ΒΑΣΙΚΑ ΚΕΙΜΕΝΑ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ Ι

ΕΛΠ1-501
Σύμβουλος

Μαρία Σχοινά

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ
ΔΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΟ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ
«Σπουδές Ευρωπαϊκής Λογοτεχνίας και Πολιτισμού»
Ακαδ.έτος 2009-2010

Συνεξέταση των Αιθιοπικών του Ηλιόδωρου και των Σατυρικών του Πετρωνίου
—Ομοιότητες και διαφορές

Δάφνη Ιωάννου
Μητρώο

97

dfnioa@gmail.com
dfnioa@enl.auth.gr

2

Φεβρουάριος 2010

INDEX

ΕΙΣΑΓΩΓΗ / ΚΥΚΕΩΝΟΣ ΑΝΑΓΝΩΣΜΑ

σελ

ΟΙ ΣΟΒΑΡΟΙ ΚΥΡΙΟΙ ΕΡΝΕΣΤΟΙ

σελ

Q.E.D.

σελ

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

σελ

2

που είναι : το περί ύψους έργο του οποίου η πατρότητα παραμένει ασύλητο μυστικό1. καθώς έχει διαρθρωθεί αυτό το πόνημα.Α --Το Α εκ του «ανώνυμου» συγγραφέα. Είθε να είναι καλά ερείσματα συλλογιστικής αναρρίχησης. Σε αυτό θα αναφερόμαστε με το ακρώνυμο Π. 3 .ΥΨ. Αρμολογούνται τα επιμέρους μελετήματα σ’άξονα παραθεμάτων δύο υπέροχων έργων της ελληνικής θεωρητικής γραμματείας. σύγχρονα περίπου των εξεταζόμενων.ΕΡΜΝ.3 ΕΙΣΑΓΩΓΗ/ ΚΥΚΕΩΝΟΣ ΑΝΑΓΝΩΣΜΑ Υλοποιείται μια παράξενη περιέλιξη. 1 2 Το έργο αυτό θα το σημειώνουμε εφεξής ως Π.Δ. και το περί ερμηνείας του Δημήτριου2.

σελ 243 5 Αναφέρεται από τον Hagg ο.6 «Όταν ένας στοχαστικός άνθρωπος έμπειρος στα λογοτεχνικά ακούει μια περικοπή χωρίς αυτή να κεντρίζει στην ψυχή του ιδέες και αισθήματα υψηλά. «Των αθάνατων έργων γενεσιουργό αίτιο η ηθική τελείωση είναι.ΥΨ.T.15στ ο.π)10 3 Είναι δηλαδή πιο επεξεργασμένα από τα Εφεσιακά του Ξενοφώντα και τα περί Χαιρέαν και Καλλιρρόην του Χαρίτωνα (Γιατρομανωλάκης).) και «δράττονται τα πάντα εις διοίκησιν και βούλημα θεών»(10β..ΥΨ.π. Αγρα 1997 που σχολίασε εισαγωγικά ο ίδιος. μτφρ.Σιδέρη.5 Πώς κερδήθηκε η τέτοια επίνευση. Παρατίθεται από Bartsch. Αθήνα 1992.4 ΟΙ ΣΟΒΑΡΟΙ ΚΥΡΙΟΙ ΕΡΝΕΣΤΟΙ Στα σοφιστικά μυθιστορήματα συγκαταλέγονται τα Αιθιοπικά. μτφρ Αλ.π. Πράγματι. στη σελ 16 της μεταφρ. ο. σελ 11 Εισαγωγή 7 Π.38εν. χωρίς το θεωρούμενο να αφήνει στο πνεύμα του περισσότερα από εκείνο που λέει τότε […] υπάρχει πτώση»7 Κλειδί τα παραπάνω. Το αρχαίο ελληνικό μυθιστόρημα.3 Βυζαντινοί λόγιοι αναγνώρισαν την αξία του. σελ 242 6 -----ερμηνεύει ο Λεκατσάς τις αντιλήψεις του ανώνυμου συγγραφέα του Π. στο Decoding the Ancient Novel. σε εποχές τόσο διάφορες μεταξύ τους όσο ο 15ος και ο 20ος αιώνας.π. Αθήνα. 183.8 Κατά μία άποψη ο Ηλιόδωρος αντιμετώπιζε το μυθιστόρημά του σαν a series of theatrical spectacles arranged by a super human agency. τις ιδέες του Ηλιόδωρου ο πολύς Μιχαήλ Ψελλός του 11 ου αι. και «οπωσδήποτε το εκτενέστερο και πιο σύνθετο αρχαίο ελληνικό μυθιστόρημα» αποκαλείται από τον Γιατρομανωλάκη.22στ. πρώτοι. ακολούθησαν δε πάμπολλοι Ευρωπαίοι γνώστες λογοτεχνίας και θεωρητικοί.. σελ 140 10 Bartsch σελ 133 4 .Μαστοράκη.Α σελ43-45 8 Ψελλός τις η διακρισις των συγγραμμάτων κλπ κλπ στην εισαγωγή του Γιατρομανωλάκη στο Ηλιόδωρου Αιθιοπικά ή τα περί Θεαγένην και Χαρίκλειαν. 1989 Princeton. Για ποιαν άθληση ο κότινος. έκδ του κειμένου εκδ. Εκδ. 4 Αναφέρεται από τον Hagg.9 Συχνά στο σύγγραμμά του εγκατασπείρονται πράγματι εκφράσεις που τονίζουν πως ήθελε το έργο του ιδωθεί ως να πρόκειται περί «σκηνοποιίας της τύχης»(10β. γιατί η ηθική ατέλεια σαν σπέρμα αρρώστιας μοιραίως εμφιλοχωρεί σε κάθε δημιουργία –η μεγαλοφυΐα ανάπηρη χωρίς το ηθικό στοιχείο».4 Ο Sidney το 1595 ανεβάζει αυτό το κείμενο στο ίδιο βάθρο με την Κύρου Παιδεία και την Αινειάδα. Τ.Άγρα. Ο Julious Ceasar Scaliger είχε το 1561 διακηρύξει πως κάθε επικός ποιητής πρέπει να μελετά εξονυχιστικά τα Αιθιοπικά και να τα έχει ως υπέρτατο πρότυπο. κατηγοριοποιεί ως υψηλές. Princeton Univ.6στ ο. σελ 49 9 Wolff 1912.16εν.38εν. 1997. Shadi.Press.) που «εξ ορμής θείας σκηνογραφείται»(10β.

G.π. η εικόνα της πραγματικότητας στη Δυτική λογοτεχνία. 19 Της Χαρίκλειας ερμήνευμα της σώφρονος εκ φωνής Φιλίππου κλπ Γιατρομανωλάκης ο.5 Ο Ηλιόδωρος.π.Τ. σελ 181-2 18 Γιατρομανωλάκης. σελ 51 15 Δικαίως αυτόν έβλεπε ευεπηρέαστο ο Ψελλός. εκδ Μ. Η ρωμαϊκή μυθιστορία: τα Σατυρικά του Πετρωνίου και οι Μεταμορφώσεις του Απουλήϊου. Τα Αιθιοπικά αποκαλούνται επίσης «Υπόδειγμα ενθέσμων και τιμίων γάμων». Το κεφ 138 του Πετρώνιου πληρείται από την αφήγηση μια εξαιρετικά πρόστυχης σκηνής: Η Προσέληνη κι η Οινοθέα τιμωρούν και θεραπεύουν τον Εγκόλπιο–Πολύαινο προς το να υπηρετεί και τιμά σωστά την Κίρκη. σελ 357-8 12 Auerbach. η εντελώς πρακτική. E. 1981. Αθήνα.. 2005.13 είναι πιθανό να μπορούσε να κριθεί από τον Ψελλό ως «καταμολυντήριος του νοός» 14 με τις τολμηρότητες του κειμένου του. Εφόσον όμως για τον Πετρώνιο η ζωή είναι «μια αλλόκοτη κωμωδία. σελ 202 17 Ο.Παναγιωτάκης. Γνώση. Μ.Ι. που εκμαυλίζουν τον λαϊκό15 αναγνώστη. ο. ζητά να είμαστε «ευαίσθητοι στα θεία θαυματουργήματα και με το θείο θέλημα να συνεργαζόμαστε».Ε. σελ 53 5 .Λευτ. Μίμησις. Αθήνα 2000.11 Σαφώς. μτφρ Μ.Γ.Μερακλής.π. σελ 57. P. στην οποία κανενός τα κίνητρα και ειδικά του ίδιου του αφηγητή δεν είναι υπεράνω πάσης υποψίας». στο ίδιο του το «μυθιστόρημά» αυτό) Πετρώνιου.Ι. 2η έκδ. πρωτότυπο που εκδόθηκε στη Ρώμη το 1938 με επιμέλεια Αριστείδη Colonna. ο δε Υδάσπης.. Κ.16 Ακόμα και οριοθέτηση και προλείανση της συναλλαγής ( ικανοποίηση της «δέσποινας» Κίρκης) είναι πρόστυχη κατάφωρα: στο κεφ 126 από τη δούλα Χρυσίδα γίνεται χωρίς την παραμικρότερη αιδημοσύνη λόγος για πώληση και αγορά σεξουαλικών εκδουλεύσεων και για πορνική ιδιοσυγκρασία και στάση ζωής. ενώ βεβαίως είναι πάρα πολύ αμφίβολο να είχε ποτέ ο Πετρώνιος Λαϊκούς αναγνώστες.Ε. λέει ότι «διαπράσσονται και επικλώθονται πάντα θεών νεύματι. Αναγνώστου. και όλοι μας ενδυκνείμεθα φρονείν ακόλουθα εκείνοις». στον κατακλείδιο λόγο του Σισιμίθρη του ιερέα των γυμνοσοφιστών Αιθιόπων στο 10ο βιβλίο. μτφρ. Αθήνα. σελ 180 14 Ψελλός τις η διακρισις των συγγραμμάτων κλπ Γιατρομανωλάκης ο.περιφανέστατη η διαφορά με τον Πετρώνιο. στον Κρότωνα της Ιταλίας.17 Ενώ λοιπόν η Προθεωρία του Ιωάννη Ευγενικού (15 αι) συστήνει του Ηλιόδωρου το σύγγραμμα ως πηγή κάθε ωφέλειας18 και ο Φίλιππος ο Φιλάγαθος τον 12 αι θεωρεί το ίδιο βιβλίο ως διδάσκαλο ηθικής φιλοσοφίας καθως συγκερνά νερό της ιστορίας με το κρασί της θεωρίας. Κατ’αντιδιαστολή.19 αναγκαστικά από τελείως διαφορετική οδό ερχόμενος (σημειωτέον δε: και από άλλον αιώνα!) ο G. Σατυρικόν. αναγνωρίζεται και από μας πως πρόκειται περί υψηλοφρόνων ιδεών. αφέντρα της Χρυσίδος. ευθύς κατόπιν. Orwell μόνο φέρεται να έχει τιμήσει τον Πετρώνιο με παρόμοιας υφής 11 Αιθιοπικά ή τα περί Θεαγένην και Χαρίκλειαν.π. κατά κάποιο τρόπο. ενδοϊστορική12 αντίληψη των εναλλαγών της τύχης επικρατεί στο Σατυρικόν του Λατίνου λογοτέχνη άμα και arbiter (με τη δική μας έννοια μια και δοκιμιογράφησε.Τ. 16 Πετρώνιος. σελ 48 13 Walsh.. μτφρ.

Austin. Σατυρικόν. αυτόν που οδηγεί στο κέρδος.. κατά διάρκεια του δείπνου του Τριαμλχίωνα δηλαδή. στιγματίζεται με την απλή αλλά πολύ γλαφυρή περιγραφή της. ανθρωπογνώστη Πετρώνιου. m. γύμνωνε ο Τριμαλχίωνας τα μπράτσα του επίτηδες για να δείξει τα χρυσελεφάντινα βραχιόλια του (κεφ 32 σελ 40) από την Ινδία ερχόμενοι σπόροι μανιταριών παραγγέλλονταν (κεφ 38 σελ 45) κρασί εκατό χρόνων σερβίρεται ( κεφ 34σελ 42) «παράξενα πράματα στρωμένα που κάνουν τους επισκέπτες ν’αλληθωρίζουν» (κεφ 35 σελ 42) τα πουλιά που βγαίνουν απ’την κοιλιά του σερβιρισμένου γουρουνιού με τους του πουλοκυνηγούς ν’απλώνουν δίχτυα (κεφ 40 σελ 49) «εγώ είχα αγοράσει και κωμικούς…» κομπασμοί του Τριμαλχίωνα (κεφ 53σελ 67) «Δεν έχω ιδέα πότε αγοράστηκαν από μένα του Πομπήιου τα περιβόλια» (κεφ 53 σελ 66). αρχείο 2004 21 Γιατρομανωλάκης ο. συνδαιτημόνα. «Bookshop memories» Fortnightly (nov 1936) συμπεριλήφθηκε από τον Barry Baldwin στην ύλη του PSN ancient narrative διαδικτυακή έκδοση.. τα καταφέρνουν να ζούν με το ψέμα ευρισκόμενοι στον σωστό δρόμο. 1981. εκδ. «φάλτσα» και «βαρβαρότητες» κάνουν τον Εγκόλπιο να «νιώσει σιχασιά» κεφ 68. αλαβάστρινα αρωματοδοχεία που κατεβαίνουν από την οροφή (κεφ 60 σελ 77). σελ 224 “a sacrament to life’s body. 21 Ωστόσο. «ντρέπομαι να μλήσω γιαυτά που ακολούθησαν» σελ 91. Εδώ(…) δεν υπάρχει τίποτ’άλλο παρά πτώματα που κομματιάζονται (για το χρηματικό όφελος) και τα κοράκια που τα κομματιάζουν». 70 δούλοι γεννήθηκαν. «νόστιμες αξιογέλαστες βλακείες» (κεφ 47 σελ 59) . κεφ 116 24 Auerbach. καθόλου συμβολισμός και καθόλου έξαρση και ηθική εξιδανίκευση (sublimation) στον Πετρώνιο. Apoleius & Petronius στο Forms of Time and the Chronotope in the Novel στο The Dialogic imagination: Four Essays.6 (ποιότητας) εύσημα : «Προσωπικά.σελ 69 22 Bakhtin. Η πάσα μέρα είναι τίποτα» (κεφ 41 σελ 51) 6 .22 Πάρα πολύ δηκτικός δε διστάζει να δειχθεί ο Πετρώνιος όταν με σαφήνεια θέτει πως «οι άνθρωποι της γνωστής τάξης των πολιτισμένων. σηστέρσιοι. E. «τις παλαβές παντομίμες κοιτάζαμε με το στόμα ανοιχτό» κεφ 59 σελ 76). λοιπόν. το΄χω καλύτερο να δώσω σ’ένα παιδί το έργο του Πετρώνιου παρά τον Πήτερ Παν»20 Το ρομαντικό μυθιστόρημα θηρεύει το απόλυτο καλό και την ουτοπία. ενώ η ευγένεια και τα καλά ήθη διαπιστώνονται περιττά. είναι το Petronian style” – ιδέ και την ιστορία-παραβολή της Εφέσιας χήρας 23 Πετρώνιος. «τίποτ’άλλο δεν αξίζει παρά να σηκώνεσαι από το κρεβάτι της ξάπλας και να πηγαίνεις στο κρεβάτι της μάσας.π. στις παραβολές-ιστοριούλες του.π. σαλιγκάρια σε μαλαματένιες σκάρες και θαλασσινά χτένια που προβάλλουν από υδρίες που σπάνε σε θεατρική πάλη δούλων (κεφ 70 σελ 91) η παραγγελιοδότηση του μνημείου του Τριμαλχίωνα όπου θα παρασταίνεται «με πέντε χρυσά δαχτυλίδια και εμπορικά (του) καράβια μ’ανοιγμένα πανιά να πετάει χρήμα στο λαό από τη σακούλα» (κεφ 71 σελ 93) 26 «τα βάσανά μας δεν έλεγαν να πάρουν τέλος» σελ 90.23 Στο λατινικό μας μυθιστόρημα του κυνικού. πεντακόσια μόδια σιτάρι αποθηκεύθηκαν κλπ» (κεφ 53 σελ 66). ο κόσμος είναι διαρκώς μεταβαλλόμενος και το μόνο που βρίσκεται να ενδιαφέρει την πλειονότητα είναι οι περιοδικές αυξομειώσεις της κατοχής χρημάτων 24. σελ 88. το ζύγισμα των κοσμημάτων της Φορτουνάτας για να πειστούν οι πάντες πως το υλικό τους είναι ατόφιο χρυσάφι (κεφ 67 σελ 87) τα παινέματα του Τριμαλχίωνα στο μάγειρά του που «φτιάχνει τρυγόνι από χοιρομέρι και ψάρι απ΄τη μήτρα μιας γουρούνας ( κεφ 70 σελ 91). η με πολυποίκιλες εκδηλώσεις25 ασύγγνωστη πολυτέλεια και άρρωστη εγωιστική επιδειξιομανία του απελεύθερου νεόπλουτου οικοδεσπότη εκείνης της βραδιάς όπου και οι παρασιτούντες (αντί-)ήρωές μας ακόμα θα αισθανθούν σιχασιά και ίλιγγο26 από τον εξωφρενισμό της χρηματολάτρας παράλυσης27 και 20 Orwell. Από το 32 κεφ μέχρι το 78. ο. «γελοίες εντυπώσεις που ερεθίζουν άσχημα τα νεύρα» (κεφ 54 σελ 68) 27 Σύνθημα μάλλον αναγορεύεται το του Δάμαντα. σελ 47-48 25 Γραμματικός ανακοινώνει-απαγγέλει τα περί τον αυξανόμενο πλούτο του Τριμαλχίωνα «στο ταμείο σε μια μέρα μπήκαν δέκα εκατ. σελ 162-3.

Αθήνα. Ο Pinciano τον 16ο αι.π.. Σατυρικόν. όλους τους χαρακτήρες του έργου του. σελ 127 Ο Αριστοτέλης στα ποιητική 1447b 9 φυσιολόγο βλέπει τον Εμπεδοκλή πάντως και όχι ποιητή παρόλο που γράφει σε ομηρικό μέτρο και το έργο του Ηροδότου θα ήταν ιστοριογραφία ακόμα κι αν διασκευαζόταν σε έμμετρο λόγο 1451b 1. ο Πετρώνιος. E. θα είναι μέτριο».τι άπτεται αυτού.π. αυτή είναι μια ανισόρροπη κι εκτραχηλισμένη κατάσταση που χρειάζεται να ψεχθεί.Δ. περί αισθητικής θεωρίας δηλαδή. τα οργανωμένα του θεάματα –«μπουλούκια ανυπόφορων φωνακλάδων» χαρακτηρίζονται οι ραψωδοί. Η φράση δεν πρέπει να είναι μήτε έμμετρη μήτε άρρυθμη. παραδέχεται ο θαυμαστής του. Χαμπίννας. Etudes sur les Ethiopiques d’Heliodore Univer.σε θεούς και ανθρώπους γοητεία ασκεί μόνον το χρυσάφι και διδασκαλία είναι πως η απληστία δε θα πρέπει να νομίζεται ντροπή». Σ’ο.στηρότητα και τίποτα πιο ψεύτικο από μια ανόητη διαδακσαλία» σημείωσεο ίδιος ο πετρώνιος δια στόματος Εγκόλπιου κεφ 132 σελ 193 33 «Κείμενο λογοτεχνικό που να μη το χαρακτηρίζει το τέτοιο δούλεμα του λόγου. σελ 49 «η fabula milesiaca βρίθει από μαγικά και μυθολογικά στοιχεία» ενώ ο Πετρώνιος εικόνισε ανθρώπους καθημερινούς που έχουν συνηθισμένη και πολύ συχνά χυδαία μοίρα που υπόκειται στις εναλλαγές του ιστορικού πεπρωμένου. σελ 225 ----Τα Σατυρικά συνέβαλαν στην ανάπτυξη του ρεαλιστικού μυθιστορήματος (Walsh. ο.Press of Poitiers. αν και χρησιμοποίησε και απροκάλυπτη γλώσσα. ιστορίες φαντασμάτων. 8. ο. Walsh. έτσι που να συνυφαίνεται η ιδέα με το λόγο δια μέσω του ρυθμού. (Auerbach.35 28 Οι λόγοι (θέματα συζήτησης οι μονομαχίες..ΕΡΜΝ. Paris.7 τη ματαιόδοξη χωριατιά της ρηχότητας28. 31 –ο Αριστοτέλης επέτρεψε στους μυθιστοριογράφους να γράφουν απελευθερωμένοι από περιορισμούς είδους Hagg ο. 30 Walsh. στο απρόσκοπτο ροκάνισμα δεκάδων εκατομμυρίων----. δούλος που ομολογημένα έχει μάθει ξεσκολήσει τέχνη στους παλιάτσους κακοποιεί τον Βιργίλιο εκπέμποντας στριγγούς ήχους μέχρι τελικής πτώσεως (κεφ 68 σελ 88) 29 «Την οίηση κάποιων ψευτοδιανοούμενων ήθελε να στηλιτεύσει (μεταξύ άλλων) ο Π». 32 Αλλά και ποίησης και δοκιμίου για την ποίηση μαζί! Στο έργο πολλά «λογύδρια» περί του θέματος. Γνώση. Πρόλογος Πετρώνιος. σελ 9 35 Feuillatre. σελ 117 Πετρώνιου Σατυρικά--.Γ.τι λαμβάνει χώρα στο δείπνο. το ότι «οι απολαύσεις είναι το μόνο που παίρνεις μαζί σου»—σελ 53 – τα ωραία σάβανα που μπορεί να υπάρχουν στις κηδείες –σελ 51--) όλων των φίλων (Σέλευκος. Γανυμήδης. ανέμειξε πρόζα με στίχους32 και έδωσε στο σύγγραμμά του αυτό το ξεχωριστό33 που μπορεί να δώσει το ταλέντο ενός ποιητή. σελ 25 7 . 1966. ως υπερβολικά ακριβολογική. E. πιθανότατα με το σκοπό να παρουσιάσει τις τέτοιες πλευρές της Νερώνειας κοινωνίας 29. είναι ενδεικτικοί ύπατης χωριατιάς---και ό. σχόλιο Λεκατσά στο Π. επίσης: «Στους ναούς πλέον τάματα γίνονται μόνο για την επίνευση των θεών στο ξεκοκκάλισμα περιουσιών συγγενών που (είθε!) θα θαφθούν. η ανυπάκουη κοιλιά και το μαρτύριό της και τα όργανα εξυπηρέτησής του.π. 2η έκδ. (κε φ 59 σελ 76). Τους έπλασε εξάλλου. υπάρχουν φορές που. «μουσικό κλειδί των πνευμάτων» στη Ρώμη του 1ου μ. ο. ο Πετρώνιος. Feuillatre.34 Η δε του Ηλιόδωρου περιγραφή. γίνεται αντιποιητική.Μερακλής. το βαθύτερο. Φιλέρωτας. σελ 232 34 Μερακλής.π) κανένα έργο της αρχαιότητας δεν πλησιάζει τόσο πολύ την ιδέα της ρεαλιστικής περιγραφής. μτφρ Μ. ο.π. συνδυάζοντας αρμονικά τη λογοτεχνική παράδοση με το ρεαλιστικό στοιχείο.Χ αι. συνάγεται από τη σκέψη του Αριστοτέλη στα Ρητορικά Γ ΙΙΙ.π.Λόγος του Εύμολπου στην πινακοθήκη κεφ 88. σελ 178) Για τον Auerbach. τα τσιμπήματα των μελισσών. χαρακτήριζε έπος ή πεζό έπος τα έργα που προσομοίαζαν στα ΑΕΜ.προφανώς.30 Η εσωτερική μορφή παίζει τον σημαντικότερο ρόλο31. ο. 1981. σελ 179 Όμως. Εχίων) του Τριμαλχίωνα (για τους οποίους λέγεται πως «ενώ αισθάνονται ακόμα τον μπάτσο στο μάγουλό τους θέλουν να κάνουν το σπουδαίο» –σελ 46-) και βεβαίως του ίδιου και των δούλων του (Έρμερος κλπ).

41 Το ότι κρίθηκαν οι ήρωες του Πετρώνιου να έχουν σκιαγραφηθεί ώστε να μοιάζουν με γελοιογραφίες επικών ηρώων42 τεκμηριώνεται από τον Walsh43 καθιστώντας ανάγλυφη την αντίθεση με εκείνους των ιδεωδών μυθιστορημάτων που κατάγονται από τον κόσμο της επικής ποίησης. v.8 «Το να παίζει κανείς βέβαια επιτρέπεται --. v. κατά τον Παναγιωτάκη.Δ.8. «τίποτα δεν είναι πιο ανόητο από μια ψεύτικη αυστηρότητα και τίποτα πιο ψεύτικο από μια ανόητη διαδακσαλία» σημείωσε -και θα νόμιζαμε πως έχει διαχρονική ισχύ αυτό. φόνου. δημιουργικότατα 40. αποπλάνησης και σαδισμού και όλα αυτά διαδραματίζονται σε μια εξευτελιστικά κωμική ατμόσφαιρα»45 Σχόλιο στη σκοπιμότητα του να έχει επιλεγεί αυτό το θέμα μπορεί να αποτελέσει το εξής: «Πολλές φορές τα ίδια τα πράγματα είναι άνοστα κι αγέλαστα μα ο λόγος μπορεί να τους δώσει φαιδρότητα—και έτσι ο συγγραφέας αποδεικνύει ότι και από των τοιούτων παίζειν εστίν. preliminary version 42 Ο Εγκόλπιος στον Κρότωνα παραλληλίζει τον εαυτό του με τον Οδυσσέα κεφ 132 σελ 192.39 Βλάσφημη ερμηνευτική απόδοση των κλασσικών επιχείρησε ο Πετρώνιος.ΕΡΜΝ.σε λ 139 44 Π. παρόμοιο τέχνασμα με του Οδυσσέα. σελ 139 40 Γιατί…. σελ 179 46 Π. Εγείρεται το ζήτημα της ανατροπής-μετάπλασης της παράδοσης. preliminary version 38 Και λίγο ως πολύ εικονοκλαστικό… 39 Walsh. σελ 130-131 36 37 8 .π.π. Marc.ΕΡΜΝ. Το θέμα του Ηλιόδωρου ( ο ρομαντικός έρωτας). σελ 128-129 45 Walsh. που δέθηκε κάτω απτο κριάρι για τη διαφυγή του καλείται να φερθεί ο Γείτων στο κεφ 99 σελ 130 43 «Τόσο ……με σατιρικό τρόπο» Walsh ο. Το Σατυρικόν ο Walsh το χαρακτηρίζει «ευτράπελη μυθιστορία». πάλι.το δε πρέπον εν παντί πράγματι φυλακτέον»36 -έχει λεχθεί από τους «οδηγούς» μας. σελ 120-121 Παναγιωτακης και Morgan στο Petronius: A Handbook 2009 των Prag & Repath (eds) Kleijwegt.8.ίδιος ο Πετρώνιος δια στόματος Εγκόλπιου ---κεφ 132 σελ 193 41 Petronius: A Handbook 2009 των Prag & Repath (eds) Kleijwegt. ο.Δ. ιεροσυλίας.ΕΡΜΝ. «χαρίεν και ιλαρόν εξ εαυτού» 44 Το θέμα του Πετρώνιου: «Η σταδιοδρομία του ήρωα του Πετρώνιου είναι μια θεαματική παράσταση που περιλαμβάνει περιστατικά κλοπής. Marc. η ευτράπελη μυθιστορία και το αρχαίο ελληνικό ιδεώδες μυθιστόρημα κατάγονται από άλλα και τα ανακυκλώνουν37 με δημιουργικό38 τρόπο.Δ. δηλαδή. ο. Review of the book στο Ancient narrative. κάτι ανάλογο δηλαδή με το να βγάλει από τη δροσιά ζεστό και από το ζεστό δροσιά»46 Π.π . Review of the book στο Ancient narrative. Πάνω σ’αυτό: Και τα δύο είδη.

Ο Θεαγένης θρηνεί στο 2. .Στα Σατυρικά. σελ 45 και 47 --.σελ 23 55 Hagg ο. Ι και IV. όπως εξάλλου κι ο Εγκόλπιος. γιατί ο Θύαμις με το στρατό του έχει ριχτεί στην πολιορκία της έδρας του αρχι ιερατείου της Ίσιδας που έχει υφαρπάξει ο αδελφός του. οιστρηθείσα υπό της όψεως Θεαγένους. ήταν εραστής της Τρύφαινας. δικάζονται οι Γείτονας και Εγκόλπιος (κεφ 107 και 108)— Στα Αιθιοπικά στο 8 βιβλίο η Χαρίκλεια δικάζεται για το «φόνο» της δούλας Κυβέλης στη Μέμφιδα από το δικαστήριο της Αρσάκης. 52 Bartsch . Χαρίκλεια»)—Στο 5 βιβλίο γίνονται η λεία ο μεν Θεαγένης του σατράπη Μιτράνη. Θύαμις. στο 8 ανεβαίνει οικειοθελώς στην πυρά η Χαρίκλεια. κλπκλπ ) Ο Θεαγένης θα πολιορκηθεί και αυτός από Αρσάκη (ανάλογα και ο δευτεραγωνιστής Κνήμωνας) ----Στα Σατυρικά. σελ 11 53 Η περιπλάνηση του Εγκόλπιου και των φίλων του είναι σε πολύ λιγότερο εξωτικά μέρη—Κ. έχει καταλήξει ο Θεαγένης. όχι στον ίδιο βαθμό53) Διάρθρωση του έργου.. 50 Από τον Λίχα και την Τρύφαινα στο πλοίο τους. σελ 30--)—ο Θύαμις κλείνει την Χαρίκλεια σε σπηλιά μόνη «εις το άντρον ενεβλήθη»(βιβλ 1 σελ 37)—Στο βιβλίο 2 ξαναενώνονται (σελ 49-50 «και η μέν έχω σε. ρητορικοί θρήνοι48. εμμανής προς αυτόν ίεται» σελ 215)—στο 8ο βιβλίο ο Θεαγένης ρίχνεται από τις Αρσάκη –Κυβέλη στη φυλακή. Στη Μέμφιδα όμως καταλήγου ν. και αναφέρεται στον Θεαγένη ως αδελφό της (βιβλ 1 « αδελφώ τω εμώ Θεαγένει τούτω»XX.. ο. της Δωρίδας. ο.51 Το «γούστο για παράδοξες καταστάσεις»52 το μοιράζονται και οι δύο (μάλλον. το ζευγάρι ενώνεται προσωρινά («η Χαρίκλεια. η δε Χαρίκλεια του Ναυσικλή.π. και θα τελέσουν και γάμους λυτρωμένοι. η Χαρίκλεια διαφεύγει τελικά τον δια πυράς θάνατο και στο δρρόμο για το στρατόποεδο του Οροονδάτη αιχμαλωτίζονται από τον Αιθιοπικό στρατό. του Θύαμη ξανά. ως μυθιστόρημα περιπέτειας που είναι κι αυτό (τα σατυρικά). στο βιβλίο 1. αλλά και της Τρύφαινας. σελ 216 56 Bakhtin ο. ζής μοι. υποθετικοί αντίζηλοι49. της Κίρκης. επεισοδιακή.π. ναυάγια. γυναίκας του σατράπη Οροονδάτη. κεφ 115 σελ 161ο Εγκόλπιος μετά το ναυάγιο του πλοίου του Λίχα θρηνεί για τη ματαιότητα των εγκοσμίων. η Χαρίκλεια κι ο Καλασίρις επιχειρούν να πάν στη Μπεσσα όπου στα χέρια ληστών. Πετοσίρις. Εκεί. εκδικάζεται το ευσταθές των ισχυρισμών της Χαρίκλειας πως είναι κόρη του βασιλιά Υδάσπη. θέλοντας να σκοτωθώ») ο Εγκόλπιος -----στα Αιθιοπικά . 54 «Το έπος και το δράμα κείτονταν προ πολλού νεκρά αλλά σκύλευσε πολύ δεξιοτεχνικά τα ένδοξα και πλούσια αυτά πτώματα ο Ηλιόδωρος» Χιλιαδάκης. η Κυβέλη πίνει δηλητήριο κατά λάθος κι ενοχοποιεί πεθαίνοντας την Χαρίκλεια. ο Γείτων είναι μήλον της Έριδος μεταξύ Άσκυλτου και Εγκόλπιου . η Χαρίκλεια έχει διάφορους υποθετικούς ή αυτόκλητους ή κατά το δοκούν άλλων μνηστήρες (Αλκαμένης. ο δε. XVIII. Στο 10 βιβλίο. δικαστήρια50.9 Υπάρχουν κοινοί θεματικοί τόποι στον Πετρώνιο και το ΑΕΜ --απόπειρες αυτοκτονίας47. συζύγου του Λίχα.Ιταλία.κρίσηςπεριπετειών τίσεως-απόδοσης δικαιοσύνης-εξιλέωσης56. Μασσαλία.54 Χρήσιμο παρουσιάζεται το μοτίβο ταξιδιού55. ιδίως του Ηλιόδωρου. 49 Στα Αιθιοπικά. διακυμάνσεις στη σχέση (χωρισμοί). Η ομοιότητα με τα μεταμόρφωσης (έκθεση μιας αμαρτωλής ζωής-κατόπιν. Θεάγενες.σελ 106 ( «να μη χαλώ την ιερή φιλία.π. 51 Ο Θεαγένης με την Χαρίκλεια χωρίζουν όταν : Η Χαρίκλεια υποκρίνεται πως θα ενδώσει στον Θύαμη. Προκειμένου για το έργο του Πετρώνιου η χρονική κατάτμηση των επεισοδίων είναι ενδεχόμενο να πρέπει να εννοηθεί ως γύρω από άξονα ενοχής. θηρευτή της πεθαμένης Θίσβης—κατόπιν. σας προτείνω γυμνό το σβέρκο μου!») +σελ 121 («να πεθάνω από δική σου θέληση ας είναι!») + 127 («έδωσε ένα δύο χτυπήματα μ’ένα ξυράφι στο λαιμό του») +132(«να πάω στο καλό. μόνον. να με κατάπινε το πέλαγο» + 148 («πήρε το κοφτερό ξυράφι κι απείλησε να χτυπηθεί» ο Γείτων σελ 126 («αποφάσισα να δώσω τέλος στη ζωή μου με την κρεμάλα»))+ 148(«έβαλα κι εγώ το ξυράφι στο λαιμό μου τόσες πολλές φορές. Μερόηβος Αχαιμένης. έμποροι—πειρατές. σελ 12 «εγώ μεν αγχόνη προλήψομαι την ύβριν» κλπ 48 Αιθιοπικά: Η Χαρίκλεια θρηνεί στο 7 βιβλίο ΧIV σελ 228-9. σελ 129 9 . για να μην αναφέρουμε τους «έρωτες» γριών κλπ στους οποίους πειθαναγκάστηκε…. στο 1 βιβλίο στην ακτή ικετεύει να πεθάνει ο Θεαγένης. μεταστροφή δια της πλούσιας πείρας και αποκτημένης φρόνησης) έγκειται στο 47 Πετρώνιος--.π. Στη Μερόη την αιθιοπική όπου οδηγούνται θα παιχτεί η τελευταία πράξη του δράματος.

Γιατί είναι χαλαρή μάλλον.Ι.ΕΡΜΝ. πότε γνώστης πολιτικών ζητημάτων και καμιά φορά θα του δοθεί ευκαιρία να δειχτεί και νεκρομάντης αν θέλει» 59 Ο Πετρώνιος δεν το εκμεταλλεύεται σε βαθμό γελοιότητας αυτό. σε πολλά σχετικά κεφάλαια 66 Το διαπιστώνει ο ίδιος ο Feuillatre. Αθήνα 1978. σελ 22. ο.67 Εάν μπορεί να μας επιτραπεί ένα σχόλιο: η πλοκή δεν είναι μεγαλόπνευστη.64 Ο Ηλιόδωρος επεδίωκε να είναι αληθοφανής65 αλλά στοιχειοθετώντας κάθε σκηνικό του επιβραδύνει κάπως κουραστικά το ρυθμό της αφήγησης και επιφέρει μια κάποια μονοτονία στην πλοκή. σελ 247 ---πράγματι. αλλά καλούμαστε να εντάξουμε την πλοκή στις λεπτομέρειες. ο. γιατί θα ξέφευγε από τους στόχους του. καθώς και στους μεγάλους πλούτους μοιραία υπάρχει και η έλλειψη περισσή φροντίδας» παρατηρεί ο Λεκατσάς στην Εισαγωγή στο Περί Ύψους62. πότε σπουδαίος γεωγράφος. ο.Α σελ 13 63 Rose. παραδέχεται ο Χιλιαδάκης μολονότι τελικά.Δ. σελ 283-5 60 Π. Κ. άλλωστε—τα ιδεώδη καθεαυτά που εξαίρει είναι μεν υψηλά.Τ. η των Σατυρικών.Ε. τόμος β. σελ 44 67 Ψελλός τις η διακρισις των συγγραμμάτων κλπ Γιατρομανωλάκης. : Έτσι ώστε ο συγγραφέας του να μπορεί να δειχτεί «πότε αστρονόμος. παράσιτα και διάφοροι επικίνδυνοι αγύρτες (χωρίς και οι Εγκόλπιος-Άσκυλτος–Γείτων να είναι πολύ διαφορετικοί απ’αυτούς. Ναι μεν «η προσοχή στις λεπτομέρειες είναι κίνδυνος μικρότητας ενώ στα πνευματικά μεγέθη.10 ότι στην ουσία έναν αμαρτωλό κόσμο διατρέχουν οι ήρωες του Πετρώνιου57 και εκεί κάνουν την εμφάνισή τους τσαρλατάνοι. κεφ 47-48 Παρατίθεται από τον Hagg.. H. επιστρατευμένη για ευτελή ιστορία. J. αλλά εάν ποδηγετείται από αυτά ένα καλλιτέχνημα.Ε.Μ. (Ούτε και το θέμα ή ο σκοπός του έργου. σελ 92. έχει αμαυρωμένη την απήχηση του έργου. εξάλλου)58 Κατά ποιόν τρόπο δομείται το Α. Μ.π. ο. μτφρ.63 Του Ηλιόδωρου είναι συναρπαστική..σελ 90 62 Π.Χ. 58 Bakhtin ο.66 Ο Ψελλός την οικονομία του συγγραφέα την βρίσκει θαυμάσια.«Οποίος κάματος τεχνική και δεξιοτεχνίας δια μια τόσον πενιχράν ιστορίαν!» 65 Τούτο αναπτύσσεται εξαντλητικά στην μελέτη του Feuillatre.ΥΨ.π. ο Ηλιόδωρος επιδεικνείει γνώσεις τειχοποιίας.. Ιστορία της λατινικής Λογοτεχνίας.π. εκδ. «Η από της τάξεως χάρις»60 «Το εντέχνως τιθέναι»61 ας αποτελέσουν ζητούμενα τώρα.Δ σελ 132 61 Π.. η πλοκή είναι σωρευτική 57 Φυσικά δεν γεννάται τέτοιο θέμα. πάντως—γι’αυτό δεν έχουμε την περίπτωση του Χρυσού Όνου. σύμφωνα με την κρίση του Rose. 64 Χιλιαδάκης. να αναπαραστήσει πραγματικές καταστάσεις που είχαν χρεία διόρθωσης. βιβλίο 9. πότε μουσικός. επηρεασμού και χρείας μεταστροφής στο ρομαντικό μυθιστ όπου οι χαρακτήρες των ηρώων είναι άσπιλοι και ιδεωδώς καθαροί…..ΕΡΜΝ. δεν βαδίζει παρά την πεπατημένη) Όμως.π. πολιορκητικής κλπ στο κεφ για τη Συήνη.π.. σελ 129 59 Δον Κιχώτης.Γρόλλιος. σελ 47 10 .

ο.π.π.. ο. Στον δε Καλασίρι έχει γίνει από τον Χαρικλή η εκμυστήρευση του πώς υιοθέτησε την Αιθιόπισσα Χαρίκλεια.τι αφορά στην διατήρηση/απώλεια του ενδιαφέροντος (καθότι «η ασημείωτος και μονοειδής πορεία καν μικρά ή. σελ 103 “The implied reader of the Aithiopika is compelled to be constantly engaged in interpretation and speculation and must respond the author’s games in order to actuate the text fully.. σελ 21 77 Morgan.. σελ 22 70 Hagg.” –και “the author communicates directly with the reader about the histoire through riddles.π.σελ 166 Χιλιαδάκης. ο.π. Γιατρομανωλάκης ο. over the head of the narrator and his recit” 74 Γιατρομανωλάκης: «ex abrupto έναρξη της αφήγησης» ο. όπου η ανάγνωση καθίσταται παιχνίδι του να λύνεις έναν γρίφο73-αίνιγμα.π. Αυτό είναι μηχανισμός επίτασης της αγωνίας!76 Οι μελετητές κάνουν λόγο για partial view point77 και points of view. αρχήν πεποίηται την μεσότητα» Ψελλός. Του παρέχονται μικρές δόσεις κατά διαστήματα σπαράγματα παλαιάς ιστορίας των κεντρικών ηρώων από δευτερευόντων προσώπων αφηγήσεις75. που νόμισε έχοντας δει το όνειρο ότι η Χαρίκλεια θα του παραχωρηθεί.78 The author reveals truths by hindsight79 λέει η Bartsch και δηλαδή κατά κάποιο τρόπο σχολιάζει την πορεία αφήγησης80 Του Ηλιόδωρου την τεχνική ο Morgan τη χαρακτηρίζει all pervasive81 θεωρεί δε ότι η αινιγματική αφηγηματική μορφή των Αιθιοπικών οφείλεται σε μια απόπειρα να έρθει η τέχνη πιο κοντά (να είναι πιο πιστή στη φυσικότητα της αποσπασματικού χαρακτήρα στην αποκάλυψη και γνώση της αλήθειας προφανώς) στη Π.π. ο κάθε μελετητής από αυτούς που αναφέρθηκαν κάνει παρατηρήσεις που ευσταθούν. Σ’ό.π.π. πρόκειται περί σχολίου. ο. στην Εισαγωγή του Γιατρομανωλάκη. 75 Ο Κνήμων. σελ 33 79 Bartsch.)71 αφηγητή και in medias res72 και εγκιβωτισμένων αφηγήσεων και ιδιολέκτων των προσώπων-αφηγητών.11 αναρίθμητων τεχνικών και γυρισμάτων τύχης ώστε καθίσταται ενδιαφέρουσα.π. σελ 80 --«η μέθοδος του Ηλιόδωρου είναι τολμηρή και κατά τα φαινόμενα νέα!» 71 Winkler 1982 96 παραθέτει ο Γιατρομανωλάκης ο. 76 Χιλιαδάκης ο. σελ 41 73 “Riddle”-. άδηλος δοκεί»68 ) : με εκρηκτικές τις σκηνές δράσεις του69 ο Ηλιόδωρος αποπλένεται και την σκιά τέτοιου κρίματος. την της υποθέσεως εισβολήν εν μέσω διολισθήσασαν ώσπερ κληρωσάμενον. σελ 107 78 Winkler. σελ 95 81 Morgan. Στα Αιθιοπικά υλοποιούνται τεχνικές πολλών ειδών: Περιορισμένης αφηγηματικής οπτικής70 και παντογνώστη(. Bartsch ο.Morgan.74 Ο αναγνώστης είναι αυτόπτης μάρτυρας πράξεων των οποίων τα ελατήρια επιθυμεί να γνωρίζει του έχουν όμως αποκρυβεί. ο. προξενεί την γνωστοποίηση σε εμάς της ιστορίας του φευγιού του Θεαγένη και της Χαρίκλειας από τους Δελφούς μέσα πό την διήγηση του Καλασίρι. Συνεπώς.ΕΡΜΝ.π. σελ 33-34----«όχι μόνο είναι παντογνώστης ο αφηγητής αλλά και ολωσδιόλου περίεργα και προκλητικά απών –όμως εκτυλίσσεται ένα παιχνίδι γνώσης και άγνοιας. ο αφηγητής – συγγραφέας Ηλιόδωρος λέει ότι η επιθυμία του και αποκλειστικά αυτή ήταν που το εξήγησε έτσι! Όντως. σελ 33 --προοδευτικά και μέσα από αφηγήσεις άλλων αποκαλύπτεται το ποιοί είναι πώς βρέθηκαν εδώ. Ο αφηγητής τελικά δεν είναι σε όλα παντογνώστης»…! 72 «Το βιβλίον.π. σελ 109 68 69 11 . ο. έχοντας τη γνωριμία του με τον Καλασίρη.π. σελ 95 80 Για τον Θύαμι.Δ. ο.

Δ.113. Cambridge.ΕΡΜΝ. 87 Π.Hardie. ου γαρ μοι καιρός θρύπτεσθαι προς σε» (σελ 240) «ουκ ειμί άξιος γαμείν ομόδουλον.π. ο λόγος της προς την Αρσάκη: «ω θαυμασία. 82 Ο. Ει δε τι πέπονθε υπό των σων κατ εμού βασάνων έχεις με την φαρμακίδαν της σης και θρεψαμένης σε και προς τα κάλλιστα έργα παιδευσαμένης. σελ 25 93 Π. «Και ος μισθός τις μοι έσται. νυν την κορωνίδα των αγαθών και ώσπερ λαμπάδιον δράματος τον νυμφίον της κόρης τουτονί τον ξένον νεανίαν αναφήναντες.» σελ 249) «την αλιτήριον αναιρέσω» (σελ 261) πικρογάμους θήσω σύμπαντας» (σελ 250) Ο Σισιμίθιρις. εχώμεθα γούν των ευαγεστέρων ιερείων!» (σελ 357) Η Χαρίκλεια. Γιατρομανωλάκης σελ 41 υποσημ 1 84 Ο Καλασίρις. σελ 63 92 Ph. Και απόσφαττε.90 Ο Morgan91 αναλύει ένα «καλειδοσκοπικά μετακειμενικό σημείο» όπου εμφανίζει τον Ηλιόδωρο στο κεφάλαιο της πάλης του Θεαγένη με τον Αιθίοπα να ξεπερνάει σε εξυπνάδα τον αναγνώστη του διαλεγόμενος. «και πάλαι συμβαλείν εχρήν ότι μη προσίενται οι θεοί την ευτρεπιζομένην θυσίαν. O Brethes θεωρεί αξιοσημείωτο για τη δημιουργία του κωμικού στον Ηλιόδωρο την αινιγματική επικοινωνία και το παιχνίδι μεταξύ διαφορετικών λεξιλογίων84. Ουδέν γαρ ούτως εφίλει Θεαγένεης ο των σων βουλευμάτων έννομος υπερόπτης» 85 Όπως επισημαίνει στην παρουσίαση του βιβλίου του στο ancient narrative volume 8 ο Koen De Temmerman 86 Ο Χιλιαδάκης αλλά και άλλοι τον βρίσκουν άνευρο και αφύσικο. μαζί του. ει μεν ζή Θεαγένης. Αφηγηματικά πειράγματα βρίσκει και ο Ph. μια self conscious artificiality διαγιγνώσκει ακόμα και ο θαυμαστής Morgan στον Ηλιόδωρο. Αγρα.π. Cambridge philological Society. ο.Κατά τον Winkler88 ο Ηλιόδωρος παίζει με τα θεμελιώδη γνωρίσματα της γλώσσας και μας κάνει να αντιληφθούμε ότι η λογοτεχνία είναι (εκτός των άλλων) ένα κειμενικό παίγνιο. καθαρεύω καγώ του φόνου.π. σελ 109 90 Όπως επισημαίνει στην παρουσίαση του βιβλίου του στο ancient Narrative. σελ 67 89 Morgan. Studies in Heliodorus. volume 8 ο Koen De Temmerman 91 Morgan. «Ουκ οίδα εί τοιουτους είδες οίους αυτούς κατ’εκείνην την ημέραν η Ελλάς τε και ο ήλιος εθεάσατο» (σελ 95) «η Χαρίκλεια ηττείτο λαμπρώς» (σελ 115) Η Αρσάκη η Κυβέλη. Richard (ed). μήτερ. στο «Narrative Doublets in Heliodorus Αithiοpika» στο Hunter. εκδ. μη μελήσασα. ο.ΕΡΜΝ.σελ 95 88 Winkler 1982 «The Mendacity of kalasiris & the Νarrative Strategies of Heliodorus» p.89 Self reflexivity καθιστά θέμα και ο Brethes.83 Αυτό συμβαίνει και στον Πετρώνιο όχι σε τέτοια έκταση όμως.12 ζωή82 Ενδοδιηγήσεις χτίζουν με υπερβολικά εκλεπτυσμένο τρόπο το μυθιστόρημα του Ηλιόδωρου έτσι ώστε το σχέδιο της κατασκευής φαίνεται αληθινά καινοτόμο.Δ.Hardie92 Άλλη πρόταση περί της χρήσης της τέχνης του λόγου από την ίδια κετευθυντήριο: «Δεν πρέπει να μεταχειρίζεται κανείς πυκνά πυκνά τα σχήματα γιατί τούτο είναι κακοτεχνία»93 --.. σελ 91 83 12 . με κώδικα. Στίγμα πορείας από τον αρχαίο μας οδηγό : «Δεν πρέπει να αποβλέπουμε σ’αυτό που λέει κανείς αλλά στον τρόπο που το λέει»87--. κι ο Αχαιμένης. βάσει του χαρακτήρα που μιλάει προφανώς85 οπότε γίνεται δυσκολοκατανόητο πώς κριτικοί86 βρίσκονται τόσον αντιδιαστελλόμενοι σε γνώμες για τον Ηλιόδωρο. «a Reading of Heliodorus Αithiopika» στο Hunter. 1998. κάτι που έχει σαρδόνιο χιούμορ. στην Εισαγωγή του Γιατρομανωλάκη στα Αιθιοπικά.

το δε χρόνω παραπεμπόμενον εγγύς ανίατον». κρατάει ασφαλώς από την τέχνη της ρητορείας. Ό ίδιος ομολογεί όμως103 πως ο προστατευόμενος του αρμόζει να κατακριθεί για κακό γούστο που γεννάται από τους manierismes του.138-ίσως σαν παράδειγμα μπορεί να λειτουργήσει το γνωμικό της σελ 117. Για την έκφραση των παθών και τη διαγραφή των χαρακτήρων: «απλούν γαρ βούλεται και αποίητον το πάθος.π. τα πάθη τοξεύονται στην ψυχή («οίον υπήνεμα δια των οφθαλμών τα πάθη ταις φυχαίς ειστοξεύονται» σελ 99) κλπ κλπ 98 Π. Γνωμικό διαχρονικής ισχύος… 103 Feuillatre. τρέπειν δε φιλεί την αποτυχίαν εις τιμωρίαν». ο Ναυσικλής βγαίνει στο κυνήγι της Θίσβης («επ’άγραν» σελ 71). πολλής δε διασκευής.π. λέει ο Feulliatre. σελ 95 γιατί. αλλά παράλληλα ο συγγραφέας αυτός κάνει κομψότατη χρήση μεταφορών97 και το ότι μετέχει σε κίνδυνο. 49 «Πάθος γαρ άπαν το μεν οξέως γιγνωσκόμενον ευβοήθητον. η Χαρίκλεια γίνεται σκλάβα του πόθου του Θεαγένη η διάνοιά της παίρνει φωτιά στη θέα του (σελ 115). η ημέρα γελά (στην περίφημη πρώτη πρόταση). ζέουυσα φορά (σελ 35) διακρίνει την επιθυμία της Χαρίκλειας να καταλυθούν τα εμπόδια. η Χαρίκλεια κέχρηται πτεροίς εναντίον του συμφέροντος του πατέρα της Χαρικλή (σελ 84). σελ 61 97 Ένια (πράγματα) μέντοι σαφέστερον εν τοις μεταφοραίς λέγεται και κυριώτερον Π.παράδειγμα σελ 357 «αρνείσθαι την των θεών θυσίαν ουκ ευσεβές. ώστε ασφαλώς πραχθήναι» 102 Feuillatre ο. η Χαρίκλεια είναι η άγκυρα η μόνη του πατέρα της Χαρικλή (σελ 139). ομοίως δε και το ήθος»104 94 Παράδειγμα Σελ 357 «γελώντων άμα των κλαιώντων και ευρισκομένων ους μη εζήτουν και απολλύντων ους ευρηκέναι εδόκουν κλκλπ» ωστόσο το συγκεκριμένο κρίνεται καλόγουστο. σελ 60 13 . Ο Θεαγένης αποκαλεί «φως» την αγαπημένη του. 95 Feuillatre. ο Υδάσπης «καίγεται από φωτιά» (εφεστάναι. ο. να γίνει αντιληπτή τεχνητότητα και ψεύδος στο στη σελ 259 « απελπισθείς γαρ ο έρως ουδεμίαν έχει φειδώ του ερωμένου.Δ.Δ σελ 98-98. βιβλ 4. και το μια σελδ μετά: «πολλής μεν βουλής το πράγμα.ΕΡΜΝ. είναι θετικό βέβαια.ΕΡΜΝ. κλυδωνίζεται ένα πλήθος (στο 10 βιβλίο).Δ.σελ 331) πονώντας γιατί πρέπον νομίζει να θανατώσει την κόρη του. στη συμφορά υπάρχει βάπτιση (σελ 47). Το της ρητορικής περιόδου συνεστραμμένον και κυκλικόν και δεόμενον στρογγύλου στόματος και χειρός συμπεριαγομένης τω ρυθμώ». παρακάτω: «Απίθανος δια την περιαγωγήν φράση /περίοδος.ΕΡΜΝ. οι καρδιές δε μπορεί να είναι σιδερένιες (σελ 115). όταν αναλύει τα αξιοθαύμαστα αποτελέσματα που η τεχνική αυτή έχει. Ωστόσο πείθει ο Feulliatre.ΕΡΜΝ.13 Και η υπερβολική χρήση της αντίθεσης94 στον Ηλιόδωρο κατατείνει μερικές φορές στο να είναι αισθητό το ύφος ως τεχνητό95 Η τεχνικότητα των ομοιοτέλευτων πχ σχημάτων και η σπουδή που τα επιτηδεύεται. ώστε πρεπόντως ανυσθήναι.101 Η ρητορική φράση του Ηλιόδωρου δεν έχει τίποτα το τεχνητό102.π. 101 «Δουλεμένη φράση λαμπρότητα και δύναμη του κάθε μέρους» πράγματι τώρα «τα παλαιά μοτίβα γλωσσικής έκφρασης στιλβώνονται με μεγάλη επιμέλεια» Ηagg ο.π. σελ 98-98 99 Π.ΕΡΜΝ. ο.Δ.π. V. καθότι κινδυνωδέστερος ο λόγος εί μεταφορά γιγνεται98 . σελ 29 104 Π.Δ. το βλέμμα είναι αεικίνητο σαν τον άνεμο ( «το όμμα ηνεμώμενος» σελ 101). σελ 71. στον ύπνο βύθιση.99 Διευκολυνόμαστε να εξάγουμε το συμπέρασμα πως η τορνευμένη και σύμμετρη 100 φράση του Ηλιόδωρου. σελ 54-55 100 Χιλιαδάκης ο. σφαγιάζειν τους παρ’αυτών δωρηθέντας ουκ ευαγές». σελ 21--. «λύνει του λόγου τη δύναμη»96. Περιγράφονται χαρακτηριστικά του ρητορικού λόγου. σ’άλλα σημεία 96 Π.

1998 σελ 163 107 με την ιδιόλεκτο τους. Bertoni & Massimo Fusillo «Heliodorus Πarthenopaeus» στο Hunter. σελ 139 109 Feuillatre ο.) που η υπεροχή τους και η ειλικρίνειά τους εμψυχώνει τα τεχνικά μέσα105--Ο Ηλιόδωρος παρουσιάζει τους ανταγωνιστές-αντεραστές (ανταγωνίστριες. σελ 23 banales notations de sentiments αλλά απηχούν γνώση ψυχολογίας και απαραίτητη απόδοση της. 116 Που εδώ έχει έννοια εκτραχηλισμού … μάλλον όχι γνήσιο αίσθημα.π. «πολυδιάστατο λογοτεχνικό δημιούργημα» χαρακτηρίζει τον Τριμαλχίωνα του Πετρώνιου ο Walsh.113 O Χιλιαδάκης κατηγορεί τον Ηλιόδωρο για έλλειψη ψυχικού βιώματος114 στους διαλόγους των ηρώων του115 που «δε μπορεί να κρυφτεί με το πομπώδες ύφος». 118 Walsh. Σελ 30 111 Π. Studies in Heliodorus. Richard (ed).107 Πράγματι. Marc. Cambridge philological Society. Rimell V.111 Ακόμη και στον τρόπο που «σημειώνει» ο Ηλιόδωρος τα συναισθήματα δεν αρνείται κι ο Feuillatre ότι αρμόζει ίσως ο χαρακτηρισμός «τετριμμένος».106 H V. ο. v.ΕΡΜΝ. Εισαγωγή στο Π.Kleijwegt. που δεν έχει ερείσματα εσωτερικά. σελ 93 110 Στο XXI του βιβλίου 1 έχουμε ένα παράδειγμα: Η Χαρίκλεια επιτυχώς ζωγραφίζεται όπως προσπαθεί να αντεπεξέρθει στην πρόκληση της δύσκολης θέσης όπου τη βάζει η πρόταση γάμου του Θύαμη. σελ 22 ΄ 115 «Χωρίς βάθος». Το πηγαίο αίσθημα ελλείπει.Α σελ 4 Cl. Cambridge. χαρακτηρίζονται ο. ο. καλύτερα) να είναι σχεδόν δαιμονικοί χαρακτήρες. από την υπερβολική δόση ρητορείας «τα προσποιητά αισθήματα και τα ψεύτικα δράματα ταυτίζονται τέλει με τα γνήσια αισθήματα και τα αληθινά δράματα»108 και έτσι ζωγραφίζεται ο χαρακτήρας του Γείτονα. στο Σατυρικόν.π. Review of the book στο Ancient narrative. Petronius: A Handbook 2009 των Prag & Repath (eds) --------. 113 Walsh. Χρησιμοποιεί το πάθος116 καταχρηστικά για να αναπληρώσει τη αποτυχία του στο ήθος ο «καλός σοφιστής».π. ο..ΥΨ. και έτσι το έργο γίνεται πολύ πιο μανιχαϊστικό.π. κατ’αυτόν τον σχολιαστή.Rimell βρίσκει πως ο Πετρώνιος πετυχαίνει στον ύπατο βαθμό να σκιτσάρει τους χαρακτήρες του βιβλίου του.112 Ακολουθώντας άλλη οδό. «Το άψυχο είναι κάτι το ολότελα ξένο στην ηθο-ποιία». στην ιδιόλεκτο του Γείτονα. preliminary version 108 George.Δ. Ενώ. λόγω του θρησκευτικού και φιλοσοφικού του background.14 Το δημιούργημα έχει συνάρτηση με την ηθική βίωση και τις ψυχοπνευματικές δυνάμεις (το πάθος.π.π.8. ο Πετρώνιος περιέγραψε εμπνευσμένα τον ίδιο τον έρωτα του Εγκόλπιου με το Γείτονα χωρίς σατιρικές προθέσεις αλλά απλά σαν κωμωδία ηθών. σελ 163 112 Feuillatre. σελ 215 105 106 14 . Αυτόαφοπλίζεται όσον αφορά την ψυχολογική τους διαγραφή λοιπόν. σελ 140 114 Χιλιαδάκης.π.118 Τον τρόπο συμπεριφοράς που έχει μηχανευτεί ο ο Πετρώνιος για το Λεκατσάς. ο.π. κατά τον Χιλιαδάκη117. 117 Ο. Αλλά και για τον Ηλιόδωρο υποστηρίζεται109 πως πάντοτε επιτυγχάνει (και φροντίζει) να έχει αρμονία ανάμεσα στην εικόνα και την κατάσταση110. 341 παρατίθεται από τον Walsh. ο.

ο. γλωσσικά… !!!!!!! ενώ. σαν εγχειρίδιο σωστής συμπεριφοράς. του αποκαλεί «Θεατρινίστικα κόλπα-mimicis artibus»119 ο ίδιος.Δ.. για τους μαύρους θεούς μες στη βαθιά τη γή θα ταξιδεύει» «αέριες Άλπεις» «η Διχόνοια ξέπλεκη στους Αθανάτους ύψωσε το στυγερό κεφάλι και στο σκισμένο φουστάνι της δια΄στροφο στήθος κρύβει» Από το λόγο του Εύμολπου για τον εμφύλιο πόλεμο 129 Selden.ΕΡΜΝ.120 Το πρόταγμα για τους παλαιότερούς μας σίγουρα υφίστατο όπως το περιέγραψε ο Δημήτριος : Ο τεχνικός λόγος να είναι μίγμα λυμένου και περιπλεγμένου δηλαδή «εγκατάσκευος και απλούς άμα»121. Αναφέρεται από Walsh.π. σελ 165 και 163.ΕΡΜΝ. 1994. «Genre of Genres» στο The Search for the Ancient Novel J. στης Σικελίας τα νερά που κολυμπούσε. σελ 81 123 Π. 128 Ελιτίστικος λόγος: «Κίτρινη Τισιφόνη» «η σάλπιγγα τον άρη ως τα’αστρα φτάνοντας.τι λοιπόν έχει να κάνει με το γλωσσικό ύφος εστιάζουν τα παρακάτω: Το ύφος του Ηλιόδωρου είναι βαρύ124 και σοβαρό και ο Feulliatre το εξηγεί125 με το ότι είχε θέσει το έργο του κάτω από την αιγίδα μιας Pronoia /Πρόνοιας που όφειλε να την εκφράσει. σελ 102 126 Rose. ομολογούν πως υποσυνείδητα-ενσυνείδητα παίζουν θέατρο (παραδειγμα κεφ 110 σελ 148 «παίζαμε με διαφορετικό θάρρος την κωμωδία») 120 Είχε διάδοση κάποιο σύγγραμμα του Θεόφραστου. »χασκανίζανε» «πλούτια» «κόβουν λάσπη» «δεν περπάτησε καλά» «γίδι» Τα’αχατες» δεν του αξίζει ούτε το κατούρημα» «φάε και πιε» «παραδάκι» «κωλοβασίλειο» χώσω στο φύλλο του απήγανου» «καλό κουμάσι» «μένεις χάσκας». και ούτε πολύ ατημέλητος ούτε και πάρα πολύ ψιλοδουλεμένος---γιατί «οι ακούοντες ναυτιώσι δια το απίθανον» (κακομεταχείρισμα της ειλικρίνειας). Η γλώσσα του Πετρώνιου από τον Rose χαρακτηρίζεται θαυμάσια126 κάνει αμαλγάματα χυδαίου127 και ελιτίστικου128 λόγου εξαιρετικά πετυχημένα129. σελ 41 130 Rose ο.π. στριγγή» «μάταιη χρήση βρίσκει η πέτρα» «Τρύπια η γη από της τρέλας τα έργα» τον ουρανό να δούνε τω΄ρα οι θεοί του κάτω κόσμου ελπίζουν» το σκάρο. Στη σελ 178: «Ο Πετρώνιος παρουσιάζει τους κεντρικούς χαρακτήρες του έργου ως ηθοποιούς που πρωταγωνιστούν σε κακόγουστα μελοδράματα” και στην ίδια σελ «Μελετημένες πόζες δανείστηκαν από τη θεατρική σκηνή του μίμου»--κι οι ίδιοι μάλιστα. σελ 215 Προφανώς ο Πετρώνιος συντασσόταν με γραμμή διαφύλαξης καλού γούστου. D.L. κείται δουν όμως η δυστυχής κλπκλπ»---πραγματικά. τί πρέπει να αποφεύγουν όταν είναι σε κύκλο εκλεπτυσμένων ατόμων. ώ συμφοράς θεηλάτου (…) κείται Χαρίκλεια..Hopkins. σελ 92 τόμος β 15 . Σ’ό.Δ. πολλές φορές δίνουν χάρη κι ομορφιά στην έκφραση»123. σελ 53 122 Π. Τον που εξίσου μπορεί να διακρίνει κι έναν αλαζόνα και αγροίκο αφέντη απελεύθερο εκατομμυριούχο σαν το Τριμαλχίωνα.π. «Τα παρά την θέσιν ονόματα. ο Πετρώνιος τον απεχθανόταν.Δ. ως εκλεπτυσμένο ο ίδιος άτομο. 121 Π. 125 Feuillatre. κάπως αχώνευτο.Tatum. σελ 92 τόμος β 127 Λέξεις χυδαίες : «τζάτζαλα». J. μας δίνει λεπτομερειακά επεξεργασμένες σκηνές περίπλοκου αισθησιασμού. ο.ΕΡΜΝ. που προειδοποιούσε αυστηρά τους αναγνώστες. σπαρταριστό στο τραπέζι απλώνουν» «Η ίδια της ρώμης νεολαία τη δύναμή της μίσησε» «ο κόσμος όλος.130 «Η αισθητοποίηση είναι συνειδητή μίμηση κατόπιν ορθολογικής επισκόπησης και διάταξης των μοτίβων από μια υψηλή σκοπιά 119 Walsh. οι χαρακτήρες.. Αλλά και : «Η ακρίβεια στη χρήση των μερών του λόγου είναι πράγμα μικρόχαρο»122 ομολογεί.15 τρίο των ηρώων θεατρινισμό. «παρλαπίπίπες» «θα σε πλακώσω» «σαν τον τράγο που’φαγε ρεβίθια κοιτάς» κλπκλπ από το δείπνο του Τριμαλχίωνα. βαρύτητα νοήματος εγκιβωτίζεται επί παραδείγματι στο «ευγενούς γαρ ήθους και όψεως και βάρβαρον γένος όικτος εισέρχεται» σελ 264. σελ 137 124 Παράδειγμα ο θρήνος του Θεαγένη στη σελ 47: «-ω πάθους ατλήτου. ματωμένος.

.σελ124 134 Η υπερβολική λέξη… 135 Λεκατσάς. παίρνει το λόγο για να απαγγείλει ομηρικά κατορθώματα του τύπου : Ο Διομήδης κι ο Γανυμήδης ήταν αδέλφια. σελ 91 137 Π. σελ 73 139 Π.π. Στη συνέχεια οι Τρώες είχαν πόλεμο με τους Παρεντίνους. έχει την απαίτηση να τον κρίνουνε σοφό για σκέψεις που καταθέτει όπως : «στον τοξότη γεννιούνται οι αλλήθωροι που κοιτάζουνε τα λάχανα και παίρνουνε το λαρδί» (σελ 48). E. σελ 137 140 Walsh ο. ο. Ψελλός τις βλέπει να είναι 131 Ο Τριμαλχίωνας χωρίς ντροπή διατείνεται «όλα τα ξέρω εγώ» (κεφ 39 σελ 47). δημιουργεί εντυπώσεις παραδόξου138. σελ 139—«αν θελήσει η θάλασσα να μας σπλαχνιστεί. Αίσθηση του Δημήτριου για τις γλωσσικές εκφράσεις είναι πως «Κινδυνώδεσι πράγμασι και φύσει δυσκατόρθωτα μπορεί να μεταχειριστεί κανείς ε π ι χ α ρ ί τ ω ς [όπως η Σαπφώ]»133 Οι χαμηλές και μέτριες φύσεις ουδέποτε διακινδυνεύουν επιζητώντας τα άκρα 134 γι’αυτό και ασφαλέστερες μένουνε. αφήνοντας στη θέση της το ελάφι της Άρτεμης. σημειώνει ο Auerbach. Αυτά φρονεί η σχολή σκέψης του αρχαίου συγγραφέα.π. Εισαγωγή στο περί ύψους σελ 13. 136 (Jona Palm) Hagg ο. «φοινιχθείς αιδούς» διαλανθάνει ο Μερόηβος στην 341 σελ κλπκλπ 138 Feuillatre.π. αντίθετη προς του Κεκίλιου και του Απολλόδωρου Περγάμου και του Διονύσιου Αλικαρνασσέα. ως τέτοιος ζωγραφίστηκε από τον Πετρώνιο.135 Ο Ηλιόδωρος περιγράφει την πραγματικότητα με τόνο υψηλό σα να είναι έργο τέχνης136 και έτσι καταστρατηγεί το «την συνήθειαν τίθεμαι κανόναν πάσης ονομασίας» του Δημήτριου. θα μας φέρει ενωμένους στ’ακρογιάλι—η άμμος στα βάθη της θάλασσας που τίποτα δε συλλογάται θα μας σκεπάσει αγκαλιασμένους» Πετρώνιου σελ 159 141 Walsh ο.π.ΕΡΜΝ. όμορφες και χαριτωμένες κατά το αρχαίο.Δ. Το διθυραμβικόν και σύνθετον όνομα139 Στα σχολεία της ρητορικής διδασκόταν εξωτικό λεξιλόγιο140.ΕΡΜΝ.137 Και αυτός.ΕΡΜΝ.Δ σελ 104-105 αλλά ----οι ονοματουργοί με τα πεποιημένα ιδιωτικώς ονόματα ποιούσι μεγαλοπρέπειαν …γιατί μοιάζουν με ασυνάρτητους ήχους και γιατί δίνουν την εντύπωση ολότελα καινούργιου ο.16 και με πρόθεση καλλιτεχνική ούτως ώστε η ζωγραφισμένη απειροκαλία και γλωσσική πνευματική ευτέλεια131 γίνεται λεπτού γούστου έδεσμα για την ευωχία των μελών λογοτεχνικής αφρόκρεμας» 132. ο ήρωας του Πετρώνιου Γείτων. όπως και ο Πετρώνιος με το ανάμικτο γλσσικό ύφος του.Δ. ο. Ο Αγαμέμνονας άρπαξε αυτήν. που έχει πλαστεί και για να διακωμωδήσει ακριβώς αυτές τις εκλύσεις. Η Ελένη ήταν αδελφή τους.π.π. 132 Auerbach. σελ 139— 16 . εκφράζεται σχεδόν αποκλειστικά με εντελώς περίτεχνα αποσπάσματα ρητορικών λόγων141 Τις λέξεις του Ηλιόδωρου ο Μ. και ο Αίαντας τρελάθηκε επειδή η Ιφιγένεια δόθηκε στον Αχιλλέα» κεφ 59 σελ 76 Σε κουβέντες του κλείνει ιστορικές και μυθολογικές γνώσεις : Ο Δαίδαλος έκλεισε τη Νιόβη στο δούρειο ίππο σελ 64—Ο νικητής πορθητής της Τροίας Αννίβας σελ 63—ο Κύκλωπας έβγαλε το δάχτυλο του Οδυσσέα με μία τσιμπίδα σελ 61-----ο Τριμαλχίωνας είναι απόλαυση κορυβαντιούντος μηδενικού. σελ 70 133 Π. σελ 107 ---πχ «θεηλατούμαι» λέει η Χαρίκλεια σελ 194.

σελ 21 παράδειγμα : «καθάπερ πάλαισμα το πλάσμα. Πού η στρονομία. 147 Π. του Θύαμη: «ει μεν γαρ εδει τω της αρχής αποχρήσασσθαι νόμω. Που είναι η διαλεκτική τέχνη. το καλοδουλεμένο και το γλυκό.17 αβρές και ωραίες142 και το λόγο του γενικά τερπνό και ηδύ143 αλλά και πολύ μεγαλοπρεπή144.π. Γιατρομανωλάκης ο. τί grotesque παρομοίωση!152 Ό.ΕΡΜΝ. 146 Ψελλός ο. που τις βρήκαν οι άλλοι πριν από μας. δεν τολμάμε ούτε καν να μελετήσουμε τις τέχνες τουλάχιστον.ΕΡΜΝ. ανδρί δε απόκρισιν . Τείνει στο υψηλό και είναι πρωτότυπος.π.π. σελ 159--.Α σελ 37 Και μάλιστα ψυχρά δοκεί πάσα υπερβολή διότι των αδυνάτων έοικεν σελ 124 Π.ΥΨ.τι θα άρμοζε θα ήταν : «Το γαρ πράγμα σμικρόν και ου δέχεται όγκον τοσούτον λέξεως»153. την άκρα σοβαρότητα και έναν κάπως ηρωικό τόνο. γιατί είν’ολωσδιόλου ταπεινό και μικρόψυχο. μάλλον θα διαφωνούσαμε με την άποψή του ότι δεν πάσχει ιδιαίτερα από αττικισμό και έπαρση.π.«Κι εμείς. αλλά διαδάσκουμε στους άλλους και διαδσκόμαστε οι ίδοι ό. γλυκύτατε» σελ 36 144 όζει ρητορικού λόγου.π. σελ 47. εν ανδράσιν» 145 Ψελλός τις η διάκρισις των συγγραμμάτων. Που η παλαιά μέγιστη επιμέλεια της σοφίας. το κείμενο (σελ 30) του «διαλόγου» Θύαμη -Χαρικλειας αναφορικά με την πρόταση γάμου.Δ.ΕΡΜΝ. 124 148 149 17 . 150 Walsh. κατήγοροι όντας της αρχαιότητας. επειδή οι άνθρωποι αγαπούσαν μόνο την αρετή…» κεφ 88 σελ 116 152 Feulliatre. και γλιστρούνε σ’αυτό το είδος όσοι ενώ επιδιώκουν το περίτεχνο.Δ.τι είναι λαθεμένο. φυλακτέον ουν.» κεφ 88 σελ 116 151 Walsh. σφάλμα που προστυχότερό του δε βρίσκεται.π.151 Ο μυκηθμός του ταύρου που νικιέται από τον Θεαγένη «σαλπίζοντας». ο.146 Να και μία άλλη γωνία θέασης του εκφραστικού ζητήματος: «Το παραφούσκωμα δεν ταιριάζει στο λόγο που εικονίζει την πραγματικότητα»147 «Τα κούφια και ψεύτικα φουσκώματα όπως στα κορμιά είναι κακοήθεις όγκοι και καταντούν να μας ρίχνουν στο αντίθετο-το παιδιάστικο αυτό είναι ολότελα αντίθετο προς το μεγάλο.«Στα παλιά τα χρόνια.βιάζεσθαι μεν γαρ οις εξόν. Κάνει λόγο ωστόσο για «μετρημένη μεγαληγορία». 153 Π.Δ. ο. και οι κωμωδωποιοί χρώνται αυτή ότι εκ του αδυνάτου εφέλκονται το γελοίον ο.ΕΡΜΝ. ξεπέφτουνε στο εξεζητημένο και στο κακόζηλο»148 149 Όταν ο Εύμολπος θρηνεί με αποφθεγματικές ρήσεις την παρακμή των επιστημών τα λόγια του ηχούν κούφια και προσποιητά. ο Ηλιόδωρος κατά το Χιλιαδάκη ο. το πυνθάνεσθαι περιττόν» «πρέπει γαρ οίμαι γυναικί μεν σιγή. σελ151: η γλυκύτητά της στο αυτί ή η παράσταση που δίνει ή η ευγένεια του νοήματός της [το τη διανοία έντιμον} 143 Χρησιμοποίησε το «θερμό λυρικό χρώμα» λοιπόν.150 οι στίχοι του Πετρώνιου επιτελούν σκοπό ειρωνείας όμως εδώ γιατί οι απόψεις αυτές αποτελούν τυποποιημένες ηθικολογίες που ίσως άρμοζαν στον Σενέκα.. 119 154 Π. ο.π.Δ.145 Παρά ταύτα. Απορρέει «ψυχρότητα ύφους»154 οι όμορφες λέξεις: ορισμός Θεοφράστου Π.Α σελ 35 142 Π. οπωσδήποτε πάντως για την θετικώς εκτιμώμενη «υψηγορία». όντως. σελ 159 -..ΥΨ. πάντως εξήρκει μοι το βούλεσθαι. σελ 87 Στον Πετρώνιο θα είχε το λόγο ύπαρξής της. πνιγμένοι στο κρασί και στις πουτάνες.

σχηματισμένη από στοιχεία που συγκεντρώθηκαν τυχαία ενώ με μια βαθύτερη εξέταση θα μπορούσαν να βρεθούν χαλαρά και κούφια.ΥΨ. J. μήπως.Α σελ 43 155 156 18 .Tatum.158 Π. έτσι που να τα περιφρονούμε θα’ναι ευγενέστερο από να τα θαυμάζουμε». 155 Ο Winkler ωστόσο. φέρνει τις αποτυχίες στο στυλ156 σαν απόδειξη του ότι τα ρομάντσα «δεν ήταν μονότονα ιδεώδη αλλά είχαν στυλ πεποικιλμένο όσο κάθε καλή λογοτεχνία»157 Μένοντας εδώ. τι φέρει το χαρακτήρα του υψηλού]. δίνει κάποια επιφανειακή εντύπωση μεγέθους.ΥΨ.18 […]Να κρίνουμε.Hopkins.Α σελ 43 Throwaway silliness ονομάζει απόσπασμα μιας περιγραφής προσπάθειας προσάραξης στη Ζάκυνθο και διάλογο του Καλασίρη μ’έναν ψαρά 157 Winkler. έχουμε αποστάξει το υγρό διαμαντάκι του Ανώνυμου «η κριτική των λογοτεχνημάτων εκτίμηση είναι ο τελευταίος καρπός μεγάλης πείρας».1994.J. πως «[ό. σελ 26 158 Π.«The Invention of Romance» The Search for the Ancient Novel J.J.

19 Q.σελ 7 και 8 161 Brethes. Το ρομαντικό ιδεώδες μυθιστόρημα ο Χιλιαδάκης το χαρακτηρίζει «αντικείμενον είδους». Μεμονωμένη περίπτωση χαρακτηρίζει το Σατυρικόν ο Hagg159ενώ τα ιδεώδη ρομαντικά μυθιστορήματα ήταν είδος λαϊκό που πολλούς αιώνες άκμασε. μίαν εποχή που η καλλιέπεια και η ευφάνταστος εύρεσις τρόπων θα αντικαθιστούσαν την έμπνευση (στην ιδέα ) που είχε χαθεί»160 (Όμως. που δύσκολη ή καλύτερα αδύνατη είναι κάθε αλλοίωση στην εντύπωση που αρχικά προξένησε και που ισχυρή και δυσκολόσβεστη αφήνει την ανάμνηση του»162 Απερίφραστα θα πούμε πως η ανάγνωση και των δύο παρακαταθηκών την αρχαιότητας δεν παρέλειψε να το πετύχει αυτό. Κρίση του Ανωνύμου είναι ότι «πραγματικά μεγάλο είν’ εκείνο που στη απεριόριστη αναθεώρηση αντέχει.E. η ομολογία μας έχει ως εξής: Μας εντυπώνεται η αίσθηση πως αυτά τα έργα (ιδίως. Βιβλιοκριτική κάνει στο Ancient Narrative volume 8 ο Koen De Temmerman 162 Π. R. ευρύτερο απ’ότι νομίζεται.π. πολύ φυσικό να εξηγηθεί λοιπόν το που «άκμασε επί πολύ. ο Πετρώνιος ίσως έχει!) Ο Brethes εισηγείται σε μελέτη του του 2007161 πως η αντίθεση της λατινικής ρεαλιστικής πρόζας και του αρχαίου ελληνικού μυθιστορήματος ενδέχεται να είναι μοντέρνα κατασκευή και το είδος του ΑΕΜ. Όσο κι αν το ταξίδι μας οφείλει να τελειώσει εδώ.D. το λατινικό). δηλαδή όχι έργο προσωπικής εμπνεύσεως. Une Etude du Cοmique dans le Roman Grec. Αφουγκρασθήκαμε το ζωηρό.. ----------------------- 159 Hagg ο. ακμαίο σφυγμό τους.π. θα μπορούσαν κάλλιστα να αναπνεύσουν στον δικό μας αέρα. σελ 16 Χιλιαδάκης ο. Ηελιος Σαλερνο 2007. για τη γράφουσα. στην περήφανη επιβίωσή τους μέσα στο σήμερα. είναι πολύ λιγότερο χοντροκομμένο κι απλογενές.ΥΨ.Α σελ 45 160 19 .

1966 Hagg.Ι. J.Ζαχαρόπουλου. μτφρ. εισαγ. Studies in Heliodorus. Sexual Symmetry: Love in the Ancient Novel and Related Genres. Richard (ed). D. μτφρ Αλ.λευτ. περί ύψους. μτφρ. Π.L. v. Μ.. Decoding the Ancient Novel Princeton Univ.Παναγιωτάκης. Ι... επ. 1994 Morgan. μτφρ. H. E. Routledge London & N. J. v. 1998 Kleijwegt.Ι. Etudes sur les Ethiopiques d’Heliodore Univer. Apoleius & Petronius στο Forms of Time and the Chronotope in the Novel στο The Dialogic imagination: Four Essays. Η ρωμαϊκή μυθιστορία: τα Σατυρικά του Πετρωνίου και οι Μεταμορφώσεις του Απουλήϊου.Tatum.Press of Poitiers. μτφρ..8.8. Princeton. Αθήνα.Y. Αθήνα 2000 Winkler.Χ.Ε. D.J. 1981 Bartsch. εκδ..Hopkins.Γρόλλιος. Αθήνα 1970? 20 . Review of the Petronius: A Handbook 2009 των Prag & Repath (eds) στο Ancient narrative. Austin.20 ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ Auerbach. & Stoneman R. Εκδ.Άγρα.Χιλιαδάκης. Π.Τ. Cambridge philological Society. J. m. Αθήνα. Τ... εκδ. Ι. P. Το αρχαίο ελληνικό μυθιστόρημα.Ζαχαρόπουλου.. η εικόνα της πραγματικότητας στη Δυτική λογοτεχνία. Κ.Τ. Cambridge.Τ. Ιστορία της λατινικής Λογοτεχνίας.Γιατρομανωλάκης. εκδ. εκδ. Μ. μτφρ. εκδ. Αθήνα...Μαστοράκη. 1994 Walsh. 1939 Ηλιόδωρος Αιθιοπικά ή τα περί Θεαγένην και Χαρίκλειαν. εισαγ.Ε. Αθήνα 1992 Hunter. E. Paris.Σιδέρη. 2005 Bakhtin. εισαγωγή Γ. preliminary version Konstan. 1989 Princeton Feuillatre. «Genre of Genres» στο The Search for the Ancient Novel J..Λεκατσάς.Ι.Ε..R. σχλ. T. μτφρ. 1939 The Search for the Ancient Novel J.Hopkins. Brethes R... J.Ι. περί ύφους. Μίμησις. Δημήτριος.Λεκατσάς. εκδ Μ. Κ. Γιάννης Κορδάτος.Konstan 2007 στο Ancient narrative. Μτφρ..Tatum. εις.G. Σχόλια Στ. προλογ D.Press.. Αθήνα. 1994 Ανώνυμος (Διονύσιος ή Λογγίνος). σχλ. Marc. preliminary version Koen De Temmerman Review of De l’idealisme au realisme: Une etude du comique dans le roman grec.Ζαχαρόπουλος. Shadi.έκδ. 1997 Ηλιόδωρος Αιθιοπικά. Αναγνώστου. «The Invention of Romance» J. (eds) The Greek Novel in Context.. 1992 Rose. Αθήνα 1978 Selden.

Μερακλής. Γνώση.ancientnarrative.Γ.montclair.htm 18/1/2010 http:// www.com/PSN/archive/2007/articles&reviews.edu/classics/heliodorus.21 Πετρώνιος. Αθήνα. μτφρ Μ. 1981 http://www. 2η έκδ.chss.html 21 . Σατυρικόν.