You are on page 1of 2

Hebban olla vogala nestas hagunnan hinase hic anda thu, wat unbidan we nu?

Dit is een Nederlandse zin, ook al is hij op het eerste gezicht nauwelijks meer te begrijpen. Het is dan ook zo ongeveer het vroegste Nederlands dat we kennen, zo'n duizend jaar oud. Letterlijk staat er: ‘Hebben alle vogels nesten begonnen behalve ik en jij; wat wachten we nu’, oftewel: 'Alle vogels zijn al aan het nestelen, behalve jij en ik; waar wachten we nog op?' Het zijn waarschijnlijk twee regels uit een liefdesliedje; de oudste Nederlandstalige lovesong, zou je kunnen zeggen.

Deze regels werden omstreeks het jaar 1100 als pennenproef neergeschreven door een Vlaamse monnik die in een Engels klooster verbleef. Zijn dagelijks leven was grotendeels gevuld met het overschrijven van Latij nse en Oudengelse teksten. Af en toe moest hij de ganzenveer waarmee hij schreef aanscherpen. Op de laatste bladzijde van het boek dat hij aan het maken was, probeerde hij uit of zijn pen weer goed schreef, alvorens verder te werken. In zo'n geval schrijf je vaak het eerste dat je te binnen schiet. Bij onze monnik was dat een liefdesversje dat hij nog uit zijn jeugd in Vlaanderen kende: ‘Hebban olla vogala…’

Afb. 1: Een scriptorium, ruimte in een klooster waar monniken teksten overschreven en vertaalden.

Afb. 2: Het document waar ‘Hebban olla vogala …’ op staat

Het was dus niet meer dan een incident, dat slechts met de wijsheid van vele eeuwen later kan worden beschouwd als het begin van een nieuw fenomeen: het gebruik van de Nederlandse taal als medium voor een literatuur-op-schrift. Dat die vroege Nederlandstalige boeken tot stand kwam in een Afb. 3: Een schrijvende monnik kloosteromgeving en bewaard is gebleven in een kloosterboek is natuurlijk geen toeval. Lang was het schrijven een aangelegenheid van monniken en werd het schrift vooral gebruikt voor de Latijnse teksten van de kerk.

Vragen 1. Hoe oud is de geschreven tekst ‘Hebban olla vogala ….’ ongeveer? 2.Waarmee schreven de monniken in die tijd? 3. Waarom schreef de monnik deze tekst op? 4. In welke taal schreven de monniken de boeken? Extra opdracht Hebban olla vogala is niet geschreven op papier maar op perkament. Zoek uit waarvan en hoe dit gemaakt word. Bronnen tekst http://entoen.nu/hebbanollavogala Bronnen afbeelding Afb. 1: www.entoen.nu Afb. 2: www.entoen.nu Afb. 3: www.entoen.nu Afb. 4: http://www.steggink.org/ Afb. 5: http://www.dutchgimpers.nl/

Afb. 4: Een Latijnse, handgeschreven tekst

Afb. 5: Een stuk perkament