You are on page 1of 26

T IN LAØNH

BAÛN TIN CUÛA


HOÄI THAÙNH TIN LAØNH VIEÄT NAM
TAÏI ARNHEM
soá 45 ra ngaøy 25-10-2006

Haõy cuøng toâi toân troïng Ñöùc Gieâ-hoâ-va,


Chuùng ta haõy cuøng nhau toân cao danh cuûa Ngaøi.
Toâi ñaõ tìm caàu Ñöùc Gieâ-hoâ-va, Ngaøi ñaùp laïi toâi,
Giaûi cöùu toâi khoûi caùc ñeàu sôï haõi.
(Thi thieân 34:3-4)
Trong soá naøy

Xuùc caûm Thu veà! - Thuùy Lan


Thô:
Gioù Muøa Thu – Minh Ngoïc
Suy gaãm:
TAÛN MAÏN VEÀ TEÂN - Nguyeãn leâ
Tìm hieåu:
Maëc khaûi ñaëc thu ø(Kinh thaùnh)
Muïc sö Traàn Ñaøo
Giaûi nghóa Kinh thaùnh: Möôøi Ñieàu raên.
Söu taàm:
Hai lyù do lôùn laøm
hoân nhaân thaát baïi!
Caâu chuyeän gia ñình:
Möôøi ñieàu luaät Chuùa vaø gia ñình chuùng ta
Minh Nguyeân
Söû kyù Hoäi thaùnh:
Thôøi kyø thöù naêm
Töø ñôøi Charles Ñaïi ñeá cho ñeán ñôøi GreùgoireVII
(naêm 800-1073 S.C.)
Soaïn giaû: Jonh Drange Olsen

2
möøng khoâng? Vui möøng thì ñuùng neáu
Xuùc caûm Thu veà!
chuùng ta tìm ñöôïc lyù do… ví duï nhö
Muøa thu ñeán vôùi nhöõng aùng maây baøng
chuùng ta uûng hoä moät ñoäi boùng naøo ñoù
baïc, vôùi chieác laù xanh ñoåi maøu ruïng
thaéng cuoäc, ñöôïc thöôûng do keát quaû
xuoáng, vôùi côn möa khoâng lôùn nhöng
coâng vieäc toát, chuùng ta môùi laäp gia
ñuû öôùt vaø laïnh run! Thu mang nhöõng
ñình, chuùng ta môùi coù con, chuùng ta
noãi buoàn cuûa naêm thaùng, thu gôïi nhôù
vöøa qua ñöôïc côn beänh… Ngöôïc laïi
nhöõng taâm hoàn tróu naëng thöông ñau,
neáu chuùng ta khoâng coù lyù do gì ñeå vui
thu… caûm giaùc thaät coâ ñôn!
möøng thì chuùng ta seõ böïc boäi, caèn
Chieàu hoâm qua mình toâi baâng khuaâng
nhaèn vaø thích ñoaùn xeùt ngöôøi khaùc.
Coù muøa thu veà tô vaøng vöông vöông.
Kinh thaùnh cho chuùng ta bieát vui möøng
Khoâng phaûi laø thi só, nhaïc só thì chuùng
laø traùi cuûa Thaùnh linh chöù khoâng noùi
ta môùi thaáy rung ñoäng khi gioù thu
vui möøng laø traùi cuûa hoaøn caûnh
thoang thoaûng hay moät chieàu daïo böôùc
“Nhöng traùi cuûa Thaùnh linh, aáy laø loøng
döôùi trôøi thu ngaäp laù… Coù leõ trong
yeâu thöông, söï vui möøng, bình an,nhòn
moãi chuùng ta ñaõ moät hay nhieàu laàn
nhuïc, nhaân töø, hieàn laønh, trung tín,
lang thang vôùi nhöõng baâng khuaâng cho
meàm maïi, tieát ñoä “ (Ga-la-ti 5:22). Ñeå coù
cuoäc ñôøi mình! Ñoái vôùi nhieàu ngöôøi
moät ñôøi soáng ñong ñaày söï vui möøng
muø thu thì luùc naøo cuõng buoàn, vaø toâi
thì chuùng ta phaûi böôùc theo Thaùnh linh,
nghó loøng cuûa chuùng ta cuõng buoàn
töø ñoù chuùng ta coù theå vui möøng duø
cuõng hiu haét nhö trôøi thu vaäy !
hoaøn caûnh cuûa chuùng ta laø thuaän caûnh
Moät mình ñi lang thang treân ñöôøng
hay nghòch caûnh.
Buoàn hiu haét vaø nhôù baâng khuaâng
Söù ñoà PhaoLoâ ñaõ kinh nghieäm chính
Laø con caùi cuûa Chuùa chuùng ta coù buoàn
cuoäc soáng cuûa mình, duø oâng ñang ôû
khoâng? Neáu ai noùi raèng toâi coù Chuùa
trong tuø nhöng oâng vaãn khuyeân chuùng
neân toâi khoâng bao giôø buoàn thì khoâng?
ta “Haõy vui möøng trong Chuùa luoân
Ñuùng bôûi nieàm vui vaø noåi buoàn laø söï
luoân. Toâi laïi coøn noùi nöõa: haõy vui
ban cho cuûa Chuùa ñeå chuùng ta coù söï
möøng ñi “ (PhiLíp 4:4). Nieàm vui ñeán töø
caûm thoâng vôùi anh em cuûa mình, cuøng
Chuùa, Ñaáng ôû trong taát caû chuùng ta thì
chung vui vôùi nieàm vui cuûa anh em,
môùi laø nieàm vui vónh cöûu, chaéc chaén,
cuøng chia xeõ khi anh em coù chuyeän
khoâng thay ñoåi theo thôøi tieát hay hoaøn
buoàn, Chuùa muoán chuùng ta “Haõy vui
caûnh, coøn nieàm vui ñeán töø nhöõng gì
vôùi keû vui, khoùc vôùi keû khoùc” (Roâ-ma 12:
xaûy ra xung quanh seõ qua mau vaø maát
15.)
Ngöôøi khoâng tin Chuùa thì vui möøng khi ñi.
coù nhieàu tieàn cuûa, truùng soá… Coøn Neáu taát caû chuùng ta choïn cho mình
chuùng ta thì sao? Chuùng ta coù vui moät ñôøi soáng luoân vui möøng nhö lôøi
khuyeân cuûa PhaoLoâ thì khoâng nhöõng
3
chæ ích lôïi cho rieâng mình maø seõ laø Tin töùc-Tin töùc-Tin töùc...
moät ñôøi soáng naâng ñôõ cho ngöôøi khaùc Ngaøy 29-10: Hoäi thaùnh Tin laønh Vieät
vaø söï vui möøng cuõng bieåu hieän cho nam taïi Hoøa lan toå chöùc buoåi thôø
moät ñôøi soáng laøm saùng danh Chuùa nöõa. phöôïng vaø thoâng coâng hieäp nguyeän taïi
Laïy Chuùa, xin ñöøng ñeå baát cöù ñieàu gì ñòa chæ: Nieuwoord, Notengaard 3,
trong theá gian naày cöôùp laáy söï vui 3992 JR, Houten. Chöông trình toång
möøng maø Chuùa ñaõ ban cho chuùng con, quaùt, goàm coù: Thôø phöôïng Chuùa,
xin giuùp chuùng con soáng troïn veïn trong thoâng coâng hieäp nguyeän, sinh hoat
nieàm vui coù Chuùa trong loøng mình ñeå chung. Trong ngaøy naøy, Hoäi thaùnh
chuùng con soáng ñeïp loøng Chuùa vaø ñöa Arnhem seõ khoâng nhoùm laïi.
daét ñöôïc nhieàu ngöôøi trôû laïi vôùi Ngaøi. Hoäi thaùnh cuõng seõ toå chöùc traïi Giaùng
Amen. sinh töø ngaøy thöù baûy 23-12 tôùi ngaøy
Thuùy Lan 25-12-2006 taïi ñòa ñieåm: Tergracht,
Plaatweg 6, 6258 WK Epen. Leä phí
cho suoát kyø traïi laø 45 euro (töø 10 tuoåi
trôû leân), cho nhöõng ngöôøi tham döï maø
khoâng nguû qua ñeâm laø 15 euro.
Thô: Gioù Muøa Thu Chöông trình toång quaùt goàm coù: Söù
Chuùa cho ta coù muøa Thu, ñieäp, ca nhaïc, quaø taëng thieáu nhi, tieäc
Trôøi trong gioù maùt ñöa ru giaác laønh, Giaùng sinh, sinh hoaït thanh thieáu
Maây bay töøng ñaùm maøu xanh, nieân... Ñeå bieát theâm chi tieát veà kyø traïi,
Xen vaøo maây traéng chung quanh höõu tình, xin lieân laïc vôùi Muïc sö Huyønh Vaên
Treân caây nhöõng chieác laù xinh, Coâng, Tel. 045-5225658.
Chieàu Thu gioù thoåi taïo hình muùa bay, E-mail: ds.congvanhuynh@hetnet.nl
Gioù Thu thoåi maùt ñeâm ngaøy, Ngaøy 17-12: Hoäi thaùnh Arnhem seõ toå
Cho ta thöôûng thöùc laâu daøi söôùng vui, chöùc Leã Giaùng sinh. Buoåi thôø phöôïng
Gioù Thu thoån thöùc buøi nguøi, seõ baét ñaàu töø 14 giôø tôùi 17 giôø, sau ñoù
Trong ta töôûng nhôù tôùi Ngöôøi taïo ra, seõ coù tieäc Giaùng sinh.
Chính Ngaøi, Thieân Chuùa chuùng ta, Töø ngaøy 25 tôùi 30-12-2006 Khoaù thaàn
Laøm neân maøu nhieäm chan hoøa gioù Thu! hoïc cuûa Vieän thaàn hoïc vaø traïi muøa
ñoâng cuûa Toång ñoaøn Thanh nieân AÂu
20-10- 2005
chaâu seõ ñöôïc toå chöùc taïi nhaø thôø
Minh Ngoïc
Wuppertal: Flexstr. 13, Wuppertal
Langerfeld, Ñöùc quoác.
Thaønh phaàn Giaùo sö vaø moân hoïc:

4
-Phöông phaùp giaûng giaûi kinh: MSTS. cuûa nam cuõng vaäy, chæ moät soá ít coù teân
Toâ vaên UÙt chæ moät töø ñôn giaûn nhö ngaøy tröôùc. Vì
-Thaùnh kinh nhaân ñòa söû MS. Nguyeãn vaäy thanh nieân ngaøy nay phaàn lôùn ñeàu
vaên Bình. coù teân daøi ñeán 4-5 töø chöù ít coøn 3 töø
-Caùc moân hoïc ñaëc bieät cho thanh nieân nhö theá heä oâng cha.
nhöng ngöôøi lôùn cuõng coù theå tham döï: Coù ngöôøi choïn teân cuûa ngöôøi mình thoï
Ms. Phaïm xuaân Bahnar Trung, moân ôn hoaëc ngöôõng moä ñeå ñaët teân cho
Ñöùc Chuùa Jesus; Ms.Töø Minh Laøi con, hoaëc ñaët teân mang yù nghóa haøm
moân Laõnh ñaïo Thanh nieân. Leä phí: 70 ôn Ñaáng mình toân thôø, vì vaäy nhöõng
euro moãi ngöôøi (hoïc phí vaø aên ôû). gia ñình tín höõu Tin Laønh thöôøng coù
moät caùi teân phoå bieán laø Thieân AÂn.
Tuy nhieân cuõng coù nhöõng caùi teân maø
cha meï muoán ñaët ñeå noùi leân quan
ñieåm cuûa mình, möôïn teân con ñeå baøy
toû laäp tröôøng, chính kieán maø khoâng
Suy gaãm: caàn bieát trong töông lai con mình coù
TAÛN MAÏN VEÀ TEÂN ñoàng moät tö töôûng vôùi mình hay
Con ngöôøi sinh ra ai cuõng coù moät caùi khoâng. Ví duï sau cuoäc khuûng boá 11-9
teân ñeå goïi, teân ñeïp hay teân xaáu khoâng taïi Myõ, coù nhieàu ngöôøi ñaët teân con laø
do ngöôøi aáy muoán maø coù, nhöng teân Bin Laden; vaø môùi ñaây, ñeå baøy toû söï
aáy do cha meï hoaëc ngöôøi khaùc ñaët cho uûng hoä phe Hezbollah trong cuoäc
mình. Caùc baäc cha meï löïa choïn teân chieán choáng Israel, vôï choàng anh
con theo nhieàu caùch, ngaøy xöa caùc cuï Mohammad al-Khaled ñaõ moät möïc
con ñoâng neân thöôøng choïn cho mình yeâu caàu ghi teân khai sinh cho con trai
moät caâu coù yù nghóa naøo ñoù ñeå ñaët teân môùi chaøo ñôøi laø Raad, laø teân goïi cuûa
caùc con, ví duï Nhaân, Nghóa, Leã, Trí, moät loaïi teân löûa taàm xa cuûa toå chöùc
Tín chaúng haïn. Hoaëc baét töø teân cuûa Hoài giaùo Hezbollah. Ngöôøi meï baûy
ngöôøi cha roài ñaët tieáp noái teân caùc con con naøy coøn cho bieát, baø vaãn muoán coù
cho thaønh moät caâu. Hoaëc choïn nhöõng theâm Raad 2 vaø Raad 3 nöõa!
caùi teân noùi leân öôùc mô, hoaøi baõo cuûa Baùo chí nöôùc ta cuõng ñaõ ñaêng tin moät
cha meï vôùi con cuûa mình, mong öôùc ngöôøi coù caùi teân raát laï, Mai Phaït Saùu
cho con mình ñaït ñöôïc nhöõng ñieàu toát Nghìn Röôûi! Ñoù laø hoï teân ñaày ñuû cuûa
ñeïp nhö teân ñöôïc ñaët. moät chaøng trai hoï Mai sinh naêm 1987,
Ngaøy nay cha meï luoân caân nhaéc, baøn truù taïi thoân Quaûng Ñaïi, xaõ Ñaïi Cöôøng,
baïc raát kyõ tröôùc khi ñaët teân cho con, huyeän Ñaïi Loäc, tænh Quaûng Nam. ÔÛ
vaø ñeå deã choïn ñöôïc teân ñeïp, cha meï tuoåi naøy, baïn beø cuøng löùa vôùi anh vöøa
thöôøng ñaët teân baèng moät töø keùp, caû teân
5
hoïc xong naêm thöù nhaát ñaïi hoïc, coøn tieáp tuïc ñeán tröôøng cho ñeán hoâm nay.
anh thì chæ môùi chuaån bò vaøo lôùp 12. Söï Tuy nhieân, Saùu Nghìn Röôûi chaúng khi
hoïc chaäm treã cuûa anh coù nguyeân nhaân naøo caûm thaáy thoaûi maùi trong giao tieáp
töø caùi teân cuûa chính mình. vôùi moïi ngöôøi caû.
Ngöôøi ta keå raèng, naêm 1987, oâng Mai Vöøa qua, nhôø ngöôøi chò ruoät, Mai Phaït
Xuaân Caùn - moät caùn boä cuûa UBND xaõ Saùu Nghìn Röôûi ñaõ ñöôïc cô quan coù
Ñaïi Cöôøng - sinh ñöùa con thöù naêm vaø thaåm quyeàn quyeát ñònh cho ñoåi teân laïi
bò UBND xaõ naøy buoäc phaûi noäp phaït laø Mai Hoaøng Long, moät caùi teân thaät
saùu nghìn röôûi môùi cho ñaêng kyù khai ñeïp nhö göông maët cuûa anh. Nghe ñaâu
sinh vì sinh nhieàu con. ÖÙc vì nhaø coøn coù moät ngöôøi ñoàng höông cuûa Mai
ngheøo khoù maø laïi bò phaït, neân sau khi Phaït Saùu Nghìn Röôûi teân laø Mai Phaït
chaïy ñuû tieàn noäp ñeå laøm giaáy khai sinh Ba Ngaøn Röôûi. Tröôøng hôïp ñaët teân
cho con, oâng Caùn laáy luoân möùc tieàn naøy cuõng do ngöôøi cha bò UBND xaõ
phaït ñoù ñeå ñaët teân cho caäu quyù töû cuûa phaït ba ngaøn röôûi vì ñi khai sinh cho
mình. con quaù muoän theo qui ñònh.
Baïn beø, ngöôøi thaân vaø UBND xaõ ra Nhöõng caùch ñaët teân noùi treân, duø yù ñònh
söùc khuyeân can oâng khoâng neân ñaët teân ñaët teân khaùc nhau, nhöng ñeàu coù moät
cho con kyø quaëc nhö vaäy, nhöng oâng ñieåm chung gioáng nhau laø caùi teân
Caùn moät möïc khoâng nghe. Tröôùc thaùi khoâng noùi leân ñaëc ñieåm cuûa con,
ñoä cöông quyeát thaùi quaù cuûa oâng, nhöng laïi noùi leân ñaëc ñieåm vaø yù muoán
UBND xaõ Ñaïi Cöôøng ñaønh phaûi chaáp chuû quan cuûa ngöôøi ñaët teân. Moãi
nhaän ñaêng kyù khai sinh cho con oâng ngöôøi ñeàu coù moät caùi teân rieâng bieät vaø
vôùi caùi teân Mai Phaït Saùu Nghìn Röôûi! duø coù moät soá teân truøng nhau, nhöng
OÂng Caùn khoâng ngôø raèng nhöõng lôøi nhìn chung thì khoâng cha meï naøo ñaët
caûnh baùo tröôùc ñaây cuûa baïn beø, ngöôøi moät teân chung cho taát caû caùc con, duø laø
thaân vaø chính quyeàn ñoái vôùi oâng quaû treû sinh ñoâi, sinh ba cuõng vaäy.
thaät khoâng sai. Caäu con trai lôùn leân, Theá nhöng caùch ñaây gaàn 2.000 naêm,
khi vaøo hoïc caáp II mang ñeán tröôøng coù moät nhoùm ngöôøi goàm nhieàu chuûng
caùi teân quaù ngoä nghónh, bò baïn beø treâu toäc, nhieàu vaên hoaù khaùc nhau, nhöng
choïc khoâng chòu noãi phaûi boû hoïc maát hoï ñöôïc ngöôøi ta ñaët cho hoï moät caùi
hai naêm. teân chung gioáng nhau, ñoù laø teân “Cô
Theá nhöng, oâng Caùn vaãn khoâng chòu Ñoác nhaân”. Thaùnh Kinh ghi laïi: “Caùc
xin thay ñoåi teân laïi cho con. Vì quaù tín höõu phaûi di taûn trong cuoäc baét bôù
ham hoïc cuøng söï ñoäng vieân nhieät tình do vuï EÂ-tieân ñi qua xöù Pheâ-ni-xi, ñaûo
cuûa ngöôøi thaân vaø baïn beø neân Saùu Síp vaø An-ti-oát, nhöng chæ truyeàn giaùo
Nghìn Röôûi ñaõ vöôït qua maëc caûm ñeå cho ngöôøi Do Thaùi maø thoâi. Tuy nhieân,
vaøi ngöôøi trong soá aáy, goác ôû Síp vaø Sy-
6
ren ñeán An-ti-oát vaø baét ñaàu truyeàn laøm chöùng cho Chuùa vaø qua neáp soáng
giaûng Phuùc AÂm veà Chuùa Gieâ-xu cho ñaïo cuûa hoï, hoï chaúng quan taâm khi
ngöôøi ngoaïi quoác. Quyeàn naêng Chuùa ôû soáng cho Chuùa nhö vaäy thì ngöôøi ta seõ
cuøng hoï neân moät soá ñoâng ngöôøi tin goïi hoï teân gì, nhöng daàn daàn teân Cô
nhaän vaø quay veà vôùi Chuùa. Hoäi Thaùnh Ñoác nhaân trôû thaønh teân goïi chính thöùc
taïi Gieâ-ru-sa-lem nghe tin, lieàn phaùi cho nhöõng ngöôøi tin theo Chuùa Gieâ-xu
Ba-na-ba ñeán An-ti-oát. Ñeán nôi ñöôïc cho ñeán ngaøy nay. Moät teân thaät toát
chöùng kieán aân suûng cuûa Ñöùc Chuùa ñeïp, phaûn aùnh trung thöïc ñôøi soáng vaø
Trôøi, oâng vui möøng, khích leä taát caû anh vieäc laøm cuûa caùc tín höõu ñaàu tieân.
em quyeát taâm kieân trì theo Chuùa. Vì “Cô Ñoác nhaân” coù nghóa laø ngöôøi
Ba-na-ba laø ngöôøi toát, ñaày daãy Thaùnh thuoäc veà Chuùa Gieâ-xu, laø ngöôøi tin
Linh vaø ñöùc tin. Soá ngöôøi tin Chuùa laïi theo Chuùa Gieâ-xu Cô Ñoác. Khi ñaët teân
gia taêng raát nhieàu. Ba-na-ba ñi Taïc-sô naày cho nhöõng ngöôøi tín höõu ñaàu tieân,
tìm Sau-lô. Tìm ñöôïc roài, oâng ñöa Sau- ngöôøi ta ñaët vôùi yù xaáu chöù khoâng phaûi
lô veà An-ti-oát. Suoát moät naêm, Ba-na-ba ca tuïng. Coù theå teân naày ban ñaàu cuõng
vaø Sau-lô hoïp vôùi Hoäi Thaùnh vaø giaûng laøm cho moät soá tín höõu naøo ñoù khoù
daïy cho nhieàu ngöôøi. Taïi An-ti-oát, laàn chòu, nhöng phaàn lôùn nhöõng ngöôøi tin
ñaàu tieân, caùc tín höõu ñöôïc goïi laø Cô Chuùa ñaàu tieân ñeàu khoâng caûm thaáy hoå
Ñoác nhaân.”(Coâng Vuï 11:19-26). theïn vì caùi teân aáy, hoï khoâng caàn nghó
Khi ñaïo Chuùa baét ñaàu phaùt trieån taïi ñeán vieäc ñoåi teân, hoï cuõng chaúng caàn
Gieâ-ru-sa-lem, thì moät côn baét bôù döõ ñính chính. Neáp soáng cuûa hoï laâu ngaøy
doäi xaûy ra khieán caùc moân ñoà phaûi tan ñaõ bieán ñoåi yù nghóa cuûa caùi teân taäp theå
laïc khaép nôi, ñi deán ñaâu hoï truyeàn aáy, teân Cô Ñoác nhaân töø choã mang yù
giaûng Tin Laønh ñeán ñoù. Nhoùm ngöôøi nghóa xaáu daàn daàn trôû thaønh moät nieàm
ñeán An-ti-oát truyeàn giaùo cho ngöôøi Do töï haøo cuûa ngöôøi theo Chuùa Cöùu Theá
Thaùi vaø Hy Laïp. Nhöõng ngöôøi tin vaø Gieâ-xu. Neáp soáng ñaïo toát ñeïp ñaõ thay
tieáp nhaän Chuùa Gieâ-xu laøm Chuùa cuûa ñoåi caû yù nghóa cuûa teân goïi.
ñôøi mình, coù moät neáp soáng hoaøn toaøn Ngaøy nay, chuùng ta cuõng mang teân Cô
ñoåi môùi, gaây söï chuù yù vaø ngaïc nhieân Ñoác nhaân, nhöng khoâng phaûi do ngöôøi
trong daân chuùng. Hoï khoâng phoâ khaùc ñaët cho, maø chính mình töï xöng
tröông, khoâng khua chieâng gioùng nhö vaäy. Tuy nhieân thaät ñaùng buoàn,
troáng, nhöng tieáng taêm cuûa hoï vang ra khi nhieàu ngöôøi nhaän mình laø Cô Ñoác
ñeán noãi daân chuùng taïi An-ti-oát ñaõ ñaët nhaân nhöng laïi coù caùch soáng chaúng
cho hoï moät caùi teân chung, ñoù laø Cô khaùc gì ngöôøi ngoaïi. Nhieàu ngöôøi bôûi
Ñoác nhaân. Thaät ra ban ñaàu, teân naày laø neáp soáng cuûa hoï ñaõ bieán teân Cô Ñoác
moät bieät danh coù tính nhaïo baùng, nhaân toát ñeïp trôû thaønh một teân tai
nhöng maëc, con caùi Chuùa cöù soáng, cöù
7
tieáng, khoâng coøn ñuùng vôùi yù nghóa cuûa Toång keát veà Kinh Thaùnh, maïc khaûi
teân goïi daân chuùng ñaët cho nhöõng ngöôøi chöõ vieát cuûa Ñöùc Chuùa Trôøi.
tin theo Chuùa trong nhöõng ngaøy cuûa Ñöùc Chuùa Trôøi ñaõ maïc khaûi chính
Hoäi Thaùnh ñaàu tieân. Ngaøi, Ñaáng Chaân Thaàn duy nhaát cho
Coù nhöõng caùi teân khoâng ñeïp hoaëc aûnh nhaân loaïi töø khi saùng theá qua thieân
höôûng ñeán taâm lyù ngöôøi mang teân, thì nhieân nhöng loaøi ngöôøi ñaõ sa ngaõ, ñaõ
luaät phaùp cho pheùp ñaët teân laïi. Nhöng töø khöôùc maïc khaûi veà Ñaáng Taïo Hoùa
teân Cô Ñoác nhaân khoâng theå vaø khoâng vaø thay theá baèng nhöõng meâ tín dò
bao giôø ñöôïc ñaët laïi. Ngöôøi ñoåi teân chæ ñoan, baèng caùc thaàn töôïng khaùc. Duø
ñoåi caùch goïi, con ngöôøi aáy vaãn nhö cuõ. vaäy Ñöùc Chuùa Trôøi vaãn kieân trì, tieáp
Ngöôøi ta coù theå mang moät teân raát hay tuïc maïc khaûi veà Ngaøi vaø chöông trình
nhöng ngöôøi aáy chöa haún ñaõ toát. Cô cöùu chuoäc cuûa Ngaøi cho nhaân loaïi qua
Ñoác nhaân khoâng ñoåi teân, nhöng caàn caùc tieân tri, nhöõng ngöôøi khoân ngoan
thay ñoåi chính con ngöôøi, töø xaáu xa kính sôï Chuùa vaø vaøo thôøi ñaïi cuoái
thaønh toát ñeïp; töø ích kyû thaønh yeâu cuøng, Ñöùc Chuùa Trôøi ñaõ maïc khaûi veà
thöông; töø thaâu tröõ thaønh ban cho; töø Ngaøi qua chính Con Moät cuûa Ngaøi,
ñoøi hoûi thaønh phuïc vuï… nhôø vaøo söï Chuùa Cöùu Theá (Heâb 1:2). Kinh Thaùnh
cheát vaø soáng laïi cuûa Chuùa Cöùu Theá Taân Öôùc laø maïc khaûi ñaëc thuø ghi laïi
Gieâ-xu. cuoäc giaùng theá, söù meänh hy sinh cöùu
Haõy ñeán quyø döôùi chaân thaäp töï giaù vaø roãi nhaân loaïi, söï soáng laïi, hoäi thaùnh
thay ñoåi chính mình ñeå teân Cô Ñoác ñaàu tieân vaø söï daïy doã cuûa Chuùa Cöùu
nhaân maõi maõi laø teân saùng ngôøi trong Theá. Con daân Chuùa coù Ñöùc Thaùnh
theá giôùi toái taêm naày. Linh trong loøng trong moïi thôøi ñaïi seõ
Nguyeãn Leâ nhaän thaáy vaø coâng nhaän maïc khaûi ñaëc
thuø hay Kinh Thaùnh laø Lôøi Ñöùc Chuùa
Trôøi.
Tuy nhieân trong thôøi ñaïi tieán boä veà
khoa hoïc thöïc nghieäm vaø xaõ hoäi öa
Tìm hieåu: chuoäng vaên hoùa ña nguyeân nhö ngaøy
Maëc khaûi ñaëc thuø nay chuùng ta laïi caàn phaûi nghieân cöùu,
(Kinh thaùnh) hoïc hoûi ñeå bieát chaéc, ñeå xaây döïng
Ñaây laø baøi nghieân cöùu cuûa Muïc sö Traàn Ñaøo nieàm tin cuûa mình vaø ñoàng thôøi trình
veà vieäc theå naøo Ñöùc Chuùa Trôøi ñaõ baøy toû veà
baøy moät caùch tin töôûng thuyeát phuïc vaø
chính Ngaøi vaø chöông trình cöùu chuoäc nhaân loaïi
cuûa Ngaøi qua Kinh thaùnh. Do phaïm vi giôùi haïn khaùch quan raèng Kinh Thaùnh chính laø
cuûa tôø baùo, chuùng toâi xin trích giôùi thieäu phaàn maïc khaûi ñaëc thuø cuûa Ñöùc Chuùa Trôøi;
cuoái cuûa baøi nghieân cöùu naøy. laø Lôøi cuûa Ñöùc Chuùa Trôøi coù ñaày ñuû

8
thaåm quyeàn cuûa Ñaáng Chuû Teå vuõ truï; soáng thaønh coâng vaø thònh vöôïng. (Gioâ-
ñöôïc Chuùa Gieâ-xu xaùc nhaän ; ñöôïc sueâ 1:8)
caùc Söù Ñoà vaø moân ñoà Chuùa tin töôûng, 4/ Kinh Thaùnh laø aùnh saùng höôùng daãn
ghi cheùp, daïy doã vaø truyeàn baù; ñöôïc con ngöôøi. (Thi 119:105)
caùc coäng ñoàng daân Chuùa khaép moïi nôi 5/ Kinh Thaùnh coù quyeàn naêng giuùp con
tin nhaän vaø gìn giöõ qua caùc baøi Tín ngöôøi khoûi phaïm toäi. (Thi 119:11)
Ñieàu. 6/ Kinh Thaùnh laø löông thöïc taâm linh
Raèng Kinh Thaùnh laø Lôøi Chuùa ñöôïc cho con ngöôøi. (Ma-thi-ô 4:4)
thaàn caûm (Ñöùc Thaùnh Linh soi daãn); 7/ Kinh Thaùnh nhö nöôùc tinh khieát
Caùc lôøi tieân tri trong Kinh Thaùnh ñeàu thanh taåy con ngöôøi. (Thi 119:9; EÂph
ñaõ vaø seõ öùng nghieäm hoaøn toaøn; Ña soá 5:25-26)
caùc coâng trình khaûo coå ñaõ xaùc nhaän söï 8/ Kinh Thaùnh nhö löûa thieâu ñoát moïi
chính xaùc cuûa Kinh Thaùnh; Kinh raùc reán. (Geâ-reâ-mi 23:29)
Thaùnh qua thôøi gian vaø bao nhieâu 9/ Kinh Thaùnh nhö göông soi chuùng ta.
thaùch thöùc ñaõ chöùng toû raát ñaùng ñöôïc (Gia-cô 1:23-25)
tin caäy hôn baát cöù moät vaên kieän lòch söû 10/ Kinh Thaùnh an uæ con daân Chuùa.
coå xöa naøo treân theá giôùi. (Roâ-ma 15:4 )
Thaàn Hoïc Thöïc Tieãn. Laø con daân Chuùa ngöôøi Vieät, haõy coù
Kinh Thaùnh laø maïc khaûi chöõ vieát cuûa thaùi ñoä nhö EÂ-xô-ra, moät trong nhöõng
Ñöùc Chuùa Trôøi cho nhaân loaïi, trong ñoù ngöôøi ñöôïc Ñöùc Chuùa Trôøi duøng ñeå
coù ngöôøi Vieät Nam. Nhö vaäy chuùng ta phuïc höng daân Chuùa sau thôøi löu ñaøy ôû
coù moät nguoàn maïc khaûi nöõa theâm vaøo Ba-by-loân cho ñeán thôøi Chuùa Cöùu
maïc khaûi phoå quaùt töø vuõ truï thieân Theá: "Thaät vaäy, EÂ-xô-ra chuyeân taâm
nhieân ñeå bieát Ñöùc Chuùa Trôøi. tìm kieám Kinh Luaät cuûa Ñöùc Chuùa
Kinh Thaùnh laø Lôøi Ñöùc Chuùa Trôøi ñem Trôøi, thöïc haønh chuùng cuõng nhö daïy
laïi moïi ñieàu höõu ích cho ñôøi soáng con doã ñaïo luaät vaø qui cheá Ngaøi cho daân
ngöôøi treân ba laõnh vöïc: Taâm linh, ñaïo Y-sô-ra-eân". (EÂ-xô-ra 7:4) (Taùc giaû
ñöùc vaø kinh teá. phieân dòch)
1-Kinh Thaùnh chöùa ñöïng Phuùc AÂm Chuùng ta haõy chuyeân taâm hoïc hoûi,
ñaày ñuû quyeàn naêng ñeå cöùu roãi con nghieân cöùu Lôøi Chuùa ñeå bieát veà Ñöùc
ngöôøi. (Roâ-ma 1:16-17) Chuùa Trôøi, yù chæ, chöông trình cuûa
2/ Kinh Thaùnh coù khaû naêng ñoåi môùi Ngaøi vaø caùch soáng hôïp yù Chuùa, ñeïp
ñôøi soáng con ngöôøi. (2Tim 3:15,16) loøng Ngaøi.
3/ Kinh Thaùnh chöùa ñöïng nhöõng Chuùng ta hoïc hoûi Lôøi Chuùa khoâng phaûi
nguyeân taéc soáng giuùp cho con ngöôøi chæ ñeå hieåu bieát suoâng, nhöng hieåu

9
bieát ñeå thöïc haønh, ñeå aùp duïng cho ñôøi mieäng con, haõy suy gaãm ngaøy vaø
soáng, phaùt trieån hoäi thaùnh Chuùa. ñeâm..."(Gioâ-sueâ 1:8) Nhö vaäy moãi tín
Ñieàu thöù ba maø EÂ-xô-ra ñaõ laøm laø höõu chuùng ta caàn hoïc vaø suy gaãm Lôøi
truyeàn baù, daïy doã Lôøi Chuùa cho daân Chuùa moãi ngaøy. Chuùng ta caàn daïy,
Chuùa. khuyeán khích vaø coå ñoäng trong taát caû
Nghieân cöùu Lôøi Chuùa caùc hoäi thaùnh ñeå moãi con daân Chuùa
Chuùng ta neân vui möøng vaø tin töôûng daønh thì giôø ñeå ñoïc Kinh Thaùnh, suy
hôn vì mình ñaõ tin Ñaáng Chaân Thaàn vaø gaãm vaø caàu nguyeän vôùi Chuùa moãi
ñi theo con ñöôøng Chaân Lyù. Ñöùc ngaøy. Neáu moïi tín höõu Vieät ñeàu
Chuùa Trôøi ñaõ phaùn vôùi nhaân loaïi qua thöôøng xuyeân aên uoáng Lôøi Chuùa; hoï
Kinh Thaùnh; chuùng ta tin vaø bieát nhö seõ ñöôïc nhieàu aân phöôùc vaø tröôûng
theá, vaäy chuùng ta caàn ñeå thì giôø nghieân thaønh; hoäi thaùnh Chuùa seõ phaùt trieån
cöùu, nghieâm tuùc hoïc hoûi Lôøi Chuùa ñeå maïnh meõ.
nghe tieáng phaùn cuûaNgaøi. Ñaây laø Nhöõng ngöôøi giaûng daïy Lôøi Chuùa
nguoàn maïc khaûi ñaëc thuø ñeå hieåu bieát khoâng nhöõng caàn coù thì giôø ñoïc Kinh
ñuùng ñaén vaø ñaày ñuû veà Ñöùc Chuùa Thaùnh moãi ngaøy nhöng cuõng caàn ñeå
Trôøi, Chuùa Cöùu Theá, nhöõng nguyeân rieâng thì giôø nghieâm tuùc nghieân cöùu,
taéc soáng trong Vöông Quoác Ngaøi vaø suy gaãm Lôøi Chuùa.
xaây döïng hoäi thaùnh Ngaøi. Hoäi thaùnh vaø giaùo hoäi Vieät Nam chuùng
Ñöùc Chuùa Gieâ-xu ñaõ phaùn: "Con ngöôøi ta caàn ñeå rieâng ngaân saùch, caáp hoïc
soáng khoâng phaûi chæ nhôø baùnh, nhöng boång cho nhöõng ngöôøi coù aân töù vaø
cuõng nhôø moïi lôøi phaùn cuûa Ñöùc Chuùa ñöôïc keâu goïi ñeå chuyeân taâm nghieân
Trôøi." (Mat 4:4) Nhö theá chuùng ta phaûi cöùu Kinh Thaùnh vaø Thaàn Hoïc; ñeå saùng
aên Lôøi Chuùa moãi ngaøy ñeå nuoâi döôõng taùc, soaïn thaûo vaø dòch thuaät nhöõng taùc
ñôøi soáng taâm linh. Chuùng ta phaûi ñoïc phaåm döôõng linh boå ích vaø nhöõng coâng
Lôøi Chuùa moãi ngaøy ñeå nghe lôøi Chuùa trình nghieân cöùu Kinh Thaùnh quoác teá.
phaùn. Tín höõu Tin Laønh thöôøng töï haøo Veà vaán ñeà thöïc haønh Lôøi Chuùa giöõa
vì mình hoïc vaø bieát nhieàu Kinh Thaùnh. tín höõu Vieät Nam vaø hoäi thaùnh Vieät
Ñaây laø moät truyeàn thoáng toát ñeïp, ñaùng Nam, chuùng ta caàn nghieân cöùu tröïc
duy trì vaø khích leä. Tuy nhieân ña soá tín tieáp Kinh Thaùnh; duøng Lôøi Chuùa nhö
höõu cuõng chæ hoïc Lôøi Chuùa vaøo ngaøy nguoàn chaân lyù chính yeáu ñeå ruùt ra
Chuùa Nhaät hay trong nhöõng buoåi hoïc nhöõng nguyeân taéc Thaùnh Kinh phuø hôïp
Kinh Thaùnh, caàu nguyeän maø thoâi. vôùi taâm tình, vaên hoùa Vieät trong tieán
Theo tinh thaàn cuûa lôøi Chuùa Gieâ-su trình xaây döïng tín höõu Vieät, hoäi thaùnh
cuõng nhö Kinh Thaùnh Cöïu Öôùc daïy: Vieät Nam. Chuùng ta neân hoïc hoûi taát caû
"Quyeån saùch Kinh Luaät naøy chôù xa nhöõng truyeàn thoáng, chöông trình,

10
nguyeân taéc toát ñeïp trong lòch söû cuõng cho ngöôøi Vieät Nam thaáy raèng Ñaïo
nhö cuûa caùc hoäi thaùnh, giaùo hoäi baïn, Chuùa laø moät ñaïo lyù cao quí, toát ñeïp.
nhöng khoâng neân söû duïng hay baét Toâi mong raèng chuùng ta cöù chuyeân
chöôùc hoaøn toaøn truyeàn thoáng, chöông taâm tìm kieám Lôøi Chuùa, hoïc hoûi,
trình, moâ hình hoäi thaùnh hay caùc cô nghieân cöùu Lôøi Chuùa ñeå tìm ra nhöõng
caáu toå chöùc cuûa caùc giaùo hoäi ngoaïi moâ hình thích hôïp cho vieäc truyeàn baù
quoác. vaø phaùt trieån hoäi thaùnh Chuùa giöõa
Ñöùc Chuùa Trôøi ñaõ duøng maïc khaûi phoå voøng ngöôøi Vieät, ngöôøi AÙ Chaâu cuõng
quaùt laãn maïc khaûi ñaëc thuø ñeå baøy toû, nhö nhaân loaïi noùi chung.
daïy doã nhaân loaïi, trong ñoù coù ngöôøi Sau khi truyeàn Lôøi Chuùa cho coäng
Vieät Nam, vaäy chuùng ta haõy tìm kieám ñoàng daân Chuùa, Moâi-se ñaõ khuyeân hoï:
Lôøi Chuùa ñeå xaây döïng moät neàn thaàn "Hoâm nay, toâi môøi an chò em löïa choïn
hoïc Vieät Nam; hoaøn toaøn döïa treân giöõa phöôùc laønh vaø tai hoïa, giöõa söï
Kinh Thaùnh, hôïp vôùi tín lyù Kinh Thaùnh soáng vaø söï cheát. Neáu anh chò em vaâng
nhöng ñoàng thôøi cuõng hôïp vôùi taâm giöõ caùc ñieàu raên, maïng leänh vaø luaät leä
tình, vaên hoùa Vieät. Chuùng ta coù theå cuûa Chuùa maø toâi truyeàn cho anh chò
ñan cöû hai tröôøng hôïp ñieån hình: em hoâm nay, neáu anh chò em yeâu kính
-Chuùa Gieâ-xu chính laø Ñöùc Chuùa Trôøi Chuùa, Ñöùc Chuùa Trôøi chuùng ta, ñi theo
Ngoâi Hai, chuùng ta hoaøn toaøn tin töôûng caùc ñöôøng loái Ngaøi, vaâng lôøi Ngaøi, anh
tín lyù Kinh Thaùnh naøy nhöng chuùng ta chò em seõ ñöôïc soáng vaø daân soá anh chò
khoâng nhaán maïnh vaø phoå bieán cho em seõ gia taêng. Chuùa, Ñöùc Chuùa Trôøi
ngöôøi Vieät bieát raèng ñaïo cuûa Chuùa chuùng ta seõ ban phöôùc cho anh chò em
Gieâ-xu chính laø ñaïo Trôøi. trong xöù anh chò em saép vaøo chieám
-Moät trong möôøi ñieàu raên troïng ñaïi höõu." (Phuïc 30:15-16)
trong Kinh Thaùnh laø "hieáu kính cha Lôøi Chuùa khoâng nhöõng chæ maïc khaûi
meï" vaø ñieàu naøy hoaøn toaøn thích hôïp veà Ñöùc Chuùa Trôøi, söï cöùu roãi cuûa Ngaøi
vôùi quan nieäm "hieáu ñeã" cuûa caùc neàn trong Chuùa Cöùu Theá nhöng cuõng chöùa
vaên hoùa chòu aûnh höôûng Khoång Maïnh ñöïng nhöõng nguyeân lyù giuùp cho ñôøi
nhö vaên hoùa Vieät Nam. Nhöng töø caû soáng theå chaát laãn taâm linh ñöôïc phong
traêm naêm nay chuùng ta vaãn chòu tieáng phuù vaø thònh vöôïng. Khi chuùng ta tin
oan, ai tin theo Chuùa Gieâ-xu laø ngöôøi töôûng, soáng theo vaø quaûng baù nhöõng
baát hieáu. Chuùng ta caàn nhaán maïnh, nguyeân lyù naøy cho coäng ñoàng, xaõ hoäi
phaùt trieån yù nieäm hieáu thaûo trong Kinh chuùng ta ñang soáng; toâi tin raèng coäng
Thaùnh; tìm nhöõng nghi thöùc thích hôïp, ñoàng, xaõ hoäi, daân toäc chuùng ta seõ ñöôïc
thöïc haønh vaø phoå bieán roäng raõi ñeå khai saùng vaø thònh vöôïng.
quaûng baù ñieàu raên troïng ñaïi naøy, ñeå

11
Truyeàn baù Chaân Lyù cuûa Chuùa. Chuùa vaø Lôøi Chuùa thích hôïp vaø höõu
Chaân lyù cuûa Ñöùc Chuùa Trôøi laø baát hieäu nhaát cho ngöôøi Vieät Nam.
bieán vaø vónh cöûu. Phuùc AÂm cuûa Chuùa Muïc sö Traàn Ñaøo.
Cöùu Theá cuõng khoâng heà thay ñoåi,
nhöng caùch thöùc hay phöông phaùp
truyeàn baù thì thay ñoåi tuøy theo thôøi
ñaïi,vaên hoaù vaø daân toäc khaùc nhau. Giaûi nghóa Kinh thaùnh:
Kinh Thaùnh, Lôøi cuûa Chuùa ñaõ ñöôïc Möôøi Ñieàu raên.
phieân dòch ra treân moät ngaøn ngoân ngöõ Daàu thöôøng noùi laø möôøi ñieàu raên,
khaùc nhau nhöng söù ñieäp vaø Phuùc AÂm nhöng voán trong Nguõ kinh khoâng cheùp
cöùu roãi thì khoâng heà thay ñoåi. Nhö nhö theá, vì theo nguyeân vaên Heâ-bô-rô
vaäy, laø "Möôøi Lôøi", laø "Giao öôùc", hoaëc
-Chuùng ta caàn nghieân cöùu Lôøi Chuùa ñeå nhieàu laàn nhö laø chöùng côù troïng theå
ruùt ra nhöõng nguyeân lyù baát bieán, vónh cuûa yù muoán Ngaøi toû ra thì cheùp laø
cöûu vaø Phuùc AÂm cöùu roãi cuûa Chuùa "Baûng Chöùng", nghòch cuøng ngöôøi
Cöùu Theá. Vôùi söï tieán boä vaø phoå bieán phaïm phaùp . Song ñeán ñôøi Ñaáng Christ
cuûa nhieàu taùc phaåm vaø coâng trình ñaõ ñöôïc goïi laø "caùc ñieàu raên" roài (Lu-
nghieân cöùu quoác teá ngaøy nay, ñaây ca 18:20).
khoâng phaûi laø moät vaán ñeà quaù khoù Goác tích möôøi ñieàu raên. Vì côù nhöõng
khaên. Ñieàu khoù khaên vaø teá nhò laø laøm tình hình xaûy ra luùc Ngaøi ban Möôøi
theá naøo ñeå choïn loïc, nhaán maïnh vaø aùp Lôøi lôùn ñoù cho daân söï neân ñöôïc coi laø
duïng nhöõng chaân lyù caàn yeáu, quan long troïng hôn moïi lôøi daïy khaùc. Taïi
troïng, thöïc teá vaø thích hôïp vôùi boái nuùi Si-na-i, giöõa ñaùm maây, coù côn toái
caûnh, trình ñoä vaø taâm tình ngöôøi Vieät taêm, chôùp nhoaùng, khoùi bay, vaø saám
Nam. vang nhö tieáng keøn, Moâi-se ñöôïc goïi
-Khi ñaõ naém vöõng chaân lyù vaø Phuùc ñeán ñeå nhaän luaät phaùp, vì neáu daân söï
AÂm cuûa Chuùa, chuùng ta coù theå tìm khoâng coù thì khoâng phaûi laø daân thaùnh
kieám nhöõng phöông caùch truyeàn ñaït nöõa. Kinh Thaùnh hieäp laïi taïi ñaây hai
khoâng traùi vôùi Kinh Thaùnh nhöng thích thieät söï maø ngöôøi hay phaân reõ:töùc laø
hôïp vôùi taâm tình, vaên hoùa Vieät Nam. chính Ñöùc Chuùa Trôøi, khoâng phaûi
Ñaây cuõng laø moät vaán ñeà khoù khaên, ngöôøi, ñang phaùn vôùi Y-sô-ra-eân trong
phöùc taïp vaø caàn nhieàu noå löïc, thôøi gian côn raát khuûng khieáp ñoù, vaø theo ngoân
cuøng vôùi nhöõng taám loøng nhieät thaønh ngöõ cuûa caùc giaùo sö sau ñöôïc soi saùng,
caàu nguyeän ñeå Ñöùc Thaùnh Linh soi Ngaøi cuõng coù theå duøng loái khaùc phaùn
saùng, höôùng daãn chuùng ta tìm ñöôïc nöõa. Nhöng khoâng coøn coù lôøi naøo khaùc
nhöõng phöông phaùp truyeàn baù Ñaïo ñöôïc phaùn caùch ñoù, vaø baøi cheùp cuõng

12
ñaëc bieät nhö söï khaûi thò voán coù. Khoâng 2. Giaùo hoäi La-maõ vaø giaùo hoäi Luther,
coøn lôøi naøo khaùc ñöôïc cheùp nhö "Möôøi theo giaùo phuï Augustin, coi ñieàu raên
Lôøi" ñoù, laø nhöõng lôøi ñöôïc vieát vaø thöù nhöùt goàm laïi töø Xuaát EÂ-díp-toâ kyù
khaéc treân hai baûng ñaù, khoâng phaûi bôûi 20:1-6 veà söï chôù coù caùc thaàn khaùc vaø
söï khoân kheùo ngöôøi ñaët ra, song bôûi söï chôù thôø hình töôïng. Vaäy, ñieàu raên
quyeàn Thaàn Vónh vieãn, bôûi "ngoùn tay thöù ba cuûa boån hoäi laø ñieàu raên thöù
cuûa Ñöùc Chuùa Trôøi" (Xuaát EÂ-díp-toâ kyù hai,v.v. cho ñeán thöù chín laø thöù taùm
31:18; 32:16). cuûa hai hoäi ñoù. Sau, ñieàu raên thöù möôøi
Söï chia möôøi ñieàu raên. Daàu Kinh veà söï chôù tham lam cuûa boån hoäi chia
Thaùnh khoâng cheùp roõ, song vì chuù laøm ñieàu raên thöù chín vaø thöù möôøi cuûa
troïng veà hai baûng, aáy toû ra söï phaân hai hoäi ñoù. Cuõng vaäy, veà loái saép ñaët
bieät nhö theá laø quan heä, vaø hieäp vôùi söï hai baûng thì baûng nhöùt coù ba ñieàu raên
toùm taét Luaät phaùp cuûa caû Moâi-se vaø ñaàu (heát veà ngaøy thaùnh) vaø baûng nhì
Ñaáng Christ laøm hai phaàn: Baûng nhöùt coù baûy ñieàu raên coøn laïi.
coù boån phaän ñoái vôùi Ñöùc Chuùa Trôøi, 3. Giaùo hoäi Hy-laïp vaø giaùo hoäi Anh,
vaø baûng nhì coù boån phaän ñoái vôùi keû theo Philon, Joseøphe vaø Origeøne vôùi
laân caän. Song taïi ñaây gaëp söï khoù giaûi caùc giaùo phuï La tinh xöa, laáy ñieàu raên
quyeát: chaúng nhöõng veà söï saép daët caùc "chôù coù caùc thaàn khaùc" laøm ñieàu raên
ñieàu raên giöõa "Hai baûng ñaù", song thöù nhöùt vaø laáy "chôù laøm töôïng...chôù
cuõng veà caùch chia chính "Möôøi Lôøi" quì laïy caùc hình töôïng..." laøm ñieàu raên
ñoù nöõa. Chính Kinh Thaùnh khoâng phaân thöù hai.
bieät roõ vaø coù ba loái saép ñaët khaùc nhau Vaäy thì, coù ba caùch chính chia hai
truyeàn laïi töø ñôøi giaùo hoäi Do-thaùi vaø baûng ñaù:
Hoäi Thaùnh xöa. a) Caùch cuûa giaùo hoäi La-maõ nhö noùi
1. Giaùo hoäi Do-thaùi ngaøy nay theo treân, laáy ba ñieàu raên ñaàu vaøo baûng thöù
saùch Talmud laáy lôøi töïa (Xuaát EÂ-díp-toâ nhöùt vaø baûy ñieàu raên coøn laïi vaøo baûng
kyù 20:2; Phuïc truyeàn luaät leä kyù 5:6) thöù nhì.
laøm ñieàu raên thöù nhöùt: "Ta laø Gieâ-hoâ- b) Caùch thöôøng chia cuûa boån hoäi laø laáy
va Ñöùc Chuùa Trôøi ngöôi, ñaõ ruùt ngöôi boán ñieàu raên ñaàu veà boån phaän ta ñoái
ra khoûi xöù Ai-caäp, laø nhaø noâ leä"; vaø vôùi Chuùa vaøo baûng thöù nhöùt, vaø saùu
laáy Xuaát EÂ-díp-toâ kyù 20:3-6 laø nhöõng ñieàu raên coøn laïi veà nghóa vuï ñoái vôùi
ñieàu caám "chôù coù caùc thaàn khaùc, ...chôù loaøi ngöôøi vaøo baûng thöù nhì.
quì laïy tröôùc caùc hình töôïng, ...ñöøng c) Caùch chia ñöôïc coâng nhaän cuûa caùc
haàu vieäc chuùng noù" laøm ñieàu raên thöù vaên só Do-thaùi xöa, Joseøphe vaø Philon,
hai: coøn caùc ñieàu raên khaùc saép ñaët nhö cho naêm ñieàu raên vaøo moãi baûng, nhö
Hoäi Tin laønh. theá cöù giöõ soá naêm, soá möôøi. Song aáy

13
döôøng nhö coi vieäc boån phaän ñoái vôùi raèng söï thôø phöôïng Chuùa taïi nuùi Ga-ri-
cha meï ngang vôùi boån phaän ñoái vôùi xim laø nhôø quyeàn pheùp troïng theå bôûi
Ñöùc Chuùa Trôøi; traùi laïi phaûi leõ hôn laø tieáng Chuùa taïi nuùi Si-na-i, neân coi lôøi
coi vieäc boån phaän ñoái vôùi cha meï neân phuï theâm ñoù nhö ngang vôùi Möôøi Lôøi
ñöùng ñaàu baûng nhì vì cuõng hieäp vôùi lôøi lôùn cuûa Ñöùc Chuùa Trôøi.
toùm taét luaät phaùp cuûa Chuùa Jeâsus (Ma- Keát luaän. Möôøi ñieàu raên ñöôïc toû ra laø
thi-ô 22:37-39). Trong Roâ-ma 13:9 quan heä hôn heát vì chính Ñöùc Chuùa
Phao-loâ toùm laïi 5 ñieàu raên cuoái cuøng Trôøi phaùn ra vaø luaät phaùp coøn laïi thì
trong 1 caâu "Phaûi Ngaøi nhôø Moâi-se (Phuïc truyeàn luaät leä
yeâu keû laân caän nhö mình". kyù 33:2; Coâng vuï caùc söù ñoà 7:53; Ga-
Möôøi ñieàu raên cheùp trong Nguõ kinh la-ti 3:19; Heâ-bô-rô 2:2), vaø vì cheùp
Sa-ma-ri. Nguõ kinh cuûa ngöôøi Sa-ma-ri bôûi chính ngoùn tay Ngaøi treân hai baûng
cuõng theâm ñieàu raên thöù möôøi moät nöõa: ñaù toû ra laø beàn vöõng khoâng phaûi taïm
"Song khi Gieâ-hoâ-va Ñöùc Chuùa Trôøi "Luaät phaùp cho ngöôøi ta bieát toäi loãi"
ñem ngöôi vaøo xöù Ca-na-an, baát luaän (Roâ-ma 3:20; 7:7); löông taâm chæ cho
nôi naøo ngöôi ñi, ngöôi phaûi döïng hai ngöôøi toäi boái roái, song luaät phaùp bôûi
baûng ñaù lôùn, phaûi traùt baèng thaïch cao, möôøi ñieàu raên laøm cho ngöôøi bieát toäi,
vaø vieát ôû ñoù moïi lôøi cuûa luaät phaùp naày. laø moät chöùc vuï veà söï ñònh toäi vaø veà söï
Vaû laïi, sau khi ngöôi ñi qua soâng Gioâ- cheát (II Coâ-rinh-toâ 3:7, 9). Möôøi ñieàu
ñanh, ngöôi phaûi döïng hai hoøn ñaù maø raên laø trung taâm cuûa caû luaät phaùp, neân
ta truyeàn ngöôi laøm ngaøy nay, treân nuùi Chuùa baûo Moâi-se ñeå hai baûng ñaù ñoù
Ga-ri-xim, vaø taïi ñoù phaûi laäp moät baøn taïi trong hoøm giao öôùc, döôùi naép thi aân
thôø cho Gieâ-hoâ-va Ñöùc Chuùa Trôøi (Phuïc truyeàn luaät leä kyù 10:1-5). Bôûi
ngöôi: laø moät baøn thôø baèng ñaù, chôù theá toû ra chæ nhôø söï thöông xoùt cuûa
duøng saét maø xaây döïng. Baèng ñaù khoâng Chuùa chuoäc toäi maø Luaät phaùp coù theå
ñeõo ngöôi seõ laäp baøn thôø cho Gieâ-hoâ- laøm trung taâm cuûa giao öôùc giöõa Chuùa
va Ñöùc Chuùa Trôøi ngöôi, vaø seõ daâng vôùi ngöôøi (Roâ-ma 3:25-26). Cöù theo lôøi
cuûa leã thieâu cho Ngaøi treân ñoù; ngöôi truyeàn khaåu, hai taám bia ñoù thöôøng ñeå
cuõng seõ daâng cuûa leã thuø aân vaø aên taïi trong hoøm maõi cho ñeán khi Gieâ-reâ-mi
ñoù, vaø ngöôi seõ vui veû tröôùc maët Ngaøi ôû trong nguïc. Töø sau khi Neâ-bu-caùt-
treân nuùi beân kia soâng Gioâ-ñanh, vaø bôûi neát-sa ñaùnh phaù Gieâ-ru-sa-lem, khoâng
ñöôøng maët trôøi laën, trong xöù Ca-na-an, thaáy Kinh Thaùnh cheùp ñeán hoøm giao
ôû ñoàng baèng ñoái ngang Ghinh ganh, öôùc nöõa.
gaàn caây deû boäp taïi Moâ-reâ, höôùng veà Döïa theo Thaùnh kinh töø ñieån cuûa
Si-chem". Trong chính khuùc naày toû ra Wm.C. Cadman
ngöôøi Sa-ma-ri coá yù xen vaøo ñeå quyeát

14
Söu taàm: Hai lyù do lôùn laøm muoán ñoù laø moät maùy truyeàn hình chôù
klhoâng phaûi ngöôøi choàng."
hoân nhaân thaát baïi! Nhöõng hình töôïng cuûa coâ veà moät ngöôøi
Trong quyeån saùch baùn-chaïy-nhaát cuûa choàng ñaõ noùi leân moät trong nhöõng lyù
oâng, "Phaûi chi anh aáy bieát!", Gary do thoâng thöôøng nhaát maø laøm cho
Chapman giaûi thích nhöõng nhu caàu nhöõng hoân nhaân thaát baïi. Chuùng ta laäp
thieát yeáu nhaát cuûa ngöôøi phuï nöõ. Ñoàng gia ñình vôùi nhöõng öôùc muoán khoâng
thôøi, oâng giuùp cho nam giôùi laøm theá thöïc teá vaø hieám coù. Vaø moät trong
naøo ñeå thoûa ñaùp nhöõng nhu caàu ñoù. nhöõng ñieàu bò thieáu laø khaû naêng bieát
OÂng ñöa ra möôøi böôùc ñôn giaûn ñeå quan taâm ngöôøi khaùc. Trong thöïc teá,
laøm taêng tieán trong baát cöù hoân nhaân haàu heát chuùng ta thöôøng lô laø khi ñoái
naøo. OÂng khoâng chæ giuùp nhöõng ngöôøi dieän tröôùc nhöõng nhu caàu thieát thöïc
ñaøn oâng hieåu theá naøo ñeå ñaùp öùng cuûa ngöôøi phoái ngaãu cuûa chuùng ta.
nhöõng caûm giaùc cuûa moät ngöôøi phuï nöõ, Coù phaûi noù trôù treâu khoâng, khi muoán
maø coøn chæ cho hoï laøm theá naøo ñeå cho coù moät caùi baèng cuûa ngheà haøn, ngöôøi
naøng caûm thaáy mình quan troïng. ta maát boán naêm huaán luyeän, nhöng
Vôùi caùch dieãn taû khoâi haøi, thaám vaøo muoán moät giaáy hoân phoái thì khoâng caàn
loøng baèng nhöõng hình aûnh cuûa chính gì caû ngoaøi hai thaân theå saün saøng vaø coù
cuoäc ñôøi oâng, cuõng nhö qua söï kieän khi laø chæ phaûi qua moät cuoäc thöû maùu?
lòch söû vaø nhöõng thí duï Kinh Thaùnh, Bôûi vì haàu heát chuùng ta böôùc qua haønh
Gary trình baøy moät moâ hình ñeå ñaït lang giaùo duïc maø khoâng coù nhöõng lôùp
ñöôïc moät hoân nhaân toát hôn. hoïc veà söï giao tieáp caên baûn naøo caû.
Ñaây laø moät phaàn trích töø cuoán saùch Nhieàu ngöôøi ñaøn oâng laäp gia ñình
neâu treân: hoaøn toaøn khoâng coù kieán thöùc ñeå laøm
1. Nhöõng ngöôøi ñaøn oâng vaø nhöõng theá naøo xaây döïng moät moái quan heä
ngöôøi ñaøn baø böôùc vaøo hoân nhaân vôùi yeâu thöông ñaày yù nghóa. Toùm laïi, haàu
nhöõng öôùc voïng nhö trong "cuoán- heát ñaøn oâng khoâng bieát laøm theá naøo ñeå
truyeän" vaø vôùi söï huaán luyeän veà hoân yeâu thöông ngöôøi vôï cuûa hoï ñeå khieán
nhaân quaù giôùi haïn. Moät laàn noï toâi hoûi caû hai ñeàu haïnh phuùc.
moät coâ sinh vieân raèng coâ muoán laäp gia Gaàn ñaây, toâi ñaõ hoûi naêm ngöôøi ñaøn baø
ñình vôùi maãu ngöôøi ñaøn oâng nhö theá ñaõ ly dò moät caùch caù nhaân raèng, "Neáu
naøo. "Toâi thích anh aáy laø ngöôøi maø coù choàng cuûa baø baét ñaàu ñoái xöû laïi vôùi baø
theå keå chuyeän vui, haùt vaø nhaûy ñaàm, baèng tình yeâu chung thuûy, thì baø coù
vaø ôû nhaø vaøo buoåi toái." chaøo ñoùn oâng trôû laïi khoâng?"
"Coâ khoâng muoán coù moät ngöôøi choàng," "Dó nhieân laø toâi seõ chaøo ñoùn oâng aáy
toâi ñaõ noùi cho coâ ta nghe, "ñieàu maø coâ laïi," moãi ngöôøi ñaõ ñaùp laïi. Nhöng, raát

15
tieác laø khoâng coù baø naøo trong hoï ñaõ maët ñaát, khi maùy bay ñoù chæ bay coù
hy voïng raèng choàng cuûa hoï seõ coù theå moät caùnh!
laøm ñöôïc ñieàu ñoù. Haõy töôûng töôïng chính baïn laø moät kyõ
Vì ñaõ bieát moät trong nhöõng ngöôøi ñaøn sö khoâng gian laøm vieäc cho NASA.
oâng ñoù caùch caù nhaân, toâi phaûi ñoàng yù Coâng vieäc cuûa baïn laø ñöa moät vaøi
vôùi söï thaát voïng cuûa vôï oâng ta. Neáu ngöôøi leân treân maët traêng. Nhöng nöûa
oâng ñaõ saün saøng ñeå thöû, thì oâng ñaõ coù ñöôøng, chuyeán bay bò truïc traëc. Baïn coù
theå ñem ñöôïc baø trôû laïi. Tieác thay, oâng leõ seõ khoâng muoán boû ñi toaøn boä döï aùn
ñaõ khoâng quan taâm vieäc hoïc hoûi gì trong khi chæ vì coù ñieàu naøo ñoù sai soùt
theâm. xaûy ra. Thay vaøo ñoù, baïn vaø nhöõng
"Ñieàu maø oâng ta khoâng bieát ñöôïc, laø ngöôøi ñoàng nghieäp khaùc seõ taäp trung
nhieàu ngöôøi phuï nöõ phaûn öùng nhö ñeå taâm trí, laøm ngaøy laøm ñeâm ñeå coá
nhöõng con choù con. Moät phuï nöõ ñaõ khaùm phaù ra nan ñeà vaø tìm caùch ñieàu
giaûi thích vôùi toâi. "Neáu anh aáy trôû laïi chænh choã caàn thieàt ñoù mong sao chieác
vaø ñoái xöû vôùi toâi moät caùch teá nhò, lòch phi thuyeàn khoâng gian ñoù trôû laïi ñuùng
söï, vaø hieåu bieát, thì ngaøy mai toâi seõ vò trí hoaëc giuùp nhöõng phi haønh gia trôû
nhaän anh aáy trôû laïi." veà traùi ñaát an toaøn. Neáu döï aùn ñaõ thaát
Thaät buoàn laøm sao, khi nhöõng ngöôøi baïi hoaøn toaøn, thì baïn vaãn khoâng boû
ñaøn oâng chuùng ta khoâng bieát caùch naøo noù ñi. Baïn seõ nghieân cöùu ñieàu gì ñaõ
ñeå laáy loøng nhöõng ngöôøi vôï cuûa chuùng xaûy ra vaø ñieàu chænh noù laïi ñeå traùnh
ta, hay laø laøm theá naøo ñeå giöõ ñöôïc hoï nhöõng vaán ñeá töông töï trong töông lai.
vaø khoâng maát nöõa! Laøm theá naøo ñeå Gioáng nhö chieác phi thuyeàn khoâng
chuùng ta coù ñöôïc söï gaàn guõi, tình gian, hoân nhaân cuûa baïn laø döï aùn vôùi
thöông, vaø söï töông giao cuûa hoï! nhöõng qui luaät maø xaùc ñònh söï thaønh
Chuùng ta phaûi baét ñaàu töø nôi ñaâu? Vaø coâng hay thaát baïi cuûa noù. Neáu baát cöù
thay vì coá gaéng tìm hieåu ñieàu gì ñoù ñeå moät trong nhöõng quy luaät naøy bò vi
söûa chöõa ñôøi soáng vôï choàng ñang gaõy phaïm, thì baïn vaø vôï cuûa baïn seõ bò keït
ñoå cuûa mình, haàu heát chuùng ta ñeàu trong nhöõng quyõ ñaïo, vaø ñi ñeán söï ñoå
döôøng nhö ñi tìm hieåu thuû tuïc ly dò. vôõ. Tuy nhieân, neáu trong suoát hoân
Chuùng ta vi phaïm nhöõng qui luaät trong nhaân maø baïn nhaän bieát qui luaät hay
quan heä vôï choàng trong hoân nhaân, vaø nguyeân lyù maø baïn ñang vi phaïm vaø
roài laïi hoûi raèng taïi sao taát caû laïi daãn laøm nhöõng ñieàu chænh caàn thieát, thì
ñeán söï chua xoùt nhö ngaøy hoâm nay. hoân nhaân cuûa baïn seõ ôû trôû laïi trong vò
Nhöng chuùng ta khoâng bieát raèng qui trí ñuùng cuûa noù.
luaät cuûa khí ñoäng löïc laø noù seõ laøm cho 2. Ñaøn oâng vaø ñaøn baø thöôøng thieáu söï
chieác maùy bay ñaâm nhaøo thaúng xuoáng hieåu bieát veà nhöõng söï khaùc bieät chung

16
giöõa ngöôøi nam vaø ngöôøi nöõ. Toâi daùm Caâu chuyeän gia ñình:
noùi raèng haàu heát nhöõng söï khoù khaên Möôøi Ñieàu Luaät Chuùa
gia ñình ñeàu taäp trung xung quanh moät vaø Gia Ñình Chuùng Ta
thöïc teá - ñaøn oâng vaø ñaøn baø khaùc bieät Toùm taét Möôøi ñieàu luaät Chuùa:
nhau. Nhöõng khaùc bieät (caûm xuùc, tinh I-Tröôùc maët ta ngöôi chôù coù caùc thaàn khaùc
thaàn, vaø theå xaùc) lôùn ñeán noãi khoâng II-Ngöôi chôù laøm töôïng chaïm cho mình,
moät noã löïc taäp trung naøo ñeå coù theå cuõng chôù thôø laïy vaø haàu vieäc caùc hình
hieåu chuùng ñöôïc. Noù gaàn nhö khieán töôïng ñoù
cho ngöôøi ta nghó khoâng theå naøo coù III-Ngöôi chôù laáy Danh Chuùa laøm chôi, töùc
ñöôïc moät hoân nhaân haïnh phuùc. Moät laø goïi ñeán Danh Chuùa caùch baát xöùng
IV-Haõy nhôù ngaøy nghæ ñaëng laøm neân ngaøy
nhaø taâm lyù hoïc noåi tieáng moät laàn ñaõ
thaùnh
noùi, "Sau ba möôi naêm nghieân cöùu veà
V-Haõy hieáu kính cha meï ngöôi haàu cho
phuï nöõ, toâi töï hoûi, 'Ñieàu gì laø ñieàu hoï ngöôi ñöôïc soáng laâu treân ñaát
thaät söï muoán?'" Neáu ñaây laø keát luaän VI-Ngöôi chôù gieát ngöôøi
cuûa oâng ta, thì haõy töôûng töôïng raèng VII-Ngöôi chôù phaïm toäi taø daâm
chuùng ta bieát ít oûi theá naøo veà ngöôøi vôï VIII-Ngöôi chôù troäm caép
cuûa chuùng ta? Coù theå baïn ñaõ bieát ñöôïc IX-Ngöôi chôù noùi chöùng doái
moät trong nhöõng söï khaùc bieät ñoù cuûa X- Ngöôi chôù tham lam
ngöôøi phoái ngaãu roài. Nhöng ngöôïc laïi,
nhieàu ngöôøi thì nhö môùi nghe laàn ñaàu Ñieàu Raên Thöù Saùu:
tieân. Baïn coù bieát raèng, ví duï nhö, moãi Ngöôi Chôù Gieát Ngöôøi.
teá baøo trong moät thaân theå cuûa moät Coù leõ quyù vò coøn nhôù vuï thaûm saùt kinh
ngöôøi ñaøn oâng coù moät nhieãm-saéc-theå hoaøng xaûy ra cho moät laøng Amish vaøo
taïo neân moät daïng hoaøn toaøn khaùc bieät ngaøy 2 thaùng 10 vöøa qua. Moät ngöôøi
so vôùi nhöõng teá baøo ñoù trong thaân theå ñaøn oâng teân Charles Roberts, 32 tuoåi,
cuûa ngöôøi ñaøn baø khoâng? Roài gì nöõa? vaøo moät ngoâi tröôøng nhoû cuûa ngöôøi
Baùc só James Dobson noùi raèng, coù Amish, duøng suùng baén vaøo caùc em nöõ
baèng chöùng roõ reät cho thaáy raèng "choã hoïc sinh, töø 7 ñeán 13 tuoåi, roài töï töû.
ngoài" ( vò theá ) cuûa nhöõng xuùc caûm Keát quaû: ngöôøi caàm suùng cheát, 5 em
trong boä naõo cuûa ngöôøi ñaøn oâng ñöôïc hoïc sinh cheát vaø 5 em bò thöông. Anh
keát hôïp caùch khaùc bieät hôn trong boä Roberts ñaõ phaïm giôùi raên thöù Saùu moät
naõo cuûa moät ngöôøi ñaøn baø. Vôùi chæ hai caùch taøn aùc döôùi caû hai hình thöùc: gieát
söï khaùc bieät naøy thoâi, ñaøn oâng vaø ñaøn ngöôøi voâ toäi vaø töï töû. Vì ñang noùi veà
baø ñuû coù haøng daëm caùch bieät nhau veà giôùi raên thöù saùu: Ngöôi chôù gieát ngöôøi,
tinh thaàn vaø theå xaùc. neân hoâm nay chuùng toâi xin trình baøy
(Söu taàm.) theâm nhöõng chi tieát ñaùng chuù yù chung
quanh vuï thaûm saùt naøy.
17
Trong laù thö ñeå laïi cho vôï, Roberts cho nhöng hoï ñaõ khoâng laøm nhö theá. Caùc
bieát anh caêm thuø ñôøi vaø caêm giaän nhaø baùo ghi nhaän vaø vieát laïi nhö sau:
Chuùa veà nhöõng chuyeän xaûy ra trong Haønh ñoäng taøn aùc cuûa Roberts ñaõ
quaù khöù. Anh giaän vì 9 naêm tröôùc ñöùa khoâng khieán coäng ñoàng Amish noåi
con gaùi môùi sinh cuûa anh bò cheát. Anh giaän, duø ñaây laø moät coäng ñoàng raát gaàn
cuõng bò löông taâm caén röùt vì 20 naêm guõi thöông yeâu nhau. Nhöõng ngöôøi ñaøn
tröôùc anh xaâm phaïm tieát haïnh hai oâng, ñaøn baø trong laøng noùi leân noãi kinh
ngöôøi baø con trong gia ñình. Anh hoaøng vaø ñau buoàn cuûa hoï tröôùc vuï
Roberts nuoâi moái caêm giaän vaø aân haän thaûm saùt, nhöng noùi caùch nhoû nheï, dòu
trong loøng suoát bao nhieâu naêm maø daøng, khoâng gaøo khoùc keâu la, khoâng
khoâng ai bieát. Ngöôøi chung quanh ñeàu moät chuùt giaän döõ. Moät vaøi ngöôøi laåm
noùi anh laø ngöôøi hieàn laønh, thaân thieän. baåm moät mình: "Thaät toäi nghieäp, thaät
Ngay caû ngöôøi vôï soáng beân caïnh anh ñaùng buoàn!" Moät ngöôøi khaùc chæ than
cuõng khoâng heà bieát choàng mình nuoâi moät tieáng: "Buoàn! Buoàn quaù!" Baøi baùo
trong loøng noãi caêm giaän saâu ñaäm: Giaän naøy noùi tieáp: Thay vì taäp trung vaøo
ñôøi vì chuyeän khoâng may xaûy ra, giaän nhöõng em hoïc sinh bò gieát, ngöôøi
mình ñaõ laøm nhöõng ñieàu toäi loãi. Nhieàu Amish toû loøng quan taâm ñeán gia ñình
naêm ñaõ troâi qua nhöng anh Roberts anh Roberts, hoï aân haän khoâng hieåu sao
khoâng tha thöù cho ngöôøi, cuõng khoâng moät ngöôøi coù theå ñi xa söï daãn daét cuûa
tha thöù cho chính mình. Vaø cuoái cuøng, Chuùa ñeán nhö theá. Moät ngöôøi trong
anh quyeát taâm ñi gieát ngöôøi voâ toäi vaø laøng noùi: "Phaûi chi coù ngöôøi bieát ñeå
roài tieâu huûy söï soáng cuûa chính mình. giuùp Roberts thoaùt khoûi taâm traïng
Vì khoâng tha thöù, anh Roberts ñaõ gieo buoàn chaùn, toäi nghieäp cho moät linh hoàn
cheát choùc, gaây khoå ñau cho nhöõng laàm laïc, roõ raøng laø anh coù chuyeän
ngöôøi hieàn laønh, khoâng laøm gì haïi ñeán buoàn quaù lôùn." Moät phuï nöõ khi phoùng
anh, nhöng gia ñình nhöõng naïn nhaân vieân nhaø baùo hoûi ñaõ traû lôøi: "Caûm taï
ñoù ñaõ phaûn öùng nhö theá naøo, ñaây laø Chuùa, toâi ñöôïc daïy laø khoâng traû thuø
ñieàu ñaùng cho chuùng ta ghi nhaän vaø nhöng phaûi tha thöù." Moät vò muïc sö
hoïc hoûi. Menonite, tröôùc kia cuõng laø ngöôøi
Nhöõng ngöôøi coù con bò thöông, bò cheát Amish noùi: "Ngöôøi Amish xem caùi
coù quyeàn giaän anh Roberts, leân aùn vaø cheát laø moät phaàn cuûa ñôøi soáng, duø
ñoøi gia ñình anh phaûi laøm moät ñieàu gì thöông tieác vaø ñau buoàn cho ngöôøi ñaõ
ñoù ñeå chuoäc phaàn naøo toäi aùc, ñeå ñeàn ra ñi nhöng hoï chaáp nhaän vaø tin ñaây laø
buø cho nhöõng maát maùt vaø ñau ñôùn anh ñieàu Thieân Chuùa an baøi."
ñaõ gaây ra cho hoï. Neáu nhöõng gia ñình Neáu vuï thaûm saùt naøy xaûy ra trong moät
ñoù laøm vaäy cuõng chính ñaùng vaø hôïp lyù, coäng ñoàng khaùc, chaéc chaén phaûn öùng

18
khoâng nheï nhaøng nhö theá nhöng seõ coù phaùn cuûa Ñöùc Chuùa Trôøi. Khoâng chæ
hoãn loaïn, ñoát phaù, xuoáng ñöôøng ñeå traû tin Kinh Thaùnh laø Lôøi ñeán töø Ñöùc
thuø hay ñeå bieåu loä söï phaãn noä vì coù Chuùa Trôøi, hoï nghieâm chænh aùp duïng
ngöôøi ñaõ gaây ra caùi cheát ñau thöông Lôøi Kinh Thaùnh vaøo ñôøi soáng haèng
trong coäng ñoàng cuûa mình. Coäng ñoàng ngaøy. Ngöôøi Amish soáng ñôøi soáng ñôn
Amish khoâng giaän döõ noåi loaïn, khoâng giaûn, hieàn hoøa, khoâng chaïy theo vaät
leân aùn ngöôøi ñaõ gieát con chaùu mình, chaát vaø nhöõng tieän nghi cuûa xaõ hoäi vaên
traùi laïi, hoï laøm taát caû nhöõng gì coù theå minh, vì hoï aùp duïng Lôøi Chuùa daïy
laøm ñeå ñem an uûi ñeán cho vôï con vaø trong thö Roâ-ma 12:2: "Anh em ñöøng
gia ñình cuûa ngöôøi ñaõ gaây ñau ñôùn cho raäp khuoân theo ñôøi naøy nhöng haõy caûi
mình. Sau ngaøy xaûy ra vuï thaûm saùt, gia bieán con ngöôøi anh em baèng caùch ñoåi
ñình cuûa moät em bò cheát cho ngöôøi baø môùi taâm thaàn, haàu coù theå nhaän ra ñaâu
con cuûa vôï anh Roberts ñeán ôû trong laø yù Thieân Chuùa: caùi gì laø toát, caùi gì
nhaø mình. Nhöõng gia ñình khaùc ñeán ñeïp loøng Thieân Chuùa, caùi gì hoaøn
nhaø anh, an uûi vôï con anh vaø noùi raèng haûo."
hoï tha thöù vieäc anh laøm. Coäng ñoàng Ngöôøi Amish khoâng söû duïng ñieän löïc,
Amish cuõng môû moät tröông muïc trong vì hoï tin raèng nhöõng tieän nghi do ñieän
ngaân haøng ñeå giuùp gia ñình anh löïc ñem laïi seõ ñöa con ngöôøi ñeán caùm
Roberts. doã vaø seõ huûy phaù gia ñình vaø hoäi
Taïi sao ngöôøi Amish coù theå tha thöù deã thaùnh. Vaø thaät ñuùng nhö theá, ngaøy nay
daøng nhö theá? Chuùng ta caàn bieát veà phim aûnh, ti-vi, video vaø Internet ñaõ
ñöùc tin vaø ñôøi soáng cuûa ngöôøi Amish ñöa bao nhieâu ngöôøi vaøo con ñöôøng toäi
ñeå hieåu taïi sao hoï coù theå xöû söï cao loãi. Ngöôøi Amish chuû tröông soáng haøi
ñeïp khi bò ngöôøi khaùc taøn haïi. Ngöôøi hoøa vôùi ngöôøi chung quanh, khoâng aên
Amish laø nhoùm tín höõu Tin Laønh, töø mieáng traû mieáng, khoâng traû thuø ngöôøi
AÂu chaâu sang Baéc Myõ ñeå traùnh cuoäc laøm haïi mình nhöng saün saøng tha thöù
baùch haïi toân giaùo, vaø ñònh cö trong vì hoï thöïc haønh lôøi Chuùa daïy trong
vuøng Pennsylvania töø naêm 1720. Hoï laø Kinh Thaùnh.
nhöõng ngöôøi Tin Laønh thuaàn tuùy, nieàm Chuùng toâi xin trích ñoïc moät soá lôøi
tin cuûa ngöôøi Amish goàm nhöõng ñieàu Chuùa daïy veà yeâu thöông, tha thöù maø
caên baûn nhö: tin Ñöùc Chuùa Trôøi laø ngöôøi Amish ñaõ laøm theo:
Ñaáng Taïo Hoùa, Chuùa Cöùu Theá Gieâ-xu “Hôõi anh em yeâu daáu, anh em bieát ñieàu
laø Con Ñöùc Chuùa Trôøi, ñaõ ñeán traàn ñoù, ngöôøi naøo cuõng phaûi mau nghe maø
gian chòu cheát vì toäi cuûa nhaân loaïi. chaäm noùi, chaäm giaän; vì côn giaän cuûa
Chuùa Gieâ-xu laø con ñöôøng cöùu roãi duy con ngöôøi khoâng laøm neân söï coâng bình
nhaát. Hoï tin Kinh Thaùnh laø Lôøi truyeàn cuûa Ñöùc Chuùa Trôøi” (Thö Gia-cô 1:19,
20).
19
“Chôù laáy aùc traû aùc cho ai, phaûi chaêm “Caùc ngöôi coù nghe lôøi phaùn raèng:
tìm ñieàu thieän tröôùc maët moïi ngöôøi. Haõy yeâu ngöôøi laân caän vaø haõy gheùt keû
Neáu coù theå ñöôïc, thì haõy heát söùc mình thuø nghòch mình. Song ta noùi cuøng caùc
maø hoøa thuaän vôùi moïi ngöôøi. Hôõi keû ngöôi raèng: Haõy yeâu keû thuø nghòch vaø
raát yeâu daáu cuûa toâi ôi, chính mình chôù caàu nguyeän cho keû baét bôù caùc ngöôi,
traû thuø ai, nhöng haõy nhöôøng cho côn haàu cho caùc ngöôi ñöôïc laøm con cuûa
thònh noä cuûa Ñöùc Chuùa Trôøi...Vaäy, neáu Cha caùc ngöôi ôû treân trôøi” (Phuùc AÂm
keû thuø mình coù ñoùi haõy cho aên, coù khaùt Ma-thi-ô 5:43-45).
haõy cho uoáng... Ñöøng ñeå ñieàu aùc thaéng Kinh Thaùnh coøn voâ soá nhöõng lôøi daïy
mình, nhöng haõy laáy ñieàu thieän thaéng khaùc veà yeâu thöông vaø tha thöù. Ngöôøi
ñieàu aùc” (Roâ-ma 12:17-21). Amish ñaõ thöïc haønh lôøi Chuùa daïy, tha
Lôøi Chuùa cuõng daïy ngöôøi tin Chuùa: thöù cho ngöôøi ñaõ laøm haïi mình, nhôø ñoù
“Phaûi boû khoûi anh em nhöõng cay ñaéng, haän thuø ñöôïc boâi xoùa, thöông ñau ñöôïc
buoàn giaän, töùc mình, keâu reâu, maéng chöõa laønh, ngöôøi trong coäng ñoàng coù
nhieác, cuøng moïi ñieàu hung aùc. Haõy ôû theå soáng vôùi nhau trong haøi hoøa, yeâu
vôùi nhau caùch nhaân töø, ñaày daãy loøng thöông. Tröôùc loøng ñoä löôïng cuûa ngöôøi
thöông xoùt, tha thöù nhau nhö Ñöùc Amish, coâ Marie, vôï cuûa ngöôøi gaây ra
Chuùa Trôøi ñaõ tha thöù anh em trong cuoäc taøn saùt noùi: "Toâi vaø gia ñình toâi
Chuùa Cöùu The”á (Thö EÂ-pheâ-soâ 4:31, thaät söï nguïp laën trong loøng nhaân töø,
32). thöông xoùt vaø tha thöù cuûa ngöôøi
“Ñöøng laáy aùc traû aùc, cuõng ñöøng laáy Amish. Tình thöông ñoù ñaõ ñem laïi cho
ruûa saû traû ruûa saû, traùi laïi, phaûi chuùc gia ñình toâi söï haøn gaén thöông ñau maø
phöôùc, aáy vì ñieàu ñoù maø anh em ñöôïc chuùng toâi ñang caàn. Loøng chuùng toâi
goïi ñeå höôûng phöôùc laønh” (I Phi-e-rô cuõng tan naùt tröôùc maát maùt lôùn lao cuûa
3:9). nhöõng gia ñình ñaõ maát ngöôøi thaân yeâu.
Söù ñoà Phao-loâ khuyeân: Nhöng chuùng ta haõy cuøng nhau ñaët hy
“Anh em laø keû choïn löïa cuûa Ñöùc Chuùa voïng vaø loøng tin caäy vaøo Ñöùc Chuùa
Trôøi, laø ngöôøi thaùnh vaø raát yeâu daáu Trôøi, laø Ñaáng an uûi chuùng ta, vaø giuùp
cuûa Ngaøi, haõy coù loøng thöông xoùt. Haõy nhau xaây döïng laïi ñôøi soáng."
maëc laáy nhaân töø, khieâm nhöôøng, meàm Thöïc haønh Lôøi Chuùa daïy, nhöõng ngöôøi
maïi, nhòn nhuïc. Neáu moät ngöôøi trong trong hoaøn caûnh ñau thöông ñaõ ñeán vôùi
anh em coù ñieàu gì phaøn naøn vôùi keû nhau baèng tình yeâu vaø tha thöù. Nhôø ñoù
khaùc thì haõy nhöôøng nhòn nhau vaø tha thöông ñau ñöôïc chöõa laønh, maát maùt
thöù cho nhau. Nhö Chuùa ñaõ tha thöù anh ñöôïc buø ñaép, ñoå vôõ ñöôïc xaây döïng laïi.
em theå naøo thì anh em cuõng phaûi tha Ñaây khoâng phaûi laø haønh ñoäng töï nhieân
thöù theå aáy” (Thö Coâ-loâ-se 3:12,13). cuûa con ngöôøi toâäi loãi, yeáu ñuoái nhöng
Chuùa Gieâ-xu daïy: laø haønh ñoäng sieâu nhieân cuûa nhöõng
20
ngöôøi toäi loãi yeáu ñuoái nhöng daâng ñôøi Ñeán naêm trò vì cuûa Louis le
soáng mình cho Chuùa höôùng daãn vaø Deùbonnaire, con trai cuûa Charles ñaïi
quyeát taâm thöïc haønh Lôøi Chuùa phaùn ñeá, Ñöùc Chuùa Trôøi môû ñöôøng cho coâng
daïy. Quyù vò coù ñang caêm giaän moät vieäc ñònh laøm baáy laâu nay ñöôïc phaùt
ngöôøi naøo hay thaáy khoù tha thöù cho ñaït vaø thaønh coâng.
ngöôøi naøo khoâng? Haõy môøi Chuùa Cöùu (2) Ebbon sang truyeàn ñaïo taïi Ñan-
Theá Gieâ-xu böôùc vaøo cuoäc ñôøi quyù vò. maïch. – Vaøo loái naêm 820 S.C. taïi Ñan-
Chuùa seõ giuùp quyù vò tha thöù ñeå roài maïch coù daáy leân moät cuoäc tranh giaønh
nieàm vui vaø bình an cuûa Chuùa seõ traøn quyeàn vò. Harald Klak vaø vöông haàu
ngaäp trong cuoäc ñôøi quyù vò. xöù Julland muoán cho ñöôïc ngoâi nöôùc,
Minh Nguyeân coù ñeán caàu vieän hoaøng ñeá Louis giuùp
Chöông Trình Phaùt Thanh Tin Laønh ñôõ mình. Hoaøng ñeá nhaän lôøi taùn thaønh
cho, roài nhôn dòp, phaùi Ebbon, toång
giaùm muïc thaønh Reims, qua ñoù giaûng
daïy cho daân Ñan-maïch veà leõ ñaïo cuûa
Ñaáng Christ (naêm 822 S.C.). YÙ nguyeän
Söû kyù Hoäi thaùnh cuûa hoaøng ñeá Luois ñöôïc thoûa maõn,
Soaïn giaû: Jonh Drange Olsen nhöng coâng vieäc laøm cuûa Ebbon chöa
Thôøi kyø thöù naêm kieán hieäu bao nhieâu, vì chaúng maáy
Töø ñôøi Charles Ñaïi ñeá cho ñeán ñôøi naêm Harald bò chuùng truaát ngoâi ñuoåi
GreùgoireVII (naêm 800-1073 S.C.) ra khoûi xöù (naêm 826 S.C.). Ebbon
Ñoaïn thöù ba (Tieáp theo) khoâng theá cöù ôû ñoù ñöôïc, cuõng phaûi
II. Söï truyeàn ñaïo cho caùc daân Töc- theo ngöôøi maø ñi ra nôi khaùc. Harald
can-ñích. sang qua nöông naùu nôi hoaøng ñeá
a) Söï truyeàn ñaïo trong nöôùc Ñan- Luois, taïi thaønh Ingelheim. Ñöông luùc
maïch. kieàu nguï taïi ñoù, vôï choàng ngöôøi coâng
(1) Charles ñaïi ñeá sai Luidger ñi giaûng nhaän ñaïo Ñaáng Christ, vaø chòu leã Baùp-
ñaïo ôû Ñan-maïch. – Luùc Charles ñaïi ñeá teâm. Ñoaïn, khi trôû veà xöù, ngöôøi ñem
coøn sanh tieàn vaãn lo môû mang cho ñaïo theo mình Anschaire (naêm 801-864
lyù cuûa Ñaáng Christ, ñaõ ñònh sai ngöôøi S.C.) laø tu só ôû nhaø doøng Corbie thuoäc
ñi giaûng ñaïo cho caùc daân toäc Tö-can- veà ñòa haït Amiens (xöù Phaùp).
ñích, töùc laø nöôùc Ñan-maïch, Na-uy vaø (3) Anschaire Söù ñoà cuûa Baéc phöông.
Thuïy-ñieån. OÂng beøn sai Luidger, moân – Vaû, Anschaire raát sôùm daâng mình
ñeä cuûa Alcuin, ñeán giaûng ñaïo taïi ñoù, cho Ñöùc Chuùa Trôøi ñi truyeàn baù ñaïo lyù
coâng vieäc chöa keát quaû ñöôïc bao cho daân ngaoïi, roài sau naày ñöôïc moät
nhieâu thì ñaõ cheát vaøo naêm 809 S.C. phöông danh quí baùu laø Söù ñoà cuûa Baéc

21
phöông. Thieát töôûng caùi huy hieäu aáy sai Gauzbert, chaùu cuûa Ebbon, theo
raát xöùng vôùi coâng vieäc cuûa ngöôøi laøm. oâng ñaëng giuùp ñôõ coâng vieäc giaûng ñaïo.
Khi môùi ñeán Ñan-maïch ngöôøi lo laäp Nhöng coâng vieäc taïi ñoù khoù khaên,
tröôøng daïy doã treû em, ñeå ñaøo taïo sau Gauzbert ngaõ loøng, ôû Thuïy-ñieån ñöôïc
naày nhöõng ngöôøi ñi truyeàn baù Tin-laønh vaøi naêm roài trôû veà queâ höông.
cho ñoàng baøo mình. Caùc treû em aáy Anschaire laïi xin giaùo hoaøng caáp cho
ngöôøi choïn töø trong voøng noâ-leä maø mình ngöôøi khaùc, laàn naày Rimbert leân
chuoäc ra. Ruûi thay, ñeán naêm 829 S.C. theá cho Gauzbert. Nhôø Rimbert heát
vua Harald bò chuùng truïc xuaát moät laàn loøng soát saéng, coâng vieäc cuûa Chuùa
nöõa, Anschaire phaûi giao coâng vieäc caøng ngaøy caøng ñöôïc lan traøn ra khaép
mình ñaõ khôûi laøm cho Gislemar maø caû nöôùc, ñeán ñoåi naêm 1008 Olaf
troán qua ôû Thuïy-ñieån. Scotkonung, vua Thuïy-ñieån, cuõng coâng
b) Söï truyeàn ñaïo taïi Thuïy-ñieån. nhaän ñaïo Ñaáng Christ vaø chòu leã Baùp-
(1) Anschaire sang truyeàn ñaïo taïi teâm. Qua khoûi luùc naày Hoäi thaùnh ñöôïc
Thuïy-ñieån. – Anschaire nghe ôû Thuïy- laäp vöõng vaøng vaø ñaïo lyù cuûa Chuùa lan
ñieån coù ñoaøn thöông maõi vaø phu tuø bò traøn moïi nôi trong xöù; thaäm chí naêm
baét qua ñoù ñaõ truyeàn baù ñaïo Ñaáng 1075 vua Inge coù phoùng hoûa moät caùi
Christ ít nhieàu cho daân boån xöù. OÂng chuøa lôùn nhöùt cuûa baùi-vaät-giaùo taïi
nhöùt ñònh qua ñoù tröôùc laø giaûng ñoàn thaønh Upsala, vaø ra saéc leäch caám thôø
ñaïo lyù cuûa Chuùa theâm ra, vaø sau tieän thaàn Odin vaø Thor cuøng moïi thöù cuùng
beà tò naïn baét bôù ôû Ñan-maïch. YÙ teá khaùc.
nguyeän ñöôïc may maén, vua Thuïy-ñieån c) Nöôùc Ñan-maïch coâng nhaän ñaïo
tieáp ñaõi oâng töû teá laém, aân caàn khuyeân Ñaáng Christ.
haõy giaûng daïy ñaïo lyù cuûa Chuùa vaø laøm (1) Anschaire trôû veà Ñan-maïch. –
leã Baùp-teâm cho keû naøo tình nguyeän tin Anschaire vì söï baét bôù ñaïo phaûi laùnh
theo. thaân khoûi xöù Ñan-maïch; daàu vaäy, oâng
(2) Gauzbert vaø Rimbert. – Vua Thuïy- khoâng naûn chí, laïi trôû veà ñoù laàn thöù nhì
ñieån tin theo ñaïo. – Naêm 832 S.C. lo rao giaûng ñaïo lyù, vaø ñöôïc pheùp caát
Anschaire ñeán thaønh La-maõ caàu giaùo moät giaùo ñöôøng taïi xöù Slesvig. Daàu coù
hoaøng Greùgoire IV laäp moät chöùng toång maáy vò vua Ñan-maïch vaãn khoâng haïp
giaùm muïc taïi thaønh Hambourg (ôû veà yù vôùi coâng vieäc Anschaire laém, thì oâng
baéc boä nöôùc Ñöùc), ñeå coi soùc vaø cai trò cuõng chaúng heà sôøn loøng, cöù moät möïc
coâng vieäc giaûng ñaïo taïi hai nöôùc Ñan- lo taán tôùi luoân cho ñeán luùc qua ñôøi
maïch vaø Thuïy-ñieån. Giaùo hoaøng öng nhaèm naêm 864 S.C. Coâng vieäc cuûa oâng
thuaän lôøi thænh caàu, laäp oâng laøm toång laøm thaät coù aûnh höôûng linh nghieäm,
giaùm muïc cuûa hai xöù aáy; laïi cuõng coù ñeán ñoãi boïn giaëc trong xöù phaûi khieáp

22
oai. Coù keû noùi, aûnh höôûng aáy ñöôïc linh hoaøng ñeá nöôùc Ñöùc, keùo quaân qua
nghieäm, laø taïi coù ñaët quyeàn laøm pheùp ngaên caûn, binh vöïc ñaïo lyù cuûa Chuùa
laï; nhöng oâng baùc ñi maø ñaùp laïi moät döõ laém. Ñoaïn, Gorme le Vieux baêng haø
caâu chí ñaùng cho phaän toâi tôù cuûa Ñaáng naêm 941 S.C., con trai ngöôøi Harald
Christ, raèng: “Neáu thaät xöùng ñaùng thì Blaaland (naêm 941 – 991 S.C.) leân keá
toâi caàu nguyeän Chuùa haõy laøm cho toâi vò. Vua nay nhôø toång muïc Unni chæ
chæ moät pheùp laï, laø xin Ngaøi laáy aân daïy ñaïo lyù cho, ñaõ tin nhaän Ñaáng
ñieån maø ñaøo taïo cho toâi neân moät ngöôøi Christ, neân khi leân ngoâi lo binh vöïc vaø
toát laønh.” baûo hoä moïi ñöôøng. – Swen keá vò cho
(2) Reimbert keá thöøa Anschaire. – Harald(naêm 991 – 1014) laïi gheùt ñaïo
Anschaire coù caát moät nhaø thöông nuoâi vaø Hoäi thaùnh cuûa Chuùa voâ cuøng, neân
keû beänh hoaïn, nhaø ôû cho keû moà coâi, laäp taâm duøng heát phöông theá phaù huûy
chuoäc boïn noâ-leä khoûi aùch cuûa hoï, giuùp ñaïo, y nhö möu yù cuûa oâng noäi mình.
ñôõ cho keû ngheøo vaø sai chuùng ñi giaûng Traûi qua heát thôøi haïn naày ñeán ñôøi
ñaïo Ñaáng Christ khaép moïi nôi trong Canut ñaïi vöông (1014 – 1035), caû
xöù. Reimbert noái nghieäp cho Anschaire nöôùc Ñan-maïch ñeàu chòu coâng nhaän
maø laøm toång giaùm muïc taïi thaønh ñaïo Ñaáng Christ.
Hambourg. OÂng vaø nhieàu ngöôøi khaùc (4) Vua Canut giuùp ích cho ñaïo Ñaáng
ñoàng moät loøng soát saéng veà söï giaûng Christ nhieàu. – Vua naày ñi chieám ngoâi
ñaïo trong nöôùc Ñan-maïch; nhöng vì vua nöôùc Anh vaø ôû ñoù cai trò luoân.
tình hình chaùnh trò boù buoäc neân coâng Ngöôøi môøi nhaø truyeàn ñaïo nöôùc Anh
vieäc cuûa Chuùa bò nhieàu noãi ngaên trôû. sang qua xöù Ñan-maïch ñaëng giaûng Tin
(3) Ñaïo Ñaáng Christ traûi nhieàu söï baét laønh. Ngöôøi cuõng coù traûi xuoáng thaønh
bôù. – Daân Ñan-maïch coâng nhaän ñaïo. – La-maõ vieáng giaùo hoaøng nöõa. Ngoaøi
Nhaèm ñôøi trò vì cuûa Gorme le Vieux veà ra, ngöôøi coù laäp laïi chöùc giaùm muïc cuõ
giöõa theá kyû thöù chín, thì nöôùc Ñan- vaø ñaët theâm hai chöùc vò môùi, phaän söï
maïch ñöôïc thoáng nhöùt. Gorme voán laø quan-thieát thi-thoá nhieàu coâng vieäc ích
keû suøng phuïng baùi vaät giaùo, daàu vaäy lôïi cho ñaïo Ñaáng Christ taïi Ñan-maïch.
ban ñaàu ngöôøi ñeå cho tín ñoà ñöôïc töï do Noùi taét moät ñieàu laø Canut coâng nhaän
truyeàn ñaïo lyù Ñaáng Christ. Laàn laàn veà ñaïo Ñaáng Christ laø nöôùc nhaø mình
sau, vì thaáy söï truyeàn ñaïo aáy khieán vaäy.
cho daân söï mình trôû loøng phaûn nghòch d) Söï truyeàn ñaïo taïi nöôùc Na-uy.
ñaïo cuõ, ngöôøi lieàn ra leänh caám vaø (1) Haakon le Bon khôûi söï truyeàn ñaïo.
quyeát dieät ñaïo Chuùa luoân heát caùc keû – Nöôùc Na-uy ñöôïc thoáng nhöùt trong
tín tuøng. May thay, möu yù ngöôøi chaúng ñôøi Harald Haarfagre (naêm 860 – 950
thi haønh xong ñöôïc, vì bò Henri I, S.C.). Eric I leân keá vò Harald. Vaû,

23
Harald coù moät con trai ngoaïi tình teân ñaùnh ñuoåi, roài ñaïo Ñaáng Christ phaûi bò
laø Haakon le Bon ñaõ chòu baùp teâm ôû nghieâm caám trong caû nöôùc vaäy.
nöôùc Anh. Khi Haakon trôû veà toå quoác (3) Olaf Tryggveson eùp daân Na-uy tin
thì leân tìm Eric, ñoaïn khôûi truyeàn baù theo Chuùa. – Cuoäc ñôøi bieán ñoåi, vaän
ñaïo Ñaáng Christ cho toaøn quoác, coát yù nöôùc xoay vaàn, daàu Harald Jarl ñaõ
muoán cho heát thaûy daân söï mình ñeàu boû chieám ñöôïc nöôùc cuõng khoâng vöõng laäp
söï cuùng quaûi maø trôû laïi ñaàu phuïc ñaïo laâu daøi. Naêm 995 S.C. ngöôøi bò Olaf
cuûa Chuùa. Ban ñaàu Haakon coøn caån Trygveson (995 – 1000 S.C.) ñem binh
thaän doø yù moïi ngöôøi, khoâng daùm eùp xaâm löôïc cöông giôùi vaø chieám ñoaït
buoäc ai, vì e laøm dòp khieán cho nhaân luoân quyeàn bính. Vaû, Olaf laø haäu töï
taâm ngôø vöïc. Laàn laàn veà sau oâng bieát cuûa Harald Haarfagre, ñaõ coâng nhaän
roõ taâm tình cuûa daân chuùng, beøn ra maët ñaïo Ñaáng Christ vaø chòu leã baùp teâm
khuyeân nhuû roõ raøng, ñeán moät ngaøy kia khi coøn kieàu nguï ngoaïi quoác. Ñeán luùc
daïy caû daân chuùng neân tình nguyeän ngöôøi ñöôïc leân ngoâi vua Na-uy, lieàn
coâng nhaän theo ñaïo Ñaáng Christ. Song thi haønh caùi yù kieán mình nhö Haakon
daân söï hieåu sai yù höôùng cuûa nhaø vua, le Bon, laø muoán cho toaøn daân söï ñeàu
khoâng chòu phuïc tuøng, töôûng raèng nhaø theo ñaïo Ñaáng Christ. Nhöng daân taâm
vua coù yù laøm nhö vaäy ñaëng cöôùp maát baát phuïc yù kieán aáy, choáng cöï laïi döõ
quyeàn töï do cuûa mình ñi. laém. Vua Ñan-maïch xaâm laán vaøo nöôùc
(2) Vua Ñan-maïch kieám theá buoäc Na- Na-uy moät laàn nöõa, ñaùnh ñoå Olaf
uy tin Chuùa. – Ñöông luùc baáy giôø caùc Tryggveson vaø chieám laáy ngoâi, nhôn
con trai cuûa Eric I keùo binh xoâng vaøo ñoù trong nöôùc beøn noåi loaïn, coù leõ coøn
xöù khai chieán vôùi Haakon; tình theá loaïn lôùn hôn laàn tröôùc nhieàu.
thaéng hôn ngöôøi neân laáy ngoâi nöôùc laïi (4) Nhôø coâng lao Thaùnh Olaf maø daân
ñöôïc. Haakon bò töû traän naêm 969 S.C., Na-uy coâng nhaän ñaïo Ñaáng Christ. –
caû nöôùc ñeàu bò sa vaøo traàm luaân, hoãn Sau roát coù Olaf Haraldsson (naêm 1015
loaïn voâ cuøng. Harald Blaaland, vua – 1030 S.C.), cuõng goïi laø Thaùnh-Olaf
Ñan-maïch, thöøa buoåi hoãn loaïn aáy vaø leân ngoâi caàm vaän nöôùc, taøi giaùm moïi
söï khuynh phuùc cuûa chaùnh phuû, ñoäng vieäc ñaâu ñoù ñöôïc an baøi, khieán cho
binh keùo ñeán giao chieán laáy nuôùc Na- daân taâm trong nöôùc ñeàu phuïc tuøng ñaïo
uy naêm 975 S.C. Harald voán laø ngöôøi Ñaáng Christ. Nhôø coâng lao cuûa ngöôøi
theo tin Chuùa, neân buoäc daân söï Na-uy maø ñaïo Chuùa vaø Hoäi thaùnh ñöôïc kieân
phaûi coâng nhaän tin theo ñaïo cuûa Ngaøi laäp ôû nöôùc Na-uy.
nhö mình. Naøo ngôø vua naày quaûn trò Vaû, Thaùnh-Olaf chæ nhôø thanh göôm
nöôùc Na-uy chöa ñöôïc bao laâu, keá vò maø buoäc daân toäc Na-uy phaûi tín suøng
Haakon Jarl (975 – 995 S.C.) noåi leân ñaïo Chuùa. Nhôø lôøi cuûa nhaø cheùp söû

24
teân laø Snorre Sturlasson cheùp veà Olaf söï thôø hình töôïng, nhöùt ñònh tin theo
raèng: “Phaøm ñi nôi naøo, Olaf thöôøng ñaïo chaùnh ñaùnh cuûa Ñaáng Christ vaäy.
môøi daân chuùng nhoùm laïi thuyeát lyù cho Ñöông khi Olaf ñaùnh giaëc vôùi vua
hoï nghe, roài khuyeân hoï phaûi coâng Ñan-maïch, ruûi bò gieát taïi chieán tröôøng.
nhaän ñaïo chaùnh vaø chòu leã baùp teâm. Giaùo hoäi La-maõ nghó ñeán coâng lao cuûa
Chaúng ai ra choáng nghòch, heã traûi qua ngöôøi beøn phong thaùnh cho; coøn daân
mieàn naøo thì daân söï ôû mieàn ñoù coâng söï Na-uy thì thôø laïy haøi coát cuûa ngöôøi
nhaän tin theo ñaïo Ñaáng Christ heát cho ñeán ñôøi Caûi chaùnh môùi boû.
thaûy.” Söï thuaät nöõa raèng: Moät ngaøy e) Söï truyeàn ñaïo ôû ñaûo Baêng-chaâu.
kia Olaf keùo binh ñi ñeán xöù noï coù moät Ñöông thôøi kyø naày ñaïo Ñaáng Christ
ngoâi chuøa baáy laâu nay thôø töôïng thaàn nhôø Plaf Tryggveson cuõng ñöôïc lan
Thor, ai nay ñeàu toân suøng vaø cho laø traøn ñeán ñaûo Baêng-chaâu. Vua naày coù
hieån hích laém. Olaf truyeàn daân söï haõy sai ngöôøi truyeàn ñaïo boån xöù ñeán ñaûo
ñem pho töôïng thaàn aáy ra ñaëng ñaäp boû aáy ñoàn ra danh Chuùa. Coâng vieäc laøm
ñi, chuùng ñeàu kinh khieáp khoâng ai daùm ñöôïc may maén, vaø coù laäp nhieàu nhaø
laøm theo lôøi vua daïy. Duyeân côù laø taïi doøng ôû ñoù, veà sau thinh danh loäng laãy
moãi ñeâm hoï ñem vaät thöïc cuùng thaàn, khaép caû AÂu-chaâu. Ñeán naêm 1000 S.C.
ñeå ñeán saùng ngaøy thì chæ coøn thaáy dóa quoác hoäi nghò nhoùm taïi ñoàng baèng
khoâng maø thoâi. Hoï meâ tín quaù neân Tingvalir coù laäp luaät buoäc daân söï
ñònh cho thaàn ñaõ aên heát vaät thöïc ñoù, vaø Baêng-chaâu phaûi coâng nhaän ñaïo Ñaáng
thieät söï khieán cho hoï ñeàu chöùng quyeát Christ maø chòu leã baùp teâm. Hoäi nghò
thaàn Thor raát linh thieâng ñaùng khieáp caám luoân caùc thöù thôø hình töôïng, boû
sôï. Roát cuoäc thaät khoâng ai daùm laøm heát caùc moái dò ñoan. Baáy giôø cuõng coù
theo lôøi Olaf; Olaf beøn sai teân lính cuûa ngöôøi ôû Na-uy sang qua ñaûo Caùch-
mình vaøo chuøa ñem pho töôïng ñoù ra, linh-lang vaø maáy baêng-ñaûo ôû mieàn
roài chính tay ngöôøi caàm buùa giô leân Baéc-cöïc maø rao giaûng ñaïo cuûa Ñaáng
ñaäp maø raèng: “Baây giôø ta seõ chæ cho Christ nöõa.
caùc ngöôi bieát ai ñaõ aên vaät thöïc cuûa
caùc ngöôi ñem cuùng.” Noùi ñoaïn, ngöôøi
boå pho töôïng aáy beå tan, trong loøng noù
tuoâng chaûy ra laém sanh vaät, naøo chuoät,
naøo daùn-caùnh, naøo thaèn laèn, naøo boï.
Töôïng beå naùt tröôùc maët daân söï, ai naáy
ñeàu hoå theïn veà söï meâ tín cuûa mình
baáy laâu nay, hoài ñaàu tænh ngoä maø boû

25
HOÄI THAÙNH TIN LAØNH VIEÄT NAM TAÏI ARNHEM
Vietnamese Evangelische Kerk te Arnhem
Nhoùm thôø phöôïng moãi chieàu chuû nhaät töø 13 giôø tôùi 16 giôø taïi
Pinksterzending, Parkstraat 13 –Arnhem
Tröông muïc cuûa Hoäi thaùnh: 538267542 -L.N.H. Huynh
Ñòa chæ lieân laïc: Truyeàn ñaïo Löõ thò Töôøng Loan
Forelstraat 77, 6833 BH Arnhem
Tel:026-3229403.
E-mail: ht-tinlanh-arnhem@hetnet.nl
Tin laønh: baûn tin cuûa Hoäi thaùnh phaùt haønh hai thaùng moät laàn.
Moïi thö töø lieân laïc xin gôûi veà ñòa chæ cuûa Hoäi thaùnh.

Nöôùc naøo coù Gieâ-hoâ-va laøm Ñöùc Chuùa Trôøi mình,


Daân toäc naøo ñöôïc Ngaøi choïn laøm cô nghieäp mình coù phöôùc thay!
Ñöùc Gieâ-hoâ-va töø treân trôøi ngoù xuoáng, Nhìn thaáy heát thaûy con caùi loaøi ngöôøi.
Ngaøi ngoù xuoáng töø nôi ôû cuûa Ngaøi, Xem xeùt heát thaûy ngöôøi ôû theá gian.
Ngaøi naén loøng cuûa moïi ngöôøi, Xem xeùt moïi vieäc cuûa chuùng noù.
Chaúng coù vua naøo vì binh ñoâng maø ñöôïc cöùu,
Ngöôøi maïnh daïn cuõng khoâng bôûi söùc löïc lôùn lao maø ñöôïc giaûi thoaùt.
Nhôø ngöïa cho ñöôïc cöùu, aáy laø voâ ích,
Noù chaúng bôûi söùc maïnh lôùn cuûa noù maø giaûi cöùu ñöôïc ai.
Kìa, maét cuûa Ñöùc Gieâ-hoâ-va ñoaùi xem ngöôøi kính sôï Ngaøi,
Coá ñeán ngöôøi troâng caäy söï nhôn töø Ngaøi,
Ñaëng cöùu linh hoàn hoï khoûi söï cheát,
Vaø baûo toàn maïng soáng hoï trong côn ñoùi keùm.
Linh hoàn chuùng toâi troâng ñôïi Ñöùc Gieâ-hoâ-va;
Ngaøi laø söï tieáp trôï vaø caùi khieân cuûa chuùng toâi.
Loøng chuùng toâi seõ vui veû nôi Ngaøi,
Vì chuùng toâi ñaõ ñeå loøng tin caäy nôi danh thaùnh cuûa Ngaøi.
Hôõi Ñöùc Gieâ-hoâ-va, nguyeän söï nhôn töø Ngaøi giaùng treân chuùng toâi,
Y theo chuùng toâi ñaõ troâng caäy. (Thi thieân 33: 12-22)

26