You are on page 1of 76

Speels beton

Ideeënprijsvraag

1

Inhoud
Voorwoord 4
Cement&BetonCentrum 4
Wedstrijdreglement 5
Jury 6
Juryrapport 7
Inzendingen 8
Colofon
151

2

3

Voorwoord

Cement&BetonCentrum

Wedstrijdreglement

In de kiem gescoord
In de wetenschap dat de beste ideeën dikwijls van buiten komen, heeft
het Cement&BetonCentrum in de zomer van 2009 de eerste editie van
de prijsvraag ‘In de kiem gescoord’ uitgeschreven.

Doelstelling
Het Cement&BetonCentrum behartigt de gemeenschappelijke belangen
van de toonaangevende cementindustrieën met een commercieel belang
op de Nederlandse markt. Doelstelling is het gebruik van cement in
Nederland te bevorderen, zowel in kwantiteit als in kwaliteit.

Ideeënprijsvraag ‘In de kiem gescoord – Speels beton’ is een initiatief van
het Cement&BetonCentrum.
In de kiem gescoord is een openbare ideeënprijsvraag.

Deze prijsvraag wordt jaarlijks uitgeschreven, steeds met een ander
specifiek thema. Het algemene doel van dit initiatief is innovatie in de
betonproductie en toepassing te stimuleren.

Werkwijze
Het Cement&BetonCentrum richt zich als communicatie- en netwerkorganisatie op diegenen die beslissen en adviseren over materiaaltoepassing in de bouw. De werkwijze richt zich op promotie door kennisoverdracht en het onderling verbinden van diverse doelgroepen in ontwerp
en uitvoering van bouwconstructies.

De ideeënprijsvraag wordt bewust laagdrempelig gehouden; er worden
geen grote inspanningen gevraagd voor deelname.
Er wordt een oproep gedaan aan iedereen die denkt iets te kunnen bijdragen aan de innovatie van beton binnen het jaarlijkse thema. 

Organisatie
Het Cement&BetonCentrum heeft de juridische entiteit van een vereniging. De volgende bedrijven zijn lid van de vereniging: CCB S.A., CEMEX
Deutschland AG, Dyckerhoff AG, ENCI BV (HeidelbergCementGroup),
HOLCIM Nederland BV.

Ideeën kunnen betrekking hebben op geheel nieuwe producten en
toepassingen, maar ook op verbeteringen van bestaande processen,
producten en systemen. Het ideeënveld wordt dus bewust breed en open
gehouden.

Wat we doen


De activiteiten van het Cement&BetonCentrum omvatten marktonderzoek, communicatie, kennisoverdracht, technisch onderzoek en public
affairs, gericht op wet- en regelgeving voor cement en beton. We streven
hierbij naar functionele samenwerkingen binnen de betonsector.

En om te benadrukken dat het in de kern gaat om een stimulans tot
ontwikkeling, is gekozen voor een prijs in de vorm van een voucher ter
waarde van € 5.000,- te besteden aan consultancy of research voor de
verdere ontwikkeling van het idee.
Thema 2012: Speels beton

We richten ons in de eerste plaats op algemene betoninformatie, niet
gebonden aan een specifieke toepassing. Onderwerpen als duurzaamheid, gezondheid, veiligheid, schoonheid en bruikbaarheid behoren tot
ons domein.

André Burger, directeur Cement&BetonCentrum
‘s-Hertogenbosch, december 2012

4

Wordt door een inzender meer dan één idee ingezonden, dan moet voor
elk idee een nieuw registratienummer worden aangevraagd en krijgt elk
idee een ander motto. Inzendingen kunnen in de Nederlandse of in de
Engelse taal zijn. Inzendingen moeten worden geüpload en bestaan uit:
›› een digitaal tekstdocument (Word) bestaande uit maximaal twee
pagina’s met motivatie, vrij van persoonsnaam, bedrijfsnaam en/of
bedrijfslogo, wel voorzien van motto en registratienummer; motto en
registratienummer dienen links bovenaan te worden vermeld.
›› digitale beelddocumenten (pdf, jpg, eps, tiff, maximaal 15 MB), vrij van
persoonsnaam, bedrijfsnaam en/of bedrijfslogo, eveneens voorzien
van motto en registratienummer links bovenaan
›› verklaring dat het idee geestelijk eigendom is van de ontwerper
(verplicht veld bij inzending)
›› overig aangeboden materiaal, anders dan bovenstaand, wordt niet in
de beoordeling betrokken

Artikel 2 Doel
Met deze prijsvraag wil het Cement&BetonCentrum een stimulans geven
aan innovatie in ontwerp en toepassing van beton als functie in de openbare ruimte.
Artikel 3 Thema
Het thema voor de editie 2012 is ‘Speels beton’ .
›› Speels: zowel letterlijk als figuurlijk op te vatten, zowel qua vorm,
materiaal als gebruik;
›› Beton: als belangrijkste materiaal Het idee moet toepasbaar zijn in de
openbare ruimte buiten ten dienste van infrastructuur of gebruikers
van de openbare ruimte.

Artikel 6 Tijdschema
›› Bekendmaking prijsvraag: voorjaar 2012.
›› Sluitingsdatum inzendingen: 18 november 2012.
›› Jurering: 6 december 2012.
›› Bekendmaking en prijsuitreiking: 18 januari 2013.

Artikel 4 Deelname
Deelname aan deze openbare ideeënprijsvraag staat open voor iedereen
die denkt een bijdrage te kunnen leveren aan de toepassing van beton in
de openbare ruimte. Uitgesloten van deelname zijn de juryleden en hun
bureaus/bedrijven, evenals degenen die op enigerlei wijze betrokken zijn
geweest bij de voorbereiding en uitvoering van de ideeënprijsvraag.

Artikel 7 Jury
De inzendingen worden beoordeeld door een vakkundige jury bestaande
uit vijf leden. De vakjury bepaalt één winnaar uit maximaal drie nominaties, en maximaal twee eervolle vermeldingen.
›› De jury wordt door het Cement&BetonCentrum voor 1 jaar benoemd.
›› De jury is onafhankelijk en doet een autonome uitspraak.
›› De jury beoordeelt de inzendingen in een besloten zitting.
›› De jury heeft de vrijheid om aanvullende informatie bij een inzending
te verzamelen en te betrekken.
›› Tegen het oordeel van de jury staat geen bezwaar open en over de beslissing kan niet worden gecorrespondeerd.

Artikel 5 Aanmelding en Inzendingen
Aanmelding vooraf via de website www.indekiemgescoord.nl is noodzakelijk. Inschrijvers ontvangen een uniek registratienummer en informatie
over het uploaden van de ideeën. Alle ideeën moeten worden ingezonden
onder registratienummer, dit nummer moet zichtbaar zijn op alle bij de
inzending behorende bescheiden. De informatie op de inzendingen dient
anoniem te zijn, vrij van persoonsnaam, bedrijfsnaam en/of bedrijfslogo.

5

MTD landschapsarchitecten ›› Arie-Cees de Jong. Beton leent zich voor productie van gelijke eenheden. beeldhouwer ›› Han Thijssen. haalbaarheid. Ook de verschillende mogelijke toepassingen zijn interessant. kan met dit ontwerp goed worden uitgedragen. Kleine beestjes. biedt beton veel mogelijkheden.Slotbepaling Dit reglement treedt in werking op 1 juni 2012 en kent een werkingsduur van 1 jaar. op haar websites en in folio-publicaties. De inzendingen zijn door de jury kritisch getoetst aan de beoordelingscriteria. Het is een goed alternatief voor de (groen)wallen. groots effect In de categorie ‘ecologie’ is ‘Kleine beestjes. ›› bijdrage aan duurzame toepassingen van beton. In de categorie ‘proces & experiment’ scoorde de inzending Betonballon dan ook de hoogste punten. te besteden in overleg met Cement&Betoncentrum. De jury zou het concept graag breder ingezet willen zien dan alleen voor insecten. ontstaan unieke vormen. Er komen bij de ‘Watertegels’ verschillende aspecten bij elkaar: het (starre) rasterpatroon van de tegelvloer wordt op luchtige wijze doorbroken door de (schijnbaar) toevallige loop van het water. onafhankelijke jury bestaande uit vijf personen. Door de eenvoud leent het zich voor verwering. Wordt beton niet op productieschaal gebruikt maar als maatwerk. Creativiteit kan in iets heel kleins zitten en in iets wat iedereen kent! Naast de beoordelingscriteria vond de jury het vooral belangrijk dat beton het echte middelpunt was van het idee. De maatschappelijke boodschap dat weer meer flora en fauna in de stedelijke omgeving wenselijk is. zijn de 30x30tegels die op een bijzondere manier op reguliere plaatsen in de openbare ruimte ingezet kunnen worden. gemeentesecretaris / algemeen directeur gemeente Schiedam (voorzitter) ›› Ineke Westerbroek. De combinatie ‘tegel plus groef’ levert een 1+1=3 effect op. ›› haalbaarheid. Daarnaast heeft de jury de inzendingen ingedeeld in een aantal categorieën. groots effect’ een verrassend ontwerp. ›› relevantie voor functionaliteit in de openbare ruimte. De veel gebruikte 30x30-tegel bleek bijvoorbeeld verrassende ideeën op te leveren. Jury Juryrapport Genomineerden De inzendingen voor de prijsvraag werden beoordeeld door een vakkundige. ›› innovatiegehalte. Mooie voorbeelden uit een aantal van deze categorieën werden beloond met een eervolle vermelding en zullen tijdens de prijsuitreiking worden getoond: ›› Categorie Kracht & eenvoud: Repla ›› Categorie Schakelsystemen: Make the bead ›› Categorie Groots & maatschappelijk: Strandopgang Noordwijk ›› Categorie Verbinding interieur/exterieur: Straatkamers Artikel 12 .000 als bijdrage in nader onderzoek/uitwerking van het idee. maar vooral het proces trok de aandacht van de jury. maar liefst 99 stuks. Artikel 9 Prijs en prijsuitreiking De prijs voor het beste idee bestaat uit: ›› een voucher ter waarde van € 5. Het winnende idee is geworden: Watertegels 6 7 . Niet dat beton ‘slechts’ als uitgangspunt werd genomen en de vernieuwing in andere toegevoegde waarden zat. Samenstelling van de jury ›› Jan van Ginkel MCM. Door met water en lucht te werken. Artikel 10 Auteursrechten Ingezonden ideeën blijven het intellectuele eigendom van de inzender. ›› een ‘in de kiem gescoord’ Award. is het een bijzondere materiaal voor kunstzinnige objecten. Kortom. De jury heeft uiteindelijk gekozen voor de volgende nominaties: Ballonbeton Niet zozeer het voorgestelde eindresultaat. wat de toegankelijk voor flora en fauna vergroot. De criteria voor beoordeling waren originaliteit. bureaumanager Stadsbeheer gemeente Zoetermeer De jury kan maximaal twee inzendingen onderscheiden met een eervolle vermelding. De jury was onder de indruk van de grote aantallen inzendingen. Niet alleen nieuwe ontwerpen. met behoud van de bijbehorende rechten. Beton leeft! Dat beton op verschillende manieren kan worden ingezet in de openbare ruimte was mooi te zien in de grote diversiteit aan ideeën. door deze eenheden op een originele manier te ordenen en combineren. bijdrage aan duurzame toepassingen van beton. een lastige klus voor de jury om hier ordening en een ranking in aan te brengen. of op een bijzondere plek toe te passen. Watertegels Een prachtig voorbeeld in de categorie ‘kracht & eenvoud’. Maar ook de uitsparingen zijn volgens een intelligent systeem ontwikkeld.Artikel 8 Beoordelingscriteria De jury zal de inzendingen beoordelen op de volgende criteria: ›› originaliteit. ook andere toepassingen. vernieuwende materialen en bijzondere combinaties passeerden de revue. dat heb je niet direct door omdat er vele vormen mee gemaakt kunnen worden. relevantie voor functionaliteit in de openbare ruimte en innovatiegehalte. Echter. projectmanager CROW (secretaris) ›› Ruud Kuijer. De jury is nieuwsgierig naar de verdere uitwerkingsmogelijkheden. Artikel 11 Publiciteit Het Cement&BetonCentrum heeft het recht de inzendingen te publiceren. De opdracht ‘speels’ is heel breed beoordeeld en kan op verschillende manieren worden uitgelegd.

Josien Falkenberg Openbare kruidentuin. Dirk Oomen e-Stand. Marije Weijers Breibeton. Georges Taminiau Levenslang ZHSB. Simone Nagel Industrieel erfgoed. Frank Immerzeel . Björn Zielman & Eva de Grood City Beads. Veel ideeën zijn te waardevol om in een la te verdwijnen. Tineke Bronsveld Lounge on concrete. Geert van der Aa Connection.W. Michael Schuurman 8 Vervolg Repla. Jennifer Rivière Archimedes. Wij zullen daarom nog geruime tijd aandacht besteden aan de inzenders en hun ideeën. Huub Swillens Ontmoetingstuin Nazareth.eervolle vermelding Tegeltuin. Paula van Langen Organisch beton. Joachim van Dinther Steengoed strooigoed. Erol Oztan Jigsaw Concrete. Enkele ingezonden ideeën zijn op verzoek van de deelnemers niet opgenomen in deze publicatie. Tineke Bronsveld UHSB Dipping. Tom van der Eng Urban Puzzle. Reny ten Ham-Van Deutekom Stille hart. Robin de Pagter Zandfabriek. Maxim Alexander Melching Concrete connection. M. Wouter de Haas Betontekenen. Martijn Al Aangenaam beton. Jeff Beysens C-U-Wel. Sanne Bakker [On]voltooid tegelijkertijd. Jan Zwarthoed Glijschommelspeelrek. Marja Haring. Annemarie Schuiling Klimwand. Tineke Bronsveld Bulb.eervolle vermelding Nieuw gezicht.indekiemgescoord. Sigrid van Roosmalen Overdekte skatebaan. Kathlijn de Booij . Jill Brouns Zwevend beton. Adrianne van Dijken Skatesnake. Caspar ten Berge Concrete +. van Heel Kleine beestjes.Up. Werner van Drie Hunebed. Sanne Kavelaars LED beton. Lotte Bronswijk Stop hanging. Tom Thijssen Jardin. Tineke Bronsveld Kinderspeeltuin. Met deze publicatie houdt het niet op. ter Steege Ballonbeton. Tineke Bronsveld Betonprinter. José Molmans Wiebelvoeten. Thijs van Oostveen Concread.EQ .eervolle vermelding Straatmakers maatwerk. Danny van Kessel Strandopgang Noordwijk. David Hess Geschakeld beton. Catharinus Schuurmans Doorbraak. Tineke Bronsveld Tongelrese trappen.Inzendingen Faunatunnel.eervolle vermelding Round and Round. Henk van der Weijst Betonbeek. Gert van Veldhuizen Pottegel. Nina Lenting Watertegels. Tineke Bronsveld Shelters. Jan van Wolfswinkel Uitgekleed beton. Oscar van Garderen LAZi. Tineke Bronsveld Concrete Seat. Jaap Olaf van der Feer IQ. J. LINT landscape architecture . Marcel Eekhout Breaking the grid.H. Tirza Verrips & Ed Euser Welkom. Maaike Vellinga Vloer als routing. Annemarie van Splunter Sleutel onder de deurmat. Jan van Wolfswinkel Heerderstrand. Gijsbreght Mombers Playful concrete.Genomineerd Beton om op te vreten. Ilse Stilkenboom.WINNAAR Weefsels. Tineke Bronsveld Make the bead. Werner van Drie Speelbaar beton. Bernadette Bijkerk Communits. Chris Noteboom Visgraat.nl 9 . Kamiel van Kreij Laadmaar. Roy Fakiera Lightgewicht. Petrit Kabashi All of beton.Genomineerd Kleurrijk waterdoorlatend. Bennie Meek The high tea. Merel Koomen Betonboom. Paul Broekhuisen Enjoying public life. Gert van Veldhuizen Fountainhead. Vincent Schuurman Coincidence. Inge Tegels You-Tube. Elske Oost-Mulder Zo dun als beton. Hans van Daal Zweven beleven. Eddy Verbeek Bushokje van de toekomst. Jurrijn Huffenreuter Communiceren met licht. uiteraard in overleg en in samenwerking met de inzenders. Tineke Bronsveld Concrete Power. Wil je op de hoogte blijven. vanPlan vormgevers . start honqing. Mark Gjaltema Octaaf. Kees Valentijn . Femke Baten Chaos Parking. Lena van der Wal . Koen Cornelisse 60x60. Björn Andreassen Publieke ruimte voor iedereen. groots effect. Pieter Delacourt Lappendeken. Else Marijn Kruijswijk De hier gepubliceerde ideeën zijn een rijke inspiratiebron die stimuleert tot verder doordenken over verbetering en innovatie. bezoek dan regelmatig onze website www. Franz Bourgeois & Joost Oosterwijk PMB bakken spoorwegen. Marina Arsinova Klein duimpje.QR. Koen Bonekamp Betonnen ballonnen. Robin Beusink Sculpturaalbeton. Kodjo Kouwenhoven 3D printbaar gewapend beton. Wilfred Hilbers Straatkamers. Babak Jabery Triangle seat. Huub Looze & Marjan Ketner .

en kunnen er lichte draagkrachte structuren en vormen gemaakt worden. Complexe mallen behoren tot het verleden en onmogelijkheden van beton worden mogelijk. Is het mogelijk dit te combineren? De bevrijding van beton Het printen van gewapend beton bevrijdt beton van haar slechte imago. open welke dient als straat/sfeerverlichting in een park. Mogelijkeden ›› Nieuwe complexe (speelse) vormentaal mogelijk ›› Nieuwe vormen en mogelijkheden die eerder niet mogelijk waren ›› Fijne afwerking en oppervlakte structuur mogelijk ›› Kleine draagkrachtige constructies mogelijk en nieuwe ›› mogelijkheden met beton ›› Minder verbruik en minder massa Het probleem Het probleem bij het maken van beton in open structuur constructies is dat het praktisch onmogelijk is een mal te construeren waarin én bewapening én beton kan worden aangebracht. Vanaf dan zijn sterke speelse draagkrachtige constructies mogelijk. Koen Cornelisse Nijmegen De oplossing Beton printen is mogelijk. 11 . tegels etc. dingen die de beleving van de openbare ruimte drastisch kunnen veranderen. of op straat. ›› Beide technieken gecombineerd levert printbaar gewapend beton op. Wat maakt beton speels? Hoe kun je beton zo gebruiken dat het een levendig en vriendelijk karakter krijgt? Door wat proeven en onderzoek vond ik voor mezelf het antwoord: structuren. banken. Dit terwijl het zo een veelzijdig materiaal is waar zoveel mee kan. 10 Betonnen lichtbol door middel van 3D betonprint&wapening Diverse bollen beton zijn volgens een honingraatstructuur in elkaar geprint en voorzien van een lamp in het midden. flexibele vormen en een nieuwe vormentaal is mogelijk. Dus waarom beide technieken niet combineren zodat er gewapend beton geprint kan worden? Met deze techniek kan beton bevrijd worden van haar logge verleden. Het resultaat is een sterke betonnen bol. Staal printen is mogelijk. diepteverschillen.3D printbaar gewapend beton De bevrijding van beton Beton staat in mijn beleving vaak voor logge. ›› Staal printen is mogelijk. paden. Een nieuwe vormentaal is mogelijk. onaangenaam koude en harde constructies. kleur en ‘openheid’ bevrijden beton van haar logheid. Het is slechts één illustratie. stoelen. Echter met de techniek kan alles gemaakt worden. Andere voorbeelden zijn open muren. Het betreft een idee voor een techniek in plaats van een daadwerkelijk product voor de openbare ruimte. Idee ›› Beton printen is mogelijk. vloeren.

Wij willen dat men beton leert voelen. of bijvoorbeeld het voorkomen van ongewenst parkeren. Vanwege zijn massa heeft beton ook de eigenschap goed warmte vast te houden en evenredig over een vlak te verdelen. hebben we ervoor gekozen om twee duurzame systemen te combineren. Het object kan bovengronds. 60 x 60 kan worden geplaatst in oneindig veel opstellingen. ook ondergronds worden toegepast. In de avonduren verandert de vlakke plaatcollector in een straatverlichtingselement. die de objecten op voorraad heeft op de gemeentewerf. Om het betonnen blok ook in de wintermaanden een warmere temperatuur te geven dan zijn omgeving. Het 60 cm brede en hoge betonnen object sluit door zijn formaat aan op de 30 x 30 betontegels en bouwt bestaande trottoirs om tot levendige openbare ruimtes met nieuwe vormen van gebruik en uitstraling. Doordat het object wortelgroei in toom houdt is er minder snel conflict met kabels en leidingen. 13 . afhankelijk van de locatie en het gewenste gebruik. Daarentegen is het ook massief en ‘eeuwig’. Enerzijds zetten we zonnecollectoren in om alle aanwezige zonnewarmte in te zetten en anderzijds gebruiken we een grondwarmtewisselaar om de overtollige warmte op te slaan voor de wintermaanden. Vervolgens kan in het trottoir een geleidelijke overgang van openbaar naar privé worden gemaakt die uitnodigt tot gebruik van de openbare ruimte: men zal eerder een praatje maken met de buren wanneer de straat niet anoniem is maar functioneert als een verlengstuk van het huis door groen en gebruiksaanleidingen.of zitobject. Daarnaast is de 1 op 1 wisselwerking tussen de zonnecollector en het betonnen blok een statement dat natuurlijke energie/ warmte voor iedereen bedoeld is. Het 1 op 1 overbrengen van warmte of kou is het uitgangspunt van ons ontwerp. Het gevoel van koel beton tegen je rug tijdens de zomerhitte kent iedereen. en door het object 180 graden te draaien. 60 x 60 wordt op verzoek van buurtbewoners geplaatst door de gemeente. Het concept is daarom het ontwerpen van een uitgeholde ‘betonnen blok’ dat altijd een andere temperatuur heeft dan zijn omgeving. De Noordzijde van de vlakke plaatcollector is uitgevoerd met verlichting met daarvoor een translucent vlak. De Zuidzijde van de Collector is afgesloten met een glasvlak met microscopische bolletjes om zonnstralen vanuit een scherpe hoek alsnog op de collector te weerkaatsen. Het betonnen blok kent veel afzonderlijke plekken die visueel of direct met elkaar verbonden zijn. Hiermee versterkt 60 x 60 het contact met buurtgenoten en daarmee de binding met de buurt waar men woont. een van de meest succesvolle betonproducten in Nederland.60 x 60 Martijn Al Martijn Al landschapsarchitect Haarlem Aangenaam beton Petrit Kabashi p-851 architecture Rotterdam De enorme roterende vlakke plaatcollector is naast functioneel ook een esthetisch object. 60x60 is een beton-object voor trottoirs bestraat met de ‘30 x 30 betontegel’. Samen op een warm eiland zitten maar met genoeg eigen ruimte. De zonnecollector draait om z’n middelpunt om afhankelijk van de zonnestand maximaal direct zon op te vangen. Beton heeft de reputatie grauw en koud te zijn. De ondergrondse toepassing wordt ingezet voor het vergroenen van de straat of voor het maken van geveltuinen. 12 Minder bekend is men met thermische wanden die eveneens zeer fijne contactvlakken zijn. Leert genieten van de langzame afdracht van warmte en kou. De bovengrondse toepassing biedt vele aanleidingen tot gebruik: als speel.

Je klimt erop. All of beton undermind usual conceptions of public space objects. beton op z’n natst. transport. beton op z’n gladst. 14 15 . street. Beton? In hoeverre kan beton een rol spelen in speelse situaties. They should propose a reconfiguration of the relation between man and object. bus. bediend door een handpomp. Zolang ze maar voldoet aan Archimedes’ Wet: ‘De opwaartse kracht die een lichaam in een vloeistof of gas ondervindt is even groot als het gewicht van de verplaatste vloeistof of gas’. The material used and the techniques are at moderate costs. je springt of glijdt er vanaf. and therefore attracts the eyes of the prospect by the real identity of the object. skatepark . Ons idee noemen we Archimedes’ Slide. Denk aan zand: in een ervoor bestemde bak. All of beton isn’t the common public’s furniture. Archimedes J. beton op z’n speelst In het inwendige van het eiland bevindt zich een systeem voor een fontein. Iets horizontaler aan één zijde en wat steiler aan de andere.. It encourages the observer to look carefully and wonder about the nature of what he sees or thinks he is seeing. garden. Het sluit aan op de fascinatie voor speeleilanden in een meer en combineert deze met de specifieke eigenschappen van beton: beton kan in elke vorm worden gegoten. playground. maar het kan ook heel glad zijn en zacht ogen. hall. The innovative technique employed to make All of beton avoids the usual way of pooring concrete with wood mold. je moet ernaar toe zwemmen. Beton op z’n lichtst. Er zijn materialen en situaties die onweerstaanbaar uitnodigen tot spelen.W. library. pool. This project can be produced in a small industry process. beton kan drijven. Public objects should awake curiosity. Archimedes’ Slide is een drijvend speeleiland van beton in een meer. Het is een hard materiaal. subway. parking. bicycle. informations. terrace. restroom. De aantrekkingskracht van deze plekken lijkt eindeloos. Beton is loodzwaar. school. Zowel de actie van het pompen als het resultaat van stromend water draagt bij aan de speelse ervaring op dit drijvende betonnen eiland. die zich leent voor glijden. maar kan drijven.All of beton Jennifer Rivière Breda Focus on PUBLIC spaces Station. De meest fascinerende speelplekken die wij kennen zijn speeleilanden midden in een meer. entrance. crossing place. Water heeft vergelijkbare eigenschappen. of niet. en beton kan heel glad worden toegepast. The iron structure makes the form stand up and is the skeleton of the final object which also shows the technique used. It uses a unique flexible mold that gives the concrete an authentic look for each piece . Zo wordt de benodigde waterdruk opgebouwd waardoor de fontein bovenop het eiland gaat stromen.. square. Je zwemt ernaar toe. bench. ter Steege Architectenbureau Popma & ter Steege Leiden Wat is speels? Wij hebben het in de context van deze prijsvraag geïnterpreteerd als een situatie die uitnodigt tot spelen. er kan eindeloos mee worden gespeeld.

Als de droogtijd is verstreken wordt de bekisting eraf gehaald. Verrassingen blijven echter onderdeel van het maakproces. Door deze leeg te laten lopen ontstaan er ruimtes die met elkaar verbonden zijn. bijvoorbeeld om het gewicht te beperken of vanuit esthetische motieven. die echter ook lek geprikt moeten kunnen worden. Met enige ervaring blijkt het toevals-effect redelijk te sturen. Het functionele aspect niet op de eerste plaats. Kees Valentijn Amsterdam Uitgangspunt Het  luchtige  beton ontstaat door het gebruik van ballonnen of andere luchtcontainers. Werkwijze De bekisting.   Natuurlijk beton: Rotstuin Er kunnen rotsplanten groeien in de uitsparingen. in dit geval een bolvorm van  piepschuim. De ballonnen. is  beton toegevoegd. Daarna of tijdens  het stapelen van de ballonnen. als er water in zit.De ontstane holtes  lijken door een natuurlijk proces te zijn ontstaan. 16 Om het resultaat wat meer in de hand te houden kunnen de opblaasvormen verankerd worden in de buitenvorm of bekisting. wat een speels effect geeft. 17 . gevuld met lucht of water. Resultaat Omdat de ballonnen tegen elkaar gedrukt zijn. Aangezien het proces van  zwaartekracht en drukverdeling afhankelijk is. het plezier. Memorabilia beton: Gedenksteen In de holtes kunnen voorwerpen worden gelegd met een symbolische betekenis of herinnering. ontstaat er een holtestructuur die organisch aandoet. ontstaan op die plek openingen van de ene holte naar de andere. Dat betekent: niet serieus maar luchtig. Vogelvriendelijk beton: Drinkgelegenheid  voor vogels In de holtes blijft regenwater staan waar vogels uit kunnen drinken. waardoor  het betonnen object opgenomen wordt in de natuurlijke omgeving. De omgeving kunnen zien zoals een kind dat doet.  Het spel van licht en donker in de holtes komt dan goed tot zijn recht.en klimgelegenheid. Toepassing Kunstzinnig beton: Kunst/licht-object In de holtes kun je verlichting  plaatsen.Bijvoorbeeld wanneer je wilt dat er in het centrum een grotere holle ruimte ontstaat. maar ook waxinelichtjes. Bij groter formaten kan gebruik worden gemaakt van steviger opblaasvormen. maar het  experiment. wordt volgestapeld met ballonnen. Kan binnen of buiten worden geplaatst. Kunstlicht. Sportief beton: Klimbol In een groter formaat en ontdaan van scherpe kanten kan de bol dienst doen als speel. zijn een vormgevend element.Ballonbeton Wat is speels? Speels is de dingen opvatten als een spel. De ballonnen worden een voor een lek geprikt.

Een zo’n nepperd ziet u hier afgebeeld: uiteraard met blokken van beton. Oer Hollands zo’n windmolens. aan zowel binnen.9 % omgezet worden in elektriciteit... een wiegend bos in het landschap. De zaailingen kunnen in de duizenden plugopeningen gezet worden. Geld is immers de motor van onze maatschappij. Dus de energie van de wind kunnen we pas gebruiken. terwijl een ander steeds weer een nieuw ruimtelijk 3-D model uitprobeert. kwam een dubbelring systeem naar voren. De moderne (spel)computers voegen daar nog een dimensie bij: virtuele blokken. deze moet in 99. Het is toch nep. De blokken worden op de bouwlocatie tot een dubbelring systeem opgebouwd. en opgeruimd is het. zijnde de grote variant van de Maglev-rotor. snapt nog niemand er wat van. die geen betonskelet meer nodig hebben. Om de wortels te laten groeien. De gekste vormen kunnen uit schuimbetonblokken samengesteld worden. soort. maar als grote bomen en grondkabels. In het begin hebben de jonge boompjes ruimtelijke ondersteuning om in de gewenste 3-D vorm op te groeien.’. zonder dat je bang hoeft te zijn dat het omvalt. Henk van der Weijst Zevenbergen Een moderne variant op ‘hoge bomen vangen veel wind’. Al vertel ik het. noemt men dat tegenwoordig: klinkt wat volwassener dan fantasievol. zowel van dichtbij als van veraf. Al groeiend worden de boompjes bomen. maar vertellen niet hoe het dan wel zou kunnen. Dat geeft toch minstens één reden. Het is: een Maglev rotor. Je kunt bouwen zoals je het bedenkt. opgebouwd uit twee dubbelringen van verlijmde schuimbeton plantpotblokken. Velen zeggen dat het ‘zo’ niet moet. En……. Niet in grote parkeenheden en hoogspanningsmasten. maar ook in het park of het plein in de stad. plastic. Ook de soort blokken doen er niet toe. Opwekking gespreid. blijft de algemene vorm in stand. De stammen en wortels hebben ruimte genoeg om in de pluggen en de grond ertussen uit te groeien. Voor nietbetonliefhebbers worden de betonelementen beplant met bomen. met blokken van zand. Met tientallen naast en boven elkaar.Beton om op te vreten Spelen. Waarom schuimbeton en niet gewoon beton? Sterk beton geeft een sterk skelet. Dus ook die van een windmolen. dat kinderen tussen de 2 en 102 ermee kunnen werken. Die oude types leveren niet genoeg per stuk.. Het samenstel van wortels. Simpelweg pluggaten vrijhouden als de schuimbetonblokken gemaakt worden. Opbouwende kritiek derhalve. De boompjes kunnen nu verder groeien. en kun je er later verder aan bouwen.. Dit idee doet dit wel. als windmolens deze omgezet hebben. wordt er in de wereld van de Dollars en Euro’s . in stapelbare blokvorm. ‘save’ je het bouwwerk. Via de verdeling van de pluggen over de duizenden blokken. de motor van onze maatschappij. Dit systeem werkt zo goed. die kan raden wat het voorstelt. Bovendien zie je. ja zelfs virtueel (niet) omvallen. Tegelijkertijd telen boomkwekers zaailingen op in pluggen die passen in de pluguitsparingen. Ontwerpen ‘out of the box’. Van een druk van 500 NM naar 2000 NM. Maar oude bomen kunnen zelf ook een heel stevig skelet maken. Juist wat nodig is voor een windmolen. maar blijft evengoed spelen met de mogelijkheden van …hier dus beton. voor we er wat mee kunnen. keer op keer. In de polder. Wil je het bewaren. of als een super hoge toren in een klein hoekje. En daar is beton goed in: opbouwen. Na jaren zullen de bomen het betonskelet geheel opgevreten hebben. Maar als het resultaat bevalt. maar wel compacter terwijl de bomen de skeletfunctie overnemen. De een stapelt ze tot een massief blok dicht tegen elkaar. dicht bij de afnemers. Schuimbeton. ruim je het op in de doos genaamd ‘folder . groot en klein. Al naar het lef enkel breder op de grond. Was voorspeld: voor zover was het zicht op de toekomst reëel. hout. zal menigeen nog zijn wenkbrauwen fronzen. Elk kind is er mee opgegroeid. waarin jonge bomen kunnen groeien. dus verschijnen er grote malende 18 stalen rossen in het landschap. Vooruit dan. Het geheel van het beginnende beton skelet is omgevormd tot een boomskelet. toch vaak over nagedacht hoe men deze nepperd in een echte om kan zetten. stammen en takken houdt het geheel in een verweven gewenste vorm. De ‘off’ knop ingedrukt. is de aangewezen beton- 19 . Energie. de ruimte tussen de twee ringen worden gevuld met wortelgroei medium. Zie je wel ! Op 1 na.als buitenzijde. Het schuimbeton kan deze druk bufferen. Wat de energiedrager ook is. en hier niet al af te haken met het woord ‘onzin’ in gedachte. Een reden om verder te lezen. Een knappe kop. is binnen een groeiseizoen een voor het oog 1 enkele grote boom ontstaan. om aan te nemen dat ook dit speelse ontwerp iets van realiteitswaarde heeft. De architecten in wording kunnen zo binnen de mogelijkheden van de blokken bouwen wat ze bedenken. Ik heb de gemakkelijkste vorm gekozen. In dit voorbeeld een skelet dat fungeert als windmolen. en gaan ze steeds meer druk op hun omgeving uitoefenen. Het betonskelet wordt ieler. hoge bomen vangen veel wind. ik zal je vertellen wat het is. door zich samen te laten persen.

Daar waar een hek vaak lelijk gevonden wordt en de mogelijkheid biedt om er dingen tegen aan te zetten. Zo kunnen de betonnen beekplaten ook worden ingezet om verschillende vervoersstromen van elkaar te scheiden. Ten slotte geeft het beekconcept de mogelijkheid om hofjes en eilanden te maken. Zo creëren we een zogenaamd ‘defensible space’. Uit observatie bleek dat het plein nu functioneert als doorstroomplein. gefilterde opvangbak. Prefab geproduceerde betonnen onderdelen kunnen gezamenlijk een beek vormen. De waterelementen leveren op deze manier structurele. Ook kun je met water gemakkelijk beïnvloeden waar mensen wel en niet lopen.en fitnessapparatuur opgepomt vanuit reservoirs die gevuld zijn met gefilterd regenwater. Een optie is om het betonwater-concept te leveren met een waterpomp. Daarom is het handig om de beek afsluitbaar te maken. het kan er immers zo invallen. Beton biedt de oplossing om op kleine schaal water op pleinen te introduceren. mogelijk gemaakt door de aanwezigheid van veel asfalt en de afwezigheid van speelelementen.Betonbeek Merel Koomen Team Kompleks Amsterdam Voordelen ›› positieve aandacht voor beton als speelelement in de openbare ruimte. Ons voorstel Van het Marie Heinekenplein willen we een actieve speelruimte maken van beton. die regenwater laat circuleren vanuit een centrale. Omdat iedereen water nodig heeft. In dat geval moeten andere creatieve oplossingen worden gezocht. inhoudelijke en sociale ingrediënten voor een plein. ›› terrassen aan het plein krijgen meer aanloop door speelruimte. Toch zijn er heel veel pleinen zonder water. Water vervult voor ons een primaire levensbehoefte. Op deze manier stroomt er altijd water verkregen uit de natuur. ›› functie van het plein wordt positief veranderd van doorstroom naar verblijf. Deze kleine mini arena’s creëren plekken van sociale beschutting en afsluiting van de rest van het plein. Idee Een plein komt vaak tot stand om mensen te binden en te verenigen. zorgde dit ervoor dat waterbronnen uitgroeiden tot ontmoetingsplekken. Door verschillende beekvormen te produceren en deze als lego blokjes aan elkaar te klikken. ›› vergroten van de sociale interactie. stuur je mensen bepaalde richtingen op. Om het spelen te bevorderen. Water is daarom een enorm sociaal bindmiddel in onze samenleving. Bezoekers kunnen deze hofjes claimen voor hun eigen activiteiten. ›› invulling van een leeg plein. Door kleine uitsparingen en betonstukken in de beek te plaatsen. Weer later werd water ook transportmiddel. kunnen er spelelementen als sluisjes en beweegbare dammen worden bijgeleverd. Mensen voelen zich van oudsher aangetrokken tot water. Bezoekers blijven niet hangen rond het plein want er is geen ruimte voor ontmoeting of activiteit. Tevens wordt het water gebruikt als druppelbevloeiingssysteem voor plantenbakken. je kunt er naar kijken en er in spelen. 20 Pleinen worden vaak ook gebruikt om evenementen te organiseren. ›› levendigheid van de buurt wordt vergroot. Deze beken zullen – zeker in de zomer – mensen aantrekken. Door op bewuste plekken een overgang te maken. Het water wordt door speel. kun je er op een solide manier platen op plaatsen om de beek af te sluiten. Gek is dat eigenlijk als je bedenkt hoe gemakkelijk mensen worden aangetrokken tot water. Op die manier bevordert beton het sociale leven in de stad. want het gebruik van kraanwater is niet bijzonder duurzaam. kan er voor iedere situatie gemakkelijk een unieke waterstroom worden gecreëerd. Uitdagingen Niet op alle plaatsen is een ondergrondse beek of ‘gracht’ aanwezig. Nog meer voordelen Je kunt water gemakkelijk gebruiken als afsluiter. Dit is een typisch voorbeeld van een plein dat suboptimaal wordt gebruikt. Water is hierbij het sleutelelement dat door verschillende speeltoestellen en over het plein zal stromen. Ook worden mensen aangetrokken tot water omdat het ontspanning biedt. Om het idee in te bedden in een bestaand plein kijken we naar het Marie Heinekenplein in Amsterdam. Hierdoor draagt het plein weinig bij aan de sociale integratie van de bewoners. wordt een waterstroom als positief beoordeeld. Binnen elk eiland of hofje kunnen mensen doen wat ze willen: het levert bijvoorbeeld mogelijkheden voor ouders om te zitten en te observeren terwijl hun kinderen spelen. Mensen bedenken zich wel twee keer voor dat ze er iets bij zetten. 21 .

overal zullen deze betonnen ballonnen de omgeving wat speelser en vrolijker maken! Ik wil niet één boom ontwerpen die op elke plaats komt en dat is het. Naast de voordelen voor de zomer. Ik denk dat beton een geschikt materiaal is hiervoor en ik vind het een uitdaging om een boom te creëren uit beton. Een ander voordeel van deze bomen is dat als je de boom in de winter kaal wilt houden je niet een saaie kale boom hebt maar ook een soort van kunst. tegenover één van de zwaarste materialen. stationspleinen. een betonnen ballon! Twee tegenpolen bij elkaar in 1 ontwerp: het lichtste wat er is. Het design van de boom kan veranderen naar de eigen stijl die past in de omgeving. Dus toen was mijn onderwerp gauw bedacht. Op de ballonnen kan ook reclame geplaatst worden. De betonnen ballon kan gebruikt worden als huisnummer ‘bord’ door het plaatsen van cijfers op de ballon. beton! Deze betonnen ballonnen kunnen tegen elke muur worden geplaatst. was ‘een ballonnetje dat danst in de wind’. Deze bomen kunnen dus zorgen voor een mooie uitstraling. Het idee van deze boom is dat het een boom wordt die zowel voordelen biedt in de zomer als in de winter en herfst. maar ik wil net als bij echte bomen dat er veel variatie is tussen alle betonbomen. In de winter is de boom erg kaal en meestal saai en armoedig om te zien. winter en herfst wil ik een constructie aan de boom maken waardoor je het design ervan enigszins kan veranderen.Betonboom Koen Bonekamp Apeldoorn Ruimte voor de boom in de binnenstad – De ideale boom Mijn concept van het project Speels Beton is de ideale boom. Normaal gesproken in de herfst verliest een boom zijn bladeren. parken en speeltuinen. 22 23 Tineke Bronsveld Hilversum . Ik heb gekozen voor dit concept omdat ik een speciale boom wil creëren van het materiaal beton. Ze moeten een connectie hebben met de locatie en de tijd van het jaar. Hierdoor kan je bijvoorbeeld inspelen op de tijd van het jaar. Betonnen ballonnen Het eerste wat bij mij opkwam toen ik aan het woord ‘speels’ dacht. Ik wil ontwerpers en steden laten zien wat je kan met beton. net zoals dat op echte ballonnen gedaan wordt. een ballon. Ik wil graag dat steden. gemeentes en ontwerpers hun eigen boom kunnen kiezen. welk huis wil dit niet! In stadscentra. wat zorgt voor een troep in de openbare ruimtes en straten. de vorm van de boom en dergelijke kan men zelf ontwerpen. zodat deze helemaal opvrolijkt! Ook tegen huizen of openbare gebouwen zouden ze zeker tot hun recht komen. maar ook als bescherming en opvulling in steden. vakanties en feestdagen zoals Koninginnedag en een voetbaltoernooi.

Oneindige mogelijkheden om te spelen met beton. Beton is het materiaal van de vormvrijheid. Er is een begin gemaakt met het printen van beton. Over niet al te lange tijd kunnen zeer complexe vormen in beton zonder mal gemaakt worden. Meteen wordt het gewicht. het model door een ervaren 3D tekenaar te laten vormgeven. tuinmeubilair. De mogelijkheden van het materiaal lijken hiermee oneindig te zijn. Middels de vormvrijheid die het 3D printen biedt. Indien nodig kan een nabewerking worden geselecteerd. lampen etcetera. Vandaar dat het voor (professionele) ontwerpers mogelijk is een ontwerp in de online database te plaatsen. De openbare ruimte is van en voor ons allemaal. Gemeenten kunnen hier terecht voor elementen ten behoeve van de openbare ruimte. zodat bijvoorbeeld buurtcommissies onder supervisie hun eigen ontwerp kunnen maken. De consument betaalt naast het product dan ook een percentage aan de ontwerper. In dit geval is het mogelijk. Nu is dat verleden tijd. Deze plastic elementen zijn uitermate praktisch. Online communities zijn niet meer weg te denken. Ons voorstel betreft een online webshop voor geprinte betonartikelen. Ons idee heeft betrekking op beide en gaat daarin zelfs nog een stap verder. De consument kan afrekenen met iDeal en het product wordt geprint en verzonden. de productietijd en de daar- Het kan ook zo zijn dat er iemand is met een fantastisch idee. Software controleert vervolgens het ontwerp op fouten. Voor iedereen toegankelijk en door iedereen te gebruiken. vloeibare massa kan in elke vorm gegoten worden. evenals de sociale netwerken.Betonprinter Wouter de Haas Lab03 Westzaan aan gekoppelde prijs bepaald. De fantasie van de koper is de grens van de mogelijkheden. Tot voor kort had het materiaal een keerzijde: er moest voor elke vorm een mal gemaakt worden. Te denken valt aan bijvoorbeeld vazen. Scenario 2 | de professional Professionele partijen zoals overheden kunnen ook terecht bij de online betonprintcentrale. De aanvankelijk vormloze. Scenario 1 | de particulier Achter de pc kunnen mensen hun ontwerp vormgeven. Het wedstrijdreglement heeft het over ideeën die toepasbaar moeten zijn in de openbare ruimte buiten ten gunste van de infrastructuur of gebruikers van de openbare ruimte. Het internet kan ook gerekend worden onder openbare ruimte. maar dit niet in 3D kan modelleren. Uiteraard schuilt niet in ieder persoon een ontwerptalent. Er kunnen diverse types geüpload worden zodat de plasboom in elke boomsoort kan worden uitgevoerd. Consumenten kunnen ervoor kiezen een ontwerp naar keuze uit te zoeken om het vervolgens te printen. 24 25 . maar ontsieren de openbare ruimte. Met de komst van open source 3D programma’s als bijvoorbeeld Google Sketch-up is het voor nagenoeg iedereen mogelijk 3D te modelleren. schalen. kunnen de urinoirs worden opgenomen in een betonnen boom: de plasboom! De plasboom kan in één keer geprint worden. Nieuwe initiatieven voor de openbare ruimte kunnen aangeboden worden. Als voorbeeld gebruiken we een nieuw initiatief voor een plaskruis. Het ontwerp kan op een site geüpload worden. De consument is in dit geval de ontwerper en het ontwerp zal onder zijn naam in de database worden opgenomen. voor iedereen te gebruiken en voor iedereen toegankelijk. tegen een vergoeding.

Na enkele dagen ontstond de hechting en werd het patroon als een soort ‘fossiel regenspoor’ duurzaam op het beton vastgelegd. Om deze paden in het waterlinielandschap een natuurlijke uitstraling te verlenen. ›› Kindertekeningen. ›› Bijzondere anti-sliplaag. Maar wat ons nog het meest verrastte was dat het staalzand heel sterk hecht aan de ondergrond. Doordat het staalzand. waarbij een heel bijzonder materiaal. zeer verrassende resultaten opleverde. Betontekenen We zijn op zoek naar een kader waarbinnen we de effecten. homogene laag. We willen graag antwoord op de vragen: ›› Wat is de werking van verschillende gradaties metaalzand? ›› Wat is het effect op verschillende betonsoorten? ›› Welke kleurnuances en verdichtingen zijn mogelijk? ›› Hoe kunnen we invloeden. in dit geval het beton. Na enkele regenbuien nam het zand een heel mooi en natuurlijk patroon aan (iets wat wij zelf nooit zo mooi kunnen nabootsen). Het toeval speelde hierbij een belangrijke factor. Hier wordt dit fenomeen van verkleuring verbeeld door verkleuringen op een betonnen oppervlak.en recreatiegebied met waterbergingsfunctie. kunnen we deze milieuvriendelijke manier van betonkleuring nog breder toepassen? De toepassingsmogelijkheden zijn legio: ›› Speelaanleidingen op (speel)pleinen. Er zijn geen dure. Zowel bij archeologische opgravingen als bij de moderne magnetometing worden sporen uit het verleden zichtbaar als verkleuringen in de Nederlandse bodem. Vervolgonderzoek Tot nu toe hebben we een aantal mooie experimenten gedaan waar enthousiaste reacties op zijn gekomen. We willen in samenwerking met betonspecialisten gestructureerder onderzoek doen naar het betontekenen. hebben we hier staalzand heel gelijkmatig over het beton uitgestrooid. waardoor een echt getekend beeld ontstaat. chemische kleurstoffen nodig. milieubelastende. hoe scherp blijft het beeld? ›› Wat is er nodig om op andere dan horizontale vlakken te werken? ›› Hoeveel metaalzand is er nodig voor welke betonsoort en welk type oppervlak? ›› Wat is het effect van verschillende gradaties metaalzand? ›› Wat is de kleurechtheid? 27 . net als gewoon zand. Kortom. Oxydatiesporen van staalzand tekenen een landkaart met kades en dijken als roestbruine verkleuringen in en op het beton. Een bijbedoeling van dit experiment bij fort Vechten is dat door regelmatige betreding van de paden door het publiek natuurlijke slijtsporen ontstaan die weer een eenheid gaan vormen met het organische regenpatroon. zogenaamd ‘metaalzand’. uit een heel fijne korrelstructuur. doelgerichter kunnen toepassen en uitbouwen. Deze vlekken zijn zeer hardnekkig en zijn vrijwel niet te verwijderen. Staalzand bestaat. Deze prijsvraag biedt ons de kans om dit experiment uit te werken in een grondig en analytisch onderzoek. onder invloed van oxydatie. zoals regen en wind. optimaal gebruiken voor het verkrijgen van natuurlijke patronen en structuren? ›› Welke verrassende en toevallige effecten kunnen wij nog meer op het spoor komen en hoe kunnen we die vervolgens verduurzamen? 26 ›› Kunnen we het metaalzand als het ware met een pen aanbrengen (printer). ‘Verkleuringen’ Waar de middeleeuwse veenkolonie Houwingaham ooit is verzwolgen door de zee ligt nu een natuur. ›› Patronen en reliëfs. We maken gebruik van een restproduct uit de metaalindustrie. Parkeerplaats bij fort Vechten Voor fort Vechten hebben wij een nieuwe parkeerplaats ontworpen waarbij de wandelpaden zijn gemaakt van beton. een hygroscopische werking ondergaat. hecht het na een paar dagen heel sterk aan zichzelf waardoor het zich gedraagt als een harde.Betontekenen Marcel Eekhout Parklaan landschapsarchitecten ’s-Hertogenbosch Knelpunt wordt kwaliteit Roestwater of roestende objecten laten roodbruine vlekken achter op en in een betonnenoppervlak. Stel dat we van deze nood een deugd maken. ›› Verkeersaanduidingen op betonnen fietspaden. ›› Op welke manier kunnen we echt tekeningen op beton maken? ›› Kunnen we met mallen werken. Bij recent archeologisch onderzoek zijn onder het huidige maaiveld een hallenkerk en twee zogenaamde steenhuizen aangetroffen. die we tot nu toe bij toeval tegen zijn gekomen. We hebben tot nu toe in een tweetal projecten geëxperimenteerd met dit fenomeen.

Als je deze tegels ziet liggen. buiten op het terras zijn het verrassende zitplaatsen! Vervolg onderzoek In dit ontwerp zijn er 14 nieuwe stoeptegel-types nodig om 28 tegels te vervangen en een patroon te creeren. Veel mensen hebben hetzelfde beeld in hun hoofd als ze denken aan een prullenbak. maar het meest herkenbare zijn de betontegels! Dit is (denk ik) het meest toegepaste element van Nederland in de openbare ruimte. twee tegenovergestelden samen in één ontwerp. Middels een QR code is het verhaal van de plek te achterhalen. Bijvoorbeeld: ›› omdat het licht zo’n mooie schaduw geeft op de weg. Het zijn herkenbare elementen in de openbare ruimte. Ik zou willen onderzoeken hoe we een zo groot mogelijk resultaat kunnen creeëren met zo min mogelijk type tegels. maar waarom? Waarom op deze plek? Is er iets te zien in de omgeving? Doordat de bekende stoeptegel-grid verandert. Zitelementen gemaakt van beton.Breaking the grid Marije Weijers Atelier Blik Arnhem Uitganspunt Hoe de openbare ruimte is ingevuld en vormgegeven is bepalend voor hoe wij het ervaren. Ook voor bij een restaurant of bistro. bankje of fietsenrek. iets waar niet meer naar gekeken wordt en wat als bekend wordt aangenomen. word je alert en zet het je aan het denken. Iedereen kan een plek in de stad bedenken waar hij/zij zich even heeft verwonderd. maar met het uiterlijk van zacht breiwerk. De voegen dansen. Zo kan je jouw verwondering/ontdekking delen middels de bekende stoeptegel! Breibeton Tineke Bronsveld Hilversum Voor de Ideeënprijsvraag ‘In de kiem gescoord – ‘Speels beton’ heb ik een ontwerp gemaakt dat zeker speels en vernieuwend is. ze gaan hun eigen weg. Geen verwonderingen meer over de straatelementen. Het standaard grid verandert. maar hard! Een leuk element op een saai plein of in een wachtruimte. 28 29 . Iedereen mag een plek in de stad aandragen. Door het standaard raster te doorbreken krijgt de vertrouwde stoeptegel weer aandacht. Het concept Het is ‘maar’ een betontegel. Het is té herkenbaar om je er nog over te verwonderen. weet je dat er hier iets bijzonders aan de hand is. vroeger. Een website vertelt het verhaal bij de verschillende plekken. Het voegt niets meer toe aan onze beleving. De elementen zijn herkenbaar en vertrouwd. Maar door een simpele ingreep te doen wordt er een ander beeld gecreëerd. niet zacht. ›› omdat op deze plek een mooi doorkijkje is in een bijzonder steegje. De openbare ruimte is zo ingericht en gladgetrokken dat je er niet meer op hoeft te letten en het daarom ook niet meer ervaart. een team bepaalt welke plekken daadwerkelijk de tegels krijgen en het verhaal op de website komt. Een plek die een kleine ontdekking in zich heeft. ze verkreukelen. Het verwondert je! De tegels kunnen bijzondere plekken markeren. doordat normaliter dit soort poefs alleen maar binnen worden gebruikt. Het maakt een buitenruimte in een gezellige binnenruimte.o. ›› omdat op deze plek niets is veranderd t.v. Daardoor zal het ook heel verrassend werken als je de poef van dichtbij bekijkt en bevoelt.

Locatie Bulb. Na het openen blijft de bol. kruidentuin. De inhoud en functie van Bulb. De bol is opgebouwd uit 24 schilvormige elementen. op een te groot plein. staal.Up kan per locatie verschillen. kunstuit- Bushokje van de toekomst Openbaar Vervoer Reizen met het openbaar vervoer is voor niemand een pretje. in de periferie. ook zeker een vorm van comfort. koffiebar. Daarna opent Bulb. De bol blijft eerst 3 dagen in statisch gesloten vorm staan met de bedoeling nieuwsgierigheid op te wekken. Doordat Bulb. kiosk.Up is bedoeld als tijdelijke interventie in de openbare ruimte. In het land kunnen meerdere Bulb. Deze wordt geplaatst op een onbestemde plek binnen de openbare ruimte. kippenren. Omdat elke situatie om een andere maat vraagt. Warmte Door het toepassen van het principe van vloerverwarming in de zitplekken wordt een aangenaam warme plek gecreëerd. Ruimtes die braakliggen.Up in zijn geheel of gedeeltelijk te openen is kan het al deze functies flexibel in zich opnemen.Up Prikkels voor restruimte Bulb. Fiets stallen Ook biedt dit bushokje de mogelijkheid tot het stallen van je fiets. 30 31 Femke Baten Breda . knutselplek. kortom ruimtes die wel een oppepper of prikkel kunnen gebruiken. cellenbeton. muziekoptreden. vandaalbestendig en duurzaam. straattheater. in een leegstaande hal. het begint al bij het wachten. tussen 1 dag en 3 weken staan. De uitvoering van het inwendige is afhankelijk van de functie en kan uit ieder materiaal bestaan zoals hout.. Zo ontstaat de mogelijkheid een hokje voor 1 maar ook voor 14 personen te maken. Terwijl je op de bus wacht. boeksignering. Eddy Verbeek Amsterdam leen. infopunt.Up is variabel en kan verschillende functies omvatten zoals: kinderspeelplek. polyester.. gemaakt van gekleurd. minibios. Projectie Intussen wordt men op de hoogte gehouden van actuele reisinformatie door een projectie in de glazen wand. sport en spel. dorp of landschap die ervaren wordt als restruimte. daarom is er een ingebouwd zonnepaneel. Bulb. afhankelijk van functie en locatie. productpresentatie. modeshow. onder viaducten. tussen parking en winkelstraat.Up wordt geplaatst op een openbare plek in stad. naast een supermarkt. voel je de kou langzaam in je spieren trekken door de tochtige zitplek en het koude bankje. Uitvoering Bulb. Milieu Om dit alles mogelijk te kunnen maken is er stroom nodig.Up blijft tijdelijk op locatie en verhuist daarna naar een andere plek. Dit geeft tevens een mogelijkheid tot reclame. vezelversterkt beton. Daarna verhuist hij naar een andere plaats en krijgt desgewenst een andere functie.Up is een bolvormige module met een doorsnede van 4 meter. fabriek of kerk. geen bestemming hebben. Tijdelijk Bulb. Functie De inhoud van Bulb.Up modules tegelijkertijd functioneren op diverse plekken en voor verschillende doeleinden.Bulb. ontmoetingsplek. etc. karton etc.Up is een bol met een doorsnede van 4 meter. ruimtes tussen gebouwen in. In gesloten toestand is de bolvorm zeer sterk.Up zich. kan het bushokje worden geproduceerd in verschillende onderdelen. Deze zijn aan de onderzijde scharnierend bevestigd zodat ze zich kunnen openen als de kelk van een bloem. Het koepelgedeelte zorgt voor wat extra afscherming van wind en regen.

Er zullen wel ‘kleine’ spelregels aan vast zitten om de meest fanatieke spelers wat te bedaren. De oplossing hiervoor is om de chaos te behouden maar te concentreren naar een punt zodat het geordend wordt. 32 Verder willen wij het toeval een rol laten spelen. 33 . maar dat hij de gebruiker van de straat hindert. Drijfzand is een belangrijke term geworden binnen het project. Coincidence Björn Zielman & Eva de Grood Nijmegen Voor verder ontwerp Bij verder ontwerp zou er gedacht kunnen worden aan het maken van spelregels. Aan bewoners wordt gevraagd om zich door het beton voort te bewegen als het beton nog nat is. Dit idee is perfect toepasbaar in een nieuwbouwwijk. of er moet gebruik worden gemaakt van elektrische busjes die makkelijker langs de constructie kunnen rijden. Dit zou op verschillende manier kunnen. Bewoners komen in contact met elkaar én vereeuwigen hun bewegingslijnen. De constructie biedt meerdere mogelijkheden dan is aangetoond en kan zowel onder de grond als boven de grond. Hier zou structuur onder kunnen worden geplaatst om er nog enig effect aan toe te voegen. Het idee is overal toepasbaar. In de winkelstraten worden willekeurig fietsen geplaatst. Beton zal gestort worden in een dun laagje. Transport in een winkelstraat is erg belangrijk maar zal of opgeofferd moeten worden. Op deze manier worden de bewegingslijnen gevormd door de bewoners zelf en is het niet iets wat gepland zal worden. Dingen als waterafvoering en fietsenstandaards zijn nog toe te voegen of reeds te veranderen.Chaos Parking Vincent Schuurman Deventer Ontwerp Beton wordt meestal gezien als een koude materiaalsoort. Zo krijg je verschil in de lijnen en geeft dit een speels effect. Dit creëert een saamhorigheidsgevoel. Uit persoonlijke ervaring is gebleken dat dit storend is omdat het de straat ruimtelijk verkleint. zowel op een plein als in een straat. Er zou ook gedacht kunnen worden aan het ontwerpen van speciale schoenen. Het idee is tot stand gekomen door het tekortkomen van fietsenrekken. Denk aan het voortbewegen op een fiets of te voet. Oplossing Voor een oplossing is er gekeken naar wat het snelparkeren doet en wat het veroorzaakt. ›› het materiaal beton staat centraal. Ons idee is om het beton in een totaal ander licht te plaatsen. ›› overal toepasbaar zijn. Wij hebben niet gekozen voor het ontwerpen van een object maar voor het creëren van een evenement. Dit om enige houvast te hebben over het ontwerp. Nederland is een land met veel fietsen die iedere dag geparkeerd moeten worden. ›› beton moet als kunst gezien worden. Onze uitgangspunten waren hierbij: ›› mensen betrekken. Dit vanwege het behalen van het mooiste resultaat en om te voorkomen dat men weg zakt in het beton. Inspiratie De inspiratie kwam mede doordat snelparkeren iets is wat je eigenlijk weg wilt laten zinken. Het idee Bij het evenement willen we de bewegingslijnen van de bewoners vastleggen. Het laat de fietsen gedeeltelijk verdwijnen maar niet helemaal zodat er een chaotisch straatbeeld wordt gecreeërd. Het antwoord daarop is: Het snelparkeren zorgt ervoor dat de gebruiker zijn fiets snel ergens heeft staan. het hinderlijk kan zijn om een winkel binnen te komen en het het straatbeeld verstoort.

Zo krijgt de ketting een sociale laag en vormt het letterlijk een bindend effect binnen een stedelijk gebied. Door de verschillende manieren waarop de kralen geschakeld kunnen worden. Twee van deze totems zouden weer gebruikt kunnen worden als doelpalen op een speelplein of in een park. De hoeveelheid en de afstand van de kralen geeft dus telkens een ander Al deze objecten zouden ook weer aan elkaar verbonden kunnen worden. rustpunt of bijvoorbeeld als speelse afscheiding. Wanneer verschillende kralen geclusterd zouden worden. afhankelijk van de eisen die men stelt aan de publieke omgeving. ontstaan juist weer kleine gebieden binnen een groter gebied. Door middel van touw ontstaat op deze manier een groot sieraad voor in een stedelijke omgeving. kan men met de kralen een gebied afbakenen op een zeer eenvoudige manier. speelplaats. ontstaat telkens een nieuw object. Door de kralen dicht op elkaar te plaatsen ontstaat een bank. of het touw dat de kralen schakelt zou gebruikt kunnen worden als handvat. Bij een plaatsing in bijvoorbeeld de natuur zouden neutralere kleuren gekozen kunnen worden. mooie uitsparingen en afbeeldingen geven. Op deze manier ontstaat er een flexibel systeem met veel mogelijkheden. Als speelobject kunnen de kinderen zelf bepalen hoe ze met het object gaan spelen. Door middel van het touw dat de objecten schakelt ontstaat een hekwerk. door ze verder uit elkaar te plaatsen zouden ze gebruikt kunnen worden als losse zittingen. ontstaat een soort van totempaal. Door de diversiteit aan mogelijkheden is City Beads een product dat zich aan kan passen aan de vraag van de gene die het product aanschaft. Daarnaast zou de mal aan de binnenkant door mensen uit een buurt versierd kunnen worden met rubber. Daarnaast geeft het zachte touw ook een contrast met het harde beton. Wanneer de objecten horizontaal geschakeld worden. Zo zouden de kinderen rond een deel van de ketting kunnen spelen terwijl de ouders met elkaar in gesprek zijn. De kralen zouden door middel van pigmenten gekleurd kunnen worden waardoor er nog meer diversiteit ontstaat. Ze kunnen erop balanceren. Wanneer de kralen verticaal geschakeld worden. wanneer de mal verwijderd wordt. een andere sociale rol: als ontmoetingsplaats. Het kan een centraal punt vormen op bijvoorbeeld een plein. 35 . wat een contrast geeft met het statische van beton. City Beads is een serie betonnen kraalelementen die op verschillende manieren met elkaar te verbinden zijn. Door de massiviteit van de kralen zijn deze ‘hufterproof’ en duurzaam.City Beads Jurrijn Huffenreuter Haarlem eindproduct. Zo krijgt de ketting. Een speeltuin voor kinderen zou verrijkt kunnen worden door middel van fellere objecten. met elk een eigen functie. Het touw dat de blokken aan elkaar schakelt zou gebruikt kunnen worden als rugleuning. waardoor een ketting ontstaat met meerdere functies. maar de toepassing is per eindproduct verschillend. maar door de verschillende mogelijkheden ontstaat een gecompliceerder eindproduct. Dit zou. De basis en de productiewijze blijft dus hetzelfde. 34 een defect een kraal te vervangen in plaats van de hele ketting. afhankelijk van de plaatsing. Wat dit speelse object extra duurzaam maakt is de mogelijkheid om bij Dankzij City Beads krijgt beton dus een flexibele en speelse rol op verschillende niveaus. De kralen zijn in de basis erg eenvoudige objecten. die gebruikt kan worden als ontmoetingsplaats. Door het gebruik van de losse kraalelementen kunnen diverse objecten gemaakt worden. De simpele plaatsing van de kettingen maken het mogelijk dat City Beads in vele omgevingen geplaatst kan worden.

bushaltes. Elke tegel kan apart geprogrammeerd worden en tegels kunnen ook samenwerken om de juiste informatie met bewegende lichtpatronen te communiceren. De LED-verlichting in de tegel zit er permanent in. Er is daarentegen nog informatie die nog helemaal niet gecommuniceerd wordt en wel kan bijdragen aan de algemene beleving van reizigers op het perron. In het geval dat je meerdere tegels met elkaar verbindt. Dit is eigenlijk een vorm van ‘information decoration’. Dit zou kunnen worden bereikt als er lichtpatronen in de vloer lopen in de richting van de stroom bijvoorbeeld.Communiceren met licht Concept Het concept bestaat uit betontegels met geïntegreerde en aangestuurde LED-verlichting. Het licht dat uit de tegel komt. Het verschil is dat dit beton alleen natuurlijk en ongestuurd licht gebruikt. Deze maat kan natuurlijk altijd worden aangepast aan de omgeving waar hij komt te liggen. Deze tegels hebben de mogelijkheid om via deze LED-verlichting visueel informatie te communiceren in verschillende openbare plaatsen en gelegenheden. winkelcentra. Een hele andere toepassing van de tegels zou een verticale kunnen zijn. Een andere toepassing op een treinstation zou het sturen van grote massa’s mensen in de loopgangen naar de perrons zijn. van welke kant een trein komt binnenrijden (moet een reiziger voor of achterin gaan staan). Daarnaast kan specifieke informatie zoals een precieze aankomsttijd op de minuut op een treinperron beter met cijfers aan worden gegeven. Het mooie aan deze betontegels is dat als de lichten uit zijn. De tegels kunnen in verschillende formaties bij elkaar worden gevoegd. alleen aanwezig zijn als dit ook daadwerkelijk nodig is. Het gaat hierbij om informatie zoals het binnen komen rijden van een trein (veiligheid). gaat door een lichtdoorlatend buisje en is fel genoeg om bij daglicht te zien. de lengte van een trein en de locaties van de deuren van de aankomende trein. Het is de bedoeling dat de informatie visueel door middel van licht kan worden gecommuniceerd. 37 . kunnen deze aan de zijkant aan elkaar geklikt worden. Informatie Het soort informatie dat kan worden gecommuniceerd is vooral abstract. Deze toepassing zou ook in een winkelcentrum gebruikt kunnen worden. Verder is het ook mogelijk om RGB LEDs te gebruiken. de tegels wegvallen in de normale betonnen stoeptegels. de hele tegel het makkelijkste vervangen kan worden. Mogelijkheden Eigenlijk is alles mogelijk qua bewegende patronen. Het idee is geboren uit de observatie van treinstations in Nederland waar veel informatie gecommuniceerd wordt en dit allemaal door middel van tekst. Verder geven de tegels (vooral met gekleurde LEDs) een bepaalde sfeer aan een omgeving. Dit betekent 36 dat als er een lichtje kapot gaat. de toepassing en licht. Verder zitten er nu 16 LEDs in 1 betonnen stoeptegel. speeltuinen en pretparken. Denk hierbij aan treinstations. De tegels zijn afgeleid van het fenomeen lichtdoorlatend beton. het plaatsen van de tegels in een muur bijvoorbeeld en dan gebruiken om een route aan te geven. Verder is het communiceren door middel van licht voor een heel groot publiek toegankelijk (denk aan verschillende nationaliteiten en Een voorbeeld van wat voor soort informatie gecommuniceerd kan worden met het interactieve licht in de tegels zal worden uitgelegd aan de hand van de publieke ruimte ‘treinstations’. Dit aantal en de diameter zou ook kunnen worden aangepast. is verder helemaal waterdicht. kleuren en communicatie door de ‘pixels’ die in de tegel zitten. De laatste twee zorgen voor een goede verspreiding van reizigers over het perron wat weer leidt tot het sneller instappen in de trein. Het electronicaplaatje waar de LEDs op gevestigd zijn. Op de treinperrons wordt tegenwoordig veel en snel specifieke informatie gecommuniceerd aan de reizigers zoals vertragingstijden. Bernadette Bijkerk Burgh-Haamstede analfabeten bijvoorbeeld). De communicerende tegels worden in het verlengde van het spoor gelegd. Het sterke punt van deze tegels is dat ze kunnen communiceren en dit een extra dimensie geeft aan het beton. De LEDs zouden in principe 20 jaar mee moeten gaan. Maar het is ook voor te stellen dat deze tegels in een moderne tuin worden aangelegd waarbij een pad of sfeer wordt gecreëerd. Communicatie met licht moet snel en direct duidelijk zijn voor de gebruiker. De grootte van de tegel is 40 x 40 cm net als een basis stoeptegel. De dikte van de tegel is 5 cm. Technologie Wat onderhoud betreft zijn de tegels goed te onderhouden doordat de oppervlakte vlak en glad is en dus geen gaten heeft waar eventueel vuil in kan.

zijn.i. De gemeenschappelijke ‘huiskamer’ is een feit! Het doel is om uiteindelijk een reeks basisunits te ontwikkelen waarmee we functionaliteiten kunnen creëren. Zo ontstond de vraag naar nieuwe zitbanken en bloembakken. onderhoudskosten. hier afgewerkt met hardhouten zittingen en voorzien van mozaïekwerk op de rugleuningen. Denk daarbij aan de ‘bloembakvormen’ die te gebruiken zijn als BBQ’s. parken. gezin of huisnummer draagt een zekere verantwoordelijkheid voor de leefomgeving.’ Dit begint met het inrichten van de openbare leefomgeving: bewoners kunnen zelf inrichten door met units te schuiven op papier. Modulair meubilair met beton De units zijn als een ketting te plaatsen als een meanderende bank. Om een gedegen onderhandelingspartij te vormen tegenover gemeenten leidt dit er steeds meer toe dat bewoners de handen in één slaan en zich verenigen in zogenaamde beheergroepen van hun woonwijk. Beheerskosten. Communits Uitgangspunt is het idee dat alle bewoners in een woonwijk ‘hun deel’ bijdragen aan ‘het geheel’. Concreet ontstond zo het idee van modulaire opbouw met units: vaste vormen. Plaatsen in de openbare ruimte zoals stoepen. Het meubilair krijgt zo van en voor iedereen een persoonlijke ‘touch’. Dit bevordert het welzijn in een (woon) wijk in een tijd waarin we steeds meer ‘samen’ zullen moeten werken. maar dit kan natuurlijk ook schilderwerk.d. Hierdoor ontstaat de vraag van overheden aan bedrijven en particulieren om meer verantwoordelijkheid en initiatief te nemen. Met het mozaïekwerk hebben wij de bewoners in onze ‘pilot case’ de gelegenheid gegeven om een bijdrage te leveren. Daarbij is het een solide basis om andere materialen aan te verbinden. Iedere bewoner.. stadsdeelbureau of gemeente. pleinen en parkjes worden steeds meer door bewoners zelf onderhouden. waarop aan weerzijden gezeten kan worden en aan beide zijden is afgesloten met bloembakken. In de voorbeeld case gaat het om mozaïekwerk. wordt het resultaat een beetje van jezelf. Bijvoorbeeld in straatmeubilair dat de openbare ruimte vergroot als ‘huiskamer’ van allen. ‘Als jij energie steekt in het vormen van jouw wens. Onder begeleiding hebben zij zelf dit mozaïek aangebracht op de bankjes. Daarnaast biedt het ontwerp specifieke ruimte voor een eigen herkenbare bijdrage van de bewoners en gebruikers. Pilot case – Beheergroep Muntplein/Utrecht Het ‘Muntplein’ te Utrecht valt al aantal jaren onder de zorg van Beheergroep Muntplein. maar bewoners krijgen letterlijk meer invloed en zeggenschap over hun leefomgeving.d. we noemen ze daarom ‘communits’. zoals zitbanken met bloembakkan. Pleinen. ordehandhavingkosten komen onder druk en moeten omlaag. die in combinatie geschakeld één geheel vormen. voorziening met tafelbladen. 38 Gelet op duurzaamheid en de hedendaagse vormmogelijkheden is beton een materiaal bij uitstek voor in de openbare ruimte. Dat alles al dan niet gesteund vanuit het ‘leefbaarheidbudget’ van een gemeentelijk wijkbureau. trottoir voor de deur zijn de sociale ontmoetingsplaatsen en juist daar willen wij faciliteiten creëren met meubilair. Wij vinden het ‘t mooist als het commune idee ook echt te ‘ervaren’ is. Hiervoor is een leefbaarheidbudget beschikbaar van Wijkbureau Utrecht-West. Bloembakken zijn eveneens los of als ‘tussenbak’ te plaatsen. schoonmaakkosten. Denk hierbij aan het bekende ‘IKEA maak-zelf-je-keukenplan’. onderhoud. Destijds is door deze beheergroep zelf het plein voorzien van bloembakken en bankjes. een tekst o. sneeuwvrij houden e. maar ze waren in 2011 echt aan vervanging toe. 39 . Zo is in principe elke openbare plek te voorzien van dit modulaire meubilair. marktstalletjes of een complete verlichte overkapping. die het samenzijn bevorderen (zie bijgeleverde schetsen).Communits Caspar ten Berge Studio Caspar ten Berge Utrecht Umfeld Gemeenten worden economisch gedwongen steeds meer ‘mean and lean’ te gaan werken. picknickplaatsen en rustbankjes zijn mogelijk. Vele varianten van zithoeken. Resultaat is vernieuwd pleinmeubilair van beton. Verantwoordelijkheid en zeggenschap stoppen niet meer bij het eigen tuinhekje. al is het maar in letterlijke vorm van schoonmaak.

maar ook omgekeerd heeft de gebruiker van de openbare ruimte ‘op land’ in de meeste gevallen geen contact met het water. ›› eenvoudig te produceren moet zijn en simpel als Lego. Er kan worden uitgekeken over het water. Een stevige kunststof zak die gevuld is met water. kan een lijnvormig patroon zoals een doorlopende golf worden gevormd. als er geen woonboten voor liggen. Tegenwoordig is daar de recreatieve functie bijgekomen. De grachten van een stad maken onderdeel uit van dat waternetwerk. ›› flexibel te gebruiken is en met ‘click – on’ elementen bijzondere faciliteiten kan herbergen. Als er ook nog sprake is van CO2 compensatie door de leverancier. Er hoeft op deze manier geen ‘piepschuim’ te worden gebruikt. Stel je voor dat de buitenboordmotor plotseling stopt en de benzine op blijkt te zijn. Als stootrand wordt een strip gerecyclede autoband opgenomen langs de rand van het element. Analyse Vanuit de recreant gezien ontstaat de behoefte aan faciliteiten langs bestaande vaarroutes. maar ze zijn nooit echt goed voor recreatie ingericht. Om het element drijvend te krijgen. kunnen ze gebruikt worden als podium tijdens evenementen zoals Koninginnedag. of een zwaardere vloeistof. Of dat je wijn en sigaret- De randvoorwaarde voor deze ‘verbinder’ of ‘connector’ van water en kade is dat hij: ›› betrouwbaar is en altijd blijft drijven. ›› verplaatsbaar is zodat deze elders ingezet kan worden bij evenementen. transport-. Op dat tussenniveau kan de stedeling afdalen tot het niveau van het water en de recreanten. Maar de situaties waar men het water kan aanraken. is een holle binnenkant nodig. Bij de productie van het element wordt een herbruikbare bekisting gebruikt. ontmoeting en de kwaliteit van de openbare ruimte toe. De losse units zijn verplaatsbaar. is een eenvoudige aanpassing wat betreft het oppervlak van de drijvende elementen gewenst. In plaats van twee verschillende betonelementen kan dan met één betonelement worden gewerkt. Ook moet het betonelement qua vormgeving met water te maken hebben. Je kunt je iets terug trekken van de drukte op de kade. Stedelingen maken met name in de zomer gebruik van het waternetwerk in de openbare ruimte om op te varen en zelfs om in te zwemmen. Visueel is er nog wel contact met het water van de gracht. De functies op de elementen variëren al naar gelang de wens op die bepaalde locatie en vormen chronologisch een aanbod aan faciliteiten voor de recreant op het water en de kade. De recreanten in een boot lijken vaak drijvende eilanden die los staan van de omgeving. geheel los gaan. Dan kan het element in het water worden omgedraaid en kan zoals in een afbeelding van Escher een positief en negatief beeld worden gemaakt. Ook vanuit de kade gezien. is er een tussenniveau gewenst tussen de hoge kade en het lage water. De tussenruimte moet verblijf aan het water faciliteren. Als het beton is uitgehard wordt via een ventiel het water uit de kunststof waterzak afgevoerd. Als elementen worden geschakeld ontstaat snel een mannetje-vrouwtje aansluiting met eentonig beeld. Daarna wordt het ventiel weer afgesloten en ontstaat een luchtkast waardoor de unit altijd blijft drijven. tot de waterlijn kan komen.Concrete connection Thijs van Oostveen van Oostveen architectuur Amsterdam Probleemstelling Veel Nederlandse steden hebben een verfijnd waternetwerk dat ingezet werd/wordt voor strategische. Oplossing Tussen de woonboten die nu het zicht op de gracht ontnemen of tussen de plezierbootjes aan de kade die nu het contact met de gracht verbreken. Door een schakeling van elementen mogelijk te maken. Of dat het al laat wordt en er behoefte is aan een hapje eten. zijn schaars.en hygiënische doeleinden. De elementen liggen langs de belangrijkste vaarroutes in een stad. komen straks kleine drijvende elementen. 42 Productie Het element is seriematig te maken in een kist en daardoor kostenefficiënt. ›› stootvast is en botsingen van boten en van ijsschotsen kan weerstaan. biedt dus zowel voor de persoon op het water als de persoon op de kade faciliteiten en brengt ze daarbij met elkaar in contact. Vormgeving Omdat de functie op het drijvende betonlichaam zal variëren. kan gesproken worden van een duurzaam product. Prinsengrachtconcert. ten bent vergeten en ook wel een krantje zou willen kopen zonder eerst te moeten aanleggen en op zoek moet gaan naar een kiosk op de kade. Daardoor is er sprake van hergebruik van beton. Dat maakt de beleving van het water minder sterk. 43 . ›› te vergroten/verkleinen naar gelang de behoefte op de specifieke plek. Of dat er opeens iemand nodig naar het toilet moet en niet zoals de andere in de gracht wil urineren. wordt opgenomen binnen de wapening tijdens het storten. Concrete connectors. De grachten zijn voor meerdere doeleinden te gebruiken. Doordat ze te koppelen zijn tot een drijvend ‘veld’. Er kan ontmoeting plaatsvinden. Daarvoor willen wij de volgende duurzame innovatie in het leven roepen. niet roest in water. Maar niet alleen het contact met de kade. Daarmee neemt het gebruiksgemak. stootvast is. Het is een ideaal materiaal om te gebruiken omdat het waterdicht is. Het beton moet waterdicht zijn maar wordt voor zover mogelijk voorzien van ‘gerecycled beton’ als toeslagmateriaal. makkelijk stroef is af te werken en als drijvend element makkelijk te verplaatsen is. Materiaalkeuze Het materiaal beton voldoet aan de randvoorwaarden die gesteld zijn. afwateringsysteem. De tussenruimte van kade en water. Gay pride. In sommige steden schiet dat zo ver door dat het gedrag van de recreanten ook verandert en de remmen op sociaal gedrag die normaal in de openbare ruimte werken. Stel nu dat de onderkant van het element een andere vorm heeft.

ook in de vorm van een boek en ook gemaakt van beton Vandaar ook de naam conc. Aan de andere kant kunnen affiches geplaatst worden. maar niet storend. dat mensen meer privé en windvrij zitten. op een manier dat het onderdeel van het boek wordt. spreuken of namen van mensen die er toe doen. Op elk plein. een plek waar iedereen zich thuis voelt! Dit ontwerp zou niet misstaan in een stadscentrum. Ook op de boekmuur kunnen aan een kant gedichten.read: een combinatie van concrete en read. in elk park. Geen tuin. winkelcentrum of wat voor ruimte dan ook bij openbare gebouwen. gemaakt van beton. aangepast aan buitenmaten en met planten erin. maar dan van beton. Toen ik bovenstaand stukje las van de ideeënprijsvraag bedacht ik dat men zich het veiligst en prettigst voelt als je thuis bent. Dus ben ik een soort huiskamer voor buiten gaan ontwerpen. zal er veel gebruik van gemaakt worden. De beleving van de openbare ruimte is dus van groot belang.of parkbankjes. Door de boekmuur zo te plaatsen. zitbanken net als thuis. dan zou natuurlijk de dienstregeling op de betonnen muur kunnen worden geplaatst! 44 45 . Voor de Ideeënprijsvraag heb ik een ontwerp gemaakt voor een bank als boek of een boek als bank.Concread Tineke Bronsveld Hilversum Concrete Seat Tineke Bronsveld Hilversum Quote ‘De openbare ruimte is voor en van ons allemaal. of reclame van bijvoorbeeld sponsors. wel opvallend. maar een echte relaxplek voor iedereen. op een plein en natuurlijk bij een bibliotheek of museum. Maar we willen ons er wel prettig en veilig voelen. Een plek om samen te komen en af te spreken. Erachter staat een betonnen muur. overal is de concrete seat toepasbaar! Ook als wachtruimte voor openbaar vervoer is het zeer geschikt. Hoe de openbare ruimte is ingevuld en vorm gegeven is medebepalend hoe wij het ervaren’. Op de bank kan een gedicht of leus geplaatst worden. voor iedereen toegankelijk en door iedereen te gebruiken. gezet worden. Met daarbij natuurlijk een salontafel.

Het grijze beton staat daarentegen helaas wel vooral bekend als een koud materiaal wat voor veel mensen unheimisch aanvoelt. de fiets of de auto op te laden. Speels beton Een eerste associatie bij het thema 'Speels beton' geeft een toepassing van beton als onderdeel van een speelattribuut. maar juist gebruik gemaakt van veel gangbare betonnen onderdelen uit de ruimte. Het doel hiervan is dat deze betonnen producten voor iedereen in de openbare ruimte elektriciteit kunnen aanbieden. Met Concrete Power wordt op een subtiele manier beton als materiaal ingezet voor een positieve beleving. Het concept 'Concrete Power' Het concept voor Concrete Power bestaat uit maar twee onderdelen. Als laatste is natuurlijk de uitwerking van het product belangrijk. zodat het specifieke product voor bijvoorbeeld een half uur stroom gaat leveren en het levert een verdienmodel. Deze gangbare betonnen onderdelen zijn op een speelse manier omgetoverd tot een element met een concrete functie en een positieve beleving. 46 47 . Het verdient onderzoek op welke manier dit netwerk het beste aangesproken kan worden. Daarnaast moet bekeken worden hoe het eenvoudigst een gebruiker van stroom voorzien kan worden. Door een innovatief idee of speelse manier de beleving van beton positiever maken. Het betonnen product kan dan voorzien worden van een code die per sms verzonden wordt. Het systeem dat bijvoorbeeld bij de NS gebruikt wordt om de toiletten te gebruiken is voor Concrete Power het meest geschikt. Dat is niet voor niets. Technische uitwerking In de openbare ruimte is al een groot stroomnetwerk aanwezig. met als voorwaarde dat altijd beide onderdelen toegepast worden: ›› rust het betonnen product uit met een stopcontact. zodat men bij de skatebaan of op de parkeerplaats altijd de mogelijkheid ziet om het mobieltje. maar verdient nog onderzoek. Toekomstgericht Het concept Concrete Power is niet kant en klaar en uitgekauwd. Met dit in het achterhoofd is Concrete Power bedacht. Dit heeft te maken met het innovatieve karakter en met de huidige ontwikkelingen. Er is geen specifiek nieuw attribuut bedacht. De lange levensduur en de lage kosten zijn grote voordelen. Per product zal gekeken moeten worden of bijvoorbeeld een ip44 of ip47 stopcontact toegepast moet worden.Concrete Power Geert van der Aa Architectuurstudio Breda Breda De openbare ruimte In de openbare ruimte is beton een goed vertegenwoordigd materiaal. Concrete Power haakt in op deze ontwikkeling en maakt met gebruik van beton een belangrijk onderdeel uit van de toekomstige energievoorziening. De technologie gaat snel. afhankelijk van de omgevingsfactoren. ›› geef het betonnen product een groene toeslagstof. Het is wel duidelijk dat met de laadpalen voor elektrische auto's voldoende mogelijkheden zijn om hierop aan te takken. elektriciteit wordt een steeds belangrijkere energiebron voor de samenleving. Voor Concrete Power kan het beste gebruik gemaakt worden van een buitenstopcontact. Bij het lezen van de prijsvraag wordt echter duidelijk dat met Speels beton juist de nadruk ligt op de ervaring van het beton in de openbare ruimte.

Door het piepschuim na het storten van het beton te verwijderen. of een holletje voor kinderen. Abstract is ook het ‘niet kunnen zien van iets’.of plantenbak is de afwatering van belang. dit zou ook kunnen binnen semi-openbare ruimten zoals atria. is het ‘hufterproof’ . stationshal of schoolpleinen. tevens is het mogelijk om plantenbakken te vormen met de elementen. Met name bij toepassing als zand. en je in de schaduw kunt zitten als in een ouderwetse strandstoel. Aandachtspunten zijn nog de afwatering. ook als klim/klauterobject of gedeeltelijk ingegraven in een grasveld of zand. Bestaande of nieuwe beplanting of bomen kunnen worden opgenomen in de opstelling van de elementen. door ze in verschillende richtingen te kunnen koppelen. zal het met zijn omgeving contrasteren. ontstaan de gangen. Abstract heeft hierbij twee betekenissen. Omdat de kubus een ongebruikelijke schaal heeft. De mogelijkheid om middels een gering aantal elementen verschillende vormen te maken. Het kan op meerdere manieren worden gebruikt. hierdoor is het mogelijk om meer ruimtelijkheid te creëren door van richting te veranderen. Vooral de diagonaal is als koppelstuk belangrijk . de verticale koppeling door naspanwapening en voor transport de toepassing van schroefhulzen om een hijsoog te bevestigen. Tot slot het storten van het beton. dus het object lichter te maken door middel van de gangen. Door verticale stapeling is het mogelijk een markering te maken. het kan ook zelf een zandbak vormen. Er zijn zelf bedrijven die het uit kunnen frezen. of de gangen lopen dood. De elementen Er zijn drie basiselementen: het rechte element. De bekisting houdt het beton op zijn plek wanneer het vloeibaar in zijn vorm wordt gegoten. Het negatief zorgt ervoor dat de gangen niet vol lopen met beton. Omdat het object geheel uit beton bestaat. Ze monden soms uit op bijvoorbeeld een glijbaan. Het is eenvoudig om het in elk gewenste vorm te maken. dus het object op een manier te ondersteunen dat het vragen oproept. door het figuurlijk te ‘abstraheren’. zodat er een sociale cohesie tussen alle leeftijdscategorieën ontstaat.Connection Jeff Beysens Beysens & ter Veer architecten Rotterdam Het idee Verbinding van openbare ruimte en een ontmoetingsplaats voor gebruikers. niet alleen met wat bankjes maar een structuur. een negatief(piepschuim) en natuurlijk beton. Uitgangspunt is het creëren van nieuwe ruimten of plekken ten dienste van gebruikers in de openbare ruimte. ’s Nachts geeft de verlichting een nadruk op de vorm van het object en slechtwillenden worden geweerd. Piepschuim is een uitermate geschikt materiaal voor het negatief. Technisch Voor het maken van het object zijn er drie onderdelen nodig: een bekisting. Ontwerp Schaal en abstract zijn belangrijke sleutelwoorden in het ontwerp. Sociaal Overdag is het een plek waar kinderen kunnen spelen of het is een 49 . Het object en desbetreffende plek begint te leven. Hierdoor worden ze uitgenodigd om ook in het voorwerp te gaan. de hele hoek en het diagonale element. Technische aspecten Overweging is uitvoering in massief beton of hol. gedacht kan worden aan een kleinere maat voor kinderen toepasbaar op een schoolplein. Bij een combinatie van een bepaald aantal elementen ontstaat een nieuwe ruimtelijkheid binnen de bestaande openbare ruimte. De elementen zijn ook ondersteboven te stapelen zodat er een holte ontstaat. een vorm van micro-stedenbouwkundige plekken. Toepassingen De afmeting van de elementen is in de basis een kubus van 800 mm. Door de kronkelende doolhofstructuur in het object ontstaat er een wisselend spel tussen kinderen. 48 C-U-Wel Catharinus Schuurmans Wergea hangplek voor jongeren of gewoon een zitplaats voor ouderen. Voor de vorm van de gangen in het object is er een ‘negatief’ nodig. gevormd door zitelementen inpasbaar in een stedelijk weefsel. De C-U-Wel (‘ik zie je wel’) is een object dat vraagtekens oproept en kinderen en ouderen uitdaagt om het te gaan onderzoeken. of fungeren als verstopplaats.

lezen we boeken en kijken we naar films en televisie. Tegenwoordig is het moeilijk te beseffen dat dijken vroeger op honderden plekken zijn doorgebroken. zoals in parken en op pleinen. op plekken waar mensen verblijven en recreëren. Grote delen van het achterliggende land met dorpen en boerderijen werden dan overstroomd. Deze bezweken soms in het verleden bij hoog water. Via tablets staan we in contact met de rest van de wereld. Het gebruik van meerdere e-Stands met verschillende hoogtes verhoogt de gebruikswaarde en het speelse effect in de buitenruimte. uitzichtpunt. Het kunstwerk kan op verschillende manieren gebruikt worden. Het beton geeft de e-Stand een robuuste uitstraling die hem geschikt maakt voor het gebruik in de buitenlucht of in grote (overdekte) ruimtes. als zitplek. De e-Stand is vormgegeven als een betonnen zuil met een speelse vorm. zoals vliegvelden. als schuilplek bij regen. zoeken we informatie en vermaak. Maar ook op semi-openbare plekken waar mensen veelvuldig moeten wachten.Doorbraak Dirk Oomen Oomenlandschap Nijmegen e-Stand Paul Broekhuisen Schiedam openbare ruimte net zo normaal zijn als het gebruik van mobiele telefoons nu. De Doorbraak is een landschapskunstwerk. De bovenzijde is afgewerkt met een stroef materiaal en een opstaande rand om wegglijden van de tablet te voorkomen. In de nabije toekomst zal het veelvuldig gebruik van tablets in de 50 Meerdere ad-random geplaatste e-Stands vormen een speelse informatieplek als verbijzondering van de stedelijke ruimte. een speels vormgegeven betonelement bedoeld als hulp bij het gebruik van tablets. iPads. Deze wordt verbeeld als een golf die door de e-Stand is een table for tablets. Door het gebruik van verschillende soorten beton en toeslagen kan de uitstraling aangepast worden aan de vormgeving van de buitenruimte. Hoog tijd dus om het gebruik van tablets in de buitenruimte te faciliteren. waar mensen uitzicht hebben op het water. als bushalte of als monument. treinstations en winkelcentra. dat de plaats van een vroegere doorbraak markeert. 51 . zijn we in staat te werken. notebooks en E-readers. Zo kunnen openbare functies gecombineerd worden met landschapskunst en een verhaal uit het verleden. De onderrand is een zitbank en een trap door de golf verbindt deze plek met de kruin van de dijk. De e-Stand kan overal worden toegepast in de publieke ruimte: in de buitenlucht. Het gebruik van tablets neemt een steeds grotere vlucht door de mogelijkheden van gratis draadloos internet (WiFi). dijk slaat. Nederland is het land van dijken. De vele kolken langs de dijk zijn de stille getuigen van vroegere rampen. De e-Stand kan worden uitgevoerd in verschillende hoogtes voor mensen van verschillende lengtes.

bankjes. Een andere manier is om een ballon ter grootte van het gewenste model op te blazen tijdens het storten. houtsnippers of misschien verbrijzeld glas. zoals dat in het begin van de jaren 20 van de vorige eeuw is gebruikt in de woningbouw en later in de utiliteitbouw heeft een unieke eigenschap: het kan enorm veel drukkrachten opvangen. maar ook nog eens zonder zichtbare toevoegingen aan het esthetische karakter van beton. Zo ligt een stoeprand 15 Michael Schuurman MEEK Architecture Tilburg cm hoger om de automobilist niet zomaar de stoep op te laten rijden. De openbare ruimtes in steden of dorpen zijn secuur ontworpen en bieden de gebruiker de gelegenheid te ontspannen of hebben een meer functionele betekenis. De inzending richt zich op het bewust maken van beton als ‘verrassend’ element in de openbare ruimte. In de recente ontwikkeling is het een vraag hoe we beton een duurzaam materiaal kunnen laten zijn. in combinatie met staal. Beton. wat misschien zelfs het zand zou kunnen vervangen. wat juist goed is in het opvangen van trekkrachten. Geen kolommen of iets dergelijks worden gebruikt. Echter is dat niet zonder een gedegen materiaalkeuze wat beton betreft. De ballon heeft dan de gewenste ronding en zorgt dat als het beton uithardt. De voetgangerslaag is in dit concept het best uitgewerkt en zal ook worden uitgelegd. Hierdoor wordt niet alleen beton als chemisch proces betrokken bij een totale nieuwe manier van het gebruik van openbare ruimte.Enjoying public life De toepassing van beton in de hedendaagse openbare ruimte wordt vaak gezien als een functionele toepassing op een ontwerp. woningen). Materialen De insteek van deze prijsvraag is om een puur esthetisch antwoord te geven op de vraag hoe je met beton omgaat in een publieke ruimte. Deze ‘vervuilen’ op een zekere wijze het publieke speelplein van de gebruiker. In veel gevallen zijn er 3 factoren: onroerend goed (gebouwen. Het concept is door te voeren in verschillende schalen. In sommige gevallen is het onroerend goed gedeelte vervangen door een synthetische invoeging van natuur zoals een perkje. zodat over 50 jaar nog steeds die ene krantenkop zichtbaar blijft in het beton. of zelfs als lantarenpaal. Om het concept uit te leggen eerst het volgende: De stedelijke openbare ruimte bestaat uit een zorgvuldige mengeling van verschillende verkeersstromen en onroerend goed. Of als het niet magnetisch maar elektrogolven zou kunnen ontvangen en zenden zou het gebruikt kunnen worden als WiFi-Hotspot. Toevoeging van kristallen die door de chemische reactie van het beton magnetisch worden geladen. denk hierbij aan oud-papier. Het concept Het concept wil de puurheid van deze ‘lagen’ doorgronden door ze letterlijk op te vatten. Uiteraard als toevoegingen als oud-papier worden gebruikt kan het leuk zijn om bijvoorbeeld krantenkoppen te laten zien in de oppervlakte van het beton. Het eerste idee om toevoegingen te gebruiken die hergebruikt worden. echter blijft het voor nu een idee. maar ook als bankje. Het simpel lossnijden van de laag en het omhoogtrekken zorgt ervoor dat de onderste laag zichbaar wordt en maakt duidelijk hoe het is opgebouwd. En is een fietspad meestal rood geschilderd om meer op te vallen tussen al het grijs. lantarenpalen. geldt dat ook voor de constructie. 52 53 . Beton heeft in de jaren van zijn bestaan een hoop toevoegingsmaterialen gekregen om het lichter en sterker te maken. Dit maakt beton een uiterst sterk materiaal voor allerlei toepassingen. Hierdoor onstaat ‘magnetisch’ beton wat weer zou kunnen dienen voor het opladen van batterijen van telefoons. prullenbakken. Nu is dit een vraag die niet te omvatten is in een ideeënprijsvraag. winkels. Hierdoor krijg je een verdeling die optisch zichtbaar is door de lijnen van de verbindingen. Hierbij zijn het letterlijk lagen die een orde vinden in de juiste voor de ‘veiligheid’ van de gebruiker. parkeerplaatsen). enz. Dit is een leuk stukje spelen met de bebouwde omgeving op een manier zodat iedereen het beleeft. Constructie Zoals voor de materialen geldt. Zolang de eenvoud van het ‘omhoogtrekken’ van de laag maar zichtbaar blijft en tastbaar is voor de gebruikers. Door ze te intergreren in het al reeds neergelegde ‘tapijt’ vloeit alles in elkaar over. danwel natuurlijke sleur. Overal zijn bushokjes. Een manier is om de vorm te prefabriceren door deze op te delen in elementen en ze later in het werk te verenigen. brandgangen) en grootverkeerswegen (autowegen. kleinverkeerswegen (stoepen. Esthetisch is het belangrijk dat duidelijk wordt dat het om een ‘stedelijke laag’ gaat waarbij de overvloeiing van ‘stoep en element’ een subtiele overgang is. als bushokje. ook meteen de vorm uithardt en te voorschijn komt. Hierbij wordt beton een esthetische verrijking van een anders zo dagelijkse stedelijke. Beton kan hierin veel meer betekenen dan alleen een toepassing.

In Nederland is voor SRT-metingen op beton geen toetsingskader voorhanden. Na toetsing van de onderzoeksresultaten bleek het gemeten proefstuk ruimschoots te voldoen aan de voorgestelde minimum stroefheidseisen voor de zwaarste categorie weg. Een andere mogelijke toepassing is integratie van de CAT-tunnel in een verkeerstafel (lange verkeersdrempel). Hierdoor wordt 5 procent van de lichtbron doorgegeven via de optische vezels. worden huidige faunatunnels voorzien van stalen roosters of bestaan de U-profielen uit een betonnen dek met uitsparingen. proef 76.Faunatunnel Gert van Veldhuizenn Lelystad Voor sommige diersoorten is een duiker onder een infrastructureel obstakel minder geschikt. vanwege de toepassing van de optische vezels.500 stuks per strekkende meter tunnel zijn aangebracht. Monitoring Om de effectiviteit van de CAT-tunnel te meten. waarbij in totaal 1. De platen hebben een kunststof omhulsel. dan nog blijft de lichtopbrengst hetzelfde. Door deze extra toevoeging. die ‘s avonds of ’s nachts weer wordt afgegeven. Door de tunnel te integreren in een verkeerstafel. Er zijn situaties denkbaar dat een faunatunnel gewenst is. skeelers en rolstoelgebruikers kunnen de tunnels niet echt goed passeren. is dan te gebruiken voor de nabijliggende straatverlichting. Door het vergroten van het oppervlak neemt de lichtopbrengst toe. Zo’n combinatie vermindert de aanlegkosten. Al zou het beton 10 meter dik zijn. Warmteregulering Om het klimaat in de tunnel te stabiliseren zijn warmteregulerende platen aangebracht. Bij toepassing van een piëzo-element wordt de energie verdeeld over de schokbreker van de auto en de CAT-tunnel. die als een klankkast werkt. wat het smeltproces veroorzaakt. Dit betekent voor de wegbeheerder extra onderhoud om de tunnel bruikbaar en doelmatig te houden. De optische vezels vangen licht op onder een hoek van 60 graden. Bij de aangelegde tunnel in Lochem zijn in totaal acht tunnelelementen gebruikt. Hiervoor wordt een andere reguliere tunnel gebruikt als referentie. Dit zorgt voor een potentiaalverschil en dus voor elektrische energie door samendrukking van een metallisch kristal. wordt de toepassing van het piëzo-element aantrekkelijk. Fietsers. Hiervoor wordt gebruikgemaakt van zogenaamde PCM-platen (Phase Change Materials). De dikte van het beton verandert de lichtopbrengst niet. voert een student biologie onderzoek uit. De gaten in de plaat zijn voor de bevestiging van de plaat aan het beton. Hetzelfde geldt voor de kieren tussen de platen en de wanden van de tunnel. geschikt voor verkeersklasse 45 en een belastingklasse D400. De lichtdoorlatendheid van het beton wordt mogelijk gemaakt door het aanbrengen van optische vezels. 55 . Aan die stalen roosters en open betonelementen kleven problemen. Lichtdoorlatend beton Om de nadelen van de open stalen roosters en dekplaten te omzeilen. kun je spreken van een energieneutrale faunatunnel ter compensatie van de productie en aanleg van de tunnel. Door passerend wegverkeer veroorzaken de roosters behoorlijk wat geluidoverlast. Piëzo-element Een derde toevoeging kan een piëzo-element zijn. Overigens is een foutieve gedachte dat bij de toepassing van een piëzoelement in een wegdek dit gepaard gaat met energieverlies van het pas- serende voertuig en dus extra brandstof kost. omdat dan de meeste energie wordt verkregen door het wegverkeer dat de tafel op. De Comfort Animal Transfer-tunnel is van lichtdoorlatend beton en heeft platen met warmteregulerende kristallen. en worden vóór het aanbrengen opgevuld. wordt een lijm gebruikt met een mengsel van zand.2 kilo type HD10 is verwerkt voor de warmteregulering. die warmte opslaan in zoutkristallen voor geprogrammeerd hergebruik. De dekplaat van de tunnel is uitgevoerd met optische vezels met een diameter van 3 mm. Bij opname van warmte gaan deze materialen over van een vaste naar een vloeibare vorm en omgekeerd. Omdat sommige diersoorten enkel een tunnel ingaan mits er licht in komt. naast het lichtdoorlatend beton en de PCM-platen. Blad. Een derde nadeel is de passeerbaarheid door weggebruikers. Een andere belangrijk nadeel is geluidoverlast. Daarom is een nieuw soort faunatunnel bedacht. Normaal gaat de energie namelijk verloren in de schokbrekers van de auto. afval en strooizout raken in de tunnel. hebben wij een afdekkende betonplaat ontwikkeld die licht doorlaat. Voor onder andere provinciale en rijkswegen zijn de elementen eenvoudig aan te passen naar verkeersklasse 60. Dit onderzoek behelst onder meer het verrichten van passeertellingen van fauna. Lochem heeft de primeur. Voor het bepalen van de stroefheid van het element is de SRT-methode (Skid Resistance Tester) toegepast. waarbij deze direct in contact komen met de warmteafgifte. Voor de toetsing van de onderzoeksresultaten is gebruikgemaakt van de Britse norm BS-EN 13036-4. Om de platen op te ruwen.en afrijdt. waarin 7. omdat tegelijkertijd verkeersremmende maatregelen worden aangelegd. Overdag nemen de smeltende kristallen dus warmte op. zodat de temperatuur niet te hoog maar ook zeker niet te laag wordt. Andere metingen zijn het temperatuurverloop gedurende de dag en lichtsterkte. die wordt opgewekt door het passerende wegverkeer. maar dat de aanleg wordt verhinderd doordat de weg een waterkerende functie heeft. Deze energie. Men voegt warmte toe. De PCM-platen worden op de bodem van de tunnel aangebracht om een optimale situatie te creëren voor reptielen en amfibieën. De betonnen platen hebben een ruw oppervlak om de stroefheid te garanderen. die nog wordt versterkt door de vorm van de tunnel. De proef is uitgevoerd conform Standaard RAW bepalingen 2000. De resultaten hiervan worden eind 2012 verwacht. De opgenomen warmte komt vrij gedurende de tijd dat het smeltwater afkoelt en zich 54 opnieuw een kristalachtige massa vormt.

Via Linkedin. De lampen worden gevoed door de energie die overdag opgeslagen wordt in de accu. Fountainhead is 4. ultra-hogesterktebeton. eindeloze aanbod aan verschillende media blijft men op de hoogte van wat er in de fysieke wereld om hun heen gebeurt.Fountainhead David Hess Rotterdam Fountainhead biedt een fysieke plek waar mensen samen komen vanuit dezelfde primaire behoeftes als 5000 jaar geleden. Een fysieke plek die mensen samenbrengt en verbindt. om te drinken of om licht te vinden in het donker van de nacht.5 m hoog en heeft een doorsnede van 9. Een plek voor ontmoetingen. Facebook en Twitter blijft men in contact met zijn medemens. De overkapping is voorzien van LED-lampen die gaan branden zodra het donker wordt. En via het. Fountainhead laat zien dat de vanzelfsprekendheid in het voorzien van deze eerste levensbehoeften alleen vol te houden is via duurzame energie. drinkwatersystemen en LED-verlichting. overal beschikbare. warmte. Het verder doorontwikkelen van Fountainhead is een buitenkans om innovatieve technieken. voorziet Fountainhead in een ontmoetingsplek. Het dakoppervlakte is hiermee 80 m2. ten nog steeds niet vanzelfsprekend is. een grot. Fountainhead is het moderne equivalent van een boom. een waterput en een kampvuur . Het dak is bekleed met pv-cellen die de opgevangen zonne-energie doorsturen naar een accu in de stam. Door de globalisering en digitalisering lijken mensen elkaar op lokaal niveau steeds minder nodig te hebben. licht en water. Tussen de raamwerken worden de schalen gemonteerd die de huid van Fountainhead vormen. 57 . Deze tank is aangesloten op een tappunt waar drinkwater uit komt. beschutting. Fountainhead kan ingezet worden als een sociale katalysator. die steeds belangrijker lijken te worden en waar Nederlandse bedrijven wereldwijd toonaangevend in zijn te bundelen in een product dat een belangrijke rol kan spelen in het verbeteren van de leefomgeving van de mens. draagt Fountainhead bij door het bieden van beschutting en drinkwater. wordt door de stam via een ‘omgekeerde osmose’ filter naar een watertank van 1500 liter gevoerd.5 m. Het biedt een fysieke plek waar mensen met gedeelde belangen naar toe komen. En om een gesprek te voeren met een vreemde met wie je even lotgenoot bent. Voor grote delen van de wereld. waar het voorzien in eerste levensbehoef- Voor de delen van de wereld waar zo goed als iedereen een woning met stromend water en verwarming heeft. De natuurlijke krachtenafdracht van dak naar stam wordt opgevangen door 8 raamwerken die in het midden aan elkaar verbonden worden. Het water dat op het dak wordt opgevangen. Fountainhead geeft nieuwe betekenis aan plekken in de stad. Het gehele lichaam van Fountainhead wordt uitgevoerd in ultra-hoge sterktebeton. 56 Om te schuilen tegen de regen of de hitte van de zon.

Het is ook mogelijk om de schakels driehoekig of trapeziumvormig uit te voeren zodat de ketting tegen zichzelf afgezet kan worden. en kan na verloop van tijd door roest in deze vorm gefixeerd blijven. al dan niet in gekleurd beton. van bushokje tot speelplein. Het principe is dat de mat in één richting flexibel is. Het voordeel van de onderlinge koppeling is dat de ketting minder gevoelig is voor ongelijkmatige zettingen. Omschrijving Een fietsketting is als een touw in elke vorm te leggen. Bovenop de vorm kan grond of beton gestort worden. Er zijn legio voorbeelden te bedenken. De ketting is opgebouwd uit schakeltjes onderling met asjes gekoppeld. Toepassing van beton beperkt zich vaak tot bodembedekking en straatmeubilair. Op deze wijze zijn allerlei vormen van beton te maken zonder dat de vorm traditioneel uitgekist hoeft te worden zoals bij regulier in-situ of prefab beton. Een aantrekkelijke openbare ruimte geeft mensen het gevoel van veiligheid en welbehagen. Figuur 3 geeft een voorbeeld van de mogelijkheden. kan deze in dwarsrich- 58 59 . Beton is hiervoor het uitgelezen materiaal. van weg tot park. vlakke elementen zoals tegels en stoepranden voor de straat en ruimtelijke elementen zoals betonnen zitbanken als straatmeubilair. Speelsheid kan ook gevonden worden in toepassing van één standaard element om meerdere functies te vervullen. Nadat de mat over de ondergrond ‘gedrapeerd’ is. Op locatie kunnen de matten tot eindproduct samengeregen worden. heeft een duidelijke scheiding van functies en dient uitnodigend te zijn. In onderstaand figuur is een traditionele schakelvorm aangehouden. Mogelijkheden In de fabriek kunnen de matten samengesteld worden in elk gewenst patroon. Elk onderdeel is ‘custom-made’.of aangespannen worden zodat de betonnen schakels tegen elkaar aangedrukt worden waardoor de vorm door onderlinge wrijving gefixeerd wordt. De randschakels kunnen bijvoorbeeld zwaarder of groter uitgevoerd worden. Vanaf nu wordt gesproken over matten in plaats van ketting. ting voor. Zo kunnen gebogen vormen gemaakt worden voor tunnels of onderdoorgangen waarbij de mat als drukboog en verloren bekisting werkt. Speelsheid wordt hoofdzakelijk gevonden in kleur en vorm. Bij het plaatsen volgt de mat de ondergrond. In het concept ‘Geschakeld Beton’ worden de schakels uitgevoerd in beton. Een straat hoeft niet voor lange tijd open te liggen. maar de mat kan ook als het ware op zichzelf opgestapeld worden.Geschakeld beton Jan Zwarthoed Alphen aan den Rijn Het Concept De ‘Openbare Ruimte’ omvat een breed scala aan landschappen. Dit concept heet ‘Geschakeld beton’ en is gebaseerd op het principe van een fietsketting. profilering en vorm. waarbij functie onderscheiden wordt in kleur. de matten worden direct op hun plaats gehesen. wapeningstaven of draadeinden. De toelaatbare hoekverdraaiing tussen twee schakels kan vastgelegd worden in de betonschakels. De ketting van beton kan in elke gewenste breedte gemaakt worden in betonnen schakeltjes van gekleurd beton met elk gewenst oppervlak. Bij variërende tophoeken kunnen allerlei vormen samengesteld worden. De openbare ruimte kan allerlei functies vervullen waarvan één altijd zal zijn het verschaffen van een veilige en stabiele bodembedekking of ondergrond: de straat. en bestaan de asjes uit verduurzaamde staalkabel.

is het object met een eenvoudige bekisting te produceren waardoor de kosten voor productie beperkt blijven. Waar speeltoestellen gewoonlijk bestaan uit een combinatie van kunststof. hout en staal. ‘Het is belangrijk de kwaliteit van recreatiegebieden hoog te houden. Op het strand ter hoogte van kiosk de Bartskamp is een plaquette geplaatst waarop het kunstwerk in gedichtvorm te bewonderen is. Maandagochtend 2 juli 2012 is het kunstwerk ‘De Ontmoeting’ op recreatiegebied Heerderstrand in Heerde op feestelijke wijze geopend door Jan Jacob van Dijk. Zij brachten toepasselijke en vrolijke muziek voor het kunstwerk en het recreatiegebied ten gehore. Het materiaal is zo glad en dicht dat het als speelmateriaal/glijbaan gebruikt kan worden. Uiteraard is het aan eenieder wat het kunstwerk betekent. Het kunstwerk bestaat uit zestig sculpturen die deels op het strand en deels in het water staan. Het materiaal is zo sterk dat het voor toepassing in de openbare ruimte bestand is tegen vandalisme. Hierdoor kunnen de kwetsbare verbindingsmiddelen tussen de verschillende onderdelen achterwege blijven. Dagrecreanten zijn belangrijk voor de verblijfsrecreatie in Gelderland. Door de manier waarop de speelvoorzieningen in het speeltoestel zijn verwerkt. De RGV recreatiegebieden voldoen aan deze norm. Het kunstwerk is mede mogelijk gemaakt door een bijdrage van de provincie Gelderland. Jan van Wolfswinkel Movares Nederland Utrecht De vormgeving is zo vrij dat scherpe kanten eenvoudig vermeden worden en attributen in de vorm meegenomen zijn. ‘De Ontmoeting’ past bij het parkachtige karakter van Heerderstrand en prikkelt de nieuwsgierigheid van bezoekers. ‘Dagrecreanten belangrijk voor verblijfsrecreatie’ Gedeputeerde Jan Jacob van Dijk gaf aan het kunstwerk passend te vinden in het decor van het recreatiegebied Heerderstrand.Glijschommelspeelrek Het glijschommelspeelrek is een speeltoestel dat én multifunctioneel is én maximaal gebruik maakt van de mogelijkheden van ultra-hogesterktebeton. Door de dichtheid van het oppervlak treedt minimale vervuiling op. Daarnaast kan het ook gebruikt worden als ophangpunt voor een schommel of dienst doen als shelter. In het speeltoestel maken de treden. Met het materiaal kan zo slank geconstrueerd worden dat het materiaal aansluit op de kleine mensenmaat van speeltoestellen.’ 61 . Op deze manier komen kinderen op jonge leeftijd op een speelse manier in aanraking met het materiaal beton. Het eenvoudige speeltoestel daagt uit om te beklimmen en vanaf te glijden. gedeputeerde van de provincie Gelderland. het glijvlak en de houdgrepen integraal deel uit van het monolithische object. 60 Heerderstrand Werner van Drie Cervix Beton Kootwijkerbroek De opening werd muzikaal omlijst door een strijktrio. Ze stimuleren elkaar onderling waardoor economisch groei in Gelderland ontstaat. biedt ultra-hogesterktebeton nieuwe mogelijkheden die tot nu toe met het materiaal beton niet binnen het bereik lagen .

Hunebed Ilse Stilkenboom. Een spannend object opgenomen in de natuurlijke ruimte. Al eeuwenlang wordt leven en dood met de natuur geassocieerd. De door de inwerking van gletsjerijs gladgeslepen keien nodigen uit om op te klimmen of in te kruipen. In deze bijzondere ‘recreatiegebieden’ wordt vaak standaard straatmeubilair toegepast. Hoe kunnen deze objecten vormgegeven worden op een wijze dat ze niet conflicteren met. Ook kan onderzocht worden of de buitenlandse markt ook behoefte heeft aan deze symbolische elementen. een groot informatiebord bij de entree en kleine bordjes bij de bomen van dierbaren. In dit spuitbeton wordt zaad aangebracht en groeven waarin planten en insecten zich kunnen nestelen. speeksel en water. Door ‘groene aders’ te ontwerpen. Een nieuwe eigentijdse hunebed. De vorm kan verschillende associaties oproepen. dat we vervormen en waar we spuitbeton op aanbrengen. We zouden dan ook graag een productieproces ontwikkelen die het mogelijk maakt om een ingewikkeld vormgegeven object van beton. kunnen plantenkiemen en mossen zich makkelijker wortelen. goedkope wijze 62 63 . Houten zitbanken langs de paden. Marja Haring en Simone Nagel Peter Verkade Landschapsarchitect Boskoop te produceren. Deze menselijke kunstwerken zijn ware trekkers.0! Een herkenbare vorm verzorgt de informatievoorziening in herdenkingsbossen. bijvoorbeeld door ‘reverse graffiti’. Er kan met de detaillering onderzocht worden hoe beton ‘levend’ kan worden. Een eigentijds object geaccepteerd in een natuurlijke omgeving. De laatste tijd worden er steeds meer herdenkingsbossen en natuurbegraafplaatsen gerealiseerd. Ze misstaan geen enkel bos. De ‘ontmoetingsplek’ binnen een groep herdenkingsbomen kan afleiding zijn voor de kinderen of een aanleiding om even een lunch te nuttigen. Bij een traditionele productie moet voor deze vorm een kostbare bekisting en wapeningsnet gemaakt worden. een vlam of een witte lelie. Dankzij nieuwe technologieën zou de informatieweergave ook op andere manieren kunnen. op een eenvoudige. hunebed 2. Bijvoorbeeld met geïntegreerde interactieve LEDschermen (buigbaar). Zij liggen verscholen onder de voortlevende beplanting en vertellen een verhaal. Het geeft onderscheid tussen de diverse herdenkingsplekken en geeft het herdenkingsbos allure. Er valt wat te ontdekken en te beleven. De symboliek van leven en groei kan in het betonnen object op een speelse manier terugkomen. maar juist een meerwaarde geven aan de natuurlijk omgeving? Hunebedden in een bos vinden we prachtig. Het beton krijgt een nieuwe duurzame dimensie. Het beton gedraagt zich als haar omgeving. haar gedraaide vorm biedt ze dezelfde kwaliteiten van natuurlijk spelen als de oorspronkelijke hunebedden. Ook met beton kunnen plastische vormen gecreëerd worden. Hierdoor wordt een oneindige variatie aan vormen realiseerbaar. Ook zijn er diverse ‘groene manieren’ om teksten op beton aan te brengen. Des te interessanter omdat som- Wat is er mooier dan in een bos te wandelen naar een bijzondere plek waar een markante boom de herinnering aan uw dierbare oproept? Een levend monument in een openbaar toegankelijk herdenkingsbos. Wereldwijd kan men spannende objecten vinden in bossen. Ze maken haar directe omgeving bijzonder en zijn één met de natuur. Gaten en structuren kunnen een insectenhotel creëren. Door mige diersoorten zoals bijen en zwaluwen ook zelf een vorm van beton aanmaken door leem. diepe groeven. In dit geval denken we aan speciaal wapeningsnet.

Hierdoor ontstaat er een aantrekkelijke levendigheid en kan de loods zowel een plaatselijke als een bovenregionale uitstraling krijgen. stalen spanten Door het omringende gebied te betrekken in de nieuwe structuur van betonnen muren ontstaan er interessante openbare buitengebieden en worden gebouw(en) en gebied in een nieuw verband gebracht. 64 Uitgangspunt Een locloods in Roosendaal uit 1907 door spoorwegarchitect Van Heukelom ontworpen. faciliteren de hedendaagse gebruiker en verbinden de binnenruimte aan het omliggende gebied. die daar vanuit hun ‘nest’ zich door de levendigheid beneden kunnen laten inspireren. Een moderne. Hierdoor blijft de ruimte (binnen en buiten) schoon en overzichtelijk. Ze delen de ruimte opnieuw in. Grote betonnen muren gaan functioneren als de ruggengraat van de loods. vormbaar en ter plaatse te storten. De tegenstelling van de fragiele onrust van het ambachtelijk bouwen met staal wil ik een hedendaagse tegenhanger geven door middel van het gebruik van beton. waarvan de schoonheid in de uitstraling van rust te vinden is en waarmee een eigentijdse signatuur in de ruimte aangebracht kan worden. bergruimte. Jaap Olaf van der Feer Breda In mijn optiek is beton op deze plaatsen het perfecte materiaal om deze structuur te maken. Ook kan de herbestemde loods een aanjager worden voor stadsontwikkeling in dit gebied.en buitenruimte doorsnijdende. Dat geeft rust binnen het ritme van de mooie ambachtelijke kniespanten. industrieel. Robuust. Over sporen bewegende podia maken de ruimtes flexibel in volume en gebruik. Veelal zijn industriële loodsen ambachtelijk vervaardigd. faciliteiten voor moderne media. Kleur en structuur zijn beïnvloedbaar per locatie of project. De uitstraling kan door gebruik te maken van schoon beton worden afgestemd op het doel en de omgeving. Ruige grote gebieden met omvangrijke loodsen zoals te vinden in bijvoorbeeld spoor. waar zich ooit rookkappen bevonden. Hier werden stoomlocomotieven gestald. werden ingezet om grote ruimtes zonder steunkolommen te kunnen overkappen. De muren en de doorgangen sturen het publiek. Bovenin de loods.en havengebieden. trappen naar verdiepingen. Concept Ik trek de historisch interessante locloods het heden in door het gebouw van een duidelijke signatuur te voorzien die het oorspronkelijke gebouw intact laat. waardoor er o. Ik wil beton inzetten om de schoonheid van het bouwen van toen te benadrukken. De dubbele muren kunnen alle moderne voorzieningen bevatten zoals elektriciteit. publieke voorzieningen zoals toiletten of een balie. Situatie nu De locloods is door BOEi aangekocht en de restauratie zal in het najaar van 2012 afgerond worden. De overgangen zijn prachtig vormgegeven. Waarom beton Leegstand van industrieel erfgoed en hun omliggende gebieden zijn voor mij het uitgangspunt voor dit idee. Om deze ruimtes een nieuwe functie te kunnen geven is het noodzakelijk hier een nieuwe structuur in aan te brengen door nieuwe ruimtedoorsnijdende muren te plaatsen en daarin de ontbrekende faciliteiten voor het nieuwe gebruik onder te brengen. 65 . Doel De locloods wordt opengesteld voor publiek en kan op deze manier als podium worden ingezet voor culturele activiteiten en creatieve bedrijven. betonnen dubbele muren waartussen en waarin moderne faciliterende voorzieningen zijn ondergebracht kan herbestemming van industrieel erfgoed worden vormgegeven zodat nieuwe hedendaagse publieke plekken ontstaan waarin het verleden voelbaar blijft. zonder de gebouwen aan te tasten. De extreme omstandigheden worden adequaat ingezet om een unieke ruimtelijke beleving te ervaren. gerepareerd en op stoom gebracht. Er is nauwelijks sprake van een fysieke barrière tussen binnen en buiten.Industrieel erfgoed Idee Door het gebruik van binnen. ruime pleinen ontstaan. hang ik kleine woonunits voor artist-in-residence kunstenaars. Omschrijving van het project Locloods In een enorme loods wordt met een groot gebaar en op doeltreffende wijze een aantal nieuwe ruimtes gecreëerd die naadloos in de omringende buitenruimte doorlopen.a. Het gebouw is industrieel erfgoed en heeft een monumentenstatus. sterk. klimaatbeheersingsystemen. pendelende locloodstrein met een loungebar rijdt bezoekers de loods binnen. Ik heb gekozen voor massief beton als tegenstelling tot de stalen constructie.

De hoogte van het totale bouwwerk betreft ongeveer 2. Het geeft de mogelijkheid gebruikers berichten achter te laten op een ‘analoge Facebook-pagina’ Oma stuurt Facebook berichten Neefjes spelen smartphonespellen Meer dan vijftig procent van mijn woord vandaag is digitaal We spreken met reden We veronderstellen wederzijds begrip We moeten springen. Een gevoel dringt langzaam tot mij door. ik en mijn vrienden. Er moet een manier bedacht worden om een overbrugging te maken. offline . Dit doen we door het in acht nemen van mijn voorstel. zullen vanaf nu altijd met elkaar verbonden zijn. Tom Thijssen Delft De nodige gradiënt.. Ondertussen tweet ik wat en stuur een f. Zoeken naar een manier om dit grijze gebied te overbruggen.. Er zijn grote hiaten. De eerste stap wordt genomen op straat. Een deel van de materialen kan ter plekke verwerkt worden tot hernieuwd materiaal. Erol Oztan Studio Erol Heerlen Deze mobiele Tuinkas is gemaakt van beton dat vrijkomt uit sloop en verwerkt tot betongranulaat. intelligent.40 m.EQ . Er is namelijk geen ‘grijs’ gebied. online: WWW #_TUBE _ F.QR Ik loop rondjes in mijn berghut in Rougemont in Zwitserland. Inmiddels begin ik de grootte van de problematiek te zien. Het bereik van mijn wifi-netwerk (tweehonderd mbit) is prima. Sta stil Vragen oproepen Vragen stellen Nadenken De stad is van Beton De QR steengoed Langzaam begrijpen 66 67 . Wij. Jardin Er komt te veel materiaal uit sloop vrij dat nu direct afgevoerd wordt. Tune in. Een project ter bewustwording van het fenomeen grijs gebied. De nodige overgang. diepzwart en helder wit. Nu graag ruimte voor het grijze gebied in de vorm van beton. het maakt een wereld van verschil. facebookwall Het betreft een uit beton verrezen constructie van blokken van elk 60 x 60 cm in afmeting. Een tuinkas die op elke plek neergezet kan worden.-berichtje. Offline en Online zijn een contrast. tijdelijk of tijdens en na het proces. Dat merk je als je op zo’n plek woont.B. een kunstwerk.b. digitaal. Hoe mooi als je de geschiedenis kan vertellen door deze materialen te hergebruiken voor andere doeleinden.IQ . De wereld is veranderd zonder dat ik er erg in had. Het Motto: IQ-EQ-QR Kernwoorden zijn: sociaal. _TWEETTWEET_ QR _ Whats APP_@_# Tune out. Een stedelijke speeldernis.

Dit in combinatie met betonnen zitelementen ook in dezelfde vorm. al naar gelang de ruimte waar ze geplaatst gaan worden. Het object bestaat uit een vijftal elementen. Om kleur te geven. maar ook in de avond en de nacht. niet zouden misstaan! Tineke Bronsveld Hilversum De plantenbakken kunnen in verschillende hoogtes worden uitgevoerd. bestaande uit marmerkorrels of korrels van een ander materiaal dat in al dan niet gekleurd cement of klei is gedrukt en na droging gepolijst wordt. Hoge bakken als er privacy verlangd wordt. Beton speelt een belangrijke rol in mijn ontwerp omdat het een goed product is voor de realisatie van het object. Het concept is eenheid creëren met de omgeving en een beeldend object maken. Speelse objecten die op elk plein. wordt terrazzo gebruikt. en lagere als er bijvoorbeeld een ruimte afgebakend moet worden.Jigsaw concrete Grote betonnen bakken in de vorm van een puzzelstuk. Het object dat ik heb ontworpen heeft twee functies: ten eerste is het een speelobject waarop je kunt klimmen. te gebruiken als plantenbakken. zitten en spelen en ten tweede is het een beeldsculptuur dat bij de omgeving past en als eyecatcher dient. Om het ‘wow-effect’ te versterken heb ik daarnaast nog licht aan het object toegevoegd waardoor het object er niet alleen overdag mooi uitziet. 69 . Vierentwintig uur per dag kan je genieten van het openbare handige kunstwerk. Met mijn ontwerp wil ik kinderspeeltuinen wat opvrolijken omdat ik bestaande speeltuinen wat saai vind. hal. aan te passen aan de ruimte. In verschillende zachte (pastel) tinten. Kinderspeeltuin Marina Arsinova Vinke Display Breda Ik heb een kinderspeeltuin ontworpen van beton. dat aan elkaar worden 68 gekoppeld. Elk element bestaat uit een aantal. Terrazzo is een vloerafwerking. of welke openbare ruimte dan ook. Lichtdoorlatend Beton Om de verlichting te integreren in dit ontwerp is gekozen voor lichtdoorlatend beton in combinatie met LED-verlichting.

Het sprookje staat symbool voor de vindingrijkheid en kracht van kinderen. verstoppen. Met dit ontwerp hopen wij de aantrekkingskracht van de openbare ruimte als speelruimte positief te beïnvloeden en nodigen wij alle passanten en inwoners van een wijk uit de twee routen als ontmoetingsplaats en speelplek te gebruiken. Door het gewicht van de elementen blijven ze op 70 hun plek. onderhoudsarm zijn en lang mee gaan. de mogelijkheden van het gebruik zijn uitgebreid. Deze worden met verschillende materialen en texturen afgewerkt. scherpe bochten). vormt een alternatief traject en de route naar de drie huisjes. De aaneenschakeling van de elementen bepaalt de route. De fantasie wordt geprikkeld. waar ook groen door kan groeien. Het ontwerp is geïnspireerd op het gelijknamige sprookje waarin Klein Duimpje door het achterlaten van steentjes de weg naar huis terug wil vinden in het bos. Een zijde van een spoorelement heeft een hoge zitrand. Voor de vijf betonnen basiselementen van het spoor en de stapstenen is een mal benodigd. dit kan meegenomen worden in het algemeen beheer van het groen van de wijk. De bouwtijd is hierdoor kort wat kostenverlagend werkt. Het traject wordt afgewisseld met de stapstenen en ‘huisjes’. Techniek De spoorbaan is een flexibel systeem. De afmetingen zijn zo gekozen dat ze stapelbaar zijn en getransporteerd kunnen worden. Maar een keer per jaar zal een grondige inspectie moeten worden verricht op slijtage. Doordat de elementen onafhankelijk van hun ondergrond of situatie kunnen worden geplaatst. skaten. de basisonderdelen zijn op verschillende manieren te schakelen tot een route. op het randje balanceren. De ‘huisjes’ zijn opgebouwd uit rechtop gezette spoorelementen en kunnen worden geïnterpreteerd als ‘pitstops’ in de vorm van twee kastelen (rechte betonelementen) en een iglo (kromme betonelementen). Regen loopt naar de ondergrond door de speling tussen de elementen en de open cirkels. tunnels) en de obstakels (cirkels. hiervoor is een plaatsingsmechanisme (een haak) verborgen in een aantal kleine cirkels. Andersom is de lengte van een route te bepalen naar aanleiding van de hoogte van het budget. de andere zijde heeft een lage zitrand.H. de betonnen steentjes van Klein Duimpje. klimmen. Eén route is opgebouwd uit gekoppelde betonnen elementen (spoor). de uitdagingen (glijbanen. Het is daardoor aanpasbaar aan de situatie en uitbreidbaar door de wijk al naar gelang de grootte van het budget. rennen. Beheer De keuze voor de materialen. komt mede voort uit het feit dat de materialen goed te verwerken zijn in diverse vormen. De tweede speelroute kan door een buurt worden gelegd en is uitbreidbaar. Hiervoor kan in overleg met de gemeente een extern bedrijf worden ingehuurd. bestaande uit voornamelijk rubberen en betonnen stapstenen. beton en kunststof gravel. Versleten of beschadigde spoorelementen en stapstenen kunnen gemakkelijk worden vervangen. waarvan de belangrijkste een kunststof gravel is die ook op hardloopbanen wordt toegepast. fietsen. Het heeft daarnaast met betrekking tot duurzaamheid een aantal gunstige eigenschappen. 71 . te ‘hangen’. De opzet van het ontwerp als product van verschillende standaardonderdelen maakt het niet alleen flexibel. Door de materiaalkeuze zullen de beheerkosten van de speelplaats mimimaal zijn. de kosten hiervoor worden rendabeler naarmate een grotere hoeveelheid elementen wordt geproduceerd. De tweede route. om de veiligheid van het speeltraject te kunnen blijven garanderen. zonder verlies van sterkte of andere gunstige eigenschappen en zijn daardoor milieuvriendelijk. Alle producten zijn gemakkelijk en volledig te recyclen. Beide routen kunnen ook gebruikt worden om te rusten. doordat de elementen voorzien zijn van een plaatsingsmechanisme. Daarnaast zijn sommige stapstenen ingevuld met groen. maar ook gezellig even kletsen op de rand van de spoorbaan en op de stapstenen. Het ontwerp bestaat uit twee speelrouten. In vergelijking met conventionele speelplaatsen biedt het ontwerp veel mogelijkheden voor beweging en avontuur wat het geschikt maakt voor jong en oud. maar ook onafhankelijk van de omgeving en ondergrond. Deze loopt vanaf de promenade door de bosjes met veel bochten en een paar glijbanen die vanaf ver te zien zijn. van Heel de Bever Architecten Eindhoven Klein Duimpje is een idee voor een speelzone voor kinderen van alle leeftijden. Vanuit een vrachtwagen worden ze op hun plek gehesen. De geprefabriceerde elementen kunnen snel geplaatst en geschakeld worden. De verbinding tussen de spooronderdelen wordt gevormd door grote cirkels. Daarnaast zorgt het gewicht van het materiaal van de elementen en de stapstenen ervoor dat de onderdelen van een route op hun plek blijven en vandalismebestendig zijn.Klein duimpje M. Avontuur Het spoor wordt gevormd door de rechte en kromme betonelementen. Realisatie De kosten van het ontwerp zijn afhankelijk van het aantal elementen om de lengte en complexiteit van de twee routen samen te stellen. kan de productie van de elementen voor het traject in het Regentessekwartier in Den Haag ook eventueel samengaan met de productie van de elementen voor een route elders in het land waardoor de algemene kosten kunnen worden gedrukt.

en tuinbouw én in de grootschalige verstedelijking van onze omgeving. flora en fauna. In zo’n wereld verliezen planten in rap tempo hun begeerlijke eigenschappen.liefdeverhouding blijken we simpelweg niet zonder ze te kunnen. Zeker nu uit onderzoek is gebleken dat er de laatste jaren een enorme terugloop in de insectenstand heeft plaatsgevonden. de meeste vogels eten de eerste dagen van hun leven enkel en alleen insecten. de bestuiving van groente en fruit is vrijwel geheel afhankelijk van insecten. wespen en mieren. zonder insecten zouden we omkomen in de koeienpoep. Deze door mensen gebouwde wanden dragen bij aan de instandhouding en groei van verschillende insectensoorten. Ze lieten teunisbloemen groeien en zorgden ervoor dat motjes die de teunisbloem lastig vallen er niet bij konden komen. zoals lekkere smaak en grote oogsten. schoonheid én leven. Om als voorbeeld te nemen. stenen wereld’ van de mens eigenlijk nog meer dan genoeg ruimte waar de insect zijn onderkomen zou kunnen zoeken. De oplossing wordt gezocht in het samenbrengen van de wereld van de insecten en de alsmaar verstedelijkende wereld van de mens. Een ander voorbeeld. Anderen zullen leeg blijven.en snelwegen en noem maar op. De beestjes kunnen langzaam maar zeker geen kant meer op en dat heeft grote effecten op onze leefomgeving. Beeldkwaliteit Motel Uitzicht is geen opzichzelfstaand object. In het beton worden gaten gemaakt van verschillende doorsneden en dieptes van 5 tot 20 mm. In een rap tempo verloren de bloemen daarop de bescherming die ze door de jaren heen ontwikkeld hadden. Ze worden gebouwd bij telers van groente en fruit of in tuinen om insecten te trekken voor bestuiving van de gewassen en zo de diversiteit van bloemen en planten te stimuleren. Er is binnen de ‘betonnen. De aanwezigheid van het Motel zal echter niet onopgemerkt blijven. Met het bijzondere reukorgaan van deze kleine beestjes weten zij de poep razendsnel te vinden om zich er vervolgens tegoed aan te doen. groots effect Insecten als bron van leven Het klinkt aantrekkelijk: een wereld zonder vervelende insecten zoals bijen. dat insecten onmisbaar zijn in onze wereld is meer dan duidelijk. daar kunnen mensenhanden met kunstmatige bestuiving onmogelijk tegenop. 73 . riet en bamboe. Om het tij te keren hoeft echter niet direct het roer volkomen om. integendeel. regen maar ook opspattend water. De oorzaak hiervan ligt in de toename van het gebruik van gifstoffen in land. De wereld van de mens wordt de wereld van de insect en andersom. Motel Uitzicht is grootschaliger van aard. Het beste gedijt een insectenmuur wanneer deze gericht is naar de zon. het biedt ruimte. hoe onmisbaar insecten zijn in onze voedselketen. Er is een gebrek aan groen in de stad. Dit onderzoek toont. 72 Motel Uitzicht Motel Uitzicht is een variant op de steeds bekender wordende insectenhotels of insectenmuren. Kortom. water en grond. Ze bestuiven in bepaalde perioden van het jaar dusdanig veel. blinde muren. dakpannen en houtblokken ontstaat er een nest-. De meeste insectenmuren zijn klein van formaat. Er verdwijnen steeds meer kleinere landschapselementen zoals houtkanten en struweel in het buitengebied.Kleine beestjes. naast velen andere. Denk aan betonnen gevels. En ondanks onze haat. De oplossing ligt hem juist in het sámen brengen van deze werelden. In het ontwerp dient rekening gehouden te worden met deze aspecten. Ontwerp Motel Uitzicht biedt onderdak aan een breed scala insectensoorten. Het principe wordt ingepast in bestaande betonnen elementen. Het totaal aan perforaties in het beton vormt een tekening die als geheel een zwerm insecten uitbeeldt. We leven in een dichtbevolkt land waar gebouwen. keerwanden. Omdat het tekort aan insecten zich niet beperkt tot de tuin van de buurman of de boomgaard in het dorp zal er een groter gebaar moeten worden gemaakt naar de kleine beestjes. En zonder vogels én insecten valt er al gauw een groot gat in de natuurlijke kringloop. Door de constructie van op elkaar gestapelde elementen zoals stenen. schuil.en/of overwinteringsplaats voor verschillende insecten. Zonder insecten dus geen vogels. Sommige gaten zullen gevuld worden met natuurlijke materialen zoals hout. snelwegen en spoorlijnen van net zo’n groot belang zijn als groen. Ook is het van belang dat het ‘motel’ weinig last ondervindt van water. kunstwerken rond spoor. Conclusie Motel Uitzicht brengt mens en natuur dichter bij elkaar. Zo produceerden ze bijvoorbeeld niet langer de chemische stofjes waarmee ze zich altijd tegen vanPlan vormgevers Amsterdam de motjes verdedigden. De primaire functie van het element blijft dan ook behouden. Maar nieuw onderzoek laat zien dat zo’n insectenloze wereld er helemaal niet zo mooi uitziet als je misschien denkt. geluidswallen. Beton is hierin niet langer meer een obstakel. Onderzoekers trekken die conclusie op basis van experimenten. Een ander interessant feitje.

Kleurrijk waterdoorlatend
Hevige en langdurige regenbuien ten gevolge van de klimaatsverandering
maken duurzame oplossingen om wateroverlast te voorkomen in het
stedelijk gebied noodzakelijk. Niet altijd is er ruimte voor open water of
kan de capaciteit van het riool worden aangepast. Een oplossing is om het
water zoveel mogelijk ter plekke vast te houden en vervolgens te infiltreren in de bodem of voor beregeningsdoeleinden te gebruiken.

Bij het gebruik van waterpasserende bestrating met split als traditionele voegvulling zijn er problemen doordat het split zich niet goed laat
verdichten: stenen gaan los zitten en verschuiven. De loszittende stenen
gaan klapperen en veroorzaken geluidsoverlast. Bij onderhoud met
zuigkracht wordt het split er vaak uitgezogen en moet worden aangevuld.
Bovendien zijn de bestaande systemen gericht op het gebruiken van speciale nieuwe infiltratiestenen/klinkers. Deze klinkers zijn voorzien van

Annemarie Schuiling
Drainvast
Klein Zundert

nokken – afstandhouders - aan de zijkant zodat er voldoende split tussen
de stenen kan komen.
Het idee betreft een nieuw waterpasserend bestratingsconcept ontwikkeld voor infiltratie van regenwater in de ondergrond via waterdoorlatende voegen tussen de betonstenen. De drainvoeg bestaat uit stevige

naaldviltstroken van PP+PE die eenvoudig in het werk kunnen worden
verwerkt. Er zijn geen speciale stenen nodig, de drainvoeg is toepasbaar
voor alle soorten en maten betonstenen. De drainvoeg wordt tijdens het
straten meegelegd. Een simpele maar doeltreffende oplossing die breed
inzetbaar is binnen de stedelijke bebouwing (renovatie pleinen, inbreidingslocaties, nieuwbouwplannen). Hevige regenval tijdens het pilotproject maakte het effect duidelijk: het deel van de straat met infiltratieste-

74

nen stond vol plassen, het deel met de pas aangelegde drainvoegen werd
amper nat.
Testen door ingenieursburo Tauw hebben uitgewezen dat de drainvoeg
ook na 10 jaar - met alle vervuiling van dien - nog ruimschoots boven de
norm presteert.

Na een gesimuleerde vervuilingstermijn van 10 jaar bedraagt de doorlatendheid - na vegen - 750 l/s/ha. De initiële doorlatendheid - dus direct
na aanleg met invegen van de bestrating - is 6.250 l/s/ha. De norm
bedraagt 540 l/s/ha.
Ten dienste van infrastructuur
›› Vermindering wateroverlast

›› Geen loszittende verschuivende en klapperende stenen zoals het geval
is met speciale infiltratiestenen (stenen voorzien van nokken, waardoor
ze niet volledig op te sluiten zijn)
›› Besparing op split, navullen na onderhoudsbeurt is niet meer nodig
›› Gemaakt van duurzaam materiaal – PP + PE
›› Te gebruiken bij alle maten betonstenen
›› Kolken en putten worden grotendeels overbodig in nieuwbouwsituatie
›› Minder kolken zijn nodig in bestaande situatie
›› Reductie benodigde capaciteit riool, geen kolken in het straatbeeld
›› Reiniging van het straatwerk tast de drainvoeg niet aan
›› Straten en pleinen kunnen nagenoeg vlak worden aangelegd, maatvoering wordt eenvoudiger
Ten dienste van gebruikers
›› Visuele aspecten: voegen in kleur verlevendigen de openbare ruimte,
het straatbeeld wordt rustiger door het achterwege kunnen blijven van
kolken en putten.
›› Gekleurde voegen kunnen ook signaal- of afbakeningsfunctie hebben
›› Schoolpleinen: hinkelbanen van betonstenen met gekleurde voegen
tussen de hinkelvakken
›› Parken: esthetisch
›› Parken: door subtiel gebruik van meerdere kleuren voegen – bijvoorbeeld rood voor een looproute en grijs tussen het merendeel van het
straatwerk
›› De combinatie drainvoeg met betonklinkers in al zijn verschijningsvormen – wat betreft kleur, vorm, grootte, gepolijst of licht aangestraald –
kan op deze manier een goede vervanger zijn van gebakken materiaal.
Zeker ook prijstechnisch gezien.

75

Klimwand

Oscar van Garderen
MBS
Soest

Waar opslag gecreëerd moet worden, zijn keerwanden een oplossing.
Hierbij kunt u denken aan opslag van voer en mais middels sleufsilo’s of
het maken van opslagvakken bij grondwerkers en wegenbouwers of op
gemeentewerven. Ook worden de elementen veelal toegepast als er grond
gekeerd moet worden om een hoogteverschil op te vangen.

LAZi
LAZi benut de vormvrijheid van beton om de meest voorkomende stukken straatmeubiliair in een tot de verbeelding sprekende vorm te gieten.
LAZi is tegelijk lantaarn, afvalbak en zitmeubel.

Kamiel van Kreij
ZwartZweeds
Den Haag

LAZi stimuleert meerdere vormen van gebruik. Je kan erop zitten of
liggen. Bij regen kun je eronder schuilen. Tussen twee LAZi’s kan een
spandoek of decoratie opgehangen worden.

LAZi geeft ritme en schaal in weidse omgevingen en is een opvallend
middelpunt in kleine ruimtes.

Naast deze standaardtoepassing is het ook mogelijk om de elementen op
een speelse manier toe te passen. Op de afgebeelde foto’s dient de keerwand als basis voor een klimwand op een camping in Kerwerve. Solide en
toch speels.

76

77

Laadmaar

Pieter Delacourt
Breda

Ook in het kader van beheer en onderhoud is het aanbrengen van al deze
verschillende materialen en elementen verre van ideaal. Nadat de keuze
is gemaakt om een parkeerplaats te transformeren tot oplaadplaats lijkt
over het algemeen weinig ruimte te zijn om na te denken over de inrichting van deze oplaadplaats.

Met een totaal van ca. 10 miljoen openbare parkeerplaatsen in Nederland is relatief veel van onze openbare ruimte ingericht om te parkeren.
Ligging, vormgeving, keuze van materialen en inrichtingselementen zijn
bepalend voor het karakter van deze parkeerplaatsen. In 2009 werd de
eerste bestaande parkeerplaats getransformeerd tot oplaadplaats voor
elektrische voertuigen. Eind 2011 stond de teller op 1000 en inmiddels
zijn we de 2000 oplaadplaatsen ruimschoots gepasseerd. Met de ambitie
naar een dekkende basisinfrastructuur van openbare laadpunten voor
elektrische auto’s in Nederland is het einde nog niet in zicht. Het aantal
oplaadplaatsen in de openbare ruimte zal naar verwachting uitgroeien
tot meer dan 10.000.

stenige parkeeromgeving waarin het zich bevindt. In de prefabbeton
kolom is een oplaadpunt opgenomen. De voet van de kolom is zodanig
vormgegeven dat aanrijden van de kolom wordt vermeden. Het verlichtingsarmatuur op de betonkolom zorgt voor de benodigde werkverlichting. Zo kan ook bij onvoldoende daglicht een voertuig eenvoudig worden
aan- en afgekoppeld. Tevens draagt het verlichten van de oplaadplaats bij
aan het verzachten van de sociale onveiligheid van de oplaadplaats.
Het patroon in de betonplaat heeft als basis gediend voor de vormgeving
van het armatuur. Refererend aan de stekker wordt op deze manier de
oplaadplaats van ver zichtbaar.

Een oplaadplaats bestaat hiermee niet langer uit een onsamenhangend
geheel van verzamelde inrichtingselementen, maar uit een integraal
vormgegeven straatmeubel voor het opladen van elektrische voertuigen.

Het transformeren van een parkeerplaats tot oplaadplaats
voor een elektrisch voertuig bestaat niet uitsluitend uit
het aanbrengen van een oplaadpunt. Wegmarkeringen
en borden moeten de elektrische rijder de weg wijzen
naar zijn plaats om even bij te laden. Om de aangebrachte
elementen vervolgens te beschermen tegen onzorgvuldigheid worden deze voorzien van aanrijdbeveiliging en
verkeersgeleiders. De diversiteit aan inrichtingselementen
veroorzaken een rommelig beeld.
Met ‘laadmaar’ wordt een voorstel gepresenteerd voor een integrale
aanpak voor de transformatie van een parkeerplaats tot oplaadplaats. De
oplaadplaats wordt gemarkeerd door het aanbrengen van een betonplaat van constructief beton, voorzien van een grafisch reliëfpatroon. De
led-verlichting op het rijvlak gaat uit op het moment dat de oplaadplaats
bezet wordt. Het betonnen vlak wijkt in verschijningsvorm af van de
omliggende parkeervlakken. Het vormt een subtiel contrast met de veelal

78

79

Men kan het buigen en het is flexibel net als elke andere stof. totdat het nat wordt. Dit principe kan op allerlei locaties worden uitgevoerd en levert op iedere locatie een uniek ‘kleed’ op omdat deze lappen naar eigen keus geverfd kunnen worden en je het patroon ter plekke kunt bepalen omdat het product op locatie wordt gemaakt. warm. uit de mal worden gehaald. grauw van kleur en massief. Ik wilde dat het beton een zachte. kil. fragiel (niet massief) werden voor mij de leidraad om tot een idee te komen. Normaal gesproken wordt Concrete Canvas in de bouw en door het leger gebruikt. Soft. Eenmalig maak je een mal die je steeds weer kunt hergebruiken. Wanneer deze lappen of rollen worden natgemaakt of worden besproeid krijgt het de eigenschappen van beton en het uiterlijk van een zachte stof die weer en wind kan doorstaan. Vervolgens worden de canvaslappen in de mal gelegd. Vervolgens kunnen ze na een paar uurtjes. Iets wat je totaal niet verwacht wanneer je aan beton denkt. Je kunt hier je patroon neerleggen zoals jij wilt. Wanneer je meteen een gat gaat graven en daarin het canvas gaat besproeien en laat uitharden is er grote kans dat het materiaal veel te zwaar wordt waardoor de grond gaat inzakken en je geen mooie gelijkmatige kuilen krijgt. Je hebt dan een voorgevormde kuil van beton canvas. In het leger worden er razendsnel barakken mee gebouwd. Bankjes naast elkaar geplaatst langs de looppaden geven toch een heel ander gevoel dan die knusse saamhorigheid wanneer men hutje mutje langs en door elkaar in het gras zit. Constructie Er wordt een groot gat gegraven ter grootte van het gehele kleed. Wanneer iedere lap ergens aansluiting heeft gevormd zodat het ook echt oogt als een lappendeken dan wordt de rest van het gat dichtgegooid met zand (zoals men ook vijvers en soms zwembaden ingraaft). de lap word natgespoten door een tuinslang en na 2 uur begint het te drogen en na 24 uur is het zo hard en sterk als beton. Deze lappen worden door een tuinslang nat gespoten. Wanneer de stof nat gemaakt wordt. De grond geeft de lappen ondersteuning waardoor de kuilen oersterk zijn en niet kunnen afbreken. 80 Hierna worden deze betoncanvaskuilen geplaatst in het grote gat. Waarom In de zomer liggen parken helemaal vol met groepen mensen op kleedjes en handdoekjes. Wanneer het betoncanvas helemaal uitgehard en droog is. Toepassing concrete canvas Mijn idee is heel simpel: Er is een gat met een lap. Beton is in mijn beleving hard. Een zitkuil met een zachte uitstraling is gevormd. De lege en kale vlaktes van grasvelden in parken of pleinen in steden kunnen ook leven in de herfst en winter. tikkeltje fragiele uitstraling zou krijgen als een laken. De natte lappen hebben voldoende ondersteuning van de mal. Die samenhorigheid en gezelligheid wil ik als permanente plek in een park of openbare ruimte aanwezig hebben. 81 . In mijn ontwerp worden twee afmetingen gebruikt. kan het worden geverfd. Door dit te herhalen kan er een lappendeken worden gevormd van verschillende kuilen met concrete canvaslappen. Concrete canvas Concrete canvas is een stof die met beton is geïmpregneerd. Er moeten daarom twee mallen worden gemaakt uit verschillende parten die je op locatie in elkaar kunt zetten (dit omdat de afmetingen van een mal te groot zijn). Het canvas heeft het zachte uiterlijk als dat van een stof. Je kunt het kleed zo groot maken als je zelf wilt. koud.Lappendeken Sanne Kavelaars Breda ‘Speels’ Beton heb ik vertaald naar de materialisatie van beton. In mijn product wilde ik deze eigenschappen dan ook niet tot zijn recht laten komen. fixeert het beton en krijgt men een ontzettend stevig geheel. sprekend van kleur. wanneer ze voldoende uitgehard zijn.

De gootjes dienen toegankelijk te zijn voor onderhoud. blijven de voetafdrukken voor een korte periode in het beton staan. bladeren etc. Het is een sterk en betaalbaar materiaal. Georges Taminiau Delft aan het betonoppervlak. Aan de onderkant wordt de bekisting voorzien van gootjes. Door glasvezelkabels mee te storten in het beton ontstaan er lichtbruggen tussen de beide zijden van het beton. Om de glasvezelkabels richting te geven (zodat niet alle kabels op hetzelfde punt gedrukt worden) moet er een klein geperforeerd bakje worden geplaatst dat de kabels richting geeft en het tevens fixeert. Waar de glasvezelkabels samenkomen wordt dit vast gezet (gelijmd). Een skater racet rond over de skatebaan. verandert de kleur op de plek waar de sensoren worden geactiveerd. Maakbaarheid Om beton te kunnen storten vergt de bekisting extra aandacht. afgesneden. Hier kunnen bij de desbetreffende plekken de LED-lampen worden aangesloten is samenwerking met de sensoren. De sensoren registreren veranderingen en onthouden deze voor een korte tijd. wordt het beton een lichtbron. Oplossing De kille uitstraling is te verbeteren door beton licht te laten geven. met zijn ‘track’ achter zich. Als men de lichtbron van een glasvezelkabel kan aansturen door een LED-licht en het andere eind van de glasvezelkabel zichtbaar maakt Voor een vloer is het systeem ingewikkelder. Vervolgens wordt het van onder af aangestort met het beton. Dit is voor een bankje de middenas van de bank. Het eerste idee is een bankje van beton. Wanneer men op het bankje gaat zitten. Dit is logisch aangezien men de glasvezelkabels niet hoeft te vervangen. nen vloer te halen is niet praktisch. dat zich goed weert tegen de regen en de zon. Om een hele goot onder uit een beton- 82 83 . Dit principe kan goed worden toegepast in een park. Een bestaande techniek die meer mogelijkheden biedt. Door een deel van de glasvezelkabels als lichtsensor toe te passen en deze te koppelen in het systeem verandert het beton bij contact met mensen. In de gootjes worden gaten geboord. Aan de andere kant van de gootjes zitten de LED-lampen en de sensoren. waarin glasvezels zijn gestort. Na het aanstorten kunnen alle glasvezelkabels worden afgesneden. dieren. dan begint het beton licht te geven om de gebruiker heen. want de glasvezelkabels zijn alle overgedimensioneerd. Als iemand op een bank gaat zitten. Lichtdoorlatend beton bestaat zelfs al. Wanneer men loopt over het beton. Gelukkig is het grote voordeel van glasvezel dat de lengte van de kabel niets verandert aan het effect. Een nadeel van beton (als aankleding van de openbare ruimte) is de sfeer die het geeft. Hier kunnen alle kabels hun oorsprong vinden (in een gat in het gootje). Want de lengte van de vloer is ook de lengte van de goot.Led beton Probleem Beton wordt al jaren gebruikt bij het aankleden van de openbare ruimte. veranderen de kleuren naar het zitvlak van de gebruiker. Beton heeft een kille uitstraling door zijn grijze kleur een hardheid van het materiaal. Een betonnen bank kan lang mee en is stootvast.Het met glasvezel gestorte beton is een constructief solide deel. Dus voor een betonnen vloer combineert men de glasvezelkabels per groep vloeroppervlak en trekt deze door de goot naar het regelsysteem. om er vervolgens een LEDlamp tegenaan te zetten. Blijft iemand voor een lange periode op een bepaalde plek in het park. Dit zou eventueel ook kunnen met andere materialen/mogelijkheden.

ZHSB is al jaren het gouden ei in de betonwereld. dunne panelen in kwaliteit B200. De opneembare trekkracht van een paneel is vergelijkbaar met een wapeningsnet ø20100. Roy Fakiera Prolusion Hoofddorp Het idee De basiseisen leiden ons naar de basis bouwsteen: een dun langwerpig paneel dat je eenvoudig kunt voorspannen om zo het object zowel trekals druksterkte te geven en dat materiaaltechnisch tot een optimale dikte is teruggebracht. Beweegbare bruggen in ZHSB komen een stuk dichterbij. De Gooisebrug in De Meern toont na twee jaar gebruik geen enkel spoor van aantasting. Door de voorspanning kunnen de panelen nu ook trek opnemen. Een materiaal waarmee bovendien met licht materieel kan worden geconstrueerd. De toegepaste EPS500 kwaliteit heeft een gemiddelde schuifsterkte die enigszins in de buurt komt van een betonkwaliteit B15. dat enerzijds materiaaltechnisch optimaal is uitgenut en daarmee kosteneconomisch is en anderzijds ook sterk genoeg is om zowel trek. staalkwaliteit FeP1860. kunnen we nu de volgende set basisvoorwaarden formuleren waar een toepassing aan moet voldoen: ›› Een toepassing waarin de sterkte (zowel trek als druk) en duurzaamheid volledig tot uiting komen.Levenslang ZHSB De belofte We weten dat zeer-hogesterktebeton (ZHSB) een bijzonder materiaal is.3mm. bijvoorbeeld Sikadur 330.als drukkrachten te weerstaan? Die vraag houdt ons al sinds jaar en dag bezig. zoals bij staal het geval is. heeft ZHSB-plakwapening een intrinsieke robuustheid. langwerpige. Deze toepassing kan ook gebruikt worden voor dragende wandpanelen in de woningbouw. die kunnen worden toegepast in bijvoorbeeld de woningbouw. De combinatie ZHSB panelen met EPS levert een mooie synergie tussen constructie en thermische isolatie. In tegenstelling tot bijvoorbeeld koolstoflijmwapening. ›› Een toepassing die bestaat uit ZHSB dat met lokaal beschikbare materialen is samengesteld (Hoogovencement CEM III A-52. Met deze toepassing kunnen lichtgewicht liggers worden gerealiseerd. Niet alleen omdat het heel sterk is. Uit proeven van de TU Delft blijkt dat bijvoorbeeld de chloride indringing bij ZHSB nauwelijks te meten is. Een licht. krimp en ontkisten zijn zo eveneens teruggebracht tot een minimum. Deze wordt gedomineerd door de relatief lage schuifsterkte van de EPS. Met deze toepassing kunnen voorgespannen. ZHSB plakwapening De komende jaren wordt hergebruik van bestaande bouwwerken steeds noodzakelijker. Toepassingen De basisbouwsteen levert een scala aan mogelijke toepassingen. naadloos willen uitvoeren? Wat als we naden wel willen toestaan? De basiseisen Door de eliminatie van de vormvrijheid. worden geassembleerd tot H-profielen. van bijvoorbeeld B x H=1000 x 20 mm2 met een epoxy hars gelijmd aan een plaat van EPS500 met een dikte van bijvoorbeeld 160 mm. Construeren in beton krijgt met deze toepassing een extra dimensie. Deze profielen hebben weliswaar een 1/3 van de momentcapaciteit van een equivalent staalprofiel in kwaliteit S355. ZHSB-EPS sandwichpanelen Energiebesparing leidt tot thermische isolatie. ›› Een toepassing waarin het materiaalgebruik is uitgenut. ›› Een toepassing die eenvoudig is uit te voeren. De onzekerheden van verwerkbaarheid. De panelen kunnen met een epoxyhars (bijvoorbeeld Sikadur 330) aan bestaande bouwwerken worden bevestigd om deze in één klap te versterken en te verduurzamen. Deze panelen zijn voorgespannen met nagerekt staal. In deze toepassing worden twee ZHSB panelen in de kwaliteit B150.5). ›› Een toepassing die assemblage mogelijk maakt. 85 . maar meer omdat het ook zeer duurzaam is. 6 strengen van D=9. De plakwapening bestaat uit langwerpige panelen van ZHSB in kwaliteit B150. Wat gebeurt er als we de vormvrijheid op een dag laten varen? Wat nou als we geen spannend vormvrij object meer willen? Wat nou als we geen dunwandige koker in één stort. Overspanningen tot 5 m zijn goed haalbaar. Overheden zullen meer hun toevlucht zoeken in herijking van deze bouwwerken en indien nodig versterken. maar hebben ook slechts een 1/3 van het gewicht van een equivalent staalprofiel! Daarnaast hoeven deze profielen niet verduurzaamd te worden. De bottleneck hierbij is de schuifsterkte van het sandwichpaneel. Toepassingen die geboren worden uit de behoeften van deze tijd. met een epoxyhars. sterk en duurzaam materiaal waarmee ranke constructies kunnen worden ontworpen met een evenzo lichte fundering. met bijvoorbeeld de volgende afmetingen LxBxH=1000x200x20mm3. 84 H-profielen in ZHSB De ultieme behoefte in de constructiewereld is de schreeuw naar duurzaam staal. De vraag en de evaluatie van de vraag Maar hoe maak je zoiets? Hoe maak je een vormvrij object. Specials met sparingen voor bijvoorbeeld ramen en deuren zijn uiteraard op maat te engineeren.

zonder dat je gestoord of afgeluisterd wordt. park of woonwijk is het lightgewicht te gebruiken en te plaatsen. komt er genoeg licht naar binnen. omdat Nederland veel regen kent. bos en heide. winkels of openbare instellingen. en krijg je ook een speels effect. Lounge on concrete Dit ontwerp is ontstaan door een gemis aan fijne privacyplekken in openbare ruimtes. zodat je altijd droog kunt zitten. wachtruimtes. eenvoudig van ontwerp. maar toch vernieuwend en verrassend en natuurlijk ook speels. maar ook een groet of boodschap kan een verrassend effect hebben! Op elk plein. een overdekte lounge.Lightgewicht Tineke Bronsveld Hilversum Het ontwerp dat ik heb gemaakt is eenvoudig.en picknickplek. denk aan namen van bedrijven. een kleurtje erop of erdoorheen. een overkapping. Op het dak kunnen sedumplanten geplaatst worden: beter voor het milieu. Een lantaarnpaal gemaakt van letters van beton. natuurlijk van beton! En. winkelcentrum. De letters kunnen natuurlijk vele woorden vormen. waardoor het geheel niet te massief overkomt. wordt het ontwerp net even wat speelser. Bij winkelcentra. Maar ook in warme zomers kun je er heerlijk beschut zitten. kan natuurlijk altijd. Door de kopse kanten een andere kleur te geven. Door aan 1 zijde ronde gaten open te laten. Nergens kun je even rustig praten. Daarom heb ik dit ontwerp bedacht. makkelijk te produceren en overal te gebruiken. zal deze concrete lounge heel veel worden gebruikt! 86 87 Tineke Bronsveld Hilversum . isolerend en geluiddempend. maar zeker ook langs snelwegen op parkeerplaatsen. maar dit is het pure beton zoals beton hoort te zijn. Hier heb ik gewoon grijs beton gebruikt.

een stoep of entreegebied ›› geïntegreerd is in het oppervlak ›› zich kan manifesteren onder en boven het maaiveldniveau ›› bestaat uit een familie van objecten die samenwerken ›› multifunctioneel inzetbaar is: zitten.. beplanten.Make the bead Met innovatieve vrije 3D technieken kunnen wij een betonelement ontwikkelen dat.. zoals in het tegelpatroon van een bestaand schoolplein. Voorbeeld van een speelse inrichting van een schoolplein: ›› functies geschakeld. 89 . door middel van 3D freestechniek. gietijzer) en het gebruik van kleur. de vorm en richting van de facetten) ›› in de maat van de objecten ›› in de gebruiksmogelijkheden boven of onder het maaiveldniveau ›› in de aansluiting binnen de schakeling. ›› speelse mogelijkheden biedt aan ontwerpers en gebruikers voor de inrichting van openbare ruimtes ›› toepasbaar is in bestaande verharde omgevingen. spelen. Vervolgonderzoek In het vervolgonderzoek willen wij verder onderzoek doen naar: ›› de productietechniek ›› de manieren van inpasbaarheid ›› de mogelijkheden van materiaalcombinaties (hout. Zo kan de voet van objecten zich aanpassen aan een bestaand of gewenst tegelpatroon. De productietechniek heeft ook voordelen voor de inpasbaarheid van de objecten in de openbare ruimte met tegels.. rubber.. ontstaan van dubbelfuncties ›› interactie tussen de functies ›› stimuleert ook tot ander gebruik ›› dynamisch in vorm 88 De productietechniek laat veel vormvrijheid toe: ›› in het bepalen van de objectvorm (wel of geen facetten. Wij stellen hier een serie van objecten voor die op deze wijze kunnen worden geproduceerd.60 cm Huub Looze & Marjan Ketner buro HBLZ Rotterdam ›› Basisvormen: bol en platte bol ›› Schakeling in de vorm van een ketting: de ketting als ruimtelijk object ›› Overgangen tussen de basisvormen: overlap 10 cm ›› Studie variatie basisvormen binnen familie ›› Ketting als vrije vorm in de ruimte Variatiemogelijkheden in gebruik en vorm ›› De kralen manifesteren zich als vorm boven en onder maaiveld ›› De kralen zijn met aanpassingen multifunctioneel toepasbaar ›› Vormvrijheid objecten door productietechniek ›› Voorbeelden van facetmogelijkheden in het oppervlak van de objecten Toepassing Voorbeeld van een orthogonale inrichting van een schoolplein: ›› functies gescheiden ›› geen interactie tussen de verschillende functies ›› statisch Productietechniek Wat er in de computer wordt getekend. Dit laatste is van belang om vloeiende overgangen te creëren zonder constructieve beperkingen en gebruiksonvriendelijke hoeken en gaten. EPS-schuimdelen vormen samen met een bekisting de gietmal voor het beton. afwateren. afscheiden ›› uitgebreid kan worden in een eindeloze reeks van variaties ›› geproduceerd kan worden dankzij digitale en flexibele maltechnieken Ontwerp ›› Familie van objecten: de schoonheid van de kralen ›› Grootte van de basisvormen: diameter 120 cm .90 cm . kan tegenwoordig makkelijk worden omgezet in EPS-schuimdelen (piepschuim)..

Het biedt passanten een prettige 90 91 . Door plaatsing van verlichte objecten hoop ik mensen naar deze plekken aan te trekken waardoor dergelijke locaties aantrekkelijk.Nieuw gezicht Water trekt mensen aan. Andere opties zijn bijvoorbeeld het verlichten van looproutes met pijlen. Deze eigenschap wordt bereikt door glasvezeldraden door het beton te mixen. paden en andere objecten. afvalbakken verlichten om het gebruik ervan te bevorderen of zebrapaden die reageren op verkeerslichten. Deze hoek is momenteel een oninteressante plek en dat blijkt omdat er niet veel mensen naartoe komen. Het belangrijkste probleem dat ik met dit idee wil oplossen is het onveilige gevoel dat mensen kunnen krijgen als ze op grote lege locaties zijn in de stad. De verlichting werkt door de objecten van binnenuit te verlichten met een grote lamp of door gebruik te maken van LEDpanelen. Dit zorgt voor een spectaculair effect en maakt de plek aantrekkelijk voor publiek om doorheen te lopen of er rustig zittend van het uitzicht te genieten. De sterkte van het beton blijft behouden omdat het glasvezel er onderdeel van uitmaakt. bevindt zich aan de stadsvijver in Almelo. Dit is best opvallend omdat deze plek vlak aan de looproute van het treinstation naar het centrum ligt. Juist dit soort plekken zijn ideaal om dit idee toe te passen. Vooral ’s avonds vermijden mensen zulke plekken liever. Met behulp van deze objecten is het mogelijk om op het water te zijn in plaats van alleen op de kade. Daardoor ervaar je het water meer en wordt het een spannende en interessante plek om te zijn. stapstenen en afvalbakken. Ook ligt hierachter een grote parkeerplaats. in de vorm van ijs) als zitobjecten. plek om te pauzeren en verbetert de beleving van de stad in zijn geheel. maar kades zijn lang niet altijd veilig of aantrekkelijk voor recreatie. Het zand (geel) als voetpad en het grind (oranje) en water (blauw. Een grotere hoeveelheid glasvezel zorgt voor een grotere transparantie van het beton. De locatie die u onderaan de poster ziet. Het percentage glasvezel is ongeveer 4%. leefbaar en veilig worden zowel fysiek als in de beleving. Het resultaat kunt u rechtsboven op de poster zien. De toepassing van deze objecten kan in vele verschillende vormen en kan op elke denkbare manier verlicht worden. Mark Gjaltema Almelo Litracon is een lichtdoorlatend betonsoort. zand en water) uit te lichten. Door gebruik te maken van het bijzondere materiaal ‘Litracon’ kunnen zitelementen. gemaakt van dit lichtdoorlatende beton. Met dit idee wil ik hier verandering in brengen door de beleving van de openbare ruimtes langs bijvoorbeeld stedelijke waterkanten te verbeteren. Voor de uitwerking van dit idee is gekozen om de natuurlijke ingrediënten van beton (grind. in elke gewenste kleur verlicht worden. Er kan gekozen worden tussen het gebruik van zonlicht overdag en verlichting ‘s nachts of een combinatie van beide overdag want het effect van verlichting van binnenuit is overdag ook zichtbaar. Na experimenten met deze techniek is gebleken dat het beste resultaat wordt bereikt met een dun betonmengsel en door zo veel mogelijk glasvezeldraden door het beton te duwen terwijl het nog nat is.

Toepassingsgebied: straten. Innovatief karakter Bij het ontwerp van OCTAAF is gekeken naar de primaire voorwaarden 92 93 . zijn bij deze producten ook alle wenselijke hulpstukken geproduceerd. zodat octaaf weer als een nieuw product vermarkt kan worden.en passtukken anders.en passtukken is dan ook steeds afgestemd op de gewenste toepassing. Het nog werkzame cement in het granulaat kan mede zorgen voor verharding van het beton. Het innovatieve zit met name in het beperken tot een vorm die toepasbaar is op veel gebieden. Door een stapeling van blokken te maken. pleinen.architecten Eindhoven Idee In de loop der jaren zijn er veel bestratingsproducten ontwikkeld met als grondstof beton. zal bij het zoeken naar een nieuwe toepassing altijd snel een afnemer gevonden zijn. waaraan een bestratingsproduct in de huidige tijd zou moeten voldoen. Tevens maakt deze grote hoogte verspringingen in terrein mogelijk. Met het product octaaf is juist het uitgangspunt gekozen om een product te ontwikkelen dat voor meerdere toepassingen geschikt is en waarbij hulpstukken niet nodig zijn. Tevens is het zo dat voor elke toepassing een andere vorm ontwikkeld is.Octaaf Huub Swillens WY. Echter bij hergebruik van het materiaal bij een nieuwe toepassing is vaak het gewenste aantal hulp. parkeerterreinen etc. kunnen bloembakken worden gevormd of taluds worden verstevigd. waardoor octaaf dus ook inzetbaar is als opsluitband. Octaaf behoudt hierbij zijn waarde. De levensduur van octaaf is vrijwel eindeloos. hernieuwd gebruikt worden voor een volgende toepassing. worden uitgegaan van een zeer beperkte CO2 last. Er wordt gebruik gemaakt van basismateriaal dat in het verleden al een CO2 belasting tot gevolg heeft gehad. In plaats van voort te borduren op al bestaande producten is vanuit de basis een nieuw product ontworpen. Bij een toepassing in een aaneengesloten vlak waarbij de blokken om en om worden geplaatst kan een zeer draagkrachtige bestrating worden gemaakt. trottoirs. Toepassingsgebied: straten. Duurzaamheidsaspect OCTAAF is vervaardigd uit 100% gerecycled betongranulaat. trottoirs etc. door het betongranulaat op een goede wijze te bewerken. die zware belastingen zijdelings spreidt. Een variant met gras is natuurlijk ook denkbaar. De volgende levenscyclus begint. Indien de blokken met het kleine vlak naar boven worden geplaatst. De aan weer en wind blootgestelde toplaag kan geschuurd worden. Toepassing Het toepassingsgebied van octaaf is uitgebreid. Door de blokken met het grote vlak naar boven te plaatsen. Toepassingsgebied: evenemententerreinen. pleinen. De grote hoogte van de blokken zorgt ervoor dat extra kantopsluitingen door middel van banden niet nodig is. ontstaat een licht open bestrating die waterinfiltratie in de grond zeer goed mogelijk maakt (open vlakken worden met fijn basaltlava gevuld). Omdat het met beton mogelijk is om gemakkelijk te variëren in vorm. Hierdoor kan octaaf na bijvoorbeeld een jarenlange toepassing als bestrating voor een weg. Het aantal hulp. parkeerterreinen etc. Doordat OCTAAF slechts uit 1 basisvorm bestaat en toepasbaar is op allerlei gebieden. ontstaat een vrijwel geheel groenvlak met een zeer stabiele ondergrond. Bij het nieuwe product kan. Duurzaamheid is een van de pijlers die de uitgangspunten hebben gevormd.

bestemd voor diverse leeftijden. De koppeling bestaat uit stangen/palen die door de gaten gaan en zo de elementen op hun plaats houden (pen-en-gat-constructie). cohesie. ›› uitnodigen om te verblijven (zitmeubel). Deze bak kan naar wens worden gevuld met zand. Buurtvriendelijk wil zeggen: veilig. Als er niets gebeurt met dit gebied zal dit een kale. Twee verticaal en twee horizontaal gericht. spelen en tuinieren. Diepte: 20 cm.en participatiebevorderend. Elementen die: ›› naar wens kunnen worden gekoppeld en gerangschikt. Daarom zijn wij op zoek naar een tijdelijke. Het uiteindelijk doel hiervan is om de leefbaarheid te verbeteren. Tijdelijkheid vraagt om: duurzaamheid. ongebruikte en verwaarloosde plek in een toch al kwetsbare wijk worden. De elementen Er zijn drie verschillende elementen van beton die gecombineerd kunnen worden. 95 . Josien Falkenberg Woonpunt Maastricht Het idee Zo ontstond het idee . Deze gaten vormen het onderdeel van de koppelconstructie. In Maastricht Noordoost wordt middels wijkontwikkelingsplannen gewerkt aan verschillende sociale en fysieke projecten. buurtvriendelijke invulling van dit gebied. Bassinelement Een bak van 100 x 50 x 30 cm. Bloembak Eenzelfde kubus als het standaarddeel maar dan extra voorzien van een komvormige uitsparing bovenin. Nazareth. Diepte: 20 cm. Wittevrouwenveld en Wyckerpoort. als het gebied een nieuwe bestemming krijgt. Met deze combinaties en losse elementen kan een buurtvriendelijk park worden samengesteld.om met behulp van betonnen elementen dit gebied te gaan inrichten. 94 De elementen worden maximaal twee op elkaar gekoppeld. of een bloembak op stahoogte of indien ook horizontaal gekoppeld een muurtje. In Nazareth worden het komende jaar verschillende huizen gesloopt om plaats te maken voor nieuwbouw. water. ›› uitgaan van de menselijke maat. de elementen verplaatst kunnen worden naar andere locaties in de stad. Ook voorzien van drainagegaten horizontaal. De betonelementen vormen zo een modulair systeem. Uitgaande van deze basiselementen kan naar behoefte van de gebruikers en specifieke terrein.en omgevingseigenschappen een leeg gebied betrekkelijk eenvoudig worden ingericht. kostenbesparend en redelijk snel uitvoerbaar. Voorzien van vier gaten (tunnels) met diameter van 10 cm. Waar mensen kunnen rusten. ›› na verloop van tijd anders geordend/verplaatst kunnen worden. blijft het terrein tijdelijk braak liggen. natuurlijk. ›› uitnodigen om te gebruiken (zandbak.Ontmoetingstuin Nazareth Achtergrond Maastricht Noordoost wordt gevormd door de vier buurten Limmel. Standaarddeel Een kubus van 50 bij 50 cm.uitgelokt door deze prijsvraag. Ook voorzien van horizontale gaten in de rand waardoor overloop wordt voorkomen. Omdat de nieuwbouw pas over enkele jaren gerealiseerd wordt. kleurrijk. Zo kan een pilaar van 1 meter hoogte worden gecreëerd. kruiden/groenten/fruitbakken) Het idee is dat na verloop van tijd. steentjes of ander natuurlijk materiaal.

Beton speelt in het ontwerp een belangrijke rol. groenvoorziening wordt wellicht in de toekomst verder teruggebracht. Originaliteit & innovatie Mijn ontwerp is origineel. Het is een win – win situatie. zodat het een plek wordt waarvan iedereen kan genieten. dat is beleving. Dit gebeurt ook bij het water. Je mag gebruik maken van alle gewassen maar men doet er wel wat voor terug. voorziening.Openbare kruidentuin Voorwoord Mensen maken gebruik van parken en andere openbare ruimtes. Het is de bedoeling dat buurtbewoners zoveel mogelijk zelf voorzien in groen- Paula van Langen Mijdrecht Relevantie voor functionaliteit in de openbare ruimte Een openbare ruimte is voor iedereen. In mijn ontwerp krijgt natuur zijn vrije loop. Haalbaarheid Het project is zeker haalbaar. Het is milieuvriendelijk en heeft weinig tot geen schadelijke stoffen. Dit neemt niet weg dat je er ontzettend spannende ontwerpen mee kunt maken. spelen. je kunt met de hele buurt eten aan een grote tafel. eet gezamenlijk aan een picknicktafel of een bankje. dat geeft ook kansen in een ander perspectief. Tegelwerk (kruidentuin) Reguliere tegels zijn vlak en liggen strak naast elkaar. Mijn idee is iedereen te verrijken met wat de openbare natuur te bieden heeft. Mijn idee is om de relatie van functie en geborgenheid te bieden aan een plek waar je graag naartoe komt. Hout en brons geven nog een andere dimensie aan de grijze kleur van beton. kruidentuin. In de kruidentuin worden eveneens strak gemaakte lichtstraten gemaakt. Het grootste deel van het materiaal bestaat uit beton en hout. bloemkleuren komen terug. Groenvoorziening wordt jijzelf en het geeft je iets moois terug. daarnaast wordt met verlichting minimalistisch een speels karakter gegeven aan dit ontwerp. dit ontwerp kan in principe overal worden geplaatst. grote eettafel. In mijn concept wordt duidelijk gemaakt dat natuur en materiaal zichzelf een karakter geeft zonder verloedering of veelvuldig onderhoud. Directe faciliteiten: zitten. Kinderen kunnen veilig spelen en voelen zich geborgen door de natuur. het is het basismateriaal die deze ruimte bijzonder maakt. of je nou jong bent of slecht ter been. Onderhoud Verantwoordelijk voor de groenvoorziening is de buurt zelf. verlichting. Door bloemen en planten brengt elk seizoen een andere kleur mee. Het ontwerp is origineel omdat in het tegelontwerp ruimte is gemaakt voor gras of ander gewas. En krijgen wellicht na resultaat een passend bedrag voor hun prestaties. ruw en materialistisch zijn kernwoorden van mijn ontwerp. plant zelf gewassen en onderhoudt de tuin goed. maar wel andere elementen die erg voordelig zijn. Daarnaast voelt men zich betrokken bij de maatschappij. Op het gebied waar men loopt zijn er lichtstraten van RGB LED-verlichting in de grond geplaatst die strak tegen een bank of beplanting schijnen. er komt mos tussen te zitten. in en om de trap vind je op speelse wijze RGB LED-licht waardoor het een beleving wordt om op de late avond door deze publieke ruimte te lopen. 96 97 . Mijn tegelontwerp heeft groeven waarin ik een overloop maak van looppad naar de tuin waar de gewassen worden verbouwd. Kinderen maken ook gebruik van de natuur. zo biedt je kans om een hechte band met de samenleving te krijgen. Je maakt kennis met natuur en buitenleven. Bewoners van de buurt die wel of niet gebruik maken van de kruidentuin kunnen deze zelf onderhouden. Qua constructie van het ‘trapwerk’ naar de kruidentuin toe moet men een goede berekening maken hoe de elementen geplaatst moeten worden. het ontwerp past zich vanzelf aan de natuur aan. ik hou rekening met de crisis. Innovatie vind je in zekere zin terug voor een langer perspectief. Kleur Beton heeft behalve grijs geen warme kleur. Het opvallende aan mijn ontwerp is een ‘openbare kruidentuin’. Daarnaast is het ontwerp origineel omdat natuur beleving is. Het is belangrijk dat de publieke ruimte toegang biedt aan iedereen. dit is daarbij ook een uitkomst voor stadsbewoners. Er hoeft niet beplant te worden. Bijdrage aan duurzame toepassingen van beton Natuur en beton zijn beide ruwe materialen. Je betrekt bij dit plan vele doelgroepen. In het water worden strakke lichtstraten weergegeven die het karakter versterken maar zeker niet killer maken. Ze willen alles aanraken. ze spelen ermee en spelen erin. dat is een kostenpost die niet valt te vermijden. als het minder wordt onderhouden gaat het verloederen. men speelt. De bomen zouden wel onderhouden moeten worden door de gemeente evenals de vervanging van verlichting. ze planten zelf gewassen. rust uit. namelijk een prettige omgeving en een goede band met de buurt. Het moeilijkste werk is het tegelwerk ontwikkelen.

Ik woon zelf een deel van het jaar in Zuid. Het mooie van het gebruik van beton is het oneindig kunnen toepassen in vele vormen. het middenveld is verlaagd. maar hebben vaak veel straatvuil of liggen ongelijk in het straatoppervlak. Of dat een groot deel van de wolkenkrabbers in New York zijn bestaan te danken heeft aan het gebruik van beton. De betonnen overkapping. Zelf ga ik graag naar buiten op mijn skates om mijn conditie op peil te houden. Betonnen stoeptegels zijn over het algemeen wel toegankelijk voor skates. En organische vormen kunnen de rol vervullen van speelsheid en esthetiek. En met een kleur is het sombere karakter al snel vervlogen. Het geheel is gebouwd op een betonnen plaat om zo in de winter het gehele verlaagde deel van het veld onder water te kunnen zetten. De overkapping. Het middenveld is voorzien van (beton)bestrating om er nog een speelse toevoeging aan te geven. Juist daarom ben ik beton gaan benaderen vanuit een organische invalshoek. uitgevoerd in een gewapend betonconstructie.Amerika waarbij het mij opvalt dat men beton in vele mate meer toepast in het straatbeeld zoals we in Nederland niet kennen. Later kunnen er eventueel zonnepanelen op aangebracht worden. maakt het mogelijk om bijvoorbeeld een kleinschalig evenement te organiseren. om hiermee het veld te verlichten tijdens de avond. Naast een organische vorm heb ik ook de techniek bepalend laten zijn voor vormgeving. kunstmatigheid en praktische toepassing. welke in een 98 Gijsbreght Mombers Mombers-only Nijmegen 99 . Het gehele oppervlak kan dan gebruikt worden als schaatsbaan. of luifel genoemd. Met enkele eenvoudige toevoegingen (tentzeil op maat) kunnen bijvoorbeeld een of meerdere zijdes gesloten worden. Overdekte skatebaan Beton wordt in Nederland vaak ervaren als een karakterloos materiaal waarbij men al snel denkt aan vloeren. Asfalt is vaak te ruw en bestrating is vrijwel kansloos. Er valt veel meer over beton te vertellen. hierin wordt het regenwater opgevangen en via de vier staanders afgevoerd. net buiten het speelveld.Organisch beton Sigrid van Roosmalen Breda Het imago van beton is niet bepaald esthetisch. De techniek is echter zo simpel en biedt zoveel mogelijkheden dat met het ontwerp slechts een basis is gelegd voor vele mogelijkheden. bijvoorbeeld dat het al voorkwam in de Romeinse tijd. en bij nachtvorst een laag ijs hierop kan vormen. Motivatie Ik heb een ontwerp gemaakt van een speelplaatsje zoals ik dat in Nederland graag zou zien. binnen het gehele terrein. merk ik dat het wegdek hiervoor vaak niet geschikt is. funderingen en verdiepingen. met glooiing hierin. Aangezien ik in het centrum van de stad woon. Waar de pilaren van de overkapping de grond ingaan is het mogelijk om beplanting aan te brengen. of parkbankjes. Mijn ontwerp is net als een atletiekbaan in een ovale vorm weergegeven.ook bij bruggen en tunnels wordt er vaak gedacht aan het materiaal. glooiing is aangebracht. rondom is de bovenzijde van het dakveld voorzien van een kleine verhoging. Kernwoorden die bij mijn eerste gedachte aan beton naar boven kwamen was kilheid.

is het systeem goed inzetbaar als tijdelijk geluidscherm. De topbak wordt vervolgens ingeplant met allerlei heideplantjes. Any citizen can use it and appropriate these urban objects. omdat die goed tegen droogte kunnen en weinig onderhoud vragen. 100 101 Gert van Veldhuizen Lelystad . Using a self-compacting concrete technique. Playful concrete proposes a broad range of furniture that is entirely resistant to any damage. omdat in deze laag het vervuilde zand wordt gevat. maar toch door juiste mix van soorten een bloemrijk beeld geven gedurende het gehele jaar. kunnen de bakken relatief eenvoudig op hun plek worde gezet. De bakken kunnen in allerlei kleuren geleverd worden en desgewenst worden voorzien van een profiel.. De bakken zijn gemaakt van hogesterktebeton en polymeren..Playful concrete Franz Bourgeois & Joost Oosterwijk Wikke licht & architectuur Zuidwolde Should the city squares ever being empty? Should your street only be a passage deprived of any sort of other activity than shopping? Should a parking only being used as a parking?. Door deze mobiele eigenschappen. De topbak heeft deels een gesloten kant. Door juiste profilering van de bakken zijn de bakken stapelbaar tot een hoogte van 3 m. De bakken worden namelijk gevuld met oude spoorwegballast. Deze bakken worden gebruikt voor de opbouw van een geluidscherm langs spoorlijnen. These objects are easily moveable thanks to its unbreakable wheeling system and can even being self-designed. De spoorzijdes zijn voorzien van conisch gevormde gaten zodat geluid wordt vastgehouden in de bakken. Should any of your public spaces being exclusively designed for a modern use that exclude any sort of social life??? Playful concrete offers you a new range of public toys meant to bring some color into any public life. prefabricate temporal scenery and bring a homely atmosphere into the public life! PMB bakken spoorwegen Product is de productie van rechthoekige betonnen bakken: polymeer beton. Met een speciaal ontwikkelde klem.

Deze betonnen plaat voorkomt beschadiging en bevat de scharnierpunten voor het opklapmechanisme. is een pragmatische toepassing in de leefomgeving. Goed voor de betrokkenheid en het beheer van de toestellen. De informele initiatieven voor het vormgeven van de eigen directe leefomgeving leidden tot de ontwikkeling van vier sociaal betrokken producten: het vogelwijkhuis. Zo wordt de verantwoordelijkheid over de speeltoestellen in de wijk gelegd. ‘s avonds voor automobilisten.Pottegel Bjorn Andreassen Studio maatwerk Eindhoven Middels veldonderzoek in wijken werd vormgeving door bewoners in de eigen openbare ruimte zichtbaar. En die tevens ontmoeten en samenleven vooropzetten. De schommel wordt vervaardigd uit een 40 mm dikke. wordt de schommel ingeklapt en de parkeerplaats weer benut voor auto’s. Onze oplossing is een parkeerbarrière met toegevoegde waarde door een geïntegreerde tweede functie. Als voorbeeld hebben we een schommel en tafel uitgewerkt maar er zijn meer opties te bedenken. allemaal onder de noemer Design in de Wijk. 102 103 Kodjo Kouwenhoven Maandag meubels Arnhem . de bloempotstoeptegel. Wij denken met ons voorstel de beste oplossing gevonden te hebben voor iedereen: Overdag voor kinderen en ouders. bijvoorbeeld. Publieke ruimte voor iedereen Een manier om schaarse openbare ruimte goed te benutten is om parkeerplaatsen anders te gebruiken. verzinkte buis. Het mechanisme wordt voorzien van een slot waarvan de sleutel bij enkele buurtbewoners in bezit is. als de kinderen uitgespeeld zijn en de werkenden thuis komen. Met. Op de banken bij de tafel kunnen ouders hun kroost in de gaten houden en gezellig met de buren praten. Parkeerplaatsen nemen veel ruimte in maar worden lang niet altijd benut. ‘s Avonds. om zo wijkverbetering mogelijk te maken. bijvoorbeeld onder werktijd. de burenbank en de skyline-schuttingstrip. Uitgaande van de aangetroffen initiatieven werd samen met bewoners van stadsdeel Gestel in Eindhoven een reeks van vier producten ontwikkeld die ontstaan zijn uit de wensen van de wijk. De 30 x 30 cm uitvoering is eenvoudig te plaatsen. De schommel en tafel vallen in een betonnen plaat die in het wegdek is aangebracht. De Bloempot-stoeptegel. en zorgt voor een verassend effect in een vaak zo bekende leefomgeving. een uitgeklapte schommel kan er overdag niet geparkeerd worden en kan de schaarse openbare ruimte gebruikt worden door kinderen om te spelen.

plaatsvinden. bijvoorbeeld om de zithoogte te veranderen. Vormgeving Voor de vormgeving is de maatverhouding van de Kapla-plankjes aangehouden en die is vermenigvuldigd met een factor 15. De afbeeldingen geven een goed beeld van de verschillende opstellingsmogelijkheden weer. want het betreft een gangbare prefab betontoepassing. bekisting en onderlinge verbinding. Kapla is een Nederlandse uitvinding en de afkorting staat voor ‘Kabouterplankje’. De bovenste L-vormige balk bestaat telkens uit schuimbeton. De L-vormige balken die dit oplevert. Vanuit de praktijk zullen zij zeker verbeterpunten kunnen aangeven ten aanzien van de detaillering. De banken kunnen los of aan elkaar geplaatst worden. Bijvoorbeeld clubkleuren bij een sportvereniging of een gedekte tint in een natuurlijke omgeving. Eenvoud Door te werken met een eenvoudig modulair systeem dat bij wijze van spreken door leken te vervoeren en te monteren is. Ook kan naar wens de opstelling van de banken gewijzigd worden. Voor de montage zijn twee personen nodig om de elementen op hun plaats te tillen. De verwachting is dat dit niet tot onoverkomelijke problemen zal leiden. Dit stapelen kan op verschillende manieren 104 Materialisatie De onderste L-vormige balk bestaat telkens uit verdicht beton. Hierdoor kunnen op een groot aantal locaties toch bankjes geplaatst worden. stedebouw architectuur Pijnacker Aanleiding In de openbare ruimte ontbreken vaak zitbankjes op plaatsen waar ze wel gewenst zijn. omdat er restmateriaal uit de hoogovens in verwerkt wordt. Ook kan in de bekisting een structuurmat aangebracht worden om een patroon of logo aan te brengen. eenvoudig en flexibel te plaatsen is. waar dat anders eenvoudig weg niet haalbaar was. Nader onderzoek Om het concept verder te brengen zal technisch overleg plaats moeten vinden met een prefab betonfabriek. Deze planken zijn telkens per tweetal onder een hoek van 90 graden aan de lange zijden aan elkaar gekoppeld of gegoten. De bovenste balk is daardoor ongeveer de helft lichter dan de onderste balk. Het vernieuwende betreft de modulaire toepassing die snel.Repla Frank Immerzeel Immerz. Dit biedt ook perspectieven voor sponsoring. Inspiratie De inzending is geïnspireerd op het speelgoed Kapla: kleine plankjes waarmee allerlei vormen en bouwsels gemaakt kunnen worden. kan een grote kostenreductie gerealiseerd worden. Zitbanken kosten geld en leveren in principe niets op. Hierdoor ontstaan planken van 15 x 45 x 225 cm. Flexibel De banken worden los op de (half)verharde ondergrond geplaatst. in natuurgebieden en op bedrijventerreinen of sportparken. worden telkens per tweetal op elkaar gestapeld. Het credo ‘Eén plaatje zegt meer dan duizend woorden’ is hier zeker op zijn plaats. liggen of tegenaan kunnen leunen. In analogie hiermee staat de afkorting van ons motto ‘Repla’ voor ‘Reuzenplank’. hangen. 105 . Schuimbeton is met name een duurzame materiaaltoepassing. Hierdoor is het ook relatief eenvoudig de bank weer te verwijderen of te verplaatsen. Door het toevoegen van pigmenten kunnen de elementen naar wens een kleur krijgen. Er is dus geen graafwerk. maar met name ook bij speelplaatsen. Niet alleen in parken en centrumgebieden. stelwerk of funderingsconstructie nodig. Met een soortelijk gewicht van circa 2500 kg/m3 krijgt de bank hiermee een stevige voet. Innovatie Het innovatieve aspect is niet het materiaal. Het resultaat zijn speelse objecten waar mensen op kunnen zitten. Elk plankje heeft een identieke grootte en vorm in de verhouding van 1:3:15.

Tineke Bronsveld Hilversum In het midden een tafeltje.Round and Round Het belangrijkste in een openbare ruimte is. zodat iedereen graag (langer) wil verblijven! Door de vorm èn het materiaal oogt het modern. of bewustwordingsplaats gebruikt worden. ›› recht vs scheef. Daarnaast kunnen de schillen als rust-. ook van beton. ›› glad vs ruw. extrovert en ingetogen. natuurlijk gemaakt van beton. Een ronde bank. De schillen zijn een ode aan de kracht van beton. Dat moet worden gestimuleerd! Hoe kan dit beter als mensen op een fijne manier kunnen verblijven en dus zitten. maar ook bij een horecagelegenheid zal dit zeker niet misstaan! Overal waar gestimuleerd moet worden dat men er zich prettig voelt en dus vaker zal komen! Shelters Robin Beusink Winterswijk Een publiek park in de zomer gevuld met een diversiteit aan bezoekers: jong oud. waarin ik verschillende mogelijkheden van beton heb proberen te ontdekken. zien en ervaren wat beton allemaal te brengen heeft. waardoor men zich prettig en veilig voelt. Op tactisch geplaatste zones ontstaan betonnen schillen van de buitenkant massief ogend maar hol van binnen. wordt versterkt. de shelters laten de talrijke mogelijkheden van beton zien. bos en heide. Wat doen deze elementen daar en wat is er te doen? De buitenaards-ogende immense steenlijkende elementen bieden ruimte en mogelijkheden voor tal van activiteiten. ›› massief vs licht. textuur en identiteit. De maquettes waren erg fraai gelukt. maar toch gezellig. De schillen worden gekenmerkt door hun eigen bekistingen. dagcampings. mochten de shelters als verblijfplaats gebruikt willen worden. Maar laten vooral zien wat beton eigenlijk allemaal kan. waardoor het huiskamer. dat iedereen de ruimte wìl gebruiken en de ruimte beleven. Misschien is het zelfs mogelijk om in een lokale speeltuin een shelter te creëren met behulp van een aantal professionals. Voorbijgangers kunnen voelen. Mogelijkheden van betonkernactivering zullen natuurlijk ook interresant zijn. Deze bank kan echt overal neergezet worden. denk aan parken. pleinen. 107 . ›› natuurlijk vs opmerkelijk. 106 De shelters zijn een ontwerp voor een studieproject geweest. De gekke vormen en texturen bieden daarnaast allerlei mogelijkheden om mensen te vermaken. De ruimtes en plekken die de betonnen creaties doen laten ontstaan zullen mensen bewuster maken van beton. Daarom heb ik een moderne picknick/lounge bank voor buiten ontworpen.gevoel. speel-. En het idee verder te kunnen experimenteren met dit onderwerp enthousiasmeert me. Verschillende wanden met een eigen structuur.

Elke hoek van waaruit je dit bouwwerk bekijkt is indrukwekkend. door de grootte van de poriën aan te passen. even stilhoudt en ermee speelt. Strakke rooilijnen. want ik sta hier‘. om een sculpturale vormentaal neer te zetten. Door de toevoeging van het beton heeft het gebouw een meer natuurlijke uitstraling gekregen. De schaduwwerking van de openingen in het beton zorgen voor een natuurlijke afbakening van de entree en eventueel terras aan de voorzijde van het gebouw. vloeibare beton. Ruimtes worden lichter. dynamische. Toepassingen zijn bijvoorbeeld bushokjes. komt door pure verontwaardiging. Ruimte die iets met je doet. bijna uniforme gevels en celgrootten maken dat de stad lijkt op de volgende stad. warmte die vrijkomt bij het stollen van beton. Door deze vorm toe te passen bij ruimtes die nu gesloten en massief zijn kan de beleving van de openbare ruimte worden verbeterd. Het weefsel is zwaar en tegelijkertijd luchtig. Hoe dan ook. de 5000 euro die met deze wedstrijd gemoeid zijn. hebben we onze betonstructuur toegepast om het buitenterras af te scheiden van de drukke busbaan. Eigenlijk heeft beton veel meer potentie. sculpturale vormgeving van functionele ruimtelijke elementen in het stedelijk weefsel. Le Corbusier zet beton in. vriendelijke uitstraling heeft. Een gebouw waar de buitenruimte omheen vloeit. Geïnspireerd door 3D-vormen in beton van bijvoorbeeld Vacuumatics 3D-bekistingssystemen en door een kunstwerk van Rinus Roelofs die Uitwerking twee laat een toepassing zien van het beton in de natuur. Ook kun je heel bewust vormgeven aan de schaal van ruimte en van de plastiek. Dit maakt het product interessant en bijzonder om te zien. Het gaat een interactie met je aan. Deze toepassing van beton is op verschillende plaatsen te gebruiken. waardoor het een luchtige. omdat het in een stijve orthogonale vorm wordt gedrukt. het is donker maar laat veel licht door. Het is frustratie van het prachtige. geluidswallen en bruggen. gevels van (openbare) gebouwen. Elke kubus lijkt te zeggen: ‘Ga jij maar met een grote boog om mij heen.Sculpturaalbeton Adrianne van Dijken Groningen met een 3D-printer en beton-inkt een groot sculptuur heeft gemaakt. voor het bekende cafe ‘De drie gezusters’. Iets daarvan heeft Le Corbusier in zijn ‘Notre Dame du Haut’ in Ronchamp laten zien. Het doel is meer openheid en geborgenheid te creëren. In Groningen. Deze toepassing van beton heeft rondingen en openingen. Naast dat de ruimte prettiger wordt is deze toepassing van beton contrasterend met de huidige norm van beton. transparanter en vriendelijker. Om dit te illustreren zijn we van een sponsachtige structuur uitgegaan. zien wij sculpturaal beton als insteek voor een veel levendiger binnenstedelijke openbare ruimte. Deze structuur kan in alle richtingen buigen en strekken. 108 109 . omdat het een hoog sculpturaal karakter heeft. De schaduw zelf is dynamisch en interessant. Hoe anders is de naoorlogse stad met al zijn functionele vierkante vormen. Als voorbeeld hebben wij twee uitwerkingen toegevoegd van toepassingen van het beton. We zijn er uit. zouden wij steken in het samenbrengen van het 3D ontwerpen en produceren van een organische. Dit bezoekerscentrum had een harde uitstraling.

Het ontwerp van de Skatesnake won een eervolle vermelding. Annemarie van Splunter Amsterdam Sleutel onder de deurmat Werner van Drie Cervix beton Kootwijkerbroek Het ging om een skate object dat skateboarders weer zichtbaar maakt in het stadsbeeld en dat tegelijkertijd uitnodigend is voor andere gebruikers van de stedelijke omgeving. 110 111 . of Gaudi’s uitbundige banken in Barcelona. Colijnstraat in Amsterdam. schreef twee jaar geleden de ideeënwedstrijd Reclaiming the Street uit. H. Wie op de juiste afstand en positie gaat staan bij de nieuwe woontoren De Zilverling aan de Dr. sliden of grinden: laat de constructie van het beton toe. iedereen kan de Skatesnake gebruiken. kan het lezen: ‘De sleutel ligt onder de deurmat’. Met drie typen cirkelsegmenten kun je alle kanten uit: Met de modules kunnen skate-. Vragen hierbij zouden kunnen zijn: ›› Op welke manier is dit in praktijk te brengen? ›› Met je skateboard op de rand balanceren. wave.en zitgebieden worden aangelegd van verschillende vormen en afmetingen.Skatesnake De Skatesnake is een sculpturaal skate-. de omgeving en de plek die het kan innemen. Graag zou ik met een ingenieursbureau willen onderzoeken of het mogelijk is mijn idee om te zetten naar een toepassing in de stedelijke ruimte. om te spelen of te zitten. platform voor visuele cultuur op het grensvlak van beeldende kunst en populaire cultuur in Rotterdam. Het is een project van kunstenaar Martijn Sandberg en toegevoegd in het kader van kunst aan het bouwproject. er ter versteviging een stalen rail in te verwerken? Onderzoek Showroom MAMA. maar is ook heel geschikt om te chillen met vrienden. De meanderende en zich vertakkende vorm roept gedachten op aan een slang. een duinenlandschap.en grind-object. een plant. Gemaakt door nokken aan te brengen onder de treden van de grote betonnen hoektrap. speel. afhankelijk van beschikbaar budget. Het resultaat is open en uitnodigend: skater of niet.

Binnenin zijn vier (speel)tafels die voor zowel spel. Doordat de bezoeker niets mee hoeft te nemen is het spelen laagdrempelig en vrij voor iedereen zowel jong als oud. Een tweede reden is om ervoor te zorgen dat het element niet te veel inbreuk op de omgeving doet. De derde reden is om 112 het mogelijk te maken dat er ook in het element rondom zitplaatsen zijn die enigszins uit het zicht zijn waardoor het element gebruikt kan worden als (jongeren) ontmoetingsplek. De grond van het gehele element is gevuld met witte en zwarte kiezelstenen die gebruikt kunnen worden op deze (speel)tafel om verschillende spellen te spelen. Beton is een duurzaam materiaal dat bovendien zeer goed tegen de elementen bestand is. in de bovenzijde is het speelbord gegraveerd. Beton is hiervoor een uiterst geschikt materiaal omdat er verschillende technieken bestaan om zowel afbeeldingen als teksten verdiept in het beton te plaatsen. Een element in het publieke domein dat door vrijwel alle doelgroepen op verschillende manieren gebruikt kan worden. Het ontwerp bestaat uit een verdiept gedeelte met aan de buitenzijde een opstaande rand die als zitelement gebruikt kan worden. interactie als lunchplek gebruikt kunnen worden. vertier als tijdelijk verblijf kan worden gebruikt. Het element is om verschillende redenen verdiept. Op de voorzijde van de (speel)tafels staat een vereenvoudigde uitleg van elk spel in het beton gegraveerd. Dit en het feit dat beton hufterproof is. 113 . Een element dat voor zowel interactie. Voor dit ontwerp heb ik twee spellen (dammen en Go) gekozen die elk twee keer worden gebruikt op een (speel)tafel. Een element uitnodigend te maken voor deze groep zorgt ervoor dat vandalisme door deze groep verminderd wordt. Het gehele element is zo ontworpen dat het zowel hufterproof is als dat het vraagt om gebruikt te worden. Dit zijn beide relatief makkelijk te spelen spellen die met alleen zwart en witte stenen en een speelbord gespeeld kunnen worden. Een reden hiervan is om ervoor te zorgen dat de kiezelstenen zoveel mogelijk in het element blijven zodat zo min mogelijk verversing nodig is.Speelbaar beton Joachim van Dinther JVDA Berghem Dit ontwerp heeft als doel om beton als verbindende factor te gebruiken. maakt het een prima materiaal om te gebruiken voor publieke doeleinden.

komen tot uiting in de toepassing van dezelfde elementen voor verharding en meubilair. Trapelement Door de ‘kale’ plaat als het ware te vouwen is het mogelijk om trapelementen te maken. De inrichtingselementen zijn in eerste instantie ontwikkeld voor de herinrichting van het sluis. De elementen uit de catalogus kunnen bij elk sluis. gebaseerd en geïnspireerd op een betonnen plaat. zuil. De samenhang en verbinding tussen de landschappen. brug en bestrating met led-verlichting. De sluizencomplexen liggen in het uiterwaardengebied. maar ook in andere grootschalige technische en natuurlandschappen.Steengoed strooigoed Beton en speels. 115 . die in Verhardingselement De 'kale' plaat wordt toegepast als verhardingselement: als aaneengesloten elementen in een meer technische omgeving (vormt dan een gesloten verharding) of als los gestrooide elementen bijvoorbeeld door een natuurgebied. een contradictio in terminis? Speels: 1) Beweeglijk 2) Dartel 3) Fantasierijk 4) Graag spelende 5) Grillig 6) Jolig 7) Kalverachtig 8) Lichtekooi 9) Lichtmis 10) Losjes 11) Loszinnig 12) Luchthartig 13) Ludiek 14) Luchtig 15) Mal 16) Onbeheerst 17) Springerig 18) Stoeierig 19) Stoeiziek 20) Uitgelaten 21) Weelderig 22) Wellustig 23) Wulps 24) Zinloos. Het moderne beton in Nederland is samengesteld uit het bindmiddel cement en uit een of meer toeslagmaterialen zoals zand. ›› het natuurlijke landschap van het eiland in de rivier tussen de sluis en de stuw. grind of steenslag. Het inrichtingsprincipe is ook toepasbaar op de andere twee complexen in de Nederrijn en Lek. Cement heeft de eigenschap dat het door toevoeging van water verhardt. zodat losse informatie-.en verbodsborden niet meer nodig zijn. Om een familie van elementen te krijgen en om het aantal elementen te beperken. Beton: een steenachtig bouwmateriaal. Ze vormen een prachtige reeks in het stroomgebied van de rivier en zijn een toonbeeld van onze waterstaatkundige ingenieurskunst. In de reeks zijn de volgende elementen opgenomen: basisbestrating. waarbij het vergroten van de toegankelijkheid en het verbeteren van de ruimtelijke kwaliteit de belangrijkste opgaven waren. dan denk je wel degelijk aan speels! De elementen zijn stoer van karakter en robuust en passen goed in diverse landschappen. informatieplaat. ›› het technische landschap van de sluis en de stuw. Informatieplaat Geïntegreerd in de plaat kan informatie worden opgenomen. loungestoel. In de omgeving van het sluizencomplex kunnen drie deelgebieden worden onderscheiden: ›› het cultuurlandschap van de uiterwaarden. Als we naar de definities kijken zou je inderdaad wel zeggen dat speels en beton niet bij elkaar passen. 114 Elementen uit de catalogus De basis is een betonnen plaat van 180 bij 60 bij 8 centimeter.en stuwcomplex worden toegepast. afvalbak. trap. Reny ten Ham. Maar als je kijkt naar ons ontwerp van een reeks inrichtingselementen. is een catalogus ontwikkeld. picknicktafel en bank.van Deutekom Gemeente Rotterdam Zoetermeer de verschillende landschappen op andere wijze worden toegepast. met name het technische landschap en het natuurlandschap. fietsenrailing. maar ook gebod.en stuwcomplex in de Nederrijn bij Driel.

Stille hart Lotte Bronswijk Breda Zo gauw je de deur uitstapt. Er zijn volgens de stadsbewoners genoeg zogenoemde stilteplekken in Het ontwerp Om de schaarse stilte in de stad te beschermen heb ik een ontwerp gemaakt voor het stille hart van een park. geluidswallen of hoogteverschillen. die als storend worden ondervonden. Deze omschrijven ze als groen. De ruimte heeft de vorm van een slakkenhuis. volledige stilte ervaren. Maar dit is natuurlijk alleen maar uitstel van executie. 117 . Iedereen lijkt haast te hebben. Ook jij en ik worden opgeslokt in deze drukke wereld. zodat je niet in het donker zit. waar natuurlijk licht naar binnen kan vallen. Dit wordt nu gedaan door bijvoorbeeld het verkeersgeluid te maskeren met een fontein. Deze verschillen van 50 cm tot 2 meter diep. en ondanks de toenemende verkeersgeluiden. die aan de bovenkant een opening laten. Het is de bedoeling dat deze in het centrum van een park komt te staan als plek waar mensen ultieme Aan de binnenkant zijn er uitsparingen in de elementen waar je in kunt zitten. Hierin kan je. Hierdoor kan het vuil en water tussen de elementen door naar buiten worden afgevoerd. Uit onderzoek is gebleken dat stadsbewoners regelmatig op zoek gaan naar een stille plek in de stad. De stilteruimte bestaat uit verschillende rond lopende elementen. Het is niet gek dat mensen af en toe behoefte hebben om hieraan te ontsnappen. door de betonnen wanden rondom je. Dit ontstrest en zorgt ervoor dat je ontspant. word je overrompeld door geluiden en beweegt de wereld om je heen zich in een sneltreinvaart. rustig in vergelijking met de omgeving en weinig lawaai en drukte. Het is zelfs erg belangrijk voor ons om regelmatig stilte op te zoeken. en de verkeersgeluiden. buiten te houden. zodat de ingang niet teveel geluid toelaat. en verplaatst zich in hoog tempo van de ene bestemming naar de ander. Vroeg of laat dringen de toenemende verkeersgeluiden toch binnen in onze waardevolle stille plekken. Het probleem is echter om deze plekken ook daadwerkelijk stil te houden. stilte kunnen ervaren. Van boven zijn de elementen open. begroeiing. hun omgeving. Beton is hiervoor een heel geschikt materiaal omdat het goed geluidswerend is en bovendien onderhoudsvrij. onderhouden. kunnen blijven ervaren. 116 Om vuil en water af te kunnen voeren is het stiltepaviljoen op een licht bollende onderplaat geplaatst.

Tweedehands. Fout. of halfgesloopte. Honq kan met WiFi. veroorzaken overlast en zijn kwalitatieve investeringen ogenschijnlijk niet waard. Maar draadloos internet is kostbaar. Voor weinig heeft de gemeente de beschikking over een effectieve hangplek en halen we de jeugd naar buiten. Wifi en sponsoring Hangjeugd laat zich niet sturen. voor jongeren en ouderen. Eenvoudig schoon te maken en onderhoudsarm. De basis van honq kan met niet meer dan drie mallen worden geproduceerd! 118 119 . Jongeren willen chatten. De WiFi wordt gratis geleverd door (grotere) bedrijven als Coca Cola. Honq wordt gemaakt door mensen met een achterstand op de arbeidsmarkt waardoor zij betere kansen op die arbeidsmarkt krijgen en er kan worden bespaard op uitkeringen. Honq is anders. vandalismebestendig en te leveren in verschillende kleuren. De doelgroep wordt daarmee direct bereikt! De aanbieder heeft zo de mogelijkheid zich te profileren. de doorn in het oog van omwonenden. Honq is de eerste design-ontmoetingsplek voor alle gebruikers van de buitenruimte. Honq kan worden uitgevoerd met ledverlichting zodat deze ook ’s avonds kan worden gebruikt. Wel is er de overtuiging dat honq een geweldige basis biedt. Succes is niet te garanderen. Dat is aantrekkelijk voor jongeren. Eventueel met glaspanelen kan een geweldige werk. het kan in een honq! Honq kan in een bedrijfstuin staan. besmeurde kotjes moeten tegenwoordig de jeugd uitnodigen elkaar te ontmoeten. dat gebeurt al heel lang en is heel normaal (denk bijvoorbeeld aan posters in bushaltes. de ander met minder succes. Ingetogen weliswaar. Het is zeker niet de eerste oplossing als schuil. En… honq is mooi om te zien. Inmiddels zijn vele vormen voor hangplekken geïntroduceerd. in winkelcentra.). maar is ook in de basis zeer bruikbaar. laptop mee. met respect voor de beeldkwaliteit. Als tegenprestatie is er een reclame-uiting op de zijwanden van honq. inloggen. Facebook en Twitter en beschikken over smartphones of IPods. Naast scholen en parken waar jeugd zich graag ophoudt. ook als hij niet wordt gebruikt. dat is van meer zaken afhankelijk. start honqing Hangjongeren. Honq wordt gerealiseerd van duurzaam beton. Keihard. fout. kan honq ook perfect staan bij bijvoorbeeld een verzorgingshuis of bij de sportkantine. honq kan zelfs worden verwarmd. Een eenmalige bedrijfsinvestering voor een jarenlange reclamezuil in de openbare ruimte. In de buurt van honq is er gratis internet. met glas om wind en regen tegen te houden. Hangjongeren laten zich niet sturen. met betongranulaat uit sloopmateriaal gewonnen. jeugdhonk.en praatgelegenheid voor jongeren. de één met meer. er ís helemaal geen geld voor op dit moment. daar zijn veel bedrijven voor te porren. maar ook daar tussenin. Met gratis WiFi bereik je jeugd. glad beton. met of zonder tafel. de Rabobank. weg achter de PC. Super! Opties Honq is verkrijgbaar met allerlei opties. misschien de gemeente of een school. reclameparasols etc. buiten te spelen of met elkaar in contact te komen. honkvast. Honq hoeft niet te worden betaald door de belastingbetaler. en aan ’t werk! Niet alleen jeugd Honq staat uiteraard voor honk. Honq is duurzaam en milieuvriendelijk. Honq is er voor iedereen. Zou het niet fantastisch zijn als honq gaat worden gebruikt om samen huiswerk te maken. Een potje schaken in de buitenlucht. Sponsoring in de openbare ruimte. bij sportaccommodaties. afgewerkt met een anti-graffiti-coating. gebruikers én beheerders van de openbare ruimte. fraai verwerkt in de betonnen zijwand.Stop hanging. fout. Bij aanmelding ontvangt de gebruiker op z’n telefoon even een reclame-uiting of bericht van de aanbieder. Honq kan staan op schoolpleinen. in parken. Trouwens.en derderangsbushaltes. overal.of vergaderruimte worden voorzien! Buiten vergaderen met een dak boven je hoofd in een inspirerende omgeving. sigaartje roken of gezellig keuvelen. McDonalds. Wilfred Hilbers Buro Stad en Land Meppel Sterk en duurzaam Honq is oersterk. dat weet McDonalds al lang. Met de huidige oplossingen lijkt het wel of we dat liever demotiveren. Een verborgen router levert een krachtig WiFi-signaal. ontmoetingshonk.

ben ik namelijk van mening dat er veel meer in zou kunnen zitten dan dat. een straatbank met een barok betonnen bijzettafeltje met glowin-the-dark betonnen schemerlamp en een straatzithoek met betonnen fauteuils en schemerlichtmast. een betonbedrijf in Noord-Nederland dat normaliter voornamelijk gevels en stationsperronnen stort. Verder heb ik lichtmastleverancier PMF zover kunnen krijgen om een speciale woonkamerversie van de standaard kegeltype lantaarnpaal te maken. Ik zou het erg jammer vinden als dit concept enkel bij een eenmalig kunstproject zou blijven. Iedereen vindt het leuk om eens op een helemaal andere manier tegen hun omgeving. Alle objecten zijn geproduceerd door Samen heeft dit geresulteerd in drie unieke Straatkamers: een televisiekamer. Ik krijg leuke reacties van de bewoners. compleet met voetplaat. knik en verstelstaafje. Na het krijgen van zulke enthousiaste reacties op het idee en de uitvoering. hun alledaagse werkzaamheden of de openbare ruimte in het algemeen aan te kijken. Tot slot bevat elke Straatkamer nog een aantal betonnen accessoires. Geïnspireerd op woonkamers uit de wijk en geproduceerd in samenwerking met bedrijven die opereren in de inrichting van de openbare ruimte. Ik hoop dat mensen zich misschien meer betrokken en daardoor meer verantwoordelijk voelen voor plekken op straat. theatervoorstellingen of een buurt high tea in een openbare televisiekamer. gevormd rondom het bestaande straatmeubilair (de bankjes.Straatkamers Lena van der Wal Groningen Onlangs onthulde ik mijn eerste kunstwerk in de openbare ruimte: de Straatkamers. Zij hebben mij bijgestaan met kennis en materialen om mijn Straatkamers goed aan te laten sluiten bij de Siësta – één van de meest voorkomende straatbankjes in Nederland. persoonlijker (minder anoniem) en vooral een stuk leuker te maken. Ik hoop dat mensen er samenkomen en er misschien wel hele leuke dingen in gaan organiseren. Hibex. de betrokken bedrijven en verschillende gemeentes. heb ik huiselijke toevoegingen gemaakt op de openbare inrichting. Zij hebben met hun kennis en kunde mijn huiskamermeubeltjes hufterproof gestort. met als doel deze gezelliger. Voor het project heb ik contact gezocht met straatmeubilairfabrikant VelopA. Een huiskamer is natuurlijk geen huiskamer als er niet wat spullen in rondslingeren. Het persoonlijker en unieker maken van 120 plekken in de openbare ruimte zou misschien zelfs wel tot heel ander gedrag kunnen leiden. 121 . De eerste drie Straatkamers zijn inmiddels geplaatst. zoals een straatdiner. het voetpad en de lichtmasten). De Straatkamers zijn eigenlijk woonkamers op straat. Iedereen voelt zich thuis in een huiskamer en in combinatie met de doorgaans zo anonieme openbare ruimte levert dat een bijzondere gewaarwording op. Daarbij komt dat huiskamers iets zeer herkenbaars in zich dragen en eigenlijk cultuur. Het zijn plekken die een soort huiselijkheid uitstralen en die perfect zijn om in af te spreken of misschien zelfs nieuwe mensen te leren kennen.en leeftijdoverstijgend zijn. zoals een afstandsbediening. kinderspeelgoed of pantoffels – uiteraard allemaal van beton.

b. Danny van Kessel cc-studio Amsterdam Met de komst van ultra-hogesterktebeton (uhsb) gaat er een nieuwe wereld open. Daar willen wij dankbaar gebruik van maken. Waar vroeger beton vanzelfsprekend was. In 3 gangen worden hiervan grote platen gestort. Hierdoor wordt de minimale seriegrootte weer één. Al het snijwerk gebeurt nu niet meer op straat onder slechte arbeidsomstandigheden maar gecontroleerd in de fabriek. Ook maken we gebruik van de nieuwe techniek van cad-cam aangestuurd waterstralen wat op zeer nauwkeurig wijze snijden van beton mogelijk maakt. Na het inmeten kan vervolgens direct de bestelling plaatsvinden inclusief prijsvorming.v. De uhsbtegels komen vervolgens op volgorde van leggen gestapeld op pallets de fabriek uitrollen. ›› kern: uhsb-gasbeton dat als lichtgewicht doch sterke afstandhouder dient.Straatmakers maatwerk Het verschil tussen de betonindustrie en de staalindustrie is dat de eerste het product standaardiseerde en het laatste hetzelfde deed met juist het proces. 25 kilo met vacuümzuigers arbo-vriendelijk worden verwerkt. Beton als architectonisch materiaal heeft daardoor sterk aan terrein en imago ingeboet. te denken valt aan bijvoorbeeld 12 m x 6 m of zelfs groter. De inmeting wordt 122 123 . Dit had als gevolg dat de betonbranche zich sinds de jaren vijftig steeds verder terugtrok uit het dure in-situ maat(hand)werk en steeds meer met standaard mallen is gaan werken wat de saaiheid en voorspelbaarheid in de hand werkte. Als er net even wat meer geld is. cad-cam waterstraalsnijtechniek de meest diverse stukken maatvast en precies uitgesneden worden zoals een kleermaker een pak haalt uit een rol stof. Een innovatie op procesniveau. En zoals een kleermaker zijn klant de maten opneemt kan de straatmaker het te bestraten oppervlak digitaal inmeten of m. Hieruit kunnen m. automatisch vertaald in een efficiënte mesh van 2-dimensionale elementen. 1+1 = 4! Wij stellen een botstructuur vergelijkbaar met die van een vogel als opbouw voor: ›› buitenste laag: 3 mm dicht uhsb met 2 mm slijt/textuurlaag + stootbestendig. De opbouw van de uhsb-tegel maakt dit proces een stuk makkelijker aangezien wapeningsstaven ontbreken. ›› onderste laag: 3 mm dicht uhsb wat dient als trekzone. Op locatie passen de grootformaat lichtgewicht uhsb-tegels door inmeting altijd en kunnen als elementen van max. pattering tools de topografie vaststellen. De aanwezigheid van 20-25 N/mm2 eigen treksterkte maakt het nu mogelijk gebruik te maken van de zeer gunstige sandwichconstructie opbouw. Voor deze prijsvraag vinden wij het belangrijk dit aspect van proces weer terug in het product te krijgen.v. Snijverlies kan direct in het proces worden opgenomen in een duurzame kringloop. Dit terwijl uit zeer recent onderzoeksrapportage van het Nederlands Instituut voor Bouwbiologie en Ecologie naar milieueffecten van bestratingsproducten blijkt dat beton hier het beste scoort. niet de dertig à veertig wat nu vaak voorkomt. Natuurlijk is de ontwerper vrij zijn of haar eigen beeld op de vorm van de uhsb-tegels loslaten. Ook kan uhsb bijzonder fijne texturen opnemen en is slechts 3 mm van het materiaal al waterdicht.b. Het uit de inmeting resulterende bestand stuurt de waterstraler aan wat het proces verder automatiseert. worden nu vaak andere materialen toegepast. We implementeren deze aanpak op het saaiste betonproduct ooit – de betontegel! Steeds vaker wordt dit als een zeer armoedig en alledaags product ervaren. wordt deze direct vervangen door de metselwerkklinker of door natuursteen.

Mensen op de boulevard zullen steeds aangetrokken worden door de opvallende kleuren en prints aan de binnenzijde van de strandopgangen. zo kunnen bijvoorbeeld schilderijen met scheepslagen worden afgebeeld aan de binnenzijde van de strandopgangen. 4 m en 6 m. De zeven nieuwe strandopgangen worden in hoogtes gemaakt van 2 m. Aan de strandopgangen wordt verschillend 124 gebruik en programma gekoppeld.en theaterfestival. Veel hotels. De kustplaats Noordwijk aan Zee ligt prachtig gepositioneerd in de duinen aan de Noordzee. ten gevolge van zeespiegelstijging en toenemende golfslag. Beton is als materiaal uitermate geschikt om een duurzame oplossing te bieden voor een lange tijdstermijn. De holle binnenzijde heeft meer kleur en verfijning. Zo zijn de toegangen tot het strand vanaf de boulevard en vanuit het dorp goed zichtbaar en zullen ze functioneren als nieuwe schakels tussen dorp. De strandopgangen zijn naast markante en opvallende toegangen tot het strand. De ligging van deze functies direct aan de boulevard is essentieel voor het functioneren van de horeca en het dorp zelf. De bolle buitenzijde heeft een stevige uitstraling en is glad afgewerkt in puur beton. De binnenzijde wordt bekleed met kleurrijke prints in beton. Het gevolg is dat de duinen als een barrière gaan werken voor de toegang naar het strand en dat de horecafuncties hun relatie met het strand en de zee zullen verliezen. betonnen elementen. Mensen kunnen vanaf de boulevard onder de strandopgangen doorlopen en tegelijk biedt de strandopgang een prachtig uitzicht op zee. Volgens het rapport van de Deltacommissie zullen de duinen aan de boulevard hier de komende decennia verhoogd moeten worden met zo’n 2 tot 4 meter. ook een impuls voor de openbare ruimte doordat ze verschillend gebruik en programma bevatten. Het plan laat zien hoe het materiaal beton is in te zetten in relevante vraagstukken als klimaatverandering en zeespiegelstijging. De kust moet verstevigd worden door middel van zandsuppletie. waarmee het zich als het ware voegt naar de duinen. Noordwijk aan Zee en kustversteviging De Deltacommissie is door de regering gevraagd om advies uit te brengen over de bescherming tegen de gevolgen van klimaatverandering voor Nederland tot 2100. Enkele strandopgangen worden aangelicht in de avond en gebruikt als plekken voor een kleine bar of een muziek. Van sierlijke brug tot dramatische snede Er zal nagedacht moeten worden hoe de duinen verhoogd kunnen worden. zodat de duinen er tegenaan kunnen groeien. waarmee ze slim anticiperen op de noodzakelijke kustversteviging. De duinophoging wordt zo ingezet om het karakter van de strandopgang te veranderen. Als de duinen hun hoogste punt bereiken. niet voldoet aan de veiligheidseisen. zijn de strandopgangen getransformeerd van een sierlijke brug tot een dramatische snede in de duinen. Dit kunnen bijvoorbeeld speelobjecten zijn als een schommel of een klimnet. Beton is als materiaal uitermate geschikt om nieuwe duurzame strandopgangen te maken voor Noordwijk. Dit zou voor de vitaliteit en aantrekkelijkheid van Noordwijk desastreus zijn. Voor de Nederlandse kust stelt de commissie dat deze. de boulevard en het strand verzekerd blijft. zullen de strandopgangen langzaam verdwijnen in de duinen. omdat hier de mensen passeren. De strandopgang is opgebouwd uit losse 125 . De strandopgangen worden langzaam opgenomen in de groeiende duinstrook. Rondom de kustplaatsen zullen de duinen moeten worden opgehoogd. en hoe tegelijk de interactie tussen de horecafuncties. boulevard en strand. De strandopgangen kunnen direct geplaatst worden en functioneren in de eerste jaren als markante en sierlijke bruggen.Strandopgang Noordwijk LINT landscape architecture & XML Architecture Research Urbanism Utrecht Dit plan is een voorstel voor nieuwe strandopgangen in Noordwijk aan Zee. Zodra de duinen langs de boulevard in fases worden opgehoogd. waarmee de route naar het strand steeds anders is en de strandopgangen ten opzichte van elkaar herkenbaar zijn. Door een overschot aan zand te creëren in het kustsysteem zal de kust langzaam aangroeien in de breedte. restaurants en cafés in Noordwijk hebben een uitzicht op zee. Strandopgang van beton De strandopgang heeft een schelpachtige vorm.

Bijzonder hoogleraar Agnes van den Berg heeft recentelijk wetenschappelijk aangetoond dat groen mensen laat ontspannen. Elke dag zullen er mensen door en langs mijn tegeltuin lopen en er zo mee in aanraking komen. Dit project is begonnen tijdens mijn afstuderen aan de master Social Design van de Design Academy Eindhoven.Tegeltuin Bennie Meek Studio Meek Eindhoven Korte omschrijving project De mogelijkheid om te ontstressen in een groene leefomgeving is belangrijk geworden. Het werk van Henk Gerritsen is verbonden met dat van Piet Oudolf. Welke plekken dit zijn wordt bepaald door het patroon dat met de tegels wordt gelegd. Ik heb hier een studioruimte waarvan de dubbele stoep aan de voorzijde publiekelijk toegankelijk is. die zich in het huidige agrarische landschap moeizaam handhaven. Wanneer het aantal tegeltuinen zal toenemen. Hiervoor heb ik een mogelijk locatie gevonden aan de Edisonstraat 150 in Eindhoven. Ook ontstaan er door dit tegelsysteem plekken in de stad waar regenwater de grond in kan zakken. Van den Berg pleit daarom ook voor meer groen in de directe leefomgeving. Het tegelsysteem heft de harde grens tussen bestrating en groen op. Door het verlopen van de seizoenen zullen verschillende plantgroepen verschijnen en in bloei komen. Bewoners kunnen er zelfs voor kiezen om op sommige plekken door het groen te lopen in plaats van erlangs. Dit tegelsysteem help mee dit probleem op te lossen doordat regenwater gewoon weer de grond in kan zakken. Door de planten zal de zomerhitte veminderen en fijnstof wordt uit de lucht gefilterd. De door hem gemaakte Priona Tuinen trekken tegenwoordig nog veel internationale aandacht en regelmatig wordt er nog verwezen naar zijn gedachtes en toepassingen over tuinieren. juist in de stad te kunnen behouden. Zo kan de buurt zich inzetten voor het beheer van bijzondere plantensoorten. Het grondwaterpeil onder de stad kan hierdoor weer stijgen naar het oorspronkelijke peil terwijl het binnenstedelijk klimaat ook nog verbetert. Hoe maakt je designoplossing de wereld beter en inspireert het mensen om de wereld te verbeteren? De tegeltuin is een kans om bijzondere planten. Op deze plekken wordt nu voor een dichte tegel gekozen terwijl dat ook een gedeeltelijk open tegel had kunnen zijn. Het realiseren van een testopstelling in de openbare ruimte is een belangrijke stap voor de verdere ontwikkeling van dit project. Planten kunnen gaan groeien waar ze dat nu niet kunnen. Mijn ontwerp is gemaakt voor alledaags gebruik. maar niet altijd. Het beeld van mijn tegeltuin zal elke dag anders zijn. Het plantbeheer van mijn tegeltuin is deels geënt op zijn methodiek. Op dit moment wordt namelijk bij veel regen verontreinigd rioleringswater in het oppervlaktewater geloosd. De populariteit van dit park komt volgens mij door de groeiende behoefte naar speciale parken en plekken waar de stress en drukte van de stad even kan worden ontvlucht. Uiteindelijk hoop ik mijn ideeën op grotere schaal te kunnen uitvoeren. zal de hoeveelheid vervuiling van oppervlaktewater verminderen. Hij is erg bekend geworden na zijn bijdrage aan het park the High Line in New York. Met het tegelsysteem dat ik heb ontworpen kunnen er meer groene plekken in de stad gemaakt worden. Ook dit kan een motivatie voor de buurt of particulier zijn om een tegeltuin aan te leggen of te gaan onderhouden. Mijn tegelsysteem kan worden ingezet op plekken waar mensen soms willen kunnen lopen. Mijn voorstel speelt hierop in. 60 % van de Nederlandse gemeenten heeft te maken met problemen die voortkomen uit een overbelast rioleringsstelsel. 127 . Kan je designoplossing ook daadwerkelijk uitgevoerd worden? Graag wil ik een testopstelling uitvoeren met dit tegelsysteem in de openbare ruimte. Afgelopen jaar heb ik veel tijd en energie gestoken in het bedenken en ontwikkelen van dit ontwerp. Deze stoep is eigendom van woningcoöperatie Trudo en zij hebben al toestemming gegeven voor het uitvoeren van een testopstelling. 126 Hoe verhoudt het project zich tot vergelijkbare projecten op internationaal niveau? Tijdens het onderzoek van dit project ben ik in contact gekomen met het werk van de inmiddels overleden kunstenaar en tuinontwerper Henk Gerritsen. Groen in de directe leefomgeving van een mens is erg belangrijk.

het is niet alleen leuk voor kinderen. ›› Alle bomen staan in ‘kopjes’ (eigenlijk betonnen rioolbuizen). ›› Een etagère met onderin een zandbak. ›› Een uitvergrote kop thee. Deze kan als atelier/bedrijfsruimte gebruikt worden en sluit tevens aan op de reeds bestaande ateliers in dat gebied. ›› Een bankje in de vorm van een reep chocola. Onder twee eerder genoemde verhoogde hoeken wordt een ruimte van circa 380 m² gecreëerd. met lepel. Tongelrese trappen Eindhoven bestaat uit vijf stadsdelen. waar het heerlijk op zitten en klimmen is en bovenop branden de kaarsen. met een fontein erin. In mijn ontwerp heeft het toepassen van beton een onmisbare rol gespeeld. Ondanks rijke cultuur en ambachtelijke architectuur in Tongelre. van beton natuurlijk. Tongelre is een van de oudste stadsdelen en heeft tevens een rijke geschiedenis. Ik zag deze prijsvraag als de ultieme kans om de uitstraling van het genoemde gebied een metamorfose geven. Kan op alle pleinen en in woonwijken. en bovenop een speelhuisje in de vorm van een cupcake. Een speeltuin op een ‘tafel’ waar de high tea gedekt is: ›› Een grote taart in het midden. een speeltuin van beton. Tijdens mijn ontwerpproces heb ik in de eerste instantie de fictieve grens van markt vastgelegd Babak Jabery Fronto Eindhoven en heb vervolgens twee hoeken (noordwest en zuidoost) met zes meter verhoogd. In het midden van de markt is er een groen eiland ontworpen waardoor architectuur en natuur bij elkaar komen.The high tea Tineke Bronsveld Hilversum Voor de Ideeënprijsvraag ‘In de kiem gescoord – ‘Speels beton’ heb ik een speels ontwerp bedacht. maar zeker ook voor ‘grote’ mensen om naar te kijken en te gebruiken! 128 129 . is er in de loop der jaren absoluut geen aandacht besteed aan het gebied waar de markt iedere donderdag gehouden wordt. Deze helling bestaat uit betonnen treden die zowel esthetisch als constructief functioneel zijn. Deze verhoging wordt gebruikt om een flauwe helling op de marktgrond te creëren. in het midden een glijbaan.

maar ook binnen in kantoren en scholen. Deze inzending verkent de mogelijkheden die dippen. maar ook word je zelf. UHSB Dipping Jan van Wolfswinkel Movares Utrecht Spelen met materialen. zouden er stroom/ oplaadpunten voor laptops. 130 Afhankelijk van de duur van het dippen in het snel verhardende betonmengsel kunnen verschillende vormen ontstaan. de uiteinden van de vezels aan de oppervlakte komen en het licht kan uittreden. In een bredere versie als bank.Triangle Seat Tineke Bronsveld Hilversum Voor de Ideeënprijsvraag ‘In de kiem gescoord – ‘Speels beton’ bedacht ik me dat er voor buiten in openbare ruimtes weinig zitplekken te vinden zijn. en als ze er al zijn. mobiele telefoons en lampen in kunnen worden verwerkt. Bij een lange dip zal het beton verharden tot een massieve bal (linkerzijde van de lantaarn). De massieve kant wordt na verharding geslepen en gepolijst zodat het oppervlak glad wordt. 131 . zijn ze meestal niet erg vernieuwend en zeker niet speels. De lantaarn ontstaat door een bundel (stevige) glasvezels te dippen in een ultra-hogesterktebetonmengsel. De combinatie van natuurlijke vormen en de wijze waarop het licht uit de glasvezel treedt. ). buiten op pleinen. minder goed gehoord (afgeluisterd…. maar ook geluid: je hoort minder van de buitenwereld. Qua materiaal is het vernieuwend: er zijn maar weinig stoelen gemaakt van beton. een nieuwe productietechniek met beton. kan tot verrassende resultaten leiden. Praktisch is dat de lichtbron zich onderin de voet van de lamp bevindt. als je bijvoorbeeld aan het telefoneren bent. oplevert. aardbeien of pindarotsen die verpakt en verbonden worden met chocolade of het Japanse tempura waarbij een grote diversiteit van hapjes ingepakt wordt met een krokante korst. Als er geen stroom in de buurt is. De techniek is geïnspireerd door de voedingsmiddelenindustrie waar verschillende ‘materialen’ door middel van dippen aan elkaar verbonden worden. Bijvoorbeeld ijs. zou de stroom met een zonnepaneel (verwerkt in de stoel) opgewekt kunnen worden (zie illustratie). De kwetsbare glasvezel is ingepakt in het sterke UHSB. bijna achteloos. Perfect voor in een park of in natuurgebieden. Om de functie van de stoel nog meer te vergroten. Daarom bedacht ik een stoel die origineel is qua vorm. De lantaarn die ontstaat is robuust. Het ontwerp is overal te gebruiken. parken en stadscentra. is het voor meerdere personen geschikt. Bij een korte dip zal de huls om de glasvezels relatief dun zijn (rechterzijde van de lantaarn). zodat het als werkplek kan worden gebruikt. geven de lantaarn een feeërieke uitstraling. Een driehoek waardoor je beschut zit tegen weer en wind.

Afhankelijk van de vorm kan deze beklede boom ook zorgen voor schaduw en dienen als schuilplaats voor de regen. Voor het compleet custom-made maken van de UrbanTree zijn drie stappen te nemen en keuzes te maken: ›› Kies de juiste stam: kleine basis of grote basis met zitelement ›› Hoeveel ruimte is beschikbaar en is het een verblijfplaats? ›› Geef de takken vorm: grote. droger. deze kan dienen als straatverlichting en is tevens een verfraaiing van de openbare ruimte. gezelliger en mooier maken! Uitgekleedbeton bestaat uit een betonnen basis. flexibele vormen ontstaan. Vlinderstruiken en andere diervriendelijke planten kunnen tevens stenige locaties voorzien van flora en fauna. Het basiselement wordt gestort in een mal met hierin stukken puin en staal en een kleine hoeveelheid nieuw cement. Door de robuuste en sterke uitstraling kan Uitgekleedbeton ook gebruikt worden langs wegen en pleinen om deze autovrij de houden. Uitgekleedbeton heeft geen standaardontwerp voor zijn takken. groot of klein. groen en/of beschutting gewenst in combinatie met een WiFi hotspot of niet? Uitgekleedbeton. niet alleen als constructief element. kleine. Het kan elke plek groener. die als bank kan dienen. Het element is sterk genoeg voor zijn functie en krijgt hierdoor een extra ruige en stoere uitstraling die past bij het karakter van beton. lichter. Functies De betonnen basis kan uitgevoerd worden in de vorm van een bank of bak. 133 . met decoratief uitstekende wapening waaraan diverse functies gekoppeld kunnen worden zoals onder andere beplanting en verlichting. ontstaan er diverse nieuwe mogelijkheden om functionele en decoratieve ontwerpen met beton te maken. Door de wapening te laten begroeien met klimop en clematis is het mogelijk beplanting groot en hoog te laten groeien zonder dat hiervoor wortelruimte in de bodem nodig is. brede of smalle kruin? ›› Hoeveel ruimte is beschikbaar en welke extra functies zijn gewenst? ›› Voeg de bladeren toe: welke extra elementen wilt u toevoegen? ›› Is verlichting. verlichting en dient als decoratie. Het meubelstuk kan dus functioneren als groenvoorziening. Boven op de betonnen basis kan ervoor worden gekozen groen te laten groeien in de wapening en/of de wapening te voorzien De wapening en het groen kunnen ook van uit de betonnen basis verlicht worden zodat er een bijzondere (ver)lichte betonnen boom ontstaat. bank. De wapening kan eventueel bekleed worden met textiel waardoor de boom compleet verlicht wordt. met blootliggende en uitstekende wapening geeft beton een heel nieuw gezicht. Afhankelijk van de locatie waar Uitgekleedbeton komt te staan. van verlichting. Door het beton uit te kleden en de wapening op een nieuwe manier te gebruiken. Het voordeel ten opzichte van een traditionele plantenbak is dat de beplanting gemakkelijk hoog kan groeien en een op het oog groot volume groen kan maken. de wapening kan op verschillende creatieve manieren gevlochten worden waardoor er vele verschillende bomen kunnen ontstaan. De wapening kan op vele manieren gevlochten worden waardoor er speelse. functioneel en duurzaam straatmeubelstuk dat in elk type openbare ruimte op zijn plek is. kan worden bekeken welke decoratie passend is. 132 Duurzame constructie De constructie is simpel en duurzaam. Uitgekleedbeton kan bijna helemaal gemaakt worden van stukken puin en reststukken van wapeningsstaal.Uitgekleed beton Tom van der Eng & Ricardo Bleekemolen Bureauvandereng Amsterdam Motto Uitgekleedbeton is een decoratief. Door het custom-made ontwerp is het goed mogelijk Uitgekleedbeton op verschillende locaties functioneel en decoratief in te zetten. Het meest duurzame aan het ontwerp en de constructie van Uitgekleedbeton is het feit dat het meubelstuk bijna volledig opgebouwd is uit gerecyclede materialen. Het is niet nodig om nieuw wapeningstaal en beton te gebruiken om Uitgekleedbeton te maken.

De gebruiker zal ook materiaalgegevens van beton op kunnen vragen en zal deze desgewenst kunnen veranderen. 2006) De toekomst van beton dient niet alleen gezocht te worden in nieuwe fysieke producten. zoals men op zijn iPhone zelf bepaalt welke apps erop staan. and in this new era of collaborative innovation. De ontwerper krijgt de mogelijkheid om de tegel te ontwerpen. Dat hieraan behoefte is. Met nieuwe printtechnieken kunnen eenvoudiger persoonlijkere producten gemaakt worden. Personalisatie is volgens Nicolas Negroponte kenmerkend voor de digitale tijd. en voegen zo allemaal iets persoonlijks toe. Isler en Candela bekeken worden. geconcretiseerde resultaat representeert deze samenwerking. Mensen zullen misschien patronen gaan vormen met hun familie of vrienden of met onbekenden waar hun eigen ideeën bij aansluiten. Op de bits die hem omgeven kan hij invloed hebben door te reageren op een bericht. Daarnaast is hij fysiek aanwezig in de ruimte en wordt zijn beleving beïnvloed door de materie om hem heen. stoere. Uniforme materiaalconfiguraties zijn in de toekomst niet langer goedkoper dan complexe vrijgevormde configuraties. waarbij de gebruiker ook meer van het materiaal beton te weten kan komen. designers are having to evolve from being the individual authors of objects. Door anderen wordt dit het IKEA-effect genoemd. Door de komst van de digitale technieken verandert de beleving van de openbare ruimte. Concrete Urban Puzzle stelt voor om gebruikers op een speelse wijze kennis te laten maken met de mogelijkheden van nieuwe technieken en meer te leren over het materiaal beton. het graveren van namen in muren. Het proces van het ontwerp van zijn of haar tegel zal voor iedereen verschillend zijn. Uit onderzoek is gebleken is dat wan- neer mensen iets persoonlijks creëren. hulp van een app een ontwerp maken voor een puzzelstukje dat hij eerst virtueel aanlegt en dat vervolgens op locatie geprint wordt en dus fysiek wordt aangelegd. In het digitale domein is dit echter veel meer erkend dan in het fysieke domein. De tegels die overblijven kunnen dan via open inschrijving met een stemmingsprocedure worden ingevuld of er kan besloten worden een algoritme te schrijven dat de overgebleven tegels ontwerpt op basis van de omliggende tegels die wel ontworpen zijn. Digitale technieken verbinden de samenleving enerzijds in de vorm van bijvoorbeeld het internet en waarderen hen anderzijds als individuen met eigen voorkeur. maar de verbondenheid met een specifiek stuk beton zal groot zijn. omarmt echter verandering en komt ook tot stand door het collectief van gebruikers. Om te voorkomen dat hij iets ‘verkeerds’ zou kunnen doen. Het ontwerp van de tegel kan met behulp van een simplistisch opgezet programmaatje gebeuren. Het aantal tegels wordt verondersteld gelijk te zijn aan het aantal inwoners. Culturen zullen mengen en het geheel wordt één grote sculptuur. leidt tot een hechtere band met het product. toont het Johnny Cash Project van Aaron Koblin wel. zij een betere band krijgen met datgene: ‘Creating something personal. maar vooral in een nieuwe relatie met de gebruiker. permanente karakter is zoekende naar zijn plaats in het digitale tijdperk. Dit heeft te maken met het veranderlijke karakter van de bit en het permanente karakter van de atoom. Bits en atomen dansen om elkaar heen en gebruiken elkaar. has a different kind of appeal than consuming something made by others. to being the facilitators of change among large groups of people. waarbij elke tegel ontworpen kan worden door een inwoner uit de stad. Altijd kan worden opgezocht wie welke tegel heeft ontworpen. Energie dient niet verspild te worden. Dit laatste heeft als gevolg dat de gebruiker voorheen afgeschermd werd van zijn omgeving. doordat hij recensies van in het verleden gegeten maaltijden bij restaurants in de buurt kan zien of kan bellen met iemand aan de andere kant van de wereld. Zo kunnen deze tegels voor nog eens een extra coherentie zorgen. geschoolde ontwerper en alle gebruikers van de openbare ruimte. ‘Complex systems are shaped by all the people who use them. maar biedt het kader. Concrete Urban Puzzle vertegenwoordigt geen ontwerp. Deze technologische vooruitgang biedt de gebruiker van de openbare ruimte de mogelijkheid om invloed uit te oefenen en daardoor een hechtere band te krijgen. Het digitale domein. Moderne technieken faciliteren dit. even of moderate quality. Concrete Urban Puzzle gaat over de samenwerking tussen de geoefende. werd zijn invloed beperkt. wil je veel of weinig kiezels? Wil je donker of licht gekleurd beton? Kortom. Het ontwerpen van de tegel en het reageren op omliggende tegels zal een spel worden. waar iedereen trots op zal zijn. Het oppervlak van de tegel wordt bepaald door het pleinoppervlak te delen door het aantal inwoners. waarbij de energie die je in een product steekt. 2010).’ (Thackara. Transportkosten en emissie spelen dan (bijna) geen rol. Paint en de fotosoftware die mensen moeiteloos gebruiken om hun eigen fotoboek te creëren. aangezien producten aangepast kunnen worden aan de wensen van elke gebruiker.blijkt wel uit het spuiten van graffity. Als casestudy wordt voorgesteld om een plein te bestraten met betontegels. schrijven een blog of maken een Facebook of LinkedIn pagina. zodat een statistisch feit als eerste geconcretiseerd wordt. maar voelt ook de verantwoordelijkheid die de creatie van een fysiek element met zich meebrengt. gebaseerd op de eenvoud van SketchUp. In de software kunnen namelijk ter inspiratie betonnen gebouwen van Nervi. ofwel de regels die het ontwerpproces met de gebruikers zal sturen om tot een coherent ontwerp te komen. Elke inwoner kan via internet of met be- 134 Elke inwoner zal zo de mogelijkheid krijgen om zijn eigen stukje stad te ontwerpen. Terwijl iemand over straat loopt is hij (virtueel) in contact met andere plaatsen en tijdstippen. 135 . op atomen kan hij invloed hebben door met graffti ergens zijn handtekening achter te laten. Het 3d-printen van beton is in opmars. het materiaal dat gekenmerkt wordt door zijn harde. Eisen zullen hieraan gesteld worden om ervoor te zorgen dat de tegel binnen bepaalde lengte/breedte verhoudingen blijft en geen onmogelijke opgave opleveren voor de volgende puzzelaar. Mensen reageren op fora. en een relatief nieuwe rage: gegraveerde slotjes aan een brug hangen. even something of high quality’ (Shirky. Juist het fysieke domein komt tegemoed aan het gevoel van vereeuwiging. Dat het resultaat van een begrensde vrijheid (door de regels van de software) tijdens een digitale samenwerking samenhangend kan zijn. Er zullen altijd mensen zijn die om een bepaalde reden geen tegel zullen ontwerpen. zodat er automatisch ook een verantwoordelijkheidsgevoel ontstaat. Daarnaast kunnen zij eindelijk expliciet invloed uitoefenen. or buildings.Urban Puzzle Chris Noteboom Valkenswaard Beton. Het geprinte. De vorm van de tegel wordt enerzijds bepaald door aangrenzende tegels en anderzijds door het ontwerp van de vrije grenzen door de gebruiker zelf.

Er kan op deze manier duidelijk gemaakt worden waar verschillende entrees zijn en mensen worden zo naar hun bestemming geleid. andere borden en vormen van routing overbodig worden. Spelen is dromen Dit beeld is 30 m hoog en staat aan de rand van het water en markeert de plek tussen land en water. wordt van verschillende benaderingen duidelijk waar de ingang van de fietsenstalling is. op een openbare plek. Doordat fietsers van verschillende richtingen de fietsenstalling in. hoe groot of klein de personen zijn die naar het strand gaan. Dit zijn meer toegepaste vormen van het idee. zal elke plek uniek worden. De plek waar je tot bezinning komt om even weg te dromen en te realiseren dan ondanks de crisis mooie kunstzinnige folies nodig zijn om te blijven creëren. hoe is het gemaakt. Door een betonnen vloer te storten.en uitrijden. Doordat elke vloer ter plekke wordt gestort. De kern van het idee is dat entrees of doorgangen door deze routing in de vloer aangegeven kunnen worden. denken dat je in een boot zit of toch weer niet. door de routing in de vloer weer te geven. Een meer gestuurde manier van het idee zou kunnen zijn bij een openbaar toilet. en deze al te laten betreden voor het beton helemaal hard is. Waarom zou beton niet sierlijk en elegant kunnen zijn zonder een duidelijke functie dan om te verwonderen en bij stil te staan? Visgraat is een ontwerp waarbij een element gevormd uit beton wordt herhaald en daardoor een herkenbaar beeld wordt.Visgraat Maaike Vellinga Makan Groenlo Het beeld wordt uit verschillende mallen samengesteld en bestaat uit gewapend beton. De voeten kunnen het gedrag van mensen weergeven. omhoog kijken. zal er een klein zandlaagje vormen in de voetsporen. sneeuw of regen is. enzovoort. zoals bijvoorbeeld op het strand: op het pad van de boulevard naar het strand wordt duidelijk wanneer mensen hun schoenen uit doen. Vloer als routing Nina Lenting Breda Het is fascinerend hoe de natuur in staat is om de aarde tijdelijk te bedekken met een laag: of het nou met bladeren. Alle vrouwelijke schoenen gaan richting het vrouwentoilet. of ze een hond bij zich hebben. 136 137 . alle mannenschoenen richting het mannentoilet. Van dichtbij is het beeld toch weer anders . Ik wil de vloer een nieuwe functie toekennen door te vereeuwigen wat de natuur tijdelijk doet. worden de looproutes van personen duidelijk. Een andere kwaliteit van het idee is dat. mensen lopen door plassen water en laten zo een deel van de route achter die ze lopen. Door deze laag kan tijdelijk het gedrag van mensen vastgelegd worden. Hier wordt routing overbodig door herkenning in de voetsporen. erin klimmen. door gebruikers. je wilt het van dichtbij bekijken. Wanneer het beton uitgehard is. Wanneer het regent zal er een heel dun laagje water in blijven staan. er ontstaan sporen in de sneeuw. Ook blijft de natuur een belangrijke rol spelen. Er ontstaat zo een routing voor gebruikers. Identiteit wordt zichtbaar.

  Ontwerp De Watertegels zijn vijftien verschillende 30 x 30 tegels – geïnspireerd op de Hollandse waterwerken – die een plein. zodat er zo 139 . Spelaanleiding Het tegelpatroon met stromende geultjes en plassen vol regenwater vormt een natuurlijke spelaanleiding: kinderen kunnen in de plassen springen. De Watertegels zijn esthetisch maar ook zeker functioneel en op verschillende manieren toe te passen. Om de waterstroom in het patroon te optimaliseren. Drainage De Watertegels kunnen ook ingezet worden om regenwater op een efficiënte en fraaie manier af te voeren: van de regenpijp over de stoep naar de goot of van een plein. De tegels zijn tot nu toe erg veilig gebleken: ze worden niet te glad . Het tegelpatroon kan ook ‘aangesloten’ worden op een regenpijp of –ton. De Watertegels worden uitgevoerd in (zelfverdichtend)beton: een logische keus vanwege sterkte. straten.Watertegels Kathlijn de Booij Oosterbeek Als ontwerper voor de openbare ruimte houd ik mij bezig met de relatie tussen groen en de stad: hoe kan een betonnen jungle groener worden? Of hoe kan de in de stad al aanwezige natuur meer zichtbaar worden? Mijn ontwerpen gaan vaak een interactie aan met natuurlijke elementen. en met behulp van een proefopstelling getest. weersbestendigheid.5 cm diep.kinderen glijden niet uit in de plassen . 138 Afmeting en materiaal De Watertegels zijn 30 x 30 x 4. Een regenbui wordt zo juist wel een reden om lekker buiten te spelen. Met dit product probeer ik zowel het mogelijke plezier als de praktische kant van regenwater een nieuwe plek te geven in de stad. Productontwikkeling De Watertegels zijn ontworpen in het kader van een afstudeeropdracht.of bloembakken. De patroondelen zijn zo ontworpen dat de tegels zowel in halfsteensverband als blokverband gelegd kunnen worden. spetteren…. Daarnaast is er dankzij de zachte glooiingen en geringe niveauverschillen geen sprake van struikel. bootjes laten varen…. plassen.5 cm .7 cm en de glooiingen 1. De geultjes zijn 0. min mogelijk water via de voegen wegsijpelt. 1. dammetjes bouwen. De kleur. professionele gietmallen maken en het product in de markt zetten. produceerbaarheid en prettige structuur van het materiaal. Planten en bomen kunnen ook in het patroon opgenomen worden door middel van de ‘pottegel’ (een tegel met een geïntegreerde bloempot ) of door de vormen van het patroon te gebruiken als rand van boom.en de densiteit van het beton voorkomt dat er mos op groeit. Met deze standaardafmetingen zijn ze niet alleen toepasbaar in nieuwe projecten maar kunnen ze ook opgenomen worden in bestaande bestrating. Er zijn in eigen beheer een aantal prototypes gemaakt.   Bewatering De Watertegels zijn tot slot in te zetten als bewateringssysteem voor planten en bomen op pleinen. En door de tegels te combineren met een regenton met een kraantje kan er ook mee gespeeld worden na de regenbui. Bij de Watertegels draait het om regenwater: stromen. (dak)tuinen en terrassen: de tegels begeleiden het regenwater van de regenton of –pijp naar de borders.de maat van een standaard stoeptegel. terras of speelplaats veran- WINNAAR deren in een rivierdelta.5 cm is het toegestane hoogteverschil van bestrating in de openbare ruimte. Plaatsing De Watertegels worden door een (sier)bestrater geplaatst: de geultjes en plassen in de patronen moeten strak op elkaar aansluiten. De golvende glooiingen in de tegels maken het beton bijna zacht en laten zo een verassende kant van het materiaal zien. of rond fonteinen in de openbare ruimte gelegd worden. terras of speelplaats naar bijvoorbeeld een put.of stootgevaar. is fijn voegzand nodig. De volgende stap is het evalueren van de proefopstelling en eventuele aanpassingen maken. De tegels met glooiingen en geultjes kunnen in allerlei patronen gelegd worden.en samenstelling van het beton kan aangepast worden zodat de tegels naar wens bij de projectomgeving passen. Na een regenbui stromen de tegels vol met water en ontstaan er plassen en stroompjes.

zou toepassing kunnen 140 vinden als vliesgevel voor gebouwen of als zonweringgordijnen voor gebouwen. Denkbaar is ook verkeeraanwijzing en of bijvoorbeeld reclame in het patroon aan te brengen. Deze optie biedt architectenen mogelijkheden ook reeds bestaande gebouwen een totaal ander uiterlijk te geven. De basis is een glasvezelweefsel waarop vooraf gestorte tegels in eventueel diverse vormen en kleuren en textuur verlijmd kunnen worden. is op de plaats van gebruik het snel en simpel uitrollen van de mat voldoende om de hierboven summier aangegeven toepassingen te realiseren. Deze optie heeft de beperking dat wel texturen aan de bovenzijde van de tegels kunnen worden gerealiseerd maat geen kleurige patronen als mat opleveren. Mogelijk zouden er bedrijven of gemeenten geïnteresseerd kunnen zijn haspels voor de verhuur in voorraad te nemen. 141 . Wanneer men een gesloten achtergrondweefsel gebruikt kan deze tweede schil tevens dienen als isolatielaag. verharding op terreinen van festivals. door de mat na gebruik weer op te rollen op de haspel en op te slaan. Uitgangspunt hierbij vormde snelle. Echter in beide gevallen is het oprolbaar en afrolbaar ter plekke van de toepassing. aanleg van bootsteigers. strandopgangen. trottoirs.Weefsels Tirza Verrips & Ed Euser Apeldoorn Als bijdrage om tot nieuwe toepassingen te komen voor het materiaal beton. aan/in de onderzijde van de tegels zodat daardoor de gezamenlijke tegels en de mat een hecht geheel vormen. Onderzoek heeft uitgewezen dat dergelijke sterke weefsels voorhanden zijn om dit plan na enige proeven daadwerkelijk te kunnen maken. zal een dikte van 2 à 3 cm dikke tegels gelegd op een vooraf geprepareerde ondergrond voldoende zijn voor de hierboven aangegeven en verderop nader toegelichte toepassingen. stellen wij hierbij een innovatief gebruik van dit materiaal voor in de vorm van oprolbaar beton. Men kan ook denken aan toepassingen van tijdelijke aard. Niet langer is het nodig een verharding steentje voor steentje aan te brengen. die op grote haspels kan worden opgerold en vervoerd. Wanneer men hoge-sterktebeton gebruikt voor de tegels. hetgeen tijd en geld bespaart en uit vormgevingoverwegingen zijn tal van patronen in kleur realiseerbaar. andere en tijdelijke mogelijkheden te bieden voor bijvoorbeeld aanleg van paden. Door gietmallen aan te passen is het tevens denkbaar door dikteverschillen in de tegeltjes een reliëf structuur te bewerkstelligen. Een tweede optie met als uitgangspunt hetzelfde basisidee is dat het sterke weefsel tijdens het storten van de tegels wordt ingegoten in het beton Een nog andere variant maar dan in lichtere uitvoering zoals de bekende tegelmattten voor vloeren in badkamers etc. Door een oprolbare vorm van beton in de markt te zetten. Dit oprolbare ‘wegdek’ maar dan van beton laat zich met enige fantasie toepassen op tal van terreinen. Door een eenvoudige onderstructuur op de bestaande gevel aan te brengen kan de vliesgevel vanaf de rol ‘geshaped’ worden in diverse ‘Blob’ vormen. Van belang hierin is lichtgewicht betontegeltjes te gebruiken die bovendien in alle mogelijke kleuren kunnen worden gemaakt en mogelijk gezeefdrukt kunnen worden met diverse patronen.

Dat beton zo bewerkt wordt. Wiebelvoeten is een serie tegels met reliëf waarover kinderen kunnen lopen en balanceren. Ons voorstel is gericht op interessante ontmoetingen tussen de stad. Daardoor zijn de tegels eenvoudig te integreren in de bestaande bestrating van een schoolplein en is het één geheel. de stoep en op straat. Op beton zie je al vaak mos groeien. de natuur en de mensen! Er is al eerder geëxperimenteerd met beton als habitat voor plant en dier. planten om wortel te schieten en zich te hechten. een hard duurzaam materiaal als basis voor een zachte levende natuurlijke vorm. Ook maakt de techniek het mogelijk de eigenschappen van het beton zelf te variëren en structuren te produceren die lichter en sterker zijn dan conventioneel beton. Dat reageert op voorbijgangers door een vogelgeluid dat je hoort wanneer je het object nadert. Dat kan van 142 143 . een kleine ecotoop. Hiermee kunnen we een vrije vorm maken als een tak. Door Wiebelvoeten wordt het kind op een speelse manier uitgedaagd in de openbare ruimte. Een welkome plek die uitnodigt te zitten. Kinderen spelen in de openbare ruimte veel op betonnen ondergronden zoals het schoolplein. organische vormen te maken. Waar er een van staat of meerdere. De klant kan naar eigen wens zelf een ‘pad’ samenstellen. beton geïnspireerd door natuur. afronding en kleur. Wiebelvoeten Inge Tegels Eindhoven eenzelfde tegels of een samenvoeging van verschillende tegels. Een plek die plaats biedt aan mens. De maximale hoogte van het reliëf is 40 mm. opdat begroeiing optimaal mogelijk is op plekken waar dit gewenst is. Het is een uitdaging voor zowel de jongste als de oudere kinderen doordat de smalle delen op een tegel voor grote voeten moeilijker zijn en juist makkelijker voor de kleine voetjes.Welkom José Molmans studio stills architecten Delft Het idee is een object dat geplaatst kan worden in een park of een stedelijke plek. te observeren of te luisteren en ons bewustzijn prikkelt. de standaardmaat van een ´gewone´ betontegel. Met 3d printing wordt het mogelijk met beton fantasievolle. Stel dat we nu begroeiing juist als gewenst doel stellen. In combinatie kunnen deze twee technieken de basis vormen voor nieuw leven in de stad. De serie tegels zijn verschillend in hoogte. opgebouwd uit een structuur die het mogelijk maakt voor insecten om zich te nestelen. Door growcrete is in het kader van casestudies prefab-beton in 2008 onderzocht hoe zaden in een geveloppervlak kunnen ontkiemen en vastgesteld dat een open oppervlaktestructuur met lavasteen 16-32 als toeslagmateriaal de grootste kans op succes biedt. De tegels zijn zodanig vormgegeven dat met één soort tegel een heel ‘pad’ gemaakt kan worden. dat kan groeien en begroeien. Mogelijkheden voor verdere ontwikkeling zijn: ›› kleurgebruik in de tegel. Een object van beton. In Massachusette Institite of Technology wordt onderzoek gedaan naar deze techniek. dier en plant. ›› varianten in reliëf op de tegel. ›› maatvoering van de tegel. die onmogelijk met behulp van mallen te maken zouden zijn. breedte. Iedere stap op een tegel is steeds weer anders en je moet je evenwicht vinden. In hun spel lopen ze graag over stoepranden en richeltjes. De maat van de tegel is 300 x 300 mm. Deze mosvorming is echter vaak ongewenst. waarbij iedere tegel goed aansluit op de vorige.

Meer dan anders moet nagedacht worden over simpele speelprikkels die de speelmogelijkheden vergroten. wordt een kliksysteem gezet zodat er zandspeelgoed te plaatsen is.2 m. een trekkershut/hotel-tube.of markt-tube. Denk aan de knikkertegel op 30 x 30 formaat. Het gegeven dat veel publieke ruimtes delen van het jaar enkel dienst doen als verkeersruimte lijkt dan ook te wijten aan een gebrek aan flexibiliteit en comfort. of een nieuw te ontwikkelen element wat er goed tussen past. En dit zal altijd zo blijven. De kaasschaafmethode werkt niet voor speelruimte vanwege de veiligheidswetgeving. Spelen is in zwaar weer.You-Tube Robin de Pagter Venray Het gebruik van de publieke ruimte verandert door de tijd heen. wordt doorgaans niet als flexibel en comfortabel ervaren. Een omgeving zo veranderlijk als de publieke ruimte vraagt om een flexibel en comfortabele inrichting. Waar de omgeving ook om vraagt. De meest goedkope vorm van constructiespel op schoolpleinen. Activiteiten die doordeweeks plaatsvinden verschillen met die in het weekend. in speeltuinen en de openbare ruimte.365 dagen per jaar. de You-Tube kan zich aanpassen aan de behoefte van het moment. En uitgespeeld? Dan gaat het gewoon mee naar binnen of naar huis. Gekozen is voor een gebruikte tube. Mogelijke varianten zijn een coffee. Het kliksysteem wordt dusdanig ontwikkeld dat er voor de kinderen veel verschillende speelmogelijkheden te verzinnen zijn. Daarnaast kan de inbouw gebruik maken van de thermische massa bij het creëren van comfort. activiteiten in het voorjaar en de zomer verschillen met die in de herfst en winter. die zich kan aanpassen aan de behoefte van het moment en derhalve als duurzaam kan worden beschouwd. 144 Zandfabriek Elske Oost-Mulder OBB Deventer Spelen met zand is altijd een feest voor kinderen. Door de modules licht. of een relax-tube voor de plaatselijke horeca. Nieuwe elementen. maar ook herijking van bestaande elementen kunnen hieraan invulling geven. De functie van de buis wordt bepaald door invulling met modules van 1. De Zandfabriek Hoe eenvoudig kan het zijn. Beton. een tunnelbuis met een doorsnede van 3 m en een lengte van 5. De enige andere oplossing is inkrimping. De betonnen drager in het concept is uitermate geschikt om de invulling te beschermen tegen vandalisme. De lijn van zandspeelgoed sluit hierop aan. In de traditionele zandbakrand. De flexibele inbouw zorgt aansluitend voor een publieke ruimte die geschikt is voor gebruik 24/7 . Ten slotte zijn er op de lange termijn ook nog activiteiten die veranderen als gevolg van bepaalde trends. 145 . In het concept wordt beton gebruikt als drager voor een flexibele inbouw. hoewel zeer geschikt voor toepassing in de publieke ruimte.6 m. compact en verrijdbaar te maken kan een buis snel worden omgebouwd.

Een blaadje van deze boom heeft een elegante herkenbare vorm en uitstraling. Hierdoor zal het betonblaadje de lucht uit de omgeving zuiveren en dit komt zowel mens als milieu ten goede. zo sterk als een blaadje’ is een idee dat de vormvrijheid. Het kan zelfs zo groot worden uitgevoerd dat het bescherming biedt tegen zon of regen. Dit is jammer.Zo dun als beton Hans van Daal Den Haag ‘Zo dun als beton. is het een aantrekkelijk vormgegeven objet trouvé dat de zintuigen prikkelt. ‘Zo dun als beton. Het is een basisconcept dat uitgewerkt kan worden van een bushalte tot een ervaringsobject op het schoolplein. geeft schaduw en haalt CO2 uit de lucht waardoor het nuttig is voor zowel mens als milieu. Het kan groter zijn waardoor het aantrekkelijk wordt als speeltoestel. zo sterk als een blaadje’ neemt het blaadje van de eikenboom als uitgangspunt om zo in de openbare ruimte de positieve eigenschappen van beton te laten zien. grauw. vormvast. Om deze uitgangspunten vorm te geven. En als het niet gebruikt wordt. Net zoals een blaadje dat van de boom valt. Het blaadje kan klein zijn en als zitbank gebruikt worden. Deze toevoeging zorgt ervoor dat het blaadje de stikstofdioxide (NO2) uit de lucht omzet in het onschadelijke nitraat (NO3). Daarnaast versterkt dit materiaal het idee van lichtheid en vormvrijheid die een blaadje uitstraalt. Hedendaags beton wordt in de openbare ruimte vaak gezien als zwaar. sterk. het heeft uitstraling. want beton heeft juist de eigenschappen in zich om elegant. het geeft meerwaarde voor jong en oud en is gezond voor mens en milieu. zo sterk als een blaadje’ is innovatief in ontwerp en toepassing. Het kan alleen zijn maar ook in combinatie met andere blaadjes. de veelzijdige functionaliteit en de nuttige meerwaarde van beton met de eigenschappen van de natuur in de openbare ruimte laat zien. wordt er gekozen voor ultrahogesterktebeton (uhsb). duurzaam en nuttig te zijn voor mens en milieu. Met dit materiaal is het mogelijk om de complexe dunne vorm van het blad een hoge sterkte mee te geven. 146 ‘Zo dun als beton. waardoor het functioneel te gebruiken is en houdbaar blijft. Het nuttige van het uhsb-blaadje is dat het spontaan in de openbare ruimte geplaatst kan worden. Aan het uhsb wordt verder titaniumdioxide (TiO2) toegevoegd. vies en saai. Daarnaast zorgt de toevoeging van TiO2 ervoor dat organische vervuiling op het beton weggespoeld wordt met regenwater en daardoor een schone uitstraling behoudt. robuust. 147 . Dit idee opent de mogelijkheid voor verdiepend onderzoek naar de vereniging van beton met de krachtige eigenschappen van de natuur in de openbare ruimte. Het is vanzelfsprekend. is sterk in zijn structuur. het laat beton van zijn schone kant zien.

Het moment van zweven beleven door middel van beton. Ook zeer geschikt voor particulier gebruik. bioscoop. Door middel van dit ontwerp heb ik een begin gemaakt aan een nieuwe toepassing van beton. lijkt het alsof het beton nergens op rust. wil ik door middel van de typische eigenschappen van beton ( massief. etc). Uhsb is een nieuwe betonsoort die extra sterk en extra dun is. Zwevend beton Sanne Bakker Borculo Met het ontwerp ‘zwevend beton’. wat Toe te passen als zijnde een opzichzelf staand ‘object’ of als onderdeel van een gevel van een openbaar gebouw (theater.Zweven beleven Jill Brouns Maasbree Op zwevend beton ontspannen in de publieke ruimte’ Zweven de ultieme manier van ontspannen. de openbare ruimte een functioneel en visueel aantrekkelijk object bieden. De zwevende ligstoel is gemaakt van ultra-hogesterktebeton (uhsb). 148 149 . Ik ben de uitdaging aangegaan om beton op een andere manier toe te passen dan hoe we gewend zijn. zwaar. Verder is er silica aan het beton toegevoegd wat zorgt voor extra elasticiteit en stevigheid. en wordt het visueel bedrog wat de aandacht trekt en zo de openbare ruimte aankleedt op een functionele en visueel aantrekkelijke manier. in combinatie met een onrealistische eigenschap (zweven). hard. Toepasbaar bij publieke zwembaden. Doordat de dragende constructie wordt gecamoufleerd door het glas en het water en visueel aantrekkelijk wordt door het stromende water. als een waterval van het ‘zwevende’ massieve blok beton stroomt. Tevens heeft het als voordeel dat er geen wapening nodig is en hierdoor is het mogelijk om slanke vormen te produceren. parkvijvers en overige waterpartijen. club).

gratis verkrijgbaar bij het Cement&BetonCentrum.nl Het harde. Rotterdam Lay-out Natasja Steenbergen. December 2012 Basisontwerp Manifesta. Het beton blijft enkel over. De bewustwording van het bouwproces. Ga maar zitten. Dit is jouw meubel. Onvoltooide constructie. De bekisting verdwijnt. Voltooide schoonheid. Je wilt het voelen. 150 151 . zolang de voorraad strekt. Uitgave Cement&BetonCentrum Postbus 3532 5203 DM ’s-Hertogenbosch T (073) 640 12 31 F (073) 640 12 84 E info@cementenbeton.[on]voltooid tegelijkertijd Else Marijn Kruijswijk EMKO Rotterdam Colofon Deze uitgave is.indekiemgescoord. De ruimte voor interpretatie. Onvoltooid werk.nl Hier zet ik de tijd stil. Het rauwe. Een betonconstructie behoeft een bekisting. De samenwerking van de materialen. Plaats je planten. [on]voltooid tegelijkertijd. De bekisting wordt afgepeld. Ga maar liggen. koude beton.nl en www. Cement&BetonCentrum De blootgelegde structuren. Plaats je fiets. In de tijdelijke dubbele constructie schuilt een schoonheid. Een constructie in aanbouw. De publicatie is ook te downloaden via de websites www. Tegelijk met het zachte. warme hout.cementenbeton. De bekisting laat haar sporen na.cementenbeton. De bekisting is een constructie op zich. Maak het je eigen.nl W www. Een dubbele constructie. Nabij. Terug naar het onvoltooide. De subtiliteit van de sporen van de bekisting. De tijdelijke constructie voor een permanente constructie.

nl 152 .indekiemgescoord. producten en systemen. Ideeën kunnen betrekking hebben op geheel nieuwe producten en toepassingen. De ideeën hebben betrekking op het gebruik van beton in de openbare ruimte.In de wetenschap dat de beste ideeën dikwijls van buiten komen schrijft het Cement&BetonCentrum sinds 2009 de prijsvraag ‘In de kiem gescoord’ uit. Deze bundeling bevat de ingezonden ideeën voor de editie 2012 Speels Beton. www. maar ook op verbeteringen van bestaande processen. bedoeld om innovatie in beton te stimuleren.

Related Interests