Kavtradze, G. L.

სოხუმის სახელმწიფო უნივერსიტეტი
Sokhumi State University
საქართველოს ისტორიისა და ეთნოლოგიის ინსტიტუტი
Institute of Georgian History and Ethnology

მარი ბროსე
210

MARIE BROSSET
210
თბილისი/Tbilisi
2012
გამომცემლობა ”მერიდიანი”
Publishing House “Meridiani”
რედაქტორები:
ლია ახალაძე, ბეჟან ხორავა, კახა კვაშილავა
Editors:
Lia Akhaladze, Bejan Khorava, Kakha Kvashilava
ISBN 978-9941-10-684-2

[გვ. 41]
გიორგი ქავთარაძე
ივ. ჯავახიშვილის სახელობის ისტორიისა
და ეთნოლოგიის ინსტიტუტი

საქართველო, კავკასიონი და გეოპოლიტიკა წარსული და თანამედროვეობა

1

ჯერ – ადრეული ყორღანული კულტურის მატარებელი მოსახლეობის ცალკეული ნაკადების. 179. რომ ძირითადად მომთაბარე „უპოვრები” თავს ესხმოდნენ ხოლმე „შეძლებულ” ბინადარ მოსახლეობას. იმიერკავკასიელებსა და ამიერკავკასიელებს შორის კონფლიქტურ ურთიერთდამოკიდებულებაში. შეიძლება ითქვას. დიდი კავკასიონის მთაგრეხილი. ოიკუმენეს. კავკასიის ცენტრალური მდებარეობა თითქოს თავისთავად უნდა განაპირობებდეს მის დანიშნულებას. ყოფილიყო მსოფლიოს ერთ-ერთ უმნიშვნელოვანესი გზაჯვარედინი. რომ ამ პროცესს ჩვენი ქვეყნის ისტორიაში პერმანენტული ხასიათი ჰქონდა. საბჭოთა და ფედერაციულის) შემოსევებისა და აგრესიის სახით. 2 . „კეთილგონიერი ადამიანების“ მხარესა და terra icognita-ს – „ბარბაროსების სამფლობელოს” გულისხმობდნენ [Kavtaradze 2001. დაპირისპირების ხშირი მიზეზი ამ მხარეებში განთავსებულ საზოგადოებათა ქონებრივი შესაძლებლობები უნდა ყოფილიყო. კავკასიონის ქედის გადაღმა-გადმოღმა ადამიანის ცხოვრება პოლიტიკურ პოზიციასა და მენტალიტეტსაც კი თვისობრივად ცვლიდა. ამ კარიბჭის გამორჩეული ადგილი ძველი სამყაროს პოლიტიკურ ცხოვრებაში იმთავითვე კარგად იყო ცნობილი. განსაკუთრებით მკაფიოდ ეს ორ (შავ და კასპიის) ზღვას შორის მისი განლაგებით არის გამოკვეთილი. შეიძლება ითქვას. ადრეულ ხანებში. განსაკუთრებით მნიშვნელოვანი იყო ქედის ცენტრალური უღელტეხილი – დარიალის კარიბჭე. ჯერ კიდევ ორი ათასი წლის წინ. ძირძველი მოსახლეობის მსგავსად. პირველყოფილი ადამიანების ჯგუფებიცა და საკვებწარმოებითი მეურნეობის ტრადიციების მატარებელი მოსახლეობაც სამხრეთიდან ჩრდილოეთისაკენ ვრცელებოდა ხოლმე. მსოფლიოს ერთ-ერთი უმნიშვნელოვანესი წყალგამყოფი სისტემა. კავკასიისათვის თვით ბუნების მიერ იყო დაკისრებული. ჩვეულებრივ. სარმატებისა და ალანების. ჰუნებისა და ხაზა[გვ. თუმცა. ისევე როგორც მათ გადაღმა მდებარე ახლო აღმოსავლეთისა და ცენტრალური ევრაზიის შორეულ სივრცეებს. 30]. ოქროს ურდოს და ოსმანთა იმპერიის გადამთიელი მოკავშირეებისა და ბოლოს – რუსული იმპერიების (რომანოვების. მძლავრი სამხედრო უნარის მქონე ტომები იყენებდნენ სამხრეთით მდებარე გაცილებით უფრო განვითარებული და მდიდარი მხარეების დასალაშქრავად. შესაბამისად. ვიდრე აახლოებდა ერთმანეთთან ამიერკავკასიასა და იმიერკავკასიას. XII. რომ კავკასიის კარი სამყაროს ორ ნაწილად განყოფდა [NH VI. პლინიუს უფროსი შენიშნავდა. ახალმოსახლენი საერთო ამიერკავკასიული მისწრაფებებითა და ცხოვრებით არსებობდნენ და ყოველი მომხდური მათთვისაც. ამ ორ რეგიონს შორის სასაზღვრო ზონის ფუნქცია. როგორც ჩანს. კავკასიის შუაგულში მსოფლიოს ერთ-ერთი უდიდესი წყალგამყოფის – კავკასიონის მთავარი მთაგრეხილის არსებობა.ევრაზიის კონტინენტზე კავკასიის ცენტრალური მდებარეობა ადვილად შესამჩნევია. ეს ძველთაგანვე ძირითადად ზეკარებისა თუ უღელტეხილების მეშვეობით ხდებოდა. პირველს ჩვეულებრივ აგრესორის ფუნქცია ეკისრებოდა. სამყაროს ორ ნაწილში. 42]რების. თუმცა. მომხდურთა ცალკეული ჯგუფები არცთუ იშვიათად სახლდებოდნენ საქართველოს ტერიტორიაზე და ქართველ მეფეთა ერთგული ქვეშევრდომები და საიმედო საყრდენი ხდებოდნენ ევრაზიის მუდმივად ფეთქებადი სამყაროდან გადმოსულ გადამთიელთა შემდგომი ტალღების მოგერიების დროს. შემდეგ – კიმერიელებისა და სკვითების. უფრო აშორებდა. ურთიერთობისა თუ ურთიერთბრძოლის იმანენტური მოთხოვნილება ადამიანებს თითქოსდა გადაულახავ მთაგრეხილებსაც კი გადაალახვინებდა. 228]. მძლავრი წინაღობა იყო ახლო აღმოსავლეთსა და ხმელთაშუაზღვისპირეთში მომხდურების შეღწევისათვის. რომელსაც კლასიკური ხანის წერილობით წყაროები ძირითადად „კავკასიისა” თუ „კასპიის კარის” სახელით მოიხსენიებენ. თუმცა უფრო გვიანდელ ხანებში კავკასიონის უღელტეხილებს ძირითადად ჩრდილოეთის მომთაბარე-მესაქონლე და. ჩრდილოეთიდან სამხრეთისაკენ მიმართული გეოსტრატეგიული ვექტორი თვალსაჩინოდ იკვეთებოდა სწორედ აქ. კავკასიონთან მიმართებაში.

114-118]. ვიდრე შემგროვებლობა. „განაპირა ნახევარმთვარის” (ანუ გარე ევრაზიის) ფორპოსტი განვითარების დაბალი ტემპის მქონე „შუაგული ქვეყნის” (ანუ ცენტრალური თუ შიდა ევრაზიის) წინააღმდეგ. ყაჯარების და სხვ.წ. სეფიანების. განსხვავებულ გადაწყვეტას მოითხოვდნენ. ან უფრო ზუსტად. 174. პართელების. ამის შედეგად შიდა და გარე ევრააზიის ისტორია ძველთაგანვე და ძალზე ხანგრძლივი დროის განმავლობაში განვითარების განსხვავებულ. სხვა სიტყვებით. გეოპოლიტიკაში გამოყენებულ ტერმინს თუ მოვიშველიებთ. მართლაც. გარეშე დამპყრობელი ძალის მიერ გადმოსახლებულთა მეხუთე კოლონად გამოყენების შედეგად. ოსმალოების. ისე [გვ. უღელტეხილთა კონტროლის საჭიროება.არასასურველი და სახიფათო ხდებოდა. რომელნიც. მათი დაინტერესება ამიერკავკასიით იმთავითვე გარდუვალი იყო. მდგომარეობა რადიკალურად განსხვავებული ხდება ხოლმე. იგი საკმაოდ ერთფეროვანია. სახელმწიფოებრიობის წარმოქმნის ეპოქაში უფრო პასტორალური ნომადიზმი. ამის გარეშე ხომ წარმოუდგენელი იქნებოდა „კავკასიის კარის” კონტროლი [ქავთარაძე 2006. ამ უკანასკნელის მდებარეობის გამო ცივილიზებული და ბარბაროსული სამყაროების შეხების ზონაში. რომ ამიერკავკასიის ასეთი მდებარეობა განაპირობებდა მის სივრცეში ისტორიული განვითარების ორი დიამეტრალურად საწინააღმდეგო მოდელის შეჯახებას. 175]. რომაელების. სასანიდების. აგრეთვე დერბენტის კარიბჭის) გეოპოლიტიკური მნიშვნელობით. დ. თავის მხრივ. როგორც უკვე დღევანდელი დღის გადასახედიდან მკაფიოდ ჩანს. 43] პოლიტიკური თვალსაზრისით. ეს ორი რეგიონი იმანენტურად დაპირისპირებული ჩანს ერთმანეთთან: შიდა ევრაზიისათვის პალეოლითის ხანაში დამახასიათებელი იყო უფრო ნადირობა. არაბების. მიუხედავად იმ გარემოებისა. მაღალგანვითარებული ევრაზიული პერიფერიის ე. მსოფლიო ისტორიის გადასახედიდან შიდა ევრაზია ყოველთვის ერთიან ერთეულს წარმოადგენდა. ვიდრე ირიგაციული აგროკულტურა [Christian 1994. ურარტელებიდან დაწყებული ვისი სამხედრო თუ პოლიტიკური აქტიურობის კვალი არ შეინიშნება ამიერკავკასიის შუაგულში – აქემენიდების. ეს თავისებურებები განსხვავებული პრობლემების აღმოცენებას უწყობდნენ ხელს. ნეოლითში უფრო მესაქონლეობა. ყოფილიყო ცივილიზებული სამხრეთისა და დასავლეთის ბურჯი ბარბაროსული ჩრდილოეთისა და აღმოსავლეთის წინააღმდეგ. თუმცა პარალელურ დინებებს მისდევდა. ილხანების. კავკასიისათვის გარეშე ძალები თითქმის ყველა ეპოქაში დიდად იყვნენ დაინტერესებულნი დარიალის ზეკარის (უფრო გვიან. რომლის სამხრეთითაც ეს რეგიონი მდებარეობდა. კავკასიონის მთავარი ქედის ფაქტორი. როგორც გეოგრაფიული და ეკოლოგიური. ამ გარემოებით უნდა ყოფილიყო გამოწვეული ახლო აღმოსავლეთში გაბატონებულ სახელმწიფოთა მესვეურების მცდელობა თავისი ძალაუფლება გაევრცელებინათ ცენტრალურ ამიერკავკასიაში. თავისთავად განაპირობებდა მათ მახლობლად ამ ფუნქციის შესრულების საჭიროებისათვის სათანადო სიძლიერის მქონე სახელმწიფოებრივი წარმონაქმნის აღმოცენებას. ბიზანტიელების. ალექსანდრე მაკედონელის ელინისტური იმპერიის მემკვიდრეების. ვიდრე მიწათმოქმედება. აქ განლაგებულ „კავკასიის კარს” უდიდესი თავდაცვითი მნიშვნელობა ჰქონდა ძველი ცივილიზებული 3 . რაც შეეხება უფრო სამხრეთით მდებარე ახლოაღმოსავლურხმელთაშუაზღვისპირეთულ მაღალგანვითარებულ საზოგადოებებს. რომ ეკოლოგიურ და გეოგრაფიულ თავისებურებათა ერთობლიობამ ძველთაგანავე განსხვავებულად ჩამოაყალიბა ამ ვრცელი რეგიონის ისტორია. განსაზღვრავდა მის ბედს – ყოფილიყო. ამ ორი სამყაროს გამყოფ „რღვევის ხაზზე” (fault line). ქრისტიანი სწორედ ამ მიზეზებით განპირობებულად თვლის უკანასკნელი საუკუნისათვის დამახასიათებელ დაყოფას თავისუფალი ეკონომიკის მქონე გარე ევრაზიასა და მმართველ წრეთა ბრძანებებით მომუშავე ეკონომიკის მქონე შიდა ევრაზიას შორის. დევიდ ქრისტიანი შენიშნავს.

სასურველი იყო შუაგულ ამიერკავკასიაში. რომ ცენტრალური ამიერკავკასიის ყველაზე ადრეული სახელმწიფოს. XII. 115]. დანიშნულება მნიშვნელოვანწილად ჩანს განპირობებული. იბერიაში. აღნიშნული სახელმწიფოების როლით ამ მთაგრეხილის სტრატეგიული ფუნქციის მქონე ზეკარების კონტროლის საქმეში. მომთაბარეთათვის გზის გადამკეტი კავკასიის კარიბჭის ეფექტური კონტროლის დიდი საჭიროების გამო. ანუ კავკასიონის [გვ. კანონზომიერი ჩანს. გეოპოლიტიკური ხასიათის ფაქტორებმა. კავკასიის კარიდან (ანუ დარიალიდან) შემოსული და თერგისა და არაგვის ხეობების გავლით წამოსული მოთარეშეებისათვის.სამყაროს – ოიკუმენეს – უსაფრთხოების უზრუნველსაყოფად და მას თავისი ეს სასიცოცხლო მნიშვნელობა. არც მომდევნო ეპოქებში და. არა იმდენად კავკასიაში ჩრდილოეთიდან გადმოსული ბარბაროსებისათვის გზის გადაკეტვა ესაჭიროებოდათ. რომ მრავალ უღელტეხილზე გაბატონობებულ იბერებს შესაძლებლობა ჰქონდათ კასპიის გზით (იგულისხმება დარიალი. დამანგრეველ ძალებს. ეს გარემოება მიუთითებს ჰარმასტუსის ფუნქციაზე – გადაეკეტა გზა ჩრდილოეთიდან. სამივე სახელმწიფო: დასავლეთით – კოლხეთი. პლინიუსი აკეთებს მეტად მნიშვნელოვან შენიშვნას. რამდენადაც მათი საკუთარი სტრატეგიული ინტერესებისათვის დაქვემდებარება. მსგავსი ფუნქციის შესრულებისათვის საკმაო ძალის მქონე სახელმწიფოებრივი ორგანიზმის არსებობა. იბერთა ხელისუფალთ და მათ მოკავშირეებს. ამის მსურველთა რიცხვი კი ქედს გაღმა ურიცხვი იყო. 30]. 44] ყოფილიყო. – გ. დიდი წარმატებით იყენებდნენ თავიანთი ქვეყნის ხელსაყრელ სტრატეგიულ მდებარეობას და ამით აწონასწორებდნენ გარესამყაროს სხვადასხვა მხრიდან მომდინარე ძალთა ზეწოლას [ქავთარაძე 2006. აღნიშნული გარემოებით იყო განპირობებული იბერიის სამეფოს მრავალსაუკუნოვანი ფუნქცია ყოფილიყო ცივილიზებული სამყაროს ფორპოსტი. სადაც კავკასიონის მთავარი ქედის გადაღმა ედოთ ბინა იმდროინდელი მსოფლიოს ყველაზე უფრო ბარბაროსულ. უღელტეხილებზე გაბატონებული იბერები პერმანენტულად და. ასეთი საშიშროების არსებობის შესაძლებლობაც კი უკვე მნიშვნელოვან იარაღს წარმოადგენდა სამხრეთიდან მომხდური მტრის საწინააღმდეგოდ. არამედ განსაზღვრეს კიდეც მომდევნო ხანებში მისი ისტორიული განვითარება. სომხური და ქართული წერილობითი წყაროების მონაცემთა შეჯერება. როგორც ზემოთ უკვე ითქვა „სამყაროს ორ ნაწილად განყოფდა” [NH VI. აღმოსავლეთით – 4 .) კავკასიონზე გადმოეყვანათ ჩრდილოელი მებრძოლები და წარმატებით გამოეყენებინათ ისინი საკუთარი პოლიტიკური მიზნების შესაბამისად. გარკვეულწილად.ქ. ტაციტუსი მართებულად აცხადებს. ცივილიზებული სამყაროს ყველა დროის მესვეურთათვის. რომ იბერიული ქალაქი ჰარმასტუსი (იგივე ქართლის ძველი დედაქალაქი – არმაზი) კავკასიის კარის პირდაპირ მდებარეობდა. ალბანეთისა და კოლხეთ-ლაზიკის (ეგრისის). იბერიის (ქართლის) სამეფოს აღმოცენება-ჩამოყალიბების გამომწვევი ერთ-ერთი ძირითადი მიზეზი. სწორედ კავკასიონის მთავარი ქედის ცენტრალურ ნაწილში მდებარე დიდი სტრატეგიული მნიშვნელობის მქონე დარიალის კარიბჭის კონტროლის საჭიროება უნდა [გვ. არა მარტო გამოიწვიეს კლასიკური ხანის ცენტრალურ ამიერკავკასიაში სახელმწიფოებრიობის წარმოქმნა. როგორც იბერიის სამეფოს „არსებობის არსი” (raison d'être). ბერძნულ-რომაული. საშუალებას იძლევა ვივარაუდოთ. მართლაც. განლაგებული იყო ოიკუმენეს უკიდურეს ჩრდილოეთ ნაწილში. 45] უშუალოდ სამხრეთით მდებარე. იბერია ადრეელინისტური ხანის ახლადჩამოყალიბებულ სახელმწიფოთა შორის ერთ-ერთი. რომ კავკასიონის სამივე ზეკარის გადმოღმა აღმოცენდა ამიერკავკასიის. რომელიც. ამიერკავკასიის გეოგრაფიული მდებარეობით დიდი კავკასიონის მთაგრეხილის სამხრეთით და. ასევე კლასიკური ეპოქის სხვა ახალი სახელმწიფოების. არც დღეს აქვს დაკარგული. შესაბამისად.

ეს უნდა იყოს ძირითადი მიზეზი იმისა. მისი ხელისუფალნი ქმედითად იყენებდნენ ქვეყნის ხელსაყრელი სტრატეგიული მდებარეობით ბოძებულ უპირატესობას. გააერთიანებინათ თავის ხელქვეით შავი ზღვიდან კასპიის ზღვამდე – „ნიკოფსიიდან დარუბანდამდე” – არსებული კავკასიონის ყველა უღელტეხილი [ქავთარაძე 2006. რუსეთის მიერ მისი ანექსიის ხანამდე. 198]. 115-116]. თუმცა ჩრდილოეთიდან ძალთა გადმოყვანა მკაცრ კონტროლს ექვემდებარებოდა. რომელზედაც მამისონის უღელტეხილით კავკასიონზე გადმომავალი გზა გადიოდა. რათა ქვეყნის უსაფრთხოებას ზიანი არ მისცემოდა და არც არასოდეს. როგორც ჩანს. მსგავსად კვერცხის [გვ. ზურაბ ავალიშვილი მართებულად შენიშნავდა. მით უფრო. სულაც არ ესაჭიროებოდა კავკასიონის გადასასვლელების დამცველი ძალა. სრულიად სხვა მდგომარეობა იქმნება რუსეთის იმპერიის კავკასიაში ექსპანსიის დროს. ატარებდა არა იდეოლოგიურ თუ კულტურულ ხასიათს. რუსეთის სულ უფრო მზარდი გეოსტრატეგიული ინტერესები კავკასიონის მთავარი ქედის გადალახვას ისახავდნენ მიზნად. ჩრდილოეთიდან მომდგარ რუსეთს. ცხადია ეს საქართველოს საკუთარი ისტორიული ფუნქციის. ბიზანტიისა და ირანის. თუნდაც იგი მისი ერთმორწმუნე და მოკავშირე ყოფილიყო. სწორედ ზემოაღნიშნული გარემოებების გამო. 46] ცარიელი ნაჭუჭისა და აუცილებელი გახდა მისი შორს მოსროლა [Авалов 1901. „არსებობის არსის“. ვინაიდან სახელმწიფო დაკარგავდა თავის ერთ-ერთ ძირითად ფუნქციას. 149]. ხოლო ცენტრალურ ნაწილში – იბერია (ქართლი)1. რომ მას შემდეგ რაც ქვეყნის ძირითადი უფლებები გადაეცა რუსეთს. როდესაც ადრეული ფუნქციის დაკარგვამ ქვეყნის დამოუკიდებელ არსებობას აზრი დაუკარგა და თითქმის ორი საუკუნე იგი აღარ ჩანდა მსოფლიოს პოლიტიკურ რუკაზე. არამედ მათი „მოშლა“ და „გაუქმება“. ოსმალეთისა და სპარსეთის ურთიერთბრძოლისას კავკასიონის ზეკარებზე ადგილობრივი ამიერკავკასიელი მოსახლობის კონტროლი ძირითადად მისაღები იყო ორივე დაპირისპირებული მხარისათვის. ძლიერი სახელწიფოს არსებობა. 5 . საქართველოს სამეფო ძალაუფლებას მხოლოდ ფორმა შერჩა შინაარსის გარეშე. ამ ქვეყანას ესაჭიროებოდა კავკასიონის ზეკარებზე არა „ტიხრებისა“ თუ „რკინის კარების“ აგება-მოწყობა. საქართველოს ხელისუფალთ არ გადაუციათ კავკასიის ზეკარისა და შემოსასვლელი გზების კონტროლის უფლება ჩრდილოეთის მხარისათვის. საქართველოს დაცემის ძირითადი მიზეზი. ვის წინააღმდეგაც იყო მოწყობილი ეს კარი). საქართველოს მოსახლეობის ერთმორწმუნოება და სიმპატიები 1 იბერიის მიერ ლიხსიქით მდებარე არგვეთის ფლობა. იბერიის მიერ კავკასიონის ცენტრალურ ნაწილზე სრული კონტროლის დაწესების მანიშნებელი უნდა იყოს. რუსეთისათვის დაუშვებელი იყო კავკასიონის ქედის გადაღმა დამოუკიდებელი და. რომ ყოველგვარი „მოკავშირეობა“ თუ „მეგობრობა“ რუსეთსა და საქართველოს შორის. არამედ პოლიტიკურს. ქვეყნის ამ დანიშნულებით უნდა ყოფილიყო განპირობებული მისი ფაქტობრივად უწყვეტი არსებობა კლასიკური ხანებიდან XIX საუკუნის დასაწყისამდე. ადრეული ხანებიდან არსებული გეოსტრატეგიული ვექტორის იმპულსი დაედო საფუძვლად შემდეგდროინდელი ქართული სახელმწიფოების ხანგრძლივ სწრაფვას. საკუთარი ქვეყნისათვის სასიკვდილო განაჩენის გამოტანის ტოლფასი იქნებოდა. მძლავრი და აღმავალი ჩრდილოური ძალისათვის ამ საკვანძო ფუნქციის გადაცემაში. თითქმის XIX საუკუნემდე. ქართული სახელმწიფოს კავშირი კავკასიონის ზეკარების გაკონტროლების საჭიროებასთან მართლაც ქვეყნის მთელი არსებობის მანძილზე შეინიშნება. სამხრეთით მდებარე ახლო აღმოსავლეთისა და ხმელთაშუაზღვისპირეთის სახელმწიფოებისაგან განსხვავებით. რაც. რომელიც გამოიხატებოდა ქვეყნის ძირითად ფუნქციაზე – ჩრდილოეთიდან სამხრეთზე გადმომავალი კავკასიის კარის დაცვის მოვალეობაზე – უარის თქმასა და კარის მეორე მხარეს მდებარე (ანუ იმისათვის.ალბანეთი. ამ უკანასკნელის ოკუპაციითა და ანექსიით თუ ინკორპორაციით მთავრდებოდა. თავისთავად ცხადია. დაკარგვით ემუქრებოდა [ქავთარაძე 2006. თუ რომის იმპერიისა და პართიის.

გარდა ველური ძალის გამოყენებისა. რომელთაც არა მხოლოდ ენერგომატარებლებისა და სხვა ტვირთის გადაზიდვების და საზოგადოდ დასავლეთ-აღმოსავლეთის კავშირთურთიერთობებისა და კონტაქტების ფუნქციონირებისათვის საფრთხის შექმნა ევალებათ. კავკასიის გეოგრაფიული შუაგული – საქართველო. აუცილებელ წინაპირობად გარესამყაროსაგან საქართველოს იზოლირება ესაჭიროება. ხოლო აღმოსავლეთის მიმართულებით. 47]ლი კავკასიონის ქედის გადმოღმა ე. არამედ. ჩვენ ქვეყანას მისი ოდინდელი „არსებობის არსის” ანუ ხანგრძლივი ისტორიის მანძილზე ჩამოყალიბებული ძირითადი სახელმწიფოებრივი ფუნქციის დღეს ისევ ხელახლა წარმოქმნილი განახლების შესაძლებლობას დააკარგვინებდა. ახლო აღმოსავლეთისა და პერსპექტივაში ინდოეთის მიმართულებით. როდესაც სულ უფრო და უფრო ღრმავდება ახალი „რღვევის ხაზები” დემოკრატიულ და არადემოკრატიულ სამყაროთა შორის. საქართველოს დღევანდელი რთული პოლიტიკური მდგომარეობა. ხმელთაშუაზღვისპირეთში. ადვილი შესაძლებელია მომავალი. შავ და კასპიის ზღვებზე ბატონობა რუსეთის „სასიცოცხლო” ინტერესთა სფეროს განეკუთვნებოდა. კავკასიის ყელიდან რუსეთისათვის ადვილად მისაღწევი ხდებოდა მისთვის სასურველი ნებისმიერი რეგიონი ახლო და შუა აღმოსავლეთში: კავკასია იყო ის საყრდენი რუსეთისათვის. ახალი დამოუკიდებელი სახელმწიფოები – აფხაზეთი და „სამხრეთ ოსეთი” – სინამდვილეში კი დამპყრობელი ძალის მიერ სათავისოდ მოწყობილი პლაცდარმები. რუსეთს „კავკასიის კარის” გასაღების ხელში ჩაგდება სჭირდებოდა საიმისოდ.წ. მნიშვნელოვანწილად. მოსკოვს ევრაზიულ წიაღში საქართველოს იძულებით შეყვანისათვის ესაჭიროება. აღნიშნული გარემოება. გარეშე. მტრული ძალის მიერ მისი ტერიტორიული მთლიანობის დარღვევა. კასპიის ზღვის გადალახვით. რუსეთს თავის ორბიტაში საქართველოს დასაბრუნებლად და თავის ხელში საბოლოოდ ჩასაგდებად. რომ ფართოდ გაეღო ეს კარი თავისი დამპყრობლურ ზრახვათა განსახორციელებლად არა მხოლოდ კავკასიის მასშტაბით. ანატოლიის გავლით. საზოგადოდ. თვით რუსი მოღვაწეების აღიარებით. ინდოეთის ოკეანის სანაპიროებზე. ამ მიზნით არის ჩამოყალიბებუ[გვ. რუსული და ისლამური ცივილიზაციების ვითომდა ახლომდგომ ადგილობრივ ტრადიციულ ხასიათზე ანუ სინამდვილეში ორთოდოქსულ ფუნდამენტალიზმზე აპელირება. მსოფლიო მასშტაბის გეოსტრატეგიულ ძალთა დაპირისპირების შედეგად წარმოქმნილი პოლიტიკური მოვლენების ეპიცენტრში აღმოჩნდეს და ალბათ ამ მოვლენებში უფრო მეტი ჩართულობით. შუაგულ აზიაში შეეღწიათ [ქავთარაძე 2006. თავისი გეოპოლიტიკური მნიშვნელობიდან გამომდინარე. საიდანაც მის სამხედრო შენაერთებს შეეძლოთ დასავლეთის მიმართულებით. დასავლურისაგან განსხვავებულ. ჩვენი ქვეყნის ხელსაყრელი გეოპოლიტიკური მდებარეობის გაბათილების სურვილით ჩანს განპირობებული. არამედ კავკასიონის მთავარი ქედის გაყოლებაზე იმ საზღვრის აღდგენისათვის ხელის შეშლა.რუსეთისათვის ხელსაყრელ გარემოებას წარმოადგენდა საქართველოს „ათვისებისათვის“ და შემდგომი ექსპანსიისათვის პლაცდარმად გადასაქცევად. 144]. სამხრეთის მიმართულებით. სპარსეთის გავლით. და ჭეშმარიტი ქართული მართლმადიდებლობისათვის და ტრადიციული ქართული კულტურისათვის სრულიად უცხო. იგულისხმება მსოფლიოს ცივილიზაციათა სისტემის ის მომავალი „რღვევის ხაზები”. რომლებიც სემუელ 6 . რომელიც ადრეულ ხანებში ცივილიზებულ რეგიონებს მომთაბარე ბარბაროსთა შემოსევებისგან იცავდა. ეს კი აქ რელიგიური შეუწყნარებლობისა და ქსენოფობიის აღზევებით თუ მიიღწევა. ქართული საზოგადოების რუსულ და ისლამურ საზოგადოებათა ანალოგიურად წარმოჩენა. ვიდრე ამას მის უაღრესად დაძაბულ და კოლიზიებით აღსავსე ხანგრძლივ ისტორიულ წარსულში ჰქონდა ადგილი. ამიტომ კავკასიის დაკავება წარმოადგენდა ამ ქვეყნის უპირველეს სახელმწიფოებრივ საჭიროებას.

სამხრეთ ოსეთის დამოუკიდებლობის ცნობით. ან ხომ არ ეძლევათ მათ შესაძლებლობა ააგონ თავისი თამაში სახელმწიფოთა შორის არსებულ უთანხმოებებზე.შ. სად უნდა იყოს მათი საბაზისო. ა. იძულებული გახდა დაეწესებინა განსხვავებული მიდგომა იმათ მიმართ. დასავლეთის მიერ ვესტფალიის ხელშეკრულების შედეგად აგებული საერთაშორისო სისტემა განადგურდება და შემდეგ ხელახლა აიგება ძლევამოსილი ისლამური ხალიფატის წინამძღოლობით” [Thompson 2006. თანასწორობის. ხომ არა ჰყავთ ტერორისტებს უნებლიე თანამზრახველები. ვესტფალიის სისტემის ყველა ძირითადი პრინციპი. მათთან ყოველგვარი ურთიერთობის მიუღებლობაზე. 11 სექტემბერმა უდიდესი დაღი დაასვა შეერთებული შტატების საგარეო ურთიერთობებს და საერთოდ 21 საუკუნის საერთაშორისო პოლიტიკას [Patterson/Puryear 2006. სიახლოვე ან სულაც კოორდინაცია მათ შორის. რომ „მსოფლიოში არსებულ ძალთა ბალანსი დაირღვევა. საყრდენი ადგილმდებარეობა? [გვ. 49] 7 . ხომ არ შეიძლება არსებობდეს რაიმე სახის მსგავსება. გამრავლებულან ახალი მსოფლიო წესრიგის შემუშავების მსურველნი. მადრიდში 11 მარტს მომხდარი ტერორისტული აქტიდან რამდენიმე კვირაში განაცხადა. ვესტფალიის ხელშეკრულების სიტყვიერი უარყოფა. 2005 წლის გაზაფხულზე მოხდა. 1996]. ერთი ქვეყნის მიერ მეორე ქვეყნის შინაურ საქმეებში ჩაურევლობა. არ მოიპოვებოდა და არც მოიპოვება არავითარი საფუძველი საქართველოს დასავლური ცივილიზაციისაგან ჩამოსაშორებლად და ევრაზიულ სივრცეში გასაერთიანებლად. განურჩევლად მათი მიზნებისა და მოქმედების არეალისა და ბოლოს. 48]ბული საზავო ხელშეკრულების მიერ შემუშავებული ქვეყნის ტერიტორიული ხელშეუხლობისა და მის შიდა მოწყობილობაში და საერთაშორისო ურთიერთობაში გარეშე ფაქტორების ჩაურევლობის სახელმწიფოთა სუვერენიტეტის ძირითადი კონცეფციიდან. აგვისტოს მოვლენებამდე რამდენიმე წლით უფრო ადრე. ინდივიდუალიზმის. ადამიანის უფლებებისა და კანონის უზენაესობის. 2008 წლის აგვისტოში რუსეთის ფედერაციამ ჯერ საქართველოს ტერიტორიაზე შეჭრით. დემოკრატიის. მოხდა ტერორისტული ორგანიზაციის მიერ საერთაშორისო სისტემის უძლიერესი სახელმწიფოს მძიმე კრიზისულ მდგომარეობაში მოქცევა. ლიბერალიზმის. თავისუფალი ბაზრის. 3]. თუმცა. როგორც ვხედავთ.შ. მაგრამ.წ.წ. მომცველნი თავისუფლების. ვესტფალიის სისტემის საყოველთაოდ ცნობილი პრინციპებია: სახელმწიფოთა სრული დამოუკიდებლობა და თვითგამორკვევის პოლიტიკური უფლება. სახელმწიფოთა ლეგალური თანასწორობა. ვინც ტერორისტული საქმიანობით ფაქტიურად კანონგარეშედ აცხადებდა საკუთარ თავს. 199]. თანდათანობით პოლიტიკური კავშირების გამყოფ საზღვრებად ჩამოყალიბდებიან [Huntington. თუკი მსოფლიოს ყველა სახელმწიფოში არსებობს კონსენსუსი ტერორისტულ ორგანიზაციების კანონგარეშედ გამოცხადების თაობაზე.ჰანთინგთონის წარმოსახვით. კონსტიტუციონალიზმისა და ეკლესიისა და სახელმწიფოს ერთმანეთისაგან დამოუკიდებლობის იდეებისა ძალზე მნიშვნელოვანია და არცერთ დასავლურ თუ სხვა ქვეყანაზე ნაკლებად მისაღები არ არის. შესაბამისად. საქართველოსათვის დასავლური ფასეულობები. ფაქტობრივადაც და ფორმალურადაც დაარღვია მსოფლიო თანამეგობრობაში შემავალი სახელმწიფოების პოლიტიკური არსებობის ე. რამდენად აწყობს ყველას ყველა არსებული ტერორისტული ორგანიზაციის საბოლოოო განადგურება. როდესაც ალ-ყაიდის წარმომადგენელმა ლევის „ატიატულამ. ხოლო შემდეგ აფხაზეთისა და ე. რომელიც გამომდინარეობდა ჯერ კიდევ XVII საუკუნის შუახანების ვესტფალიაში დადე[გვ. საინტერესოა. რამდენად შეესაბამება სიტყვა საქმეს. რამდენად არის შესაძლებელი ტერორისტული ორგანიზაციების მიერ ვესტფალიის სისტემის მიერ დადგენილი პრინციპების უგულვებელყოფის მოთმენა. 2001 წლის 11 სექტემბრის ტერორისტული აქტი თავისთავად იყო საერთაშორისო ურთიერთობებში ახალი ეპოქის დასაწყისი.

რომლიდანაც 20 საუკუნეში ხორციელდებოდა სხვადასხვა ქვეყნების წინააღმდეგ მიმართული აგრესია თუ ტერორისტული აქტი. შეერთებულ შტატებთან. ჯ. 408]. გრიჯიელის მოსაზრება. ხოლო ცხენიდან ჩამომხტარისათვის კი ძალზე ძნელი ხდება მისი მართვა” [Meagher/Brannaman 2007. ავტორია იმავე უნივერსიტეტში 2006 წელს გამოქვეყნებული წიგნისა: „დიდი სახელმწიფოები და გეოპოლიტიკური ცვლილება” [Grygiel 2006]. რომელიც მას გამოთქმული აქვს 2007 წელს გამოქვეყნებულ წერილში „იმპერიები და ბარბაროსები”. გრიჯიელის2 დაკვირვებით. რომ დემოკრატიის პრინციპების მოქმედება დემოკრატიის მტრების ხელშესაწყობად. მიამიტური ჩანს ჯ. საერთო ნიშნებს შორის შეიმჩნევა აგრეთვე მობილურობა. საბოლოო ჯამში თვით დემოკრატიისათვის გამოდგება ხოლმე საზიანო.ჯაკუბ ჯ. ბუშთან ასოცირებული საერთაშორისო კვლევების პროფესორი. სწორედ კავკასიონის გადაღმა მდებარე ევრააზიის ამ ვრცელ ტრამალებზე აღმოცენდა ის პლაცდარმი. ჩინეთთან და რუსეთთან ერთად პრეტენზიას აცხადებს მსოფლიოში ლიდერობისათვის [Oppel 2012]. რომ შეერთებული შტატების პრეზიდენტობის ამჟამინდელი კანდიდატის მიტ რომნის განცხადებით. საიდანაც მომდინარე მუდმივ საფრთხეზე პასუხმა შესძინა ქართულ სახელმწიფოს თავისი ზემოხსენებული ისტორიული „არსებობის არსი”. შესაბამისად. რათა ისინი უფრო განსჯადი გახდნენ პოლიტიკური თუ სამხედრო ზეწოლის მიმართ და თითქოს ეს უნდა იყოს ყველაზე ეფექტური ანტი-ბარბაროსული სტრატეგიის ძირითადი პრინციპი [Grygiel 2007. რომელიც საბჭოთა კავშირმა შეუქმნა მსოფლიოს. ალბათ. მაგრამ. არსებულ ძალაუფლებაზე იერიშის მიტანის თავისებურებაში და იმ გამოწვევებში რომლებსაც უყენებენ სახელმწიფოებს. საკითხავია. მათი მნიშვნელობის ასეთი ზრდა ვერ მოხერხდებოდა ზოგიერთი სახელმწიფოს [გვ. ვ. წარსული ეპოქის იმპერიები. 50] მიერ მათთვის გაწეული ეფექტური დახმარების გარეშე. რომელიც განლაგებული იყო სწორედ ბარბაროსების მიერ ადრეულ ხანებში დაკავებული ევრააზიული ტრამალების მომცველ იმ ვრცელ ტერიტორიაზე. რომ „ცხენზე ამხედრებულისთვის იოლია ქვეყნის დაპყრობა. მართალია. გრიჯიელი. ტერორიზმისა და სახელმწიფოებრიობის ურთიერთმიმართების საკითხთან დაკავშირებით. თანამედროვე ბარბაროსებისათვის სამოქმედო სივრცეების ნაკლებობასთან დაკავშირებით. დღევანდელ ბარბაროსებს თითქოს უკვე აღარ აქვთ ის თვალუწვდენელი თავისუფალი სივრცეები. ისტორიული პარადიგმები ყოველთვის როდი გამოდგება თანამედროვე პოლიტიკურ ცხოვრებაში გამოსაყენებლად. საიდანაც მათ შეეძლოთ თავისი აგრესიისათვის საჭირო მუხტის დაგროვება. კარგად არის ცნობილი. ტერორისტული ორგანიზაციები გლობალურ პოლიტიკაში სულ უფრო ანგარიშგასაწევ ძალად განიხილებიან. დღესაც ხომ არ განაგრძობს თავისი ძველი ფუნქციის შესრულებას ეს რეგიონი? 2 ჯ. Grygiel 2009]. იმგვარადვე იდგნენ ბარბაროსებისაგან მომდინარე პერმანენტული საფრთხის წინაშე. ჯონ ჰოპკინსის უნივერსიტეტში ჯორჯ ჰ. ვერ ხერხდება ბარბაროსთა ფიზიკური განადგურება. როგორც თანამედროვეობის დიდი სახელმწიფოები ტერორისტებისაგან მოსალოდნელებისაგან და. რომ ვინაიდან. საჭიროა მათთვის სახელმწიფოებრივი წესწყობილების თავს მოხვევა ანუ სახელმწიფოს შექმნა. ნიშანდობლივია. თავისი მძლავრი სახელმწიფოებრივი ბაზის გამოყენებით. 8 . წინამოდერნული ხანის ბარბაროსები და მათი თანამედროვე ორეულები სამ ძირითად სფეროში ავლენენ მნიშვნელოვან მსგავსებას: მათი ორგანიზებულების ხასიათში. ალ-ყაიდა და მისი მიმდევრები. მუდმივი საზიარო ტერიტორიის უქონლობა და საზოგადოების ტრაიბალური თუ კლანური წყობილება [Grygiel 2007]. შესაძლებელია მივიჩნიოთ XXI საუკუნის პლანეტარული მასშტაბის ბარბაროსებად. მისი დაკვირვებით. ტერორისტული ჯგუფებისა და ირანის სახელმწიფოს მომცველი „მძვინვარე ჯიჰადიზმი”. ჩინგიზ ხანს თითქოს უთქვამს. გავიხსენოთ ყველა ის პრობლემა. საკმარისია.

საკუთარ მოქალაქეთა უფლებების დაცვის საბაბით. რომ რუსეთმა თავისი მცდელობით. გრიჯიელი. საქართველოს სახელმწიფოებრივი სუვერენიტეტი დაარღვია და მის წიაღში შეეცადა წარმოექმნა „ცარიელი სივრცეები” – აფხაზეთისა და სამხრეთ ოსეთის „დამოუკიდებელი” სახელმწიფოების სახით. ჩინეთის პრემიერთან ჯოუ ენლაისთან შეხვედრის წინ. შესაძლებელი გახადა საქართველოს ტერიტორიაზე „ბარბაროსული” სოციალური ორგანიზაციისათვის საარსებო „ცარიელი სივრცეების” აღმოცენება. ისევ აქტუალური გახადა ე. სახელმწიფო. რომ „არ შეიძლება ხელუხლებლად დავტოვოთ ვაკუუმი.2001 წლის 11 სექტემბრის შემდეგ შექმნილი ვითარების გამოყენებას თავისი იმპერიული ზრახვების განსახორციებლად.წ. ვალტერ ლიპმანისა და არნოლდ ვოლფერსის ნააზრევზე დაყრდნობით.. რომელიც მანამდე დაინტერესებული იყო პოსტსაბჭოთა ქვეყნების დასავლეთთან ინტეგრირებით. რუსეთის ეროვნული ანტიტერორისტული კომიტეტის მიერ უკანასკნელ ხანებში გაკეთებული განცხადება. სოჭში 2014 წელს ჩასატარებელი ოლიმპიური თამაშების წინააღმდეგ განზრახული ტერორისტული აქტების განსახორციელებელი გეგმის გამჟღავნების შესახებ. მეორის წაგებაა. 2008 წლის ზაფხულის ომის შემდეგ. საერთაშორისო წრეებში კრემლისათვის სამარცხვინოდ არის მიჩნეული. საერთაშორისო სისტემისათვის ვაკუუმი. ჩაუნიშნავს. ხოლო „ცარიელი სივრცეების” შემცველი სახელმწიფოები – არშემდგარ სახელმწიფოებად [Grygiel 2007].შ. 221]. არშემდგარ სახელმწიფოებთან დაკავშირებული საკითხები. რომ არშემდგარი სახელმწიფოების მიერ შექმნილი ძალაუფლების ვაკუუმი იზიდავს დიდი ძალის სახელმწიფოების ინტერესებს. ისევე აუტანელია. რომელიც თითქოს ორგანიზებული ყოფილა აფხაზეთში.შ. განსაკუთრებით 3 ამერიკის პრეზიდენტს რიჩარდ ნიქსონს. ჯ. ტრადიციული თვალთახედვით. ამ ქვეყნისთვის 11 სექტემბრის ტრაგედია. XXI საუკუნის საქართველო და უკრაინა ისევ განაგრძობენ დიდ სახელმწიფოთა კონფრონტაციის წყაროდ გადაქცევის პოტენციალის ქონას. ჰუმანიტარული ხასიათის ტრაგედიებს გააჩნიათ დიდ ომებად გადაქცევის ტენდენცია. რუსეთი დაუყონებლივ შეუდგა. დიდი საფრთხის შემცველად მიიჩნევა პოსტსაბჭოთა სივრცე. გრიჯიელის შენიშვნით. საქართველოდან ბალტიისპირეთამდე. ძალაუფლების ვაკუუმით დასრულებული სახელმწიფოებრიობის მარცხი. ჯ.წ. იგი შესავსებია” [Komine 2008. იძულებული გახდა ჩაფლულიყო ახლო აღმოსავლეთის ჯიჰადურ ომებში და შესაბამისად რუსეთსაც ხელი გაეხსნა თავის „ახლო სამეზობლოში” [Friedman 2012]. „ღვთის წყალობა” იყო: ა.შ. ცარიელი სივრცეები ტერორისტებად ქცეულ ყოფილ ბარბაროსთა მთავარ პლაცდარმად განიხილება.შ. ამის შედეგებს რუსეთი დღეს უკვე თვითონაც იმკის. ვინაიდან. განსაკუთრებული მნიშვნელობა ჰქონდა.-ს) შორის წარმოქმნილი კონფრონტაციის საწყის ნიშნებს საქართველოს ბედ-იღბლის გამო. რის გამოც (აგრეთვე სხვა მოვლენების გათვალისწინებით) სასურველია უფრო უკეთესად გავერკვეთ არშემდგარი სახელმწიფოების არსებობის გამო წარმოქმნილ სირთულეებში. მიდის იმ დასკვნამდე. ფაქტობრივად ეპატიჟება სხვა სახელმწიფოებს ამის გასაკეთებლად და ამით პოტენციურად ნაკლულს ხდის საკუთარ შეფარდებით ძალმოსილებას [Grygiel 2009a]. დიდ სახელმწიფოთა (რუსეთსა და ა. შეიძლება ითქვას. რომელიც არ შეავსებს ძალაუფლების ვაკუუმს. ხოლო თვით საქართველო ექცია ე. როგორც ბუნებისათვის3. რუსეთ-საქართველოს ომმა და მსოფლიოს სხვა მხარეებში უკანასკნელ ხანს მომხდარმა მოვლენებმა. 9 . საქართველოსთვის ჩამოცილებულ მხარეში [Heintz 2012]. 51] გავლენის სფეროების გავრცელების იოლ შესაძლებლობას. ამ მხრივ.წ. თანამედროვე საერთაშორისო ურთიერთობები არსებითად ხომ ნულოვანი ჯამის მქონე თამაშია: ერთის მოგება. რუსეთმა. სპეციალისტების აზრით. ჯორჯ ფრიდმანის სიტყვები რომ გავიმეოროთ. ვინაიდან იძლევა მათი [გვ. არშემდგარ სახელმწიფოდ და თავისი შემდგომი ექსპანსიის ობიექტად. ე.

რათა მაქსიმალური მოგება ნახოს.სტრატეგიულად მნიშვნელოვან ადგილებში. რუსეთის მიზანი ხომ ევროპის გაზის მომარაგების მონოპოლიზირებაა ყველა იმ გაზსადენების ხელში ჩაგდებით. ჯ. სულ უფრო ხშირად გაისმის რუსეთის მუქარა საქართველოს ტერიტორიის მიმართ.შ. ხოლო შემდეგ ტერორისტების ალაგმის საბაბით.შ. პოლიტიკურ და სტრატეგიულ იარაღად განიხილავს. რომ შეერთებულმა შტატებმა რუსეთს ხელსაყრელი „თამაშის” განხორციელების შესაძლებლობა მისცეს [შდრ. რომ ა. კეთილმეზობლურ ურთიერთობას მომიჯნავე ქვეყნებთან (მიუხედავად ადრეულ 90-იან წლებში აფხაზეთში ჩადენილი ეთნიკური წმენდისა). Jaffe 2012]. საქართველოს ტერიტორიაზე გამოედევნათ ჩეჩენი მებრძოლები. კრემლი რუსეთის ბუნებრივი რესურსებს. რისი თანმდევიც [გვ.-ს შორის კონფრონტაციის საწყისი ნიშნები დასახელდა. მისი სიტყვებით. რომლითაც მარაგდება ევროპელი მომხმარებელი [Lucas 2008]. რომ რუსეთი დაინტერესებულია გაყიდოს რაც შეიძლება მეტი გაზი და ნავთობი.-ის საგარეო უწყება იზიარებს ფართოდ გავრცელებულ შეხედულებას. გრიჯიელის მიერ გამოთქმულ შენიშვნას. 52] ხშირად ხდება ხოლმე კონფრონტაცია. 2008 წლის აგვისტოში საქართველოში რუსეთის მიერ წარმოებული ომი მათთვის „ცივ შხაპად” გადაიქცა. თვით ჯ. უკანასკნელი მონაცემებით. რა უნდა იყოს იმის მიზეზი. რუსეთისა და ა.წ. განაპირობებს დიდი სახელმწიფოების ჩარევას ასეთი ქვეყნის შინაურ საქმეებში და მათ ურთიერთმეტოქეობას. თუმცა. დასავლეთი იმედოვნებს.შ. XVIII საუკუნის დასასრულის პოლონეთის რეჩ პოსპოლიტას დასახელება. „დიდ სახელმწიფოთა” კონფრონტაციამ აქცია. რათა წინ აღუდგნენ მოსკოვის ნეოიმპერიალიზმს. ეს რუსეთს საქართველოს ადვილად დაუფლების პერსპექტივას შეუქმნიდა. რომ დამტკბარიყო გაზისა და 10 . აშკარა ხდება. მეტად პესიმისტურად უყურებს რუსეთში ლიბერალური დემოკრატიის პერსპექტივას. „ახალი ცივი ომის” ავტორი. კრიზისი და ომი [Grygiel 2009a]. საპირისპიროდ ამისა. მაგრამ. [გვ. კრემლის ჩანაფიქრით. საქართველოსთან მიმართებაში ამის მიზეზად. იმის ნაცვლად. რომელიც ძალზე ძნელია განვიხილოთ თავისი ეპოქის არშემდგარ ან უძლურ ქვეყნად. მართალია. რამდენადაც მათი ფაქტიური გაკონტროლებით საქართველოს არშემდგარ სახელმწიფოდ წარმოჩენა. რომლის თანახმადაც. 2008 წლის ომის შემდეგაც. არამედ ერთმანეთთან უნდა ითანამშრომლონ არშემდგარი ქვეყნების ფეხზე წამოსაყენებლად [Grygiel 2009a]. რომ საქართველო და უკრაინა არშემდგარი სახელმწიფოების ჩამონათვალში განიხილება? ამის გარკვევის შესაძლებლობას უნდა იძლეოდეს. რომლის საშუალებითაც მას შეუძლია დაყოს ევროპა და განახორციელოს ძლიერი დაწოლა აღმოსავლეთ ევროპისა და კავკასიის ქვეყნებზე. დიდი სახელმწიფოები კი არ უნდა უპირისპირდებოდნენ ერთმანეთს. გრეჯიელის მიერ ასეთ სახელმწიფოდ. მაგრამ. მათ თავისი სამხედრო ძალების განთავსება სურდათ ჩვენს ქვეყანაში. დიდ სახელმწიფოთა. ჯერ პანკისის პრობლემის შექმნით. ევროპის მიერ რუსული ბუნებრივი გაზის გამოყენებამ დაასუსტა ევროპის სახელმწიფოთა ლიდერების სიმტკიცე და მზაობა. საეჭვო ხდება. თუ რით იყო გამოწვეული. ირანის ბირთვულ პროგრამის გამო მოსალოდნელ კონფლიქტთან დაკავშირებით. ჯერ კიდევ რუსეთ-საქართველოს ომამდე. ზემოთქმულის გათვალისწინებით. რუსი სამხედროების მცდელობა. მაგრამ თუ გავითვალისწინებთ. 53] სინამდვილეში.შ. ქვეყნის სრულფასოვანი პოლიტიკური ჩამოყალიბებისათვის ხელის შეშლა და სრულ ეკონომიკურ სტაგნაციაში მოქცევა. რუსეთს არა იმდენად აფხაზეთისა და ე. გასაგები ხდება. ამჟამად. სამხრეთ ოსეთის შთანთქმა ესაჭიროებოდა. ან თუნდაც მასთან მიახლოებული სისტემის ჩამოყალიბების შესაძლებლობას. რომ ავტორი საქართველოს არშემდგარ სახელმწიფოდ ძირითადად რუსეთის ფაქტორის გამო მიიჩნევს. თუ 90-იან წლებში მრავალი ექსპერტი და დასავლეთელი პოლიტიკოსი ვარაუდობდა რუსეთის განუხრელ სვლას ლიბერალური დემოკრატიის მიმართულებით და მის მშვიდობიან. აშკარაა რომ ეს ქვეყანა არშემდგარად. ედვარდ ლუკასი. იმავე წერილში. ვინაიდან.

[გვ. თანდათანობით აშკარა ხდება. სულ უფრო მეტი სპეციალისტი მიდის იმ დასკვნამდე. 54]ქმედარზე დაკვირვების შედეგად. 5 ამასთან დაკავშირებით. ისე რომ არ მიეღოთ მხედველობაში ისტორიული ფაქტები და „ბოროტების იმპერიიდან” მომდინარე აგრესიული იმპულსები [Oettinger 2011]. წარმოთქმული სიტყვები. სწორედ იმის ნიშანი იყო. რათა დასაჯოს ყველა. სინამდვილეში სულაც არ მიყავთ ურთიერთობები რეალური გაუმჯობესებისაკენ და მხოლოდ უარყოფითი შედეგის მომტანია შეერთებული შტატების უსაფრთხოების ინტერესებისათვის. თავისი დაბადების დღის აღსანიშნავად ორლანდოში. ჯ. რუსეთის დღევანდელ არსსა და ამ ქვეყნის უკანასკნელი წლების ნამო[გვ. ლეონ არონის სარკასტული შეფასებით. ამდენად. კიდევ უფრო მეტად ზრდის რუსეთის. რუსული „სუვერენული დემოკრატიის” მიმართება „დემოკრატიისადმი” დაახლოებით ისეთივეა. გეოსტრატეგიულ დაინტერესებას მთლიანად ამიერკავკასიისა და კერძოდ. ჰენრი ქისინჯერის აზრით. Grygiel 2008]. როგორც პოსტმოდერნისტული ხანის ცარისტული ქვეყანა. რომ მოსკოვმა არ დაივიწყა თავისი იმპერიული ამბიციები და სურვილი აქვს მიმართოს ძალას. როგორიც „ელექტრონული სკამისა” „ჩვეულებრივ სკამთან” [Aron. დასავლეთისათვის დამახასიათებელ დემოკრატიულ ფასეულებებს [Satter 2012] 5. ძლიერი ფაშისტური შეფერილობებით. ვინც უშუალოდ მისი კონტროლის ქვეშ არ იმყოფებოდა [Kissinger 2000]4. ამ ნავთობის გადაზიდვის ერთ-ერთი ყველაზე უფრო პერსპექტიული გზის. 2012]. 11 . რუსეთი სულ უფრო ხშირად არის ხოლმე თანამედროვე ექსპერტთა მიერ დახასიათებული. დღესაც ინარჩუნებს აქტუალურობას რონალდ რეიგანის მიერ 1983 წლის 8 მარტს. განუხრელად იქვემდებარებდა რა შედარებით უფრო სუსტ მეზობლებს და იწვევდა მოწიწებას მათში. იმ ნაბიჯებს. ვინაიდან მისთვის იმპერიალიზმი ოთხი საუკუნის განმავლობაში საგარეო პოლიტიკის ქვაკუთხედს წარმოადგენდა და შესაძლებლობას აძლევდა უკიდეგანოდ გაფართოვებულიყო ყველა მიმართულებით. ხოლო რუსეთისათვის კრემლის მიერ გამოყენებულ ტერმინს – „სუვერენული დემოკრატია”. რათა საკუთარი თავი არ დაეყენებინათ იმაზე უფრო მაღლა ვიდრე ეს საჭიროა და გულარხეინად არ დაედანაშაულებინათ „თანაბრად” ორივე (ამერიკული და მასთან დაპირისპირებული) მხარე. რუსეთს ექსპანსიონიზმი არ შეიძლებოდა დამახასიათებელ ნიშან-თვისებად არ ჩამოყალიბებოდა. 55] 4 საქმე იქამდე მივიდა. რომ რუსეთსა და ამერიკის შეერთებულ შტატებს შორის ე. გრეჯიელი ცვლის ტერმინით – „თაღლითური დემოკრატია” [Grygiel 2008].წ. და არა მხოლოდ ამ ქვეყნის. რუსეთმა შეიარაღებული დივიზიების კავკასიონის გადაღმა გაგზავნა გადაწყვიტა [Grygiel 2008]. ამავე დროს ოდნავაც არ მცირდება რუსეთში ამერიკის მიმართ ხელოვნურად კულტივირებულ მტრული განწყობა. რომელთა გადადგმას რუსები ამერიკელებისაგან ითხოვენ. ვინც კი მას გზაზე გადაეღობება. ნავთობის რესურსებით კასპიის ზღვის აუზის განსაკუთრებული სიმდიდრის გეოპოლიტიკური მნიშვნელობა. შეიძლება ითქვას. რუსები ვერ იზიარებენ მათთვის უცხო. როდესაც მან თანამემამულეებს მოუწოდა ბირთვული იარაღის გაყინვაზე საუბრისას დიდი სიფრთხილით მოკიდებოდნენ ცდუნებას. რომ 2008 წლის აგვისტოში რუსეთის მიერ საქართველოს წინააღმდეგ ძალის გამოყენება მიზნად ისახავდა საქართველოზე დასავლეთის ზეგავლენის შეზღუდვას. გადატვირთვის პოლიტიკა არ შედგა. რომ ზოგიერთი პოლიტიკური მიმომხილველი ირონიულად აცხადებდა: რუსების ექსპანსიონიზმი მათი დნმ-ის თავისებურებით არის განპირობებულიო [Will 1996].ნავთობის მარაგიდან მიღებული სიმდიდრით და ეზრუნა თანამედროვე. რომ პაექრობა ევრაზიაზე გავლენის მოსაპოვებლად მხოლოდ ახლა იწყება [Friedman 2012a. საქართველოს ტერიტორიის მიმართ. ევანგელისტთა ეროვნულ ასოციაციასთან შეხვედრისას. დემოკრატიული სახელმწიფოს განვითარებაზე. საქმე იქამდეა მისული. ხოლო რუსეთ-საქართველოს ომი. რომ ზოგიერთი პოლიტიკოსი ცდილობს ამ რუსულ „თავისებურებებს” გამართლება მოუძებნოს და მათში „რუსეთის ბედისწერა” დაინახოს.

თურქმენეთსა თუ ბელორუსიაში [Eggert 2012]. რომელშიც. რასაც თავის მხრივ უნდა განეპირობებინა რუსეთის „ახლო სამეზობლოს” მიკუთვნებული ქვეყნების დარწმუნება შეერთებულ შტატებთან. ზოგიერთი მიმომხილველი მზად არის ამ გარემოებით ახსნას რუსეთ-საქართველოს 2008 წლის ომისა და უკრაინაში რეჟიმის შეცვლის შედეგად ამერიკის შეერთებულ შტატებსა და ევროკავშირის მიერ ამ ქვეყნების დასავლეთთან ინტეგრაციის მიმართ ინტერესის შენელება. ნიშანდობლივია. აღარ უნდა იყოს მოულოდნელი რუსეთის საგარეო სამინისტროს დიპლომატიური აკადემიის ევგენი ბაჟანოვის ამასწინდელი განცხადებაც. რომ რუსეთს აკლია საბჭოთა კავშირის გლობალური მისწრაფებები და შესაძლებლობები. რომ ბალტიისპირეთის რესპუბლიკების გარდა. შესაბამისად. პუტინის მიერ გახმოვანებული მისი ქვეყნის საგარეო პოლიტიკური კურსის პროგრამა.სწორედ ამის გამო. რუსეთის მასტაბილიზირებელი როლის გარეშე მთელი ეს უკიდეგანო სივრცე „განწირულია ქაოსისა და ჩამორჩენისათვის” [Бажанов 2012]. ამასთან დაკავშირებით. ძირითადად დასავლური. მირკადიროვის დაკვირვებით. შესაბამისად. Grygiel 2008]. მიუხედავად იმისა. დღევანდელი რუსეთისათვის აუცილებელი ხდება გარეშე მტრის/მტრების ხატის შექმნა. მოლდოვასა თუ უკრაინაში. 56] მიერ გადასადგმელი უახლოესი ნაბიჯები აღარავისთვის საიდუმლოს არ წარმოადგენს. რომ დემოკრატიული გარდაქმნების დონე და ხარისხი შედარებით დემოკრატიულ პოსტსაბჭოთა ქვეყნებში არ ჩამოუვარდებოდეს საერთოევროპულს. ცხადია. რომელსაც საბჭოთა კავშირი ფლობდა. რომ დასავლურ სამყაროსთან მისი კონფრონტაცია გარდუვალია. რომ შესაძლოა ამ კონფრონტაციამ ძალმომრეობითი ხასიათი მიიღოს [Waterman 2012]. ყველა მხარისათვის საკმაოდ სავალალო იქნება. პუტინის პრეზიდენტის პოსტზე დაბრუნების შემდეგ. სავარაუდოდ. რომ ეს ქვეყანა ეცდება აღადგინოს თავისი ძალაუფლება მისი ყოფილი იმპერიის ფარგლებში. ხოლო კავშირის აღდგენა და ძველი საზღვრების დაბრუნება – ძირითად სტრატეგიულ მიზანს [Bryanski 2011]. მომხდარს უზბეკეთში. აზერბაიჯანელი ექსპერტის რ. თანაც უკვე ჩანს გარკვეული საფრთხის შემცველი ნიშნები. როგორც ეს ჩვეულებრივ მნიშვნელოვან ძალთა სერიოზული დაპირისპირების დროს ხდება ხოლმე. გაამართლოს მათი ბედ-იღბლით არასაკმარისი დაინტერესება. განდევნოს უცხოური. საშინაო პრობლემებიდან თავისი მოსახლეობის ყურადღების გადასატანად. ვერცერთი სხვა პოსტსაბჭოთა ქვეყანა ვერ დააღწევს თავს რუსეთთან მიბრუნებას. მოსალოდნელი „პაექრობის” შედეგები. რუსეთის [გვ. სამწუხაროდ არ არის საკმარისად ნათლად გამოკვეთილი [Coalson 2012. დასავლეთის მიერ უფრო თანამიმდევრული სტრატეგიის გატარების იმედი. ვ. უაღრესად მნიშვნელოვანია და სასურველი. რუსეთის ამჟამინდელი ლიდერისათვის. რომ რუსეთის მმართველი წრეები დიდი გაფაციცებით აფიქსირებენ დემოკრატიული ნორმების ნებისმიერ დარღვევას სხვებთან შედარებით უფრო დემოკრატიულ პოსტსაბჭოურ ქვეყნებში – საქართველოში. რუსეთის ამ მისწრაფებებთან მიმართებაში. ნატოსთან და ევროკავშირთან მათი პოლიტიკური დაახლოების უპერსპექტივობაში და მათგან უსაფრთხოების გარანტიების მიღების შეუძლებლობაში [Friedman 2012]. გავლენა თავისი ქვეყნიდან და მიიღოს ევროპით მანიპულირების შესაძლებლობა. მაშინ როდესაც ცდილობენ წაუყრუონ შეუდარებლად უფრო მნიშვნელოვან დარღვევებს. ვლადიმერ პუტინისთვის საბჭოთა კავშირის დაშლა ხომ საუკუნის გეოპოლიტიკურ კატასტროფას წარმოადგენს. ყურადღებას იპყრობს საინაუგურაციო ცერემონიალის შემდეგ ვ. იოლად შესამჩნევია რუსული საზოგადოებისათვის მთლიანობაში დამახასიათებელი „გენეტიკური იმპერიული მემკვიდრეობით” მანიპულირება და სადაც ხსენებაც კი აღარ ყოფილა დიმიტრი 12 . რათა აღიდგინოს ის გარდასული „დიდება”. მაინც ნათელია. რათა არავის არ მიეცეს საშუალება ამ ქვეყნების ტოტალიტარული სამყაროსადმი სიახლოვისა და დასავლური სამყაროსათვის დამახასიათებელი დემოკრატიული ფასეულობების ვითომდა უქონლობის მომიზეზებით. ვინაიდან.

2012 წლის 12 მაისს. რომ ანალოგიური „ფანდი” რუსეთმა 1920 წელს უკვე ჩაუტარა საქართველოს. პუტინთან შეხვედრის შემდეგ ჩრდილო-ოსეთის მეთაურის თეიმურაზ მამსუროვის მიერ გაკეთებული განცხადება იმის თაობაზე. რაც შეეხება. საქართველოს შესაძლო სამომავლო ნეიტრალურ სტატუსს. რომ ვ.შ.შ. სისხლისმღვრელი ბრძოლების შემდეგ აიღო. პუნქტი ე). რასაც მხოლოდ რუსეთი თუ მოითხოვს თავისი მეზობლებისგან. ანალოგიური სტატუსი რუსეთის მოთხოვნით უკვე აქვს მიღებული მოლდავეთს და შეიძლება ითქვას. საქართველო აიძულა ყველა უცხოური სამხედრო ძალა გაეყვანა თავისი ტერიტორიიდან და ამის შედეგად აღნიშნული ხელშეკრულებით.მედვედევის ეპოქის მთავარი მონაპოვარის. ფედერაციის აღმასრულებელი ხელისუფლების სხვა ორგანოებთან ერთად. რუსეთის საგარეო პოლიტიკური კურსის რეალიზებისათვის საგარეო საქმეთა სამინისტროს. [გვ. რუსეთ-საქართველოს 1920 წლის ხელშეკრულება უეჭველად წარმოადგენს საოცარ მსგავსებას 1783 წელს ეკატერინე II-სა და ერეკლე II-ს მიერ დადებულ ხელშეკრულებასთან.-სა და რუსეთს შორის „გადატვირთვის” პოლიტიკის6. სოჭში. სამაგიეროდ. ა. და ამიტომ ყველა პატრიოტი ოსი მოვალეა იყოს იქ სადაც დაიწერება ოსეთის ახალი ისტორია [Мамсуров 2012]. რომ სამხრეთ-ოსეთში დასაბამს იღებენ დიდი საქმეები. მათი აზრით. რაც ზოგიერთი ჩვენი პოლიტიკოსის ხედვით. პუტინმა ხაზგასმით და ერთმნიშვნელოვნად განაცხადა. 57] მათი საიმედო უსაფრთხოების უზრუნველყოფა და სოციალურ-ეკონომიკური აღორძინება” („ბრძანებულება რუსეთის ფედერაციის საგარეო პოლიტიკური კურსის სარეალიზაციო ღონისძიებათა შესახებ”. 13 . ყველაფერთან ერთად გასათვალისწინებელია ისიც. „აფხაზეთის რესპუბლიკისა და სამხრეთ-ოსეთის რესპუბლიკის თანამედროვე დემოკრატიულ სახელმწიფოებად ჩამოყალიბებისათვის აქტიური ხელშეწყობის გაწევა. ამ ბრძანებულებით ვ. თავისი შედეგებით. როგორც ხელშეკრულების დებულებების მხრივ. რომ ამით მას არაფერი არ მოუგია. ყურადღებას იპყრობს. აღნიშნული ბრძანებულების ზემომოყვანილი პუნქტი. 1]. აღარავითარ შანსს აღარ ტოვებს საქართველოსთან რუსეთის ურთიერთობის ნორმალიზაციის პერსპექტივისათვის. ასევე თავისი შედეგებით. 1920 წლის რუსეთ-საქართველოს ხელშეკრულება ჩამოგავდა 1783 წლის „გეორგიევსკის ტრაქტატს”. როდესაც რუსეთის მფარველობაში შესვლით საქართველო თვით სთავაზობდა მეორე მხარეს კავკასიონის მთავარი ქედის სამხრეთით მდებარე პლაცდარმს. აგრეთვე. ეწინააღმდეგება ყველა საერთაშორისო-საკანონმდებლო ნორმას და ხელს უშლის ქვეყანათა შორის თანასწორი ურთიერთობების დამყარებას [Миркадыров 2012. ეს კი საქართველოს არსებობას რეგიონში ზედმეტს ხდიდა. რაც. პუტინი გაურბის სიტყვა „გადატვირთვის” გამოყენებას. სპეციალისტების აზრით. ვ. 183]. 226. დევიდ ლენგის დაკვირვე[გვ. შემთხვევითი გარემოება არ უნდა იყოს [Cooper/Myers/Barry 2012]. ფაქტობრივად გათელვა იქნებოდა. რომელიც ასევე გამოდგა საქართველოს სრული ანექსიის პრელუდია [Lang 1962. რომ რუსეთის პოლიტიკა ზემოდასახელებული „რესპუბლიკების” ჩამოყალიბებისა და საერთაშორისო აღიარების საქმეში თანმიმდევრულად გაგრძელდება [Миркадыров 2012. მართლაც „ხელშეკრული“ და გარე სამყაროსაგან მოწყვეტილი ”ნეიტრალური” ქვეყნის დედაქალაქი თბილისი რუსეთის XI წითელმა არმიამ 1921 წლის 25 თებერვალს. ამიერკავკასიასა და ახლო აღმოსავლეთში ექსპანსიისათვის. ქავთარაძე 2006. აგრეთვე ამ რესპუბლიკების საერთაშორისო პოზიციების გამყარება. სადაც აფხაზეთი და სამხრეთ-ოსეთია მოხსენიებული. სინამდვილეში ეს ქვეყნის სუვერენიტეტის მნიშვნელოვანი შეზღუდვა და უფრო მეტიც. ერთ-ერთ განსახორციებელ ამოცანად განესაზღვრა. 1]. შექმნილი მდგომარეობიდან „ოპტიმალური” გამოსავალია. 1920 წლის 6 ამერიკელმა მიმომხილველებმაც შენიშნეს. ერთი ქვეყნის მიერ მეორის მიმართ ნეიტრალური სტატუსის მოთხოვნა. როდესაც მასთან დადებული 7 მაისის ხელშეკრულებით. 58]ბით.

კერძოდ. Therefore the concrete political function of the Iberian kingdom. as it was located in the edge of the civilized and barbarian worlds. რის ერთ-ერთ საწყის მცდელობასაც წინმდებარე კვლევა წარმოადგენს. [გვ. in the first century. გარდა საქართველოს „არსებობის არსის”. ამის შედეგად. შეიძლება ითქვას. namely that the Caucasian Gates divides the world in two parts (NH. But the factors of the geopolitical character not only cause the emergence of the statehood in Central Transcaucasia at the Classical epoch but also stipulated its historical development at the 14 . but the factor of the Greater Caucasus Mountain Range determined its destination to be the outpost of the highly developed Eurasian periphery against Central Eurasia. ანუ ხანგრძლივი ისტორიის მანძილზე ჩამოყალიბებული ძირითადი სახელმწიფოებრივი ფუნქციის.ხელშეკრულებას ზ. the Caucasus and Geopolitics – Past and Present The key importance of the location of the Caucasus was picturesquely stated already by Pliny the Elder (Plinius Magnus). რაც გამოიწვევდა მისი ოდინდელი „არსებობის არსის” ახალ პირობებში სახეცვლილებას და ქვეყანაც გლობალური მნიშვნელობის მქონე პოლიტიკურ ფუნქციას აღიდგენდა. XII. VI. რაც რუსეთს საქართველოს საბოლოოდ ხელში ჩაგდების საშუალებას მისცემდა. აგრეთვე. განსაკუთრებით ეფექტურად გვესახება. როგორც ზემოთ უკვე ითქვა. დემოკრატიული განვითარების გზაზე დამდგარ ქვეყნებს ტოტალიტარული მსოფლმხედველობის არადემოკრატიული ქვეყნებისაგან განყოფდა. საქართველოს მიმართ აგრესია და ახალი „დამოუკიდებელი სახელმწიფოების” შექმნა გამოწვეული უნდა იყოს. 287]. ჩვენი ქვეყანა მსოფლიოს უმნიშვნელოვანესი პოლიტიკური პროცესების ეპიცენტრში აღმოჩნდებოდა. რომელიც. დაკარგვინების სურვილისა. Kavtaradze Ivane Javakhishvili Institute of History and Ethnology of Georgia Georgia. 30). was an area of influences of these two opposite models of the historical development. რომ რუსეთის ყოველგვარ წრეს გადასული აქტიურობა კავკასიაში. აქ გამავალი კავკასიონის მთავარი ქედის დიდი გეოპოლიტიკური მნიშვნელობა ყოველთვის იწვევდა ამა თუ იმ ეპოქის დიდი ძალის მქონე ქვეყნებისა თუ საზოგადოებების გეოსტრატეგიულ ინტერესტთა და მიზანთა ამ მხარეში შეჯახებას. სწორედ. to be the stronghold of the civilized South and West against the barbarian North and East. როგორც ვხედავთ. ავალიშვილი სამართლიანად უწოდებდა „ევროპული ორიენტაციის“ დასასრულს საქართველოს საგარეო პოლიტიკაში [Авалов 1924. like of other Trans-Caucasian countries located south from the Greater Caucasus Mountain Range. იმ მიზნით. 59] Giorgi L. There seems to be an interconnection between the formation of the statehood in Central Transcaucasia and the urgent need to defend the „Caucasian Gate‟ (the Dariali Pass) from the penetration of military forces from the North. რომ ხელი შეეშალოს კავკასიონის მთავარი ქედის გაყოლებაზე იმ გეოპოლიტიკური სასაზღვრო ზოლის („რღვევის ხაზის”) ჩამოყალიბების პერსპექტივას. was the control of one of the most important strategic passes of the world. or in other words. Transcaucasia. characterized by a slow rate of development. საქართველოს სახელმწიფოებრივი ფუნქციის ანუ „არსებობის არსის” დადგენის მიზნით. აღნიშნული გარემოების გამო. კავკასიის ძველი თუ ახალი ისტორია დაკავშირებული იყო და არის გლობალური ხასიათის პოლიტიკურ მოვლენებთან. საქართველოს ისტორიაზე კავკასიონის მთავარი მთაგრეხილის და საზოგადოდ კავკასიის გეოპოლიტიკური მდებარეობის ზემოქმედების დიაქრონიულ ჭრილში შესწავლა.

იხ. 259] ჩვენი ავტორები გიორგი ქავთარაძე ისტორიის მეცნიერებათა დოქტორი. Санкт-Петербург. 14. Мамсуров.ru/courier/2012-05-14/9_cards. Inner Eurasia as a Unit of World History. Тифлис 1924. – Journal of World History. იხ.ru/mainnews/1351/ Миркадыров 2012 = Р. 15. Бажанов 2012 = Е. Козырные карты России. 5. Авалов. Why is Russia harassing President Obama‟s new ambassador? – Foregn Policy. Авалов 1924 = Авалов 1924 = З.05. A Tormenting in Moscow. П.zerkalo. Миркадыров.: new.com/article/2011/11/17/idINIndia-60590820111117 Christian 1994 = D. ქავთარაძე. გამოყენებული ლიტერატურა: ქავთარაძე 2006 = გ. Бажанов. Vol. იხ. 2012.: glava. ივ. – Reuters. Независимость Грузии в международной политике 1918-1921 гг. 3. Авалов. No. Putin. Bryanski. Авалов 1901 = З. იხ.pdf Aron 2012 = L. Nov 17. сс. Новая история Осетии пишется на Юге. საქართველოს სახელმწიფოებრივი განვითარების საკითხები (ადრეული ხანიდან).05. 2006. Путин попытается "мочить". – Глава Республики Северная Осетия – Алания – Мансуров Таймураз Дзамбекович.az/media/pdf/2012-05-09-1. 2011. № 81 (3766). Мы можем рассчитывать на достойное место в жизни человечества в XXI столетии. постоянно обостряя ситуацию в регионе . April 13. 09. 1.05. თბილისი. Присоединение Грузии к России. – Независимая Газета. 2. 1901. Aron. The political history of the Georgia is mainly predetermined by its geographical location.2012. 15 . Bryanski 2011 = G. Christian. 1994. Medvedev praise values of Soviet Union. till now.reuters.ng.: www. – газета «Зеркало».: in.subsequent time. ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ივანე ჯავახიშვილის სახელობის ისტორიისა და ეთნოლოგიის ინსტიტუტის მთავარი მეცნიერ-თანამშრომელი.2012 [გვ.2012.html Мамсуров 2012 = Т.rso-a.

Friedman. March 09.hoover. Vladimir Putin. – Policy Review.claremont.: www. Grygiel. May 12.html?_r=2 Eggert 2012 = K. April 1.stratfor. J. by Edward Lucas.: www. 2012. – Policy Review.: www. Grygiel.cfm?piece=250 Grygiel 2008 = J. Claremont Review of Books.com/weekly/russias-strategy Friedman 2012a = G. 2012.huffingtonpost. Coalson. The Power of Statelessness. S. – The American Interest Online. Myers and E. The Coming Competition Over Failed States. Vacuum Wars. New York.html?ref=world Huntington.voanews. The Clash of Civilizations and the Remaking of World Order . 1996. Barry. Empires and Barbarians.: www. J.: www. იხ. იხ. – The American Interest Online. Heintz.stratfor. Baltimore: Johns Hopkins University Press.com/article. 154. – Stratfor Global Intelligence.April 2007 issue.org/publications/policy-review/article/5568 Grygiel 2009a = J.Coalson 2012 = R. Has Troubled First Week in Office. Georgia on My Mind.the-americaninterest.the-american-interest. Russia's Strategy. Great Powers and Geopolitical Change. – The Huffington Post.asp Grygiel 2009 = J. July–August 2009 issue. იხ.: www. L. Friedman.com/weekly/putins-evolving-strategy-europe?utm_source=freelistf&utm_medium=email&utm_campaign=20120508&utm_term=gweekly&utm_content=readmore&elq =5c9cacdd235446d1a761002610e4cd02 Grygiel 2006 = J. Grygiel 2007 = J. 2012. 2009. 2008. A review of The New Cold War: Putin‟s Russia and the Threat to the West. – Voice of America (Europe). Grygiel. Analysts Seek Political Import. იხ. Putin's Evolving Strategy in Europe.nytimes. no. J. – The New York Times.1581/article_detail. Grygiel. May 8. იხ.com/2012/05/12/vladimir-putin-firstweek_n_1511422.cfm?piece=622 Heintz 2012 = J. იხ. – The Claremont Institute for the Study of Statesmanship and Political Philosophy. Putin's Return to Kremlin Could Boost Eurasian Union Project. As Putin Postpones Meeting Obama. 2012. Huntington. von. 2012.com/2012/05/11/world/europe/analysts-seek-political-import-as-putin-puts-offmeeting-obama. J. 2006. Eggert. J.org/publications/crb/id. May 10.com/article. no. Russia President.html Cooper/Myers/Barry 2012 = H. იხ. 1996 = S. 16 .: www. From the March . 172. – Stratfor Global Intelligence. იხ. Cooper.: www. Friedman 2012 = G.: www. 2012 . Apri l 24. March 30. [Posted] October 28. Grygiel. Russian Power. იხ.com/english/news/europe/Putins-Return-toKremlin-Could-Reenergize-Eurasian-Union-Project-142051333. Russian Weakness.

Jr.: www.: www.com/2012/05/12/us/politics/romneys-view-of-russia-sparksdebate. A. Mission to Moscow: Clinton Must Lay the Groundwork for a New Relationship with Russia. Outlaws and Barbarians: The Bush Administration's Revolution in Sovereignty. May 3. Policy and Fiction .com/2012-presidential-campaign/carter-securityadviser-gives-obama-high-marks-on-foreign-policy-20120506 Kavtaradze 2001 = G.html?_r=1 Patterson/Puryear 2006 = E. 2007.com/2011/03/president-ronald-reagan-evil-empire-speech Oppel 2012 = R. Volume 7. Waterman 2012 = S. 1962. M. Meagher. Oettinger. Komine 2008 = Y. – The New York Times. იხ.nationaljournal.nationalreview. L.com/news/2012/may/3/russiathreatens-strike-nato-missile-defense-sites 17 . London. 14.journals/whith7&div=30&id=&p age= Satter 2012 = D.nytimes. 2012. 2001.: mobile. 2000. – Command Posts: a Focus on Military History. 2011. Kavtaradze. Secrecy in U.: www. იხ. Number 1. იხ. May 6. Romney‟s Adversarial View of Russia Stirs Debate. Brannaman. Foreign Policy: Nixon. Obama‟s Open Microphone: The president shouldn‟t be offering concessions to Russia. – National Journal. Kissinger and the Rapprochement with China.org/HOL/LandingPage?collection=journals&handle=hein. იხ. 2000.Jaffe 2012 = A. Jaffe. Carter Security Adviser Gives Obama High Marks on Foreign Policy. The Gigantic Book of Horse Wisdom. Kissinger 2000 = H. 2012. იხ. Religious Fundamentalisms. 2012. Journal of Historical Geography of the Ancient World . Kissinger.: heinonline. in private or in public. Aldershot: Ashgate. – Washington Post. Oppel. A Modern History of Georgia.com/articles/294630/obama-s-open-microphone-david-satter Thompson 2006 = G. Satter. Territories and „Globalization‟. Georgian Chronicles and the raison d'ètre of the Iberian Kingdom (Caucasica II). The New Cold War: Putin‟s Russia and the Threat to the West . March 28. Komine. May 11. Lang 1962 = D. Working Paper No. Waterman. Punyear. იხ. – CIAO: The Whitehead Journal of Diplomacy and International Relations. 6. Lucas. Winter/Spring 2006. 2008. Lang. Patterson.washingtontimes. Thompson. May 15. B. Oettinger 2011 = C. President Ronald Reagan: Evil Empire Speech. – Centre for Research on Socio-Cultural Change (CRESC) Working Paper Series.commandposts. Meagher/Brannaman 2007 = T. March 8. – Orbis Terrarum.S. New York: Skyhorse Publishing. Stuttgart: Franz Steiner Verlag. Lucas 2008 = E. February 2006. – National Review Online. – The Washington Times. K. Russia Threatens to Strike NATO Missile Defense Sites. 2012. 2008.: www. New York: Palgrave Macmillan.

– Washington Post.facebook.scribd.wetpaint.com/kavtaraze?ref=tn_tnmn 18 . June 13.Will 1996 = G.com/?t=anon http://www.ws/komblege/index.geocities. Eastward-Ho? And Soon.com/documents#all?sort=reads&sort_direction=descending http://www.html http://kavtaradze. 1996. Back: http://www. Will.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful