You are on page 1of 34

Cng thc gii nhanh cc bi ton trc nghim vt l

1 CHNG I: DAO NG C H C I. DAO NG I U HO 1. Phng trnh dao ng: x = Asin(t + ) 2. V n t c t c th i: v = Acos(t + ) 3. Gia t c t c th i: a = -2Asin(t + ) 4. V t VTCB: x = 0; |v|Max = A; |a|Min = 0 V t bin: x = A; |v|Min = 0; |a|Max = 2A v 5. H th c c l p: A2 = x 2 + ( ) 2

a = - x 6. Chi u di qu o: 2A 1 7. C nng: E = E + Et = m 2 A2 2 1 V i E = m 2 A2 cos 2 (t + ) = Ecos 2 (t + ) 2 1 Et = m 2 A2sin 2 (t + ) = E sin 2 (t + ) 2 8. Dao ng i u ho c t n s gc l , t n s f, chu k T. Th ng nng v th nng bi n thin v i t n s gc 2, t n s 2f, chu k T/2

9. ng nng v th nng trung bnh trong th i gian nT/2 ( nN*, T l chu k dao ng) l:

E 1 = m 2 A2 2 4

10. Kho ng th i gian ng n nh t v t i t v tr c to x1 n x2 x1 sin 1 = A 2 1 t = = v i v ( 1 , 2 ) 2 2 sin = x2 2 A 11. Qung ng i trong 1 chu k lun l 4A; trong 1/2 chu k lun l 2A Qung ng i trong l/4 chu k l A khi v t xu t pht t VTCB ho c v tr bin (t c l = 0; ; /2) 12. Qung ng v t i c t th i i m t1 n t2. x1 = A sin(t1 + ) x = A sin(t2 + ) (v1 v v2 ch c n xc nh d u) Xc nh: v 2 v1 = Acos(t1 + ) v2 = Acos(t2 + )
Phn tch: t2 t1 = nT + t (n N; 0 t < T) Qung ng i c trong th i gian nT l S1 = 4nA, trong th i gian t l S2. Qung ng t ng c ng l S = S1 + S2 T t < 2 S 2 = x2 x1 * N u v1 v2 0 t > T S = 4 A x x 2 2 1 2 v1 > 0 S 2 = 2 A x1 x2 * N u v1 v2 < 0 v1 < 0 S 2 = 2 A + x1 + x2

13. Cc b c l p phng trnh dao ng dao ng i u ho: * Tnh * Tnh A (th ng s d ng h th c c l p)

x = A sin(t0 + ) * Tnh d a vo i u ki n u: lc t = t0 (th ng t0 = 0) v = Acos(t0 + ) Lu : + V t chuy n ng theo chi u dng th v > 0, ng c l i v < 0 + Tr c khi tnh c n xc nh r thu c gc ph n t th m y c a ng trn l ng gic (th ng l y - < ) 14. Cc b c gi i bi ton tnh th i i m v t i qua v tr bi t x (ho c v, a, E, Et, E, F) l n th n * Gi i phng trnh l ng gic l y cc nghi m c a t (V i t > 0 ph m vi gi tr c a k ) * Li t k n nghi m u tin (th ng n nh ) * Th i i m th n chnh l gi tr l n th n Lu : ra th ng cho gi tr n nh , cn n u n l n th tm quy lu t suy ra nghi m th n 15. Cc b c gi i bi ton tm s l n v t i qua v tr bi t x (ho c v, a, E, Et, E, F) t th i i m t1 n t2. * Gi i phng trnh l ng gic c cc nghi m * T t1 < t t2 Ph m vi gi tr c a (V i k Z) * T ng s gi tr c a k chnh l s l n v t i qua v tr . 16. Cc b c gi i bi ton tm li dao ng sau th i i m t m t kho ng th i gian t. Bi t t i th i i m t v t c li x = x0. * T phng trnh dao ng i u ho: x = Asin(t + ) cho x = x0 L y nghi m t + = ( ng v i x ang tng, v cos(t + ) > 0)
2 2 * Li sau th i i m t giy l: x = Asin(t + ) ho c x = Asin( - + t) = Asin(t - ) 17. Dao ng i u ho c phng trnh c bi t: * x = a Asin(t + ) v i a = const Bin l A, t n s gc l , pha ban u x l to , x0 = Asin(t + ) l li . To v tr cn b ng x = a, to v tr bin x = a A V n t c v = x = x0, gia t c a = v = x = x0 H th c c l p: a = -2x0 v 2 A2 = x0 + ( ) 2 ho c t + = - ( ng v i x ang gi m) v i

* x = a Asin (t + ) (ta h b c) Bin A/2; t n s gc 2, pha ban u 2.

II. CON L C L XO k 2 m 1 1 1. T n s gc: = ; chu k: T = = 2 ;t ns : f = = = k T 2 2 m 1 1 2. C nng: E = E + Et = m 2 A2 = kA2 2 2 1 1 V i E = mv 2 = kA2 cos 2 (t + ) = Ecos 2 (t + ) 2 2 1 2 1 2 2 Et = kx = kA sin (t + ) = E sin 2 (t + ) 2 2

k m

3. * bi n d ng c a l xo th ng ng: l =

mg l T = 2 g k * bi n d ng c a l xo n m trn m t ph ng nghing c gc nghing : mg sin l l = T = 2 k g sin m * Tr ng h p v t d i: + Chi u di l xo t i VTCB: lCB = l0 + l (l0 l chi u di t nhin) k k + Chi u di c c ti u (khi v t v tr cao nh t): lMin = l0 + l A + Chi u di c c i (khi v t v tr th p nh t): lMax = l0 + l + A m lCB = (lMin + lMax)/2 Dj l , v i cos = + Khi A > l th th i gian l xo nn l D t = V t d i V t trn A Th i gian l xo gin l T/2 - t, v i t l th i gian l xo nn (tnh nh trn) * Tr ng h p v t trn: lCB = l0 - l; lMin = l0 - l A; lMax = l0 - l + A lCB = (lMin + lMax)/2 4. L c h i ph c hay l c ph c h i (l l c gy dao ng cho v t) l l c a v t v v tr cn b ng (l h p l c c a cc l c tc d ng ln v t xt phng dao ng), lun h ng v VTCB, c l n Fhp = k|x| = m2|x|. 5. L c n h i l l c a v t v v tr l xo khng bi n d ng. C l n Fh = kx* (x* l bi n d ng c a l xo) * V i con l c l xo n m ngang th l c h i ph c v l c n h i l m t (v t i VTCB l xo khng bi n d ng) * V i con l c l xo th ng ng ho c t trn m t ph ng nghing + l n l c n h i c bi u th c: * Fh = k|l + x| v i chi u dng h ng xu ng * Fh = k|l - x| v i chi u dng h ng ln + L c n h i c c i (l c ko): FMax = k(l + A) = FKMax + L c n h i c c ti u: * N u A < l FMin = k(l - A) = FKMin * N u A l FMin = 0 (lc v t i qua v tr l xo khng bi n d ng) L c y (l c nn) n h i c c i: FNmax = k(A - l) (lc v t v tr cao nh t) Lu : Khi v t trn: * FNmax = FMax = k(l + A) * N u A < l FNmin = FMin = k(l - A) * N u A l FKmax = k(A - l) cn FMin = 0 6. M t l xo c c ng k, chi u di l c c t thnh cc l xo c c ng k1, k2, v chi u di tng ng l l1, l2, th ta c: kl = k1l1 = k2l2 = 7. Ghp l xo: 1 1 1 * N i ti p = + + ... cng treo m t v t kh i l ng nh nhau th: T2 = T12 + T22 k k1 k2 1 1 1 * Song song: k = k1 + k2 + cng treo m t v t kh i l ng nh nhau th: 2 = 2 + 2 + ... T T1 T2 8. G n l xo k vo v t kh i l ng m1 c chu k T1, vo v t kh i l ng m2 c T2, vo v t kh i l ng m1+m2 c chu k T3, vo v t kh i l ng m1 m2 (m1 > m2) c chu k T4. Th ta c: T32 = T12 + T22 v T42 = T12 T22 m1 m1 9. V t m1 c t trn v t m2 dao ng i u ho theo phng th ng ng. (Hnh 1) m2 k m1 lun n m yn trn m2 trong qu trnh dao ng th: g (m + m2 ) g k AMax = 2 = 1 m2 k
Hnh 1 Hnh 2

10. V t m1 v m2 c g n vo hai u l xo t th ng ng, m1 dao ng i u ho.(Hnh 2) m2 lun n m yn trn m t sn trong qu trnh m1 dao ng th: (m + m2 ) g AMax = 1 k 11. V t m1 t trn v t m2 dao ng i u ho theo phng ngang. H s ma st gi a m1 v m2 l , b qua ma st gi a m2 v m t sn. (Hnh 3) m1 k m1 khng tr t trn m2 trong qu trnh dao ng th: m2 g (m + m2 ) g AMax = 2 = 1 k
Hnh 3

III. CON L C N g 1 1 g 2 l 1. T n s gc: = ; chu k: T = = 2 ;t ns : f = = = l g T 2 2 l 2. Phng trnh dao ng: s = S0sin(t + ) ho c = 0sin(t + ) v i s = l, S0 = 0l v 100 v = s = S0cos(t + ) = l0cos(t + ) a = v = -2S0sin(t + ) = -2l0sin(t + ) = -2s = -2l Lu : S0 ng vai tr nh A cn s ng vai tr nh x 3. H th c c l p: * a = -2s = -2l v * S02 = s 2 + ( )2

v2 * = + gl
2 0 2

4. C nng: E = E + Et =
V i E =

1 1 mg 2 1 1 2 m 2 S02 = S0 = mgl 0 = m 2l 02 2 2 l 2 2

1 2 mv = Ecos 2 (t + ) 2 Et = mgl (1 cos ) = E sin 2 (t + ) 5. T i cng m t ni con l c n chi u di l1 c chu k T1, con l c n chi u di l2 c chu k T2, con l c n chi u di l1 + l2 c chu k T2,con l c n chi u di l1 - l2 (l1>l2) c chu k T4. Th ta c: T32 = T12 + T22 v T42 = T12 T22 6. V n t c v l c cng c a s i dy con l c n v2 = 2gl(cos cos0) v TC = mg(3cos 2cos0) 7. Con l c n c chu k ng T cao h1, nhi t t1. Khi a t i cao h2, nhi t t2 th ta c: T h t = + T R 2 V i R = 6400km l bn knh Tri t, cn l h s n di c a thanh con l c. 8. Con l c n c chu k ng T su d1, nhi t t1. Khi a t i su d2, nhi t t2 th ta c: T d t = + T 2R 2 9. Con l c n c chu k ng T cao h, nhi t t1. Khi a xu ng su d, nhi t t2 th ta c: T d h t = + T 2R R 2 10. Con l c n c chu k ng T su d, nhi t t1. Khi a ln cao h, nhi t t2 th ta c: T h d t = + T R 2R 2

Lu : * N u T > 0 th ng h ch y ch m ( ng h m giy s d ng con l c n) * N u T < 0 th ng h ch y nhanh * N u T = 0 th ng h ch y ng T * Th i gian ch y sai m i ngy (24h = 86400s): = 86400( s ) T 11. Khi con l c n ch u thm tc d ng c a l c ph khng i: L c ph khng i th ng l: ur r ur r * L c qun tnh: F = ma , l n F = ma ( F a ) r r r Lu : + Chuy n ng nhanh d n u a v ( v c h ng chuy n ng) r r + Chuy n ng ch m d n u a v ur ur ur ur ur ur * L c i n tr ng: F = qE , l n F = |q|E (N u q > 0 F E ; cn n u q < 0 F E ) ur * L c y csimt: F = DgV ( F lung th ng ng h ng ln) Trong : D l kh i l ng ring c a ch t l ng hay ch t kh. g l gia t c ri t do. V l th tch c a ph n v t chm trong ch t l ng hay ch t kh . uu ur ur r u r Khi : P ' = P + F g i l tr ng l c hi u d ng hay trong l c bi u ki n (c vai tr nh tr ng l c P ) ur uu u F r r g ' = g + g i l gia t c tr ng tr ng hi u d ng hay gia t c tr ng tr ng bi u ki n. m l Chu k dao ng c a con l c n khi : T ' = 2 g' Cc tr ng h p c bi t: ur F * F c phng ngang: + T i VTCB dy treo l ch v i phng th ng ng m t gc c: tg = P F + g ' = g 2 + ( )2 m ur F * F c phng th ng ng th g ' = g m ur F + N u F h ng xu ng th g ' = g + m ur F + N u F h ng ln th g'= g m

IV. T NG H P DAO NG 1. T ng h p hai dao ng i u ho cng phng cng t n s x1 = A1sin(t + 1) v x2 = A2sin(t + 2) c m t dao ng i u ho cng phng cng t n s x = Asin(t + ). 2 Trong : A2 = A12 + A2 + 2 A1 A2 cos(2 1 ) A sin 1 + A2 sin 2 tg = 1 v i 1 2 (n u 1 2 ) A1cos1 + A2 cos2 * N u = 2k (x1, x2 cng pha) AMax = A1 + A2 * N u = (2k+1) (x1, x2 ng c pha) AMin = |A1 - A2| ` 2. Khi bi t m t dao ng thnh ph n x1 = A1sin(t + 1) v dao ng t ng h p x = Asin(t + ) th dao ng thnh ph n cn l i l x2 = A2sin(t + 2). Trong : A22 = A2 + A12 2 AA1cos( 1 ) A sin A1 sin 1 tg2 = v i 1 2 ( n u 1 2 ) Acos A1cos1

3. N u m t v t tham gia ng th i nhi u dao ng i u ho cng phng cng t n s x1 = A1sin(t + 1; x2 = A2sin(t + 2) th dao ng t ng h p cng l dao ng i u ho cng phng cng t n s x = Asin(t + ). Ta c: Ax = A sin = A1 sin 1 + A2 sin 2 + ...
A = Acos = A1cos1 + A2 cos2 + ... A 2 A = Ax2 + A v tg = x v i [Min;Max] A

V. DAO NG T T D N DAO NG C NG B C - C NG H NG 1. M t con l c l xo dao ng t t d n v i bin A, h s ma st . Qung ng v t i c n lc d ng l i 2 A2 kA2 l: S = = 2 mg 2 g 4 mg 4 g 2. M t v t dao ng t t d n th gi m bin sau m i chu k l: A = = 2 k 2 A A Ak = = s dao ng th c hi n c N = A 4 mg 4 g 3. Hi n t ng c ng h ng x y ra khi: f = f0 hay = 0 hay T = T0 V i f, , T v f0, 0, T0 l t n s , t n s gc, chu k c a l c c ng b c v c a h dao ng.

CHNG II: SNG C H C I. SNG C H C 1. B c sng: = vT = v/f Trong : : B c sng; T (s): Chu k c a sng; f (Hz): T n s c a sng v: V n t c truy n sng (c n v tng ng v i n v c a ) 2. Phng trnh sng T i i m O: uO = asin(t + ) T i i m M cch O m t o n d trn phng truy n sng.
* Sng truy n theo chi u dng c a tr c Ox th uM = aMsin(t + - * Sng truy n theo chi u m c a tr c Ox th
d1 d 2 v d1 d 2

d O M

d d ) = aMsin(t + - 2 ) v d d uM = aMsin(t + + ) = aMsin(t + + 2 ) v

3. l ch pha gi a hai i m cch ngu n m t kho ng d1, d2


N u 2 i m n m trn m t phng truy n sng v cch nhau m t kho ng d th:
= d d = 2 v = = 2

Lu : n v c a d, d1, d2, v v ph i tng ng v i nhau 4. Trong hi n t ng truy n sng trn s i dy, dy c kch thch dao ng b i nam chm i n v i t n s dng i n l f th t n s dao ng c a dy l 2f. II. GIAO THOA SNG Giao thoa c a hai sng pht ra t hai ngu n sng k t h p cch nhau m t kho ng l: Xt i m M cch hai ngu n l n l t d1, d2 G i x l s nguyn l n nh t nh hn x (v d : 6 = 5; 4,05 = 4; 6,97 = 6 ) 1. Hai ngu n dao ng cng pha:
Bin dao ng c a i m M: AM = 2aM|cos(
d1 d 2

)|

* i m dao ng c c i: d1 d2 = k (kZ) S i m ho c s ng (khng tnh hai ngu n): l l l +1 < k < ho c N C =2 * i m dao ng c c ti u (khng dao ng): d1 d2 = (2k+1) S i m ho c s ng (khng tnh hai ngu n): l 1 l 1 l 1 + < k < ho c N CT =2 2 2 2 2. Hai ngu n dao ng ng c pha: Bin dao ng c a i m M: AM = 2aM|cos( * i m dao ng c c i: d1 d2 = (2k+1)

(kZ)

d1 d 2

)|

(kZ)

S i m ho c s ng (khng tnh hai ngu n): l 1 l 1 l 1 + < k < ho c N C =2 2 2 2 * i m dao ng c c ti u (khng dao ng): d1 d2 = k (kZ) S i m ho c s ng (khng tnh hai ngu n):

3. Hai ngu n dao ng vung pha:

<k<

ho c N CT =2

+1
d1 d 2

)| 4 S i m ( ng) dao ng c c i b ng s i m ( ng) dao ng c c ti u (khng tnh hai ngu n):


Ch : V i bi ton tm s ng dao ng c c i v khng dao ng gi a hai i m M, N cch hai ngu n l n l t l d1M, d2M, d1N, d2N. t dM = d1M - d2M ; dN = d1N - d2N v gi s dM < dN. + Hai ngu n dao ng cng pha: C c i: dM < k < dN C c ti u: dM < (k+0,5) < dN + Hai ngu n dao ng ng c pha: C c i:dM < (k+0,5) < dN C c ti u: dM < k < dN S gi tr nguyn c a k tho mn cc bi u th c trn l s ng c n tm. III. SNG D NG 1. * Gi i h n c nh Nt sng * Gi i h n t do B ng sng * Ngu n pht sng c coi g n ng l nt sng * B r ng b ng sng 4a (v i a l bin dao ng c a ngu n) 2. i u ki n c sng d ng gi a hai i m cch nhau m t kho ng l:

Bin dao ng c a i m M: AM = 2aM|cos(


l
1 l 1 <k< 4 4

* Hai i m u l nt sng: l = k

(k N * )

S b ng sng = s b sng = k S nt sng = k + 1 * Hai i m u l b ng sng: l = k S b sng nguyn = k 1 S b ng sng =k+1 S nt sng =k * M t i m l nt sng cn m t i m l b ng sng: l = (2k + 1)

(k N * )

(k N )

S b sng nguyn = k S b ng sng = s nt sng = k + 1 3. Trong hi n t ng sng d ng x y ra trn s i dy AB v i u A l nt sng Bin dao ng c a i m M cch A m t o n d l: AM = 2a sin(2 ) v i a l bin dao ng c a ngu n. IV. SNG M 1. C ng m: I=
E P = tS S d

V i E (J), P (W) l nng l ng, cng su t pht m c a ngu n S (m2) l di n tch m t vung gc v i phng truy n m (v i sng c u th S l di n tch m t c u S=4R2) 2. M c c ng m
L( B ) = lg I I Ho c L(dB ) = 10.lg (cng th c th ng dng) I0 I0

V i I0 = 10-12 W/m2

f = 1000Hz: c ng m chu n.

CHNG III: I N XOAY CHI U 1. Bi u th c hi u i n th t c th i v dng i n t c th i: u = U0sin(t + u) v i = I0sin(t + i)


V i = u i l l ch pha c a u so v i i, c

2. Dng i n xoay chi u i = I0sin(2ft + i) * M i giy i chi u 2f l n * N u pha ban u i = 0 ho c i = th ch giy u tin i chi u 2f-1 l n. 3. Cng th c tnh kho ng th i gian n hunh quang sng trong m t chu k Khi t hi u i n th u = U0sin(t + u) vo hai u bng n, bi t n ch sng ln khi u U1. 4 U t = V i cos = 1 , (0 < < /2) U0 4. Dng i n xoay chi u trong o n m ch R,L,C * o n m ch ch c i n tr thu n R: uR cng pha v i i, ( = u i = 0) U U v I 0 = 0 I= R R U Lu : i n tr R cho dng i n khng i i qua v c I = R * o n m ch ch c cu n thu n c m L: uL nhanh pha hn i /2, ( = u i = /2) U U I= v I 0 = 0 v i ZL = L l c m khng ZL ZL Lu : Cu n thu n c m L cho dng i n khng i i qua hon ton (khng c n tr ). * o n m ch ch c t i n C: uC ch m pha hn i /2, ( = u i = -/2) U U 1 l dung khng I= v I 0 = 0 v i Z C = C ZC ZC Lu : T i n C khng cho dng i n khng i i qua (c n tr hon ton). * o n m ch RLC khng phn nhnh
2 Z = R 2 + ( Z L Z C ) 2 U = U R + (U L U C ) 2 U 0 = U 02R + (U 0 L U 0C ) 2

Z L ZC Z ZC R ;sin = L ; cos = v i R Z Z 2 2 1 > 0 th u nhanh pha hn i + Khi ZL > ZC hay > LC 1 < 0 th u ch m pha hn i + Khi ZL < ZC hay < LC 1 + Khi ZL = ZC hay = = 0 th u cng pha v i i. LC U Lc I Max = g i l hi n t ng c ng h ng dng i n R 5. Cng su t to nhi t trn o n m ch RLC: P = UIcos = I2R. 6. Hi u i n th u = U1 + U0sin(t + ) c coi g m m t hi u i n th khng i U1 v m t hi u i n th xoay chi u u = U0sin(t + ) ng th i t vo o n m ch. 7. T n s dng i n do my pht i n xoay chi u m t pha c P c p c c, rto quay v i v n t c n vng/pht pht pn ra: f = Hz 60 T thng g i qua khung dy c a my pht i n = NBScos(t +) = 0cos(t + ) tg =

V i 0 = NBS l t thng c c i, N l s vng dy, B l c m ng t c a t tr ng, S l di n tch c a vng dy, = 2f Su t i n ng trong khung dy: e = NSBsin(t + ) = E0sin(t + ) V i E0 = NSB l su t i n ng c c i. 8. Dng i n xoay chi u ba pha i1 = I 0 sin(t )

2 ) 3 2 i3 = I 0 sin(t + ) 3 My pht m c hnh sao: Ud = 3 Up My pht m c hnh tam gic: Ud = Up T i tiu th m c hnh sao: Id = Ip T i tiu th m c hnh tam gic: Id = 3 Ip Lu : my pht v t i tiu th th ng ch n cch m c tng ng v i nhau. U E I N 9. Cng th c my bi n th : 1 = 1 = 2 = 1 U 2 E2 I1 N 2 i2 = I 0 sin(t 10. Cng su t hao ph trong qu trnh truy n t i i n nng: P = Th ng xt: cos = 1 khi P =

P2 R U 2 cos 2

P2 R U2 Trong : P l cng su t c n truy n t i t i ni tiu th U l hi u i n th ni cung c p cos l h s cng su t c a dy t i i n l R = l i n tr t ng c ng c a dy t i i n (lu : d n i n b ng 2 dy) S gi m th trn ng dy t i i n: U = IR P P Hi u su t t i i n: H = .100% P 11. o n m ch RLC c L thay i: 1 * Khi L = 2 th IMax URmax; PMax cn ULCMin Lu : L v C m c lin ti p nhau C * Khi Z L =
2 2 U R 2 + ZC R 2 + ZC th U LMax = R ZC

* V i L = L1 ho c L = L2 th UL c cng gi tr th ULmax khi * Khi Z L =


2 ZC + 4R 2 + ZC

1 1 1 1 2 L1 L2 ) L= = ( + Z L 2 Z L1 Z L2 L1 + L2

th U RLMax =

2UR
2 4 R + ZC ZC 2

Lu : R v L m c lin ti p nhau

12. o n m ch RLC c C thay i: 1 * Khi C = 2 th IMax URmax; PMax cn ULCMin Lu : L v C m c lin ti p nhau L
2 2 U R2 + ZL R2 + ZL th U CMax = * Khi Z C = ZL R

* Khi C = C1 ho c C = C2 th UC c cng gi tr th UCmax khi

1 1 1 1 C + C2 )C = 1 = ( + 2 Z C 2 Z C1 Z C2

* Khi Z C =

2 ZL + 4R2 + ZL 2UR th U RCMax = Lu : R v C m c lin ti p nhau 2 2 4R 2 + Z L Z L

13. M ch RLC c thay i: 1 th IMax URmax; PMax cn ULCMin Lu : L v C m c lin ti p nhau * Khi = LC 1 1 2U .L th U LMax = * Khi = C L R2 R 4 LC R 2C 2 C 2 1 L R2 2U .L th U CMax = L C 2 R 4 LC R 2C 2 * V i = 1 ho c = 2 th I ho c P ho c UR c cng m t gi tr th IMax ho c PMax ho c URMax khi = 12 t n s f = f1 f 2 * Khi = 14. Hai o n m ch R1L1C1 v R2L2C2 cng u ho c cng i c pha l ch nhau Z L Z C1 Z L Z C2 v tg2 = 2 (gi s 1 > 2) V i tg1 = 1 R1 R2 tg1 tg 2 C 1 2 = = tg 1 + tg1tg2 Tr ng h p c bi t = /2 (vung pha nhau) th tg1tg2 = -1.

CHNG IV: DAO NG I N T 1. Dao ng i n t * i n tch t c th i q = Q0sin(t + ) * Dng i n t c th i i = q = Q0cos(t + ) = I0cos(t + ) q Q * Hi u i n th t c th i u = = 0 sin(t + ) = U 0 sin(t + ) C C 1 l t n s gc ring, Trong : = LC T = 2 LC l chu k ring 1 f = l t n s ring 2 LC Q I 0 = Q0 = 0 LC Q I L U0 = 0 = 0 = I0 C C C 1 1 q2 * Nng l ng i n tr ng E = Cu 2 = qu = 2 2 2C 2 Q E = 0 sin 2 (t + ) 2C Q2 1 * Nng l ng t tr ng Et = Li 2 = 0 cos 2 (t + ) 2 2C * Nng l ng i n t E = E + Et

SNG I N T

Q2 1 1 1 E = CU 02 = Q0U 0 = 0 = LI 02 2 2 2C 2 Ch : M ch dao ng c t n s gc , t n s f v chu k T th nng l ng i n tr ng bi n thin v i t n s gc 2, t n s 2f v chu k T/2 2. Sng i n t V n t c lan truy n trong khng gian v = c = 3.10-8m/s My pht ho c my thu sng i n t s d ng m ch dao ng LC th t n s sng i n t pht ho c thu b ng t n s ring c a m ch. v B c sng c a sng i n t = = 2 v LC f Lu : M ch dao ng c L bi n i t LMin LMax v C bi n i t CMin CMax th b c sng c a sng i n t pht (ho c thu) Min tng ng v i LMin v CMin Max tng ng v i LMax v CMax

CHNG V: S PH N X V KHC X NH SNG 1. Hi n t ng ph n x nh sng a) /n: L hi n t ng tia sng b i h ng t ng t tr v mi tr ng c khi g p m t b m t nh n. b) nh lu t ph n x nh sng: * Tia ph n x n m trong m t ph ng t i v bn kia php tuy n so v i tia t i * Gc ph n x b ng gc t i i = i 2. Gng ph ng a) /n: L m t ph n c a m t ph ng ph n x t t nh sng chi u t i n b) Cng th c c a gng ph ng * V tr: d + d = 0 A' B ' d' * phng i: k = = =1 d AB * Kho ng cch v t - nh: L = |d d| = 2|d| = 2|d| Quy c d u: V t th t d > 0, v t o d < 0, nh th t d > 0, nh o d <0 c) Tnh ch t v t nh * Lun c tnh th t o tri ng c nhau * Lun i x ng v i nhau qua m t ph ng gng * Lun cng kch th c v cng chi u * Xt chuy n ng theo phng vung gc v i gng th v t v nh lun chuy n ng ng c chi u * Xt chuy n ng theo phng song song v i gng th v t v nh lun chuy n ng cng chi u d) Cc tnh ch t khc c a gng ph ng * Khi quay gng 1 gc 1 quanh tr c vung gc v i m t ph ng t i th i v i m t tia t i xc nh, tia ph n x quay cng chi u m t gc 2 * Hai gng ph ng G1, G2 quay m t ph n x vo nhau v h p v i nhau m t gc , gc h p b i tia t i gng G1 v tia ph n x t gng G2 l . N u 0 < < 900 = 2 N u 900 < < 1800 = 3600 - 2 3. Gng c u a) /n: L m t ph n c a m t c u ph n x t t nh sng chi u t i n b) Cc tia c bi t * Tia t i song song v i tr c chnh cho tia ph n x c phng i qua tiu i m chnh * Tia t i c phng i qua tiu i m chnh cho tia ph n x song song v i tr c chnh * Tia t i nh gng cho tia ph n x i x ng qua tr c chnh * Tia t i qua tm gng th cho tia ph n x ng c l i c) Tia b t k * Tia t i song song v i tr c ph cho tia ph n x c phng i qua tiu i m ph thu c tr c ph * Tia t i c phng i qua tiu i m ph cho tia ph n x song song v i tr c ph ch a tiu i m ph d) Cng th c c a gng c u 1 * t : D= (i p - mt) f R * Tiu c : f = 2 R R Gng c u lm: f = > 0 , gng c u l i f = < 0 2 2 1 1 1 * V tr v t nh: + = d d' f d' f df dd ' f = ;d= ; d'= d +d' d ' f d f

A' B ' d' f f d' = = = d f d f AB 1 A ' B ' = k AB; d = (1 ) f ; d ' = (1- k ) f k * Kho ng cch v t nh: L = |d d| Quy c d u: d = OA; d ' = OA ' V t th t d > 0; v t o d < 0 nh th t d > 0; nh o d < 0 V t v nh cng chi u k > 0, v t v nh ng c chi u k < 0 Lu : T l di n tch c a nh v v t b ng bnh phng phng i e) S v tr v t nh * Gng c u lm: III I V t II F O C +
* phng i: k = nh * Gng c u l i: V t + nh 2 2

IV
- 3

I O

II

III

IV
-

f) Tnh ch t v t nh * V t v nh cng tnh ch t th ng c chi u v cng pha i v i gng. * V t v nh tri tnh ch t th cng chi u v khc pha i v i gng. * V t v nh l m t i m n m ngoi tr c chnh: N u cng tnh ch t th khc pha i v i tr c chnh, cn n u tri tnh ch t th cng pha i v i tr c chnh. * Xt chuy n ng theo phng tr c chnh th v t v nh lun chuy n ng ng c chi u (Lu : khi v t chuy n ng qua tiu i m th nh t ng t i chi u chuy n ng v i tnh ch t). * Xt chuy n ng theo phng vung gc v i tr c chnh: N u v t v nh cng tnh ch t th chuy n ng ng c chi u, cn n u tri tnh ch t th chuy n ng cng chi u. * T l di n tch c a nh v v t b ng bnh phng phng i. * V i gng c u lm: + V t th t cho nh th t l n ho c nh hn v t + V t th t cho nh o lun l n hn v t + V t o lun cho nh th t nh hn v t * V i gng c u l i: + V t th t lun cho nh o nh hn v t + V t o cho nh th t lun l n hn v t + V t o cho nh o l n ho c nh hn v t g) Th tr ng gng * Th tr ng c a gng ng v i m t v tr t m t l vng khng gian tr c gng gi i h n b i hnh nn (hnh chp) c t c nh l nh c a m t qua gng. * Th tr ng c a gng ph thu c vo v tr t m t, lo i gng v kch th c gng * V i cc gng c cng kch th c v cng v tr t m t th th tr ng c a gng c u l i > gng ph ng > gng c u lm.

h) Cc d ng ton c b n v gng c u: N i dung bi ton

Phng php gi i S d ng cc cng th c: d' f df dd ' ;d= ; d'= f = d +d' d ' f df

Cho 2 trong 4 i l ng d, d, f, k. Xc nh cc i l ng cn l i

k=

A' B ' d' f f d' = = = d f d f AB 1 A ' B ' = k AB; d = (1 ) f ; d ' = (1- k ) f k

Cho kho ng cch t v t v nh n tiu i m chnh l a v b. Xc nh tiu c f

Cho f v L (kho ng cch v t nh) Xc nh d, d

Ta c cng th c Niutn f2 = a.b Lu : Tr ng h p v t th t v a b ch ng v i gng c u lm Gi i h phng trnh: df d'= d f L = |d - d| Gi i h phng trnh: d' k = d L = |d - d| dd ' f = d +d' Gi i h phng trnh: 1 d1 = (1 k ) f (k k ) 1 d = d 2 d1 = 2 1 f k1k2 d = (1 1 ) f 2 k2 d1' = (1- k1 ) f d ' = d '2 d '1 = (k1 k2 ) f ' d 2 = (1- k2 ) f Lu : d, d c th m ho c dng Thay k2 = nk1 ho c k1 = nk2 vo bi u th c c a d v d (n 1) 2 f 2 Ta c d .d ' = n Lu : Khi 2 nh cng tnh ch t th n > 0 d.d<0 Khi 2 nh tri tnh ch t th n < 0 d.d>0

Cho k v L Xc nh d, d, f

Cho phng i k1, k2 v d ch chuy n c a v t d = d2-d1 (ho c d ch chuy n c a nh d = d2-d1). Xc nh f, d1...

Cho d ch chuy n c a v t d, d ch chuy n c a nh d v t l cao c a 2 nh l n. Xc nh f, d1...

Cho d ch chuy n c a v t d, d ch chuy n c a nh d v tiu c f c a gng. Xc nh d1,d2 ...

(k2 k1 ) f d = d 2 d1 = k k Gi i h phng trnh: 1 2 d ' = d ' d ' = (k k ) f 2 1 1 2 Tnh c k1 v k2 r i thay vo cc phng trnh:

V t AB v mn M c nh cch nhau m t kho ng L. C 2 v tr c a gng c u cch nhau m t kho ng l (l > L) c 2 nh A1B1, A2B2 r nt trn mn. Xc nh f, cao AB...

1 d1 = (1 k ) f 1 d = (1 1 ) f 2 k2 Gng v tr 1: V t AB c v tr d1, nh A1B1 c v tr d1 Gng v tr 2: V t AB c v tr d2, nh A1B1 c v tr d2 Theo nguyn l thu n nghch v chi u truy n nh sng: ' ' l 2 L2 d 2 = d1 L = d1 d1 f = ' 4l d 2 = d1 l = d1 + d1'
AB d' k1 = 1 1 = 1 d1 AB k1k2 = 1 AB = A1 B1. A2 B2 A2 B2 d 2' d1 k = = = ' 2 d2 d1 AB

4. Hi n t ng khc x nh sng a) /n: L hi n t ng tia sng b i h ng t ng t khi truy n qua m t phn cch c a hai mi tr ng trong su t. b) nh lu t khc x nh sng * Tia khc x n m trong m t ph ng t i v bn kia php tuy n so v i tia t i sin i n = n21 = 2 * s inr n1 N u n2 > n1 r < i Mi tr ng 2 chi t quang hn mi tr ng 1 (tia khc x l ch g n php tuy n hn tia t i) N u n2 < n1 r > i Mi tr ng 2 chi t km hn mi tr ng 1 (tia khc x l ch xa php tuy n hn tia t i) N u i = 0 r = 0 nh sng chi u vung gc m t phn cch th truy n th ng. c n v c) Chi t su t tuy t i n = ; 2 = 1 v n1 v2 8 Trong c = 3.10 m/s v v l v n t c nh sng truy n trong chn khng v trong mi tr ng trong su t chi t su t n. Lu : + /n khc v chi t su t tuy t i: L t s gi a v n t c nh sng trong chn khng v v n t c nh sng truy n trong mi tr ng trong su t . + ngha c a chi t su t tuy t i: Cho bi t v n t c nh snh truy n trong mi tr ng trong su t nh hn v n t c nh sng truy n trong chn khng bao nhiu l n. 5. L ng ch t ph ng * /n: L h th ng g m hai mi tr ng trong su t ngn cch nhau b i m t ph ng. * c i m nh: nh v v t c cng l n, cng chi u, cng pha nhng tri tnh ch t * Cng th c c a l ng ch t ph ng: OA OA / V t th t A t trong mi tr ng c chi t su t n1 = n1 n2 d ch chuy n nh: 1 AA ' = (1 )h n V i n = n21, h = OA l kho ng cch t v t t i m t phn cch. 6. B n m t song song * /n: L m t kh i ch t trong su t c gi i h n b i hai m t ph ng song song * c i m nh: nh v v t c cng l n, cng chi u nhng tri tnh ch t

* d ch chuy n nh: AA = e(1 -

1 ). n

V i e l b dy b n m t song song n l chi t su t t i c a b n i v i mi tr ng xung quanh N u n > 1 th nh d ch g n b n, cn n u n < 1 th nh d ch xa b n (ch xt v t th t)

7. Hi n t ng ph n x ton ph n * /n: L hi n t ng khi chi u m t tia sng vo m t phn cch c a hai mi tr ng trong su t m ch c tia ph n x khng c tia khc x . * i u ki n c hi n t ng ph n x ton ph n: + Tia sng c chi u t mi tr ng chi t quang hn sang mi tr ng chi t quang km. + Gc t i l n hn ho c b ng gc gi i h n ph n x ton ph n: i igh. n 1 V i sin igh = n21 = 2 (khi chi u nh sng t mi tr ng trong su t chi t su t n ra khng kh th sin igh = ) n n1 8. Lng knh a) /n: L kh i ch t trong su t hnh lng tr ng c ti t di n th ng l m t tam gic Ho c: L kh i ch t trong su t c gi i h n b i hai m t ph ng khng song song b) i u ki n c a lng knh v tia sng qua lng knh * Chi t su t lng knh n > 1 * nh sng n s c * Tia sng n m trong ti t di n th ng * Tia sng t y i ln Khi m b o 4 i u ki n trn th tia l ra kh i lng knh l ch v pha y c) Cng th c c a lng knh sini1 = nsinr1 sini2 = nsinr2 A = r1 + r2 D = i1 + i2 A Khi tia t i v tia l i x ng v i nhau qua m t ph ng phn gic c a gc chi t quang i1 = i2 r1 = r2 th DMin: D +A A sin( Min ) = n sin 2 2 Ch : Khi i, A 100 th i1 = nr1 i2 = nr2 A = r1 + r2 D = (n-1)A 9) Th u knh m ng a) /n: L m t kh i ch t trong su t c gi i h n b i hai m t cong th ng l hai m t c u, m t trong hai m t c th l m t ph ng. b) Cc tia c bi t * Tia t i song song v i tr c chnh cho tia l c phng i qua tiu i m nh chnh F. * Tia t i c phng i qua tiu i m v t chnh F cho tia l song song v i tr c chnh * Tia t i qua quang tm O th cho tia l truy n th ng c) Tia b t k * Tia t i song song v i tr c ph cho tia l c phng i qua tiu i m nh ph Fn' thu c tr c ph * Tia t i c phng i qua tiu i m v t ph Fn cho tia l song song v i tr c ph ch a tiu i m ph d) Cng th c c a th u knh 1 * t : D= (i p - mt) f

1 1 1 = (n 1)( + ) f R1 R2 Trong : n l chi t su t c a th u knh R1, R2 l bn knh cc m t c u (M t l i: R1, R2 > 0; m t lm R1, R2 < 0; m t ph ng R1, R2=) 1 1 1 * V tr v t nh: + = d d' f d' f df dd ' f = ;d= ; d'= d +d' d ' f d f D=

A' B ' d' f f d' = = = d f d f AB 1 A ' B ' = k AB; d = (1 ) f ; d ' = (1- k ) f k * Kho ng cch v t nh: L = |d +d| Quy c d u: d = OA; d ' = OA ' V t th t d > 0; v t o d < 0 nh th t d > 0; nh o d < 0 V t v nh cng chi u k > 0, v t v nh ng c chi u k < 0 Lu : T l di n tch c a nh v v t b ng bnh phng phng i e) S v tr v t nh * Th u knh h i t :
* phng i: k =

V t +
-

II 2F F

III
O 4

IV F 1 2F
2 - +

nh
* Th u knh phn k:

V t +
-

I 2F 3 4 F 1 O

II F

III

2F

IV
- +

nh

f) Tnh ch t v t nh * V t v nh cng tnh ch t th ng c chi u v khc pha i v i th u knh. * V t v nh tri tnh ch t th cng chi u v cng pha i v i th u knh. * V t v nh l m t i m n m ngoi tr c chnh: N u cng tnh ch t th khc pha i v i tr c chnh, cn n u tri tnh ch t th cng pha i v i tr c chnh. * Xt chuy n ng theo phng tr c chnh th v t v nh lun chuy n ng cng chi u (Lu : khi v t chuy n ng qua tiu i m v t th nh t ng t i chi u chuy n ng v i tnh ch t). * Xt chuy n ng theo phng vung gc v i tr c chnh: N u v t v nh cng tnh ch t th chuy n ng ng c chi u, cn n u tri tnh ch t th chuy n ng cng chi u. * T l di n tch c a nh v v t b ng bnh phng c a phng i. * V i th u knh h i t : + V t th t cho nh th t l n ho c nh hn v t + V t th t cho nh o lun l n hn v t

+V t * V i th u knh phn k: + V +V +V

o lun cho nh th t nh hn v t t th t lun cho nh o nh hn v t t o cho nh th t lun l n hn v t t o cho nh o l n ho c nh hn v t

h) Cc d ng ton c b n v th u knh: N i dung bi ton Cho 3 trong 4 i l ng f, D, n, R1, R2 Xc nh cc i l ng cn l i

Phng php gi i
S d ng cng th c 1 1 1 D = = (n 1)( + ) f R1 R2 Lu : n l chi t su t t i c a ch t lm th u knh i v i mi tr ng xung quanh. S d ng cc cng th c: d' f df dd ' ;d= ; d'= f = d +d' d ' f df

Cho 2 trong 4 i l ng d, d, f, k. Xc nh cc i l ng cn l i

Cho f v L (kho ng cch v t nh) Xc nh d, d

A' B ' d' f f d' = = = d f d f AB 1 A ' B ' = k AB; d = (1 ) f ; d ' = (1- k ) f k Gi i h phng trnh: df d'= v L = |d + d| d f k=

Cho kho ng cch t v t n tiu i m v t chnh Ta c cng th c Niutn F v kho ng cch t nh n tiu i m nh f2 = a.b chnh F l a v b. Lu : Tr ng h p v t th t v a b ch ng v i TKHT Xc nh tiu c f Gi i h phng trnh: d' k = d Cho k v L Xc nh d, d, f L = |d + d| dd ' f = d +d' Gi i h phng trnh: 1 d1 = (1 ) f k1 (k k ) Cho phng i k1, k2 v d ch chuy n c a d = d 2 d1 = 2 1 f k1k2 v t d = d2-d1 (ho c d ch chuy n c a nh d = (1 1 ) f 2 k2 d = d2 - d1). Xc nh f, d1... d1' = (1- k1 ) f d ' = d '2 d '1 = (k1 k2 ) f ' d 2 = (1- k2 ) f Lu : d, d c th m ho c dng Thay k2 = nk1 ho c k1 = nk2 vo bi u th c c a d v d Cho d ch chuy n c a v t d, d ch chuy n (n 1) 2 f 2 Ta c d .d ' = c a nh d v t l cao c a 2 nh l n. n Xc nh f, d1... Lu : Khi 2 nh cng tnh ch t th n > 0 d.d<0

Khi 2 nh tri tnh ch t th n < 0 d.d>0 (k2 k1 ) f d = d 2 d1 = k k Gi i h phng trnh: 1 2 d ' = d ' d ' = (k k ) f 2 1 1 2 Cho d ch chuy n c a v t d, d ch chuy n Tnh c k v k r i thay vo cc phng trnh: 1 2 c a nh d v tiu c f c a th u knh. 1 Xc nh d1,d2 ... d1 = (1 k ) f 1 d = (1 1 ) f 2 k2 TK v tr 1: V t AB c v tr d1, nh A1B1 c v tr d1 TK v tr 2: V t AB c v tr d2, nh A1B1 c v tr d2 Theo nguyn l thu n nghch v chi u truy n nh sng: ' V t AB v mn M c nh cch nhau m t d 2 = d1' L2 l 2 L = d1 + d1 f = kho ng L. C 2 v tr c a th u knh cch nhau ' ' 4L d 2 = d1 l = d1 d1 m t kho ng l (l < L) c 2 nh A1B1, A2B2 r nt trn mn. AB d' k1 = 1 1 = 1 Xc nh f, cao AB... d1 AB k1k2 = 1 AB = A1 B1. A2 B2 ' k = A2 B2 = d 2 = d1 2 d2 d1' AB

10. Quang h ng tr c a) S t o nh qua quang h ng tr c * nh c a ph n t tr c s tr thnh v t i v i ph n t sau


1 A1 B1 d 1 A2 B2 .... S t o nh: AB d d' d'

* Dng cng th c c a t ng ph n t cho m i l n t o nh v cng th c chuy n ti p 1 1 1 1 + ' = (Lu : V i gng ph ng = 0 ) dn dn fn f dn + dn+1 = ln(n+1) , V i ln(n+1) l kho ng cch gi a 2 quang c th n v n1. VD: d1 + d2 = l12 = O1O2 * phng i ' ' ' An Bn A1 B1 A2 B2 An Bn n d1d 2 ...d n k= = = k1k2 ...kn = (1) ... d1d 2 ...d n AB AB A1 B1 An 1 Bn 1 V i n l s l n t o nh (s nh) Ch : N u k > 0: nh cu i cng cng chi u v i v t N u k < 0: nh cu i cng ng c chi u v i v t N u dn > 0: nh cu i cng l nh th t N u dn < 0: nh cu i cng l nh o b) M t s lu * N u quang h c quang c ph n x th v t ph i t tr c quang c ny v s l n t o nh l n hn s quang c . * N u v t t ngoi quang h th cho m t nh cu i cng. N u v t t gi a h th cho 2 nh cu i cng. * V i h g m 2 gng th ph i ch s l n t o nh trn m i gng v t o nh trn gng no tr c. * V i quang h ghp st: (kho ng cch gi a cc quang c l = 0) + H th u knh ghp st: Tng ng 1 TK c t D = D1 + D2 + ... + H g m 1 th u knh v gng ghp st: Tng ng m t gng c u c t

D = 2DTK + Dg (Lu : Gng ph ng Dg = 0) c) H v tiu L h khng c tiu i m. Chm tia t i song song th cho chm tia l kh i h cng l chm song song nh t o b i h v tiu c cao khng ph thu c vo v tr t v t Kho ng cch gi a cc quang c v phng i c a h v tiu: f * H g m 2 th u knh: l = f1 + f2 v k = 2 f1 * H g m th u knh v gng ph ng: l = f v k = -1 * H g m th u knh v gng c u: l = fTK + 2fg v k = 1 Ho c l = fTK v k = -1

CHNG VI: M T V CC D NG C QUANG H C 1. M t * i m c c c n CC: + M t i u ti t t i a + Tiu c c a m t fMin + OCC = : kho ng nhn r ng n nh t * i m c c vi n CV: + M t khng i u ti t + Tiu c c a m t fMax + OCV: kho ng nhn r di nh t * M t khng c t t l m t khi khng i u ti t c tiu i m n m trn vng m c: OCC = 25cm, OCV = * Gi i h n nhn r c a m t [CC;CV] * Khi chuy n t tr ng thi quan st v t v tr cch m t d1 sang tr ng thi quan st v t v tr cch m t d2 th bi n thin t c a m t l: 1 1 Lu : d1 v d2 tnh b ng n v mt (m) DD = d 2 d1 p d ng: Khi chuy n t tr ng thi khng i u ti t sang tr ng thi i u ti t t i a th: 1 1 DD = Lu : OCC v OCV tnh b ng n v mt (m) OCC OCV * m t khng nhn th y v t khi v t c t b t k v tr no tr c knh th knh eo cch m t m t kho ng l c t : 1 D< OCC - l * M t c n th l m t khi khng i u ti t c tiu i m n m tr c vng m c. + fMax < OV v i OV l kho ng cch t quang tm thu tinh th t i vng m c + OCC = < 25cm + OCV c gi tr h u h n + Cch s a (c 2 cch, cch 1 c l i nh t th ng c s d ng) C1) eo th u knh phn k nhn xa nh ng i bnh th ng, t c l v t v c c cho nh o qua knh n m i m c c vi n. d = , d = - OKCV = - (OCV l) v i l = OOK l kho ng cch t knh t i m t. Tiu c c a knh fk = d = - (OCV l) Knh eo st m t l = 0: fk = - OCV C2) eo th u knh phn k nhn g n nh ng i bnh th ng, t c l v t t cch m t 25cm cho nh o qua knh n m i m c c c n. d = (25- l)cm, d = - OKCC = -(OCC - l) dd ' Tiu c c a knh: f K = <0 d+ d' * M t vi n th l m t khi khng i u ti t c tiu i m n m sau vng m c. + fMax > OV + OCC = > 25cm + Khng c i m CV ( o n m sau m t) + Cch s a eo th u knh h i t nhn g n nh ng i bnh th ng, t c l v t t cch m t 25cm cho nh o qua knh n m i m c c c n. d = (25-l)cm, d = - OKCC = -(OCC - l) v i l = OOK l kho ng cch t knh t i m t. dd ' Tiu c c a knh: f K = >0 d+ d' * M t lo (m t bnh th ng khi v gi) l m t khng c t t + fMax = OV + OCC = > 25cm (gi ng m t vi n th )

+ OCV = + Cch s a nh s a t t vi n th . * Gc trng v t : L gc h p b i hai tia sng i qua mp c a v t v quang tm c a thu tinh th V i AB l o n th ng t vung gc v i tr c chnh c a m t c gc trng th tg a = AB AB = ; l = OA OA l

* Nng su t phn li c a m t Min L gc trng nh nh t gi a hai i m m m t cn c th phn bi t c hai i m . Lu : m t phn bi t c 2 i m A, B th A, B [CC; CV] v Min * b i gic G c a m t d ng c quang h c: L t s gi a gc trng nh qua quang c v gc trng v t khi v t t i m c c c n. tg a A' B ' a G= = = = k . AB OA ' d'+ l a 0 tg a 0 V i = OCC kho ng nhn r ng n nh t c a m t ng i quan st. l l kho ng cch t quang c t i m t. k l phng i nh c a quang c . OA = |d| + l l kho ng cch t nh cu i cng qua quang c t i m t. Lu : nh ngha v cng th c tnh b i gic trn khng ng v i knh thin vn. a tg a Knh thin vn th gc trng v t 0 l tr c ti p G = = a 0 tg a 0 2. Knh lp * L d ng c quang h c b tr cho m t lm tng gc trng nh c a cc v t nh . * Cch ng m ch ng: Thay i kho ng cch t v t AB n knh lp nh AB l nh o n m trong gi i h n nhn r c a m t. V t AB n m trong tiu i m v t F c a knh lp. + Ng m ch ng i m CC (m t i u ti t t i a): nh qua quang c n m i m CC + Ng m ch ng i m CV (m t khng i u ti t): nh qua quang c n m i m CV V i m t khng c t t CV nn ng m ch ng CV l ng m ch ng v c c m i m t th ng i quan st ch n cch ng m ch ng i m CV * b i gic + Cng th c t ng qut: G = k d'+ l + Ng m ch ng CC: GC = k + Ng m ch ng CV: GV = k . OCV + Ng m ch ng v c c: G = , th ng l y = OCC = 25cm. (khng ph thu c vo v tr t m t) f + Khi m t t t i tiu i m nh c a knh lp th b i gic khng ph thu c vo cch ng m ch ng. v i = OCC c a m t ng i quan st. G= f Lu : - V i l l kho ng cch t m t t i knh lp th khi: 0 l < f GC > GV l = f GC = GV l > f GC < GV 25 - Trn vnh knh th ng ghi gi tr G = f (cm) 25 V d : Ghi X10 th G = = 10 f = 2, 5cm f (cm)

3. Knh hi n vi * L d ng c quang h c b tr cho m t lm tng gc trng nh c a cc v t r t nh . (c b i gic l n hn nhi u so v i s b i gic c a knh lp) * C u t o: + V t knh O1 l TKHT c tiu c r t ng n. + Th knh O2 l TKHT c tiu c ng n (c tc d ng nh knh lp). + V t knh v th knh c t ng tr c v c kho ng cch khng i. * S t o nh:

AB d O1 d ' A1 B1 d O1 A2 B2 d'
1 1 2 2

* Cch ng m ch ng: Thay i kho ng cch t v t AB n v t knh O1 nh cu i cng A2B2 l nh o ng c chi u v i AB n m trong gi i h n nhn r c a m t. AB n m ngoi v r t g n tiu i m v t F1 c a v t knh O1 A1B1 l nh th t ng c chi u v i AB n m trong tiu i m v t F2 c a th knh O2 * b i gic : + Cng th c t ng qut: G = k ' d2 + l V i l l kho ng cch t th knh t i m t ' d1d '2 + Ng m ch ng CC: GC = k = k1k2 = d1d 2 + Ng m ch ng + Ng m ch ng OCV d v c c: G = c p d ng cho m t c b t k v OCV = . f1 f 2 CV: GV = k

Ho c G = k1 .G2 , ch tnh cho m t c = 25cm v OCV = . V i k1 l s phng i nh A1B1 qua v t knh (th ng ghi trn vnh v t knh) 25 G2 = = l b i gic c a th knh khi ng m ch ng v c c (th ng ghi trn vnh th knh) f2 f 2 (cm) = F1F2 = O1O2 f1 f2 l di quang h c c a knh hi n vi. VD: Trn vnh v t knh v th knh c a knh hi n vi ghi X100 v X5 th v i ng i m t bnh th ng ( = 25cm) c G = 500. 500.20cm Cn ng i m t c = 20cm v OCV = th G = = 400 25cm Lu : M t s bi ton v knh lp v knh hi n vi yu c u AB.G a a . = a= - Xc nh gc trng khi bi t AB th t G = a0 AB .a Min a a . = ABMin = - Xc nh ABMin khi bi t nng su t phn li Min: G = AB G a0 4. Knh thin vn * L d ng c quang h c b tr cho m t lm tng gc trng nh c a cc v t r t xa. * C u t o: + V t knh O1 l TKHT c tiu c di. + Th knh O2 l TKHT c tiu c ng n (c tc d ng nh knh lp). + V t knh v th knh c t ng tr c v c kho ng cch thay i c. * S t o nh:

AB d O1 d ' A1 B1 d O1 A2 B2 d'
1 1 2 2

AB d1 = d1 = f1 v c O1O2 = d1 + d2 = f1 + d2 * Cch ng m ch ng: Thay i kho ng cch gi a v t knh O1 v th knh O2 nh o cu i cng A2B2 n m trong gi i h n nhn r c a m t. A1B1 l nh th t n m t i tiu i m v t F2 c a th knh O2 * b i gic : f + Cng th c t ng qut: G = k2 ' 1 d2 + l
' d2 l phng i nh A2B2 qua th knh O2 V i k2 = d2 l l kho ng cch t th knh t i m t f Tr ng h p c bi t, m t st th knh l = 0 th G = 1 v O1O2 = f1 + d2 d2 f + Ng m ch ng v c c: G = 1 v O1O2 = f1 + f2 f2

CHNG VII: TNH CH T SNG C A NH SNG 1. Hi n t ng tn s c nh sng. * /n: L hi n t ng nh sng b tch thnh nhi u mu khc nhau khi i qua m t phn cch c a hai mi tr ng trong su t. * nh sng n s c l nh sng khng b tn s c nh sng n s c c t n s xc nh, ch c m t mu. l l v c c B c sng c a nh sng n s c l = , truy n trong chn khng l 0 = 0= l = 0 l v n f f * Chi t su t c a mi tr ng trong su t ph thu c vo mu s c nh sng. i v i nh sng mu l nh nh t, mu tm l l n nh t. * nh sng tr ng l t p h p c a v s nh sng n s c c mu bi n thin lin t c t n tm. B c sng c a nh sng tr ng: 0,4 m 0,76 m. 2. Hi n t ng giao thoa nh sng (ch xt giao thoa nh sng trong th nghi m Ing). * /n: L s t ng h p c a hai hay nhi u sng nh sng k t h p trong khng gian trong xu t hi n nh ng v ch sng v nh ng v ch t i xen k nhau. M Cc v ch sng (vn sng) v cc v ch t i (vn t i) g i l vn giao thoa. d1 S1 x * Hi u ng i c a nh sng (hi u quang trnh) d2 ax a I O D d = d 2 - d1 = D S2 Trong : a = S1S2 l kho ng cch gi a hai khe sng
D = OI l kho ng cch t hai khe sng S1, S2 n mn quan st S1M = d1; S2M = d2 x = OM l (to ) kho ng cch t vn trung tm n i m M ta xt * V tr (to ) vn sng: d = k x = k k = 0: Vn sng trung tm k = 1: Vn sng b c (th ) 1 k = 2: Vn sng b c (th ) 2 * V tr (to ) vn t i: d = (k + 0,5) x = (k + 0, 5) k = 0, k = -1: Vn t i th (b c) nh t k = 1, k = -2: Vn t i th (b c) hai k = 2, k = -3: Vn t i th (b c) ba * Kho ng vn i: L kho ng cch gi a hai vn sng ho c hai vn t i lin ti p: i = lD a * N u th nghi m c ti n hnh trong mi tr ng trong su t c chi t su t n th b c sng v kho ng vn: l D i l l n = in = n = n a n * Khi ngu n sng S di chuy n theo phng song song v i S1S2 th h vn di chuy n ng c chi u v kho ng vn i v n khng i. D d i c a h vn l: x0 = d D1 Trong : D l kho ng cch t 2 khe t i mn D1 l kho ng cch t ngu n sng t i 2 khe d l d ch chuy n c a ngu n sng lD ,k Z a lD ,k Z a D

* Khi trn ng truy n c a nh sng t khe S1 (ho c S2) c t m t b n m ng dy e, chi t su t n th h vn (n - 1)eD s d ch chuy n v pha S1 (ho c S2) m t o n: x0 = a * Xc nh s vn sng, vn t i trong vng giao thoa (tr ng giao thoa) c b r ng L ( i x ng qua vn trung tm) L + S vn sng (l s l ): N S = 2 + 1 2i L + S vn t i (l s ch n): N t = 2 + 0,5 2i Trong [x] l ph n nguyn c a x. V d : [6] = 6; [5,05] = 5; [7,99] = 7 * Xc nh s vn sng, vn t i gi a hai i m M, N c to x1, x2 (gi s x1 < x2) + Vn sng: x1 < ki < x2 + Vn t i: x1 < (k+0,5)i < x2 S gi tr k Z l s vn sng (vn t i) c n tm Lu : M v N cng pha v i vn trung tm th x1 v x2 cng d u. M v N khc pha v i vn trung tm th x1 v x2 khc d u. * Xc nh kho ng vn i trong kho ng c b r ng L. Bi t trong kho ng L c n vn sng. L + N u 2 u l hai vn sng th: i = n- 1 L + N u 2 u l hai vn t i th: i = n L + N u m t u l vn sng cn m t u l vn t i th: i = n - 0,5 * S trng nhau c a cc b c x 1, 2 ... (kho ng vn tng ng l i1, i2 ...) + Trng nhau c a vn sng: xs = k1i1 = k2i2 = ... k11 = k22 = ... + Trng nhau c a vn t i: xt = (k1 + 0,5)i1 = (k2 + 0,5)i2 = ... (k1 + 0,5)1 = (k2 + 0,5)2 = ... Lu : V tr c mu cng mu v i vn sng trung tm l v tr trng nhau c a t t c cc vn sng c a cc b c x . * Trong hi n t ng giao thoa nh sng tr ng (0,4 m 0,76 m) D - B r ng quang ph b c k: D x = k (l - l t ) v i v t l b c sng nh sng v tm a - Xc nh s vn sng, s vn t i v cc b c x tng ng t i m t v tr xc nh ( bi t x) lD ax + Vn sng: x = k l = , k Z a kD V i 0,4 m 0,76 m cc gi tr c a k lD ax l = , k Z + Vn t i: x = (k + 0, 5) a (k + 0, 5) D V i 0,4 m 0,76 m cc gi tr c a k - Kho ng cch di nh t v ng n nh t gi a vn sng v vn t i cng b c k: D xMin = [kt (k 0, 5) ] a D xMax = [k + (k 0, 5)t ] Khi vn sng v vn t i n m khc pha i v i vn trung tm. a D xMax = [k (k 0,5)t ] Khi vn sng v vn t i n m cng pha i v i vn trung tm. a

CHNG VIII: L NG T NH SNG 1. Nng l ng m t l ng t nh sng (h t phtn) hc e = hf = = mc 2 l Trong h = 6,625.10-34 Js l h ng s Plng. c = 3.108m/s l v n t c nh sng trong chn khng. f, l t n s , b c sng c a nh sng (c a b c x ). m l kh i l ng c a phtn 2. Tia Rnghen (tia X) B c sng nh nh t c a tia Rnghen hc l Min = E
2 mv0 mv 2 = eU+ l ng nng c a electron khi p vo i cat t ( i m c c) 2 2 U l hi u i n th gi a an t v cat t v l v n t c electron khi p vo i cat t v0 l v n t c c a electron khi r i cat t (th ng v0 = 0) m = 9,1.10-31 kg l kh i l ng electron 3. Hi n t ng quang i n *Cng th c Anhxtanh 2 mv0 Max hc = A+ e = hf = l 2 hc Trong A = l cng thot c a kim lo i dng lm cat t l0 0 l gi i h n quang i n c a kim lo i dng lm cat t v0Max l v n t c ban u c a electron quang i n khi thot kh i cat t f, l t n s , b c sng c a nh sng kch thch * dng quang i n tri t tiu th UAK Uh (Uh < 0), Uh g i l hi u i n th hm 2 mv0 Max eU h = 2 Lu : Trong m t s bi ton ng i ta l y Uh > 0 th l l n. * Xt v t c l p v i n, c i n th c c i VMax v kho ng cch c c i dMax m electron chuy n ng trong i n tr ng c n c c ng E c tnh theo cng th c: 1 2 e VMax = mv0 Max = e Ed Max 2 * V i U l hi u i n th gi a an t v cat t, vA l v n t c c c i c a electron khi p vo an t, vK = v0Max l v n t c ban u c c i c a electron khi r i cat t th: 1 2 1 2 e U = mv A - mvK 2 2 * Hi u su t l ng t (hi u su t quang i n) n H= n0 V i n v n0 l s electron quang i n b t kh i cat t v s phtn p vo cat t trong cng m t kho ng th i gian t. n e n hf n hc Cng su t c a ngu n b c x : p = 0 = 0 = 0 t t lt

Trong E =

C ng dng quang i n bo ho: I bh =

q ne = t t

I bh e I bh hf I hc = = bh pe pe pl e * Bn knh qu o c a electron khi chuy n ng v i v n t c v trong t tr ng u B ru mv r R= , a = (v,B) e B sin a Xt electron v a r i kh i cat t th v = v0Max r u r mv Khi v ^ B sin a = 1 R = eB Lu : Hi n t ng quang i n x y ra khi c chi u ng th i nhi u b c x th khi tnh cc i l ng: V n t c ban u c c i v0Max, hi u i n th hm Uh, i n th c c i VMax, u c tnh ng v i b c x c Min (ho c fMax) 4. Tin Bo - Quang ph nguyn t Hir Em * Tin Bo nh n phtn pht phtn hc e = hf mn = = E m - En hfmn hfmn l mn E H=
n

* Bn knh qu o d ng th n c a electron trong nguyn t hir: Em > En rn = n2r0 V i r0 =5,3.10-11m l bn knh Bo ( qu o K) * Nng l ng electron trong nguyn t hir: 13, 6 (eV ) V i n N*. En = n2 * S m c nng l ng P - Dy Laiman: N m trong vng t ngo i ng v i e chuy n t qu o bn ngoi v qu o K O Lu : V ch di nh t LK khi e chuy n t L K N V ch ng n nh t K khi e chuy n t K. - Dy Banme: M t ph n n m trong vng t ngo i, m t M ph n n m trong vng nh sng nhn th y Pasen ng v i e chuy n t qu o bn ngoi v qu o L Vng nh sng nhn th y c 4 v ch: L ng v i e: M L V ch H H H H H V ch lam H ng v i e: N L V ch chm H ng v i e: O L Banme V ch tm H ng v i e: P L Lu : V ch di nh t ML (V ch H ) V ch ng n nh t L khi e chuy n t L. K - Dy Pasen: N m trong vng h ng ngo i Laiman ng v i e chuy n t qu o bn ngoi v qu o M Lu : V ch di nh t NM khi e chuy n t N M. V ch ng n nh t M khi e chuy n t M. M i lin h gi a cc b c sng v t n s c a cc v ch quang ph c a nguyn t hir:

n=6 n=5 n=4 n=3

n=2

n=1

13

12

23

v f13 = f12 +f23 (nh c ng vct)

CHNG IX. V T L H T NHN 1. Hi n t ng phng x * S nguyn t ch t phng x cn l i sau th i gian t


N = N 0 .2 T = N 0 .e- l t * S h t nguyn t b phn r b ng s h t nhn con c t o thnh v b ng s h t ( ho c e- ho c e+) c t o thnh: D N = N 0 - N = N 0 (1- e- l t ) * Kh i l ng ch t phng x cn l i sau th i gian t m = m0 .2 T = m0 .e- l t Trong : N0, m0 l s nguyn t , kh i l ng ch t phng x ban u T l chu k bn r ln 2 0, 693 l = = l h ng s phng x T T v T khng ph thu c vo cc tc ng bn ngoi m ch ph thu c b n ch t bn trong c a ch t phng x . * Kh i l ng ch t b phng x sau th i gian t D m = m0 - m = m0 (1- e- l t ) Dm = 1- e- l t * Ph n trm ch t phng x b phn r: m0
t m T Ph n trm ch t phng x cn l i: = 2 = e- l t m0 * Kh i l ng ch t m i c t o thnh sau th i gian t AN DN A m1 = A1 = 1 0 (1- e- l t ) = 1 m0 (1- e- l t ) NA NA A Trong : A, A1 l s kh i c a ch t phng x ban u v c a ch t m i c t o thnh NA = 6,022.10-23 mol-1 l s Avgar. Lu : Tr ng h p phng x +, - th A = A1 m1 = m * phng x H L i l ng c trng cho tnh phng x m nh hay y u c a m t l ng ch t phng x , o b ng s phn r trong 1 giy.

H = H 0 .2 T = H 0 .e- l t = l N H0 = N0 l phng x ban u. n v : Becren (Bq); 1Bq = 1 phn r/giy Curi (Ci); 1 Ci = 3,7.1010 Bq Lu : Khi tnh phng x H, H0 (Bq) th chu k phng x T ph i i ra n v giy(s). 2. H th c Anhxtanh, h t kh i, nng l ng lin k t * H th c Anhxtanh gi a kh i l ng v nng l ng V t c kh i l ng m th c nng l ng ngh E = m.c2 V i c = 3.108 m/s l v n t c nh sng trong chn khng. * h t kh i c a h t nhn ZA X m = m0 m Trong m0 = Zmp + Nmn = Zmp + (A-Z)mn l kh i l ng cc nucln. m l kh i l ng h t nhn X. * Nng l ng lin k t E = m.c2 = (m0-m)c2

* Nng l ng lin k t ring (l nng l ng lin k t tnh cho 1 nucln):

DE A

Lu : Nng l ng lin k t ring cng l n th h t nhn cng b n v ng. 3. Ph n ng h t nhn * Phng trnh ph n ng: ZA11 X 1 + ZA22 X 2 ZA33 X 3 + ZA44 X 4 Trong s cc h t ny c th l h t s c p nh nucln, eletrn, phtn ... Tr ng h p c bi t l s phng x : X1 X2 + X3 X1 l h t nhn m , X2 l h t nhn con, X3 l h t ho c * Cc nh lu t b o ton + B o ton s nucln (s kh i): A1 + A2 = A3 + A4 + B o ton i n tch (nguyn t s ): Z1 + Z2 = Z3 + Z4 uu uu uu uu r r r r u r ur u r ur + B o ton ng l ng: p1 + p2 = p3 + p4 hay m1 v1 + m 2 v2 = m 4 v3 + m 4 v4
+ B o ton nng l ng: K X1 + K X 2 + D E = K X 3 + K X 4 Trong : E l nng l ng ph n ng h t nhn 1 2 K X = mx vx l ng nng chuy n ng c a h t X 2 Lu : - Khng c nh lu t b o ton kh i l ng. 2 - M i quan h gi a ng l ng pX v ng nng KX c a h t X l: p X = 2mX K X - Khi tnh v n t c v hay ng nng K th ng p d ng quy t c hnh bnh hnh u uu uu r r r uu uu r uu r r V d : p = p1 + p2 bi t j = p1 , p2 p1 2 p 2 = p12 + p2 + 2 p1 p2 cosj hay (mv) 2 = (m1v1 ) 2 + (m2 v2 )2 + 2m1m2 v1v2 cosj hay mK = m1 K1 + m2 K 2 + 2 m1m2 K1 K 2 cosj uu u uu u r r r r Tng t khi bi t 1 = p1 , p ho c 2 = p2 , p uu uu r r 2 Tr ng h p c bi t: p1 ^ p2 p 2 = p12 + p2 uu u r r uu u r r Tng t khi p1 ^ p ho c p2 ^ p K v m A v = 0 (p = 0) p1 = p2 1 = 1 = 2 2 K 2 v2 m1 A1 Tng t v1 = 0 ho c v2 = 0. * Nng l ng ph n ng h t nhn E = (M0 - M)c2 Trong : M 0 = mX1 + mX 2 l t ng kh i l ng cc h t nhn tr c ph n ng. M = mX 3 + mX 4 l t ng kh i l ng cc h t nhn sau ph n ng.

uu r p2

u r p

Lu : - N u M0 > M th ph n ng to nng l ng E d i d ng ng nng c a cc h t X3, X4 ho c phtn . Cc h t sinh ra c h t kh i l n hn nn b n v ng hn. - N u M0 < M th ph n ng thu nng l ng |E| d i d ng ng nng c a cc h t X1, X2 ho c phtn . Cc h t sinh ra c h t kh i nh hn nn km b n v ng. * Trong ph n ng h t nhn ZA11 X 1 + ZA22 X 2 ZA33 X 3 + ZA44 X 4 Cc h t nhn X1, X2, X3, X4 c: Nng l ng lin k t ring tng ng l 1, 2, 3, 4. Nng l ng lin k t tng ng l E1, E2, E3, E4 h t kh i tng ng l m1, m2, m3, m4 Nng l ng c a ph n ng h t nhn

E = A33 +A44 - A11 - A22 E = E3 + E4 E1 E2 E = (m3 + m4 - m1 - m2)c2 * Quy t c d ch chuy n c a s phng x A + Phng x ( 24 He ): ZA X 24 He + Z-- 4Y 2 So v i h t nhn m , h t nhn con li 2 trong b ng tu n hon v c s kh i gi m 4 n v . 0 + Phng x - ( - 01e ): ZA X - 1 e + Z +AY 1 So v i h t nhn m , h t nhn con ti n 1 trong b ng tu n hon v c cng s kh i. Th c ch t c a phng x - l m t h t ntrn bi n thnh m t h t prtn, m t h t electrn v m t h t ntrin: n p + e- + v Lu : - B n ch t (th c ch t) c a tia phng x - l h t electrn (e-) - H t ntrin (v) khng mang i n, khng kh i l ng (ho c r t nh ) chuy n ng v i v n t c c a nh sng v h u nh khng tng tc v i v t ch t. 0 + Phng x + ( +01e ): ZA X + 1 e + Z - AY 1 So v i h t nhn m , h t nhn con li 1 trong b ng tu n hon v c cng s kh i. Th c ch t c a phng x + l m t h t prtn bi n thnh m t h t ntrn, m t h t pzitrn v m t h t ntrin: p n + e+ + v Lu : B n ch t (th c ch t) c a tia phng x + l h t pzitrn (e+) + Phng x (h t phtn) H t nhn con sinh ra tr ng thi kch thch c m c nng l ng E1 chuy n xu ng m c nng l ng E2 ng th i phng ra m t phtn c nng l ng hc e = hf = = E1 - E2 l Lu : Trong phng x khng c s bi n i h t nhn phng x th ng i km theo phng x v . 4. Cc h ng s v n v th ng s d ng * S Avgar: NA = 6,022.1023 mol-1 * n v nng l ng: 1eV = 1,6.10-19 J; 1MeV = 1,6.10-13 J * n v kh i l ng nguyn t (n v Cacbon): 1u = 1,66055.10-27kg = 931 MeV/c2 * i n tch nguyn t : |e| = 1,6.10-19 C * Kh i l ng prtn: mp = 1,0073u * Kh i l ng ntrn: mn = 1,0087u * Kh i l ng electrn: me = 9,1.10-31kg = 0,0005u