Sadrzaj

str:

1.Uvod……………………………………………………………………...………2 2.Pijeţova teorija kognitivnog razvoja………………………………….....……….3 2.1.Senzomotorni stadij…………………………………………….….….….…4 2.2.Peoperativni stadij………………………………………………….……….5 2.4.Stadij konkretnih operacija…………………………………...……..………6 2.5.Stadij formalnih operacija………………...………………..………… ……7 3. Mehanizmi prelaska iz jednog stadijuma u sledeci stadijum……...………….…9 4.Faktori kognitivnog razvoja…………………………………………..…....……10 4.1.Zrenje ili maturalacija…………………………………………..……....…..10 4.2.Iskustvo………………………………………………………...….…..……10 4.3.Socijalna(jezička) transmisija……………………………….….…………..10 4.4.Uravnoteţavanje…………………………………………….…….….…….10 5.Pedagoške implikacije Pijeţeove teorije…………………….……….………….11 6.Zaključak………………………………………………………..……..………..13 Literatura………………………………………………………………………….14

1

Uvod Ţan Pijaţe (1896-1980) je bio vrstan poznavalac zoologije i filozofije. čiji je redosled postojan i nepromenljiv. Kasnije studira i psihologiju u Cirihu (od 1818.). određen organizmu inherentnim činiocima i mehanizmima. a to su:     senzomotorni period preoperaciani period period konkretnih operacija period formalnih operacija Nuţnost redosleda javljanja ovih stadijuma ne znači da su oni nasleđno predodređeni ili preformirani. tj. Razvoj inteligencije prolazi kroz četiri glavna stadijuma ili perioda. Tvorac je jedne od najsloţenijih i najuticajnijih savremenih teorija kognitivnog razvoja. Organizam je u stalnoj interakciji sa svojom sredinom i kroz taj uzajamni uticaj odigrava se proces 'adaptacije'. po ovom biološki orijentisanom teoretičaru. već mogu samo da ubrzaju ili uspore razvoj. spontan. čiji je bio direktor do kraja svog ţivota. uspostavlja se ravnoteţa između dva komplementarna proceca 'asimilacije' (saobraţavanje objekta postojećim kognitivnim strukturama subjekta) i 'akomodacije' (modifikacija kognitivnih struktura u skladu sa objektom). već je proizvod aktivnosti subjekta koji je u potpunosti ovladao mogućnostima jednog stadijuma i koji ga prevazilazi prelaskom na sledeći (npr. ne stvaraju kognitivne strukture.1. Zajedno sa njim su i Karl Gustav Jung i Eugen Blojler. Danas se smatra najznačajnijim razvojnim psihologom XX veka. Do svojih otkrića. od konkretnih ka formalnim operacijama). Godine 1955. autoregulacioni proces. Pijaţe osniva Međunarodni centar za genetsku epistemologiju u Ţenevi. g.. pojmova i teorija Pijaţe je došao metodom eksperimenta i ispitivanjem dečjeg mišljenja putem kliničkog intervjua. Osnovni pokretač razvoja inteligencije jeste teţnja ka savršenoj i stabilnoj ravnoteţi. 2 . Kognitivni razvoj je. Na univerzitetu u Ţenevi radio je od 1929. odnosno faktor 'uravnoteţavanja'. Napisao je preko 20 knjiga od kojih su najznačajnije Uvod u genetičku epistemologiju i Psihologija detata. godine do smrti. Subjekt u svom odnosu sa objektom postiţe sve savršenije forme ravnoteţe serijom autoregulativnih kompenzacija. Uticaji socijalne sredine nisu formativni.

čime se postiţe adaptacija. koja se javljaju kasnije tokom djetinstva. Kognitivni razvoj deteta. predoperativni stadijum konkretnih operacija stadijum formalnih operacija 3 . gdje posredstvom aktivnosti organizam asimilira sredinu i informacije primenjujući svoje strukture. tzv. teţnja ka ravnoteţi. Utemeljitelj ovakvog umjerenog nativističkog pristupa švisarski je psiholog Jean Piaget. uočavanja i rješavanja problema te kreativnog stvaranja.u razvojnoj psihologiji neovisno su se pojavile dvije utjecajne struje razmišljanja o činiteljima koji potiču taj razvoj.Pijaţeova teorija je. delotvornog činioca u interakciji. sheme i operacije.2. Pijaţe razvoj tumači kao uspostavljanje ravnoteţe kroz neprekidno odvijanje dvaju procesa: asimilacije i akomodacije. st. Osnovne konstante u Pijaţeovom učenju su princip razvojnosti i stadijalnosti kognitivnog razvoja. i njen uticaj na obrazovni proces dece u proteklim decenijama bio je ogroman. koja predstavlja. refleks hvatanja ili sisanja) dok su operacije znatno sloţenija unutrašnja kognitivna pravila. a razvoj se sastoji u prilagođavanju ovih struktura zahtevima sredine kroz procese asimilacije i akomodacije Sheme su unutrašnje predstave izvesnih specifičnih akcija ili ponašanja koje su prisutne već na rođenju (npr. Najutjecajniji predstavnik ove struje je ruski psiholog Lav Vigotski. već kao interakciju organizma i sredine. prema Pijaţeu. dok akomodacija predstavlja promenu postojećih strategija u odgovoru na nova iskustva ili informacije.Pijaţe na razvoj gleda kao na autoformativan proces. sveopšti biološki princip. Predstavnici jedne struje drţe da je rani kognitivni razvoj posljedica međudjelovanja biološkog sazrijevanja ţivčanih struktura i spontanog djetetovog djelovanja i istraţivanja pojava u svijetu oko njega. mišljenja. u suštini biologistička jer tvrdi da su osnovne kognitivne strukture. a pri akomodaciji menja sheme/strukture u skladu sa osobenostima sredine. a to znači na čoveka kao aktivnog.“ Najsveobuhvatnija teorija kognitivnog razvoja je Pijaţeova teorija. urođeni obrasci. odnosno. Asimilacija predstavlja prilagođavanje iskustva ili predmeta već postojećim strategijama ili konceptima. Druga struja zastupa mišljenje da u misaonom razvoju ključnu ulogu imaju odnosi djeteta s odraslim osobama u njegovoj okolini koje mu pomaţu u spoznavanju i tumačenju zbivanja. PIJAŽEOVA TEORIJA KONGNITIVNOG RAZVOJA Kognitivni razvoj obuhvaća razvoj sloţenih misaonih procesa poput rasuđivanja. Početkom 20. Ravnoteţu između procesa asimilacije i akomodacije osigurava proces uravnoteţavanja(ekvilibracija).Pijaţe nije shvatio razvoj ni kao nativista ni kao empirista. samoregulaciju. prema Pijaţeu. odvija se kroz sledeće stadijume:     senzomotorni.

Senzomotorni stadijum (od rođenja do 2..Djeca se upuštaju u namjerna ili prema cilju usmjerena ponašanja.Sposobnost stvaranja unutrašnjih reprezentacija kojima um moţe baratati: mentalne slike predmeta.Dijete stalno iznova pokušava ponoviti određeno iskustvo. namjerno koordinirajući sheme kako bi riješila jednostavne probleme. ono će okrenuti usta i pokušati sisati prst. Piagetovi podstadiji senzomotoričkog razdoblja i adaptivna ponašanja  . hvatanja) uveţbavanjem postaju precizniji. godine) Jednostavni i kruti motorni obrasci koje dete donosi na svet rođenjem (refleks sisanja. Imaju fleksibilnije obrasce ponašanja koja im omogućuju imitiranje mnogo većeg broja ponašanja (nepoznatog). Imaju već sposobnost traţenja skrivenog predmeta na nekoliko različitih mjesta.. 4      . Mentalno predočavanje (18mjeseci do 2 god)….Refleksne sheme ( od rođenja do mjesec dana).1..To su jednostavne motoričke navike usmjerene na djetetovo vlastito tijelo gdje je predviđanje događaja ograničeno.2. Imaju sposobnost pronalaţenja skrivenog predmeta na mjestu na kojem je prvo nestao (stalnost predmeta – shvaćanje da predmeti postoje i onda kada su izvan njegova pogleda). Mentalno predočavanje omogućuje igru zamišljanja ili „kao da“ igru. ono će ga stisnuti Primarne cirkularne reakcije (1-4 mjesec). Djeca mogu imitirati ponašanja koja su malo različita od onih koja uobičajeno izvode. Veća kontrola nad vlastitim ponašanjem omogućuje djetetu i učinkovitiju imitaciju ponašanja drugih – imitacija poznatih ponašanja Koordinacija sekundarnih cirkularnih reakcija (8-12 mjeseci).Novorođenački refleksi – dotaknemo li prsto dječji obraz. što vodi pojavi namernog i svrsishodnog ponašanja. ljudi i prostora te pojmovi ili kategorije u koje grupiramo slične predmete i događaje. Dete uviđa da svojim ponašanjem moţe da utiče na okolinu. Ono djeci omogućuje rješavanje sloţenijih problema stalnosti predmeta koji uključuju nevidljivo premještanje – pronalaţenje igračke koja mijenja svoje mjesto dok ju dijete ne vidi. stavimo li prst na dječji dlan. Bolje im je predviđanje događaja. raznolikiji i sloţeniji. Ono počinje da razlikuje sebe od okolnog sveta. pa ponekad koriste svoju sposobnost namjernog ponašanja u pokušaju njihova mijenjanja. omogućuje odgođenu imitaciju (sposobnost prisjećanja i oponašanja ponašanja modela koji nije prisutan). mentalne predstave objekta omogućen je jačanjem funkcija simbolizacije u drugoj godini ţivota. Sekundarne cirkularne reakcije (4-8 mjeseci)Ponašanja su usmjerena na ponavljanje zanimljivih događaja u okruţenju. da bi krajem prve godine uvidelo da okolni predmeti nastavljaju da postoje i onda kada se izgube iz vidnog polja (permanentnost objekta). Djeca do rješenja problema dolaze naglo (ne putem pokušaja i pogrešaka ). Dalji razvoj unutrašnje. Tercijarne cirkularne reakcije (12-18 mjeseci)…Istraţuju svojstva predmeta kroz djelovanje na njih na nove načine. na prvom mestu razvojem govora.

konačno. peć greje. Mesec nam sija. Preoperativni stadijum (2 do 7 godina) Razvoj govora omogućava predstavljanje predmeta simbolima i rečima. " Animizam predstavlja teţnju deteta da shvata stvari kao ţive i obdarene namerama. Dete je u stanju da vrši klasifikaciju predmeta. Slična situacija je i u slučaju igre. finalizma i artificijalizma. ali samo na osnovu jednog svojstva – npr. Obiljeţija preoperacijskih misli:       konkretnost – još uvijek veća usmjerenost na predmete koji su blizu ili su povezani s trenutnom situacijom ireverzibilnost – nemogućnost logičkog povezivanja uzajamno ovisnih predodţbi (ima li tvoj brat brata?) egocentrizam – ponašanje prema kojem kao da svi znaju i vide ono što dijete opaţa ili zna (kada dijete nešto pokazuje osobi s kojom razgovara preko telefona) centracija – usmjerenost na samo jedan aspekt situacije ovisnost o percepciji – usmjerenost na trenutno stanje ili oblik onoga što dijete opaţa transduktivno prosuđivanje – nemogućnost povezivanja i uspoređivanja poznatih pojmova. U početku dete smatra da su ţivi svi oni predmeti koji vrše neku aktivnost.U ovom periodu dijete počinje da prihvata upustva i naredbe koje dolazeod roditelja i smatra ih obaveznim.2. U ovom periodu dijete ne moţe da se postavi u poziciju sagovornika i tada smo svjedoci"dječijih monologa " kada se samostalno igra." Na ovom uzrastu dijete ne razlikuje cilj i uzrok i u tome se ogleda njegov finalizam. Sa razvojem govora osim komunikacije dolazi do pojave mišljenja (interiorizacija govora) i intuicije (interiorizacije akcije). Artificijalizam se definiše kao "vjerovanje da su ljudi sagradili stvari ili da je Bog konstruisao stvari na isti način na koji to ljudi čine. Za to mišljenje je karakteristično postojanje :    animizma.Istovremeno počinje komunikacija sa roditeljima i sa drugom djecom.. kao što su nebeska tela ili vetar. boje ili oblika. korisna za čovjeka: sijalica nam svetli. Na ovom stadiju mišljenje je potčinjeno.Potom smatra da su ţiva pokretna tela i . Roditelji postaju djetetovo "Idealno JA". svako dijete se igra za sebe i ne poštujući pravila igre. Igra se oslanja na misao ali samo na individualnu misao djeteta.2. Djeca smatraju da planine rastu pošto je posađen kamen ili da su jezera iskopali ljudi. Mišljenje deteta je egocentrično. primate opaţanja. 5 . a ta aktivnost je uvek u suštini. tela koja se na izgled kreću sama od sebe. Dete sagledava svet samo iz svoje sopstvene perspektive i ima teškoća da prepozna postojanje drugih stajnih tačaka osim sopstvene.Sa razvojm mišljenje dječija igra postaje simbolička.

povecanjem sposobnosti za razumevanje osecanja uzroka i posljedice. Prilikom igranja djeca prihvataju pravila igre i pridrţavaju se tih pravila. o klasama predmeta i o odnosima među klasama. pri tome ne ograničavajući se na vrednovanje neke posebne akcije. Takodjer u ovoj fazi razvoja dalje se razvija djetetova sposobnost DECENTRACIJE. Stadijum konkretnih operacija (7 do 11 godina) Karakterise se pojavom sposobnosti za izvrsavanje logickih analiza. U ovom periodu počinju prve dječije rasprave. U tom period djeca shvataju šta znači poštenje. Za ovaj period karakteristično je da dijete u stanju da sarađuje. pretvara u obostrano poštovanje. pošto ne"miješa" svoje stanovište sa stanovištem drugih osoba. U ovom perodi javljaju se celovite strukture grupisanja (serijacija. reverzibilno mišljenje i nastajanje pojmova konzervacije. npr. da misli o predmetima.Mišljenje deteta je logičnije. U ovom razdoblju na osnovu novih mentalnih struktura. Mišljenje djeteta se mijenja. dijete postaje sposobno da razumije odnos izmedju subordiniranih i superordiniranih klasa predmeta kao i odnos izmedju cjeline i predmeta.3. Pravednost se stavlja ispred poslušnosti. manje egocentrično i manje zavisno od neposrednih perceptivnih iskustava.2.U tom periodu obrazuje se i pojam broja. koja se manifestira:   kroz djetetovu sposobnost da klasificira predmet kroz dva ili više kriterija stvara se djetetova sposobnost relativnog doţivljaja u odnosu na vlastito iskustvo 6 . Dete koje konkretno operacionalno rešava problem još uvek je usredsređeno na manipulisanje stvarima. Dete je u stanju da vrši mentalne operacije »u glavi«. bez obzira što ih zamišlja. drugarstvo ili fer-plej. Za ovaj razvojni period karakteristično da se jednostrano poštovanje(moral poslušnosti). korespondencija) koje omogućavaju kvantifikovanje. da računa. klasifikacija.Dete postaje mnogo vestije u koriscenju simbolickih misli. Obostrano poštovanje postoji kada pojedinci uzajamno pripisuju podjednaku ličnu vrijednost.

. Pijaţe smatra da u normalnom razvoju. individue postiţu razinu formalnog operativnog mišljenja do 15. Osim toga da bi proveravala hipoteze.4. već se poĉinje baviti i pitanjem mogućnosti.2. Sposobnost formalnog rasuđivanja omogućena je odvajanjem forme ovih operacionih struktura od sadrţaja. grupa dve reverzibilnosti (negacija i reciprocitet ).Za razliku od prethodnog razdoblja kad su mentalne operacije zahtijevale konkretne sadrzaje i predmete mišljenja. idejama i zaključuje na osnovu verbalnih iskaza. Obrazovanje ovih formalnih struktura je završni proces izgradnje celovitih struktura i time se odigrava intelektualno uključivanje u svet odraslih. U ovom periodu adolescent osim što svoje” ja” prilagođava sredini. Upravo tom promjenom razvija se tzv. Upravo ovaj novi pristup u razumijevanju sebe i vanjskog svijeta odredjuje adolescentovu usmjerenost prema budućem postojanju što ima znaĉajnu ulogu u ADOLESCENTNOJ KRIZI IDENTITETA(što ja jesam? što ja mogu postati?).uspostavila vezu između hipoteze i zaključka. Mišljenje adolescenta se prilično razlikuje od mišljenja djeteta. Sa razvojem formalnih operacija dijete se ne bavi više samoaktualnošću..dok kod nekih usporenih razvoja . kod formalnog. Stadijum formalnih operacija (počev od 12 godina) Na ovom stadijumu formalnih ili propozicionih operacija dete je sposobno da manipuliše postavkama. Glavna obeleţja formalnih operacija su:    kombinatorika. U ovom periodu adolescent ovladava hipotetičko-deduktivnim rasuđivanjem i eksperimentalnim dokazivanjem.god. operacijskog mišljenja dijete poĉinje koristiti pojedine simbole i ideje što znaĉajno mijenja njegovu sposobnost shvaćanja vanjskog svijeta. Adolescent ima svoj ţivotni program i plan za reformu drušva.Upravo takvi vidovi zakljuĉivanja znaĉajni su u adolescentnom razvoju kreativnosti. INRC .grupa četiri transformacije. osoba mora biti "sposobna za izvođenje"operacije operacija". HIPOTETSKO MIŠLJENJE. Ova reformatorska aktivnost se ispoljava jednom vrstom mesijanizma. što znaĉi da dijete poĉinje zakljuĉivati o neĉem što nije prethodno bilo dozivljeno ili spoznato. nastoji i sredinu da prilagodi sebi.ta razina moţe biti postignuta do neke 20godine. 7 .

1.Preoperativni stadij 3.Stadij konkretnih operacija 4. Stadij formalnih operacija * KOGNITIVNI RAZVOJ PO PIJEŽEU* 8 . Senzomotorni stadij 2.

Ali.mogu postojati sve vrste ovih. Prelasci su odredjeni iznutra –predodredjeni su.Na pitanje koje mu je cesto upicivano u formi:”Mogu li se stadijumi neogranice ubrzati”.koja dolaze iz aktivnosti djeteta ili pedagoskih uticaja odraslih.Upravo je osnovni problem .Po pravilu .Kad je rec o odstupanjima . Pijaţeovi postulati su: (1) adaptacija organizma .stadiji se javljaju konstantnim redosledom a njihova realizacija zavisi od sredine kao “hrane” za te mogucnosti i akcije subjekata. . kada su u pitanju stadiji bio problem mehanizma. koji su u osnovi prelaska iz jednog u sledeci stadijum.u zavisnosti od sredine .autoregulacijom koja karakteriše "epigenetski sistem".u zavisnosti od toga da li su izazvane nepredvidjenim iskustvima. Pijaze smatra da problem optimalne brzine razvoja jos uvijek nije dovoljno proucen . Pijaţe navodi tri mogucnosti:   Prelasci su odredjeni spolja-rezultat su pritiska iz okoline.Pijaţe je smatrao da nema potreba za tako nesto. Prelasci su odredjeni odgovarajucim strukturama-smatra Pijaze.onda to moze podstaci na razmisljanje da oni sadrze i izvesnu biolosku komponentu. 9 . Mehanizmi prelaska iz jednog stadijuma u sledeći stadijum S obzirom da stadijumi pokazuju konstantan redosled.Uzastopnost stadija unapred bi bila oblikovana u naslednoj opremi svakog pojedinca.Izvesne sredine doprinose da prelazak sa jednog na sledeci stadij bude brzi. (3) obrazovanje kognitivnih struktura neprekidnom interakcijom subjekta i objekta.on vise i ne veruje).ova komponenta nije ista kao sto je slucaj sa instiktima.ali redosled ostaje isti.Sto se tice problema trajanja ili brzine odvijanja stadija .zavisno od progresivnih unutrašnjih koordinacija i stečenog iskustva. jer svaka vrsta ima neku optimalnu brzinu razvoja. (2) adaptacija inteligencije u toku obrazovanja njenih struktura .Naime iz svakog stadijuma proizilazi izvestan broj celovitih struktura koje postaju nuzne tokom razvoja ali nisu bile takve na pocetku zivota.Ovdje se ona shvata kao otvaranje mogucnosti ili objasnjenje nemogucnosti koje treba da se realizuju.opazaju se ubrzanje ili zakasnjenje u odnosu na prosecne kalendarske uzraste .Ovaj pristup predstavljao bi povratak koncepciji o urodjenim idejama. ako se spretno postupa mogu nauciti bilo cemu deca bilo kojeg uzrasta.Za izvesne autore neograniceno ubrzanje bilo bi moguce i pozeljno.Dva najbolja dokaza za to su mogucnosti odstupanja i ubrzanja ili zakasnjenja stadija. da se.3.U ovom slucaju uzastopnost stadijuma ne bi vise bila nuzna.Cvrsto vjeruje da je redosled stadija konstanstan ali takodje istice da deca dostizu stadijume na razlicitim uzrastima.  Dakle.a Bruner je isao dotle da pise(u sta izgleda uostalom.

3 Jezička transmisija. Faktori kognitivnog razvoja Za objašnjavanje razvoja od jednog na drugi niz struktura Pijaţe izdvaja četiri faktora:     Zrenje Iskustvo Socijalna (jezička) transmisija Uravnoteţavanje(ekvilibracija) 4. 10 .1 Zrenje ili maturacija – razvojni proces koji se odvija po unaprijed određenom programu.Shema je skup pravila koja definisu odredjene kategorije ponasanja-kako se neko ponasanje manifestuje i pod kakvih uslovima.a ne iskustvo sa samim objektima.Razlicite sheme koje organizam razvio u bilo kom posebnom trenutku obrazuju “strukturu”.Tada se njegove sheme prlagodjavaju novoj situaciji i tako se ravnoteze ponovo uspostavlja.Fizicko iskustvo se sastoji u delovanju.Prema Pijeţeu izvor saznanja je akcija. 4.To je ustvari logicko-matematicko iskustvo. a objekte i dolazenju do izvesnog saznanja o objektima apstrahovanjem iz samih objekata.Naime.Taj process ponovnog uspostavljanja oznacava se kao uravnotezavanje.2 Iskustvo –Pijaze razlikuje dve vrste iskustva: fizicko i logicko-matematicko.akcija dovodjenja u vezu. Dok ne dostigne određeni stupanj znanja dijete ne moţe usvojiti neke sadrţaje niti uočiti odnose između njih.4 Faktor uravnoteženja ili ekvilibracije –faktor uravnoteţavanja je za Pijaţea najvazniji u razvoju kognitivnih struktura.Pocetne aktvnosti su spoljasnje.koje se brzo obrazuju u nizove koje Pijeţe naziva “shemama”. 4. dete moze primiti informacije od odraslih tek onda kada poseduje razvijenu strukturu koja ce mu omoguciti da asimilira novu informaciju.U svakom trenutku organizam raspolaze nizom shema koje ostvaruju odnos sa okolinom. Zrenje određuje tok kognitivnog razvoja.ovo je takodje znacajan faktora ali ne i dovoljan.Izvor logike je mnogo dublji. to je aktivna adaptacija organizma.Kada neki spoljasni dogadjaj otkrije da sheme nisu razvijene toliko da savladaju novu situaciju onda je organizam u neravnotezi.Pojam ravnoteze je za Pijazea veoma znacajan tek ako se zna sta Pijaze podrazumjeva pod pojmom “promjenjive saznajne strukture”.To je cjelokupna koordinacija akcija.To je iskustvo akcija subjekata. Ono se očituje u promjenama do kojih dolazi u ţivčanom sustavu. kada se suoci sa spoljasnjom situacijom koja nije uravnotezena nastojace da dodje do ravnoteze.Buduci da je subjekat u procesu saznanja aktivan.Organizam dela onda kada stupa u kontakt sa sredinom .To je razlog zasto petogodisnjak ne moze da nauci visu matematiku.Pijaze istice da logika nije izvedena iz jezika.4.svrstavanja u red i sl.Dakle fizicko iskustvo obuhvata svojstvo objekata dok logicko-matematicko iskustvo obuhvata akcije koje se vrse na objektima.Saznajne strukture se tokom razvoja mjenjaju od instinktivnih preko senzomotornih do operacionih struktura koje ustvari nesto organizam prima.Ono jos ne poseduje strukturu koja mu omogucava razumevanje datog materijala. 4. a primjer za to je da je redosljed stadija isti kod svakog djeteta. vec process kojim osmisljava svoju sredinu.

logičko-matematičko iskustvo. koristiti unutrašnje potkrepljivače kroz samoregulaciju. Uočljivo je da time Pijaţe ukazuje da usvajanje novog znanja suštinski zavisi od kognitivne organizacije svakog učenika. To nam bliţe govori i zašto je u obrazovnoj praksi najvaţnije učiti decukako da misle (Furth. čime pruţa podršku onim autorima koji se zalaţu za individualizaciju . Pijaţe razlikuje:   fizičko iskustvooje nastaje empirijskom apstrakcijom.Intelektualni razvoj usmeren je prema logičko-matematičkim strukturama. Jer. i obavezuje nastavnike da pri izboru gradiva i načina njegovog reprezentovanja vode računa o nivou razvijenosti mentalnih shema učenika mogućnostima asimilacije.5. Učenje mora biti aktivan proces pošto je znanje jedna unutrašnja konstrukcija(Kami. dodaje nove akcije i operacije. Pijaţe se zalaţe za školu u kojoj će nastavnik kombinovati usmeravanje i samostalan rad učenika. znači. Za Pijaţea saznavanje uvek uključuje mentalnu operaciju koja omogućava transformaciju i integrisanje nove informacije u već postojeće strukture. gde je saznanje dedukcijom izvučeno iz operacije koja se vrši na objektima.To istovremeno. Pedagoške implikacije Pijažeove teorije Pijaţe u svom učenju posebno ističe potrebu za razvijanjem kognitivne organizacije ličnosti učenika. uklopljene. Iz ovog proizilaze značajne implikacije za obrazovanje:  Za sticanje "fizičkog iskustva" u procesu nastave dovoljno je obezbediti potrebne materijale i podsticati učenike da otkrivaju svojstva predmeta. Za sticanje logičko-matematičkog iskustva neophodna je refleksivna apstrakcija koja je nuţno konstruktivna a to znači da prethodnu strukturu obogaćuje novim elementima.razvijati kognitivne strukture. obrazuje novu kognitivnu strukturu. On zamera tradicionalnoj školi što se ogledi izvode pred detetom. ako nema odgovarajućih kognitivnih struktura ni specifične informacije ne mogu biti osmišljene.ono sâmo nije eksperimentator. 1970) . 1971). ako je dete eksperimentator onda su putevi za razvijanje radoznalostiotvoreni: jedan rešen problem otvara i privlači na nove probleme to je put koji vodi i razvoju eksperimentalnog mišljenja Autori koji se bave izučavanjem obrazovnih implikacija Pijaţeove teorije iz nje izvode principe značajne za unapređivanje vaspitno-obrazovnih postupaka. izvlačenjem iz samog objekta apstrahovanjem jednih a zanemarivanjem drugih svojstava.  11 .

uvode istinski pokretači razvoja učenika. 1961) poredi asimilaciju sa funkcijom transfera: postojeće strukture se primenjuju na nove informacije iostaju nepromenjene. dok akomodaciju poredi sa funkcijom veţbe: ona dovodi do pro-mena/razvoja kognitivnih struktura koje omogućavaju bolju adaptaciju subjekta u okolini. po navedenom principu "umerene diskrepance".što je "ključ za pravu teoriju mišljenja".Zaključak je da logičkomatematičke strukture ne moţemo učeniku dati u gotovom stanju. To bi bio jedan od načina razvoja kognitivnihstruktura.Konflikti su pokretači zato što subjekt teţi da prevaziđe nesklad i uspostavi ravnoteţu. i izuma (invent).Za razvoj je najpovoljnije ako dolazi do umerenog stepena neravnoteţe . ali razvija i osetljivost za probleme što je preduslov za razvijanje individualnih potencijala.Kami (1971) naglašava razliku između otkrića (discovery). To razvija interesovanje i povećava unutrašnju motivaciju. koji je neophodan za sticanje logičko-matematičkog iskustva. Kognitivni konflikt moţe nastati između subjekta i objekta ili različitih podsistema subjekta. Menčinska (1981) ističe da je Pijaţe svojim učenjem o usmerenosti intelektualnog razvoja i načinom klasifikacije iskustva razrešio konflikt teorija učenja o reaktivnoj aktivnoj ulozi učenika. Ona je doţivljena od strane učenika kao kognitivni konflikt. Hant (Hunt. on ih mora sam stvarati. pri sticanju fizičkog iskustva. jer su ta iskustva fizičko (reaktivno) i logičko-matematičko (aktivno) u procesu obrazovanja povezana i prepliću se. delatnosti subjekta koji misli" . Za Rubinštajna (1981) Pijaţe u svom učenju "izvanredno razotkriva ulogu operacija. Pijaţe naglašava da je upravo u tome ključ konstruktivnog karaktera uravnoteţavanja pomoću autoregulacije. 12 . Pijaţe ističe da je pojava neravnoteţe potreba za novom adaptacijom motivacioni faktor razvoja. koje postaju sve više predmet istraţivanja od strane autora koji ţele da razviju programe kojima se obogaćuju sposobnosti učenika i kreativni procesi kod učenika kojima se povećava transferna vrednost nastave. Iz ovog proizilazi da se u procesu nastave aranţiranjem kognitivnih konflikta.koja budi aktivnost i dozvoljava samostalno dolaţenje do rešenja problema.

koji su u osnovi prelaska iz jednog u sledeci stadijum. uočavanja i rješavanja problema te kreativnog stvaranja. godine) Predoperativni(2 do 7 godina) stadijum konkretnih operacija(7 do 11 godina) stadijum formalnih operacija.Upravo je osnovni problem.Izvesne sredine doprinose da prelazak sa jednog na sledeci stadij bude brze. (počev od 12 godina) Cvrsto vjeruje da je redosled stadija konstanstan ali takodje istice da deca dostizu stadijume na razlicitim uzrastima. pojmova i teorija Pijaţe je došao metodom eksperimenta i ispitivanjem dečjeg mišljenja putem kliničkog intervjua. gde posredstvom aktivnosti organizam asimilira sredinu i informacije primenjujući svoje strukture. Za objasnjavanje razvoja od jednog na drugi niz struktura. mišljenja. već kao interakciju organizma i sredine. a pri akomodaciji menja sheme/strukture u skladu sa osobenostima sredine. Pijaţe razvoj tumači kao uspostavljanje ravnoteţe kroz neprekidn oodvijanje dvaju procesa: asimilacije i akomodacije.6. odvija se kroz sledeće stadijume:     senzomotorni. Osnovne konstante u Pijaţeovom učenju su princip razvojnosti i stadijalnosti kognitivnog razvoja. prema Pijaţeu. Pijaţe razvoj tumači kao uspostavljanje ravnoteţe kroz neprekidn oodvijanje dvaju procesa: asimilacije i akomodacije. i njen uticaj na obrazovni proces dece u proteklim decenijama bio je ogroman. Kognitivni razvoj obuhvaća razvoj sloţenih misaonih procesa poput rasuđivanja. kada su u pitanju stadiji bio problem mehanizma. (od rođenja do 2. 13 . Pijaze izdvaja cetiri faktora razvoja:     Zrenje Iskustvo Socijalna (jezicku) transmisija Uravnotezavanje(ekvilibracija Do svojih otkrića. Zaključak Najsveobuhvatnija teorija kognitivnog razvoja je Pijaţeova teorija. čime se postiţe adaptacija Kognitivni razvoj deteta.Pijaţe nije shvatio razvoj ni kao nativista ni kao empirista.

http://www.Literatura:   Vojo Radomilović. Blagoje Nešić (2000) : Osnove razvojne psihologije.com/doc/49760290/37/Piagetova-teorija-razvoja 14 . Učiteljski fakultet u Jagodini.scribd.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful