Yer yer
güzelleri ı ı genellikle medrese talebeleridir.
Leventleri ş ğ Gerede ı ı ı ğ ı ve
ğ ğ Erzurum'a denk ğ ş Halk ı
ğ ı
"Erzurum ğ ğ beni Gerede'de bulun, ş diye atasözü
ş derler. Ama ı gayet zinde, iri ı ı ve cesur 'Türk
taifesidir.
Dört ı ve güney ı ı ı ş ı
kadar ı ı nahiyeleri var ki ı elli bin Etrak taifesi ı
ı ı nahiyesi, Alacaöz nahiyesi, Eledivan nahiyesi, Bir-
divan nahiyesi, İ nahiyesi, Üçdivan nahiyesi, Dörddivan
nahiyesi ı ı yedi divana ı kadar nahiye isim-
203
leridir ki ı ğ içinde sakin olur ğ ı ki ı ı
ş deyimleri, ı ve ş özel lehçeleri ı
Tosya, Bolu ve Dörtdivan Türklerinin lehçeleri: Evvela bu
Etrakin (Türklerin) divan dedikleri; ğ Gazi, Selçukludan
Sultan Alaeddin ı boy beyi iken kefere elinden bu
ğ ı feth ettikçe ı ı ve güven vermek için divan
kurup kös ı ğ ı yerleri hala divan kelimesiyle ı ı
ı yedi divan yedi nahiye ş ı ş ve ı
ı ki dilleri budur;
ı
ekmek
ğ ı
araba
ı
ş
Safa yalavaç
Adem peygamber
Ese yalavaç
İ peygamber
ay d ı ı
ş
eyne ı
cuma camii
tah ı
ğ
ün
av az
ı ı
küçük
dehle
gözet
ı
avrat
ı bar
ı
Çalab ı
Allah ı
çebü ı
çelebi hoca
banlayan
mü'ezzin
savu yeri
ı
s ala
namaz
sin yeri
ı
sav u
ğ
göblez
yavru köpek
tu la
ğ
ı
fino köpek
dik dük
kiraz kurusu
204
ye te gen
ı
ş ne
ş
ı
arslan
ı ı
incir
ı
yat
yumi gitmec
ı
iner d
adam
Yalavaç ı
Peygamber ı
hele ci
söz[278b]
mezgit
mescit
tahirlik
hamam
çarnar
koyun ğ
ı
kiraz
kelem
lahana
ı ı ğ yer- ı pürçüklü ı
havuç havuç havuç kereviz
sepüger ğ ğ babucu ğ donbak
turp ş armut kurusu dikenli kestane
tülice yumru dambak ı ca burka ğ ş ı
ş kestane yumurta yumurta
çullu cücük ş ı ş k ak
tavuk ı ş kuru
ka ka c fak ı zili zirfe ğ ı
ı hoca sini ka ş ı
mavmav çeiezdi ı ı ı ı
kedi ı ı ı ş ş
ı hay ad ı ğ dep e ş
ş avlu pilav zer de
ı ş ı ş çakal makal ı ı çoluk
ş ı ş ı kalye ı bulgur dutmaç
ğ ı ı ğ ı hurma havayi ı ı döngel
heri'se ş ı bakiava gibidir börek gibidir ş
boduç yil ip kekremsi hürpüldedir
ğ bardak palfide ş içer
ziven mi zil i b ı ı söykenenek
gider misin ı ı ğ ı ı ı
'
söyken ı ap ı ş ı üç ı
ı mum sacayak sacayak
ı musmul çep tok tok
"'·
mundar temiz göç hava n
-c,":'
205
sümeke ka ka k kirman ı ğ ı
ı egseri ğ ses
İ ı cavvak ne ı onat gat
İ hoca I eb bey nedir halin eyidir eyi
çizgindi dedim efe li m setlek
ğ ı ı ş ı ş ı aferim
Bu ş ı sözlerden ş nice bin uydurma kelimeleri
ı ki ne kadar bilgili adam olsa da bir kimsenin ı bir
sözünü ı ihtimali yoktur. O bölgenin ı mahsus
tuhaf özel bir lehçedir ki ancak bu ı ı Bu Gerede
ş yine 7 saatte;
Karagöl menzili: ğ ı ı ı ve marnur köyleri 8
saatte geçip,
ı ı Köyü menzili: Bolu ğ ı nahiyesinde ş ı
akçe ı Köyleri sarp ğ ğ Osman Gazi bu
diyar ı ı feth edinceye kadar kanlar ğ ı ğ ı ve bah-
çeli kasaba gibi 300 tahta örtülü evieri, bir ham ve her hanede
misafirhane ı ı ı Her misafir bu hanelerde konak-
ı akçesiyle ı yiyip içer. Ama odunu, suyu ve sa-
ı ı Bu köy ı bu ş kar eden zenginlerdir.
Buradan ı ı ğ ı bir dar, korkunç ve
tehlikeli ğ ı bin bir zorluk ve ı ı ı 9 saatte geçip,
ş ı menzili: ı ı ğ ı ğ ı ş ı
ı ı ve ı akçe ı Yeniçeri ı ve sipah kethüda-
yeri ı Ş bir ı dibinde 300 haneli, bir camili, bir
ı ve 40-SO ı bir ı ı Ama Sultan Murad
Han efendimizin musahibi Silahdar Mustafa ş ı ı ve
ı adet ı büyük bir han ş edip ı ı bir kasaba
ş Lakin ömrü ğ kiremit örtülü ı ş ı
Haftada biT kere bütün köylerin ı ı büyük pazar kuru-
lur.
Buradan yine ğ ı ı ı yerler içinden geçerek 7
saatte,
Karacalar [Atkaracalar] Köyü menzili; ı ı hükmünde
zeamettir. Bir camili, ş ve mahsullü yerli 300 hane ı ı
fukara evleridir. Gelen geçen yolcular konuk olup ı kar
206
ederler. Ama ı Etraklerdir. Bir ğ ı kere ı
satarlar. Zira her gece ı kütük su içinde yatar. Alan adam o
ğ yakmak için 10 akçelik odun ı Hatta bir arif yolcu bir
ğ bir gevele çivisini ı ı Revan seferine gidip gelinceye
kadar üç sene geçer. [279a] Yine bu Karacalar Köyü'nde hane sahi-
bine misafir olup ş ı için ğ getirirler. Yine 3 sene
önce çivisiyle ı ı olim ğ getirirler. Ta bu derece cimri, eli
ı ı ş ğ ı ı ve tamahkar ı ı ğ ı misafire
ı ı ş ı ş ı kütüktür, diye överler. Ama yol üzerinde
gelen geçen yolculara hanelerinde ı rahmettir. Temiz
ve dindar ı da ı
ı ş ı kazanan Allah ı sevgilisidir." diye ş ve ş
tiftik, ı ı ı ş ve türlü türlü muhayyer dokuyup satarlar.
Karacalar ş ğ ı herkesçe ş
Hazret-i Habib-i Karamani ziyaret yeri Allah ı ı ı aziz
etsin; ğ yerleri; ğ ı ı Ortaköy ı yerin or-
. ı dünyaya ş Fatih Sultan Mehmed Han dev-
rinde vefat edip bu Karacalar'da küçük bir türbe içinde ş
lerdir ki bütün ı ziyaret ğ yerdir. Eflatunzade
sözleriyle ölümüne tarih:
Kale ruhu 'l-Kuds ü fi tarihihi
İ ne fi'l-cenniiti me'vd ruhihl, 1 Sene ( ---)
Bu zat ı (Melamf) ı ı
Ş Hazret-i Hamza Efendi: Bu zat Ş ı
müritlerindendir. Hamzavf-mezhep (melamf) diye itharn edilen
aziz bu Ş ı
Bu Habib-i ı ziyaret edip bu Karacalar'dan
ı yine ğ ı 9 saatte,
Koçhisar Köyü menzili: ı ı hükmünde ı Nahiye-
leri ı ı ı Kalesini Rum keferesi elinden 708 [1308]
hinde Osman Gazi feth edip bir daha küffara ı ğ ı yer ol-
ı için temelinden ı ı Bir camili ı ı köydür, ı ı
ı derler.
Buradan 9 saatte,
ı
Ruhu'I-IÇ'udüs, onun vefahna ş tarihi söyledi:
ı ı ğ ı cennetler olsun"
.,. • f"
207