A.

TEHNOLOŠKE KONSTRUKCIJE OPLATA Privremena nosiva konstrukcija u sistemu oblikovanja betonske strukture građevinskog objekta ima sve reference da se definira kao tehnološka konstrukcija oplata – oplatna konstrukcija. To je zapravo „kalup“ u koji se ugrađuje betonska mješavina sa prethodno izvršenim svim potrebnim predradnjama koje su glavnim izvedbenim projektom-predmjerom radova predviđeni. Tehnološka konstrukcija oplate ne ostaje na objektu u fazi eksploatacije, a uzima značajna materijalna sredstva prema jediničnoj cijeni koštanja pozicije predračuna. Dostupnim pokazateljima u operativi građenja slijedi da oplata opterećuje betonsku konstrukciju, istina u sferi složenosti objekta za 20 % do 40 %, što zapravo ima posebno razmatranje pri izboru oplatne konstrukcije. Tehnološka konstrukcija oplate predstavlja fakat visoke zahtjevnosti u osmišljenosti i izradi, a u isto vrijeme veoma visok nivo rizika od mogućih grešaka. U tome cilju i interesu potrebno je kvalitetno, stručno i oprezno prići tzv. razradi projektne dokumentacije/konstruktivne faze projekta, te riješiti sve potrebne detalje u smislu izvedbe pozicija tesarskih sklopova. Uz dati tehnički opis nosive konstrukcije objekta, slijedi statički proračun i to nikad bez plana pozicija konstrukcije – kako se to još u praksi naznačava kao „plan oplate“ plan oplate To je silueta nosive konstrukcije objekata sa svim potrebnim dimenzijama i visinskim kotama u sklopu oborenih presjeka. To je metoda koja ima koncepcijski nosivu konstrukciju izvedenu po sustavu: - Vertikalna konstrukcija/fasadni te jedan odnosno dva unakrižno realizirana nosiva zida su uz neposrednu vezu sa vertikalnim armirano – betonskim serklažima. - Horizontalna konstrukcija/ stropna konstrukcija povezana je na odgovarajući način sa horizontalnim armirano-betonskim serklažima

Sustavi gdje se od tvornički izrađenih elemenata u radionici izrađuje oplatni sklop u veličini i obliku konstrukcije koji se na mjestu građenja postavlja i skida.Oplatna ploha je površina koja dolazi u neposredni dodir sa svježim betonom. a služi za izlijevanje određene betonske konstrukcije. kod kojih su povezani svi potrebni dijelovi oplate u cjelini. Vidljiva površina betona je negativna slika površine oplatne plohe. Sustavi koji se izrađuju na mjestu građenja. najpotpunuja je definicija Sadovskog koja glasi: Sustav je na određeni način uređeno mnoštvo međusobno povezanih elemenata koji obrazuju cjelinu . te o njihovoj obučenosti. o veličini konstrukcije. Oplatna ploča je trajno povezana oplatna ploha od određenog materijala koja se sa drugim konstrukcijama sklapa u jedinstvenu cjelinu. Pojam ''Sustav'' Iz velikog broja analiziranih definicija sustava. Kroz postupke rada s oplatama mogu se posmatrati tri osnovne vrste oplatnih sklopova: 1. 3. 2. Oplatni sklop su konstrukcije. Sustavi gdje se od tvornički izrađenih ploča i pratećih elemenata na mjestu građenja sklapa oplatni sklop. o veličini površine koja se oplaćuje. klimatskim uvjetima u vrijeme izvođenja radova i o broju raspoloživih radnika koji će radove izvoditi. Izbor ovisi o obliku betonske konstrukcije. o raspoloživim strojevima i vremenu za radove. Tu se svrstavaju krojene oplate od drvene građe ili drvenih prerađevina.

• prijenosne ili penjuće oplate (kletter). stupovi i sl. • velikoplošne oplate za horizontalne konstrukcije (stropovi i sl.tunelske oplate. Potrebno je staviti u analizu elemente podskupa S1 a to su: 1 a) Drvene krojene oplatne konstrukcije ( E ps1 ) 1 b) Modularne table oplatne konstrukcije ( E ps 2 ) . • standardna oplata ovisna o dizalici. • specijalna mobilna oplata.). prema tehnologiji rada. Najveću primjenu u praksi imaju montažne velikoplošne oplate za izvedbu konstrukcija od betona i armiranog betona. Te se oplate mogu podijeliti u četiri temeljne vrste: • univerzalna oplata neovisna o dizalici. • klizne oplate. • velikoplošne oplate za vertikalne konstrukcije (zidovi. • specijalna oplata s mogućnošću automatskog premještanja. • poboljšane tradicijske oplate ili polumontažne oplate.). • prostorne . Podskup vrste (Ps1) – tradicionalni postupak Šta se postiže sa ovom podskupnom vrstom (Ps1) tehnološke oplatne konstrukcije.Skup određenih vrsta tehnoloških konstrukcija oplate (S) Tehnološke konstrukcije oplate (S) imaju evidentno odredište i putokaz proiciranja S Oplate se. dijele na: • tradicijske oplate. • oplate za proizvodnju prefabriciranih elemenata (kalupi).

ali samo kao kontaktna površina. da sačuva projektovani oblik i dimenzije. • da se može lako demontirati. propisani broj upotreba je sledeći: • daske od 24 mm 7 puta. • gredice za podgradu 20 puta.a) Drvene krojene oplatne konstrukcije( E 1 1 )pripadaju pomoćnim i ps privremenim konstrukcijama na objektu. koriste se i ostali proizvodi od drveta. • da osigura pravilno vezivanje betona. • da se ne deformiše. • bunarske motke 20 puta. • gredice za oplatu 10 puta. Izrada oplate se može obavljati na samom gradilištu ili u pogonu . uz dodatak nosećih elemenata. • da uspešno prenese ovo opterećenje i od sopstvene težine na nosivu podlogu. bez oštećenja betonskog elementa i da se prilikom demontiranja oplata ne (ili što manje) ošteti da bi se ponovo upotrebila. E1 1 ps Osnovni zadatak imaju da prime opterećenje od svježe betonske mješavine te da obave željeno oblikovanje trajno nosive betonske konstrukcije. Pored četinarske građe. ili je neki drugi element). • iverica i panel ploče se takođe koriste po potrebi. a to zavisi od materijala i od mesta elementa u konstrukciji oplate (da li je daska uz površinu betona. 18. Prema normama. "doka"). i to: • vodootporne šper ploče debljine 15. • "doka" table 40 puta. • daske za ukrućenje 10 puta. ali uvek treba biti obazriv kada je u pitanju uticaj vode na ove proizvode. Dobra oplata mora da zadovolji sledeće uslove: • da primi opterećenje od sveže betonske mase. 20. "Bosanka". 22 mm ("Blažujka". Izuzetno su pogodne zbog postojanosti oblika na vlazi i ostalih dobrih osobina. Elementi oplate mogu se upotrebiti više puta. tj. • talpe od 48 mm 12 puta. • lesonit ploče su pogodne kada je potrebna glatka oplata i za razne zaobljene oblike.

oplata stepenišnih krakova. e) oplata grede. oplate stubova (raznih preseka). b) distancijeri. Oplata ravnih betonskih ploča se retko radi od samih dasaka. oplata sitnorebraste tavanice sa korubama. Kod nadprozorne grede može da se javi u varijanti sa nadprozornim zubom. već se koriste table vodootpornog špera ("blažujka"). . h) oplata okruglog stuba i) oplata lučnog elementa. Dvostrana oplata se koristi za serklaže. vrste oplata su: • • • • • • • • • oplata ravnih temeljnih stopa i zidova. Oplatne table su sastavljene od dasaka međusobno spojenih poprečnim daskama. c) podupirači sa parom klinova. Posebno važno je podupiranje i horizontalno ukrućenje kosnicima u oba pravca. Trostrana oplata pored već navedenih elemenata koji su pomenuti u dvostranoj oplati. čak i u zanatskoj varijanti. podvlake i nadvoje (trostrana oplata). letvama ili štaflama. sadrži još i podupirače (drvene ili metalne). zidove i slične elemente. oplata zidova i serklaža (dvostrana oplata). (Elementi i vrste oplate: a) kosnici. pošto su u pitanju nadvoji koji premošćuju otvor. Podvlake u pločama se izvode kao kod trostrane oplate. oplata betonskih ploča (sa i bez rebara). postavljanje fetni za polumontažne tavanice. kosnika i sekundarnih nosača. j) oplata temeljne stope sa dva jastuka i k) oplata piramidalne temeljne stope ) Razlikujemo: „Dvostrana oplata se sastoji iz oplatnih tabli i elemenata za ukrućenje. g) oplata kvadratnog stuba. oplata zidova lučne osnove. d) oplata grede.Vrste oplata Prema mestu postavljanja. Međusobno rastojanje između oplatnih tabli se obezbeđuje na više načina: rasponcima od drveta. koji se zovu kušaci. ili specijalnim distancijerima. f) oplata nadvoja. sa kojima se brže radi i daju glatku površinu plafona. vezivanjem žicom. oplata za grede. što se rešava na sličan način. koji služe za fino podešavanje visine i kasnije kod demontaže oplate. Podupirači moraju da imaju dobro obezbeđen oslonac za prenos opterećenja i par klinova u dnu.

Oplata polumontažnih konstrukcija se. Oplatnim se sklopovima mora osigurati postupno i meko popuštanje. Oplate stubova. Na redoslijed popuštanja naglašeno su osjetljive kontinuirane konstrukcije ukliješteni statički sistemi. Oplate za stepenišne krakove mogu biti sa ili bez obraznih nosača ili za zavojite stepenice. Oplate se obračunavaju po m2 dodirne površine sa betonom. kao i čela stepenika. pa je to i razlog što se više ne koristi. bez trzaja i udaraca. Korube između rebara se (pored drvenih) zbog pojednostavljenja mogu izvoditi od lima. . jer se u većini slučajeva oplate skidaju prije dostizanja konačne čvrstoće betona. u opštem slučaju četvorougaonih rade se od oplatnih tabli koje su horizontalno povezane na razmaku od 60 do 80 cm (u nižim zonama gušće). Podupiranje se podrazumeva do 3. Monta blokovi u ovom slučaju predstavljaju i izgubljenu oplatu. sastoji od "fetni". sem podupiranja konstrukcije dok beton ne primi opterećenje. Upoređenje ove konstrukcije sa prethodnom jasno govori zašto se klasične sitnorebraste tavanice više ne izvode. tj. a cela konstrukcija mora da bude ukrućena u vertikalnom pravcu. a za veće raspone i na sredini. Ove table se međusobno povezuju na licu mesta čvrstom horizontalnom vezom.0 m visine. Redoslijed popuštanja oplate treba prilagoditi statičkom sistemu betonske konstrukcije da se ne izazovu nepredviđena naprezanja u pojedinim dijelovima. Oplate okruglih stubova i zaobljenih formi se rade od letvica ili u kombinaciji sa nekim drugim pogodnim materijalom. Kod skidanja oplata aktivira se izrađena betonska konstrukcija koja u tom trenutku preuzima opterećenje od vlastite težine i vanjskih utjecaja okoliša. Pri sklapanju oplate na licu mesta remenate se međusobno povezuju u krute prstenove koji se dodatno stabilizuju u horizontalnom i vertikalnom pravcu. Uključuju oplatu kose ploče sa podupiranjem. nije potrebna druga oplata. Koriste se i metalni nosači sa pomerljivim vezama za različite preseke stubova. ili sa sanducima od trske kao izgubljenom oplatom. Svaki segment se posebno uklapa na lučno oblikovanim upravnim nosačima koji se zovu remenate. Kako se ovde radi o elementima koji su samonosivi (TM ili "fert" gredice). kao što je na primjer vjetar i sl. kako je već rečeno. bočne strane. Isto važi i za mnogougaone stubove. U normu su uračunati svi prateći elementi i delovi koji obezbeđuju ukrućenje i potrebnu stabilnost oplate.Oplata sitnorebraste tavanice je vrlo komplikovana za izvođenje i zahteva dosta materijala i vremena. gredica sa podupiračima koje se postavljaju na mestu oslonca pored zidova.

omogućavaju ugrađivanje betona manjih čvrstoća. čvrsto i trajno su povezane sa tim betonima. Ona se javlja najčešće u obliku dimenzionalno standardizovanih tabli. • • • • • temperaturi betona kod izlijevanja i učvršćivanja o predviđenoj konačnoj čvrstoći betona o aktivnosti cementa o statičkom sistemu o rasponu konstrukcije Kako bi se skratilo vrijeme skidanja skupih oplata kod velikih raspona. Šper i panel-ploče Vodootporna šper-ploča. a) Materijali za opšivke oplata Čamova daska. ili samostalno kod tzv. ima vanredno glatku površinu. To naročito važi za tvrdi lesonit. Plastične mase (veštačke smole) mogu se sa uspehom primeniti kao materijal opšivke oplate. koruba ili kaseta isto tako se sa uspehom primenjuje za izgubljene oplate betonskih elemenata Gumene folije ili gumirana platna upotrebljavaju se kao opšivke oplata. Naročito često je u upotrebi armirani poliester Impregnisani karton u obliku cevi. b) Podupiranje i ukrućivanje oplata. proizvedenih industrijski ili u tesarskom pogonu građevinskog preduzeća. krivih površina i složenih oblika. . može se konstrukcija poduprijeti na 1/2 raspona izbor drugih materijala koji služe za: a) Materijali za opšivanje oplata. Betonske oplate najčešće predstavljaju prefabrikovane betonske elemente koji tvore lice zidova zgrada ili inženjerskih objekata. najčešće čelični a ređe aluminijski. ovisi o mnogim okolnostima. pneumatskih ili naduvanih oplata. koji je pogodan ia oblaganje tabli većih površina. upotrebljavaju se za izradu koruba sitnorebrastih i kasetiranih betonskih ploča. Lesonit i iverica. zahvaljujući površinskoj zaštiti. pogodnu za oplate i kalupe betonskih elemenata koji se kasnije neće obrađivati. naročito kod krivih ili složenih preseka betonskih elemenata.Nakon koliko se vremena od izlijevanja može oplata popustiti-aktivirati betonska konstrukcija. ponekad za opšivanje drvenih kalupa ili njihovih najizloženijih delova. a po pravilu za izradu kalupa prefabrikovanih betonskih elemenata. Panel-ploče ponekad se upotrebljavaju za izradu kalupa prefabrikovanih betonskih elemenata Metalni limovi.

veoma efikasno zamenjuju drvene gredice. Oni se putem pločica vezuju za oplatu ili mesto oslanjanja (tle. oblim ili rezanim. sigurnije konstruisani i mogu se znatno veći broj puta upotrebiti . Metalni elementi stega oplata zamenjuju drvenu građu.) a sastoje se od noseće cevi i zavrtnjeva koji u nju ulaze. betonsku ploču i sl. Metalni cevni podupirači i razupore. podesivi po visini odnosno dužini. omogućavajući brži rad i veći broj upotreba. ali su lakši. Vertikalne oplate većih dimenzija treba posebno ukrućivati i razupirati radi održavanja oblika i traženih dimenzija betonskog elementa.b) Podupiranje i ukrućivanje oplata Tradicionalne daščane oplate podupirane i ukrućivane su drvenim gredicama. Drveni nosači oplate mogu biti rešetkasti ili izrađeni kao lepljene drvene grede. Sastoje se iz dva komada koji se spajaju na preklop i vezuju metalnim stegama Metalni nosači oplate imaju istu funkciju kao i drveni nosači.

ali to može biti temperaturni rad konstrukcije.površina oplate koja je izložena vjetru ukupna sila podizanja za jednu oplatnu cjelinu W=w x F. Na oplatu djeluje više vrsta opterećenja: qv .korisno opterećenje od svježeg i očvrslog betona. pritisak vode u slučaju iznenadnih bujica ili mehanički udar nekog od sredstava Uticaj vjetra na vertikalne plohe računa se po obrascu: W=c · w · F (KN/m2) W .koeficijent koji zavisi od oblika i izloženosti konstrukcije w . oplatne ploče su vodootporne i od šperploče. potres. w – intenzitet vjetra Horizontalne oplate se osiguravaju vezanjem za podlogu ili dodatnim opterećenjem.radno pokretno opterećenje qs .slučajno opterećenje qk . Opterećenje vjetrom je najčešće na koje se nailazi. gdje je: F – horizontalna površina.00 (KN/m3) .00 – 25. da se vjetar u računu uzima da djeluje na oplatu bez betona .opterećenje od vlastite težine ili stalno opterećenje qr .opterećenje vjetra po m2 vertikalne površine c .zavisi od visine i izloženosti objekta na kome je oplata F .Analiza opterećenja: Q=(y x h)+p x k (KN/m2) Gdje je: Q – opterećenje na oplatu (KN/m2) y – zapreminska masa svježeg betona (KN/m3) * 23. i to trebamo imati na umu. vibracije od nekog izvora.c) Modularne table oplatne konstrukcije ( E 1ps 2 ) Korisno je istaći. Ne smije se zaboraviti.

U slučaju proste grede ugib je: f stv = 5 Ml 2 384 EJ (cm) (cm3) ukoliko je zadan ugib f J potr = 5 Ml 2 384 xExf .Statički uticaji U zavisnost od oslanjanja ponaša se kao „prost nosač“.20 – 1. ukupno opterećenje horizontalne oplate * 1.50 . a elemente računamo kao prost nosač na rasponu M max = ql 2 10 ravnomjernim (KNm) * 10 – kontinualni nosač 8 – „prost nosač“/prosta greda Gdje je: q – opterećenje na oplatu (KN/m2) l – razmak oslonaca sekundarne konstrukcije (m) Mmax – maksimalni momenat (KNm) M max W potr .Dimenzioniranje σ dozv = (KN/m2) Gdje je: dozvoljeno naprezanje za izabranu građu Wpot – potrebni otporni moment za izabranu građu (m) σ dozv - Ukoliko se unaprijed odredi tolerantni ugib.00 (KN/m2) k – dinamički koeficijent sigurnosti * 1. odnosno „kontinualni nosač“. preko momenta ili opterećenja dobiva se potreban momenat inercije.h – debljina ugrađenog betona u oplatu (m) p – radno opterećenje u okviru tehnološkog procesa ugradbe betonske mješavine odnosno. Proračun za dimenzioniranje radimo sa odgovarajućim opterećenjem.

Aktivnost cementa . Na manjim presjecima pritisak smanjuje trenje oplatne plohe. ako je veća od 12 cm. Debljina konstrukcije ne utiče na pritisak. ali uticaj se kreće u granicama 3-5 %.Aktivniji cementi sa bržim vremenom početka vezivanja izazivaju manja opterećenja Granulometrijski sastav agregata utiče na opterećenje do 10%. Betoni sa agregatima zrna do 15 mm izazivaju povećana opterećenja u odnosu na krupnije agregate. uticaj na veličinu opterećenja imaju: .glatkost oplate te njezina zaptivenost.granulometrijski sastav betona. .konsistencija betona. .tečniji beton izaziva nešto povećane pritiske u odnosu na suhlje mješavine. Površina oplatne plohe utiče do 5% na povećanje opterećenja koliko povećavaju glatke oplatne plohe u odnosu na rošave.„Konzistencija betona .vodocementri faktor . .

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful