Η ΛΕΗΛΑΣΙΑ: Η ΕΠΕΛΑΣΗ ΤΩΝ ΑΣΤΩΝ

Αχ αυτή η δεκαετία του 1970! Πόσα άλλαξαν στον καπιταλισμό από τα μέσα αυτής της
δεκαετίας. Φυσικά στην αρχή όλα έγιναν αργά. Πολύ αργά και καλυμμένα. Υπήρχαν πολλοί
πολιτικοί, κοινωνικοί και οικονομικοί λόγοι γι αυτό. Καθώς η διαδικασία της διευρυμένης
αναπαραγωγής του κεφαλαίου έμπαινε σε βαθειά κρίση. Καθώς το ποσοστό κέρδους
μειωνόταν. Καθώς η τεχνική σύνθεση του κεφαλαίου είχε μεταβληθεί δραματικά. Καθώς η
τεχνολογία και η επιστήμη μείωναν τη συμμετοχή τους στην ανάπτυξη. Καθώς το
συσσωρευμένο κεφάλαιο αδυνατούσε να βρει κερδοφόρες διεξόδους. Καθώς η δυνατότητα
ένταξης νέων εργατικών δυνάμεων στη διαδικασία της καπιταλιστικής συσσώρευσης.
Καθώς ο ατομικός καπιταλιστής αποτελούσε από χρόνια παρελθόν μετά τη γιγάντωση των
επιχειρήσεων.
Καθώς συνέβαιναν όλα αυτά ξεκινά η λεηλασία. Άρχισε η μείωση των πραγματικών
μισθών. Αρχικά στις ΗΠΑ, κατόπιν στη Βρετανία και από τις δεκαετίες του 1980 και του
1990 η μείωση επεκτάθηκε και στις υπόλοιπες αναπτυγμένες χώρες. Παράλληλα με τα
παραπάνω και μια δεύτερη διαδικασία μπήκε σε εφαρμογή. Μείωση δραματική στη
φορολόγηση του κεφαλαίου και του πλούτου. Μια κι αυτό είχε δραματικά αποτελέσματα στα
δημόσια έσοδα η λύση βρέθηκε. Η εκτίναξη του δημόσιου δανεισμού. Με ένα σμπάρο δυο
τρυγόνια. Τα χρήματα που χαρίστηκαν στο κεφάλαιο με τη μείωση της φορολογίας
δανείζονταν στο δημόσιο και γίνονταν κερδοφόρα!
Η μείωση των πραγματικών εισοδημάτων των εργαζόμενων καλυπτόταν πάλι με δανεισμό
εκτινάσσοντας και τον δανεισμό των νοικοκυριών υποθηκεύοντας τα όποια περιουσιακά
στοιχεία των εργαζόμενων και οδηγώντας στις τράπεζες, που δρούσαν σαν μεσάζοντες του
κεφαλαίου, ένα και όλο αυξανόμενο ποσοστό των εισοδημάτων των εργαζόμενων.
Από τη δεκαετία του 1980 και του 1990 η απελευθέρωση σε παγκόσμιο επίπεδο των
ροών κεφαλαίων και εμπορευμάτων και η επέκταση της παραγωγικής καπιταλιστικής
δραστηριότητας στις χώρες της νοτιοανατολικής Ασίας και της Κίνας έφεραν νέες εργατικές
δυνάμεις στην καπιταλιστική συσσώρευση. Όλα τα παραπάνω έδωσαν μια ανάσα στον
παρακμιακό πλέον καπιταλισμό. Τα παρασιτικά χαρακτηριστικά του καπιταλισμού, παρόντα
σε κάθε ιστορική του στιγμή, έγιναν κυρίαρχα και αυτό το πλέγμα μεταβολών το
αποκάλεσαν νεοφιλελευθερισμό. Ο νεοφιλελευθερισμός δεν είναι τίποτα άλλο από τον
καπιταλισμό του σήμερα. Μια άλλη από τις βασικές πτυχές της νέας φάσης του
καπιταλισμού ήταν και το πέρασμα των δημοσίων επιχειρήσεων, των υποδομών και των
δημοσίων αγαθών στα στοιχεία ενεργητικού του κεφαλαίου μέσω των ιδιωτικοποιήσεων.
Τα παραπάνω βέβαια ελάχιστα- τι ελάχιστα, καθόλου πρέπει να πω- δεν απασχολούσαν
το μέσο ανθρωπάκο κατά την προ του 2010 περίοδο. Αυτός ζούσε το όνειρό του. Το όνειρο
της ισχυρής Ελλάδας. Μεγαλεία. Με σήραγγες, με αεροδρόμια, με ολυμπιακούς! Και με την
κορωνίδα όλων: το ευρώ! Ο Μήτσος δεν ήταν πλέον Μήτσος. Μπορούσε να αποτινάξει
πλέον την παρακατιανή καταγωγή του. Ήταν ευρωπαίος. Και τι ευρωπαίος! Με τη βούλα.
Έλληνας; Τι Έλληνας: Βαλκάνιος; Τι βαλκάνιος; Ευρωπαίος λέμε. Και τι ευρωπαίος. Από
εκείνους τους κανονικούς. Τους βόρειους παρακαλώ. Η βαθειά συμπλεγματική του φύση και
τα μικροαστικά αισθήματα κατωτερότητας που τον ταλαιπωρούσαν τόσα χρόνια χάθηκαν
ως διά μαγείας. Η αμορφωσιά του χάθηκε μέσα στην ευρωπαϊκών προδιαγραφών τουαλέτα
του.
Και φτάσαμε στο μαγικό 2010. Όλα γκρεμίστηκαν. Έγινε ο παρίας. Ο απατεώνας. Αυτός
που ζούσε σε βάρος των άλλων. Από αυτόν θα άρχιζε πλέον η Μεγάλη Λεηλασία. Καθώς
1

δεν είχε καθόλου αντιδράσει, ήταν μάλιστα και ευχαριστημένος, όταν η λεηλασία είχε αρχίσει
ήταν το εύκολο θύμα για να αρχίσει από αυτόν η Μεγάλη Λεηλασία. Τότε άρχισαν όλο και
περισσότεροι να ξυπνάνε. Είναι γεγονός πως τα πολιτικά, οικονομικά και κοινωνικά άρχισαν
να απασχολούν όλο και περισσότερους. Στα παρακάτω θα παρουσιάσουμε συνοπτικά, όσο
γίνεται, την πορεία αυτής της λεηλασίας. Ας αρχίσουμε την εξιστόρηση. Αν και οι μειώσεις
των πραγματικών μισθών είχαν αρχίσει από τα μέσα της δεκαετίας του 1970 στις ΗΠΑ και
τη Βρετανία στην Ελλάδα άρχισαν από τα μέσα της δεκαετίας του 1980 όπως
διαπιστώνουμε από το διάγραμμα που ακολουθεί.
Διάγραμμα 1

http://www.oecd.org/dataoecd/8/57/2080222.pdf

Η λεηλασία είχε αρχίσει. Η αναπλήρωση των χαμένων πραγματικών εισοδημάτων
αναπληρωνόταν με το δανεισμό όπως σε όλες τις καθώς πρέπει χώρες. Διαφόρων τύπων
δάνεια άρχισαν να κυκλοφορούν αλλά κυρίως στεγαστικά. Είναι γεγονός πως οι έλληνες
δανείστηκαν πολύ λιγότερο από τους εργαζόμενους των υπόλοιπων αναπτυγμένων χωρών
αλλά είναι επίσης γεγονός πως αντί να διεκδικήσουν εργασία και καλύτερες αμοιβές γι αυτή
αρκούνταν στην «εύκολη» λύση του δανεισμού. Στο επόμενο διάγραμμα βλέπουμε την
αύξηση του δανεισμού των νοικοκυριών από τη δεκαετία του 1990 και μετά. .

2

Διάγραμμα 2

http://62.1.43.74/5Ekdosis/UplPDFs/syllogikostomos/2-a%20Moschos-Xortareas53-66.pdf

Η λεηλασία στο εισόδημα των εργαζόμενων συνεχίστηκε επομένως με τη διοχέτευση
ενός όλο και μεγαλύτερου ποσοστού του εισοδήματός τους προς το συλλογικό διαχειριστή
του κεφαλαίου. Τις τράπεζες. Μια αξιοπρεπής όμως καπιταλιστική χώρα δε μπορούσε
φυσικά να αρκεστεί σε αυτά. Όλες οι μέθοδοι, όλο το οπλοστάσιο που είχε επινοήσει ο
καπιταλισμός για να αυξήσει την κερδοφορία του, τα περιουσιακά του στοιχεία και τον
έλεγχό του στις κοινωνίες έπρεπε να τεθούν σε εφαρμογή. Κι έτσι έγινε. Οι συντελεστές
φορολόγησης του κεφαλαίου μειώθηκαν, το δημόσιο δανειζόταν αφειδώς, οι
ιδιωτικοποιήσεις προχώρησαν με ρυθμούς φρενήρεις, οι υποδομές παραχωρήθηκαν στο
κεφάλαιο μέσω των ΣΔΙΤ και των συμβάσεων παραχώρησης. Το ελληνικό πολιτικό
προσωπικό αποδείχτηκε από τα πλέον πειθήνια στα κελεύσματα του κεφαλαίου. Διεθνούς
και εγχωρίου. Στο επόμενο διάγραμμα βλέπουμε πως η Ελλάδα κατέχει επάξια μία από τις
πρώτες θέσεις μεταξύ των αναπτυγμένων χωρών στις ιδιωτικοποιήσεις κατά τη δεκαετία του
1990.

3

Διάγραμμα 3
ΈΣΟΔΑ ΑΠΟΚΡΑΤΙΚΟΠΟΙΗΣΕΩΝ ΣΕ ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΤΟ ΜΕΓΕΘΟΣ ΤΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ
1990-2001P

http://www.apec.org.au/docs/10_TP_PFI%204/Privatising%20SOEs.pdf

Το σύνολο των εσόδων του δημοσίου όλων των μέχρι και το 2009 ιδιωτικοποιήσεων
ανήλθε στα τριάντα δισεκατομμύρια ευρώ περίπου. Αυτά ήσαν όλα κι όλα από ένα τεράστιο
αριθμό ιδιωτικοποιήσεων. Η διαδικασία της λεηλασίας της δημόσιας περιουσίας που
ξεκίνησε δειλά από την κυβέρνηση Μητσοτάκη πήρε φρενήρεις ρυθμούς με τις κυβερνήσεις
Σημίτη οπότε και ξεπουλήθηκε ένας τεράστιος αριθμός δημοσίων επιχειρήσεων. Στο ίδιο
διάστημα το πολιτικό προσωπικό υλοποιούσε και τον άλλο στόχο του κεφαλαίου. Την
4

ένταση του δημόσιου δανεισμού. Στο επόμενο διάγραμμα βλέπουμε τη χρονική μεταβολή
του δημοσίου χρέους και των εσόδων από τις ιδιωτικοποιήσεις για όλη την περίοδο από το
1990 ως το 2008. Τα έσοδα από τις ιδιωτικοποιήσεις είναι η κόκκινη μπάρα που με
δυσκολία φαίνεται.
Διάγραμμα 4

250

200

150
ΧΡΕΟΣ

100
ΕΣΟΔΑ
ΙΔΙΩΤΙΚΟΠ
ΟΙΗΕΩΝ
50

0
1990 1991 1992 1993 1994 1995 1996 1997 1998 1999 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008

Διάγραμμα http://eparistera.blogspot.gr/ στοιχεία από http://www.privatizationbarometer.net/register.php

Από το διάγραμμα βλέπουμε πως τα έσοδα από τις ιδιωτικοποιήσεις ήσαν ασήμαντα και
δεν έπαιξαν κανέναν απολύτως ρόλο στην τιθάσευση του δανεισμού του δημοσίου ο οποίος
και διογκωνόταν παρά τις ιδιωτικοποιήσεις. Και φυσικά δεν ήταν αυτός ο στόχος άσχετα
από τις δημόσιες διακηρύξεις. Ο στόχος ήταν η ενίσχυση της κερδοφορίας και της
ιδιοκτησίας του κεφαλαίου. Τα έσοδα του δημοσίου όχι μόνο ήσαν ελάχιστα αλλά ήσαν και
μικρότερα από τα έσοδα που θα είχε αν δεν ξεπουλούσε τις επιχειρήσεις του.
Το ίδιο πειθήνιοι ήσαν οι πολιτικοί εκπρόσωποι του κεφαλαίου και στο ζήτημα των
υποδομών φυσικά. Έτσι παραδειγματικά ας δούμε δύο τέτοια έργα παραχώρησης. Το
αεροδρόμιο Ελευθέριος Βενιζέλος και την Αττική Οδό.
Το αεροδρόμιο των Σπάτων, το οποίο λειτούργησε το 2001, υλοποιήθηκε με σύμβαση
παραχώρησης ύψους 685 δισεκατομμυρίων δραχμών. Η αρχή της διαδικασίας προσφορών
ξεκίνησε το 1991 και το 1995 υπογράφτηκε η σύμβαση μεταξύ του ελληνικού δημοσίου και
του ιδιωτικού ομίλου εταιρειών στον οποίο παραχωρήθηκε το έργο. Τον όμιλο απαρτίζουν οι
5

Hochtief Air Port Gmbh με ποσοστό συμμετοχής 36,125, η ABB Calor Emag Schaltankagen
AG με 5%, η Krantz T.K.T Gmbh με 3,75% και η Flughafen Athen Spata με ποσοστό
0,125%. Το ελληνικό δημόσιο συμμετέχει τόσο στην κατασκευή όσο και στη κατοπινή
λειτουργία με ποσοστό 55% και ο όμιλος εταιρειών με ποσοστό 45%. Όσον αφορά τώρα τη
χρηματοδότηση του έργου ας δούμε τα στοιχεία όπως δίνονται από την εταιρεία:

Πηγές Χρηματοδότησης:
Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων
(με εγγύηση του Ελληνικού Δημοσίου): 312 δισ. δραχμές
Εμπορικές Τράπεζες:

98 δισ. δραχμές

Τέλος Ανάπτυξης Αεροδρομίου:

78 δισ. δραχμές

Επιδοτήσεις Ευρωπαϊκής Ένωσης

73 δισ. δραχμές

Επιδοτήσεις Ελληνικού Δημοσίου:

45 δισ. δραχμές

Μετοχικό Κεφάλαιο
(καταβλητέο από την Κοινοπραξία):

40 δισ. δραχμές

Δευτερεύον χρέος
(καταβλητέο από την Κοινοπραξία):

13 δισ. δραχμές

Από τον παραπάνω πίνακα προκύπτει πως το 45% της χρηματοδότησης είναι δάνειο από
την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων με την εγγύηση του ελληνικού δημοσίου, το 14%
δάνεια από εμπορικές τράπεζες, το 13% είναι έσοδα από τα τέλη του αεροδρομίου, το 11%
επιχορηγήσεις από την κοινότητα, το 7% επιχορηγήσεις του ελληνικού δημοσίου. Ποια είναι
επομένως η συμμετοχή του ομίλου εταιρειών στη χρηματοδότηση; Μόνο το 6%. Τα
υπόλοιπα ποσοστά ως το 100%, ένα 4% δηλαδή, είναι κάποια δάνεια των μετόχων και ένα
δάνειο για τον εμπορευματικό σταθμό. Είναι μάλιστα πολύ πιθανό πως η πραγματική
συμμετοχή είναι μηδενική καθώς όμιλος διέσπειρε το κόστος συμμετοχής της μέσω των
υπεργολαβιών. Ας δεχτούμε όμως πως η συμμετοχή του ομίλου ήταν πράγματι στα 40
δισεκατομμύρια δραχμές. Στην εταιρεία έχει παραχωρηθεί το δικαίωμα συμμετοχής για
τριάντα χρόνια. Τα προ φόρων κέρδη του Διεθνούς Αερολιμένα Αθηνών ήσαν, το 2009,
264.523.000 ευρώ. Από αυτά ο όμιλος πήρε το 45% δηλαδή 119.035.350 ευρώ. Η
αποδοτικότητα των ιδίων κεφαλαίων ανήλθε, κατά το ίδιο έτος, 56,3%. Κατά το ίδιο έτος η
εταιρεία διένειμε στους μετόχους 168 εκατομμύρια ευρώ.
Η εγγύηση του δημοσίου στην περίπτωση του αεροδρομίου κάλυπτε τα κατασκευαστικά
ρίσκα με αποτέλεσμα ο όμιλος των παραχωρησιούχων να μην αναλαμβάνει το παραμικρό
ρίσκο. Μια επίσης σειρά σκανδαλωδών προνομίων απολαμβάνει ο όμιλος. Ολόκληρο το
μετοχικό κεφάλαιο της κοινοπραξίας απαλλάχτηκε για τα πρώτα δέκα πέντε χρόνια
λειτουργίας από τη φορολόγηση. Για την προμήθεια των υλικών και του εξοπλισμού γινόταν
απευθείας τιμολόγηση χωρίς φόρο εισοδήματος και απαλλαγή από την καταβολή Φ.Π.Α.
Όλα τα παραπάνω υποχρέωσαν τον καθηγητή του Πολυτεχνείου Δ.Α. Τσαμπούλα να
γράψει στα Τεχνικά Χρονικά του ΤΕΕ το 2003: «Όσον αφορά το αεροδρόμιο Ελ. Βενιζέλος η
ιδιωτική συμμετοχή εκτιμάται υπερβολικά μικρή. Κάποιοι, μάλιστα, υποστηρίζουν ότι διά του
6

στραγγαλισμού των Ελλήνων υπεργολάβων, η Hochtief δεν επένδυσε ούτε δραχμή». Ο
χαρακτηρισμός δηλαδή του έργου ως συγχρηματοδοτούμενου είναι επομένως
παραπλανητικός. Οι ιδιωτικές εταιρείες συμμετέχουν απλά στα κέρδη χωρίς να συμμετέχουν
στη χρηματοδότηση αλλά ούτε καν στο κατασκευαστικό ρίσκο.
Γύρω τώρα από το κόστος κατασκευής της Αττικής Οδού υπάρχει ένα βαθύ μυστήριο.
Σύμφωνα με την προσφορά της κοινοπραξίας και τη σύμβαση παραχώρησης το κόστος θα
ανερχόταν στα 1.248,7 εκατομμύρια ευρώ για την κατ’ αποκοπή εκτέλεση του έργου. Από
αυτά τα 420 εκατομμύρια, ή ποσοστό 32%, ήταν η συμμετοχή του δημοσίου 175
εκατομμύρια ευρώ, ή 14%, ήταν η συμμετοχή της κοινοπραξίας. Το υπόλοιπο ποσό των
675 εκατομμυρίων ευρώ ήσαν δάνεια από την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων και από
εμπορικές τράπεζες. Η ίδια σύμβαση προβλέπει την εκτέλεση παράλληλων έργων κόστους
146,75 εκατομμυρίων ευρώ με δυνατότητα όμως προσαύξησης κατά 50%. Τα παράλληλα
και πρόσθετα έργα στοίχισαν 220 και 571,21 εκατομμύρια ευρώ. Το συνολικό κόστος του
έργου ανέρχεται επομένως στα 2.040 εκατομμύρια ευρώ. Πέρα όμως από τα παραπάνω και
μια άλλη σειρά οικονομικών επιβαρύνσεων συνόδευαν το έργο. Σε αυτό περιλαμβάνονται οι
απαλλοτριώσεις, αμοιβές ανεξάρτητων μηχανικών και συμβούλων, μετακίνηση δικτύων των
οργανισμών κοινής ωφέλειας κ.λπ. Το τελικό κόστος του έργου ανέρχεται χοντρικά στα 3,2
δισεκατομμύρια ευρώ.
Σε ερώτηση του ευρωβουλευτή, τότε, της Ν.Δ Χατζιδάκη για το κόστος της Αττικής Οδού ο
αρμόδιος επίτροπος Barnier ανέφερε ως συνολικό κόστος το ποσό των 3.175 εκατομμυρίων
ευρώ. (Ε-2894/01(2)). Η συμμετοχή της κοινοπραξίας παρέμεινε στο αρχικό ποσό με
αποτέλεσμα η πραγματική συμμετοχή της με ίδια κεφάλια στο κόστος του έργου να πέσει
στο άθλιο 5,48%! Αυτό όμως δεν έχει καμιά σημασία. Το μόνο που είχε σημασία ήταν η
ενίσχυση της κερδοφορίας του κεφαλαίου και η παραχώρηση σε αυτό των υποδομών.
Στην ετήσια οικονομική έκθεση της ΕΛΛΑΚΤΩΡ για το 2009 αναγράφεται επί λέξει:
Εδραιωμένη βάση συγχρηματοδοτούμενων έργων: Τα μεγάλα έργα παραχώρησης που είναι
σε πλήρη
λειτουργία (Αττική Οδός, Γέφυρα Ρίου-Αντιρρίου) εξασφαλίζουν υψηλή κερδοφορία ενώ η
απόδοσή
τους είναι σχετικά ανελαστική ως προς τη δεδομένη οικονομική συγκυρία. Επιπλέον, σε
εξέλιξη
βρίσκεται η κατασκευή τριών νέων αυτοκινητόδρομων με σύμβαση παραχώρησης, στους
οποίους ήδη
εισπράττονται διόδια.

http://media.feed.gr/pegasus/Multimedia/pdf/oikon_ekthesi_2009_id2726896_id2806889.pdf
Το 2005, πριν συγχωνευτεί στη σημερινή ΕΛΛΑΚΤΩΡ, η «Ελληνική Τεχνοδομική» ανέφερε
στον ετήσιο απολογισμό της πως τα συνολικά έσοδα από τη διαχείριση της Αττικής Οδού θα
φτάσουν τα 6 δισεκατομμύρια ευρώ. Το ποσό που θα εισπράξουν οι παραχωρησιούχοι θα
ανερχόταν, σύμφωνα με την εταιρεία, στα 850 εκατομμύρια ευρώ ποσό δηλαδή
πενταπλάσιο των ιδίων κεφαλαίων. Στον επόμενο πίνακα βλέπουμε τα προ φόρων κέρδη
των κύριων συγχρηματοδοτούμενων έργων και παραχωρήσεων κατά το 2009.

7

ΠΙΝΑΚΑΣ 3
ΕΤΑΙΡΕΙΑ
ΑΕΡΟΛΙΜΕΝΑΣ ΑΘΗΝΩΝ
ΑΤΤΙΚΗ ΟΔΟΣ
ΑΤΤΙΚΑ ΔΙΟΔΙΑ
ΑΤΤΙΚΕΣ ΔΙΑΔΡΟΜΕΣ
ΓΕΦΥΡΑ
ΜΕΤΡΟ
ΣΥΝΟΛΟ

ΚΕΡΔΗ ΠΡΟ ΦΟΡΩΝ
264.523
85.795
13.394
19.751
18.179
15.145
37.255.528

ΠΗΓΗ:

http://www.icap.gr/Documents/BLIG_2010/2010_10_19_10_39_38/document.pdf
ΙΣΟΛΟΓΙΣΜΟΙ

ΚΑΙ

Επειδή τα περισσότερα από τα έργα αυτά είναι συγχρηματοδοτούμενα από την κοινότητα
η κοινοτική χρηματοδότηση καλύπτει μόνο τη συμμετοχή της στον αρχικό προϋπολογισμό.
Το κόστος των υπερβάσεων βαραίνει τον κρατικό προϋπολογισμό. Αν λοιπόν ένα έργο
συγχρηματοδοτείται από την κοινότητα κατά 50% και έχει υπερβάσεις 100% τότε η
πραγματική κοινοτική συμμετοχή πέφτει στο 25% της τελικής δαπάνης του έργου. Πως
καλύπτει το δημόσιο αυτές τις υπερβάσεις; Μα φυσικά με δανεισμό. Σύμφωνα πάλι με το
Ρέππα «Η αντιμετώπιση των υπερβάσεων και των οικονομικών αστοχιών γίνονταν
αποκλειστικά και μόνο με δανεισμό. Έναν εύκολο δανεισμό χωρίς προβλέψεις
αποπληρωμής που απλά κάλυπτε τια διαχειριστικές αστοχίες και διόγκωνε το δημόσιο
χρέος» (http://img.protothema.gr/1A5BDE519C5A774C6928372B803446A0.jpg)
Να επομένως και μια άλλη αιτία του χρέους. Κι αυτή επίσης, όπως ήταν αναμενόμενο, δεν
έχει καμιά σχέση με τους μισθούς των εργαζομένων ή τις κοινωνικές παροχές.
Ανακεφαλαιώνοντας το λόγο του υπουργού έχουμε:
1. Κοστολογικές υπερβάσεις στο 60% των έργων που για τη δεκαετία βρίσκονταν στο 90%
του προϋπολογισμού.
2. Χρονικές καθυστερήσεις, στο τέλος του 2009, στο 75%.
Υπάρχει κάτι χειρότερο που θα έκανε ο δημόσιος τομέας αν δεν είχε παραχωρήσει το
δημόσιο τα δικαιώματά του;

Μια και όλα αυτά περνούσαν εύκολα με το λαό χειροκροτητή και τους εργαζόμενους
ευτυχείς μέσα στην μικροαστική αφέλεια και άγνοιά τους έφτασε και η ώρα της Μεγάλης
Λεηλασίας. Όλα έδειχναν πως η επίθεση του κεφαλαίου στην εργασία και στα δημοκρατικά
δικαιώματα μπορούσε να αρχίσει από την Ελλάδα. Πολλές από τις διαδικασίες που
περιγράψαμε και με τις οποίες κατόρθωνε ο καπιταλισμός να συνεχίζει τη συσσώρευση
μετά τα μέσα της δεκαετίας του 1970 είχαν πλέον εξαντλήσει τη δυναμική τους. η χωρική
επέκτασή του, δηλαδή ουσιαστικά η ένταξη νέων εργατικών δυνάμεων στη διαδικασία
παραγωγής υπεραξίας είχε σχεδόν ολοκληρωθεί και ο δανεισμός, δημόσιος και ιδιωτικός,
είχε διαρρήξει πλέον τα όριά του. η διαδικασία της ιδιοποίησης από το κεφάλαιο των
δημοσιών επιχειρήσεων και υποδομών είχε προχωρήσει ήδη αρκετά και τα συσσωρευμένα
κεφάλαια αυξάνονταν πλέον με ιλιγγιώδεις ρυθμούς χωρίς να βρίσκουν κερδοφόρα διέξοδο.
Δεν απέμενε άλλη λύση από την επίθεση στην εργασία στο εσωτερικό πλέον των
αναπτυγμένων χωρών. Στο εισόδημα των εργαζόμενων, στον κοινωνικό μισθό αλλά και στα
δημοκρατικά δικαιώματα καθώς η δημοκρατία, η αστική δημοκρατία, ήταν πλέον εμπόδιο
8

στο νέο πλαίσιο λειτουργίας του καπιταλισμού. Και η Μεγάλη Λεηλασία ξεκίνησε από την
Ελλάδα με την επίθεση στους μισθούς και στις αμοιβές εργασίας. Στο διάγραμμα που
ακολουθεί βλέπουμε τις μεταβολές στις πραγματικές αμοιβές ανά εργαζόμενο για το χρονικό
διάστημα 1996-2012. Έτος βάσης το 1995.
Διάγραμμα 5

http://ioakimoglou.netfirms.com/resources/recent/Greek-Economy-2012-final-edition.pdf
Η κατάρρευση των μισθών είχε τα αναμενόμενα αποτελέσματα στην καταναλωτική
δαπάνη των νοικοκυριών. Στο επόμενο διάγραμμα βλέπουμε την αγοραστική δύναμη των
μέσων αποδοχών ανά μισθωτό να έχει υποχωρήσει μέσα σε μια τριετία στα επίπεδα του
1996 ενώ στο διάγραμμα 7 βλέπουμε τη συνδυασμένη εξέλιξη του ακαθάριστου διαθέσιμου
εισοδήματος και της καταναλωτικής δαπάνης ανά τρίμηνο από το 2005 ως το 2012 όπως
δίνονται από την ΕΛΣΤΑΤ.

9

Διάγραμμα 6

http://ioakimoglou.netfirms.com/resources/recent/Greek-Economy-2012-final-edition.pdf
Διάγραμμα 7

http://www.statistics.gr/portal/page/portal/ESYE/BUCKET/A0708/PressReleases/A0708_SEL91_DT_QQ_02_2012_01_P
_GR.pdf

10

Η ΕΛΣΤΑΤ σημειώνει για το παραπάνω διάγραμμα που παραθέτει στην έκθεσή της:
Κατά το δεύτερο τρίμηνο του 2012, το διαθέσιμο εισόδημα του τομέα των νοικοκυριών και των
μη κερδοσκοπικών ιδρυμάτων που εξυπηρετούν νοικοκυριά (ΜΚΙΕΝ) - S.1M - μειώθηκε κατά
13,6% σε σύγκριση με το αντίστοιχο τρίμηνο του προηγούμενου έτους, από 39,5 δισ. ευρώ σε
34,1 δισ. ευρώ.
Αυτό οφείλεται κατά κύριο λόγο στη μείωση κατά 15,1% των αποδοχών των εργαζομένων, στην
μείωση κατά 9,5% των κοινωνικών παροχών που εισπράττουν τα νοικοκυριά και στην αύξηση
κατά 37,3% των φόρων στο εισόδημα και την περιουσία που πληρώνουν τα νοικοκυριά.
Η τελική καταναλωτική δαπάνη των νοικοκυριών και των μη κερδοσκοπικών ιδρυμάτων που
εξυπηρετούν νοικοκυριά, μειώθηκε κατά 7,3% σε σύγκριση με το αντίστοιχο τρίμηνο του
προηγούμενου έτους, από 40,0 δισ. ευρώ σε 37,1 δισ. ευρώ.
Η μικρότερη μείωση της κατανάλωσης από τα εισοδήματα που βλέπουμε στο διάγραμμα 7
οφείλεται στο ότι τα νοικοκυριά κάλυπταν τις καταναλωτικές δαπάνες τους από τις
καταθέσεις τους οι οποίες και μειώνονται συνεχώς όπως μας αποκαλύπτει το διάγραμμα 8.
Διάγραμμα 8

http://www.bankofgreece.gr/BogEkdoseis/Inter_NomPol2012.pdf

11

Τα αποτελέσματα των παραπάνω ήσαν αναμενόμενα και δραματικά στην ελληνική
οικονομία. Στο επόμενο διάγραμμα βλέπουμε τους ετήσιους ρυθμούς μεταβολής του
ελληνικού ΑΕΠ από το 1961 ως το 2012 όπως δίνονται από το ΙΝΕ/ΓΣΕΕ.
Διάγραμμα 9

http://ioakimoglou.netfirms.com/resources/recent/Greek-Economy-2012-final-edition.pdf

Από το διάγραμμα διαπιστώνουμε πως η μείωση του ΑΕΠ κατά την τελευταία τριετία είναι
η δραματικότερη που έχει γνωρίσει η ελληνική οικονομία από το 1973 και το ξέσπασμα της
γενικευμένης κρίσης του καπιταλισμού και που την ονόμασαν πρώτη πετρελαϊκή κρίση. Από
την εποχή επομένως που ξεκίνησαν όλα όσα προσπαθούμε εδώ να περιγράψουμε. Η
γενικευμένη αυτή διαδικασία αποδίδεται εξαιρετικά από το επόμενο γράφημα της έκθεσης
του ΙΝΕ/ΓΣΕΕ όπου βλέπουμε το μερίδιο της εργασίας στο ελληνικό ΑΕΠ σε τιμές
συντελεστών παραγωγής να μειώνεται συνεχώς από το 1983 και μετά ενώ καταρρέει κατά
την τελευταία τριετία.

12

Διάγραμμα 10

http://ioakimoglou.netfirms.com/resources/recent/Greek-Economy-2012-final-edition.pdf
Το δεδομένο αυτό αποδεικνύει πως οι μισθοί και τα εισοδήματα των εργαζόμενων
αυξάνονταν λιγότερο από το ΑΕΠ και μάλιστα σωρευτικά σε όλη την περίοδο που
παρουσιάσαμε. . Αυτό μα τη σειρά του σημαίνει ένταση της ανισοκατανομής. Κι αυτό τη
στιγμή που η ανισοκατανομή του κοινωνικά παραγόμενου πλούτου στην Ελλάδα ήταν από
τους υψηλότερους στην αναπτυγμένη Ευρώπη. Η κατάρρευση της ελληνικής οικονομίας
κατά την τελευταία τριετία είχε, όπως έχει πάντα σε όλες τις καπιταλιστικές κρίσεις,
βαρύτατες κοινωνικές επιπτώσεις και στον τομέα της ανεργίας. Τις κρίσεις τις πληρώνουν
πάντα οι εργαζόμενοι. Αντίθετα αυτές αποτελούν μια πρώτης τάξεως ευκαιρία για το
κεφάλαιο. Αν και φυσικά ένα μέρος του συσσωρευμένου κεφαλαίου καταστρέφεται το τελικό
αποτέλεσμα είναι η παραπέρα συγκέντρωση αυτού και η ενίσχυσή του. Οι στρατιές των
ανέργων είναι
μια ισχυρότατη πίεση στην εργασία. Χαρακτηριστικό είναι το πώς
χρησιμοποιείται το τεράστιο ποσοστό της ανεργίας από το πολιτικό προσωπικό σήμερα
στην Ελλάδα για να μειωθούν οι αμοιβές της και τα όποια εργατικά δικαιώματα. Όλα στο
όνομα της προστασίας των ανέργων. Σφαγιάζονται αμοιβές και δικαιώματα στο όνομα της
δημιουργίας, τάχα, θέσεων εργασίας. Στο επόμενο διάγραμμα βλέπουμε τη διαχρονική
εξέλιξη της ανεργίας στην Ελλάδα από το 1999 ως το 2012.

13

Διάγραμμα 11

http://www.bankofgreece.gr/BogEkdoseis/Inter_NomPol2012.pdf

Οι προσπάθειες των αστών επικεντρώνονται στη δημιουργία ρήγματος μεταξύ των
εργαζόμενων και των ανέργων. Συσκοτίζοντας τα αίτια των κρίσεων αλλά και
προσπαθώντας να εμφανίσουν τις αντεργατικές και αντιλαϊκές πολιτικές τους ως άοκνες
προσπάθειες για το κοινό καλό και ιδιαίτερα των πιο αδικημένων. Των ανέργων. Το σύνολο
των μεταβολών στις αμοιβές των εργαζόμενων κατά την τελευταία τριετία είχαν σαν
αποτέλεσμα:

Όπως φαίνεται στο Διάγραμμα 7, η σωρευτική μείωση του ΑΕΠ για τα πέντε έτη ύφεσης
(2008-2012), συγκρινόμενη με την αντίστοιχη μεταβολή στις 35 πιο προηγμένες χώρες του
κόσμου, θα ανέλθει σε περίπου 20%. Η πραγματική απόκλιση της ελληνικής οικονομίας από
τον μέσο όρο της Ευρωπαϊκής ΄Ένωσης ακυρώνει, επομένως, την πρόοδο που είχε
πραγματοποιηθεί κατά τα έτη 1995-2007.

14

http://ioakimoglou.netfirms.com/resources/recent/Greek-Economy-2012-final-edition.pdf

Η Ελλάδα πλέον βρίσκεται πιο κοντά στις χώρες παλινόρθωσης του καπιταλισμού παρά
στις αναπτυγμένες χώρες. Κι αυτός ήταν ο στόχος. Τα βήματα της Ελλάδας στο δρόμο για
τη μείωση του ποσοστού του κοινωνικά παραγόμενου πλούτου που κατευθύνεται στην
εργασία θα τον ακολουθήσουν όλες οι αναπτυγμένες χώρες. Άλλες λιγότερο κι άλλες
περισσότερο. Μια ασταθής ισορροπία μπορεί να αποκατασταθεί όταν η συνολική αμοιβή
της εργασίας στις αναπτυγμένες χώρες συγκλίνει αρκετά με την αντίστοιχη των
αναπτυσσόμενων χωρών χωρίς αυτό να σημαίνει πως θα εξισωθούν. Ο γερασμένος
παρασιτικός καπιταλισμός, μη βρίσκοντας άλλη διέξοδο στην υπερσυσσώρευση, τρώει
πλέον τις σάρκες του. Στη διαδικασία αυτή το κάτω όριο μπορούν να το θέσουν μόνο οι
εργαζόμενοι και οι καίρια πληττόμενες λαϊκές μάζες με την πολιτική δράση τους.

Στα παραπάνω επικεντρωθήκαμε μόνο στο πεδίο των εισοδημάτων. Εξίσου σημαντική είναι
και η δραματική μείωση των κοινωνικών παροχών. Επειδή δεν μπορούμε να επεκταθούμε
άλλο στο σημερινό άρθρο όποιος ενδιαφέρεται να βρει συγκεντρωμένες και
κωδικοποιημένες τις αλλαγές στο ασφαλιστικό μπορεί να ανατρέξει στο:
http://www.apnet.gr/images/stories/files2012/kodikopoiisi_allagwn_asfalistiko.pdf
15

Για τις γενικές θέσεις που υποστηρίχτηκαν στην αρχή του άρθρου για τις μεταβολές στον
καπιταλισμό από τη δεκαετία του 1980 και μετά δες:
1. ΤΟ ΧΡΕΟΣ ΚΑΙ ΤΑ ΑΙΤΙΑ ΤΟΥ. ΤΟ ΔΗΜΟΣΙΟ ΧΡΕΟΣ
http://eparistera.blogspot.gr/2010/12/blog-post.html
2. ΤΟ ΧΡΕΟΣ ΚΑΙ ΤΑ ΑΙΤΙΑ ΤΟΥ. ΤΟ ΟΙΚΙΑΚΟ ΧΡΕΟΣ
http://eparistera.blogspot.gr/2010/11/blog-post_29.html
3.
Η
ΤΩΡΙΝΗ
ΚΑΠΙΤΑΛΙΣΤΙΚΗ
ΚΡΙΣΗ
http://eparistera.blogspot.gr/2012/08/blog-post.html

ΚΑΙ

4 Ο ΠΑΡΑΣΙΤΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ ΚΑΙ ΤΑ ΠΑΡΑΓΩΓΑ
http://eparistera.blogspot.gr/2012/04/blog-post.html

Για τις υποδομές και το ξεπούλημά τους δες:
5. ΤΑ ΔΗΜΟΣΙΑ ΑΓΑΘΑ ΚΑΙ Η ΛΕΗΛΑΣΙΑ ΤΟΥΣ
http://eparistera.blogspot.gr/2011/04/blog-post_16.html

Για τις ιδιωτικοποιήσεις δες:
6. ΟΙ ΙΔΙΩΤΙΚΟΠΟΠΙΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΟΙ ΗΛΙΘΙΟΙ
http://eparistera.blogspot.gr/2012/07/blog-post_29.html

16

Ο

ΧΑΡΑΚΤΗΡΑΣ

ΤΗΣ.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful