༄༅། །རྒྱལ་སྲས་ཐོགས་མེད་ཀྱིས་མཛད་པའི་

ལག་ལེན་སོ་བདུན་མ་
བཞུགས་སོ།།

The Thirty-seven Practices
of Bodhisattvas

by
Gyalsay Togme Sangpo
(1295 – 1369)
Kurukulla Center for Tibetan Buddhist Studies, Boston, 2010

༄༅། །ན་མོ་ལོ་ཀེ་ཤྭ་ར་ཡ།

3a2c. Sever attachment to the households of benefactors

གང་གི་ཆོས་ཀུན་འགྲོ་འོང་མེད་གཟིགས་ཀྱང་།

3a2d. Refrain from harsh words (verse 34)

འགྲོ་བའི་དོན་ལ་གཅིག་ཏུ་བརྩོན་མཛད་པ།

བླ་མ་མཆོག་དང་སྤྱན་རས་གཟིགས་མགོན་ལ།
རྟག་ཏུ་སྒོ་གསུམ་གུས་པས་ཕྱག་འཚལ་ལོ།

(verse 33)
3a3. The way to abandon the disturbing attitudes (verse 35)
3a4. Training in mindfulness and alertness (verse 36)
3a5. Dedication of virtue to complete enlightenment (verse 37)
3b. Conclusion of the root text

ཕན་བདེའི་འབྱུང་གནས་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་རྣམས།
དམ་ཆོས་བསྒྲུབས་ལས་བྱུང་སྟེ་དེ་ཡང་ནི།
དེ་ཡི་ལག་ལེན་ཤེས་ལ་རག་ལས་པས།

རྒྱལ་སྲས་རྣམས་ཀྱི་ལག་ལེན་ཤེས་པར་བྱ།

དལ་འབྱོར་རྙེད་དཀའ་ཐོབ་དུས་འདིར།

བདག་གཞན་འཁོར་བའི་མཚོ་ལས་བསྒྲལ་བྱའི་ཕྱིར།
ཉིན་དང་མཚན་དུ་གཡེལ་བ་མེད་པར་ནི།
ཉན་སེམས་བསྒོམ་པ་རྒྱལ་སྲས་ལག་ལེན་ཡིན།

Root text written by Gyelsay Togme Sangpo, translated by Ruth Sonam.
From The Thirty-seven Practices of Bodhisattvas, by Geshe Sonam Rinchen (Snow
Lion Publications, 1997).
Outline from Transforming Adversity into Joy and Courage,
by Geshe Jampa Tegchok (Snow Lion Publications, 2005)

གཉེན་གྱི་ཕྱོགས་ལ་༏དོད་ཆགས་ཆུ་ལྟར་གཡོ།
དགྲ་ཡི་ཕྱོགས་ལ་ཞེ་སྡང་མེ་ལྟར་འབར།

བླང་དོར་བརྗེད་པའི་གཏི་མུག་མུན་ནག་ཅན།
ཕ་ཡུལ་སྤོང་བ་རྒྱལ་སྲས་ལག་ལེན་ཡིན།
Kurukulla Center for Tibetan Buddhist Studies, Boston, 2010
2

Kurukulla Center for Tibetan Buddhist Studies, Boston, 2010
27

2b3b1b4. Transforming the hated and the desired
into the path (verses 20-21)

Homage to Lokeshwara.

2b3b1b4a. The hated (verse 20)

I pay constant homage through my three doors,

2b3b1b4b. The desired (verse 21)

To my supreme teacher and protector Chenrezig,

2b3b2. Ultimate bodhicitta (verses 22-24)

Who while seeing all phenomena lack coming and going,

2b3b2a. How to meditate on space-like emptiness
during equipoise (verse 22)

Makes single-minded effort for the good of living beings.

2b3b2b. How to overcome the beliefs that the desired
and the hated are real between meditation sessions
(verses 23-24)

Perfect Buddhas, source of all well-being and
happiness,

2b3b2b1. Overcoming the belief that objects of
attachment are truly existent (verse 23)

Arise from accomplishing the excellent teachings,
And this depends on knowing the practices.

2b3b2b2. Overcoming the belief that objects of
aversion are truly existent (verse 24)
3. The virtue at the end—the conclusion

So I will explain the practices of Bodhisattvas.
01

3a. Engaging in the trainings of bodhicitta (verses 25-37)

Having gained this rare ship of freedom and fortune,
Hear, think and meditate unwaveringly night and day

3a1. The six perfections (verses 25-30)

In order to free yourself and others

3a1a. The perfection of generosity (verse 25)

From the ocean of cyclic existence—

3a1b. The perfection of ethical discipline (verse 26)

This is the practice of Bodhisattvas.

3a1c. The perfection of patience (verse 27)
3a1d. The perfection of joyous effort (verse 28)
3a1e. The perfection of concentration (verse 29)
3a1f. The perfection of wisdom (verse 30)
3a2. The four points taught in the sutras (verses 31-34)
3a2a. Check our own faults and give them up (verse 31)
3a2b. Desist from criticizing bodhisattvas (verse 32)

Kurukulla Center for Tibetan Buddhist Studies, Boston, 2010
26

02

Attached to your loved ones you’re stirred up like water.
Hating your enemies you burn like fire.
In the darkness of confusion you forget what to adopt and
what to discard.
Give up your homeland—
This is the practice of Bodhisattvas.
Kurukulla Center for Tibetan Buddhist Studies, Boston, 2010
3

ཡུལ་ངན་སྤངས་པས་ཉོན་མོངས་རིམ་གྱིས་འགྲིབ།

རྣམ་གཡེང་མེད་པས་དགེ་སྦྱོར་ངང་གིས་འཕེལ།
རིག་པ་དྭངས་པས་ཆོས་ལ་ངེས་ཤེས་སྐྱེ།

དབེན་པ་བསྟེན་པ་རྒྱལ་སྲས་ལག་ལེན་ཡིན།

ཡུན་རིང་འགྲོགས་པའི་མཛའ་བཤེས་སོ་སོར་འབྲལ།
འབད་པས་བསྒྲུབས་པའི་ནོར་རྫས་ཤུལ་དུ་ལུས།
ལུས་ཀྱི་འགྲོན་ཁང་རྣམ་ཤེས་འགྲོན་པོས་བོར།
ཚེ་འདི་བློས་བཏང་རྒྱལ་སྲས་ལག་ལེན་ཡིན།

གང་དང་འགྲོགས་ན་དུག་གསུམ་འཕེལ་འགྱུར་ཞིང་།
ཐོས་བསམ་བསྒོམ་པའི་བྱ་བ་ཉམས་འགྱུར་ལ།
བྱམས་དང་སྙིང་རྗེ་མེད་པར་སྒྱུར་བྱེད་པའི།

གྲོགས་ངན་སྤོང་བ་རྒྱལ་སྲས་ལག་ལེན་ཡིན།

གང་ཞིག་བསྟེན་ན་ཉེས་པ་ཟད་འགྱུར་ཞིང་།
ཡོན་ཏན་ཡར་ངོའི་ཟླ་ལྟར་འཕེལ་འགྱུར་བའི།
བཤེས་གཉེན་དམ་པ་རང་གི་ལུས་བས་ཀྱང་།

གཅེས་པར་འཛིན་པ་རྒྱལ་སྲས་ལག་ལེན་ཡིན།
Kurukulla Center for Tibetan Buddhist Studies, Boston, 2010
4

2b2. How to train in the path of the middle-level practitioner
(verse 9)
2b3. How to train in the path of the advanced practitioner
(verses 10-24)
2b3a. Generating the altruistic intention (verse 10)
2b3b. Becoming familiar with and applying the altruistic
intention
2b3b1. The all-obscured mind: conventional bodhicitta
(verses 11-21)
2b3b1a. Meditating on equalizing and exchanging
self and others during meditative equipoise (verse 11)
2b3b1b. Transforming unfavorable circumstances
into the path during the post-meditation period
(verses 12-22)
2b3b1b1. Transforming distressing events into
the path (verses 12-15)
2b3b1b1a. Loss (verse 12)
2b3b1b1b. Suffering (verse 13)
2b3b1b1c. Blame (verse 14)
2b3b1b1d. Criticism (verse 15)
2b3b1b2. Transforming difficulties into the path
(verses 16-17)
2b3b1b2a. Ingratitude (verse 16)
2b3b1b2b. Derision (verse 17)
2b3b1b3. Transforming ruin and wealth into the
path (verses 18-19)
2b3b1b3a. Ruin (verse 18)
2b3b1b3b. Wealth (verse 19)
Kurukulla Center for Tibetan Buddhist Studies, Boston, 2010
25

Outline of The Thirty-seven Practices of Bodhisattvas

03

By avoiding bad objects, disturbing emotions gradually
decrease.

The text is divided into three parts:

Without distraction, virtuous activities naturally increase.

1. The virtue at the beginning—the introduction

With clarity of mind, conviction in the teaching arises.

2. The virtue in the middle—the main part of the text

Cultivate seclusion—

3. The virtue at the end—the conclusion

This is the practice of Bodhisattvas.

1. The virtue at the beginning—the introduction

04

Loved ones who have long kept company will part.

1a. Stating the name of the text

Wealth created with difficulty will be left behind.

1b. Offering of praise
1b1. A brief explanation

Consciousness, the guest, will leave the guest house of the
body.

1b2. An extensive explanation

Let go of this life—

1c. Promise to compose
2. The virtue in the middle—the main part of the text

This is the practice of Bodhisattvas.
05

2a. The preliminary practices (verses 1-7)

When you keep their company your three poisons
increase,

2a1. The difficulty of gaining a life with freedom and fortune

Your activities of hearing, thinking and meditating decline,

(verse 1)

And they make you lose your love and compassion.

2a2. Giving up one’s native land (verse 2)

Give up bad friends—

2a3. Relying on solitude (verse 3)

This is the practice of Bodhisattvas.

2a4. Being mindful of impermanence (verse 4)
2a5. Giving up bad company (verse 5)
2a6. Relying on good friends (verse 6)
2a7. Taking refuge (verse 7)
2b. Explanation of the paths of the three levels of practitioner
2b1. How to train in the path of the initial-level practitioner
(verse 8)
Kurukulla Center for Tibetan Buddhist Studies, Boston, 2010
24

06

When you rely on them your faults come to an end
And your good qualities grow like the waxing moon.
Cherish your spiritual teachers
Even more than your own body—
This is the practice of Bodhisattvas.
Kurukulla Center for Tibetan Buddhist Studies, Boston, 2010
5

རང་ཡང་འགོར་བའི་བཙོན་རར་བཅིང་བ་ཡི།
འཇིག་རྟེན་ལྷ་ཡིས་སུ་ཞིག་སྐྱོནབ་པར་ནུས།
དེ་ཕྱིར་གང་ལ་སྐྱབས་ན་མི་བསླུ་བའི།

དཀོན་མཆོག་སྐྱབས་འགྲོ་རྒྱལ་སྲས་ལག་ལེན་ཡིན།

ཤིན་ཏུ་བཟོད་དཀའི་ངན་སོང་སྡུག་བསྔལ་རྣམས།

སྡིག་པའི་ལས་ཀྱི་འབྲས་བུར་ཐུབ་པས་གསུངས།
དེ་ཕྱིར་སྲོག་ལ་བབ་ཀྱང་སྡིག་པའི་ལས།

ནམ་ཡང་མི་བྱེད་རྒྱལ་སྲས་ལག་ལེན་ཡིན།

Though not poetically pleasing to scholars
Owing to my poor intelligence and lack of learning,
I’ve relied on the sutras and words of the excellent,
So I think these Bodhisattva practices are without error.
However, as the great deeds of Bodhisattvas
Are hard to fathom for one of my poor intelligence,
I beg the excellent to forgive all faults,
Such as contradictions and non-sequiturs.
Through the virtue from this may all living beings
Gain the ultimate and conventional bodhicittas
And thereby become like the Protector Chenrezig

སྲིད་གསུམ་བདེ་བ་རྩྭ་རྩེའི་ཟིལ་བ་བཞིན།

ཡུད་ཙམ་ཞིག་གིས་འཛིག་པའི་ཆོས་ཅན་ཡིན།
ནམ་ཡང་མི་འགྱུར་ཐར་པའི་གོ་འཕང་མཆོག
དོན་དུ་གཉེར་བ་རྒྱལ་སྲས་ལག་ལེན་ཡིན།

༡༠

Who dwells in neither extreme—not in the world nor in
peace.
This was written for his own and others’ benefit by the monk
Togme, an exponent of scripture and reasoning, in a cave in
Ngülchi Rinchen.

ཐོག་མེད་དུས་ནས་བདག་ལ་བརྩེ་བ་ཅན།
མ་རྣམས་སྡུག་ན་རང་བདེས་ཅི་ཞིག་བྱ།

དེ་ཕྱིར་མཐའ་ཡས་སེམས་ཅན་བསྒྲལ་བྱའི་ཕྱིར།
བྱང་ཆུབ་སེམས་བསྐྱེད་རྒྱལ་སྲས་ལག་ལེན་ཡིན།
Kurukulla Center for Tibetan Buddhist Studies, Boston, 2010
6

Kurukulla Center for Tibetan Buddhist Studies, Boston, 2010
23

བློ་གྲོས་དམན་ཞིང་སྦྱངས་པ་ཆུང་བའི་ཕྱིར།

07

What worldly god can give you protection?

མཁས་པ་དགྱེས་པའི་སྡེབ་སྦྱོར་མ་མཆིས་ཏེ།

Therefore, when you seek refuge,

མདོ་དང་དམ་པའི་གསུང་ལ་བརྟེན་པའི་ཕྱིར།

Take refuge in the Three Jewels which will not betray
you—

རྒྱལ་སྲས་ལག་ལེན་འཁྲུལ་མེད་ལགས་པར་སེམས།
འོན་ཀྱང་རྒྱལ་སྲས་སྤྱོད་པ་རླབས་ཆེན་རྣམས།

This is the practice of Bodhisattvas.
08

བློ་དམན་བདག་འདྲས་གཏིང་དཔག་དཀའ་བའི་ཕྱིར།

Therefore, even at the cost of your life,
Never do wrong—

དམ་པ་རྣམས་ཀྱིས་བཟོད་པར་མཛད་དུ་གསོལ།

This is the practice of Bodhisattvas.
09

དོན་དམ་ཀུན་རྫོབ་བྱང་ཆུབ་སེམས་མཆོག་གིས།

Aspire to the never-changing
Supreme state of liberation—

སྤྱན་རས་གཟིགས་མགོན་དེ་དང་མཚུངས་པར་ཤོག།

ཐོགས་མེད་ཀྱིས་དངུལ་ཆུའི་རིན་ཆེན་ཕུག་ཏུ་སྦྱར་བའོ།།

Like dew on the tip of a blade of grass, pleasures of the
three worlds
Last only a while and then vanish.

སྲིད་དང་ཞི་བའི་མཐའ་ལ་མི་གནས་པའི།

ཅེས་པ་འདི་རང་གཞན་ལ་ཕན་པའི་དོན་དུ་ལུང་དང་རིགས་པ་སྨྲ་བའི་བཙུན་པ་

The Subduer said all the unbearable suffering
Of bad rebirths is the fruit of wrong-doing.

འགལ་དང་མ་འབྲེལ་ལ་སོགས་ཉེས་པའི་ཚོགས།

དེ་ལས་བྱུང་བའི་དགེ་བས་འགྲོ་བ་ཀུན།

Bound himself in the jail of cyclic existence,

This is the practice of Bodhisattvas.
10

When your mothers, who’ve loved you since time without
beginning,
Are suffering, what use is your own happiness?
Therefore, to free limitless living beings
Develop the altruistic attitude—
This is the practice of Bodhisattvas.

Kurukulla Center for Tibetan Buddhist Studies, Boston, 2010
22

Kurukulla Center for Tibetan Buddhist Studies, Boston, 2010
7

༡༡ སྡུག་བསྔལ་མ་ལུས་བདག་བདེ་འདོད་ལས་བྱུང་།

35

རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་གཞན་ཕན་སེམས་ལས་འཁྲུངས།

Armed with antidotes, the guards of mindfulness and
mental alertness

དེ་ཕྱིར་བདག་བདེ་གཞན་གྱི་སྡུག་བསྔལ་དག

Destroy disturbing emotions like attachment

ཡང་དག་བརྗེ་བ་རྒྱལ་སྲས་ལག་ལེན་ཡིན།

༡༢

སུ་བདག་འདོད་ཆེན་དབང་གིས་བདག་གི་ནོར།

ཐམས་ཅད་འཕྲོག་གམ་འཕྲོག་ཏུ་འཇུག་ན་ཡང་།

At once, as soon as they arise—
This is the practice of Bodhisattvas.
36

With constant mindfulness and mental alertness
Accomplish others’ good—

དེ་ལ་བསྔོ་བ་རྒྱལ་སྲས་ལག་ལེན་ཡིན།
བདག་ལ་ཉེས་པ་ཅུང་ཟད་མེད་བཞིན་དུ།

གང་དག་བདག་གི་མགོ་བོ་གཅོད་བྱེད་ནའང་།
སྙིང་རྗེའི་དབང་གིས་དེ་ཡི་སྡིག་པ་རྣམས།

༡༤

In brief, whatever you are doing,
Ask yourself, “What’s the state of my mind?”

ལུས་དང་ལོངས་སྤྱོད་དུས་གསུམ་དགེ་བ་རྣམས།

༡༣

Habitual disturbing emotions are hard to stop through
counteractions.

This is the practice of Bodhisattvas.
37

To remove the suffering of limitless beings,
Understand the purity of the three spheres,
Dedicate the virtue from making such effort
To enlightenment—

བདག་ལ་ལེན་པ་རྒྱལ་སྲས་ལག་ལེན་ཡིན།

This is the practice of Bodhisattvas.

འགའ་ཞིག་བདག་ལ་མི་སྙན་སྣ་ཚོགས་པ།

For all who want to train on the Bodhisattva path,

སྟོང་གསུམ་ཁྱབ་པར་སྒྲོགས་པར་བྱེད་ན་ཡང་།
བྱམས་པའི་སེམས་ཀྱིས་སླར་ཡང་དེ་ཉིད་ཀྱི།

I have written The Thirty-seven Practices of Bodhisattvas,
Following what has been said by excellent ones
On the meaning of the sutras, tantras and treatises.

ཡོན་ཏན་བརྗོད་པ་རྒྱལ་སྲས་ལག་ལེན་ཡིན།
Kurukulla Center for Tibetan Buddhist Studies, Boston, 2010
8

Kurukulla Center for Tibetan Buddhist Studies, Boston, 2010
21

༣༥ ཉོན་མོངས་གོམས་ན་གཉེན་པོས་བཟློག་དཀའ་བས།

11

Perfect Buddhas are born from the thought to help others.

དྲན་ཤེས་སྐྱེས་བུས་གཉེན་པོའི་མཚོན་བཟུངས་ནས།

Therefore exchange your own happiness

ཆགས་སོགས་ཉོན་མོངས་དང་པོ་སྐྱེས་མ་ཐག

For the suffering of others—

འབུར་འཇོམས་བྱེད་པ་རྒྱལ་སྲས་ལག་ལེན་ཡིན།
༣༦ མདོར་ན་གང་དུ་སྤྱོད་ལམ་ཅི་བྱེད་ཀྱང་།

All suffering comes from the wish for your own happiness.

This is the practice of Bodhisattvas.
12

Even if someone out of strong desire
Steals all your wealth or has it stolen,

རང་གི་སེམས་ཀྱི་གནས་སྐབས་ཅི་འདྲ་ཞེས།

Dedicate to him your body, possessions,

རྒྱུན་དུ་དྲན་དང་ཤེས་བཞིན་ལྡན་པ་ཡིས།

And your virtue, past present and future—
This is the practice of Bodhisattvas.

གཞན་དོན་སྒྲུབ་པ་རྒྱལ་སྲས་ལག་ལེན་ཡིན།
13

༣༧ དེ་ལྟར་བརྩོན་པས་བསྒྲུབ་པའི་དགེ་བ་རྣམས།

Even if someone tries to cut off your head
When you haven’t done the slightest thing wrong,

མཐའ་ཡས་འགྲོ་བའི་སྡུག་བསྔལ་བསལ་བའི་ཕྱིར།

Out of compassion take all his misdeeds
Upon yourself—

འཁོར་གསུམ་རྣམ་པར་དག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས།

This is the practice of Bodhisattvas.

བྱང་ཆུབ་བསྔོ་བ་རྒྱལ་སྲས་ལག་ལེན་ཡིན།

14

མདོ་རྒྱུད་བསྟན་བཅོས་རྣམས་ལས་གསུང་པའི་དོན།
དམ་པ་རྣམས་ཀྱིས་གསུང་གི་རྗེས་འབྲངས་ནས།
རྒྱལ་སྲས་རྣམས་ཀྱི་ལག་ལེན་སུམ་ཅུ་བདུན།
རྒྱལ་སྲས་ལམ་ལ་སློབ་འདོད་དོན་དུ་བཀོད།

Kurukulla Center for Tibetan Buddhist Studies, Boston, 2010
20

Even if someone broadcasts all kinds of unpleasant
remarks
About you throughout the three thousands world,
In return, with a loving mind,
Speak of his good qualities—
This is the practice of Bodhisattvas.

Kurukulla Center for Tibetan Buddhist Studies, Boston, 2010
9

༡༥

འགྲོ་མང་འདུས་པའི་དབུས་སུ་འགའ་ཞིག་གིས།

31

You may look like a practitioner but not act as one.

མཚང་ནས་བྲུས་ཤིང་ཚིག་ངན་སྨྲ་ན་ཡང་།

Therefore, always examining your own errors,

དེ་ལ་དགེ་བའི་བཤེས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་ཀྱིས།

Rid yourself of them—

གུས་པར་འདུད་པ་རྒྱལ་སྲས་ལག་ལེན་ཡིན།
༡༦

བདག་གི་བུ་བཞིན་གཅེས་པར་བསྐྱངས་པའི་མིས།

If you don’t examine your own errors,

This is the practice of Bodhisattvas.
32

If through the influence of disturbing emotions
You point out the faults of another Bodhisattva,

བདག་ལ་དགྲ་བཞིན་བལྟ་བར་བྱེད་ན་ཡང་།

You yourself are diminished, so don’t mention the faults

ནད་ཀྱིས་བཏབ་པའི་བུ་ལ་མ་བཞིན་དུ།

Of those who have entered the Great Vehicle—
This is the practice of Bodhisattvas.

ལྷག་པར་བརྩེ་བ་རྒྱལ་སྲས་ལག་ལེན་ཡིན།
33

༡༧ རང་དང་མཉམ་པའམ་དམན་པའི་སྐྱེ་བོ་ཡིས།

Reward and respect cause us to quarrel
And make hearing, thinking and meditating decline.

ང་རྒྱལ་དབང་གིས་བརྙས་ཐབས་བྱེད་ན་ཡང་།

For this reason give up attachment to
The households of friends, relations and benefactors—

བླ་མ་བཞིན་དུ་གུས་པས་བདག་ཉིད་ཀྱི།

This is the practice of Bodhisattvas.

སྤྱི་བོར་ལེན་པ་རྒྱལ་སྲས་ལག་ལེན་ཡིན།
34

༡༨

འཚོ་བས་འཕོངས་ཤིང་རྟག་ཏུ་མི་ཡིས་བརྙས།
ཚབས་ཆེན་ནད་དང་གདོན་གྱིས་བཏབ་ཀྱང་སླར།
འགྲོ་ཀུན་སྡིག་སྡུག་བདག་ལ་ལེན་བྱེད་ཅིང་།

Harsh words disturb the minds of others
And cause deterioration in a Bodhisattva’s conduct.
Therefore give up harsh words
Which are unpleasant to others—
This is the practice of Bodhisattvas.

ཞུམ་པ་མེད་པ་རྒྱལ་སྲས་ལག་ལེན་ཡིན།

Kurukulla Center for Tibetan Buddhist Studies, Boston, 2010
10

Kurukulla Center for Tibetan Buddhist Studies, Boston, 2010
19

༣༡

རང་གི་འཁྲུལ་པ་རང་གིས་མ་བརྟགས་ན།

15

About you in a public gathering,

ཆོས་པའི་གཟུགས་ཀྱིས་ཆོས་མིན་བྱེད་སྲིད་པས།

Looking on him as a spiritual teacher,

དེ་ཕྱིར་རྒྱུན་དུ་རང་གི་འཁྲུལ་པ་ལ།

Bow to him with respect—

བརྟགས་ནས་སྤོང་བ་རྒྱལ་སྲས་ལག་ལེན་ཡིན།
༣༢ ཉོང་མོངས་དབང་གིས་རྒྱལ་སྲས་གཞན་དག་གི

Though someone may deride and speak bad words

This is the practice of Bodhisattvas.
16

Even if a person for whom you’ve cared
Like your own child regards you as an enemy,

ཉེས་པ་གླེང་ན་བདག་ཉིད་ཉམས་འགྱུར་བས།

Cherish him specially, like a mother

ཐེག་པ་ཆེ་ལ་ཞུགས་པའི་གང་ཟག་གི

Does her child who is stricken by sickness—
This is the practice of Bodhisattvas.

ཉེས་པ་མི་སྨྲ་རྒྱལ་སྲས་ལག་ལེན་ཡིན།
17

༣༣ རྙེད་བཀུར་དབང་གིས་ཕན་ཚུན་རྩོད་འགྱུར་ཞིང་།

If an equal or inferior person
Disparages you out of pride,

ཐོས་བསམ་སྒོམ་པའི་བྱ་བ་ཉམས་འགྱུར་བས།

Place him, as you would place your spiritual teacher,
With respect on the crown of your head—

མཛའ་བཤེས་ཁྱིམ་དང་སྦྱིན་བདག་ཁྱིམ་རྣམས་ལ།

This is the practice of Bodhisattvas.

ཆགས་པ་སྤོང་བ་རྒྱལ་སྲས་ལག་ལེན་ཡིན།

18

༣༤ རྩུབ་མོའི་ཚིག་གིས་གཞན་སེམས་འཁྲུག་འགྱུར་ཞིང་།
རྒྱལ་བའི་སྲས་ཀྱི་སྤྱོད་ཚུལ་ཉམས་འགྱུར་བས།
དེ་ཕྱིར་གཞན་གི་ཡིད་དུ་མི་འོང་བའི།

ཚིག་རྩུབ་སྤོང་བ་རྒྱལ་སྲས་ལག་ལེན་ཡིན།
Kurukulla Center for Tibetan Buddhist Studies, Boston, 2010
18

Though you lack what you need and are constantly
disparaged,
Afflicted by dangerous sickness and spirits,
Without discouragement take on the misdeeds
And pain of all living beings—
This is the practice of Bodhisattvas.

Kurukulla Center for Tibetan Buddhist Studies, Boston, 2010
11

༡༩

སྙན་པར་གྲགས་ཤིང་འགྲོ་མང་སྤྱི་བོས་བཏུད།

27

Those who harm are like a precious treasure.

རྣམ་ཐོས་བུ་ཡི་ནོར་འདྲ་ཐོབ་གྱུར་ཀྱང་།

Therefore towards all cultivate patience

སྲིད་པའི་དཔལ་འབྱོར་སྙིང་པོ་མེད་གཟིགས་ནས།

Without hostility—

ཁེངས་པ་མེད་པ་རྒྱལ་སྲས་ལག་ལེན་ཡིན།
༢༠ རང་གི་ཞེ་སྔང་དགྲ་བོ་མ་ཐུལ་ན།

This is the practice of Bodhisattvas.
28

ཕྱི་རོལ་དགྲ་བོ་བཏུལ་ཞིང་འཕེལ་བར་འགྱུར།

For the sake of all beings make enthusiastic effort,

རང་རྒྱུད་འདུལ་བ་རྒྱལ་སྲས་ལག་ལེན་ཡིན།
འདོད་པའི་ཡོན་ཏན་ལན་ཚྭའི་ཆུ་དང་འདྲ།

ཇི་ཙམ་སྤྱད་ཅིང་སྲེད་པ་འཕེལ་བར་འགྱུར།

The source of all good qualities—
This is the practice of Bodhisattvas.
29

Cultivate concentration which surpasses
The four formless absorptions—

འཕྲལ་ལ་སྤོང་བ་རྒྱལ་སྲས་ལག་ལེན་ཡིན།

སེམས་ཉིད་གདོད་ནས་སྤྲོས་པའི་མཐའ་དང་བྲལ།
དེ་ཉིད་ཤེས་ནས་གཟུང་འཛིན་མཚན་མ་རྣམས།
ཡིད་ལ་མི་བྱེད་རྒྱལ་སྲས་ལག་ལེན་ཡིན།

Kurukulla Center for Tibetan Buddhist Studies, Boston, 2010
12

Understanding that disturbing emotions are destroyed
By special insight with calm abiding,

གང་ལ་ཞེན་ཆགས་སྐྱེ་བའི་དངོས་པོ་རྣམས།

༢༢ ཇི་ལྟར་སྣང་བ་འདི་དག་རང་གི་སེམས།

Seeing even Hearers and Solitary Realizers, who
accomplish
Only their own good, strive as if to put out a fire on their
head,

དེ་ཕྱིར་བྱམས་དང་སྙིང་རྗེའི་དམག་དཔུང་གིས།

༢༡

To Bodhisattvas who want a wealth of virtue

This is the practice of Bodhisattvas.
30

Since the five perfections without wisdom
Cannot bring perfect enlightenment,
Along with skillful means cultivate the wisdom
Which does not conceive the three spheres [as real] —
This is the practice of Bodhisattvas.
Kurukulla Center for Tibetan Buddhist Studies, Boston, 2010
17

༢༧ དགེ་བའི་ལོངས་སྤྱོད་འདོད་པའི་རྒྱལ་སྲས་ལ།

19

And you gain riches equal to Vaishravana’s,

གནོད་བྱེད་ཐམས་ཅད་རིན་ཆེན་གཏེར་དང་མཚུངས།

See that worldly fortune is without essence,

དེ་ཕྱིར་ཀུན་ལ་ཞེ་འགྲས་མེད་པ་ཡི།

And be unconceited—

བཟོད་པ་སྒོམ་པ་རྒྱལ་སྲས་ལག་ལེན་ཡིན།
༢༨

རང་དོན་འབའ་ཞིག་བསྒྲུབ་པའི་ཉན་རང་ཡང་།

This is the practice of Bodhisattvas.
20

མགོ་ལ་མེ་ཤོར་བཟློག་ལྟར་བརྩོན་མཐོང་ན།

Therefore with the militia of love and compassion
Subdue your own mind—

བརྩོན་འགྲུས་རྩོམ་པ་རྒྱལ་སྲས་ལག་ལེན་ཡིན།
ཞི་གནས་རབ་ཏུ་ལྡན་པའི་ལྷག་མཐོང་གིས།

This is the practice of Bodhisattvas.
21

ཉོན་མོངས་རྣམ་པར་འཇོམས་པར་ཤེས་བྱས་ནས།

Abandon at once those things which breed
Clinging attachment—

བསམ་གཏན་སྒོམ་པ་རྒྱལ་སྲས་ལག་ལེན་ཡིན།
ཤེ་རབ་མེད་ན་ཕ་རོལ་ཕྱིན་ལྔ་ཡིས།
རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པར་མི་ནུས་པས།
ཐབས་དང་ལྡན་ཞིང་འཁོར་གསུམ་མི་རྟོག་པའི།
ཤེས་རབ་སྒོམ་པ་རྒྱལ་སྲས་ལག་ལེན་ཡིན།

Kurukulla Center for Tibetan Buddhist Studies, Boston, 2010
16

Sensual pleasures are like salt water:
The more you indulge, the more thirst increases.

གཟུགས་མེད་བཞི་ལས་ཡང་དག་འདས་པ་ཡི།

༣༠

While the enemy of your own anger is unsubdued,
Though you may conquer external foes, they will only
increase.

འགྲོ་ཀུན་དོན་དུ་ཡོན་ཏན་བྱུང་གནས་ཀྱི།

༢༩

Though you become famous and many bow to you,

This is the practice of Bodhisattvas.
22

Whatever appears is your own mind.
Your mind from the start was free from fabricated
extremes.
Understanding this, do not take to mind
[Inherent] signs of subject and object—
This is the practice of Bodhisattvas.
Kurukulla Center for Tibetan Buddhist Studies, Boston, 2010
13

༢༣ ཡིད་དུ་འོང་བའི་ཡུལ་དང་འཕྲད་པ་ན།

23

Though they seem beautiful

དབྱར་གྱི་དུས་ཀྱི་འཇའ་ཚོན་ཇི་བཞིན་དུ།

Like a rainbow in the summer, don’t regard them as real

མཛེས་པར་སྣང་ཡང་བདེན་པར་མི་ལྟ་ཞིང་།

And give up attachment—

ཞེན་ཆགས་སྤོང་པ་རྒྱལ་སྲས་ལག་ལེན་ཡིན།
༢༤ སྡུག་བསྔལ་སྣ་ཚོགས་རྨི་ལམ་བུ་ཤི་ལྟར།

This is the practice of Bodhisattvas.
24

Therefore when you meet with disagreeable
circumstances,

དེ་ཕྱིར་མི་མཐུན་རྐྱེན་དང་འཕྲད་པའི་ཚེ།

See them as illusory—

འཁྲུལ་པར་ལྟ་བ་རྒྱལ་སྲས་ལག་ལེན་ཡིན།

This is the practice of Bodhisattvas.
25

ཕྱི་རོལ་དངོས་པོ་རྣམས་ལ་སྨོན་ཅི་དགོས།

Therefore without hope for return or any fruition
Give generously—

སྦྱིན་པ་གཏོང་པ་རྒྱལ་སྲས་ལག་ལེན་ཡིན།

གཞན་དོན་འགྲུབ་པར་འདོད་པ་གད་མོའི་གནས།
དེ་ཕྱིར་སྲིད་པའི་འདུན་པ་མེད་པ་ཡི།

ཚུལ་ཁྲིམས་བསྲུང་བ་རྒྱལ་སྲས་ལག་ལེན་ཡིན།
Kurukulla Center for Tibetan Buddhist Studies, Boston, 2010
14

When those who want enlightenment must give even their
body,
There’s no need to mention external things.

དེ་ཕྱིར་ལན་དང་རྣམ་སྨིན་མི་རེ་བའི།

༢༦ ཚུལ་ཁྲིམས་མེད་པར་རང་དོན་མི་འགྲུབ་ན།

All forms of suffering are like a child’s death in a dream.
Holding illusory appearances to be true makes you weary.

འཁྲུལ་སྣང་བདེན་པར་གཟུང་བས་ཨ་ཐང་ཆད།

༢༥ བྱང་ཆུབ་འདོད་པས་ལུས་ཀྱང་བཏང་དགོས་ན།

When you encounter attractive objects,

This is the practice of Bodhisattvas.
26

Without ethics you cant accomplish your own well-being,
So wanting to accomplish others’ is laughable.
Therefore, without worldly aspirations
Safeguard your ethical discipline—
This is the practice of Bodhisattvas.
Kurukulla Center for Tibetan Buddhist Studies, Boston, 2010
15