You are on page 1of 46

CZĘŚĆ I – SYSTEM PRAWA

AKTY PRAWNE - PRZEPISY PRAWNE I NORMY PRAWNE Akty prawne (ustawy, rozporządzenia itp.) zawierają: 1. przepisy prawne, 2. normy prawne. Przepis prawny to jednostka techniczna aktu prawnego. Jednostki techniczne tekstu prawnego to od najniższej: – punkt, – litera, – paragraf, – artykuł. Jednostki techniczne aktu prawnego poprzez systematykę wewnętrzną aktu prawnego grupowane są w większe całości tj.:: – rozdziały, – tytuły, – części, Norma prawna to regułą zachowania, skonstrułowana według określonego wzoru z elementów zawartych w przepisach prawnych. Reguła zachowania może wynikać z jednego lub więcej przepisów prawnych. Pojęcie normy prawnej ma podstawowe znaczenie dla rozstrzygania problemów prawniczych i jest odzwierciedleniem pojęcia prawa jako takiego. Istotą prawa jest regulacja zachowań ludzkich. Normę prawną konstruuje się według wzoru: hipoteza, dyspozycja sankcja. Hipoteza określa czyje zachowanie się reguluje i w jakich warunkach. Dyspozycja określa jakie zachowanie się wyznacza: nakaz, zakaz i ewentualnie dozwolenie. Sankcja wsazuje jakie konsekwencje powinny nastąpić w przypadku, gdy osoba należąca do klasy osób wyznaczonych w hipotezie, w warunkach przez nią wskazanych, nie zachowa się zgodnie z dyspozycją. Akty prawne jako akty zawierające normy prawne określa się także pojęciem aktów normatywnych. Język aktów prawnych to tzw. język prawny. Język jakimi posługujemy się na co dzień dla opisu reguł zawartych w aktach prawnych to język prawniczy. KONSTRUŁOWANIE AKTÓW PRAWNYCH – ZASADY TECHNIKI

PRAWODAWCZEJ Przepisy i normy prawne aktów prawnych konstrułowane są w oparciu o zasady techniki prawodawczej. Zasady techniki prawodawczej mają na celu zapewnienie przejrzystości tekstu prawnego. Zasady techniki prawodawczej zostały wyodrębniane w Rozporządzeniu Prezesa Rady Ministrów z dn. 20 czerwca 2002r. W sprawie “Zasad techniki prawodawczej” (Dz.U. z dnia 5 lipca 2002r.). Starają się one określić co i w jaki sposób należy regulować dla zapewnienia maksymalnej przejrzystości tekstu prawnego. Zasady techniki prawodawczej zależą od następujących czynników: a) ogólnego poziomu kultury prawodawcy, b) tradycyjnych wzorów, c) postulatów techniki prawodawczej, d) właściwości regulacji prawnej, e) tzw. koncepcji rozczłonkowania systemu prawa, f) przyjętego systemu rozkładu kompetencji prawotwórczych w danym państwie. Koncepcja rozczłonkowania systemu prawa (e) wiąże się z regulowaniem pewnych typów spraw przez akty prawne należące do różnych gałęzi prawa, w tym także z odesłaniem w zakresie sankcji np. przez prawo administracyjne do prawa karnego. System rozkładu kompetencji prawodawczych (f) wiąże się z regulowaniem pewnych typów spraw przez organy określonego szczebla w aktach prawnych o określonym miejscu w hierarchii systemu prawa, w tym także z odsyłaniem przez przepisy wydane na jednym szczeblu władzy do przepisów wydanych na innym szczeblu władzy. Z określeniem ogólnego poziomu kultury prawodawcy (a) wiąże się pojęcie prawodawcy racjonalnego. Prawodawca racjonalny to prawodawca o najwyższym poziomie moralności, wiedzy, doświadczenia. PODZIAŁY PRZEPISÓW PRAWNYCH Przepisy prawne – jednostki techniczne aktu prawnego w zależności od ich relacji do norm prawnych (reguł zachowania) dzielą się na: 1. Przepisy prawne bezpośrednio wyznaczające zachowanie się adresata, 2. Przepisy prawne wyznaczające zachowanie się adresata pośrednio, bądź w ogóle go nie wyznaczające. Przepisy prawne z punktu widzenia ich obowiąywania w stosunku do woli stron. dzielimy ponadto na: 1. przepisy ius cogens 2. przepisy ius dispositivum

Do grupy przepisów prawnych wyznaczających zachowanie się adresata pośrednio bądź w ogóle go nie wyznaczających należą: – przepisy określające zdolność określonych grup osób do tego by były podmiotem praw i obowiązków (przepisy określające tzw. zdolność prawną), – przepisy określające zdolność określonych grup osób do tego by przez swoje zachowanie się mogły wywoływać okreśłone skutki prawne (zdolność do czynności prawnych), – przepisy określające zdolność określonych grup osób do tego by w związku ze swym zachowaniem się mogły być one pociągane do odpowidzialności czy też być karane (tzw. zdolność sądowa). – przepisy określające kompetencje organów państwa bądź właściwość organów państwa wyznaczoną przez różne zakresy działania np.: rzeczowy, terytorialny, osobowy, czasowy; – przepisy określające struktury organizacyjne typu: ,,w sklad Organu(O) wchodzą osoby A, B, C...”, ,,Organ (instytucja) O składa się z osób A, B, C...”; – przepisy o przepisach prawnych; – przepisy określające pewne fakty społeczno-polityczne jak charakter polityczny państwa czy funkcje państwa; – różne elementy tekstu prawnego które w powszechnej opinii (communis opinio) nie są zaliczane do przepisów prawa, choć można się zastanawiać czy nie wyznaczają one pośrednio zachowania się adresatów aktu prawnego. Przepisy kompetencyjne są przepisami pośrednio wyznaczającymi zachowanie się organów państwa z uwagi na fakt, iż nie wskazują one co konkretnie ma czynić organ państwa i w jaki sposób ma to robić (wyznaczają zadania). Z przepisów tych wynika, iż organ państwa ma zarówno prawo jak i obowiązek działania w określony przez nie sposób. Przepisy o przepisach prawnych podzielić można na: – przepisy odsyłające do innych przepisów – definicje legalne – określające znaczenie wyrażeń zawartych w akcie prawnym. Definicje legalne mogą zostać wyodrębnione systematycznie w słowniczku, na początku aktu prawnego, bądź też występować samodzielnie w dalszej jego części. Przepisy określające fakty społeczno polityczne mają podstawowe znaczenie dla wyznaczania: – kierunków dalszej działalności prawodawczej, – kierunków stosowania i wykładni prawa, – kontekstu (ducha) w jakim następuje działalność organów państwa, instytucji. Przepisami tymi są głównie przepisy konstytucyjne.

Podział na przepisy ius cogens i ius dispositivum jest głównie stosowany w odniesieniu do przepisów prawa cywilnego.

Przepis ius cogens obowiązuje bez względu na wolę stron. Strony nie mogą uregulować łączacego je stosunku prawnego w sposób sprzeczny z tymi przepisami. Ius dispositivum obowiązuje w braku odniennej woli stron, tj. jeżeli strony nie uregulują inaczej powstającego pomiędzy nimi konkretnego stosunku prawnego. Jednocześnie wyznaczają one jak stosunek powinien zostać uregulowany w razie gdy strony pominą te zagadnienia w swoich ustaleniach. Zapobiegają one tym samym powstaniu sytuacji niepewności prawnej. ZASADY I POSTULATY SYSTEMU PRAWA Zasady systemu prawa to te normy lub uznane konsekwencje norm danego systemu prawa, które posiadają charakter zasadniczy. Przesłanki na jakich opiera się uznanie zasadniczego charakteru normy można sprowadzić do czterech grup: 1) miejsce normy w hierarchicznej strukturze aktów systemu prawa, 2) stosunek logiczny normy do innych norm, 3) rola normy w konstrukcji instytucji prawnej, 4) inne oceny natury społeczno-politycznej. Ad. 1) Miejsce normy w hierarchicznej strukturze aktów systemu prawa Normy zawarte w konstytucji są w stosunku do norm ustaw zwykłych traktowane jako zasady. Ma to miejsce ze względu na: a) szczególna nazwę tego aktu prawnego – ustawa zasadnicza, b) szczególny tryb jego zmiany, c) szczególną moc prawną oraz d) szczególną treść obejmującą wskazanie ustroju społeczno-gospodarczego i politycznego. Ad. 2) Stosunek logiczny normy do innych norm Normy z których w uzanany sposób wynikają inne, są traktowane jako zasadnicze w stosunku do tych innych. Chodzi tutaj głównie o przypadki, w których jako normę zasadniczą traktuje się normę, która stanowi rację dla cełej grupy norm. Nie muszą to być normy zawarte w aktach prawnych hierarchicznie wyższego rzędu. Systematyka ustawy może wyodrębniać pewne przepisy jako zasadnicze względem innych. Normy zawarte w kodeksach, jako ustawach regulujących w sposób mniej więcej wyczerpujący i jednolity podstawowe działy prawa można traktować jako zasady względem norm zawartch w innych ustawach. Ad.3) Szczególna moc prawna O zasadniczym charakterze normy może decydować jej miejsce w konstrukcji instytucji prawnej. Instytucja prawna to zbiór norm prawnych wyodrębnionych w jedną funkcjonalną całość ze

Ad. że tworzenie nowych norm prawnych ma przebiegać z punktuw widzenia rozwijania obowiązujących zasad systemu. Postulaty systemu prawa są to reguły którym przypisuje się charakter zasad prawa. . hierarchiczna budowa związania z ustaleniem typowych stosunków pomiędzy normami hierarchicznie wyższymi i niższymi. a w każdym razie niesprzeczności norm wprowadzanych do systemu z tymi zasadami. W tworzeniu prawa zasady systemu prawa odgrywają rolę zachowawczego czynnika sprzyjającego utrzymaniu jednolitości systemu prawa. W instytucji prawnej wyodrębnia się cechy istotne – decydujące o bycie danej instytucji. zadaniami i funkcjami systemu prawa jako całości. 3. 4) Oceny natury społeczno-politycznej zasadniczego charakteru norm uwarunkowane są celami. O systemie prawa możemy mówić w sensie bądź: – konkretnego systemu prawa. zupełność systemu prawa. SYSTEM PRAWA System prawa definiuje się jako zbiór norm względnie przepisów obowiązujących. W istocie podsystemie w konkretnym systemie prawa np. systemie prawa cywilnego obowiązującego w danym przedziale czasu. Chodzi o to. rozczłonkowanie systemu prawa. Normy regulujące cechy istotne instytucji mają w stosunku do pozostałych charakter zasadniczy. bądź – systemu typu Niejednokrotnie mówi się także o systemie w odniesieniu do danej gałęzi prawa. 2. a które zasadami systemu prawa nie są. ani uznane konsekwencje tych norm. W stosowaniu prawa zasady systemu prawa odgrywają rolę w procesie wykładni oraz usuwania sprzeczności norm. że w sposób praktycznie wyczerpujący reguluje jakiś dostatecznie ważny typ stosunków międzyludzkich.względu na to. dostateczna niesprzeczność. gdyż nie są to ani normy prawa pozytywnego. W konkretnym systemie prawa zbiór norm stanowią normy obowiązujące w danym państwie w określonym przedziale czasu. Cechy systemu prawa wykształcone historycznie to: 1. 4.

pochodzący z prawa precedensowego i dlatego to ostatnie pozostaje środkiem do jego wykładni. 3. Organy stosujące prawo (sądy organy administracji) nie tworzą prawa. Ratio decidendi jest wiążąca dla sądów niższej. Mówimy o systemie typie: – prawa ustawowego. podlegający nieustannym zmianom. Akty prawne (w zasadzie) zawierają normy ogólne i abstrakcyjne. że ratio decidendi nie przystaje już do rzeczywistości społecznej. 5. a tylko porządkuje istniejący materiał normatywny. ustalonymi przez wcześniejsze orzeczenia i doprowadzić do powstania nowego precedensu. jeżeli nie istnieje podstawa dla rozstrzygnięcia danej sprawy. c) sąd stwierdzi istnienie rozbieżności pomiędzy stanem faktycznym danej sprawy a podstawami faktycznymi precedensu. Normami hierarchicznie najwyższymi są normy zawarte w ustawach. Przełamanie możliwe gdy: a) sąd stwierdzi. wówczas sąd może nie kierować się normami. Normy prawne i podziały aktów prawnych Normy ogólne i abstrakcyjne to tzw. jak i tej samej instancji co sąd wydający tak długo. dopóki nie zostanie przełamana (overruled). 4. należy je badać w określonych przedziałach czasowych. rozstrzyganej sprawy. – commom law Systemy typy wyróżniamy z punktu widzenia charakterystyki źródeł prawa konkretnego systemu prawa.. Obiter dicta nie wpływają natomiast zasadniczo na kształtowanie prawa. 4. normy generalne Normy generalne to normy skierowane do nieokreślonego kręgu adresatów (ogólne) i wyrażające obowiązek bądź prawo do danego zachowania w sposób generalny (abstrakcyjne) W związku z obecnością norm generalnych akty prawa określa się jako akty prawa . Ustawy tworzone są przez najwyższy organ przedstawicielski. Charakterystyka źródeł common law 1. 2. b) strony powołają się na różne precedensy. ratio decidendi – które jest wykreowaną normą ogólną będącą zasadą rozstrzygnięcia podobnych przypadków w przyszłości i obiter dicta – które jest incydentalnym. 2.precedens prawotwórczy. Charakterystyka źródeł prawa ustawowego 1. podstawową formą prawotwórstwa jest decyzja sądowa. kodyfikacja common law nie reguluje na ogół nowych przypadków. 3. który kreuje nową normę prawną.Normy konkretnego systemy prawa stanowią zatem zbiór dynamiczny. w decyzji sądowej odróżnia się doktrynalnie tzw. ubocznym rozstrzygnięciem mającym znaczenie tylko dla danej.

Sejmu. Normy indywidualne to normy jednostkowe i konkretne. akty tworzenia prawa – zawierające normy generalne. wyroki sądowe i decyzje administracyjne. HIERARCHICZNA BUDOWA SYSTEMU PRAWA USTAWOWEGO Stosunki (relacje) pomiędzy normami hierarchicznie wyższymi i niższymi: – norma wyższa jest z reguły rezultatem działalności organu hierarchicznie wyższego. Normy generalne przeciwstawia się normom indywidualnym. uchwały rady gminy. Prezydenta miasta. 2. Senatu. Senatu. np.. np. sądów. rozporządzenia i obowiązujące na obszarze terytorialnym państwa. rady gminy. Z punktu widzenia terytorialnego zasięgu oddziaływania. organów administracji państwowej. – akty prawa miejscowego – pochodzące od organów władzy samorządowej. . Rady Ministrów. Akty tworzenie prawa to akty prawa powszechnie obowiązującego. Podział na akty tworzenia i stosowania prawa jest również podziałem z punktu widzenia organów od których akty prawne pochodzącą Akty tworzenia prawa pochodzą od organów prawotwórczych tj. Akty prawa państwowego/lokalnego z punktu widzenia charakteru organów od których pochodzą dzielimy na: – akty prawa pochodzące od organów władzy ustawodawczej/uchwałodawczej. np. ustawy. akty stosowania prawa tj.powszechnie obowiązującego. np. rady gminy. bądź z punktu widzenia rodzajów organów od których pochodzą dzielimy je na: – akty prawa państwowego – pochodzące od organów władzy państwowej. Od aktów prawa powszechnie obowiązującego odróżnić należy akty prawa wewnętrznego wydawane przez jedne organy władzy i kierowane do innych organów władzy (uchwały sejmowe. zarządzenia prezydenta miasta i obowiązujące na obszarze terytorialnym działania organu które je ustanowił. – akty prawa pochodzące od organów władzy wykonawczej . ustawy. np. zarządzenia ministrów). Rady Ministrów. Normy indywidualne skierowane są do określonego adresata (jednostkowe) i wyrażają obowiązek bądź prawo jego zachowania w sposób skonkretyzowany (konkretne). Akty stosowania prawa pochodzą od organów stosujących prawo tj. np. Akty prawa z punktu widzenia rodzaju norm w nich zawartych dzieli się na: 1. Sejmu. akty wydawane na podstawie aktów tworzenia prawa – zawierające normy indywidualne.

szczególnej nazwy oraz b) treściowym tj. Ustawy konstytucyjne różnią się od ustaw zwykłych pod względem: a) formalnym tj. kwalifikowanej procedury ich uchwalania i zamian. zgodności ustaw i umów międzynarodowych z Konstytucją. 4. – ustawy zwykłe. norma wyższa nie może być derogowana przez normą niższą. 3. Na straży zgodności aktów prawnych z Konstytucją stoi Trybunał Konstytucyjny. – akty normatywne podustawowe – wykonawcze. 4 Konstytucji RP. o której mowa w art.. Konstytucja zawiera normy prawne uznane za zasadnicze w danym systemie prawa (zasady systemu prawa). zgodności przepisów prawa. 79 ust.– – – – norma wyższa z reguły dotyczy spraw większej wagi. 2. norma wyższa może przesądzić treść niższej – dzięki czemu osiąga się jednolitość lub niesprzeczność systemu prawa. Ustawę o zmianie Konstytucji uchwala Sejm większością co najmniej 2/3 głosów w obecności co najmniej połowy ustawowej liczby posłów oraz Senat bezwzględną większością głosów w obecności co najmniej połowy ustawowej liczby senatorów . ratyfikowanymi umowami międzynarodowymi i ustawami. W systemach prawa ustawowego ściśle określone są co najmniej trzy szczeble w hierarchii aktów prawnych: – ustawy konstytucyjne. 5. skargi konstytucyjnej. . Stąd też jej nazwa . w przypadku sprzeczności pomiędzy normą wyższą a niższą należy uznać nieobowiązywanie niższej (lex inferior non derogat legi superiori). wydawanych przez centralne organy państwowe. 1. ze względu na to czego dotyczą przepisy w nich zawarte. 235 ust. Trybunał Konstytucyjny orzeka w sprawach: 1. zgodności z Konstytucją celów lub działalności partii politycznych. zgodności ustaw z ratyfikowanymi umowami międzynarodowymi. Jako ustawa konstytucyjna (zasadnicza) Art. Trybunał Konstytucyjny rozstrzyga ponadto spory kompetencyjne pomiędzy centralnymi konstytucyjnymi organami państwa. Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dn.ustawa zasadnicza”. z Konstytucją. norma wyższa jest podstawą obowiązywania normy niższej (obowiązywanie systemowe). Art 188 I 189 Konstytucji RP. których ratyfikacja wymagała uprzedniej zgody wyrażonej w ustawie. 2 kwietnia 1997r. Wszystkie akty prawne powinny być zgodne z konstytucją.

z punktu widzenia treści przez nie regulowanych. Sejm uchwala ustawy zwykłą większością głosów w obecności co najmniej połowy ustawowej liczby posłów. ma prawo. Procedura ustawodawcza w systemie prawa polskiego (art. – materialnym tj. z punktu widzenia trybu ich powstawania. na zasadach określonych w ustawie. Ustawę uchwaloną przez Sejm Marszałek Sejmu przekazuje Senatowi. Inicjatywa ustawodawcza przysługuje również grupie co najmniej 100 000 obywateli mających prawo wybierania do Sejmu. – Radzie Ministrów. chyba że Konstytucja przewiduje inną większość. – uchwalenie projektu. 118-122 Konstytucji). – Senatowi. Ustawa w sensie formalnym powstaje w toku specjalnej procedury ustawodawczej. czyje konstytucyjne wolności lub prawa zostały naruszone. O ustawach możemy mówić w sensie : – formalnym tj. Senat w ciągu 30 dni od dnia przekazania ustawy może: – – – przyjąć ją bez zmian. Inicjatywa ustawodawcza przysługuje: – posłom. – rozpatrywanie projektu w parlamencie i komisjach. na podstawie którego sąd lub organ administracji publicznej orzekł ostatecznie o jego wolnościach lub prawach albo o jego obowiązkach określonych w Konstytucji. – Prezydentowi Rzeczypospolitej.Skarga konstytucyjna art. 1 Każdy. Procedura ustawodawcza obejmuje z reguły: – inicjatywę ustawodawczą i opracowanie projektu. ustawę uznaje się za uchwaloną w brzmieniu przyjętym przez Sejm. uchwalić poprawki albo uchwalić odrzucenie jej w całości. Jeżeli Senat w ciągu 30 dni od dnia przekazania ustawy nie podejmie stosownej uchwały. – podpisanie uchwalonego projektu przez upoważnione podmioty. – ogłaszanie (promulgację) ustaw. . 79 ust. wnieść skargę do Trybunału Konstytucyjnego w sprawie zgodności z Konstytucją ustawy lub innego aktu normatywnego. We współczesnych systemach demokratyczno-parlamentarnych regułą jest wydawanie ustaw przez najwyższe ciała przedstawicielskie (parlamenty).

organizacja i zasady działania Narodowego Banku Polskiego oraz szczegółowe zasady powoływania i odwoływania jego organów.Uchwałę Senatu odrzucającą ustawę albo poprawkę zaproponowaną w uchwale Senatu. przedstawia uchwaloną ustawę do podpisu Prezydentowi Prezydent Rzeczypospolitej podpisuje ustawę w ciągu 21 dni od dnia przedstawienia i zarządza jej ogłoszenie w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej. która może być regulowana wyłącznie za pomocą ustawy to w szczególności: – – – – – gromadzenie i wydatkowanie środków finansowych na cele publiczne. Zakres tej treści jest zarazem wykładnikiem pozycji parlamentu oraz wyrazem wagi spraw. są wydawane na podstawie ustaw i służą ich wykonaniu. Konstytucje wielu państw wskazują na materię (treść). zasady i tryb zaciągania pożyczek oraz udzielania gwarancji i poręczeń finansowych przez państwo. a także zasad przyznawania ulg i umorzeń oraz kategorii podmiotów zwolnionych od podatków. zasady i tryb nabywania. która może być regulowana tylko za pomocą ustaw. przedmiotów opodatkowania i stawek podatkowych. udziałów lub akcji oraz emisji papierów wartościowych przez Skarb Państwa. Przed podpisaniem ustawy Prezydent Rzeczypospolitej może wystąpić do Trybunału Konstytucyjnego z wnioskiem w sprawie zgodności ustawy z Konstytucją. a także zasady i tryb wykonywania ustawy budżetowej. którym powinien odpowiadać projekt ustawy budżetowej. stopień jego szczegółowości oraz wymagania. – – – – Akty normatywne podustawowe są podporządkowane ustawom tj. sposób obliczania wartości rocznego produktu krajowego brutto oraz państwowego długu publicznego. jeżeli Sejm nie odrzuci jej bezwzględną większością głosów w obecności co najmniej połowy ustawowej liczby posłów. . organizacja Skarbu Państwa oraz sposób zarządzania majątkiem Skarbu Państwa. określanie podmiotów. Materia wskazana w sposób jednoznaczny obowiązującą Konstytucją RP. uważa się za przyjętą. którą Trybunał Konstytucyjny uznał za zgodną z Konstytucją. ustanawianie monopolu. nakładanie podatków. Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej. Zakres tej treści jest jednak zmienny i doktrynalnie sporny. które wymagają jego aktywności. zasady i tryb opracowania projektu budżetu państwa. zbywania i obciążania nieruchomości. innych danin publicznych. Prezydent Rzeczypospolitej nie może odmówić podpisania ustawy. Narodowy Bank Polski lub inne państwowe osoby prawne.

akty prawa miejscowego. na podstawie szczegółowego upoważnienia zawartego w ustawie i w celu jej wykonania. Umowa międzynarodowa ratyfikowana za uprzednią zgodą wyrażoną w ustawie ma pierwszeństwo przed ustawą. . 92 obowiązującej polskiej Konstytucji: Rozporządzenia są wydawane przez organy wskazane w Konstytucji.Aktami podustawowymi w systemie obowiązującego prawa polskiego są rozporządzenia. mając pierwszeństwo w przypadku kolizji z ustawami. – zakres spraw przekazanych do uregulowania oraz – wytyczne dotyczące treści aktu. chyba że jej stosowanie jest uzależnione od wydania ustawy. po jej ogłoszeniu w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej. jeżeli ustawy tej nie da się pogodzić z umową. Upoważnienie powinno określać: – organ właściwy do wydania rozporządzenia. 5) spraw uregulowanych w ustawie lub w których Konstytucja wymaga ustawy. 2) wolności. HIERARCHIA AKTÓW PRAWNYCH W SYSTEMIW PRAWA POLSKIEGO Hierarchię aktów prawnych w polskim systemie prawa wskazuje Rozdział III obowiązującej Konstytucji zatytułowany Źródła prawa w artykułach: 87. Zgodnie z art. 4) znacznego obciążenia państwa pod względem finansowym. Artykuł 91: Ratyfikowana umowa międzynarodowa. Artykuł 89: Ratyfikacja przez Rzeczpospolitą Polską umowy międzynarodowej i jej wypowiedzenie wymaga uprzedniej zgody wyrażonej w ustawie. układów politycznych lub układów wojskowych. sojuszy. które je ustanowiły. praw lub obowiązków obywatelskich określonych w Konstytucji. 3) członkostwa Rzeczypospolitej Polskiej w organizacji międzynarodowej. ustawy. Artykuł 87: Źródłami powszechnie obowiązującego prawa Rzeczypospolitej Polskiej są: Konstytucja. stanowi część krajowego porządku prawnego i jest bezpośrednio stosowana. prawo przez nią stanowione jest stosowane bezpośrednio. Źródłami powszechnie obowiązującego prawa Rzeczypospolitej Polskiej są na obszarze działania organów. 89 i 91. Jeżeli wynika to z ratyfikowanej przez Rzeczpospolitą Polską umowy konstytuującej organizację międzynarodową. ratyfikowane umowy międzynarodowe oraz rozporządzenia. jeżeli umowa dotyczy: 1) pokoju.

odnoszące się do rzeczy.prawo spadkowe .gałąź prawa obejmująca akty prawne regulujące: .sytuację prawną osób i rzeczy jako podmiotów i przedmiotów stosunków cywilnoprawnych. Prawo cywilne dzieli się na wiele podgałęzi.zawierające normy prawne dotyczące przejścia majątku po .treść stosunków cywilnoprawnych. osobami prawnymi oraz jednostkami organizacyjnymi niebędącymi osobami prawnymi. 2. system prawa dzieli się na gałęzie prawa. We właściwym. Kryterium metody regulacji jest równocześnie kryterium podziału systemu prawa na: – system prawa prywatnego – zakładający równorzędność stron stosunku prawnego.prawo zobowiązań . prawo własności intelektualnej i prawo handlowe. kryterium przedmiotowe. prowadzonych badań oraz dydaktyki – tj. zachowując jednak wiele z jego cech. Gałęzie grupują akty normatywne w większe całości. Specyficzną pozycję mają prawo pracy. Kryteria podziału systemu prawa na gałęzie nie są jednoznaczne wyodrębnione. w takim jednak zakresie w jakim nie jest to sprzeczne z potrzebą całościowego spojrzenia na daną gałąź prawa jako na całość. – system prawa publicznego – zakładający brak równorzędności. .dotyczącą zasad wspólnych całemu prawu cywilnemu. prawo cywilne . Przykłady definiowania podstawowych gałęzi polskiego systemu prawa w oparciu o powyższe kryteria: 1. Potrzeba wyodrębniania nowych gałęzi wiąże się z zaistnieniem potrzeby większej specjalizacji i tym samym odrębności danej podgałęzi. klasycznym prawie cywilnym wyodrębnia się następujące działy: . na którą składają się uprawnienia i obowiązki podmiotów tych stosunków. gdzie przez przedmiot rozumie się rodzaj (treść) regulowanych stosunków społecznych. możliwości systematycznego wykładania przedmiotu.zawierające normy prawa majątkowego o charakterze względnym.stosunki cywilnoprawne między podmiotami prawa prywatnego . kryterium metody regulacji prawnej gdzie bierze się pod uwagę równorzędność bądź brak równorzędności pozycji stron stosunków regulowanych przez prawo.osobami fizycznymi. które wyodrębniły się z prawa cywilnego. Podstawowe kryteria jakie bierze się pod uwagę to: 1. .prawo rzeczowe . .ROZCZŁONKOWANIE SYSTEMU PRAWA Dla potrzeb nauki tj. .część ogólną. . którym ustawy przyznały zdolność prawną.

czyny będące przestępstwami. które określa strukturę oraz zasady funkcjonowania administracji publicznej . Prawo administracyjne to obejmuje akty prawne z zakresu: . prawo karne wykonawcze będące zespołem przepisów prawnych normujących wykonywanie kar.zmarłym na inne podmioty prawa. prawo karne procesowe. z • • Z prawem karnym związane jest prawo nieletnich. Prawo karne dzieli się na: . – – – Prawo finansowe obejmuje akty prawne normujące gospodarkę finansowa państwa.zasady odpowiedzialności za te czyny . podatkowe. będące zespołem przepisów prawnych normujących postępowanie w sprawach o czyny zabronione przez prawo karne materialne.prawa administracyjnego procesowego.prawa administracyjnego materialnego. . sposób tworzenia prawa.reguluje stosunki prawnorodzinne i majątkowe wewnątrz rodziny. Prawo konstytucyjne to zespół aktów prawnych określających: – – ustrojowe zasady funkcjonowania państwa. hierarchię źródeł prawa. Obejmuje ono: – – prawo budżetowe. które reguluje prawa i obowiązki państwa i obywateli . kompetencje i wzajemne relacje pomiędzy organami władzy państwowej. określa postępowanie administracyjne.prawo karne materialne. będące zespołem przepisów prawnych normujących: .prawa administracyjnego ustrojowego. . formułujące zasady postępowania nieletnimi sprawcami czynów karalnych oraz prawo wykroczeń. treść i sposoby zagwarantowania praw człowieka i obywatela oraz zaspokajania potrzeb społecznych.prawo rodzinne . Prawo karne jest to zespół aktów prawnych normujących kwestie odpowiedzialności karnej człowieka za czyny zabronione pod groźbą kary kryminalnej.środki prawne stosowane wobec ich sprawców. środków karnych i zabezpieczających oraz innych rozstrzygnięć wydawanych w sprawach karnych. .

DOSTATECZNA NIESPRZECZNOŚĆ SYSTEMU PRAWA Normy należące do systemu prawa są sprzeczne wówczas. a więc podmiot A spełnia warunki W1 z normy N1 i warunki W2 z normy N2.– – – – celne. – ze względu na postawę organów stosujących prawo i doktryny prawniczej względem sprzeczności na: . – nie ustalono dostatecznie dokładnie ich znaczenia. Sprzeczności techniczne powstają w procesie rozwoju i zmian prawa i wiążą się z: – wydawaniem nowych aktów prawnych. ubezpieczeniowe. Sprzeczność pozorna występuje tylko dlatego. Sprzeczności pozorne są w tym sensie sprzecznościami istniejącymi tylko powierzchownie . Sprzeczności norm w systemie prawa dzieli się: – ze względu na mechanizm ich powstawania na: . że nie zanalizowano: – dostatecznie głęboko zakresów obowiązywania czy stosowania norm.sprzeczności pozorne. Sytuacja taka występuje gdy normy ustawowe są rezultatem kompromisu politycznego w organie stanowiącym. kodyfikacjami. a normy rozporządzeń wykonawczych do ustaw nie licząc się z kompromisem.sprzeczności polityczne. Sprzeczności te usuwa się poprzez: opracowanie przepisów przejściowych i wprowadzających. bądź poszczególnych przepisów.sprzeczności techniczne. a każda z tych norm wymaga zachowania się. . dewizowe. które wykluczają się wzajemnie.sprzeczności realne. – zmianami (nowelizacją) obowiązujących aktów prawnych. bankowe. gdy nie mogą być łącznie spełnione przez zachowania z nimi zgodne. modyfikują je w pożądanym kierunku. – – – Sprzeczności polityczne powstają jako rezultat gry sił politycznych. – uchyleniem (derogacją) całych aktów prawnych. przez szczegółowe lub ogólne klauzule derogacyjne. . zastosowanie reguł kolizyjnych.

że można im przypisać takie znaczenie. Warunki stosowanie kryterium merytorycznego to: a) ustalenie czy pomiędzy normami zachodzi stosunek lex specialis i lex generalis. Doktryna i praktyka wypracowały dwie drogi służące usuwaniu sprzeczności norm: 1. można analizować obowiązywanie norm. 2. 2. są bowiem celowym rezultatem działalności prawodawcy. można analizować znaczenie norm i stwierdzić. Sprzeczności te są sprzecznościami obowiązującego prawa (legis latae) i usunięcie ich możliwe jest tylko poprzez odpowiednią działalność prawotwórczą. W przypadku usuwania sprzeczności norm pierwszą drogą stosuje się trzy grupy kryteriów (reguł kolizyjnych I stopnia): 1. hierarchiczne. Odróżnienie legi speciali i legi generali polega na porównaniu zakresu warunków stosowania dwu norm. Stosowanie kryterium merytorycznego wyraża zasada lex specialis derogat legi generali . Zakres ten w legi speciali jest podrzędny względem zakresu warunków legi generali (stanowi wyjątek od zasady ustalonej w legi generali). jak i nauka prawa stara się je usunąć i poprzez to wykazać ich pozorność.a więc norma bardziej szczegółowa uchyla normę bardziej ogólną. przy którym nie są one sprzeczne. że są one wprawdzie sprzeczne. Praktyka stosowania prawa. gdyż są sprzecznościami sformułowań prawa. Usuwanie tych sprzeczności jest zatem elementem procesu stosowania prawa Sprzeczności realne to przede wszystkim sprzeczności polityczne. 3. np. Stosowanie kryterium chronologicznego wyraża zasada lex posterior derogat legi prioiri – w więc norma późniejsza uchyla normę wcześniejszą. ale jedna z nich nie obowiązuje. Praktyka może na nie zareagować w określonych okolicznościach. merytoryczne. . Doktryna stwierdza je i ocenia krytycznie. stwierdzając. Stosowanie kryterium hierarchicznego wyraża się zasadą lex inferior non derogat legi superiori. b) lex specialis nabrała mocy obowiązującej równocześnie lub później niż lex generalis. bądź zastosowanie bezpośrednio normy wyższego szczebla.(prima facie). c) lex specialis ma hierarchicznie stopień nie niższy niż lex generalis. ale nie prawa. poprzez stwierdzenie niekonstytucyjności. chronologiczne.

Wiąże się ona ze sporem czy wcześniejszy wyjątek bądź przywilej ustanowiony przez lex specialis może być uchylany przez późniejszą zasadę zawartą w lex generalis. Interpretator dokonując wykładni posługuje się uznanymi teoriami wykładni i zawsze dąży do ustalenia takiego znaczenia norm przy którym nie są one sprzeczne. Daje to pewną dowolność w rozstrzygnięciu konfliktu pomiędzy regułą merytoryczną a chronologiczną na korzyść którejś z tych reguł. Reguła ta nie jest jednak powszechnie przyjęta. Na podstawie kryterium chronologicznego pierwszeństwo bowiem miałaby norma późniejsza. 3. poprzez analizę znaczenie norm i stwierdzenie że można im przypisać takie znaczenie. Rozstrzygnięcie tego konfliktu zapewnia niejednokrotnie zastosowanie reguły lex posterior generalis non derogat legi priori speciali. wykładni normy prawnej. Warunkiem zastosowanie reguły jest że lex generalis nabrała mocy obowiązującej później niż lex specialis. . zupełność obowiązywania opartą na stosunku normy do systemu 2. której nie może zagrażać to. W przypadku usuwania sprzeczności drugą drogą tj. a na podstawie kryterium merytorycznego wcześniejsza lex specisalis. ZUPEŁNOŚĆ SYSTEMU PRAWA W nauce prawa rozróżnia się trzy rodzaje zupełności systemu prawa: 1. Reguła merytoryczna i chronologiczna znajdują się w konflikcie jeżeli lex generalis została wydana później niż lex specialis.Reguły kolizyjne pierwszego stopnia mogą same znajdować się w kolizji. zupełność materialną (kwalifikacyjną) opartą na stosunku norm systemu do regulowanych faktów. którą trzeba rozwiązać (reguły kolizyjne II stopnia). Wykładni dokonuje się w sytuacji gdy bezpośrednie rozumienie znaczenia dwu norm prowadzi do wniosku o ich sprzeczności. zupełność proceduralną (decyzyjną) opartą na stosunku decyzji do norm systemu prawa. przy którym nie są one sprzeczne dokonuje się tzw. Wiąże się to z właściwością hierarchicznej struktury systemu prawa. W konflikcie między regułą hierarchiczną i chronologiczną oraz hierarchiczną i merytoryczną przeważa zawsze hierarchiczna. że autorytet normotwórczy niższego stopnia później czy wcześniej działa sprzecznie z ustaleniami autorytetu wyższego stopnia.

Podmiotami prawa są osoby fizyczne. ułomna osoba prawna posiada pełną zdolność do czynności prawnych w zakresie posiadanej zdolności prawnej. Stwierdzenie że system prawa nie jest materialnie zupełny wiąże się ze stwierdzeniem istnienia w tym systemie luk. Osoba prawna. Zdolność prawna wyraża się w możliwości przypisania praw lub obowiązków. Zupełność proceduralna wiąże się z istnieniem generalnego nakazu rozstrzygnięcia. która mówi na przykład: „co nie jest zakazane to jest dozwolone”.System posiada zupełność obowiązywania jeżeli o dowolnej normie możemy orzec. w której organ ten jest kompetentny. Zdolność prawna osoby prawnej. System posiada zupełność materialną jeżeli o każdym zachowaniu możemy orzec. którego bezpośrednim wynikiem jest skutek cywilnoprawny w postaci powstania. prawne i jednostki organizacyjne nie mające osobowości prawnej. ułomnej osoby prawnej nie obejmuje zdolności do posiadania praw i obowiązków wyłączonych przez ustawę lub oparty na niej statut oraz tych które nie są związane z zakresem jej zadań. Zawsze musi wydać decyzję. . Osoby fizyczne mają zdolność prawną od chwili urodzenia do chwili śmierci. Zdolność do czynności prawnych kształtuje się różnie w zależności od wieku i stanu psychicznego. CZĘŚĆ II – PRAWO CYWILNE Pojęcie czynności prawnej Czynność prawna to świadome zachowanie człowieka. którym prawo przyznaje zdolność prawną (ułomne osoby prawne). zmiany bądź ustania stosunku cywilnoprawnego Świadomość po stronie dokonującego czynności prawnej człowieka wiąże się z posiadaniem przez niego zdolności do czynności prawnych. że jest ono przedmiotem obowiązku (nakaz. Organ stosujący prawo nie może powołać się na brak regulacji prawnej czy jej niejasność. Zdolność do czynności prawnej tych jednostek jest realizowana poprzez ich organy.. a więc gdy każde zachowanie ma kwalifikację prawną. Nakaz ten polega na nałożeniu na organ stosujący prawo obowiązku rozstrzygnięcia każdej należycie wniesionej sprawy. Wyciąg z KC. kto może posiadać obowiązki lub uprawnienia dzięki zdolności prawnej. zakaz) albo dozwolenia (uprawnienia). Aby system był zupełny w tym znaczeniu trzeba przyjąć ogólną normę wyłączającą. że należy ona do systemu prawa albo do niego nie należy na podstawie powszechnie przyjętych kryteriów obowiązywania norm prawnych. Podmiotem prawa jest ten.

8. umowa taka staje się ważna z chwilą jej wykonania. w szczególności pijaństwa lub narkomanii. kto ukończył lat osiemnaście. 10. Czynność prawna dokonana przez osobę. 9. § 2. Art. jeżeli stan tej osoby nie uzasadnia ubezwłasnowolnienia całkowitego. Dla osoby ubezwłasnowolnionej częściowo ustanawia się kuratelę. 17. Osoba pełnoletnia może być ubezwłasnowolniona częściowo z powodu choroby psychicznej. która nie ma zdolności do czynności prawnych. która została zawarta przez osobę ograniczoną w zdolności do czynności prawnych bez wymaganej zgody przedstawiciela ustawowego. W razie urodzenia się dziecka domniemywa się. Art. (6) (skreślony). § 1. jeżeli wskutek choroby psychicznej. oraz osoby ubezwłasnowolnione całkowicie. Art. § 1. która ukończyła lat trzynaście. Nie traci jej w razie unieważnienia małżeństwa. potrzebna jest zgoda jej przedstawiciela ustawowego. niedorozwoju umysłowego albo innego rodzaju zaburzeń psychicznych. § 1. Dla ubezwłasnowolnionego całkowicie ustanawia się opiekę. chyba że pociąga za sobą rażące pokrzywdzenie osoby niezdolnej do czynności prawnych. Art.Księga I Tytuł II. Przez zawarcie małżeństwa małoletni uzyskuje pełnoletność. § 2. 13. Jednakże gdy osoba niezdolna do czynności prawnych zawarła umowę należącą do umów powszechnie zawieranych w drobnych bieżących sprawach życia codziennego. Osoba. Pełnoletnim jest. Ważność umowy. Nie mają zdolności do czynności prawnych osoby. § 1. niedorozwoju umysłowego albo innego rodzaju zaburzeń psychicznych. nie jest w stanie kierować swym postępowaniem. oraz osoby ubezwłasnowolnione częściowo. 16. przez którą osoba ograniczona w zdolności do czynności prawnych zaciąga zobowiązanie lub rozporządza swoim prawem. Ograniczoną zdolność do czynności prawnych mają małoletni. Art. lecz potrzebna jest pomoc do prowadzenia jej spraw. które nie ukończyły lat trzynastu. Art. 15. 11. § 2. w szczególności pijaństwa lub narkomanii. Pełną zdolność do czynności prawnych nabywa się z chwilą uzyskania pełnoletności. może być ubezwłasnowolniona całkowicie. do ważności czynności prawnej. 18. Art. że przyszło ono na świat żywe. Z zastrzeżeniem wyjątków w ustawie przewidzianych. Art. (5) Każdy człowiek od chwili urodzenia ma zdolność prawną. chyba że pozostaje on jeszcze pod władzą rodzicielską. 14. § 2. § 1. Art. jest nieważna. którzy ukończyli lat trzynaście. zależy od potwierdzenia . Art. § 2. OSOBY DZIAŁ I. § 1. 12. OSOBY FIZYCZNE Rozdział I Zdolność prawna i zdolność do czynności prawnych Art.

Art. 26. Dobra osobiste człowieka. która zawarła umowę z osobą ograniczoną w zdolności do czynności prawnych. Rozdział II Miejsce zamieszkania Art. Art. w szczególności w prawie autorskim oraz w prawie wynalazczym. § 1. w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. ażeby osoba. § 2. artystyczna. tajemnica korespondencji. wolność. § 1. chyba że nie jest ono bezprawne. nie może powoływać się na brak zgody jej przedstawiciela ustawowego. Jeżeli przedstawiciel ustawowy osoby ograniczonej w zdolności do czynności prawnych oddał jej określone przedmioty majątkowe do swobodnego użytku. Miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość. Art. § 2. poszkodowany może żądać jej naprawienia na zasadach ogólnych. Art. osoba ta uzyskuje pełną zdolność w zakresie czynności prawnych. (8) Ten. Strona. cześć. 21. jak w szczególności zdrowie. czyje dobro osobiste zostaje zagrożone cudzym działaniem. Osoba ograniczona w zdolności do czynności prawnych może sama potwierdzić umowę po uzyskaniu pełnej zdolności do czynności prawnych. 22. może żądać zaniechania tego działania. Na zasadach przewidzianych w kodeksie może on również żądać zadośćuczynienia pieniężnego lub zapłaty odpowiedniej sumy pieniężnej na wskazany cel społeczny. Przepisy powyższe nie uchybiają uprawnieniom przewidzianym w innych przepisach. Art. 20. Wyjątek stanowią czynności prawne. 25. twórczość naukowa. czynność jest nieważna. Jeżeli osoba ograniczona w zdolności do czynności prawnych dokonała sama jednostronnej czynności prawnej.umowy przez tego przedstawiciela. wynalazcza i racjonalizatorska. Osoba ograniczona w zdolności do czynności prawnych może bez zgody przedstawiciela ustawowego rozporządzać swoim zarobkiem. Miejscem zamieszkania dziecka pozostającego pod władzą rodzicielską jest miejsce . do której ustawa wymaga zgody przedstawiciela ustawowego. chyba że sąd opiekuńczy z ważnych powodów inaczej postanowi. wizerunek. Osoba ograniczona w zdolności do czynności prawnych może bez zgody przedstawiciela ustawowego zawierać umowy należące do umów powszechnie zawieranych w drobnych bieżących sprawach życia codziennego. Art. Jeżeli wskutek naruszenia dobra osobistego została wyrządzona szkoda majątkowa. nietykalność mieszkania. dopełniła czynności potrzebnych do usunięcia jego skutków. staje się wolna po bezskutecznym upływie wyznaczonego terminu. W razie dokonanego naruszenia może on także żądać. 221. Może jednak wyznaczyć temu przedstawicielowi odpowiedni termin do potwierdzenia umowy. Art. 23. 19. nazwisko lub pseudonim. pozostają pod ochroną prawa cywilnego niezależnie od ochrony przewidzianej w innych przepisach. (7) Za konsumenta uważa się osobę fizyczną dokonującą czynności prawnej niezwiązanej bezpośrednio z jej działalnością gospodarczą lub zawodową. § 3. które tych przedmiotów dotyczą. swoboda sumienia. 24. do których dokonania nie wystarcza według ustawy zgoda przedstawiciela ustawowego. § 3. która dopuściła się naruszenia. Art. w szczególności ażeby złożyła oświadczenie odpowiedniej treści i w odpowiedniej formie.

w którym niebezpieczeństwo ustało albo według okoliczności powinno było ustać. odpowiedzialność subsydiarną ponoszą jej członkowie. w którym nastąpiła katastrofa albo inne szczególne zdarzenie. Art. 27. Jeżeli przepis odrębny nie stanowi inaczej. Miejscem zamieszkania osoby pozostającej pod opieką jest miejsce zamieszkania opiekuna. Art. Jeżeli nie można stwierdzić katastrofy statku lub okrętu. u którego dziecko stale przebywa. § 2. jednakże gdyby w chwili uznania za zmarłego zaginiony ukończył lat siedemdziesiąt. Jeżeli kilka osób utraciło życie podczas grożącego im wspólnie niebezpieczeństwa. gdy . § 3. Art. Do jednostek organizacyjnych niebędących osobami prawnymi. którym przepisy szczególne przyznają osobowość prawną. Jeżeli w orzeczeniu o uznaniu za zmarłego czas śmierci został oznaczony tylko datą dnia. jego miejsce zamieszkania określa sąd opiekuńczy. § 1. 31. Domniemywa się. OSOBY PRAWNE Art. stosuje się odpowiednio przepisy o osobach prawnych. odpowiedzialność ta powstaje z chwilą. 33. że zmarły jednocześnie.pierwszy dzień terminu. a jeżeli nie miał portu przeznaczenia . że zaginiony zmarł w chwili oznaczonej w orzeczeniu o uznaniu za zmarłego. w którym była ostatnia o nim wiadomość.zamieszkania rodziców albo tego z rodziców. bieg terminu sześciomiesięcznego rozpoczyna się z upływem roku od dnia. Jeżeli władza rodzicielska przysługuje na równi obojgu rodzicom mającym osobne miejsce zamieszkania. ten może być uznany za zmarłego po upływie roku od dnia. którym ustawa przyznaje zdolność prawną. § 2. Jako chwilę domniemanej śmierci zaginionego oznacza się chwilę. § 3. Art. jeżeli upłynęło lat dziesięć od końca roku kalendarzowego. Można mieć tylko jedno miejsce zamieszkania. § 2. Art. § 2. § 1. DZIAŁ II. która według okoliczności jest najbardziej prawdopodobna. 331. a w braku wszelkich danych . Rozdział III Uznanie za zmarłego Art. któremu wyłącznie przysługuje władza rodzicielska lub któremu zostało powierzone wykonywanie władzy rodzicielskiej. domniemywa się. w którym zaginiony ukończyłby lat dwadzieścia trzy. Jeżeli dziecko nie przebywa stale u żadnego z rodziców. § 2.z upływem lat dwóch od dnia. w którym statek lub okręt miał przybyć do portu przeznaczenia. ten może być uznany za zmarłego po upływie sześciu miesięcy od dnia. wystarcza upływ lat pięciu. za zobowiązania jednostki. za chwilę domniemanej śmierci zaginionego uważa się koniec tego dnia. o której mowa w § 1. Uznanie za zmarłego nie może nastąpić przed końcem roku kalendarzowego. 28. z którego upływem uznanie za zmarłego stało się możliwe. Kto zaginął w czasie podróży powietrznej lub morskiej w związku z katastrofą statku lub okrętu albo w związku z innym szczególnym zdarzeniem. Art. miejsce zamieszkania dziecka jest u tego z rodziców. 32. 29. w którym według istniejących wiadomości jeszcze żył. Kto zaginął w związku z bezpośrednim niebezpieczeństwem dla życia nie przewidzianym w paragrafach poprzedzających. (9) Osobami prawnymi są Skarb Państwa i jednostki organizacyjne. Zaginiony może być uznany za zmarłego. (10) § 1. 30. § 1.

(14) § 1. osoba prawna i jednostka organizacyjna. które dotyczą mienia państwowego nie należącego do innych państwowych osób prawnych. § 2. § 1. że zawarła umowę nie wiedząc o braku umocowania. którą druga strona poniosła przez to. W razie nieodpłatnego przejęcia. Art. Osoba prawna działa przez swoje organy w sposób przewidziany w ustawie i w opartym na niej statucie. 43. § 2. § 2. 42. chyba że przepis odrębny stanowi inaczej. ustrój i ustanie osób prawnych określają właściwe przepisy. Państwowe osoby prawne nie ponoszą odpowiedzialności za zobowiązania Skarbu Państwa. określonego składnika mienia od państwowej osoby prawnej na rzecz Skarbu Państwa. co otrzymał od drugiej strony w wykonaniu umowy. § 1. Powstanie. 331 § 1. gdy umowa została zawarta w imieniu osoby prawnej. Kurator powinien postarać się niezwłocznie o powołanie organów osoby prawnej. oraz do naprawienia szkody. Art. Kto jako organ osoby prawnej zawarł umowę w jej imieniu nie będąc jej organem albo przekraczając zakres umocowania takiego organu. obowiązany jest do zwrotu tego. Art. 38. Art. Art. DZIAŁ III. w wypadkach i w zakresie w przepisach tych przewidzianych organizację i sposób działania osoby prawnej reguluje także jej statut. a według cen z chwili zapłaty. w której ma siedzibę jej organ zarządzający. 37. Art. Art. 40. sąd ustanawia dla niej kuratora. Przepisy o ochronie dóbr osobistych osób fizycznych stosuje się odpowiednio do osób prawnych. 36. (13) Jednostka organizacyjna uzyskuje osobowość prawną z chwilą jej wpisu do właściwego rejestru. 34. (11) Skarb Państwa jest w stosunkach cywilnoprawnych podmiotem praw i obowiązków. o której mowa w art. (15) Skarb Państwa nie ponosi odpowiedzialności za zobowiązania państwowych osób prawnych. Jeżeli ustawa lub oparty na niej statut nie stanowi inaczej. 41. chyba że przepisy szczególne stanowią inaczej. siedzibą osoby prawnej jest miejscowość. gdy składnik stanowił własność danej osoby prawnej. Art. (12) (skreślony). Art. Przepis powyższy stosuje się odpowiednio w wypadku. . 431. 35. ten ostatni odpowiada solidarnie z osobą prawną za zobowiązania powstałe w okresie. na podstawie obowiązujących ustaw. (17) Jeżeli osoba prawna nie może prowadzić swoich spraw z braku powołanych do tego organów. (16) Przepisy § 1 i 2 stosuje się odpowiednio do odpowiedzialności jednostek samorządu terytorialnego i samorządowych osób prawnych. a w razie potrzeby o jej likwidację. § 1. 39. § 2. § 3.jednostka organizacyjna stała się niewypłacalna. do wysokości wartości tego składnika ustalonej według stanu z chwili przejęcia. która nie istnieje. (18) PRZEDSIĘBIORCY I ICH OZNACZENIA Art. Rodzaje rejestrów oraz ich organizację i sposób prowadzenia regulują odrębne przepisy. Przedsiębiorcą jest osoba fizyczna. Art. prowadząca we własnym imieniu działalność gospodarczą lub zawodową.

przedmiotu działalności przedsiębiorcy.za zgodą jego małżonka i dzieci. Art. Przepis § 1 stosuje się odpowiednio w wypadku kontynuowania działalności gospodarczej osoby fizycznej przez inną osobę fizyczną będącą jej następcą prawnym. 433. 439. Przepis art. a w razie jego śmierci . Przedsiębiorca może posługiwać się skrótem firmy. § 4. źródeł zaopatrzenia. która dopuściła się naruszenia. 435. siedzibę tej osoby oraz inne określenia dowolnie obrane. Art. W razie przekształcenia osoby prawnej można zachować jej dotychczasową firmę z wyjątkiem określenia wskazującego formę prawną osoby prawnej. To samo dotyczy przekształcenia spółki osobowej. 434. w której oddział ma siedzibę. Nie wyklucza to włączenia do firmy pseudonimu lub określeń wskazujących na przedmiot działalności przedsiębiorcy. § 1. 4310. chyba że nie jest ono bezprawne. Zmiana firmy wymaga ujawnienia w rejestrze. Art. 438. jeżeli służy to ukazaniu związków tej osoby z powstaniem lub działalnością przedsiębiorcy. chyba że strony postanowiły inaczej. § 3. którego prawo do firmy zostało zagrożone cudzym działaniem. w szczególności co do osoby przedsiębiorcy.Art. Art. miejsce jej prowadzenia oraz innych określeń dowolnie obranych. Firma nie może być zbyta. jeżeli uległa ona zmianie. Firmą osoby prawnej jest jej nazwa. Firmę ujawnia się we właściwym rejestrze. Firma oddziału osoby prawnej zawiera pełną nazwę tej osoby oraz określenie "oddział" ze wskazaniem miejscowości. § 2. Firma osoby prawnej może zawierać nazwisko lub pseudonim osoby fizycznej. może żądać zaniechania tego działania. Art. Art. Umieszczenie w firmie nazwiska albo pseudonimu osoby fizycznej wymaga pisemnej zgody tej osoby. § 1. § 2. § 2. Przedsiębiorca. § 3. 432 § 2 stosuje się odpowiednio. może je nadal prowadzić pod dotychczasową nazwą. spółka może zachować w swej firmie nazwisko byłego wspólnika tylko za wyrażoną na piśmie jego zgodą. naprawienia na zasadach ogólnych szkody majątkowej lub wydania korzyści uzyskanej przez osobę. które może być podane w skrócie. W razie dokonanego naruszenia może on także żądać usunięcia jego skutków. Art. 432. § 2. Przedsiębiorca może upoważnić innego przedsiębiorcę do korzystania ze swej firmy. a w razie jej śmierci zgody jej małżonka i dzieci. § 1. Firma przedsiębiorcy powinna się odróżniać dostatecznie od firm innych przedsiębiorców prowadzących działalność na tym samym rynku. którego nazwisko było umieszczone w firmie. 436. Przedsiębiorca działa pod firmą. Powinien jednak umieścić dodatek wskazujący firmę lub nazwisko nabywcy. Firma nie może wprowadzać w błąd. § 1. 437. miejsca działalności. chyba że przepisy odrębne stanowią inaczej. Art. . Firma zawiera określenie formy prawnej osoby prawnej. W przypadku utraty członkostwa przez wspólnika. Firmą osoby fizycznej jest jej imię i nazwisko. § 2. a ponadto może wskazywać na przedmiot działalności. jeżeli nie wprowadza to w błąd. złożenia oświadczenia lub oświadczeń w odpowiedniej treści i formie. Kto nabywa przedsiębiorstwo. § 1.

w których zostało złożone. Oświadczenie woli jest złożone na serio jeżeli zostało złożone z rzeczywistym zamiarem wywołania skutków cywilnoprawnych.formie”.dla jej zaistnienia. W przypadku rozbieżności pomiędzy rzeczywistą wolą a jej uzewnętrznieniem.). pierwszeństwo ma co do zasady – ze względu na ochronę innych uczestników obrotu – wola wyrażona na zewnątrz. czynność prawna) – swobodne – zrozumiałe – złożone na serio Oświadczenie woli jest swobodne jeżeli nie zostało złożone w warunkach przymusu fizycznego. Wykładnia oświadczeń woli zgodnie z postanowieniami art.. zasady współżycia społecznego oraz ustalone zwyczaje (ust. 2). jak tego wymagają ze względu na okoliczności. ale w sposób dostateczny (art. które muszą być złożone dla dokonania danej czynności prawnej. może pojawić się czynność faktyczna np. 65 KC: Oświadczenie woli należy tak tłumaczyć. Oświadczenie woli a czynność prawna Oświadczenie woli jest obligatoryjnym składnikiem każdej czynności prawnej. W przypadku umów ustawodawca nakazuje raczej badać. aniżeli opierać się na jej dosłownym brzmieniu (ust. 1). które ujawnia jej wolę w sposób dostateczny (art. Niekiedy obok oświadczenia woli w czynności prawnej .Pojęcie oświadczenia woli Oświadczeniem woli jest każde zachowanie osoby dokonującej czynności prawnej. Rodzaje czynności prawnych Dla obrotu cywilnoprawnego najistotniejsze znaczenie ma podział czynności prawnych na: – czynności jednostronne i dwustronne – czynności odpłatne i nieodpłatne – czynności zobowiązujące i rozporządzające – czynności konsensualne i realne Czynności prawne dzielimy na jednostronne i dwustronne z punktu widzenia liczby oświadczeń woli. 60 jw. Cechy oświadczenia woli Oświadczenie woli powinno charakteryzować się następującymi cechami: – być świadome (jw. jaki był zgodny zamiar stron i cel umowy. . podziały czynności prawnych). wydanie rzeczy. Jeżeli oświadczenie woli zostało złożone w warunkach przymusu psychicznego wówczas dotknięte jest wadą – groźbą. Oświadczenie woli jest zrozumiałe jeżeli wiadomo jaką treść należy mu przypisać – wola może uzewnętrznić się w dowolnej . (zob. 60 KC). Z tego punktu widzenia dzielimy czynności prawne na konsensualne i realne.

Tytuł IV. Niektóre czynności mogą mieć charakter odpłatny lub nieodpłatny w zależności od woli stron wyrażonej w treści umowy. Czynności prawne odpłatne to: sprzedaż. Czynności prawne nieodpłatne to: darowizna. czynność pozostaje w mocy . zlecenie. W przypadku czynności konsensualnych dla ich skuteczności niezbędne jest złożenie zgodnych oświadczeń woli. udzielenie pełnomocnictwa. z zasad współżycia społecznego i z ustalonych zwyczajów. Przepis powyższy nie wyłącza dopuszczalności zobowiązania. PRZEPISY OGÓLNE Art. Czynności prawne dzielimy na odpłatne i nieodpłatne z punktu widzenia istnienia ekwiwalentu w postaci świadczenia o wartości majątkowej odpowiadającego świadczeniu drugiej strony. np. zmiany lub zniesienia prawa. § 2. Czynność prawna sprzeczna z ustawą albo mająca na celu obejście ustawy jest nieważna. uznanie dziecka. W przypadku czynności realnych dla ich skuteczności niezbędne jest dodatkowo dokonanie czynności faktycznej. np. Czynność prawna wywołuje nie tylko skutki w niej wyrażone. § 1. które wynikają z ustawy. Art. Dla dokonania czynności dwustronnej (umowy) konieczne jest złożenie co najmniej dwóch oświadczeń woli – po co najmniej jednym po każdej ze stron czynności. Art. Nie można przez czynność prawną wyłączyć ani ograniczyć uprawnienia do przeniesienia. § 3. 58. wydanie rzeczy przy umowie przechowania.Dla dokonania czynności jednostronnej wystarcza złożenie jednego oświadczenia woli. Czynności nieodpłatne traktowane są przez ustawodawcę gorzej niż czynności odpłatne. jeżeli według ustawy prawo to jest zbywalne. Jeżeli nieważnością jest dotknięta tylko część czynności prawnej. lecz również te. § 2. np. sporządzenie testamentu. 56. 57. zamiana. § 1. obciążenia. iż na miejsce nieważnych postanowień czynności prawnej wchodzą odpowiednie przepisy ustawy. w szczególności ten. najem. że uprawniony nie dokona oznaczonych rozporządzeń prawem. Wyciąg z KC dotyczący czynności prawnych. przechowanie. CZYNNOŚCI PRAWNE DZIAŁ I. chyba że właściwy przepis przewiduje inny skutek. Umowę spółki należy jednak uznać za czynność prawną wielostronną – tylko wtedy gdy jest więcej niż dwóch wspólników. Nieważna jest czynność prawna sprzeczna z zasadami współżycia społecznego. użyczenie. Odróżnienie pojęć podmiotu i strony czynności prawnej – po każdej ze stron czynności może wystąpić wiele podmiotów. Czynności prawne dzielimy na konsensualne i realne z punktu widzenia konieczności występowania dodatkowej czynności faktycznej dla skuteczności czynności prawnej.

§ 2. – pozorność. osoba ta może wyrazić zgodę także przed złożeniem oświadczenia przez osoby dokonywające czynności albo po jego złożeniu. jeżeli strony o jej roszczeniu wiedziały albo jeżeli umowa była nieodpłatna. jest złożone z chwilą. w których złożone zostało. Art. Jeżeli do ważności czynności prawnej wymagana jest forma szczególna. Brak świadomości lub swobody oraz pozorność powodują bezwzględnoą nieważność czynności prawnej. która złożyła wadliwe oświadczenie. § 1. (28) Prawomocne orzeczenie sądu stwierdzające obowiązek danej osoby do złożenia oznaczonego oświadczenia woli. jeżeli doszło jednocześnie z tym oświadczeniem lub wcześniej. Art. osoba ta może żądać uznania umowy za bezskuteczną w stosunku do niej. – wyzysk. w tym również przez ujawnienie tej woli w postaci elektronicznej (oświadczenie woli). W razie zawarcia umowy. § 2. Uznania umowy za bezskuteczną nie można żądać po upływie roku od jej zawarcia. podstęp i groźba powodują względną nieważność czynności prawnej. § 1. (27) § 1. Oświadczenie woli należy tak tłumaczyć. nie tylko osoba. jaki był zgodny zamiar stron i cel umowy. na którą może powołać się każdy tj. Art. Wady oświadczenia woli brak świadomości lub swobody. gdy wprowadzono je do środka komunikacji elektronicznej w taki sposób. (26) Z zastrzeżeniem wyjątków w ustawie przewidzianych. strona. nie traci mocy wskutek tego. § 2. zasady współżycia społecznego oraz ustalone zwyczaje. wola osoby dokonującej czynności prawnej może być wyrażona przez każde zachowanie się tej osoby. – błąd. które ujawnia jej wolę w sposób dostateczny. jak tego wymagają ze względu na okoliczności. żeby osoba ta mogła zapoznać się z jego treścią. która – . które ma być złożone innej osobie. tj. że mogła zapoznać się z jego treścią. zastępuje to oświadczenie. Art. Błąd. składający je zmarł lub utracił zdolność do czynności prawnych. 61. Zgoda wyrażona po złożeniu oświadczenia ma moc wsteczną od jego daty. Art. gdy doszło do niej w taki sposób.co do pozostałych części. chyba że co innego wynika z treści oświadczenia. Oświadczenie woli wyrażone w postaci elektronicznej jest złożone innej osobie z chwilą. chyba że z okoliczności wynika. że zanim do tej osoby doszło. Oświadczenie woli. W umowach należy raczej badać. 64. – groźba. które ma być złożone innej osobie. Oświadczenie woli. 63. – podstęp. której wykonanie czyni całkowicie lub częściowo niemożliwym zadośćuczynienie roszczeniu osoby trzeciej. Art. Jeżeli do dokonania czynności prawnej potrzebna jest zgoda osoby trzeciej. 59. iż bez postanowień dotkniętych nieważnością czynność nie zostałaby dokonana. Art. 65. 62. aniżeli opierać się na jej dosłownym brzmieniu. Odwołanie takiego oświadczenia jest skuteczne. 60. oświadczenie obejmujące zgodę osoby trzeciej powinno być złożone w tej samej formie. z ustawy lub z okoliczności.

Przy ocenie istotności błędu bierze się pod uwagę istotność zarówno subiektywną. Przesłanki wyzysku: – rażąca dysproporcja świadczeń. tj. Osoba składająca oświadczenie woli pod wpływem podstępu drugiej strony może uchylić się od jego skutków. że gdyby składający oświadczenie woli nie działał pod wpływem błędu. od tego czasu nikt nie może już podnieść faktu wystąpienia wady oświadczenia woli. Groźba musi być poważna i bezprawna. Podstęp to celowe wprowadzenie w błąd przez drugą osobę stronę. 82 KC) – to wada oświadczenia woli. Osoba która złożyła oświadczenie dotknięte błędem może uchylić się od jego skutków poprzez złożenie drugiej stronie stosownego oświadczenia na piśmie w terminie roku od dnia wykrycia błędu. Przy czynnościach dwustronnych odpłatnych na błąd osoba składająca oświadczenie woli może powołać się jeżeli spełniona jest dodatkowa przesłanka – błąd został wywołany przez drugą stronę. Jeżeli czynność nie zostanie w przewidzianym terminie wzruszona przez osobę uprawnioną. Tryb uchylenie się od skutków prawnych oświadczenia złożonego pod wpływem podstępu jest taki sam jak w przypadku błędu. – błąd był istotny. a druga strona wyraża na to zgodę. oceniał sprawę rozsądnie. która wynikać ma z okoliczności wewnętrznych. gdy osoba składa oświadczenie woli bez zamiaru wywołania skutków prawnych. Błąd to niezgodność między rzeczywistym stanem rzecz a wyobrażeniem tego stanu w świadomości podmiotu składającego oświadczenie woli. Groźba polega na tym. Brak świadomości lub swobody (art. wówczas następuje jej konwalidacja. druga strona wiedziała o błędzie lub z łatwością mogła błąd zauważyć. . Wyzysk (art. że osoba składająca oświadczenie woli działa pod wpływem przymusu psychicznego wywołanego przez drugą stronę lub osobę trzecią tzn. Uchylenie się od skutków prawnych oświadczenia woli dotkniętego groźbą następuje przez złożenie na piśmie stosownego oświadczenia woli w terminie roku od chwili gdy stan obawy ustal. jak i obiektywną – ustawa wskazuje że błąd występuje wtedy gdy uzasadnione jest przypuszczenie. nawet bez jej winy. Na błąd osoba ta może powołać się gdy: – błąd dotyczył treści czynności prawnej. tkwiących w psychice osoby składającej oświadczenie woli. wywołanych chorobą psychiczną. 388 KC) jest wadą która pojawić może się tylko przy umowach wzajemnych. niedorozwojem umysłowym albo innego rodzaju zaburzeniami czynności psychicznych nawet o przemijającym charakterze.złożyła oświadczenie dotknięte wadą ma prawo uchylenia się od jego skutków w przewidzianym przez prawo terminie. tj. w sytuacji gdy obawia się że jej samej lub innej osobie grozi poważne niebezpieczeństwo osobiste lub majątkowe jeżeli nie złoży oświadczenia woli o żądanej treści. Pozorność występuje wtedy. nawet jeżeli błąd nie był istotny i nie dotyczył treści czynności prawnej. nie złożyłby oświadczenia tej treści.

dokonanej na podstawie pozornego oświadczenia. Uprawnienie do uchylenia się wygasa: w razie błędu . ograniczenie to nie dotyczy czynności prawnej nieodpłatnej. DZIAŁ IV. Dotyczy to w szczególności choroby psychicznej. Nieważne jest oświadczenie woli złożone drugiej stronie za jej zgodą dla pozoru. 84. § 1. WADY OŚWIADCZENIA WOLI Art. TYTUŁ IV. 83. chyba że działała w złej wierze. następuje przez oświadczenie złożone tej osobie na piśmie. że mógł się obawiać. W razie błędu co do treści czynności prawnej można uchylić się od skutków prawnych swego oświadczenia woli. Nieważne jest oświadczenie woli złożone przez osobę. kiedy stan obawy ustał. Można powoływać się tylko na błąd uzasadniający przypuszczenie. niedołęstwo lub niedoświadczenie wyzyskanego. a w razie groźby .przymusowe położenie. § 2. Jeżeli oświadczenie takie zostało złożone dla ukrycia innej czynności prawnej. niedorozwoju umysłowego albo innego. nie złożyłby oświadczenia tej treści (błąd istotny). jak również wtedy. Art.z upływem roku od chwili. – – Wyciąg z KC dotyczący wad oświadczenia woli. chociażby bez jej winy. albo gdy wiedziała ona o błędzie lub mogła z łatwością błąd zauważyć. gdy błąd został wywołany przez tę osobę. Zniekształcenie oświadczenia woli przez osobę użytą do jego przesłania ma takie same skutki. . Art. gdy nie dotyczył treści czynności prawnej. § 2. Jeżeli błąd wywołała druga strona podstępnie. Podstęp osoby trzeciej jest jednoznaczny z podstępem strony. 87. Osobie wyzyskanej przysługuje prawo żądania usunięcia rażącej dysproporcji świadczeń. jeżeli wskutek tej czynności osoba trzecia nabywa prawo lub zostaje zwolniona od obowiązku. ten też może uchylić się od skutków prawnych swego oświadczenia. 88. Kto złożył oświadczenie woli pod wpływem bezprawnej groźby drugiej strony lub osoby trzeciej. § 2. zaburzenia czynności psychicznych. że gdyby składający oświadczenie woli nie działał pod wpływem błędu i oceniał sprawę rozsądnie. uchylenie się od skutków prawnych oświadczenia woli złożonego pod wpływem błędu może nastąpić także wtedy. § 2. 86. Art. § 1. § 1. która z jakichkolwiek powodów znajdowała się w stanie wyłączającym świadome albo swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli. Prawa powyższe przysługują wyzyskanemu w terminie dwóch lat od dnia zawarcia umowy dotkniętej wyzyskiem.z upływem roku od jego wykrycia. ważność oświadczenia ocenia się według właściwości tej czynności. 82. uchylenie się od jego skutków prawnych dopuszczalne jest tylko wtedy. Jeżeli jednak oświadczenie woli było złożone innej osobie. Art. Art. 85. jak błąd przy złożeniu oświadczenia. a w wypadku gdyby było to nadmiernie utrudnione – prawo żądania unieważnienia umowy. Art. świadomość wyzysku po stronie wyzyskującego. chociażby nawet przemijającego. które zostało złożone innej osobie pod wpływem błędu lub groźby. Uchylenie się od skutków prawnych oświadczenia woli. iż jemu samemu lub innej osobie grozi poważne niebezpieczeństwo osobiste lub majątkowe. § 1. jeżeli z okoliczności wynika. gdy błąd nie był istotny. jeżeli ta o podstępie wiedziała i nie zawiadomiła o nim drugiej strony albo jeżeli czynność prawna była nieodpłatna. Pozorność oświadczenia woli nie ma wpływu na skuteczność odpłatnej czynności prawnej.

60KC: wola osoby dokonującej czynności prawnej może być wyrażona przez każde zachowanie tej osoby. . . Akt notarialny polega na sporządzeniu przez notariusza dokumentu obejmującego treść oświadczenia woli.forma pisemna z datę pewną. Notariusz przechowuje akt notarialny. Datę pewną ma także czynność w przypadku: – stwierdzenia jej dokonania w dokumencie urzędowym. Forma pisemna z datą pewną – art. Poświadczenia daty dokonuje notariusz. Akt notarialny podpisuje także notariusz. w całości napisany własnoręcznie przez spadkodawcę i przez niego podpisany. Strony uzyskują odpisy aktu notarialnego. 81 KC Forma pisemna z datą pewną polega na urzędowym poświadczeniu daty dokonania czynności prawnej na dokumencie obejmującym treść oświadczenia woli. 80 KC O zachowaniu formy pisemnej decyduje odręczny podpis strony. Wyróżnia się następujące rodzaje form szczególnych: – forma pisemna zwykła. – formy pisemne kwalifikowane: . które ujawnia jej wolę w sposób dostateczny. który musi być pod rygorem nieważności. Zasada swobody formy czynności prawnej została wyrażona w art. Zasada swobody formy czynności prawnej doznaje wyjątków określonych przepisami ustawy. Forma pisemna z podpisem urzędowo poświadczonym polega na urzędowym poświadczeniu autentyczności podpisów złożonych na dokumencie obejmującym treść oświadczenia woli. W sytuacji gdy ustawodawca przewidział dla dokonania czynności prawnej którąś z omówionych powyżej form szczególnych. 79. Wyjątek stanowi testament. 78. Przepisy ustawy wskazują mianowicie sytuacje. – śmierci osoby podpisanej na dokumencie. – umieszczenia na dokumencie jakiejkolwiek wzmianki przez organ państwowy. Strony podpisują akt notarialny w obecności notariusza.Formy czynności prawnych Zasadą jest swoboda formy czynności prawnej.forma pisemna z podpisem urzędowo poświadczonym.akt notarialny. skutki niezachowania przez strony przewidzianej .dowolność formy czynności prawnej. gdy dla dokonania czynności prawnej niezbędne jest zachowanie szczególnej formy tej czynności. . Poświadczenia podpisu dokonuje notariusz. Forma pisemna zwykła – art.

– fakt dokonania czynności będzie uprawodpodobniony za pomocą pisma. nie będzie można przeprowadzić przed sądem określonych prawem dowodów tj. 590KC). W sytuacji niezachowania przez strony formy czynności prawnej zastrzeżonej dla wywołania określonych skutków prawnych czynność pozostaje ważna jednakże nie wywołuje ona wszystkich skutków. czynność prawna pozostaje ważna. bądź pod rygorem nieważności (art. pod jakim rygorem dana forma dla czynności prawnej została przez ustawodawcę zastrzeżona. Jeżeli ustawa zastrzega dla czynności prawnej formę pisemną. Nie dotyczy to jednak wypadków. czynność jest bezwzględnie nieważna i nie może być konwalidowana. 660KC). § 2. FORMA CZYNNOŚCI PRAWNYCH Art. czynność dokonana bez zachowania zastrzeżonej formy jest nieważna tylko wtedy. 74 KC): – obie strony wyrażą na to zgodę. – rygor dla wywołania określonych skutków prawnych (ad eventum). Jeżeli ustawa zastrzega dla czynności prawnej inną formę szczególną. zniszczony lub zabrany przez osobę trzecią (art. 246 KPC). W sytuacji niezachowania przez strony formy czynności prawnej zastrzeżonej pod rygorem nieważności. czynność dokonana bez zachowania tej formy jest nieważna. – sąd ze względu na szczególne okoliczności sprawy uzna to za konieczne. – rygor dla celów dowodowych (ad probationem). Wyciąg z KC dotyczący form czynności prawnych TYTUŁ IV. a w ich miejsce wstępują skutki przewidziane przez ustawodawcę. 73. Wyjątkowo może ona zostać zastrzeżona dla wywołania określonych skutków prawnych (art. gdy ustawa przewiduje rygor nieważności. Art. Co do zasady forma pisemna zwykła jest formą zastrzeżoną dla celów dowodowych. dowodu ze świadków oraz dowodu z przesłuchania stron na fakt dokonania czynności. (44) § 1. § 1. Zastrzeżenie formy pisemnej bez rygoru nieważności ma ten skutek. Wyjątkowo forma pisemna z datą pewną bądź podpisem urzędowo poświadczonych mogą być zastrzeżone dla wywołania określonych skutków prawnych (art. 74. DZIAŁ III.formy zależą od tego. Dowód o którym mowa powyżej można jednak przeprowadzić jeżeli (art. 89 ust. W sytuacji niezachowania przez strony formy czynności prawnej zastrzeżonej pod rygorem dla celów dowodowych. których życzyłyby sobie strony. że w razie niezachowania zastrzeżonej formy nie jest w sporze dopuszczalny dowód ze świadków ani dowód z . Wyróżnia się następujące rygory pod jakimi ustawodawca może zastrzec formę dokonania czynności prawnej: – rygor nieważności (ad solemnitatem). – gdy dokument obejmujący czynność został zgubiony. gdy zachowanie formy szczególnej jest zastrzeżone jedynie dla wywołania określonych skutków czynności prawnej. 2) Formy kwalifikowane co do zasady zastrzeżone są pod rygorem nieważności. W przypadku sporu jednakże.

jak również odstąpienie od niej albo jej wypowiedzenie powinno być stwierdzone pismem. z których każdy jest podpisany przez jedną ze stron. że określona czynność prawna między nimi powinna być dokonana w szczególnej formie. Jeżeli umowa została zawarta w formie pisemnej. jej rozwiązanie za zgodą obu stron wymaga zachowania takiej formy. Przepisów o formie pisemnej przewidzianej dla celów dowodowych nie stosuje się do czynności prawnych w stosunkach między przedsiębiorcami. Art. czynność ta dochodzi do skutku tylko przy zachowaniu zastrzeżonej formy. (45) (uchylony). że uczyni na dokumencie tuszowy odcisk palca. (48) W wypadku gdy umowę zawartą pomiędzy przedsiębiorcami bez zachowania formy pisemnej jedna strona niezwłocznie potwierdzi w piśmie skierowanym do drugiej strony. gdy zachowanie formy pisemnej jest zastrzeżone jedynie dla wywołania określonych skutków czynności prawnej. § 2. (46) § 1. Art. jej rozwiązanie za zgodą obu stron. 77. chyba że druga strona niezwłocznie się temu sprzeciwiła na piśmie. a obok tego odcisku . § 2. Uzupełnienie lub zmiana umowy wymaga zachowania takiej formy. § 3. Przepisu tego nie stosuje się. 79. Art. § 3. lub dokumentów. (51) Osoba nie mogąca pisać. Art. Do zawarcia umowy wystarcza wymiana dokumentów obejmujących treść oświadczeń woli. Art. 76. Jeżeli umowa została zawarta w innej formie szczególnej. Zbycie przedsiębiorstwa należącego do osoby wpisanej do rejestru powinno być wpisane do rejestru. Do zachowania pisemnej formy czynności prawnej wystarcza złożenie własnoręcznego podpisu na dokumencie obejmującym treść oświadczenia woli. jaką ustawa lub strony przewidziały w celu jej zawarcia. jaką ustawa lub strony przewidziały w celu jej zawarcia. Zbycie lub wydzierżawienie przedsiębiorstwa albo ustanowienie na nim użytkowania powinno być dokonane w formie pisemnej z podpisami notarialnie poświadczonymi. poczytuje się w razie wątpliwości. 75. 78. § 3. 751. § 2. Przepis § 2 stosuje się odpowiednio w wypadku wydzierżawienia przedsiębiorstwa lub ustanowienia na nim użytkowania. z których każdy obejmuje treść oświadczenia woli jednej ze stron i jest przez nią podpisany. § 4. lecz mogąca czytać może złożyć oświadczenie woli w formie pisemnej bądź w ten sposób. jeżeli obie strony wyrażą na to zgodę. Jednakże mimo niezachowania formy pisemnej przewidzianej dla celów dowodowych. Przepisy powyższe nie uchybiają przepisom o formie czynności prawnych dotyczących nieruchomości. (50) Oświadczenie woli złożone w postaci elektronicznej opatrzone bezpiecznym podpisem elektronicznym weryfikowanym przy pomocy ważnego kwalifikowanego certyfikatu jest równoważne z oświadczeniem woli złożonym w formie pisemnej. nie określając skutków niezachowania tej formy. niezmieniające istotnie jej treści. jeżeli żąda tego konsument w sporze z przedsiębiorcą albo jeżeli fakt dokonania czynności prawnej będzie uprawdopodobniony za pomocą pisma. Art. (49) § 1. Jednakże gdy strony zastrzegły dokonanie czynności w formie pisemnej. (47) § 1. 771. że była ona zastrzeżona wyłącznie dla celów dowodowych. Art. strony wiąże umowa o treści określonej w piśmie potwierdzającym. natomiast odstąpienie od umowy albo jej wypowiedzenie powinno być stwierdzone pismem. § 2. dowód ze świadków lub dowód z przesłuchania stron jest dopuszczalny.przesłuchania stron na fakt dokonania czynności. a pismo to zawiera zmiany lub uzupełnienia umowy. Jeżeli strony zastrzegły w umowie.

. Pełnomocnictwo ogólne nie daje pełnomocnikowi prawa do rozporządzania rzeczą. starostę lub marszałka województwa z zaznaczeniem. że został złożony na życzenie nie mogącego pisać. Pełnomocnictwo ogólne obejmuje umocowanie do dokonywania czynności tzw. Przedstawicielstwo może opierać się na ustawie (przedstawicielstwo ustawowe). Art. 98 i nast. że zamiast składającego oświadczenie podpisze się inna osoba. Art. Wyróżniamy ze względu na zakres umocowania pełnomocnictwo: – ogólne. Jeżeli osoba nie mogąca czytać ma złożyć oświadczenie woli na piśmie. zmian jej istoty. bądź na oświadczeniu woli reprezentowanego (pełnomocnictwie). § 3. Czynność prawna ma datę pewną także w wypadkach następujących: 1) w razie stwierdzenia dokonania czynności w jakimkolwiek dokumencie urzędowym . organ jednostki samorządu terytorialnego albo przez notariusza .od daty wzmianki.od daty dokumentu urzędowego. Jeżeli ustawa uzależnia ważność albo określone skutki czynności prawnej od urzędowego poświadczenia daty. Pełnomocnictwo szczególne obejmuje umocowanie do dokonania jednej. a jej podpis będzie poświadczony przez notariusza lub wójta (burmistrza. – rodzajowe. Może ono dotyczyć także czynności przekraczających zwykły zarząd. 2) (52) w razie umieszczenia na obejmującym czynność dokumencie jakiejkolwiek wzmianki przez organ państwowy. – szczególne.KC) Czynność prawna może zostać dokonana przez przedstawiciela.inna osoba wypisze jej imię i nazwisko umieszczając swój podpis. Ustanowienie pełnomocnictwa jest czynnością prawną jednostronną. § 1. poświadczenie takie jest skuteczne także względem osób nie uczestniczących w dokonaniu tej czynności prawnej (data pewna). bądź też w ten sposób. oznaczonej czynności prawnej. zwykłego zarządu w skład których wchodzą wszelkie czynności prawne związane z gospodarowaniem czy administrowaniem całością lub częścią majątku mocodawcy. prezydenta miasta). Pełnomocnictwo rodzajowe obejmuje umocowanie do dokonywania czynności danego rodzaju. 81. Pełnomocnictwo (art. lecz mogącego czytać. 80. Przedstawiciel działa w imieniu reprezentowanego i ze skutkiem bezpośrednio dla niego. W razie śmierci jednej z osób podpisanych na dokumencie datę złożenia przez tę osobę podpisu na dokumencie uważa się za pewną od daty śmierci tej osoby. oświadczenie powinno być złożone w formie aktu notarialnego. § 2.

Dłużnik może spełnić świadczenie. 881). Dłużnik odpowiada za dług. Jednakże w razie wytoczenia powództwa przez jednego z wierzycieli dłużnik powinien spełnić świadczenie do jego rąk (art. 1030).: art. a przez zaspokojenie któregokolwiek z wierzycieli dług wygasa względem wszystkich pozostałych. 441. że dłużnik może spełnić całe świadczenie do rąk jednego z nich. Konsekwencją braku odpowiedzialności po stronie dłużnika jest niemożność . a dłużnik powinien świadczenie spełnić. Prawo przewiduje także solidarność wierzycieli (solidarność czynną). Wierzytelność jest prawem podmiotowym względnym. Prawo wierzyciela do żądania określonego zachowania (świadczenia) od dłużnika to wierzytelność. Zobowiązania naturalne Zobowiązania naturalne charakteryzuje brak odpowiedzialności dłużnika za dług. przysługuje tylko względem osoby dłużnika. że kilku wierzycieli może być uprawnionych w ten sposób. że jedna strona (wierzyciel) może żądać od drugiej strony (dłużnika) określonego zachowania (świadczenia). Po stronie dłużnika występuje ponadto odpowiedzialność za dług. którego może żądać wierzyciel (świadczenie) może polegać na działaniu. Określone zachowanie. Zaspokojenie wierzyciela przez jednego z dłużników zwalnia pozostałych do wysokości dokonanej zapłaty (art. całym swoim majątkiem (odpowiedzialność nieograniczona). obligacyjny) polega na tym. 1031 ust. 366). Odpowiedzialność solidarna kilku dłużników za dług wynikać może z umowy pomiędzy nimi. do rąk któregokolwiek z wierzycieli solidarnych. co do zasady. Odpowiedzialność solidarna polega na tym.Pojęcie zobowiązania Zobowiązanie (stosunek zobowiązaniowy. 367). Obowiązek dłużnika określonego zachowania (świadczenia) to dług. bądź z ustawy (zob. 2). – do określonej kwoty (art. że wierzyciel może – według własnego wyboru – żądać całości lub części świadczenia od wszystkich dłużników łącznie. Odpowiedzialność dłużnika za dług jest odpowiedzialnością majątkową (odpowiedzialność osobista). od kilku z nich lub od każdego z osobna. bądź zaniechaniu (powstrzymaniu się od działania). że odpowiedzialność dłużnika może zostać ograniczona do: – określonych składników majątku dłużnika (art. np. Na wierzytelność składa się jedno lub więcej roszczeń. – do określonej rzeczy wchodzącej w skład majątku dłużnika (zastaw na ruchomości. hipoteka na nieruchomości). tj. Solidarność wierzycieli polega na tym. Ustawodawca przewiduje od tej zasady wyjątki polegające na tym. według swego wyboru. Odpowiedzialność za dług może być odpowiedzialnością solidarną kilku dłużników (solidarność bierna).

Zobowiązaniami naturalnymi są: – zobowiązania z gier i zakładów towarzyskich (art. a przez zaspokojenie któregokolwiek z wierzycieli dług wygasa względem wszystkich (solidarność wierzycieli). Zobowiązanie jest solidarne. że wierzyciel może żądać całości lub części świadczenia od wszystkich dłużników łącznie. 3). Art. jeżeli to wynika z ustawy lub z czynności prawnej. 366. a zaspokojenie wierzyciela przez któregokolwiek z dłużników zwalnia pozostałych (solidarność dłużników). że wierzyciel może żądać od dłużnika świadczenia. 2). Świadczenie może polegać na działaniu albo na zaniechaniu. do rąk któregokolwiek z wierzycieli solidarnych. Kilku dłużników może być zobowiązanych w ten sposób. 223). Dłużnik może spełnić świadczenie. § 2. 413). Po upływie terminu przedawnienia przedawniają się co do zasady wszystkie roszczenia o świadczenia majątkowe (wyjątki: art. . § 2. § 2. Art. Art. według swego wyboru. chociażby każdy z dłużników był zobowiązany w sposób odmienny albo chociażby wspólny dłużnik był zobowiązany w sposób odmienny względem każdego z wierzycieli. 411 pkt. Świadczenie raz dobrowolnie spełnione przez dłużnika nie podlega zwrotowi. 369. a dłużnik powinien świadczenie spełnić. że dłużnik może spełnić całe świadczenie do rąk jednego z nich. 2. 411 pkt. 120). 367. Terminy przedawnienia regulowane są przepisami bezwzględnie obowiązującymi i co do zasady wynoszą: – 10 lat – 3 lata (dla świadczeń okresowych oraz związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej. Zobowiązanie może być solidarne. Bieg przedawnienia rozpoczyna się co do zasady od dnia w którym roszczenie stało się wymagalne (art. 353. § 1. Jednakże w razie wytoczenia powództwa przez jednego z wierzycieli dłużnik powinien spełnić świadczenie do jego rąk. – zobowiązania charytatywne – czyniące zadość zasadom współżycia społecznego (art. – zobowiązania przedawnione (117 ust. 368. Wyciąg z KC Art. Zobowiązanie polega na tym. 220. Spełnienie świadczenia przy zobowiązaniach naturalnych pozostaje zatem zależne wyłącznie od woli dłużnika. od kilku z nich lub od każdego z osobna. art. Kilku wierzycieli może być uprawnionych w ten sposób. § 1. § 1. Art. Aż do zupełnego zaspokojenia wierzyciela wszyscy dłużnicy solidarni pozostają zobowiązani.wyegzekwowania długu po stronie wierzyciela na drodze sądowej.

Świadczenia pieniężne Spełnianiem świadczeń pieniężnych rządzą trzy zasady: – walutowości. – waloryzacji. za którą jest odpowiedzialny mimo braku winy. 1030. w jakim przyczyniła się do powstania szkody. Zasada waloryzacji została wyrażona w art. § 2. 358. kto szkodę naprawił. kto naprawił szkodę. ten. 358¹ ust. może żądać od pozostałych zwrotu odpowiedniej części zależnie od okoliczności. Tym samym ustawodawca przewidział istnienie waloryzacji ustawowej. Do chwili przyjęcia spadku spadkobierca ponosi odpowiedzialność za długi spadkowe tylko ze spadku. Zasada walutowości ma ten skutek. § 3. Od chwili przyjęcia spadku ponosi odpowiedzialność za te długi z całego swego majątku. 1. – nominalizmu. Ten. ich odpowiedzialność jest solidarna. który stanowi. ma zwrotne roszczenie do sprawcy. § 2. W razie prostego przyjęcia spadku spadkobierca ponosi odpowiedzialność za długi spadkowe bez ograniczenia. że jeżeli przedmiotem zobowiązania od chwili jego powstania jest suma pieniężna. który stanowi. Wyjątki gdzie zobowiązania pieniężne mogą być wyrażone w innej walucie niż polska przewiduje np. Art. Art. a zwłaszcza od winy danej osoby oraz od stopnia. § 1. jeżeli szkoda powstała z winy sprawcy. zobowiązania pieniężne na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej mogą być wyrażone tylko w pieniądzu polskim. Art. jeżeli spadkobierca podstępnie nie podał do inwentarza przedmiotów należących do spadku albo podał do inwentarza nie istniejące długi. 1 poprzez wskazanie. spełnienie świadczenia następuje przez zapłatę sumy nominalnej. 441. Jeżeli szkoda była wynikiem działania lub zaniechania kilku osób. Powyższe ograniczenie odpowiedzialności odpada. 881. Inne rodzaje waloryzacji przewidziane w KC to: . Jeżeli kilka osób ponosi odpowiedzialność za szkodę wyrządzoną czynem niedozwolonym. że przepisy szczególne mogą w określonych wypadkach uchylić stosowanie zasady nominalizmu i dopuścić waloryzowanie świadczeń pieniężnych. że co do zasady dochodzenie roszczeń wyrażonych w walucie obcej przed sądem oznacza oddalenie powództwa. chyba że przepisy szczególne stanowią inaczej. Zasada walutowości została wyrażona w art. 1031. § 1. Zasada nominalizmu została wyrażona w art. prawo dewizowe. 358¹ ust.Art. W braku odmiennego zastrzeżenia poręczyciel jest odpowiedzialny jak współdłużnik solidarny. że z zastrzeżeniem wyjątków w ustawie przewidzianych. W razie przyjęcia spadku z dobrodziejstwem inwentarza spadkobierca ponosi odpowiedzialność za długi spadkowe tylko do wartości ustalonego w inwentarzu stanu czynnego spadku.

358¹ ust. Praktyka gdy zaległe za dany okres odsetki dolicza się do świadczenia głównego i odsetki za kolejny okres płatności oblicza się od sumy w ten sposób powiększonej jest co do zasady . który stanowi. który wskazuje. że strony mogą zastrzec w umowie. – klauzula indeksowa (odwołująca się do wartości towarów). chociażby były ustalone w orzeczeniu lub umowie. Wysokość odsetek może zostać określona przez strony w umowie. gdy to wynika z: – umowy. zgodnie z zasadami współżycia społecznego. – ustawy. jeżeli świadczenie pozostaje w związku z prowadzeniem tego przedsiębiorstwa. zmienić wysokość lub sposób spełnienia świadczenia pieniężnego. Odsetki Odsetki to świadczenie uboczne względem pieniężnego świadczenia głównego. ale nie określiły ich wysokości wówczas należą się odsetki tzw. że wysokość świadczenia pieniężnego zostanie ustalona według innego niż pieniądz miernika wartości. który stanowi. 481). W chwili obecnej wynoszą one 20% w stosunku rocznym. że w razie istotnej zmiany siły nabywczej pieniądza po powstaniu zobowiązania. że z żądaniem zmiany wysokości lub sposobu spełnienia świadczenia pieniężnego nie może wystąpić strona prowadząca przedsiębiorstwo. należą się odsetki maksymalne. sąd może po rozważeniu interesów stron.1). Opóźnienie ze spełnieniem świadczenia głównego nie musi być zawinione przez dłużnika. W chwili obecnej wynoszą one 13% w stosunku rocznym. 359 ust. 4. Umowne klauzule waloryzacyjne to: – klauzula walutowa. – z orzeczenia sądu lub z decyzji innego właściwego organu (art. Maksymalna wysokość odsetek wynikających z umowy nie może w stosunku rocznym przekraczać czterokrotności wysokości stopy kredytu lombardowego Narodowego Banku Polskiego (odsetki maksymalne). Jeżeli strony przewidziały odsetki. – klauzula złota. jeżeli dłużnik opóźnia się ze spełnieniem świadczenia głównego (art. Waloryzacja sądowa została przewidziana w art. 3. 2.– – waloryzacja umowna. Jeżeli wysokość odsetek wynikających z czynności prawnej przekracza wysokość odsetek maksymalnych. Wierzyciel może jednak domagać się odsetek nawet wówczas gdy nie zostały one przewidziane w umowie. 358¹ ust. waloryzacja sądowa. ustawowe. Waloryzacja umowna została przewidziana w art. Odsetki ustawowe to odsetki których wysokość wynika z właściwego Rozporządzenia Rady Ministrów. Odsetki należą się tylko wtedy. Zasad waloryzacji sądowej dotyczy także ust.

Art. § 2. § 2. kierując się koniecznością zapewnienia dyscypliny płatniczej i sprawnego przeprowadzania rozliczeń pieniężnych. § 23. Jeżeli przedmiotem zobowiązania od chwili jego powstania jest suma pieniężna. 3581. chociażby były ustalone w orzeczeniu lub umowie. § 4. § 21. Art. – gdy wytoczono powództwo o zwrot należności z odsetkami od całej sumy – od chwili wytoczenia powództwa. chyba że przepisy szczególne stanowią inaczej. jeżeli świadczenie pozostaje w związku z prowadzeniem tego przedsiębiorstwa. (147) Maksymalna wysokość odsetek wynikających z czynności prawnej nie może w stosunku rocznym przekraczać czterokrotności wysokości stopy kredytu lombardowego Narodowego Banku Polskiego (odsetki maksymalne). sąd może po rozważeniu interesów stron. że wysokość świadczenia pieniężnego zostanie ustalona według innego niż pieniądz miernika wartości.zakazana (zakaz anatocyzmu). gdy to wynika z czynności prawnej albo z ustawy. W takim przypadku stosuje się przepisy ustawy. Jeżeli wysokość odsetek nie jest w inny sposób określona. należą się odsetki ustawowe. także w razie dokonania wyboru prawa obcego. Z żądaniem zmiany wysokości lub sposobu spełnienia świadczenia pieniężnego nie może wystąpić strona prowadząca przedsiębiorstwo. wysokość odsetek ustawowych. Strony mogą zastrzec w umowie. 481. zobowiązania pieniężne na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej mogą być wyrażone tylko w pieniądzu polskim. W razie istotnej zmiany siły nabywczej pieniądza po powstaniu zobowiązania. (150) Rada Ministrów określa. W braku odmiennego zastrzeżenia co do terminu płatności odsetek są one płatne co roku z dołu. Przepisy § 2 i 3 nie uchybiają przepisom regulującym wysokość cen i innych świadczeń pieniężnych. Wyjątki przewidziane KC to sytuacje gdy: – chodzi o instytucje kredytowe udzielające pożyczek długoterminowych. Art. § 22. § 1. wierzyciel może żądać odsetek za czas opóźnienia. § 3. Art. zgodnie z zasadami współżycia społecznego. (149) Postanowienia umowne nie mogą wyłączać ani ograniczać przepisów o odsetkach maksymalnych. (146) Odsetki od sumy pieniężnej należą się tylko wtedy. 360. § 2. Wyciąg z KC: Art. spełnienie świadczenia następuje przez zapłatę sumy nominalnej. Jeżeli dłużnik opóźnia się ze spełnieniem świadczenia pieniężnego. § 1. zmienić wysokość lub sposób spełnienia świadczenia pieniężnego. z orzeczenia sądu lub z decyzji innego właściwego organu. § 1. 358. biorąc pod uwagę wysokość rynkowych stóp procentowych oraz stóp procentowych Narodowego Banku Polskiego. (148) Jeżeli wysokość odsetek wynikających z czynności prawnej przekracza wysokość odsetek maksymalnych. w drodze rozporządzenia. a jeżeli termin płatności sumy pieniężnej jest krótszy niż rok . 359. (145) § 1. (143) Z zastrzeżeniem wyjątków w ustawie przewidzianych. (144) (skreślony).jednocześnie z zapłatą tej sumy. należą się odsetki maksymalne. chociażby nie poniósł żadnej szkody i chociażby opóźnienie było . § 3. – nastąpiło porozumienie stron w tym zakresie już po powstaniu zaległości. § 5.

482. że umowa będzie . swobodnego kształtowania przez strony treści umowy. § 2. których treść regulowana jest przepisami prawa cywilnego. dzierżawy. Istnienie tego typu uregulowań ma ułatwić zawieranie umów w obrocie masowym. Są to umowy których treść ustalana jest tylko przez jedną ze stron. umowy adhezyjne. Art. Jednakże gdy wierzytelność jest oprocentowana według stopy wyższej niż stopa ustawowa.następstwem okoliczności. Bardzo często w obrocie występują także tzw. ani zasadom współżycia społecznego. Zgodnie z klauzulą REBUS SIC STANTIBUS strony zakładają. byleby jego treść lub cel nie sprzeciwiały się właściwości (naturze) stosunku. znać ich treść oraz wyrazić zgodę na ich stosowanie (art. chyba że po powstaniu zaległości strony zgodziły się na doliczenie zaległych odsetek do dłużnej sumy. Przepis paragrafu poprzedzającego nie dotyczy pożyczek długoterminowych udzielanych przez instytucje kredytowe. bądź też. wierzyciel może żądać odsetek za opóźnienie według tej wyższej stopy. Zasada swobody umów (zasada autonomii woli stron – art. są przepisy bezwzględnie obowiązujące (ius cogens . Granice wynikające z zasad współżycia społecznego oraz natury stosunku. druga strona musi w chwili zawierania umowy wiedzieć o ich istnieniu. ustawie. 353¹ KC) Strony mogą ułożyć stosunek prawny według swojego uznania. należą się odsetki ustawowe. Zasada PACTA SUNT SERVANDA i Klauzula REBUS SIC STANTIBUS Zgodnie z zasadą PACTA SUNT SERVANDA umowa jest prawem obowiązującym strony. § 3. Od zaległych odsetek można żądać odsetek za opóźnienie dopiero od chwili wytoczenia o nie powództwa. wzorów umów. swobodnego kształtowania przez strony treści umowy. W razie zwłoki dłużnika wierzyciel może nadto żądać naprawienia szkody na zasadach ogólnych. Jeżeli stopa odsetek za opóźnienie nie była z góry oznaczona. o silniejszej pozycji na rynku. na które druga strona wyraża zgodę. 384). § 1. za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi. sprzedaży). wzorów umów bądź regulaminów. najczęściej. Pewną wskazówką są w tym zakresie przepisy bezwzględnie obowiązujące. 2. bądź regulaminów weszły w skład treści umowy i wiązały drugą stronę. umowami typowymi (zamiany. Najczęściej z punktu widzenia treści posługujemy się w obrocie tzw. musi poszukać innego kontrahenta. Aby postanowienia ogólnych warunków umów. są niedookreślone z uwagi na niedookreśloność samych tych pojęć. wyżej). Granicą wynikającą z ustawy.zob. Właściwych ocen dokonuje sąd. Zasadnicza treść tych umów przybiera postać ogólnych warunków umów. Czynności prawne dwustronne (umowy) 1. § 2.

§ 3. Art. która powoduje wygaśnięcie zobowiązania (art. wiąże on także wtedy. W razie gdy posługiwanie się wzorcem jest w stosunkach danego rodzaju zwyczajowo przyjęte. (152) § 1. 384. 1) Wyciąg z KC: Art. (154) (uchylony). 385. 357¹). czego strony nie przewidywały przy zawarciu umowy . (140) Strony zawierające umowę mogą ułożyć stosunek prawny według swego uznania. 3841. także jego rodziny wówczas mamy do czynienia z nie zawinioną niemożliwością świadczenia. Art. (158) § 1. 475 ust. oznaczyć sposób wykonania zobowiązania. dotykające znaczną część ludności. 384. w szczególności ogólne warunki umów. § 5. jeżeli zostały zachowane wymagania określone w art. regulamin. wzór umowy. ustawie ani zasadom współżycia społecznego. . wiąże drugą stronę. W razie sprzeczności treści umowy z wzorcem umowy strony są związane umową.wykonywana w warunkach zbliżonych do tych w jakich została zawarta W sytuacji gdyby założenie wynikające z klauzuli nie mogło zostać zrealizowane w wyniku nadzwyczajnej zmiany stosunków . kierując się zasadami określonymi w zdaniu poprzedzającym (art. Jeśli trudności ze spełnieniem świadczenia. z wyjątkiem umów powszechnie zawieranych w drobnych. § 2. (157) Wzorzec wydany w czasie trwania stosunku umownego o charakterze ciągłym wiąże drugą stronę. Art. 3531.sąd może po rozważeniu interesów stron. Postanowienia niejednoznaczne tłumaczy się na korzyść konsumenta. Rozwiązując umowę sąd może w miarę potrzeby orzec o rozliczeniach stron. powinna udostępnić go drugiej stronie przed zawarciem umowy w taki sposób. § 2. Nie dotyczy to jednak umów zawieranych z udziałem konsumentów. wysokość świadczenia lub nawet orzec o rozwiązaniu umowy. (153) Ustalony przez jedną ze stron wzorzec umowy. bieżących sprawach życia codziennego. gdy druga strona mogła się z łatwością dowiedzieć o jego treści. (155) Jeżeli jedna ze stron posługuje się wzorcem umowy w postaci elektronicznej. nawet poważne dotknęły dłużnika. § 4. (156) (uchylony). Wzorzec umowy powinien być sformułowany jednoznacznie i w sposób zrozumiały. zgodnie z zasadami współżycia społecznego. jeżeli został jej doręczony przed zawarciem umowy. byleby jego treść lub cel nie sprzeciwiały się właściwości (naturze) stosunku. a strona nie wypowiedziała umowy w najbliższym terminie wypowiedzenia.gdyż spełnienie świadczenia wiązałoby się z nadmiernymi trudnościami albo groziło jednej ze stron rażąca stratą. aby mogła ona wzorzec ten przechowywać i odtwarzać w zwykłym toku czynności. Nadzwyczajna zmiana stosunków oznacza wydarzenia o charakterze kataklizmów.

8) uzależniają spełnienie świadczenia od okoliczności zależnych tylko od woli kontrahenta konsumenta. Postanowienia umowy zawieranej z konsumentem nie uzgodnione indywidualnie nie wiążą go. jeżeli konsument zrezygnuje z zawarcia umowy lub jej wykonania. § 2. który nie wykonał zobowiązania lub odstąpił od umowy. W szczególności odnosi się to do postanowień umowy przejętych z wzorca umowy zaproponowanego konsumentowi przez kontrahenta. 15) zastrzegają dla kontrahenta konsumenta uprawnienie wypowiedzenia umowy zawartej na czas nieoznaczony. które w szczególności: 1) wyłączają lub ograniczają odpowiedzialność względem konsumenta za szkody na osobie. rażąco naruszając jego interesy (niedozwolone postanowienia umowne). 17) nakładają na konsumenta. 3853. Ciężar dowodu. strony są związane umową w pozostałym zakresie. Jeżeli postanowienie umowy zgodnie z § 1 nie wiąże konsumenta. § 4. 12) wyłączają obowiązek zwrotu konsumentowi uiszczonej zapłaty za świadczenie nie spełnione w całości lub części. obowiązek . (160) Oceny zgodności postanowienia umowy z dobrymi obyczajami dokonuje się według stanu z chwili zawarcia umowy. 16) nakładają wyłącznie na konsumenta obowiązek zapłaty ustalonej sumy na wypadek rezygnacji z zawarcia lub wykonania umowy. treść lub wykonanie umowy od zawarcia innej umowy. gdy strony wypowiadają. 11) przyznają tylko kontrahentowi konsumenta uprawnienie do stwierdzania zgodności świadczenia z umową. nie mającej bezpośredniego związku z umową zawierającą oceniane postanowienie. 3) wyłączają lub istotnie ograniczają potrącenie wierzytelności konsumenta z wierzytelnością drugiej strony. biorąc pod uwagę jej treść. 3852. 9) przyznają kontrahentowi konsumenta uprawnienia do dokonywania wiążącej interpretacji umowy. 3851. bez wskazania ważnych przyczyn i stosownego terminu wypowiedzenia. Nie uzgodnione indywidualnie są te postanowienia umowy. 4) przewidują postanowienia. że niedozwolonymi postanowieniami umownymi są te. odstąpienia od niej lub jej wypowiedzenia. spoczywa na tym. § 3. 14) pozbawiają wyłącznie konsumenta uprawnienia do rozwiązania umowy. Art. w tym cenę lub wynagrodzenie. z którymi konsument nie miał możliwości zapoznać się przed zawarciem umowy. na których treść konsument nie miał rzeczywistego wpływu. 2) wyłączają lub istotnie ograniczają odpowiedzialność względem konsumenta za niewykonanie lub nienależyte wykonanie zobowiązania. (159) § 1. 6) uzależniają zawarcie umowy od przyrzeczenia przez konsumenta zawierania w przyszłości dalszych umów podobnego rodzaju. 10) uprawniają kontrahenta konsumenta do jednostronnej zmiany umowy bez ważnej przyczyny wskazanej w tej umowie. okoliczności zawarcia oraz uwzględniając umowy pozostające w związku z umową obejmującą postanowienie będące przedmiotem oceny.Art. (161) W razie wątpliwości uważa się. kto się na to powołuje. 5) zezwalają kontrahentowi konsumenta na przeniesienie praw i przekazanie obowiązków wynikających z umowy bez zgody konsumenta. jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami. rozwiązują lub odstępują od umowy. jeżeli zostały sformułowane w sposób jednoznaczny. 7) uzależniają zawarcie. Nie dotyczy to postanowień określających główne świadczenia stron. że postanowienie zostało uzgodnione indywidualnie. 13) przewidują utratę prawa żądania zwrotu świadczenia konsumenta spełnionego wcześniej niż świadczenie kontrahenta. Art.

Art. § 1. za pośrednictwem których kontrahent konsumenta zawiera umowę lub przy których pomocy wykonuje swoje zobowiązanie. dłużnik obowiązany jest wydać wszystko. o ile konsument. oznaczyć sposób wykonania zobowiązania. bez ważnych przyczyn. Umowa nie jest zawarta. Umowa między przedsiębiorcami stosującymi różne wzorce umów nie obejmuje tych postanowień wzorców. kierując się zasadami określonymi w zdaniu poprzedzającym. 22) przewidują obowiązek wykonania zobowiązania przez konsumenta mimo niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania przez jego kontrahenta. dla którego zastrzeżono rażąco krótki termin. Art. 3571. Jeżeli rzecz będąca przedmiotem świadczenia została zbyta. gdy po otrzymaniu oferty strona niezwłocznie zawiadomi. 20) przewidują uprawnienie kontrahenta konsumenta do określenia lub podwyższenia ceny lub wynagrodzenia po zawarciu umowy bez przyznania konsumentowi prawa odstąpienia od umowy. zobowiązanie wygasa. a także narzucają rozpoznanie sprawy przez sąd. . 23) wyłączają jurysdykcję sądów polskich lub poddają sprawę pod rozstrzygnięcie sądu polubownego polskiego lub zagranicznego albo innego organu. albo uzależniają tę odpowiedzialność od spełnienia przez konsumenta nadmiernie uciążliwych formalności. Jeżeli świadczenie stało się niemożliwe skutkiem okoliczności. (142) Jeżeli z powodu nadzwyczajnej zmiany stosunków spełnienie świadczenia byłoby połączone z nadmiernymi trudnościami albo groziłoby jednej ze stron rażącą stratą. § 2. istotnych cech świadczenia. Rozwiązując umowę sąd może w miarę potrzeby orzec o rozliczeniach stron. za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi. 19) przewidują wyłącznie dla kontrahenta konsumenta jednostronne uprawnienie do zmiany.zapłaty rażąco wygórowanej kary umownej lub odstępnego. co uzyskał w zamian za tę rzecz albo jako naprawienie szkody. § 2. sąd może po rozważeniu interesów stron. (162) § 1. wysokość świadczenia lub nawet orzec o rozwiązaniu umowy. utracona lub uszkodzona. 21) uzależniają odpowiedzialność kontrahenta konsumenta od wykonania zobowiązań przez osoby. czego strony nie przewidywały przy zawarciu umowy. które są ze sobą sprzeczne. że umowa zawarta na czas oznaczony ulega przedłużeniu. 18) stanowią. 475. Art. 3854. zgodnie z zasadami współżycia społecznego. który wedle ustawy nie jest miejscowo właściwy. że nie zamierza zawierać umowy na warunkach przewidzianych w § 1. nie złoży przeciwnego oświadczenia.

Świadczenie powinno zostać spełnione w terminie oznaczonym bądź wynikającym z właściwości zobowiązania. dłużnik może powstrzymać się ze spełnieniem świadczenia albo złożyć przedmiot świadczenia do depozytu sądowego. 356). Świadczenie staje się wymagalne po wezwaniu dłużnika do spełnienia świadczenia. Z pokwitowania zapłaty dłużnej sumy wynika domniemanie zapłaty należności ubocznych. termin spełnienia świadczenia. zawinionego opóźnienia) (art. Ważne złożenie do depozytu sądowego ma takie skutki jak spełnienie świadczenia i zobowiązuje wierzyciela do zwrotu dłużnikowi kosztów złożenia. Jednakże świadczenie pieniężne powinno być spełnione w miejscu zamieszkania bądź siedziby wierzyciela w chwili spełnienia świadczenia (art. Z pokwitowania świadczenia okresowego wynika domniemanie. wierzyciel nie może odmówić przyjęcia świadczenia od osoby trzeciej. Oferta Ofertą jest stanowcze oświadczenie woli oferenta zawarcia umowy o oznaczonej treści. świadczenie powinno być spełnione niezwłocznie po wezwaniu dłużnika do wykonania. chociażby działała bez wiedzy dłużnika (art. Jeżeli wierzyciel odmawia pokwitowania. dłużnik może przedmiot złożony odebrać. Dłużnik spełniając świadczenie może żądać od wierzyciela pokwitowania. Dopóki wierzyciel nie zażądał wydania przedmiotu świadczenia z depozytu sądowego. . Jeśli miejsce spełnienia świadczenie nie zostało oznaczone albo nie wynika z właściwości zobowiązania świadczenie powinno zostać spełnione w miejscu gdzie w chwili powstania zobowiązania dłużnik miał miejsce zamieszkania lub siedzibę. Wykonawcą świadczenia jest wyłącznie dłużnik jeżeli wynika to z treści czynności prawnej. Oferta powinna zawierać co najmniej istotne postanowienia danej umowy.Miejsce spełnienia świadczenia. 454). Skierowana jest do oznaczonego bądź nieoznaczonego kręgu adresatów (oblatów). Zawiadomienie powinno nastąpić na piśmie. pokwitowanie. O złożeniu świadczenia do depozytu sądowego dłużnik powinien niezwłocznie zawiadomić wierzyciela. Świadczenie staje się wymagalne z chwilą nadejścia oznaczonego terminu. osoba spełniająca świadczenie. Świadczenie powinno zostać spełnione niezwłocznie (bez nieuzasadnionej zwłoki tj. 455). że spełnione zostały również świadczenia okresowe wymagalne wcześniej. Jeżeli termin spełnienia świadczenia nie został oznaczony ani nie wynika z właściwości zobowiązania. z ustawy albo z właściwości świadczenia. Sposoby zawarcia umowy. Jeżeli wierzytelność pieniężna jest wymagalna. Świadczenie powinno być spełnione w miejscu oznaczonym bądź wynikającym z właściwości zobowiązania.

Jeśli oferta została złożona za pomocą innych środków porozumiewania się. 2) skutkach prawnych potwierdzenia przez drugą stronę otrzymania oferty. składania ofert albo do zawarcia umowy w inny sposób. Wyciąg z KC: Art. w ciągu którego oczekiwać będzie odpowiedzi. milczące przyjęcie oferty. jeżeli strony tak postanowiły. Jeżeli oferent nie oznaczył w ofercie terminu. 6) kodeksach etycznych. Nie stosuje się ich także w stosunkach między przedsiębiorcami.Termin związania oferenta ofertą zależy od tego czy został on oznaczony czy nie przez oferenta. § 3. jeżeli przedsiębiorca zaprasza drugą stronę do rozpoczęcia negocjacji. 4) metodach i środkach technicznych służących wykrywaniu i korygowaniu błędów we wprowadzanych danych. Art. § 2. 3) zasadach i sposobach utrwalania. jeżeli określa istotne postanowienia tej umowy. w których umowa może być zawarta. Oferta złożona w postaci elektronicznej wiąże składającego. które jest obowiązany udostępnić drugiej stronie. 661. Przedsiębiorca składający ofertę w postaci elektronicznej jest obowiązany przed zawarciem umowy poinformować drugą stronę w sposób jednoznaczny i zrozumiały o: 1) czynnościach technicznych składających się na procedurę zawarcia umowy. gdy nie zostanie przyjęta niezwłocznie. Przepis § 2 stosuje się odpowiednio. Jeśli termin nie został oznaczony wówczas czas związania ofertą oferenta zależny jest od sposobu w jaki oferta została złożona. Jeśli termin został oznaczony wówczas oferent jest związany ofertą do czasu upływu terminu. Jeśli oferta została złożona w obecności drugiej strony bądź za pomocą środków bezpośredniego porozumiewania się na odległość wówczas przestaje ona wiązać oferenta jeśli adresat nie przyjmie oferty niezwłocznie. jeżeli druga strona niezwłocznie potwierdzi jej otrzymanie. W przypadku podmiotów pozostających w stałych stosunkach handlowych możliwe jest przyjęcie oferty poprzez przystąpienie do wykonania umowy. . (30) § 1. 66. Przyjęcie oferty z zastrzeżeniem zmiany lub uzupełnienia jej treści stanowi nową ofertę sformułowaną przez dotychczasowego oblata. Oświadczenie drugiej stronie woli zawarcia umowy stanowi ofertę. oferta złożona w obecności drugiej strony albo za pomocą środka bezpośredniego porozumiewania się na odległość przestaje wiązać. (29) § 1. w którym oferent mógł w zwykłym toku czynności otrzymać odpowiedz wysłaną bez nieuzasadnionego opóźnienia. § 4. 5) językach. Przepisy § 1-3 nie mają zastosowania do zawierania umów za pomocą poczty elektronicznej albo podobnych środków indywidualnego porozumiewania się na odległość. oraz o ich dostępności w postaci elektronicznej. które stosuje. § 2. przestaje wiązać z upływem czasu. w którym składający ofertę mógł w zwykłym toku czynności otrzymać odpowiedź wysłaną bez nieuzasadnionego opóźnienia. złożona w inny sposób przestaje wiązać z upływem czasu. bądź też tzw. Umowa zostaje zawarta z chwilą dojścia stosownego oświadczenia oblata do oferenta. zabezpieczania i udostępniania przez przedsiębiorcę drugiej stronie treści zawieranej umowy.

69. 681. z uwzględnieniem zastrzeżeń zawartych w odpowiedzi na nią. § 2. 70. umowa dochodzi do skutku. w szczególności jeżeli składający ofertę żąda niezwłocznego wykonania umowy. W przypadku licytacji wybór najlepszej oferty następuje poprzez ustne. Zaproszenie skierowane jest do oznaczonego bądź nieoznaczonego kręgu adresatów.w miejscu zamieszkania albo w siedzibie składającego ofertę w chwili zawarcia umowy. Art. (31) § 1. 67. brak niezwłocznej odpowiedzi poczytuje się za przyjęcie oferty. iż wskutek opóźnienia odpowiedzi poczytuje umowę za nie zawartą. albo gdy oferent niezwłocznie sprzeciwił się włączeniu zastrzeżeń do umowy. W takim wypadku strony wiąże umowa o treści określonej w ofercie. w przeciwnym razie oferta przestaje wiązać. Art. Przyjęcie oferty dokonane z zastrzeżeniem zmiany lub uzupełnienia jej treści poczytuje się za nową ofertę. Art. Przepisu paragrafu poprzedzającego nie stosuje się. (34) Jeżeli według ustalonego w danych stosunkach zwyczaju lub według treści oferty dojście do składającego ofertę oświadczenia drugiej strony o jej przyjęciu nie jest wymagane. że zostało wysłane w czasie właściwym. § 2. chyba że składający ofertę zawiadomi niezwłocznie drugą stronę. Celem przetargu jest wybór najlepszej oferty. Przetarg może mieć formę ustnej licytacji. ofertę zawarcia umowy w ramach swej działalności. z którą pozostaje w stałych stosunkach gospodarczych. jeżeli w treści oferty wskazano. a zgody tej niezwłocznie nie otrzymała. Art. lecz z jego treści lub z okoliczności wynika. a jeżeli dojście do składającego ofertę oświadczenia o jej przyjęciu nie jest wymagane albo oferta jest składana w postaci elektronicznej . skoro druga strona w czasie właściwym przystąpi do jej wykonania. § 2. Jeżeli oświadczenie o przyjęciu oferty nadeszło z opóźnieniem. 662.Art. W razie wątpliwości umowę poczytuje się za zawartą w chwili otrzymania przez składającego ofertę oświadczenia o jej przyjęciu. w obecności . W stosunkach między przedsiębiorcami oferta może być odwołana przed zawarciem umowy. W razie wątpliwości umowę poczytuje się za zawartą w miejscu otrzymania przez składającego ofertę oświadczenia o jej przyjęciu. 682. Art. że może ona być przyjęta jedynie bez zastrzeżeń. (35) § 1. Art. 68. jeżeli wynika to z jej treści lub określono w niej termin przyjęcia. jeżeli oświadczenie o odwołaniu zostało złożone drugiej stronie przed wysłaniem przez nią oświadczenia o przyjęciu oferty. bądź formę pisemną. Jednakże oferty nie można odwołać. (33) Jeżeli przedsiębiorca otrzymał od osoby.w chwili przystąpienia przez drugą stronę do wykonania umowy. albo gdy druga strona w odpowiedzi na ofertę uzależniła jej przyjęcie od zgody oferenta na włączenie zastrzeżeń do umowy. a jeżeli dojście do składającego ofertę oświadczenia o jej przyjęciu nie jest wymagane . Przetarg Przetarg jest zaproszeniem do składania ofert. (32) § 1. W stosunkach między przedsiębiorcami odpowiedź na ofertę z zastrzeżeniem zmian lub uzupełnień niezmieniających istotnie treści oferty poczytuje się za jej przyjęcie. umowa dochodzi do skutku.

§ 2. 704. Jeśli od zawarcia umowy uchyla się organizator przetargu. miejsce. ten kto przetarg wygrał ma roszczenie odszkodowawcze o naprawienie szkody jakiej doznał przez to. jak i jej uczestnik. 703. Jeżeli ważność umowy zależy od spełnienia szczególnych wymagań przewidzianych w ustawie. przybiciem dla oferty najkorzystniejszej. uchyla się od zawarcia . (37) § 1. gdy inny uczestnik aukcji (licytant) złożył ofertę korzystniejszą. Z chwilą nadejścia terminu następuje otwarcie i porównanie złożonych ofert i wybór oferty najkorzystniejszej z punktu widzenia organizatora przetargu. zarówno organizator aukcji. § 4. § 2. mimo wyboru jego oferty. W ogłoszeniu aukcji albo przetargu należy określić czas. że liczył na zawarcie umowy.sposobem wyłaniania najkorzystniejszej oferty. Wyciąg z KC: Art. § 3. 702. chyba że w warunkach przetargu zastrzeżono inaczej. a także warunki aukcji albo przetargu mogą być zmienione lub odwołane tylko wtedy. jeśli dla zawarcia umowy wymagana jest forma szczególna.wszystkich licytantów. § 2. że przystępujący do aukcji albo przetargu powinien. gdy została wybrana inna oferta albo gdy przetarg został zamknięty bez wybrania którejkolwiek z ofert. Oferta złożona w toku przetargu przestaje wiązać. Art. W przypadku przetargu pisemnego konieczne jest oznaczenie terminu do którego oferty w formie pisemnej mogą być składane. mogą dochodzić zawarcia umowy. Art. Przepis art. (38) § 1. 702 § 3 stosuje się odpowiednio. § 3. Jeżeli uczestnik aukcji albo przetargu. chyba że w warunkach aukcji zastrzeżono inaczej. Wybór najkorzystniejszej oferty nie zawsze oznacza zawarcie umowy np. chyba że w warunkach przetargu zastrzeżono inaczej. Organizator jest obowiązany niezwłocznie powiadomić na piśmie uczestników przetargu o jego wyniku albo o zamknięciu przetargu bez dokonania wyboru. Ogłoszenie. Art. Umowa może być zawarta w drodze aukcji albo przetargu. Oferenci przestają być związani ofertą z chwilą wyboru innej oferty Przetarg w wielu przypadkach jest obligatoryjnym – przewidzianym prawem . Organizator od chwili udostępnienia warunków. zgłaszanie ofert coraz korzystniejszych i kończy się tzw. W warunkach aukcji albo przetargu można zastrzec. przedmiot oraz warunki aukcji albo przetargu albo wskazać sposób udostępnienia tych warunków. gdy zastrzeżono to w ich treści. a oferent od chwili złożenia oferty zgodnie z ogłoszeniem aukcji albo przetargu są obowiązani postępować zgodnie z postanowieniami ogłoszenia. pod rygorem niedopuszczenia do nich. (39) § 1. (36) § 1. Zawarcie umowy w wyniku aukcji następuje z chwilą udzielenia przybicia. którego oferta została przyjęta. wpłacić organizatorowi określoną sumę albo ustanowić odpowiednie zabezpieczenie jej zapłaty (wadium). Oferta złożona w toku aukcji przestaje wiązać. § 3. organizator przetargu może zatrzymać złożone przez niego wadium. Do ustalenia chwili zawarcia umowy w drodze przetargu stosuje się przepisy dotyczące przyjęcia oferty. § 2. a także warunków aukcji albo przetargu. 701. Jeśli od zawarcia umowy uchylał będzie się jednak ten kto przetarg wygrał. Oferent przestaje być związany ofertą z chwilą złożenia oferty korzystniejszej.

w ciągu którego ma być zawarta umowa przyrzeczona. § 2. jej unieważnienia może żądać także ten. od których zależy ważność umowy przyrzeczonej. którą poniosła przez to. § 2. że liczyła na zawarcie umowy przyrzeczonej. 71). 705. nie później jednak niż z upływem roku od dnia zawarcia umowy. Wyciąg z KC: Art. przez którą jedna ze stron lub obie zobowiązują się do zawarcia oznaczonej umowy (umowa przedwstępna). lub dający zlecenie.umowy. umowa zostaje zawarta. może żądać zapłaty podwójnego wadium albo naprawienia szkody. w szczególności wymaganiom co do formy. strony wiąże termin wyznaczony przez stronę. Jednakże gdy umowa przedwstępna czyni zadość wymaganiom. (40) § 1. Jeżeli strony prowadzą negocjacje w celu zawarcia oznaczonej umowy. na czyj rachunek umowa została zawarta. Jeżeli w ciągu roku od dnia zawarcia . lecz za zaproszenie do zawarcia umowy (art. cenniki i inne informacje. Umowa przedwstępna powinna określać istotne postanowienia umowy przyrzeczonej. Strony mogą w umowie przedwstępnej odmiennie określić zakres odszkodowania. Art. gdy strony dojdą do porozumienia co do wszystkich jej postanowień. Umowa. nie został oznaczony. Jeżeli strona zobowiązana do zawarcia umowy przyrzeczonej uchyla się od jej zawarcia. w którym uprawniony dowiedział się o istnieniu przyczyny unieważnienia. które były przedmiotem negocjacji (art. Rokowania Ogłoszenia. Umowa przedwstępna Umowa przedwstępna to umowa przez którą jedna ze stron lub obie zobowiązują się do zawarcia oznaczonej umowy (umowy przyrzeczonej). (164) § 1. a ustanowione zabezpieczenie wygasa. 389. Jeżeli umowa została zawarta na cudzy rachunek. Organizator oraz uczestnik aukcji albo przetargu może żądać unieważnienia zawartej umowy. której ważność zależy od spełnienia szczególnych wymagań przewidzianych w ustawie. powinna określać istotne postanowienia umowy przyrzeczonej. która wcześniej złożyła stosowne oświadczenie. W pozostałych wypadkach zapłacone wadium należy niezwłocznie zwrócić. 1). którego oferta została wybrana. skierowane do ogółu lub do poszczególnych osób. 72 ust. strona uprawniona może dochodzić zawarcia umowy przyrzeczonej. Jeżeli termin. Jeżeli obie strony są uprawnione do żądania zawarcia umowy przyrzeczonej i każda z nich wyznaczyła inny termin. Uprawnienie powyższe wygasa z upływem miesiąca od dnia. reklamy.. inny uczestnik lub osoba działająca w porozumieniu z nimi wpłynęła na wynik aukcji albo przetargu w sposób sprzeczny z prawem lub dobrymi obyczajami. druga strona może żądać naprawienia szkody. ich uczestnik. organizator aukcji albo przetargu może pobraną sumę zachować albo dochodzić zaspokojenia z przedmiotu zabezpieczenia. powinna ona być zawarta w odpowiednim terminie wyznaczonym przez stronę uprawnioną do żądania zawarcia umowy przyrzeczonej. Jeżeli organizator aukcji albo przetargu uchyla się od zawarcia umowy. poczytuje się w razie wątpliwości nie za ofertę. jeżeli strona tej umowy.

Jeżeli strona zobowiązana do zawarcia umowy przyrzeczonej uchyla się od jej zawarcia. druga strona może żądać naprawienia szkody. Art. w którym orzeczenie stało się prawomocne. Roszczenia z umowy przedwstępnej przedawniają się z upływem roku od dnia. § 3. 390. Jednakże gdy umowa przedwstępna czyni zadość wymaganiom. Strony mogą w umowie przedwstępnej odmiennie określić zakres odszkodowania. strona uprawniona może dochodzić zawarcia umowy przyrzeczonej. w którym umowa przyrzeczona miała być zawarta. roszczenia z umowy przedwstępnej przedawniają się z upływem roku od dnia. (165) § 1. nie można żądać jej zawarcia. którą poniosła przez to.umowy przedwstępnej nie został wyznaczony termin do zawarcia umowy przyrzeczonej. od których zależy ważność umowy przyrzeczonej. w szczególności wymaganiom co do formy. że liczyła na zawarcie umowy przyrzeczonej. Jeżeli sąd oddali żądanie zawarcia umowy przyrzeczonej. . § 2.