PL Krzyzowiec

R

M

Krzyżowiec XX wieku Plinio Corrêa de Oliveira

R

M

Krzyżowiec XX wieku
Plinio Corrêa de Oliveira

przekład: Jerzy Wolak

Instytut im. Ks. Piotra Skargi Kraków

Biblioteka Kontrrewolucji

Tytuł oryginału „Il crociato del secolo XX. Plinio Corrêa de Oliveira”

© Robert de Ma ei

© copyright for the polish edition by Fundacja Instytut Edukacji Społecznej i Religijnej im. Ks. Piotra Skargi

redakcja przekładu Roman Mazurkiewicz redakcja merytoryczna Leonard Przybysz, Sławomir Skiba redakcja techniczna Piotr Döerre, Arkadiusz Stelmach, Agnieszka Stelmach opracowanie graficzne, skład i druk AWR FINE www.fine.pl

ISBN 83-89591-06-5

Fundacja Instytut Edukacji Społecznej i Religijnej im. Ks. Piotra Skargi Kraków ul. Józefitów / www.piotrskarga.pl

Spis treści

Przedmowa Apostoł Kontrrewolucji Wstęp Rozdział I „Już jako młody chłopiec…” Rozdział II „‹‹Legionário›› narodził się, by walczyć…” Rozdział III W obronie Akcji Katolickiej Rozdział IV Rewolucja i Kontrrewolucja Rozdział V Tradycja, Rodzina, Własność Rozdział VI Męka Chrystusa męką Kościoła Rozdział VII Ku Królestwu Maryi Zakończenie Indeks

VIII XI XV

Wykaz skrótów
AAS BSS Acta Apostolicae Sedis, Vatican Press, Watykan Miasto-Rzym, . Bibliotheca Sanctorum, Istituto Giovanni XXIII, Rzym , tomów.

CATHOLICISME Catholicisme hier, anjourd’hui, demain, wydane przez G. Jacquemet, Letouzey et Ané, Paryż . DB DDC DHBB Dictionnaire de la Bible, wyd. przez F. Vigouroux, Letouzey et Ané, Paryż , tomów. Dictionnaire de Droit canonique, Letouzey et Ané, Paryż , tomów.

Dicionário Histórico –Biográfico Brasileiro wyd. przez Fundação Getúlio Vargas, Forense-Unitersitária-Finep, Rio de Janeiro

,

tomy. .

DM DENZ-H DHGE DIP

Dizionario di Teologia Morale, pod red. kardynałów Francesco Roberti e Pietro Palazzini,Studium, Rzym Heinrich Denzinger, Enchiridion, wyd. przez Peter Hunermann, EDB, Bolonia .

Dictionaire d’Histoire et de Géographie Ecclésiastiques, Letouzey et Ané, Paryż . Dizionario degli Istituti di Perfezione, pod red. Guerriero Pelliccia i Giancarlo Rocca, Edizione Paoline, Rzym . Pius XII, Discorsi e Radiomessaggi, Tipografia Vaticana, Watykan , tomów. Dictionnaire de Spiritualité, Beauchesne, Paryż , tomów. Dictionnaire de Théologie Catholique, Letouzey ét Ané, Paryż , tomy.

DR DSp DTC

Insegnamenti Pontifici. tomów. tomów. Enciclopedia Ca olica. Patrologiae Cursus Completus. wyd. Ediciones Rialp. wyd. Mediolan Gran Enciclopedia Rialp.. przez Jaques-Paul Migne. Sansoni. przez Jaques-Paul Migne. Paryż . przez mnichów z Solesmes. Chicago . . Hemingway Benton Publisher. Alba. Tamże Paoline. tomy. Patrologiae Cursus Completus. H. de Gruyter. Florencja . tomów. tomów. Series Latina. Berlin . wyd. Grande Antologia Filosofica. Theologische Realenzyklopädie. tomów. Herder. Series Latina. Handbuch der Kirchengeschichte. tomy. Marzorati. tomy. Duncker & Humblat. Verlag Herder. Florencja . Neue Deutsche Bigraphie. Enciclopedia delle Relligioni. PL TRE . Freiburg . Freiburg im Bresgau .EB EC ER GAF GER HKG IP LTK NDB PG Encyclopaedia Britannica. Vallecchi. tomów. wyd. . Paryż . Madryt . Berlin-Nowy Jork . przez Umberto Antonio Padovani. Migne. Lexikon für Theologie und Kirche.

Oprócz wierności papiestwu. później mianowany został prefektem Biblioteki Watykańskiej. którzy owe zasady umieścili w centrum własnego życia. później zaś. rektora. zmarłego w Sao Paulo października roku. początkowo kierował Papieskim Instytutem Wyższych Studiów Łacińskich.P J A E M K . gdzie początkowo zajmował stanowisko dziekana wydziału prawa kanonicznego. salezjanin. urodził się w roku w austriackiej miejscowości Neuenkirchen. odważnie w epoce wszelkiej maści totalitaryzmów głosząc niezachwianą wiarę w fundamentalne nauczanie oraz instytucje Kościoła. W roku papież Jan Paweł II podniósł go do godności biskupiej. o ile burzliwe czasy mniej sprzyjają historycznej realizacji zasad. Kardynał Stickler jest autorem ważkich studiów teologicznych i kanonicznych. aniżeli tomy abstrakcyjnej nauki o moralności czy filozofii. Szczególne powołanie do studiów prawniczych doprowadziło go do katedry na Papieskim Uniwersytecie Salezjańskim. Oddawszy swe wybitne talenty akademickie na służbę Stolicy Apostolskiej. Całością swego autentycznie katolickiego życia Plinio Corrêa de Oliveira potwierdza nieustającą żyzność Kościoła. VIII . Trudności. a w dalszej kolejności – kardynalskiej. którego pierwszą w Europie biografię napisał właśnie profesor Roberto de Ma ei. jakie napotykają w dzisiejszych czasach prawdziwi katolicy. w latach .K S * W czasach kryzysu i zamętu – jakże często powtarzających się w dziejach – biografie wybitnych postaci niejednokrotnie znacznie lepiej odsłaniają i wskazują właściwą drogę postępowania. wielkiego brazylijskiego myśliciela i człowieka czynu. To właśnie czynił wybitny brazylijski myśliciel. W istocie bowiem jednostki muszą w konkretny sposób urzeczywistniać zasady w praktyce. z kościołem tytularnym San Giorgio w Velabro. by w końcu uczynić go Bibliotekarzem i Archiwistą Świętego Kościoła Rzymskiego. przetłumaczonych na wiele języków (nota wydawcy). Stąd. W naszym stuleciu stało się to udziałem Plinia Corrêi de Oliveira. o tyle konieczniejszym staje się docenianie tych. stanowią w rzeczy samej okazję do wpływania na historię poprzez głoszenie wiecznych zasad Chrystusowych. charakterystycznym rysem * Kardynał Alfons Maria Stickler.

gratuluję profesorowi Roberto de Ma ei. iż prawdziwym obiektem owych oskarżeń i fałszerstw jest sam Kościół. zręcznie aranżowanych przez środowiska wrogie jego ideałowi rechrystianizacji społeczeństwa. rolę potwierdzoną niedawno przez Ojca Świętego Jana Pawła II w encyklice Veritaits splendor. książki. Krótko mówiąc.P jego duchowości – co z przyjemnością wspominam – było rzucające się w oczy nabożeństwo do Maryi. z którym łączy mnie przyjaźń i zgodność ideałów. Wysiłek ukierunkowany na służenie Kościołowi wymaga nie tylko rzetelności doktrynalnej. Niepokojące jest to. którzy mienią się prawowiernymi. by zanegować jego rolę jako „nauczyciela prawdy”. że tego typu oszczercze kampanie. Wynika z tego jasno. spotykają się często z poparciem katolików. Nie powinno zatem dziwić. Zwyciężczyni spod Lepanto. która wraz z Rewolucją i Kontrrewolucją stanowi w moim przekonaniu jeden z najwyższych wzlotów geniuszu brazylijskiego myśliciela. Co ciekawe. której cześć oddawał w salezjańskim kościele Najświętszego Serca Pana Jezusa w Sao Paulo. służąc jemu i cywilizacji chrześcijańskiej. o ile gorętszą wierność Kościołowi katolickiemu deklarują atakowane stowarzyszenia. któremu towarzyszy duch pokuty i poświęcenia proporcjonalny do powagi naszych czasów. demonizowanych i oskarżanych o sekciarstwo. oraz że stanie się wzorcowym punktem odniesienia dla wszystkich. że niniejsza biografia Plinia Corrêi de Oliveira przyczyni się do rozproszenia krytycyzmu i niezrozumienia. wyśmienitego sposobu. którzy wspaniałomyślnie zechcą ofiarować swą energię Kościołowi. w jaki udało mu się przypomnieć sylwetkę i dokonania Plinia Corrêi de Oliveira. Królowej Różańca Świętego. oraz że organizuje się je po to. Wciąż zachowuję w radosnej pamięci własne przewodniczenie rzymskiej uroczystości z okazji wydania znakomitej pracy Plinia Corrêi de Oliveira. Wspomożenia Wiernych. Wszyscy założyciele. organizowane przez wrogów Kościoła. kampanie tego rodzaju charakteryzuje tym silniejsza agresywność. iż Plinio Corrêa de Oliveira był i dalej będzie celem oszczerczych kampanii. jak również inni. musieli znosić kalumnie i niezrozumienie. lecz również osobistego praktykowania autentycznego życia wewnętrznego. IX . zatytułowanej Szlachta i analogiczne elity tradycyjne w orędziach Piusa XII. Mam nadzieję. którego jest w Europie godnym uczniem. W naszym stuleciu takie zniesławiające kampanie dotykały także innych stowarzyszeń katolickich. którzy w jakikolwiek sposób wyróżnili się w dziejach Kościoła.

Alfons Maria Kardynał Stickler Rzym. którzy podążają drogą naśladowania i propagowania takiego właśnie.K XX Plinio Corrêa de Oliveira – przez swoje życie i dzieło – dostarcza nam w tym względzie wyrazistego przykładu. autentycznie katolickiego ducha oraz katolickiej wizji świata. Zapewniam o modlitwie i błogosławię wszystkim. lipca roku w Święto Nawiedzenia NMP .

Mamy tu bowiem do czynienia z czymś znacznie większym. monografia. Przede wszystkim dlatego. Również w innych czasopismach („Pro Fide Rege et Lege”. czynu i duchowości człowieka. jak by już mieszkał „w domu Ojca swego”.Apostoł Kontrrewolucji Plinio Corrêa de Oliveira nie jest – dzięki Bogu – postacią zupełnie nieznaną w naszej ojczyźnie. który żył tak. który żył na tym świecie. Ks. Mamy także pięknie wydaną – przez Stowarzyszenie Kultury Chrześcijańskiej im. Swoją opowieść o „krzyżowcu XX wieku” prowadzi de Ma ei w dopełniających się i systematycznie rozwijających. Jednakowoż ukazanie się pracy profesora Roberta de Ma ei wytwarza zupełnie nową jakość w polskiej recepcji dzieła brazylijskiego bojownika sprawy Chrystusowej. a w miesięczniku pod tym samym tytułem opublikowano jego Autobiografię filozoficzną. niż tylko spełniającą wszelkie standardy warsztatowe rozprawą naukową. zwłaszcza niedocenionej subtelności wykłady z cyklu Środowiska – Zwyczaje – Cywilizacje. „Punkt Widzenia”) i opracowaniach (Encyklopedia „Białych Plam”) czytelnik polski znaleźć może fragmenty różnych prac „Doktora Plinio”. koncentrycznych kręgach tematycznych. lub choćby podniet intelektualnych. a jednocześnie niezwykle precyzyjnym aparatem poznawczym i empatycznym – niezmierzone bogactwo myśli. lecz ogniskujących wokół stałego jądra osobowości bohatera. Przenika ona – chciałoby się rzec: „prześwietla” delikatnym i czułym. Książka profesora de Ma ei istotnie angażuje czytelnika. Przed kilku laty krakowskie „Arcana” wydały jego opus magnum – Rewolucję i Kontrrewolucję. ale był nie z tego świata. Piotra Skargi – Drogę Krzyżową. W kolejnych rozdziałach poznajemy środowisko społeczne i kulturowe arystokracji São Paulo. a także burzliwe tło polityczne Brazylii dawniejszej i współczesnej. wzrastanie oraz dojrzewanie młodego Plinia do rozpoznania sensu i specyfiki XI . albo – z innego punktu widzenia – zajmującą vie romancée. jak dotąd. że jest to bez wątpienia najlepsza i najpełniejsza. jaką o Plinio Corrêi de Oliveira napisano – lecz nie tylko dlatego. ale nie zaspokajaniem próżnej ciekawości tyczącej „sławnego człowieka”. tudzież przyczynki mu poświęcone.

heroiczne zmagania o zachowanie wytyczonego przez Boskiego Założyciela kursu Łodzi Piotrowej. lecz choćby nazwisko. szkolnych skojarzeń o ziemi trzciny cukrowej i kawy. a w szczególności w wizji zmagających się do kresu dziejów Dwóch Miast św. Trzeba podkreślić. kiczowatej telenoweli o „niewolnicy Izaurze” lub gazetowej. jego dramatyczną walkę o uratowanie Akcji Katolickiej przed ześliźnięciem się w lewicowy progresywizm. które z powodu jego prokomunistycznych sympatii wybaczają mu łatwo nawet wcześniejszą słabość do faszyzmu? Iluż ludzi w Polsce zna i pojmuje światopoglądowy sens obalenia Cesarstwa w roku przez ludzi wyznających antychrześcijańską ideologię pozytywizmu? Kto zna. lewackiej politgramoty o złych „obszarnikach”. podmywanej zdradzieckimi prądami podczas i po Soborze Watykańskim II. zwieńczonego w pierwszym etapie służbą publiczną w parlamencie oraz redagowaniem „Legionário”. wreszcie filozofię i teologię dziejów Corrêi de Oliveira – zarazem własną i oryginalną oraz zakorzenioną mocno w całej Tradycji katolickiej. prócz kilku banalnych. już stanowiłaby bezkonkurencyjne na naszym rynku wydawniczym kompendium wiedzy o Brazylii. Jakże bowiem nikłe miejsce w polskiej samowiedzy zajmuje ten największy przecież katolicki kraj na świecie! Cóż my wiemy o Brazylii. lecz z nie-świętej pamięci „czerwonym purpuratem” Dom Helderem Câmarą – ulubieńcem „postępowych” mediów. życiu religijnym oraz oczywiście o samym bohaterze tego dzieła. albo – co gorsza – folderowych widokówek z orgiastycznego karnawału w Rio. jej historii. że gdyby nawet książka de Ma ei składała się tylko z pierwszych trzech rozdziałów. konwertyty Jacksona de Figuereidy? Kto u nas próbował przeprowadzić spokojny i uczciwy examen critique natrętnie wtłaczanej tezy jakoby źródłem biedy części Brazylijczyków – a przeto moralnym usprawiedliwieniem tzw. w istocie wywłaszczenia i kolektywizacji – była rzekoma XII . nędzarzach z podmiejskich faveli i ekoterrorystycznych wrzasków o niszczeniu puszczy Amazonii? A czyż lepszy jest stan świadomości nawet katolickich elit w naszym kraju. olśniewająco precyzyjną teorię rewolucji i kontrrewolucji. Augustyna i Hexameronu św. już nie twórczość. kulturze. reformy rolnej.K XX swojego powołania. Bonawentury. „brazylijskiego Veuillota”. wypracowanie dynamicznej i nowatorskiej formy współczesnego ruchu krucjatowego w postaci Stowarzyszenia Tradycja – Rodzina – Własność. którym Kościół brazylijski kojarzy się na pewno nie z „Doktorem Plinio” czy biskupem de Castro Mayerem.

autentycznym – to znaczy takim. których radości poznawania nie będziemy odbierać Czytelnikowi. lecz przeciwnie: był szczeblem umożliwiającym otwarcie się duszy na dar łaski i jej wspięcie się ku nadprzyrodzoności. które nigdy nie może przeczyć Prawdzie i dobru najwyższemu.A K nieproduktywność latyfundiów. ale nie byle jakiej. a więc reprezentant innego. lecz także własną duchowość. lecz służy jej ozdabiając ją pięknem zmysłowym i zakorzeniając ją w doczesności. sprowadzony nań przez fałszywych proroków. dlaczego autentyczny katolik może być tylko na prawicy. lecz tylko na „prawicy Boga”. XIII . wspaniałego odgałęzienia cywilizacji łacińskiej. To na przykład wiedza o tym. a dzięki temu – uzbrojenie się w niezniszczalny pancerz wiary. podług których Bóg stworzył świat. przez które wśliznął się „dym szatana” – w absolutnym posłuszeństwie Bogu. prawicy Boskiego ordo i Boskiej caritas. harmonii przejawiającej się w tym. traktowanej jak liturgia. czyli zbawieniu dusz. subtelnej. i dzięki temu wzbogacić i odrodzić – kto wie? – nie tylko własny intelekt. To odkrycie. w którym ponad procent areału ziemi i lasów zawsze należała do państwa! Na te. To pouczenie jak przetrwać ten straszliwy „Wielki Piątek” Kościoła. faz i psychologicznego podłoża (nieuporządkowanych namiętności i pychy) szatańskiej rewolucji. warstw. dogmatu i doktryny kontrrewolucji. tego „brazylijskiego Paryża”. w kraju. wagi i liczby”. Napomknijmy jedynie. nie wykolejał się w zmysłowość. lecz autentycznym posłuszeństwie widzialnej hierarchii. wytwornej kultury „sanpaulińskiej” belle epoque. Przecież jednak wspomniane zalety stanowią zaledwie przedsmak treści zawartych w książce. tylko ją podnosi. woli i łaski. w jaki sposób mądrościowa estetyka „miary. czego może się spodziewać. To dogłębne rozpoznanie natury. którego Plinio Corrêa de Oliveira – arystokrata i wróg egalitaryzmu oraz pokorny niewolnik Chrystusa i Maryi zarazem – był niepowtarzalnym uosobieniem. i wiele innych pytań Czytelnik znajdzie wyczerpującą odpowiedź w książce profesora de Ma ei. a natura nigdy nie usiłuje zajmować miejsca transcendencji. Nie przypadkiem Włoch de Ma ei. w którym arystokratyczny rytuał uprzejmości. a który polega na szczególnej harmonii natury i nadnatury. że nadprzyrodzoność nigdy nie pognębia natury. a jednocześnie w niezachwianym. będącemu całą Prawdą. Będzie też miał radość odkrywania bogatej. staje się drogą człowieka do Boga – Piękna Absolutnego. tak plastycznie umie odtworzyć ten cudowny fenomen świata romańskiego. co otworzyli okno.

I na tym właśnie polega wyjątkowość tego niezwykłego bojownika Ecclesia Militans. intelekt Doktora Anielskiego. słodycz Doktora Serafickiego i mistyczny żar Doktora Miodoustego. w której odrodzona Christianitas średniowieczna. Jacek Bartyzel .K XX To uprzytomnienie sobie złowrogiej pułapki fałszywego ekumenizmu. spotkałyby się i złączyły w tak doskonałej harmonii. Historia kontrrewolucji stającej do walki z niepoliczalnymi hufcami Mordoru. w której te trzy wymiary: wyborny intelekt. nie będzie. identyczne z Paruzją Chrystusa i Królestwem Bożym. To wreszcie przeniknięcie opatrznościowego wymiaru dziejów – historia salutis – i wyprostowanie błędnych ścieżek nazbyt doczesnego millenaryzmu (który zwiódł nawet wielu świątobliwych chrześcijan. ma wielu bohaterów. Nie znam jednak w całej historii kontrrewolucji osoby. bo nie może być. Zważmy jednak. i wizjonerstwo Jana. która nas – słabych i błądzących – może tylko w najwyższym stopniu zawstydzać. nazbyt może surowo przez Corrêę i jego biografa potraktowany). Kontrrewolucja ma swoich wielkich „doktorów” – od de Maistre`a i Bonalda po Maurrasa (szczególnie jaskrawy przypadek „dramatu duszy”. mądrość Pawła. apostoł kontrrewolucji. niezmordowany czyn i podniosła. w którego duszy była powaga Piotra. Ma wreszcie natchnionych kapłanów i mistrzów życia duchowego – od ojca de Clorivière`a po ojca Pio. jak Joachim de Fiore). Ma swoich dzielnych żołnierzy i wodzów – od „woźnicy z Andegawenii” po generała Franco. że zazwyczaj działali oni na różnych polach. mistyczna wręcz duchowość. jaką jest prowadzenie niekonkluzywnego „dialogu”. Także jako wyzwanie do podniesienia się z duchowej nędzy i brudu. i bardzo często – niestety – czyny ich kłamały słowom. po której jeszcze nastąpi czas ostatniej i największej próby – panowania Antychrysta. w których tkwimy. jak w „Doktorze Plinio”. a odsłonięcie prawdziwie ortodoksyjnej apokaliptyki. To był „człowiek kompletny”. z zastępami ziemskich sług Księcia Ciemności. i odwagi pójścia tą samą drogą. albo przynajmniej im nie dorównywały. opartego o relatywistyczną dialektykę równowartościowości cząstkowych „prawd”. zapowiedziane w Fatimie „Królestwo Maryi”. lecz tylko jego wspaniałą zapowiedzią i przygotowaniem.

Inc. a jego pisma przetłumaczono na wiele języków. Um Homem. The Foundation for a Christian Civilization. New York . jak również liczne świadectwa tych. którzy mieli okazję i zaszczyt osobiście znać Plinio Corrêę de Oliveira. Faculdade de Filosofia. Wstępny ogląd jego podstawowej działalności znaleźć można w pracach: Tradition. nie rozprawiają też na jego temat ani media. jak obcy był on kulturalnym modom naszych czasów. W dzień sądu księga ta zostanie otwarta i odczytana”.in. iż dzieło Plinia Corrêi de Oliveira znane jest dziś w dwudziestu sześciu krajach na pięciu kontynentach. Poniższe stronice napisano w celu przybliżenia europejskiemu czytelnikowi postaci Plinia Corrêi de Oliveira – wybitnego myśliciela i człowieka czynu. Clá Dias. m. XV . Ediçoes Brasil de Amanha. São Paulo bdw. na które złożyło się m. Nie roszczę sobie pretensji do zaprezentowania kompletnej biografii Plinia Corrêi de Oliveira. Na specjalną uwagę zasługuje pogłębiona analitycznie praca doktorska Lizaniasa de Souzy Limy pt. Um cruzado do século XX. w miesięczniku „Catolicismo” ( . powstała jako rezultat skrupulatnego przestudiowania materiałów źródłowych. utrzymana w duchu naukowego obiektywizmu. Rzecz jasna. Plinio Corrêa de Oliveira. praca poświęcona Lucilii Ribeiro dos Santos.in. ani intelektualiści.) oraz w dzienniku „Folha de São Paulo” ( . pisze własną biografię. Ważną pozycją jest także: João S. Mount Kisco.Wstęp „Każdy z nas. Property: Half a Century of Epic Anticommunism. dla której podjąłem się napisania i opublikowania niniejszej książki.1 Pomimo faktu. Homenagem das TFPs a Plinio Corrêa de Oliveira. Family. „Autoportret filozoficzny“. uma Gesta. matce naszego bohatera. opublikowany pośmiertnie na łamach „Catolicismo” (nr . Dona Lucilia. biografii. czy mu się to podoba czy nie. dziewiętnaście książek napisanych przez Plinia Corrêę de Oliveira oraz ponad artykułów i esejów opublikowanych w tygodniku „O Legionário” ( . São Paulo . a zarazem zasadnicza przyczyna. która – aby wyczerpać temat 1 Niniejsza praca. São Paulo . Letras e Ciências Humanas.). To niezbity dowód. Artpress. który pozostanie w naszej pamięci jako wielka postać kończącego się stulecia. w wielkich encyklopediach czy pracach naukowych trudno znaleźć jakąkolwiek o nim wzmiankę.). maj ).. wielką wagę posiadają również źródła nie wydane drukiem za życia autora.

równie bogatej i wciąż dynamicznej. który nadal przecież jest publikowany.K XX – musiałaby przyjąć formę monumentalnej syntezy. W dzień sądu księga ta zostanie otwarta i odczytana”. z równą pasją kochanej. XVI . Proponuję po prostu Czytelnikowi wprowadzenie do myśli i dzieła Plinia Corrêi de Oliveira. tłumaczenie włoskie. exempla trahunt:3 wzorcowe przykłady ludzi piszących swe biografie „żywym chrześcijaństwem” własnego istnienia mogą także oddziaływać na ukierunkowanie naszego życia i naszej przyszłości. Co więcej. Stefano Nitoglia. wprowadzenie. które pozwoli mu sformułować własny sąd na temat tej wielkiej postaci. Rodziny i Własności (TFP). Stowarzyszeń Obrony Tradycji. José Messias Lins Brandão. Nasze istnienie ma znaczenie o tyle. „Każdy z nas. i sił. s. Brak na to wszystko i czasu. W związku z wydaniem angielskim specjalne podziękowania kieruję pod adresem Barbary Donovan za trud tłumaczenia. najczęściej jednak nieznanej lub celowo ignorowanej. jakiej może nam ona dostarczyć na naszej trudnej drodze. której pierwszym prawdziwym autorem jest Bóg. iż to właśnie okaże się głównym owocem lektury mojej książki poświęconej Plinio Corrêi de Oliveira. Julio Loredo. Nie usiłuję też wykładać jego dorobku „doktrynalnego”. zakładanych z jego inspiracji na całym świecie i do dziś prężnie działających. Desclée. Verba movent. Pragnę z całego serca podziękować wszystkim. kwestię szczegółowej analizy wszystkich aspektów jego osobowości – niewiarygodnie wszechstronnej i bogatej – pozostawiam innym autorom. którzy przyczynili się do opublikowania tej pracy. co zwalczanej. José Antonio Ureta oraz Guido Vignelli. nr . o ile koresponduje z tajemniczym planem zarysowanym dla nas w wieczności. Pożytek płynący z literatury biograficznej przejawia się w pomocy. Mam nadzieję. „Catolicismo”. Francisco Javier Tost Tores. oferując żywy przykład tych. Za nieocenioną pomoc i szczodrze ofiarowane sugestie zechcą przyjąć szczególne podziękowania Armando Alexandre dos Santos. Compendio di Teologia Ascetica e Mistica.2 Każdy z nas musi starać się nadawać sens księdze swego żywota. . nie zamierzam tu także pisać historii. maj . Adolfo Tanquerey. Roma . To jedynie wstępna zachęta do bliższego poznania człowieka. czy mu się to podoba czy nie – napisał kiedyś Plinio Corrêa de Oliveira – pisze własną biografię. którzy podążali tą drogą przed nami. Mario Navarro da Costa 2 3 Plinio Corrêa de Oliveira. Seriedade. Juan Miguel Montes.

Za dar Opatrzności uważam liczne osobiste spotkania z Plinio Corrêa de Oliveira w latach . Bez tej bezpośredniej z nim znajomości powstanie niniejszej książki nie byłoby możliwe.W oraz Filipa Morana za ich recenzję. Roberto de Ma ei . a także Brytyjskiego Biura TFP. bez którego wsparcia angielska wersja książki nie ujrzałaby światła dziennego.

.

Mémoires pour servir à l’histoire de mon temps. Harmondsworth . jak i wagę tego słynnego stwierdzenia. t. M. kurtuazji i kultury oraz wszelakich cnót społecznych. in. The European Mind. Paris . jak zauważa Paul Hazard. nawet wśród ludzi bardzo młodych. Lévy. Dla nowoczesnego człowieka zanurzonego w hedoniźmie i niezdolnego do odczuwania autentycznej radości duchowej wyrażenie „słodycz życia” niesie znaczenie stricte materialne i ogranicza się do gorzkiej satysfakcji zrodzonej z komsumeryzmu i czysto fizycznego użycia. 1 Do słynnego zdania Talleyranda odwołuje się m. Ostatnie promienie „słodyczy życia” Zdanie Talleyranda. Penguin. s. czego mógłbym oczekiwać i z tej pełnej błogosławieństw przeszłości uczyniłem mą przyszłość”. W rzeczy samej bowiem nasz wiek upłynął pod znakiem „goryczy życia”. . . Hazard. Już u schyłku siedemnastego stulecia. t. . .Rozdział I „J …” „Już jako młody chłopiec z podziwem patrzyłem na ruiny chrześcijańskiego świata. François Guizot. kto nie żył przed rokiem . a także sztuki życia. .”. P. dobrego wychowania i intelektualnego wyrafinowania. francuski historyk Guizot w swych wspomnieniach. I-VIII. zgodnie z którym ten. nie doświadczył „słodyczy życia”. im oddałem swoje serce. „Francja jest w pełnym tego słowa znaczeniu ojczyzną wytwornych manier. odwróciłem się od wszystkiego. s. I. której najbardziej oczywisty wyraz znajdujemy dziś w nowej chorobie społecznej zwanej „depresją” oraz w koszmarnym rozpowszechnieniu samobójstw.1 Człowiekowi dwudziestego wieku trudno pojąć zarówno znaczenie.. można z powodzeniem zastosować do belle epoque – okresu bezpośrednio poprzedzającego pierwszą wojnę światową.

która przesycała społeczeństwo od Wieków Średnich. „Catolicismo”. człowiek był szczęśliwy: wystarczy odwołać się do Średniowiecza. Była ona odbiciem Bożej Miłości w społeczeństwie. promieniem nadprzyrodzonego światła rozjaśniającym i wypełniającym duchową radością społeczeństwo wciąż oddane Bogu. która – zdaniem Talleyranda – zamarła wraz z wybuchem rewolucji francuskiej. Dlatego w wiekach. Poza Krzyżem prawdziwe szczęście i słodycz stają się niemożliwe – jest tam tylko pogoń za ślepą przyjemnością. Civilizações. Korzenie owej słodyczy życia sięgają średniowiecznej cywilizacji chrześcijańskiej. a opierają się o chrześcijańską koncepcję bytu. jak jego przodek z wieku osiemnastego. w których rozwój cywilizacji chrześcijańskiej osiągnął swój punkt szczytowy. jedynie w Panu naszym Jezusie Chrystusie. jeśli zaś przed nią uciekamy – podąża za nami. cierpienie. Corrêa de Oliveira. czyli w cieniu Krzyża. Im więcej człowiek się umartwia. Można ją interpretować jako atmosferę. tym jest smutniejszy. przynajmniej w swej zewnętrznej strukturze. w sposób nierozerwalny łączącą szczęście człowieka z chwałą Boga. z drugiej jednak strony. tym jest szczęśliwszy. nr . Na przykład człowiek dziewiętnastego stulecia nie był już w stanie doświadczać tak zachwycającego douceur de vivre. Proces ten nasilał się z pokolenia na pokolenie. która z racji swego nieuporządkowania nieuchronnie wiedzie do goryczy i rozpaczy. A jednak wysiłek. Doktryna katolicka oraz codzienne doświadczenie uczą.K XX „Słodycz życia” w rozumieniu Talleyranda posiada znaczenie głębsze i bardziej duchowe. co święty Bernard powiedział o chwale – że jest jak cień. tym smutniejszy się stawał. Jeżeli ją gonimy – ucieka. jakim jest nasze istnienie. „O radości rzec można to samo. maj . Atmosfera „słodyczy życia”. Im więcej zaś szuka przyjemności. Im bardziej zaś oddalał się od katolickiej wiary. Costumes. Ambientes. 2 P. poświęcenie i walka są w stanie przynieść wewnętrzną radość zdolną wypełnić słodyczą ten padół łez. jak dramatyczne jest ludzkie życie. o ileż większym spokojem wewnętrznym i dobrym samopoczuciem cieszył się w porównaniu z człowiekiem naszych czasów!”2 „Słodycz życia” nie oznaczała nieograniczonego użycia czy czegoś na kształt współczesnego „luzu”. dalej unosiła się nad Europą aż do wybuchu pierwszej wojny światowej. . Nigdzie nie znajdziemy prawdziwej radości.

Paris . nie tylko włoską. jak połączyć wartości własnej tradycji z wartościami francuskiej kultury. Gdziekolwiek sięga wpływ cywilizacji europejskiej. tam prymat w dziedzinie języka. które z prostotą – matką wszelkich cnót – zachowywały „Excelsior” to tytuł naiwnej opery alegorycznej autorstwa Luigi Menzo iego ( ). Artemis & Winkler Verlag.. La politesse. Podstawowe narzędzie tamtego kosmopolitycznego społeczeństwa stanowiła rozmowa – sztuka wymagająca taktu. Les Editions de France. uporządkowany styl życia. pod zwrotnikiem. Na tle horyzontu rozświetlonego Krzyżem Południa ostatnie przebłyski ancien régime rozjaśniały serca. PUF. hrabia Félix de Vogüe. Belle epoque to sen o „konstruowaniu” nowoczesnej cywilizacji. spadkobierczyni korony świętego Cesarstwa Rzymskiego. Zob. też Verena von der Heyden-Rynsch. przez z górą dwie dekady od swej mediolańskiej premiery w roku . uznany za stolicę świata rozciągającego swe granice daleko poza Francję. jedno z tych miast. . ses usages. La politesse et sa philosophie. la distruzione. Paris .J … Belle epoque oznaczała optymizm i euforyczną wiarę w mity Rozumu i Postępu symbolizowane przez choreografię baletu Excelsior. wciąż obejmująca cztery imperia i piętnaście wielkich monarchii. wyrafinowane maniery i elegancja nie mająca nic wspólnego z dandyzmem – kwitło wówczas na drugiej półkuli. . Roma . s. uprzejmości.3 Ale belle epoque to również arystokratyczny.5 Symbolem owej ery jest Paryż. Son rôle. s. . 5 Książe de Lévis-Mirepoix. Ville-Lumière. U zarania wieku dwudziestego obok Europy pozytywistycznej istniała Europa katolicka i monarchiczna. Europäische Salons. Pośród tych rozsianych po świecie „francuskich wysp”. którego gasnące promienie odbijała monarchia austro-węgierska. s. co najlepsze w belle epoque – dobry smak. oraz ujęcie bardziej ogólnie: Camille Pernot. które wiedziały najlepiej. . sztuka wyrażająca „autentyczny savoir-vivre”. Wszystko. Edizioni Fiducia. a nawet poza Europę.4 Atmosferę owych lat odbija intensywne światło malarstwa impresjonistów oraz psychologiczne powieści Paula Bourgeta. Roberto de Ma ei. Pośród tanecznych piruetów celebruje ona budowę Kanału Sueskiego i tunelu pod Mont Cenis oraz Pokój Narodów jako wywyższenie i apoteozę Postępu. który nawet u progu dwudziestego wieku odzwierciedlał sposób życia ancien régime. na początku dwudziestego stulecia jedna lśniła jaśniej niż pozostałe: São Paulo w Brazylii. 3 . ale zarazem – ciągle żywe społeczeństwo patriarchalne. z muzyką Romualdo Marenco ( – ) zachwycającej publiczność. kultury i mody dzierży Francja. 4 Zob. Due sogni si succedono: la construzione. München . dyplomacji.

Portugalski filolog. Livraria José Olympio Editora. Editorial Enciclopédia.7 Pierwsze wrażenie. s. 8 Sebastiao da Rocha Pita ( ). Renascença portuguesa. Cassell. hasło Saudade w: Grande Enciclopédia Portuguesa e Brasileira. Antologia Brasileira. de Freitas.. Potężne góry opadające urwiskami do morza. t. São Paulo . 6 . Affonso A. . związane jest z jej ogromem. .K XX pełną saudade (nostalgii) wierność cywilizacji chrześcijańskiej. História da América Portuguesa. który wszystkiego posiada w nadmiarze: przyrody. 7 Stefan Zweig. który przekazał Sebastiao da Rocha Pita – jako o prawdziwym „ziemskim raju”. a przy tym owiany melancholią charakterystyczną dla kontemplacyjnej i intuicyjnej duszy Portugalczyków i Brazylijczyków. do tego stopnia. Historia e Tradiçoes da Cidade de São Paulo. Kraj rozciągający się na kilometrów kwadratowych zajmuje ponad połowę całkowitej powierzchni Ameryki Południowej. który – jak przewidywał – „odegra jedną z najistotniejszych ról w przyszłym rozwoju świata”. A Saudade portuguesa. Land of the Future. Brazylia: powołanie do wielkości Stefan Zweig zwiedzający Brazylię w latach trzydziestych XX w. Paulo. Influencia dos Jesuitas na colonizaçao do Brasil. To sentyment nie dający się wyrazić. gasnące odbicie zdawała się ofiarować mu Europa. . iż myślimy o nim – zgodnie z wizerunkiem. barw. s. Tradiçoes e reminiscencias paulistanas. t. Rio de Janeiro . puszcze pełne bujnej roślinności oraz burzliwa Amazonka. . . w: Jesuitas no Brasil. London . Zob. t. Livreria Francisco Alves. saudade wobec starych obyczajów oraz poczucie wierności dawnym zasadom.. Carolina Michaelis de Vasconcelos ( ) podkreśla pełną zgodność pomiędzy portugalskim terminem saudade a niemieckim Sehnsucht. .8 Zob. Słowo saudade wyraża coś więcej niż nostalgię. Paulista (mieszkaniec stanu São Paulo) odczuwał saudade za Brazylią chrześcijańską i europejską. Zob. których ostatnie. wyd. gdy Stany Zjednoczone zaczynały doświadczać kuszącego zewu „nowoczesności”. Governo do Estado de São Paulo. światła. niosącej światło ich ojczyźnie i całemu światu. w: E. Brazil. . też Ernani Silva Bruno. São Paulo . zdumiewał się krajem. Companhia Melchoramentos de S. s.. Verneck. Lisbôa-Rio de Janeiro . . Luiz Gonzaga Cabral SJ. Porto . która wraz z dorzeczem zajmującym ponad pięć milionów kilometrów kwadratowych tworzy najrozleglejszy na świecie system rzeczny – ewokują obraz kraju.6 Dokładnie wtedy. Oznacza zarazem wspomnienie i upragnienie rzeczy nieobecnej. Rio de Janeiro . jakie wywołuje Brazylia.

Livraria Garnier. . czy też z miejskiego wodociągu – krystalicznie czysta. 10 „Brazylia narodziła się jako chrześcijańska.” Owo światło. żelazo czy inne metale. widnokrąg – czy to o świcie. godło kraju ojców. Mówi o nieśmiertelnej José Pereira da Graça Aranha ( ). Data narodzin Brazylii przypada na kwietnia roku. czy jest tu złoto. s. gorejącą lub bladą – przejrzystość. 9 . płową. jak sądzimy. nie widzieliśmy ich. A esthetica da vida. za: Roger Bastide.10 Konstelacja Krzyża Południa niejako przypieczętowała tę scenę na niebie. które rozsiewa swe nieugaszone promienie jakby po to. São Paulo . Rio de Janeiro-Paris .J … „W żadnym innym regionie niebo nie jest tak pogodne ani ranek tak pięknie nie wschodzi. Tekst listu Pera Vaz de Caminha w: Jaime Cortesão. Można odnieść wrażenie. na żadnej innej półkuli promienie słoneczne nie są tak złote a blask księżyca tak olśniewający. kiedy to u wybrzeży nieznanego lądu pojawiły się białe żagle portugalskiej eskadry dowodzonej przez Pedra Alvaresa Cabrala. iż świetlista szerokość widnokręgu przygotowuje duszę do wielkiego i głębokiego powołania. . Serafim Leite SJ. A expedição de Pedro Alvares Cabral. by utrzymywać ziemię w atmosferze przejmującego spokoju. swym słodkim nocnym blaskiem nieprzerwanie przypomina o ciągłości zawartego przymierza. czy o zachodzie – jest niezmiennie przejrzysty. Páginas de História do Brasil. „Krzyż Południa. Brasil terra de Contrastes. Światło zalewa wszystko i wszystko pochłania. Wszystko nieustannie jaśnieje. Wraz z falami oślepiającego światła słońce zsyła na ziemię głęboki spokój. łagodną. nadaje niezmierzonym przestrzeniom tajemniczy wymiar duchowy. a woda – czy to z wiejskiego strumyka.” Cyt.” O. która na wieczność pozostanie odciśnięta na brazylijskiej duszy. Kronikarz ekspedycji. Jej pierwszy dziejopis. s. Pero Vaz de Caminha pisał do króla: „Nie możemy stwierdzić. (…) Jego blask otwiera w ciszy przestrzeni nieugaszoną. zawsze szczęśliwe gwiazdy lśnią tutaj najdelikatniej. Garzanti. Odtąd Brazylia stanie się „Terra de Santa Cruz”. . Krótko mówiąc: Brazylia to na nowo odkryty ziemski raj. a zarazem jeden z jej odkrywców nazwał ją Wyspą Prawdziwego Krzyża. Ale sama ziemia jest bogata. scenę. Companhia Editora Nacional. s.. tłumaczenie włoskie Il Brasile. ofiarowanie jego mieszkańcom zbawienia dusz.”9 Niezmierzony kontynent brazylijski sprawia wrażenie nieustannie skąpanego w słońcu „niby połyskujący diament w cieniu Nieskończoności. (…) Jednak najlepszym owocem tego kraju może być. Pierwszym gestem descobridores (odkrywców) było wzniesienie na plaży krzyża oraz celebracja na nowym lądzie bezkrwawej ofiary Kalwarii. Milano . Livrarias Ailland e Bertrand. . s. Lisbôa . srebro.

Carlos Sodré Lanna. s. by zasiedlili wspomniane ziemie Brazylii. za: Antonio de Queiroz Filho.. 15 S. 16 Cyt.. s. „Catolicismo„ nr .”11 „Odtąd – jak zauważył pewien włoski dyplomata – woń chrześcijaństwa rozprzestrzeniła się na każdy zakątek brazylijskiej ziemi. Arquivo da Marinha. Ignacego Loyolę Towarzystwa Jezusowego. Brasile euro-americano. dopiero pół wieku później. Biblioteca Nacional de Lisbôa. Konkretnie – „ideę Brazylii”. Brazil. niczym perfumy rozpylone raz na zawsze”.. choć bogate w potencjał. jednak nie był jeszcze ziarnem. . w roku wstąpił do Towarzystwa Jezusowego. de a . aw został wysłany przez św. w roku . „Catolicismo” nr . Genese da civilização cristã no Brasil. s. 17 Ojciec Manuel da Nóbrega urodził się października r. s. ). . gdzie został pierwszym przełożonym misji jezuickiej. A epopéia missionária na formação da Cristandade luso-brasileira. Ignacego do Brazylii. s. Edições Loyola. później zaś – prowincjałem. dotychczas pozostawało bezkształtne. . „Nie lekceważąc roli odegranej przez innych. Regimento de Tomé de Souza. Miało się ono pojawić. w którym król portugalski Jan III przedstawił gubernatorowi Tomé de Souza reguły rządzenia. marzec . co. Milano .15 Jezuici nadali duszę temu. s. maj . aż do śmierci. s. O ano de na historia do Brasil e da Companhia de Jesus. można bez obawy pokusić się o następujące stwierdzenie: historia jezuitów w szesnastowiecznej Brazylii to historia tworzenia samej Brazylii.”13 W tym właśnie roku w ślad za gubernatorem Tomé de Souza. Doktor prawa kanonicznego i filozofii na uniwersytecie w Coimbrze. „Verbum” nr . czytamy: „Głównym powodem. Bruges-Paris .12 Krzyż – przypomina ojciec Leite – „stanowił symbol i obietnicę. duchowym. Idem. de oficios. 14 W Regimento z grudnia r. a zmarł października r.K XX nadziei narodu chrześcijańskiego. Le règne de Dieu sous la Croix du Sud. .. liv. Zob.. w Rio de Janeiro. którego wraz z ojcem José 11 Yves de la Brière. który rośnie na ziemi Krzyża Świętego. edukacyjnym oraz – w ogromnej mierze – kolonialnym aspekcie zagadnienia. wraz z powołaniem gubernatora generalnego i przybyciem jezuitów. 12 Roberto Cantalupo. w katechetycznym. jest nawrócenie krajowców na naszą Świętą Wiarę Katolicką”. Leite SJ. A vida heróica de José de Anchieta. São Paulo . . Armando Cardoso SJ. . Zweig. . „Ta ziemia to nasze zadanie”16 – zapowiedział ojciec Manuel da Nóbrega17. . wysłanym przez króla portugalskiego Jana III w celu ewangelizacji nowych terytoriów. 13 S. dla którego wysyłam ludzi. Páginas de História do Brasil. w wielkiej obfitości i różnorodności. Desclée de Brouwer & C. . Misję swą kontynuował przez wiele lat. Oni to – zgodnie z obserwacją Stefana Zweiga – przywieźli ze sobą rzecz najcenniejszą i najbardziej konieczną dla istnienia narodu i kraju: ideę. Instituto per gli Studi di Politica Internazionale.14 przypłynęło sześciu misjonarzy z założonego niedawno przez św. w Entre-Douro-e-Minho w Portugalii. do których ten winien się stosować w Brazylii. też o. Zob. . s. moralnym. Wkład innych czynników religijnych jedynie nieznacznie zmienia powyższy obraz” (s.

. I. „Catolicismo”. W roku wstąpił do Towarzystwa Jezusowego. Wyświęcony w r. . budowali drogi i miasta. São Paulo . 20 Równolegle do jezuitów własny apostolat rozwijali benedyktyni (od ). t. puszcza. s. zaproszenie do przyszłości pełnej tajemniczych obietnic. Został beatyfikowany przez Jana Pawła II w r. „Catolicismo”.22 założono niewielkie miasto. 22 Carlos Sodré Lanna. Kanonizacyjnych). Corrêa de Oliveira.. dzieło chrystianizowania i jednocześnie cywilizowania brazylijskiej ziemi. Serce Brazylii nie przestaje bić właśnie tam. do Brazylii przeniosły się całkowicie rody Acciaiuoli (Accioly). maj . które w przyszłości miało stać się stolicą: Rio de Janeiro. Lisboa . Jezuici katechizowali tubylców gromadząc ich w specjalnie zakładanych wioskach (Aldeias). kapucyni (od ) oraz inne zakony. 23 „Panorama dziejów Rio de Janeiro pozwala postrzegać to miasto w kategoriach syntezy całej Brazylii. wznosili uniwersyteckie kolegia i kościoły. Fergoso i Cavalcanti (Cavalcanti d’Albuquerque). Livraria Portugal. Zob. Mauricio Gomes dos Santos SJ. Od descobrimento (odkrycia) aż do czasów dzisiejszych misjonarze podejmowali „dzieło nie mające sobie równych w historii”19. . Meditando sobre as grandezas do Brasil. W miejscu tym wszystkie naturalne uroki Brazylii – góry i pagórki. Doria. otwierali pierwsze szkoły. Jezuici wypędzeni w roku przez markiza Pombal powrócili do Brazylii w r. . . nr . pomimo oficjalnego przeniesienia stolicy do Brasílii. podobnie jak rodzina Adorno. W XVI stuleciu. Duarte da Costa.20 Kiedy hugenoci usiłowali przejąć kolonię. José de Anchieta zmarł w Reritiba (obecnie Anchieta) czerwca r. Conselho Estadual da Cultura. nr . A expulsao dos franceses d Rio de Janeiro. 19 Serafim Leite SJ. 21 Doradcą ojców Nóbregi i Anchiety był Giuseppe Adorno. jedna z „komórek 18 Urodzony marca r. Historia da Companhia de Jesus no Brasil. „Didaskalia”. uczestniczył w założeniu São Paulo ( ) i Rio de Janeiro ( ). O Padre José Anchieta e a fundação da São Paulo. nr . włoski arystokrata z rodu genueńskich dożów.21 W centrum łukowato wygiętej linii brzegowej tej pięknej zatoki. ojcowie Nóbrega i Anchieta nadzorowali (jako orientadores) operacje militarne przeciwko francuskim protestantom.(tłumaczenie rozprawy dla biura historycznego Kongregacji ds.J … de Anchietą18 uważać należy za założyciela Brazylii. a w roku został prowincjałem Brazylii. Na temat męczenników jezuickich z roku zob. Niezmordowana działalność apostolska przyniosła mu tytuł „Apóstolo do Novo Mundo”. którzy dokonali desantu w Zatoce Guanabara. by dwa lata później udać się do Brazylii z grupą misjonarzy towarzyszących portugalskiemu gubernatorowi. ss..23 Początkowo miastem stołecznym portugalskiej kolonii był Salvador da Bahia. Tam uwidacznia się tajemnicza synteza całego kraju. Beatos Ignacio de Azevedo e companheiros martires. odbitej Francuzom. który – wygnany z rodzinnego miasta – oddał własną fortunę i życie na służbę nowemu krajowi luzytańskiemu. w La Laguna (Wyspy Kanaryjskie) bł. karmelici (od ). wyspy i przesmyki – zdawały się splatać w niepowtarzalną syntezę. Alvares do Amaral. październik .” P.

economici e sociali tra il Regno delle Due Sicilie e il Brasile ( ). t.. hrabia Bagnoli. Catolicismo. Rio de Janeiro . wybitny historyk zajmujący się Brazylią. s. Filip IV wysłal flotę. Rio de Janeiro . które zdołali założyć wbrew wszelkim przeciwnościom. Olbrzymie terytorium zostało podzielone na dwanaście dziedzicznych capitanias. Paolo Scarano. Brazylię łączyła z Królestwem Neapolu stała. istniał już zjednoczony naród brazylijski. listopad . oraz Rio de Janeiro. 25 Homero Barradas. 24 . np. „Catolicismo”. lipiec . podobnie jak São Paulo. Rapporti politici. kiedy to koronę portugalską wiązała unia personalna z koroną hiszpańską. s. z których z biegiem czasu wykształciły się stany tworzące brazylijską federację. „Wojny holenderskie przyniosły korzyść w postaci nieznanej wcześniej konsolidacji rozmaitych elementów kolonizacji w jeden jej typ. . . Diego Lopes Santiago. Brazylijska świadomość narodowa umacniała się w zmaganiach z Holendrami. Lucio Mendes. Pernambuco i Maranhão. Calmon. w której znalazł się kontyngent z Neapolu dowodzony przez Carla Andreę Caracciolo.”28 Pierwszy typ brazylijskiej arystokracji stanowili senhores de engenho. fe. Pozostałe trzy: Bahia. Rio. I. Do Brazylii przybyło wówczas wielu oficerów włoskich. 28 P. História do Brasil. tłum. Companhia Melhoramentos de São Paulo. Idem. niezwykle trafnie określa mianem «komórek rozrodczych» brazylijskiej tkanki następujące miejscowości: Bahia. Ricardo Ricciardi Editore. Napoli . które założyli «własnymi rękami». I soldati napoletani nelle guerre del Brasile contro gli olandesi ( ). As capitanias hereditárias. Cabral SJ. Martírio e heroismo na resistência ao herege invasor. głównie neapolitańskich (zob. Kiedy w roku holenderska Kompania Zachodnioindyjska zajęła Bahię. wrzesień . 27 Zob. Pernambuco i Maranhao także zawdzięczają swój rozwój jezuitom”. . nr . s. Calvinistas holandeses invadem cristandade luso-americana. .K XX rozrodczych”24 Brazylii. Fundação do Patrimonio Histórico e Artístico de Pernambuco. Napoli ). Gian Vincenzo Sanfelice. markiza Torrecuso. G. nr . czy 27 W momencie kapitulacji Recina nieco dłużej ( ) w Recife. włoskie. 26 Pedro Calmon. Primeiro ensaio de um Brasil orgânico. Societa Napoletana di Storia Patria. skutecznie bronił Bahii przed holenderskimi kalwinistami usiłującymi utworzyć protestanckie państwo w Ameryce Południowej. którzy zdołali uchwycić przyczółek w Bahii ( ).. Jesuitas no Brasil (século XVI). Gino Doria. Pernambuco. Z owej piątki dwie (…) stanowią owoc wyłącznej inicjatywy jezuitów: São Paulo.26 Brazylia pozostawała integralną częścią Królestwa Portugalii nawet w okresie pomiędzy rokiem a . Livraria José Olympio Editora. Zob. osobistości dworu”. Historia da Guerra de Prnambuco. s. Rio i Maranhao. nr .25 Gubernatorzy obdarzeni bogatymi prerogatywami i hojnymi nadaniami byli wybierani przez króla Portugalii spośród „najlepszych: byłych żeglarzy. São Paulo. Storia della Civiltà brasiliana. W roku inny neapolitański dowódca. owocna współpraca. São Paulo . czyli plantatorzy trzciny cukrowej – podstawowej uprawy „João Ribeiro. . ostatniego holenderskiego bastionu. Recife . L. Industria Tipografica Italiana. „Catolicismo”. weteranów. s.

Casa-Grande & Senzala. Ministério da Educação e Cultura. Editora José Olympio. Konno. Główny obszar upraw stanowił stan Pernambuco. wszechobecnej w obrazie feudalnej capitanii przez cały okres kolonialny. Storia della Civilta brasiliana. York . Trzcinę cukrową.. jedenastotomową pracę Affonso de Taunay. . imperialnej i republikańskiej Brazylii. s. zob. niczym jeźdźcy fortuny przekraczali koryta rzek. każde wzniesione ogrodzenie. .29 Plantacje trzciny cukrowej. . I. História Geral das Bandeiras Paulistas. t. też J. São Paulo . São Paulo . budowane nieopodal ciągów wodnych. która aż do roku stanowiła główne źródło bogactwa Brazylii. Edicões Melhoramentos. Raposo Tavares e a formação territorial do Brasil. Cortesao. Universidade de Brasilia. P. Indústria e Comércio. Zob. Rio de Janeiro . wyd. tworzyły pierwociny brazylijskiej cywilizacji rolniczej. zdobywali górskie szczyty. 30 wszak to właśnie senhores byli siłą odpierającą inwazje Holendrów. São Paulo . 32 z odwagi i niespokojnego ducha przygody – bezpośrednich spadkobierców tradycji descobridores. . każda zbudowana przetwórnia cukru w sposób nieunikniony wymagała działań wojskowych. Powstanie. streszczoną w História das Bandeiras Paulistas. Ministério da Agricultura.” Francisco José Oliveira Vianna. przypominał fortecę. 30 Gilberto Freyre. Rio de Janeiro . po nieoczekiwanym odkryciu złota w stanie Minas Gerais. Ricardo Roman Blanco. przypada początek trzeciego z socjo-ekonomicznych cyklów rozwoju kraju: okres wielkiej cywilizacji kawy. dwór właściciela plantacji. s. Francuzów i Anglików. Zob. 32 Na temat bandeirantes zob. „Każde zaorane pole. . uprawiano na północy i na południu Brazylii do końca szesnastego stulecia. O Povo Brasileiro e a sua Evolução. . stało się ono głównym produktem brazylijskiej gospodarki. idealny produkt dla kraju w początkowym okresie rozwoju. Las „bandeiras”. Calmon. Od północy po południe nowe gospodarstwa rolne i pastwiska zakładało się z mieczem w dłoni. t. s. Hamilton Press. imponującą. którego port Recife w siedemnastym wieku przekształcił się w największy na świecie ośrodek handlu kawą. ss. nieprzyjaciół Wiary i Króla. też Plinio Corrêa de Oliveira. rozwój i zmierzch szlachty ziemskiej w kolonialnej. młyny i małe rafinerie obsługiwane przez niewolników. zapuszczali się daleko w głąb lądu w poszukiwaniu drogocennego kruszcu. Okres dominacji złota i szlachetnych kamieni wysunął na pierwszy plan grupę bandeirantes (zbrojnych poszukiwaczy). apendix do amerykańskiego wydania Szlachty i analogicznych elit tradycyjnych w orędziach Piusa XII. każda zaludniona sesmaria. 29 . z łopoczącą flagą na przedzie. Na połowę XVIII w.31 Uprawa i przetwarzanie trzciny cukrowej wyczerpywały aktywność rolniczo-przemysłową w ciągu dwóch pierwszych stuleci życia narodowego Brazylii. Wielki Dom (Casa-grande).. Brasilia . 31 Podbój nowych ziem łączy się wszakże z apektem militarnym.J … brazylijskiej. W wieku osiemnastym.

w pełni spokoju i blasku. maja r.34 Cesarstwo utraciło poparcie arystokracji ziemskiej.d. „prawo wolnego łona” nadawało wolność osobom powyżej roku życia urodzonym z matek-niewolnic. Historyk Gugliemo Ferrero pisał: „Brazylijczycy ujrzeli. Po bezkrwawym zamachu stanu. też Robert Conrad. São Paulo . W ówczesnej czternastomilionowej populacji Brazylii liczba niewolników przekraczała . Paris b. zapału i prawości. tolerancji i prostoty.. Sukcesję przekazał synowi. Dwa lata później nadał jej pierwszą konstytucję. 33 . wzorem patriotyzmu i kultury. Civilização Brasileira. P. Rangel de Castro. Rangel de Castro.. w odmienny jednakże sposób niż inne kraje latynoamerykańskie. Słynął z mądrości i filantropii. pod wpływem konserwatywnego ministra João Alfredo Corrêi de Oliveira księżniczka Isabella d’Eu. Editora Nacional. jak zmierzcha na kształt ślicznego letniego dnia. Był członkiem Akademii Francuskiej oraz wielu zagranicznych towarzystw naukowych i literackich. tzw. Heitor Lyra. Wspierał finansowo kształcenie wielu wybitnych Brazylijczyków. „Catolicismo” nr . weszło w życie „prawo sześćdziesięciolatków”. też Leopoldo Bibiano Xavier. . uważającej uwolnienie niewolników za posunięcie błędne i przedwczesne. listopada ogłoszono powstanie republiki. Corrêa de Oliveira. São Paulo ). Na temat zniesienia niewolnictwa zob. Les Presses Universitaires de France. Zjawisko niewolnictwa wygasało już wtedy samorzutnie.” S. nauki i literatury.w. mianowicie nie na drodze walki zbrojnej. Pedro II.K XX W wieku dziewiętnastym Brazylia uzyskała niepodległość. s. Zob. Luiz i Antônio. s. „Dom Pedro był monarchą wspaniałomyślnym. A legitimidade Monárquica no Brasil. siostrę Ferdynanda II. za: S. . Quelques aspects de la civilisation brésilienne. ratyfikowała ostateczne zniesienie niewolnictwa. Os últimos anos da escravatura na Brasil. nie szczędząc na ten cel własnych środków. uwalniające niewolników powyżej roku życia. regentka cesarstwa. 35 Cyt. którego tron objął syn króla Portugalii.”35 W roku Cesarstwo Brazylii przekształciło się w Federacyjną Republikę Brazylii. jak ich monarchia łagodnie i bez najmniejszego rozlewu krwi upada. Armando Alexandre dos Santos. wyd. którego długie i spokojne panowanie zakończyła rewolucja republikańska wybuchła po zniesieniu niewolnictwa. A margem do de maio.) poślubił w roku księżniczkę Teresę Cristinę. Historia de Dom Pedro II: . szczodrym i sprawiedliwym. W r. września w São Paulo cesarz Pedro I proklamował niepodległość Brazylii. V . książę Luiz Orleans-Braganza ( ). Zob. z którego to związku przyszli na świat trzej synowie: Pedro de Alcântara. Na temat Dom Pedra II zob. . Kiedy pierwszy z nich zrzekł się prawa sukcesji dla siebie i swego potomstwa. Rio de Janeiro . Dom Pedro e a gratidão nacional. . Quelques aspects de la civilisation brésilienne. Artpress. Emilia Vio i da Costa. Na nowej fladze znalazło się pozytywistyczDom Pedro II ( . São Paulo . Jej najstarsza córka Isabella ( ) wyszła za mąż za księcia Gastona Orléans d’Eu. grudzień . Dom Pedro I Braganza ( ). mecenasem sztuki. 34 W r.33 władcy-filantropowi. Poślubił on księżniczkę Marię Pia z Burbonów sycylijskich (zob. A abolição. następcą tronu został jego brat. „O Legionário” nr . a poprzez utworzenie cesarstwa. Global. na czas nieobecności podróżującego po Europie ojca. króla Obojga Sycylii.

. Oto europejskie miasto pośrodku tropików. s.36 „Brazylia staje wówczas u progu czasu. Campos Sales ( ). kiedy to zacznie celować w próbach uczynienia «Postępu» bogiem. s. Westview Press. . s. G. . Rio de Janeiro . .38 Był to „złoty okres” Pierwszej Republiki. Fratelli Treves Editori.J … ne mo o: „Porządek i Postęp”. 36 . Boulder (Colorado) . Afonso Pena ( . I.). gdzie dyskutowało się „miło o wielu rzeczach z najwyższym kapłanem. t. 37 G. z czego ponad procent zamieszkiwało tereny wiejskie. Freyre. Plinio Doyle. 38 Kolejnymi głowami państwa byli: Prudente de Morais ( . leniwie płynąca rzeka Tietê.39 . wyd.”37 Republikę tworzyła federacja niezależnych stanów. . Brasil . politycznego i społecznego u początku dwudziestego stulecia znajduje się w São Paulo. t.). . z których każdy posiadał odrębny parlament i rząd. osiemset metrów nad poziomem morza. Fra i due mondi. Nastąpił rozdział Kościoła od państwa.). Gugliemo Ferrero opowiada o swej wizycie w „świątyni ludzkości”. Jednakże ulice już poszerzono. Livraria José Olympio Editora. Rodrigues Alves ( . „Order and Progress. Bardziej ogólnie: Ronald M. São Paulo: europejska wyspa na amerykańskim kontynencie Centrum brazylijskiego życia ekonomicznego. t. I. Na przełomie wieków Brazylia liczyła mieszkańców. Pierwsze dziesięciolecie XX wieku upłynęło w Brazylii w klimacie euforii i optymizmu wywołanego nadziejami zrodzonymi przez reformy instytucjonalne oraz gospodarczy i społeczny rozwój kraju. Miasto rozciągające się na płaskowyżu. Rio de Janeiro .” A political History of Brazil. a w miejsce domów w stylu kolonialnym coraz częściej pojawiają się wille i inne nowoczesne budowle. Domy są tu jednopiętrowe i ściśle ze sobą sąsiadują.). Schneider. Biblioteca Nacional. Nilo Peçanha ( .). Milano .40 Z jednej strony okala je szeroka.. pasmo górskie Serra da Cantareira zaś dostarcza mu życiodajnej wody. przekształcając je w trójpasmowe aleje. mieszczącej się przy ulicy Beniamina Constanta w Rio de Janeiro. mające przed sobą wielką przyszłość. zwielokrotniło swą populację z około pięćdziesięciu tysięcy w roku do ponad trzystu pięćdziesięciu tysięcy w roku . 39 Gdybyśmy mieli wzorem dawnych historyków nadawać nazwy epokom. brazylijską polityką zagraniczną kierował zaś w owym okresie nieprzerwanie baron Rio Branco ( ). a «Nauki» boginią dla swych intelektualnych elit. Hermes da Fonseca ( . Ferrero. s. 40 Ibidem. panem Texteirą Mendesem”. zadekretowano małżeństwa cywilne i przekształcono politykę gospodarczą kraju. czas Pierwszej Republiki byłby „okresem złotym”. Ordem e Progresso.

sto trzydzieści tysięcy mieszkało w stolicy. Kiedyś znane było niemal wyłącznie dzięki uniwersyteckiemu wydziałowi prawa. W ciągu kilku miesięcy pojawiły się tu wielkie interesy i poważne gałęzie przemysłu. prawdziwi depozytariusze narodowej energii. populacja włoska liczyła około miliona. . W r. Werneck. już w roku szczyci się niewiarygodną liczbą trzydziestu milionów pasażerów. s. z których buchają ogromne kłęby dymu. 43 Batista Cepelos. 41 . niezmierzony tłum faluje na kształt rzeki. Brazil. które w ciągu pięciu lat przeszło ogromne przeobrażenia. „L’Illustrazione italiana” nr . może konkurować z europejskim. Paulo. . a górujące nad wszystkim kominy.”42 W rozpalonym gorączką pracy i inicjatywy mieście transport tramwajowy. Dove vive un milione di Italiani. reszta zaś zamieszkiwała miasta w głębi kraju (s.”43 Przyczynę owego nadzwyczajnego wzrostu stanowiły – zdaniem Stefana Zweiga – te same uwarunkowania geopolityczno-klimatyczne. sierpnia .. Antologia Brasileira. „Miasto huczy gorączkową krzątaniną. Paulistas wykazywali znacznie więcej energii i zdolności niż pozostali Brazylijczycy. z czego sześćset tysięcy pracowało w fazendas lub innych przedsiębiorstwach rolnych. Zweig.44 Już od siedemnastego wieku. 44 S. opisuje to miasto jako żyjące w erze poprzedzającej okres wielkiej pomyślności. (…) Teraz jest to miasto rozedrgane i rozbrzmiewające pracą. s. które czterysta lat wcześniej skłoniły ojca Nobregę do uznania tegoż właśnie miejsca za najlepszy punkt wyjścia dla dalszej ekspansji w głąb Brazylii. w jednej trzeciej zamieszkiwanemu przez Włochów. kalają błękit nieba. s. w: E. Całym jego życiem byli studenci i wszystko toczyło się poważnym i spokojnym rytmem prowincjonalnego miasta. ich pragnienie ryzyka. „Paulistas. ). . semper novarum rerum cupidi (nieustannie żądni nowości). Lo stato di São Paulo in Brasile. 42 Ibidem.K XX Używający pseudonimu „Italicus” autor listu wysłanego z São Paulo w lipcu roku.. zdobyli i odkryli ten kraj. którego pierwszą elektryczną linię otwarto w roku . Czasopismo to poświęca obszerny artykuł stanowi São Paulo. s. 45 Ibidem. . dziennikarstwo. O ‘fundador de S.”45 Italicus. postępu i ekspansji przeniosło się w następnych stuleciach na handel i przemysł.41 „São Paulo rozrosło się w ciągu dwóch dekad z iście północnoamerykańską gwałtownością. do której się przygotowuje. banki zbijają ogromny kapitał.

U podstawy tego femomenu leży charakterystyczna portugalska dobroć i duch uniwersalizmu.48 Przy ulicy de Novembro. Vincenzo Grossi. Ogromna większość imigrantów włoskich przybyłych do Brazylii osiadła w São Paulo. iż nie ma Brazylijczyka. jedno z ulubionych miejsc spotkań eleganckiego São Paulo. w: Georges Raeders. Księgarnia Garraux. Trento. której główna ulica nosiła miano Caetano Pinto. . Le comte de Gobineau au Brésil. III. Niemal wszyscy robotnicy zatrudnieni w rozwijającym się w mieście zaludniali tłumnie dzielnicę Brás. Najbardziej arystokratyczna część miasta nazywa się Champs Elysées. w której rozmaite nurty europejskiej kultury i różne style życia splatają się w jedno. W roku był on właścicielem największego w Ameryce Południowej koncernu przemysłowego. Angelo Trento. (…) Społeczeństwo São Paulo wykazuje dwojaką tendencję: świadomie E. miasto fazendeiros (farmerów). Históriae Tradições da Cidade da São Paulo. A presença italiana no Brasil. ale także francuskiego szampana. najbardziej reprezentacyjnej z tak zwanego „Trójkąta”. Silva Bruno. niemiecka guwernantka rodziny Prado. „ludzi. s. Editora Paz e Terra. 49 Zob. Storia della colonizzazione europea nel Brasile e della emigrazione italiana nello Stato di São Paulo. Brazylijczyk to ktoś. São Paulo . Antenore. 46 47 . importuje z Europy nie tylko książki. 48 Hrabia de Gobineau opowiada o swej rozmowie z cesarzem. „Wydaje się. W roku do Brazylii zawitał wraz z żoną Filomeną i dwójką dzieci dwudziestosiedmioletni Francesco Matarazzo. ). Torino . Au Palais Royal. Emigracja ta zbiegła się w czasie z końcem niewolnictwa. Rozwój ekonomiczny zawdzięcza São Paulo głównie emigracji włoskiej. wyd. Matarazzo. Nouvelles Editions Latines. wyd. Belo Horizonte . szwajcarskie czekoladki. Paris . São Paulo de outrora.. . Os Meus Romanos. t. którzy bardziej szczycili się swymi gospodarstwami niż swoim miastem.46 posiada wygląd zewnętrzny i duszę wielkiej metropolii. . Indústrias Reunidas F. konkretnie – Paryż”. kto żarliwie pragnie mieszkać w Paryżu” (list do Madame de Gobineau z czerwca r.47 natomiast kulturę. Padua . Là dov’è la raccolta del caffé. Milano . znajdujemy sklepy o nazwach wykluczających wszelką wątpliwość: Au Printemps. podczas której ten zapytał: „Cóż więc pan myśli o Brazylijczykach?” Hrabia odparł: „No cóż. s. s. . Rovílio Costa i Luis Alberto de Boni. Editora Itatiaia Limitada. a jeżeli już o mieście wspominali. umożliwiający łączenie i stapianie się ze sobą tak wielu odmiennych elementów. Alegrias e Tristezas de uma educadora alemã no Brasil. Fondazione Giovanni Agnelli. wina z doliny Renu. który by nie mówił po francusku” – zauważa ze zdumieniem Ina von Binzer. to mieli na myśli jedno z miast europejskich. L’emigrazione italiana in Brasile. Zob. Societa Editrice Dante Alighieri.J … São Paulo. że ani raz w ciągu całego tygodnia pobytu nie doświadczyłem uczucia przebywania w obcym kraju. Paulo Cursino de Moura. maniery i życie towarzyskie – francuskiej. s.49 Georges Clemenceau tak relacjonuje jeden z epizodów swej podróży po Ameryce Łacińskiej w roku : „Miasto São Paulo jest w niektórych aspektach tak zadziwiająco francuskie. włoskie A. Au Louvre.

t. autor zauważa. s. Naznaczona takimi cechami arystokracja São Paulo harmonijnie połączyła kilka charakterystycznych dla siebie elementów: wiarę. „Podczas tych uroczystości. ale zarazem protestant i republikanin. Nie znajdziemy Francuza o bardziej dwornych manierach. . czyta i zna wszystkich naszych autorów. które u końca mijającego stulecia stanowiły żywy symbol ekonomiczno-społecznej elity miasta. nowości i wielkich odkryć. Było to dziedzictwo przekazane nam przez Portugalię. wyd. Clá Dias. lecz wciąż żywy aromat moralności chrześcijańskiej pozostawał najważniejszym czynnikiem życia społecznego. Le progrès brésilien. La participation de la France (Plon-Nourrit. które określają jego charakter. z którym Brazylia niedawno jeszcze tworzyła jedno królestwo. czy we Francji. 51 J. s. „Brazylijczyk intensywnie odczuwa niezrównaną atrakcyjność kultury francuskiej. stonowanej szlachetną. równolegle rozwija wszystkie aspekty brazylijskiej indywidualności. elegancji i luksusu. Paris . córki Georges Clemenceau. rozważnym acz śmiałym.”51 Pierwszą dekadę dwudziestego wieku São Paulo rozpoczęło wydarzeniem społecznym pieczętującym sojusz dwóch dynastii. São Paulo . który zarazem jest człowiekiem interesu. . ufność w „nieśmiertelne pryncypia” rewolucji francuskiej i nostalgię za cywilizacją oraz stylem ancien régime. I. Paulista bez wątpienia pozostaje w głębi duszy Paulistą. iż „Brazylia (…) do głębi swej istoty przylgnęła do francuskiej myśli (ibidem. czy to w Brazylii. a mianowicie ślubem pięknej Eglantiny. Notes da Voyage dans l’Amérique du Sud ( ). artystów i filozofów” (ibidem. a do tego znającym się na kawie. ogromnych krzyży. z najżywszą sympatią podąża śladami naszego ruchu intelektualnego. . . kraj. przyjemniejszego w rozmowie i obdarzonego bardziej arystokratyczną delikatnością ducha. S. s. pomimo parady bogato zdobionych mundurów. Clemenceau dostrzegł paradoksy własnej duszy oraz sprzeczności belle epoque odzwierciedlone w Brazylii: arystokratycznego ducha i naiwny pozytywizm. Francja jest krajem jego marzeń. wrażliwy jest na naszą twórczość artystyczną. ). Dona Lucilia. opublikowanej również w roku pt.” Wanderley Pinho. s. Livraria Martins. Paris ). s.”50 Wandejczyk z pochodzenia i charakteru. Salões e Damas do Segundo Reinado. życie towarzyskie oraz zasadę doboru. Ribeirów dos Santos wspomina się tu jako jedną z rodzin zauważanych na przyjęciach paulistowskiej arystokracji. panuje iście rodzinna atmosfera. „W takiej atmosferze – złożonej ze splendoru i etykiety. krainą mędrców. W książce autorstwa barona d’Anthouard. radosną nutą francuskości – wielowiekowy. jest dlań krainą dobrobytu i przyjemności. Utz.. 50 . czy też gdziekolwiek indziej. diamentów i innych klejnotów. ).K XX kierując się francuskim duchem.

II. zwana Rosée. Mniej „światowym” i bardziej prywatnym wydarzeniem był inny ślub.. synem rajcy miejskiego. Dona Lucilia. która w sposób naturalny ukształtowała się w Brazylii już w szesnastym stuleciu. pochodzili z zasiedziałych rodzin arystokracji ziemskiej. Joaquim Arcoverde. których radosny dźwięk zdawał się uświetniać to wydarzenie. które matka ofiarowała Bogu zanim jeszcze przyszły na świat. Rosée i Plinio. 53 J.. Antônia Prado. którą kierował ad interim po śmierci biskupa José de Camargo Barros ( ). Rodzina została wkrótce pobłogosławiona dwójką dzieci. .J … hrabiego Antônia Alvaresa Penteado. Jedną z wybitnych osobistości paulistowskiego życia religijnego na przełomie stuleci był Msgr Francisco da Paula Rodrigues urodzony lipca r.W r. utworzył parafię św. a zmarła w r. który w okresie dziesięciu złotych lat São Paulo ( ) sprawował urząd burmistrza. który odbył się kilka lat później. Duarte Leopoldo e Silvę (swego przyszłego następcę na stolicy biskupiej). pierwszych kolonizatorów Brazylii. grudnia roku. Siostra Plinia. s. przy akompaniamencie dzwonów kościoła Św. Wśród gości obecnych na ślubie znaleźli się: hrabia Antônio Alvares Penteado z żoną Anną Pauliną Lacerda. Dona Lucilia. Benedito de Souza. Clá Dias. która urodziła się lipca r. później zaś wikariusza generalnego diecezji.54 Jego rodzice. zmarły czerwca r. historyk Affonso d’Escragnolle Taunay ( ). S. a którą zarówno pod względem statusu społecznego. Manoel Antonio Duarte de Azevedo ( ). Clá Dias. Piastował stanowisko kanonika katedry w São Paulo ( ). zajmujący się historią Bandeiras. . przewodniczący Senatu oraz Instituto Histórico e Geográfico de São Paulo. t. Rosenda Corrêa de Oliveira. João Paulo Corrêa de Oliveira i Lucilia Ribeiro dos Santos.. Cecylii i skierował do pracy w niej ks. archidiakona ( ). s.53 . 54 Kościół Św. którego w roku zastąpił ks. Dwie stare brazylijskie rodziny połączyło wówczas małżeństwo João Paulo Corrêi de Oliveira oraz Lucilii Ribeiro dos Santos. Pobłogosławiona kołyska Plinio Corrêa de Oliveira urodził się w niedzielę. z młodym Antôniem Prado. W tymże kościele został ochrzczony czerwca roku . przyszły prezes Instituto Histórico e Geográfico. S. „dobrze 52 J. jak i wykwintnych manier porównać by można ze szlachtą europejską analogicznego okresu. . III. Ceremonii w kaplicy Seminarium Duchownego w São Paulo lipca roku przewodniczył monsignore 52 Francisco de Paula Rodrigues. Cecylii zbudowany został w roku . t. Rodzina Corrêa de Oliveira wywodziła się z warstwy plantatorów trzciny cukrowej. Cecylii.. ówczesny biskup São Paulo. Antônia Castro Magalhães. wyszła za mąż za farmera z Minas.

Najbardziej kompletną pracą na temat tej postaci jest: Paulo do Valle. w: Obras Completas. kiedy to pierwsi Portugalczycy i ich rodziny.J. Zmarł marca roku w Rio de Janeiro.K XX urodzonych. obdarzony niezwykłą inteligencją. znoszącym w Brazylii niewolnictwo. t. 57 João Alfredo Corrêa de Oliveira. t. I. . Il Brasile nasce oggi. A. Biographia do Dr. II. 59 Na temat Gabriela José Rodriguesa dos Santos ( ). Podczas pełnienia tej funkcji. „Czterystuletni” Paulista to człowiek miły. 58 Czterystuletni Paulistas „są czymś więcej niż szlachtą. maja roku wraz z księżniczką Izabelą. . później dożywotnim senatorem cesarstwa. Są depozytariuszmi i szafarzami „brazylijskości”. jego udziałem stała się również znakomita kariera polityczna: był członkiem kongresu przez kilka kadencji. Ważna postać rodu to pradziadek Plinia. w wieku trzydziestu pięciu lat został ministrem cesarstwa w konserwatywnym gabinecie Rio Branco. zob. O Barão de Goiana e sua Epoca Genealógica. (…) Dla pokoleń owych odziedziczona ziemia stanowiła fideicommissum ich rodów.56 stryjeczny dziadek Plinia. i z którego zbierały żniwo bogactwa i cnoty. złożył podpis pod słynnym Złotym Prawem. także w: J. Edições Melhoramentos.58 założycieli miasta São Paulo. s. wyd. arystokratów swego wieku”. t. podobnie jak honor. Gabriel José Rodrigues dos Santos. herb zaś – skarb droższy nad życie. Canaviais e Engenhos na vida politica do Brasil. Eli. stanowiąc siedemdziesiąt procent politycznej klasy rządzącej krajem wszelkimi sposobami broni się przed społeczeństwem. w: Minha Meninice & outros ensaios. opisuje niezapomniany profil tych „silnych pokoleń kochających kraj. S. . s. Gabriel José Rodrigues dos Santos (biografia opublikowana wraz z mowami parlamentarnymi Rodriguesa dos Santos. Recife . t. . s. XI. Po ogłoszeniu republiki został eminentnym członkiem Brazylijskiego Dyrektoriatu Monarchicznego oraz prezesem Banku Brazylii. São Paulo b. W artykule tym młody bratanek z ogromną przenikliwością psychologiczną opisuje intelektualną ewolucję swego stryjecznego dziadka – od pozycji stricte liberalnych do szczerze praktykowanego katolicyzmu. oprac.55 João Alfredo Corrêa de Oliveira. João Alfredo Corrêa de Oliveira. regentką cesarstwa. został profesorem prawa na uczelni w Recife. Ribeirowie dos Santos. . J. w wieku osiemdziesięciu siedmiu lat.d. Clá Dias. Dona Lucilia. s. ekspert w dziedzinie prawa publicznego swoich czasów.. owych bandeirantes walczących z holenderskimi heretykami. . Paula Brito. w którym ujrzały złoty blask wolności i niezależności.”57 Urodzony grudnia roku João Alfredo. od których się wywodzą. Tip.. . członkiem rady stanu i wreszcie prezesem rady ministrów. grudnia . rodzina matki Plinia. Corrêa de Oliveira. zaliczany do jego najwspanialszych mówców. 56 P.59 55 Fernando de Azevedo. profesor prawa i członek parlamentu. Świat powstał dla nich czterysta lat temu. Posiada silnie zakorzenione poczucie przynależności do rodu i jest nieprzystępny. Clá Dias. wylądowali na brazylijskiej ziemi. „Diário de São Paulo”. s. . wywodzą swe tradycje z klasy „czterystuletnich Paulistas”.w.” Corrado Pizzinelli. Editora Massangana. III. Ribas). s. ‹‹prawdziwymi gentlemenami›› czy arystokracją. uprzejmy i dumny. Milano .. Dona Lucilia. Rio de Janeiro . S.

Z serc matczynych do serc dzieci: Dona Lucilia Ribeiro dos Santos Lucilia Ribeiro dos Santos. Byli to: Antônio ( ). podobnie jak pobliska „Villa Penteado”. niewielki pałacyk wzniesiony w stylu art nouveau na polecenie hrabiego Antônia Alvaresa Penteado według projektu Carlosa Ekmana. Plinio Corrêa de Oliveira czerpał wzór z matki nie zaś z ojca. Caio ( . jednego z najwybitniejszych ówczesnych prawników São Paulo. Martinico ( ). 62 João Paulo Corrêa de Oliveira urodził się w roku . matka Lucilii. Dona Gabriela Ribeiro dos Santos. jednej z najbardziej wpływowych postaci paulistowskiej sosjety. . i Gabrieli ( ). São Paulo . Levi. ). choć z ojcem łączyły go czułe więzy długiego. s. należała do stałych bywalczyń słynnego salonu Dony Veridiany. zmarł stycznia r.J … Jego córka. „Cultura” . ). O ile Dona Lucilia znajdowała życiowy wzór w swym ojcu. prawdopodobnie za radą swego stryja. gdzie zamieszkała w ekskluzywnej willi dzielnicy Campos Eliseos. córka Antônia. Rodzina Prado wraz z rodziną Penteado „symbolizowały życie ekonomiczno-przemysłowe São Paulo czasów Pierwszej Republiki” (ibidem. 61 matka Plinia. barona Iguape. mogący równać się z publikowanymi na całym świecie żywotami świętych” (ibidem. João Paulo Corrêę de Oliveira. mały renesansowy pałacyk położony w dzielnicy Higienópolis. Zmarła w roku w wieku lat jako uosobienie „matriarchy” rodu. arystokratycznym otoczeniu. Antonio Royo Marína OP. . „Jest to – pisze on – autentyczny i najpełniejszy żywot Dony Lucilii. s. z którym miała czworo dzieci. ze wstępem o. s. W roku rodzina przeniosła się do miasta São Paulo. iż poród niesie ze sobą wysokie ryzyko. Zob. 62 który przybył do São Paulo ze stanu Pernambuco leżącego na północnym wschodzie Brazylii. . stanowił centrum życia towarzysko-intelektualnego São Paulo. 61 Wiadomości na temat tej nadzwyczajnej postaci czerpiemy z biografii autorstwa J. Oczekując narodzin Plinia. Tam w wieku lat trzydziestu Lucilia poznała i poślubiła prawnika. A Família Prado. urodziła się kwietnia roku w Pirassununga w stanie São Paulo. Dona Lucilia. oryginał angielski: The Prados of São Paulo: An Elite Brazilian Family in a Changing Society. jako druga z piątki dzieci. Dona Lucilia usłyszała od swego lekarza. wspólnego życia. poślubiła Martinho da Silva Prado ( ). Dzieciństwo spędziła w spokojnym. . które może spowodować 60 Veridiana Valeria Prado ( ).) i Eduardo ( ). mających w przyszłości odegrać istotną rolę w życiu Brazylii. w São Paulo. Antônio Ribeiro dos Santos. João Alfredo. pod wpływem rodziców: Antônia ( ). Darrell E.60 Na początku dwudziestego wieku chácara Dony Veridiany. S. Clá Dias pt.

W stosunku do dzieci przejawiała matczyną zwierzchność. 63 64 . II. ale bezstronne i czułe w stosunku do osoby. . . Jana Bosco i św. nauczyła mnie kochać Święty Kościół Katolicki. 67 J. t. Analogiczne zasady matka stosowała wobec Rosée. . „Tradizione. iż właśnie matce zawdzięcza duchowe znamię... s. którzy wywodzą własne cnoty z cnót swoich matek. Teresy z Lisieux wielka jest rzesza świętych. ale nawet podczas wymierzania kary czy udzielania reprymendy jej łagodność pozostawała tak widoczna.”63 Oto akt heroizmu ukazujący jej życiową cnotę. Była prawdziwą panią domu. un’ideale. które od dzieciństwa naznaczyło jego życie: „Moja matka nauczyła mnie kochać naszego Pana Jezusa Chrystusa. w: Jean Delumeau (red. II. Dona Lucilia odpowiedziała spokojnie i stanowczo: „Doktorze. Dona Lucilia. Cerf. Le Curé D’Ars. która skłaniała mnie do refleksji. ponieważ zapewniała porządek w każdej sferze życia. św. w pełnym tego słowa znaczeniu.”67 J. też Geneviève Gabbois. A także. Innymi słowy. t. Augustyna po św.). Paris . Desclée de Brouwer. . . Clá Dias. a religia przepłynęła z jej serca do mego. La jeunesse de Lacordaire. jak niewłaściwym byłoby wykroczenie przeciw jej autorytetowi. że stanowiła dla nas pocieszenie. Bernarda. . Vous êtes presque la seule consolation del’Eglise. Le problème de l’heure présente. S. . Msgr Henri Delassus. Tak więc. to mianowicie. t. Niekiedy nas karała. un’epopea. nabożeństwo do Najświętszego Serca Pana Jezusa oraz do Najświętszej Maryi Panny. III. Zob.. s. jak mleko nieskażone i pozbawione goryczy. Dona Lucilia. La religion de ma mère. czy wobec tego nie powinna zdecydować się na aborcję. było to zwierzchnictwo sprawowane z miłości do hierarchicznego porządku rzeczy.K XX śmierć jej lub dziecka. apostolską wiarę. Ludwika Francuskiego.”65 W ten sam sposób Plinio Corrêa de Oliveira wspominał. „Jedna z cech mojej matki szczególnie mi się podobała. 66 P. Matka była zawsze gotowa wysłuchać dziecięcego usprawiedliwienia. Lille . s. s. t. takiego pytania nie zadaje się matce! Nie powinno ono nawet przyjść panu do głowy. Corrêa de Oliveira. dobroć stanowiła istotę jej władzy. Lyon-Paris . François Trochu. .”64 Ojciec Lacordaire pisze zaś o własnej matce: „wychowała mnie dzielna i silna chrześcijańska matka. . s. . Famiglia. Paris . S. Autorytet jej cechowała łagodność. chociaż – jako wobec dziewczynki – z większą delikatnością. U początku drogi ku świętości stoi często – jak zauważa Msgr Delassus – cnotliwa matka. gdyż byłaby zarazem złym zachowaniem i złym uczynkiem. Un uomo. Cerf. Libraire Catholique Emmanuel Vi e. św. Zob. Clá Dias. s. Na pytanie lekarza. t. s. 65 P. Kanonik Trochu notuje: „Cnota łatwo przechodzi z serc matczynych do serc ich dzieci. mianowicie rzymskokatolicką. której dotyczyło” (ibidem.). Baron. Le rôle des femmes dans la transmission de la foi. jakim smutkiem napełniłaby ją podobna postawa z mojej strony. iż w każdej sytuacji była panią domu.”66 „Od niej otrzymałem coś. co należało brać z najgłębszą powagą. Proprietà” nr . Od św. I. s. Karcenie jednakowoż nie wykluczało życzliwości.

72 Ibidem. Bartolomeo Taddei della compagnia di Gesù apostolo del S.69 Niedaleko domu Ribeiro dos Santos znajdował się kościół pod wezwaniem Najświętszego Serca Jezusowego. t.72 68 Nabożeństwo do Najświętszego Serca ilustrują trzy papieskie encykliki: Annum Sacrum ( ) Leona XIII. Cuore in Brasile. w jego duszy kształtował się obraz Kościoła.. II. założył tam Apostolstwo Modlitwy i począł rozpowszechniać kult Najświętszego Serca. klasyczną pracę Augusta Hamona. który kierował rozwijającym się na całym świecie Apostolstwem Modlitwy.. Na temat nabożeństwa do Najświętszego Serca zob. III. Henri Ramière ( ). encyklika Annum Sacrum z maja r. gdzie w głębi prawej nawy stała piękna figura Maryi Wspomożenia Wiernych. S.”71 Dona Lucilia pozostała niezmiennie wierna nabożeństwu swej młodości. t. Ludwika Gonzagi w Itú. 71 J. aż do późnej nocy. Messaggero del Sacro Cuore. Miserentissimus Redemptor ( ) Piusa XI i Haurietis Aquas ( ) Piusa XII. 69 Leon XIII. członków i stowarzyszonych. Editrice Ancora. Clá Dias. Luigi Roumanie SS. Paris . Dona Lucilia zwykle upraszała łaski Bożej odmawiając Psalm oraz „nieustającą nowennę” do Najświętszego Serca Jezusowego (ibidem. od niego zbawienia błagać i oczekiwać”.. czerwca r. że cały sposób jej bycia wypływa z przywiązania do Najświętszego Serca Jezusowego przez wstawiennictwo Maryi. devozione. s. spędzała długie godziny. a listopada tego samego roku wstąpił do nowicjatu Towarzystwa Jezusowego. .). Culto. t. święcenia kapłańskie przyjął kwietnia r. I.J … Nabożeństwo do Najświętszego Serca charakteryzujące życie Dony Lucilii było nabożeństwem par excellence nowoczesnym68. s. Wieloletnim. W ostatnich latach życia. Zob. „Auxilium Christianorum”. W tej właśnie świątyni. Jak wspomina: „spostrzegłem. na modlitwie przed alabastrową figurą Najświętszego Serca stojącą w głównym hallu jej rezydencji. . Aristide Grève SJ.. Gaetano Falcone. który uczynił centrum swego życia. które powołał do życia. Milano . Poświęcenie rodzaju ludzkiego Najświętszemu Sercu Jezusowemu. Tam właśnie. Il P. s. Petropolis . . odbyło się czerwca r. Beauchesne. Dona Lucilia. Wysłany do Szkoły Św. w typowej dla dawnych świątyń nadprzyrodzonej atmosferze. we włoskiej miejscowości San Giovanni Valle Roveto. Editora Vozes. w Brazylii. liczba ośrodków Apostolstwa Modlitwy. rosła cześć młodego Plinia dla Matki Bożej spod Lepanto. s. . kiedy syn obserwował matkę zatopioną w modlitwie. a spośród publikacji najnowszych: Francesca Marie i. . Roma . Skupiały one ok. sięgała . wszak to wówczas papież Leon XIII nawoływał. Il Cuore di Gesù. Padre Bartolomeu Taddei.70 Zwyczajem młodej matki było zachodzić tam codziennie wraz z Plinio i Rosée. zasłużonym rektorem sanktuarium był O. Słupsk . Histoire de la dévotion au Sacré-Coeur. W chwili jego śmierci. w: Encykliki Leona XIII. który miał później odcisnąć na nim głębokie piętno.. W Brazylii nabożeństwo do Najświętszego Serca Jezusowego znalazło swego gorącego orędownika w osobie ojca Bartolomeo Taddei. zapowiedziane przez papieża w tej encyklice. by w Sercu Jezusowym „całą nadzieję pokładać. 70 Kościół pod wezwaniem Najświętszego Serca Jezusowego położony na terenach Campos Eliseos został zbudowany w latach i powierzony salezjanom. . Wielkim apostołem tego nabożeństwa był w dziewiętnastym wieku francuski jezuita. WSP. kiedy nie miała już siły udać się do kościoła. spiritualità. t. Królowej Różańca Świętego. Urodzony listopada r.

iż należy zachwycać się dobrem i jemu się poświęcać. bardziej niż ta czy inna cnota. Życie duchowe winno uzewnętrzniać się przez ciało. że było w niej coś. mogą sobie odtworzyć jej wizerunek moralny za pośrednictwem kilku. którym nie dane było osobiście poznać Dony Lucilii. Plinio niejednokrotnie powtarzał. t. Ale mam wrażenie. najczulszą żoną. Człowiek wszak składa się z duszy i ciała. Jak wspomina jej siostrzeniec. iż była stworzona do posiadania miliona dzieci. a nawet prababką. II. t. co dodawało głębi tym wszystkim uczuciom. a także przekonanie. S. jej serce biło rytmem pragnienia. wypowiedzianymi przezeń pewnego wieczoru do brata. Clá Dias. Adolpho Lindenberg: „Polaryzację tę wzniosła na wysoki poziom: jakiś czyn jest bardzo dobry. . co często obserwować można w zakonach kontemplacyjnych obdarowujących młodych nowicjuszy iście „książęcą” edukacją.74 Odzwierciedlała model kobiety idealnej. Jedną z jej cech była świadomość nieprzejednanej opozycji między dobrem i złem. Uprzejmość jest społecznym „ryIbidem. Dona Lucilia. których nie miała. która zachwyciłaby świętego Franciszka Salezego poszukującego Filotei. Pełna była niezmierzonej miłości. s. którzy zapamiętali ją w podeszłym wieku. ale rozlewały się o wiele szerzej. s. dobroci i matczynych uczuć. Jako dziecku czy młodzieńcowi. rzucało mi się w oczy jej przekonanie. które nie koncentrowały się wyłącznie na dwójce dzieci otrzymanych z łaski Opatrzności. inny jest bardzo zły. Warto wspomnieć jej głęboką obawę przed grzechem. które posiadała. a mianowicie to. iż zło jest okropne i należy go nienawidzić i pogardzać nim.K XX Duszę Dony Lucilii przepełniały pobożność i miłosierdzie. 73 74 .” J. Można powiedzieć. pełnych wyrazu fotografii oraz świadectw ludzi. w drodze na przyjęcie: „Soyons distingués (miejmy maniery) ad majorem Dei gloriam. że była nade wszystko matką! Przepełniała ją miłość nie tylko do dwójki dzieci. .75 Możemy sobie wyobrazić. osiąganym jedynie za pomocą starannie destylowanego przez stulecia wykształcenia oraz poprzez szlachetny wysiłek. lecz również do dzieci. III. najczulszą matką. by je poznać. iż Dona Lucilia wychowywała Plinia słowami świętego Franciszka Ksawerego. najczulszą babką. najczulszą siostrą.” Doskonałość manier jest owocem ascezy. a miłość ma się wyrażać zewnętrznymi aktami uprzejmości.”73 Ci. iż: „W najwyższym stopniu posiadała ona ogromny zasób czułości: była najczulszą córką.

przeł. szczególnie polecanej w przypadkach ostrych i przewlekłych stanów zapalnych. Courtoisie chrétienne et dignité humaine. . . „Uprzejmość jest dla miłości tym. Pierwsze spojrzenie ku Europie Znaczący element formacji kulturalnej brazylijskich elit początku dwudziestego wieku stanowiły podróże do Europy. Paul Celier. Jego zachowanie było wzorowe. które ją ucieleśnia. ks. w: NDB. Plinio Corrêa de Oliveira. Opatrzność chciała.77 osobisty lekarz kajzera. Uprzejmość jest liturgią braterskiej miłości. Dona Lucilia utrzymywała z doktorem Bierem przyjacielską korespondencję aż do jego śmierci w r. . opracowaną przez siebie techniką. . Aleksander Jełowicki. J. Clá Dias. Warszawa . Greifswaldzie. 76 Roger Dupuis SJ. s. 75 . pedagogią. Oficyna Wydawnicza Viator. profesor August Bier. Martin Müller. dokonuje tego typu zabiegów nową. Chora dowiedziała się. W staromodnej uprzejmości swej matki młody Plinio dostrzegał miłość do porządku chrześcijańskiego doprowadzoną do ostatecznych konsekwencji oraz podobnie radykalne odrzucenie nowoczesnego. Dla Plinia i jego rodziny okazja po temu nadarzyła się. by codzienne obcowanie ożywiało i wciąż odnawiało te wspólne cechy – aż do roku . który w sposobie bycia przypominał kardynała Merry del Val..”76 Lucilia Ribeiro dos Santos ucieleśniała wszystkie najlepsze cechy ducha starej arystokracji São Paulo. 77 August Bier ( ). by każdy z nich wydawał owoce pobożności według swego stanu i powołania.” Św. Piusa X. a konwersacja z nim fascynująca i niewyczerpana w swym bogactwie. zwanej bierterapią. kiedy Dona Lucilia zmuszona była przejść poważną operację z powodu kamieni żółciowych. . wielkiego watykańskiego sekretarza stanu w czasach św. działaniem. Filotea. iż niemiecki autorytet w dziedzinie medycyny. Paris .. który ją wyraża. Dona Lucilia. żywym roślinom Kościoła. . czyli droga do życia pobożnego. t. rewolucyjnego świata. w jaki sposób dusza może żyć na świecie nie przyjmując ducha tego świata: „Bóg – twierdzi on – nakazuje chrześcijanom. Od tamtych czasów jego życiu niezmiennie towarzyszyły: arystokratyczna postawa oraz uprzejme maniery. kiedy to Dona Lucilia zmarła w wieku dziewięćdziesięciu dwóch lat. s. Zob. słynącego ze swej duchowej pokory i doskonałości manier. która ją pobudza. czym liturgia dla modlitwy: rytuałem. II. Bonn i Berlinie zasłynął w historii medycyny wprowadzeniem specjalnej techniki terapeutycznej. t. był znakomicie przygotowany do życia towarzyskiego.J … tuałem” ożywianym chrześcijańską miłością i skierowanym ku chwale Bożej. Franciszek Salezy. s. profesor chirurgii w Kilonii. II ( ). Święty z Sabaudii na kartach swego słynnego dzieła uczy. Mame. sub voce. s.

księciem Cumberland. Dzieła wybrane. Guerra mondiale e catastrofe. I. t. PIW. W Berlinie na początku lipca młoda matka przeszła operację wykonaną przez profesora Biera. Towarzyszyli jej nie tylko mąż João Paulo oraz dzieci: Plinio i Rosée. znanego jako „patriarcha panujących monarchów”. tłumaczenie włoskie. Warszawa . Franciszka Józefa i Wilhelma II. „Kwestia wschodnia” i tocząca się na Bałkanach wojna bezustannie powracały na pierwsze strony gazet. Milano . Memorie. . jednak wieści o panującej w Wiecznym Mieście epidemii zmusiły ich do zmiany planów. W grudniu roku w Monachium zebrało się liczne grono panujących.”78 Tego lata panowała zimna. s. Rodzina wyruszyła więc w drogę powrotną i kwietnia roku przybyła do brazylijskiego portu Santos. III. Stamtąd udali się do Genui z zamiarem dalszej podróży do Rzymu. Lato roku upłynęło całej rodzinie w kwitnących przedwojennych Niemczech. Europę. z Ernestem Augustem hanowerskim z Brunszwiku Lünebergu. ale także jej matka Gabriela. Przez dziesięć kolejnych miesięcy cała ta rodzinna społeczność oddawała się zwiedzaniu głównych miast europejskich. gdzie aż do końca marca roku zatrzymali się w Hotel Royal przy Avenue Friedland. odbył się wielki Kongres Eucharystyczny. t. zła pogoda. przeł. w: Fryderyk Schiller. w obecności cesarza Franciszka Józefa i całego dworu. a maja roku następnego – by wziąć udział w Berlinie we wspaniałym ślubie księżniczki Wiktorii Luizy z domu Hohenzollernów. kiedy kazjer udał się z oficjalną wizytą do Szwajcarii. w Paryżu spadł nawet śnieg. by uczcić śmierć dziewięćdziesięciodwuletniego regenta Luitpolda z Bawarii. córki cesarza Wilhelma II. nim wielkie mury runęły. Mondadori. zdominowaną wówczas przez postacie dwóch wielkich władców. Kazimierz Brodziński. bracia z żonami oraz ich dzieci. okres rekonwalescencji spędziła na ciepłych kąpielach w Binz na wyspie Rügen. łączyła mocna sieć więzów dynastycznych. Na początku września. w Wiedniu.K XX W czerwcu roku Lucilia Corrêa de Oliveira wsiadła na statek w porcie Santos. 78 Bernhard von Bülow. (są to dwa pierwsze wersy Kasandry Fryderyka Schillera. po czym udała się do Wiesbaden i Kolonii. s. aby złożyć hołd papieżowi Piusowi X. Dona Lucilia wraz z rodziną spędziła zimę w Paryżu. do których książę von Bülow w swoich pamiętnikach odniósł słowa Schillera: „Radość była w Ilionie. ). A.

Paris . czego ja nie wymyśliłem i stworzyli to. „Catolicismo” nr .. mógł powiedzieć. do którego – jak czuję – zostałem zrodzony. . Zrodziło się z katolickiej mentalności ludzi. zanim Plinio powróci do Europy. nosili to samo pragnienie niewyobrażalnego. Flammarion.: Pierre Renouvin. to samo. Armand Colin. Oni wymyślili to. przekraczające osiem milionów zabitych. ale stary kontynent już teraz zdążył zapuścić korzenie w jego sercu. tak uniwersalne. Tymczasem jednak zbliżała się pierwsza wojna światowa. Zmierzch belle epoque W styczniu roku w Sali Lustrzanej pałacu wersalskiego odbyła się konferencja pokojowa80 kładąca kres wojnie bez precedensu w historii. co nastało długo przede mną. Complexe. une paix bâclée. Versailles. Alpy pokryte śniegiem. w głębi swoich dusz. tak doskonale odpowiadające głębokiej tęsknocie tak wielu ludzi. jak również o zasięg jej polityczno-społecznych reperkusji.J … Podróż po Europie wryła się głęboko w pamięć czteroletniego Plinia. który pozostał na zawsze: katedrę w Kolonii!”79 Upłynie czterdzieści lat. s. Oto jego słowa: „Coś tajemniczego pociąga całą mą duszę do pozostawania w zgodności z tymi cudownymi dziełami Kościoła katolickiego! To szkoła myślenia. którzy żyli przede mną i którzy również. P. Bieg Renu usiany zamkami. zarówno jeśli chodzi o straty ludzkie. marzec . wybrzeże Ligurii. to wszystko trwało już od stuleci. Michel Launay. Ich pragnienie było tak wzniosłe. stanowiła pierwsze jego spotkanie z cudami sztuki gotyckiej. mutatis mutandi. To coś większego ode mnie. niczym malowniczy balkon zwisający ponad Morzem Śródziemnym – odcisnęły głęboki ślad na duszy chłopca. O inimaginável e o sonhado. który oglądał podróżując wówczas z rodziną. Kiedy mnie jeszcze nie było. Na temat konferencji pokojowej w Wersalu zob. coś. która przez siedem stuleci strzegła relikwii Trzech Króli. że stworzyło pomnik. Le traité de Versailles. Corrêa de Oliveira. Pierre Milza. O każdym pomniku cywilizacji chrześcijańskiej. De Versailles à Berlin . Wizyta w kolońskiej katedrze z jej wyniosłymi wieżami. wspaniałości Notre Dame i Wersalu. czego ja nie stworzyłem. Bruxelles . Paris . 79 80 . Stąd wywodzi się sposób życia. . co napisał po zwiedzeniu katedry w Kolonii. woli i odczuwania.

Przeszłość pewnego złudzenia: esej o idei komunistycznej w XX w. która ledwo dyszy. The Fall of the House of Habsburg. Zeman. . co z niego zostało. . Pierwsza wojna światowa. 84 François Furet.. Milano . Roma . .82 stanowiąca na scenie narodowej i międzynarodowej zwieńczenie dzieła rewolucji francuskiej. La dissoluzione del’Austria-Ungheria. sformułowanymi przez amerykańskiego prezydenta Wilsona. London-New York . s. „oznaczają dla Europy bardziej rewolucję niż pokój”. Lieu Commun. François Furet. Das Haus Habsburg. Il Mulino. London . 83 Zob... s. Warszawa . Zybnek A. Lucarini. Edward Crankshaw. to niemiecka Austria.84 Mapa polityczna Europy naszkicowana podczas kongresu wiedeńskiego zostaje przerysowana zgodnie z nowymi kryteriami „samostanowienia narodów”. Według François Fureta. Cardinal. Il rischio . w którym „wojna zaczynała przybierać formę ideologiczną” był rok . Corrêa de Oliveira.83 Traktaty z lat narzucające bądź promujące transformację monarchii niemieckiej i austro-węgierskiej w republiki parlamentarne. zrywającej wszelkie więzy z przeszłością. stycznia r. . Joanna Górnicka-Kalinowska i Maria Ochab. okaleczone. La prima guerra mondiale. Podczas gdy Niemcy zaczynają rozwijać się w jedyną potęgę środkowej Europy. przekreślają wieki istnienia imperium carów i torują drogę nowej Rosji. zakończyła się – zgodnie z opinią węgierskiego historyka. B. Bologna . P. Françoisa Fejtö – jako wojna ideologiczna.K XX Niemcy zostały upokorzone i przeobrażone materialnie i moralnie. Il Saggiatore.” P. ibidem. Fejtö. rokiem. w których. Gian Enrico Rusconi. Na temat pierwszej wojny światowej zob. Leo Valiani. Come si decide la guerra. s. Przeszłość pewnego złudzenia: esej o idei komunistycznej w XX w. Wien ( ). jednak największym przegranym w tej wojnie okazało się cesarstwo austro-węgierskie. przeł. „O Legionário” nr . Oxford University Press. Tym celem była „republikanizacja Europy”. . F. W kwietniu prezydent Wilson wciąga do wojny Amerykę ogłaszając demokratyczną krucjatę przeciw autokratyzmowi. Herder. Rewolucja lutowa prowadząca do abdykacji cara Mikołaja II. między innymi. tenże sam Wilson publikuje „czternaście punktów”. „Niemcy są upokorzone. Na temat zmierzchu imperium habsburskiego zob. na ruinach cesarstwa austriackiego wyrastają nowe. s. 82 François Fejtö. A conjuração dos Cesares e do Synhedrio. . Adam Wandruszka. s. The Break-up of the Hapsburg Empire . Volumen. Paris . ale żyją. której celem było rozczłonkowanie Austro-Węgier. zapowiada utworzenie „Ligi Narodów” w celu zapewnienia światowego pokoju. zob. Requiem pour un empire défunt. Chorwatów i Słoweńców – późniejsza Jugosławia. Cesarstwo austro-węgierskie zostało rozdarte na strzępy – jedyne. „Wzniosłym celem przedkładanym żołnierzom w okopach przez elity polityczne i intelektualne było oczyszczenie Europy z resztek klerykalizmu i monarchizmu” (s.. Requiem pour un empire défunt. Na temat roli masonerii. Renouvin. III . ). później zaś październikowa. rozpoczęta jak klasyczny konflikt zbrojny. „wielonarodowe” państwa.81 Poprzez zniszczenie cesarstwa osiągnięty został cel wąskiego kręgu polityków związanych z masonerią. wynosząca do władzy Lenina. 81 . takie jak Republika Czechosłowacka czy Królestwo Serbów.

kiedy wartości dynastyczne dominowały nad państwowymi. Corrêa de Oliveira. program Rekonkwisty skierowanej przeciwko Maurom. Iberyjscy konkwistadorzy zapuszczający się w głąb kontynentu południowoamerykańskiego i rycerze broniący granic chrześcijańskiego imperium na murach Budapesztu i Wiednia walczyli pod tym samym sztandarem. przynajmniej w swym fundamentalnym aspekcie. Terceiro acto. kontrreformację. „O Legionário”. Liberalizm chciał je obalić i zastąpić innym porządkiem rzeczy. 85 P. Niemniej jednak niezaprzeczalnym pozostaje fakt. Miłość młodego Brazylijczyka do imperium austriackiego zakorzeniona była w tym. X . co było przeciwieństwem świata zrodzonego z rewolucji francuskiej. Austria Habsburgów symbolizowała dla niego średniowieczną ideę Świętego Cesarstwa Rzymskiego. Przeznaczenie katolicyzmu nie było więc związane z europejskimi monarchiami. jak i w ramach formy mieszanej. w jaki sposób koniec dynastii Habsburgów naznaczył koniec starej cywilizacji europejskiej. iż te właśnie monarchie. w obliczu szalejącego w północnej Europie protestantyzmu oraz formowania się świeckiej. Austria – spadkobierczyni karolińskiego Świętego Cesarstwa Rzymskiego – stanowiła w jego oczach historyczną manifestację cywilizacji chrześcijańskiej par excellence. imię Habsburgów symbolizowało ideały katolickiej kontrreformacji. powiązane z intelektualno-towarzyskim życiem São Paulo owych czasów.”85 O ile nie dziwią nas francuskie korzenie kulturalne Plinia Corrêi de Oliveira. zostały uformowane zgodnie z doktryną katolicką. zawierającej elementy obu ustrojów. jaką wykazywał on już wtedy w stosunku do Austrii Habsburgów. imperium Habsburgów reprezentowało symbol wierności Kościołowi. to zdumienie wywołuje prawdziwa namiętność. Przekształcił on arystokratyczne monarchie pochodzące z katolickiej inspiracji w burżuazyjno-liberalne republiki o antykatolickim duchu i mentalności. co nadprzyrodzone. „Katolicyzmu – jak stwierdził Leon XIII z pozycji swego suwerennego i rozstrzygającego autorytetu – nie można identyfikować z żadną z form rządów. W epoce. wszystko to.J … Plinio Corrêa de Oliveira zdawał sobie sprawę. przedoświeceniowej kultury. . arystokracji czy demokracji. nr . Pomiędzy szesnastym a osiemnastym stuleciem. może on istnieć i rozkwitać zarówno w monarchii.

o przewrotach. w prawowitość swej dominacji. bardziej niż gdzie indziej. Zweig. dias em revista. Europa. 86 . zaraz po zakończeniu drugiej wojny światowej pisał: „Wiedeń powinien być stolicą wielkiego imperium niemieckiego albo monarchii austro-węgierskiej. London . Siłą. o której wspomina Stefan Zweig. t. było niejako stłumieniem życiodajnego oddechu Europy! Charakterystyczna dla belle epoque atmosfera stabilizacji i bezpieczeństwa.88 Prace noszące tytuły niegdyś niewyobrażalne. Editions Complexe. Nie wolno powtórzyć błędów Wersalu. co się stało. by nie naruszyć tego. jak i poza nimi – wszystko co na zniszczenie zasługuje. Jakakolwiek inna sytuacja przyniesie nieodwracalne fiasko katolickich wpływów nad Dunajem. Jean Guiffan. w wyższość własnej cywilizacji oraz we własną przyszłość”. by nie zniszczyć. przenigdy więcej centrum świata niemieckiego nie powinny stanowić Prusy i Berlin. A przecież to. The World of Yesterday. Histoire de l’Europe au XX siècle. by zniszczyć – zarówno w Niemczech. stały się prawdziwymi bestsellerami..”86 . . . Aż do swego upadku w roku imperium Habsburgów stanowiło główny cel antychrześcijańskiej nienawiści tajnych stowarzyszeń i sił rewolucyjnych. Introduction à l’histoire de notre temps. Editions du Seuil. „O Legionário”. s. Świt amerykańskiego mitu Historycy podkreślają poważne konsekwencje geopolityczne rozpadu cesarstwa austro-węgierskiego. np. (…) Nikt nie myślał wówczas o wojnach. Do roku Europa cieszyła się niekwestionowaną wyższością. o rewolucjach. III: Le XX siècle de à nos jours. 87 „Kiedy usiłuję znaleźć proste określenie dla okresu. okresu poprzedzającego pierwszą wojnę światową. co powinno trwać. Paris . Właściwą rzeczą byłoby przesunięcie owego centrum do Wiednia. w którym dorastałem. s. .” S. Po wojnie „zwątpiła w siebie. nr . Rozwagą zaś.K XX To w stolicy Austrii w roku odbył się kongres. IX . Zmierzch Europy geografa Alberta Demangeona czy Zmierzch Zachodu niemieckiego pisarza Oswalda Spenglera. Brussels . t. koniecznie należy wykazać się szczególną siłą i rozwagą. Plinio Corrêa de Oliveira nieustannie bronił jego niezastąpionej roli historycznej.. To tu. Nigdy. Zob. s. leży klucz do lwiej części problemu. którego zadaniem było zatwierdzić przywrócenie w Europie porządku zakłóconego przez rewolucję francuską i Napoleona. t. 88 René Rémond.87 szybko zniknęła. Nikt jednak do tej pory nie odsłonił konsekwencji tego wydarzenia w dziedzinie mentalności i obyczajów. dias em revista. Vallecchi. iż najpełniej oddam prawdę o nim nazywając go „Złotym Wiekiem Bezpieczeństwa. czego niszczyć nie należy. „W tym sensie. Wiatr niepewności i nerwowości wiał przez stary kontynent. „O Legionário”. . II. nr . Wszelki radykalizm. VII . .” P. wydaje mi się. wszelka przemoc wydawały się niemożliwe w owym wieku rozumu i rozsądku. też Carlo Curcio. Corrêa de Oliveira. Cassell. Corrêa de Oliveira. Firenze . P. storia di un’idea.

Alfred A. „les années folles”. w wielu krajach. Plinio Corrêa de Oliveira – jak wspomina jeden z jego uczniów – „porównywał tę rolę do roli Austrii w wieku dziewiętnastym”. Jego symbolem stała się emancypacja kobiet. iż w chwili obecnej Stany Zjednoczone stanowią siłę. Nobility and Analogous Traditional Elites in the Allocutions of Pius XII. który widział w nim symbol konserwatyzmu i antykomunizmu. zaraz po lansowanych przez prasę i radio sportach masowych w rodzaju piłki nożnej czy boksu. Rudolf Valentino. XI . Z kolei typ płci przeciwnej to mężczyzna praktyczny. New York . Stany Zjednoczone odgrywały rolę podobną do roli Europy z wieku poprzedniego.89 „Kiedy Europa zdawała się tonąć w chaosie. bez której nie można nawet sobie wyobrazić powstrzymania politycznej i militarnej ekspansji międzynarodowego komunizmu. Buster Keaton. list do autora). Ameryka znalazła się u szczytu „wilsonowskiej” świetności. w rodzaju amerykańskiego self-made man. Stany Zjednoczone osiągały apogeum swego rozkwitu. Postawa ta w żadnym wypadku nie oznaczała akceptacji amerykańskiego stylu życia czy też liberalizujących wpływów amerykanizmu. jak również naciski wywierane przez pewne grupy wewnątrz kraju na rząd. s. która ścięła włosy à la garçonne. we Francji czy Włoszech. Gloria Swanson czy Mary Pickford. Zob. które do głębi zmieniły obyczaje jej mieszkańców. którego lśniącym i sztucznym modelem stało się Hollywood – siedziba nowego imperium kina. połączony 89 Zob.”90 Ameryka reprezentowała nowy styl życia. wciąż nie posiadających prawa wyborczego. która skróciła spódnicę i rękawy. Douglas Fairbanks.” (Julio Loredo.J … W świecie poczyna ugruntowywać się amerykański mit. W latach dwudziestych. University of Chicago Press. dynamiczny. Nowy styl życia. nr . A dynamite de Christo. która prowadzi samochód i chodzi na plażę. Corrêa de Oliveira. goniący za sukcesem. . zupełnie odmienny od tradycyjnego: typ kobiety. Redeemer Nation: The Idea of America’s Millenial Role. też Frederick Mark.. ale rozciągnął się również na klasę średnią i w ogromnej mierze na klasę robotniczą. imperium amerykańskie stało się ‹‹czarną bestią›› dla międzynarodowego progresywizmu. . by ten utrzymywał twardą politykę skierowaną przeciwko ekspansjonizmowi chińskiemu i sowieckiemu. Chicago . W drugiej połowie dwudziestego stulecia. agresywny wizerunek kobiety. Appendix I w drugiej części książki P. W tej nowej sytuacji Plinio Corrêa „zaczął wspierać amerykańskie postawy antykomunistyczne. np. Emancypacja oferowała „nowoczesny”. Manifest Destiny and Mission in American History. Społeczeństwo bezlitośnie infiltrował mit pieniędzy. 90 P. przeniknął nie tylko do wyższych sfer. („szalonych latach dwudziestych”) Europa przeszła serię transformacji społecznych. Ernest Lee Tuveson. Było to po prostu obiektywne uznanie faktu. Jej „amerykanizacja” została narzucona przede wszystkim przez kino.91 które stało się najpopularniejszą formą rozrywki. będący antytezą ducha belle epoque. wraz z postępem Rewolucji. 91 Bohaterami kina lat dwudziestych byli Charlie Chaplin. Corrêa de Oliveira. „O Legionário”. The United States: An Aristocratic Nation Within a Democratic State. Knopf. Podobnie jak imperium Habsburgów stanowiło główny cel ówczesnego międzynarodowego liberalizmu.

który życie przyjemnościami czyni dla człowieka wartością nadrzędną oraz usiłuje postrzegać wszechświat i organizować egzystencję w sposób z natury rzeczy rozkoszny”. najwyższy w Ameryce Południowej. P. nieustannych podróży do Europy. który zniweczy wszystkie cechy charakterystyczne centrum brazylijskiego miasta. orgii i beztroskiego życia (…) Stagnacja umysłowa Brazylijczyków była zupełna. 92 93 . rewolucję ucieleśnioną przez Oscara Niemeyera. O coração do sabio está onde há tristeza. moda. 95 W roku Warszawczik opublikował w „Corrêio da Manha” z Rio artykuł pt. . kwiecień . A dynamite de Christo. „Catolicismo”. Acerca da Arquitetura maderna. „Catolicismo”. . Semana de arte moderna: precursora dos «hippies». język. bardziej nowoczesne i „higieniczne” niż ich francuskie odpowiedniki.93 W centrum São Paulo na wyższych piętrach domów towarowych Mappin wystawiano angielskie meble. czasem jedynie przenikający do świadomości.K XX z nieokiełznanym poszukiwaniem przyjemności. styczeń . bajecznych wydatków.95 a Le Corbusier stał się wzorem dla nowych architektów latynoamerykańskich.”92 Amerykanizm zaś definiuje on jako „podświadomy stan ducha. nr . architekta-komunistę. s. kino i sporty monopolizowały każdą duszę. Corrêa de Oliveira. rozkołysany taniec. To on zbudował pierwszy w Brazylii „modernistyczny dom”: w São Paulo przy ulicy Santa Cruz. mieście plaż i karnawału. Plinio Corrêa de Oliveira wspomina: „Dekada ta była dla nas «czasem lenistwa». s. 94 José de Azeredo Santos. wysokich cen ziarna kawowego. Tydzień Sztuki Nowoczesnej zorganizowany w São Paulo w roku pod patronatem miejscowej elity towarzyskiej94 zapowiada rewolucję na polu architektury. rosyjski architekt Grigorij Warszawczik zainaugurował „styl międzynarodowy”. Wśród młodych ludzi uznanie zaczęła zdobywać piłka nożna. Słynny zespół jazzowy. Radykalne przeobrażenie miasta w przeciągu P. W tym samym roku w São Paulo wzniesiono „drapacz chmur Martinellego”. Corrêa de Oliveira. któremu powierzone zostanie zaprojektowanie Brasílii. zaś nowy. Każdy aspekt życia podlegał silnemu procesowi demokratyzacji: stosunki społeczne. hedonistyczny pogląd na życie znalazł swój symbol w Rio. W latach dwudziestych zmiana smaku dała się odczuć nawet w Brazylii. nr . w którym przedstawił Brazylijczykom Le Corbusiera.

100 Mt . z którym ponownie spotkał się w Rzymie w latach pięćdziesiątych. Fundação do Colégio São Luiz. zwłaszcza w listach świętego Pawła. Clá Dias. Francis Wenner. kiedy urząd ów pełnił urbanista Francisco Prestes Maia ( ).100 i uświadomił sobie. było zatrudnienie Fräulein”. S. opierającą się potężnemu zalewowi nowoczesności. . Zob. . która w sposób szczególny pociągała jego duszę. Wojująca koncepcja życia duchowego W lutym roku.). kształcącej tradycyjną klasę rządzącą São Paulo. . Grève SJ. IV ( ). Tm . t. w której pod przemożnym wpływem matki dokonywała się formacja młodego Plinia. 102 Hi . zaszczepionej mu wcześniej przez niemiecką guwernantkę. Militia Christi. .98 a nade wszystko „wojującą” koncepcję życia duchowego. A. 97 Szkoła São Luiz została założona w roku w Itú. Dona Lucilia. . późniejszy jego sojusznik w obronie Akcji Katolickiej. t. i jeszcze bardziej w latach . t.A. Rektorem jej był wówczas ojciec João Baptista du Dréneuf ( ).S. kto walczy. stanowiła ciągle maleńką wysepkę ancien regime.. „A. Clá Dias. Seu centénario. Wśród profesorów młodego Plinia znalazł się ojciec Castro e Costa. iż życie człowieka jest twardym zmaganiem. 96 Planowanie urbanistyczne São Paulo zmieniło się za kadencji burmistrza Fabio Prado ( . II.I. Jego filozofię urbanistyczną odkrywają prace: São Paulo. . do imponującego budynku przy Avenida Paulista . w którym wieniec otrzymuje tylko ten. W sposobie jezuickiego nauczania Plinio na nowo odkrył upodobanie do metody. .”. Zob. w: Dsp.99 Szkoła była dla niego pierwszym starciem się ze światem. metrópole do século XX ( ) i O plano urbanístico da cidade deSão Paulo ( ). Plinio Corrêa de Oliveira rozpoczął naukę w jezuickiej szkole São Luiz. S. Dona Lucilia. s. .. jego pierwszym polem walki. jakie oddała nam matka. kol. . Comba imento spirituale.96 Jednakże rodzina Corrêa de Oliveira. kol. Zob. 98 Pochodząca z Regensburga Mathilde Heldmann była guwernantką w kilku europejskich domach arystokratycznych. skąd została przeniesiona do São Paulo. Pierre Bourguignon. J. To tam młody Plinio odkrył „dwa miasta” świętego Augustyna. I. . nr . .oraz . II. Plinio Corrêa de Oliveira wspomina: „jedną z największych przysług. Johann Auer. 101 Zob. Combat Spirituel. X ( ). t. s.”102 Postrzeganie życia duchowego chrześcijanina jako walki jest w Nowym Testamencie.. kol. mając dziesięć lat. Umile Bonzi da Genova. w: DSp. J.J … mniej niż dwudziestu lat odbija podobnie głęboką przemianę obyczaju i sposobu myślenia.101 „Vita militia est. w: EC. .97 Edukację matczyną i szkolną łączyły – tak jak łączyć powinny – relacje ciągłości i rozwoju. ( ). t. 99 Na temat „wojującej” koncepcji duchowości chrześcijańskiej zob. Mathilde Heldmann. . przemieszane ze sobą jak ziarno i chwast z Ewangelii. s.

Plinio z całą mocą przeciwstawiał się takiej sytuacji. 103 . Zgoda na taką mentalność prowadziłaby go do utraty czystości Leon XIII. Rozumiał. s. 105 P. która charakteryzowała jego rodzinę. lipiec . co ma swoje dobre i złe strony. Słupsk . Encyklika Exeunte iam anno z grudnia r. uśmiech wydaje się być im niezbyt znany. młodzi ludzie narzucający swą wolę innym są najbardziej przesiąknięci duchem tego świata. które prowadzą go ku dobru lub ku złu. na którym dobro zmaga się ze złem”. Ignacego Loyoli Plinio nauczył się. Krótko mówiąc. .105 W wyniku grzechu pierworodnego wszyscy podlegamy nieuporządkowanym skłonnościom popychającym nas do grzechu.”104 Od św. Le Brésil d’aujourd’hui. za objaw męskości i sukcesu poczytując wulgaryzm i nieprzyzwoitość. t. 107 Joseph Burnichon. Corrêa de Oliveira. . w: Encykliki Leona XIII. 106 Ibidem. nie wykluczający żywych wrażeń czy gwałtownych wybuchów. że „dusza każdego człowieka jest polem walki. od czasu do czasu to się zdarza.”106 Młody Plinio jawi się nam jako jedno z tych paulistowskich dzieci swego pokolenia. „Istotą i zasadą całego życia chrześcijańskiego jest nie poddawanie się obyczajom wieku. „Wolna wola człowieka stanowi czynnik decydujący w zmaganiu sił. Jak to się często zdarza w szkołach. . Lutar varonilmentee lutar a té o fim. . „Catolicismo”. s. z powodu klimatu ludzie tutaj dojrzewają wcześnie. Encyklika Sapientiae christianae z stycznia r.. I. WSP. Perrin.. iż nie jest ona dziełem przypadku. „Chrześcijanie są stworzeni do walki”103 – stwierdza papież Leon XIII. w: Encykliki Leona XIII. cechuje ich jednak naturalny spokój. szatan usiłuje je spotęgować. które ojciec Burnichon podczas swej wizyty w szkole São Luiz w roku charakteryzował w następujących słowach: „poważne. Słupsk . z drugiej strony – jak mnie tu zapewniają – dzieci te są w stanie wytrzymać w ciszy całe pięć godzin słuchając akademickich wykładów. lecz stałe przeciwstawianie się i walka. refleksyjne.K XX jedną z najmocniej akcentowanych idei. s. . I. lecz stanowi owoc mentalności przeciwnej do tej. WSP. przepojonych już złośliwością i niemoralnością. s. W São Luiz pogardzano czystością i wyśmiewano ją. 104 Leon XIII. t. nr . Ich twarze rzadko rozbłyskują.”107 W São Luiz młody Plinio odczuł radykalny kontrast pomiędzy życiem własnej rodziny a życiem swych szkolnych kolegów. Paris. łaska Boża zaś pomaga nam je zwalczyć i przekształcić w okazje do uświęcenia.

P. oraz w celu ustanowienia porządku katolickiego.J … i ideałów rodzących się w jego sercu. 108 109 w kolegium . ale oklaskiwało rewolucyjnego ducha u filozofa. ale wyśmiewało wiarę naukowca jako nieuświadomiony przesąd. w jakiej został uformowany. Akceptowało wiarę u dzieci. który to kryzys był jednym z najważniejszych zjawisk historycznych dziewiętnastego stulecia i jedną z przyczyn jego głębokiej niespójności. s. który sprawia. wspominając wewnętrzny niepokój i izolację tamtych lat. który uważam za rewolucyjny i zły. Co najwyżej. „Echos” nr . zatrzyma się na analizie fenomenu kryzysu wieku dojrzewania. Żądało dyscypliny od robotnika. każdej klasy społecznej funkcjonowały sytuacje religijne oraz zachowania moralne przeciwstawne tym. Plinio przed czasem ukończył średni stopień edukacji. ale potępiało ją u młodzieży i dorosłych. iż życie to staje się wartościowe. a zarazem nieczystości od mężczyzny.. prowadzącej nas do nieba i naznaczającej nasze życie jedynym stylem. w odniesieniu do każdej płci. P.”108 W roku . Corrêa de Oliveira. „Była to kontrrewolucyjna koncepcja religii jako siły prześladowanej. każdego wieku. Stąd myśl. że kiedy osiągnę wiek męski. że u fundamentów wszystkiego co kocha. Żądało czystości od kobiety. Memórias (tekst niepublikowany). przemówienie wygłoszone na zakończenie roku archidiecezjalnym w São Paulo. leży religia. zbawiającej nasze dusze.”109 Z tej samej okazji Plinio zwróci się do swych młodszych kolegów z żywym wezwaniem do walki i heroizmu. . Później. . muszę podjąć walkę w celu obalenia porządku rzeczy. Narodziło się w nim wówczas przekonanie. Dziewiętnaste stulecie podziwiało wiarę prostaczka za jej prostotę i czystość. które wraz z upływem lat znajdowało coraz silniejsze racjonalne podstawy. „Postawa wieku dziewiętnastego wobec religii i moralności naznaczona była sprzecznościami. nauczającej nas wiecznych prawd. tolerowało ją w wieku starczym. (…) Religii i moralności nie uznawano za niezbędne i obowiązujące dla każdej istoty ludzkiej w całym jej życiu. dlatego wybrał śmiertelną walkę w obronie tej koncepcji życia. mając zaledwie siedemnaście lat. Corrêa de Oliveira. Rozumiał też. Przeciwnie. które wiek dziewiętnasty zalecał odmiennym płciom oraz różnym grupom wiekowym i klasom społecznym.

Dom Jean-Baptiste Chautard urodził się w Briançon marca r. zob.( ). których wzniosłość przypomina niekiedy Naśladowanie Chrystusa. I ( ). 110 111 . Naszym przeznaczeniem jest zostać bohaterami. t. Warszawa . Niech w Nim skupią się wszystkie wasze ideały. który zaprzecza decydującej roli łaski w życiu człowieka. . t. znajdujemy Traktat o prawie naturalnym autorstwa o. bez oczarowania ogromem skarbów ukrytych w jego wielkiej duszy. Luigi Taparelli d’Azeglio111 oraz Życie wewnętrzne duszą apostolstwa112 pióra Dom Jean-Baptiste Chautarda.” P. w: EC. University of Notre Dame Press. 113 „Herezja czynu” rozumiana jako wizja świata aktywistycznego i naturalistycznego. Jako cysterski mnich wybrany został w r. potępionego przez Leona XIII w encyklice Testem Benevolentiae z stycznia r. Desclée de Brouwer. moralnością i polityką. opatem klasztoru trapistów w Chambaraud (Grenoble). nie sybarytami. Ta ostatnia. s. Zmarł w Sept-Fons września r. Znakomitym przykładem łączenia przez niego życia kontemplacyjnego i aktywnego. t. a w roku klasztoru Sept-Fons (Moulins).”110 W roku Plinio Corrêa de Oliveira zgodnie z rodzinną tradycją wstąpił na wydział prawa Uniwersytetu w São Paulo. w: DSp. które głęboko w owym czasie nań oddziaływały. obok studiów prawniczych kontynuował pogłębianie swej kultury filozoficzno-moralnej i duchowej. Zob. Ta prawda. jest choćby to. kol. Lille . stanowiła jedną z charakterystycznych cech „katolickiego amerykanizmu” końca dziewiętnastego stulecia. Américanisme. Jean-Baptiste Chautard OCist. I ( ). L’américanisme et la conjuration antichrétienne. Notre Dame (Indiana) . The Emergence of Liberal Catholicism in America. . stanowiła nieocenione antidotum na poczynającą się wówczas Ibidem. kwiecień . które jest najszlachetniejszym powołaniem waszego pokolenia. The Americanist Heresy in Roman Catholicism. Harvard University Press. kol. Harvard . zob. H. „La Civiltà Ca olica“. t. Corrêa de Oliveira.K XX „Dla nas życie nie ma być zabawą. „Catolicismo”. Roma . Lethielleux. że poprzez swą osobowość i autorytet zdołał wymóc na ministrze Clemenceau złagodzenie jego wrogiego stosunku do zakonów kontemplacyjnych. będąca jedną z ulubionych książek Plinia przez całe jego życie. . t. „Nie da się czytać tych zachwycających kart. Americanismo. Pomiędzy dziełami. non recuso laborem. powtarzajcie słynne słowa Zbawiciela: Domine. Delassus. Roma . G. Robert Cross. też hasło Pietro Pirri SJ w: EC. lecz walką. Perrefeu. którą dziś wam powtarzam. Życie wewnętrzne duszą apostolstwa. nr . . którego bronić musiał przed antyreligijną polityką owych czasów. Taparelli.). a przy tym zapalony czytelnik. 112 O. Podczas długiego okresu pełnienia swej funkcji zmuszony został do zajmowania się doczesnymi problemami zakonu. Ornella Confessore. (w: Encykliki Leona XIII. ojca Luigiego Taparellego d’Azeglio ( ). Thomas McAvoy. L’americanismo ca olico in Italia. W obliczu wielkiego zmagania. . kol. jakie opisał w The Soul of the Apostolate. Robert Jacquin. . autora słynnego Saggio teoretico di diri o naturale. Na temat jezuity. Jako młodzieniec o duszy kontemplacyjnej. Umieśćcie Chrystusa w centrum waszego życia. II. w którym szczegółowej analizie przez pryzmat doktryny katolickiej poddane zostały relacje między prawem. XI ( ). Paris . Studium. już tysiące razy była przedmiotem rozważań (…). Te Deum. Almas delicadas sem fraqueza e fortes sem brutalidade. Emanuele Chie ini..

s. Św. czyli cywilizację chrześcijańską w każdym z tworzących ją elementów”. . ale również to. Powołanie stanowi specyficzną formę. Wybranych. jak i cel dopiero co rozpoczętego dwudziestego stulecia. . Wraz z Piusem X pragnął Plinio odnowić w Chrystusie „nie tylko to. która działa. ). Suma teologiczna III. . 114 115 . ideał odnowy cywilizacji chrześcijańskiej wskazany przez św. Pius X. art. chętnych i nadających się do celu przeznaczonego im przez wiecznego Boga.115 W tajemniczy i opatrznościowy sposób łączyło się ono z niespełnioną misją wielkiego papieża. s. ks. 116 Św. co (…) z owej misji wypływa. Il laicato.-B. inveniantur idonei” [Bóg przygotowuje ludzi powołanych do jakiegoś dzieła i kieruje nimi w ten sposób. London . qu. Życie wewnętrzne duszą apostolstwa. Jednak w duszy młodego brazylijskiego studenta przez wszystkie te lata uformowała się świadomość powołania. ita praeparat et disponit ut id ad eliguntur.113 Dom Chautard przeciwstawia jej życie wewnętrzne definiowane jako „stan czynny duszy. s. co bezpośrednio wiąże się ze świętą misją Kościoła. . by stali się zdolni do jego wykonania]. IV. St. który w swej pierwszej encyklice E supremi Apostolatus z października roku przyjął mo o Instaurare omnia in Christo (Ef . to jest prowadzeniem dusz do Boga.114 Plinio Corrêa de Oliveira ukochał tę duchowość i od lat młodzieńczych głęboko ją przeżywał. . nigdy nie zapomniał o rozwijaniu życia duchowego poprzez sumienne i stałe ćwiczenie przymiotów duszy. Choć postanowił poświęcić się apostolatowi w życiu publicznym. Tomasz z Akwinu.116 Pewnego dnia Plinio Corrêa de Oliveira sam opisze swe powołanie w takich oto słowach: J. W chaotycznej rzeczywistości lat dwudziestych. a zatem przygotowanych. „Illos quos Deus as aliquid eligit. które były świadkiem narodzin i rozprzestrzenienia się komunizmu i faszyzmu oraz ugruntowania się radykalnie antytradycyjnego amerykańskiego stylu życia. zarówno jako program swojego pontyfikatu. w której Bóg pragnie widzieć rozwój swych wybranych. Piusa X wydawał się odległy. t. . Piotrowicz. by uporządkować swoje przyrodzone skłonności i stara się wyrobić w sobie nawyknienie sądzenia i kierowania się we wszystkim według światła Ewangelii i przykładu Zbawicielowego”. Chautard. Veritas. przeł. Encyklika Il fermo proposito z czerwca .J … rozprzestrzeniać „herezję czynu”. w: IP.

zapisane własnoręcznie. im oddałem swoje serce.K XX „Już jako młody chłopiec z podziwem patrzyłem na ruiny chrześcijańskiego świata. czego mógłbym oczekiwać.117 117 Te słowa Plinia Corrêi de Oliveiry. odwróciłem się od wszystkiego. Family. i z tej pełnej błogosławieństw przeszłości uczyniłem mą przyszłość”. pojawiają się jako epigraf w książce Tradition. . Property: Half a Century of Epic Anticommunism.

Za pontyfikatu Piusa X życie religijne w Brazylii uległo wyraźnemu ożywieniu. La formazione della famiglia brasiliana in regime di economia patriarcale. krew szesnastowiecznej rodziny Cavalcanti. pozostający od roku biskupem Rio de Janeiro. Później. święcenia kapłańskie przyjął kwietnia r. „Ten książę Kościoła. Piusa X.Rozdział II „‹‹L ›› …” „Jaki był od samego początku ideał «Legionário»? … Nie mieliśmy żadnych wątpliwości. Rio de Janeiro . Formação da Familia Brasileira sob o Regime de Economia Patriarcal. pierwszy brazylijski i latynoamerykański kardynał miał w sobie krew indiańską (Arcoverde) oraz portugalską krew rodu Albuquerque. Giulio Einaudi. grudnia roku św. Jednakże po r. powstały też cztery prałatury nullius i trzy prefektury apostolskie. pozostawał arcybiskupem Rio de Janeiro. A. O Episcopado Brasileiro. Rio de Janeiro. XIII. usilnie dążył do nadania katolicyzmowi w swym kraju nowej energii. w kulturowym znaczeniu tego słowa. Był nim katolicyzm. Zob.. tłumaczenie włoskie: Padroni e schiavi. W roku został mianowany biskupem Goiás i konsekrowany w Rzymie. 1 . Znaczenie Kościoła katolickiego w życiu Brazylii Religijny klimat Brazylii lat dwudziestych wciąż przenikało głębokie i dobroczynne działanie pontyfikatu św. Manoel Alvarenga. Torino .” . . s. a także krew włoską. Livraria José Olympio. Pius X nominował pierwszego latynoamerykańskiego kardynała w osobie brazylijskiego arcybiskupa Joaquima Arcoverde de Albuquerque Cavalcanti. po biskupie Lino Deodato de Carvalho. . Casa-Grande & Senzala. s.” G. w Pernambuco. Podczas tego pontyfikatu liczba diecezji wzrosła z dwóch do siedmiu. pełnia wszelkiej prawdy i szlachetnych ideałów. aż do swej śmierci kwietnia r. Freyre. 2 Joaquim Arcoverde de Albuquerque Cavalcanti urodził się stycznia r.2 Kardynał Arcoverde. Campos. który jawił się wciąż jako wielka potęga zjednoczona wokół papieża i biskupów. w rzeczy samej – bardzo włoską.1 Wojna wypowiedziana przezeń modernizmowi przyniosła – przynajmniej na zewnątrz – wewnętrzny pokój Kościołowi katolickiemu. Biskupem São Paulo był w latach . São Paulo . .

w której przyjął święcenia kapłańskie. gdzie wykładał filozofię w seminarium w São Paulo. Po śmierci kardynała Arcoverde w kwietniu r.w. później zaś kardynała. Był on również wybitną postacią Confederação Católica. Jackson de Figuereido. Ułaskawiony rok później udał się do Rzymu w celu wyjaśnienia swej sprawy Piusowi IX. lipca r. też Riolando Azzi. Z okazji dziesiątej rocznicy śmierci Jacksona de Figuereido na łamach „O Legionário” (nr . Cecylii w São Paulo powołano go na stanowisko redaktora pisma „Boletim Eclesiástico”. został konsekrowany na biskupa Olindy w katedrze w São Paulo. Sebastiao Leme da Silveira Cintra. w Rio de Janeiro. dokładnie w tej samej kaplicy. Tiago Adão Lara. został w Wiecznym Mieście wyświęcony października r. w Pedras de Fogo (Pernambuco). Antonio Carlos Villaça w swej pracy O pensamento católico no Brasil (Zahar Editores. W roku . ). Na temat katolickiego ultramontanizmu w Brazylii zob. Ukończywszy studia w Rzymie w kolegium latynoamerykańskim oraz na Uniwersytecie Gregoriańskim. zaś w roku Centrum im. Tradicionalismo católico em Pernambuco. w: Historia e Ideologia. Sam wybór imienia biskupa Vitala Marii Gonçalvesa de Oliveira (Dom Vital) 5. Dom Vitala. São Paulo . w stanie São Paulo stycznia r. uma trajetória apaixonada. Po przeniesieniu do parafii Św. Francisco Iglesias. zgodnie z sugestią cesarza Pedra II. a w listopadzie powrócił do Brazylii. Jego spektakularnym przejawem stało się nawrócenie na katolicyzm Jacksona de Figuereido. Rio de Janeiro ) nazywa go „ideowym agitatorem” (s. Wskutek brutalnej. oraz cała szpalta autorstwa ojca Ascanio Brandão i Alceu Amoroso Limy. Zmarł października r. Um projeto conservador. do którego dotarło wiele pomówień. Recife . czasopismo zatytułowane „A Ordem“. Cléa de Figuereido Fernandes. . O cardinal Leme ( ). Perspectiva.K XX podupadł poważnie na zdrowiu. Estudo sobre o pensamento reacionário: Jackson de Figuereido. 5 Vital Maria Gonçalves de Oliveira urodził się litopada r. sierpnia tego samego roku otrzymał święcenia kapłańskie w Paryżu. został przeniesiony do diecezji Olinda. oszczerczej kampanii prowadzonej przez loże masońskie został w roku aresztowany i skazany na uwięzienie przez rząd wicehrabiego Rio Branco. São Paulo . otrzymał sakrę biskupa Ortósii i przyjął godność biskupa pomocniczego w jego diecezji Rio de Janeiro.. został mianowany koadiutorem diecezji Rio de Janeiro z prawem sukcesji. Rio de Janeiro b. Wskutek sugestii kardynała Arcoverde w kwietniu r. przy wparciu biskupa Leme. z powodu złego stanu zdrowia kardynała Arcoverde. która dwa lata później stała się archidiecezją Olindy i Recife. który „ucieleśnił w Brazylii myśl Josepha de Maistre” (s. XI ) ukazał się artykuł Plinia Corrêi de Oliveira zatytułowany A Dynamite de Christo. podniesiony został do godności arcybiskupa. Sebastiao Leme da Silveira Cintra urodził się w Espírito Santo do Pinhal.3 On też po śmierci ordynariusza przejął diecezję. Livraria José Olympio. Zmarł w Paryżu lipca r.. Studiował w seminariach w Olinda oraz w paryskim Saint-Sulpice. w tajemniczych 3 . wskutek czego coraz częściej zastępował go biskup pomocniczy. Editoria Forense Universitária. Na początku lat dwudziestych pojawił się w Brazylii ruch reakcji przeciwko dominującemu tu pozytywizmowi.4 Ów młody intelektualista założył w roku w Rio de Janeiro. zostając jednym z najmłodszych członków Świętego Kolegium..d. ciała koordynującego działanie wszystkich stowarzyszeń Akcji Katolickiej w diecezji. Rio de Janeiro . Edições Massangana. Edições Paulinas. ). marca roku. 4 Na temat Jacksona de Fuguereido ( ) zob. stycznia r. wstąpił do zakonu kapucynów pod imieniem brata Vitala Marii de Pernambuco. Zarys jego biografii napisała Irmã Maria Regina do Santo Rosario OCD. s. O altar unido ao trono.

niezłomą jedność życia i nauczania. myśli i działania w służbie Świętej Matce. dos Reis. wyd. W śmiercionośny. O conflito Maçônico-Religioso de . . od głębokiego interioru po wybrzeże Atlantyku niezliczone legiony dusz podążały. a od północy po krańce południowe. 6 A. Mais um anniversario. apostolską odwagę. Frei Vital Maria Gonçalves de Oliveira. iż wielkim zadaniem religijnym Brazylii jest nade wszystko walka z ogólnie panującym indyferentyzmem”. Fr. Jego owocem był niezwykły impuls skłaniający liczne rzesze młodzieży do rozwijania życia wewnętrznego okolicznościach wskazujących na otrucie. A pojawił się z opatrznościową misją wysadzenia w powietrze szarej. Antonio Manoel dos Reis. by gromadzić się pod autentycznie katolickim sztandarem.‹‹L ›› . Rio de Janeiro . (…) W sytuacji amorfizmu ówczesnego społeczeństwa Jackson odegrał rolę głośnego i pełnego ekspresji obrońcy praw Kościoła. „Imię Dom Vitala było jakby potężnym promieniem światła w religijnym życiu narodu brazylijskiego. otwarcie zresztą określającego się mianem reakcjonisty i ultramontanina. … zwanego „brazylijskim Atanazym”. Kościołowi”. Zob. Bispo de Olinda.”8 W latach ruch katolicki w Brazylii obejmował rozmaite grupy i stowarzyszenia religijne rozsiane po całym kraju. P. „O Legionário”. W sierpniu i wrześniu r. dias em revista. D. O Bispo de Olinda. Libraire Saint-François. Felix de Olivola. wzniesionym przez tego wielkiego paladyna. Corrêa de Oliveira. F. „O Legionário” nr . Recife . Frei Vital Maria Gonçalves de Oliveira perante a História. M. Corrêa de Oliveira. Ramos de Oliveira. Charakterystyczną cechą jego apostolatu było – jak zauważył Plinio Corrêa de Oliveira – „jasne przeświadczenie. haniebny bezruch Brazylii owych czasów rzucił ziarno zaangażowania i walki. . XI . Editora Vozes. Proces beatyfikacyjny rozpoczęty w roku podjęto na nowo w roku wskutek nihil obstat Stolicy Apostolskiej. (…) W takich właśnie okolicznościach pojawił się Jackson.7 Wspominał on. jak również z intelektualnego punktu widzenia) niż w ciągu długich lat stagnacji poprzedzającej działalność apostolską Jacksona. (…) Działalność apostolska Jacksona odbiła się szerokim echem w Brazylii. Typographia da Gazeta de Noticias. Paris . Corrêa de Oliveira. nr . O Bispo de Olinda D. bezkształtnej skały obojętności otoczenia. 7 P. Imprensa Industrial. Une page de l’histoire du Brésil. A Dynamite de Christo. s. Plinio Corrêa de Oliveira poświęcił Dom Vitalowi serię pięciu artykułów w „O Legionário”. XI . W roku szczątki jego przeniesiono do Brazylii i złożono w bazylice Penha w Recife. IV. Petropolis . Monseigneur Vital. że „Brazylia nigdy nie zaznała atmosfery bardziej duszącej (zarówno z duchowego i moralnego.6 wymownie świadczy o poglądach Jacksona. pośród wszystkich klas społecznych. Symbolizował on nieustraszoną wiarę. 8 P. Um grande brasileiro. Luis de Gonzague OMC.

„O Legionário” nr .9 Na początku lat trzydziestych „ruch mariański” stanowił już znaczącą siłę. w Rzymie przyjął sakrę biskupią z rąk Piusa X. aby jego misja wśród powierzonych mu Paulistas zyskała trwały wyraz symboliczny. założono maja r. Dom Duarte Leopoldo. El Mensajero del Corazón de Jesús. jak również mężnych obrońców cywilizacji chrześcijańskiej. mająca na celu koordynowanie i kierowanie sodalicjami mariańskimi. Bilbao . t. Edições Loyola. W grudniu r. przeniesiony został do diecezji São Paulo. jak i skali entuzjazmu. gdzie zastąpił zmarłego tragicznie biskupa José de Camargo Barrosa. W uznaniu zasług otrzymał od Stolicy Apostolskiej tytuł księcia rzymskiego. zaś w październiku tegoż roku objął biskupstwo Kurytyby. też P. Między rokiem a powstało ponad sodalicji. Zob. jak np. . São Paulo . XI oraz wspomnienie pt. zamieszczone w „O Legionário” nr . W październiku r. Zob. Pod koniec roku w São Paulo utworzona została pierwsza Federacja Diecezjalna. Od samego początku swego biskupiego posługiwania pragnął. Magisterio Pontificio sobre las Congregaciones Marianas. Sodalicje mariańskie zostały stworzone i były wspierane przez Towarzystwo Jezusowe w celu formowania wybranych chrześcijan bez względu na ich stan i typ duchowości. która przez świadectwo naszego doczesnego bogactwa. Franciszek Salezy. Oprócz kardynała Leme wspierała go inna wybitna osobistość owych czasów: Duarte Leopoldo e Silva. „O Legionário” nr . Irineu Cursino de Moura. jej arcybiskupem. O grande Dom Duarte. s. IV. São Paulo . Duarte Leopoldo e Silva. zarówno pod względem zasięgu swego wpływu. História das Congregações Marianas no Brasil. naszego Pana”. Pierwszą sodalicję w Brazylii. São Paulo . Cecylii w São Paulo. XI . Arruda Dantas.K XX i prowadzenia działalności apostolskiej. arcebispo de São Paulo. 9 . po powrocie tam jezuitów. s. W maju r. Um bispo providencial. Jan Austriacki. Zob. Junto à sepultura do nosso grande Cardeal. Kongres przebiegł w atmosferze wielkiego entuzjazmu. Sérgio Flaksman. Sonia Dias. kwietnia r. W złotej księdze sodalicji znajdujemy świętych. Kręgosłupem zaś tego owocnego ruchu stały się sodalicje mariańskie. Sociedade Impressora Pannartz. stanie się hymnem dziękczynnym dla Boga. jak np. też tom zawierający jego pisma i mowy pastoralne: Escolas Profissionaes do Lyceu Salesiano S. Archidiecezją kierował do śmierci. X . Alfons de Liguori. Ludwik Maria Grignion de Montfort. Anna Rosa. Nową katedrę w São Paulo oddano do użytku dopiero w roku . Dom Duarte. Corrêa de Oliveira. W roku na jej czele stanął ks. D. Coracao de Jesus. oraz esej biograficzny: Júlio Rodrigues.września roku. Homenagem do Cléro e dos Catholicos da Archidiocése. listopada r. Po utworzeniu archidiecezji São Paulo został czerwca r. . Zrealizował to pragnienie wznosząc w São Paulo nową katedrę. otrzymał święcenia kapłańskie.10 arcybiskup metropolita São Paulo. Zob. wyd. Jan Sobieski. przybocznego tronu papieskiego i prałata Jego Świątobliwości. w stanie São Paulo. w: DHBB. Pedro Américo Maia SJ. też Clemente Espinosa SJ. (…) wspaniałą katedrę. Instituto D. Zob. São Paulo . . od trzydziestu lat kierujący diecezją – figura poważna i surowa. Duarte Leopoldo e Silva. 10 Arcybiskup Duarte Leopoldo e Silva urodził się w Taubaté. która miała się stać „szkołą sztuki oraz bodźcem dla najszlachetniejszych i najwznioślejszych myśli. Któregoś dnia młody Plinio z okien tramwaju przejeżdżającego przez centrum miasta zauważył ogłoszenie o kongresie młodzieży katolickiej mającym się odbyć w São Paulo w dniach . „O Legionário” nr . Gabriel Garcia Moreno. a w roku został proboszczem parafii Św. Było to dlań odkrycie świata. por occasião do Jubileu de sua Sagração Episcopal. XI . którego istnienia nawet sobie nie wyobrażał.

arcybiskupa Bennede a Aloisi Maselli. Początek publicznej działalności Plinia Corrêi de Oliveira przypada na okres. s. . przy udziale nowego nuncjusza apostolskiego. odnajdując tu ideał poświęcenia. Zmarł w Rzymie października r. apóstolo do Brasil moderno.C. 11 . ale na terenie samego uniwersytetu. założona grudnia roku przez tamtejszego proboszcza. założył on wraz z grupą młodych członków sodalicji mariańskiej Uniwersytecką Akcję Katolicką. w Pontecorvo. po czym otrzymał kapelusz kardynalski. został prałatem i papieskim szambelanem. kierownik duchowy poświęcił swe życie historii filozofii i filozofii historii. Luis Gonzaga da Silveira d’Elboux SJ. zmarł w São Paulo kwietnia r. kamerlinga Świętego Kościoła Rzymskiego w okresie wakatów na Stolicy Apostolskiej po śmierci Piusa XII i Jana XXIII. Zob. „Revista Eclesiastica Brasileira”. nuncjuszem apostolskim w Chile ( ) i w Brazylii ( ). kiedy na wydziale prawa Uniwersytetu w São Paulo. Livraria Agir Editora. wstąpił do zakonu benedyktynów. po ukończeniu studiów w Papieskiej Akademii Eklezjologicznej został sekretarzem i regentem nuncjatury w Lizbonie ( ).. którego został przeorem. Licząca stu członków kongregacja p. Villaça. apologeta.. jest również autorem esejów: A Igreja. 13 Na temat Leonela Franca SJ ( ). O Padre Leonel Franca SJ. był koadiutorem. Mszę Świętą. – należący do sodalicji już w szkole São Luiz – wstąpił wówczas do działającego przy parafii Św. wydawała gazetkę zatytułowaną „O Legionário”. kazanie zaś wygłosił ojciec Leonel Franca z Towarzystwa Jezusowego.. O pensamento católico no Brasil. następnie proboszczem parafii Św.” A. został również mianowany papieskim legatem na uroczystość koronacji Matki Bożej w Fatimie w roku . Rio de Janeiro . Cecylii Legionu Świętego Piotra.11 Plinio. do którego zawsze tak głęboko dążył. Cecylii do roku . na wewnętrznym jego dziedzińcu.. . Villaça.w. Pełnił funkcję prefekta Świętej Kongregacji Sakramentów. Ojciec Franca. kwietnia r. która już wcześniej ofiarowała Kościołowi jednego kardynała. ówczesnym centrum sekularyzmu oraz prawnego i politycznego pozytywizmu. Msgr Marcondes Pedrosę12. 12 Paulo Marcondes Pedrosa urodził się w São Bento do Sapucái (SP) listopada r. C. Z okazji ceremonii wręczenia dyplomów Plinio poważył się na posunięcie bezprecedensowe w całej historii państwowego szkolnictwa wyższego w Brazylii. uważanego przez wielu za „ojca duchowego” brazylijskiej inteligencji tamtych czasów. kwietnia r. cit. … w historycznym kościele klasztornym São Bento.‹‹L ›› . . . Wyświęcony w roku . którą tradycyjnie kończył się wyższy kurs studiów. którego Obras completas zebrane zostały w piętnastu tomach.13 Benede o Aloisi Masella urodził się czerwca r. O pensamento catolico no Brasil. stanowiących oryginalną refleksję na temat kryzysu naszych czasów w świetle doktryny katolickiej. Heliodoro Pires. Kapłan od roku . Franciszka położonym obok uniwersytetu. s. op. Leonel Franca. s. Ojciec Franca założył w Rio pierwszy w Brazylii katolicki uniwersytet i przez osiem lat nim kierował. a Reforma e a Civilização ( ) oraz A crise do mundo moderno ( ). w rodzinie szlacheckiej. zob. dziekana bazyliki laterańskiej. Aktywnie uczestniczył w przygotowaniach do Soboru Watykańskiego II. t. „Pedagog. . również A. Odprawił ją wikariusz generalny diecezji. Zwiastowania Najświętszej Maryi Panny. zorganizował on nie w kościele Św. . s. Msgr Gastão Liberal Pinto.

Ciekawym. São Paulo . stał się częścią jego nazwiska. Paz e Terra. Historyczny „punkt zwrotny” roku Rewolucja lat trzydziestych była dla Brazylii tym samym. Rio de Janeiro . John D. Rio de Janeiro . Rio de Janeiro . jego nazwisko było już „dobrze znane i podziwiane przez młodych brazylijskich katolików”. zanim jeszcze został posłem i profesorem uniwersytetu. F. Idem. Pozostałe siedemnaście stanów federacji liczyło się znacznie mniej. XII . co pierwsza wojna światowa dla Europy – historyczną cezurą dzielącą dwie epoki. Paz e Terra. 17 Od roku ważną rolę począł odgrywać również Rio Grande do Sul. kandydata z São Paulo zamiast polityka z Minas. Był odtąd znany jako „Doktor Plinio”. choć nie dość docenianym esejem jest: Charles Morazé. História da República: . który to tytuł. podobnie jak w niektórych krajach europejskich. którego gospodarka nie charakteryzowała się jednorodnym rodzajem produkcji. zgodnie z brazylijskim zwyczajem. Rio de Janeiro . A República que a revolução destruiu. J. Typ.14 Od tej pory w gronie przyjaciół znany będzie jako „Doktor Plinio”. Da República à ditadura. Wirth. José Maria Bello. Magalhães. 16 República Velha. Stanford . São Paulo . zapewniała rotację urzędu prezydenta republiki pomiędzy reprezentantami São Paulo i Minas Gerais.K XX Kiedy grudnia roku Plinio Corrêa de Oliveira uzyskał dyplom wydziału prawa. Tytułu tego często używa się w Brazylii. O fiel da balança. pod przewodnictwem sprawującego tam od stycznia roku urząd prezydencki Getúlia Vargasa. Do owego momentu władza spoczywała w rękach osi São Paulo – Minas Gerais. wyd. Stan Minas Gerais związał się wówczas sojuszem ze stanem Rio Grande do Sul. Dwa inne studia natury ogólnej zawierające cenne informacje to: Sertório de Castro. Les trois âges du Brésil.15 . kiedy to odchodzący prezydent Washington Luiz wskazał jako swego następcę Julia Orestesa de Albuquerque.18 „O Legionário” nr . Zob. System ten funkcjonował bez większych zmian aż do roku . Colin. Paris . którzy uzyskali stopień naukowy. Rio Grande do Sul and Brazilian Regionalism . Dormund Martins. a zaczęła się era Getúlia Vargasa. Minas Gerais na Ferderação brasileira . Joseph Love. Dobiegł końca okres „Starej Republiki”16 ( ). 14 15 . zob. gdzie tytuł doktora przyznaje się tym. Plinio Corrêa de Oliveira rozpoczął działalność publiczną zaraz po uzyskaniu dyplomu doktorskiego. A. Bastos. zawierająca się w formule „kawa z mlekiem” (w Minas Gerais kwitła hodowla bydła). São Paulo na Federação brasileira . São Bento.17 Ich dominacja. to jest sojuszu dwóch stanów skupiających większość brazylijskiej produkcji. Compania Editora Nacional. Dogłębną krytykę República Velha przeprowadził po rewolucji roku monarchista José Maria dos Santos: A política geral do Brasil. University Press. A locomotiva.

Dojście Vargasa do władzy stanowiło prawdziwe zerwanie z przeszłością. które od tej chwili objęło kontrolę nad gospodarką kraju. Zainicjowana w Porto Alegre. Milano . . wykazuje liczne analogie z karierą Juana Domingo Peróna z Argentyny ( ). na początku listopada na czele rządu tymczasowego stanął Getúlio Vargas. Był senatorem. którego pierwszym efektem okazała się zniżka cen brazylijskiej kawy na całym świecie: dochód dewizowy spadł z milionów funtów szterlingów w roku do milionów w roku .19 Rezerwy złota we wrześniu roku wynoszące milionów funtów szterlingów. Havinghurst. Paulo Brandi.. . od stuleci zajmująca w społeczeństwie brazylijskim pozycję dominującą. Getúlio Vargas był kongresmenem i ministrem federalnym. . Thomas E. w roku założył Partię Robotniczą. Przyniosło fundamentalną zmianę roli państwa. in.20 W takiej to sytuacji kryzysowej wybory prezydenckie marca roku wygrał Júlio Prestes.). a do grudnia tego roku praktycznie przestały istnieć. Vozes. Władzę. m. W ciągu niecałego miesiąca rząd został zmuszony do dymisji. sprawował w sposób dyktatorski do października r. Słynny „czarny czwartek” na Wall Street – października roku – odegrał rolę detonatora światowego krysysu. hasło Vargas w: DHBB. do której doszedł w roku . Trento. Jednakże kraj znajdował się w stanie powszechnego niepokoju. Paz e Terra. s. Brasil: de Getúlio Vargas a Castelo Branco ( ). kiedy to obalił go bezkrwawy zamach stanu. s. . Trento. … Klimat politycznej konfrontacji pogłębił się wskutek krachu na nowojorskiej giełdzie i jego reperkusji na polu gospodarki brazylijskiej. Pi sburgh . Franco Angeli. História da burguesia brasileira.. Petrópolis . Kariera polityczna Vargasa. Rio de Janeiro . Le origini dello Stato populista. t. 21 A. 20 Nelson Werneck Sodré. Cztery lata później przyparty do muru przez opozycję postanowił popełnić samobójstwo.‹‹L ›› . Belo Horizonte i Recife wkrótce ogarnęła cały kraj. 22 Robert J. która jednak nie 18 Urodzony w roku w Rio Grande Do Sul. s. w sierpniu zmniejszyły się do milionów. Le origini dello Stato populista. Society and Education in Brazil. później zaś prezydentem stanu Rio Grande ( . s. utraciła wpływ polityczny na naród i zastąpiona została przez nowe sfery przemysłowo-finansowe.22 Ustanowienie republiki w roku było polityczną rewolucją. który w październiku eksplodował rewoltą wojskową. Dora Flaksman. Società e politica in Brasile . Roberto Moreira. s. Prezydenta Washingtona Luiza wygnano z kraju. IV. Skidmore. . która osiągnęła swój szczyt w utworzeniu Estado Nuovo ( ).21 Arystokracja ziemska. Na temat Vargasa zob. a w roku został wybrany prezydentem republiki. J. Po wojnie Vargas pozostał aktywny politycznie. . University of Pi sburgh Press. 19 A.

Eminenza.23 . Kulminacyjnym epizodem owego okresu stał się bunt wojskowych zwanych od nazwiska ich dowódcy. Nova Fronteira. . Rio de Janeiro . Civ. ruch młodszych oficerów (poruczników). Aparecida-São Paulo . . Plinio Corrêa de Oliveira. Sebastião Leme. wycofała się do Boliwii. km. A Senhora Conceiçãao Aparecida. Brasileira.”25 Tymczasem lipca roku w São Paulo wybuchła rewolta „konstytucjonalistów”. październik . „O Legionário”. in. maja roku wizerunek Matki Bożej z Aparecida został triumfalnie przeniesiony z jej sanktuarium do Rio de Janeiro. Zob. Hélio Silva. Rio de Janeiro . dostrzegał jednak wagę zwołania Zgromadzenia Konstytucyjnego. „Catolicismo” nr . mającą na celu umożliwienie katolikom publicznego wypowiadania się na temat konstruowania nowego systemu politycznego w Brazylii. „Albo państwo odrzuci ateizm i agnostycyzm oraz uzna Boga swego narodu. Hilton. Getúliem Vargasem. 24 Gustavo Antonio Solimeo. październik .26 Mimo to buntownicy zdołali zmusić rząd do rozpisania wyborów do Zgromadzenia Konstytucyjnego na nadchodzący rok. prowadząc działania partyzanckie w kilku stanach Brazylii. gdzie oczekiwały nań najwyższe władze cywilne i wojskowe z szefem państwa. m. Hamilton d’Avila. Rewolucja roku konsekwencje daleko poważniejsze. Editora Santuario. Três episodios na história da Padroeira nacional. wobec braku wsparcia ze strony innych regionów. też Júlio Brestoloni CSSR. Katolicka Liga Wyborcza Po utworzeniu rządu tymczasowego Vargasa nowy kardynał Rio.. nr . „tenentismo”. Wizerunek umieszczono na ołtarzu. : a guerra paulista. A guerra civil brasileira. Luísa Carlosa Prestesa – „kolumną Prestesa”. po kilku miesiącach upadła. 25 Palavra de S. s. Rainha e Padroeira do Brasil.24 Następnego dnia milionowy tłum towarzyszył mu w drodze do Esplanada de Castelo. albo naród nie uzna państwa. po czym. XI . a kardynał Leme oficjalnie proklamował Madonnę z Aparecida Patronką Brazylii. . którzy od wczesnych lat dwudziestych aż do roku wzniecali niepokoje społeczne i bunty. która jednakowoż. na czele. rozpoczął akcję promowania ruchu świeckich. z końcem lutego r. Około tysiącosobowa grupa zbrojna przemierzyła ponad tys. „Catolicismo” nr . Stanley E. 26 Na temat paulistowskiej rewolucji zob. co 23 Rewolucja roku została przygotowana przez tzw. który nie uczestniczył w rewolcie.K XX niosła naruszyła systemu społecznego Brazylii. „Imię Boże krystalizuje się w duszy Brazylijczyków” – powiedział kardynał Leme.

‹‹L ›› .27 W październiku roku Plinio zasugerował arcybiskupowi São Paulo.29 za cel stawiająca sobie skupienie głosów kręgów katolickich w wyborach do Narodowego Zgromadzenia Konstytucyjnego. s. co we Francji uczynił generał de Castelnau28. Ten uznał go za znakomity i poprosił młodych ludzi o przygotowanie statutu nowego stowarzyszenia. Ibidem. rodziny. D.. sekretarzem natomiast Plinio Corrêa de Oliveira. 29 Statut ( ) i program ( ) LEC zob. Flaksman. też Mônica Kornis. W ten sposób powołana została do istnienia Katolicka Liga Wyborcza (Liga Eleitorial Católica – LEC). São Paulo . „Albo przy urnach wyborczych zwycięży katolicyzm i skieruje kraj ku rozsądnej reformie religijnej. by ten nadał sprawie bieg. . I . Zob. W następnym miesiącu Doktor Plinio udał się do Rio. Yves Gras. w: Oscar de Figuereido Lustosa OP. Denoël. Influência politica da Igreja Católica na Assembleía Constituinte de / . III. w: DHBB. . by w Brazylii stworzyć coś podobnego do tego. Universidade de Brasília. . Paris . 27 P. funkcję zaś sekretarza generalnego objął Alceu Amoroso Lima. albo w Brazylii zapanuje skrajny socjalizm. Edições Loyola. Dissertação de mestrado. którzy z kolei przedstawili pomysł kardynałowi. poczynając od omówienia jej z kardynałem Leme. Arcybiskup Duarte chętnie przystał na tę propozycję i poprosił młodego sodalisa. Brasília . … stwarzało okazję dla powołania do życia nie tyle partii. Z powodu otwarcie katolickich przekonań odmówiono mu buławy marszałkowskiej. Corrêa de Oliveira. przewodniczącym tutejszego oddziału został dr Estevão Emmerich de Souza Rezende. E. W latach kongresman z Aveyron. od roku poświęcił się pracy w Féderation Nationale Catholique (której prezesem pozostał aż do śmierci). Heitorem da Silva Costa i Alceu Amoroso Lima. 28 Generał Edouard de Curières de Castelnau ( ) – jeden z dowódców armii francuskiej w czasie pierwszej wojny światowej. gdzie przeprowadził rozmowę z dwoma młodymi działaczami ruchu katolickiego. listopada LEC została oficjalnie założona również w São Paulo. . Liga Eleitorial Católica. Liga eleitoral católica. społeczeństwa i dziedzictwa narodowego”. aby wspierać działania obywatelskie „w interesie religii katolickiej. który uczyni z niej ofiarę różnej maści Callesów i Leninów tłoczących się za kulisami naszej polityki. czyli ze spisem warunków zobowiązujących ich do działania na forum parlamentu w duchu katolickim. Miała ona zapoznać kandydatów rozmaitych partii z „minimum wymagań”. Zob. Do Partido católico a L. ( ). C. Castelnau ou l’art de commander. „O Legionário” nr . t. s. ile katolickiego ruchu „ponad partiami”. Raul Silva. Na stanowisko przewodniczącego LEC powołany został Pandiá Calógeras. a mianowicie utworzyć stowarzyszenie elektorów mające na celu koordynację ich głosowania na kandydatów respektujących program katolicki. Igreja e Politica no Brasil. w której utracił troje dzieci. marzących o «meksykanizacji» i «sowietyzacji» Ziemi Krzyża Świętego”.

konserwatywna PRP (Partido Repúblicano Paulista). Dwie spośród nich miały charakter typowo partyjny: Partido Democrático. Lacerda de Almeida z Parany. który dopiero co skończył studia. przywódca Katolickiej Ligi Wyborczej. ponieważ zbyt „Wspólny blok dla zjednoczonego São Paulo” wynikał z połączenia wszystkich sił życia polityczno-społecznego ówczesnego São Paulo. członek sodalicji mariańskiej. Aldroaldo Mesquita da Costa z Rio Grande do Sul. żadnemu z posłów nie wolno było otwarcie występować w kwestiach żądań katolickich. a także Associação Comercial i Liga Eleitorial Católica. Co więcej. 30 . nr . jak brzmiał tytuł artykułu wstępnego w najbliższym numerze „Legionário”: „Centralną postacią tej pięknej stronicy dziejów sodalicji w São Paulo jest Plinio Corrêa de Oliveira. mariański kandydat do Zgromadzenia Konstytucyjnego. Kiedy pod koniec marca lista kandydatów katolickich z São Paulo była już ułożona.K XX Kardynał Leme zachęcał arcybiskupów. oraz starsza od niej. dwukrotnie przewyższała ilość głosów uzyskanych przez prawnika Alcântarę Machado. Andrade Furtado z Ceary. Charakter ruchów społecznych miały: Federação dos Voluntários – reprezentacja pokolenia sprzeciwiającego się polityce Vargasa. co stanowiło .”32 listopada roku trzecie Narodowe Zgromadzenie Konstytucyjne Brazylii uroczyście rozpoczęło obrady w pałacu Tiradentesa w Rio de Janeiro. Msgr Arruda Câmara i Barreto Campelo z Pernambuco. „O Legionário”. Instrukcje kardynała Leme dla deputowanych z ramienia LEC były niezwykle precyzyjne. jego byłego profesora. Zabraniały one tworzenia jakiegokolwiek wyraźnego bloku skupiającego posłów katolickich. który zdobył największą ilość głosów w całej Brazylii okazał się Plinio Corrêa de Oliveira. 31 P. 32 Uma vitoria mariana. Ku ogólnemu zdumieniu posłem. Liczba ta. reprezentująca przede wszystkim miejską inteligencję i rodzące się ugrupowania lewicowe. wystarczająca do wybrania dwóch posłów.30 maja roku odbyły się powszechne wybory. pobożny syn Maryi. Wśród innych posłów wybranych z ramienia Katolickiej Ligi Wyborczej znaleźli się np. zaś sama organizacja była w stanie stworzyć program i wyłonić kandydatów do parlamentu. W ten sposób na początku roku każda diecezja posiadała już własny oddział LEC. arcybiskup Duarte desygnował Plinia Corrêę de Oliveira jako jednego z czterech kandydatów do Chapa única (wspólnego bloku) z São Paulo. V . 31 Było to prawdziwe „zwycięstwo mariańskie”. żaden z nich również nie powinien w Zgromadzeniu pretendować do roli katolickiego lidera. Corrêa de Oliveira otrzymał głosów. % ogółu oddanych ważnych głosów. który wszedł do Zgromadzenia na pozycji drugiej. biskupów i administratorów apostolskich do niezwłocznego tworzenia miejscowych oddziałów organizacji.

„O Legionário” nr . V . „O Seculo”. iż jest on dla Brazylii tym. jest on jednym z tych legendarnych bohaterów. oraz posługę religijną w siłach zbrojnych i więzieniach (art. Zob. organizowali pierwsze instytucje”. zastępując konstytucje z roku i . przedstawiciele narodu brazylijskiego.). Las constituciones de los Estados Unidos del Brasil. prawo wyborcze dla duchowieństwa (art. który będzie strzegł jedności narodu. IX . 36 Na łamach magazynu „A Ordem”. stawiali pierwsze gmachy. „A Ordem” nr . głosami przeciwko kongresmeni uchwalili następującą preambułę: „My. czym Likurg dla Sparty czy Romulus dla Rzymu. Liga Eleitorial Católica. D. iż po konstytucji masońskiej z roku . § d ). czerwiec . Deus e a Constituição. A nota da Semana. by w trakcie debaty zaatakowany został jako „sekciarz”. s. zebrani w Narodowym Zgromadzeniu Konstytucyjnym w celu ustanowienia systemu demokratycznego. którego czterechsetna rocznica urodzin przypadała na marca roku. „O Legionário” nr . Zdecydowana akcja LEC nie pozostała bez rezultatu. . . Madrid . Plinio Corrêa de Oliveira. par. s. w artykule zatytułowanym O sentido da nossa vitória. Kornis. M. wskazując na nieocenioną rolę Towarzystwa Jezusowego w Brazylii. Alceu Amoroso Lima powitał maja r.34 Na sali obrad bronił również wolności nauczania oraz prawa głosu dla duchowieństwa. Odrzekł wówczas: „Swoją wiarę cenię wyżej od jakichkolwiek innych przywiązań”. Flaksman. którzy wznosili pierwsze mury. Zob. naukę religii w szkołach (art. „Gdybyśmy w celu ukazania znaczenia osoby ojca Anchiety w naszej historii mieli się uciec do potocznego porównania – pisał wówczas – stwierdzilibyśmy. . 35 Zob. ).37 pomoc państwa dla rodzin wielodzietnych (art. prawo do niedzielnego wypoczynku (art. takie jak inwokacja Imienia Bożego w preambule konstytucji.. pozytywistycznej z roku i sekularystycznej z roku . wraz z czwartą brazylijską konstytucją „w pełni zatriumfował program katolicki” (Tristão de Athayde. 37 Nowa konstytucja weszła w życie lipca r. Obrana strategia zmierzała do osiągnięcia tego rezultatu środkami pośrednimi i „rozproszonymi”. sprawiedliwości oraz dobrobytu społeczno-ekonomicznego. … otwarta konfrontacja – „twarzą w twarz” – mogłaby zaszkodzić realizacji głównego celu LEC: modyfikacji laickiego oblicza brazylijskiego państwa. pokładając naszą ufność w Bogu. . ). (s. P. ) 36.35 To wystarczyło. jako „datę o kapitalnym znaczeniu w historii brazylijskiego katolicyzmu”. Plinio Corrêa de Oliveira stosował się do owych zaleceń. II . Corrêa de Oliveira. wolności. stwierdzając. 33 34 . ale największymi obrońcami propozycji LEC okazali się liderzy bloku paulistowskiego. O sentido da nossa vitória. Innymi słowy. zarządzamy i ogłaszamy następująca konstytucję…”. Themistocles Brandao Cavalcanti. § ). Instituto de Estudios Politicos. Zgromadzenie nie tylko uchwaliło „minimum żądań” Ligi – nierozerwalność ) związku małżeńskiego (art. ale również liczne inne jej postulaty.33 W imieniu posłów katolickich z São Paulo Plinio Corrêa de Oliveira wystosował prośbę do Zgromadzenia o uczczenie postaci ojca Anchiety. których znajdujemy u początków wielkich narodów.‹‹L ›› .

Nauk Ścisłych i Humanistycznych Instytutu Sedes Sapientiae prowadzonego przez kanoniczki regularne św. Uczelnia ta założona została w roku przez benedyktynów. Zob. „Jornal de Minas”. służba wojskowa kleryków odbywana w formie posługi duchowej lub pracy w szpitalu (art. § ). Augustyna. Obydwie szkoły. był w momencie swego zaistnienia. AAS ( ). s. którego wielkim kanclerzem został arcybiskup Vasconcellos Mo a. rektorem zaś Paulo de Tarso Campos. Belo Horizonte.K XX uznanie cmentarzy katolickich (art. Nauk Ścisłych i Humanistycznych Św. t. Editora Vozes. Na temat roli LEC.39 Plinio dostrzegł w tym fakcie zesłaną przez Opatrzność znakomitą okazję do nawiązania bezpośredniego kontaktu z młodzieżą. Przyjął więc oferowane stanowisko wraz z katedrą historii cywilizacji na uniwersyteckim wydziale prawa. w ten sposób rozpoczynając działalność nauczycielską. Benedykta. profesorowie Alexandre Correia czy Leonard van Hacker. § ). poprosiły Plinia Corrêę de Oliveira o objęcie katedry historii. n. oficjalny głos sodalicji mariańskiej parafii Św. Jak się wyraził jeden z byłych ministrów brazylijskiego rządu. 38 . np. podobnie jak żeńska Szkoła Filozofii. maja roku. też Thales de Azevedo. Um instrumento político. która obok praktyki adwokackiej przez wiele lat będzie jego głównym zajęciem zawodowym. W São Paulo funkcjonowała już Wolna Szkoła Filozofii. 39 W roku obie instytucje połączyły się w Katolicki Uniwersytet w São Paulo. Cecylii. . . kierowany przez Msgr Marcondesa Pedrosę. A religião civil brasileira. Wydawca „Legionário” „Legionário”. czterostronicowym miesięcznikiem. Petropolis . wolność i pluralizm związków pracowniczych (art. biskup Campinas. zaś wśród jej wykładowców byli wybitni przedstawiciele świata nauki. zwłaszcza zaś na temat artykułu konstytucji oddającego państwo „pod opiekę Boga” zob. s. VII .”38 W roku w Brazylii pojawiła się możliwość otwierania prywatnych wyższych uczelni. § ). ) czy prawo przeciwdziałające wywrotowej propagandzie (art. a sukces LEC pozostał w historii kraju jedynym w swoim rodzaju. z których w przyszłości miał powstać Papieski Uniwersytet Katolicki w São Paulo. Rok następny przyniósł kanoniczne ustanowienie uniwersytetu i obdarzenie go tytułem „papieski”. Konstytucja z roku stanowiła ukoronowanie działalności ruchu katolickiego.. Teraz została ona uznana przez rząd. . Paulo Brossard: „W historii Brazylii żadna niezależna organizacja polityczna nie cieszyła się większymi wpływami niż Katolicka Liga Wyborcza.

. Drugi. by nie urazić adwersarzy – jej umniejszania lub zatajania. t.. „Rozumiał on – pisał św. zamieszczonym w numerze z lutego roku. „O Légionario” nr . zabezpieczenia praw Kościoła. . Lethielleux.”44 sierpnia roku Plinio Corrêa de Oliveira został powołany do kierowania „Legionário”. s. Na jej stronicach Ojciec Święty uczynił św. jak Francus Louis Veuillot41 czy jego brazylijski odpowiednik. . 41 Na temat Louisa Veuillot ( ). Zob. t. formacji nowych elit katolickich oraz walki z infiltracją komunistyczną. Franciszka Salezego patronem „wszystkich tych katolików. swym zwięzłym stylem. 42 Carlos Maximiano Pimenta de Laet ( ) – znakomity dziennikarz. 40 . muszą wystrzegać się zaniedbań w głoszeniu prawdy. Carlos de Laet. który w tym samym miesiącu stał się P. La pace interna delle nazioni ( ). też A Igreja e o problema religioso na Russia. 43 AAS ( ).43 Z myślą o dziennikarzach katolickich papież dodawał: „Przede wszystkim muszą oni sumiennie studiować i w miarę swoich możliwości poznawać doktrynę katolicką.. „O Légionario” nr . też Eugène i François Veuillot. 44 Ibidem. Oeuvres Complètes. jak również stają w jej obronie”. Pedra II oraz członek Academia Brasileira de Letras – otrzymał od św. Pierwszy artykuł autorstwa Plinia Corrêi de Oliveira na temat katolickiego uniwersytetu ukazał się w numerze z września roku. .42 znakomicie odpowiadał modelowi dziennikarza wskazanemu przez Piusa XI w encyklice Rerum omnium z stycznia roku. Pius X do François Veuillot – że społeczeństwo odnajduje swą potęgę w pełnym i całkowitym uznaniu władzy naszego Pana Jezusa Chrystusa oraz w bezwarunkowej akceptacji doktrynalnej zwierzchności Kościoła”. Corrêa de Oliveira. Lethielleux. VI.‹‹L ›› . odważnego dyrektora dziennika „L’Univers” zob. Zob. w tym rodzinnych. W artykule zatytułowanym Nasze żądania polityczne. t. opublikowany w listopadzie roku pod tytułem Watykan i Kreml40. którzy poprzez publikację gazet oraz innych pism ilustrują i promują doktrynę chrześcijańską. Paris . Młody członek mariańskiej sodalicji. Veuillot. List C’est avec z października . … Tematy podejmowane przez pismo koncentrowały się wokół obrony tradycyjnych wartości. pozwala już dostrzec jedno z fundamentalnych założeń myśli jego autora: niemożliwość jakiegokolwiek porozumienia pomiędzy Kościołem katolickim a komunizmem. czy też – pod pozorem troski o to. zdolnościami polemicznymi i umiłowaniem prawdy nawiązujący do postaci tak wielkich publicystów katolickich. O Vaticano e o Krêmlin. t. w: IP. XI . profesor słynnej Szkoły Średniej im. Plinio Corrêa de Oliveira nakłaniał katolików do domagania się od nowego rządu obrony „praw Kościoła”. III . s. Paris . Piusa X tytuł hrabiowski za zasługi dla sprawy katolickiej.

lecz do środowisk katolickich. nadziei i zniechęcenia. o którym wkrótce stało się głośno („Folha de Tarde”. José Carlos Castilho de Andrade. był również autorem ukazującej się regularnie rubryki „À margem dos factos”. którzy już są katolikami.. Wspólnie zbieraliśmy pochwały. w stanie São Paulo. „O Legionário”. 47 Antônio de Castro Mayer urodził się czerwca r. Geraldo de Proença Sigaud. sformułowalibyśmy je następująco: dla katolików miłosierdzie i jedność. 48 Geraldo de Poença Sigaud urodził się w Belo Horizonte września r. iż postawa „Legionário”. wspólnie znosiliśmy krytykę. w Campinas. nazwanego później „ dias em revista” („Siedem dni w retrospektywie”). Zgromadził wokół siebie zespół zdolnych współpracowników. tam też października r. odpowiadał on. czego szczytowym punktem stało się uczestnictwo byłego biskupa Campos w konsekracji biskupiej dokonanej w Ecône czerwca r. ale walki obronnej.K XX nieoficjalnym organem archidiecezji São Paulo. IV . którzy zarzucali Doktorowi Plinio niedostatek „miłosierdzia” dla wrogów. W grudniu r. . José Gonzaga de Arruda i Paulo Barros de Ulhôa Cintra. 46 Oprócz Doktora Plinio zespół redakcyjny „Légionario” tworzyli: Fernando Furquim de Almeida. przeszliśmy przez .46 pomiędzy którymi znalazło się dwóch młodych księży mających w przyszłości zostać wiodącymi postaciami brazylijskiego duchowieństwa: Antônio de Castro Mayer. kwietnia r. od północy po południe kraju. s. Członek Zgromadzenia Słowa Bożego. to owszem. Jako biskup kierował diecezją do roku . Zdarzenie to sprowadziło nań ekskomunikę latae sententiae. Asystent Generalny Akcji Katolickiej São Paulo ( ). dla niekatolików – miłosierdzie w celu osiągnięcia jedności” (ibidem). niepewności i determinacji. Pismo miało być kierowane nie do szerokich kręgów czytelniczych. Współpraca Plinia Corrêi de Oliveira z arcybiskupem Sigaudem trwała około trzydziestu lat. Offensiva?. w czasie których obaj znaleźliśmy się w najróżniejszych sytuacjach: cierpienia i radości. Adolpho Lindenberg. później sprawował funkcję arcybiskupa metropolity Diamantiny ( ). Wkrótce w tych właśnie środowiskach. został biskupem Jacarezinho ( ). Ukończył studia teologiczne na Uniwersytecie Gregoriańskim w Rzymie ( ). wobec wszystkich współczesnych wypadków nasze serca biły unisono. otrzymał sakrę biskupią i został mianowany koadiutorem biskupa Campos z prawem sukcesji po nim.48 Spośród błyskotliwych 45 P. „Głównym celem ‹‹Legionário›› jest formowanie opinii tych. później wikariusz generalny archidiecezji ( ). Fakt ów. tam też marca r. przyjął święcenia kapłańskie. a rozpoczęła się w roku podczas rekolekcji w seminarium w stanie Espirito Santo. Corrêa de Oliveira. Tradition. nie zaś ofensywnej.”45 Plinio pisał artykuły wstępne. „Przyjaźń nasza – pisał Doktor Plinio w roku – trwa od dziesięciu lat. przyjął święcenia kapłańskie. „Jornal do Brasil”. wiązać należy z jego postępującym zbliżaniem się do stanowiska arcybiskupa Marcela Lefèbvre’a. „A gdyby wolno nam było wybrać mo o dla naszej walki. José de Azeredo Santos. Family. José Fernando de Camargo. maja r. Biskup de Castro Mayer zmarł w Campos. postawa walki. Wszystkim. Property: Half a Century of Epic Anticommunism. VIII ). w celu formowania ich myśli i działań.47 asystent kościelny pisma oraz kapłan ze Zgromadzenia Słowa Bożego. IV r. nr . studiował teologię w Rzymie ( ). biskup de Castro Mayer publicznie zerwał z Pliniem Corrêą de Oliveira i TFP. tygodnik zdobył sobie ogromne wpływy. maja r.

młody członek sodalicji z Minas Gerais. intensyfikacja komunistycznej propagandy na świecie – oto problemy będące przedmiotem niezmiennie głębokich analiz i komentarzy inspirowanych przez Magisterium Kościoła. 51 P. oddanych duszą i ciałem katolickiemu dziennikarstwu”. podobnie jak ja – członków sodalicji mariańskiej. a później także w „Catolicismo”. w którym Plinio Corrêa de Oliveira. Kamikaze. . „Folha de S. „O Legionário” nr . Padre Sigaud. Emílio Garrastazu Medici. Zob. odmawiał w jego imieniu akt zawierzenia św. II . iż TFP zdystansowało się wobec niego z powodu jego poparcia dla propagowanej przez rząd reformy rolnej oraz dla reformy liturgicznej Pawła VI. Dentro e fora do Brasil….49 Zespół redakcyjny liczący od pięciu do ośmiu członków spotykał się regularnie. aż do dnia. sztuki nowoczesnej oraz gnozy. I . „Folha de São Paulo”. „Folha de S. Paulo”. socjalistyczne pousée we Francji. ze zwykłej gazetki parafialnej stała się głosem katolickim uważnie słuchanym w całym kraju. VII . O premio «demasiadamente grande». „O Legionário” nr . jego imię znajdzie się pośród najwybitniejszych. by w São Paulo pracować jako inżynier. kryzys dynastyczny w Anglii. „Catolicismo” nr . żywym. Corrêa de Oliveira. jak również akcentując uczciwość swej postawy wobec prawa cywilnego i kościelnego” (Arcebispo Geralo Sigaud e a TFP. Jeżeli historia Brazylii zostanie pewnego dnia spisana z całkowitą bezstronnością. kiedy to po powrocie z audiencji u prezydenta republiki.50 W roku pod kierownictwem dynamicznego redaktora pismo przekształciło się z dwutygodnika liczącego zaledwie dwie stronice w tygodnik ośmiostronicowy. 49 „Był głębokim. „Naszym niezmiennym celem było «odtruwanie» czytelników skażonych owocami prasy «neutralnej» i dostarczanie im prawdziwie katolickiej informacji obywatelskiej. III . 50 P. polemistą w pełnym tego słowa znaczeniu. XI ). TFP natychmiast odpowiedziało obszerną publikacją prasową.” P.”51 wszystko. by w świetle nauki Kościoła badać artykuły prasowe i wiadomości z całego świata. wybory prezydenckie w Stanach Zjednoczonych. Zaczęli się od siebie oddalać prawdopodobnie już w połowie lat sześćdziesiątych. … świeckich współpracowników wyróżniał się José de Azeredo Santos. Swoje nazwisko zapisał w naszych annałach złotymi zgłoskami (…). Corrêa de Oliveira. klęcząc przy łóżku umierającego przyjaciela w Szpitalu Samarytańskim w São Paulo. błyskotliwym dziennikarzem. fiasko Ligi Narodów. wskazując na kontrast pomiędzy konsekwencją własnej postawy a chwiejnością postaw arcybiskupa Sigaud.” P. Um ano de luta e de vigília. Paulo”. co może ludzi połączyć i podzielić. rewolucja w Hiszpanii. Corrêa de Oliveira. Doktor Plinio wspominał: „Z zespołu redakcyjnego tygodnika stopniowo tworzyła się grupa przyjaciół.‹‹L ›› . Corrêa de Oliveira. Tematyka podejmowana na łamach tygodnika w roku charakteryzowała się znaczną różnorodnością: prześladowania religijne w Niemczech. Corrêa de Oliveira. publikowane na łamach „O Legionário”. oświadczył. José de Azeredo Santosowi zawdzięczamy wnikliwe artykuły na temat maritainizmu. Ich przyjaźń i współpraca twała niemal czterdzieści lat. polityki „wyciągniętej ręki”. a zerwanie stosunków ogłosił oficjalnie sam arcybiskup Diamantiny października r. Ludwika Marii Grignion de Montfort.. który przyjechał z Rio. X . też P.

że były od siebie nawzajem zależne.”54 Plinio Corrêa de Oliveira rozumiał ową relację ścisłego pokrewieństwa – którą historiografia dopiero dzisiaj powoli zaczyna przyjmować do wiadomości – i zachowując absolutną wierność chrześcijańskiemu modelowi społecznemu. Pisał o tym następująco: François Furet. Nationalist and Fascist Perception of Reality. nie tylko dlatego. stał się bowiem najbardziej wpływowym katolickim tygodnikiem w Brazylii. 52 53 . Weidenfeld and Nicolson. Także dlatego. European Fascism. Bolszewizm i faszyzm wkroczyły na scenę niemal równocześnie. Françoisa Fureta. . s. Woolf (red. George L. . Przeszłość pewnego złudzenia. Der europaeische Bürgerkrieg . czyli między III Rzeszą a Związkiem Sowieckim. nazizm zaś uważał za alternatywę fałszywą i równie niebezpieczną. „czerwonym dwuleciem” ( ).K XX W styczniu roku „Legionário” przeprowadził się z pokoiku przy parafii Św. Dynamika dziejów Europy i świata w latach była determinowana – wedle Ernsta Nolte – wielką „europejską wojną domową” pomiędzy komunizmem i narodowym socjalizmem. zdecydowanie wykluczał możliwość opowiedzenia się po stronie któregokolwiek z okupujących ideologiczną scenę przeciwników. że bolszewizm i faszyzm pojawiły się w tym samym czasie i jednocześnie przemknęły przez historię niczym meteory. Howard Ferty Inc. Przeszłość pewnego złudzenia. s. London . Próby rozpętania na świecie krwawej rewolucji komunistycznej. egzemplarzy.53 Furet pisze: „Nieunikniona staje się więc analiza porównawcza. Propyläen Verlag. też Stuart J. Cecylii do centrum miasta. Ernst Nolte. Mosse. New York . Nationalsozializmus und Bolschewismus.. 54 François Furet. . Masses and Man. wywołały jednakowoż zdecydowaną reakcję antykomunistyczną. „w dynamice idei politycznych XX wieku tkwi jakaś tajemnica zła”. Berlin . W komunizmie dostrzegał ideę diametralnie przeciwstawną katolicyzmowi. rozpoczętej tzw.52 Narodziny Kominternu po rewolucji sowieckiej roku przyczyniły się do światowej ekspansji nowej doktryny bolszewickiej. wydawanym w nakładzie przekraczającym tys. To właśnie na fali owej reakcji powstały i umocniły się ruchy „faszystowskie”. Zob.). Europejska „wojna domowa” Według francuskiego historyka.

Plinio Corrêa de Oliveira zrozumiał. oraz wicekanclerz Rzeszy. Michele Maccarrone. Deutschen Taschenburg Verlag. tłum. iż konkordat z III Rzeszą P. Porozumienie zostało sygnowane w Watykanie lipca roku. włoskie. mogły się stać – i w istocie się stały – atrakcyjnym wyzwaniem dla wielu młodych ludzi. przeprowadzonych marca w klimacie wyraźnego zastraszenia.”55 Niezgoda na żywot „burżuja” w imię mistyczno-heroicznej koncepcji bytu oraz odwołanie się do rycerskiej tradycji zarówno Niemiec. s.‹‹L ›› . władza prezydenta Rzeszy połączona z władzą kanclerza znalazła się w rękach Hitlera. 56 Po wyborach do Reichstagu. Il Vaticano e il nazismo. t. jak i całej Europy. Giacomo Martina. Studium. Roma . Na temat konkordatu z roku oraz stosunków między Stolicą Apostolską a narodowym socjalizmem zob. in. watykański sekretarz stanu. The Vatican in the Age of Dictators . München . Friedrich Engel-Janosi. Cinque Lune. „O Legionário” nr . Franz von Papen. Kiepenheuer und Witsch. Roma . Z kolei nazizm jest inną antytezą doktryny katolickiej i – podobnie jak komunizm – jest o wiele bliższy komunizmowi. będzie ukazanie heroicznej i nadprzyrodzonej wizji katolicyzmu. Il terzo Reich – la Germania dal al .. m. aniżeli katolicyzmowi. Hans-Ulrich Thamer. Il Vaticano fra fascismo e nazismo. Demaskowanie narodowosocjalistycznego pogaństwa stycznia roku Adolf Hitler przyjął z rąk prezydenta Hindenburga funkcję kanclerza Rzeszy. Na temat tego procesu zob. Köln . Tak rozpoczęła się gwałtowna transformacja społeczeństwa w duchu totalitaryzmu. Il Nazionalsocialismo e la Santa Sede. … „Nie sposób zaprzeczyć.57 Stolica Apostolska zastrzegła jednakowoż. Le Monnier. Martin Broszat. Mulino. . . Po śmierci Hindenburga sierpnia r. Corrêa de Oliveira. marca „pełnia władzy” przeszła legalnie w ręce narodowosocjalistycznego gabinetu. Tej samej wiosny Führer zaproponował podpisanie konkordatu pomiędzy Stolicą Apostolską a nowym rządem. L’età contemporanea. London . IX . Takim właśnie sztandarem. stał się w Brazylii „Legionário”. Morcelliana. Storia della chiesa. Die deutsche Diktatur. Karl Dietrich Bracher. wzniesionym wysoko przeciwko nazizmowi i komunizmowi. À margem da crise. niezdolnych do rozpoznania złowieszczego aspektu ideologii przesiąkniętej socjalizmem i pogaństwem. IV. iż najlepszym sposobem przestrzeżenia młodych rodaków przed nazistowskim pseudomistycyzmem. że komunizm stanowi antytezę katolicyzmu. Hodder and Stoughton. 57 Pełnomocnikami Piusa XI i Hitlera negocjującymi konkordat byli odpowiednio: kardynał Eugenio Pacelli. Bologna . jak również zdemaskowania jego błędów. Robert Graham. Brescia . 55 56 . Florence . Der Staat Hitlers. Anthony Rhodes.

Paderborn . marca roku opublikowana została encyklika Ojca Świętego Piusa XI Mit brennender Sorge. albo państwo.” Bukhart Schneider. przedstawicieli władzy państwowej albo inne podstawowe wartości ludzkiej społeczności. podpisany przez Pacellego nie bez rozterek.”60 Zob. Die Enzyklika „Mit brennender Sorge” vom marz . czy zawarcie konkordatu z Rzeszą faktycznie przyczyniło się – jak później wielokrotnie twierdzono – do nazistowskiego Machtbefestigung (wzmocnienia władzy). Pius XII. 60 Pius XI. albo ustrój państwa. . także religijnych. dał władzom Kościoła bezdyskusyjne prawo. Thamer. kiedy naziści już tę władzę zdobyli. marca r. że konkordat. „Można oczywiście podnosić kwestię. Schöningh. Heinz-Albert Raem. i czyni z nich najwyższą normę wszelkich wartości. papież potępił w niej błędy narodowego socjalizmu.. zatytułowanych Do obskurantów naszego wieku ( ) oraz Protestanccy pielgrzymi Rzymu ( ). Na temat encykliki zob. Edizioni Paoline. ten przewraca i fałszuje porządek rzeczy stworzony i ustanowiony przez Boga-Człowieka. 58 . człowieka stanowiącego „kwintesencję wszelkich obecnych w NSDAP sił wrogich Kościołowi i chrześcijaństwu”. by „wiara w Boga. w: „Znak”. das Werk der Gerechtigkeit. pierwsza i nieodzowna podstawa wszelkiej religii”. Pace. Przepełniony pragnieniem.. „L’Osservatore Romano” z lipca . włoskie: Pius XII.58 Osobą odpowiedzialną za „nadzór” nad ideologiczną edukacją partii i wszystkich jej satelickich związków Hitler mianował Alfreda Rosenberga. Pewne natomiast jest to. stwierdzając ponadto. gdzie natychmiast został wydrukowany i rozpowszechniony w diecezjach. nr . przejawiającą się w konsekwentnie postępującej likwidacji katolickiego szkolnictwa. katolickich instytucji i katolickiej prasy. i daleki jest od prawdziwej wiary w Boga i od światopoglądu odpowiadającego takiej wierze. Il terzo Reich. . jak również w ustawicznym szkalowaniu nauki i instytucji Kościoła. tłum. Münsterschmidt.59 Dziesięciolecie od roku do upadku reżimu naznaczone było przybierającą na sile walką z religią. W dwóch broszurach. pozostała „czysta i nieskalana w krajach niemieckich”. Rosenberg otwarcie głosił wzajemną nieprzystawalność narodowego socjalizmu i chrześcijaństwa. Gö ingen-Zürich-Frankfurt. s. i oddaje im cześć bałwochwalczą.-U. które w porządku doczesnym zajmują istotne i czcigodne miejsce. Pius XI und der Nationalsozialismus. Tekst encykliki został w tajemnicy przesłany do setek niemieckich miast i wsi.. W celu nadania wydarzeniu większej rangi. a zarazem realną możliwość konsekwentnego formułowania krytyki pod adresem niemieckiego rządu za nadużycia i gwałcenie praw człowieka. 59 H. s. lipiec-wrzesień . Friede. . Rome . opera della giustizia. niemieccy biskupi osobiście odczytali publicznie encyklikę Piusa XI.K XX nie może w żaden sposób być odczytywany jako aprobata dla doktryny i orientacji narodowego socjalizmu. s. Encyklika Mit brennender Sorge z marca r. iż: „Kto wynosi ponad skalę wartości ziemskich rasę albo naród.

jak i międzynarodowej opinii publicznej. VI. Msgr Reinhard Le mann i Msgr Heinrich Mussinghoff.. Pius XII. jak i przez samych Niemców. Rosario F. Lamberta w Münsterze. w: DR. czym narodowy socjalizm był w istocie: pełną pychy apostazją od Jezusa Chrystusa. L’Eglise sous Pie XII. Un vescovo indesiderabile. uciemiężeniem ludzkiej wolności i godności. lutego r. poprzez swą klarowność oraz zawarte w niej odwołanie do prawd wiary chrześcijańskiej i przeciwstawienie się nazistowskiemu neopogaństwu. Le grandi prediche di sfida al nazismo. Należał do katolickiej arystokracji pozostającej od zawsze w służbie Kościoła. Esposito (red. Fayard. przewodniczącego konferencji episkopatu. 61 62 . które znalazło swe ujście w wybuchu spazmatycznego gniewu. W Monachium poznał nuncjusza Pacellego. przemówienie z czerwca r. W przemówieniu tym Pius XII szkicuje obraz walki toczonej z Kościołem w Niemczech oraz oporu stawianego zarówno przez Stolicę Apostolską. Herder.. która zyskała mu przydomek „lwa z Münsteru”. Edizioni Messaggero. Clemens August Graf von Galen. w odróżnieniu od „miękkiej” linii kardynała Adolfa Bertrama. Clemens August cardinale von Galen. t. Konrad von Preysing63 oraz biskup Münsteru. W kazaniu wygłoszonym lipca roku w münsterskim kościele Św. później zaś – lipca r. Vv. Hitlera wprawiła w zdumienie. w zamku Dinkloge. Paris . s. ubóstwieniem rasy i krwi.. Zabrzmiała wszakże jak wyraźne ostrzeżenie. zmarł zaś grudnia r. … „Mit brennender Sorge.”61 Jak przypomniał Pius XII „odkryła ona przed światem. negacją Jego nauki i Jego odkupieńczego dzieła. 64 Hrabia Clemens August von Galen urodził się marca r.). Roma-Freiburg-Vien .64 Obaj ze swych tronów biskupich interweniowali w obronie chrześcijańskiej koncepcji osoby ludzkiej i uznania najwyższej władzy Boga nad społeczeństwem i rodziną. Od roku hierarcha ten był trwałym punktem oparcia dla niezłomnych przeciwników narodowego socjalizmu. była gwałtownym wstrząsem zarówno dla niemieckiej. Wyświęcony w roku . Diecezja münsterska wszczęła jego proces beatyfikacyjny. Święcenia kapłańskie przyjął w roku .‹‹L ›› . w Kronwinckel. którego biskupem został w roku . Mianowany kardynałem na konsystorzu lutego r. Clemens von Galen.”62 W kręgach opozycji antynazistowskiej w Niemczech szczególnie widoczni byli dwaj wysocy rangą duchowni: biskup Berlina. który zostawszy sekretarzem stanu spowodował wybór von Preysinga na biskupa Eichsta w roku . – Berlina. później zaś jako proboszcz do parafii Św. Il leone di Münster e Hitler. biskup von Preysing został mianowany kardynałem. Zob. s. 63 Hrabia Konrad von Preysing urodził się sierpnia r. Aa. kultem siły. Lamberta biskup von Galen mówił: Jean Chélini. zmarł zaraz po powrocie z Rzymu do Münster marca r. poprzez potępienie rasizmu i państwa totalitarnego. La tourmente ( ). . . w starej katolickiej rodzinie Oldenburgów. w Berlinie. Od tego momentu aż do roku prowadził nieugiętą walkę przeciwko nazizmowi. został najpierw wysłany do Berlina. Padua .

„Protestantyzm zapoczątkował w Niemczech proces ewolucji koncepcji filozoficznych i faktów socjo-politycznych. w rzeczy samej jest ona głębokim sensem i uzasadnieniem bytu nazimu. jego antyreligijna polityka stanowi integralną część jego myśli. jako szanowany obywatel.”66 Plinio Corrêa de Oliveira odtworzył – jak sam to określił – „genealogię potworów” idąc po śladach ideologicznych przodków narodowych socjalistów – od Lutra do Hitlera. nigdy już nie będzie możliwe odtworzenie panowania suwerennej sprawiedliwości. podobnie jak oni. Corrêa de Oliveira. a więc w czasie. kiedy w kwestii nazizmu wciąż panowały liczne niejasności. W latach na ogólną liczbę opublikowanych w „Legionário” artykułów skierowanych przeciw nazizmowi i faszyzmowi. . pomimo heroizmu naszych żołnierzy. iż znacząca liczba owych tekstów ukazała się nie tylko przed wybuchem wojny. „Chodzi o to. Należy podkreślić. Falsificação. W ten sposób nasz naród i nasza ojczyzna. którzy odnoszą chwalebne zwycięstwa. IV . w szeregu nieugiętych obrońców wiary. „O Legionário” nr .K XX „Zabieram głos jako Niemiec. z żelazną logiką (która byłaby prawdziwa. jako katolicki biskup – i wołam: żądamy sprawiedliwości! Jeżeli ten krzyk pozostanie nie usłyszany. że antyreligijna polityka III Rzeszy jest jedną z jej podstawowych właściwości. upadną z powodu wewnętrznego zepsucia!”65 Postawa i ton niemieckich biskupów budziły podziw Plinia Corrêi de Oliveira. Doktor Plinio nie odbierał nazistowskich prześladowań religijnych jako zjawiska przypadkowego czy też nie należącego do istoty III Rzeszy aspektu jej polityki. gdyby nie jej fałszywe przesłanki) doprowadził do nazizmu (…) Nazizm to rezultat głębokiej ewolucji. P. jako sługa religii katolickiej. że mniej by mnie zdumiała przemiana masonerii w pobożne stowarzyszenie 65 66 Cyt. ale także przed publikacją encykliki Mit brennender Sorge. choć pozornie w konflikcie z nim. Un vescovo indesiderabile. fundamentalnym aspektem jej ideologii. . lecz jako logiczną konsekwencję światopoglądu przeciwstawnego światopoglądowi katolickiemu. s. a myśl owa jest tak dogłębnie antyreligijna. który wespół z liberalizmem. stojącego. aż było autorstwa Plinia Corrêi de Oliveira. za Clemens August Graf von Galen.

‹‹L ›› . dias em revista. dias em revista. New York ( ). Capricorn Books. 70 P. w jaki sposób antysemityzm Hitlera przyczynił się – nie wprost.”68 Wobec tego Kościół stanowi „z nieugiętą energią. jako archetypicznym wytworem filozofii Nietzschego” (ibidem). w którym Słowo stało się Ciałem. La società dei giusti. Nouvelles Editions Latines. Corrêa de Oliveira. „Roztropna ostrożność w podejściu do Żydów jest uprawniona. Corrêa de Oliveira. podejmowanych na przestrzeni dziejów przez Kościół w stosunku do narodu żydowskiego. iż nie wolno ustawać w miłości ku staremu ludowi Bożemu. Edmond Vermeil. Na temat kulturowych korzeni narodowego socjalizmu zob. Szczerze nawrócony Żyd natychmiast staje się umiłowanym synem Kościoła. The Roots of the Nazi Mind. Autor dodaje: „W ogólnej panoramie niemieckości protestantyzm zaszczepił jeszcze jeden – prócz liberalizmu – wirus. Peter Viereck. s. aby wzbudził on w stosunku do ludu Izraela tę litość. Jednak ostrożność tego rodzaju odnosi się wyłącznie do błędów doktrynalnych. Milano . Grasset & Dunlap. Hitler spełnił marzenie Żydów o stworzeniu «domu narodu»”. niemieckimi szkołami filozoficznymi dziewiętnastego wieku i wreszcie hitleryzmem. „O Legionário” nr . która zaludniła Tel-Awiw.”67 Plinio Corrêa de Oliveira nie omieszkał też ukazać prawdy o nazistowskim antysemityzmie. Uma velha ambição dos Judeus. VI . ukazując jego fundamentalną odmienność od ostrożnych działań. nie jest zaś skierowana przeciwko rasie – narodowi. Genealogia de monstros. I . gdy pozostają oni głusi na wezwania do nawrócenia. ale jednak w ogromej mierze – do realizacji marzeń syjonistów. Bernarda. obecnie bardzo nowoczesne i komfortowe. Etaslibri. . a nawet konieczna w sytuacji. Nicholas Goodrick-Clarke. „O Legionário” nr . Luciano Pellicani. Nazizm – przeciwnie – traktuje Żydów z okrucieństwem równie brutalnym. G. mianowicie: ideę mocy. W późniejszym okresie zaowocowała ona Bismarckowskim imperializmem. czego nie byli w stanie osiągnąć animatorzy syjonizmu. nowe hebrajskie miasto w Palestynie. Paris . Corrêa de Oliveira. co bezużytecznym. X .”69 „Niemcy potrzebują jakiegoś nowego św. której nie odmówiła mu nawet jego największa Ofiara. 69 P.”70 67 P. 68 P. W innych artykułach autor ukazuje. spełniło się dzięki antysemickiej kampanii Hitlera. New York . Idea owa (wykazująca niezwykłe podobieństwo do demokratycznej idei zwycięstwa większości) przyniosła cały brutalny militaryzm polityki zagranicznej Fryderyka II i innych Hohenzollernów. VIII . Les doctrinaires de la Révolution allemande. The Aquarian Press. Wellingborough .. Corrêa de Oliveira. II . The Occult Roots of Nazism. albo też kiedy nawracają się ewidentnie „na pokaz”. „O Legionário” nr . Mosse. „To. L. Metapolitics. niemieckim zamiłowaniem do militaryzmu. dias em revista. … niż przemiana partii narodowosocjalistycznej w przedmurze katolickich ideałów we wschodniej Europie. „O Legionário” nr . Idem. The Crisis of German Ideology. . „O Legionário” nr . Parabola storica dello gnosticismo rivoluzionario.

s. jak też totalitarny błąd jednakowego prześladowania i dobra. El catolicismo mundial y la guerra de España. XII .”73 „Nadejdzie dzień. Beauchesne. Corrêa de Oliveira. 71 . Leninie. komunizmu. Corrêa de Oliveira. XII . jak i dobru. Guida. zarówno państwo liberalne. 73 P. University of Notre Dame Press. wszystkie zasady moralności. V ( ).. „O Legionário” nr .”74 Krytyka totalitaryzmu przez Plinia Corrêę de Oliveira diametralnie różniła się od krytyki indywidualistyczno-liberalnej. Léon de Poncins. Histoire secrète de la Révolution espagnole.72 „W Hiszpanii trwa zmaganie o to. czy światem będzie rządził Jezus Chrystus czy Karol Marks. indyferentyzm są jednako obojętne w stosunku do prawdy i błędu. G. tradycje i instytucje drogie Zachodowi nieodwracalnie znikną. La pace internazionale. Wierność Kościołowi i niezależność intelektualna marca roku. Pius XI równie uroczyście – w encyklice Divini Redemptoris – potępił komunizm. Notre Dame (Indiana) . Genoveva Garcia. „O Legionário” nr . José M. w: IP. „Zarówno liberalny błąd przyznawania takiej samej wolności złu. gdzie jesteście?» I odpowie nam jedynie grobowe milczenie. trzy dni po ogłoszeniu encykliki Mit brennender Sorge. kiedy wojna domowa w Hiszpanii71 ukazała światu jego prawdziwe oblicze „płomienia nienawiści” wzniecającego „bestialskie prześladowania”. The Spanish Civil War as a Religious Tragedy. któremu poświęcano wiele miejsca na łamach „Legionário”. meksykańskiego obregonizmu. Queipo de Llano. Jeżeli zwycięży komunizm. jak i totalitarne przyjmuje postawę Piłata. dobra Na temat wojny domowej w Hiszpanii zob. Stalinie. Hitlerze. Przemówienie do uchodźców hiszpańskich z września r. cała cywilizacja katolicka. Chiesa Ca olica e guerra civile in Spagna. zapytamy z triumfem: «Callesie. Chylący się ku upadkowi liberalizm nie mógł stanowić autentycznej alternatywy dla nazizmu czy komunizmu. Paris . którą jest Kościół. i zła. która sama grzeszyła potępianymi przez siebie błędami.).K XX . Łunaczarski. W obliczu Prawdy. Obok narodowego socjalizmu był on drugim potężnym wrogiem. zwłaszcza od czasu. stawiając pytanie: quid est veritas – cóż to jest prawda? Agnostycyzm. t. są tak samo niewybaczalne i wyrastają z jednego korzenia. BAC. Reflexões em torno da Revolução Hespanhola. Madrid . Javier Tusell. Naples . . 72 Pius XI. kiedy stojąc na ruinach hitleryzmu. 74 P. Mario Tedeschi (red. Sanchez. À margem dos factos.

77 P. Comunismo. Na temat integralizmu zob. że „duch ludzki rozwija się w rytmie rewolucji”. IV. antymasonami etc. zaś w październiku tegoż roku – brazylijski „ruch integralistyczny” (AIB). w roku poparł Julio Prestesa przeciwko Getúlio Vargasowi. antyliberałami. II . Po opublikowaniu Manifesto da Legião Revolucionária ( ) założył na początku roku Sociedade de Estudos Politicos (SEP). na wzór państwa Mussoliniego. s. . którą usiłuje przywdziać. nieuchronnie staje się socjalistą. kto przecenia prawa jednostki czy grupy. stając się zawsze źródłem niesprawiedliwości.‹‹L ›› . Corrêa de Oliveira. „O Legionário” nr . jaką jest totalitaryzm. kto przecenia rolę państwa. . – po prostu dlatego. Zob.”75 „Każdy. São Paulo . Lata spędził na emigracji w Portugalii. 76 P. hasło Integralismo. t. w: DHBB. hasło Salgado w: DHBB. poprzez uformowanie w sobie mocnego i energicznego sumienia katolickiego. II. . Editions da la Maison des Sciences de l’Homme. La tentative fasciste au Brésil dans les années trente. A liberdade da Igreja no dia de amanhã. Paris . hasło Integralismo. Paulo Brandi. s. rozsławiając swe imię jako powieściopisarz i publicysta o skłonnościach nacjonalistycznych. Powinniśmy wyzwolić się z całkowitej anarchii (nihilizmu). I . nieuchronnie staje się indywidualistą. 75 . Idem. jak również z anarchii zorganizowanej. bez względu na maskę. którego „krajowym przywódcą” pozostawał aż do jego rozwiązania przez Vargasa grudnia r. . Katolik nie może zatem dojść do porozumienia ani z jednym ani z drugim. 78 Plinio Salgado ( ). lider ruchu określał własną koncepcję jako „integralną rewolucję totalną”79 i proponował przekształcenie Brazylii w państwo związkowo-korporacjonistyczne. III . nie pozostawiającego miejsca na pełną samozadowolenia pobłażliwość dla wszelkiego rodzaju błędów. też Helgio Trindade. A na dnie socjalistycznej równi pochyłej leży komunizm. „O Legionário” nr .”76 „Katolicy powinni być antykomunistami. t.”77 W roku w Brazylii zaczął się rozwijać ruch „integralistów” stworzony przez Plinia Salgado. określający się mianem ruchu antykomunistycznego i antyliberalnego. by po powrocie do Brazylii powrócić również do życia politycznego. Integralismo. s. w którym jednak nie odegrał już ważniejszej roli. Każdy. Idem. O fascismo brasileiro na década de . Opierając się na założeniu. antynazistami. że są katolikami. Corrêa de Oliveira. Integralizm. „O Legionário” nr . 79 H.78 którego „zielone koszule” naśladowały formacje europejskiego faszyzmu. a na dnie tej pochyłości leży anarchia. … i zła. Leda Soares. Pela grandeza e libertade da Ação Católica. z liberalizmem dzielił fundamentalny agnostyP. antysocjalistami. w latach dwudziestych uczestniczył w modernistycznej „rewolucji estetycznej”. po młodzieńczej fascynacji materializmem historycznym oraz Bismarckowskim modelem państwa. Wybrany kongresmenem ze stanu São Paulo ( ). Corrêa de Oliveira. Difel. wyd. Trindade.

Ledeen. P. które zaowocowało podpisaniem układu laterańskiego. w: I. . Mussolini. Corrêa de Oliveira. 86 P. II . 81 P. Torino . w jaki P.82 Podobnie negatywny osąd wyrażał w stosunku do faszyzmu. „Faszyzm był bardzo złym ustrojem. X . 82 P. P. Bari .J) . w datowanej na czerwca r.. 87 Na temat paktów laterańskich zob. E porque não o Catolicismo?. też Três rumos…. De Felice. Jest teistyczny i wszystkie religie postrzega przez pryzmat rzekomej neutralności. Fascismo e Chiesa ca olica. a nawet w szeregach duchowieństwa. iż jedynym rozwiązaniem pozostaje autentyczny katolicyzm. ani antykatolicki. New Brunswick (N. Corrêa de Oliveira. II .80 „Integralizm nie jest zatem ani katolicki. IV . monumentalną biografię Mussoliniego. Documenti e interpretazioni. oraz Interpretations of Fascism. z oficjalnym agnostycyzmem” (ibidem. encyklice Non abbiamo bisogno83 papież otwarcie skrytykował tendencje totalitarne włoskiego ustroju. Mussolini e o nazismo. I . Mussolini. iż od swej doktryny „Mussolini niejeden raz odchodził”85 i że „jedna z jego wielkich zasług”86 polega właśnie na owym odchodzeniu. Harvard University Press. „Faszyzm jako ustrój zawarł konkordat z Kościołem. tj. Sposób. Corrêa de Oliveira. a przysięgę na wierność Duce oraz „faszystowskiej rewolucji” potępił jako bezprawną. . La Chiesa e il fascismo. „O Legionário” nr . „O Legionário” nr . Encyklika Non abbiamo bisogno z czerwca r. Laterza. Corrêa de Oliveira.. Date a Cesare nr .” R. Transaction. zwłaszcza tomy poświęcone Mussoliniemu jako il Duce (Einaudi. również pomiędzy katolikami. No X. II . An informal introduction to its theory and practice. natomiast faszyzm jako ruch charakteryzował się antyklerykalizmem i wyrażał sprzeciw wobec najistotniejszych wartości chrześcijańskich. też Pietro Scoppola. Plinio Corrêa de Oliveira powtarzał. Gianni Vannoni. 85 P. W krytyce formułowanej przez Plinia Corrêę de Oliveirę84 można dostrzec wyraźne podobieństwa do papieskiej krytyki totalitarnej doktryny ustroju faszystowskiego. s. Laterza. Idem. „O Legionário” nr . IX . Niemniej jednak nie ośmiela się ono całkowicie zerwać z najgorszym z liberalnych założeń. Fides Intrepida. Mussolini. Corrêa de Oliveira dokonywał rozróżnienia między doktryną a praktyką faszyzmu zawiera w sobie analogię do przeprowadzonego przez historyka Renzo De Felice rozróżnienia „faszyzmu jako ustroju” i „faszyzmu jako ruchu”. „O Legionário” nr . anniversario do tratado de Latrão. 84 P. które nazywał „fałszywą prawicą”. Fascism. „O Legionário” nr . już dwa lata później. „O Legionário” nr . Corrêa de Oliveira. Oliveira zauważał jednakże. red. . „O Legionário” nr . Extremismos. Corrêa de Oliveira. „O Legionário” nr . Mimo iż w roku Pius XI podpisał pakt laterański z Mussolinim. A margem de uma crítica. . Rezultaty traktatu laterańskiego okazały się nieocenione dla Kościoła i dla Włoch”. London .K XX cyzm.).”81 Stając wobec tego zjawiska. s. „O Legionário” nr . „O Legionário” nr . Massoneria. Zob. Poza tym z dzieł De Felice zob. V . „W odróżnieniu od państwa liberalnego państwo integralistyczne ‹‹afirmuje ducha››. Corrêa de Oliveira. s. Giordani. XII . A Questão romana. Roma-Bari . Na expectativa. Zob. VIII .. Corrêa de Oliveira. Michael A.).87 80 P. który już wtedy znalazł w Brazylii licznych sympatyków. I . Le encicliche sociali dei Papi. E porque não o Catolicismo? 83 Pius XI.

91 owej dekady. Louis Aragon.‹‹L ›› . A Italia em via de ser nazificada?. Les non-conformistes des années . … Już od roku ze wzrastającym niepokojem obserwował Plinio Corrêa de Oliveira postępującą radykalizację faszyzmu i jego skłanianie się ku nazizmowi. Przed śmiercią zażyczył sobie. . Ainda o fascismo. 88 . . Paris . Editions du Seuil. jak Giovanni Gentile. O exemplo dos russos brancos. w której inteligencja europejska pozwalała się uwodzić czerwonej gwieździe Kremla lub „niezmierzonemu czerwonemu faszyzmowi” opiewanemu przez Roberta Brasillacha. 93 François Furet. Editions Cana.. s. którzy odbierali jego artykuły jako atak na swą ojczyznę. E. będzie pan miał wojnę Rok stanowił szczytowy moment europejskiego kryzysu. Tomasza – nie da się oddzielić od papiestwa.88 ograniczane dotychczas obecnością we Włoszech monarchii i – nade wszystko – papiestwa. Corrêa de Oliveira. André Malraux. 91 Jean-Louis Loubet del Bayle. VII . s. Corrêa de Oliveira. Franciszka z Asyżu. Editions Universitaires.. Z tego powodu nigdy się też nie zwróci przeciwko Włochom. Słowa krytyki płynącej spod pióra Doktora Plinio wywołały reakcję ze strony żyjących w Brazylii katolików pochodzenia włoskiego. André Gide). marca ujrzał niemiecką aneksję Austrii – wydarzenie zapisane P. Mussoliniemu zaś zostawił w spadku cruzeiros.89 Skierowana do nich odpowiedź brzmiała następująco: „‹‹Legionário›› zawsze będzie stało po stronie papieża. św. których Jean-Louis Loubet del Bayle w jednej ze swych książek określił mianem „nonkonformistów lat trzydziestych”. Pierre Drieu-La Rochelle. Paris . 92 Bernard George. Zob. Para onde caminha o fascismo?. Forster). „O Legionário” nr . też R. Carl Schmi czy Martin Heideger. Paris . jak i Niemcy (Heinrich Mann. „O Legionário” nr . 90 P. Przeszłość pewnego złudzenia. 89 stycznia r. Ezra Pound. Albowiem istoty prawdziwej Italii – Włoch Dantego. „O Legionário” nr . M. Bertold Brecht) czy Anglicy (Aldous Huxley. I . stanęli po stronie faszyzmu i nazizmu. Brasillach. aby pochowano go w czarnej koszuli. Wybrał pan hańbę. zmarł w São Paulo hrabia Rodolfo Crespi. „O Legionário” nr . I . św. Les catholiques dans la France des années . VIII . . Rémond.93 Inni wybitni intelektualiści.92 Na lewicy chwałę sowieckiego humanizmu opiewali zarówno Francuzi (Romain Rolland.”90 Niełatwo dziś pojąć wagę niezależności intelektualnej Plinia Corrêi de Oliveira porównując ją choćby z konformizmem tych.

III . tłum. 97 M. Kluczową dla Anschlussu rolę odegrał niemiecki ambasador w Wiedniu. 94 . London-New York . jak przysłużyć się sprawie Monarchii w Europie. VIII . Stu gart . Plinio Corrêa de Oliveira w taki sposób wyrażał swój podziw dla cesarzowej Zyty ( ). Z tego powodu papież Pius XI usunął się wówczas do Castel Gandolfo. Corrêa de Oliveira. Macmillan & Co.94 Anschluss praktycznie wymazał państwo austriackie z europejskich map. nie oglądać „w dniu Krzyża Świętego” triumfu „innego krzyża. Richard W.96 Mussolini.. „O Legionário” nr . który nie jest Krzyżem Chrystusa”. Bologna . Milano . London . oddana znacznie bardziej niż niezliczona rzesza królów. włoskie: La distruzione dell’Europa. Na temat cesarzowej Zyty zob.. aby.K XX w historii pod nazwą Anschlussu – pierwszą akcję drugiej wojny światowej. Opinię tę potwierdza historyk. 96 P. „O Legionário” nr . Rolfs. G. rzymsko-niemieckiego Świętego Cesarstwa” – zanotował marca w swym dzienniku hrabia Friedrich Reck-Mallenczewen. której jedynym błędem było wyrażanie sprzeciwu wobec dominacji ducha wielkich Prus oraz zachowywanie. Karola: „Wiedziała. Harper Collins Publishers. London .s . tłum. Gordon Brook Shepherd. VI . Corrêa de Oliveira. Plinio Corrêa de Oliveira określił Papena – deklarującego się jako katolik – mianem „największego zdrajcy Kościoła naszych czasów”. kiedy to w celu uniknięcia niemieckiej aneksji Austrii wysłał swe alpejskie dywizje na graniczną przełęcz Brenner. „O Legionário” nr .. Podpis pod fotografią brzmi: „Koloseum – wielowiekowy świadek męczeństwa pierwszych chrześcijan oraz nienasyconego okrucieństwa pogaństwa – zostaZob. Berlin . jak sam to określił. Franz von Papen ( ). małżonki ostatniego cesarza austriackiego. nie zaś z pospolitego interesu. Shepherd. s. . który już w roku otworzył Hitlerowi drogę do władzy poprzez presję wywieraną na Hindenburga.97 Numer „Legionário” z marca roku zamieszcza na stronie tytułowej zdjęcie Koloseum wraz z informacją o jego iluminacji na cześć bawiącego w Rzymie Hitlera.95 Z „oburzeniem w duszy i krwawiącym sercem” Plinio Corrêa de Oliveira w obszernym. Beitrage zur Weltkriegsepoche bis . Il Mulino. Świętując przyjaźń włosko-niemiecką Führer złożył między a maja roku oficjalną wizytę we Włoszech. 95 „Biedna Austria. na wieki wyszydzona Austria. Tagesbuch eines Verzweifelten. A conjuração dos Cesares e do synhedrio. byłych królów i pretendentów całego świata. W obecnym wieku ordynarnego materializmu jej pełna energii i idealizmu osoba zasługuje na najwyższy szacunek. The Last Empress. Rusconi. aż do samego końca. P. Die Zerstörung Europas. Maccarrone.” P. włoskie: Il tempo dell’odio e della vergogna. której oddana była z czystego idealizmu. dias em revista. Propyläen Verlag. Andreas Hillgruber. Il Nazionalsocialismo e la Santa Sede. . tym razem zaaprobował poczynania Hitlera. zmieniając swą postawę z roku . O destino trágico de duas grandes dynastías”. pamięci starego. s. Anschluss. zamieszczonym na tytułowej stronie artykule potępił „dramatyczne zniknięcie katolickiej Austrii z mapy Europy”. The rape of Austria. Henry Goverts Verlag. Lanham. Corrêa de Oliveira. The Scorcerer’s Apprentice: the Life of Franz von Papen.

„O Legionário” nr .września roku. … nie iluminowane na cześć prześladowcy chrześcijan w naszych dniach oraz odtwórcy pogaństwa w Niemczech… Zapłonie na czerwono!” września roku. Martin’s Press. Charles Loch Mowat. in extremis. Parker. The Roots of the Appeasement.100 Do historii przeszły zdecydowane słowa. które Churchill. O verdadeiro sentido do vôo de Chamberlain. i Francji. skierował następnego dnia po podpisaniu układu pod adresem Chamberlaina: „Musiał pan wybierać pomiędzy hańbą a wojną. w płonnej nadziei uniknięcia wojny za wszelką cenę szukały kompromisu z nazistowskimi Niemcami. brytyjski premier Neville Chamberlain osobiście udał się do Berchtesgaden. po aneksji Austrii przyszła kolej na Sudety. Corrêa de Oliveira. wybrał pan hańbę. 99 Na temat konferencji w Monachium oraz polityki „uspokajania” zob. Os fructos ideológicos da paz. Chamberlaina. W celu uniknięcia najgorszego. Pisał: „wojna jest kwestią dni lub miesięcy. St. London .‹‹L ›› . 98 . London . R. A. wspominając owo wydarzenie: „Monachium stanowiło nie tylko wielki epizod tego stulecia. Wypiły kielich goryczy do ostatniej kropli.” Do tamtych dni powróci Plinio Corrêa de Oliveira we wspaniałym artykule z lat siedemdziesiątych na temat odprężenia. że jeśli wypiją jeszcze kilka kropel. jest nieunikniona”. Corrêa de Oliveira. zapłakały z radości”. Weidenfeld and Nicolson. Hodder and Stoughton. obwini on przyszłych Chamberlainów i Daladierów P. Martin Gilbert.. IX . Telford Taylor. . C. X . A gdy im powiedziano. przywódca konserwatywnej opozycji w Wielkiej Brytanii. drugich spotyka zawód. To wydarzenie symboliczne dla całej historii: gdziekolwiek i kiedykolwiek dochodzi do dyplomatycznej konfrontacji obłąkanych podżegaczy wojennych z obłąkanymi pacyfistami. P. Plinio Corrêa de Oliveira nie żywił najmniejszych iluzji. Daladiera. ale niestety wybuchnie.99 Zachodnie demokracje. I jeśli znajdzie się ktoś rozumny.. the Price of Peace. by uzyskać porozumienie z Führerem. dopóki Hitler pozostaje u władzy. która odbyła się w Monachium w dniach . Methuen & Co. 100 „Francja i Anglia nie mogły zostać bardziej upokorzone. London . konferencję czterech. New York . do pierwszych uśmiecha się szczęście. „O Legionário” nr .98 Aby powstrzymać bieg wydarzeń Mussolini zaproponował. Chamberlain and Appeasement. Munich. Britain between the Wars. reprezentowane przez premierów: Anglii. uzyskają pokój. Ltd. a wojnę i tak pan będzie miał.

rok ujrzy tej fuzji urzeczywistnienie. Vaticano . wybraliście hańbę. który przyjął imię Piusa XII. I . w sierpniu roku. s. Pio XII. nie może zapomnieć zdziwienia. „Nazizm – pisał wcześniej – z międzynarodowego punktu widzenia można niemalże porównać do komunizmu. Corrêa de Oliveira. a wojnę i tak mieć będziecie››. 104 J. dla których ustanowiono „protektorat”. jeden z tworów traktatu wersalskiego. Churchill. podczas gdy w istocie zachodzi coraz wyraźniej widoczny proces doktrynalnej fuzji nazizmu i komunizmu. Guiffan. Pace. Il Vaticano fra le di ature. Andreas Hillgruber: „Nikt. V . Entre o passadoe o futuro. t. 101 102 . kard. .K XX słowami Churchilla: ‹‹Musieliście wybierać pomiędzy hańbą a wojną. marca roku kardynał Camillo Caccia Dominioni ogłosił z balkonu bazyliki Świętego Piotra wybór nowego papieża. zanim zasiadł na tronie papieskim. Storia della Chiesa.”101 Niespełna sześć miesięcy później. Kardynał Eugenio Pacelli był w latach nuncjuszem w Niemczech. Jak pisze niemiecki historyk. kto świadomie przeżył to doświadczenie.102 W pierwszym numerze „Legionário” z roku Plinio Corrêa de Oliveira opublikował zdumiewającą prognozę: „Wytycza się już pola bitew przyszłej konfrontacji. L’età contemporanea. oszołomienia. Domenico Tardini. „O Legionário” nr . Tipografia Poliglo a Vaticana. Histoire de l’Europe. I . Giorgio Angelozzi Gariboldi. L’Eglise sous Pie XII. Pio XII. Legitima defesa.”103 Kilka miesięcy później. jaki spowodowało krótkie oświadczenie Niemieckiego Biura Propagandy podane późnym wieczorem sierpnia. również zniknęła z map Europy. A nawet owo «niemalże» jest wysoce problematyczne”. Miesiąc wcześniej zmarł ciężko chory Pius XI. Schneider. później. Pio XII. „Folha de S. opera della giustizia. Naszym zdaniem. „O Legionário” nr . Chélini. wreszcie szoku. B. marca roku. a potwierdzone nazajutrz P. Idem.”104 Sowiecko-niemiecki traktat o nieagresji oznaczał najbardziej nieoczekiwane w naszych czasach „odwrócenie sojuszy”. A. o avestuz e a America do Sul. Corrêa de Oliveira. Rhodes. pełnił funkcję Sekretarza Stanu ( ). Martina. G. łamiąc zawarte porozumienie Hitler najechał Czechosłowację i włączył do Rzeszy tereny Czech i Moraw. Milano . s. kardynała Eugenio Pacellego. The Vatican in the Age of Dictators. . Na temat związku Piusa XII ( ) z omawianymi zagadnieniami zob. J. Mursia. 103 P. IV. Paulo”. Hitler e Mussolini. ogłoszenie paktu Ribbentrop-Mołotow „wywołało wstrząsający efekt w Europie zdumionej tym nagłym porozumieniem pomiędzy krajami reprezentującymi dwie dotychczas najbardziej wrogie sobie ideologie.. W ten sposób Republika Czechosłowacka.

„Najbardziej zagadkowa wojna tego stulecia” Już w roku Plinio Corrêa de Oliveira napisał: „Jedynie ślepy może kwestionować przewidywanie. . kwiecień . Łotwę. wojna. iż wkrótce nastąpi potop na skalę międzynarodową: wojna światowa puka do bram zachodniej cywilizacji. w jaki zawsze postrzegali je ci. : o Pacto Ribbentrop-Molotov confirmou as denúncias do Legionário.‹‹L ›› . Wkrótce przekształcą się one w potężny sztorm. Juan Gonzalo Larrain Campbell. Zaczyna się wojna. XI . Nota internacional. Roma . s. S. Dodatkowo zawierał on tajny protokół dający Hitlerowi wolną rękę w ataku na Polskę oraz pozostawiający w strefie wpływów ZSRR trzy państwa bałtyckie: Finlandię. Main . Gerhard L. La distruzione dell’Europa. niemiecka armia najechała na ten kraj. Arturo Peregalli. Leiden . 107 P.. s. Frankfurt a. przekładającego się na pewny sojusz wojskowy skierowany przeciwko cywilizacji i pokojowi. Erre Emme Edizioni. z nieuchronnym pasmem śmierci. I . „O Legionário” nr .”107 września roku. Zob. … przez Agencję TASS: Rząd Rzeszy i rząd sowiecki zdecydowały się podpisać pakt o wzajemnej nieagresji. 106 P. Unidade nacional. n. Corrêa de Oliveira. Litwę i Besarabię. iż o wojnie zdecydował nie zwykły pakt o nieagresji. Corrêa de Oliveira. „O Legionário” nr .”105 . nieszczęścia i cierpienia. „Po tym gniewnym morzu żegluje mistyczna Barka Świętego Piotra. Walther Hofer. obie strony wydają się samookreślać w sposób. s. Die Entfesselung des Zweiten Weltkrieges. . Germany and the Soviet Union.”106 Na początku roku na łamach „Legionário” naszkicował dramatyczny obraz przyszłych wydarzeń. Układ o nieagresji zawarty na okres dziesięciu lat nakazywał obu stronom powstrzymanie się od jakiejkolwiek „wzajemnej napaści”. mająca na celu narzucenie Europie władcy będącego 105 A. część Polski. Il Pa o Hitler-Stalin e la spartizione della Polonia. ale tajne porozumienie pomiędzy Rosją a Rzeszą. z którego prawdopodobnie wyniknie rozbiór Polski. Tak więc. Wzbierają przeciw niej tajemnicze fale. którzy potrafili patrzeć: w kategoriach bliskiego pokrewieństwa ideologicznego między nazizmem i komunizmem. Hillgruber. Estonię. po odmowie przez Polskę oddania Hitlerowi gdańskiego „korytarza”. Brill. Minister spraw zagranicznych Ribbentrop przybędzie do Moskwy w środę sierpnia celem przeprowadzenia ostatecznych negocjacji. . Fischer. „Catolicismo” nr . . W swej Nota internacional z września Plinio Corrêa de Oliveira skomentował to wydarzenie następującymi słowy: „Wszystko prowadzi do przekonania. Weinberg.

K XX przeciwieństwem cywilizacji katolickiej. września r. którzy obrażają.111 Mussolini przystąpił do wojny po stronie Rzeszy. 109 P. Piotra i Heroda. As máscaras cairam. Plinio Corrêa de Oliveira nie ustawał w wysiłku obnażania – z całą ostrością spojrzenia – mysterium iniquitatis ukrytego w plątaninie historii jego czasów.. Zob. V . (…) Pytacie mnie o politykę. „O Legionário” nr . lądzie i w powietrzu z całą mocą i siłą. Belgię i Francję. London . Norwegię.. ucieleśnieniem błędu przeciwko Prawdzie.109 Zagadkę stanowiła zasłona pozornych sprzeczności. Nowy szef rządu przemawiając w Izbie Gmin obiecał Brytyjczykom „krew. t. Taylor. Tymczasem w Anglii. Holandię. XII . Na temat II wojny światowej zob. Hamish Hamilton. którą „ciemne siły zła”110 okrywały swe manewry nakierowane na zniszczenie tego. Alan John P. . The Second World War.. jak ktoś może pragnąć Królestwa Chrystusowego we Francji. Odpowiadam: prowadzić wojnę na morzu. pot i łzy” – aż do ostatecznego zwycięstwa: „Powiem tutaj to. którą Plinio Corrêa de Oliveira w jednym z obszernych artykułów w „Legionário” nazwał „najbardziej zagadkową wojną naszego stulecia”.”108 Tego samego dnia. IX . 111 „Nie pojmujemy. prowadzić wojnę przeciw potwornej tyranii. Nota internacional.” P. s. . . w: IP. Corrêa de Oliveira. wspierając jednocześnie – z braterską troskliwością – tych. której mrocznej. też Idem. co powiedziałem tym. którzy opanowali Polskę. klasyczne dzieło Winstona S. Danię. wytworem kilkuwiekowej serii błędów. Przemówienie do Świętego Kolegium z grudnia r. co jeszcze pozostało z cywilizacji chrześcijańskiej. jaką może obdarować nas Bóg. oczerniają i prześladują naszego Pana Jezusa Chrystusa w Niemczech. „O Legionário” nr . znój. The Origins of the Second World War. Corrêa de Oliveira. Pierwsze miesiące konfliktu zbrojnego przyniosły piorunujące sukcesy Niemców. La pace internazionale. Cassell. Rozpoczęła się druga wojna światowa. Wielka Brytania i Francja wypowiedziały Niemcom wojnę. czerwca roku. não nos esquesçamos da lição que encerra esta guerra. tragicznej listy zbrodni nic nie przewyższy. 110 Pius XII. w przeddzień wkroczenia wojsk niemieckich do Paryża i zawieszenia broni pomiędzy Hitlerem i Pétainem. Nie można zarazem być przyjacielem św. znój. którzy weszli do rządu: «Nie mam nic innego do obiecania jak krew. „O Legionário” nr . Churchilla. „O Legionário” nr . pot i łzy». Ao celebrarmos o advento da Paz. London . Corrêa de Oliveira. maja roku Chamberlain podał się do dymisji i został zastąpiony na stanowisku premiera przez Winstona Churchilla. A guerra mas enigmática de nosso seculo. V . Oto nasza 108 P.

Poznań . Jednak Europa wciąż pozostawała pod całkowitą kontrolą Führera. np.113 Pod koniec czerwca roku. Pytacie mnie o cel. podczas gdy powszechną cechą polityków katolickich tamtych czasów wydawało się pragnienie „kompromisu” i kolaboracji z wrogiem. s.. zwycięstwo. 114 „Podczas wojny – stwierdził Pius XII – Anglicy znieśli więcej niż. lecz z obawy. .. Chélini.”112 Plinio Corrêa de Oliveira zawsze podziwiał u Churchilla. „protektoratów”. że był protestantem. IV . 113 Zob. Quisling.‹‹L ›› . P.” Pius XII. przeł. 115 J. pot i łzy. Jednak już w październiku zaciekłość brytyjskiego oporu zmusiła Hitlera do porzucenia swego planu. posiadającej – jak ktoś zauważył – jedyny precedens w ekspansji napoleońskiej.. s. Degrelle. G. W momencie przystąpienia Włoch do wojny mówiło się o dobrowolnej emigracji Piusa XII do któregoś z krajów neutralnych w celu zabezpieczenia niezależności misji Głowy Kościoła. t. choćby droga do niego była długa i ciężka – bo bez zwycięstwa nie ma przetrwania. w: DR. Mogę odpowiedzieć jednym słowem: zwycięstwo – zwycięstwo za wszelką cenę. jak szybko się zrodziła. s. zasugerował nawet. Ibidem. L’Eglise sous Pie XII. po ludzku myśląc. Mosley & C. było to możliwe.116 „Milczenie” na temat nazizmu. . .. Krew. Sławne mowy. jego siłę charakteru i stanowczość w poglądach. głoszącego ustanowienie tysiącletniego „nowego ładu”. Corrêa de Oliveira. znój. Arcybiskup Nowego Jorku. Mapa Europy z roku zdawała się realizację tego projektu potwierdzać: większość europejskich krajów znalazła się – w formie terytoriów anektowanych. Hitler e Mussolini. Mosley. Adres do nowego premiera Wielkiej Brytanii z czerwca r. . nie zrodziło się jednak ze strachu.114 Niemiecka nadzieja na triumfalne zakończenie blitzkriegu rozwiała się tak szybko. zwycięstwo mimo terroru. by oficjalny protest z jego strony nie spowodował reakcji jeszcze 112 Cyt. Francis Joseph Spellman. 116 Zob. s. „O Legionário” nr . . mimo tego. s. Maria Zborowska. państw kolaboranckich bądź też satelickich – w orbicie Trzeciej Rzeszy. o które oskarżany bywa Pius XII.115 Mówiło się o możliwości inwazji nazistowskiej na Watykan i deportacji papieża. rozpoczętej przez Führera z zamiarem złamania narodu angielskiego. Zysk i S-ka. Pio XII. Angelozzi Gariboldi. gdzie autor poddaje krytyce „wielkie międzynarodowe konsorcjum: Quisling. … polityka. Kościół katolicki stanął w obliczu sytuacji radykalnie nowej. za Winston Churchill. . Seyss-Inquart i Spółka”. IX. odrzuciwszy wszystkie propozycje pokojowe. by papież poszukał schronienia w Ameryce Łacińskiej i – według Giorgia Angellozzi Gariboldiego – „wymieniano także nazwę Brazylii”. Churchill zmuszony został do stoczenia bitwy o Anglię.

Corrêa de Oliveira. 119 P. . nieomylnym nauczycielem Prawdy. W kilku numerach wydanych w okresie Boże Narodzenia r. Angelozzi Gariboldi. „O Legionário” nr . Papież nie stoi ani po stronie Hitlera ani Stalina. powinniśmy cierpieć wraz z nim. VI . Zob. Papież jest Namiestnikiem naszego Pana Jezusa Chrystusa. jakże często wówczas zadawane pytanie. Pastor Angelicus. XI . niezmienne.”121 G. Il Vaticano e le di ature. I . „O Legionário” nr . s. XII .120 jak również nie ustawał w manifestowaniu solidarności z papieżem i Stolicą Apostolską.. Rhodes. „Jeżeli papież cierpi. nr . niezniszczalnego królestwa: „Jako najwyższy hierarcha całego wszechświata Ojciec Święty reprezentuje wszystko co święte. powinniśmy się za niego modlić. Na progu roku podejmijmy zobowiązanie. I . IX.” Pius XII. s. powinniśmy walczyć dla niego. dias em revista. 120 P.. Corrêa de Oliveira.K XX okrutniejszej w stosunku do katolików i Żydów. „O Legionário” nr . s. P. którą nie mógł cieszyć się żaden z jego bezpośrednich poprzedników. „O Legionário”.”119 Przez cały czas wojny Plinio Corrêa de Oliveira z przejęciem pisał o bombardowaniach Wiecznego Miasta. . Corrêa de Oliveira. „Po czyjej stronie stoi papież?” Plinio Corrêa de Oliveira na łamach „Legionário” udziela odpowiedzi na to. . op. I . „O Legionário” nr . Corrêa de Oliveira. I . w: DR. dawał Piusowi XII wolność działania. nr . Corrêa de Oliveira. po stronie wieczności. Com quem está o Papa?. 117 118 . by mocniej niż kiedykolwiek jaśnieć pełnym entuzjazmu. który w artykule gwarantował neutralność i nienaruszalność Watykanu. też Idem. Com quem está o Papa?. A. po stronie nieskazitelności. I . wieczne”. ukazała się seria artykułów komentujących papieskie orędzie świąteczne.118 Dlatego papież nie ma ani „sojuszników” ani „wrogów”. dias em revista. „O Legionário” nr . I to papież zwycięży. „O Legionário” nr . też Idem. stolicy Wikariusza Chrystusowego. P. VII . t. 121 P. synowskim oddaniem Najwyższej Głowie Kościoła. Z Chrystusem czy przeciw Niemu – oto istota rzeczy. nr . suwerennym władcą duchowego. Pakt laterański. Zob. nadprzyrodzone. „Papież stoi po stronie Jezusa Chrystusa. O bombardamento de Roma. Idem. cit. dias em revista. A mensagem de Natal.117 Papież odwoływał się do wynikającej z jego duchowego magisterium roli sędziego moralności. „Nasze stanowisko wobec dwu zmagających się potęg – stwierdza Pius XII w bożonarodzeniowym orędziu radiowym z grudnia – dalekie jest od wszelkich względów natury doczesnej.. XII . „O Legionário” nr .

musimy wytrwać w nieustannym zmaganiu ze wszystkim. by potem rzucić wszystkie swe siły przeciwko Anglii. Corrêa de Oliveira. katolicka.tysięcy żołnierzy. Pożyjemy. który wziął bezpośredni udział w wojnie wysyłając do Włoch kontyngent .‹‹L ›› . dias em revista. by żyć. opowiadając się po stronie aliantów. Guerra!. co miałoby przeczyć prawdziwości nazistowsko-komunistycznej symbiozy. apostolska. Corrêa de Oliveira. V . jeżeli będzie rzymska. aby zmylić opinię publiczną. czerwca roku Hitler wszczął operację Barbarossa – niespodziewaną ofensywę przeciwko Rosji Sowieckiej – w przekonaniu.124 Plinio Corrêa de Oliveira pisał wówczas o najbardziej istotnym znaczeniu. VIII . Anti Komintern!. co się dzieje obecnie. grudnia roku Stany Zjednoczone przeżyły błyskawiczny japoński atak na Pearl Harbour. P. VIII . że Niemcy nagle zaatakują Rosję. 125 P. co z pewnością zdziwi naszych czytelników: możliwe jest. „O Legionário” nr . Możliwe. „O Legionário” nr . A po to. „O Legionário” nr . zobaczymy. jakie mógł mieć udział jego kraju w wojnie: „Brazylia wygra. że w krótkim czasie Hitler i Stalin powrócą do stanu wzajemnej wrogości – na pokaz. P. Ale właśnie teraz. 124 Brazylia była jedynym krajem latynoamerykańskim (poza Meksykiem zaangażowanym w operacje powietrzne).”123 Miesiąc później.”122 Przewidywanie to powtórzył maja roku: „Jak wszyscy widzimy. … . co Brazylii może przynieść dechrystianizację. To znak. ośmielamy się dodać coś. Wojna stała się konfliktem światowym – w sierpniu roku przystąpiła do niej również Brazylia.125 Brazylia tylko wtedy będzie prawdziwie chrześcijańska. ale równie możliwe jest to. by zabijać: wszak walczymy i zabijamy. pod którym zwyciężymy. iż zniszczy ją w ciągu kilku tygodni. (…) Nie walczmy. «Legionário» już jakiś czas temu przewidział to. że owe relacje przetrwają w aktualnej formule jeszcze przez długi czas. Corrêa de Oliveira. Tajemnicze współdziałanie nazizmu z komunizmem Dzień po zawarciu trafnie przewidzianego przez Plinia Corrêę de Oliveira paktu Ribbentrop-Mołotow brazylijski myśliciel wysunął kolejną niepokojącą prognozę: „sojusz rosyjsko-niemiecki to twór pokraczny. jeżeli walczyć będzie z krzyżem w dłoni. wchodzący w skład Piątej Armii USA. współpraca rosyjsko-niemiecka osiąga swój punkt szczytowy w rezultacie aktywnego zaangażowania Rosji – obok Niemiec – w polityce azjatyckiej. po to. by żyć. kiedy ta współpraca wydaje się dochodzić do zenitu. 122 123 .

czerwca roku siły alianckie wylądowały na wybrzeżu Normandii. W relacji owej dostrzegał powiązania daleko wykraczające poza zbieżność interesów politycznych czy dyplomatycznych. co pozwoliło aliantom przygotować kolejny desant – na Sycylię. Corrêa de Oliveira. ożywianymi śmiertelną nienawiścią ku cywilizacji chrześcijańskiej. Utrata niezmierzonych terytoriów w Rosji i zagłada całych armii odpowiada mu bardziej niż przemieszczenie 126 127 128 P. powiązania dotykające samego sedna najważniejszej kwestii dwudziestego stulecia. gdy Brazylia pozostanie wewnątrz owczarni. który domagał się desantu na Bałkanach. której nie jest już w stanie wygrać. nr . . dias em revista. . Civilisação Cristã. Plinio Corrêa de Oliveira zwraca uwagę na to. . Dla nas nazizm jest Antychrystem w tej samej mierze co komunizm. rozpadły się na dwie połowy.”126 Anglo-amerykański desant na wybrzeżu Maroka i Algierii w roku był ważnym sukcesem Churchilla. stanąwszy wobec niemożliwości odniesienia zwycięstwa. Guiffan. . Włochy. Corrêa de Oliveira. P.”128 Kiedy na początku roku w Rosji. który mimo nacisków Stalina sprzeciwiał się otwarciu drugiego frontu w Europie. w wyniku którego lipca roku nastąpił upadek faszyzmu. Tym razem jednak nie wzięto pod uwagę stanowiska nieufnego wobec Rosjan Churchilla. „O Legionário”.127 Siły włosko-niemieckie zostały zmuszone do kapitulacji w Tunisie. „Istnieje tylko jeden wybór: Chrystusa Króla lub Antychrysta.K XX Dlatego też nasza cywilizacja jedynie wówczas pozostanie chrześcijańska. a dotyczącej niejasnego związku pomiędzy wrogami-braćmi: narodowosocjalistycznymi Niemcami i komunistyczną Rosją. W rozwoju działań wojennych Plinio Corrêa de Oliveira dostrzegł potwierdzenie swej dawnej tezy głoszonej na łamach „Legionário”. Histoire de l’Europe. że Hitler. mianowicie moralnej walki Kościoła katolickiego z jego wrogami. „O Legionário” nr J. na Bałkanach i we Włoszech siły niemieckie zostają zmuszone do odwrotu. s. które po zawieszeniu broni września stały się polem walki. w łonie Świętej Matki – Kościoła. a klęska Hitlera wydaje się już przesądzona. Do pokonania Niemiec potrzeba było nowej ofensywy lądowej. I VIII . woli otworzyć drogę raczej Sowietom niż zachodnim aliantom: „Ten paladyn antykomunizmu przedkłada ekspansję rosyjską nad anglo-amerykańską w obliczu finału wojny.

Mondadori. włoskie. II . Zezwala na ofensywę komunizmu i całkowicie w ten sposób panując na spokojnym froncie zachodnim. VI . Hitler rozpoczął skierowaną na Zachód ofensywę w Ardenach. Corrêa de Oliveira.132 „Obserwując postępującą klęskę nazizmu – notuje Plinio Corrêa de Oliveira – zauważamy istotny aspekt operacji militarnych. przyczynia się pośrednio do utraty każdej piędzi ziemi w Rosji. 132 Ibidem. … na wschód oddziałów unieruchomionych w Europie w oczekiwaniu na atak z zachodu. 131 Kiedy generał Guderian informował Hitlera o sowieckich przygotowaniach nad Wisłą. tłum. Naziści bronili każdej piędzi włoskiej ziemi. s. O discurso do Churchill.131 Nie zważając na osłabienie frontu wschodniego. stycznia roku sowiecka machina wojenna rozgromiła wojska niemieckie na obszarze pomiędzy Kłajpedą a Karpatami. O santo do diabo. by przedstawić Rosję Sowiecką jako „wyzwolicielkę” Europy Zachodniej. mające na celu opóźnienie utworzenia drugiego frontu. Milano . stając w obliczu dwóch przeciwników. wschodniego broni jedynie w miarę możliwości. Związek Sowiecki rozciągając front wschodni ogarniał swym wpływem całą środkową Europę.. . Corrêa de Oliveira. „Nazizm popełnia najwyższą zdradę przekazując stopniowo Europę w ręce bolszewików. P. Liddel Hart. Pokonany. a w trzy tygodnie później dotarła do Odry. To jego zbrodnia ostateczna. pragnie wywrzeć wpływ na przyszły kształt świata. Basil H. . oddając jednocześnie ogromne obszary centralnej Europy Rosjanom.”129 Podczas przedłużającej się wojny lewicowa propaganda na całym świecie usiłowała eksponować antynazistowską rolę Stalina. Naziści. „O Legionário”. „O Legionário” nr . bronią frontu wschodniego znacznie słabiej niż zachodniego i południoP. wszystkie dostępne rezerwy skierowano do Eifel. s. iż podczas gdy alianci ugrzęźli we Włoszech. Hitler staje przed wyborem. Owo unieruchomienie niemieckich dywizji w Europie Zachodniej. nr .”130 Kiedy w grudniu roku Armia Czerwona zbliżała się do Zatoki Ryskiej i granicy Prus Wschodnich.‹‹L ›› . do końca wierni swej sympatii dla komunizmu. Führer stanowczo odrzucił sugestię wstrzymania kontrataku na Zachodzie. Innymi słowy. 129 130 . Storia militare della seconda guerra mondiale. Płynie z tego następujący wniosek: Hitler woli ekspansję Rosji niż ekspansję koalicji anglo-amerykańskiej. któremu z nich pozwolić na ofensywę. Plinio Corrêa de Oliveira zauważył.

VII . Matka Boża. a Hitler w swym berlińskim bunkrze popełnił samobójstwo. V . jak w sierpniu dwie bomby atomowe spadły na Hiroszimę i Nagasaki. P. Corrêa de Oliveira. faszyzm oddzielony od kwestii narodowej. P. albo komunizm. Japonia.133 W lutym roku Stalin. morzu i w powietrzu na wszystkich kontynentach. maja roku brazylijski myśliciel stwierdził dobitnie na łamach „Legionário”: „Ta wojna była ponadto walką ideologiczną. W tym czasie walki toczyły się na lądzie. ze strony którego spodziewał się poważnego zagrożenia dla Zachodu. Powinniśmy Ją teraz prosić. Roosevelt i Churchill spotkali się w Jałcie.”134 Antyfaszyzm Plinia Corrêi de Oliveira nie miał nic wspólnego z progresywistycznym antyfaszyzmem zyskującym popularność w początkowej fazie formowania się armii wyzwoleńczych. Leonardo. „O Legionário” nr . w której katolicka opinia została pochwycona w kleszcze koszmarnego dylematu: albo nazizm. wyczerpawszy swe zasoby militarne. była ona również wojną ideologiczną i rewolucyjną. Regina Pacis. 133 134 . Walka z komunizmem. „O Legionário” nr . zechciała. Augusto Del Noce. Atakowana z dwóch stron Trzecia Rzesza skapitulowała z na maja. za ostateczny cel mającą – jak to przewidział Plinio Corrêa de Oliveira – brutalny atak na wartości i instytucje chrześcijańskie. 135 Na temat ciągłości pomiędzy faszyzmem i progresywistycznym antyfaszyzmem zob. Podobnie jak pierwsza wojna światowa. by skruszyła także tą drugą szczękę – komunizm. s. Fascismo e antifascismo. aby jedna ze szczęk została zdruzgotana w miesiącu Maryjnym: nazizm bowiem upadł w maju.K XX wego. rozpoczęta w latach trzydziestych. „Rezultatem tej antyfaszystowskiej jedności – pisał Del Noce w roku – może być jedynie faszyzm «odwrócony». Przynosi to serię „triumfalnych zwycięstw” wzmacniających w oczach obserwatorów sowiecki prestiż. Errori della cultura. Stanęlibyśmy wówczas w obliczu pełni faszyzmu jako totalnego rozkładu” (ibidem.135 W obliczu upadku nazizmu spoglądał on już ku następnemu przeciwnikowi. ). skapitulowała po tym. Milano . Corrêa de Oliveira. dias em revista. która «kruszy wszystkie herezje świata». Druga wojna światowa trwała dokładnie sześć lat – od niemieckiej inwazji na Polskę września roku do kapitulacji Japonii września roku. podczas gdy dzielni żołnierze angielscy i amerykańscy napotykają wściekły ogień karabinów maszynowych w północnej Francji i w środkowych Włoszech. stanie się odtąd dominującym rysem apostolatu Plinia Corrêi de Oliveira.

w: La pace internazionale. aktem moralno-prawnym” (przemówienie radiowe z XII . Socjalizm nie jest dziką bestią. Winston Churchill. od tej pory przecięła kontynent z północy na południe. s. szczera. w: IP. którą da się okiełznać czy oswoić. szczególnie zaś Europy. który osiągnąć można jedynie „za pomocą zasad i norm nakazanych przez Chrystusa i praktykowanych ze szczerym miłosierdziem”. przemówienie do Świętego Kolegium z grudnia r.139 Europa jednak – drogą traktatów pokojowych – powróciła do stanu wewnętrznie sprzecznej równowagi pokrewnej porządkowi wersalskiemu. To apokaliptyczny potwór łączący w sobie zdradliwość lisa z wściekłością tygrysa. La pace internazionale. Corrêa de Oliveira. P. Jedna uśmiecha się do Kościoła. ma tysiąc twarzy. podobnie jak wobec liberalizmu za dawnych lat. celem staje się eliminacja komunizmu. A falsa alternativa. II . a wcześniej liberalizm. Wobec tego nowego socjalizmu. 138 P. 136 137 . … Kiedy sowieckie armie zbliżały się do Berlina. s.”140 „Żelazna kurtyna”. „O Legionário” nr . s. inna go straszy. . 139 Wedle Piusa XII prawdziwy pokój nie jest jedynie wynikiem równowagi sił. . lecz „w ostatecznym i najgłębszym tego znaczeniu.. Celowi temu poświęcić należy absolutnie wszystko. Encyklika Summi maeroris z VII r. winna być zdecydowana. P. gdyż w przeciwnym razie dalszy rozwój wypadków będzie dla nas niezwykle bolesną lekcją.‹‹L ›› . nieugięta i nieustraszona walka. Corrêa de Oliveira. wyrazistsza i wytrwalsza niż kiedykolwiek.”137 „Socjalizm dzisiaj – stwierdzi kilka miesięcy później – podobnie jak wczoraj nazizm. brazylijski myśliciel fundamentu dla odbudowy świata upatruje w powrocie do naturalnego porządku chrześcijańskiego zwalczanego przez nowoczesny totalitaryzm. jedyną postawą katolików całego świata. III . ). La pace internazionale. Nie wolno nam o tym zapominać. Corrêa de Oliveira. jak to sformułował Churchill. co tylko z punktu widzenia logiki i sprawiedliwości poświęcić wolno.”138 Podobnie jak Pius XII... jeszcze inna wiedzie z nim spór. „O Legionário” nr .”136 „Walka z komunizmem – dodaje marca roku – powinna stać się bardziej nieustępliwa. „O Legionário” nr . w: IP. pisał: „Skoro zniszczona została nienawistna plaga nazizmu. O discurso do sr. A grande missão. Jak zauważył Pius XII: „Niezwykle rzadko w dziejach świata miecz rysował tak wyraźną linię podziału pomiędzy zwycięzcami a przegranymi. 140 Pius XII. VI ..

podobnie jak jej poprzedniczka. dias em revista. lecz rzeczywistością.” Idem. Seuil. gdzie znajdujemy wstrząsający opis wielkich masowych eksterminacji naszego stulecia. 142 P. odrzucając tym samym jedyny filar. „O Legionário” nr . II . . Um ano em revista. pod przewodnictwem Wikariusza Chrystusowego i przez lud chrześcijański. III . ponieważ od niepamiętnych czasów ludzie wierzyli w Boga. A consolidacao das institucoes democraticas. na którym w normalnych warunkach powinna się wspierać organizacja prawa międzynarodowego. Liga Narodów. że Bóg nie jest dziełem wyobraźni. zaś Wikariusz Chrystusa pozbawiony jest w tej sytuacji możliwości skutecznego działania. I . Plinio Corrêa de Oliveira od samego początku zapowiadał jej bezużyteczność. nowej organizacji międzynarodowej. od zagłady Żydów do rzezi Ormian. „ONZ po prostu całkowicie zignorowała istnienie papiestwa. albo przynajmniej w bogów. od zbrodni reżimu sowieckiego do zbrodni reżimu w Kambodży. wówczas powszechny ład nie byłby jedynie chimerą. Przez chrześcijaństwo zaś rozumiemy katolicyzm. Paris . Tuż obok znajduje się pusta. W takich warunkach fiasko jest nieuniknione. z jakich bezużyteczna okazała się jej poprzedniczka – Liga Narodów. gdyż jest organizacją sekularystyczną. Katastroficzna komedia ONZ W roku . na jaką mieli nadzieję papież i Kościół rzymski.. z takich samych przyczyn. też Idem. U. Na temat ONZ zob. Bytem absolutnym.K XX Rodząca się wówczas Europa obierze drogę diametralnie różną od tej. „ONZ P. Correa de Oliveira. zwłaszcza w kwestii jej bezsilności wobec zbrodni wojennych i współczesnego ludobójstwa. Corrêa de Oliveira. Liga Narodów spoczywa na cmentarzu Historii. Po drugie. Yves Ternon. „O Legionário” nr . zob. L’ Etat criminel. z powszechną aprobatą przyjęto utworzenie „Organizacji Narodów Zjednoczonych”. nie wszystkie chrześcijańskie narody są katolickie. A comedia da O. III . dias em revista.”142 Na temat fiaska ONZ. 141 . N. przygotowana już kwatera – dla ONZ. „O Legionário” nr . Gdyby ONZ została zorganizowana pod skrzydłami Stolicy Apostolskiej.141 „Organizacja Narodów Zjednoczonych skazana jest na fiasko. (…) Niczego nie da się dokonać odwołując się jedynie do «idei Boga». A wojny i tak wybuchały. Rozwiązanie leży w chrześcijaństwie. po konferencji w Jałcie. „O Legionário” nr . I poniosła klęskę. nie wszystkimi narodami katolickimi rządzą katolicy. która miała zastąpić Ligę Narodów. Po pierwsze dlatego. A paz no mundo. Jednakowoż nie wszystkie narody reprezentowane w ONZ są chrześcijańskie. Les Génocides au XX siècle.

muzułmanie coraz sprawniej się organizują. Corrêa de Oliveira. Corrêa de Oliveira. „O Legionário” nr . które dziś objawia się w całej swej istocie. 144 P. … . Islam podbije Europę? Warto przytoczyć jeszcze jedno przewidywanie Plinia Corrêi de Oliveira. jeśli posiada się ludzi. jak i polityczne. aktualne zwłaszcza w obecnym momencie dziejów. Świat muzułmański posiada mnóstwo pieniędzy i ludzi. Będzie miał do dyspozycji środki konieczne do zaburzenia lub sparaliżowania w dowolnym momencie całego obiegu europejskiej gospodarki. w jakich się rozwija. VIII . Edizioni Lavoro. „O Legionário” nr . a w rok później dodawał: „problem muzułmański stanowić będzie po wojnie jedną z najpoważniejszych kwestii religijnych naszych czasów. Felice Dasseto – Albert Bastenier..143 Narastająca masowo imigracja muzułmańska końca dwudziestego stulecia ma znaczenie zarówno religijne. przez co z łatwością i na każdy sposób przystosowuje się do warunków społecznych. kiedy nad Europę złowieszczo nadciąga cień islamu. 146 P. Ta totalitarna perspektywa jawi się jako tym groźniejsza. Effedieffe. i w ten sposób na Wschodzie narodzi się ogromna potęga. 147 P. dias em revista.”146 „Świat muzułmański posiada zasoby naturalne niezbędne do zaopatrywania Europy. Neopaganismo. cierpi z powodu krążącej w jego wnętrzu komunistycznej trucizny. a za jakiś czas – równie wpływowa jak świat azjatycki” (ibidem). A Questão Libanesa. Corrêa de Oliveira. wroga Zachodowi i nie gorzej odeń uzbrojona. na łamach „Legionário” Plinio Corrêa de Oliveira przewidywał możliwość zaistnienia niebezpieczeństwa. Stefano Nitoglia. X . „Dziś wszystkiego da się dokonać. Islam. potężnego polityczno-ideologicznego bloku antykatolickiego”. on zwracał oczy ku Wschodowi.‹‹L ›› . Europa: nuova frontiera dell’Islam?. Kiedy uwaga obserwatorów politycznych koncentrowała się na wydarzeniach europejskich. 145 P. Będzie ona aktywna. . świadoma własnych tradycji. dias em revista. gdzie dostrzegał początki „tworzenia się kolejnego. „O Legionário” nr . Anatomia di una se a.144 „Niebezpieczeństwo ze strony islamu jest ogromne”145 – pisał w roku . a to z uwagi na ścisłe związki łączące w religii Mahometa te dwa aspekty. Na temat ideologicznego charakteru islamu zob. III . wojownicza. Nabycie broni nie nastręcza trudności. jakim są Włochy. „O Legionário” nr . Corrêa de Oliveira. XII .”147 „Podczas gdy wielki i wspaniały kraj katolicki. że islam jest religią bez dogmatów czy magisterium. bez Kościoła i hierarchii. Kilka dni temu mieli czelność przedstawić światu zachodniemu pomysł 143 Zob. broń i pieniądze. Milano . Roma . Już w latach czterdziestych..

Oto prawdziwie dyplomatyczne wypowiedzenie wojny Zachodowi. P. jej prerogatyw zawzięcie broniliśmy przed doktrynami zmierzającymi do pozbawienia episkopatu i duchowieństwa sprawowania kierownictwa nad katolickim laikatem. na jaką tylko stać ludzką naturę. obejmuje dziś cały mahometański świat. sierpień . Vinte milhões de Maometanos invadem a Europa. VII . dzięki Bogu. październik . Uma coisa é ter vista. podżegając do powstania całą północną Afrykę.”148 „Liga Arabska. Corrêa de Oliveira. Nikt nie znajdzie pomyłki. Ani jednego prawa Stolicy Apostolskiej nie zaniedbaliśmy bronić z największą żarliwością. który działałby w Kairze. czym w średniowieczu była wspólnota chrześcijańska. „Catolicismo” nr . Corrêa de Oliveira. Corrêa de Oliveira. zawsze kochamy Biskupa Rzymu. I .”149 . „‹‹Legionário›› narodził się. s. Larrain Campbell. które mogło by rzucić najlżejszy cień na naszą postawę w tej kwestii. Idem. Całkowicie poświęciliśmy się obronie ducha hierarchii. ani nawet jego odcień. . „O Legionário” nr . VI . W naszych słowach. 148 149 . Walczyliśmy o doktrynę Kościoła przeciwko ponurym ekscesom nacjonalizmu adorującego państwo. nigdy choćby o jotę nie odbiegały od Piotrowego magisterium. dias em revista..”150 Od roku do odważny i często osamotniony głos tygodnika kierowanego przez Plinia Corrêę de Oliveira wznosił wysoko sztandar Kościoła i cywilizacji chrześcijańskiej przeciwko nowoczesnemu totalitaryzmowi we wszystkich jego formach i sposobach wyrażania. s. Oto jak pokrótce przedstawia stanowisko czasopisma jego redaktor naczelny: „Nade wszystko. formacji duchowej. O problemie islamskim zob. by walczyć. „Catolicismo” nr . „O Legionário” nr . by walczyć…” „«Legionário» narodził się. Byliśmy zawsze wierni hierarchii Kościoła. który zdominował Europę. P. Ani jednego papieskiego słowa nie pozostawiliśmy bez publikacji. . G. 150 P. umartwieniu i zrywaniu z bezeceństwami naszego wieku. ani jedno pojęcie. niezwykle szeroka konfederacja ludów muzułmańskich.K XX powołania emigracyjnego rządu palestyńskiego. „O Legionário” nr . też J. outra é visão. Jest ona dokładnym przeciwieństwem tego. Mahomé renasce. Na oczach państw niearabskich Liga Arabska działa jako potężny blok. bez wyjaśnienia czy bez obrony.. nieporozumienia czy zawahania. dias em revista.

iż stoimy w przedsionku ery pełnej cierpienia i walki. Jesteśmy wyczerpani. Żadne wystąpienie przeciwko Kościołowi Bożemu nie obyło się bez protestu ze strony „Legionário”. . Wypłynie na powierzchnię cały szlam i zgnilizna moralna leżąca na dnie obecnego społeczeństwa. t. Mam wrażenie.”152 151 152 P.”151 Na dziesięć lat przed wybuchem wojny Plinio Corrêa de Oliveira napisał w liście do przyjaciela: „Narasta we mnie wrażenie.‹‹L ›› . że chmury zasnuwające polityczny horyzont gęstnieją. przyjacielskiego wsparcia. co w naszej pracy poświęconej bez reszty Bogu i tylko Bogu. a całe nasze ciało krwawi. … przeciwko nazizmowi i faszyzmowi we wszystkich ich postaciach. którą warto stoczyć. To walka i rany w niej odniesione tak nas wycieńczyły. Clá Dias. . albo nadejdzie koniec świata. et portae inferi non praevalebunt adversus Eam. Nie zaistniało żadne autentycznie katolickie przedsięwzięcie. a walka się przybliża. które jak robaki pojawiają się tylko w chwilach ostatecznego rozkładu. Wtedy powstaną owe siły zła. Wszędzie wzmaga się cierpienie Kościoła. Nigdy nasze drzwi nie zamykały się dla tego. nigdy nie straciliśmy z oczu obowiązku pobudzania w każdy możliwy sposób nabożeństwa do Matki Bożej i do Najświętszego Sakramentu. s. II. za J. nigdy nie odmawialiśmy mu życzliwego. Skutkiem tego będzie albo nastanie «Nowego Średniowiecza». kto za jedyny cel postawił sobie chwałę Bożą. a Kościół wszędzie dozna prześladowań. . że wszędzie wybuchną rewolucje. komunizmowi i słynnej polityce «wyciągnietej ręki». w sposób nieunikniony okazało się omylne i ludzkie. anos. Podobnie też. Ale wojna ta rozprzestrzeni po świecie taki zamęt. do której wojna światowa będzie tylko wstępem. Corrêa de Oliveira. socjalizmowi. Ale … et ego dico tibi quia tu es Petrus. Nie upłynie wiele czasu zanim rozpęta się burza. przeciwko liberalizmowi. et super hanc petram aedificabo Ecclesiam meam. W zamian ośmielamy się jedynie prosić o wybaczenie wszystkiego. V . które by nie otrzymało od nas entuzjastycznego wsparcia. S. Jest w tym życiu «dobra walka». „O Legionário” nr Cyt. a rozkład naszego nieszczęsnego «dwudziestego stulecia» osiągnie swe apogeum. Dona Lucilia.

.

Rozdział III W A K

„Oto nasz cel, nasz wielki ideał. Zmierzamy ku cywilizacji katolickiej, która ma powstać na ruinach dzisiejszego świata, podobnie jak cywilizacja średniowiecza zrodziła się na ruinach świata rzymskiego.”

. Pius XI i Akcja Katolicka
Początki Akcji Katolickiej sięgają – w szerokim tego słowa znaczeniu – burzliwych lat dzielących rewolucję francuską od restauracji monarchii, kiedy to wobec narastającej liczby ataków na Kościół i cywilizację chrześcijańską palącą potrzebą stała się jakaś forma organizacji laikatu katolickiego. Były jezuita, Nikolaus Albert von Diesbach1 wraz ze swym włoskim uczniem, Pio Brunone Lanterim 2 założyli wówczas Amicizia Cristiana, później zaś Amicizia Ca olica, poprzedniczkę wielkiego ruchu apostolatu katolickiego XIX i XX wieku.3

1 Na temat ojca Nikolausa Alberta Josepha von Diesbacha ( ), jak i na temat Amicizie zob. Candido Bona IMC, Le „Amicizie”, società segrete e rinascita religiosa ( ), Deputazione Subalpina di Storia Patria, Torino ; R. de Ma ei, Idealità e do rine delle „Amicizie”, Biblioteca Romana, Roma . 2 Na temat Pio Brunone Lanteriego ( ), w roku ogłoszonego Sługą Bożym, jak również na temat prac wspomnianych w poprzednim przypisie, zob. R. de Ma ei, Wstęp do P. B. Lanteri, Dire orio e altri scri i, Cantagalli, Siena ; Paolo Calliari OMV, Servire la Chiesa. Il venerabile Pio Brunone Lanteri ( ), Lanteriana-Krinon, Caltanise a . Msgr Francesco Oglia i nazywa Pio Brunone Lanteriego „jednym z najwymowniejszych symboli apostolatu w ogóle, w szczególności zaś Akcji Katolickiej”. Wstęp do: Icilio Felici, Una bandiera mai ripiegata. Pio Brunone Lanteri, fondatore dei Padri Oblati di Maria Vergine, precursore dell’Azione Ca olica, Tip. Alzani, Pinerolo , s. . Na łamach „Catolicismo” serię artykułów na temat Amicizie Diesbacha i Lanteriego opublikował prof. Fernando Furquim de Almeida. 3 Opis świeckiego apostolatu tamtego stulecia znajdujemy w: Silvio Tramontin, Un secolo di storia della Chiesa. Da Leone XIII al Concilio Vaticano II, Studium, Roma , t. II, s. - .

K

XX

Za pontyfikatu Piusa IX tworzono rozmaite formy stowarzyszeń świeckich mające na celu zahamowanie procesu dechrystianizacji społeczeństwa, na przykład Piusverein w Szwajcarii, Katolischenverein w Niemczech, Asociación de Laicos w Hiszpanii, Union Catholique w Belgii, Ligue Catholique pour la Défense l’Eglise we Francji, the Catholic Union w Anglii czy Opera dei Congressi we Włoszech. Wielkim promotorem Akcji Katolickiej był święty Pius X4, który – w encyklice Il fermo proposito5 oraz liście pasterskim Notre Charge Apostolique6 – wyraźnie wskazał jej zasady i cele, potępiając modernizm polityczno-społeczny, reprezentowany we Francji przez ruch Sillon Marca Sangniera,7 we Włoszech zaś przez „chrześcijańską demokrację” Romolo Murriego.8 Po krótkim pontyfikacie Benedykta XV, lutego roku papieżem wybrano kardynała Achille Ra iego, byłego prefekta Biblioteki Watykańskiej, dopiero co mianowanego arcybiskupem Mediolanu. To właśnie nowy papież, który przyjął imię Piusa XI, nadał Akcji Katolickiej jej prawne oblicze i publiczny status w Kościele. Od swej pierwszej encykliki, Ubi arcano Dei, pragnął Pius XI zachęcić do „świętego boju” „grupę ruchów, organizacji i dzieł występujących pod nazwą Akcji Katolickiej”.9 W encyklice Quas primas10
W ten sposób określił go Pius XII w kazaniu beatyfikacyjnym z czerwca r., zob. DR, t. XIII, s. . 5 Św. Pius X, Encyklika Il fermo proposito z czerwca r. 6 Św. Pius X, List pasterski Notre Charge Apostolique z sierpnia r., w: IP, t. VI, La pace interna delle nazioni, s. oraz „Lepanto” nr - , marzec-kwiecień . 7 Na temat ruchu Sillon Marca Sangniera ( ) zob. Abbé Emmanuel Barbier, Les démocrates chrétiens et la modernisme, Lethielleux, Paris , s. - ; Idem, Le devoir politique des catholiques, Jouve, Paris . 8 Na temat Romola Murri’ego ( ) zob. Maurilio Guasco, Romolo Murri. Tra la „Cultura Sociale” e il „Domani d’Italia” ( ), Studium, Roma ; Benede o Marcucci, Romolo Murri. La scelta radicale, Marsilio, Venezia . 9 „Powiedzcie waszym wiernym braciom świeckim – pisał papież – iż kiedy zjednoczeni ze swymi pasterzami i biskupami uczestniczą, zarówno indywidualnie, jak i zbiorowo, w dziele apostolatu, którego ostatecznym celem jest lepsze poznanie i umiłowanie Jezusa Chrystusa, stają się jeszcze bardziej «wybranym pokoleniem, królewskim kapłaństwem, narodem, świętym, ludem odkupionym», o którym tak pochwalnymi słowy mówił św. Piotr.” Pius XI, Encyklika Ubi arcano z grudnia r. w: IP, Il laicato ( ), t. IV, s. . Spośród licznych pism Piusa XI dotyczących Akcji Katolickiej wymieńmy listy: do arcybiskupa Wrocławia, kardynała Bertrama ( ), do prymasa Hiszpanii ( ), do arcybiskupa Malines ( ), do episkopatu Meksyku ( ). Z bibliografii zob. dwie rozprawy: Walter Scheier, Laientum und Hierarchie, ihre theologischen Beziehungen unter besonderer Berücksichtigung des Lehramtes unter Pius XI. und Pius XII., Pontificium Atheneum Internationale Angelicum, Freiburg im Breisgau ; Jean-Guy Dubuc, Les relations entre hiérarchie et laïcat dans l’apostolat chez Pie XI et Pie XII, Pontificia Universita Gregoriana, Roma . 10 Pius XI, Encyklika Quas Primas z grudnia r., w: IP, t. VI, La pace interna delle nazioni, ss. - .
4

W

A

K

z grudnia roku papież wyłożył biblijne, liturgiczne i teologiczne fundamenty idei społecznego panowania Jezusa Chrystusa, dodając, iż „poważnym błędem byłoby twierdzenie, iż Chrystus nie posiada żadnej władzy nad sprawami doczesnymi”,11 albowiem – jak to już stwierdził Leon XIII – „prawdziwie wszystek rodzaj ludzki zostaje pod władzą Jezusa Chrystusa”.12 Ojciec Święty potępił również „zarazę, jaka nawiedziła społeczeństwo ludzkie” w postaci „laicyzmu, jego błędów i niecnych dążeń”.13 Papieska wizja historii nie różniła się od wizji jego poprzedników: „Zbrodnia [laicyzmu] nie zaraz dojrzała, lecz od dawna kryła się wśród państw. Zaczęto bowiem od zaprzeczenia panowania Chrystusa nad wszystkimi narodami; odmówiono Kościołowi władzy nauczania ludzi, ustanawiania praw, rządzenia narodami, którą to władzę otrzymał Kościół od samego Chrystusa, by ludzi prowadzić do szczęśliwości wiekuistej. Zaczęto tedy powoli zrównywać religię Chrystusową z innymi fałszywymi i stawiać ją niegodziwie wprost w tym samym rzędzie, a następnie poddano ją władzy świeckiej i wydano ją prawie na samowolę panujących i rządów; dalej jeszcze poszli ci, którzy sądzili, iż należy zastąpić religię Boską jakąś religią naturalną, naturalnym jakimś poruszeniem duszy. Nie brakło też państw, które uważały, że mogą obejść się bez Boga i że ich religia to bezbożność i lekceważenie Boga.”14 Pius XI powierzył katolikom zadanie rechrystianizacji społeczeństwa poprzez rozszerzanie i umacnianie Królestwa Chrystusowego; w tym też celu wprowadził liturgiczne święto Chrystusa Króla, które odtąd miało być co roku obchodzone w ostatnią niedzielę października: „Doroczne obchodzenie tego święta napomni także państwa, że tak jednostki, jak i władze i rządzący mają obowiązek czcić publicznie Chrystusa i Jego słuchać.”15

11 12

13 14 15

Ibidem., s. Leon XIII, Encyklika Annum Sacrum z , t. II, s. . Pius XI, Quas Primas, s. . Ibidem. Ibidem, s. .

maja

r., w: Encykliki Leona XIII, WSP, Słupsk

K

XX

. „Nowe chrześcijaństwo” Jacquesa Maritaina
Opublikowana w roku książka Jacquesa Maritaina16 pt. Hu17 stanowiła manifest nowej filozofii historycznomanizm integralny -społecznej, która stworzyła podwaliny dla ewolucji Akcji Katolickiej w kierunku przeciwnym do programu zarysowanego przez Piusa XI w encyklice Quas primas. W rzeczywistości Maritain pragnął zastąpić świętą cywilizację chrześcijańską „konkretnym ideałem historycznym nowego świata chrześcijańskiego”,18 świecką civitas humana rozumianą jako „porządek doczesny lub okres cywilizacji, której forma ożywiająca byłaby chrześcijańska i która odpowiadałaby klimatowi historycznemu czasów, w które wchodzimy”.19 U źródeł jego filozofii dziejów, poszukującej hipotetycznej „trzeciej drogi” pomiędzy ideałem średniowiecznym a liberalnym,20 leży deterministyczna teza o nieodwracalności świata nowoczesnego oraz marksistowski postulat „dziejowej roli proletariatu.”21 W istocie Humanizm integralny współbrzmi z potępionymi przez Magisterium Kościoła pryncypiami rewolucji francuskiej, których
Jacques Maritain urodził się w Paryżu w roku , zmarł w Tuluzie w roku . Uczeń Bergsona, nawrócił się na katolicyzm w r. wraz z żoną Raissą, rosyjską Żydówką. Początkowo blisko związany z Action Française, zerwał z Maurrasem stając się nowym maître a penser świata katolickiego. Spędziwszy lata wojny w Ameryce, został mianowany ambasadorem Francji przy Stolicy Apostolskiej ( ), po czym wrócił do Ameryki jako profesor Uniwersytetu w Princeton. To na ręce Maritaina skierował Paweł VI pod koniec Soboru Watykańskiego II „przesłanie do intelektualistów”. 17 Jacques Maritain, Humanisme intégral. Problèmes temporels et spirituels d’une nouvelle chrétienté, Aubier-Montaigne, Paris (wydanie polskie: Humanizm integralny. Zagadnienia doczesne i duchowe nowego świata chrześcijańskiego, Katolicki Ośrodek Wydawniczy Veritas, Londyn ); także w: Jacques i Raissa Maritain, Oeuvres complètes, Editions Universitaires, Fribourg , t. VI, s. . Książka powstała w oparciu o cykl wykładów wygłoszonych w sierpniu r. na uniwersytecie w Santander. Louis Salleron w „Revue Hebdomadaire” z sierpnia r. (Aprės Humanisme intégral? M. Jacques Maritain, marxiste chrétien, „L’Ordre Français” nr , grudzień , s. - ) otwarcie zdemaskował dialektykę Maritaina od jako „czysto marksistowską” (ibidem, s. ). Spośród licznych artykułów Plinia Corrêi de Oliveira na temat Maritaina zob. Maritain e o „dogma” de sua infalibilidade, „O Legionário” nr , XI . Odnośnie krytycznej analizy myśli francuskiego filozofa zob. też Julio Meinvielle, De Lammenais à Maritain, Theoria, Buenos Aires ( ); Leopoldo Palacios, El mito de la nueva cristiandad, Speiro, Madrid ; Rafael Gambra, Maritain y Teilhard de Chardin, Speiro, Madrid ; ponadto ważne artykuły na łamach „Civiltà Ca olica” autorstwa Antonia Massineo SJ: Evoluzione storica e messaggio cristiano, nr , , s. - ; Laicismo politico e do rina ca olica, nr , , s. - ; L’uomo e lo stato, nr , , s. ; Umanesimo integrale, nr , , s. - ; cykl ten przetłumaczony i zamieszczony został pod tytułem O humanismo integral także w „Catolicismo” nr , (marzec ), nr (kwiecień ), nr (maj ). 18 Jacques Maritain, Humanisme intégral, s. - . 19 Ibidem, s. . 20 Ibidem, s. . 21 Ibidem, s. - .
16

W

A

K

celem od samego początku była infiltracja coraz szerszych kręgów katolickich na korzyść socjalizmu i „progresywizmu”. Praca francuskiego filozofa, jak zauważa Antonio Carlos Villaça, „wywołała kolosalne reperkusje w myśli katolickiej w Brazylii. Przyniosła głęboki podział i spowodowała straszliwe rozbieżności. Od tej pory Brazylia podzieliła się na dwa stronnictwa: maritainistów i antymaritainistów”.22 Pomimo deklarowanej przez Maritaina aprobaty dla zasad tomizmu, jego filozofia dziejów, jak też jego socjologia, współbrzmiały z neomodernizmem pojawiającym się wśród młodego duchowieństwa jezuickiego i dominikańskiego. Duchowni ci, jak np. dominikanin Yves Congar, byli już wówczas przekonani, że ich pokolenie powinno „wyzyskać i wnieść do dziedzictwa Kościoła każdy wartościowy element, jaki może wyniknąć ze zbliżenia do modernizmu”.23 Akcja Katolicka wraz z „ruchem liturgicznym” stanowiły ulubioną sferę infiltracji dla polityczno-społecznego modernizmu,24 który – po okresie ukrytej inkubacji – pojawił się na początku lat trzydziestych.

. „Ruch liturgiczny”
„Ruch liturgiczny” dwudziestego stulecia jawi się raczej jako wypaczenie, a nie kolejne stadium rozwoju ruchu promowanego w wieku poprzednim przez opata z Solesmes, Dom Prospera

A. C. Villaça, O pensamento católico no Brasil, s. . Aidan Nichols, Yves Congar, Cassel Publishers Limited, London , tłum. włoskie: Yves Congar, Edizioni Paoline, Cinisello Balsamo , s. . Dominikanin Yves Congar ( ), uczeń ojca Marie-Dominique Chenu, był jednym z głównych rzeczników Nouvelle Théologie. Nazywany „ojcem i inspiratorem Soboru Watykańskiego II” (Bruno Forte, „Avvenire”, VI ), otrzymał w listopadzie kardynalską purpurę z rąk Jana Pawła II. Zob. Marie Dominique Chenu, Une école de théologie. La Saulchoir, Editions du Cerf, Paris (I wyd. Tournai ). 24 Na temat modernizmu zob. Cornelio Fabro, hasło Modernismo, w: EC, t. VIII ( ), kol. ; Ramon García de Haro, Historia teológica del modernismo, Universidad de Navarra, Pamplona . Z pozycji popierających ten ruch zob. Emile Poulat, Histoire, dogme et critique dans la crise moderniste, Casterman, Paris ; Bernard M. G. Reardon, Roman Catholic Modernism, Stanford University Press, London ; Thomas Leslie Loome, Liberal Catholicism, Reform Catholicism, Modernism. A Contribution to a New Orientation on Modernist Research, Ma hias Grünewald Verlag, Mainz ; Gabriel Daly OSA, Transcendence and Immanence. A Study in Catholic Modernism and Integralism, Clarendon Press, Oxford .
22 23

K

XX

Guérangera, 2 5 który odnowę życia monastycznego pojmował w kategoriach powrotu – po spustoszeniu jakiego dokonał protestantyzm, a wewnątrz Kościoła gallikanizm i jansenizm – do tradycyjnej liturgii rzymskiej. Tymczasem „ruch liturgiczny”,26 który narodził się w Belgii,27 zaś za główne swe centrum obrał niemieckie opactwo Maria Laach,28 był „ekspansją laikatu w sferze aktywnego uczestnictwa w życiu Kościoła”.29 Reformatorzy dążyli do likwidacji podstawowej różnicy pomiędzy sakramentalnym kapłaństwem księży a powszechnym kapłaństwem świeckich, lansując egalitarną i demokratyczną wizję Kościoła. Sugerowali ideę „koncelebracji” kapłana z ludem,30 utrzymywali, iż powinno istnieć aktywne „współuczestnictwo” we Mszy Świętej realizowane poprzez dialog z kapłanem i wykluczające każdą inną formę uprawnionej obecności przy Ofierze, jak na przykład medytacja, różaniec czy inne modlitwy prywatne. Opowiadali się za zredukowaniem ołtarza do stołu, natomiast komunię extra Missam, nawiedzanie Najświętszego Sakramentu i nieustanną adorację uważali za pozaliturgiczne formy pobożności. Wykazywali niewielkie
Na temat Dom Prospera Guérangera ( ), odnowiciela życia monastycznego we Francji, zob. Dom Paul Dela e OSB, Dom Guéranger, Abbé de Solesmes, t. - , Plon-Nouri , Paris . Z ostatnio opublikowanych prac zob. Cuthbert Johnson OSB, Prosper Guéranger ( ): a Liturgical Theologian, Pontificio Ateneo S. Anselmo, Roma . Zob. też F. Furquim de Almeida, D. Guéranger, um douto ne Lei Divina, „Catolicismo” nr , czerwiec oraz hasła autorstwa B. Heurtebize w: DTC, t. VI ( ), kol. i Jacquesa Hourliera w: Dsp, t. VI ( ), kol. . 26 Na temat „ruchu liturgicznego” zob. Olivier Rousseau, Histoire du mouvement liturgique, Ed. du Cerf, Paris ; Didier Bonneterre, Le Mouvement liturgique, Editions Fideliter, Escurolles ; B. Neunheuser, Movimento liturgico, w: D. Sartore, A. M. Triacca (red.), Nuovo Dizionario di liturgia, Edizioni Paoline, Roma ; Franco Brovelli (red.), Liturgia: temi e autori. Saggi di studio sul movimento liturgico, Edizioni Liturgiche, Roma . Kamieniami węgielnymi ruchu liturgicznego stały się takie prace, jak: Dom Odo Casel, Das christliche Kultmysterium ( ); Romano Guardini, Vom Geist der Liturgie ( ); idem, Liturgische Bildung ( ); idem, Die Sinne und die religiöse Erkenntis ( ); Dietrich von Hildebrand, Liturgie und Personlichkeit ( ). 27 Podczas kongresu stowarzyszeń katolickich w Malines w roku , zainaugurowanego przez kardynała Merciera, Dom Lambert Beauduin ( ), benedyktyn z Mont César, jako pierwszy poparł nowy, horyzontalistyczny i „wspólnotowy” sposób postrzegania liturgii. Zob. B. Fischer, Das „Mechelner Ereignis” vom . . , „Liturgisches Jahrbuch” , , s. - . Dom Beauduin był również jednym z pionierów „ruchu ekumenicznego”. 28 W Maria Laach opat J. Herwegen, wraz z dwoma swymi współbraćmi, K. Mohlbergiem i O. Caselem, z młodym księdzem pochodzenia włosko-niemieckiego, R. Guardinim, jak również z profesorami J. Dölgerem i A. Baumstarkiem inicjowali w roku powstanie trzech serii wydawniczych: „Ecclesia Orans”, „Liturgiegeschichtliche Quellen” oraz „Liturgiegeschichtliche Forschungen”. 29 Erwin Iserloch, Il Movimento liturgico, w: HGK, tłum. włoskie, Milano , t. X/ , s. . 30 Ideę tę, potępioną na Soborze Trydenckim (sesja , r. , w: Denz.-H. nr ), ponownie odrzucił Pius XII w encyklice Mediator Dei (w: AAS, t. , s. ).
25

Memórias improvisadas. ). Petrópolis . s. O Movimento litúrgico no Brasil. O papel. Zob.31 Wówczas to benedyktyn Dom Martin Michler. pozostający. 35 J. s. Była to pierwsza w Brazylii Msza św. ). 31 .33 W ramach Uniwersyteckiej Akcji Katolickiej (AUC) stworzono Centro de Liturgia (Centrum Liturgiczne). O Movimento Litúrgico. które działalność swą zainaugurowało rekolekcjami dla grupy szesnastu młodych ludzi. São Paulo . O pensamento católico no Brasil. zamiast ustawić stół przy ścianie. przy którym miała zostać odprawiona Msza św.. s. Edições Paulinas.”35 José Ariovaldo da Silva OFM.. Ariovaldo da Silva OFM. Vozes. W swej autobiografii pt. pod wpływem Dom Beauduina i Odo Casela. . Tam właśnie.. . . wyjaśniając. Zob. ). Editora Vozes. nie bacząc. O papel de Dom Martinho Michler no Movimento Católico Brasileiro. po raz pierwszy w Brazylii została odprawiona Msza Święta „dialogowa” i versus populum. też bp Clemente Isnard OSB. Słowem. Zob. Ariovaldo da Silva OFM. ogólniej rzecz ujmując. Gustavo Corção. Isnard OSB. Ale ku naszemu najwyższemu zaskoczeniu. widział w tym „wspaniałe światło dla wszystkich” (Idem. .34 Później Dom Michler już co tydzień odprawiał taką Mszę dla studentów uniwersytetu w klasztorze Św. Benedykta w Rio. „A Ordem” nr . A Discoberta do Outro ( ) – jak pisze ojciec da Silva – „podkreśla. Matki Bożej i świętych oraz. O Movimento litúrgico no Brasil. którą on sam wybrał. Przełamał tabu i skłonił nas do naśladowania kolejnych jego kroków na drodze. Hitler e Guardini.. „A Ordem” nr . . przeprowadzonymi przez niemieckiego benedyktyna na pewnej farmie w stanie Rio. „Dom Martinho czynił to z wielką naturalnością. Ojciec José Ariovaldo da Silva. przyznający.. s. Reminiscências para a História do Movimento Litúrgico no Brasil. Villaça. Pod wpływem Michlera pozostawał również inny brazylijski intelektualista katolicki. Maria Laach oraz rzymskim klasztorem Św. dla duchowości ignacjańskiej i doktryny moralnej św. Petrópolis . C. Ten ostatni wspomina: „w salonie urządził ołtarz. iż odprawi Mszę zwrócony twarzą ku nam. C. benedyktyn związany z klasztorami Neusheim.” (ibidem). Ed. s. iż w istocie dokonuje w nas rewolucji. Anzelma. A. podobnie jak Romano Guardini. grudzień . odprawiona twarzą do ludu!” (Reminiscências. O Movimento litúrgico no Brasil. s. lipca roku. była to „reinterpretacja” doktryny i struktury Kościoła w celu przystosowania go do ducha nowoczesności. iż wiele zawdzięcza wpływowi Michlera (A. grudzień .W A K poszanowanie dla nabożeństwa do Najświętszego Serca Jezusowego. da Silva OFM. . że myśl Dom Martina Michlera wywarła nań wyraźny wpływ”. J. . 33 Alceu Amoroso Lima. Isnard OSB. C. s. autor udokumentowanej historii ruchu liturgicznego w Brazylii. przybyły z Niemiec32 z zadaniem poprowadzenia kursu liturgicznego w Instituto Católico de Estudos Superiores. s. s. s. apendix w: B. O Movimento litúrgico no Brasil. umieścił go pośrodku pokoju i otoczył półkoliście krzesłami. Amoroso Lima. Bo e OSB. Alfonsa Liguori. też A. 32 Dom Martin Michler ( ). Testemunho e recordações. 34 J. ustalił datę jego oficjalnych narodzin na rok . wywołał swymi wykładami entuzjazm niektórych brazylijskich studentów. „Brazylijski ruch liturgiczny rozpoczął swą działalność.

jaką odegrały na nim nowe tendencje progresywizmu katolickiego. História das variações do sr. Kluczową rolę w jego formacji intelektualnej odegrał ewolucjonizm Silvia Romero. zmierzającym ku organizowaniu się chadecji w całej Ameryce Łacińskiej. Analizy pogmatwanej i pełnej sprzeczności drogi intelektualnej Amoroso Limy dostarcza praca Cunha Alvarenga (José de Azeredo Santos).39 W owym czasie ruch katolicki w Brazylii był już solidnie zorganizowany. t. skierowanym do kardynała Leme i pozostałych biskupów Brazylii. . idealizm Benede o Croce oraz witalizm Henri Bergsona. dzieliła się na obdarzone znaczną autonomią ogniwa diecezjalne. na którego wykłady uczęszczał w roku w Paryżu. W tej perspektywie ideologicznej zainicjował powstanie Partido Democrata Cristão (PDC). Został sekretarzem generalnym Katolickiej Ligi Wyborczej ( ) i pierwszym prezesem Brazylijskiej Akcji Katolickiej ( ). Pozostając pod wpływem Maritaina Amoroso Lima zaczął jednak stopniowo rewidować swe przekonania filozoficzne i polityczne. s. a po jego śmierci zastąpił go na stanowisku dyrektora Centro Dom Vital oraz czasopisma „A Ordem”. „przystępować do sakramentów” oraz „stosować się do programów ACB i macierzystej organizacji”. zaś jej pierwszym krajowym prezesem został Alceu Amoroso Lima. znany lepiej pod pseudonimem Tristão de Athayde. W roku nawrócił się na katolicyzm pod wpływem katolickiego działacza Jacksona de Figuereido. Zgodnie ze swym statutem Akcja miała zostać bezpośrednio podporządkowana hierarchii kościelnej i prowadzić działalność poza strukturami wszelkich organizacji partyjnych. W ten sposób rozpoczął nowy okres w swym życiu – okres bliskiej współpracy z kardynałem Leme. kwietnia roku uroczyście zainaugurowana została działalność Akcji Katolickiej w archidiecezji Rio de Janeiro. którego wyznawcą był jeszcze przed swym nawróceniem. „A Ordem” XVI. styczeń . rodzinnym i społecznym”. W roku uczestniczył w tak zwanym Ruchu Montevideo. 38 Alceu Amoroso Lima. 39 Wymagania stawiane członkom w statucie Akcji Katolickiej brzmiały następująco: „prowadzić wzorowe życie”. . papież Pius XI wyraził nadzieję. grupujące członków według płci i wieku. 36 37 . (ACB). „Catolicismo” nr .36 Powstała jeszcze tego samego roku w apostolskim celu „rozpowszechniania i pielęgnowania zasad katolickich w życiu indywidualnym. że również tam powołana zostanie Akcja Katolicka.37 Zadaniem Akcji miała być koordynacja działających już w kraju katolickich stowarzyszeń i dzieł w celu ich podporządkowania jednolitym wytycznym. urodził się grudnia r. co na powrót doprowadziło go do światopoglądu liberalnego. zwracając baczną uwagę na znaczącą rolę. której manifest sam przygotował. lipiec .38 Brazylijska Akcja Katolicka (ACB). Ação católica Brasileira. zorganizowana w oparciu o model włoski. Sobór Watykański II przywitał entuzjastycznie. Akcja Katolicka na rozdrożu W liście z października roku. I.K XX . w: DHBB. znany także pod literackim pseudonimem Tristão de Athayde. jej kierownictwo powierzono pięcioosobowej komisji biskupiej. w Rio de Janeiro. a wspierał się w głównej mierze na sodalicjach mariańskich Zob. Monica Kornis. Tristão de Athayde. a zmarł sierpnia w Petrópolis. s. Dora Flaksman..

sodalicje osiągnęły w Brazylii szczytowy punkt swego rozwoju. Jednak życie i działalność apostolska obu tych ludzi potoczyć się P.41 Tristão de Athayde i Plinio Corrêa de Oliveira wyrośli w latach trzydziestych na niekwestionowanych przywódców katolickich Brazylii. Utworzenie Akcji Katolickiej nie obyło się bez trudności. 40 41 . Maria Ancilla O’Neil MA. okazała się bardzo podatna na nowe. Plinia Corrêę de Oliveira oraz wielu innych. nie utraciły swej specyficznej tożsamości. jak na przykład sodalicje mariańskie. A. Kiedy tworzono Akcję Katolicką. Bello exemplo. Tristão de Athayde. . 42 W okresie tym. Maia SJ. s. s. podobnie zresztą jak w większości krajów. História das congregações marianas. The Catholic University of America Press. Zob. Osobista znajomość Plinia Corrêi de Oliveira z Alceu Amorosem Limą sięga roku . Co więcej. Akcja Katolicka w Brazylii. S.40 Ojciec Irineu Cursino de Moura ogłosił „współczesną krucjatę zastępów Maryi dla odbudowy religijnych pamiątek naszej chwalebnej przeszłości”. kongresmena Mário Ramosa. aby nie uległa ona osłabieniu. . „O Legionário” nr . Problemy wynikały jednak nie tylko z powodu różnic organizacyjnych: powodowała je obawa. bądź też. podobnie jak Plinio Corrêa de Oliveira w São Paulo. rozważne i owocne działanie przyniosło wpaniałe zwycięstwo postulatów katolickich LEC w Narodowym Zgromadzeniu Konstytucyjnym”. z czego w São Paulo. którzy walczą niczym lwy. w których została powołana do istnienia. wskazując jako jej przywódców „współczesnych apostołów ziemi Krzyża Świętego (…) Tristão de Athayde. jako że niektóre sfery organizacyjne obu środowisk w naturalny sposób się pokrywały. koordynatorem sił duchowych narodu. „Athayde zwany jest wielkim luminarzem brazylijskiej myśli katolickiej. V . Zgodnie uważano go za człowieka. s. . którego spokojne. U progu roku w kraju działało tysiąc grup sodalicyjnych skupiających członków. 42 Pierwszy – jako prezes nowo powstałej Akcji Katolickiej w Rio. Pliniu Corrêi de Oliveira. by konstytucja nasza została ostatecznie ustanowiona w imię Boga Wszechmogącego”. Washington .W A K oraz ich naturalnym przywódcy. jak sam Lima wspomina na łamach „Legionário”. Tristão de Athayde and the Catholic Social Movement in Brazil. by ruchy o długoletniej tradycji i niekwestionowanych korzeniach. progresywistyczne wpływy. drugi – jako dusza sodalicji mariańskich w São Paulo. Ibidem. Pojawiły się tendencje – niezgodne zresztą z intencjami papieskimi – zmierzające do wchłonięcia wszystkich istniejących wcześniej organizacji przez nową strukturę.

s. Jackson. Cunha Alvarenga (José de Azeredo Santos). „Nazywając Jacksona rewolucjonistą. 46 Amoroso Lima usiłował przedstawiać założyciela Centro Dom Vital. Villaça. . w: DHBB. s. „O Legionário”. III. XI . A. Chcemy zabić duszę Brazylii? Pozwólmy więc wydrzeć sobie wiarę”. A influência de Maritain no Pensamento de Alceu Amoroso Lima. da Silva OFM. 48 P. Leda Soares. „Diário de Belo Horizonte”. jego „świeckie kierownictwo” spoczywało – jak wspomina ojciec da Silva – „w rękach Plinia Corrêi de Oliveira”. którzy porzucili jego sztandar i zamienili Dom Vitala i Veuillota na nieszczęsnego Dom La Cerdę i Maritaina”.” (O pensamento católico no Brasil. „A Ordem” nr ( ). São Paulo reprezentowało biegun tradycyjny. s. skupione wokół Amorosa Limy. t. s. Foi a anos..” Tristão de Athayde. José Perdomo Garcia. „Revue Thomiste”. . „Catolicismo” nr . s. . O movimento litúrgico no Brasil. Eduardo Serafin de Oliveira. . które pozostały nietknięte”.43 Były uczeń Bergsona na Sorbonie. J. . Alceu Amoroso. VII . A. 45 A. s. jako bezwiednego „rewolucjonistę”. „Estudios Americanos” (Seville) nr ( ).. „Głównie za przyczyną Amorosa Limy – zauważa Villaça – Maritain wywierał głęboki i zdecydowany wpływ na kulturową odnowę brazylijskiego katolicyzmu.48 43 Zob.44 O ile – jak ktoś zauważył – biskup Vital ucieleśniał postawę odrzucenia eklektyzmu i ducha nieokreśloności. s. styczeń . . C. O pensamento católico no Brasil. nawrócony później na katolicyzm. Corrêa de Oliveira. . Amoroso Lima. niż gdy go nazywamy reakcjonistą.46 którego prawowitym spadkobiercą jawił się Plinio Corrêa de Oliveira. Maritain et l’Amérique Latine. Athayde przeszedł proces ewolucji charakterystyczny dla ówczesnych intelektualistów: od postawy pro-tradycyjonalistycznej do progresywizmu Maritaina i Teilharda de Chardin. t. 47 J. sytuowało się na progresywistycznym biegunie życia religijnego kraju. nie zmienił na pewno jego liberalnych skłonności. Antonio Carlos Villaça określający Amorosa Limę mianem „na wskroś liberalnego” zauważa: „jeśli Jackson rzeczywiście głęboko naznaczył duszę Alceu.XII . . co zresztą jego samego napawało dumą.47 Postawa ideowa przywódcy z São Paulo – wedle słów tego samego autora – doskonale streszczała się w powiedzeniu: „Chcemy Brazylii na wskroś brazylijskiej? Uczyńmy ją więc na wskroś katolicką. który był właściwy spontanicznej naturze jego myśli”. ( ). da Silva OFM. 44 Marieta de Morais Ferreira. Podczas gdy Rio de Janeiro. . ). El Maritenismo en Hispanoamérica.45 o tyle eklektyczna marszruta Amorosa Limy reprezentowała w Brazylii antytezę katolickiej konsekwencji biskupa Vitala.K XX miały odmiennymi drogami. Za sprawą Amorosa Limy brazylijska Akcja Katolicka stanęła na pozycjach otwarcie maritainowskich. by w końcu poprowadzić ich w całkiem przeciwnych kierunkach. um fardo icômodo. s. Lima. . A. ich to prace pogodziły go „z ewolucjonizmem. W rzeczywistości Jackson – jak zauważa w „Catolicismo” José de Azeredo Santos – „był kłopotliwym ciężarem dla tych. jesteśmy o wiele bliżsi prawdy. O Concilio. O movimento litúrgico no Brasil. Jacksona de Figuereido. s. O pensamento católico no Brasil. s.

rzuca mi się w oczy powaga. zaliczanego do najświetniejszych osobistości brazylijskiego duchowieństwa. z najdalszych zakątków Brazylii przysyłali słowa uznania i zachęty. w jaki sposób dać się prowadzić sprawdzonym przewodnikom – dopomogli oni Panu stać się naczelnym redaktorem katolickiego pisma. 49 . ale przede wszystkim wasze poświęcenie i waszego ducha wiary”.W A K . z jaką poruszane są zagadnienia polityczne: nie zmieniają one waszych ideałów. a którego lekturę przedkładam ponad inne pisma. List datowany na kwietnia roku zaadresowany został bezpośrednio do Plinia Corrêi de Oliveira: 49 „Regularnie zaszczycany przez Pana numerem Pańskiego tygodnika «Legionário». bez wikłania się w sprawy banalne czy małej wagi. pióra arcybiskupa Campos. wypełnionego pożytecznymi i konkretnymi treściami dotyczącymi istotnych spraw religii oraz problemów społecznych naszych czasów. Apogeum Legionário maja roku. intelektualnej i społecznej elity São Paulo. by nieustannie Panu błogosławił. „O Legionário” nr . Niech zawsze obdarza On Pana odwagą do – sans peur et sans reproche – „Z całego biskupiego serca i z całej mej duszy przybyłem tu – oświadczył arcybiskup – by pobłogosławić nie tylko maszyny rozpoczynające dziś pracę dla naszego pisma. w obecności arcybiskupa Duarte Leopoldo e Silvy oraz kościelnej. Zawiera on wymowne świadectwo szacunku i podziwu otaczającego „Legionário“ w owym okresie. Przy znakomitym wykorzystaniu swych możliwości intelektualnych ujawnia Pan wyjątkową edukację religijną pobieraną od najmłodszych lat. proszę Boga. który mi Pan łaskawie przysyła. którzy nie mogąc osobiście uczestniczyć w tej uroczystości. poświęcona została nowa drukarnia „Legionário”. Pan zaś wrogów nie traktuje zjadliwie. czuję się zobowiązany szczerze Panu pogratulować całego dobra czynionego dla społeczeństwa. Co więcej. Wiedział Pan. Zob. Życząc Panu szczęśliwych Świąt Wielkiej Nocy. Pismo cieszyło się licznym gronem prenumeratorów i sympatyków. V . Warto zacytować w pełnym brzmieniu jeden z owych listów. Octaviano Pereiry de Albuquerque. unikając jałowych sporów przynoszących skutek odwrotny do zamierzonego i powodujących osobiste animozje.

którzy używają cytowanego zdania. Il P. zmarł w Rzymie w roku . ogromną bibliografię w „Angelicum” nr . IV . „O Legionário” nr . kol. . jak to się ostatnimi laty zdarzało we Francji. iż „Kościół nie jest ani na prawicy ani na lewicy”. przesadzają w drugą. Gardeila i Arintero. 52 Zob. który przysłał mi Pan do Bahii. W lecie roku do Brazylii przybył słynny dominikanin. który na prośbę „Legionário“ o komentarz do stwierdzenia. s. IX .: „Mój Drogi Doktorze Plinio. które bronią fałszywego. katolickiego edytorstwa i czytelnictwa. a nie prawdziwego ładu. ojciec Réginald Garrigou-Lagrange. też Innocenzo Colosio OP. Cormiera. a wybrani staną po prawicy Najwyższego”. VI ( ). s. Jestem przekonany. Zob. Uczeń dominikanów. . „Rivista de Ascetica e Mistica” nr .52 W numerze datowanym na września roku znajduje się fotografia ukazująca Plinia Corrêę de Oliveira u boku francuskiego dominikanina. po czym udał się do São Paulo na spotkanie z zespołem redakcyjnym Legionário... Uważam również. dla którego miałbym ten fakt ukrywać. prawdziwej ozdobie katolickiej prasy. za „O Legionário” nr . 51 Ojciec Reginald Garrigou-Lagrange urodził się w r. wypowiada je w celu porzucenia prawicy i prześliznięcia się na lewicę. . specjalne błogosławieństwo apostolskie Piusa XII dla „Legionário” zostało przekazane następnego roku Doktorowi Plinio przez kardynała Leme uczestniczącego w Rzymie w koronacji nowego papieża. Benoît Lavaud. Z radością przekazuję specjalne błogosławieństwo. VIII oraz nr . iż Chrystus zasiada po prawicy Ojca. Równie wymowne. 50 . . w Auch niedaleko Tarbes. Garrigou-Lagrange. VIII . Z całego serca dziękuję za miły telegram. co Pismo Święte nazywa «prawicą Boga» gdy głosi. którego Ojciec Święty udzielił naszemu nieustraszonemu „Legionário” oraz jego wielce zasłużonemu redaktorowi. V .”50 Z tym samym rokiem wiąże się również inne znaczące wydarzenie. Maestro Reginald Garrigou-Lagrange. t. był jednym z najwybitniejszych teologów dwudziestego stulecia. Zob.51 Wziął udział w pierwszym tygodniu konferencji tomistycznej odbywającej się w Rio pod przewodnictwem nuncjusza papieskiego Aloisi Maselli. Pański oddany przyjaciel i entuzjasta. Ricordi personali di un discepolo. że wielu z tych.K XX walki o świętą sprawę naszej czcigodnej religii. Starając się unikać przesady w jedną stronę.53 Cyt. że nie powinniśmy mylić prawdziwej prawicy z rozmaitymi pseudo-prawicami. w: Dsp. . odpowiada: „Jestem człowiekiem prawicy i nie widzę powodu.” „O Legionário” nr . Oto tekst listu datowanego na kwietnia r. Prawdziwa zaś prawica broni ładu ufundowanego na sprawiedliwości i wydaje się odzwierciedlać to. 53 Cyt za: „O Legionário” nr .

Jest nim dewiza herbu arcybiskupiego: «aby byli jedno».W A K . W tym samym czasie ksiądz de Castro Mayer został mianowany generalnym asystentem Akcji Katolickiej w São Paulo. Strategia arcybiskupa José Caspara polegała na związywaniu ze sobą ludzi poprzez współpracę raczej niż przez konfrontację twarzą w twarz. Po śmierci arcybiskupa Duarte Leopoldo e Silvy w sierpniu r. wzbudzającego respekt czy nawet strach. szczególnie w przypadku tak silnych osobowości. Zob.” P. grupy pobożnościowe. w stanie Minas. (…) Jedność katolików polega na harmonijnym zestawieniu ze sobą różnorodnych elementów. że nowy arcybiskup oraz mianowany przez niego zarząd Akcji Katolickiej podzielają ten sam punkt widzenia. z rąk arcybiskupa Duarte Leopoldo e Silvy. drugi arcybiskup São Paulo. „O Legionário” nr . Diecezjalny prezes Akcji Katolickiej Kilka miesięcy później zmarł arcybiskup São Paulo. by kwietnia r. Corrêa de Oliveira. IX . Akcja Katolicka oraz stowarzyszenia pomocnicze. marca roku powierzył on Plinio Corrêi de Oliveira funkcję niezwykle zaszczytną: prezesa diecezjalnej rady Akcji Katolickiej w São Paulo. w którego skład wchodziły organizacje studenckie. José Caspar przejął arcybiskupstwo São Paulo. urodził się stycznia r. ponieważ dyktuje je sam porządek rzeczy ustanowiony przez Opatrzność. In memoriam de José Caspar de Affonseca e Silva. arcybiskup José Caspar był natomiast człowiekiem o naturze uprzejmej i ujmującej. Charakter arcybiskupa Leopoldo e Silvy znamionował człowieka niezachwianego. São Paulo . Nie zawsze łatwo było zrozumieć jego prawdziwe zamysły i interpretować jego wybory. arcybiskup José Gaspar de Affonseca e Silva54 okazał się zupełnie innym typem człowieka. Editora Ave Maria. wspólnotą życia. Po studiach w rzymskim Gregorianum otrzymał sakrę biskupią. Zginął w katastrofie lotniczej sierpnia r. a księdza de Proença Sigauda powołano na stanowisko archidiecezjalnego asystenta Młodzieży Akademickiej. Święcenia kapłańskie przyjął sierpnia r. . 55 „Nasz program da się streścić w słowach mo a. zostać biskupem pomocniczym archidiecezji São Paulo. III . a jego następca. Akcją – Akcja Katolicka. zakony tercjarskie i sodalicje mariańskie. Plinio Corrêa de Oliveira objął całościowe kierownictwo katolickiego laikatu São Paulo. Jego pierwsze poczynania były zaskakujące. Ut omnes unum sint. Życiem – nadprzyrodzone życie łaski. jak Plinio Corrêa de Oliveira. Probeza edificante.55 Nie musiało to wcale oznaczać. „O Legionário” nr . Jakiej myśli? Jakiego życia? Jakiej akcji? Myślą ową – jest myśl Kościoła. Przedwczesna śmierć arcybiskupa 54 José Caspar de Affonseca e Silva. które przyjmujemy z entuzjazmem. często inspirowane silnym zmysłem polityczno-dyplomatycznym. Corrêa de Oliveira. na pokojowym współdziałaniu osób zjednoczonych wspólnotą myśli. tj. w Araxá. P. wspólnotą akcji.

zwalczając pojawiające się błędy doktrynalne i próbując zmienić „nowoczesne” trendy myślowe. arcybiskup José Caspar postawił na osobę posiadającą dogłębną i solidną wiedzę na temat zła. tak wspaniale włączających się w życie narodu i. Wspaniały Kongres Eucharystyczny. Młody prezes zarządzał stowarzyszeniem z ogromną energią. «Niech rządzący będą jako słudzy» – mówi Odkupiciel. Jeśli Brazylia któregoś dnia będzie wielka. Doktor Plinio w następujący sposób naszkicował historyczną rolę swej ojczyzny: „Opatrznościowa misja Brazylii polega na wzrastaniu wewnątrz własnych granic ku dziełu rozwijania świetności cywilizacji prawdziwie rzymskiej. Corrêa de Oliveira. mnogość ras współżyjących w braterskiej harmonii. VIII .56 uzyskał możliwość szerokiego i wnikliwego spojrzenia na złożoną rzeczywistość katolicką w kraju. ale hojnością. Z pewnością jednak dokonując wyboru Doktora Plinio. które będzie prawdziwym lumen Christi promieniującym z Kościoła. Wygłaszając z tej okazji jako diecezjalny prezes Akcji Katolickiej oficjalne przemówienie przed milionowym audytorium. opatrznościowe współdziałanie imigrantów.K XX uniemożliwia zgłębienie prawdziwej natury relacji. zasady Świętej Ewangelii. „O Legionário” nr . zbrodniczych imperializmów. ponad wszystko. Brazylia stanie się wielka nie przez podbój. katolickiej i apostolskiej. Będzie bogata nie dobrami materialnymi. nigdy nie przeobrażą naszego dążenia do wielkości w pretekst do ograniczonych jakobinizmów. . tępych rasizmów. VIII . Trzy lata jego działalności przyniosły wyraźne rezultaty: Akcja Katolicka w São Paulo przeżywała okres bezprecedensowego rozwoju. Idem. Burocracia. ukazał całej Ameryce Łacińskiej ogromny potencjał brazylijskiego ruchu katolickiego. Zaprawdę. Tytuły tych artykułów mówią same za siebie. jaki odbył się tam w roku . jeżeli dochowamy wierności Rzymowi papieży. ku pełnemu miłości skąpaniu całego świata w tym potężnym świetle. panujących między tymi dwoma osobistościami. które zaczynało wówczas zarażać wielkie organizacje apostolatu świeckiego. „O Legionário” nr . lecz przez wiarę. to stanie się tak dla dobra całego świata. Sociologite. Nasz spokojny i gościnny charakter. który od roku demaskował przejawy owego zła na łamach „Legionário”. nasze miasto może się stać 56 P. Dzięki nowej funkcji Plinio Corrêa de Oliveira.

Dolegliwości owe nie były bynajmniej nieznane nuncjuszowi papieskiemu w Brazylii. Biskup de Castro Mayer wspomina. Sześćdziesięcioletni nuncjusz. chwale i radości całego świata. Misję przygotowania bezpośredniego spotkania arcybiskup powierzył swemu zaufanemu współpracownikowi. Dlatego też postanowił napisać książkę w obronie Akcji Katolickiej. IX . o manierach doskonałego dyplomaty. aby okazała się ona w stu procentach obiektywna. człowiek powściągliwy. wysłuchał w milczeniu opinii prezesa Akcji Katolickiej z São Paulo.58 ówczesnemu rektorowi Colégio Loyola w Belo Horizonte. Antônio de Castro Mayer. Po studiach filozoficznych w Rzymie i teologicznych w Heythrop College w Anglii przyjął święcenia kapłańskie w roku . dyrektor Narodowej Konfederacji Sodalicji Mariańskich. „Catolicismo” nr . zaszczytowi.W A K nowym Jeruzalem – ku doskonałemu pięknu. Saudação às autoridades civis e militares. lipiec . 58 Cesare Dainese urodził się w Luvigliano (Padwa) w roku . w obliczu wahań arcybiskupa. na które Akcja cierpiała. w Rio de Janeiro. arcybiskupowi Benede o Aloisi Maselli. Ten z kolei. aby swą pracę zakończyć możliwie jak najszybciej. 59 Biskup de Castro Mayer wspomina np. włoskiemu jezuicie Cesare Dainese. Stanowiło to wyraźny znak interwencji nuncjatury. Colégio Antônio Vieira w Salvador (Bahia). stawiającą zarazem szczegółową diagnozę dolegliwości. oraz wspomniany wcześniej ojciec Cesare Dainese. iż był świadkiem całego procesu powstawania książki i wysiłku autora. który. Odbyło się ono w niedługi czas potem. obdarzył go słowami dyskretnej zachęty i polecił ojcu Dainese pozostawać z nim w kontakcie. Zmarł w roku .. rozpoczynając nowicjat w Vila Mariana (stan São Paulo) w roku . a zarazem poparcia dla projektu Doktora Plinio. zwrócił się za pośrednictwem ojca Dainese P. który pogrążył się we wnikliwym studiowaniu dokumentów. od pewnego czasu z aprobatą śledził jego poczynania. gdzie piastował stanowiska rektorskie kolejno w Colégio Anchieta w Nova Friburgo ( . „O Legionário” nr . Vinte anos depois…. Do Towarzystwa Jezusowego wstąpił w Brazylii. Benedykta. Dom Paulo Pedrosa. który po przeczytaniu brulionu wpadł w zakłopotanie z powodu stanowczej postawy autora. że książkę Plinia Corrêi de Oliveira czytał ówczesny przeor klasztoru Św. Wkrótce potem stanowisko wikariusza generalnego archidiecezji São Paulo objął ksiądz Antônio de Castro Mayer. ). 57 . Corrêa de Oliveira. którego został prowincjałem ( ) oraz Colégio Santo Inácio w Rio de Janeiro ( ).59 Niezbędna była jednakże pozytywna opinia arcybiskupa São Paulo.”57 Plinio Corrêa de Oliveira pragnął wszakże ujrzeć swe dzieło doprowadzone do końca. choć osobiście nie znał Plinia Corrêi de Oliveira.aw powrócił do Brazylii.

nr . . na jakie napotyka jego książka. Składająca się z pięciu części praca stanowiła pierwszą. by wykazać. „Przede wszystkim – pisał we wstępie autor – praca ta ma pokazać czym Akcja Katolicka nie jest. Em Defesa da Ação Católica. 62 P. „O Legionário”. skłaniając jednocześnie arcybiskupa São Paulo. arcybiskup Aloisi Masella chętnie się na to zgodził. księdzu de Castro Mayerowi. przedstawiając trudności. sygnowana nazwiskiem prezesa archidiecezjalnej rady Akcji Katolickiej w São Paulo. czym być nie powinna. jakim zajął się autor. Apel Piusa XI do laikatu. aby ten dłużej nie odwlekał jej publikacji. nie ma ważniejszej rzeczy niż jej natura prawna”. dotyczył „natury” Akcji Katolickiej. Plinia Corrêi de Oliveira. jak i po nim. . Ibidem. VI . ukazała się drukiem w czerwcu roku. Corrêa de Oliveira.61 ) Pierwszy z podstawowych problemów. s. 60 61 . które pojawiły się zarówno przed powstaniem Akcji. ze wstępem nuncjusza Benede a Aloisi Maselli. które odbijały się na całym społeczeństwie. Corrêa de Oliveira. nie różnił się niczym od innych zaproszeń do P. a zarazem prosząc go. Rumos de Ação Católica sob o Pontificado de Pio XII. Plinio Corrêa de Oliveira poddał analizie naturę prawną stowarzyszenia po to.K XX do nuncjusza. Ave Maria. szeroko zakrojoną próbę wytknięcia błędów progresywizmu rozprzestrzeniających się wewnątrz brazylijskiej Akcji Katolickiej. by w celu przezwyciężenia impasu zechciał napisać do niej wstęp. opatrzona imprimatur archidiecezji São Paulo. São Paulo . choć poważny i uroczysty. jak nie powinna działać”. Książka Plinia Corrêi de Oliveira nie miała być traktatem ukierunkowanym na prezentację ogólnych założeń Akcji Katolickiej. Przeczytawszy uważnie gotową pracę i dostrzegając jej wagę. w celu nadania jej długo oczekiwanego imprimatur. iż papieski „mandat” dla Akcji Katolickiej ani o jotę nie zmienia jej istoty prawnej. która pozostaje identyczna jak w przypadku innych licznych organizacji katolickich. W tej sytuacji arcybiskup José Caspar przesłał pracę swemu wikariuszowi.62 Nowe teorie przypisują Piusowi XI intencję obdarzenia laikatu zrzeszonego w Akcji Katolickiej nowatorskim „mandatem” w strukturze Kościoła. W obronie Akcji Katolickiej Em Defesa da Ação Católica60. Jak uprzednio napisał w „Legionário“: „Jeżeli chodzi o Akcję Katolicką.

które przyjmują w swe szeregi jedynie osoby nie posiadające święceń kapłańskich. wielu duchownych nie jest kapłanami – spełniają oni tylko funkcje pomocnicze w męskich zgromadzeniach kapłańskich. Świeccy – podkreślał Doktor Plinio – od najwcześniejszych czasów niezmiennie współpracowali z hierarchią. którzy pociągnięci przez Kościół do rozmaitych stworzonych przezeń stowarzyszeń apostolskich. choć jest również kilka męskich. b) Nie. „Który z historyków Kościoła odważyłby się twierdzić. kiedy hierarchia Kościoła nie prosiła i nie korzystała ze współpracy z laikatem? Nie wspominając o krucjatach. najuroczyściej zwoływanej przez papieży. które w sposób szczególny uzasadniają nasze rozumowanie. których rycerzy Kościół wyposażał w szerokie uprawnienia i funkcje apostolskie.”63 ) Drugi.W A K współpracy kierowanych na przestrzeni dziejów Kościoła przez hierarchię do świeckich. iż był taki wiek.. miesiąc czy dzień. że – ogólnie rzecz ujmując – członkowie owych zakonów czy zgromadzeń otrzymali powołanie od Ducha Świętego. Ibidem. na przykład bracia maryści. rok. otrzymała swój prywatny mandat. s. Po drugie. iż w Kościele istnieją liczne zakony i zgromadzenia. nie wspominając o rzeszach wiernych. Wiadomo. podobny do mandatu hierarchii? Plinio Corrêa de Oliveira udziela następującej odpowiedzi: „a) Tak. .”64 P. Em Defesa da Ação Católica. iż Akcja Katolicka. jeżeli przez ten mandat rozumiemy. . typowym przykładzie militarnej akcji katolickiej. iż Akcja Katolicka jest integralnym elementem hierarchii i w ten sposób uczestniczy w mandacie nadanym przez Pana bezpośrednio hierarchii. Przede wszystkim znajdziemy między nimi zgromadzenia żeńskie. Zuchwałym byłoby zaprzeczyć temu. s. podobnej wagi problem dotyczył natury związku pomiędzy laikatem a hierarchią kościelną. Corrêa de Oliveira. Na czym polega różnica pomiędzy mandatem nadanym hierarchii przez Boga a działalnością prowadzoną przez wiernych? Czy można mówić. 63 64 . nie wspominając o zakonach rycerskich. jeżeli przez ten mandat rozumiemy obowiązek działalności apostolskiej nakazanej przez hierarchię. jako taka. podejmowali współpracę z hierarchią – rozważmy przykłady innych instytucji.

Ibidem. dotyczy „dewiacji” występujących wewnątrz Akcji Katolickiej w zakresie liturgii. iż jest ono niczym więcej jak czystą współpracą. duchowości oraz metod działalności apostolskiej. .K XX Jeżeli poprzez „mandat” rozumie się każdy nakaz w sposób legalny nałożony przez władzę na podwładnego. s. . Innymi słowy.”66 „Potwierdzając uczestnictwo Akcji Katolickiej w hierarchicznym apostolacie. Laikat otrzymuje od hierarchii nie funkcje kierownicze.”67 ) Trzeci z poruszonych problemów. jak i świeccy. jak każda inna organizacja wiernych. Ibidem. która poprzez egalitaryzm prowadzi do destrukcji tradycyjnej struktury kierowania Kościołem. . „Misja wiernych polega w istocie na wypełnianiu – w obrębie misji nadanej hierarchii – instrumentalnej roli współpracowników. działalnością zasadniczo instrumentalną. lecz za pośrednictwem hierarchii. W tej kwestii Plinio Corrêa de Oliveira nie żywi najmniejszych wątpliwości: „współuczestnictwo” – w sensie nadanym temu terminowi zarówno przez Piusa XI. . a zatem również Akcją Katolicką. 65 66 67 Ibidem. „Mandat” Akcji Katolickiej nie został dany wiernym bezpośrednio przez Boga. s. to otrzymuje go zarówno hierarchia. Nie wyklucza to jednakowoż istnienia fundamentalnej odmienności władz przekazanych dwóm różnym podmiotom. lecz zadania należące zasadniczo do podwładnych”.65 Doktor Plinio dotyka tu delikatnego problemu „współuczestnictwa laikatu w apostolskiej działalności hierarchii”. Pius XI pragnie powiedzieć. zajmujący pozostałą część książki. iż nowa koncepcja współuczestnictwa oraz mandatu implikuje nową „teologię laikatu”. jak i przez wcześniejsze wypowiedzi Magisterium Kościoła – równa się „współpracy”. której natura wcale nie różni się od apostolskich zadań wykonywanych przez organizacje spoza kręgu Akcji Katolickiej – organizacji podporządkowanej. Formułuje poważne ostrzeżenie. s. zgodnie ze słynną definicją Piusa XI. „Hierarchia otrzymała od Pana zadanie kierownicze.. To ona ma kierować akcją wiernych. wierni uczestniczą w hierarchicznym apostolacie jako współpracownicy «instrumentalni».

) i specjalne łaski natury duchowej. stopniowo niszczy poczucie obowiązku. Wszystkie one rodzą owoce w dziedzinie moralnej i społecznej warte najszczerszego zainteresowania. . 71 Leon XIII. zbytecznymi czyniąc wszelkie starania w sferze współpracy pomiędzy człowiekiem a Bogiem. i zachowują się zazwyczaj – wedle słów Apostoła – jak wrogowie Chrystusowego Ibidem s. liturgia wywiera na wiernych wpływ mechaniczny czy też magiczny. Z punktu widzenia życia wewnętrznego rozprzestrzeniający się liturgicyzm wydawał się zakładać „nową ascezę”. Plinio Corrêa de Oliveira wymienia te jej elementy doktrynalne. 68 69 . tak bezmyślnie pogardzane i odrzucane przez dusze krótkowzroczne i ślepe. co trudne i wymagające”. . jak pojawiającego się cierpienia czy dobrowolnego umartwienia ciała lub duszy. Zgodnie z nową teorią.”70 Plinio Corrêa de Oliveira przypomina zdanie Leona XIII.68 Stąd najpowszechniejsze praktyki pobożnościowe. a nawet materialnej. s. IV. osłabiając siłę duszy i psując postawę moralną. „Po wyeliminowaniu walki duchowej.71 Doktor Plinio przywołuje ponadto słowa Piusa XI z listu Magna Equidem z sierpnia roku: „Niepohamowana żądza przyjemności. jakie nakłada nań zadanie uświęcania się. Korzeni owych błędów należy – według Plinia Corrêi de Oliveira – dopatrywać się w duchu niezależności. . . Em Defesa da Ação Católica. życie chrześcijańskie jawi się im jako nieprzerwana seria duchowych przyjemności i pocieszeń. Corrêa de Oliveira. które dodaje odwagi wobec wszystkiego. uczeni i analfabeci uczyli się i uczą wznoszenia dusz ponad wulgarność i nikczemność tego świata. To przez te właśnie praktyki. Ecyklika Auspicato concessum z września r. jak również w duchu poszukiwania przyjemności wyzwalającym człowieka od ciężaru wyrzeczeń. col. począwszy od rachunku sumienia a skończywszy na ignacjańskich ćwiczeniach duchowych.69 jak również każdy wysiłek woli. wykraczające poza temat książki. 70 P. którzy pociągani światowymi przyjemnościami do niczego nie czują tak wielkiej odrazy ani też niczego tak bardzo nie unikają. były systematycznie deprecjonowane jako bezużyteczne lub przestarzałe. hasło Devozione. młodzi i starzy. „Praktyki te – zauważa kardynał Palazzini – przynoszą cenne korzyści (odpusty itp. W istocie rośnie dziś liczba ludzi.” Pietro Palazzini. wielcy i mali. t. w: EC.W A K Nie wchodząc w zagadnienie „mszy dialogowej”. połączoną ze specjalną „łaską stanu” przynależenia do Akcji Katolickiej. które wypaczają tradycyjne nauczanie Kościoła. wedle którego „doskonałość chrześcijańskiej cnoty polega na takim nastawieniu ducha.

iż skoro język apostolski – przepojony z jednej strony miłością i łagodnością. wskazujących najtrudniejsze i najbardziej strome ścieżki heroizmu. Wielkość naszych dni leży właśnie w pragnieniu absolutu i heroizmu. Ten z kolei. w innych natomiast – łagodniejszy. . za: P.K XX Krzyża. czołowi przywódcy polityczni wywoływali entuzjazm mas dochodzący do delirium. jeżeli nie weźmie swego krzyża i nie podąży za Jezusem Chrystusem.. s. to z pewnością w niektórych epokach lepiej podkreślić jego aspekt surowszy. . 72 73 . frywolny duch poprzednich pokoleń. Przeciwnie. Ibidem. zaczyna się od najbliższych i rozszerza koncentrycznymi kręgami aż do pozostających najdalej. przy odrzuceniu drugiego. łatwy sentymentalizm. z drugiej zaś napawający strachem i wibrujący świętą energią – jednakowo jest usprawiedliwiony i w obu aspektach winien być używany w każdej epoce. Jednakowoż. iż w pierwszym rzędzie należy pragnąć uświęcenia i wytrwałości dla dobrych. s.”72 Wraz z duchem modlitwy – zauważa dalej Plinio Corrêa de Oliveira – wymagany jest duch apostolski. W czasie. Jak to się dzieje dzisiaj? Uszy współczesnego człowieka przepełnia przesadna słodycz. Em Defesa da Ação Católica. gdy polityka „wyciągniętej ręki” zaczęła przenikać do kręgów katolickich. „Nie wahamy się twierdzić. to w imię najbardziej radykalnych zasad. w dalszej kolejności uświęcenia katolików dalekich od praktyk religijnych.”73 Autor podkreśla również wagę „metod” apostolskich. „Należy wyjaśnić. Ale nikt nie osiągnie wiecznej szczęśliwości. Corrêa de Oliveira. na końcu zaś nawrócenia niekatolików. jeżeli nie zaprze się samego siebie. podkreśla on heroiczny i nadprzyrodzony charakter apostolatu katolickiego. Dlaczego nie nasycić tego chwalebnego pragnienia nieustraszonym Cyt. Wielkie masowe ruchy naszej epoki nie zrodziły się z mirażu łatwo osiągalnych ideałów. tego typu troska nie powinna nigdy prowadzić do skrajności – będącej w istocie brakiem równowagi – w stosowaniu tylko jednego z nich. odwołujących się do najpełniejszego poświęcenia.

ustawicznego używania dwuznacznych terminów oraz nagminnego zwyczaju ukrywania wiary regułą naszego postępowania.”75 „Inny błąd polega na ukrywaniu lub systematycznym pomniejszaniu znaczenia zła leżącego w herezjach. ani też w próżnym usiłowaniu zadowolenia opinii wszystkich. a do błędu. którzy chcieliby łowić ryby w mętnej wodzie. s. uczyńmy miłość środkiem dotarcia do prawdy. Ibidem. a przez to do znoszenia barier oddzielających ich od apostazji! A tak właśnie się dzieje. s. Tymczasem postępowanie takie prowadzi do ukrywania przed wiernymi zła herezji. Ibidem. Doktryna mandatu. Plinio Corrêa de Oliveira konkluduje: „Wszystko to jest. jak odrzucenie skutków grzechu pierworodnego i wynikające zeń pojęcie łaski jako wyłącznego czynnika życia duchowego.”77 Kończąc długą listę wynaturzeń w doktrynie i mentalności pewnych kręgów Akcji Katolickiej. s. żywego. iż ład wyniknie z wolnego. W przeciwnym razie przez miłość dotrzesz nie do prawdy. . s. w celu przekonania heretyka. . . wreszcie tendencja do pomijania autorytetu w nadziei. którego triumfem w ostatecznym rozrachunku miałyby być ludzkie względy. mniej lub bardziej. spontanicznego połączenia inteligencji i woli. wsparta dodatkowo przez autorów 74 75 76 77 Ibidem. lub też dla uzyskania poklasku czy uniknięcia krytyki.W A K głoszeniem absolutnej Prawdy i nadprzyrodzenie heroicznej moralności naszego Pana Jezusa Chrystusa?”74 Postawę sentymentalną. . gdy w grę wchodzi szerokie bądź wyłączne użycie powyższej metody. „Z miłością mówmy prawdę. nie używajmy zaś miłości dla jakiegokolwiek pomniejszania prawdy czy deformacji rzeczywistości. Ibidem.”76 „Próbować znaleźć wspólny mianownik? Istnieje ryzyko ugrzęźnięcia w niejednoznaczności lub popierania tych. Nie czyńmy zatem strategii odwrotu. . określa Doktor Plinio mianem „białej herezji”. związane z takimi zasadami. przejawiającą się przede wszystkim w pewnym rodzaju ckliwej pobożności przystrojonej w maskę „miłości” bliźniego. iż dystans dzielący go od Kościoła jest niewielki.

w dwudziestą rocznicę publikacji. . A Encíclica „Mediator Dei“ e um pouco de história da Igreja no „Brasil”. ale w sposób równie nieunikniony wystawi grupę związaną z „Legionário“ na krytykę i odwet. obok O naśladowaniu Chrystusa. iż książka W obronie Akcji Katolickiej to książka-łaska. Pomogła obudzić senną większość i przestrzec ją przed nurtem progresywistycznym. spośród których wielu z różnych powodów zasługuje na uwagę. „Akt kamikaze” Autorowi W obronie Akcji Katolickiej nie brakło świadomości. Arcybiskup Geraldo de Proença Sigaud. Ibidem. 78 79 . XII . Ignacego Loyoli. prącego naprzód niczym powodziowa fala. obok Traktatu o prawdziwym nabożeństwie do Najświętszej Maryi Panny św. Um livro que foi uma graça para o Brasil. arcybiskup Sigaud wymienił. Augustyna. zachowując odpowiednią proporcję można stwierdzić. „O Legionário” nr . obok Ćwiczeń duchowych św. Ludwika Marii Grignion de Montfort.” Wśród takich książek. obok Wyznań i O państwie Bożym św. „W skali naszego narodu. ponieważ ich treść oświeca umysł nadzwyczajnym światłem. które powstrzymało tysiące wiernych przed podążeniem w dobrej wierze drogą błędów i nadużyć ruchu liturgicznego. jakich wielu z owych autorów sobie nie wyobrażało. Tak też istotnie się stało. którymi Bóg obdarza swój lud. s. narażając na szwank jej wpływy w sferach katolickich. ponieważ ośmielają ludzką wolę do działania w taki sposób. pracę Plinia Corrêi de Oliveira. iż publikacja książki o takim charakterze równa się „aktowi kamikaze” – że okaże się ona ciężkim ciosem w budzący się progresywizm.K XX europejskich. którego podstępne manewry zostały zdemaskowane.”79 „W dziejach Kościoła – dodaje dalej ten sam hierarcha – zdarzają się książki ucieleśniające łaski. „Ta książka – napisał biskup Sigaud – była wołaniem na alarm i napiętnowaniem błędów. „Catolicismo” nr . (…) Są one nośnikami łaski.”80 . czerwiec . Wołaniem na alarm. by wypełnić wolę Bożą. Są przejawem łaski.”78 W na pozór zjednoczonym i homogenicznym środowisku religijnym książka wywołała efekt piorunujący. znalazła w naszym środowisku podatny grunt dla rodzenia owoców. 80 Arcybiskup Geraldo de Proença Sigaud.

. Reminescencias. jakie prezentowało „O Legionário“. grudnia r. działał otwarcie i zdecydowanie. Zmarł września r. prywatnie nie krył zaniepokojenia ruchem kierowanym przez Plinia Corrêę de Oliveira. Jego następca. W środowisku katolickim książka u jednych wywołała aplauz.. Dom Paulo Marcondes Pedrosa. 84 Informatorem nowego arcybiskupa był. „O Legionário” nr . miał nadejść już w roku . arcybiskup Carlos Carmelo de Vasconcellos Mo a. którą kierował do sierpnia r. Rządy nad archidiecezją sprawował do roku . na czas. Isnard OSB. Ciemna noc ostracyzmu nie do zniesienia. objął archidiecezję Sao Luiz do Maranhão. kiedy to zastąpił José Gaspara de Affonseca e Silva na stolicy arcybiskupiej w São Paulo. Plinio Corrêa de Oliveira utracił P.. został szczegółowo poinformowany o sytuacji wrzenia w swej nowej stolicy.83 już zresztą wcześniej zajmujący stolec biskupi. s. José Caspar de Affonseca e Silva. . C. Świt. Paulo”. jak się wydaje.84 Arcybiskup Carlos Carmelo. s. „Folha de S.82 Jednak sierpnia roku arcybiskup niespodziewanie zginął w wypadku lotniczym w drodze do Rio de Janeiro. XI . Wylecieć w powietrze miał albo progresywizm. że do dnia dzisiejszego jeszcze się po nim nie otrząsnął. Pankracego. Kamikaze. całkowitego i zdającego się nie mieć końca. kiedy po wybuchu Rewolucji Marca został przeniesiony do Aparecidy. którego już poznaliśmy jako założyciela sodalicji mariańskiej Santa Cecilia i „O Legionário”. albo my. . Corrêa de Oliveira. w Aparecida do Norte. u przytłaczającej większości zaś głębokie oszołomienie. benedyktyn. papież Pius XII wyniósł go do godności kardynalskiej z kościołem tytularnym Św. 83 Carlos Carmelo de Vasconcellos Mo a urodził się lipca w Bom Jesus do Amparo (Minas Gerais). jak się później okazało.”81 Arcybiskup São Paulo. grudzień . 81 82 . okazał się również być osobą odmiennego od poprzednika charakteru: nie zwykł swoich opinii owijać w bawełnę. „Revista Eclesiástica Brasileira” nr . lecz wyjątkowy. Isnard OSB. kiedy ważne tematy podlegać będą osądowi komisji episkopalnej Akcji Katolickiej.” Zob. Zespołowi „Legionário“ narzucił „zawieszenie broni”.W A K „To był akt kamikaze. Reminescências. W lutym r. którąśmy przewidzieli i przyjęli. II . też Armistício. C. spadła na tych z moich przyjaciół. Padło na nas. s. 85 „Niech nastanie całkowite zawieszenie broni pomiędzy toczącymi spór stronami! Instrukcja niniejsza nie ma charakteru ostatecznego. Natomiast dla rodzącego się progresywizmu książka okazała się takim ciosem.85 stanowiące wyraz dezaprobaty dla jego kierownictwa. Święcenia kapłańskie przyjął czerwca r. którzy pozostali wierni tej książce. człowiek o poglądach sprzecznych z tymi. Zob. cieszącego się wyraźnym poparciem nuncjusza papieskiego. u innych wściekłą irytację. sakrę biskupa Diamantiny – października r. Zapomnienie ogarnęło nas w kwiecie naszej młodości – to była ofiara.

b) Oszczerstwa. W tym samym roku funkcję asystenta kościelnego brazylijskiej Akcji Katolickiej objął Helder Câmara. Plinio Corrêa de Oliveira streścił je w następujących punktach: „a) Ucieczka od debaty czy dialogu doktrynalnego.K XX stanowisko prezesa Akcji Katolickiej. 86 87 . został zdegradowany do pozycji wikarego ekonoma parafii São José de Belém. ksiądz Antônio de Castro Mayer. Przejawy krytyki w stosunku do mojej książki wyrażone w tych czy innych publikacjach religijnych były mętne. Pojawiały się one również – nie wprost. „O Legionário” nr .86 Rozpoczęła się burzliwa kampania oszczerstw. W końcu. Jaime de Barros Câmara zdecydował uczynić go biskupem pomocniczym. w którym zapowiadano początek „nowej fazy” istnienia tygodnika. generalny wikariusz archidiecezji.87 Ani słowa o Pliniu Corrêi de Oliveira. przed którą Doktor Plinio wraz z towarzyszami nie był w stanie publicznie się bronić z powodu wspomnianego „zawieszenia broni” narzuconego jego grupie przez arcybiskupa. 88 Biskup Helder Câmara czynnie uczestniczył w działalności Brazylijskiej Akcji Integralistycznej (AIB). Pod wpływem oszczerczej kampanii – czysto werbalnej – ważniejsi duchowni i świeccy. za to bogate w emocje. zostając w roku członkiem dwunastoosobowej rady najwyższej AIB. przez który to okres biskup Câmara zdążył całkowicie przejść z pozycji integralistycznych na progresywistyczne. III . Już wówczas progresywizm ujawniał podstawowe kierunki swej przyszłej. a ksiądz Geraldo de Proença Sigaud – wysłany do Hiszpanii. II . którzy uprzednio chwalili moją książkę. Kiedy w roku arcybiskup Rio. usunięci z zajmowanych stanowisk P. Corrêa de Oliveira. Końcowe mo o nie podpisanego artykułu mówiło wszystko: „Incipit vita nova”. Papież odrzucił tę nominację.88 Atmosfera uległa poważnej zmianie. a po nich cisza i ostracyzm. inspirowanej ideologią faszystowską ruchu pod wodzą Plinia Salgado. który z niezmierzoną szczodrością poświęcił tygodnikowi piętnaście lat życia. zostali stopniowo skłonieni do milczenia. w grudniu roku. przyszły biskup. spotkał się ze sprzeciwem ze strony Stolicy Apostolskiej. lecz w formie zaowoalowanej – w wypowiedziach niektórych osobistości kościelnych. Numer z lutego roku otwierał „wstępniak” zatytułowany „Legionário” em terceira fase („Legionário” w swej trzeciej fazie). Plinio Corrêa de Oliveira został pozbawiony stanowiska redaktora naczelnego „Legionário”. spowodowanym właśnie „integralistyczną” przeszłością kandydata. „O Legionário” nr . konsekwentnie realizowanej strategii. ubogie w argumenty. Padre Sigaud. Nadano ją dopiero sześć lat później.

José Gonzaga de Arruda. Plinio Corrêa de Oliveira. A nazywa się tak właśnie dlatego.”89 Mały zespół „Legionário“ na przekór rozpętanej wokół niego burzy pozostał zwarty i lojalny: najstarszy spośród jego dziewięciu członków miał trzydzieści dziewięć lat. São Paulo . José Fernando da Camargo. W każdej chwili powinien znać stan własnej duszy: dlaczego postępuje tak czy inaczej. Oto co nazywa się «życiem wewnętrznym». podejmował wszelkie wysiłki. by wpoić jej członkom potrzebę autentycznego i głębokiego życia wewnętrznego. c) Parcie dalej. czy wolno mu postąpić tak czy inaczej. dyskretnie acz stanowczo. José Benedicto Pacheco Salles. . José Carlos Castilho de Andrade. Wysiłek ten nazywa się «życiem». „O Legionário” nr . ponieważ jest on tak intensywny (i powinien być do tego stopnia ciągły). III . nieustannego działania i życia «wewnątrz siebie». 90 Ośmioma towarzyszami Doktora Plinio byli: José de Azeredo Santos. że stanowi dla człowieka jakby istnienie rozwijające się samoistnie na wyższej i głębszej płaszczyźnie niż jego zewnętrzna egzystencja. iż działanie i studiowanie winny się żywić u źródeł modlitwy i poświęcenia.”91 W studiach i w modlitwie. A Igreja ante a escalada da ameaça comunista..W A K i poddani ostracyzmowi. Paulo Barros de Ulhôa Cintra. iż wymaga od człowieka nawyku nieprzerwanej samoanalizy i samokontroli. Corrêa de Oliveira. Niektórym udało się ów ostracyzm przełamać jedynie za cenę absolutnego milczenia na temat książki. jakby nic się nie stało. we wspólnym. s. intelektualny przewodnik grupy. najmłodszy – dwadzieścia dwa.90 Począwszy od lutego roku grupa owa regularnie. Oto jak wyjaśniał termin „życie wewnętrzne”: „Człowiek musi dążyć do nieustannej samoanalizy. Pio XII. Po stłumieniu opozycji. . braterskim życiu codziennym rosła jedność i solidarność grupy. jak i na całym świecie. dążącemu do innowacji prądowi pozostało tylko posuwać się wciąż dalej. Ten katakumbowy 89 P. Corrêa de Oliveira. 91 P. Editora Vera Cruz. Adolpho Lindenberg. Fernando Furquim de Almeida. w przekonaniu. czy takie lub inne odczucie w obliczu jakiegoś wydarzenia zgodne jest z moralnością katolicką. co wieczór spotykała się w biurze przy ulicy Martim Francisco (w dzielnicy Santa Cecília) w celu analizowania pogarszającej się sytuacji religijno-politycznej zarówno w Brazylii. Apelo aos Bispos Silenciosos.

sierpień . Tolerar o mal em vista de um ben superior e mais vasto. . . Nasce a TFP. s. „Urządzane przezeń tygodnie eucharystyczne przynoszą parafiom duchową odnowę. nieustraszonego. Proboszczowie biją się o możliwość goszczenia go. Bemaventurados os puros. São Paulo. Na temat José Gustavo de Souza Queiroza zob. Edições Loyola. . Zob. Umie on bowiem dobrocią ujmować ludzkie serca. Crônica dos Jesuitas do Brasil centro-leste. porque verão a Deus. Idem. s. „Catolicismo” nr . Plinio Corrêa de Oliveira opublikował i opatrzył komentarzem na łamach „O Legionário” pełny tekst listu autorstwa Jacquesa Maritaina przesłanego do brazylijskiej gazety „O Diario” w odpowiedzi na krytyczny artykuł pióra ojca Arlindo Vieiry. s. czerwiec . „O Legionário” nr . Arlindo Vieira SJ ( ). znakomitego chirurga. O P. – . w której nie krył on swej dezaprobaty dla artykułu Azeredo Santosa. stał się on tematem krytycznych esejów autorstwa nie tylko Plinia Corrêi de Oliveira. Desfazendo explorações maritainistas. 93 lutego r.93 ale także innych zapalonych polemistów. sierpnia r. III .. A Igreja ante a escalada da ameaça comunista. II . Ostatnią Mszę Świętą odprawił w Diego Vasconcelos. „Catolicismo” nr . 95 We wrześniu r. Idem. 94 W Rio de Janeiro „głównym oponentem Maritaina był kulturalny a dzielny jezuita. „Verbum” nr . s. który ukazał się w „O Legionário” października . A mensagem espiritual do P. niezapomnianego José Gustavo de Souzę Queiroza. Wstąpiwszy w szeregi Towarzystwa Jezusowego ukończył studia w Rzymie i Paray-le-Monial. Maia SJ. Os „direitos humanos” e „O Legionário”. „Legionário” nr i .. jak ojciec Arlindo Vieira94 czy José Azeredo Santos. i II . .J. Urzeka darem wymowy – jego słowa zdają się nieść prawdziwie nadprzyrodzone orędzie. w przededniu nowych zmagań. wywołując wielkie poruszenie wśród obecnych. Arlindo Vieira S. Przekonanie o jego świętości utrzymuje się do dnia dzisiejszego..95 „Ponura żniwiarka zabrała z naszych szczupłych szeregów trzech bojowników. Rozdawszy Komunię Świętą upadł martwy na ołtarz. Corrêa de Oliveira. w Capão Bonito. którego podziwiało całe Santos. „Folha de S.” P. A Comunidade dos Estados Segundo as normas de Pio XII. Francisco Leme Lopoes SJ. Corrêa de Oliveira. a jednocześnie cichą i delikatną osobowość bojowej członkini JOC (Katolickiej Młodzieży Robotniczej). wydawany w Petrópolis magazyn „Vozes” opublikował artykuł autorstwa José Azeredo Santosa zatytułowany O rôlo compressor totalitário e a responsabilidade dos católicos. szlachetnego syna Naszej Pani. w którym krytyce poddana została zarówno doktryna Maritaina. w której docierał do najbiedniejszych i najbardziej zaniedbanych części kraju. trwał trzy lata. . ojciec Arlindo Vieira” (P.” A. „Verbum” nr . Z szacunkiem i nostalgią wspominam również żarliwą. Jacques Maritain nie przestawał być jednym z głównych jej celów. Id. po czym powrócił do Brazylii.. Grudniowy numer „Revista Eclesiástica Brasileira” przyniósł tekst wyjaśniający wagę i stosowność zagadnienia poruszonego z wyczuciem i przenikliwością. Przede wszystkim wytwornego. Idem. Już w marcu jednak pismo zostało zmuszone do publikacji noty kardynała Vasconcellosa Mo y. wybitnego profesora uniwersyteckiego i ojca ubogich – Antônia Ablasa Filho. pani Angeliki Ruiz. . Paulo”. ). Niemała liczba biskupów korzysta z jego znakomitej posługi. gdzie poświęcił się pracy nauczycielskiej i misyjnej. w uroczystość patrona miasta. s. jak i jej obrona przeprowadzona przez Tristão de Athayde. „Catolicismo” nr . lipiec . Zob.92 W owym czasie dawny zespół „Legionário“ nie zaprzestał walki z błędami zapuszczającymi korzenie w katolickim świecie. s.K XX okres. Arlindo Vieira SJ urodził się lipca r. I wreszcie równie bojowa i znamienita postać wzorowej głowy rodziny. constante evocaçăo. w stanie São Paulo. też Idem. s. 92 . Na temat ojca Vieiry zob.

Paulo Corrêa de Brito Filho i José Luiz Marinho Villac. do Centralnego Sekretariatu Sodalicji Mariańskich. znakomicie udokumentowaną. do Europy. Jeszcze tego samego roku dołączył on do zespołu „O Legionário”. kierownika duchowego sodalicji mariańskiej w szkole São Luiz. Nie znałem wcześniej osobowości bogatszej w przeciwieństwa. Em Itaicí. w roku wstąpił do Towarzystwa Jezusowego. 98 Kanonik José Luiz Villac wstąpił do seminarium w roku (Doktor Plinio był jego dobrodziejem. przyszły rektor seminarium w Campos. które jednakowoż tak świetnie by ze sobą harmonizowały. przy przyjmowaniu święceń kapłańskich). 97 P. po czym prowadził ją w Münsterze ( ).. s. Father Walter Mariaux SJ ( ). Dr Walter Mariaux SJ. tryskający zdrowiem typ Herkulesa o szerokiej gestykulacji i łapskach feldmarszałka. sprawia na pierwszy rzut oka wrażenie człowieka krzepkiego i zdecydowanego. „Acies Ordinata”. .W A K W okresie izolacji i niezrozumienia pomiędzy przyjaciółmi z grupy znajdujemy ojca Waltera Mariaux. Walter Mariaux SJ. pisaną z nieprzejednanych pozycji analizę narodowosocjalistycznego antychrześcijaństwa. Tak więc. Miejscem prezentacji tej działalności był magazym Die Sendung. później w Campos. a w roku przyjął święcenia kapłańskie. Do Niemiec powrócił w roku . prof. Max von Gumppenberg SJ. „Korrispondenz” nr . w roku ojciec Mariaux został wysłany do Brazylii z poleceniem kontynuacji apostolstwa sodalicyjnego. P. nr . skąd później udał się do Monachium. Sodalicyjną działalność apostolską rozpoczął w Kolonii ( ).97 W roku przełożeni wezwali ojca Mariaux. którego Doktor Plinio charakteryzuje następująco: „Bardzo wysoki blondyn. słynną sodalicją Maior Latina oraz krajowym sekretariatem sodalicji mariańskich.98 96 Ojciec Walter Mariaux urodził się grudnia w niemieckiej miejscowości Ülzen. w Monachium. . wrażenie to jednak pogłębia się z czasem o coraz to nowe rysy psychologiczne. Część członków kierowanej przezeń sodalicji zwróciła się wobec tego ku grupie spotykającej się pod przewodnictwem Plinia Corrêi de Oliveira przy ulicy Martim Francisco. Ojciec Mariaux zmarł kwietnia r. Tak narodziła się „Grupo da Martim”.. s. „O Legionário” nr . dr Luiz Nazareno de Assumpção Filho. w której prym wiedli czterej bracia rodziny Vidigal Xavier da Silveira. Corrêa de Oliveira. s. Ein Leben im Dienste der Kongregation. IV .. Przez dziesięć lat pełnił funkcję dyrektora seminarium w Jacarezinho. . Na temat ojca Mariaux zob. . „Sendung” nr . Buenos Aires ). Przeprowadziwszy się do São Paulo został kapelanem TFP i mógł posługiwać Pliniowi Corrêi de Oliveira w czasie jego choroby i w chwili śmierci. Héja Gyula SJ.. dr Eduardo de Barros Brotero. Otwarta wrogość wobec narodowego socjalizmu zamknęła mu drogę powrotu do Niemiec. . Na początku roku przeniósł się do Rzymu. gdzie od roku kierował Paulus-Kreis.96 wybitnego niemieckiego jezuitę. najpierw do Hanoweru. Walter Fincke. . Pod pseudonimem Testis Fidelis opublikował El Christianismo en el Tercer Reich (La Verdad. .

. z rąk nuncjusza papieskiego. s. Pośród nocy naszego wygnania. wedle słów z radia. t. Pius XII mianował księdza Sigaud biskupem Jacarezinho.. Kiedy pewnego wieczoru.”101 listopada roku opublikowana została encyklika Mediator Dei102 dotycząca świętej liturgii. 102 Pius XII. Corrêa de Oliveira. Co? Jak to? Wielka była nasza radość.K XX . waleczności i świętej śmiałości”. zostali obdarzeni gestem zaufania ze strony Stolicy Apostolskiej. Gwiazda pośród nocy… W styczniu roku nadeszła nagła a niespodziewana wiadomość o nominacji księdza de Proença Sigaud na biskupa Jacarezinho. Plinio porównał go wówczas do wielkich postaci brazylijskiego episkopatu. L’encyclique Mediator Dei. Oto jak ów epizod wspomina Plinio Corrêa de Oliveira: „Wciąż pamiętam ten styczniowy dzień roku . . aczkolwiek ciekawym Belenzinho. 101 P. . który podczas zawieruchy został zdegradowany z wysokiego stanowiska wikariusza generalnego archidiecezji do roli parafialnego księdza w odległym. . „O Legionário” nr . Paulo”. Nasce a TFP. kiedy przekazywałem moim przyjaciołom wieść. w marcu roku. ponad wrakiem naszej łodzi zapłonęła gwiazda. Nie muszę dodawać. drzwi otworzył mi jeden z przyjaciół. II .100 Obaj duchowni. z jakim entuzjazmem niezwłocznie pospieszyliśmy doń z gratulacjami. P. IV . powróci. „wzory męstwa i wytrwałości. iż. s. takich jak biskup Vital i arcybiskup Duarte Leopoldo a Silva. odsunięci na boczny tor z powodu swego poparcia dla grupy związanej z tygodnikiem „Legionário“ oraz dla książki W obronie Akcji Katolickiej. Zob. . wielce rozradowany. I radość nasza wzniosła się ku niebu niczym hymn. „La Pensée catholique”. przybyłem do naszych katakumb. Dominus conservet eum. J. noszącym znamię zadośćuczynienia. ale jeszcze większe wątpliwości. 100 Po jego śmierci w styczniu r. Kanonik Mayer. Encyklika Mediator Dei z listopada r. „Folha de S. w: AAS ( ). Czy więc powróci? Tak. Wbrew wszelkim oczekiwaniom radość po raz kolejny zawitała do nas już w następnym roku. . Froger. Celem jej było skorygowanie wszelkich 99 Ksiądz de Proença Sigaud przyjął sakrę biskupią maja r. ksiądz de Castro Mayer został biskupem tej ważnej diecezji w stanie Rio de Janeiro. nr . właśnie zakomunikował nam swą nominację na biskupa-koadiutora diecezji Campos.. Corrêa de Oliveira. „Gdy idzie o prawdziwą i niezłomną wielkość duszy.99 Kilka miesięcy później ksiądz Antônio de Castro Mayer został koadiutorem arcybiskupa Campos. można się po nim wiele spodziewać”. Zawierucha wygnała księdza Sigaud jako misjonarza do dalekiej Hiszpanii.

. zamieszczając pełną wersję tego ważnego dokumentu. Mystici Corporis Christi. Corrêa de Oliveira. ). Teresianum. iż „we wspaniałym ruchu apostolstwa świeckich na całym świecie (…) musimy unikać błędu tych. união e disciplina. Falsos profetas. gdzie rozmaite oddziały i jednostki poprzez samą swą różnorodność zapewniają harmonijne współdziałanie.. Idem. będącego spadkobiercą nauki świętego Pawła: ‹‹Różne są dary łaski. t. IP. IV. o. Impr. którzy powodowani chwalebnym zapałem usiłują różnorodne formy apostolstwa prowadzonego dla dobra dusz dostosować do ujednoliconego wzorca. Esclarecimentos doutrinários (konferencja wygłoszona w Piracicaba grudnia r. X . w konstytucji Bis saeculari105 Pius XII sformułował definicję Akcji Katolickiej wykazującą wyraźne analogie z postulatami Doktora Plinio. dostarczając w ten sposób jawnego dowodu. Studium. które oddają się intensywnej pracy pod kierownictwem i opieką Najwyższej Głowy Kościoła. Podobnie jak to ma miejsce w wojsku. La constitution „Bis saeculari”. „Publikacja encykliki Mediator Dei stanowi dla wszystkich powód do żywej i świętej radości” (Idem. Wrocław . wyd. Il Laicato. .104 W roku następnym. nr . . Przypominał. przejawiająca się w rozmaitych stowarzyszeniach i instytucjach. polskie: TUM. Fr.W A K dewiacji występujących w ruchu liturgicznym. IV . Madrid . Madrid . wyd. „O Legionário” nr . nr . Numer był ostatnim numerem „O Legionário” wydanym pod redakcją Plinia Corrêi de Oliveira. Juan Bautista M. w: AAS ( ). publikacja komentarza na temat encykliki Mediator Dei stała się prawdopodobnie ostatecznym argumentem na rzecz dymisji Doktora Plinio i jego zespołu. „O Legionário”. „Musimy unikać błędu tych. 106 Pius XII. nr . XII ). 103 . o. Konstytucja apostolska Bis saeculari z września r. José Fernandes Veloso. . by kwitły one i rozwijały się zgodnie z własną strukturą organizacyjną i metodami pracy. . P. które prowadzi do zwycięstwa. Corrêa de Oliveira. iż w wojsku Chrystusowym istnieje owocna różnorodność katolickiego apostolatu. O ‘liturgismo’ condenado pelo Santo Padre Pio XII. „O Legionário”. Montréal . texte et commentaire. Idem. Zob.) Pragnie. Orędzie radiowe do Kongresu Sodalicji Mariańskich w Barcelonie grudnia r. Documentos Pontificios.106 Taki sposób działania – podkreśla Pius XII. 104 P. Cyrillus B. Que es y que no es la Acción Católica. V . którzy (…) usiłują różnorodne formy apostolstwa prowadzonego dla dobra dusz dostosować do ujednoliconego wzorca”. La Acción Católica Piedra de escandalo. Kościół – obok innych form gorliwości. Papali OCD. Fé. XII . Emamevica. zupełnie obcej tradycji i duchowi Kościoła. Była ona kontynuacją papieskiego nauczania zapoczątkowanego encykliką Mystici Corporis103. Zob. „O Legionário” nr . Emamevica. Roma . Notas e comentários à Encíclica Mediator Dei. zob. Zaragoza . Encyklika Mystici Corporis z czerwca r. s. Catolicismo o Capillismo. „Legionário” powitał encyklikę z radością. Madrid-Buenos Aires . de Aldecoa. lecz ten sam Duch›› ( Kor . Laicología y Acción Católica. „O Legionário”. Secrétariat National des Congrégations Mariales. 105 Pius XII. de Castro Mayer. Ascanio Brandão.) w: Las Congregaciones Marianas. A Constituição Apostolica „Bis saeculari Die”. Też Fr. t. Ludger Brien SJ.. Czynią to na skutek krótkowzroczności. bp A. Ferre OC. Repercussões jurídicas. – . Zob. Madrid .” Ibidem. Arturo Alonso Lobo OP. De apostolatu laicorum. s. W roku Ojciec Święty ogłosił przestrogę przed tendencją do zrównywania różnorodnych form apostolatu w celu ograniczenia ich wyłącznie do Akcji Katolickiej.wyd. jakkolwiek byłyby one ważne i niezbędne – życzy sobie i ożywia istnienie organizacji apostolatu świeckich(.

Il laicato. s. Les relations entre hiérarchie et laïcat.”110 J. Il Laicato. w: IP. IV.) Przeciwnie. wyjętego przez Boga spod zwierzchności. n. jakąś zmianę w strukturach Kościoła. . t. W apostolskim dziele Kościoła świeccy zawsze współpracowali z hierarchią. w: IP. papież Pius XII stwierdza: „Błędem byłoby widzieć w Akcji Katolickiej (…) coś zupełnie nowego. Przemówienie do kardynałów i biskupów z okazji kanonizacji Piusa X.”109 „Ostatnimi czasy pojawiła się i w wielu miejscach rozprzestrzeniła tak zwana «teologia świecka». też Pius XII. Akcja Katolicka nadała jedynie tej współpracy nową formę organizacyjną. nie zaś podporządkowanych im. wyrosła też nowa klasa «świeckich teologów» domagająca się niezależności. Przemówienie podczas II Światowego Kongresu apostolstwa świeckich października r. IV.. s. Przemówienie na światowym kongresie apostolstwa świeckich października r.. którzy w ten sposób wypowiadają się i działają. papież zawsze używa słowa „współpraca”. 110 Pius XII. iż świeckimi.107 „Apostolat ten pozostaje zawsze apostolatem świeckich i nie staje się apostolatem hierarchicznym. t.. nie ma i nie będzie w Kościele prawowitego urzędu nauczycielskiego świeckich. który „sprzyja pewnej formie jedności w różnorodności takiego apostolatu.”108 W celu uniknięcia wszelkich nieporozumień i niejasności. . kierując go do wspólnego celu przez braterską współpracę i jednocząc wysiłki wszystkich pod kierownictwem biskupów. podkreślić należy. Pius XII. w: IP. nie kieruje Duch Boży i Chrystusowy. W istocie więc sama odmowa podporządkowania się dostarcza przekonującego dowodu.. Il Laicato. nawet kiedy działa z upoważnienia hierarchii. 107 108 . IV. 109 Pius XII. kierownictwa i dozoru władzy duchownej.” Nie istnieje ani jeden tekst autorstwa Piusa XII. jako podwładni biskupa czy tego. (. Wypowiadając się przeciwko rozumieniu apostolatu świeckiego w kategoriach emancypacji wobec świętej hierarchii. s. Dubuc. t. Przemówienie do kierowników włoskiej Akcji Katolickiej z maja r. nową formę apostolatu świeckich działających ramię w ramię z kapłanami. maja r. Zob. iż nigdy nie było. s. n.K XX Ojciec Święty – „jest zupełnie obcy duchowi Kościoła”.. w: IP. iż Akcja Katolicka stanowi „współuczestnictwo” w hierarchicznym apostolacie.. n. w celu uzyskania lepszego i bardziej efektywnego sposobu działania. IV. s.-G. komu biskup powierzył odpowiedzialność za opiekę nad duszami znajdującymi się w jego jurysdykcji. t. w którym można byłoby przeczytać. Il Laicato.

Wierni. (. mimo uczestnictwa w Ofierze Eucharystycznej. s. że tak właśnie się stanie. IV. Dewiacje liturgiczne Pius XII. którzy pobożnie uczestniczą w ofierze Mszy Świętej. arcybiskupa Giovanniego Ba istę Montiniego. powodowany synowskim oddaniem i czcią ofiarował Pan Ojcu Świętemu swą książkę Em Defesa da Ação Católica. (…) Są tacy. który przyniósł Plinio Corrêi de Oliveira oficjalną pochwałę i błogosławieństwo papieża Piusa XII za książkę pt. Mediator Dei. ale również samą istotą. São Paulo . Jego Świątobliwość wyraża zadowolenie z Pańskich wyjaśnień oraz z podjętego wysiłku obrony Akcji Katolickiej – na której temat posiada Pan całościową wiedzę i którą darzy Pan ogromnym szacunkiem – przeprowadzonych z tak wielką jasnością i przenikliwością.. jak ważnym zadaniem jest badanie i rozpowszechnianie tej pomocniczej formy apostolatu hierarchicznego. nawet wtedy. gdy ci wszyscy mogą uczestniczyć i uczestniczą aktywnie w jakiś sposób w Ofierze. udziela Panu apostolskiego błogosławieństwa. W obronie Akcji Katolickiej. w: IP. J. 111 . ani nawet księża nabożnie celebransowi asystujący.” W roku arcybiskup Montini został wybrany papieżem i przyjął imię Pawła VI. że dla wszystkich stało się jasne. podpisany przez ówczesnego podsekretarza stanu. Em Defesa da Ação Católica.) Należy stanowczo podkreślić. Ojciec Święty z całego serca wyraża nadzieję. Montini. t. różni się od kapłaństwa w pełnym i właściwym tego słowa znaczeniu nie tylko rangą. n.. nie czyni zaś tego lud ani klerycy. którzy nie ustali w uzasadnianiu autentyczności władzy składania ofiary przez wszystkich. B. Książka uzyskała ponadto aprobatę sześciu arcybiskupów i piętnastu biskupów brazylijskich.”111 Symbolicznym zamknięciem okresu ostracyzmu był list z Sekretariatu Stanu datowany na lutego roku. iż Pańska praca wyda bogaty i dojrzały plon. którego żniwo okaże się niemałym pocieszeniem. nawet świeckich. iż «kapłaństwo» powszechne wszystkich wiernych. Żywiąc pewność. Zob. jakkolwiek ważne i wyjątkowe. która leży we władzy składania ofiary samego Chrystusa.. jak już podkreśliliśmy to w encyklice o świętej liturgii. Aprovações e encomios de autoridades eclesiásticas.: „Czcigodny Panie. 112 Oto treść listu watykańskiego sekretariatu stanu adresowanego do Plinia Corrêi de Oliveira lutego r.W A K W sprzeciwie wobec przyznawaniu świeckim władzy składania ofiary papież podkreśla. Tymczasem pozostaję szczerze oddany.112 Książka Plinia Corrêi de Oliveira okazała się udzieloną z wyprzedzeniem odpowiedzią na wiele błędnych i niebezpiecznych teorii mających rozwinąć się w następnych latach. iż: „Kapłan-celebrans. w której wykazał Pan wielką troskę i rzetelność. Il laicato. jako jedyny składa ofiarę. Przemówienie do kardynałów i biskupów z listopada r. uosabiając Chrystusa. nie posiadają mocy kapłańskiej.

Corrêa de Oliveira. t. On rządzi i On będzie nas sądził. Ta władza jest faktem indywidualnym. styczeń . A cruzada do século XX. Nowy sztandar: „Catolicismo” W styczniu roku biskup Antônio de Castro Mayer założył w Campos miesięcznik kulturalny zatytułowany „Catolicismo”..K XX i sekularystyczne zrodzone w łonie Akcji Katolickiej wybuchły w końcu i na kształt raka rozwinęły się w okresie posoborowym. s. . jest znacznie bardziej ograniczony niż w przypadku mężczyzny. 113 114 . tłum. jaką może uzyskać. francuskie. . . Karl Rahner SJ. Wszakże już w tamtych latach awangardowi teologowie w rodzaju Yvesa Congara113 czy Karla Rahnera114 podejmowali wysiłki zmierzające do sformułowania na bazie rozwoju Akcji Katolickiej nowej. L’apostolat des laïcs. egalitarnej „teologii laikatu”. Król ustanawia prawa. 115 „W każdym przypadku prawowitego i zwyczajowego posiadania częściowej choćby mocy liturgicznej lub prawnej. .116 Podkreślając znaczenie święta Chrystusa Króla pisał on: „To nade wszystko Król Niebieski. którego zespołem redakcyjnym kierować miał José Carlos Castilho de Andrade. Naszym zaś obowiązkiem jest uczynić królewską władzę Chrystusa efektywną poprzez posłuszeństwo jego prawom. nie należy się już do zwykłego «ludu Bożego». Editions du Cerf. „Nouvelle Revue Théologique”. Jezus Chrystus uprawniony jest panować nad nami wszystkimi. kiedy poddani uznają jego uprawnienia i poddają się jego prawom. cit. „Catolicismo” nr . rządzi i sądzi. a jego panowanie staje się efektywne. Ale Król. gdy odnosi się do posłuszeńYves Congar. s. Paris . który władzę sprawuje już na tym świecie. . Jalons pour une théologie du laïcat. Rahner. On ustanowił prawa.” K. Plinio Corrêa de Oliveira otworzył pierwszy numer „Catolicismo” nie podpisanym artykułem mającym odegrać rolę manifestu katolickiej kontrrewolucji. oraz José de Azeredo Santos zajmujący się filozofią i socjologią w dziale Nova et Vetera. wykraczającej poza podstawowe uprawnienia każdej osoby ochrzczonej. Adolpho Lindenberg – autor komentarzy na temat międzynarodowej polityki i ekonomii. nie jest się «świeckim» w zwykłym sensie tego słowa. op. Spośród dawnych współpracowników w skład zespołu weszli również: Fernando Furquim de Almeida odpowiedzialny za dział historii Kościoła. (…) W sensie stricte teologicznym kobieta jak najbardziej może należeć do «stanu kapłańskiego». który z definicji posiada władzę najwyższą i pełną. chociaż zakres mocy.. już wówczas zakładającej kapłaństwo kobiet.115 . Król. 116 P. były sekretarz redakcji „Legionário“. ukazując nową wizję samego Kościoła.

. jak i społecznym. Costumes e Civilizações zawierający artykułów został opublikowany w São Paulo w roku przez Artpress Papéis e Artes Gráficas. z jakim Doktor Plinio po raz pierwszy przybył do Rzymu latem Roku Jubileuszowego . który brazylijski myśliciel poddawał nieustannej krytyce. zwyczajach. Jego pogląd na społeczne panowanie Chrystusa stanowił antytezę zdobywającego popularność poglądu Maritaina.”117 W cyklu obszernych esejów publikowanych na łamach „Catolicismo” w latach Plinio Corrêa de Oliveira położył doktrynalne fundamenty pod swe przyszłe arcydzieło zatytułowane Rewolucja i Kontrrewolucja. w których poprzez analizę obrazów. poza artykułami wstępnymi. nowe zaś przygotowywało się do roli organu ruchu. kiedy ludzie w głębi swoich dusz i w swych działaniach podporządkowują się prawu Chrystusowemu. jeśli swe posłuszeństwo okażą Mu ludzkie społeczności. Możemy sobie wyobrazić przejęcie. Królewska władza Chrystusa stanie się faktem społecznym. i dlatego dusza każdego z nas jest częścią terytorium objętego jurysdykcją Chrystusa Króla. Można zatem powiedzieć. w tekstach publikowanych w dziale zatytułowanym Środowiska. że królewska władza Chrystusa staje się efektywna na ziemi. Intelektualny wkład Doktora Plinio w tworzenie miesięcznika wyrażał się.W A K stwa. zdjęć. Zwyczaje. swego 117 118 Ibidem.118 Tymczasem prowadzona przez „Catolicismo” batalia przeciwko katolickiemu progresywizmowi zaczęła rozprzestrzeniać się szeroko poza granice diecezji Campos. W rzeczy samej królewska władza Chrystusa dotyczy dusz. zarówno w sensie indywidualnym. a społeczeństwa czynią to samo w swych instytucjach. Pełny zbiór Ambientes. Cywilizacje. rysunków czy typów mody autor podkreślał wartości cywilizacji chrześcijańskiej oraz ukazywał postępujący proces ich rozkładu. W Wiecznym Mieście spotkał księdza Castro e Costa. w wymiarze kulturalnym i artystycznym. które każda wierna dusza winna jest Panu naszemu Jezusowi Chrystusowi. Plinio Corrêa de Oliveira i jego współpracownicy rozpoczęli podróże do rozmaitych krajów Ameryki Południowej i Europy w celu nawiązania kontaktu z kręgami katolickimi i antykomunistycznymi na całym świecie. prawach. Nowe pismo różniło się od „Legionário“ w jednej zasadniczej kwestii: tamto wydawnictwo było zwykłą gazetą. odsłaniając przy tym aspekty podejmowane przez pisarzy kontrrewolucyjnych rzadko lub zgoła nigdy.

São Paulo . Zob. s. w: Parlamentarismo sim!.120 Syn rodziców tak niezwykłych. księżniczka Maria Elżbieta Bawarska. 122 Jego Cesarsko-Królewska Wysokość Pedro Henrique Orléans-Braganza ( ) oraz jego małżonka. ) i zaprzecza istnieniu islamskiego zagrożenia dla Europy (s. Ten. s. Zob.). powiedział: „Panie Profesorze. Nancy . Pierworodny..122 Podczas każdego ze swych pobytów P. który do Pana napisałem. Tu i teraz. A. głową brazylijskiego domu cesarskiego. nie wypływał ze zwykłej uprzejmości. Presses Universitaires de Nancy. dos Santos. . Artpress. urodzony czerwca r. Arcyksięciu O onowi. który w swej książce krytykuje „długotrwały sojusz tronu z ołtarzem” (s. co do której wśród poważnych współczesnych historyków panuje całkowita zgoda. 119 120 . urodzony w r. ). Quém é quém na Familia Imperial. księcia Rafaela ( ). Każde słowo zostało pilnie wyważone. A. w dalszej kolejności dziedziców tronu Brazylii: księcia Pedra Luiza ( ). jakkolwiek okazał się księciem obdarzonym wielkim czarem i inteligencją. chciałbym. Clá Dias. s. w obecności biskupa Mayera mam przyjemność to potwierdzić. ma czworo dzieci.”119 Doktor Plinio powtórnie odwiedził Rzym (jak również inne miasta Europy) w lecie roku . W końcu uzyskał audiencję u Ojca Świętego i był przyjęty przez substytuta sekretarza stanu. obecnie już kardynał. której szczytowym punktem stał się jego wybór do Parlamentu Europejskiego. spotykał się także z najświetniejszą arystokracją włoską. w jakiej znajduje się nasz kraj – pisze Armando Alexandre dos Santos – (…) książę Luiz nie tylko ucieleśnia nostalgię za wspaniałą przeszłością. L’idée impériale. jest obecnie głową brazylijskiej rodziny cesarskiej. mieli dwanaścioro dzieci. J. 121 Zarys jego poglądów politycznych w: O o de Habsbourg-Lorraine. „Biorąc pod uwagę ponurą. Histoire et avenir d’un ordre supranationale. księżniczkę Amelię ( ) i księżniczkę Marię Gabrielę ( ). że list. lipiec . Na drugim miejscu według porządku sukcesji stoi urodzony w roku książę Bertrand. . zawiódł nadzieje wielu kontrrewolucjonistów. t. zwracając się podczas audiencji do Doktora Plinio oraz towarzyszącego mu biskupa de Castro Mayera. . „Catolicismo” nr .K XX dawnego profesora ze szkoły São Luiz. Został wówczas zaproszony na obiad przez O ona von Habsburga do jego pałacu we francuskiej miejscowości Clairfontaine. Ten ostatni. Dona Lucilia. wstęp Pierre Chaunu. które jeszcze mogą nadejść” (A Legitimidade monárquica no Brasil. podporządkowując swe katolickie zaangażowanie karierze politycznej. po nim zaś – książę Antonio. jak cesarz Karol i cesarzowa Zyta. pojęcia cywilizacji chrześcijańskiej i Rewolucji – charakterystyczne dla kontrrewolucyjnej wizji świata – są całkowicie obce. arcybiskupa Giovanniego Ba istę Montiniego. aby Pan wiedział. jak również dziedzicem praw do korony.121 Pokrewieństwo myśli łączyło za to Plinia Corrêę de Oliveira z księciem Pedrem Henrique’m de Orléans-Braganza. E sobre ti está edificada a Igreja. żonaty z księżniczką Krystyną de Ligne. niezwykle ciepło przyjął go arcybiskup Aloisi Masella. S. książę Luiz. wręcz przerażającą sytuację. ale jest również depozytariuszem lepszych dni. II. Corrêa de Oliveira.

. . Bloch Editores. Maria Helma Simões Paes. Zob. że obaj stali się wkrótce wyróżniającymi się członkami grupy tworzącej „Catolicismo” i – później – TFP. s. Zebrano setki młodych ludzi z różnych stanów Brazylii. Brasilii. Obecny na ceremonii arcybiskup Helder Câmara wychwalał ją jako „spełniony sen”.. której budowę rozpoczęto w roku . Kubitschek wraz ze swym zastępcą João Goulartem zainaugurował funkcjonowanie nowej stolicy. Rio de Janeiro . Miasto liczące . São Paulo . też Juscelino Kubitschek. W styczniu roku São Paulo obchodziło czterechsetlecie swego powstania. . mln mieszkańców rozwijało się w zawrotnym tempie. s. Difel. W sierpniu tego samego roku prezydent Getúlio Vargas popełnił samobójstwo. A década de . hasło w DHBB. który zawiera prawdy katechizmowe odpowiadające na współczesne błędy. Por que construi Brasília. Campos . Bloch Editores. włączyli się w krąg uczniów Doktora Plinio. . wpływów komunizmu oraz ekspansji niemoralności. A quarta República. Rio de Janeiro .123 Stał się on jednym z pierwszych tekstów formacyjnych dla młodzieży identyfikującej się z prezentowanym w miesięczniku sposobem myślenia. t. wyd. J. s. Edgar Carone. Kubitschek. II. Dom Pedro składał wizytę „grupie «Catolicismo»”. Meu caminho para Brasilia: cinquenta anos em cinco.124 „Catolicismo” usiłował rozwiewać atmosferę powierzchownego optymizmu poprzez demaskowanie narastających zarówno w Brazylii. Silvia Pantoja i Dora Flaksman. której najbardziej jaskrawy przejaw stanowiła światowa epidemia rock and 123 Zob. który obiecał narodowi „pięćdziesiąt lat postępu w pięć lat”. W tym samym roku biskup de Castro Mayer wydał przygotowany we współpracy z Doktorem Plinio list pasterski poświęcony problemom nowoczesnego apostolatu. . São Paulo . stycznia arcybiskup Carlos Carmelo de Vasconcellos Mo a poświęcił nową katedrę w Praça da Sé.W A K w São Paulo. kwietnia r. jak i w całym świecie. Juscelino Kubitschek ( ). prezydent republiki w latach . Po tymczasowej prezydenturze João Café Filho. 124 Zob. Editora Atica. Dwaj z nich: pierworodny Dom Luiz oraz młodszy od niego Dom Bertrand. Od roku grupa związana z „Catolicismo” organizowała „tygodnie studiów” dla przyjaciół i popularyzatorów pisma. zob.. Zarówno ciężar gatunkowy ich nazwiska. bp Antônio de Castro Mayer. Carta pastoral sobre problemas do apostolado moderno. „presidente bossa nova”. urząd objął Juscelino Kubitschek. jak również pobożność i przykładne życie sprawiły. której budowę zapoczątkował cztery dekady wcześniej arcybiskup Leopoldo e Silva. . niezmiennie w towarzystwie jednego ze swych synów. Bôa Imprensa Ltda.

Plinio Corrêa de Oliveira nie zaprzestawał ukazywania katolicyzmu jako jedynego rozwiązania problemów współczesności. by go ofiarować Tobie. 126 P. 128 P. „Catolicismo” nr . Powinniśmy pragnąć cywilizacji całkowicie. by byli oni prawdziwą solą. maj . 125 . grudzień . katolickiej i apostolskiej. Czasopismo tworzone dla praktykujących i wojujących katolików. Zadanie nasze można porównać do roli mirry. „Catolicismo” . później „Catolicismo” nr . Corrêa de Oliveira. Corrêa de Oliveira. czerwiec . Pragniemy tylko jednego: pełnego katolicyzmu. w każdym calu rzymskiej. Inni złożą Ci w ofierze kadzidło swych nieprzeliczonych dzieł.. s. s. „Catolicismo” nr . Primeiro marco do ressurgimento contra-revolucionário. pragnie. „O Legionário” nr . „Catolicismo” nr . Corrêa de Oliveira. „Catolicismo” jednak nie zboczył z kursu całkowitej wierności tradycji katolickiej. Apparuit benignitas et humanitas salvatoris nostri Dei. V . . 127 P.. Oto świąteczny dar. My wpisujemy się w to wielkie dzieło spalając w obficie w naszej ukochanej Brazylii surową. społecznych czy kulturalnych jest oczywisty. powoduje zamęt.K XX rolla. który gromadzimy przez cały rok. „Naszym motywem przewodnim winna być konstatacja. W drodze do Boga nie można się zatrzymywać. . Corrêa de Oliveira. lecz wonną mirrę naszych słów: ‹‹tak. Idem. Zatrzymanie oznacza odwrót. rozjaśnił horyzont nadchodzących lat: nr P.”128 Wielki cel.. Covadonga. Upadek wszelkich pośrednich ideałów politycznych. Z okazji Bożego Narodzenia roku pisał: „Czym jest «Catolicismo»? Jakie jest jego miejsce w Domu Bożym? Odpowiadając na to pytanie. jasnym światłem gorejącym na szczycie góry. którym poprzednio podążał „Legionário“. znajdziemy własne miejsce przy boku Jezusa. tak – nie. Panie.125 Podkreślając ograniczenia liberalnego antykomunizmu126.”127 W roku wraz ze śmiercią Piusa XII dobiegła końca pewna era.. mogących przynieść nieocenione dobro. O anti-comunismo e o reino de Maria. absolutnie. luty . luty . wskazany przez Plinia Corrêę de Oliveira w pierwszym numerze pisma. tak chcemy czynić. A grande experança de anos de luta. nie››. iż dla ziemskiego porządku Zachodu nie ma zbawienia poza Kościołem. monumento de uma epopeía nagativista?.

Zmierzamy ku cywilizacji katolickiej. a mianowicie Jego królowania nad duszami i narodami.W A K „Oto nasz cel. nasz wielki ideał. Bo skoro nasi przodkowie zdolni byli oddawać życie dla odzyskania Świętego Grobu Chrystusa. która ma powstać na ruinach dzisiejszego świata. . podobnie jak oni – nie pragnąć walczyć i ginąć dla odzyskania czegoś nieskończenie bardziej wartościowego aniżeli najdroższy Grób Zbawcy. aby mogły Go kochać wiecznie?”129 129 P. podobnie jak cywilizacja średniowiecza zrodziła się na ruinach świata rzymskiego. które stworzył i zbawił. Corrêa de Oliveira. jak moglibyśmy my – synowie Kościoła. A cruzada do século XX. z jaką krzyżowcy podążali ku Jerozolimie. z tą samą wolą przezwyciężenia wszystkich napotkanych przeszkód. z tą samą wytrwałością. Zmierzamy do realizacji naszego ideału z tą samą odwagą.

.

Wydawnictwo Arcana. na Filipinach. Rewolucje europejskie . Kraków . Der neuzeitliche Revolutionsbegriff. Kanadzie i Włoszech. Berlin . L’Europa moderna e l’idea di Rivoluzione. PUF. Charles Tilly. Bulzoni. . „Doktor Kontrrewolucji” Rewolucja i Kontrrewolucja. przeł. 3 A. Stanach Zjednoczonych. a więc cywilizację chrześcijańską. Duncker u. sakralną od podstaw. Sławomir Olejniczak. Jean Baechler.Rozdział IV R K „Jeśli Rewolucja jest nieporządkiem. Warszawa . Milano. Była również rozpowszechniana w Australii. nowego znaczenia nabrało w wieku osiemnastym.2 „Słowo «rewolucja» stanowi klucz do zrozumienia naszej epoki”3 – stwierdza Augusto Del Noce – zaś „analiza idei rewolucji to główne zagadnie1 Plinio Corrêa de Oliveira. Revolution und Weltbürgerkrieg. 2 Zob. w Irlandii. antyegalitarną i antyliberalną. Lezioni sul marxismo. in. Giuffré.” . Wydanie polskie: Rewolucja i Kontrrewolucja. Hamblot. pierwotnie oznaczające ruch gwiazd. Niemczech. Bôa Imprensa Ltda. Wydawnictwo Krąg i Oficyna Wydawnicza Volumen. szczególnie po rewolucji francuskiej. Main . ukazało się w kwietniu roku. która stała się archetypem wszystkich rewolucji – nawet chronologicznie ją poprzedzających. m.). Roma . Revolução e Contra-Revolução. Frankfurt a. przeł. Paris . przy okazji wydania sto pierwszego numeru miesięcznika „Catolicismo”. A przez porządek rozumiemy pokój Chrystusa pod panowaniem Chrystusa. Campos . Książka została wydana w Brazylii czterokrotnie. we Francji. Karl Grievank. miała też liczne wydania w świecie hiszpańskojęzycznym. Les phénomènes révolutionnaires. Roman Schnur. . dzieło nierozerwalnie związane z nazwiskiem Plinia Corrêi de Oliveira. Republice Południowej Afryki oraz Wielkiej Brytanii. Studia nad rewolucjami stanowią podstawę współczesnej myśli politycznej.1 Słowo „rewolucja”. Entstehung und Encwiklung Europäische Verlagsanstalt. Kontrrewolucja jest przywracaniem porządku. . s. surową i hierarchiczną. Carlo Mongardini i Maria Maniscalco (red. Del Noce. Elżbieta Żelazna..

Paris . Trzaska. La pensée européenne au XVIII siécle. Na temat aspektu religijnego zob. w: Oeuvres. Rusconi. 6 Ibidem. Copernic. Paris . reprinty prac Augustina Cochin ( ): La Révolution et la libre penseé. F. Colin. a za następne piętnaście.7 Taka koncepcja regeneracji czy palingenezy społeczeństwa nabiera nowoczesnego znaczenia dzięki wydarzeniom z lat we Francji. de Montesquieu a Lessing. której ziarno zasiewali myśliciele i illuminiści oświeceniowi. Paris ( ). Gallimard.6 To w okresie oświecenia termin „rewolucja” zmienia swe znaczenie poczynając oznaczać zjawisko epokowej natury.). Philosophie de la Révolution française. Gdańsk ). Paris . Milano . Dictionnaire critique da la Révolution française. Paris ( ) oraz Les sociétés de pensée et la démocratie moderne. Paris . Les origines intellectuelles de la Révolution française. Kraków . t. XLVI. t. oprócz klasycznego dzieła: Pierre Gaxo e. Warszawa b. list z marca .8 Dla Plinia Corrêi de Oliveira Rewolucja nie oznacza odwrócenia jakiegoś ustalonego porządku. O rewolucji. 7 François Arouet de Voltaire.. Jean de Viguerie. . po tak pięknym poranku nadejdzie pełnia dnia”.5 Ale o ile wojny należą do najdawniejszych fenomenów przeszłości. Copernic. Christianisme et Révolution. Kehl . Evert. a często je nawet A. głęboko warunkujące bieg historii. tłum.. Boivin. Plinio Corrêa de Oliveira pragnie nadać obu terminom owo precyzyjne znaczenie. Tramonto o eclissi dei valori tradizionali. Daniel Mornet. Paris . Hannah Arendt. Wydawnictwo X i Dom Wydawniczy Totus.A. Gallimard. s. zob. podobnie jak Kontrrewolucja nie oznacza ogólnie reakcyjnego stosunku do rzeczywistości. które od rewolucji francuskiej zyskały one w papieskim Magisterium oraz w inspirowanym przez nie.4 Jak zauważa Hannah Arendt. s. .K XX nie filozofii”. Hazard. Wielka Rewolucja Francuska. s. Furet. Nouvelles Editions Latines. Voltaire często mówi o „rewolucji dusz”.w. The European Mind. Del Noce. Na temat kulturowych korzeni rewolucji francuskiej: P. Mona Ozouf (red. 8 Na temat rewolucji francuskiej. „rewolucje we właściwym sensie słowa nie istniały przed epoką nowożytną. Flammarion. „oblicze dwudziestego stulecia zostało określone przez wojny i rewolucje”. Idem. rewolucji umysłu. Paris . W roku pisze: „Trwa ona już od piętnastu lat. (nowe wydanie: Arche. Furuhjelm. znajdujemy je dopiero wśród doniosłych politycznie faktów czasów najnowszych”. . . s. Bernard Groethuysen. J. Société Li eraire Typographique. Michalski S. które wpłynęły na historyczną „rewizję” François Fureta Penser la Révolutjion français.d. przeciwko której występuje. 4 5 .

Paris . Studien über L. owocnym nurcie myśli katolickiej zwanym „kontrrewolucyjnym”. New York . G. Paris . De Bonald. Joseph de Maistre: An Intellectual Militant. J. la doctrine. t. The works of Joseph de Maistre. będzie powszechna”. organicznej wykładni katolickiej myśli kontrrewolucyjnej. Les idées politiques en France sous la Restauration. Stéphane Rials. Vi e et Perrussell. wyd. t. zob. Macmillan. Plon. Furquim de Almeidy. Dominique Bagge.. Moulinié. styczeń . klasyczny tom H. la carrière politique.. 11 Na temat Pierre’a Josepha Picot de Clorivière ( ) zob. München . w: DSp. . 12 P. t. ibidem . .. C. Ale ta szkoła myśli obejmuje znacznie szerszy krąg nazwisk. Paris . The Historical Thought of the Viscount de Bonald. ne varietur. Kösel. de Clorivière. Kingston-Montreal .F. Antireligion et Contre-Révolution. 13 Na temat wicehrabiego Louis-Ambrois de Bonald ( ). której wybuchu byliśmy świadkami. Berg International. Zob. jaki złożył uroczyste śluby we Francji przed likwidacją Towarzystwa Jezusowego. też E. Richard Lebrun. Paris (powtórnie wydane jako: P. Etudes sur la Révolution. zaś po roku był jego odnowicielem. Constantin. R. Catholic University of America Press.10 myśliciel z Sabaudii. któremu zawdzięczamy pierwszą refleksję na temat rewolucji roku . de Clorivière. Pierre de Clorivière. 9 . Escurolles ). kol. F. którego trzytomową edycję Oeuvres Complètes wydał Migne.U. Zapoczątkowany już został jego proces beatyfikacyjny. de Bonald. Der Ursprung der Soziologie aus dem Geist der Restauration. doctrine et action ( ). t.12 Podążając tym samym nurtem napotykamy w wieku dziewiętnastym takich autorów jak: Louis de Bonald. Jean-Jacques Oechslin. La vie. w: René Bazin (wyd. D.13 Juan Brakuje głębokiej. s.). Pomimo obfitości bibliografii brakuje pełnego studium postaci de Maistre’a. Robert Spaemann. Paris . Wielką korzyść przynieść może również lektura serii artykułów autorstwa prof. Le mouvement des idées dans l’émigration française ( ). A. The English Image of Joseph de Maistre. w: Idem. jest wielka. ( ). Paris . Os católicos franceses no século XIX.. Aubier-Montaigne. Etudes sur la Révolution. Zob. de Giford. Lyon . L’antimaçonnisme catholique. Révolution et Contre-Révolution au XIX siècle. Paris . Mc Gill-Queen’s University Press. Les mouvement ultra-royaliste sous la Restauration: son idéologie et son action politique ( ). Rémond..R K poprzedzającym. E. temat z różnorodnych pozycji rozważali: Fernand Baldensperger.9 Najsłynniejszym w tym gronie autorem jest hrabia Józef de Maistre. . Clorivière. Albatros. Librairie générale de droit et de jurisprudence. P. też Mary Hall Quinlan. 10 Pisma hrabiego Josepha de Maistre ( ) zostały zebrane w: Oeuvres complètes contenant ses oeuvres posthumes et toute sa Corrêspondance inédite. P.. Poulat. contemporain et juge de la Révolution.). La contre-révolution. Jako wprowadzenie zob. . F. wykazuje – jak to zostało przepowiedziane w Piśmie Świętym – trzy główne cechy charakterystyczne: była nagła. „Catolicismo” numery . Paris . Jacques Godechot. Jack Lively. Paris . . Zob. Les Droites en France. sub voce. w: DTC. kol. Fideliter.F.sierpień . . Alcan. . s. Wa . . Washington . Paris . II. (red. Clorivière był ostatnim jezuitą. Etudes sur la Révolution. t. „European Studies Review”. też obszerne hasło Pierre’a Monier-Vinarda. II ( ). Jeszcze przed De Maistre’m jezuita Pierre de Clorivière11 przeczuł głębię rewolucji francuskiej i odmalował zdumiewający jej obraz pisząc w roku : „Rewolucja.U.

Obras Completas. Sainte Jeanne d’Arc. zawierający pełnię jego przemyśleń.. jego Oeuvres polémiques. Ludwig von Haller.. Ledars . Paris . Palme. Paris oraz La Révolution francaise ( ). Evêque de Poitiers. t. Edouard-Louis Pie ( . . z chwilą utworzenia diecezji Lille przekształcony w „Religijny Tygodnik Diecezji Lille”. 18 Msgr Henri Delassus ( ). Greenwood Press. I. Maison de la Bonne Presse. Nouvelles Editions Latines. którego list pasterski Notre Charge Apostolique z roku . też Msgr Louis Baunard. der Chimäre des Küstlich-bürgerlichen entgegensetzt. zwłaszcza bł. Conservatism. La conjuration antichretiénne: le temple maçonnique voulant s’élever sur les ruines de l’Eglise catholique. s. Conservatism from John Adams to Churchill. t. Conservatism in Europe. Paris . Regney. Był on członkiem „Sodalitium Pianum”. Westport . s. Madrid . Na temat Hallera zob. Winterthur. t. założył uniwersytet katolicki. Paris . Gateway. La doctrine politique et sociale du Cardinal Pie. na którym wspierał kwestię nieomylności papieskiej. Piusa X. Jego tekst oryginalny w: J. 17 Biskup Charles Freppel ( ) pełnił funkcję doradcy podczas Soboru Watykańskiego I. nazwać można – zgodnie z określeniem Dom Besse’go – „Kontrrewolucją w akcji”. J. w – protonotariusza apostolskiego. Paris . Rafael Merry del Val).). Nie wolno także zapominać. t. wykonywał posługę kapłańską w Lille. Tournai . wydana później pt. s. Klaus Epstein.14 Karl Ludwig von Haller. BAC. A la Carte. oder Theorie des natürlich geselligen Zustands. Etienne Ca a. Oudin. Steiner. Russel Kirk. . Princeton University Press. Histoire du Cardinal Pie.. 15 Karl Ludwig von Haller ( ) jest autorem Restauration der Staats-Wissenscha . .18 wspaniały apologeta. gdzie w r. Poussielgue . Pieter Viereck. Pius X podniósł go do godności prałata domowego. . zob. Nouvelle Librairie Nationale. dla którego Plinio Corrêa de Oliveira żywił szczególny szacunek. s. Theotime de Saint-Just. . Paris . d’après le cardinal Pie. Sierre. Oeuvres de Monseigneur l’Evêque de Poitiers ( wydań. modernizmem i wszelkimi formami antychrześcijańskiego spisku w świecie”. Actes de Pie X. . wyświęcony w r. . iż obok prac wspomnianych autorów istniało nauczanie papieży. Donoso Cortés.17 zaś na początku stulecia dwudziestego: Msgr Henri Delassus. markiza Valdegamas ( ).. La royauté sociale de Notre-Seigneur Jésus Christ. Trident.. Idem. 16 Zob. Princeton .15 kardynał Edouard Pie16 czy biskup Charles Freppel.. L’Eglise et les libertés. VII. .. Washington (DC) ( ). t. Pismo to uczynił „jednym z bastionów walki z liberalizmem. ( ). Tam też w roku założył i regularnie wydawał „Religijny Tygodnik Diecezji Cambrai”. Michel de Preux. . ostatnie w Paryżu). (wraz z bogatą bibliografią).K XX Donoso Cortés. Intégrisme et catholicisme intégral. a w roku św. . 19 Dom Jean Martial Besse. London . (słowo wstępne kard. The Conservative Mind: from Burke to Eliot. s. . t.. Zob. Ed. t. II. . Zob. Thames and Hudson. 20 Zob. .. The Genesis of German Conservatism. List Donoso Cortésa do kardynała Fornari z czerwca można uznać za jeden z najwyraźniejszych manifestów Kontrrewolucji XIX stulecia. Desclée. t. Un légitimiste Suisse. s. a w (przy okazji jubileuszu kapłaństwa) w uznaniu jego zasług w dziele obrony doktryny katolickiej – dziekana kapituły katedralnej w Lille. Piusa IX oraz św. John Weiss. Najważniejsza praca Msgr Delassus’a to Le problème de l’heure présente: antagonisme de deux civilisations. Chiré en Montreuil . E Poulat. w: EB. t. Od roku był biskupem Angers. wstępne studium Carlosa Valverde w: Obras completas. Casterman.19 W tym aspekcie myśl kontrrewolucjonistów wykazuje pokrewieństwo z zapoczątkowaną przez Edmunda Burke’a 20 myślą kon14 Na temat Juana Donoso Cortésa.

Oxford . w którym ukazała się książka Edmunda Burke’a ( ) Reflections on the Revolution in France (tłum. oraz poświęcił Republikę Ekwadoru Najświętszemu Sercu Jezusowemu ( ). polskie: Rozważania o rewolucji we Francji. Na temat Burke’a istnieje obfita literatura. przeł. t. t. . London oraz The Debate on the French Revolution ( ). s. . V ( ). vengeur et martyre du droit chrétien. obrońca prawdy o nieomylności papieskiej. Allen and Unwin.25 Do powyższej listy intelektualistów dodać należy nazwisko męża stanu symbolizującego katolicką Kontrrewolucję dziewiętnastego stulecia. Madrid oraz hasło autorstwa Giuseppe Marii Viñasa w: BSS. London . Président de l’Equateur. Adam and Charles Black.21 choć zarazem jest od niej odmienna. ograniczymy się zatem tylko do wspomnienia dwóch prac Alfreda Cobbana. David Newsome. London . nienawiści prowadzącej aż do morderstwa. którego ofiarą padł u drzwi katedry w Quito. 23 Św. Kraków ).. Dorota Lachowska. oraz dwóch opracowań nowszych: Crawforda B Macphersona. Rewolucja i Kontrrewolucja stanowi zatem element katolickiego nurtu posiadającego w ramach historii nowoczesnej szczególne miejsce i własne oblicze. BAC. spowiednik królowej Izabeli II w Madrycie.23 w Anglii – wybitnych konwertytów: kardynała Henry Edwarda Manninga24 i ojca Frederica Williama Fabera. London . E. Téqui.. z tego powodu stał się obiektem głębokiej nienawiści ze strony jego adwersarzy. Znak. Zob. kol. 25 Na temat oratorianina Fredericka Williama Fabera ( ) zob. . spośród jego dzieł wymieńmy L’illusion libérale. 22 Na temat Louisa Veuillot zob. New York i Michaela Freemana.. Oxford University Press. Znajdujemy wśród nich: we Francji – Louisa Veuillota. kol. Edmund Burke and the Critique of Political Radicalism. Antoni Maria Klaret ( ). The convert cardinals: John Henry Newman and Henry Edward Manning. 21 .. 26 Gabriel Garcia Moreno ( ) podpisał podczas swej prezydentury konkordat ze Stolicą Apostolską ( ). t. Escritos autobiograficos y espirituales.R K serwatystów. zbliża się raczej do myśli dziewiętnastowiecznych ultramontanów. „Jego życie było nieustanną batalią przeciwko siłom politycznym dążącym do dechrystianizacji. Burn and Oates. II. Garcia Moreno. też Alphonse Berthe CSSR. Ronald Chapman. II ( ). który stał się wzorem dla katolickich konkordatów XIX stulecia.22 w Hiszpanii – św. . arcybiskup Kuby ( ). Burke and the Rewolt against the Eighteen Century. Paris . Gabriela Garcíę Moreno. kanonizowany przez Piusa XII maja r. przeciwników katolickiego liberalizmu i bezkompromisowych obrońców prymatu papieskiego. . Beatyfikowany przez Piusa XI w r. założyciel zgromadzenia Misjonarzy Niepokalanego Serca Maryi. mianowicie prezydenta Ekwadoru. Basil Blackwell. t. Jedna z czołowych figur Soboru Watykańskiego I.” Silvio Furlani hasło w: DTC. do rozdz.26 którego postać pod wieloma względami upodabnia się do osoby Plinia Corrêi de Oliveira. Antoniego Marię Clareta. Father Faber. Burke. przyp. Murray. Ów sposób myślenia charakteryzuje się absolutną wiernością wobec Magisterium papieskiego we wszystkich jego formach oraz głębokim przemyśleniem historycznego procesu Za datę oficjalnych narodzin międzynarodowego konserwatyzmu uznaje się rok . 24 Na temat kardynała Henry Edwarda Manninga ( ) zob. w: Oeuvres. Zob.

„O Legionário”. München-Berlin . świat chrześcijański łączy wspólnota życia: nadprzyrodzonego życia. s. 29 P. . L’idée de chrétienté dans la pensée Pontificale des origines a Innocent III. Giorgio Falco. Cristianità medievale unità giuridica europea. nad którymi Odkupiciel roztacza swe wyłączne panowanie. Cywilizacja chrześcijańska w Magisterium papieskim Rewolucja i Kontrrewolucja opiera się na przesłankach historyczno-filozoficznych pozostających w całkowitej harmonii z Magisterium Kościoła. t. nr . Zielińska. Profilo storico del Medioevo. wyd. które każdego wiernego czyni przybranym dzieckiem Chrystusa. Sansoni. z drugiej zaś – dorobek ten wzbogacił o nowe. Dalla civiltà latina alla nostra Repubblica. Cristandade. ale również społeczeństw i państw.. Luigi Prosdocimi. Leopold Genicot. Jean Rupp. Novara . miti e imagine del medioevo. storia. Laterza.K XX rozwijanego przez rewolucję francuską. Les Presses Modernes. L’idée de chrétienté chez les scholastiques du XIII siècle. Podobnie jak rodzinę. Casterman. „Idea świata chrześcijańskiego stanowi projekcję wielkiej nadprzyrodzonej rzeczywistości Mistycznego Ciała naszego Pana Jezusa Chrystusa w sferę doczesności. przeł. który z jednej strony dokonał nadzwyczajnej syntezy dorobku poprzedzających go myślicieli.27 „Cywilizacja katolicka jest dla Kościoła tym. VIII . nr . London . Medioevo cristiano. . wstęp Douglas Woodruff. Raffaello Morghen. [w:] Conce o. Alois Dempf. Burn and Oates. „O Legionário”. lecz ich mistrzowskim przetworzeniem. Christopher Dawson. Bari . (z obfitą bibliografią). Ogólny ogląd cywilizacji średniowiecznej przynoszą prace: Hilaire Belloc. Le Moyen Age. Jolanta W.”28 Wedle brazylijskiego myśliciela ludy chrześcijańskie tworzą autentyczną rodzinę. też Idem. Corrêa de Oliveira. 28 P. Raoul Manselli. I . . De Agostini. Corrêa de Oliveira. Vi ore Branca.”29 Na temat średniowiecznego świata chrześcijańskiego i samej idei świata chrześcijańskiego zob. Paris . Civilização cristã. 27 . Milano-Napoli . Warszawa . niezbadane dotychczas aspekty. O crime de Hitler. Paris . Praca Plinia Corrêi de Oliveira nie jest jednak zwykłym powtórzeniem sformułowanych wcześniej opinii kontrrewolucyjnych. Ricciardi. s. La santa romana repubblica. Sacrum Imperium. Tworzenie się Europy. La „christianitas” medievale de fronte all’eresia. Owocem takiej pracy chrystianizacyjnej w życiu społecznym jest cywilizacja katolicka. Oldenbourg. zakładającym konieczność podporządkowania się prawu Chrystusowemu nie tylko ze strony jednostek. Tournai . Europe and the Faith ( ). Zob. w najprawdziwszym tego słowa znaczeniu. Instytut Wydawniczy Pax. czym woda i światło dla swoich źródeł.: Bernard Landry. Florencja . czyniącym autora prawdziwym dwudziestowiecznym „doktorem” tej szkoły. „O Legionário”. w: praca zbiorowa. Storia d’Italia. I . nr . IV.

Na słowa Maritaina piszącego. A cruzada do século XX. historyczny wyraz w Europie średniowiecznej. . s. w: Encykliki Leona XIII. 30 31 32 33 Św. która w sposób najdoskonalszy w historii osiągnęła katolicki ideał. Św. tym lepsze wydaje owoce”. kiedy filozofia Ewangelii sterowała państwami. . tym staje się prawdziwsza i trwalsza. Leon XIII. nadprzyrodzonej i niebieskiej raczej niż naturalnej i ziemskiej. w: AAS. Pius X podkreśla. Corrêa de Oliveira. ).R K W encyklice Il fermo proposito z czerwca roku św. s. prawa. Pius X. Pius X.”31 Z kolei Leon XIII naucza. t. należne sobie zajmując stanowisko. Encyklika Imortale Dei z listopada r. iż „cywilizacja świata jest chrześcijańska. One istniały i istnieją: to cywilizacja chrześcijańska i społeczeństwo katolickie. kiedy Boża moc chrześcijańskiej mądrości przenikała ustrój. Encyklika Il fermo proposito.. tak jak nowego państwa nie trzeba dopiero budować gdzieś w obłokach. t. których pamięć żyje i żyć będzie tak licznymi dziejów stwierdzona pomnikami. . na przekór nieustannie ponawianym atakom nikczemnej utopii rewolucji i bezbożności: Omnia instaurare in Christo (Ef . a wywodziła się z chrześcijańskiej kultury.”32 Plinio Corrêa de Oliveira komentuje: „Ta świetlista rzeczywistość porządku i świętej doskonałości. cieszyła się wszędzie przychylnością panujących i władz opieką. która z kolei sama jest dzieckiem Kościoła katolickiego. WSP. . Słupsk . kiedy między kapłańską a świecką zwierzchnością kwitła zgoda i przyjazna usług wymiana.. obyczaje ludów. . instytucje. jak i Boskich. iż cywilizacja chrześcijańska znalazła swój konkretny. Pozostaje tylko niezwłocznie je odtworzyć i na nowo ustanowić na fundamentach zarówno naturalnych. s. P. W takim stanie rzeczy świecka społeczność błogie nadspodziewanie rodziła plony. nazywała się cywilizacją chrześcijańską. List apostolski Notre Charge Apostolique z sierpnia r. że ich żadne wymysły przeciwników nie zniszczą ani przygłuszą. „Były ongi czasy.30 W liście apostolskim Notre Charge Apostolique z sierpnia roku ten sam papież przypomina: „Cywilizacji nie trzeba dopiero zakładać.”33 Średniowieczny świat chrześcijański stanowił zatem społeczność ludzką. . kiedy religia przez Chrystusa ustanowiona. I. wszystkie warstwy i sprawy państwa. Im bardziej ku pełni chrześcijaństwa się zbliża.

”35 Pochodzenie terminu i samej koncepcji „wieków średnich”36 wiąże się z historiograficzną wizją. Perrin. definitywnie już upadła. Garin. Rinascite e rivoluzioni. s.. L. Vita e Pensiero. Epistolae de rebus familiaribus. „American Historical Review”. czyli epoki następującej po średniowieczu.39 Termin „wieki średnie” utracił wszelki 34 Jacques Maritain. Viaggio intorno al conce o di Medioevo. s. przeł. 39 Marco Tangheroni. New York . podjęta na nowo przez historiografię marksistowską. Do koncepcji tej. czyli epoki rzymskiej. Laterza. Wydawnictwo Marabut i Oficyna Wydawnicza Volumen. Paris . Petrarch’s Conception of the ‘Dark Ages’. D. Fergusson. obecnej już u Petrarki37 i we włoskim humanizmie. Rinascite e rivoluzioni. „Cristianità” nr . Pietro Zerbi.. Bologna . jako pierwszy wprowadził Francesco Petrarka. Notes sur une frontière contestée. który uznawałby średniowiecze za przejściowy okres ciemnego barbarzyństwa. s. Katolicki Ośrodek Wydawniczy „Veritas”. Il Rinascimento nella critica storica. włoskie. Il Medioevo nella storiografia degli ultimi vent’anni. VI. od wieku czternastego po osiemnasty.34 brazylijski myśliciel stanowczo odpowiada. Bulzoni. . . w: E. XX. Raymond Delatouche. s. t. . etc. . Fergusona był on „pierwszym. „Archives d’histoire doctrinale et li eraire du moyen age”. Movimenti culturali dal XIV al XVIII secolo. La chrétienté médiévale. Była to realizacja. iż „średniowieczne chrześcijaństwo nie było jakimś porządkiem lub zwyczajnie jednym z wielu możliwych porządków. Roma . Il Mulino. s. . 36 G. . Ludovico Ga o. w okolicznościach właściwych czasom i miejscom. Eugenio Garin. jedynego autentycznego porządku wśród ludzi. La ‚leggenda nera’ sul Medioevo. s. który użył określenia «ciemne wieki». Paris .K XX iż „jest tylko jeden Kościół katolicki – ale mogą istnieć różne cywilizacje chrześcijańskie. Le Moyen Age.). a mianowicie: cywilizacji chrześcijańskiej. Krystyna Husarska. Etienne Gilson. s. tłum. Gdańsk-Warszawa . How the Middle Ages got their Names. Bari. t. Humanizm integralny. Zob. luty-marzec . Rewolucja i Kontrrewolucja. 38 E.. Jacques Heers. jako mrocznego przerywnika rozdzielającego „świetlany” świat pogański i „odrodzenie” ery nowożytnej. . idealnie w ten sposób łącząc humanizm z oświeceniem”. Mommsen. une imposture. oraz nova. . Téqui. . F. różne światy chrześcijańskie”. Cornell University Press. Idem. . 37 Rozróżnienie antiqua. Londyn . Wallace K. Burr.. mającego przez następne stulecia zdominować interpretację średniowiecza i dostarczyć ciemnego tła dla rodzącego się światła renesansu”. też Theodor E. . Inaczej o średniowieczu. Milano . Medieval and Renaissance Studies. London . The Glory of the Medieval World. nie ma dziś poważnego historyka. s. 35 Plinio Corrêa de Oliveira. . której zamiarem było przedstawienie tysiąca lat historii Zachodu jako długiej „nocy”. Dobson. nawiążą osiemnastowieczni myśliciele oświeceniowi. Régine Pernoud. Rice Jr (red. . Zob. s. W ten sposób – jak zauważa Eugenio Garin – „kontrast między ciemnymi wiekami i oświeconym odrodzeniem przez cztery stulecia. . n. Vérités et légendes.38 „Czarna legenda” średniowiecza. Wedle W. podsycać będzie ów rozdźwięk.K.

. prawami. scholastyka i uniwersytety. Oto co na ten temat pisze Plinio Corrêa de Oliveira: „Nawrócenie ludów Zachodu nie było zjawiskiem powierzchownym. Społeczność nadprzyrodzona – Kościół – rozprzestrzenił w ten sposób model swej hierarchicznej struktury na całą Europę. jak również do porządku nadprzyrodzonego. w znacznym stopniu spoistą w skali całego kontynentu cywilizację. w: AAS. Ziarno życia nadprzyrodzonego wniknęło w najgłębsze pokłady dusz. Europa zjednoczona w Chrystusie. (…) Z tych pełnych siły witalnej zasobów ludzkich ożywianych łaską zrodziły się królestwa. formując stopniowo te niegdyś nieokrzesane. cechy i rycerstwo. która powoli acz zdecydowanie wynurzała się z chaosu ery barbarzyńskiej pod wpływem zarówno przyrodzonej. zwyczajami pozwalało się kształtować Kościołowi katolickiemu. . Kraków . że średniowiecze w swej mentalności niosło nutę autentycznego katolicyzmu: bezdyskusyjną pewność.. zapoczątkowanego przez Odkupienie i inspirowanego przez Kościół. (…) W epoce średniowiecza Europa zbudowała podziwu godną. rozkwitły diecezje. styl gotycki i śpiew minstreli. s. w której całe społeczeństwo ze swymi instytucjami. szlacheckie rody. Z kolei Jan Paweł II stwierdza: „Wciąż jeszcze jesteśmy dziedzicami długich wieków. w: Jan Paweł II. ... iż „słusznym jest uważać.” Przemówienie w siedzibie EWG w Brukseli maja r. Encyklika Pacem Dei munus z maja r. kościoły parafialne i klasztorne. której wiele zdobyczy przetrwało po dzień dzisiejszy. iż religia i forma życia społecznego tworzą nierozerwalną całość. katedry. Biały Kruk. 42 P. t. Z tego powodu Benedykt XV definiuje Europę średniowieczną w kategoriach jednolitej cywilizacji kierowanej przez Kościół. A grande experiencia de anos de luta.40 a Pius XII stwierdza.”41 Całość średniowiecznego społeczeństwa harmonijnie dostosowywała się do naturalnego porządku ustalonego przez samego Boga w chwili stworzenia wszechświata. jak i nadprzyrodzonej energii ludzi ochrzczonych i ukierunkowanych na Chrystusa.”42 Benedykt XV. opactwa. dworne zwyczaje i sprawiedliwe prawa. s. . Corrêa de Oliveira. wokół nich zaś – Chrystusowe owczarnie. lubieżne i hołdujące zabobonom plemiona na podobieństwo naszego Pana Jezusa Chrystusa. 40 41 . Była to wielka cywilizacja.R K ślad negatywnego znaczenia i zaczął po prostu oznaczać epokę historyczną. na przestrzeni których kształtowała się w Europie cywilizacja o inspiracji chrześcijańskiej. W ten sposób. od spowitych mgłą skał Szkocji po stoki Wezuwiusza.

iż „zgubna i opłakana żądza nowości w szesnastym wieku wzniecona. Kraków . . WSP. w: Encykliki Leona XIII. XIV. s. Corrêa de Oliveira. Watykan: Tipografia Poliglo a Vaticana.K XX Co stało się przyczyną rozkładu cywilizacji średniowiecznej? W encyklice Immortale Dei Leon XIII pisze.43 Sferę religijną. cyt. prawo bez Boga. Pragnął natury bez łaski. w Discorsi e Radiomessaggi di Sua Sanhita Pio XII. Słupsk . zwichrzywszy naprzód religię chrześcijańską. Powszechna ich akceptacja 43 Leon XIII. Ukazawszy naturę i metody działania wroga. Przez ostatnie stulecia usiłował dokonać intelektualnego. a w końcu bezbożny okrzyk: Bóg umarł. I. Rewolucja i Kontrrewolucja. t. – . polityka bez Boga. t. intelektualną i społeczno-polityczną zaatakował proces rozkładowy. . . które zainspirowały powstanie nie pojedynczego systemu. ale raczej całego łańcucha systemów ideologicznych. wolności bez władzy. Bóg nigdy nie istniał! A oto teraz próba budowania struktury świata na fundamentach. Ujmując skrótowo niezmienny charakter antagonizmu pomiędzy Kościołem a jego śmiertelnym wrogiem. a od filozofii wszystkie warstwy rzeczypospolitej ogarnęła”. 44 Pius XII. potrafi być gwałtowny i przebiegły. Chrystus nie. a nawet. zaproponuje on skuteczny sposób reakcji mającej na celu pokonanie go i odtworzenie cywilizacji chrześcijańskiej. pisze on: „Ten straszliwy wróg ma imię: brzmi ono Rewolucja. s. Encyklika Immortale Dei z listopada r.. Kościół nie. . Najgłębsza jej przyczyna leży w eksplozji pychy i zmysłowości. jakie zawisło nad ludzkością: gospodarka bez Boga. Tego zdeklarowanego wroga Kościoła i chrześcijaństwa tak oto opisał Pius XII: „Można go znaleźć wszędzie i wśród wszystkich. Acana. moralnego i społecznego rozkładu jedności w mistycznym ciele Chrystusa. s. który papież nazywa „nowym prawem”. za P. który coraz bardziej się ujawnia nie mając jakichkolwiek skrupułów: Chrystus tak. rozumu bez wiary. a czasami władzy bez wolności. Jest to „wróg”. następnie Bóg tak. Przemówienie do Związku Mężczyzn Włoskiej Akcji Katolickiej z października . wnet naturalnym biegiem do filozofii przeszła.”44 Przedstawiony przez papieża nieprzyjaciel stanie się obiektem szczegółowych badań Plinia Corrêi de Oliveira. których nie wahamy się wskazać jak głównych przyczyn zagrożenia.

niezmiennie posiada on pięć podstawowych cech charakterystycznych: . Corrêa de Oliveira. albowiem nie ma dziś narodu. gospodarki. centralnym punktem dzieła Doktora Plinio jest człowiek: istota rozumna składająca się z ciała i duszy.” Jan Paweł II. których są nie do przyjęcia z chrześcijańskiego punktu widzenia. ponieważ rozwija się na głębokim poziomie całego łańcucha problemów. nie powiązanych ze sobą kryzysów. The Foundation for a Christian Civilization. Zob. hoy y sempre z października r. s. które w dzisiejszym świecie nabrało dramatycznej aktualności: kryzys. . Jest totalny.R K dała początek trzem wielkim rewolucjom w dziejach Zachodu: pseudoreformacji. Wielki kryzys chrześcijańskiego Zachodu Rewolucja i Kontrrewolucja oferuje przede wszystkim ogląd naszej epoki dający się określić słowem. rewolucji francuskiej i komunizmowi. te kryzysy mają swoje korzenie w najgłębszych problemach duszy. . kultury itd. .”47 Tak więc. lecz jeden i ten sam kryzys.46 „Kryzysy wstrząsające dziś światem – kryzys państwa. s. Jest powszechny. – nie są niczym innym. pogrążona dziś w odmętach głębokiego kryzysu. New Rochelle. Pomimo znacznego zróżnicowania czynników wywołujących ów kryzys. w: dodatek do „L’Osservatore Romano” nr z października roku. Jesucristo ayer. Innymi słowy. z których wiele to owoce ewangelizacji.. Jest jednością. IV. gdyż nie stanowi go seria autonomicznych. który nie doświadczałby go w mniejszym lub większym stopniu. co pozwala mu obejmować wszystkie władze duszy i wszystkie sfery ludzkiego działania. który dotyka dziś całość tego. . którego polem działania jest sam człowiek. Corrêa de Oliveira. . P.”45 . którego brak w wydaniu polskim. 46 „W dzisiejszych czasach – stwierdził Jan Paweł II w Santo Domingo października roku – da się zauważyć kryzys kulturowy o niespodziewanych rozmiarach. . Cultura cristiana. przemówienie Nueva Evangelización Promoción humana. Rewolucja i Kontrrewolucja... s. z podłoża tego jednakże wyeliminowano jednocześnie fundamentalne wartości religijne i wprowadzono zwodnicze koncepcje. co niegdyś nazywano światem chrześcijańskim. jak tylko różnorakimi aspektami jednego fundamentalnego kryzysu. 45 Wstęp do pierwszego wydania Rewolucji i Kontrrewolucji. Revolution and Counter-Revolution. skąd rozciągają się na całą osobowość współczesnego człowieka i wszystkie jego działania. New York. Zapewne dzisiejsze podłoże kulturowe oferuje liczne wartości pozytywne. rodziny. . 47 P.

Lausanne .”50 48 Fundamentalną krytykę protestantyzmu zob. w J.K XX . lipiec-listopad . P. a wolność jest najwyższym dobrem.48 ) Nastąpiła po niej rewolucja francuska – triumf egalitaryzmu na dwóch płaszczyznach. czyli zrodzonym w najgłębszych zakątkach duszy i kultury Zachodu długim łańcuchem przyczynowo-skutkowym. Wielu współczesnych autorów protestanckich otwarcie krytykuje rewolucję francuską. Corrêa de Oliveira.. Zasiała ona. Aa. . Revolution and Counter-Revolution. Ogólnie na temat sekt protestanckich zob. Historyczne stadia Rewolucji Historycznymi stadiami procesu ciągnącego się od kilku wieków są trzy wielkie rewolucje w dziejach Zachodu: protestantyzm. w różnym zakresie. Plinio Corrêa de Oliveira ujmuje rzecz następująco: ) Pseudoreformacja była pierwszą rewolucją. São Paulo .. szczególnie zaś: Jean Marc Berthoud. Wedle Plinia Corrêi de Oliveira rewolucja w Anglii XVII w. jej istota i prawdziwe przyczyny ukazane przez pryzmat myśli Plinia Corrêi de Oliveira zob. L’Age d’Homme. Révolution et christianisme. rewolucja francuska i komunizm. 49 Ogólna charakterystyka rewolucji francuskiej. 50 P. Corrêa de Oliveira. BAC. IPL. przy uwzględnieniu różnic pojawiających się zawsze.. ducha zwątpienia. który znalazł swe ujście w rewolucji angielskiej. Figuras que encarnam concepções de vida. Edições Brasil de Amanhã. „Résister et Construire” nr . Zob. El protestantismo comparado con el catolicismo ( ). A autodemolição do Ancien Régime. gdy historia się powtarza. s. . który począwszy od wieku piętnastego aż do dnia dzisiejszego nie przestaje wywoływać następujących po sobie konwulsji.49 ) Komunizm przeniósł powyższe zasady na grunt społeczno-ekonomiczny. wyrosłych z niej sektach. każdy autorytet stanowi zagrożenie. W sferze zaś politycznej przyniosła fałszywą teorię. zajmuje ważne miejsce w tragicznej historii kryzysu Zachodu. de Ma ei. Na polu religii przybrała ona formę ateizmu. religijnego liberalizmu i eklezjalnego egalitaryzmu w rozmaitych. Despreocupados. określonego nęcącym mianem sekularyzmu. „Catolicismo” nr . Clá Dias (red. iż każda nierówność to niesprawiedliwość. S. w Jaime Balmes. „Według tego wzoru. Une appréciation chrétienne de la Révolution française. Jest procesem. t.. Jest dominujący. Rozwój protestantyzmu należy prześledzić głównie na przykładzie angielskich sekt siedemnastowiecznych oraz ruchu. Karol I stanowi prototyp Ludwika XVI. Madrid . R. Vv. rewolucja angielska zaś – przedsmakiem rewolucji francuskiej”. .. gdyż przypomina władcę kontrolującego siły i zdarzenia pozornie chaotyczne. La Révolution française et les Révolutions. Alta ruet Babylon – L’Europa se aria del cinquecento. . . maj .). Cromwell jest prekursorem Robespierre’a i Saint-Justa. rumo à Guilhotina. Milano .

że prędzej czy później skończymy. nadmierny przepych i wynikająca z niego żądza zysku rozpowszechniała się we wszystkich warstwach społecznych. manierach. Paul Bourget. jak żyliśmy. Kiedy nieuporządkowane tendencje ludzkie nie chcą dłużej stosować się do porządku rzeczy. s. zaprzątały nieustannie umysły. nakładają się na siebie. s. literaturze i sztuce. z takich „tendencji” wywodzą swe korzenie wielkie błędy doktrynalne oraz historyczny zamęt kolejnych wieków. zaczynają one modyfikować mentalność. Le démon de midi. Rewolucja i Kontrrewolucja. Oliveira. Rewolucja i Kontrrewolucja. myśląc tak. kiedy to w chrześcijańskiej Europie rozpoczyna się przemiana mentalności.”52 Nowe doktryny powstają inspirowane nieuporządkoP. Krok za krokiem. Wszystko zmierzało ku wesołości. cyt. II. który winien nimi kierować i korygować je. „Pragnienie ziemskich przyjemności stało się palącą żądzą. powaga i surowość poprzednich czasów traciły na wartości. Corrêa de Oliveira. t. Z tego właśnie nastroju. 51 52 .R K Początki owego procesu dostrzega Plinio Corrêa de Oliveira w wieku XIV. zwyczaje i artystyczne środki wyrazu.. . sposób bycia. autentycznej czci dla Krzyża oraz dążenia do świętości i życia wiecznego. Serca zaczęły się odrywać od umiłowania poświęcenia. w porządku chronologicznym. . s. Rycerstwo. za P. stało się kochliwe i sentymentalne. Literatura miłosna zalała wszystkie kraje. Warstwy Rewolucji Brazylijski myśliciel wyróżnia trzy warstwy Rewolucji. Najgłębsza z nich jest warstwa tendencji. Corrêa de . To rewolucja w ideach. przybierająca na sile w stuleciu następnym. języku. powabowi i świętowaniu. Rozrywki.”51 Taka atmosfera moralna zrodziła dążenie do porządku rzeczy diametralnie odmiennego od porządku średniowiecznego. Doktor Plinio przywołuje zdanie Paula Bourgeta z jego słynnej książki Le démon de midi: „Musimy żyć tak. Od tych głębokich warstw kryzys przechodzi na teren ideologiczny. coraz częstsze i coraz bardziej wystawne. jak myślimy. W strojach. narastająca tęsknota za życiem wypełnionym rozkoszami przyczyniała się do postępującego manifestowania zmysłowości i miękkości. poprzednio jedno z najwyższych uosobień chrześcijańskiej surowości. Paris . które do pewnego stopnia. pod groźbą. Librairie Plon. .

w. jak również w swych głównych epizodach. pojmuje brazylijski myśliciel w kategoriach rozwoju nieuporządkowanych tendencji oraz błędów przez nie rodzonych. j. czy to Boskiemu czy ludzkiemu. Jednakże do ich pojednania dochodzi w marksistowskiej utopii anarchicznego raju. P. Oba te aspekty. szukają jakiegoś modus vivendi z doktrynami dawnymi. Najgłębszą przyczyną owego procesu jest – według Plinia Corrêi de Oliveira – wybuch pychy i zmysłowości. głównie w sferze metafizyki i religii. Rola namiętności w procesie rewolucyjnym Proces rewolucyjny potraktowany całościowo. Zazwyczaj jednak stosunek ów przekształca się szybko w otwartą wojnę.”54 Kontrrewolucjoniści XIX stulecia. To liberalny aspekt Rewolucji. osiągnąwszy wysoki poziom ewolucji. na każdej płaszczyźnie. „Pycha prowadzi do nienawiści w stosunku do każdej zwierzchności. aby utrzymać pozory harmonii z nimi. tacy jak de Maistre. Corrêa de Oliveira. dość dobrze opisali Rewolucję w aspekcie rozwoju 53 54 P. kościelnemu czy cywilnemu. mające w ostatecznym rozumieniu charakter matafizyczny. «wyemancypowana» z więzów religii. w początkowej fazie. Nie uznaje ograniczeń i prowadzi do rewolty przeciwko wszelkiej władzy oraz wszelkiemu prawu. wydają się w wielu miejscach sprzeczne. . skłania się ku likwidacji wszelkich barier. s. ma żyć w totalnej wolności i w doskonałym porządku – bez politycznej władzy. obyczaje zarówno w dziedzinie religijnej. Rozwój ten dokonuje się w człowieku chrześcijańskiego Zachodu etapami i poprzez ciągłą metamorfozę. który zapoczątkowuje powstanie całego łańcucha systemów ideologicznych. Rewolucja i Kontrrewolucja. To egalitarny aspekt Rewolucji. wyrażając się w taki sposób. jak i w społeczności doczesnej. Corrêa de Oliveira. .53 . iż nierówność jest złem samym w sobie. To zaś z kolei winno wykluczyć wszelkie nierówności. Po rewolucji w ideach następuje rewolucja w faktach: za pomocą krwawych lub bezkrwawych środków przekształca ona instytucje. Zmysłowość. prawa. de Bonald i Donoso Cortés.K XX waniem buntowniczych tendencji. Niekiedy. per se. a także całą serię działań z nich wypływających. gdzie ludzkość. Revolution and Counter-Revolution. a stąd do uznania.

. ( ). też Gérard Blais. do nowych kryzysów. Antonio Eymieu ( ). (…) Te ostatnie prowadzą potem. błędne doktryny.R K jej błędów doktrynalnych. t. gdyż nieuporządkowane namiętności poruszające się w crescendo analogicznym do przyspieszenia grawitacyjnego.. św. s. Perrin. prowadzą do następstw. . 58 Ibidem. ma na myśli nieuporządkowane namiętności ludzkiej duszy. Passions. ). iż idea kieruje się ku działaniu. XI. s. oczu i pychy żywota. uczuciami i działaniami Eymieu ustala kilka ważnych praw psychologii. z natury łączący czułą skłonność i reakcję psychologiczną” (kol. XII. na niepowodzenie. a mianowicie pożądliwości ciała. przede wszystkim to.57 Rewolucja zatem znajduje swój początek i najpotężniejszą siłę napędową w nieuporządkowanych namiętnościach. q. Suma teologiczna. osiemnastowiecznych jakobinów czy przedstawicieli prądów anarchistycznych 55 H. ( ). Druga zasada mówi. Pierwsze – gwałtowne –skazane jest. nowych błędów i nowych rewolucji. . w: Dsp. art . P. Paris . a istniejące w człowieku w następstwie grzechu pierworodnego oraz potrójnej pożądliwości wskazanej w Ewangelii. . iż działanie wzbudza uczucie. Le gouvernement de soi-même – Essai de psychologie pratique. Corrêa de Oliveira. Petit traité pratique des passions humaines.. Editions Paulines. . w: DTC. Aimé Solignac. Tempa Rewolucji Proces rewolucyjny przybiera dwojakie tempo. Passions et vie spirituelle. Trzecia: namiętność wzrasta aż do punktu szczytowego i używa ludzkich sił psychicznych dla własnych celów. Noble określa namiętność jako „jedyny w swoim rodzaju akt zmysłowego pożądania. Sherbrooke (Canada) .-D. Pracę Plinia Corrêi de Oliveira charakteryzuje raczej skupienie uwagi na „namiętnościach” oraz ich wpływie na ściśle ideologiczny wymiar procesu rewolucyjnego. którego jest wyrazem. 56 [Nieuporządkowane] tendencje wytwarzają moralne kryzysy. Badając związki pomiędzy ideami. przynajmniej doraźnie. kol.-D. Corrêa de Oliveira. Rewolucja i Kontrrewolucja.58 . 57 Zob.) oraz w sensie psychologicznym. Drugie – o wiele wolniejsze – zwykle wieńczy sukces. Rewolucja i Kontrrewolucja. Por.56 Trzymając się zaś języka codziennego. I-IIae. które z kolei rozwijają się z odpowiednio proporcjonalnym nasileniem. J . P.. .. Niby tajfun czy inny rozszalały żywioł posiada ona ogromną moc ukierunkowaną na niszczenie. Zob. kol. zasilane własnymi dokonaniami. zalicza do nieuporządkowanych namiętności wszelkie impulsy skierowane ku grzechowi.55 Kiedy – trzymając się terminologii rozmaitych autorów z dziedziny duchowości – Doktor Plinio mówi o „namiętnościach” jako o czynniku sprawczym Rewolucji. . Namiętności można pojmować w sensie metafizycznym (zob. Pierwsze tempo charakteryzuje najbardziej skrajne ruchy rewolucyjne: na przykład szesnastowiecznych anabaptystów. Noble. którego jest obrazem. t. s. Tomasz z Akwinu. H. . (…) Dzieje się tak. a potem rewolucje.

XVI. Ekskomunikę potwierdził i odnowił Benedykt XIV konstytucją Providas z maja r. jak i w wielu innych swych wystąpieniach. zwłaszcza z encykliki Humanum genus Leona XIII. sprzyjały stopniowemu skłanianiu się Zachodu ku temu samemu punktowi docelowemu. . Wszystkie owe sekty i tajne stowarzyszenia. i Kodeksu Prawa Kanonicznego obowiązującego od roku do . wokół której organizują się pozostałe. oraz Pius VII konstytucją Ecclesiam a Iesu Christo z września r. W tym samym tonie wypowiedzieli się: Pius VIII encykliką Traditi z maja r. zarówno na kartach encykliki Qui pluribus z listopada r. . W końcu społeczeństwo z wolna zaczyna kroczyć drogą wytyczoną przez elementy najbardziej radykalne. . Nowy Kodeks Prawa Kanonicznego obowiązujący od listopada r. t. które wydoskonalając się poprzez kolejne etapy dynamizmu i inercji. Nadrzędną wśród nich rolę struktury macierzystej. których celem jest zniszczenie Kościoła i cywilizacji chrześcijańskiej uważać należy za agentów Rewolucji. Papieskie potępienie masonerii zawierały kanony . „kres wszelkich ich planów stanowi wywrócenie z gruntu wszelkiej karności religijnej i państwowej.K XX wieku dziewiętnastego i dwudziestego. Agenci Rewolucji: masoneria i sekty Prosta dynamika namiętności i ludzkich błędów nie wystarcza do wyjaśnienia zwycięskiego pochodu Rewolucji.. ponieważ zasad owych stowarzyszeń nie da się pogodzić z nauczaniem Kościoła. a postawienie 59 Pierwsze papieskie potępienie masonerii znajdujemy w konstytucji In eminenti Klemensa XII z kwietnia r. z natury swej chaotycznym. (AAS. listopada ). Jej sukces wymaga bodźca oraz koordynacji ze strony przebiegłych i świadomych agentów kierujących procesem rewolucyjnym.59 Jak wyraźnie wynika z dokumentów papieskich. stanowi masoneria.. nie wspomina o masonerii tak wyraźnie. s. Grzegorz XVI encykliką Mirari Vos z sierpnia oraz Pius IX. iż „negatywne stanowisko Kościoła wobec stowarzyszeń masońskich pozostaje niezmienione.). dlatego wstępowanie do tego typu organizacji pozostaje zabronione. Jednakże Święta Kongregacja Nauki Wiary w dokumencie datowanym na listopada r. Leon XII utrzymał w mocy dekrety swych poprzedników konstytucją apostolską Quo graviora z marca r. jaką wypielęgnowały instytucje chrześcijańskie. który swym radykalizmem fascynuje umiarkowanych. Ostatni wielki dokument papieski dotyczący masonerii to encyklika Humanum genus Leona XIII z kwietnia r. jak poprzedni. Wierni należący do stowarzyszeń masońskich są w stanie grzechu i nie mogą przystępować do Komunii Świętej” („L’Osservatore Romano”. Tempem drugim podążały umiarkowane prądy protestantyzmu i liberalizmu. Porażka ekstremistów jest jednak pozorna: dostarczają oni trwałego i pociągającego przykładu. funkcję tę pełnią wszelkiego rodzaju sekty antychrześcijańskie. potwierdza. .

t. styczeń . Britain Publishing. Avignon (później wyd. s. t. wśród tysięcy zmiennych kolei losu. London . 66 Léon de Poncins ( )..63 ojciec Nicolas Deschamps. London . . Praca została wydana jako reedycja przez Cercle de la Renaissance Française (t. Msgr Ernest Jouin65 czy hrabia Léon de Poncins. Corrêa de Oliveira. 65 Ernest Jouin ( ). Jouin ( ). słynnego „RISS” (ukazującego się aż do roku ). Paris . według swej myśli. A Igreja e o Judaismo.. Fr. Encyklika Humanum genus z kwietnia r. 64 Nicolas Deschamps SJ ( ). jakim jest Rewolucja. Les forces secrètes de la Révolution. 62 Augustin Barruel SJ ( ). . Christianisme et franc-maçonnerie. s. Paris ) obraz zmagań Kościoła katolickiego z Rewolucją w okresie od pontyfikatu Piusa VI do początków pontyfikatu Piusa IX. I. krocząc śladami szkoły skupiającej tak wielkich autorów. Chiré-en-Montreuil . 63 Jacques Crétinau-Joly ( ). W tym samym roku wspomnienia Barruela ukazały się w języku angielskim w tłumaczeniu Roberta Clifforda jako Memoirs illustrating the history of Jacobinism. udokumentowali w sposób niepodważalny istnienie w dziejach podstępnego spisku antychrześcijańskiego. Paris . t. t. Podchodził zawsze do tego problemu z powagą i trzeźwością. „A Ordem” nr . Casterman.. ..61 Brazylijski myśliciel często wspominał o „tajnych siłach” działających na przestrzeni dziejów. Beauchesne.66 Autorzy ci. La Franc-maçonnerie d’après ses documents secrets. „Wytworzenie procesu tak spójnego i ciągłego. na zasadach i prawach wziętych z naturalizmu”. London . wzbogacone o trzeci tom dokumentów oraz Introduction sur l’action des sociétés secrètes au XIX siècle autorstwa Claude’a Janneta). który ze względu na wagę zawartej w nim dokumentacji oraz kompetencje współpracowników stanowił narzędzie nieocenionej wartości. Zob.64 Msgr Delassus. proboszcz parafii Św. Paris ). Chiré-en-Montreuiel. . Słupsk . . . wykorzystując materiały źródłowe Stolicy Apostolskiej naszkicował w swym L’Eglise Romaine en face de la Révolution (t. Paris . Un bon serviteur de l’Eglise.60 Od roku Plinio Corrêa de Oliveira zajmował się ukrytą działalnością masonerii i innych tajnych organizacji.62 Jacques Crétinau-Joly..R K nowej.. rozpoczął w roku wydawanie „Revue Internationale des Sociétés Secrètes”. Séguin aîné. . Augustyna w Paryżu. Bossard. 61 P. W przekładzie angielskim: Freemasonry and the Vatican: a struggle for recognition. Joseph Sauvêtre. w: Encykliki Leona XIII. mgr. badacz dziejów Wandei i Towarzystwa Jezusowego. .. Diffusion de La Pensée Française. Diffusion da la Pensée Française. idem (wraz z Emmanuelem Malynskim). Les Sociétés Secrètes et la Société ou philosophie de l’histoire contemporaine. a także wielu innych. . lecz właśnie z powodu wagi przywiązywanej do problemu nie chciał być utożsamiany z plejadą oderwanych od rzeczywistości badaczy-fantastów. Mémoires pour servir à l’histoire du jacobinisme. La guerre occulte. Oudin. Paris . jakże licznych w tak delikatnym sektorze zainteresowań. w ciągu wieków wypełnionych niespodziankami wszelkiego rodzaju. WSP. jak ojciec Augustin Barruel. wydaje się nam 60 Leon XIII. Plon. Fauche.

która stając się powszechna. „Verbo” nr . Klasyczna działalność demaskatorska w stosunku do tajnych organizacji skupia się na poszukiwaniu kanałów infiltracji i sprawowania kontroli nad społecznością.. . . jego funkcjonowanie i antychrześcijańska meta – pozostają niezmienne. s. Myślenie. . to wydaje się słuszne przypuszczenie. Odę do szatana Carducciego. s. że setki liter wyrzuconych przez okno mogłyby się spontanicznie ułożyć na ziemi w jakikolwiek utwór literacki. Byłyby to jedyne i nieznaczne relikty nierówności.”67 Według Plinia Corrêi de Oliveira prawdziwy problem stanowi nie tyle odkrycie tożsamości spiskowców.K XX niemożliwe bez działania kolejnych pokoleń niezwykle inteligentnych i wpływowych konspiratorów. lecz – co jest o wiele ważniejsze – ukazanie w pełni natury Rewolucji oraz mechanizmów umożliwiających jej postęp: agenci mogą się przecież zmieniać. Praca Plinia Corrêi de Oliveira – jak słusznie zauważa Fernando Gonzalo Elizondo – wprowadza w tym zakresie całkowicie nowy wymiar: „Jest to studium demaskujące masońskie techniki kierowania duszami. że Rewolucja mogłaby osiągnąć swój obecny stan przy nieobecności takich konspiratorów. s. złożyłby kierowanie gospodarką w ręce najzdolniejszych. Corrêa de Oliveira. dogłębnie wyjaśniające znajomość nieuporządkowanych tendencji i manipulację nimi. jeszcze nie określony.). jest podobne do przekonania. nie wywołując przy tym formowania się klas. a rozróżnienie na pracę umysłową i fizyczną należałoby do przeszłości.. . „W tym społeczeństwie – które żyłoby w zupełnym porządku pomimo nieposiadania rządu – produkcja ekonomiczna byłaby zorganizowana i wysoko rozwinięta.. . 68 Fernando Gonzalo Elizondo. że te pozostałości byłyby zniesione w toku dalszej ewolucji. s. Corrêa de Oliveira. na przykład. Znaczna część pracy Despreocupados rumo à Guilhotina poświęcona jest masonerii i tajnym stowarzyszeniom. Ale ponieważ to anarchiczne społeczeństwo komunistyczne nie jest ostatecznym kresem historii. El deber cristiano de la militancía contrarevolucionaria. 69 P. Anarchiczny cel Rewolucji „Wrzenie nieuporządkowanych namiętności rozbudza z jednej strony nienawiść do jakichkolwiek ograniczeń i praw. tworzenie środowisk i rozprzestrzenianie – czy to za pomocą mediów czy innych środków – mentalności. wrzesień-październik . . z drugiej 67 P. s. gwarantuje zwycięski pochód rewolucyjnych idei i faktów.”68 . zwłaszcza w sferze polityczno-finansowego „systemu nerwowego” nowoczesnych państw. Rewolucja i Kontrrewolucja. ale proces rewolucyjny.” (ibidem. Rewolucja i Kontrrewolucja. . Jakiś proces selekcji.

jak to ma miejsce w jej liberalnej fazie. aby osiągnąć bez udziału nadprzyrodzoności ostateczne szczęście człowieka. Metafizyczne wartości Rewolucji Dwa pojęcia rozumiane jako wartości metafizyczne wyrażają dobrze ducha Rewolucji: absolutna równość i zupełna wolność. jaki tylko można sobie wyobrazić. Odkupienie staje się niezrozumiałe i traci jakikolwiek logiczny związek z historią i życiem. w której ludzka osobowość osiągnie tak wysoki poziom postępu. Rewolucja niszczy we współczesnym człowieku pojęcie grzechu i samo rozróżnienie dobra i zła. jest to jednocześnie najbardziej egalitarny i najbardziej liberalny ideał. świat bez żadnych społecznych i ekonomicznych nierówności. gdyż skoro nie istnieje grzech. To wrzenie prowadzi do utopijnej koncepcji marksistowskiego anarchizmu. według której rozwinięta ludzkość. żyjąca w społeczeństwie bez klas lub rządu. do której Rewolucja nas prowadzi. rodzinami i klasami społecznymi rozpłyną się w mętnej kipieli: „Utopią. Ibidem. . s. z której nie wyłoniłaby się żadna nierówność. mogłaby się cieszyć doskonałym porządkiem i wolnością. wierząc w możliwość jego „samoodkupienia” na drodze radykalnych przemian społecznych. w której wszystkie naturalne różnice pomiędzy narodami.”69 Anarchiczna utopia marksizmu proklamuje rzeczywistość. . Służą im znakomicie dwie namiętności: pycha i zmysłowość. iż będzie mogła swobodnie rozwijać się w społeczeństwie nie znającym państwa ani rządu.. propagandę i psychologię. . Ipso facto neguje ona Odkupienie dokonane przez Pana naszego Jezusa Chrystusa. jak w przypadku fazy socjalistycznej – ubóstwia człowieka. czy też w masie. „Właśnie w tych posępnych głębiach znajduje się punkt styczny pomiędzy 70 71 Ibidem. Anarchiczny cel Rewolucji miesza się z utopią wszechświatowej republiki. s.R K zaś wywołuje nienawiść do jakiejkolwiek nierówności. jest świat. w którym kraje połączone w jedną republikę powszechną nie są niczym innym oprócz nazw geograficznych. Jak można zauważyć. sterowany przez naukę i technikę.”71 .70 Rewolucja – pokładając pełnię zaufania w jednostce.

Introduzione a San Tommaso. czuć i czynić to wszystko. politycznej i społecznej. co istnieje.73 konkretną treść rzeczywistości. a nawet jest w stanie formułować podstawowe zasady. s. 72 73 . Suma teologiczna. która pełną wolność i wsparcie przyznaje dobru i. W owym panteizmie kryje się gnostycki aspekt Rewolucji. . Tomasz w De ente et essentia – jest obiektem definicji rzeczy. o ile to tylko możliwe. I.”72 Żądanie. Fundamentalną cechą refleksji Plinia Corrêi de Oliveira jest coś całkiem przeciwnego – umiłowanie konkretu. indywidualności. Zob. zgodnie z którą konkretny obiekt ludzkiego dociekania nie stanowi bytu nieokreślonego. Milano . r. q. II. ogranicza działanie zła. To poprzez bezpośrednie doświadczenie konkretnych treści człowiek zdobywa wiedzę o wszechświecie.75 Podstawową właściwością znanej nam rzeczywistości jest jej treść. który w istocie chroni jedynie wolność do zła. .K XX tymi dwoma metafizycznymi zasadami Rewolucji. która wyróżnia go spośród wielorakości rzeczywistości. Plinio Corrêa de Oliveira uwydatnia problem radykalnego egalitaryzmu ukazując jego konsekwencje w sferze religijnej. a mianowicie równością i wolnością. Jeśli jednak podkreślanie owego prymatu prowadzi do przesadnej polemiki z rzekomym scholastycznym „esencjalizmem”. Prymat actus essendi nad istotą jest niezaprzeczalnym aksjomatem tomizmu. nie jednorodność rzeczywistości. Actus essendi. .74 tym. by myśleć. dla którego podstawowym obiektem poznania jest „istota”. a. w przeciwieństwie do cywilizacji katolickiej. 75 Św.. do czego skłaniają nas nieokiełznane namiętności stanowi esencję liberalizmu. czym dana rzecz faktycznie jest. zbyt „oślepiający” dla stworzonej inteligencji. Wszystko. ryzykuje się jego degenerację do poziomu postawy egzystencjalistycznej. Skutkuje to „egalitarnym” panteizmem. C. Za własną przyjmuje on podstawową zasadę tomizmu. Zaprzeczenie wszelkiej nierówności prowadzi na poziomie metafizycznym do odrzucenia zasady tożsamości i niesprzeczności. s. lecz jej zróżnicoIbidem. skoro rzeczywistość pozbawiona zostaje konkretnych nierówności i tożsamości. Istota bytu jest zatem specyficzną jednością. upada także różnica między ludźmi a Bogiem i wszystko podlega bezładnemu ubóstwieniu. Ares. . Tomasz z Akwinu. De ente et essentia. ma swoją własną istotę. Istota – jak wyjaśnia św. Tomasz z Akwinu. 74 Św. ponieważ. ponieważ różni się od otaczającej je rzeczywistości i nie miesza się z otoczeniem. Fabro CPS. które są wzajemnie sprzeczne z tak wielu punktów widzenia. lecz quidditas rei sensibilis. nie może stanowić gruntu dla filozoficznych spekulacji człowieka. a co za tym idzie. zróżnicowania.

q. pracę zbiorową La ragioni del tomismo. I. q. I. 76 77 . „Catolicismo” opublikował w roku artykuł ojca Fabro za „L’Osservatore Romano”. Rauch. np. Karla Rahnera (Geist im Welt. stosując się tym samym do Magisterium Kościoła. Jak stwierdza Plinio Corrêa de Oliveira: „Święty Tomasz z Akwinu naucza. pragnących budować pomosty pomiędzy philosophia perennis a myślą nowoczesną. Rewolucja i Kontrrewolucja. w którym podobieństwo pomiędzy stworzeniami a Stwórcą zostałoby wyeliminowane w największym możliwym stopniu. q. . .76 Powiada dalej. który w minionym wieku. Tomasza z Akwinu jedynym oficjalnym nauczycielem dla szkół katolickich na każdym poziomie. W encyklice Aeterni Patris z sierpnia r. Antonin-Dalmace Sertillanges OP. Skrajny przypadek wypaczenia tomizmu poprzez przyjęcie kantowskiego aprioryzmu i heideggerowskiego egzystencjalizmu. Corrêa de Oliveira. jaki znajdujemy u jezuity. C.. że Opatrzność ustanowiła nierówność wśród aniołów. a. Dopo il centenario dell’enciclica „Aeterni Patris”. s. nr . wyd.81 nie przestawał wskazywać.77 jak również wśród ludzi zarówno w ziemskim raju. od Leona XIII80 do Jana Pawła II. ogłosił on św. iż zróżnicowanie stworzeń i ich hierarchiczna gradacja są dobre same w sobie. 78 Ibid. . Milano . 81 Jan Paweł II. . . Nienawidzenie z zasady wszelkich nierówności jest więc metafizycznym umiejscowieniem siebie w opozycji do najlepszych elementów podobieństwa pomiędzy Stwórcą a stworzeniem.XI . . . Fabro CPS.”79 . . Innsbruck ) został dobitnie zdemaskowany przez ojca Cornelio Fabro w La svolta antropologica di Karl Rahner. Edizioni Ares. 80 Leona XIII uważać można za promotora odrodzenia tomizmu w czasach nowożytnych. Alcan Paris . w którym autor podkreśla niemożliwość zbudowania pomostu pomiędzy filozofią prawdziwie chrześcijańską. przemówienie wygłoszone w Angelicum listopada r. a. 79 P. wyd. Tomasz z Akwinu Summa contra gentiles. a współczesnymi szkołami filozoficznymi ufundowanymi na „zasadzie immanencji”. Jest to nienawiść do Boga. . „L’Osservatore Romano”. nie odrzucającą nigdy pojęcia Boskiej transcendencji. II. 82 Zob. . gdyż w ten sposób doskonałości Stwórcy lśnią jaśniej w stworzeniu. .. Il Centenario dell’Aeterni Patris. jak i na tej ziemi wygnania. Albo – by rzecz ująć precyzyjniej – jedność poznajemy przez wielość. „Philosophia perennis” Plinia Corrêi de Oliveira Plinio Corrêa de Oliveira bez wahania określał siebie mianem przekonanego tomisty. W przeciwieństwie do wielu dwudziestowiecznych neotomistów. Na temat tego ważnego dokumentu zob. Suma teologiczna. św. iż Doctor Communis Ecclesiae stanowi stały punkt odniesienia dla katolickich studiów filozoficznych. i . I. „Catolicismo”. Saint Thomas d’Aquin. lipiec . Suma teologiczna. Filosofia moderna e pensamento cristão. a. Idem. Rusconi.78 Z tego powodu wszechświat złożony z równych stworzeń byłby światem. Milano . s.R K wanie.82 Zob.

Bonawenturę. XI. 91 „Aleś Ty wszystko urządził ponad miarą i liczbą i wagą” (Mdr . Mediazione simbolica in San Bonaventura. Hexameron. Edizioni Studio Domenicano.85 Plinio Corrêa de Oliveira na równi ze św.. s. 90 Św. 85 Pius XI. Roma .. ). ad.. 84 zgodnie ze słowami Piusa XI ukazuje „niebo widziane z ziemi”. III. Bonawentury. M. .. Roma . iż „sapientia est ordinare et iudicare”. Bari . Introduzione all’ateismo moderno.. ). kol. od egzystencjalizmu po nowoczesny nihilizm – dostrzegając w nich stopniowe dążenie inteligencji ludzkiej do metafizycznego samobójstwa. Tomas Tyn OP. bulla Triumphantis Jerusalem. Gilson. w: „Xenia Thomistica”. C. 86 Na temat tego aspektu filozofii św. q. q. Doktor Anielski stwierdza. s. t.E. t. Edizioni L. .87 Brazylijski myśliciel pragnął na nowo przerzucić łuk sklepienia pomiędzy filarami nauczania tych dwóch wielkich Doktorów Kościoła. . Fabro CPS. Bonawentura.91 dodaje z kolei Pismo Święte. Tomasz z Akwinu. Le philosophie de Saint Bonaventure. Belgijski filozof De Bruyne podkreśla wyjątkową wagę tego wersetu.K XX brazylijski myśliciel zawsze podkreślał niemożność pogodzenia filozofii bytu z „nowoczesnymi” kierunkami filozoficznymi – od Kartezjusza83 do Kanta. 88 Sykstus V. cyt. E. . . s. Bonawentury zob. Metafisica della sostanza. gdyż właśnie na nim wspiera się „mądrościowa” 83 Na temat zarzucenia metafizyki w myśleniu nowoczesnym zob. Dedalo. Partecipazione e analogia entis. Tomasza i św.F. 89 Św. J. . . 87 Jacques Guy Bougerol OFM na zakończenie rzymskiego kongresu na temat św. . a. przemówienie w Angelicum z grudnia r. Bonaventura da Bagnoregio francescano e pensatore. usytuowanymi przez Sykstusa V na tym samym poziomie doktrynalnej świętości i autorytetu Magisterium: „Hi enim sunt duae olivae et duo candelabra. L’exemplarisme divin selon Saint Bonaventure. San Bonaventura di Bagnoregio. Vrin. t. Suma teologiczna. Efrem Be oni OFM. . a).90 „Omnia in mensura et numero et pondere disposuisti”. c. Bologna . Tomaszem. Vincenza . przemówienie z września r. września r.I. nr (V. 86 twórcę filozofii określonej mianem „najbardziej średniowiecznej filozofii średniowiecza”. Paris . Bonawentury na temat mądrości. stawiał św. Suma teologiczna. Bissen OFM. Studium. s.89 zaś Doktor Seraficki wtóruje mu słowami: „sapientia diffusa est in omni re”. za: Leonardo Piazza. w: DR. a. Vrin. Paris . Francesco Corvino. . .88 „Mądrościowa” wizja Plinia Corrêi de Oliveira łączy się z głębokimi a zarazem lapidarnymi sentencjami św.. która ujmuje – wedle określenia Piusa XII – „duchowy wszechświat największego geniusza średniowiecza”. którego Sumę znał i szeroko komentował. I. Biblioteca Franciscana Milano .” (Ap . 84 Pius XII. .

Arte e bellezza nell’estetica medievale. niczym wzniesiona z idei katedra. przeł. manifestacje Boga w rzeczach stworzonych. które. De Tempel. choć odznaczają się cechami trwale różnorodnymi i nierównymi względem siebie. które podjąć należy. jak wspomina jeden z jego uczniów: „instynktownie żył tą mądrościową estetyką. Jesień średniowiecza. a która zarazem w bezpośredni sposób odnosi się do słów Księgi Mądrości ( . by budzić myśl i pamięć o Bogu. . staje się alfabetem. Bonawentura. każda istota to ścieżka wiodąca do tego wzoru. Editions de l’Institut Supérieur de Philosophie. Fresk obrazujący średniowieczny wszechświat symboli szkicuje Marie-Madeleine Davy w Initiation a la symbolique romaine. Brugge ..” E. zbliżoną do średniowiecznej. „Chwała Bożego wzoru obecna jest w każdym stworzeniu (…) Tak więc. o krokach. czy też ujęta w ramy koncepcji filozoficznych: ta mianowicie.” Umberto Eco. (…) Wczesne chrześcijaństwo wykształciło symboliczne tłumaczenie zasad wiary. Powoli je wyjaśniał. The Spirit of Mediaeval Philosophy. żył w otoczeniu natury. Paris . To najbardziej zrytmizowana koncepcja świata. Jego wizję świata. . „Pod jakimkolwiek kątem byśmy to rozważali. University of Notre Dame Press. nawet w najbardziej przerażających swych aspektach. Warszawa . przemawiają do nas 92 Edgar de Bruyne. aby w tym świecie poruszać się w sposób uporządkowany. Hexameron. ss. jak również kognitywnej i metafizycznej wartości symbolu. .92 Plinio Corrêa de Oliveira. Augustyn naszkicował mistrzowsko w swym De Trinitate. aż stały się kamieniami węgielnymi doktryny kontrrewolucyjnej – tego. V ks. ): omnia in mensura. . et pondere disposuisti. co wielokrotnie nazywał całościowym obrazem Kontrrewolucji”. Gilson.94 Dla człowieka średniowiecza nic nie istnieje bez znaczenia: „nihil vacuum neque sine signo apud Deum”95.. to ślad mądrości Bożej”. list do autora. Louvain . et. Tadeusz Brzostowski. którą św. . Bonawentura wskazuje nam drogę duszy ku Bogu „poprzez znaki” fizycznego świata..93 Doktor Plinio zachęcał swych uczniów do pogłębiania wiedzy na temat pojęcia „analogia entis” oraz teorii uczestnictwa. Zob. o dobru nadprzyrodzonym. „Człowiek średniowiecza żył w świecie zaludnionym przez znaczenia. t. polifoniczny wyraz wiecznej harmonii”. (…) W takiej symbolicznej wizji natura. też idem. związki. 93 Miguel Beccar Varela. 94 Johan Huizinga. kol. IV. numero.. . Milano . czy to wyrażona w dziełach sztuki.R K estetyka średniowiecza. w rzeczywistości istnieje jedna tylko średniowieczna wizja świata. . a wszystko. Adversus haereses. nr .96 Św. Państwowy Instytut Wydawniczy. Ireneusz. Notre Dame-London . L’esthétique du Moyen Age. s. Flammarion. Etudes d’esthétique médiévale. 96 Św. która nieustannie przemawiała w języku heraldycznym (…) ponieważ była znakiem nadrzędnej prawdy. Bompiani. 95 Św. nadprzyrodzone sensy. od kiedy tylko zaczął uświadamiać sobie rzeczy. w nadziei na nagrodę w niebie. za pomocą którego Stwórca mówi nam o porządku świata. co istnieje. s. można by ująć w słowach: „Świat rozwija się niby gigantyczny zespół symboli. uczynione jest w taki sposób.

Paris . Boży sposób. Kontemplując 97 Podobieństwo owo – jak zauważa Etienne Gilson – nie oznacza uczestnictwa rzeczy w istocie Boga. święte a niewysłowione piękno Boga i Wcielonego Słowa. Vrin. są rodzajem języka.” E. s. cz. Breviloqium. „Piękno Boga odbija się w hierarchicznym i harmonijnym układzie wszystkich tych bytów. r. Prawdziwość rzeczy polega na ukazywaniu prawdy najwyższej jako przyczyny wzorczej. Rzymskiego i Apostolskiego Kościoła Katolickiego. na każdej karcie której dostrzegamy obecność Trójcy. czym znaki dla treści. Tym bardziej odbiciem Boga jest arcydzieło wyższe i doskonalsze niż cały kosmos. które odbijają i wyśpiewują. „Doctor Communis” nr . (V. E. . Sam w sobie tworzy on cały wszechświat różnorodnych. 98 Św.. To właśnie owo podobieństwo pomiędzy stworzeniem a Stwórcą pozwala nam wznosić się od przedmiotów ku Bogu. a). „Doctor Communis” nr . s. Le thomisme. którą jest Bóg. co w ich złożeniu. Fabro CPS. kontemplując przy tym porządek stworzenia jako wszechświat harmonii i piękna: odbicie niestworzonego Piękna Boskiego. też C. cały wszechświat zaś jest księgą. Idem. s. Il fondamento metafisico della quarta via. Gilson. Paris . Rzeczy są dla Boga tym. prowadzącej do Boga – bytu najdoskonalszego – poprzez doskonalenie. Ukazuje ona Boga nie tylko jako przyczynę sprawczą i ostateczną. dominuje aspekt platoński.”98 Wśród klasycznych „dowodów” na istnienie Boga.. Plinio Corrêa de Oliveira szczególnie ceni „czwartą drogę”.97 „Rozum ludzki został stworzony do stopniowego wspinania się – jak po szczeblach drabiny – ku najwyższej Zasadzie. Ze wszystkich dowodów tomistycznych – zauważa Gilson – wokół czwartego narosła największa liczba interpretacji. Bonawentura. każdy na swój sposób. La philosophie au Moyen Age. . . . Payot. zharmonizowanych aspektów. dostrzeganego nie tyle w poszczególnych bytach. którą wyrażają. significato e valore della IV via. tak. nadprzyrodzona społeczność. w którym w rozmaitym stopniu i za pomocą różnych środków uczestniczy całe stworzenie. Zob. Studium. Sviluppo.99 pojmując ją jednakże raczej jako metodę formacji oraz psychologiczny proces kształtujący ludzką duszę niż jako abstrakcyjny sylogizm filozoficzny. którą czcimy pod nazwą Świętego. ale również jako zasadę wzorcową. „Prawdziwe podobieństwo istniejące między Stwórcą a stworzeniem to podobieństwo wyrazu. . . Oba teksty w: L’uomo e il rischio di Dio. s. że w jakimś sensie nie ma lepszego sposobu poznania nieskończonego i niestworzonego Bożego piękna niż poprzez analizę skończonego i stworzonego piękna wszechświata. W „czwartej drodze”.K XX w jeden. Roma . Gilson. . .. . mianowicie Mistyczne Ciało Chrystusa. s. 99 „Quarta via sumitur ex gradibus qui in rebus inveniuntur”.

. Piękno jest promieniowaniem prawdy i dobra101. q. prawdy i dobra. im mniej zauważalny – charakterystycznego dla Rewolucji procesu niszczenia każdej właściwości Bytu. pozostając we wspaniałej harmonii (jedność). s. jako wizerunku piękna Boskiego. W istocie wyraża ono doskonałą zrozumiałość obiektu. Plinio Corrêa de Oliveira był gorliwym rzecznikiem „piękna” jako oręża Kontrrewolucji XX stulecia. s. 100 . możemy wznieść się ku rozważaniu świętego. Mensageiro do Carmelo. q. a. zredukowała piękno do roli elementu czysto subiektywnego. . ). O Escapulário. Leo J. co daje się poznać za pomocą rozumu. Chwała Boga. Paris . fascynują umysł (prawda) i wywołują pragnienie (dobro). kiedy dostrzega Boga w pięknie stworzenia. a Profissão e a Consagração interior. stanowi zarazem szczęście człowieka. zob. a. Vatican ).100 Nowoczesna filozofia. Garrigou-Lagrange OP. I. q. 103 François -Joseph Thonnard AA. z drugiej zaś Świętą Matkę Kościół. a. Elders. pulchrum (piękno) łączy się z transcendentnymi atrybutami prawdy. I-IIae. q. 102 „Piękno w porządku stworzenia to wspaniałe połączenie wszystkich elementów transcendentnych: bytu. Jeżeli dusza znająca prawdę dąży ku nadprzyrodzonemu Dobru. nieskończonego i niestworzonego piękna Boga. Desclée. Nienawiść sił Rewolucji wobec ludzkiego piękna. I. jak historii. . Rewolucja pragnie zniszczyć wszelką P. .listopada ).102 „Piękno to rodzaj syntezy elementów transcendentalnych. włoskie Libreria Editrice Vaticana. I. Tournai . to znaczy doskonałość jako nieodrodną cechę każdej bez wyjątku rzeczy samej w sobie. . i w istocie stanowi sumę prawdy i dobra. tłum. jest kontemplacją Jego Piękna. La metafisica dell’essere di San Tommaso d’Aquino in una prospe iva storica. przemówienie wygłoszone podczas III Narodowego Kongresu Trzeciego Zakonu Karmelitańskiego (São Paulo. Perfections divines. 101 Zob. . poczynając od Kanta. ponieważ ma ono upodobanie we wszystkim. . . Jako właściwość bytu. czy precyzyjniej: to blask harmonijnej jedności proporcji zintegrowanych części (splendor. którego części. czyni to z większym jeszcze entuzjazmem. Suma teologiczna. jedności. s. t.. uwidacznia się właśnie w upodobaniu do okropności. wydanie specjalne z r. Na temat pulchrum u św. ostateczny cel zarówno człowieka. Według philosophia perennis piękno stanowi jednakże transcendentną właściwość bytu. . a. Skoro pulchrum jest synonimem verum i bonum.” R. . gdyż przedmiot piękna zaspokaja potrzeby zmysłów. I.”103 Piękno – jak zapewnia św.R K zatem z jednej strony wszechświat. Précis de Philosophie. . Beauchesne. Corrêa de Oliveira. to zastąpienie go przez horridum stanowi przejaw – tym bardziej zdradziecki. integritas. oraz z atrybutami dobra. proportio. Tomasza zob. Bonawentura – obejmuje wszystkie te elementy i jest im wspólne.

. że poprzez sztukę można głęboko wpływać na mentalność i nakłaniać jednostki. dźwiękami i woniami a pewnymi stanami duszy z drugiej. Środowisko oznacza harmonię wynikającą z pokrewieństwa rozmaitych jednostek zebranych w jednym miejscu i wywiera na ludzi głęboki wpływ. w którym człowiek w pełni jest zanurzony. 104 105 . nr . styczeń . której nadzwyczajnej wagi nie wszyscy byli w stanie dostrzec.”104 Fragment ten jest nieodzowny dla zrozumienia szczególnego wkładu Plinia Corrêi de Oliveira w tworzenie miesięcznika „Catolicismo” poprzez redagowanie kolumny zatytułowanej Środowiska. hierarquia e igualitarismo. 106 Plinio Corrêa de Oliveira. nr . iż Bóg ustanowił tajemnicze i godne podziwu relacje pomiędzy z jednej strony pewnymi kształtami.”105 Dowód na ważność środowiska dla zrównoważonego rozwoju życia przyrodzonego i nadprzyrodzonego zawiera się w mądrości. zob. Zwyczaje. nr . „Ludzie tworzyli środowiska na swój wzór i podobieństwo. Indumentária. z jaką Bóg zorganizował wielkie środowisko zwane stworzeniem. środowisko. „Catolicismo”. Cywilizacje. złożone z otaczających nas żywych istot: roślin i zwierząt. aby człowiekowi utrudnić lub zgoła uniemożliwić drogę do Boga poprzez stworzenie. też Idem. Corrêa de Oliveira. zwyczaje i cywilizacje. jest oczywiste. Rewolucja i Kontrrewolucja. Corrêa de Oliveira. Środowiska. kolorami. Cywilizacje W Rewolucji i Kontrrewolucji Plinio Corrêa de Oliveira pisze: „Biorąc pod uwagę fakt. Sêde prudentes como as serpentes e simples como as pombas. W tym kontekście interpretacje i komentarze Plinia Corrêi de Oliveira dotyczące wizerunków wyjątkowych postaci. styczeń . środowiska odbijające ich zwyczaje i cywilizacje. rodziny i narody do ukształtowania głęboko rewolucyjnego stanu ducha. a zarazem stoi na jego czele na wzór i podobieństwo Boga.K XX formę pulchrum w ludzkim życiu. O hábito e o monge. s. P. . „Catolicismo”. „Catolicismo”. Zwyczaje. czy to P. luty . Ale w ogromnej mierze prawdziwa jest również sytuacja odwrotna: środowiska tworzyły – na własny wzór i podobieństwo – ludzi.

musi istnieć harmonia pomiędzy znamienitością człowieka a znamienitą pozycją. bez względu na to. 110 Zob. średniowieczny ład w gotyku odzwierciedlający harmonię filozofii scholastycznej. rysach. w: DR.110 przeciwstawia autor współczesnej wieży Babel: „Ale charakterystyczne dźwięki potężnych współczesnych wież Babel. jak skromnego jest stanu. P. który został ochrzczony i stał się członkiem Mistycznego Ciała naszego Pana Jezusa Chrystusa. najmniej zauważalny syn Kościoła – jako chrześcijanin. Ale nie tylko znamienite osobistości są dziećmi Boga. O espírito cristão e o espírito pagão manifestados perla arquitetura. Archabbey Press. s. wrzesień . Gothic architecture and Scholasticism. nr . co trudzą się pogonią za złotem i przyjemnościami. jaką osiągnął. do budowania lub burzenia przyszłości”. którzy nie umieją już zasypiać bez środków uspokajających ani bawić się bez stymulatorów. „Catolicismo”..106 „Społeczeństwo w jakiś sposób – stwierdza Pius XII – przemawia ubiorem. Erwin Panofsky. tendencji. stroju używa. Każda istota ludzka. Corrêa de Oliveira. tylko biegają. Latrobe . lipiec . godność taką posiada najmniejszy nawet. t. W rzeczy samej sposób bycia człowieka wyraża się w jego twarzy. aspiracji oraz postaw psychologicznych. które stanowią efekt działania zespołu idei. smutnym grymasem. 109 P. tj. zachowaniu. a nawet w sposobie ubierania. huk maszyn. nieporównanie bardziej. Dignidade e distinção para grandes e pequenos. którzy nie potrafią Pius XII.109 Dawny. zgiełk głosów tych. poprzez strój ujawnia swe ukryte aspiracje. którego zmiana na przestrzeni dziejów wiąże się z przemianą typów ludzkiej osobowości. nr . którzy uśmiechają się nerwowym.107 Brazylijski myśliciel zauważa z kolei: „Jeżeli strój ma pozostawać w zgodzie z jego użytkownikiem i okolicznościami. posiada wrodzoną. Tym bardziej.R K świętych czy rewolucjonistów. jako ten. przynajmniej po części. którzy nie umieją już chodzić. w jaki się odziewa. naturalną i niezbywalną godność. XIX. Discorso di Gran Cuore z listopada r. Corrêa de Oliveira. .”108 To samo dotyczy sztuki. którzy nie umieją już pracować nie dochodząc do stadium wyczerpania. były stałym wątkiem jego refleksji. „Catolicismo”. urbanistyki czy architektury. w jakich się go używa. 107 108 .

K

XX

już docenić harmonii prawdziwej muzyki, lecz jedynie kakofonię jazzu; to wszystko wzbudza tylko nieład w społeczeństwie, które tylko wtedy znajdzie prawdziwy spokój, kiedy na powrót odnajdzie prawdziwego Boga.”111 Podobnie jak strój, również język, gestykulacja i ceremoniał są elementami o wielkiej kulturalno-pedagogicznej wadze dla wspólnego dobra narodów.112 Stanowią one naturalną „liturgię” społeczną, wyrażającą się w porządku i wystawności. Na firmamencie Kościoła istnieje harmonia pomiędzy pozornie sprzecznymi skrajnościami, jak, z jednej strony, samotne powołanie mnicha, inspirowane całkowitym wyrzeczeniem się świata, z drugiej zaś wspaniałość ceremonii papieskich, wyrażających się niegdyś największą wystawnością, na jaką stać było świat. „Nie, nie zachodzi sprzeczność pomiędzy jednym porządkiem wartości a drugim, chyba że w umysłach egalitarystów służących Rewolucji. Przeciwnie, Kościół najwyraźniej okazuje swą świętość, kiedy z równą doskonałością, z tym samym nadprzyrodzonym geniuszem wie, jak organizować i stymulować praktykowanie zarówno tych cnót, które jaśnieją w zakrytym przed światem życiu mnicha, jak i tych, którymi rozbłyskują majestatyczne ceremonie papieskie. Co więcej, jedno równoważy drugie. Można wręcz powiedzieć, że jedna skrajność (w dobrym tego słowa znaczeniu) kompensuje drugą i dochodzi między nimi do pojednania. Podstawa doktrynalna, u której obydwie te skrajności spotykają się w harmonii, jest nader wyrazista. Bóg, nasz Pan, dał nam stworzenie, aby było dla nas środkiem do zbliżania się ku Niemu. Stąd kultura i sztuka inspirowane wiarą podkreślają piękno stworzenia oraz wspaniałość talentu i cnoty ludzkiej duszy. Oto co nazywa się kulturą i cywilizacją chrześcijańską. Tym sposobem ludzie formują się w prawdzie i w pięknie, w umiłowaniu wzniosłości, hierarchii i ładu, odzwierciedlających we wszechświecie doskonałość Tego, który je stworzył. Tak więc,
P. Corrêa de Oliveira, Tranquilidade da ordem, excitação na desordem, „Catolicismo”, nr , luty . 112 P. Corrêa de Oliveira, Têm os simbolos, a pompa e a riqueza uma função na vida humana?, „Catolicismo” nr , październik . Zob. też dwa teksty na temat papieskiego ceremoniału: As cerimonias da posse de Eisenhower à luz da doutrina católica, „Catolicismo” nr , marzec ; Por que o nosso mundo pobre e igualitário se empolgou com o fausto e a magestade da coroação?, „Catolicismo” nr , lipiec .
111

R

K

w istocie stworzenie pomaga nam w dążeniu do zbawienia i przyczynia się do oddania Bogu należnej Jemu chwały. Ale z drugiej strony jest ono zależne i krótkotrwałe. Tylko Bóg jest absolutny i wieczny. Mamy obowiązek o tym pamiętać. Dlatego właśnie dobrze jest zachować dystans wobec bytów stworzonych, aby mając je w pogardzie, skupić się wyłącznie na Panu. Jeden sposób dotarcia do Boga polega na rozważaniu wszystkiego, czym jest stworzenie. Inny sposób polega na rozważaniu, czym stworzenie nie jest. Kościół zachęca swe dzieci do obierania obu tych dróg, tj. zarówno spektakularnego ceremoniału, jak i wyrzeczeń, które tylko Kościół umie inspirować i efektywnie wprowadzać w życie.”113

. Kontrrewolucja i cywilizacja katolicka
W swym mistrzowskim dziele Plinio Corrêa de Oliveira nie ogranicza się do nieubłaganego demaskowania zła. Próbuje również naszkicować zarys jedynej terapii, za pomocą której można owo zło przezwyciężyć. Skoro esencję ducha rewolucyjnego stanowi metafizyczna nienawiść wobec wszelkiej nierówności i wszelkiego prawa, Kontrrewolucja znajdzie swą siłę nade wszystko w metafizycznym umiłowaniu prawdy, nierówności i prawa moralnego. „Skoro Rewolucja jest nieporządkiem, to Kontrrewolucja jest przywracaniem porządku. A przez porządek rozumiemy pokój Chrystusa pod panowaniem Chrystusa, a więc cywilizację chrześcijańską, surową i hierarchiczną, sakralną od podstaw, antyegalitarną i antyliberalną.”114 Kontrrewolucja nie jest powrotem do przeszłości ani też jakąś ogólną reakcją, lecz „zwalcza Rewolucję taką, jaka dziś konkretnie istnieje. Zatem musi ona zwalczać rewolucyjne namiętności, jakie się dziś rozpalają, rewolucyjne idee, jakie dziś są formułowane, rewolucyjne środowiska, jakie się dziś ujawniają”.115 Kontrrewolucja, tak samo jak Rewolucja, jest procesem przechodzącym przez różne fazy i przebiegającym w rozmaitym tempie. Jednakowoż w wędrówce od błędu do prawdy niedopuszczalne są
113 P. Corrêa de Oliveira, Pobreza e fausto: extremos harmonicos no firmamento da Igreja, „Catolicismo” nr , grudzień . 114 P. Corrêa de Oliveira, Rewolucja i Kontrrewolucja, s. . 115 Ibidem, s. .

K

XX

oszukańcze metamorfozy Rewolucji. Rewolucja ukrywa swój ostateczny cel przed swymi zwolennikami, natomiast postęp ku dobru osiąga się poprzez jego ukazywanie i czynienie go coraz bardziej pożądanym. Kontrrewolucja jest „konserwatywna” tylko wówczas, jeżeli oznacza zachowywanie z teraźniejszości wszystkiego, co w niej dobre i co zasługuje na przetrwanie. Jest ona „tradycjonalistyczna”, jednak nie ma nic wspólnego z fałszywym tradycjonalizmem zachowującym pewne style lub obyczaje jedynie dla archeologicznego umiłowania rzeczy starych. Prawdziwy apostoł Kontrrewolucji za swoje uznać powinien zasady ustanowione przez św. Piusa X, zgodnie z którymi katolikowi nie wolno „zakrywać najważniejszych przepisów Ewangelii z obawy, aby nie traciły one posłuchu, a może nawet nie zostały zupełnie porzucone”, jednakże – jak dodaje Ojciec Święty – „roztropność może pozwolić na działanie stopniowe, gdy będzie szło o oświecanie ludzi wrogich naszym naukom i zupełnie dalekich od Boga”.116 Kontrrewolucjonistą w stanie „aktualnym” – konkluduje Plinio Corrêa de Oliveira – jest ten, kto: • zna Rewolucję, porządek, i Kontrrewolucję, w ich duchu, doktrynach i metodach; • miłuje Kontrrewolucję i chrześcijański porządek oraz nienawidzi Rewolucji i „anty-porządku”; • czyni z tej miłości i nienawiści oś, wokół której skupiają się wszystkie jego ideały, preferencje i działania.”117

. Siła napędowa Kontrrewolucji
Skoro najpotężniejsza siła napędowa Rewolucji leży w dynamizmie ludzkich namiętności rozpętanych przez metafizyczną nienawiść do Boga, prawdy i dobra, to symetryczny trend kontrrewolucyjny polega na opanowaniu namiętności poprzez podporządkowanie ich woli i rozumowi. Siłę napędową Kontrrewolucji znajdziemy w duchowej mocy, która przychodzi do człowieka przez sam fakt, iż Bóg kieruje jego rozumem, rozum zaś panuje nad wolą,
Encyklika Jucunda sane z marca r., przeł. ks. A. Szaniawski, w: św. Grzegorz Wielki, Homilie na Ewangelie, Oficyna Wydawnicza VIATOR, Warszawa , s. . 117 P. Corrêa de Oliveira, Rewolucja i Kontrrewolucja, s. . Autor odróżnia kontrrewolucjonistów „aktualnych”, posiadających obraz całościowy, od kontrrewolucjonistów „potencjalnych”, którzy dostrzegają istotę rzeczy jedynie w niektórych jej aspektach. Ci ostatni muszą dopiero zostać zdobyci dla pełni Kontrrewolucji.
116

R

K

która z kolei panuje nad uczuciowością. Człowiek jest Bożym sługą, ale dzięki swemu rozumowi, jest także panem samego siebie. Takiej mocy duchowej nie da się pojąć bez wzięcia pod uwagę życia nadprzyrodzonego, które wznosi człowieka ponad niedostatki upadłej natury. W owej sile chrześcijańskiej duszy tkwi – zdaniem Plinia Corrêi de Oliveira – najsilniejszy dynamizm Kontrrewolucji. „Można by spytać, jaka jest wielkość tego dynamizmu. Odpowiadamy, że teoretycznie jest on nie do zmierzenia i na pewno przewyższa dynamizm Rewolucji: „Omnia possum in eo qui me confortat” (Flp , ). Kiedy ludzie postanawiają współpracować z łaską Bożą, wtedy dokonują się cuda historii: nawrócenie Imperium Rzymskiego, powstanie Średniowiecza, reconquista Hiszpanii, począwszy od Covadonga; wszystkie wydarzenia wynikające z wielkich zmartwychwstań duszy, do których są również zdolne narody. Te zmartwychwstania są niezwyciężone, ponieważ nic nie może pokonać cnotliwego narodu, który prawdziwie kocha Boga.”118

. Kontrrewolucja a Kościół
Skoro Rewolucja jest procesem ukierunkowanym na zniszczenie całego doczesnego porządku chrześcijańskiego, w sposób oczywisty na jej celowniku znajduje się przede wszystkim Kościół, „Mistyczne Ciało Chrystusa, nieomylny nauczyciel Prawdy, strażnik prawa naturalnego, a zatem ostateczna podstawa samego porządku doczesnego”.119 Rewolucja to wróg, który powstał przeciwko Kościołowi, aby mu uniemożliwić wypełnienie jego misji zbawiania dusz nie tylko drogą sprawowania bezpośredniej władzy duchowej, ale także drogą pośredniej władzy doczesnej. Dlatego też, przeznaczeniem Kontrrewolucji, która staje w obronie Kościoła „nie jest ocalenie Oblubienicy Chrystusa. Kościół opierając się na obietnicy swojego Założyciela nie potrzebuje ludzi, aby przetrwać. Przeciwnie, to Kościół daje życie Kontrrewolucji, która bez Niego nie jest ani wykonalna, ani wyobrażalna.”120
118 119 120

Ibidem, s. Ibidem, s. Ibidem, s.

. . -

.

K

XX

Kontrrewolucja – wedle Plinia Corrêi de Oliveira – nie jest celem samym w sobie, lecz posłusznym narzędziem Kościoła. Z kolei Kościół nie identyfikuje się z Kontrrewolucją, ani też nie potrzebuje być przez nią ratowany. „Kościół jest duszą Kontrrewolucji. Skoro Kontrrewolucja jest walką, aby stłumić Rewolucję i zbudować nowe chrześcijaństwo, jaśniejące wiarą, pokorne duchem hierarchicznym i nieskazitelnie czyste, to jest oczywiste, że będzie to osiągnięte przede wszystkim przez głębokie działanie w sercach ludzi. To działanie jest właściwym zadaniem Kościoła, który naucza doktryny katolickiej oraz skłania do jej umiłowania i praktykowania. Zatem Kościół jest samą duszą Kontrrewolucji.”121 Ideałem Kontrrewolucji jest wywyższenie Kościoła. „Skoro Rewolucja jest przeciwieństwem Kościoła, to niemożliwe jest nienawidzić Rewolucji (rozpatrywanej globalnie, a nie w jakimś odrębnym aspekcie) i zwalczać ją, nie mając ipso facto za ideał wywyższenia Kościoła.”122 Kościół stanowi zatem siłę fundamentalnie kontrrewolucyjną, jednak nie utożsamia się z Kontrrewolucją: prawdziwa jego moc leży w tym, że jest on Mistycznym Ciałem Pana naszego Jezusa Chrystusa. Niemniej, zasięg Kontrrewolucji wykracza w pewnym sensie poza sferę kościelną, ponieważ obejmuje ona reorganizację od fundamentów całej społeczności doczesnej. Ta odbudowa społeczeństwa musi być z jednej strony całkowicie inspirowana przez nauczanie Kościoła, z drugiej jednak obejmuje niezliczone konkretne i praktyczne aspekty właściwe porządkowi cywilnemu. „I z tego tytułu Kontrrewolucja wykracza poza zakres Kościoła, będąc jednak zawsze blisko związaną z Kościołem w tym, co dotyczy Magisterium i jego władzy pośredniej.”123 Pracę Plinia Corrêi de Oliveira kończą wyrazy synowskiego oddania i bezwzględnego posłuszeństwa „słodkiemu Chrystusowi na ziemi”, filarowi i nieomylnemu fundamentowi Prawdy, Jego
121 122 123

Ibidem, s. Ibidem. Ibidem, s.

. .

R

K

Świątobliwości Papieżowi Janowi XXIII,124 oraz synowskie poświęcenie jego dzieła Najświętszej Maryi Pannie: „To właśnie Niepokalana Dziewica zmiażdżyła głowę węża, pierwszego, największego i wiecznego rewolucjonisty, podżegacza i czołowego inspiratora tej Rewolucji, jak wszystkich rewolucji przed nią i po niej. Maryja jest więc Patronką wszystkich tych, którzy walczą przeciw Rewolucji. Powszechne i wszechmocne pośrednictwo Matki Bożej jest największym źródłem nadziei kontrrewolucjonistów. A w Fatimie, dała im już Ona pewność zwycięstwa, kiedy zapowiedziała, że nawet po ewentualnym zalaniu świata przez komunizm, «w końcu jej Niepokalane Serce zatriumfuje!» Błagamy więc, aby Najświętsza Dziewica przyjęła ten synowski hołd, dar miłości i wyraz absolutnej ufności w Jej triumf.”125

. Poza granicami Brazylii: szkoła myśli i działania
Niektóre z głównych tematów zajmujących Plinia Corrêę de Oliveira poruszali także inni współcześni myśliciele katoliccy, określani zbiorczym mianem „tradycjonalistów”. Wystarczy tu wspomnieć nazwiska: belgijskiego filozofa Marcela de Corte,126 Francuza Jeana Ousseta – założyciela Cité Catholique,127 włoskiego filozofa Augusta Del Noce,128 szwajcarskiego historyka Gonza-

W wydaniu włoskim z roku i w kolejnych edycjach słowa zakończenia pozostały niezmienione, jedynie imię Jana XXIII zastąpiono imieniem panującego wówczas Pawła VI. 125 P. Corrêa de Oliveira, Rewolucja i Kontrrewolucja, s. - . 126 Z prac Marcela de Corte ( ) zob. Philosophie des moeurs contemporaines, Editions Universitaires, Brussels ; L’homme contre lui même, Nouvelles Editions Latines, Paris . Na temat de Corte zob. Miguel Ayuso Torres, Danilo Castellano, Juan Vallet de Goytisolo, In memoriam Marcel de Corte, „Verbo” nr - , , s. . 127 Jean Ousset ( ), Pour qu’il règne, Dominique Martin Morin, Paris . Pracę Ousseta wielokrotnie wydawano we Francji i tłumaczono na wiele języków. Założony przezeń w roku ruch La Cité Catholique przekształcił się w roku w Office International des Oeuvres de Formation Civique et d’Action Culturelle selon le Droit Naturel et Chrétien. Swój największy rozwój intelektualny zanotował w Hiszpanii za sprawą magazynu „Verbo” kierowanego przez Juana Vallet de Goytisolo. Zob. Estanislao Cantero, A los treinta anos, „Verbo”, nr - , styczeń-luty , s. - . 128 Na temat Augusto Del Noce ( ), poza wymienionymi tytułami autora: L’epoca della secolarizzazione, Giuffré, Milano oraz Il suicido della Rivoluzione, Rusconi, Milano , zob. Rocco Bu iglione, Augusto Del Noce. Biografia di un pensiero, Piemme, Casale Monferrato ; R. de Ma ei, Augusto Del Noce y el suicido de la Revolución, „Verbo” nr - , , s. - .
124

Stock. Amiot-Dumont. . Paris .132 Jeden z wyrazicieli nowego nurtu. . też R. 132 „Punkt przełomowy” dobrze opisał Rafael Gambra Ciudad w La monarquía social y representativa en el pensamiento tradicional.K XX gue de Reynolda129 czy hiszpańskiego myśliciela Francisco Elíasa de Tejady. Obszerny przegląd jego prac zob. począwszy od ojca Pierre’a de Clorivière’a. Rialp. Fundación Francisco Elías de Tejada. przywykłe do godzenia doktryny kontrrewolucyjnej z procedurami politycznymi inspirowanymi rozmaitymi teoriami. de Ma ei. Madrid . 131 Charles Maurras ( ). Ayuso Torres. Charles Maurras et l’idéologie d’Action Française. Madrid . . pod wpływem Charlesa Maurrasa. który pod wpływem Comte’a. Rialp. XXII. Francja. Intelligence et politique à l’aube du XXe. Madrid . Fayard. wywarł ogromny wpływ na szerokie kręgi francuskich intelektualistów. zwłaszcza L’Europe tragique. s. Plinia Corrêę de Oliveira od wielu współczesnych intelektualistów tradycjonalistycznych różni właśnie rola przypisywana żywej myśli. Paris . „Storia e Politica”. L’Action Française.. Zob. siècle. Plon. niedawną rozprawę autorstwa M. 130 Z prac Francisco Eliasa de Tejady ( ) zob. Paris . Victor Nguyen. Ale pomiędzy końcem dziewiętnastego a początkiem dwudziestego stulecia. też Robert Havard de la Montagne. po doświadczeniach z Akcją Francuską. . „najstarsza córa Kościoła”. poprzez Taine’a i Renana prowadzi ku Action Française. Paris . Spes. przenoszonej drogą osobistej działalności i zorganizowanej w „apostolacie podboju”. a skończywszy na monsignore Henrim Delassusie. Paris i La formation de l’Europe. w: GER. katolickim i kontrrewolucyjnym a tradycjonalizmem lewicowym. Augustin Cochin e la storiografia contro-rivoluzionaria. Colette Capitan Peter. t. która tu właśnie wydała swe najprzenikliwsze umysły.. . Tego bezprecedensowego związku myśli i działania nie rozumiały pewne środowiska tradycjonalistyczne. s. .131 wraz z powstaniem Action Française francuska myśl tradycyjna doszła do „punktu przełomowego”. Zob. w wykładach dla Instytutu Akcji Francuskiej w roku zaliczył w poczet „mistrzów Kontrrewolucji” takich autorów. . Louis Dimier. t.130 Rewolucja i Kontrrewolucja była jednakże nie tylko dziełem intelektualisty. który miał się rozwijać i rozprzestrzeniać po całym świecie. ale również żywym zarodkiem ruchu. Miało to miejsce przede wszystkim we Francji. t. . założyciel gazety i ruchu pod nazwą Action Française. Gambra czyni rozróżnienie pomiędzy tradycjonalizmem prawicowym. 129 Z prac hrabiego Gonzague de Reynold ( ) zob. w: Eugen Weber. Na temat samej postaci zob. stała się ojczyzną katolickiej Kontrrewolucji. La monarquía tradicional. Paris . skłaniając się ku pozytywizmowi i naturalizmowi. La filosofia jurídica y política di Elías de Tejada. Histoire de l’Action Française. s.oraz w haśle Tradicionalismo. Seuil. Aux origines de l’Action Française.

avec une le re de M. in. który streścił ją w następujących słowach: „Konsekwentnie realizując założenie ruchu. Rondelet. Jednak w procesie ewolucji Action Française – od ruchu politycznego do szkoły myśli – doktryna Maurrasa zdominowała doktrynę Kontrrewolucji. to jedna i ta sama doktryna: intelektualna u Le Roya. a nawet socjalista Proudhon. La père de Pascal. 135 A. które odebrało formację maurrasowską i nie wykazywało już wrażliwości na to. Jouve. usiłował wypracować doktrynalny fundament dla modernizmu. Abstraction révolutionnaire et réalisme catholique. Georgesa de Pascal ( ) zob. Zob. Impr. moderniści pragną umieścić Kościół na miejscu Boga. Le Roy134 kompromituje ducha. jak Augustin Cochin. warunkowana wiernością Kościołowi. „Metodologia Action Française – zauważa Stéphane Rials – nie lekceważy transcendencji. A.”135 Początkowo niektórzy katoliccy kontrrewolucjoniści. Les maîtres de la contre-révolution au XIX siècle. materialistyczna u Maurrasa. Desclée. Paris .). de Lavale e Mobrun. Nouvelle Librairie Nationale. L’Intégrisme. zob. de Saudaux. . Nouvelle Librairie Nationale. gdy wewnątrz Kościoła rozwijał się społeczny modernizm ruchu Sillon. s. Jouve. lecz za pomocą interpretacji pozytywistycznej traktuje ją utylitarnie. Paris . Opatrzności – zaprzecza. Paris . 136 Z prac ks. doceniając jej dynamizm i skuteczność działania. s.138 133 Louis Dimier. Desclée de Brouwer. immanencję się ubóstwia. zostało zastąpione pokoleniem. m. Paris . a porządek przed celem: Maurras broni ciała dla porządku. Le catholicisme libéral. (Renan). Paris . histoire d’une histoire. . Transcendencję sprowadza się do wymiaru poziomego. potępiony przez św. filozof. Enseignement social. Paris . . (Renan). 137 Jean-Martial Besse ( ). vues sociales d’un homme de tradition. którzy stawiają ciało przed duchem. Paris-Lille . Madiran. jak np. co w tej szkole myślenia mogło być dla chrześcijanina drażniące i w żadnym wypadku nie do przyjęcia.. który ono przedstawia. s. s. Taine. le Marquis de La Tour du Pin. le centenaire de et les conservateurs catholiques. Wiele prac ojca Garrigou-Lagrange’a powstało właśnie w celu obalenia jego fundamentalnego agnostycyzmu. 138 Aspekt ów został zauważony przez Jeana Madirana: „Pokolenie katolików po katolicku uformowanych. Analogia pomiędzy ruchem modernistycznym a Action Française nie uszła uwagi takiego autora orientacji kontrrewolucyjnej.” J. w roku otrzymał katedrę Syllabus w Institut d’Action Française. (Balzac). Cochin. Révolution et Contre-Révolution. Również dziś są tacy. Nouvelles Editions Latines. Piusa X.” (Révolution et Contre-Révolution au XIX siècle.133 Działo się to wówczas. . historyk. Z jego prac. Eglise et Monarchie. Renan. Paris . (Taine). oprócz L’Eglise et les libertés. s. benedyktyński uczony. s. 134 Eduard Le Roy ( ). Ludzkość Comte’a u Maurrasa staje się Narodem. Balzac. ojciec de Pascal136 czy Dom Besse137 współpracowali z Action Française. s. s. uczeń Bergsona. Była to jednak współpraca czysto proceduralna. Les religions laiques. którzy zostali członkami Action Française na mocy «kompromisu w działaniu». (Sainte-Beuve).R K jak Sainte Beuve. Paris .

Positivism and Catholicism: the Politics of Maurras and French Catholics. osąd wskazujący okoliczności. Marcel de Corte. Zob. André Laudouze. Osąd Plinia Corrêi de Oliveira na temat Action Française. Pierre Gaxo e. L’avenir de l’intelligence) oraz kierowany przezeń magazyn „L’Action Française“ zasługują na potępienie. „O Legionário” nr . Arnal. Pius X uważał za właściwe odwlekać ogłoszenie dekretu. VII . Błędy te przyjmowały wrogą postawę w stosunku do rzymskokatolickiego ducha przejawia139 stycznia r. też Lucien Thomas. Anthinea. The Catholic Church and the Action Française. Action Française.140 Oprócz pokrewieństwa czy zbieżności na poziomie ściśle politycznym. XII . 140 Kiedy ekskomunika została odwołana przez Piusa XII. nie ocenę.141 w niektórych kręgach powojennej tradycjonalistycznej kultury francuskiej pojawiały się ślady dawnych błędów. Rzym przemówił – sprawa jest zamknięta. istniała podstawowa niezgodność poglądów głoszonych przez kierownictwo Action Française z doktryną Kościoła. De Pie X à Pie XII. w którym znalazły się artykuły takich autorów jak: Jean Madiran. natury dyplomatycznej. . Oprócz problemu Maurrasa. Jean Ousset. University of Pi sburgh Press. kwiecień ) poświęcone Maurrasowi. po podpisaniu przez kierowników Action Française deklaracji podporządkowania. Paris . Kongregacja Indeksu orzekła. „O Legionário” nr . Jacques Vier. Oscar L. Corrêa de Oliveira. Gustave Thibon. Trois idées politiques. V. Jean-Baptiste Morvan. że byłoby ono niefortunne w momencie otwartego konfliktu z rządem Francji. Georges Lafly. też Idem. V . lecz odkładał jego publiczne ogłoszenie uznając. takich jak jansenizm czy gallikanizm. Paris . Les Editions Ouvrieres. lecz potępienie pism Maurrasa umieszczonych na Indeksie pozostało w mocy. Action Française. L’Action Française devant l’Eglise.. był zgodny z Magisterium Stolicy Apostolskiej. który powstał stycznia r. Henri Charlier. .. Zob. Cambridge University Press. Pi sburgh . Nouvelles Editions Latines. sankcje dotyczące magazynu zostały odwołane przez Piusa XII (zob. ekskomunika jednak została nałożona przez Piusa XI w roku . Michael Su on. np. wielokrotnie wyrażany na łamach „Legionario“. ujmującego swój osąd na temat pism Maurrasa w zdaniu: damnabiles non damnandos. odpowiedź Świętego Penitencjarium z lipca tego samego roku). Berto. stanowi nie dający się zignorować punkt odniesienia.W r. Roger Joseph. „O Legionário” nr . Nie należy być bezwarunkowo entuzjastycznym ani też nadmiernie rygorystycznym.139 Pius X skłaniał się ku potępieniu Maurrasa.” P.K XX Rozważna postawa św. Louis Salleron. Zwolennicy Maurrasa akcentowali drugi człon papieskiego sformułowania. Ambivalent Alliance. London . Action Française e a Liga das Nações. zamknął on tę kontrowersyjną sprawę słowami: „Nie ma większego zła od roszczenia bycia bardziej katolickim od papieża. specjalne wydanie magazynu „Itinéraires“ (nr .. Nationalism. A. Idem. iż pięć książek autorstwa Maurrasa (Chemin de Paradis. Św. Henri Rambaud. 141 Zob. Piusa X. Dominicains français et Action Française. W Piusowym damnabiles zawiera się cała istota jasnego osądu doktrynalnego. dekret Świętego Oficjum z lipca r. Les amants de Venise. który jednakże przedstawia osąd warunkowy. nie pozwalającego żadnemu prawdziwemu katolikowi traktować Maurrasa jako wzoru godnego naśladowania.

też Plinio Corrêa de Oliveira al servizio di un capitolo della do rina sociale della Chiesa: il commento del Magisterio alla „parabola dei talenti”. kraju pozbawionym kultury tradycjonalistycznej w ścisłym tego słowa znaczeniu. 144 Pierwszy włoski przekład książki (dla Edizioni dell’Albero) ukazał się w roku . de Ma ei. 142 . czyli w wierności Kościołowi i dynastiom. „Praca ta – pisał we wstępie Giovanni Cantoni – zawiera wszystkie elementy.142 Jakkolwiek może się to wydawać dziwne. podążając za nauką Antonio Gramsciego. Roma oraz manifest Centro Culturale Lepanto zatytułowany Prodi il Kerensky italiano?. ze wstępem G. 143 Analizy tej ewolucji dostarczają: R. Trzeci. Famiglia. Jednakże we Włoszech. Europejska myśl kontrrewolucyjna streszcza się w formule „Tron i Ołtarz”. wokół zasad Rewolucji i Kontrrewolucji. Przede wszystkim jednak kręgi owe charakteryzowała mentalność defetystyczna. katolicy zaś zostali skierowani ku Partii Chrześcijańsko-Demokratycznej. Cristianità. wydano w roku . gdziekolwiek i w jakiejkolwiek formie się ono pojawia. zdołała wypracować strategię historycznego kompromisu. która w maju roku wyniosła neokomunistów do władzy. opatrzony posłowiem Plinia Corrêi de Oliveira zatytułowanym Rivoluzione e Contro-Rivoluzione vent’anni dopo. L’Italia tra Rivoluzione e Contro-Rivoluzione. też Giovanni Cantoni. Fiducia. Il centro che ci portò a sinistra. La lezione italiana. listopad . Zob. Roma . „Cristianita” nr . które na przestrzeni dziejów ucieleśniały katolicką tradycję. Ufficio Tradizione. a następnie w wyniku inwazji Rzymu w roku . zawiązała się grupa Mentalność ową opisuje niewielka książeczka La mano che estingue. nie mogąca pogodzić się z wojowniczymi i pełnymi nadziei teoriami Rewolucji i Kontrrewolucji. „Il Tempo” oraz „Il Giornale” z maja .R K jącego się w uniwersalizmie i zdolności pojmowania dobra. Cantoniego pt. największy poza Półwyspem Iberyjskim wpływ w Europie Rewolucja i Kontrrewolucja wywarła we Włoszech. które pozwalają nam dostrzec w niej wyraz myślenia kontrrewolucyjnego w dobie kulturowej Rewolucji” (s.143 W ten sposób w kraju wybranym przez Opatrzność na Stolicę Świętego Piotra zabrakło prawdziwie katolickiej inicjatywy politycznej. la voce che addormenta. za to najsilniejsza i najlepiej zorganizowana partia komunistyczna na Zachodzie. Cantoniego zob. Proprieta. Piacenza . ukazał się w roku nakładem „Cristianita”. odpowiedzialnej za przesunięcie powojennego świata katolickiego na lewo. po wyeliminowaniu dynastii sprzed zjednoczenia kraju przez dynastię sabaudzką z Piemontu. Kolejny. przetłumaczonej i wydanej w Piacenzie przez Giovanniego Cantoniego144. Z prac G. rozbrat zaistniały między papiestwem a domem sabaudzkim nie zostawił miejsca dla kontrrewolucyjnego legitymizmu. ). Nawet po upadku monarchii monarchiści zajmowali pozycje liberalno-nacjonalistyczne. Kiedy Włochy znalazły się w kleszczach politycznej agitacji.

Zdaniem brazylijskiego myśliciela. „Gdyby dwudziestowieczny szlachcic miał świadomość tej misji i – ożywiany wiarą oraz umiłowaniem właściwie pojętej tradycji – Centro Culturale Lepanto. 147 Plinio Corrêa de Oliveira. Skoro rewolucja na Sorbonie w roku stała się wybuchem o skali światowej. Amerykańskie Stowarzyszenie Obrony Tradycji. Rodziny i Własności. zagrożenie ze strony islamu ( ).145 . między innymi Centro Culturale Lepanto założone w roku w Rzymie. który zaktywizował zarazki „proletariatyzacji” społeczeństwa. York (PA) . charakterystyczny dla średniowiecza i następnych stuleci. legalizacja związków homoseksualnych ( ) czy współpraca między katolikami a neokomunistami we Włoszech ( ). założone przez autora niniejszej książki w Rzymie w roku . W roku powstało czasopismo „Cristianitá“. Corrêa de Oliveira. jak kardynałowie Mario Luigi Ciappi. Książka została przetłumaczona również na język hiszpański. czy znamienici teologowie: ojciec Raimondo Spiazzi i ojciec Victorino Rodríguez. Zdobyła uznanie rozmaitych osobistości. Alfons Maria Stickler i Bernardino Echeverría. traktat z Maastricht ( ). mógłby się dziś odrodzić wówczas. w: Rewolucja i Kontrrewolucja. mniej ideologicznej. 146 P. włoski i francuski. przejawiającej się raczej w tendencjach. 145 . gdyby szlachta na nowo odnalazła w sobie sens swego historycznego posłannictwa. Silvio Oddi. (z częścią III zaktualizowaną przez samego autora). woli i wrażliwości w celu szybkiego osiągnięcia ostatecznego. Rewolucja i Kontrrewolucja dwadzieścia lat później147 Plinio Corrêa de Oliveira opisuje pojawienie się – już po rewolucji komunistycznej – IV Rewolucji. Szlachta i analogiczne elity tradycyjne w obliczu IV Rewolucji Za ideową kontynuację i rozwinięcie Rewolucji i Kontrrewolucji można uważać książkę Plinia Corrêi de Oliveira zatytułowaną Szlachta i analogiczne elity tradycyjne. podstawowym antidotum na skrajny upadek społeczeństwa może być powrót modelu prezentowanego przez „elity tradycyjne”. która zakłada likwidację starego modelu myślenia. Rewolucja i Kontrrewolucja dwadzieścia lat później. a następnie inne grupy i ruchy inspirowane Rewolucją i Kontrrewolucją.146 W eseju pt. a mianowicie ustanowienia na gruzach cywilizacji chrześcijańskiej „plemiennego” i anarchicznego społeczeństwa posłusznego Księciu Ciemności. rewolucyjnego celu.K XX Alleanza Ca olica. s. jak: nowy konkordat ( ). Rewolucji. Nobreza e elites tradicionais análogas. Tłumaczenie angielskie: Nobility and Analogous Traditional Elites in the Allocutions of Pius XII. zasłynęło we Włoszech oraz w całej Europie z powodu doktrynalnych wystąpień na takie tematy. impuls do stałego doskonalenia.

do protestanckiej rewolucji religijnej. pomimo niezliczonych przeszkód. spychających islam za Morze Śródziemne czy forsujących bramy Jerozolimy pod wodzą Gotfryda de Bouillon. jako niezmiennie zwycięski. albo też doprowadzić do przerażającej rzeczywistości. Na pierwszy rzut oka sprawia on wrażenie wyjątkowo konstruktywnego. iż kamieniami milowymi tego procesu są wyłącznie ruiny? Co zaś generuje ostatnia z owych ruin.R K czynił wszystko. by ją wypełnić. by otworzyć drogę jeszcze innym potworom. On sam jest czystą Destrukcją. oszalały. jaką byłaby migracja hord ze Wschodu na Zachód czy islamskich z Południa na Północ? 148 P. czyż nieprawdą jest. Pod jego naciskiem legł w gruzach dawny Związek Sowiecki – ponury. Corrêa de Oliveira. Jednakże prawdziwa natura owego procesu jest z gruntu niszczycielska. Nobility and Analogous Traditional Elites. które nie dochodzą do skutku. do tego stopnia. Powalił chwiejące się średniowiecze. Proces ów jawi się. która była zalążkiem i przygotowaniem rewolucji francuskiej. które stało się udziałem jego przodków odpierających barbarzyńców. burzliwy świat mieszczański. jeśli nie ogólny zamęt nieustannie grożący nadciągającymi katastrofami. odniósłby zwycięstwo nie mniejsze niż to. s. jeżeli nie zwracamy uwagi na naturę samego procesu. Hinc et nunc. tajemniczy i przegniły niczym dawno spadły z gałęzi owoc. demoliberalnej republiki oraz Socjalistycznej Republiki Radzieckiej. . czy w dalszej perspektywie – rewolucji rosyjskiej roku .”148 W zakończeniu swej ostatniej książki Plinio Corrêa de Oliveira tak oto przedstawia katastroficzną wizję długiego procesu rewolucyjnego: „Proces ten postępuje bezustannie od schyłku i upadku Wieków Średnich do początków radosnego triumfu renesansu. zanikający ancien regime i apoplektyczny. . Te rezultaty istotnie wydają się być „definitywne”. iż jego siłę napędową można by uznać za niezwyciężoną. skoro udało mu się wznieść trzy gmachy: protestanckiej pseudoreformacji. a jego rezultaty – za definitywne. przynosząc w zamian perspektywę nowych katastrof. jeszcze bardziej nieuchronnych i paradoksalnych? Te z kolei także mogą się rozwiać po to tylko.

czy tak się stanie? Czy to będzie wszystko. są również wyjaśniane w świetle psychologii człowieka. zarówno psychologii indywidualnej. Ostatecznie trzeba uznać. wybitnego kanonistę ze zgromadzenia klaretynów. Ludzkie działania i reakcje. który wykorzystuje wielu z nich jako naiwnych głupców lub «towarzyszy podróży». tak. począwszy od dekadencji w końcu średniowiecza. Ci ostatni powinni nauczyć się z niego. aż do ateistycznego komunizmu. którzy uważają się za prawdziwych katolików. konsultanta rozlicznych watykańskich dykasterii. s. ci pierwsi powinni czuć się utwierdzeni i umocnieni w swej wierze oraz psychologicznie i duchowo uodpornieni na ten przebiegły proces. jak i psychologii zbiorowości. poprzez poganizujący renesans i pseudo-reformację. którym brak wiary. dalej straszliwą rewolucję francuską. ponurego widnokręgu. szczegółowa analiza dokonana przez ojca Anastasio Gutiérreza. że zbawienie można znaleźć jedynie w Jezusie Chrystusie i Jego Kościele. Analiza procesu rewolucyjnego zawarta w tej książce jest bardzo odkrywcza i robi ogromne wrażenie dzięki swojemu realizmowi i głębokiemu zrozumieniu historii. aby przeniknęły sumienia nie tylko tych. których ta analiza dotyczy. że istnieje ktoś.K XX Któż to wie. Opinia wybitnego teologa współczesnego na temat Rewolucji i Kontrrewolucji Wśród opinii formułowanych na temat Rewolucji i Kontrrewolucji szczególną uwagę zwraca pogłębiona. zdolny wzbudzić najtrwalszą ufność. czy też wydarzy się coś jeszcze gorszego? Taka wizja zniechęciłaby wszystkich. - . słyszą już głos dobiegający spoza zmąconego. Pisze on między innymi: „Rewolucja i Kontrrewolucja stanowi mistrzowskie dzieło. kto kieruje tą głęboką i systematyczną 149 Ibidem. którego nauki powinny być szeroko rozpowszechniane. Autor nie ogranicza się jedynie do zewnętrznej analizy historii. którzy ją posiadają. mówi: «W końcu jednak moje Niepokalane Serce zatriumfuje!”149 . lecz – powiedziałbym nawet więcej – wszystkich ludzi dobrej woli. Jednakże ci. . Głos ten.

to najprawdopodobniej nie skutkowałyby one tak stałym. politycznych. w najlepszym znaczeniu tego słowa. dalszą możliwą ewolucję działalności rewolucyjnej i. aby przynajmniej elity stały się w pełni świadome przygniatającej rzeczywistości. . że jest to prorocze dzieło. które sprzyjają Rewolucji. W sumie odważę się na stwierdzenie.lecz gdyby nie było kogoś trzymającego lejce tych nieuporządkowanych tendencji i sprytnie je koordynującego. Corrêa de Oliveira. chociaż z wielką ostrożnością w swych prognozach i w trybie hipotetycznym. Rewolucja i Kontrrewolucja. Powinno być ono wykładane w kościelnych ośrodkach wyższego kształcenia. o której – jestem przekonany – nie mają jasnego pojęcia. por. konsekwentnie kontynuowane.pycha i zmysłowość .”150 Anastasio Gutiérrez CMF.R K dechrystianizacją. korzysta nawet ze wzlotów i upadków wywołanych oporem i naturalną «reakcją» sił przeciwnych. psychologicznych i perspektywicznych obserwacji. 150 września . Zawiera ono wiele trafnych socjologicznych. . (…) Książka ta jest autentycznym wytworem chrześcijańskiej mądrości. oraz te. sprawnym i systematycznym działaniem. z których wiele zasługiwałoby na antologię. które mogłyby i powinny być stosowane w powszechnej strategii kontrrewolucyjnej. kontrrewolucyjnej. w dalszej kolejności. s. Wiele z nich uwypukla inteligentne «taktyki».. Dzieło to przewiduje również. Człowiek wprawdzie skłania się ku złu . które. list do Juana Miguela Montesa z P.

.

. a w dalszej kolejności jako uzupełniające się składniki bezpieczeństwa. wiceprezesem zaś. był prof. . s.2 Trzy słowa: Tradycja. Ekwadorze ( ).Rozdział V T . we Włoszech ( ). Pius XII. Hiszpanii ( ). Fernando Furquim de Almeida ( ). również do śmierci. Kostaryce ( ).. Familia e Propriedade. 3 Jej „podstawowe założenia – stwierdza Pius XII – od zawsze pozostają niezmienne: rodzina i własność jako fundament zabezpieczenia bytu.” . nierozerwalny blok… Osiągnąwszy pełnię dojrzałości Plinio Corrêa de Oliveira postanowił nadać skupionej wokół niego i podzielającej jego ideały rodzinie duchowej formę stowarzyszenia. lipca roku w São Paulo założone zostało Sociedade Brasileira de Defensa da Tradição. Wielkiej Brytanii ( ). Portugalii ( ). A z odwagą – zwycięstwo.1 pierwsze z serii inspirowanych jego myślą stowarzyszeń powstających stopniowo na pięciu kontynentach. . 2 Biura TFP czy też bliźniacze instytucje powstały w Argentynie. Kanadzie ( ). Niemczech. Francji. grudnia r. W walce – duma i odwaga. Japonii i Gwatemali ( ). lokalnych instytucji i związków zawodowych. XVII.R . Nowej Zelandii ( ). Kolumbii. Boliwii. Peru ( ).. w: DR. streszczają koncepcję świata w ujęciu Plinia Corrêi de Oliveira. Polsce ( ).3 1 Początek publicznej działalności TFP datuje się na lipca r. kiedy stowarzyszenie oficjalnie przejęło całość działań do tej pory kontrolowanych zarówno osobiście przez profesora Plinia Corrêę de Oliveira. w Paragwaju ( ). która z kolei stanowi odbicie założeń nauki społecznej Kościoła. na Filipinach ( ). Rodzina. Wenezueli. a w końcu – państwa”. tworzące nazwę stowarzyszenia. Urugwaju ( ). w Republice Południowej Afryki ( ). jak i przez jego współpracowników z grupy związanej z „Catolicismo”. Indiach ( ). W obliczu wroga – roztropność.W „W idealizmie – gorliwość. radiowe przemówienie na Boże Narodzenie. W manierach – kurtuazja. Chile. Własność. Stanach Zjednoczonych ( ). Australii ( ). Spójny. W działaniu – bezbrzeżne poświęcenie. t. Plinio Corrêa de Oliveira do śmierci pozostał prezesem brazylijskiego TFP.

przemówienie z stycznia r. tradycja to suma przeszłości i spokrewnionej z nią teraźniejszości. równie żwawy. Naturalnym środowiskiem dla przekazywania i rozwoju wartości jest rodzina. którą reprezentujemy.. która zagwarantuje jej życie i wolność. iż prawdziwy postęp nie istnieje w oderwaniu od tradycji. w: Szlachta i analogiczne elity tradycyjne.. TFP. Corrêa de Oliveira.. Gorejącą życiem przyrodzonym i nadprzyrodzonym. lecz przekazywanie spuścizny wartości z pokolenia na pokolenie. jest tradycją katolicką.K XX Prawdziwa tradycja – pisze brazylijski myśliciel – zakłada dwie zasady: „a) każdy autentyczny i żywy porządek rzeczy posiada trwały wewnętrzny impuls ku poprawie i doskonałości. Jak sama nazwa wskazuje. XIII. lecz nie identyczne. Podczas gdy postęp oznacza jedynie posuwanie się naprzód. którą jeden uczestnik sztafety podaje drugiemu. tradycja również odnosi się do marszu naprzód. Zob. lipiec-wrzesień . lecz jego harmonijną kontynuacją. „Catolicismo”. jednak marsz ten jest ciągły. też Idem. w: „Znak”. „Folha de S. nie oznacza zatem zwykłego przywiązania do przeszłości. iż „zawsze musi nietykalnym pozostać naturalne prawo do posiadania prywatnej własności i do przekazywania jej drogą spadku. bez zatrzymywania się czy zwalniania biegu. pochodnia.7 Rodzina z kolei do przetrwania i rozwoju potrzebuje materialnej bazy. Z tego powodu Pius XI w encyklice Quadragesimo anno stwierdza. Nobility and Analogous Traditional Elites. a państwo nie może tego prawa niszczyć”. w: DR. 7 Pius XII.”4 Tradycja. Corrêa de Oliveira. .”6 Wszystko.. skokiem w ciemność. krok po kroku.. s. lecz na ich utrwalaniu i kontynuowaniu w drodze ku górze. „Samo słowo jest etymologicznie jednoznaczne z postępem czy też ruchem do przodu – jednoznaczne. ku niepewnej przyszłości. t.8 P. s. Tradycja i postęp do tego stopnia harmonijnie wzajemnie się uzupełniają. luty . 4 . Paulo”. Dzisiaj nie powinno być zaprzeczeniem wczoraj. iż jak tradycja bez postępu stanowiłaby pojęciową sprzeczność. nie polega na zrywaniu powiązań. s. tradycja to dar przekazywany z pokolenia na pokolenie. co spokojny.5 „Tradycja. s. od łacińskiego tradere. 5 Pius XII wyraźnie uczy. III . 6 P. nr . Przemówienie do francuskich ojców rodzin z września r.. 8 Pius XI. co żyje. która – jak naucza Kościół – stanowi „podstawową komórkę i element składowy społeczności państwa”. Encyklika Quadragesimo anno z maja r. tak postęp bez tradycji byłby propozycją nierozważną. . nr . Krótko mówiąc. Tradição. potrzebuje do rozwoju sprzyjającego środowiska. . Jest tradycją w pełni żywą. . b) z tego powodu prawdziwy postęp nie jest niszczeniem ale dodawaniem. i przebiega zgodnie z prawami życiowymi (…).” Przemówienie do rzymskiej szlachty i arystokracji z stycznia r.

których podstawowe założenia – według rosyjskiego matematyka. Jezus i potrójna kontestacja). 10 Igor Chafarewitch. który można jedynie przyjąć lub odrzucić. La Casa di Matriona. ale rozdzielić jego elementów składowych się nie da. Fleurus. . s. s. Własność. Jésus et la triple contestation. 11 P. likwidacja społecznej hierarchii. zauważa: „Niektórych powierzchownych obserwatorów zdumiewać może trójmian tradycja-rodzina-własność. Paris . włoskie. c) zniszczenie religii. . Tradition. haseł i muzyki przyciągali na ulicach uwagę przechodniów. Igora Szafarewicza10 – dają się streścić w następujących punktach: a) zniesienie własności prywatnej. Nobility and Analogous Traditional Elites. najbardziej ruchliwej i zatłoczonej arterii Max Delespesse. Jésus et la triple contestation (Tradycja. słynny belgijski progresywista. W istocie jednak związek tych trzech terminów nie jest bynajmniej przypadkowy. b) likwidacja rodziny. rodzina i własność składają się na spójny blok. Formuła TFP – jak wskazuje Plinio Corrêa de Oliveira – zawiera „trzy wielkie zasady zanegowane przez współczesny kolektywizm”.11 . jako że elementy owe zazwyczaj nie idą ze sobą w parze. Nowe metody apostolatu Zarówno brazylijskie TFP. w swej książce pod znamiennym tytułem Tradition. Famille.W Max Delespese. 9 . s. Od samego początku swej działalności TFP musiało zmagać się ze spiskiem milczenia ze strony mass-mediów wobec jego inicjatyw. Famille. Corrêa de Oliveira. W celu bezpośredniego dotarcia do opinii publicznej Plinio Corrêa de Oliveira wymyślił wielkie kampanie reklamowe. (…) Tradycja.. marca roku na Viaduto do Chá. jak i inne stowarzyszenia inspirowane myślą Plinia Corrêi de Oliveira. ale także zaskakująco nowatorskie metody apostolatu. . który przeciwstawił im nie mniej znaczący trójmian: „umasowienie – niewolnictwo – głód”. tłum. Rodzina.R . charakteryzuje nie tylko spójność wizji świata.”9 Najbardziej radykalne w naszych czasach odrzucenie owego bloku doktrynalnego dokonało się w socjalizmie i komunizmie. transparentów. Il socialismo come fenomeno storico mondiale. Propriété. Propriété.T . Milan . podczas których młodzi członkowie TFP za pomocą megafonów. d) równość.

dyrektor brazylijskiego TFP. osobiście zaprojektowane przez Doktora Plinio. wywołany łaską przy okazji jakiegoś zewnętrznego lub wewnętrznego wydarzenia. Plinio Corrêa de Oliveira nieustannie podkreślał wagę owego „apostolatu ze sztandarem”.. Te właśnie sztandary i kapy stanowią na całym świecie motyw wyróżniający publiczną działalność apostolską TFP. s. W ten sposób. wypełnionych atmosferą powagi i duchem nadprzyrodzoności. musi przenikać życie wewnętrzne – warunek owocnego działania.14 Wielki rozwój aktywności zewnętrznej zrodził wśród członków TFP pragnienie posiadania obszarów szczególnej ciszy. „Catolicismo”. obok tradycyjnych centrów działalności powstały „pustelnie”. ogarnął go na widok panującego tam ducha nadprzyrodzoności taki entuzjazm. po raz pierwszy pojawiły się wielkie czerwone sztandary. by Rewolucję zwalczać nie tylko na polu idei. ale także na głębszym poziomie tendencji. w jaki sposób instytucję katolicką. zmarły w r. która chce być godna tej nazwy. Chautard.13 Dom Chautard poucza.K XX São Paulo. . nr . o której pisze w swych listach św. w którym pracował. . styczeń . The Soul of Apostolate. że zaczął ów termin stosować w języku codziennym w odniesieniu do biura.. Corrêa de Oliveira. stanowiło odpowiedź na nieustannie podkreślane przez Doktora Plinio wymaganie. Obstáculo à corrida para o caos. charakteryzujące się szerokim zastosowaniem medytacji oraz precyzyjną regułą życia.12 W procesie nawrócenia istotną rolę odgrywa nie tylko czynnik logiczny. 14 Dom J. Powstanie owych „oaz”.” Rewolucja i Kontrrewolucja. ale także czynniki psychologiczne i nadprzyrodzone. 12 . ponieważ to przede wszystkim łaska Boża działa w duszy człowieka pociągając go ku przylgnięciu do prawdy i ku praktykowaniu cnót. Paweł. zdrowy wstrząs symbolizujący kontrofensywę dobra”. . a w roku doszły do nich czerwone kapy. W tym samym wymiarze mieści się wprowadzenie przezeń – w momencie rozprzestrzeniania się Rewolucji poprzez kontrkulturowe P. że wielkie nawrócenia zwykle zdarzają się poprzez gwałtowny wstrząs duszy. To w rzeczy samej poprzez „wstrząs” łaski dokonuje się przemiana człowieka dawnego w człowieka nowego.-B. Zgodnie z doświadczeniem historii – pisze Plinio Corrêa de Oliveira – „wygląda na to. który „wywołuje w opinii publicznej ożywiający. 15 Określenie „pustelnia” wprowadził Fabio Vidigal Xavier de Silveira. Kiedy na kilka lat przed śmiercią zwiedzał on słynną pustelnię „delle Carceri” w Asyżu.15 czyli miejsca przeznaczone do nauki i modlitwy. s. na których prężył się złoty lew. 13 Ef . na których mogliby oni wznosić duchowy wał ochronny zabezpieczający przed przesadną aktywnością.

Od października r. ani tym bardziej do wojskowych mundurów. M. których znaczenie symboliczne zbliżone było do czerwonych kap używanych podczas wystąpień publicznych. w ostatnich latach podjęta została nowa forma apostolatu: Correspondentes e Esclarecedores (Wspierający i Przyjaciele). jak i pochodzącej z wielu innych części świata. w których grupy młodych ludzi podróżując z jednego końca ogromnego kraju na drugi realizowały apostolstwo „objazdowe”. s. Musimy za każdym razem na nowo dawać dobry przykład. Oryginalnym sposobem propagowania idei była wymyślona przez Plinia Corrêę de Oliveira metoda „karawan”. Flaksman. II. Owe kursy formacyjne. w: DHBB. jasno zarazem wykładając przeciwną mu naukę katolicką. potwierdził słuszność inicjatywy Doktora Plinio. 16 . stały się nieocenioną okazją wzajemnego poznania. wymiany opinii i przeżycia prawdziwie braterskiej atmosfery. Musi to czynić prawdziwy Kontrrewolucjonista w obliczu zatracenia.). D.W ruchy hippisów i punków – specjalnych „strojów ceremonialnych” ze szkaplerzem Matki Bożej z Góry Karmel oraz z krzyżem św.R . ze strony członków i wolontariuszy. tak olbrzymi w skali Ameryki Południowej.16 Plinio Corrêa de Oliveira w następujący sposób określił rolę wspierających: „Misją naszych wspierających jest walczyć w wielkiej batalii o opinię publiczną własnym przykładem. Nakład tych publikacji. Conferencia Nacional dos Bispos do Brasil (CNBB). umożliwiające kontakt z szeroką publicznością bez filtra narzucanego przez media. nosi się przy specjalnych okazjach w celu okazania ducha rycerskiego sprzeciwiającego się współczesnej degeneracji moralnej. przeznaczone dla młodzieży zarówno brazylijskiej. wiedzieć.” (ibidem. z powodu oryginalnego stylu nie dające się porównać ani do tradycyjnych szat duchownych. watykański sekretarz stanu i przyszły papież Paweł VI. 17 Zob. Obok zaangażowania. ku któremu zmierza współczesny świat. s. Kornis.T . Stroje te. w sposób znaczący wpłynął na decyzję Piusa XII o udzieleniu aprobaty tej organizacji. do roku „karawany” przejechały w sumie kilometrów po całym obszarze Brazylii. Przez wiele lat TFP regularnie prowadziło Tygodnie Studiów nad Formacją Antykomunistyczną (SEFAC). zachowaniem i wszystkim. powtarzać te same słowa. co emanuje z ich prawdziwie katolickiej postawy. przeprowadzając kampanii w miastach wszystkich stanów i rozprowadzając książek oraz broszur wydanych przez stowarzyszenie. jak wyrażać nasze ideały i wysoko wznosić nasze sztandary” (spotkanie z wspierającymi września r. „Arcybiskup Giovanni Montini. podczas których dokonywano – w formie konferencji przygotowanych za pomocą środków audiowizualnych – precyzyjnej krytyki komunizmu. t. w ścisłym sensie tego słowa. Jakuba. My to czynimy. . ). Było to całkowicie nowe narzędzie popularyzacji idei TFP.

Les Editions de l’Atelier.18 Począwszy od roku owa organizacja biskupów. dobroczynności i pracy społecznej” na terytorium całego kraju. s. Ewolucja brazylijskiego duchowieństwa w kierunku lewicy i narodziny CNBB października roku dwudziestu arcybiskupów spotkało się w Rio de Janeiro celem założenia Confêrencia Nacional dos Bispos do Brasil (CNBB). TFP uzyskało nowe skuteczne narzędzia apostolskie. W jego osobie wyraża się cała ewolucja Kościoła zmierzająca do zerwania z tradycyjnym porządkiem społecznym. Niektóre z kampanii urządzanych przez stowarzyszenie zdołały nawet zainspirować narodziny nowych nurtów myślowych i radykalnie zmienić sytuację na rozmaitych polach. . Desclée de Brouver. za sprawą nowego nuncjusza apostolskiego.” Charles Antoine. jak również dotyczących miłosierdzia. dzięki nowoczesnej technice bezpośredniego kontaktu drogą pocztową. lutego . Naissance du militarisme. Richard Marin.K XX Ci ostatni rozprzestrzeniają dzieło Kontrrewolucji we własnych rodzinach i środowiskach zawodowych. „W episkopalnym kalejdoskopie biskup Câmara jest tym. Zob. Paris . pol. umożliwiającej komunikację z dziesiątkami tysięcy wspierających. Roma . „charyzmatycznej” roli. Pod koniec lat osiemdziesiątych. zdobywszy dominację w poszczególnych diecezjach. której zadaniem miało być „koordynowanie i subsydiowanie działań ukierunkowanych religijnie. Jaime Câmarze. „O Povo” z Fortaleza. jaka przysługuje biskupowi Rio kard. któremu powierzono prace przygotowawcze nad projektem CNBB. do wyd. 19 Jeden z jej dostojników. Armando Lombardiego ( ). o wiele większą władzę od tej. s. La Iglesia del Brasil y el compromiso social. choć nie oficjalnie. przynajmniej częściowo. . który faworyzował w nominacjach biskupich księży o nastawieniu 18 Sergio Bernal. najważniejszej postaci Kościoła brazylijskiego”. kardynał Aloisio Lorscheider.19 Wewnątrz niej natomiast biskup Câmara20 jawił się jako postać predestynowana do objęcia. 20 Biskup Helder Câmara (nieżyjący już dzisiaj – przyp.in. stała się nieoficjalnym „głosem” Kościoła w Brazylii. . jaką uprzednio – w procesie religijnej odnowy lat trzydziestych – odegrał kardynał Leme.17 Pierwszym jej sekretarzem został biskup pomocniczy Rio de Janeiro. Helder Câmara. . określił ją wręcz mianem nieoficjalnego rzecznika Wikariusza Chrystusowego. który dzierży sztandar (…). Paris . s. Jednak w drugiej połowie lat pięćdziesiątych rozpoczął się w brazylijskim episkopacie „zwrot na lewo” – m. Les puissants et les pauvres. Dom Helder Câmara. Pontificia Universita Gregoriana. . L’Eglise et le pouvoir au Brésil.) „odtąd dzierży faktycznie.

University of Texas Press.” Marcio Moreira Alves. czyli od początku pontyfikatu Jana XXIII. biskup Lombardi co tydzień spotykał się z biskupem Câmarą oraz uczestniczył w kilku spotkaniach CNBB. Edições Paulinas. zwołana przez biskupa Heldera Câmarę do Campina Grande (Paraíba). José Oscar Beozzo. J. od tamtej pory. Pétropolis . arcybiskupstw i prałatur. s. Marin. s. A Igreja e a política no Brasil. D. s. która mogłaby się dokonać za sprawą CNBB. . A Igreja no Brasil. odkryła szerzącą się w kraju „okropną niesprawiedliwość” i ogłosiła. Antoine.”24 Pod koniec lat sześćdziesiątych grupa teologów południowoamerykańskich „Przekonany o potrzebie odnowy miejscowego Kościoła.21 W maju roku konferencja biskupów z północnego wschodu. Cortez Editora. że biskupi staną „po stronie uciskanych. C. s. . . Editora Brasiliense. wyznaczającym początek nuncjatury arcybiskupa Lombardiego. „Wielki przyjaciel biskupa Heldera Câmary. aby współpracować z nimi w dziele awansu i odkupienia”. podczas których wspierał najbardziej awangardowe deklaracje socjalne. czerwiec-lipiec . O. F. nominowanego w roku . z inicjatywy biskupa Câmary. Les révolutions d’Amérique Latine. w: A Igreja Latino-Americana às vésperas do Concilio. Vozes. 23 Zob.23 „Punkt wyjścia dla procesu wdzierania się polityki do serca instytucji kościelnych – pisze Pierre Vayssière – znajdujemy w CELAM. którego wystąpienie przewidziano na zakończenie obrad. z którym co tydzień jadał obiad. W czasie owych dziesięciu lat sakrę otrzymało biskupów i arcybiskupów. . za wyjątkiem biskupa José Angelo Neto. przewodniczył podczas swej nuncjatury utworzeniu diecezji. .. Regis de Moraís. Rady Episkopatów Ameryki Łacińskiej (CELAM) oraz rewolucja kubańska roku . De João XXIII a João Paulo II de Medellin a Santo Domingo. wszyscy biskupi charakteryzowali się poglądami jawnie progresywistycznymi (ibidem). stworzonym w roku z inicjatywy biskupa Heldera Câmary. L&PM Editores.R . „Etudes” nr . Kornis. s. L’épiscopat brésilien dans les décennies du dévelopment.” M. Już podczas pierwszych swych zebrań w Bélem ( ) i Aparecida ( ) CNBB postulowała „reformę rolną”. São Paulo . São Paulo . Flaksman. Conferencia Nacional dos Bispos do Brasil (CNBB).. The Church in Brazil.T . A Igreja nas bases en tempo de transição ( ). 24 Pierre Vayssière. Marcio Moreira Alves zauważa. odbyta w obecności prezydenta republiki.. iż wszystkie nominacje biskupów konserwatywnych miały miejsce przed rokiem . 22 R. Beozzo. też J. cit. organie służącym połączeniu różnych episkopatów kontynentu. Thomas C. Paris . Kubitschka. Sco Mainwaring (red. A Igreja do Brasil.22 Kwestia „sprawiedliwości społecznej” i „reformy rolnej” uczyniona została mocnym punktem CNBB. którzy tworzą dziś większość miejscowego episkopatu. Austin . szczególnie od roku .). wierny sojusznik propagatorów nowych strategii w brazylijskim katolicyzmie.W progresywistycznym. op. . zob. Porto Allegre . Paulo José Krischke. Po założeniu CNBB na działalność brazylijskiej hierarchii wywarły wpływ dwa wydarzenia wagi kontynentalnej: utworzenie w roku . 21 . Bruneau. São Paulo . Seuil. Os bispos e a política no Brasil. współpracujących z biskupem Helder Câmarą w dziele przygotowania „postępowych” postaw społecznych. s..

s. w obecności Pawła VI. . doprowadzając cały kontynent na krawędź chaosu. Vayssière.” R. którzy położyli fundamenty pod teologię wyzwolenia. Oscar Romero w Salwadorze. absolwent uniwersytetu w Louvain. s. „reprezentującej w wyobraźni latynoamerykańskiej paradygmat każdej przyszłej rewolucji”. s. W tej sytuacji teolog stawał się – zgodnie z formułą Gramsciego – „organicznym intelektualistą proletariatu”. Na temat teologii wyzwolenia zob.. nr . . . przedstawiał misję Jezusa Chrystusa przede wszystkim jako dzieło wyzwolenia społecznego i politycznego. przyczynił się do rozwoju teologii wyzwolenia”. nr . Oprócz biskupa Câmary merytoryczny i organizacyjny rozwój ruchu wsparli tacy biskupi. ks. 25 . Alfonso Lopez Trujillo. przywołuje się nazwiska jezuitów Jona Sobrino i Juana L. Spośród teologów. Madrid . Zambrano Camader w Kolumbii.. Speiro.27 z podstawową funkcją przybliżania „królestwa sprawiedliwości na ziemi”. El intelectual orgánico según Gramsci y el teologo da la liberación en América Latina. wyrażający pragnienie zastosowania dyrektyw Soboru Watykańskiego II w Ameryce Łacińskiej. El marxismo en la teologia.28 Ten sam okres był świadkiem rewolucji kubańskiej. . I teologi della liberazione. Acquisizioni e compiti della teologia latino-americana. zdołała objąć około dwadzieścia krajów Ameryki Środkowej i Południowej. BAC.. a działającej „jak detonator zdolny wywołać gigantyczną eksplozję. ogromnie. Vidales. Ba ista Mondin. . przynosząc Ameryce Łacińskiej drugą niepodległość”. .29 Rewolucyjna partyzantka. „Christianismo y Sociedad” (Meksyk). a także biskupa Heldera Câmary. De Medellin a Puebla. Editorial Catolica. Urodzony w r. Jako narzędzia „wyzwolenia klas uciskanych” nurt ów używał nauk społecznych. Madrid . 26 Zob. franciszkanina Leonardo Boffa. kwiecień . zwłaszcza zaś metodologii marksistowskiej. tłumaczenie włoskie. I teologi della liberazione. La clergé en révolte. .26 Nowy prąd teologiczny. zgodnie z planem Castro i Guevary. „To podczas konferencji CELAM w Medellin teologia wyzwolenia uzyskała prawa obywatelskie. Brescia ). „La Nouvelle Revue Internationale”. . s. . s. słowem i działaniem. ojciec Gutiérrez przez wiele lat pełnił funkcję visiting professor Uniwersytetu Michigan wywierając – jak zauważa Pierre Vayssière – doniosły wpływ na świat uniwersytecki Ameryki Północnej.25 której duch przeniknął II Zgromadzenie Generalne CELAM obradujące w roku w Medellin. „Concilium” nr . Segundo. 29 P. „który choć nie był zawodowym teologiem. Sergio Méndez Arceo i Samuel Ruiz w Meksyku. B. której fala wstrząsowa o zasięgu kontynentalnym wywróci konserwatywne reżimy. Mondin.. 27 José Francisco Gómez. jak Leonidas Proaño w Ekwadorze. Borla. Les révolutions d’Amérique Latine. Milano . Queriniana. s. Michał Poradowski. Gustava Gutiérreza (Teologia Della Liberazione. s. . Madrid . 28 Alvaro Delgado.K XX rozpoczęła formułowanie „teologii wyzwolenia”. La Iglesia ante el proceso di liberación. W życiu religijno-społecznym Brazylii i całej Ameryki Łacińskiej lewicowe tendencje religijne rozprzestrzeniły się gwałtownie w procesie Po raz pierwszy została ona w sposób systematyczny sformułowana w roku przez peruwiańskiego teologa. też Armando Bandera OP.

„Catolicismo” nr . Z dwóch stowarzyszeń studenckich Akcji Katolickiej. Cyt. São Paulo oraz Mônica Kornis. Vozes. „Trudno wykazać różnicę między tego typu postawą a oficjalnymi wytycznymi partii marksistowskich. którzy przy różnych okazjach wahają się pomiędzy aprobatą dla postaw reakcyjnych a poparciem dla postulatów progresywistycznych.. konserwatystów i liberałów. .33 Zamierzała ona stanąć ramię w ramię z „nurtem socjalistycznym przekształcającym nowoczesną historię” poprzez uznanie „awangardowej roli rewolucji radzieckiej”. . .31 zrodziła się nowa organizacja. orędujący za socjalizmem i „brazylijską rewolucją”. t. świeckich). Editora Alfa-Omega. XV. placówek opieki społecznej itp..T . 32 Zob. w: Quintín Aldea.32 opowiadająca się za otwartą akcją rewolucyjną. hasło Ação Popular (AP). s. JUC oraz JEC (Juventude Estudantil Católica). I. a wraz z końcem działalności ACB w roku zostały faktycznie rozwiązane. . w: DHBB. Arantes. s. Ação Popular.). marzec . s. uważane przez swego założyciela za prawowitą kontynuację dawnego ruchu katolickiego i pozostające w absolutnej wierności odwiecznemu Magisterium Kościoła. Krischke. Presencia de la Iglesia en la sociedad brasileña. Lima. Życie religijne Brazylii – według współczesnego historyka – poczęło oscylować między dwoma biegunami: progresywistycznym oraz reprezentowanym przez TFP.W „wspartym przez członków episkopatu oraz Akcji Katolickiej w środowiskach robotniczych i uniwersyteckich. zaś jej głównym ideologiem – jezuita. Historia da Ação Popular da JUC ao PC do B. .35 Michael Sieviernich. ukierunkowaną na zburzenie fundamentów społeczeństwa brazylijskiego. Pierwszym koordynatorem krajowym nowej organizacji został Herbert José de Souza. Różnica jednak istnieje w fakcie. logiczną konsekwencję zwalczanego przez siebie w latach trzydziestych i czterdziestych progresywizmu. Aloizio Augusto Barbosa Torres. Miało mu się sprzeciwiać TFP. Próbuje mobilizować lud poprzez rozwijanie jego świadomości co do kapitalizmu (krajowego i międzynarodowego) oraz feudalizmu”. . za: P. Ação Popular. „Pomiędzy tymi dwoma grupami stoi większość społeczeństwa chrześcijańskiego (biskupów. Dora Flaksman. Editorial Herder. Haroldo Lima.” Ibidem. t. s. .R .30 Z początkiem roku w łonie Juventude Universitaria Católica (JUC) zaaprobowano dokument nazwany „Estatuto Ideológico” (Statut Ideologiczny). w: DSp. iż postawa taka znajduje początek w sferach wywierających wpływ na lud za pośrednictwem rozległej sieci instytucji kościelnych: parafii. s. X. Eduardo Cardenas (red. a uwidocznionym w powstaniu Podstawowych Wspólnot Kościelnych”. który zresztą wcześniej przewidział. szkół. kapłanów. 35 Oscar de Figuereido Lustosa OP. s. A. zostały uznane przez hierarchię kościelną w roku . Théologie de la Libération. 33 Zob. 30 31 . Dokument Podstawowy ze stycznia stanowił: „Ação Popular optuje za polityką rewolucyjnego przygotowania. A Igreja e as crises políticas no Brasil. Barcelona . op. Manual de Historia de la Iglesia. Petropolis . cit. JUC i JEC – stowarzyszenia studenckie działające w ramach brazylijskiej Akcji Katolickiej (ACB). Capítulo deplorável na historia do Brasil Católico. J. Henrique de Lima Vaz. 34 H.34 Plinio Corrêa de Oliveira dostrzegał w tym marszu.” (ibidem). Aldo Arantes. t.

36 Na początku lat sześćdziesiątych odsetek ziemi pozostającej w rękach władz był znacznie większy. Taki sposób prezentacji problemu opierał się na fałszywych przesłankach doktrynalnych i równie fałszywej wizji socjo-ekonomicznej sytuacji Brazylii. Brasília . bądź to federalnych.36 Stąd też. W istocie największy nieproduktywny obszar Brazylii i zarazem całego świata składa się z niezmierzonego areału należącego do państwa. przyjęto szczególnie przychylnie w kręgach lewicy katolickiej oraz w środowiskach uniwersyteckich i inteligencji związanej z mediami oraz wyższą finansjerą. . Ideę „reformy rolnej”. 37 Zob. Gráfica Brasiliana. Zyskał on poparcie CNBB. trudno zrozumieć (chyba że przez pryzmat ideologii marksistowskiej) „reformę rolną”. które pomimo wszelkich trudności uczyniły Brazylię drugim po Stanach Zjednoczonych producentem żywności na świecie. Lewicowa propaganda przedstawiała sytuację na wsi jako „wybuchową” z powodu niezadowolenia robotników rolnych. której od lat dwudziestych domagała się partia komunistyczna. co w konsekwencji miało doprowadzić kraj do głodu. która domaga się nie parcelacji ziemi państwowej.K XX .37 Sojusz tychże sił w roku przyniósł – zaproponowany przez reprezentującego chrześcijańskich demokratów gubernatora stanu São Paulo. „Reformę rolną” przedstawiano jako jedyny sposób zaspokojenia elementarnych wymagań sprawiedliwości stłamszonej przez posiadaczy. Celem akcji miała być eliminacja wszelkiej formy wielkiej i średniej własności wiejskiej oraz redukcja posiadanego areału do minimum. Żądała także wywłaszczenia tak zwanych nieproduktywnych właścicieli ziemskich z latyfundiów w celu podziału ich ziemi pomiędzy robotników rolnych. Gileno De Carli. Carvalho Pinto – projekt „rewizji ziemskiej”. lecz konfiskaty majątków prywatnych. kraj wielkich nieproduktywnych latyfundiów i nędznych favelas (slumsów) na obrzeżach bogatych dzielnic wielkich miast. „Reforma rolna”: kwestia sumienia Od początku lat pięćdziesiątych tendencyjna kampania zorganizowana przez inspirowane myśleniem marksistowskim niektóre media ukazywała Brazylię jako kraj niesprawiedliwości i braku społecznej równowagi. bądź stanowych czy municypalnych. História da Reforma Agraria. Około pięćdziesięciu procent terytorium Brazylii stanowią tereny należące do władz krajowych.

41 Tej treści dokument głównej komisji CNBB opublikowano kwietnia. oznajmił. Maria Teresa Goulart. Zasięg dyskusji nad nią rozciągał się od miejskich placów. Editora Vera Cruz. Câmara. To była jego idée fixe” – wspomina wdowa. kol. . Hiszpanii ( ) i Kolumbii ( ). Żył dla niej. W swym wystąpieniu przed Kongresem w marcu r. . Questão de Consciência. dowodziła. lipiec . o charakterze czysto technicznym. zaś istnienie wielkiej własności ziemskiej w żaden sposób nie ogranicza możliwości brazylijskiej gospodarki. Editions Paulinas. „La Documentation Catholique”. hasło Mariety de Morais Ferreiry i Césara Benjamima w: DHBB. radio i telewizję. „Książka spowodowała wstrząs nie tylko w Brazylii.38 Pierwszą jej część napisał sam Doktor Plinio. podatków oraz „reformy rolnej. 40 Na temat João Goularta ( ) zob. . Zob. praca zbiorowa. nr . Antônio de Castro Mayerowi. Luiz Mendonça de Freitas. s. IV . można zatem uznać ich za współautorów. s. Łączny jej nakład wyniósł blisko egzemplarzy. poprzez prasę. t.41 Brazylijska opinia publiczna nie podążyła jednakże śladem swych biskupów po tej Zob. zamierzający reformę rolną uczynić „mocnym punktem” swego programu politycznego.R . ale także rozwój kraju. ale także w światowej prasie. Helder Câmara. Paulo”. Québec . którą określił mianem „idei porywającej swą nieprzepartą siłą” (Przesłanie do Kongresu Narodowego. wielkiej brazylijskiej aspiracji”. Część ta. Ci sami autorzy przygotowali wkrótce pozytywny program polityki rolnej zatytułowany Deklaracja Morro Alto.W listopada roku obszerny manifest zamieszczony na pierwszych stronach najważniejszych brazylijskich gazet anonsował publikację książki Plinia Corrêi de Oliveira zatytułowanej Reforma Agraria – Questão de Consciência (Reforma rolna – kwestia sumienia). l’évêque rogue?. wydany dwukrotnie w Portugalii. a jego tekst przedłożony został do recenzji z teologicznego punktu widzenia biskupowi Campos. aż do sal parlamentu. „Reformy rolnej nie sposób dłużej odkładać (…) inne reformy są również naglącą kwestią” („Folha de S. V ). sekretarz generalny CNBB i biskup pomocniczy diecezji Rio. administracji publicznej.T . São Paulo . Argentynie ( ). iż projekt reformy to „dokument inspirowany zasadami nauki społecznej Kościoła”. sława jego autorów oraz szeroka dystrybucja natychmiast uczyniły książkę „sprawą narodową”. Sprowokowała również ostre reakcje ze strony brazylijskiego episkopatu”. Rio de Janeiro . Reforma Agraria. XI-XII). João Goulart40. oraz biskupowi Jacarezinho. Książka miała szereg wydań w Brazylii. iż Brazylia produkuje dobra w obfitości zapewniającej nie tylko zaspokojenie potrzeb bieżących. Klarowność wykładu. „Reforma rolna stanowiła podstawową jego troskę. Goulart żądał reform systemu bankowego. 39 José Luis Gonzalez-Balado. Autorem drugiej części był ekonomista. s.39 Kiedy w sierpniu roku władzę objął człowiek lewicy. 38 . II. „Manchete”. Geraldo de Proença Sigaudowi.

s. s. Etude sur les interactions politico-économiques dans un régime militaire contemporain. 44 M. Upadek Goularta. Markharm Press Fund. s.42 „W przygotowaniu klimatu do przewrotu”43 decydującą rolę odegrała rozpowszechniana przez TFP książka – „symbol sprzeciwu wobec reformy rolnej”44. W kwietniu ze stanowiska sekretarza CNBB ustąpił Helder Câmara. . TFP „odegrało istotną rolę w mobilizacji społeczeństwa przeciwko Goulartowi w roku ”. gdy kwietnia w Rio kolejna masowa demonstracja miliona Brazylijczyków wyraziła poparcie dla nowej władzy. O Cristo do Povo. Ernesto Geisel ( ). Skidmore. okazała się jednak niezdolna do stworzenia pozytywnego programu psychologicznej 42 marca r. Doktryna „bezpieczeństwa narodowego” rozwijała koncepcję wojny globalnej. The Catholic Right in Contemporary Brazil: the Case of the Society for the Defense of Tradition. Zob. Brady Tyson. powszechnie znanej pod nazwą „Sorbony”. toczonej na rozmaitych frontach (ekonomicznym. 45 W latach władzę w Brazylii sprawowali kolejno generałowie: Humberto Castelo Branco ( ). otwierającej drzwi kraju programowi komunistycznemu. Sabia. Goulart został zmuszony do opuszczenia Brazylii. który w roku obalił prezydenta Goularta. znany jest pod nazwą Rewolucji roku . Leiden . T. João Baptista Figuereido ( ). Jedenaście dni później interweniowało wojsko. William Cooper. . wielki ruch zwany „Marcha da Familia com Deus pela liberdade” zgromadził w São Paulo Brazylijczyków. Oxford University Press. Rio de Janeiro . Markham Press Fund (red. The Politics of Military Rule in Brazil . Waco (Texas) . Zob. s. Moreira Alves. A. Zamach stanu. Arthur da Costa e Silva ( ). Sijthoff. zaś kardynał Vasconcellos Mo a został przeniesiony z archidiecezji São Paulo do Aparecidy. Life and Literature. E.K XX niebezpiecznej drodze.). biskup pomocniczy kardynała Jaime Câmary z Rio). Emilio Garrastazu Medici ( ). Oxford University Press. . Religion in Latin America. Catholic Radicals in Brazil. . też Emanuel de Kadt. W. politycznym. a jego miejsce zajął arcybiskup Agnelo Rossi z Ribeirão Preto. Le régime modernisateur du Brésil. Ed. który objął arcybiskupstwo Olindy i Recife (zastąpił go José Gonçalves. który przyniósł Brazylii prezydenturę Castelo Branco i rządy wojskowe. London . Rok przyniósł zmiany w kierownictwie CNBB: dotychczasowych przywódców zastąpili biskupi reprezentujący postawę umiarkowaną. New York . Reakcja narodu nie dała na siebie długo czekać. .45 Zdławiła ona organizacje komunistyczne. którego też wybrano przewodniczącym organizacji. która miała zapewnić Brazylii rolę „mocarstwa”. swój finał znalazła w wojskowym zamachu stanu. w: Lyle Brown. wywołał w świecie niemały wstrząs. psychologicznym). . Jego reperkusje wkrótce wykroczyły poza obszar polityki i dotarły do sfer kościelnych. Family and Property. 43 Thomas Niehaus. Według Georges-André Fiechtera. zapobiegający triumfowi marksistowskiej rewolucji w Brazylii. Ideologicznej bazy systemu powstałego w roku dostarczyła doktryna „bezpieczeństwa narodowego” wypracowana w Escola Superior de Guerra.

wykładowca Katolickiego Uniwersytetu Chile. iż u korzeni „reformy rolnej” nie stoją żadne względy natury ekonomicznej. od momentu jego ogłoszenia aż do października roku. przede wszystkim. The American Society for the Defense of Tradition. no tufão agro-reformista. czerwiec oraz nr . Is Brazil Sliding Toward the Extreme Le ? Notes on the Land Reform Program in South America’s largest and most populous country. ze wstępem P. 47 P. marksistowską formułę. A Plinio Corrêa de Oliveira ostro i niezmordowanie przez owe dwie dekady mu się przeciwstawiał. Kiedy więc w kręgach umiarkowanych szerzyła się iluzja. Invasões. del Campo. gdzie autor udowadnia. październik-listopad ) poświęcone przebudzeniu z letargu brazylijskiej opinii publicznej. New York . Carlos Patricio del Campo. São Paulo .. Paulo”. pojawiła się w roku . W lutym roku generalne zgromadzenie CNBB. podczas których posuwano się do najeżdżania i okupowania prywatnej ziemi.47 kiedy kraj nawiedziła fala gwałtownych demonstracji na wsi. C. A propriedade privada e a livre iniciativa. jakoby komunistyczne zagrożenie zostało ostatecznie zażegnane. Corrêa de Oliveira. absolwent studiów rolniczych ze specjalizacją w Berkeley. Plinio Corrêa de Oliveira odpowiedział nań książką Sou católico: posso ser contra a Reforma Agrária? (Jestem katolikiem: czy mogę być przeciw reformie rolnej?). zebrane w Itaicí. Carlos Patricio del Campo urodzony w roku w chilijskim Santiago. wśród właścicieli ziemskich.48 Owe przypadki okupacji prywatnej 46 P. Wprowadzanie dokumentu w życie odbywało się jednakowoż powoli i w sposób ustabilizowany. kiedy rząd Sarneya wprowadził Primeiro Plano Nacional de Reforma Agrária – PNRA (Pierwszy Narodowy Plan Reformy Rolnej). wydało dokument zatytułowany Igreja e problemas da terra (Kościół a problem ziemi). Family and Property. W pracy tej ukazał sprzeczność pomiędzy Magisterium Kościoła a dokumentem konferencji episkopatu. . lecz sama tylko ideologia przesiąknięta duchem egalitaryzmu i socjalizmu. São Paulo . Cztery wydania pracy jego współautorstwa o łącznym nakładzie egzemplarzy rozpowszechniono wśród brazylijskiej elity intelektualnej oraz.R .T . Sou católico: posso ser contra a Reforma Agrária?. Zob. listopada roku marszałek Castelo Branco sygnował Estatuto da Terra (Statut ziemski) nie różniący się stylem ani duchem od „reformy rolnej” Goularta. W tym czasie TFP rozprowadzało również dwa numery „Catolicismo” (nr . Editora Vera Cruz. Corrêa de Oliveira.W i kulturalnej rekonkwisty. reforma agrária e temas conexos. Corrêi de Oliveira. Corrêa de Oliveira. napisana z myślą o obronie własności prywatnej i wolnej przedsiębiorczości. P. Editora Vera Cruz. IV . 48 P. odsłaniając jego jawnie socjalistyczną. opowiadający się za reformą rolną. też C. od roku współpracuje z departamenterm finansowo-administracyjnym brazylijskiego TFP. del Campo. „Folha de S. lewica rozpoczęła akcję infiltracji mediów oraz środowisk nauczycielskich szkolnictwa średniego i wyższego. P.46 Kolejna książka brazylijskiego myśliciela.

. s. Tomasz z Akwinu stwierdza: „dozwolone jest człowiekowi posiadanie rzeczy zewnętrznych na własność. Questão de consciêntia. że ruch zmierzający ku „reformie rolnej” zrodzi analogiczne ruchy w sektorze miejskim.. Corrêa de Oliveira. 51 P. Św. nauczają autorytatywnie. . iż własność stanowi naturalne i niezbywalne prawo człowieka. realizacji złodziejskiej reformy rolnej. a nawet drobni właściciele ziemscy. a. Celem nowej książki było dostarczenie właścicielom ziemi wiedzy na temat ich praw. 49 . obecne ustawodawstwo rolne krzywdzi w jednakowej mierze właściciela ziemi i robotnika rolnego. lecz członkami państwowej spółdzielni. ad. w którym wspomina. Istnieje dziś tendencja do zapominania o tym. q. 52 „Chrześcijańskie sumienie – poświadcza Pius XII – nie może Wedle statystyk sporządzonych przez brazylijskie władze. .. jest wręcz konieczne dla ludzkiego życia”. Wszelkie korzyści czerpie państwo.50 Nic nie obnaża jej socjalistycznej natury lepiej.. jakie spadają na wywłaszczanych: władze wypłacają im – często z ogromnym opóźnieniem i zdewaluowanym pieniądzem – odszkodowanie w wysokości nieporównanie niższej od ceny ziemi.K XX własności49. iż od samego początku przewidywało. Reforma agrária. IIa-IIae. owszem. alerta da TFP ao Centrão („Folha de S. Własność prywatna wypływa z prawa naturalnego. nr . Jan XXIII w encyklice Mater et Magistra z maja oraz Jan Paweł II w encyklice Centessimus Annus z maja r. za sprawą ludzkiego rozumu. Socjalistyczny duch reformy rolnej przebija również z faktu. W istocie więc stają się pracownikami państwowymi. miały usprawiedliwiać pilną potrzebę reformy rolnej. Pius XI w encyklice Quadragesimo Anno z maja r. jak również ośrodki badawcze. a coraz częstsze po wprowadzeniu PNRA.”51 Batalia toczona przez Plinia Corrêę de Oliveira przeciwko reformie rolnej stanowi część jego nieustannej obrony własności prywatnej i wolnej przedsiębiorczości. Suma teologiczna. raz jeszcze. aniżeli ekonomiczne sankcje. A to właśnie jest socjalizm. „Jak widać. jak również w przemyśle i handlu. Paulo”. Reforma Agrária: oportuno pronunciamento do Presidente da TFP. że własność prywatna stanowi fundamentalny element społecznej nauki Kościoła. . „Catolicismo”. IV ). lecz mieszkańcy miast. znaczną część (czasami wręcz większość) dokonujących okupacji prywatnej ziemi stanowili nie miejscowi biedni robotnicy rolni. która czyni brazylijskiego myśliciela największym w naszym stuleciu apostołem społecznej nauki Kościoła na tym polu.. 52 Papieże: Leon XIII w encyklice Rerum Novarum z maja r. wrzesień . śledzący rezultaty trzech bez mała dekad walki z „reformą rolną”. zatrzymującej prawo własności dla siebie. przekonanie ich do konieczności energicznej a rozważnej samoobrony w celu uniknięcia. iż robotnicy rolni otrzymujący ziemię z wywłaszczeń nie stają się drobnymi posiadaczami. rzadkie do roku . 50 W roku TFP opublikowało manifest Ao término de décadas de luta cordial.

O szlachetności jego walki świadczy całkowity brak osobistego interesu. Corrêa de Oliveira. „O Jornal”. Człowiek daje z siebie wszystko. Corrêa de Oliveira. w praktyce uniemożliwia lub czyni gołosłownym naturalne prawo własności dóbr zarówno konsumpcyjnych. Wystąpienie radiowe z września .”53 Plinio Corrêa de Oliveira zawsze podkreślał wagę tego elementu doktrynalnego. „Folha de S. w: DR. 55 P. że Plinio Corrêa de Oliveira nie był – jak się może wydawać – właścicielem ziemskim. Jeśli zabraknie tego bodźca. VI. . a co za tym idzie – głód. .55 Należy przy tym zauważyć. jak i produkcyjnych. 53 54 . Paulo”. iż owoce własnej pracy może gromadzić ku własnej korzyści. jeśli wie. stanowią nieuchronne zło reżimów kolektywistycznych. Na swej drodze jednakże natknęła się na poważną przeszkodę: był nią Plinio Corrêa de Oliveira i TFP. szczególnie istotny w momencie. Liberdade. Paulo”.W uznać za sprawiedliwy takiego porządku społecznego. Choć wywodził się z warstwy wielkich posiadaczy. s. w której zamierzała wykorzystać progresywistycznie nastawione kręgi katolickie – duchowne i świeckie – do podkopywania wciąż raczej konserwatywnych ustrojów politycznych. A causa do comunismo.” Idem. a także przekazać je swym dzieciom. Paulo”. jeśli owoce całej jego pracy – poza zapłatą – powracają do zbiorowości. „O Jornal”. coraz mniej rozumianego we współczesnym świecie pełnym egalitaryzmu i egoizmu. trabalho ou propriedade. Papas e propriedade privada. VI .R . Ujawnienie komunistycznej infiltracji wśród duchowieństwa W późnych latach sześćdziesiątych i na początku siedemdziesiątych międzynarodowa lewica przypuściła w Ameryce Łacińskiej wielką ofensywę. Função social. „Folha de S. II . t. jego rodzina już w latach dwudziestych utraciła bogactwo czerpane z ziemi. gdy liczni wielcy brazylijscy posiadacze walnie wspierali ugrupowania lewicowe. P. „Folha de S. To ich funkcja podstawowa. Brazylijski myśliciel nie lekceważył społecznej roli własności prywatnej: „Wolna przedsiębiorczość i własność indywidualna są niezastąpione dla wzrostu produkcji. X . Pius XII. V .T .54 Od lat trzydziestych pojmował atak na własność prywatną jako „głęboki wstrząs dla całego organizmu społecznego”. który otwiera drzwi „wszelkim zarodkowym formom komunizmu”. który odrzuca. Propriedade privada. Oto dlaczego deficyt produkcyjny. staje się on urzędnikiem państwowym. IX .

kongresmenów i innych polityków” (A Igreja e la política no Brasil. do rewolucji w Kościele. iż w dokumencie Comblina znalazł: „nawoływanie do przewrotu w kraju. s. wspomina: „Niezwykle ruchliwe grupy zbierały podpisy po prostu wszędzie: na dworcach kolejowych. gdzie wykładał teologię i duszpasterstwo w licznych instytutach i uniwersytetach. działacze TFP zebrali na ulicach stu pięćdziesięciu ośmiu miast Brazylii ponad półtora miliona podpisów przeciwko komunistycznej infiltracji Kościoła. arcybiskupów i biskupów. zob. s. L’Eglise et le Pouvoir au Brésil.57 „Ze wszystkich kampanii organizowanych przez ruch Tradycji. Plinio Corrêa de Oliveira zdecydował. Ibidem. ). na lotniskach i w innych miejscach publicznych. święcenia kapłańskie otrzymał w r. W ciągu owego okresu działacze TFP zebrali na ulicach miast Brazylii podpisów”. Théologie de la Révolution.K XX Kiedy w lipcu roku światło dzienne ujrzał niepokojący dokument autorstwa belgijskiego księdza. (…) oszczerstwa przeciwko władzy państwowej. 56 profesora Instytutu Teologicznego w Recife. (…) Kampania rozpoczęta oficjalnie lipca. iż nadszedł czas wszcząć otwarte działania przeciwko komunistycznej infiltracji. szeroko rozprzestrzeniającej się w szeregach duchowieństwa. nr . zakończyła się września. Paris . Alvaro Delgado. jak również poważnie zafałszowany obraz sytuacji panującej w kraju”. s. . Podpisy złożyło dziewiętnastu arcybiskupów i biskupów.. Ojciec René Laurentin. w którym informował. Josepha Comblina. licznych ministrów. . siłom zbrojnym i aparatowi sądowniczemu. W roku został wysłany do Ameryki Łacińskiej. Autorzy tej inicjatywy bardzo uprzejmie zwrócili się do mnie w supermarkecie w Kurytybie. Skierował więc do arcybiskupa Câmary z Recife list. Antoine. 57 „Catolicismo”. lipca i sierpnia. La clergé en révolte. lipiec . . „Bezpośrednim powodem wybuchu akcji stała się publikacja zastrzeżonego studium. 56 . m. Trzymali sztandar Joseph Comblin urodził się w roku w Brukseli. hierarchii kościelnej. s. który podróżował wówczas po Brazylii. liczni ministrowie oraz parlamentarzyści i inni politycy. sporządzonego przez teologa Josepha Comblin na prośbę arcybiskupa Câmary. „Brazylia stała się centrum działalności kręgów reakcyjnych Kościoła Ameryki Łacińskiej” – alarmował ultraprogresywista. in. w których człowieka określa mianem „zwierzęcia rewolucyjnego”. Antoine’a – najbardziej spektakularna była niewątpliwie ta z lipca roku.”58 W ciągu dwóch miesięcy. 58 C. Wedle Marcia Moreiry Alvesa „największa kampania podjęta przez działaczy TFP przeciwko biskupowi Câmarze i jego przyjaciołom przyniosła – jak zapewniają jej organizatorzy – podpisów. Editions Universitaires. Spośród bardziej znanych jego prac. Rodziny i Własności – wedle słów ks. Ukończył studia w Louvain i Malines.

ale progresywizm w Brazylii został chwilowo powstrzymany. . Fallaci. TFP natychmiast zareagowało na tę wypowiedź.. w charakterystyczny sposób odwracając wartości poprzez przyznanie prymatu ekonomii. Sabastião Antonio Ferrarini. sierpień-paździenik . przy okazji konferencji urządzonej dla studentów z uniwersytetu Harvarda. Milano . brazylijska opinia publiczna ze zdumieniem ujrzała biskupa Vincente Scherera i kardynała Eugenio Salesa. „Catolicismo” nr . arcybiskup Câmara zaproponował przystąpienie komunistycznych Chin do ONZ i włączenie Kuby w system południowoamerykański. 59 60 . bym się podpisał «przeciw komunizmowi». W styczniu roku. Biblioteca Universale Rizzoli. 61 Wśród biskupów.T . Intervista con la storia. Ferrarini w książce La presse et l’archeveque rouge: „W ważnym artykule opublikowanym w dzienniku O Estado de São Paulo przewodniczący krajowej rady TFP (…) wyraża absolutną niezgodę na niepokojące propozycje dostojnika kościelnego.61 W następstwie siedemdziesięciodniowej kampanii czterdzieści karawan zorganizowanych przez zwolenników TFP odwiedziło miast i rozprowadziło tysięcy egzemplarzy „Catolicismo”. którzy z tego powodu zdystansowali się wobec TFP. A Imprensa e o Arcebispo vermelho ( ). Seuil. który – wedle jego opinii – idzie śladem Marksa. L’Amérique latine à l’heure de l’enfantement. oraz pragnie „społeczeństwa zbudowanego od samego początku na fundamentach socjalizmu bez przelewu krwi”. był to René Laurentin. Edições Paulinas. . iż „zgadza się z analizą społeczeństwa kapitalistycznego” dokonaną przez Marksa. Odpowiedź ze Stolicy Apostolskiej nie nadeszła. . Paris . São Paulo . a ojcu Comblin nakazano opuścić kraj.”60 Po ukazaniu się drukiem wspomnianej analizy autorstwa Plinia Corrêi de Oliveira do Heldera Câmary przylgnęła zarówno w Brazylii. s. Salvador Allende. .”59 Petycja została oficjalnie przedłożona w Watykanie listopada roku. jak i w całym świecie etykietka „czerwonego arcybiskupa”. wyd. Zob. Wspomina o tym Sebastiao A. W wywiadzie udzielonym Orianie Fallaci w sierpniu r.W z czerwonego welwetu z prężącym się na nim lwem. W obliczu komunistycznego zagrożenia Kościoła We wrześniu roku – dzięki współpracy i przy współudziale chrześcijańskich demokratów oraz znacznej części duchowieństwa – władzę w Chile objął marksista. O. Câmara obwieścił. s. s. Poprosili. . . Znaczenie wypadków chilijskich rozciągało się szeroko poza granice kraju.R .

w swej książce zatytułowanej Frei. W „Folha de São Paulo” pojawiła się seria ważnych artykułów autorstwa Plinia Corrêi de Oliveira na ten temat. 65 Ibidem. iż komunistyczna infiltracja kręgów katolickich rozpoczęła się czterdzieści lat wcześniej – symptomem dramatycznej sytuacji była m. Editora Vera Cruz. Beauchesne. Paulo”. biskupa São Felix de Araguaia. A Igreja ante a escalada da ameaça comunista. Editora Vera Cruz. Paris . Pierwsza część owego studium. Frei o Kerensky Chileno. Już w roku jeden z młodszych dyrektorów TFP w Brazylii. skandalicznie prokomunistyczna poezja Pedra Casaldáligi. Fabio V. Eduardo Frei. Praca myśliciela z São Paulo dowodziła. Apel do milczących biskupów. „W ręce Milczących – pisał Plinio Corrêa de Oliveira – złożył Bóg wszystkie środki zaradzenia sytuacji: jest ich wielu i dzierżą wysokie a prestiżowe stanowiska. usiłował w praktyce zastosować polityczną utopię chrześcijańskiej demokracji poprzez „rewolucję w wolności” wspartą m.”65 I znowu jedyną. a w roku opublikowany został manifest chilijskiego TFP rozwijający tezę.K XX precedens o światowej wadze. Fabio Vidigal Xavier da Silveira ( ). egzemplarzy. Pierre Letamendia. iż „na watykańskich stołach można było znaleźć egzemplarze książki Plinia Corrêi de Oliveira”.64 prezentowała analizę sprzyjającej komunizmowi postawy brazylijskiej hierarchii kościelnej. autorstwa Doktora Plinio. Rocco Morabito donosił w jednym z artykułów. Eduarda Frei63 oraz jego zwolenników w procesie komunizacji Chile. 64 Zob. wymowną odpowiedzią była cisza!66 U schyłku lat siedemdziesiątych atmosfera polityczna w Brazylii znacznie się zmieniła wskutek liberalizacji reżimu – tak zwanej AberFabio Vidigal Xavier da Silveira. włoski dziennikarz. Corrêa de Oliveira. Książka kończyła się gorącym apelem do „milczących biskupów”. Xavier da Silveira. São Paulo . 66 W tym samym czasie rzymski korespondent „O Estado de S. W roku chilijskie TFP przedłożyło Pliniowi Corrêi de Oliveira skrót książki ujawniającej kolaborację ogromnej części chilijskiego episkopatu i duchowieństwa z marksistowskim eksperymentem Salvadora Allende. opublikowana pt. Książka doczekała się czterech wydań w łącznym nakładzie tys. P. „O Estado de S. iż komunizm nie doszedłby w Chile do władzy. chilijski Kiereński.in. Frei o Kerensky Chileno.62 ujawnił rolę odegraną przez przywódcę chrześcijańskich demokratów. in. 63 Eduardo Frei ( ) paryski uczeń Maritaina. Zob. s. . „reformą rolną”. Kościół w obliczu wzrastającego zagrożenia komunizmem. Apelo aos Bispos Silenciosos. Paulo”. by porzucili rezerwę i przemówili. 62 . gdyby katolicka opinia publiczna nie była ideologicznie skażona i zdezorientowana. IV . São Paulo .

Po publikacji października r. jakie prezentują sygnatariusze dokumentu z Itaicí. Paulo Evaristo Arns 68 oraz kardynał-arcybiskup Fortaleza. kardynałem zaś lutego r. listopad-grudzień . kościstą i surową sztywność struktury kościelnej – taką. Klarownej analizy czynników. Hierarchia Kościoła izoluje się od kontekstu narodowego dokładnie w takiej mierze. (…) Postawy podobne do tych. w których silna władza kanoniczna jest stopniowo zastępowana przez wynoszenie mniej lub bardziej «charyzmatycznych Prezydent Geisel odwołał ogłoszony przez siebie Akt Instytucjonalny nr (AI. Później prezydent Figuereido ogłosił amnestię dla więźniów politycznych oraz dekret o reorganizacji partii politycznych. wśród których znaleźli się kardynał-arcybiskup São Paulo. które „zamierzają przekształcić szlachetną. Nie ustawał w poparciu dla najbardziej postępowych teologów Brazylii i całej Ameryki Łacińskiej. Trybalistyczno-komunistyczna koncepcja misji W roku .). TFP opublikowało prasowe przesłanie zatytułowane Não se iluda. nr .69 ponowiła próby zawładnięcia społeczeństwem.W tura Politica. wciąż przystępują do sakramentów. W maju tegoż roku sprzedał pałac biskupi w São Paulo i przeniósł się do zwykłego domu w dzielnicy Sumaré. Ludzie wciąż zapełniają kościoły.. od roku przewodniczył zarówno CELAM. franciszkanin. w jakiej zaniedbuje zwalczania działalności wywrotowej komunistów. episkopalnego dokumentu o jawnie komunistycznych tendencjach. Nie pomiędzy religią a ludem.” „Catolicismo”. jak i CNBB.R . . 68 Kardynał Paulo Evaristo Arns. Declaração de Itaicí. został przez Pawła VI mianowany arcybiskupem São Paulo października r. a zakończył za rządów generała João Batista Figuereido. Od początku posługi biskupiej sztandarem swym uczynił „reformę rolną” i walkę o prawa człowieka. poddający parlament pod kontrolę wojska. Zniósł karę śmierci i cenzurę w radio i telewizji oraz zezwolił niektórym emigrantom politycznym na powrót do kraju.67 Proces ów rozpoczął się podczas prezydentury Ernestio Geisela. miękką i bezkształtną tkankę diecezji i parafii bez określonych granic terytorialnych. W tym czasie lewica katolicka pod przewodnictwem nowych osobistości. Uważał legalizację Brazylijskiej Partii Komunistycznej za „nieuniknioną” i propagował utworzenie Partido dos Trabalhadores (PT). Eminência. które wywarły wpływ na proces Abertura Politica dostarcza Plinio Corrêa de Oliveira w: Sou católico: posso ser contra a Reforma Agraria?. pełnił funkcję sekretarza generalnego ( ) i przewodniczącego ( ) CNBB. Aloísio Lorscheider. w którym profesor Corrêa de Oliveira zwrócił się do arcybiskupa São Paulo następującymi słowy: „Jednak niech się Wasza Eminencja nie łudzi. łączącej przedstawicieli lewicowego ruchu związkowego. 67 . 69 Biskup Aloísio Lorscheider. ale pomiędzy ludem a biskupami São Paulo. . otwierają poszerzającą się przepaść..T . s.. złożonych z grup religijnych. franciszkanin. jaką ustanowił Pan nasz Jezus Chrystus i ukształtowało dwadzieścia wieków życia religijnego – w chrząstkowatą. Mianowany przez Pawła VI arcybiskupem Fortalezy ( ) i kardynałem ( ). na kartach trzeciej – dodanej po dwudziestu latach – części Rewolucji i Kontrrewolucji Plinio Corrêa de Oliveira wskazuje rodzące się „trybalistyczne” prądy w łonie Kościoła katolickiego.

Karawany TFP odwiedziły miasta rozprowadzając tysięcy egzemplarzy książki w siedmiu kolejnych jej wydaniach. że wybiła godzina zwycięstwa „teologii wyzwolenia”. (…) Triumfujący sandinizm stał się awangardą Kościoła ludowego…”73 W Brazylii teologia P..72 Dwa lata później. W istocie jednak – jak uczy św. Corrêa de Oliveira. Editora Vera Cruz. s. na którym z oddaniem i entuzjazmem działali. Michała Poradowskiego El marxismo en la teologia de missiones w: El marxismo en la teologia. Tribalismo indígena. 70 71 . 73 A. s. wskazując ich przenikanie w obręb struktury Kościoła.K XX proroków». .. Rewolucja i Kontrrewolucja. . oraz tego samego autora Tribalismo y pstoral missionera. São Paulo . Problem sprowadza się do tego. . Corrêa de Oliveira. kiedy w Nikaragui doszedł do władzy sandinizm. Corrêa de Oliveira. s.”70 W tym samym roku. też esej ks. „Sillar” nr . Pius X – poza chrześcijaństwem istnienie żadnej prawdziwej cywilizacji nie jest możliwe. komunistyczny ideał misyjny dla Brazylii XXI stulecia71 Doktor Plinio poddał analizie trzydzieści sześć dokumentów nowej progresywistycznej misjologii. W końcu nie będzie można odróżnić tych «proroków» od czarowników. s. w jaki sposób taka filozofia mogła bezkarnie pojawić się w łonie Świętej Matki – Kościoła po to. by zatruwać seminaria. iż największy problem rodzący się z owego delirium tkwi nie w samych misjonarzach ani też w Indianach. Wywracając tradycyjną koncepcję katolicką – wedle której celem misji katolickich jest przynoszenie cywilizacji wraz z wiarą – nowy prąd misjologiczny dostrzegł w trybalizmie szansę na wprowadzenie w życie utopijnej wersji „królestwa Bożego” na ziemi. maj-czerwiec . Lopez Trujillo. w książce zatytułowanej Tubylczy trybalizm. „Verbo”. Proces „trybalizacji” jawi się jako naturalny rezultat załamania cywilizacji chrześcijańskiej. nr . deformować misjonarzy i wypaczać misje. Doktor Plinio pisał na ten temat: „Powinniśmy podkreślać. Na temat „nowoczesnej” misjologii zob. zaprzeczenie cywilizacyjnej misji Kościoła w sposób nieunikniony wiedzie ku powrotowi do plemiennego życia dzikich. A wszystko przy silnym wsparciu licznych sfer kościelnych. odpowiedniki strukturalistyczno-trybalistycznych czarowników. ideal comuno-missionário para o Brasil no século XXI. Tribalismo indígena. styczeń-marzec . La Teología de la Liberación: datos para su historia. . Zob. 72 P. „Wyzwoliciele – jak wspomina – kardynał López Trujillo – przekształcili Nikaraguę w polityczny poligon doświadczalny. P. wydawało się. czego z nadzieją oczekuje teologia progresywistyczna.

kiedy biskup Pedro Casaldáliga. Później. Zob też: Nicaragua. a jeśli przyjdzie potrzeba – krwią”. poświęconego Eklezjologii Podstawowych Wspólnot. „Verbo”. został kardynał Arns. protegowanych kardynała z São Paulo. księży i zakonników oraz „zangażowanych” świeckich. Paris . Atmosfera osiągnęła próg surrealizmu. Honorowym przewodniczącym Kongresu. wśród aplauzu. październik-grudzień . s. zawierające kopie pełnych tekstów przemówień. późniejszego marksistowskiego prezydenta Nikaragui.. Les contradictions du sandinisme. w tym biskupów.T . Ów hołd sandinizmowi złożono – w obecności „komendanta” Daniela Ortegi. Pod koniec lutego roku na przedmieściach São Paulo odbył się Międzynarodowy Kongres Teologiczny zorganizowany przez „Ekumeniczne Stowarzyszenie Teologów Trzeciego Świata”. Końcowa sesja tego spotkania przyniosła otwartą apologię rewolucji sandinistowskiej w Nikaragui. Presses du CNRS. 74 Javier Urcelay Alonso. . zaopatrzone we wstępną analizę oraz klarowne komentarze autorstwa Plinia Corrêi de Oliveira. odpowiednio franciszkanina i serwity. ojca Uriela Moliny.75 . nr . red. dominikanina słynącego z ciążących nań oskarżeń o terroryzm – w auli uniwersytetu katolickiego. solennie zapewnił. 75 Zob. Vayssière.R . oświadczył: „Odziany w strój partyzanta czuję się. TFP rozprowadziło specjalne wydanie „Catolicismo” zawierające raport na temat „nocy sandinistowskiej” oraz dalsze przykłady komunistycznej infiltracji kręgów katolickich. nr . . ilustrowane opracowanie na temat zaistniałej sytuacji. która stała się „stolicą teologii wyzwolenia”74. Ujawnienie rewolucyjnego charakteru Podstawowych Wspólnot Kościelnych W tym samym okresie teologia wyzwolenia. „kapelana” rewolucji. P. Było to pełne. iż będzie się starał uczcić ten „sakrament wyzwolenia dziełem. „Catolicismo”. choć potępiona przez Ojca Świętego Jana Pawła II w Puebla. ubrany w sandinistowski mundur otrzymany w podarunku od delegacji z Nikaragui. jak również Frei Be o. Skupił on teologów wyzwolenia z czterdziestu dwóch krajów. Sandinismo en Nicaragua: uma revolución liberadora?.W wyzwolenia miała swych liderów medialnych w osobach ojców Leonarda i Clodoveo Boff. Paula Evarista Arnsa. znalazła swój najsilniejszy wyraz w Podstawowych Wspólnotach Kościelnych (CEB). lipiec-sierpień . jakbym miał na sobie szatę kapłańską”.

K XX ukazywanych przez media jako potężna siła rodząca się w Brazylii. W imię Ewangelii członkowie owych wspólnot orędowali za walką klas i noszącymi marksistowskie piętno przekształceniami społecznymi w kraju. s. . Gustavo Antonio Solimeo. VII . Sześć wydań książki przyniosło w sumie tys. Corrêa de Oliveira. Corrêa de Oliveira. Piątą władzą jest CNBB. VIII . przy wykorzystaniu olbrzymiej dokumentacji..77 W dalszej części pracy. Luis Sérgio Solimeo. znają je nieliczni – TFP je opisuje. A TFP as descreve como são. iż Brazylią rządzą jedynie trzy władze: wykonawcza. „Foha de S.. As metas das CEBs. w: As CEBs …. Vera Cruz. pouco se conhece.78 76 P. też Antonio Augusto Borelli Machado. która – z wyjątkiem rzadkich przypadków czy chwalebnych wyjątków – również wywiera znacznie większy wpływ na ludzi łatwowiernych aniżeli na prawdziwych ludzi wiary. IX . jako narzędziem posługując się Podstawowymi Wspólnotami. bunty w fabrykach. rządzą nie tylko trzy tradycyjne władze (wykonawcza. Suspeita estapafúrdia e juízo temerário. Zob. Z analizy tej wynikała bezsprzecznie wywrotowa natura owych wspólnot – wszak propagowały one zajmowanie siłą posiadłości zarówno miejskich. Zob. P. Paulo”. . analizie poddana została Geneza. w jaki sposób CNBB odgrywała w Brazylii rolę „piątej władzy”. das quais muito se fala. ustawodawcza i sądownicza). „W ostatniej książce twierdziłem. Prevenido para tonificar. Zob. Najskuteczniejszym głosem ujawnienia rewolucyjnej działalności Podstawowych Wspólnot Kościelnych stała się książka zatytułowana Podstawowe Wspólnoty: wielu o nich mówi. tônia i Luisa Sérgia Solimeo została poprzedzona napisanym przez Plinia Corrêę de Oliveira rozdziałem pt. Corrêa de Oliveira. wszelkiego rodzaju zastraszanie i wzniecanie niepokojów w celu obalenia istniejącego systemu społeczno-politycznego Brazylii. São Paulo .” P. Le comunità ecclesiali in Brasile: una crociata senza croce. o wyraźnie większym wpływie na opinię publiczną. też Idem. „Folha de S. jak i wiejskich. ustawodawcza i sądownicza. która ukazała się w sierpniu roku i z miejsca została roz76 Praca autorstwa braci Gustava Anpowszechniona w całym kraju. nr . As CEBs. 77 Plinio Corrêa de Oliveira utrzymuje. zwłaszcza Brazylią. egzemplarzy oraz tys. „Cristianita”. doktryna i działanie Podstawowych Wspólnot Kościelnych. Cele Podstawowych Wspólnot Kościelnych w kontekście brazylijskim. grudzień . „Folha de S. organizacja. iż nowoczesnym państwem. Corrêa de Oliveira. Ditatorialismo publicitário centrista. ezgemplarzy w wydaniu obrazkowym. Są to media i episkopat. w którym prezes TFP ukazywał. Dziś jednak istnieją jeszcze dwie inne władze. równie „nieformalne”. Czwarta władza to media. Paulo. Paulo”. których prestiż opiera się w znacznie większym stopniu na łatwowierności naiwnych niż na aprobacie czytelników autentycznie wykształconych. Plinio Corrêa de Oliveira zdefiniował wysiłki Podstawowych Wspólnot jako „krucjatę bez krzyża”. 78 P. lecz również dwie inne. co wpływowe.

mniejszość.”79 Hiszpański historyk Ricardo de la Cierva w książce pt. . s. La teologia de la liberación desenmascarada. .W „Zasadniczo Podstawowe Wspólnoty Kościelne prowadzą polityczną krucjatę (…) która nie wyklucza możliwości odejścia od walki prowadzonej legalnymi metodami cywilnymi w kierunku użycia przemocy.”80 Hiszpański historyk wyraża zdumienie poparciem udzielanym zbuntowanym wspólnotom przez Kościół instytucjonalny: „Konferencja episkopatu Brazylii jest najliczniejszym tego typu ciałem na świecie. Iglesia y Marxismo . iż w istocie tworzą one doskonale skoordynowaną sieć. s. w: AAS.. stojącego w opozycji do Kościoła instytucjonalnego. 82 Kongregacja Nauki Wiary. Ricardo de la Cierva. Denz. . s. 79 80 . nieodwołalnie potępiającą teologię wyzwolenia. (…) Chociaż w zamyśle swych propagatorów wspólnoty funkcjonują na zasadzie odosobnionych punktów. s. skłaniającą się ku teologii wyzwolenia. Jesuítas.. Ta nie przekraczająca liczby sześćdziesięciu biskupów mniejszość skłania zazwyczaj umiarkowanych do głosowania za swoimi decyzjami. Składa się ona z «milczącej większości» zdominowanej przez lewicową. (…) Jeden z kluczy do Podstawowych Wspólnot leży w ich schizmatyckiej tendencji do tworzenia nowego Kościoła. odpowiedzialnym za wprowadzenie do społeczeństwa brazylijskiego całkowicie nowej formy uprawiania polityki. uczeni z TFP pokazują. jeśli nie będzie innego sposobu narzucenia zamierzonych reform. Plaza & Janés Editores.”81 sierpnia roku Święta Kongregacja Nauki Wiary wydała instrukcję Libertatis Nuntio 82. ..-H. posuniętej aż do przekształcania kościelnych wspólnot w «doraźną siłę wyborczą». marca roku ukazał się kolejny dokument dotyczący Ibidem. Instrukcja Libertatis Nuntio z sierpnia r. Jesuítas.T . (…) Ta sama lewica brazylijskiego episkopatu kieruje ruchem Podstawowych Wspólnot Kościelnych.R . nr . której początek znajduje się na lewym skrzydle konferencji episkopatu. t. Iglesia y Marxismo w następujący sposób przedstawia główne aspekty przygotowanego przez TFP studium: „Ideologiczny klucz do Podstawowych Wspólnot Kościelnych stanowi niemal zawsze teologia wyzwolenia. . 81 Ibidem. . Madrid .

. Propriété.K XX chrześcijańskiej wolności i wyzwolenia. nr . za Expoente da teologia da libertação confessa o fracasso das comunidades eclesiais de base. Famille. w której potępiono książkę teologa Leonarda Boffa OFM. styczeń . Libertatis conscientia. 84 Cyt. kiedy światowe media głosiły swe poparcie dla nowo wybranego prezydenta Francji.83 przedstawiany jako „pozytywne” podejście do tego samego tematu. Podstawową rolą stowarzyszeń podążających śladem Plinia Corrêi de Oliveira była walka z komunizmem prowadzącym na wszystkich kontynentach psychologiczną wojnę. że „Podstawowe Wspólnoty Kościelne są wszędzie marginalizowane. . w: AAS. Autogestion socialiste: les têtes tombent à l’enterpise. później zaś zostało przedrukowane w pismach. Dziesięć lat po zorganizowanej przez stowarzyszenie demaskatorskiej kampanii jeden z prekursorów teologii wyzwolenia. O socialismo autogestionário: em vista do comunismo. w krajach i w językach w łącznym nakładzie egzemplarzy. . barreira ou cabeça-de-ponte? To sześciostronicowe przesłanie ukazało się grudnia r. Crossroad. wielokrotnie oskarżany przez TFP. Dziś stanowią one mniejszość pozbawioną jakiegokolwiek wpływu na lokalne środowiska kościelne”. Paris . . Zob. . ojciec Joseph Comblin. wyznał w jednym z wywiadów. Zarówno doktrynalny. Tradition. Instrukcję tę poprzedziła nota Kongregacji Nauki Wiary (AAS. .). t. Charism and Power. Mi eranda. krótki zaś komunikat – „The Daily Telegraph”. à l’école. TFP na świecie: rozwój antykomunistycznej epopei Do końca lat siedemdziesiątych zasięg działania TFP rozszerzył się na całą Amerykę Łacińską. W grudniu roku. walka toczona poprzez przeciwstawianie komunizmowi prawości doktryny katolickiej. likwidowane i wściekle krytykowane. à la maison. stamtąd zaś – w jeszcze szybszym tempie – na Stany Zjednoczone i Europę. nr . Church. Corrêa de Oliveira. Oba dokumenty. też P.. które kładzie kres żądaniom nowego prądu teologicznego oraz ruchowi inspirowanych przezeń Podstawowych Wspólnot Kościelnych. 85 P. Denz. zatwierdzone przez Jana Pawła II. Instrukcja Libertatis conscientia z marca r. t. w „The Washington Post” i „Frankfurter Allgemeine Zeitung”. opublikowało skierowane do narodów Zachodu orędzie Plinia Corrêi de Oliveira zatytułowane Co oznacza samorządny socjalizm dla komunizmu: barierę czy pomost?85 83 Kongregacja Nauki Wiary.84 . . jednostronicowe streszczenie „The Guardian”. tworzą jedno przesłanie. jak i praktyczny wkład TFP w walkę z teologią wyzwolenia w Ameryce Łacińskiej jest niezaprzeczalny. Corrêa de Oliveira. s. W Wielkiej Brytanii pełny tekst opublikował „The Observer”.-H.. „Catolicismo”. s. TFP działające wówczas w trzynastu krajach świata. New York .

La obra del PSOE. zob. Documentation chrétienne. opisanego przez Plinia Corrêę de Oliveira w trzeciej części Rewolucji i Kontrrewolucji. zakończone historycznymi słowami św. I volti di Gorbaciov. iż Francja na powrót zalśni blaskiem pierwszej córy Kościoła. Felipe Gonzalez. Trudno zmierzyć efekty tego ważkiego tekstu.T . ale też w sferze rodziny. Hubert Bassot. Hans Huyn. by dokonać przewrotu w prywatnym życiu każdej osoby. Kiedy Polska. pragnął on otworzyć oczy opinii publicznej całego świata. España. 86 87 . Nowy kierunek procesu rewolucyjnego odnotował swój pierwszy spektakularny sukces listopada roku – upadek muru berlińskiego.W Badając program Mi eranda przez pryzmat kryteriów przedstawionych w Rewolucji i Kontrrewolucji brazylijski myśliciel dowiódł. Milano . W każdym razie po jego publikacji program Mi eranda gwałtownie stracił we Francji popularność. 88 Na temat „liberalizacji” przeprowadzanej pod hasłem głastnosti ( ) i pieriestrojki ( ). Paris . iż rewolucję francuską łączy z samorządnym socjalizmem „cała genealogia rewolucji z lat i oraz rewolucji na Sorbonie z roku ”. Paris . a francuski prezydent został zmuszony do częściowego przynajmniej zaniechania planowanych pierwotnie reform. Paulo”. Znaczenie podstawowych tematów. Neosocjalizm Mi eranda łączy historyczno-ideologiczna ciągłość z zapoczątkowaną w roku przez Gorbaczowa88 pieriestrojką. anestesiada sin percibirlo. Pierre Téqui. który został rozpowszechniony w całym świecie. poruszonych przez Plinia Corrêę de Oliveira nie ograniczało się bynajmniej do samej tylko Francji. handlu i rolnictwa. Le moment Gorbatchev. Innym człowiekiem-symbolem socjalizmu początku lat osiemdziesiątych był Hiszpan.87 Poprzez swe wystąpienie. Tromperie sur les étique es. dedo e fuxico. krytyczne uwagi Françoise Thom. Corrêa de Oliveira. Hache e. Madrid . „Folha de S. Lousanne . stanowiących prawdopodobnie największe przedsięwzięcie propagandowe w dziejach komunizmu. extraviada sin saberlo. Mario Furlan. Greco Editori.86 Autor posłania pokazał. amordazada sin quererlo. Czechosłowacja i Węgry P. pełnymi nadziei. po to. Niemcy Wschodnie. Editorial Fernando III el Santo. Autogestão. Du nouveau à l’Est? Niet.R . XII . związanych z tym dokumentem. Piusa X. Hiszpańskie TFP podniosło ostrzegawczy alarm książką pt. W obu przypadkach dostrzegamy próbę uwolnienia się marksizmu od etatystycznego opakowania w celu podążenia w kierunku społeczeństwa samorządnego. szkoły i funkcjonowania całego społeczeństwa. iż program samorządnego socjalizmu zmierza do rozbicia społeczeństwa na autonomiczne komórki drogą transformacji dokonywanej nie tylko w dziedzinie przemysłu.

dyrektora paryskiego biura TFP. krótko mówiąc – zademonstrować jakąkolwiek skuteczną różnicę zapatrywań.K XX wyrywały się z sowieckiego bloku. a którym fizycznie przeszkadza się mówić. opublikowanym z początkiem marca roku na łamach ponad pięćdziesięciu największych światowych dzienników. potwierdzając jednocześnie – w całej pełni tragicznej oczywistości – klęskę komunistycznej utopii. jego słabość zaś – w niezdolności tworzenia. (…) Jeżeli niezadowolenie Delegacja złożona z jedenastu członków różnych oddziałów TFP pod przewodnictwem dra Caio V. poruszać się czy choćby powstać. Jeśli komunizm da się zdefiniować jako ruch. zyskując miejsce w Księdze Rekordów Guinnessa jako największa tego typu akcja w historii. (…) Prawdopodobnie jest to najpowszechniejsze i najbardziej totalne Niezadowolenie w całej historii.90 W artykule-manifeście pt. 89 . Niedługo potem to samo stało się również udziałem pozostałych państw bałtyckich. w Wilnie mikrofilm z niebotyczną liczbą podpisów do rąk własnych prezydenta Vytautasa Landsbergisa. Plinio Corrêa de Oliveira rozpoczął akcję zbierania podpisów na rzecz poparcia niepodległości Litwy. dostarczyła grudnia r. Macmillan. Niezadowolenia tych.89 sierpnia roku niepodległość Litwy została ostatecznie uznana przez kraje Zachodu. to sądzę. że w trzeciej fazie rozpocznie on proces samozniszczenia. w: Debates on the Future of Communism. Xaviera de Solveiry. Komunizm i antykomunizm u progu ostatniej dekady tysiąclecia. Plinio Corrêa de Oliveira zauważa z charakterystyczną dlań przenikliwością: „Całe obecne zamieszanie w geografii europejskiej objawia się tu i ówdzie w różnorakich kontekstach i znaczeniach. którzy na nic się nie zgadzają. . From Paralysis to Self-Destruction. pozostawionej przez Zachód własnemu losowi. (…) Wściekły ogień rozprzestrzenia się po całym sowieckim imperium rozbijając je: oto płomienie gigantycznego «niezadowolenia». który w pierwszej fazie niszczy wszystko z wyjątkiem samego siebie. Upadek żelaznej kurtyny i wydarzenia zachodzące w Europie Wschodniej przyniosły nowe pytania dotyczące dalszego ciągu pieriestrojki. zdominowanych jednakowoż przez fenomen. Mikrofilm z podpisami przekazano uroczyście litewskiemu parlamentowi grudnia roku.” Carlos Franqui. a w drugiej – paraliżuje społeczeństwo. 90 „Siła komunizmu tkwi w jego nieograniczonej zdolności niszczenia. s. który je przenika i łączy niczym wielki wspólny impuls: jest nim Niezadowolenie. a września – przez Związek Sowiecki. Przeprowadzona w ciągu niespełna trzech miesięcy kampania Pró Lituânia livre przyniosła podpisów. London . Vladimir Tismaneanu i Judith Shapiro. red.

R . uma antiga previsão. która popchnie każdy naród o dwa kroki ku komunizmowi?” P. lecz uratował go od raka etatyzmu”. w których niegdyś odbijały się okręty krzyżowców. „The Wall Street Journal”. a przepoczwarzona larwa pofrunie w postaci «pięknego» motyla samorządności. plus upadek żelaznej kurtyny. jako jego kwintesencję. W innym wywiadzie Doktor Plinio stwierdził: „Gorbaczow nie położył kresu reżimowi komunistycznemu. II . niezmierzonego. Manifest opublikowano po raz pierwszy w „Folha de São Paulo” z II . Skierowany do uczestników amerykańskiego spotkania na szczycie odbywającego się w Miami w dniach . (…) W ten sposób komunizm – pozornie pokonany – rozprzestrzeniłby się na cały świat. czy to wszystko nie jest kolosalnym manewrem wikłającym cały świat w sidła polityki konwergencji i samorządności. Corrêa de Oliveira. Um comentário atual. Plinio Corrêa de Oliveira oświadcza: „Być może niedaleki jest dzień. w którym dyskusyjna autentyczność odwrotu komunizmu okaże się niczym więcej jak metamorfozą. Corrêa de Oliveira. II . w wywiadzie udzielonym maja roku Diário Las Américas z Miami. „Expreso” (Ekwador). podobnie jak jego czołowi przywódcy – od Marksa i Engelsa aż po Gorbaczowa – ukazywali samorządność jako ostateczną i najbardziej wyrazistą formę komunizmu.W w świecie sowieckim rozwijało się będzie w ten sposób. Corrêa de Oliveira. plus wizyta rosyjskiej głowy państwa u Jana Pawła II. Rok : ogólny ogląd świata Ostatni publiczny manifest autorstwa Plinia Corrêi de Oliveira ukazał się grudnia roku na łamach dziennika „Folha de São Paulo”. kreślił wymowny obraz sytuacji międzynarodowej końca wieku. oraz narastanie z głębi powstałych w ten sposób ruin jednego..T . Słowa zamykające to przesłanie na nowo wyrażają ufność w zwycięstwo P.grudnia owego roku. grzmiącego krzyku oburzenia zniewolonych i prześladowanych. 92 P. plus spotkanie Gorbaczow-Bush nad cudownymi wodami Malty. do niedawna otoczonym żelazną kurtyną. Wszak teoretycy komunizmu.. nawet niezbyt bystry obserwator wydarzeń politycznych dostrzeże punkt finalny takiego ruchu: upadek władzy sowieckiej w całym ogromnym imperium.”91 Dwa lata później. 91 . Communism and Anti-communism on the Threshold of the Millennium’s Last Decade. V . potwierdzając ostrzeżenie zawarte w proroctwie fatimskim: jeżeli ludzie nie poprawią swego życia. „Folha de São Paulo”. Wywiad dla „Diário Las Américas”. nie natrafiając po drodze na żadną poważniejszą przeszkodę. W innym tekście Doktor Plinio zastanawia się: „Pytam zatem: Gorbaczow plus pieriestrojka. Rosja rozszerzy swe błędy po świecie!”92 . V .

brzmiącego niemal jak historyczny testament Doktora Plinio: „TFP obu Ameryk . bierności posuwającej się wręcz do współdziałania z jego sędziwym twórcą i przywódcą. podwójnego standardu stosowanego przez instytucje i rządy niektórych krajów amerykańskich. ufność. jak i TFP. z drugiej zaś – nieugiętą. • Niszczycielskiego potencjału – zapalnika socjoekonomicznego chaosu – w rękach latynoamerykańskich terrorystów i grup partyzanckich wspieranych przez obce państwa. Poniżej prezentujemy pełny tekst dokumentu. nie cofającą się przed użyciem siły dyplomatycznej. zakładającego z jednej strony liberalną. oraz równoczesnego postępu czynionego przez sekty. • Zręcznej metamorfozy niezliczonych osobistości lewicy. przez paraliżowanie zdrowych reakcji opinii publicznej. z jaką bojownicy homoseksualizmu domagają się w róż- . który dotyka Świętego Rzymskiego Apostolskiego Kościoła Katolickiego. w jaki jednostki te wykorzystują swą polityczną władzę dla promowania rewolucji kulturalnej. Wyraża ubolewanie z powodu: • Arogancji. nie odrzucając swej rewolucyjnej przeszłości ani nie wyrzekając się swych egalitarnych celów. Fidelem Castro. politycznych. objęły znaczące stanowiska polityczne dzięki zwykłej zmianie etykietek i przyjęciu nowych metod działania. Wyraża swe zaniepokojenie odnośnie: • Porażającej obojętności i bierności zarówno rozmaitych sfer kościelnych. • Trwającego kryzysu duchowego. . jak również mediów. religie animistyczne. wobec nieudolnego reżimu komunistycznego w kraju zwanym niegdyś „Perłą Antyli”. które po upadku muru berlińskiego. a nawet ruchy satanistyczne. wręcz pojednawczą. • Pełnego niekonsekwencji. uderzającej zdecydowanie w fundamentalne zasady cywilizacji chrześcijańskiej. która od początku stanowi dominujący rys apostolskiego zaangażowania zarówno Plinia Corrêi de Oliveira. wraz z jego nieuniknionymi konsekwencjami dla społeczeństwa świeckiego. intelektualnych i finansowych. • Sposobu.K XX cywilizacji chrześcijańskiej. postawę wobec byłego reżimu haitańskiego. politykę wobec reżimu kubańskiego.

eutanazji i innych rodzajów zła ukierunkowanego na niszczenie rodziny. • Nieustannie rosnących wpływów politycznych. całkowitego lekceważenia nieodłącznie jej towarzyszących zagrożeń oraz poważnych szkód wynikających z przemian psychologicznych. nieuchronnie przez nią powodowanych. • Eskalacji handlu narkotykami. • Podsycanej przez media irracjonalnej fascynacji rozwojem gospodarczym i pozbawionej umiaru ufności pokładanej w nim jako odpowiedzi na wszystkie nasze problemy. konkubinatu. promocja powrotu do przeciwnego cywilizacji chrześcijańskiej trybalizmu) . • Złowieszczej współpracy mediów w zakresie rozprzestrzeniania trucizny «wartości» antychrześcijańskich. Formułuje poważne zastrzeżenia wobec: • Beztroskiego pośpiechu. jak również projektów legalizacji śmiercionośnych nałogów. budzący sprzeciw milionów Europejczyków.T . • Eksperymentów przeprowadzanych na ludzkich embrionach oraz analogicznych doświadczeń genetycznych i eugenicznych. z jakim niektóre kręgi polityczne prą ku globalnej integracji za pomocą metod zacierających granice państw.R .W nych krajach amerykańskich rzekomych «praw». jakim jest traktat z Maastricht. • Niewypowiedzianej presji wywieranej przez instytucje międzynarodowe i organizacje społeczne na kontynencie w kwestii aborcji. a nawet suwerenność narodową (o ile zupełnie ich nie likwidujących). społecznych i ekonomicznych organizacji pozarządowych (NGO) – z których wiele posiada programy wyraźnie rewolucyjne (jak np. . moralnych i kulturowych. antykoncepcji (konferencja ONZ w Kairze). wżerających się w samą duszę cywilizacji. jawnie sprzeciwiających się prawom Bożym i naturalnym. rozwodów. tożsamość kulturową. • Szaleńczych nadziei. które w sposób bestialski ignorują elementarne zasady religijno-etyczne. jakie niektórzy pokładają w powstaniu cyber-cywilizacji. • Jawnego w tychże kręgach braku zrozumienia wysoce dwuznacznych konsekwencji analogicznego przykładu inżynierii społecznej. przy jednoczesnym odsuwaniu na dalszy plan wzrastającego głębokiego kryzysu duchowego i moralnego całego kontynentu.

. w iluzorycznym pojmowaniu nowej rzeczywistości państwowej i międzynarodowej. które – jako nośniki niemoralności – w sposób szczególnie destrukcyjny wpływają na dzieci i młodzież. • Stosowania z całą rzetelnością środków politycznych. Argentynie i Salwadorze. które w przedziwny sposób milkną w obliczu brutalnych zbrodni dokonywanych przez rewolucyjnych terrorystów na mieszkańcach miast i wsi tak znaczących krajów. jak Kolumbia czy Peru. nawet wśród najbardziej dotkniętych nędzą odłamów społeczeństwa. jak też innych ważkich problemów rzutujących na przyszłość Ameryk. . jak również międzynarodowej hojności dla tego typu organizacji. Peru. Z nadzieją spogląda na • Jutrzenkę zwiastującą zdrowe odrzucenie Rewolucji antychrześcijańskiej na wielu frontach i przez rosnącą liczbę narodów zachodniej półkuli.K XX – uwidocznionych podczas Szczytu Ziemi w Rio de Janeiro w roku . ekonomicznych i edukacyjnych koniecznych dla natychmiastowej normalizacji sytuacji narodu kubańskiego. • Nakładania drakońskich ograniczeń – budżetowych i innych – na siły zbrojne. podejmowanych w pełnej zgodności z autentyczną tradycją chrześcijańską. . • Przebudzenie opinii publicznej skierowane przeciw zalewowi programów telewizyjnych oraz produkcji innych mediów. głębokiej i szczegółowej dyskusji na temat zarówno powyższych. • Ostrych głosów oskarżających siły zbrojne o gwałcenie praw człowieka komunistycznych partyzantów – głosów. • Odrzucenie przez wyborców jawnie lewackich kandydatów do fotela prezydenckiego w Brazylii. konstruktywnej debaty. • Proponowania zdrowych rozwiązań owych problemów. Publicznie wzywa przywódców półkuli zachodniej zebranych w Miami do: • Otwartej. • Utratę twarzy przez „teologię wyzwolenia” oraz upadek jej Podstawowych Wspólnot. szczególnie w środowiskach ubogich i robotniczych. ucieleśniającą uprawnione aspiracje narodów obu Ameryk. Meksyku. Kolumbii. której nie będzie hamować obawa przed brakiem porozumienia.

W sumie liczba konferencji przeprowadzonych przez Doktora Plinio dla członków TFP przekracza dwadzieścia tysięcy. Lekcji tej udziela nam średniowieczna Europa. • Z niezachwianą pewnością głosi. „The Washington Post”. nr . Corrêa de Oliveira. As Americas rumo ao ° milênio: convicções. grudzień .W • Zanik w społeczeństwach Zachodu ideologicznej obsesji egalitaryzmu. odbywał również liczne spotkania formacyjno-naukowe. listów otwartych oraz różnego rodzaju posłań. Apprehensions and Hopes of the Hemispheric TFPs. materiałów prasowych.94 P. Plinio Corrêa de Oliveira jako „Ojciec” i „Założyciel” W ciągu trzydziestu pięciu lat – od założenia brazylijskiego TFP aż do śmierci – Plinio Corrêa de Oliveira osobiście napisał lub też bezpośrednio inspirował powstanie setek manifestów. apprensões e esperanças das TFP do continente. • Znakomite perspektywy – mocno oparte na trwałym fundamencie cywilizacji chrześcijańskiej – otwierające się za sprawą tych wydarzeń przed współpracą Ameryki Łacińskiej ze Stanami Zjednoczonymi i Kanadą. Ameryki doświadczą olśniewającego ożywienia chrześcijaństwa. co w roku w Fatimie przepowiedziała Matka Boża słowami obietnicy: W końcu jednak moje Niepokalane Serce zatriumfuje!”93 .T . XII . tak sprzyjającego socjalizmowi i komunizmowi. że kiedy ludzie decydują się współpracować z łaską Bożą. materialnych kryzysów oraz wszelkiego rodzaju pułapek przygotowywanych przez wrogów Kościoła i cywilizacji chrześcijańskiej. osiągnęła pod każdym względem bezprecedensowy poziom religijno-kulturalno-gospodarczy. jak i w imieniu oddziałów TFP na całym świecie.R . „Catolicismo”. deklaracji. 93 . Tłumaczenie angielskie: The Americas on the Dawn of the Third Millenium: Convictions. rozwój historii „przynosi cuda”. zarówno we własnym imieniu. która wychodząc od przesiąkniętego dekadentyzmem społeczeństwa starożytnego Rzymu i zalewających go barbarzyńskich hord. Przeto TFP obu Ameryk: • Podkreśla swe głębokie i stałe przekonanie. iż pomimo moralnych wstrząsów. 94 Do ostatnich chwil życia prowadził tygodniowo cztery konferencje dla wszystkich członków TFP w São Paulo.

Deklaracja TFP opublikowana listopada roku. Pawła: „Teraz już nie ja żyję. - . Współpracowników Doktora Plinio uderzało charakterystyczne dlań połączenie cnót pozornie sprzecznych. „Catolicismo”. Jego troska o każdego członka TFP nie znała granic. codziennej Komunii Świętej oraz. . nr . pensamento.).95 W przypadku Plinia Corrêi de Oliveira działanie zawsze stanowiło zewnętrzny wyraz życia nadprzyrodzonego wypływającego z modlitwy różańcowej. duchowym wsparciem dla wszystkich członków brazylijskiego TFP oraz innych bratnich stowarzyszeń w innych krajach. takich jak prostota i roztropność.K XX U schyłku życia. dostosowane do modelu zarysowanego przez św. luta e Ação. niezachwiana wiara i głęboka pobożność były i nieustannie są. wykazując niewiarygodną aktywność. Była to zdolność rozeznawania duchów (na temat rozeznawania duchów zobacz Ćwiczenia duchowe św. wręcz słodycz. Ignacego Loyoli . udzielenia słowa porady czy zachęty. jego oddaniu. przykład jego życia. stałego czuwania nad władzami duszy. Wokół tej ojcowskiej postaci nieustannie narastała miłość i przywiązanie uczniów uwielbiających nazywać siebie jego dziećmi. lecz żyje we mnie Chrystus”. Un homem de Fé. Wielu zawdzięcza mu niezmierną łaskę wytrwania w wierze. Nigdy nie zaniedbywał okazji zrobienia troskliwego gestu. ogromna waleczność i wielka uprzejmość. red. Wielu innych – niegdyś wałęsających się po krętych. którym uhonorowany został Plinio Corrêa de Oliveira. kiedy Bóg powołał go do siebie. również teraz. zwodniczych drogach świata – jego słowom. możemy stwierdzić. Kapucyn.”96 Deklaracja TFP wspomina szczególny dar Opatrzności. biskup 95 96 Ga . który nie widziałby w nim prawdziwego ojca. Ta ojcowska opieka dochodziła do szczytu w momentach zagrożenia dóbr duchowych u tych. jawił się zarazem jako człowiek prowadzący głębokie życie wewnętrzne. których Opatrzność w jakiś sposób mu powierzyła. listopad-grudzień . że nie ma ani jednego członka czy też współpracownika. dostarcza poruszającego świadectwa: „Pośród burz nowoczesności.przyp. nade wszystko. miesiąc po śmierci Plinia Corrêi de Oliveira. jego poświęceniu zawdzięcza powrót na prostą ścieżkę.

”101 Trudno znaleźć założyciela jakiejkolwiek instytucji katolickiej. t. rozdz.T . Solimeo. Biased and impassioned assesments. . II. listopad . II. „Catolicismo”.W Vital Maria Gonçalves de Oliveira97 – postać wśród brazylijskiego duchowieństwa szczególnie przez Plinia Corrêę de Oliveira ukochana – twierdził.99 Znaleźli się w tym gronie tak znamienici obrońcy wiary. A. Stickler. Famille et Propriété. Plinio Corrêa de Oliveira wydał z tej okazji przyjęcie na jego cześć. 97 98 . Staffa. prowadzącego życie w łasce”. Nie powinno to dziwić. też The NCBB note on the Brazilian TFP: Unfounded statements. Zdolność owa stanowiła wynik zarówno naturalnego talentu. Ciappi. Pomiędzy niezrozumieniem a potwarzą Na przestrzeni swego długiego życia Plinio Corrêa de Oliveira miał wielkich admiratorów. Zob. a nie kościelnego dekretu. z którą rozmawiał. Również krytycznej noty Konferencji Eposkopatu Brazylii opublikowanej kwietnia r. Doktor Plinio posiadał podobne uzdolnienie – potrafił przeniknąć psychikę i mentalność osoby.. w formie artykułu prasowego. Victorino Rodríguez. Echeverría Ruiz. jak kardynałowie Aloisi Masella. któremu – zanim uzyskał zgodę O biskupie Vitalu zob. Société Française pour la Défense de la Tradition. wszak Kościół uczy. jak kardynał Slipyj100 czy kardynał Mindszenty. London . czy nawet – na której fotografię patrzył. Paris . szczególnie w sferach kościelnych. sił zbrojnych i lokalnych wyższych sfer. Leon XIII. s. w którym uczestniczyły ważne postaci duchowieństwa. nie można uznać za cenzurę. Solimeo. którzy chcą żyć zbożnie w Chrystusie Jezusie – ostrzega święty Paweł – spotkają prześladowania. Oczywistego przykładu dostarcza tu postać św. Encyklika Divinum illud munus z maja r. Ignacego Loyoli. L. WSP. zob. pozwalającą rozpoznawać dobre i złe intencje osoby. iż posiadał odziedziczoną po matce zdolność psychologicznej penetracji.R . S. 99 Dzieło Plinia Corrêa de Oliveira nie podlegało nigdy oficjalnej cenzurze kościelnej. Zob. jak światowej sławy teologowie: ojcowie Anastasio Gutiérrez. Property – Bureau for the United Kingdom.98 . który by nie cierpiał niezrozumienia czy prześladowań. zob. Analyse par la TFP brésilienne d’une prise de position da la CNBB sur la ‘TFP et sa famille d’âmes’. nr . 100 Ukraiński kardynał Jozef Slipyj był gościem TFP w São Paulo września r. 101 Tm . iż naturalne zdolności człowieka pną się w górę i udoskonalają się poprzez praktykowanie cnót oraz dary Ducha Świętego. które są niezbędne – jak mówi Leon XIII – dla „sprawiedliwego.. też G. przypis . Antonio Royo Marín. Pizzardo. „Wszystkich. Tradition Family. Oddi. w: Encykliki Leona XIII. Słupsk . jak i szczególnego światła nadprzyrodzonego. . odpowiedź TFP opublikowaną w „Folha de São Paulo” i innych dziennikach kwietnia r.

I. głównie jednak pochodziły z dwóch przeciwstawnych sobie kręgów: lewicy socjalistyczno-komunistycznej104 i niektórych środowisk „tradycjonalistycznej” 102 Na temat kasaty Towarzystwa Jezusowego zob. już po zatwierdzeniu zgromadzenia przez Stolicę Apostolską. Paulo”. napisał Henri de Bonald – wrogość wobec władzy religijnej i monarchicznej. Radio Moskwa zaatakowało chilijskie TFP w związku z właśnie wydaną przez nie książką Kościół milczenia w Chile. . listopada r. a jego działalność zakłóca pokój religijny. Sociedade Brasileira de Defesa da Tradição. A. których właśnie kształcący młodzież zakon był mocnym filarem”. jak też TFP: walki w celu przywrócenia chrześcijańskiego ładu społecznego i w jego obronie. H. Dominus ac Redemptor). „Voltando as costas a uma controvérsia. wybuchu i rozprzestrzeniania się rewolucji francuskiej. „Folha de S. W przypadku Plinia Corrêi de Oliveira niezrozumienie i potwarz dotykały bardziej jego działalności niż myśli. Refutação da TFP a uma investida frustra. Asociación Civil Resistencia. Paul Dudon SJ. kłamcie.K XX na założenie zakonu – zarzucano. 103 Na temat oskarżenia o „niestosowną” cześć dla profesora Plinia Corrêi de Oliveira zob. Imola . De la suppression de la Compagnie de Jésus ( ) w: „Revue des questions historiques”. zawsze coś z tego zostanie” – brzmi znane powiedzenie przypisywane Wolterowi. sierpnia . włoskie. pracę opublikowaną przez TFP w jego obronie: A. „Kłamcie. São Paulo . Tip. oficjalny organ prasowy rządu sowieckiego. paryski wydział teologiczny (który trzy wieki wcześniej potępił zakony żebrzące) krytykował „nowinki” Towarzystwa Jezusowego. VIII . dziennik „Izwiestia”. . G. „Folha de S. . Família e Propriedade. jak i osoby matki. Clá Dias. Borelli Machado.102 Potwarz – niegdyś rozpowszechniana za pomocą słowa mówionego. . w czterech następujących po sobie emisjach programu Escucha Chile. Sinke Guimarães. później zaś spotęgowana przez media – stanowi odwieczną broń Rewolucji. tłum. A. S. A. de Bonald. t.Solimeo. iż powstało raczej w celu burzenia niż budowania.. To samo Towarzystwo Jezusowe zostało zlikwidowane przez Watykan w roku i nie istniało do roku . . s. „Prawdziwą przyczyną kasaty była – jak w r. prowadzonej w zgodzie z nauką papieskiego Magisterium. s. Potwarz skierowana przeciwko samej osobie założyciela TFP zawierała się w oskarżeniu o chęć stworzenia kultu zarówno własnej osoby. zarówno jego samego. oraz dwa artykuły prasowe: A TFP afirma sua posição doutrinária e interpela opositor. Najistotniejsze natomiast przejawy niezrozumienia dotyczyły szczególnego powołania. J. wyraził swą całkowitą solidarność z publicystycznym atakiem na oddział TFP w Caracas oraz jego siostrzane stowarzyszenie w Wenezueli. t. stawiając mu zarzut. (zawiera breve Klemensa XIV z lipca . 104 W lutym r. Oskarżenia płynęły z najróżniejszych sfer. Riposta a nuove offese contro una celebre Compagnia. Galeati. Paulo”. iż jest „nawiedzony” i ośmiokrotnie stawiano go przed sądem. Dony Lucilii103. używaną do podważania wiarygodności jej oponentów. Więcej. s. czyli przez cały tragiczny okres dojrzewania.

Nie dziwiłyby one.106 Jeden z pierwszych. rzecz jasna. jako że – przyjmując kryteria ruchu antysekciarskiego – grupy te da się łatwo wpisać w kategorię sekt. New York-Toronto . w odpowiednim momencie je poświęcić. który zna wszelkie aspekty 105 Prof. też David G. s. Jednak w rzeczy samej publicystyka tego rodzaju przyjmuje za swoje argumenty laickiego ruchu antysekciarskiego i chętnie atakuje takie elementy świata katolickiego. Psychological. kiedy TFP zaangażowało się w rozpowszechnianie listu pasterskiego biskupa de Castro Mayera O nierozerwalności małżeństwa. o obronę tradycyjnej doktryny katolickiej. iż ruch antysekciarski używa grup lefebvrystowskich i sedewakantystycznych w charakterze oddziałów szturmowych. (…) Gdyby zatem TFP było stowarzyszeniem wywrotowym. 106 Studium to ukazało się w numerze (styczeń ) „Catolicismo” pod tytułem Lavagem cerebral – um mito ao serviço da nova Inquisição terapêutica. we Francji zwłaszcza. Bromley. W roku . a zarazem najbardziej gwałtownych przypadków „medialnej wrzawy”107 miał miejsce w roku w Rio Grande do Sul. że nie mogę powstrzymać się od jej oprotestowania. Stowarzyszenie Psychologów Amerykańskich oceniło użycie teorii „prania mózgów” w zastosowaniu do ruchów religijnych jako „nienaukowe”. choć nie tylko. Cristianità. by. Introvigne. Deprogramming Controversy: Sociological. Plinio Corrêa de Oliveira ujawnił totalitarną i antychrześcijańską naturę owego ruchu. Cantoni. Pojawia się zatem zasadne podejrzenie. . Zob. którą sam określa mianem „niepokojącej” czy wręcz „złośliwej”: „W ostatnich latach. The Brainwashing. we wstępie do studium na temat „prania mózgów”. nr . Libertà Religiosa. M. gdy tylko pojawi się taka potrzeba. L’Opus Dei e il movimento antise e. maj . Piacenza . Massimo Introvigne stawia hipotezę.” M. które rzuca się do pierwszego ataku na bagnety. rozmaite publikacje „lefebvrystowskie” i „sedewakantystyczne” prowadziły niezwykle zażarte kampanie przeciwko «sektom».T . „Se e” e „Dri o” di persecuzione. czy głównie.R . W maju r. który utrzymuje nieustanny kontakt z takim stowarzyszeniem. oszczercza kampania uderza także w moją godność biskupa Świętej Matki Kościoła.105 Prawdziwy tajfun oszczerstw został zręcznie skanalizowany w tak zwanym „ruchu antysekciarskim”. Introvigne. to co należałoby powiedzieć o biskupie. rozpętaną przeciwko TFP. gdyby zakłócało porządek publiczny. gdyby wbrew naturalnemu ładowi odrywało dzieci od rodziców. . Legal and Historical Perspectives. M. Zob. jak TFP czy Opus Dei. w: G. Ten sam biskup otwarcie interwieniował w obronie szkalowanego stowarzyszenia listem protestacyjnym. Introvigne. The Edwin Mellen Press. 107 Termin ten został ukuty przez samego Doktora Plinio w celu zwrócenia uwagi na zorganizowaną. nazistowsko-faszystowskim. że zważywszy na me związki z TFP. gdyby chodziło tu tylko. publiczną akcję oczerniania. „Se e” e „dri o” di persecuzione: le ragioni di una controversia. z którego zacytujemy wielce wymowny fragment: „Kampania ta jest nośnikiem tak wielkiej niesprawiedliwości. „Cristianità”. Protest mój jest tym bardziej stanowczy.W prawicy.

Détraction. Poznałem organizację.” Ibidem. którą szczyci się francuska inteligencja. Sinke Guimarãesa. do Najświętszej Dziewicy. . do publicznego wystąpienia w obronie hiszpańskiego TFP: „Wiele okazji pozwoliło mi blisko poznać zarówno TFP. Santiago Canalsa Comy. naszego Pana. jej rozwój i jej 108 List biskupa Antônio de Castro Mayera opublikowany w numerze „Catolicismo” z czerwca . jednego z wielkich współczesnych teologów. jej walkę. W roku . Paris . TFP odpowiedziało nań dwutomową pracą zatytułowaną Imbroglio. lecz powiązanego z działającym w krajach TFP. którego zamierzano brutalnymi metodami „odprogramować” w celu „zwrócenia” go rodzinie. sposób zarządzania nią. Délire. . 110 Atak ten doprowadził – za sprawą dekretu rządowego z listopada r. Association Française pour la Défense. de la Tradition. stowarzyszenia autonomicznego. Editora Vera Cruz. – do rozwiązania w Wenezueli Asociación Civil Resistencia. Z kolei TFP zareagowało na oszczerstwa dokumentem zatytułowanym A TFP em legitima defesa. który ukazał się w „Correio do Povo” z lutego . które nie zbliżyłyby mnie do Boga. Pomimo to paszkwil ten. Guerreiros da Virgem – A réplica da Autenticidade. mais uma vez investe contra a TFP o tablóide de Zero hora. co powierzchowny i pozbawiony logiki. 112 Santiago Canals Coma. Editorial Ramiro el Monje. Apostolskiego Kościoła Katolickiego. do Ojca Świętego czy ukochanej naszej Matki – Świętego Rzymskiego.112 Wydarzenie to skłoniło ojca Antonia Royo Marína. znany pod nazwą „raportu Joyeux”. Servitudo ex Caritate. którego niewidzialną głową jest Pan nasz Jezus Chrystus. byłby współwinny. ani nie byłem świadkiem gestu Profesora Plinia Corrêi de Oliveira. de la Propriété. jak też kilku jej prominentnych członków z całego świata.K XX jego działalności i chętnie zgadza się na padającą ze strony stowarzyszenia propozycję rozpowszechniania listu pasterskiego sprzeciwiającego się rozwodom i stającego w obronie Bożych praw w społeczeństwie? Biskup taki. São Paulo oraz książkę A. s. 111 TFP odpowiedziało artykułem pt. A TFP sem segredos. w której później odkryto jego autora. Artpress. Ostatni z wymienionych przypadków prześladowania. od nazwiska osoby. ponownie w Brazylii ( )111 i w Hiszpanii ( ). São Paulo . A TFP se defende. był w dalszym ciągu cytowany i rozpowszechniany w półjawnych publikacjach skierowanych przeciw TFP. równie oszczerczy. w celu uchronienia się przed dalszymi atakami TFP opublikowało pracę Plinia Corrêi de Oliveira. Remarques sur un Rapport concernant les TFP.”108 Najbardziej zjadliwe ataki na TFP przypuszczano we Francji ( )109. „W obliczu Boga oświadczam uroczyście – zeznaje porwany – że nigdy nie usłyszałem słowa. opublikowanym w specjalnym wydaniu miesięcznika nr (czerwiec ) oraz w licznych dziennikach. Usando o mesmo realejo. Zaragoza . jako pozostający z nim w zmowie. Renace la persecución religiosa en España? Historia de un secuestro. doprowadził do „porwania” jednego z młodych członków TFP. de la Famille. 109 Był to anonimowy paszkwil. w Wenezueli ( )110. inspirowany przez wspomniany już „ruch antysekciarski”.

”113 Głównym motywem zarzutów wobec TFP były obraźliwe oskarżenia o „sekciarstwo”. Bezpodstawność owych oskarżeń wykazana została w wielu pismach TFP. s. Bemelmans. ważną książkę G. w liście skierowanym do przewodniczącego francuskiego parlamentu. „La Vanguardia”. VII . Le rapport Guyard à la lumiere de la doctrine catholique et du droit français.T . codziennie odmawiają piętnaście tajemnic Różańca. by nie wspominać o innych pobożnych praktykach istniejących w tradycji i powszechnym zwyczaju Świętej Matki Kościoła. znajdujemy kardynałów Alfonsa Sticklera115 i Bernardina Echeverríę Ruiza. którego uważają za Wikariusza Chrystusowego i Jego najwyższego namiestnika na ziemi. Ojciec Antonio Royo Marín OP. przedstawionego w Assemblée Nationale (Zgromadzenie Narodowe) w grudniu r. oraz równie klarowną pracę B. Za obronę Kościoła i papiestwa został przez Ojca Świętego Jana Pawła II nagrodzony orderem Pro Ecclesia et Pontifice. przedmowę do niniejszej książki.W zwycięstwa. 116 Tekst w: B. Ten ostatni. Paris . Praca ta w sposób dobitny zbija zarzuty raportu na temat sekt we Francji. iż na koniec Jej Niepokalane Serce zatriumfuje w całym świecie. Bemelmans.114 pośród zaś znakomitych osobistości. jeszcze 113 Vehemente desmentido del Padre Royo Marín a la indigna campaña de calumnias contra TFP-Covadonga. A. Société Française pour la Défense de la Tradition. Société Française pour la Défense de la Tradition. Solimeo. wyraził swe „głębokie zaniepokojenie w obliczu tak krzywdzącego potoku oszczerstw wymierzonego w prawe stowarzyszenie.116 . . podskórnie skierowanymi przeciw samemu Kościołowi katolickiemu. La novelle inquisition athée et psychiatrique. Famille et Propriéte. Paris . które podjęły obronę TFP przed tego typu oszczerstwami.R . S. 115 Zob. jak obiecała w Fatimie. Wszyscy jej członkowie to wzorowi praktykujący katolicy. Codziennie uczęszczają na Mszę Świętą i przyjmują Komunię Świętą.. Elle taxe de secte ceux qu’elle veut détruire. Żywią ogromną cześć dla Ojca Świętego. kaznodzieja generalny zakonu dominikanów. Oddani są głęboko Najświętszej Maryi Pannie. Famille et Propriéte. złożone z katolików ożywionych wielką miłością ku Bogu i bliźnim”. w przekonaniu. . jest autorem prac z zakresu teologii i doktryny katolickiej. Philippe’a Séguina. lecz pozostają w całkowitej harmonii z najprawdziwszym duchem rzymskokatolickim. Nie odprawiają oni żadnych dziwacznych czy przestarzałych obrzędów. 114 Zob. i L. Le Rapport Guyard. Kult właściwy i niewłaściwy według Kościoła Trudno zrozumieć oskarżenia o niestosowną „cześć” żywioną dla Plinia i Dony Lucilii padające z ust ateistów i progresywistów.

którego nie sposób określić inaczej niż jako „fanatyczny”. z natury swojej zmierza ostatecznie do Chrystusa. 119 Jan XV. Saints (culte des).”119 W konstytucji Lumen Gentium czytamy zaś: „Wszelkie prawdziwe świadectwo miłości. 117 118 . ). jakie okazujemy mieszkańcom nieba. kol. Cześć jest w swej najgłębszej treści aktem szacunku. . Zob. . Kościół katolicki określając precyzyjnie granice owej czci. który jest «koroną wszystkich świętych». „Czcijmy sługi – orzeka Ojciec Święty Jan XV w najstarszym dokumencie kanonizacyjnym Kościoła – aby cześć nasza powróciła do Pana.K XX trudniej zaś – jeżeli pochodzą one z kręgów katolickich. Denz. należnej jedynie Trójcy Przenajświętszej i ludzkiej naturze Jezusa Chrystusa. t. w: EC.117 Wielkość świętych sprawia.. Uprawnione jest jednakowoż oddawanie zmarłym w opinii świętości czci „prywatnej”. kol. . . Libreria Editrice Vaticana. dwudzieste stulecie stało się erą ubóstwienia człowieka i umieszczenia go na ołtarzach poświęconych kiedyś Bogu. nr . jak również publicznie zalecać jego kult. w: DTC. czy też – na poziomie naturalnym – dla szczególnie wybitnych osobistości. a przez Luigi Oldani. IV. gdyż z powodu swego ekstrawaganckiego charakteru schodzi on na manowce idolatrii. której notabene wymagają władze kościelne dla wszczęcia procesu beatyfikacyjnego czy kanonizacyjnego. której formę określamy terminem dulia. też P. Politycy. piosenkarze stali się obiektami kultu. Prawowitość i użyteczność kultu świętych określił sobór Trydencki na XXV sesji. szczególnie zaś „tradycjonalistycznych”. t. kto jest świętym. potwierdza jej prawdziwość i zabezpiecza przed heretycką negacją kultu świętych.-H. . Skoro jednak istnieje niewłaściwa forma czci skierowanej ku człowiekowi. Justo Collantes SJ. iż zasługują oni na cześć.118 Jedynie Kościół może orzekać w sposób nieomylny. Encyklika Cum conventus esset z lutego r. w szerszym zaś znaczeniu – niczym więcej niż wyrazem wewnętrznego przekonania o czyjejś wielkości. sportowcy. La fede della Chiesa ca olica. Zob. Faktycznie. który powiedział: Kto was przyjmuje. XIV. nr . do biskupów i opatów Francji i Niemiec na temat kanonizacji biskupa Ulricha z Augusty. mnie przyjmuje (Mt . w: Denz. Vaticano . zarezerwowana dla świętych. jak ta.-H. Sejourné. istnieją również formy właściwe. dla odróżnienia od najwyższej formy kultu adoracyjnego zwanej latria. Culto. s.

deklaracje. Casale Monferrato .W niego – do Boga. marca roku procesu beatyfikacyjnego kapucyna z Pietrelciny. Konstytucja dogmatyczna Lumen gentium z listopada . Miejsce jego zamieszkania doświadczało nieustannego zalewu tych. Storia di Padre Pio.T . na prośbę episkopatu Polski. Torino .R . Zob. Oto jak podczas procesu beatyfikacyjnego przedstawił go bł. Poznań. Tego typu wyrazy uznanego przez Kościół nabożeństwa nie rodzą się nagle. Pallotinum.”122 Nie zamierzamy tu wywodzić świętości Plinia Corrêi de Oliveira z objawów podziwu i oddania jego uczniów. do tego stopnia gorącej. Sobór Watykański II. też Francesco Traniello (wyd. w: Sobór Watykański II: konstytucje.121 Przytoczmy jeszcze tylko jeden przykład. SEI.”120 Kult prywatny jest niczym innym jak demonstracją czci spontanicznie wypływającą z serc wiernych. s.). Torini . . Don Bosco nella storia della cultura popolare. Kiedy pojawiał się na ulicy i został rozpoznany. który jest przedziwny w świętych swoich i w nich jest uwielbiony. a mianowicie przypadek hałaśliwego entuzjazmu towarzyszącego św. że musiało mu towarzyszyć trzech lub czterech ludzi torujących drogę do ambony. tłum był tak wielki. s. Società Editrice Internazionale. Opinia świętości otacza przyszłego świętego jeszcze za życia: działo się tak w przypadku niemal wszystkich wielkich świętych Kościoła. którego jeszcze za życia otaczała atmosfera entuzjastycznej czci. 120 . często trzeba było stawiać przed drzwiami straż w celu uniknięcia ryzyka jakiegoś wypadku. Tak właśnie było w przypadku Ojca Pio. ludzie padali na kolana w pełnym świetle dnia. Vita de San Giovanni Bosco. błagając go o błogosławieństwo. dekrety. Zob. zanim jeszcze Kościół oficjalnie wypowie się w danej kwestii. Piemme. . Rino Cammilleri. Nie przeszkodziło to jednak w otwarciu. o który nietrudno w ścisku. zaraz po śmierci danej osoby.. Janowi Bosco podczas jego podróży do Paryża w roku . 122 Giovanni Ba ista Lemoyne. i dalej się tak dzieje w przypadku osób jeszcze nie kanonizowanych. . lecz podkreślić jedynie całkowitą zgodność owych form wyrażania entuzjazmu z nauką i praktyką Kościoła. którzy od wczesnych godzin rannych za szczęście poczytywali sobie zobaczenie świętego. s. że niektórzy posuwali się do określania jej słowem „fanatyzm”. by prowadzić tam konferencję. Don Rua: „Kiedy przychodził do kościoła. zaraz otaczał go niezmierzony tłum. 121 „Grupom Ojca Pio” – do dziś szeroko rozpowszechnionym i aktywnie działającym – przypinano etykietkę fanatyków i oskarżano o nieposłuszeństwo w stosunku do władz kościelnych.

s. 125 Dona Lucilia zmarła kwietnia r. Na temat „małej drogi” zob. tak prosta i czuła: „W jej uśmiechu nieustannie lśniło leciutkie światełko zmierzchu i jutrzenki zarazem”124 Kilka miesięcy później. Dona Łucja Ribeiro dos Santos prowadziła życie ukryte aż do roku . André Combes. nr . sierpnia .” J. sięgającą pięknych czasów dawnego São Paulo”. że wszystko co czynię. z powodu poważnej choroby syna. liczna rzesza jego przyjaciół wypełniła jej dom. Roma . z których czerpał on siłę. oprócz hołdu uczuć składanego Doktorowi Plinio za jego życia. według wszystkich. t.. J. . na jakie wspięła się w zwykłym zakonnym życiu zakonnica. zmarła w wieku dwudziestu czterech lat. Vrin. okazując im – jak sam wspominał – „swe macierzyńskie uczucie. Teresa od Dzieciątka Jezus. . uniosła się lekko.125 Przez sześćdziesiąt lat służyła swemu synowi przykładem codziennego praktykowania cnót. t. Bez jej Dziejów duszy nikt nie byłby w stanie nawet sobie wyobrazić wyżyn świętości i miłości Boga. III. Nie powinno nikogo dziwić porównanie Lucilii Ribeiro dos Santos z karmelitanką z Lisieux. Zob. czynić mogą również małe dusze. swym długim życiem dostarczyła ona na to wyraźnego dowodu. kwietnia roku Dona Lucilia odeszła do Pana. Pokazywała. s. S. Gli scri i. S. pojmując doskonale powagę nadchodzącej chwili. lecz życie jej syna – zwierciadło odbijające i rozwijające cnoty matki. w wieku lat. Clá Dias. III. Etudes de théologie et histoire de la spiritualité. Thérèse de l’Enfant Jésus.K XX W tej perspektywie łatwo zrozumieć. Ważne jest to. W tym trudnym okresie dziewięćdziesięciojednoletnia wówczas kobieta niezwykle ciepło przyjęła towarzyszy Plinia. s. uczyniła szeroki znak krzyża i z całkowitym spokojem duszy i ufnością w Boże miłosierdzie zasnęła w Panu. Introduction à la spiritualité de S. Dony Lucilii. niezmierzoną serdeczność oraz fascynującą życzliwość. 123 124 . „O Estado de S.123 Młodych ludzi oczarowała jej osobowość. chrześcijańskie oddanie. . „Z szeroko otwartymi oczyma.” Św. Dona Lucilia. którzy znali Donę Lucilię. zrodzoną w kręgu TFP szczególną cześć dla matki założyciela. po jej śmierci. Dona Lucilia. 126 „Na mojej małej drodze jest miejsce tylko dla rzeczy zwykłych.126 „Mała droga” do świętości możliwa jest nawet w prostym domowym życiu. Postulazione Generale dei Carmelitani Scalzi. Paulo”. Paris . kiedy po raz pierwszy. Clá Dias. iż w doskonałości zwykłego życia leży sekret „małej drogi” zarysowanej przez świętą Teresę z Lisieux. W przypadku Dony Lucilii to nie książka ukazała nam wspaniałość jej duszy.

Klaudiuszowi de la Colombiere. Czym zatem jest TFP? Nade wszystko. Co więcej. co dostarczało mu znakomitych okazji do coraz precyzyjniejszego określania swego oblicza. „nasieniem Ewangelii”. gdyby stowarzyszenie życzyło sobie sprawować taki kult. bez zastanowienia nad względnością użytego w niej języka” (Refutação da TFP a uma investida frustra. „słońcem doskonałości”. W końcu. autorstwa św. cały klasztor za jej nakazem kierował ku swemu niedawno zmarłemu kierownikowi duchowemu. „strumieniem Bożego pocieszenia”. W istocie. uczyniłoby to w zupełnie inny – odpowiedni – sposób. „głosem apostołów”. za przesadę uważam określanie niektórych wezwań mianem heterodoksyjnych czy bluźnierczych. jak i działania. „tarczą wiary katolickiej”? Litanie te. zbadawszy wnikliwie biografię Dony Lucilii nie zawahał się orzec. Ułożyło ją pod koniec roku dwóch młodych ludzi. „świątynią łask”. która wespół z innymi siostrami recytowała litanie do ich zmarłego kierownika duchowego. Ojciec Vitorino Rodrigues zbadawszy treść litanii orzekł: „Część wezwań jest raczej naiwna. Zakonnica została wielką świętą. „tym. gdy ponosi je bardziej gorliwość niż prawdziwa miłość i dążenie ku dobru. natychmiast zabronił jej odmawiania. A. w: G. „polem rajskim Kościoła”. iż Doktor Plinio postąpił właściwie zabraniając odmawiania litanii. ojciec Royo Marín. Wykazali przez to mądrość Kościoła. s. Niemniej jednak. w których zwracając się doń: „święty Klaudiuszu”. Plinio Corrêa de Oliveira dowiedziawszy się o tej litanii. Estudo acerca de um Parecer concernente a uma Ladainha.128 .127 Prośba o wstawiennictwo skierowana do zmarłego nie oznacza wcale oficjalnego uznania go świętym. inne – zbyt ekstrawaganckie lub zbyt techniczne. „lilią wzrastającą z dziewiczej ziemi”. szkołą myślenia obejmującą ogromne dziedzictwo intelektualne. „pochodnią świata”. którego język był niby głos Ducha Świętego”. a jej kierownik duchowy też dostąpił kanonizacji wiele lat po powstaniu tychże litanii. właśnie z powodu nieodpowiedniego języka i dziwacznej formy wyrazu. Małgorzaty Marii Alacoque. Z tych wszystkich powodów stwierdzam. Un comentário anti-TFP. s. 127 Brazylijskie TFP oskarżono o usiłowanie wprowadzenia niewłaściwego kultu matki swego założyciela poprzez odmawianie skierowanych do niej litanii (wyczerpujące odparcie tych zarzutów zob. ). . jeszcze inne – niejasne. iż mogły one zaszkodzić kanonizacji. apendix do Refutação da TFP a uma investida frustra. bogatą w zasady zarówno rozumowania. Cenzorzy czuwający nad procesami beatyfikacyjnymi obu świętych nie stwierdzili.T . będącej najpewniej rezultatem młodego wieku i braku doświadczenia autorów. Solimeo. nazywały go: „zwierciadłem wszelkich cnót”. iż praca owa opisuje „życie osoby prawdziwie świętej. cóż można by pomyśleć o młodej zakonnicy. której jego dzieciom jakże często brakuje. „żywym obrazem doskonałości”. przez jakiś czas litania z wezwaniami do Dony Lucilii krążyła wśród grupy współpracowników stowarzyszenia. .). w pełnym tego słowa znaczeniu”. Specyficzne powołanie: „consecratio mundi” W ciągu całej swej historii TFP pod przewodnictwem Plinia Corrêi de Oliveira zmuszone było odpierać niezliczoną ilość zajadłych ataków. Jednakowoż wielki współczesny teolog i przewodnik duchowy.W Po śmierci Dony Lucilii któryś z członków TFP zwrócił się do niej o wstawiennictwo i w tenże sposób spontanicznie a tajemniczo u jej grobu począł się szerzyć prywatny kult.R .

. V-XI). czy jej cnoty chrześcijańskie osiągnęły stopień heroiczności niezbędny do kościelnej beatyfikacji i kanonizacji? W obliczu całkowicie historycznych danych. 131 Sobór Watykański II. „Zasadnicze pytanie brzmi: czy Dona Lucilia była świętą w najpełniejszym tego słowa znaczeniu? Innymi słowy. Dona Lucilia. S. zgodnie z jego charakterem.. choć powstałe jako zwykłe stowarzyszenie cywilne. Dekret o apostolstwie świeckich Apostolicam actuositatem z listopada r. . w: Sobór Watykański II: konstytucje. Zasady te również znajdują swe podstawy w Rewolucji i Kontrrewolucji (część II. Dalej: wierność całemu szeregowi teoretycznych lub teoretyczno-praktycznych zasad. s. rozdz. Servitudo ex caritate. . określonym przez prawo kanoniczne szacunkiem). . Corrêa de Oliveira. Clá Dias. wyrażanej zarówno w nauczaniu papieży. Poznań. podkreślając. s. Stosunki kształtujące się na przestrzeni lat pomiędzy Doktorem Plinio a członkami TFP przypominają w istocie relacje zachodzące między założycielem wspólnoty zakonnej a jego uczniami. iż „świeccy mają prawo zakładać stowarzyszenia i kierować nimi”. w ciągu trzydziestu lat istnienia coraz częściej i głębiej określane było mianem „rodziny dusz”. 130 A. I. W końcu: wierność licznym zasadom praktycznym rozwiniętym w toku uważnej analizy kilkudziesięcioletniej praktyki wspólnego działania. Jak natomiast przedstawia się obecna relacja tej „rodziny dusz” w stosunku do władz kościelnych? „Charakteryzuje się całkowitą wolnością. wywiedzionych z rygorystyczną skrupulatnością logiki z doktryny katolickiej czy też z analizy rzeczywistości – współczesnej bądź historycznej – zgodnie ze starannie wypracowanymi w TFP kryteriami oraz metodologią. 129 P. Pallotinum. jak i w pozostałej części Magisterium (traktując każdy dokument. s. A réplica da autenticidade. dekrety.131 128 J.K XX „Co stanowi konieczny składnik szkoły myślenia TFP? Przede wszystkim: całkowita i pełna entuzjazmu wierność doktrynie Świętego Powszechnego Apostolskiego Kościoła. s.”129 Termin „szkoła myśli” nie oddaje w pełni powołania TFP. Sinke Guimarães. s. I. z najgłębszym. w które obfituje ta biografia – konkluduje ojciec Royo Marín – śmiem dobitnie i bez wahania odpowiedzieć: «tak»”. których podstawy w większości znajdują się we wspomnianym wcześniej traktacie Rewolucja i Kontrrewolucja. które. jaką Kościół oferuje rodzącym się stowarzyszeniom katolików. . t. Ibidem. . . deklaracje. Zbiór powyższych pryncypiów tworzy fundamentalne dziedzictwo szkoły myśli TFP. nie pozbawionej podobieństwa do rodzin zakonnych.. par. t.”130 Sobór Watykański II ustalił wolność stowarzyszeń w Kościele.

A réplica da autenticidade. Solimeo. kol. s. . V. s.T .” P. czy to indywidualnymi. którego członkowie. i L. wolności nakierowanej na chrześcijańską doskonałość i apostolską działalność. São Paulo . s. Jako organizacja. Tak więc TFP jawi się miejscem. TFP jest stowarzyszeniem wyłącznie cywilnym. czy też zrzeszonymi. t. Artpress. Na temat natury TFP w odniesieniu do prawa kanonicznego zob. kol. 133 W książce Refutação da TFP a uma investida frustra czytamy: „TFP może być uznane za confraternitas laicalis. A. op. TFP e famílias na crise spiritual e temporal do século XX. w którym katolicy żyją indywidualnie swą religią. 134 A. s. Corrêa de Oliveira.. Analyse par la TFP brésilienne d’une prise de position da la CNBB sur la TFP et sa famille d’âmes. Sinke Guimaraes. strukturami eklezjalnymi.A. nie założone i nie rządzone przez władze kościelne. 132 . lub nie. polega na pracy na rzecz przywrócenia fundamentalnych zasad ładu naturalnego i chrześcijańskiego. t. wyrażony w pierwszym artykule jego statutu. W rzeczy samej wolność stowarzyszeń wyraźnie potwierdza oba te cele”. .132 W świetle prawa kanonicznego TFP jest prywatnym stowarzyszeniem osób świeckich podporządkowanym in rebus fidei et morum (w sprawach wiary i moralności) nadzorowi. . TFP e famílias. s.. zgodnie z jego statutami” (t. Zob też Comissão de Estudos da TFP. czyli stowarzyszenie katolików o celach religijnych. w obliczu prawa cywilnego. Sinke Guimarães. hasło Instituti di perfezione cristiana. Servitudo ex caritate.R . Servitudo ex caritate. cit.W „Nie istnieje przyczyna – komentuje ojciec Anastasio Gutiérrez – dla której należałoby im odmówić tej wolności. kierują nim w sposób wolny. A TFP: uma voçacão. Gutiérrez CMF. .”134 Należy zauważyć. „Tak więc – komentuje Doktor Plinio – TFP daje się znakomicie definiować jako stowarzyszenie cywilne. dla tejże przyczyny. zgodnie z powszechnymi praktykami od wieków proponowanymi wiernym przez Kościół. że cechą odróżniającą prywatne stowarzyszenia katolików świeckich od ustanowionych przez władze kościelne nie są ich cele – w obu przypadkach religijne – lecz fakt bycia. oraz jako confraternitas laicalis. I. w: DIP.). jaki Kościół roztacza nad wszystkimi swymi wiernymi. .133 „W tym względzie TFP i jego rodzina dusz posiadają specyficzną właściwość. I. Cel TFP. Natura prawna tego typu stowarzyszeń cywilnych nie ulega zmianie z powodu wykonywania w nich praktyk religijnych czy też przybierania przez ich członków stylu życia przypominającego życie konsekrowane.S... Cel ten nie różni się od misji „odnowienia A. . Jego członkom wolno indywidualnie wykonywać wszelkie praktyki katolickie. też G. wobec prawa kościelnego. przynajmniej dopóki dogłębne badania nowego Kodeksu Prawa Kanonicznego nie wskażą bardziej adekwatnej terminologii. . .

VII . s. technice i cywilizacji społecznej zgodnie z przeznaczeniem. . Łk . La fede della Chiesa ca olica. IV. Rzeczywistość wygląda jednak całkiem odwrotnie. .. Collantes SJ. 139 Jan Paweł II. Pius XII. a co Sobór Watykański II w dekrecie Apostolicam Actuositatem. jakie im wyznaczył Stwórca. Mk . s. wiodącego spór z progresywizmem na temat niewłaściwej roli przypisywanej świeckim w odniesieniu do duchowieństwa. ale nierozdzielne. IV. Zgodnie z doktryną katolicką. . pojawiła się tendencja do minimalizowania roli natury. Bogu zaś to. deklaracje. w: Sobór Watykański II: konstytucje. 138 Sobór Watykański II. . Konstytucja Lumen gentium. aby dobra stworzone doskonalone były dzięki ludzkiej pracy. . Zob. XIX. . spotkał paradoksalny zarzut wyolbrzymiania roli świeckich w posłudze Kościoła kosztem duchowieństwa. Pius X. . Przemówienie z października do Światowego Kongresu Apostolstwa Świeckich.”140 Plinia Corrêę de Oliveira..139 Słowami tymi papież potwierdza wcześniejsze ustalenia Soboru Watykańskiego II: „Dzięki swej kompetencji w umiejętnościach świeckich i przez swą działalność uwzniośloną wewnętrznie łaską Chrystusową. politycznego i kulturalnego. List Notre Charge Apostolique. porządek świecki i duchowny stanowią rzeczywistości odległe. s. co należy do cezara. Przemówienie do Episkopatu Stanów Zjednoczonych z lipca r. w: Sobór Watykański II. W rezultacie w niektórych sferach politycznych zaczęto uważać. co należy do Boga. 141 Mt . 137 Zob. od lat trzydziestych XX w. natomiast w sferach kościelnych. s. rozumu i wolności współpracy człowieka z łaską Bożą. t. dekrety. iż „zadaniem świeckich jest kształtować wedle prawdy Ewangelii rzeczywistość życia społecznego. świeccy winni wydatnie przyczyniać się do tego.141 Jednak liberalna zasada rozdziału obu tych sfer przeniknęła po rewolucji francuskiej do kręgów katolickich. naucza. Ich specyficzne zadanie polega na uświęcaniu świata od wewnątrz poprzez podejmowanie właściwej im działalności świeckiej”. o czym tak często wspominali papieże XX wieku.K XX wszystkiego w Chrystusie”135 i „uświęcania świata”136. cytując dokument soborowy138. 135 136 . ekonomicznego. Konstytucja Lumen gentium. iż można dokonać odnowy świata bez udziału łaski i nadprzyrodzoności. w: DR. o czym świadczy zalecenie Pana naszego. Pallotinum. by oddać cezarowi to. nazywa „instaurationem Ordinis temporalis” (odnową porządku świeckiego). Św. Obydwa błędy – naturalizmu i supernaturalizmu – miały wybuchnąć po zakończeniu pontyfikatu Piusa XII. 140 Sobór Watykański II. J. . w: „L’Osservatore Romano”. Poznań. . przeciwnie.137 Sam Jan Paweł II.

Podobnie i św. Mają oni do wypełnienia specjalną misję „uświęcania” porządku doczesnego dla Boga. ojca rodziny. „Współczesnej mentalności – zauważa współczesny pisarz katolicki – trudno zrozumieć.R . t. Sacerdozio gerarchico e sacerdozio non gerarchico. Beauchesne. nakładających obowiązek apostolatu. La vie de monsieur Renty.W Dwuznaczności owe zaowocowały jednostronnym. t. powołany do uczczenia Boga świętością własnego życia i własnym udziałem w czci oddawanej Bogu przez Kościół.. „Civiltà Ca olica”. arbitralnym wyolbrzymieniem roli laikatu oraz. List Ex officiosis li eris z listopada r. nr II. Pius XI. . . .”144 W tym punkcie wszystkie wypowiedzi Plinia Corrêi de Oliveira odbijały echem głos Kościoła. kol. 145 Daniel Raffard de Brienne. Le Petit. poświęcony Bogu przez chrzest i bierzmowanie. co stanowi powinność wszystkich ludzi. do którego zaleceń Plinio Corrêa de Oliveira nieustannie się stosował. jak praktykowaniem miłości chrześcijańskiej. dodajmy tylko jeden: słynnego barona de Renty. Franciszka z Asyżu. Działalność laikatu nie wywodzi się z naturalnej tendencji do działania. Idem.T . Rambaldi SJ. w: IP. Il laicato. Przykłady można mnożyć. Gaston de Renty. . Jean Baptiste Saint-Jure SJ. 144 P. . nie urażając duchowieństwa. Benedykta i św. duchowieństwa w społeczeństwie. Yves Chiron. wskazuje drogę do osiągnięcia harmonijnej równowagi. s. w: IP. Renaissance Catholique. Paris . misja którą Pismo Święte i Tradycja streszczają i wskazują jednym słowem: królewskie kapłaństwo wiernych. kilkukrotnego przełożonego Towarzystwa Najświętszego Sakramentu i promotora odrodzenia katolickiego w siedemnastowiecznej Francji. Magisterium Kościoła. którzy założyli zakony i kierowali nimi nie sięgając po kapłaństwo.146 człowieka świeckiego. List Vos Argentinane Episcopos z grudnia . s. L’Action catholique. .”145 Przywołuje on przykłady św. podobnie jak członkowie średniowiecznych Pius XI. per diametrum.142 który jest niczym innym. Paris . Paris . . s. Ignacy Loyola ogłaszał Ćwiczenia duchowe i zbierał swych pierwszych naśladowców na długo zanim został księdzem. „Godność..143 Świeccy tworzą lud święty. . 142 143 . Une figure spirituelle du XVIII siècle. jak w przeszłości laikat był w stanie odgrywać istotną rolę na polu ducha. hasło w Dsp. s. Editions Résiac. poświęcenie. XIII. Gaston de Renty. Raymond Triboulet. Il laicato. który kierował duchowo kilkoma zakonami żeńskimi. Montsûrs . .. s. lecz z samej istoty sakremntów chrztu i bierzmowania. G. ou le modèle d’un parfait chrétien. zob. . Mnisi pierwszych wieków chrześcijaństwa byli w większości ludźmi świeckimi. 146 Na temat barona Gastona de Renty ( ).

. 152 Jan Paweł II. s. Szczególnie przestrzega swych młodych członków przed chodzeniem na plaże. . kan. 147 148 . t. . o której świadczy On własnym życiem. Jezus Chrystus (…) powiedział. skoro Jezus Chrystus wybrał ją dla samego siebie. . Audiencja z marca r. 151 W celu zachowania cnoty czystości TFP zaleca wielką czujność. w: Insegnamenti. . s. a realizowanego w misjach miłosierdzia. Kodeks Prawa Kanonicznego. ani kleryckie147 i dlatego «konsekracja laicka» – zarówno mężczyzn. . Stanisława BM i Wydawnictwo M.”152 Zob. w których szerzy się rozwiązłość i rozpusta. Kraków. t.148 Ma ono zatem – dla poszczególnych osób i dla Kościoła – samoistną wartość. Doskonała czystość – jak uczy Pius XII w encyklice Sacra Virginitas – nie została zarezerwowana jedynie dla duchowieństwa. „Zgodnie z tradycyjnym nauczaniem Kościoła – oświadcza Jan Paweł II – życie konsekrowane ze swej natury nie jest ani laickie. Adhortacja apostolska Vita Consecrata z marca r.. wybierając formę życia nie będącą ani kapłaństwem. Czujność owa. którzy wyrzekli się małżeństwa.”149 Stąd w TFP – obok żonatych członków i zwolenników – znaczna liczba tych.151 Jan Paweł II często podkreśla wagę wstrzemięźliwości i czystości w życiu chrześcijańskim. gdzie ich czystość zostanie wystawiona na oczywiste ryzyko. iż wstrzemięźliwość. ani stanem zakonnym. koedukacyjne baseny. można ją zalecić również świeckim „mężom i niewiastom”. Wydawnictwo św. I ma taką być. dyskoteki czy do innych miejsc. w: Adhortacje Ojca Świętego Jana Pawła II. 149 Jan Paweł II. nauczania czy pracy apostolskiej. s. 150 Pius XII. Chrześcijanin żyjący Ewangelią „musi trwać przy wysokich ideałach. jak i kobiet – stanowi w całej pełni odrębny stan profesji rad ewangelicznych.§ . wyraz szczerze katolickiego ducha. które najbardziej irytują tak zwany „ruch antysekciarski”. . Sobór Watykański II. I. nawet jeśli stoi to w sprzeczności z panującymi opiniami. Encyklika Sacra Virginitas z marca . nie tylko istnieje i jest możliwa. Zob. ideologicznie uzależniony od freudowskiego panseksualizmu.150 Kościół nieustannie zaprasza do doskonałej czystości jako wyboru stanu życia nadrzędnego w stosunku do małżeństwa. Dekret o przystosowanej odnowie życia zakonnego Perfectae caritatis. niezależną od posługi święceń. jest jednym z elementów. ale jest szczególnie ważna w drodze do Królestwa Niebieskiego.K XX zakonów rycerskich czy instytucji nauczycielskich powstałych po siedemnastym wieku..

Per una teologia del carisma del fondator. Les fins de la vie religieuse selon saint Thomas d’Aquin. t. Autentyczność owej świętości poznaje się zarówno po owocach zrodzonych z dzieł.T . Gilmont. . Publicaciones Claretianas. ukazuje rozmaite aspekty radykalizmu Ewangelii i życia Kościoła.155 A wszystkie odwołują się do charyzmatu swych założycieli. Atenas . M. Fraternité de la Très-Sainte-Vierge Marie.. może u kogoś spowodować pojęciowy zamęt z powodu swej nowości i unikatowości w Kościele. s. M.R . powołanie świeckich do pracy na rzecz consecratio mundi. Elio Gambari SMM. V. również świeckich. jaką Kościół daje wiernym w wyborze drogi najbardziej im odpowiadającej. w: DIP. La paternidad de los fundadores. Fabio Ciardi. . t. 157 M. IV. „Revue d’Ascétique et de Mystique”. Pachomiusza i jego uczniów: „Po Bogu.”157 Na temat wielu założycieli powtarza się słowa opisujące relacje św. t. Idem. Antoni Pustelnik prawdopodobnie nie miał zbyt wielu prekursorów swego odejścia na pustynię” – jak pisze ojciec Henry. Damizia. . Madrid . Inspiración y carisma. . on był ich ojcem”. Roma . . J. kol.158 Jak A. .) podkreśla wielką wolność. F. . kol. Servitudo ex Caritate. 156 Wyrażenie „charyzmat założycieli” weszło do oficjalnego języka Magisterium wraz z Evangelica Testificatio nr ( ). Henry OP. 154 Paul Philippe. s. 153 le”. Ci à Nuova. s. rodzin duchowych. której zadaniem jest rozpowszechniać istotę ich świętości. Paternité et méditation du fondateur d’Ordre. (w: DR. „św. s. „Vida Religiosa”. kol. 155 Pius XII w swym przesłaniu do I Światowego Kongresu Apostolstwa Świeckich z października r.. hasło Fondatore. . iż Duch Święty potrafi wzniecić coś. w: EC. Olphé-Galliard SJ. . Ermeneutica del carisma dei fondatori. . El fundador y su familia religiosa. . dla którego powstania nie założono by lub nie miano by założyć zgromadzenia zakonnego. Wskazuje ono na dary natury i łaski dane założycielom rodzin duchowych w celu umożliwienia im wypełnienia ich misji. Ale. Giancarlo Rocca SSP. In acolto dello spirito. założyciele dźwigają charyzmat umożliwiający im założenie duchowej rodziny. s. 158 Ibidem. Roma . . . G. z których każda. . s. dodatek do „La vie spirituelIX (powst.156 „Kanonizowani czy nie. Francisco Juberías CMF. Lozano CMF.153 W rzeczy samej – według teologów – nie istnieje ani jedno dzieło miłosierdzia.154 To dlatego w matczynym łonie Kościoła żyje tak zdumiewająca rozmaitość zakonów.. A Sinke Guimaraes. podhasło. . Juan Maria Lozano CMF. t. . hasło Fondatore. Michel Olphé-Galliard SJ. t. I fondatori uomini dello spirito. Obéissance commune et obéissance religieuse. VI ). hasło Fondatore. . Na temat „założycieli” zob. s. Ci à Nuova. XII.. podkreślając. J. . odpowiadając na rozmaite wymogi czasów i potrzeby dusz. które założyli.. z drugiej strony. co „nie posiada w Kościele żadnego precedensu”. s.W Specyficzne powołanie TFP. ibidem. jak też po przykładzie ich osobistego doświadczenia. kol. kongregacji. .

K XX znowu pisze ojciec Olphé-Galliard: „Naśladowanie założyciela nie ma nic wspólnego z kultem jednostki wytworzonym przez pewne nowoczesne ideologie.”162 Ibidem. Corrêa de Oliveira. Paulo”. w: Franco Cardini. W obliczu wroga – roztropność. za inicjatora stylu życia poświęconego otwartej walce z Rewolucją. Bernarda mogą z powodzeniem zostać zastosowane do uczniów Plinia Corrêi de Oliveira. Ef . Nie dlatego. W walce – duma i odwaga. „Folha de S. Estilo. co raczej szkoły duchowej i intelektualnej. lecz dlatego. 162 P. A z odwagą – zwycięstwo. I poweri cavalieri del Cristo. który sam w następujący sposób streszcza współczesną wersję dawnego stylu rycerskiego: „W idealizmie – gorliwość. że za takiego uznają go spontanicznie tysiące katolików na całym świecie: za Założyciela w szerokim znaczeniu. 159 160 .”159 Emanuje ono z zasady pośrednictwa. by sam pragnął tej roli. W działaniu – bezbrzeżne poświęcenie. że ostatnio nowy rodzaj rycerstwa pojawił się na ziemi…” – te słowa św. „Novum militiae genus ortum nupter auditur in terris…”161 – „Słyszymy. Rimini .160 Nie da się zaprzeczyć. De laude novae militiae. 161 Św. Bernard z Clairvaux. IX . Cerchio. nie tyle konkretnego zakonu. że Plinio Corrêa de Oliveira posiadał cechy charakterystyczne dla Założyciela. . . W manierach – kurtuazja. zgodnie z którą wszelkie ojcostwo pochodzi od Boga. s.

aby je we mnie wciąż umacniała. w jedności z Maryją. Credo in unam sanctam. s. w którym cała ludzkość opowiada się za Chrystusem lub przeciw Chrystusowi?” . „Folha de S. Pragnę. by ostatni akt mego rozumu był aktem wiary w papiestwo. . Paulo”. catholicam et apostolicam Ecclesiam – te słowa wyznania wiary z pewnością najsilniej rozbrzmiewały w sercu Plinia Corrêi de Oliveira w ciągu jego życia przypadającego niemal na cały wiek XX. włoskie 1 . tragiczny jak Męka Chrystusa. „Cristianita”. aby ostatni akt mojej miłości był aktem umiłowania papiestwa. uniesienie. Sam wspomina. tłum. Moje dziecięce serce (miałem wówczas dziewięć lat) wypełniało uwielbienie. jak wzrastające stopniowo od wczesnego dzieciństwa umiłowanie Kościoła i papiestwa nieustannie inspirowało jego zmagania w obronie cywilizacji chrześcijańskiej. . Corrêa de Oliveira. aż do ostatniego tchu. na których poznawałem papiestwo. „Wciąż pamiętam lekcje katechizmu. A perfeita alegria. jego Boskie pochodzenie. Piacenza . Od tamtych dni do dzisiaj moje umiłowanie dla tego ideału jedynie wzrosło. catholicam et apostolicam Ecclesiam Credo in unam sanctam. a za Jej przyczyną z Jezusem. moim Bogiem. ten moment decydujący. moją Matką. jego władzę i jego misję. modlę się do Najświętszej Panny. którzy w jedności z Kościołem przeżywają ten moment w historii.”1 P. moim Królem i moim doskonałym Zbawcą. entuzjazm – znalazłem oto ideał. czerca w: Il crepuscolo artificiale del Cile ca olico. Abym umarł w pokoju wybranych. któremu poświęcę całe życie.Rozdział VI M C K “Ilu jest takich.

Idem. kiedy kryzys Kościoła wydawał się sięgać zenitu. Infiltrações comunistas em ambientes católicos. Rewolucja i Konrrewolucja. Cunha Alvarenga (= Jose de Azevedo Santos). „Catolicismo”. którzy zadawali pytanie. Szczytowy punkt Roku Świętego wyznaczyło ogłoszenie listopada dogmatu o Wniebowzięciu Najświętszej Maryi Panny. Zostały one napisane u początku lat siedemdziesiątych. P. styczeń . s. ) numerach „Catolicismo” (wrzesień. Jeżeli jednak przeniknął już do wnętrza twierdzy. listopad . Plinio Corrêa de Oliveira niezmiennie od początku lat pięćdziesiątych odpowiadał: „Kiedy wróg szturmuje mury. Indulgentes para com o erro. Jubileusz roku : triumf czy początek kryzysu? Rok Święty był ostatnim historycznym momentem. opublikowane w trzech kolejnych ( . 2 3 . Corrêa de Oliveira. kryptokomuniści i prokomuniści ścierają się z antyprogresistami i antykomunistami z drugiej. iż w roku . kiedy Kościół ukazał się w pełni mocy wywodzącej się z przysługującej mu pozycji Tronu Prawdy. „Catolicismo”. skoro tyle ich jest na zewnątrz katolicyzmu. po co walczyć z błędami szerzącymi się wśród wiernych. W tym samym tonie utrzymane są trzy artykuły na temat modernizmu. Corrêa de Oliveira. kiedy książka została po raz pierwszy wydana. W następnych latach centrum zmagań Rewolucji z Kontrrewolucją przesunęło się od społeczności świeckiej ku społeczności duchowej. „Tym centrum – pisał po soborze Plinio Corrêa de Oliveira – jest teraz Kościół. nr . Kościół wciąż był uważany za jedyną wielką siłę duchową. Razões e contra-razões em torno de um tema efervescente.”2 Wszystkim. październik. należy walczyć również w ich obrębie. . styczeń . „Catolicismo”. .K XX Trudno pojąć głębię tych słów w epoce charakteryzującej się ogólnym chłodem i obojętnością w stosunku do instytucji kościelnych. Jubileusz objawił niezwykły obraz Katolickiego Kościoła Wojującego. nr . w czasie. Por orgulho repelem toda sujeiçao. Revivem nos modernistas o espirito e os metodos do Jansenismo. P. nr . wszyscy muszą się zjednoczyć. jak i materialnej.”3 . severos para com a Igreja. zdolną przeciwstawić się światowej ekspansji komunizmu. Não trabalha pela concordia senão quem luta contra o erro. w którym z jednej strony progresiści. „Catolicismo”. grudzień . nie wystarczy bronić murów. Gdy Europa z trudem dochodziła do siebie po wojennych zniszczeniach dokonanych zarówno w sferze moralnej. listopad ) zatytułowanych odpowiednio: O cinquantenario da Pascendi. Idem. W dodanej po latach trzeciej części Rewolucji i Kontrrewolucji jej autor zauważa. nr .

Pascalina Lehnert. . Konstytucja apostolska Munificentissimus Deus. . 4 . Poprzedzony białą procesją biskupów w kapach i mitrach pojawił się niesiony na tronie-lektyce papież. sierpnia tego samego roku papież wydał encyklikę Humani Generis. Na temat tego ważnego dokumentu zob. s. Garrigou-Lagrange OP. Dio e problemi dell’uomo.M K Naoczny świadek opowiada. Każdy pragnął otrzymać jeszcze jedno błogosławieństwo.M C . „Choć wyglądało to jak wizja.7 Encyklika potępiła relatywizm tych. Belarde i. Roma . 5 Pius XII. że Niepokalana Matka Boga. s. zapożyczonych z immanentyzmu. 8 Pius XII. Milan . s. Warszawa .8 Relatywizm ów. . s. też J. „Salmaticensis”.. Zob.: La encíclica Humani Generis. charakteryzujący potępiony już Siostra Pascalina Lehnert. Poznań . Pio XII.. w: Idem.. Zaniósłszy błaganie o pomoc Ducha Świętego. . Księgarnia Św. Il privilegio di servirlo. Stru ura e significato storico e do rinale della enciclica Humani Generis. włoskie. . w: Idem. Madrid . iż „można wyrazić dogmat także za pomocą dzisiejszych filozoficznych pojęć.. R.4 Każdy lud i każdy naród miał swą reprezentację w owym ogromnym. t. zanim ten cudowny dzień dobiegnie końca. cyt. s. 5 Cały świat połączony z wypełnionym po brzegi placem za pomocą fal radiowych uniósł się triumfalną radością. lub z innego jakiegoś systemu”.. gdyż tłum nie przestawał przywoływać go już po zamknięciu okna – w miejsce ludzi. Wojciecha. s. było rzeczywistością: do późnej nocy Pius XII udzielał błogosławieństwa. Queriniana. iż od świtu owego dnia pogrążony zazwyczaj o tej porze w ciszy Plac Świętego Piotra „zamienił się w gigantyczne. C. de Aldama. którzy utrzymują. Pietro Parente. Humani generis. . przybywała masa nowych.S. za: Breviarium fidei. 7 Pius XII. praca zbiorowa. którzy opuścili plac. a różnojęzyczne pieśni i modlitwy harmonijnie stapiały się ze sobą. do którego nieprzerwanie wpadała nie mająca końca ludzka rzeka”. Encyklika Humani generis z sierpnia r. tłum. . . s.”6 Nie brakowało jednakowoż symptomów rodzącego się kryzysu..C.I. s. po zakończeniu ziemskiego życia została wzięta z duszą i ciałem do chwały niebieskiej”. Pio XII y la Teología nueva. Pius XII uroczyście ogłosił „jako dogmat objawiony przez Boga. Rusconi. Pio XII. . 6 S. idealizmu czy z egzystencjalizmu. Maryja zawsze Dziewica. Brescia . La stru ura dell’enciclica Humani Generis. Te Deum. falującym tłumie. w której zdemaskował „zatrute owoce” wyrosłe z „nowości na wszystkich prawie polach teologii”. nieobjęte morze. . nr . Sintesi tomistica.

). VIII. w: op. Thomas M. wyd. Pontyfikat nowego papieża rozpoczął nowy styl rządzenia. .. 9 . Einaudi. 12 Daniele Menozzi.. cit. a nawet zostaną wyniesieni do godności kardynalskich. . w: L’epistolario Cardinal Schuster – Don Calabria ( ). wzrastał w siłę pod płaszczykiem nouvelle théologie (nowej teologii) 9 reprezentowanej przez pozostających pod wpływem Teilharda de Chardin znanych teologów jezuickich. . cit. takich jak Henri de Lubac i Jean Daniélou..). w: op. Od jednego z biskupów wychodzi też lakoniczna sugestia: „Doctrina J. Appendix Voluminis II. t. Zwołanie Soboru Watykańskiego II Śmierć Piusa XII i wybór Jana XXIII w październiku roku stanowi punkt przełomowy. s. Acta et Documenta Concilio Oecumenico Vaticano II Apparando. „Od lat słyszę w głębi mego serca – pisze Don Calabria – narastający lament Chrystusa: O.12 Wśród pierwszych aktów pontyfikatu znalazło się rozszerzenie kolegium To określenie Piusa XII użyte w dokumencie Quamvis inquieti z września r. Wszyscy oni odegrają czołową rolę w życiu religijnym późniejszych lat. ojcowie Marie Dominique Chenu i Yves Congar). s. założyciela zgromadzenia Ubogich Sług Bożej Opatrzności oraz kardynała Ildefonso Schustera. Szaleje burza – kto się ośmieli objąć komendę nad łodzią?”11 . 10 List Don Giovanniego Calabrii do kardynała Schustera z listopada r. . która wisi nad światem” (list kardynała Schustera do Don Calabrii z października r. .). Maritain’a winna być potępiona” – przyp. s. arcybiskupa Mediolanu. w: DR.. przysyłanych do Rzymu przez biskupów (zob. . Konieczność potępienia „niegodziwego zarodka modernizmu”. NED. La Chiesa ca olica e la secolarizzazione. obecnie beatyfikowanych: Don Giovanniego Calabrii. s. do pol. Milano . a także dominikanów proponujących rewolucyjną interpretację teologii (np. Loome komentuje: „Pod lupę sobór winien wziąć Teilhard’a de Chardin. Kiedy w roku Matka Boża zapłakała w Syracuse. Series I (Antepraeparatoria). Torino .K XX wcześniej przez Piusa X modernizm. Maritain damnetur” („Doktryna J. mój Kościele!”10 „Niech Bóg zachowa Ojca Świętego Piusa XII – odpowiada kardynał Schuster – bo już współczuję jego następcy.) Liberal catholicism. Typis Polyglo is Vaticanis . s. Pars I. kardynał skomentował to wydarzenie następująco: „Nawet Najświętsza Dziewica roni łzy nad złem dziejącym się w Kościele i perspektywą chłosty. biblijnym i społecznym wypłynęła dziesięć lat później w licznych „głosach przedprzygotowawczych” do soboru. s.. 11 List kardynała Schustera do Don Calabrii z lipca r. „całkowicie niezwykły dla roli odgrywanej przez papieży na przestrzeni ostatnich dwóch stuleci”. który odradza się na polu dogmatycznym. Rodzący się kryzys Kościoła odzwierciedla ówczesna korespondencja dwóch duchownych. s.. Congar’a i de Lubac’a. Angelo Majo i Luigi Piovan (red.

t.13 stycznia roku w bazylice Św. . s. w Brazylii Plinio Corrêa de Oliveira – komentując w styczniu roku na łamach „Catolicismo” zwołanie soboru – wyraził nadzieję.”15 . a być może jeszcze bardziej na zewnątrz Kościoła”. Pewne zdumienie wywołała obecność na pierwszym miejscu listy nowych kardynałów arcybiskupa Mediolanu. A. Studium. Przed naszymi oczyma historia rozwija swą niezmierzoną i wieczną wizję.M C . 13 . tłum. X. zarówno w Brazylii. oprac. 15 G. . Roma . s. . . Il Concilio Vaticano II. Czy sobór potępi komunizm? Gdy w Rzymie i w całej Europie tylko nieliczni mieli jakiekolwiek pojęcie o nadciągającym kryzysie. włoskie. „Zamęt stopniowo przybiera rozmiary prawdziwie apokaliptyczne. Pawła za Murami Jan XXIII ogłosił zebranym kardynałom i całemu światu swe pragnienie zwołania soboru ekumenicznego. 14 H. Giovanniego Ba isty Montiniego. Jedin. Discorsi e scri i sul Concilio ( ). jaki Kościół kiedykolwiek przeżywał w swej dwudziestowiecznej historii. Ambrożego: „Ten sobór będzie największym.. prawdziwie obejmujący cały świat geograficzny i społeczny. jak i na całym świecie. jak i liczbowym. s. Un secolo di storia della Chiesa. s. będzie on największy z powodu katolickości swego zasięgu. Na perspectiva do proximo Concilio. t. Silvio Tramontin. w: HKG. II. 16 P. Hubert Jedin z kolei określa mianem „zdumiewającej” nominację arcybiskupią Montiniego listopada r. B. Mons.”16 Uwaga brazylijskiego myśliciela skupia się w tym ważnym artykule na kwestii stosunku pomiędzy katolicyzmem a komunizmem. którego usunięcie z Rzymu interpretowano jako karę za znaczącą rozbieżność jego poglądów ze stanowiskiem Piusa XII. Ogłoszenie to „zabrzmiało niczym fanfary wewnątrz. jako następcy kardynała Schustera w Mediolanie. którego liczbę członków – siedemdziesięciu – ustalił jeszcze Sykstus V. w całkowitej i pokojowej jedności swej hierarchii. Brescia-Roma . Quaderni dell’Istituto Paolo VI. . Montini. zarówno pod względem duchowym. entuzjastycznie powitał je kardynał Montini w przesłaniu do diecezji św. nr .M K kardynalskiego. Corrêa de Oliveira. iż położy on kres przerażającemu zamętowi szerzącemu się wśród katolików. Rimoldi.14 Następnego dnia. Il Concilio Vaticano II. styczeń . „Catolicismo”. i stanowi – w moim przekonaniu – jedno z największych nieszczęść naszych czasów.

które powinno kierować krajami chrześcijańskimi. Walka ta jest równie bezpardonowa. komunizmu nie można ograniczać do jednego państwa bądź grupy państw. prawość zaś zakłada uznanie moralności.”19 Z drugiej strony.”18 Jej doktryna zakłada wizję świata przeciwną do katolickiej. którego nie można sobie wyobrazić bez rodziny i własności. jak zmaganie Dziewicy i Węża. „Zarówno wewnątrz każdego kraju. jak i na scenie międzynarodowej komunizm trwa w stanie nieuniknionego. ale na całym świecie. a zwłaszcza komunizmem. iż współistnieniu państw chrześcijańskich i komunistycznych towarzyszyć może stabilizacja. wysuwając własne 17 18 19 Ibidem. spokój i zgoda właściwe prawu międzynarodowemu.K XX „Z powodu swej nieodłącznie ateistycznej i materialistycznej natury komunizm dąży do całkowitego zniszczenia Kościoła katolickiego. W okresie przedprzygotowawczym biskupów zgłosiło prośbę. To filozoficzna sekta posiadająca własną wizję wszechświata. Albowiem prawo międzynarodowe zakłada prawe stosunki między narodami. ale też na wskazywaniu i potępianiu błędów. nie tylko na Zachodzie. by sobór zajął się nowoczesnym ateizmem. Dla niezniszczalnego Kościoła może się ona zakończyć jedynie ostatecznym zmiażdżeniem sekty komunistycznej.”17 Zgodnie ze swoimi przesłankami. Dlatego też każda próba „współistnienia” skazana jest w opinii brazylijskiego myśliciela na fiasko. wieloaspektowego zmagania z Kościołem oraz z tymi państwami. naturalnego strażnika porządku moralnego. Ibidem. . misja nauczycielska Kościoła polega nie tylko na głoszeniu prawdy. w Pekinie i wszędzie indziej. również w jej najtajniejszych gniazdach – w Moskwie. (…) Stwierdziwszy to. które wzbraniają się przed ich pochłonięciem przez marksistowską sektę. „To o wiele więcej niż partia polityczna. Przekonanie to podzielały setki Ojców Soborowych na całym świecie. nie sposób przyjąć. nieustannego. Analiza i potępienie doktryny oraz praktyki komunizmu powinny – według Plinia Corrêi de Oliveira – stać się jednym z kluczowych punktów zbliżającego się Soboru Watykańskiego. Ibidem. Moralność zaś w doktrynie komunistycznej jest tylko pustą zasadą burżuazyjną.

”22 „Komunizm stworzył naukę Rewolucji. znani pośród kleru. . przyklejając im etykietkę «integrystów». komunizm „problemem nad problemami”. Z seminariów samego Wiecznego Miasta wychodzą alumni z głowami nabitymi ideologią rewolucyjną. s. Większość pasterzy milczy. W charakterze sił niszczących społeczeństwo chrześcijańskie 20 Vincenzo Carbone. Wielu duchownych nie dostrzega już błędów Rewolucji albo im się nie przeciwstawia. Demaskujących i odrzucających błędy prześladują ich właśni koledzy. z którym łączyła go długotrwała bliskość poglądów. . doktryna. VII. seria I. iż zasady. Documentazione. t. jak miało to miejsce w czasach szerzenia się jansenizmu. .. t. najważniejszą kwestią obecnej doby: „dyskutowanie na temat innych zagadnień… oznaczałoby pójście w ślady teologów z Konstantynopola zawzięcie debatujących nad płcią aniołów. doktryna i duch tak zwanej Rewolucji przenika szeregi duchowieństwa i ludu chrześcijańskiego. podczas gdy armie islamu podchodziły pod same mury miasta”. «chrześcijańskich socjalistów» czy «ewolucjonistów». Roma . XLIV. III. s. 22 Acta et Documenta Concilio Oecumenico Vaticano II apparando. Inni. Główną jej broń stanowią nieuporządkowane i systematycznie podsycane ludzkie namiętności. . W logicznie spójnej odpowiedzi o szerokiej perspektywie udzielonej przez tego ostatniego łatwo można dostrzec wpływ Doktora Plinio. Określają się mianem «maritainistów».. podobnie jak kiedyś zasady. przynosząc w efekcie pseudoreformację. t. cz.. Księża zwalczający Rewolucję mają niewielkie szanse na święcenia biskupie. s. tak. Tipografia Poliglo a Vaticana. II.21 Wśród biskupów poproszonych przez Stolicę Apostolską o rady i propozycje znaleźli się również hierarchowie brazylijscy: biskup de Castro Mayer i arcybiskup de Proença Sigaud.M K propozycje stawienia czoła zagrożeniu. duch i umiłowanie pogaństwa przenikały średniowieczne społeczeństwo. Tipografia Poliglo a Vaticana. gdy tymczasem jej zwolennicy często zasiadają w Episkopacie. „Zauważam. . wielu przesiąkło błędami i duchem Rewolucji i jawnie lub skrycie jej sprzyja. seria II. Rewolucję pokochali jako dobrą sprawę. «zwolenników Teilharda de Chardin».M C . . „Rivista du Storia della Chiesa in Italia”. Propagują ją i współpracują z nią. Roma . cz. II. Schemi e disussioni sull’ateismo e sul marxismo nel Concilio Vaticano.20 Arcybiskup wietnamskiej diecezji Hué nazwał np. Prześladują swych przeciwników blokując i szkalując ich pracę apostolską. 21 Acta et Documenta Concilio Oecumenico Vaticano II apparando.

Poznań . Cinisello Balsamo . Editions du Centurion. Rewolucja wykorzystuje dwie ludzkie wady: zmysłowość i pychę. Diario del Concilio. Antoine Wenger A. tworzy międzynarodówki. Jarry. „Moim skromnym zdaniem – pisze arcybiskup Sigaud – Kościół powinien podjąć systematyczną walkę z Rewolucją na skalę światową. z której dotychczas opublikowano tylko jeden tom. Ancora. . Wiltgen SVD. Giovanni Caprile SJ. s. też: René Laurentin. który – podobnie jak Chrystus – przeżywa swój Wielki Piątek. Civiltà Ca olica.. czy to się już nie dzieje. Ibidem. Mursia.” Ibid. w: Storia della Chiesa. musimy odkryć. musi przede wszystkim zastanowić się nad dzisiejszym stanem Kościoła. W obliczu procesu rewolucyjnego. Sobór „Aggiornamento” Rankiem października roku ponad Ojców Soborowych zgromadziło się w bazylice św. Z obfitej bibliografii zob. 25 Na temat Soboru Watykańskiego II najnowszą i najpełniejszą publikacją ogólną jest praca pod redakcją Giuseppe Alberiga. który znajduje swój ostateczny wyraz w komunizmie. i wszędzie podnosi się hasło: ‹‹róbmy rewolucję. przeł.. Organizuje się kongresy. w celu podjęcia kontrofensywy i bezpiecznego jej przeprowadzenia. Klub Książki Katolickiej. t. Jej przywódcy z rozmysłem i żelazną dyscypliną rozpętują owe nieuporządkowane i gwałtowne namiętności w konkretnym celu: zniszczenia fundamentów Państwa Bożego i budowy Państwa Człowieka. jeśli sobór pragnie wydać zdrowe owoce. Aleksandra Słowik.”23 Wzmianka o nieuporządkowanych namiętnościach wyraźnie odnosi się do fundamentalnej tezy Rewolucji i Kontrrewolucji. Seuil. poznać jego logikę. .”24 . zanim inni ją zrobią!›› Tę Rewolucję robi się za zgodą katolików. Rewolucja zaś w ten właśnie sposób postępuje. jak to stwierdził Pius XII w przemówieniu do młodych Włochów. później redagowana przez Jeana Baptiste Duroselle i E. Musimy dostrzec bezwzględną wojnę wydaną Kościołowi na wszystkich polach. Ferment ów przenika wszystkie kraje.25 Dzięki telewizji ceremonię obejrzały miliony ludzi na całym świecie. Paris . t. Il Concilio Vaticano II. W przepełnionej bazylice. Roma . Vatican II. Storia del concilio. Milano . w celu podjęcia niezawodnych decyzji co do poszczególnych bitew tej wojny. 23 24 . Moim skromnym zdaniem. Storia del Concilio Vaticano II.A. Bologna . Henri Fesquet. . brazylijski biskup nie waha się stwierdzić.. Przyjmuje się nawet totalitarną tyranię i toleruje nędzę w celu budowania porządku Antychrysta. Ralph M. iż „Kościół powinien podjąć systematyczną walkę z Rewolucją na całym świecie. Edizioni San Paolo. Paris . rozpoczętej przez Augustina Fliche i Victora Martin. Gianfranco Svidercoschi. Milano .K XX i tworzących społeczeństwo bezbożne. Piotra. L’enjeu du Concile. kto jest wrogiem. Peeters-Il Mulino. s. Ren wpada do Tybru: historia Soboru Watykańskiego II. Nie wiem. t. t. Przykładem takiej zorganizowanej i systematycznej działalności jest proces zuniformizowanego i jednoczesnego na całym powojennym świecie tworzenia ‹‹chrześcijańskich demokracji››. XXV/ (bogata bibliografia źródeł i opracowań). przy wtórze chóru śpiewającego Credo i Magnificat uroczyście Ibidem. psychologię i dynamikę. La Chiesa del Vaticano II ( ). .. wydany na pastwę wrogów.

Na jej czele szli przełożeni zakonów. co w pewnym optymistycznym usposobieniu. Corrêa de Oliveira. W swym przemówieniu Jan XXIII skrytykował proroków zagła29 i podkreślił. s. w którym ustalone zostały relacje między Kościołem a światem: sympatia i „otwartość”. hierarchicznego i antyegalitarnego charakteru. pod kierunkiem biskupów. syn Rewolucji. wiernymi w parafiach. wreszcie na tronie-lektyce – Jan XXIII.”26 Papieska mowa inauguracyjna. . . których obowiązkiem jest rządzić wiernymi w jedności i komunii z papieżem. stanowiła – jak zauważa ojciec Wenger – klucz do zrozumienia soboru. że nasz Pan Jezus Chrystus zakładając arcydzieło stworzenia. 28 Ibidem. . paździer- . arcybiskupi. której jednakowoż współczesny człowiek. Niezrównane piękno bazyliki Św.M K posuwała się procesja Ojców. Według papieża sobór miał sformułować wieczną naukę Kościoła w języku dostosowanym do 26 P. Określała raczej jego ducha niż jego porządek. I wreszcie mamy duchowieństwo zarządzające. Wskazywała orientację raczej niż program. I. że wynikiem zgromadzenia winno być „nauczanie dy o charakterze głównie duszpasterskim”.27 „Mowa z października odkrywała prawdziwy charakter soboru.”28 Nowość leżała nie tyle w doktrynie. O Concilio e o igualitarismo moderno. Sprawiedliwa i harmonijna nierówność do tego stopnia stanowi jądro wielkich dzieł Bożych. Nigdy tak dobitnie jak wówczas nie zamanifestował Kościół swego powszechnego. listopada . którym jest Jego Mistyczne Ciało. 27 A. Piotra oraz obecność Wikariusza Chrystusowego wraz z następcami Apostołów uczyniły ceremonię spektaklem pełnym majestatu. kol. dalej biskupi. Każda diecezja posiada duchowych książąt. Święty Kościół Katolicki. . Vatican II. s. „Catolicismo”. t.M C . . wygłoszona po łacinie i transmitowana na żywo przez światowe media. patriarchowie i kardynałowie. uczynił je społecznością nierównych. Społeczność ta posiada w osobie papieża monarchę sprawującego całkowitą i bezpośrednią jurysdykcję nad wszystkimi biskupami i wiernymi. nie chce uznać. s. Wenger. nr nik . generałowie i prałaci. „Otwarcie Drugiego Soboru Watykańskiego – komentował Plinio Corrêa de Oliveira – daje nam okazję do szczególnie uważnego rozważenia dostrzeganej na co dzień prawdy. 29 Documentation Catholique.

32 Wśród przybyłych do Rzymu znaleźli się: prof. w chwili dziejowej tak smutnej. Morcelliana. . Fernando Furquim de Almeida. „Podróż ta – pisał do matki – jest owocem długiej refleksji. s. s. nieprzypadkowo przez niektórych określanego mianem „roku Kościoła”.32 Pozostał tam do grudnia.31 Pierwsza sesja soboru trwała od października do grudnia roku.” Plinio Corrêa de Oliveira. 30 31 . Fabio Xavier da Silveira. śledząc wszystkie prace sesji. któremu oddałem swe życie. Jego celem było – zgodnie z określeniem. Doepfner. Christopher Butler OSB. Sytuacja taka miała miejsce podczas rewolucji francuskiej. John M. dobrze obznajomiony z procesami rewolucyjnymi. W odczuciach swych Doktor Plinio pozostawał daleki od powszechnie panującego wówczas optymizmu. nigdy też działania wrogów wewnętrznych nie były tak szeroko zakrojone. w której znaleźli się kardynałowie Lercaro. (…) Pod żadnym pozorem nie mógłbym przestać służyć Kościołowi. III. tak skoordynowane i tak zuchwałe. Dias. za J.K XX nowych czasów. Koenig. wiedział z jaką łatwością zorganizowana mniejszość może zdominować zgromadzenie i narzucić własne poglądy biernej i zagubionej większości. które miało wkrótce stać się modne – aggiornamento (modernizacja). Tuż przed otwarciem obrad Plinio Corrêa de Oliveira przybył do Rzymu wraz z grupą przyjaciół i uczniów z brazylijskiego TFP. 33 Cyt. Od początku niewielka grupa biskupów z centralnej Europy. Miller CSC (red. między innymi różnojęzyczne wydania Rewolucji i Kontrrewolucji Doktora Plinio oraz Problemów nowoczesnego apostolatu biskupa de Castro Mayera. Paulo Corrêa de Brito Filho. Aggiornamento – według Dom Butlera – nawet z punktu widzenia etymologii znaczy „modernizacja”: „La chiesa doveva essere modernizzata” (ibidem.”33 W tym samym liście Plinio stwierdza. C. Frings. Luiz Nazareno da Assumpção Filho. przywożąc ze sobą dwadzieścia skrzyń katolickich materiałów informacyjnych. L’aggiornamento del Concilio Vaticano II. . powtórzyła się zaś podczas Soboru Watykańskiego II. młody książę Bertrand de Orléans-Braganza. Ten ostatni przypłynął wcześniej statkiem. mowy z IX i z VI r. w: La teologia dopo il Vaticano II. jak Śmierć Pana. Sergio Antonio Brotero Lefebvre. S.. która zakończyła się nie przynosząc żadnych ustaleń.30 Jak Sobór Trydencki przeszedł do historii jako sobór kontrreformacyjny. Suenens i Alfrink wraz Jan XXIII. „Sobór Watykański II będzie prawdopodobnie znany w przyszłości jako sobór aggiornamento”.). Brescia . t. . iż „nigdy jeszcze oblężenie Kościoła przez wrogów zewnętrznych nie przyjęło tak dramatycznego obrotu. Liénart. Dona Lucilia.). Carlos Alberto Soares Corrêa. s.

tacy jak Chenu. który pilnie śledził przebieg pracy zgromadzenia i służył nieustanną pomocą. a także prywatni doradcy wydelegowani przez niektórych biskupów. Rahner. Congar. Aubert. zwłaszcza najbliżej z nim związanym dwom biskupom z Brazylii. 36 Dopiero w późniejszym okresie. De Lubac.37 po przeciwnej zaś stronie na pierwszej linii stali biskup Antônio de Castro Mayer oraz arcybiskup Geraldo de Proença Sigaud. Ricordi e speranze.M C . Laterza. Ren wpada do Tybru. Uffizio odbyło się inauguracyjne spotkanie grupy nazwa- 34 Działalność Ojców Soborowych wspierali „eksperci”. cardinale di Santa Romana Chiesa. Kobler. 37 „Człowiek ten – wspomina kardynał Suenens – odegrał fundamentalną rolę zakulisową. 35 „Rzeczywistość soboru – według kardynała Siri – wygląda następująco: toczyła się wówczas walka pomiędzy Horatii a Curiatii. Schillebeeckx. w: La Chiesa del Vaticano II. Spotykali się oni we wtorkowe wieczory w klasztorze augustianów celem studiowania – z pomocą teologów – schematów sporadycznie przedstawianych na zgromadzeniu. s. s. po tej stronie: O aviani. Brazylijscy hierarchowie odgrywali w Rzymie istotną rolę. 34 stworzyła niezwykle sprawną strukturę. R. . „Gregorianum”. zarówno oficjalni. „pozwalające w razie konieczności wywierać nacisk na zgromadzenie”. . Wiltgen.. października roku. J. poczęli organizować się obrońcy Tradycji. . . Giuseppe Siri. Browne i ja. F. Podczas trwania pierwszej sesji soboru Plinio Corrêa de Oliveira założył w Rzymie sekretariat. Were theologians the enginners of Vatican II?. s. Zob. Edizioni Paoline. gdy progresywistyczna mniejszość stała się w zgromadzeniu większością. Häring. jak i „periti”. t. jak np. s. biskup Luigi Carli. 35 Podczas cotygodniowych spotkań grupy w Domus Mariae wymieniano informacje lub koordynowano inicjatywy. Organizzazione e funzionamento dell’assemblea. Wśród liderów stronnictwa progresywistycznego wyróżniał się arcybiskup Helder Câmara.. Roma-Bari . Wkrótce utworzyła się wokół niego grupa biskupów i teologów o zapatrywaniach konserwatywnych. Ruffini. . Po tamtej stronie: Frings. Il Papa non ele o. Küng.” Léon J. Wśród tych ostatnich znaleźli się teologowie odgrywający niezwykle wpływową rolę.M K ze swymi „ekspertami”. LXX. 36 R. s. uczestniczący w zgromadzeniach ogólnych bez prawa głosu. w instytucie religijnym przy Via del S. s. Suenens. Les conversions d’un évêque. . też Dom Helder Câmara. Cinisello Balsamo . O początkach „Światowej Koalicji” zob. Suenens i Lercaro. Zob. . a podczas soboru czterech na czterech. Liénart. Później. mógł nawet nie przemawiać podczas soborowych sesji. . Trzech na trzech. Daniélou.” Benny Lai. arcybiskup Marcel Lefèbvre czy wykładowcy Uniwersytetu Laterańskiego: Antonio Piolanti i arcybiskup Dino Staffa. Ratzinger.

s. prêtre. Berto. że jesteś ojcem książąt i królów. Laurentin. Paris . został wybrany papieżem i przyjął imię Pawła VI. ale w wieku „herezji w działaniu” działania praktyczne miały o wiele większe znaczenie rewolucyjne aniżeli idee. 39 P. bezgraniczną miłość i całkowite posłuszeństwo nie tylko Stolicy Apostolskiej. po raz ostatni zabrzmiała wypowiadana od wielu stuleci uroczysta formuła: „Przyjmij tę tiarę ozdobioną trzema koronami i wiedz. Pour la Sainte Eglise Romaine. Editions du Cèdre. Mianowanemu sekretarzem arcybiskupowi Geraldowi de Proença Sigaudowi oddano do dyspozycji sprawnie działający sekretariat zorganizowany przez obecnych w Rzymie członków TFP. które miały wywrzeć na ludzi przemożny wpływ. . któremu cześć i chwała na wieki. s. nie dogmatyczny. w: L’enjeu du Concile. Plinio Corrêa de Oliveira. Zaledwie osiemnaście dni później. który w roku przesłał mu list pochwalny w imieniu Piusa XII.” Jedną z pierwszych decyzji Pawła VI była likwidacja flabelli.. dających się zarówno odczytać w podtekstach języka teologicznego. . t. tronu-lektyki i – wraz z tiarą – całej papieskiej ceremonii koronacyjnej. Wiltgen. s. czerwca roku. Jakkolwiek przejęty obawą z powodu prawdopodobnego biegu zdarzeń. kardynał Giovanni Ba ista Montini. który po powrocie do São Paulo pilnie śledził dalszy przebieg soboru. Textes et documents. M. ale także czcigodnym Osobom. Sobór pragnął być duszpasterski.. Jan XXIII zmarł po czterech latach pontyfikatu.. R. Corrêa de Oliveira. . Aubert. . Editions du Cèdre.. Nie omieszkał przy tym wspomnieć. 38 Na temat Coetus Internationalis: R. „Catolicismo”. które zasiadały na niej niegdyś.K XX nej Coetus Internationalis Patrum. Plinio Corrêa de Oliveira pragnął zademonstrować na łamach „Catolicismo” „bezwarunkowe poparcie. kiedy po Mszy Pontyfikalnej papież zdjął mitrę i założył tiarę. III. W swym pierwszym orędziu radiowym zapewnił. Bilan de la troisième session.38 Około trzydziestu zebranych tu biskupów zdecydowało regularnie się spotykać. R. nr . że ostatnią ze wspomnianych osób jest ten sam dostojnik. Idem. . jak również dostrzec w znaczących gestach. iż istotnym zadaniem jego pontyfikatu będzie kontynuacja ekumenicznego Soboru Watykańskiego II. lipiec . namiestnikiem naszego Zbawiciela Jezusa Chrystusa. Notre-Dame de joie. s. przywódcą świata. V. baldachimu.39 czerwca . rozumiał głębię dokonujących się zmian. czerwca. oraz Osobie zasiadającej tam dzisiaj”. A. Correspondance de l’abbé Berto. . Ren wpada do Tybru. Organizzazione e funzionamento dell’assemblea. arcybiskup Mediolanu.E sobre ti está edificada a Igreja. .. Paris .

La fede e la politica. partia komunistyczna poprawiła swój wyborczy wynik we Włoszech o milion głosów pochodzących przede wszystkim z kręgów katolickich zwiedzionych „dialogiem” między Stolicą Apostolską i reżimem sowieckim. t. . . którzy powinni skorzystać na polityce odprężenia. Roma-Bari. t. Il Vaticano e Mosca. których bezpośrednia zależność od Kremla była powszechnie znana. Milano ). . Dunn. G.. II s. Później.. La mécanique politique de Vatican II. Boulder (Colorado) . Andrea Riccardi. s. opublikował książkę Mosca e il Vaticano (La Casa di Matriona. Vatican II.. iż „religijna utopia” służyć może jako rewolucyjny impuls na drodze do socjalizmu (zob.M K Druga sesja soboru. . Zob. a zakończyła grudnia zatwierdzeniem konstytucji o liturgii Sacrosanctum Concilium. Ren wpada do Tybru. . Beauchesne. kwietnia r. (…) Rosyjski Kościół prawosławny porzucił swe zastrzeżenia wobec soboru dopiero wtedy. Floridi przeprowadzony przez R. iż sobór nie potępi komunizmu. A. Cabay. s. zob. Wenger. iż żywotnym interesem Kremla było niedopuszczenie do jakiejkolwiek próby oficjalnego potępienia komunizmu przez sobór. której przesłanki sięgają lat dwudziestych. s. R. Wiltgen SVD. .41 marca roku Jan XXIII udzielił w Watykanie audiencji Aleksiejowi Adżubejowi. Laterza.42 Encyklikę Pacem in terris 43 z kwietnia roku przedstawiono opinii publicznej jako podstawę przyszłej współpracy między ruchami o inspiracji chrześcijańskiej a ruchami o inspiracji socjalistycznej. marca ).. w istocie okazują się jej ofiarami. „Rinascita”. M. W roku ojciec Alessio Ulisse Floridi. Schemi e discussioni sull’ateismo e sul marxismo. Desclée de Brouwer. Divine World News Service. Mieli się do niej odnosić liczni teoretycy konwergencji Na temat soborowych relacji Kościół – komunizm zob. Na temat „dysydencji” i Ostpolitik zob. Détente and Papal-Communist relation . 42 Kilka dni później sekretarz Komunistycznej Partii Włoch. grudzień . Storia del Concilio.M C . I. s. Giovanni XXIII. Riccardi. Idem. Rome et Moscou . V. Roma-Bari . zauważa: „Jest rzeczą pewną. t. Wolność Kościoła w państwie komunistycznym Pontyfikat Jana XXIII i otwarcie soboru wydawało się inaugurować nowy klimat „odwilży” między rzeczywistościami uznanymi już przez Kościół za przeciwstawne. L’Ostpolitik du Vatican. mianowicie z punktu widzenia sowieckiej „dysydencji”. wywiad z ojcem Alessio U. Wenger. Westview Press. Philippe Levillain. . s. Laterza. Rome . . unaoczniając. F. Svidercoschi. A. Giancarlo Zizola. Na początku tejże sesji po raz pierwszy podjęto w zgromadzeniu kwestię komunizmu.. też Dennis J. od piętnastu lat pracujący w zespole redakcyjnym „La Civilta Ca olica” jako „sowietolog”. . zięciowi Chruszczowa i dyrektorowi Izwiestii.. Paris . rozpoczęła się września. w pełni kampanii wyborczej oficjalnie zaproponował współpracę katolicko-komunistyczną stwierdzając.40 . s. Council News Service. Louvain-la-Neuve . z wielu względów najważniejsza. t. . de Ma ei „In tema di dessenso e di Ostpolitik” w „Cristianita” nr . Mireille Maqua.. A. gdy stało się jasne. 40 .. Carbone. Toglia i. 43 AAS. 41 Na temat Ostpolitik. Rome-Moscou. Il Vaticano e Mosca . . w której zanalizował watykańską Ostpolitik z niezwykłego punktu widzenia. . w jaki sposób ci. wspominając fakt uczestnictwa w obradach Soboru Watykańskiego II „obserwatorów” z patriarchatu moskiewskiego. s. Paris .

że jeżeli na posiedzeniach soboru podjęta zostanie debata na temat komunizmu. Milan. ibidem. Garaudy esboça nova aproximação i A manobra Garaudy. Editora Vera Cruz. Paulo” i III . wywołując rezonans. autor jednoznacznie wykazuje. kościelni obserwatorzy z grecko-schizmatyckiego Kościoła rosyjskiego opuszczą zgromadzenie. poświęconej kwestii „pokojowej koegzystencji” Kościoła z reżimem komunistycznym. który odrzuca prawo obrony własności prywatnej zagwarantowanej przez siódme i dziesiąte przykazanie. Plinio Corrêa de Oliveira. przetłumaczony na język hiszpański. „Catolicismo”. Editori Riuniti. na temat Franco Rodano (Questione democristiana e compromesso storico. trafił do Ojców Soborowych i dziennikarzy z całego świata obecnych w Rzymie. A liberdade da Igreja no Estado comunista. Roma ) zob. 45 Zob. b. Rogera Garaudy’ego. Plon. A. Franco Rodano. São Paulo . Groźba ta przyczyniła się do sparaliżowania kręgów kościelnych. iż zaprezentowanie takiego stanowiska nie będzie łatwe. Zdawali sobie jednak sprawę z tego.w. Rusconi . Marxismo e religione. z którymi Plinio Corrêa de Oliveira utrzymywał kontakt. maj-sierpień . którego echo dotarło aż za żelazną 44 Na temat Rogera Garaudy (De l’anathème au dialogue. też Gianfranco Morra. Esej ten. nr . opublikowane później pod tytułem Acordo com o regime comunista: para a Igreja. esperança ou autodemolição?.K XX pomiędzy katolikami a komunistami. podzielała jego przekonanie. P. Il ca olico comunista. nawet za cenę koncesji na pewną wolność kultu. dla których ekumenizm stanowił bieżący imperatyw. zob. Postawa rządów komunistycznych wobec Kościoła katolickiego. od francuskiego filozofa.45 W pracy tej. New Rochelle (NY). Wydanie polskie: Wolność Kościoła w państwie komunistycznym. Corrêa de Oliveira. maj . „Folha de S.44 W tym czasie Kreml sygnalizował. iż katolicy nie mogą zadowolić się jakimkolwiek modus vivendi z komunizmem. Podczas pierwszej sesji soboru część konserwatywnych dostojników. The Foundation for a Christian Civilization. Rusconi Milano .d. francuski i włoski. Dlatego Doktor Plinio oddał się pracy nad kolejnym studium. po twórcę włoskiego „historycznego kompromisu”. że byłoby rzeczą niedopuszczalną zawarcie porozumienia między katolikami a reżimem komunistycznym. zezwalającej na równie ograniczoną wolność kultu i słowa. jak i wobec wszystkich innych religii ewoluowała od otwartego prześladowania do ograniczonej tolerancji. nr . które w sierpniu roku ukazało się na łamach „Catolicismo” pod tytułem Wolność Kościoła w państwie komunistycznym. . Paris ) zob. Del Noce.

. . Giovanni Barberini. Stato socialista e Chiesa ca olica in Polonia. Żmijewski. Ramię w ramię z Paxem głos zabrał warszawski miesięcznik „Więź”. The Catholic-marxist ideological dialogue in Poland. Orędzie radiowe La solennita della Pentecoste z czerwca r. 47 Pius XII.”47 Porządek świecki może zatem wywierać głęboki wpływ formacyjny – lub deformacyjny – na duszę jednostki i narodu.. tj.M K kurtynę. Skoro zaś dusze mają zniekształcony obraz Boga. Książka. ). s. Wolność Kościoła w państwie komunistycznym. Na temat polskiej „anomalii”. Zależy od tego. ). by ożywiała ich łaska Chrystusa – oddychają zdrowym i ożywiającym powietrzem prawdy i cnoty moralnej. sekretarza tejże samej kongregacji. W liście tym zawarta została nadzieja na „jak najszersze rozpowszechnienie tak głębokiego dzieła. Norbert A.”48 Esej ów został gwałtownie zaatakowany w Polsce przez katolicko-komunistyczny ruch Pax na łamach jego pism: „Kierunki” (nr . a niejednokrotnie śmiercionośnymi bakcylami błędu i deprawacji. co nie da się pogodzić z prawdziwym uświęceniem. wielokrotnie i w kilku językach wydawana na całym świecie. oraz arcybiskupa Dinno Staffę. wzbudzając zainteresowanie opinii publicznej Wiecznego Miasta. Darmouth Publishing Company. Corrêa de Oliveira. t. I ) oraz „Życie i Myśl” (nr . od jej zgodności lub niezgodności z prawem Boskim. będą się formować według błędnego wzoru. będącego wiernym echem wszystkich dokumentów Najwyższej Władzy Kościoła”. CSEO. „Zrezygnować z nauczania dwóch przykazań dekalogu będących podstawą własności prywatnej byłoby zniekształceniem tej całości i obrazu samego Boga. czy zgubnymi. . czy ludzie – bez wyjątku powołani. We Francji znany katolicki dziennik paryski „L’Homme Nouveau” ( III ) stanął w obronie pracy atakowanej przez progresywistyczne pismo „Témoignage Chrétien” (nr . w AAS. 46 . Bologna . unikatowego w dziejach modelu koegzystencji Kościoła katolickiego i państwa komunistycznego w Polsce zob. nawet pod pretekstem celów „duchowych”. zależy od formy posiadanej przez społeczność. . prefekta Świętej Kongregacji Seminariów i Uniwersytetów.. s. Aldershot (England) . 48 P. doczekała się listu pochwalnego sygnowanego przez kardynała Giuseppe Pizzarda. . Kościół nie może zrezygnować z korygowania tego porządku. późniejszego kardynała.M C .46 stycznia pełną wersję tekstu opublikował rzymski dziennik „Il Tempo”. Motywem przewodnim całej pracy była jakże droga Pliniowi Corrêi de Oliveira myśl Piusa XII: „Dobro i zło w duszach.

M. s. t. Dwa dni po publikacji dokumentu. styczeń .” Wspomniane błędy i mentalność – według autorów tekstu – „znajdują swój początek w rewolucji francuskiej”. listopada. I. która katolików ku nim skłania. socjalizmu i komunizmu ujawnić z punktu widzenia filozofii. Najsilniej krytykowali je emigracyjni biskupi ukraińscy. którzy wkrótce sami przedłożyli oświadczenie kierujące uwagę świata na nieobecność na soborze ich metropolity. jako „potulne i użyteczne narzędzia w rękach rządu sowieckiego”. Chenu i Congara. wyrażając jednocześnie ubolewanie z powodu komunikatu biskupów ukraińskich. którzy „demonstrowali ducha szczerze religijnego i ekumenicznego”. tekst petycji w: „Catolicismo” nr . lutego następnego roku kardynał Slipyj został niespodziewanie zwolniony z więzienia i przybył do Rzymu. s. Josefa Slipyja. Z największą klarownością objaśnia się nauczanie społeczne Kościoła. zob.. w zgromadzeniu soborowym bierze udział dwóch obserwatorów z patriarchatu moskiewskiego. między innymi z powodu braku w nim wzmianki o „Kościele milczącym”. Josefa Berana. w której: „ . W odpowiedzi na owo przesłanie z sali obrad podniosły się liczne głosy krytyki. Błędy przygotowujące dusze katolików na przyjęcie socjalizmu i komunizmu oraz mentalność. 51 R.51 Wyraźnie kontrrewoluIbidem.”49 Podczas zgromadzenia ogólnego października roku z inicjatywy grupy francuskich hierarchów wręczono Ojcom „przesłanie do ludzkości” przygotowane przez dominikanów. „Kościół nie może przyjąć połowicznego milczenia w swej funkcji nauczania. zawierającą prośbę do Ojca Świętego. a błędy marksizmu. to samo spotkało we wczesnych miesiącach roku arcybiskupa Pragi. socjologii i ekonomii. Storia del Concilio. oficjalną petycję podpisaną przez Ojców Soborowych narodowości. by otrzymać połowiczną wolność.50 Z rozpowszechnianiem Wolności Kościoła w państwie komunistycznym wiążą się dwie inne ważne inicjatywy: grudnia roku biskup Antônio de Castro Mayer wręczył sekretarzowi stanu. powinny zostać wyrugowane. zgodzić się z półuciskiem. Svidercoschi. . unii chrześcijan bronił rosyjskich obserwatorów. . G. Podczas gdy on przed ponad siedemnastu laty zesłany został na Syberię i przebywał tam jeszcze podczas Soboru. . kardynałowi Amleto Cicognaniemu.s. 49 50 . Byłaby to zupełna zdrada jego misji. Council News Service.K XX Magisterialną misją Kościoła jest nauczanie stanowiące niepodzielną całość. podczas konferencji prasowej msgr Willebrands w imieniu sekretariatu d. Wiltgen SVD. by zlecił opracowanie i przedyskutowanie schematu konstytucji soborowej. F.

53 Tekst owego historycznego dokumentu w: „Catolicismo”. . A margem de três documentos providenciais. iż „na krótko przed przedłożeniem tej petycji wszyscy Ojcowie Soboru otrzymali szesnastostronicowy artykuł zatytułowany Kościół w państwie komunistycznym: niemożliwe współistnienie autorstwa świeckiego katolika z Brazylii. t. temat ten poruszyło wielu Ojców. Ecclesiam suam. s. W dyskusji dużą wagę miała opublikowana sierpnia encyklika Pawła VI Ecclesiam Suam.56 W ogólnej dyskusji nad schematem soborowym. Papież bolał w niej nad systemami ideologicznymi. Editions du Dialogue. marzec . Riccardi. I. Niepokalanemu Sercu Maryi. podczas trzeciej sesji soboru rozpoczętej września roku. s. Paris . Council News Sevice. iż twierdzenie. Kardynał Josef Frings w imieniu Ojciec Wiltgen pisze. co do którego możemy dzisiaj wyrazić jedynie nasze słuszne ubolewanie i żal. Kościoła katolickiego i chrześcijaństwa. Cisza na temat komunizmu: zmarnowany sobór? Marksizm i komunizm znalazły się w centrum dyskusji nad schematem o Kościele w świecie współczesnym.M K cyjny styl petycji wskazuje. do jakiego stopnia dokument inspirowany był myślą Plinia Corrêi de Oliveira. marzec . Petycje przekazane przez dwóch brazylijskich biskupów stanowiły wraz z książką Plinia Corrêi de Oliveira – co on sam podkreślił na łamach „Catolicismo” – organiczną całość. nr . Artykuł dostarczał doktrynalnych dowodów na poparcie tezy. „Te trzy dokumenty stanowią – zarówno w całości. stoi w sprzeczności z zasadami wiary katolickiej”. . s. 52 . Il Vaticano e Mosca. uwydatniając różne jego aspekty. a zwłaszcza Rosję.”55 „Po raz pierwszy – zauważa współczesny historyk – polityka dialogu z niewierzącymi i reżimami socjalistycznymi trafiła do encykliki. profesora Plinia Corrêi de Oliveira. 55 Paweł VI. .”54 . nr . jak i każdy z osobna – trzy znaczące epizody w dziejach walki przeciwko największemu wrogowi Ojca Świętego. które odrzucają Boga i prześladują w świecie Kościół. „Catolicismo”. wyraził jednak nadzieję. omijającym wszelkie odniesienia do komunizmu. iż mogą one „kiedyś nawiązać z Kościołem owocniejszy niż obecnie dialog.52 lutego roku biskup Geraldo de Proença Sigaud złożył na ręce Pawła VI petycję podpisaną przez hierarchów z krajów. s. że Kościół może istnieć i cieszyć się podstawową wolnością w państwie komunistycznym. w której błagają oni papieża. Corrêa de Oliveira.53 I znowu do powstania tego dokumentu przyczynił się w decydującym stopniu Doktor Plinio.M C . 56 A. 54 P. . by w jedności ze swymi biskupami poświęcił świat.

IV. 57 . II. „Ogłaszamy zatem. Tekst. oraz o przyjęciu zaproszenia Organizacji Narodów Zjednoczonych z okazji dwudziestolecia jej założenia. który otrzymali Ojcowie. s. po odczytaniu sprawozdania Msgr Garrone’a. s. który oznajmił. niewierzących w celu krzewienia „dialogu” z nimi. iż aby uratować ludzkość od ateizmu. Paweł VI powołał do istnienia Sekretariat ds. Il Concilio. cz. Aubert. III. 59 Paweł VI ogłosił dwie decyzje. należy zamiast potępienia marksizmu ujawnić przyczyny rodzące ateistyczny komunizm.59 września. iż częściową odpowiedzialnością za współczesny ateizm obarczyć należy chrześcijan uparcie broniących ustanowionego porządku oraz immobilizmu struktur społecznych. Typis Poliglo is Vaticanis. III. w imieniu siedemdziesięciu Ojców Soborowych żądał dodania nowego rozdziału lub przynajmniej uroczystej deklaracji na temat komunizmu. w czasie gdy dokonywano korekty schematu. jego potępienie kontrastowałoby bowiem z duszpasterskim charakterem Soboru Watykańskiego II i stanowiłoby przeszkodę w „dialogu” z reżimami komunistycznymi. . cz. R.57 Z przeciwnej strony czcigodny Yu Pin. V.60 Przeciwnikiem potępienia ateistycznego komunizmu okazał się jugosłowiański kardynał Seper. że źródło robotniczego wysiłku zmierzającego ku prawdziwemu wyzwoleniu znajduje się w Chrystusie”. . że ów sztywny konserwatyzm i immobilizm – nieustannie przez niektórych przypisywane Kościołowi katolicActa Synodalia sacrosancti concilii oecumenici Vaticani II. s. . które wywołały poruszenie: o ustanowieniu synodu biskupów. arcybiskup Nankinu. Libański patriarcha Maximos IV Saigh stwierdził. wedle redaktorów dokumentu. otwarto debatę nad projektem konstytucji pastoralnej dotyczącej relacji Kościoła i świata. V. . 60 Acta Synodalia. s. nie zawierał żadnych wyraźnych odniesień do komunizmu.58 kwietnia roku. t. t. doświadczonemu w pośredniczeniu między Stolicą Apostolską a rządami komunistycznymi. 58 Acta Synodalia.K XX biskupów niemieckich i skandynawskich prosił. Zaproponował „dynamiczny mistycyzm i energiczną moralność społeczną oraz stwierdził. września roku rozpoczęła się czwarta i ostatnia sesja soboru. by nie używać słowa „komunizm” w celu uniknięcia pozorów mieszania się do polityki oraz związków z kapitalizmem. Przewodnictwo nad owym ciałem powierzono austriackiemu kardynałowi Königowi. . w celu zaspokojenia oczekiwań ludów jęczących pod komunistycznym jarzmem. t. który regularnie służyć będzie papieżowi „radą i współpracą”. . cz.

. zawsze rozwiązywał on wielkie problemy nurtujące współczesność oraz potępiał błędy swego czasu. by „po paragrafie schematu O Kościele w świecie współczesnym. t. Nowe stosunki Kościoła ze światem października roku. „O materializmie dialektycznym – podkreślał biskup Elko. po zakończeniu dyskusji na temat ateizmu. aby zademonstrować. s. s.. .62 biskupa de Castro Mayera63 i innych hierarchów. Corrêa de Oliveira. cz. jak włoski kardynał Ermenegildo Florit czy biskup-jezuita z Czechosłowacji. 63 Acta Synodalia. t.M C . Pavel Hnilica. Lucida e relevante intervenção do bispo-diocesano no Concilio. F. IV. cz. t. s. jeżeli sobór się nią nie zajmie. P. kiedy zbierał się sobór ekumeniczny. II. s. I. s. Milczenie na ten temat byłoby – w moim przekonaniu – niewybaczalnym zaniedbaniem.M K kiemu – obce są duchowi prawdziwie ewangelicznemu.”64 Z kolei kardynał Antonio Bacci zauważa: „Za każdym razem. IV. zachęcając katolików w państwach komunistycznych do świadczenia o żywym Bogu przez szczerą współpracę z reżimem w ekonomicznym i społecznym postępie. listopad . zarówno teoretyczna. 65 Acta Synodalia. więcej – zbiorowym grzechem. wyświęcony potajemnie i dopiero co przybyły na Zachód. jeżeli potraktujemy ten problem wymijająco.. . Acta Synodalia. . II. aby przyszłe wieki nie pociągnęły nas do odpowiedzialności za lęk i małoduszność. cz. może się okazać soborem zmarnowanym!”65 . iż z religii wypływa energia potężniejsza niż z ateizmu. 61 62 . ruski eparcha Pi sburga (Stany Zjednoczone) – należy koniecznie mówić w kategoriach plagi gnębiącej dzisiejsze społeczeństwo.. . IV. nr . Storia del Concilio.”61 Jeszcze jaśniej wyraził się kardynał König. IV. s. cz. t. zajmującym G. Svidercoschi. Nie zabrakło jednak także protestów ze strony arcybiskupa Geralda de Proença Sigauda. (…) Oto wielka. 64 Acta Synodalia. Coetus Internationalis Patrum przedłożył petycję z prośbą. I. . „Catolicismo”. jak również zdecydowanie go potępić. jak i praktyczna herezja naszych czasów.

w umysłach wiernych tożsame będzie z „milczącym odwołaniem wszystkiego. zaś „wiernym Kościoła milczącego nie przysporzy w przyszłości cierpień większych niż te. co przeciwko komunizmowi powiedzieli i napisali ostatni papieże. który jednak nie przekazał jej komisji pracującej nad schematem.69 66 Na temat całej sprawy zob. s. Fellicim i Dell’Acquą. w: Don Giovanni Scantamburlo. L’Appennino. t. Storia del Concilio. iż „tryb postępowania” komisji pozostaje w zgodzie z „charakterem soboru”.” Istnienie oświadczeń tak wielu papieży nie stanowi powodu do ignorowania problemu. listopada. w którym stwier- . listopada Msgr Garrone oznajmił. Tekst petycji w: Acta Synodalia. dodany został odpowiedni paragraf wyraźnie poruszający problem komunizmu”. s. s.67 Petycja została przekazana sekretariatowi generalnemu przez arcybiskupów Geralda de Proença Sigauda i Marcela Lefèbvre’a. Petycję podpisało hierarchów z krajów. . Wenger. kiedy skandal wybuchł na łamach prasy. też P. Svidercoschi. s. s. 67 Tekst petycji znależć można w: Bp Luigi M. „czy istnieje problem bardziej duszpasterski niż zapobieganie ateizacji wiernych przez komunizm?” – pytali w petycji biskupi. Jeżeli sobór przemilczy problem takiej wagi. s. Vatican II. cz. Chronique de la quatrième session. Carli. Zob. . . w niedzielę listopada na sali obrad ze zdumieniem odkryli oni.. IV. R. . Il comunismo e il Concilio Vaticano II. milczenie to. z „wyartykułowanym pragnieniem” Jana XXIII i Pawła VI oraz z zakresem debat toczonych na ten temat w sali obrad. Wiltgen. w papieskim gabinecie na trzecim piętrze Pałacu Apostolskiego. Roma . 69 Kontrowersja ta nie uszła uwagi Pawła VI. gdyż „większą siłę i efektywność nada kwestii uroczysta jednomyślność całego soboru”. . który jednak nie uznał za konieczne interweniować swym autorytetem w celu skorygowania poważnych nieprawidłowości. która zignorowała dokument tak wielkiej wagi. 68 Ibidem... Przed rozpoczęciem spotkania kardynał Tisserant dostarczył papieżowi list. A. Mimo protestów. Zob. s. iż w otrzymanym tekście brak jakiejkolwiek wzmianki na temat ich prośby. . Otrzymał ją Msgr Glorieux. Ren wpada do Tybru. V. s.66 Skoro Sobór Watykański II ma charakter wybitnie duszpasterski. . . które znoszą obecnie”. Levillain.K XX się zagadnieniem ateizmu.68 Biskup Carli jednak podtrzymał swoje stanowisko. też F. II.. kardynałowie Tisserant i Cicognani spotkali się z monsignorami Garronem. Carbone. Schemi e discussioni. Tego samego dnia biskup Carli skierował do przewodniczących soborowi list protestacyjny ostro krytykujący arbitralność komisji. pod pretekstem nie spowalniania tempa jej prac.. Perché il Concilio non ha condannato il comunismo? Storia di un discusso a egiamento.. La mécanique politique de Vatican II.

G. Nie zrozumiano przy tym. s. jednak późniejsze jej dzieje pokazały. s. Nauki Wiary. iż wyraża on próbę oficjalnego pojednania Kościoła ze światem po roku ”. V. są one bezużyteczne dziś. t. i to do tego stopnia. Téqui. Carbone. pierwsze. „Ponieważ miłość bliźniego wyklucza strach. Melitona. . kiedy każdy ma poczucie własnej niezależności. 70 Kardynał Ratzinger określa Gaudium et spes mianem „rewizji Syllabusa Piusa IX. wywołując tym stwierdzeniem „zdumienie i skandal”. Caprile. Les trois Rome. dzał między innymi. Podczas spotkania przedstawiciele wszystkich obecnych tam wyznań recytowali fragmenty Pisma Świętego. Il Concilio Vaticano II. t. .”72 Uścisk wymieniony publicznie przez Pawła VI i przybyłego z Konstantynopola grecko-schizmatyckiego metropolitę Heliopolis. Paris . s. V. s. Wenger. lepszą obronę wiary zapewni teraz promocja jej doktryny.M K grudnia Coetus Internationalis Patrum skierował do Ojców Soboru ostatni apel. . s. potępienie komunizmu przez sobór zostałoby przez wielu ludzi odebrane jako posunięcie natury politycznej. . skoro niemożliwe jest wprowadzenie doń częściowych poprawek. co przyniosłoby poważne szkody autorytetowi soboru i samego Kościoła. - . który życzono sobie zdobyć dla Chrystusa wniknie do wewnątrz Kościoła. 73 A. iż znaczenie i waga dokumentu okazały się znacznie przecenione. Schemi e discussioni. potwierdził odwołanie przez Kościół katolicki ekskomuniki nałożonej na Cerkiew prawosławną w roku . tłumaczenie włoskie w: G. grudnia odbyło się w obecności Pawła VI międzywyznaniowe spotkanie modlitewne. . s. iż sobór przyniósł spotkanie „religii człowieka” z „religią Boga”. 72 AAS. aby głosowali przeciw całości schematu. s. s. W rezultacie Ojców głosowało przeciw części traktującej o ateizmie. IV.. . Paweł VI przypomniał w homilii. Caprile. Les principles de la Théologie catholique. iż „anatemy nikogo jeszcze nie nawróciły. . Tekst homilii w Acta Synodalia.M C .” Il Concilio Vaticano. Il Concilio Vaticano II. i nawet jeżeli były skuteczne w dobie Soboru Trydenckiego. t. kiedy książęta potrafili zmusić swych poddanych do przejścia na protestantyzm.. 71 Zob. cz. Jak to już mówiłem Waszej Świątobliwości. jak głęboko «świat».. „Konstytucję tę – komentuje z kolei Msgr Jedin – powitano z entuzjazmem.73 grudnia odbyła się ostatnia publiczna sesja Soboru Watykańskiego II.71 W poniedziałek grudnia po południu „L’Osservatore Romano” opublikował dekret znoszący Indeks ksiąg zakazanych i przekształcający Święte Officjum w Kongregację ds. w którym uczestniczył Ojciec Święty. W obecności papieża sekretarz generalny soboru. . za: V. Konstytucja ta. przez odwrócenie stanowiska Syllabusa – jak zauważył kardynał Ratzinger70 – pragnęła stworzyć absolutnie nową definicję stosunków między Kościołem a światem. rodzajem Kontrsyllabusa (…). t. zaś przeciw konstytucji duszpasterskiej o Kościele w świecie współczesnym (Gaudium et spes). VII. Cyt. Paris . .

tłum. . . Situation tragique de l’Eglise.76 Nie ulega wątpliwości. cz. by fakty potwierdziły jego przewidywania. włoskie. siècle”. Menozzi. zima . przedłożył do aprobaty Ojców pierwsze cztery dokumenty: konstytucję duszpasterską Gaudium et spes. Zob.K XX Msgr Pericle Felici. Sobór Watykański II zakończył się bez wyraźnego potępienia komunizmu. zima . . s. t. kwiecień . oczekując. Brescia . Jedin. Była to manifestacja i jako taka stanowiła ustępstwo na rzecz ery mas i mediów”. iż przedmiotem dyskusji staną się wszystkie najważniejsze zagadnienia współczesności dotyczące kwestii katolickiej. s.i nr . . Że umieszczenie pośród tych tematów stosunku Kościoła do jego najpotężniejszego A. oraz przez opata Georgesa de Nantes. Waga tego faktu wydawała się „potwierdzać pogłoskę o otwartym porozumieniu między patriarchatem moskiewskim a Stolicą Apostolską”. Waga tego podpisu została podkreślona przez magazyn „Sedes Sapientiae” nr . Riccardi. s. . „La Contre-Réforme catholique au XXe. iż Doktor Plinio przyjął postawę pełnego szacunku milczenia. iż podpisał te dokumenty („Itinéraires”. ). iż dwóch bliskich mu brazylijskich hierarchów. Ceremonia zamknięcia obrad soborowych odbyła się grudnia roku. podpisało dokumenty soboru łącznie z tymi. maj . . lipiec oraz nry . „nie odpowiadała ona memu wyobrażeniu o powadze stosownej dla Soboru Ekumenicznego. odpowiadający za archiwum historyczne Soboru Watykańskiego II. Morcelliana. . H. La chiesa ca olica e la secolarizzazione. VII. Msgr Carbone. Storia della mia vita. luty-marzec.75 Możemy sobie wyobrazić niepokój Plinia Corrêi de Oliveira wobec ustaleń soboru i być może również jego zakłopotanie faktem. przeciw którym występowali na sali obrad. wraz z arcybiskupem Lefèbvrem. IV. dekrety: o działalności misyjnej Kościoła Ad gentes i o posłudze i życiu kapłanów Presbyterorum ordinis oraz deklarację o wolności religijnej Dignitatis humanae. Panowała powszechna zgoda. s.74 W istocie milczenie soboru na temat komunizmu było ze strony owego historycznego zgromadzenia dramatycznym zaniechaniem. 76 Początkowo arcybiskup Lefèbvre wydawał się zaprzeczać. . . 74 75 . Il Vaticano e Mosca. kwiecień. Jego podpis jednakże widnieje w Acta Synodalia. sprawdził w tym wypadku obecność autentycznego podpisu na oryginałach dokumentów. D. nr . Jak z pewną goryczą wspomina w swych pamiętnikach Msgr Hubert Jedin. s. „Ekumeniczny Sobór Watykański II pod przewodnictwem Jana XXIII i Pawła VI – napisał w roku – był największy w dziejach Kościoła. s.

78 Międzynarodowa polityka amerykańskiego prezydenta i jego sekretarza stanu Kissingera oraz europejska polityka socjalistycznego kanclerza Niemiec Willy’ego Brandta zmierzały do jednego celu: „konwergencji” między blokami zachodnim i komunistycznym. Corrêa de Oliveira. tak przebiegłym i tak całkowicie przeciwnym jego nauce. Najważniejszą jednak publiczną demonstracją niezgody w świecie katolickim była bez wątpienia deklaracja sprzeciwu opublikowana w roku przez istniejące wówczas oddziały TFP w dziennikach różnych krajów całego świata. 77 78 P. A crise louca. Jedynym rezultatem owej polityki kolaboracji. jak światowa konferencja medyczna zwołana w celu zbadania najważniejszych chorób dnia dzisiejszego. Debata o problemach współczesności w aspekcie religijnym. dzięki pomocy gospodarczej. którzy powinni być jej beneficjentami. opartej na uprzywilejowanej osi Waszyngton – Moskwa. „Sprzeciw” wobec watykańskiej Ostpolitik Watykańska Ostpolitik doczekała się znacznej liczby krytyków na całym świecie. VIII .M K ówcześnie przeciwnika było niezbędne – absolutnie niezbędne! W swej niemal dwutysiącletniej historii Kościół nigdy nie stanął twarzą w twarz z wrogiem tak potężnym. poczynając od tych. w której pomija się jakąkolwiek wzmiankę o AIDS… Oto co watykańska Ostpolitik przyjęła od Kremla. Komunizm i antykomunizm na progu ostatniej dekady millenium. Rok dostarczył „polityce odprężenia” ogromnego impulsu w postaci wizyt Nixona w Chinach i w Rosji. odprężeniu: „nawet katastroficzne ustępstwa poczynione w Jałcie przez Roosevelta w szkodliwości swej nie mogą się równać z najgłębszymi rezultatami «upadku barier ideologicznych» spowodowanymi przez tandem Nixon-Kissinger”. przy jednoczesnym narastaniu sowieckiej agresywności w stosunku wprost proporcjonalnym do pomocy otrzymywanej z Zachodu. tj. Autorem i pierwszym sygnatariuszem tej historycznej deklaracji był profesor Plinio Corrêa de Oliveira.M C . nieuchronnego rozpadu komunistycznego imperium. . a jednak określali się raczej jako jej ofiary.”77 . Według Plinia Corrêi de Oliveira „można bez przesady stwierdzić. było opóźnienie o dwadzieścia lat. to przedsięwzięcie równie zawodne. tak brutalnym. w której pomija się komunizm. „Folha de São Paulo”. od chrześcijan w Europie Wschodniej. iż od czasu bolszewizacji Rosji komunizm nie osiągnął zwycięstwa” dorównującego tzw.

III . z którym związał całą swą karierę. . iż nie wolno im podążać za masami padającymi na klęczki przed Belialem.79 „minister spraw zagranicznych” Pawła VI. Tenuras que arrancarian lágrimas. Conforme queira Budapest. Dało to początek długiej serii podróży do krajów komunistycznych. iż „katolicy żyjący na Kubie są szczęśliwi pod rządami komunistów” oraz że „katolicy i w ogóle Kubańczycy nie odczuwają Urodzony w r. 80 Na temat kard. l’uomo del dialogo. Paulo”. Kiedy lutego r. która doprowadziła do wypracowania. Jedną z najznamienitszych ofiar watykańskiej Ostpolitik został prymas Węgier. 79 .”81 Nieco później. X . „Folha de S. że „decyzję podjęła wyłącznie Stolica Apostolska”. Paulo” zamieściła w formie ogłoszenia obszerną deklarację brazylijskiego TFP zatytułowaną Polityka odprężenia Watykanu wobec rządów komunistycznych. „Folha de S. „Folha de S. Alleste Santini. Publicznych Kościoła oraz sekretarzem stanu.. Ullstein und Berlin . podążał drogą porozumienia z komunizmem podobną do obranej przez Brandta i Kissingera. Zob. Edizioni San Paolo. W roku otrzymał od Jana XXIII polecenie wyjazdu do Budapesztu i Pragi w celu zbadania możliwości nawiązania kontaktów z tamtejszymi rządami. które to stanowisko zajmował do grudnia r. Casaroli. kardynał Mindszenty – bohaterski antykomunista. wstąpił do służby w sekretariacie stanu. usunięty przez Pawła VI z diecezji w Esztergom i „zesłany” do Rzymu. Swoim przykładem – dostojeństwem nieskalanej rzymskiej purpury na krzepkich ramionach mężnego i oddanego pasterza – pokazał katolikom. autora wielkiej międzynarodowej sprawy: niezłomnego sprzeciwu ratującego honor Kościoła i ludzkości.aw r. Propyläen. a honra. iż nigdy nie zrzekł się swej roli arcybiskupa ani godności prymasa Węgier. polityki watykańskiej znanej pod nazwą Ostpolitik. „Folha de S. w celu ułatwienia zbliżenia między Stolicą Apostolską i węgierskim rządem komunistycznym. Zob. II . zwłaszcza za pontyfikatu Pawła VI. Cinisello Balsamo . który w roku został. W roku papież Jan Paweł II obdarował Agostina Casarolego kapeluszem kardynalskim i mianował prefektem Rady ds. Paulo”. Pytanie dla TFP: Zaniechać sprzeciwu czy stawić opór? Tego samego roku. 81 P. Paulo”. Ao grande criador do caso imenso. Paulo. A glória. Ibidem.80 „Na tle powszechnego spustoszenia – pisał Plinio Corrêa de Oliveira – wyrasta postać kardynała Mindszentyego. podano do publicznej wiadomości informację o usunięciu kardynała. niedaleko Piacenzy Agostino Casaroli otrzymał święcenia kapłańskie w roku . podkreślając. X .K XX Na polu eklezjalnym arcybiskup Agostino Casaroli. Józsefa Mindszentyego zob. Folha de S. też: Idem. Corrêa de Oliveira. a alegria. s. Erinnerungen. kwietnia roku. w związku z podróżą na Kubę arcybiskup Casaroli stwierdził. ten wydał oświadczenie. wielkiego nonkonformisty.

82 Deklaracja TFP przypomina ów epizod obok innych. brał udział. ku któremu zmierza Wikariusz Chrystusowy? A czy można za konsekwentnego uznać takiego katolika. Paulo.M K najmniejszych trudności ze strony rządu socjalistycznego”. arcybiskup Casaroli rozmawiał z członkami rządu oraz z samym Fidelem Castro. . więzy te do głębi duszy umiłowaliśmy. jak odbyta w roku podróż Msgr Willebrandsa. do Rosji. W obliczu podobnych faktów Plinio Corrêa de Oliveira pisał w imieniu TFP językiem pełnym szacunku. czy jak poparcie udzielone przez kardynała Silvę Henríqueza. W roku następnym odwiedził Niemiecką Republikę Demokratyczną. jako specjalny delegat Pawła VI. sumienie nakłada na nas odpowiedzialność za propagowanie tradycyjnej doktryny Kościoła i zwalczanie doktryny komunistycznej (…) Kościół nie jest. Albowiem w każdej chwili może paść wobec nich zarzut w najwyższym stopniu kłopotliwy: czy ich działania antykomunistyczne nie prowadzą do celu jak najbardziej sprzecznego z celem. podróży na zaproszenie episkopatu Kuby. arcybiskupa Santiago de Chile. więzy te całujemy w tej samej chwili. IV r.M C . na spotkanie z prawosławnym biskupem Pimenem. a od lipca do sierpnia r. daleko mniej jednak jako antykomunistów niż jako katolików. marksistowskiemu przywódcy. lecz jednocześnie niezwykle twardym: „Watykańska polityka odprężenia w stosunku do reżimów komunistycznych wytwarza sytuację. który podąża w kierunku odwrotnym niż Najwyższy Pasterz? Pytanie to nakazuje katolikom-antykomunistom rozważyć następującą alternatywę: zaprzestać walki czy wytłumaczyć własną postawę? Zaprzestać walki nie możemy. O Estado de S. Salvadorowi Allende. gdy przygnieceni smutkiem potwierdzamy 82 Zob. jedności chrześcijan. Wszak skoro obowiązkiem każdego katolika jest krzewienie dobra i zwalczanie zła. Więzów posłuszeństwa Następcy Świętego Piotra nigdy nie zerwiemy. Kościół nigdy nie będzie więzieniem sumień. nie mniej znaczących. która głęboko porusza katolików-antykomunistów. w konferencji „bezpieczeństwa” w Helsinkach. więzom tym oddajemy całą naszą miłość. zaufanym człowiekiem Kremla. A nie możemy jej zaprzestać z powodu obowiązków naszego katolickiego sumienia. Kościół nigdy nie był. przewodniczącego Sekretariatu ds. gdzie w imieniu Stolicy Apostolskiej podpisał jej akt końcowy. Podczas trwającej od marca do kwietnia r.

The Vatican Policy of Distension Toward the Communist Governments. z pewnością ma ono swoje granice. kwiecień . Arnaldo V. ): „sam Piotr dał przykład przełożonym. . W tym synowskim wystąpieniu mówimy do Pasterza Pasterzy: Twoje są nasze dusze.”84 Uprawnione „nieposłuszeństwo” wobec rozkazu niesprawiedliwego w kwestiach wiary i moralności można w szczególnych przypadkach rozciągnąć nawet na sferę publicznego oporu wobec władz kościelnych. . by w wypadku zejścia z prostej drogi nie oburzali się na upomnienia podwładnych. ze czcią spoglądając na osobę Jego Świątobliwości Papieża Pawła VI. wyrażamy mu całą naszą wierność. „Crusade for a Christian Civilization”. ). hasło Obbedienza. I na kolanach. nie jest bezwarunkowe. . nie wywołując ani jednego głosu sprzeciwu wobec swej ortodoksji i poprawności kanonicznej. Diffusion de la Pensée Francaise. Piotra: trzeba bardziej słuchać Boga niż ludzi (Dz . Chiré-en-Montreuil . Temu nasze sumienie się sprzeciwia. II-II. Tak więc św.. Xavier da Silveira w rozprawie na temat publicznego oporu wobec decyzji władzy kościelnej85 dowiódł na przykładzie świętych. Rozkazuj nam według Twej woli. New York. które nakłada na nas katechizm i sama nasza wiara. Dizionario di Teologia Morale pod redakcją kardynałów Robertiego i Palazziniego wyjaśnia tę kwestię następująco: „Nie ulega wątpliwości. 84 D.K XX nasze stanowisko. iż posłuszeństwo zwierzchnikowi wydającemu polecenie sprzeczne z prawami Boskim lub kościelnymi nigdy nie jest właściwe. który był podwładnym św. strofował go publicznie w obliczu grożącego Kościołowi zaburzenia w sprawach wiary.” Suma Teologiczna. . . Paweł. iż „w wypadku zagrożenia dla wiary. Piotra. t. podwładni powinni upominać przełożonych nawet publicznie. Tomasza z Akwinu w określonych sytuacjach uprawniony jest publiczny sprzeciw wobec decyzji Ojca Świętego. Corrêa de Oliveira. co potwierdzają wszyscy teologowie. Dokument został w całości opublikowany w „Catolicismo” nr . Gregorio Manise OSB. s. Doktorów Kościoła oraz znamienitych teologów i kanonistów. Jak to wyjaśnia glosa św. w: DTM. Twoje jest nasze życie. wrzesień . La nouvelle Messe de Paul VI: qu’en penser?. 85 Arnaldo Vidigal Xavier da Silveira. oraz w brazylijskich dziennikach. nr . . Augustyna do Listu do Galatów ( . iż – w przypadku „nieuchronnego zagrożenia wiary”86 83 P. 86 Wedle św. po czym przedrukowany przez inne gazety i czasopisma jedenastu krajów.”83 Posłuszeństwo hierarchii kościelnej. . Doktor Anielski uczy. s. w takim przypadku należy powtórzyć słowa św. Ale nie wymagaj od nas bezczynności w obliczu atakującego nas czerwonego wilka.

a nade wszystko gdyby podjął próbę zniszczenia Kościoła. Czyż instrukcja kardynała Ratzingera nie pojawiła się nieoczekiwanie? Czyż jeden nieoczekiwany krok nie skłania nas do oczekiwania innych. gdyż tego rodzaju akty są zadaniem przełożonego.92 87 Inny wielki teolog. Mam świadomość. mniej lub bardziej nieoczekiwanych kroków w tym samym kierunku?” P. że uważają. Corrêa de Oliveira. że jednym wężem takiego pożaru ugasić się nie da. w jakiej św. muszę w tej chwili wyrazić radość. Uważam. . zwłaszcza zaś poza granicami Brazylii – którzy powstrzymują się od wyrażania podobnych uczuć. wydaje się dowodzić słuszności postawy „oporu” wobec Ostpolitik ze strony zarówno TFP. 92 Plinio Correa de Oliveira odebrał tę deklarację jako „dobroczynny strumień zimnej wody tryskający ze strażackiego węża”.”88 Odwołując się do postawy św. nasza postawa jest postawą sprzeciwu”. Robert Bellarmin) na polu doktrynalnym – wierni uprawnieni są nawet do publicznego oporu wobec władz kościelnych. wdzięczność i nade wszystko nadzieję. jak i w Europie – Stowarzyszenia Obrony Tradycji. . iż są tacy bracia w wierze – poza szeregami TFP. jedności. Nie jest jednakowoż sprawiedliwym osądzanie go. 90 P. Piotrowi. Tomasz z Akwinu) czy też „agresji dusz”87 (św. Piotrowi. św. wybitny obrońca papiestwa w sporze z protestantyzmem. iż jeden strażacki wąż nie wystarczy do ugaszenia pożaru. Un primo ostacolo agli errori diffusi dalla „teologia della liberazione”. Co więcej. Robert Bellarmin. Nie powstrzymuje mnie to jednak od uznania płynącego zeń strumienia za czynnik korzystny. miłości i poddania. z którą osoba ogarnięta płomieniami wita taką ulgę. 91 Kongregacja Nauki Wiary. który atakuje ciało. podkreśla.90 Postawę taką wyraziły publicznie wszystkie istniejące ówcześnie – zarówno w Ameryce. Corrêa de Oliveira. wkrótce zaś mogącym przybrać wymiar apokaliptyczny – deklaracja ciała tak ważnego jak Święta Kongregacja Doktryny Wiary czarno na białym ogłaszająca nieprzystawalność nauki katolickiej i marksizmu była niby dobroczynny strumień zimnej wody tryskający niespodziewanie ze strażackiego węża dla kogoś ogarniętego przez płomienie. iż dysponujemy tylko tym jednym wężem. rewoltą. karanie czy obalanie go. kiedy atakuje duszę lub gdy zakłóca porządek społeczny. A ja. Pawła. . który „otwarcie sprzeciwił się”89 św. definiująca marksizm jako „hańbę naszych czasów”. The Vatican policy of distension. Przeciwnie. Corrêa de Oliveira. Instrukcja Libertatis nuntius. Paweł sprzeciwił się św. styczeń . Stąd słuszność postawy „sprzeciwu”: „Sprzeciw ten nie ma nic wspólnego z podziałem. The Vatican policy of distension. Ja sam uważam. który jako prezes krajowej rady brazylijskiego TFP pierwszy podpisałem deklarację sprzeciwu wobec watykańskiej Ostpolitik.M C . tak samo sprawiedliwym jest sprzeciwianie mu się. Oto. Rodziny i Własności oraz pokrewne organizacje.” De Romano Pontefice. 88 P. głównie dlatego. co pisał na ten temat: „Dla wszystkich strapionych owym spektaklem – już na obecnym etapie tragicznym. 89 Ga . Opublikowana dwadzieścia lat po Soborze Watykańskim II przez Świętą Kongregację Nauki Wiary Instrukcja na temat niektórych aspektów „teologii wyzwolenia”91.M K (św. brak dowodów na to. „Cristianità” nr . Plinio Corrêa de Oliveira pisze: „W tej samej mierze. kardynał. jezuita. wypływa z wierności. iż sprawiedliwą jest rzeczą sprzeciwianie mu się za pomocą niewykonywania jego rozkazów i przeszkadzania w wypełnianiu jego woli. II. arogancją czy brakiem szacunku. jak i katolików-antykomunistów całego świata. iż „jak sprawiedliwą jest rzeczą sprzeciwiać się papieżowi.

W istocie sam siebie przekonuje. w grudniu roku Plinio Corrêa de Oliveira wydał kolejną ważną rozprawę: Niedostrzegalna przemiana ideologiczna a dialog. październik-grudzień . Napoli .. (…) Z drugiej strony jednakże – tj.”94 Niewiele analiz heglowskiej dialektyki dorównuje pracy brazylijskiego myśliciela. że jedność może skutecznie umacniać się i postępować jedynie poprzez «prawdy względne» i przypuszczenia. Potem za najważniejszy cel rozmowy zaczyna uważać nie prawdę. iż może dotrzeć do prawdy. całkowicie zaplątanego w sidła irenistycznej utopii. W konsekwencji dochodzi do przekonania. São Paulo . bez reszty pochłania go osiągnięcie za wszelką cenę stanu koegzystencji z przeciwnikiem. .93 Zdemaskował w niej używanie „dialogu” jako techniki perswazji. iż nie istnieją obiektywne prawdy i błędy. Postawa ta pozostaje w pełni zgodna z komunizmem. Analizę przeprowadzoną przez Doktora Plinio w następujący sposób streścił Silvio Vitale w przedmowie do włoskiego wydania pracy: „Drogą dialogu komunizm uzyskuje sposobność nakłonienia katolickiego rozmówcy do przyjęcia heglowskiego relatywizmu: osoby. Modernistyczny „dialog” zdemaskowany Kiedy po publikacji encykliki Ecclesiam suam słowo „dialog” znalazło się na ustach wszystkich. Trasbordo ideologico. Przedmowa do: P.K XX . Editora Vera Cruz. poprzez własną próbę przekonania przeciwnika. dla katolika – jest fatalna. . Baldeção ideologica inadvertida e dialogo. Edizione de L’Alfiere. która w marksistowskiej strategii podboju zajmuje miejsce nie mniej istotne niż przemoc. w konfrontacji tezy z antytezą podświadomie dążą do syntezy. Corrêa de Oliveira. w której metafizycznej głębi towarzyszy znakomita 93 Plinio Corrêa de Oliveira. która je obejmuje i przekracza. . zatem by osiągnąć jedność nie trzeba przeciwnika przekonywać. t. W tym momencie. (…) Nieostrożny rozmówca rozpoczyna dialog przekonany. angielskie: Unperceived Ideological Transhipment and Dialogue. tłum. między którymi toczy się dialog. a zatem i jedności. niezmienne. Tłum. „Crusade for a Christian Civilization”. ponieważ katolik. lecz jedność. nr . włoskie: Trasbordo ideologico inavvertito e dialogo. 94 Silvio Vitale. przyjmując taki rodzaj dialogu w ostateczności zaprzecza istnieniu prawdy i dobra pojmowanych jako wartości absolutne. transcendentne. s.

M

C

,M

K

umiejętność analizy psychologicznej oraz lingwistycznej. Doktor Plinio przypomina, iż – według św. Tomasza z Akwinu – jednym z powodów, dla których Bóg dopuszcza błędy i zło, jest tym większe uwydatnienie wspaniałości prawdy i dobra.95 Jakże inaczej można dostrzec ten kontrast, niż poprzez otwarte i kategoryczne ujawnienie całego fałszu i zła, które owe godne napiętnowania błędy zawierają? Potępianie błędów wedle ewangelicznego nakazu „tak, tak – nie, nie” wytwarza w duszy słuchającego zdrowy konflikt, który eliminując niejasności i niepewności prowadzi ku wierności prawdzie absolutnej. Plinio Corrêa de Oliveira wyraża absolutną niezgodę wobec wszelkich tendencji irenistycznych: „Komunizm nie toleruje współistnienia z tym, kto – w przeciwieństwie do niego – wyznaje filozofię opartą na uznaniu prawdy i dobra za wartości absolutne, niezmienne, transcendentne, w najdoskonalszy sposób istniejące w Boskiej istocie.”96

. Prawdziwy i fałszywy ekumenizm
Irenistyczna mentalność kompromisu z błędem stanowi cechę charakterystyczną utopijnego nastawienia psychologicznego, pragnącego nastania epoki pozbawionej kontrastów i polemik. Plinio Corrêa de Oliveira ukazuje w pracy zatytułowanej Niedostrzegalna przemiana ideologiczna a dialog, że na poziomie religijnym irenistyczny dialog sprzyja interkonfesyjności, przez co osłabia wszystkie religie i prowadzi je ku stanowi całkowitego pomieszania. „Należy wyróżnić dwie formy ekumenizmu. Jeden jego rodzaj pragnie – w celu przywiedzenia dusz do jednej owczarni jednego Pasterza – jak najbardziej zredukować liczbę jałowych sporów i polemik na rzecz dialogu z użyciem argumentów oraz różnych form dyskusji. Ekumenizm ten szczodrze wspierają rozliczne dokumenty papieskie, szczególnie Jana XXIII i Pawła VI. Drugi rodzaj ekumenizmu posuwa się jednak dalej, żądając wykorzenienia ze stosunku Religii Katolickiej do innych religii wszelkich form postawy walczącej. Ów ekstremalny ekumenizm jest wyraźnie oparty na relatywizmie czy też religijnym

95 96

Św. Tomasz z Akwinu, Contra Gentes, III, . P. Corrêa de Oliveira, Unperceived Ideological Transhipment, s.

.

K

XX

synkretyzmie, których potępienie znajdujemy w dwóch dokumentach św. Piusa X: w encyklice Pascendi przeciw modernizmowi oraz w liście pasterskim Notre Charge Apostolique przeciw ruchowi Sillon.”97 Zgodnie z duchem takiej postawy wszystkie religie uznaje się za prawdy „względne” i porządkuje wedle schematu dialektyki heglowskiej. Ten rodzaj ekumenizmu prowadzi duszę ku jednej uniwersalnej religii, mianowicie ku sztucznej i fałszywej „religii Człowieka”. „Obserwujemy, iż ekstremalny ekumenizm wytwarza tragiczny zamęt zarówno wśród katolików, jak i braci odłączonych, czy to schizmatyków, heretyków, czy też innych. Zamęt ów z pewnością należy do najbardziej tragicznych zjawisk w naszym, i tak całkowicie pogrążonym w zamęcie stuleciu. W rzeczy samej nie istnieje dzisiaj większe niebezpieczeństwo w sferze religijnej niż relatywizm. Zagraża on wszystkim religiom, dlatego zarówno każdy prawdziwy katolik, jak i brat odłączony, który poważnie traktuje własną religię, powinien z nim walczyć. Można tego dokonać jedynie przez wysiłek ukierunkowany na obronę naturalnej, prawidłowej treści własnej wiary przed deformującymi i podkopującymi ją relatywistycznymi interpretacjami. W walce tej sojusznikiem prawdziwego katolika będzie np. żyd czy muzułmanin, który nie pozwala sobie na najmniejszą wątpliwość w kwestii tego, co nas łączy, a co dzieli. Taka postawa utrzymuje relatywizm z dala od sfer, w które chciałby się on wedrzeć. Co więcej, jedynie pod warunkiem przyjęcia takiej postawy, rozmowa – w całej rozmaitości swych form, włącznie ze sporem i polemiką – może służyć zjednoczeniu dusz. «Dobre rachunki sprzyjają dobrym przyjaźniom» – mówi przysłowie. Podobnie, tylko klarowność myśli, tylko jasność w ich wyrażaniu prowadzi do prawdziwej jedności. Przesadny ekumenizm, skłaniający wszystkich do ukrywania lub niedoceniania rozbieżności z innymi, prowadzi zaś do powierzchownego «makijażu», sprzyjającego jedynie relatywizmowi – najpotężniejszemu wspólnemu wrogowi wszystkich religii.”98

97

Ibidem, s.

.

M

C

,M

K

. Wybuch kryzysu posoborowego
Wydarzenia trzech dekad, jakie upłynęły od zakończenia Soboru Watykańskiego II do śmierci Plinia Corrêi de Oliveira października roku, dostarczyły wielu okazji do refleksji na temat kursu Kościoła zwanego „soborowym” czy też „posoborowym”. Zagadnienie zostało celowo zniekształcone przez media po wybuchu tak zwanej „sprawy Lefèbvre’a” – od nazwiska francuskiego arcybiskupa,99 który w roku wszedł w otwarty konflikt ze Stolicą Apostolską w kwestii nowej Mszy Świętej oraz reform soborowych.100 Jednakże
Ibidem, s. . „Kiedy pewnego dnia zostanie spisana jakże mroczna i zagmatwana historia kryzysu religijnego i koncepcji socjo-ekonomicznych wnoszących pożogę do świata katolickiego – napisze brazylijski myśliciel dziesięć lat później, z okazji wizyty Jana Pawła II w świątyni luterańskiej w Rzymie – wyjdzie na jaw zabójcze działanie ekumenizmu. Wielka jego ekspansywność wprawi w zakłopotanie psychologów. Ekumeniczny mit wykazuje osobliwą zdolność do zaślepiania wszystkich, którzy pozwolą mu się oczarować. (…) Czyż nie dostrzegają oni czającego się u końca tej drogi niebezpieczeństwa: zbudowania na poziomie ogólnoświatowym ponurego supermarketu z religiami i systemami filozoficznymi, w którym prawda i fałsz zostaną wymieszane i bezładnie rozrzucone? Jedyną zaś rzeczą, której w takim świecie zabraknie – jeżeli dotarcie do tego punktu w ogóle jest możliwe – będzie prawda absolutna, czyli nieskalana i niezmieniona Wiara Rzymska, Katolicka i Apostolska.” P. Correa de Oliveira, Lutero: no e poi no!, „Lepanto” nr , styczeń . 99 Arcybiskup Marcel Lefèbvre urodził się listopada r. w Turcoing (Lille), zmarł zaś marca w Martigny. Studiował we francuskim seminarium duchownym w Rzymie; święcenia kapłańskie przyjął września r. z rąk biskupa Lille, Liénarta. W roku wstąpił do Zgromadzenia Ducha Świętego prowadzącego głównie pracę apostolską na misjach we francuskiej Afryce. Sakrę biskupią otrzymał września r., po czym objął funkcję delegata apostolskiego na francuskojęzyczną Afrykę, a września r. został arcybiskupem Dakaru. Opuścił tę diecezję w roku przyjąwszy tytuł arcybiskupa-biskupa Tulle. W latach pełnił funkcję przełożonego generalnego swego zgromadzenia. W roku założył Bractwo Kapłańskie Św. Piusa X w szwajcarskiej diecezji Fryburg, za zgodą tamtejszego ordynariusza, biskupa Charrière. Od roku trwała jego wielki spór ze Stolicą Apostolską, która – po udzielonych przezeń czerwca r. święceniach kapłańskich – doprowadziła do zawieszenia arcybiskupa a divinis, po dokonanej zaś przezeń czerwca r. konsekracji biskupów – do ekskomuniki latae sententiae. Zob. „Il Regno documenti” nr , IX , s. - . 100 Arcybiskup Marcel Lefèbvre, jeden z wyróżniających się podczas obrad soboru przedstawicieli skrzydła konserwatywnego, ostatecznie podpisał dokumenty soborowe, a w listach do członków Zgromadzenia Ducha Świętego, którego był przełożonym generalnym, soborowym reformom stawiał oceny umiarkowanie pozytywne. W dokumentach tych arcybiskup Lefèbvre nie tylko podkreślał stosowną porę dla zamierzonej przez sobór liturgicznej odnowy, ale – nawet wyrażając zastrzeżenia – nawoływał do przyjęcia pozytywnych elementów soboru podkreślając, iż pracom soborowym towarzyszy szczególna łaska „pomagająca wprowadzić w Kościele reformy i usprawnienia, których jedynym celem jest doskonalsze uświęcenie i ożywienie na nowo najczystszego ducha ewangelicznego”. Arcybiskup M. Lefèbvre, Le res pastorales et écrits, Fideliter, Escurolles , s. . W późniejszym okresie wyraził swą krytyczną postawę w pracach: Un évêque parle. Ecrits et allocutions, , Dominique Martin Morin, Paris ; J’accuse le Concile, Editions Saint-Gabriel, Martigny ; Le re ouverte aux catholiques perplexes, Albin Michel, Paris ; Ils l’ont découronné, Editions Fideliter, Escurolles . „Trudno wyjaśnić – zauważa Danielle Menozzi – przyczyny tej zmiany stanowiska na podstawie dostępnej dziś dokumentacji.” D. Menozzi, La Chiesa ca olica e la secolarizzazione, s. .
98

K

XX

za pontyfikatu Pawła VI, na długo przed zaistnieniem problemu arcybiskupa Lefèbvre’a, temat „kryzysu Kościoła”101 stał się centralnym punktem debaty zaprzątającej uwagę najwybitniejszych teologów i filozofów współczesności. Historyk Hubert Jedin, który podczas soboru współpracował w charakterze „eksperta” z kardynałem Fringsem, po okresie sprzeciwu wobec koncepcji „kryzysu w Kościele” poczuł się zmuszony do jego uznania, co uczynił podczas słynnej konferencji zatytułowanej Historia a kryzys Kościoła, opublikowanej w „L’Osservatore Romano”.102 września roku bp Jedin przedłożył Konferencji Episkopatu Niemiec memorandum, w którym zilustrował pięć zjawisk związanych z kryzysem wewnątrz Kościoła. Były to: . Narastająca niepewność w wierze, spowodowana swobodnym rozpowszechnianiem błędów teologicznych z katedr, na kartach książek i rozpraw. . Usiłowanie przeniesienia do Kościoła form demokracji parlamentarnej, przez wprowadzenie prawa do współuczestnictwa na wszystkich trzech poziomach życia kościelnego: w Kościele powszechnym, w diecezji i w parafii. . Desakralizacja kapłaństwa. . Dowolne „konstruowanie” obrzędów liturgicznych zamiast wypełniania Opus Dei. . Ekumenizm jako protestantyzacja”.103

Bibliografia przedmiotu jest niezwykle obszerna. Na uwagę zasługują zwłaszcza: kard. Joseph Ratzinger, Vi orio Messori, Raport o stanie wiary, Michalineum, Warszawa-Struga ; Romano Amerio, Iota unum. Studio delle variazioni della Chiesa ca olica nel secolo XX, Ricardo Ricciardi Editore, Milano-Napoli ; Msgr Rudolf Graber, Athanasius und die Kirche unserer Zeit, Verlag und Druck Joseph Kral, Abensber . Zob. też Dietrich von Hildebrand, Koń trojański w mieście Boga, Biblioteka Frondy, przeł. Jerzy Wocial, Warszawa ; Idem, Spustoszona winnica, przeł. Tomasz G. Pszczółkowski, Biblioteka Frondy, Warszawa ; opat Georges de Nantes, Liber Accusationis (doręczony Stolicy Apostolskiej kwietnia r.), tłum. włoskie, Arti Grafiche Pedanesi, Roma ; Cornelio Fabro CPS, L’avventura della teologia progressista, Rusconi Editore, Milano ; Bernardo Monsegú CP, Posconcilio, t. - , Studium, Madrid ; Wiegand Siebel, Katolisch oder konziliar – Die Krise der Kirche heute, A. Langen-G. Müller, München-Wien ; kard. Giuseppe Siri, Getsemani – Riflessioni sul Movimento Teologico contemporaneo, Fraternità della Santissima Vergine, Roma ; George May, Der Glauben in der nachkonziliaren Kirche, Mediatrix Verlag, Wien . 102 H. Jedin, Kiechengeschichte und Kirchenkrise, „Aachener Kirchenzeitung”, XII i I . Tłum. woskie „L’Osservatore Romano”, I . 103 H. Jedin, Storia della mia vita, s. - .
101

M

C

,M

K

W tym samym roku , w przemówieniu, które miało stać się punktem zwrotnym, Paweł VI stwierdził: „Kościół znajduje się w okresie niepokoju. Niektórzy dokonują samokrytyki, można by nawet powiedzieć – samozniszczenia. Mamy do czynienia z czymś w rodzaju ostrego i złożonego zaburzenia wewnętrznego, którego po soborze nikt się nie spodziewał. (…) Kościół raniony jest również przez tych, którzy stanowią jego część.”104 Ojciec Święty powrócił do tematu oznajmiając, iż odnosi wrażenie jakby „dym szatana wśliznął się do Świątyni Boga przez jakąś szczelinę”, a dokładnie – „przez okna, które powinny być otwarte na światło”.105 „Myśleliśmy, że po soborze rozpoczną się słoneczne dni w historii Kościoła. A zamiast tego nadszedł dzień pochmurny, burzliwy i ciemny, pełen pytań i niepewności.”106 Przytoczmy również kilka znaczących wypowiedzi teologów i filozofów, nawet wywodzących się z kręgów progresywistycznych, którzy przyznają i ujawniają fakt rozprzestrzeniania się kryzysu. Kardynał Henri de Lubac, były przedstawiciel „nouvelle théologie”: „Pragną oni ustanowić nowy Kościół, różny od Kościoła Chrystusowego; pragną oni stworzyć społeczeństwo antropocentryczne, zagrożone wpisaną weń immanentnie apostazją. Jesteśmy zdani na łaskę powszechnego ruchu potknięć i kapitulacji, irenizmu i dostosowania.”107 Rudolf Graber, biskup Ratyzbony: „Wydarzenia sprzed tysiąca sześciuset lat (kryzys ariański) powtarzają się z kilkoma różnicami w dniu dzisiejszym. Dziś Aleksandria to cały Kościół wstrząsany w posadach.”
Paweł VI, przemówienie do Seminarium Lombardzkiego w Rzymie z grudnia r., w: Insegnamenti di Paolo VI, Tipografia Poliglo a Vaticana, Roma , t. VI, s. . Większość katolików – pisał Doktor Plinio – pragnęłaby wiedzieć „co to za dym; co to za ideologiczne etykiety, co to za ludzkie narzędzia, których szatan używa do wypuszczania swego dymu? Na czym polega proces niszczenia i jak należy wyjaśnić fakt, iż owo niszczenie okazuje się – dziwnym trafem – być samozniszczeniem?” P. Corrêa de Oliveira, Clareza, „Folha de S. Paulo”, VIII . 105 Paweł VI, Przemówienie z okazji dziewiątej rocznicy jego koronacji papieskiej, czerwca r., w: Insegnamenti, t. X. s. - . 106 Ibidem. 107 Kardynał Henri de Lubac SJ, Przemówienie podczas Międzynarodowego Kongresu Teologicznego w Toronto, sierpień , cyt. za B. Monsegu, Posconsilio, t. III, s. .
104

K

XX

„Dlaczego tak niewiele się robi dla wzmocnienia filarów Kościoła, aby się nie zawaliły? Jeśli ktoś wciąż żywi przekonanie, że wydarzenia dziejące się w łonie Kościoła są kwestiami marginalnymi, znaczy to jedynie, iż osoba taka należy do przypadków nieuleczalnych. Większa jeszcze odpowiedzialność spoczywa na przywódcach Kościoła, którzy nie zajmują się tymi problemami albo wierzą, że potrafią zaradzić złu za pomocą jakiejś prowizorki. Nie, tu gra idzie o wszystko; tu gra idzie o Kościół. Mamy tu do czynienia z czymś w rodzaju rewolucji kopernikańskiej, która wybuchła w samym sercu Kościoła, gigantycznej rewolucji w Kościele.”108 Kapłan ze Zgromadzenia Św. Stygmatów, ojciec Cornelio Fabro, doradca Kongregacji Nauki Wiary: „Tak więc Kościół – co do decyzji Pasterzy, po kawałeczku osuwając się w dół – wpadł wreszcie w sytuację braku przewodnictwa, która zarówno w sferze doktryny, jak i dyscypliny przynosi narastającą dezintegrację. (…) Straszliwe słowa Ewangelii – „byli jak owce nie mające pasterza” – w ogromnej mierze odpowiadają współczesnej sytuacji Kościoła.”109 Pasjonista, ojciec Enrico Zoffoli, członek Papieskiej Akademii Świętego Tomasza z Akwinu: „Dziś Kościół zmaga się z kryzysem najpoważniejszym chyba ze wszystkich dotychczasowych: sztorm rozpętany z powodu modernizmu, po upływie niemal wieku wciąż szaleje. (…) Zamęt wśród wiernych jest totalny i bolesny, a powszechna dezaprobata sięga zenitu, kiedy słysząc z ust ludzi Kościoła przemowy, uzyskując rady, uczestnicząc w obrzędach – wierni dostrzegają postawy tak dziwne i tak gorszące, że rodzą wręcz podejrzenie, iż chrześcijaństwo to gigantyczne oszustwo. Czy to wszystko, wraz z innymi jeszcze rzeczami, nie skłania ich wręcz do ateizmu?” „Konsekwencje są katastrofalne. (…) Nie ma prawdy, która w jakimś aspekcie nie zostałaby sfałszowana. Niektórym się zaprzecza, inne przemilcza, jeszcze inne wyszydza albo zmienia nie do poznania.” 110
Msgr R. Graber, Athanasius und die Kirche unserer Zeit, tłum. włoskie Sant’Atanasio e la Ciesa del nostro tempo, Civilta, Brescia , s. , . 109 C. Fabro CPS, L’avventura della teologia progressista, s. - . 110 Enrico Zoffoli CP, Chiesa ed uomini di Chiesa, Il Segno, Udine, , s. - , .
108

II . przerażające! Ale to nie może nastąpić. który „grając na czas” z komunizmem miałby ratować sprawę Kościoła. nawet liturgia została zmieniona. zamęt i bunt. jednak po miesiącu musiało zebrać się ponownie i tym razem wybór padł na arcybiskupa Krakowa. um maximalista?. otwarte herezje w dziedzinie dogmatów i moralności zostały rozpowszechnione wywołując zwątpienie. zakłopotana. . który przybrał imię Jana Pawła II.X. agnostycyzm. rozwiewany przez wiatr.. cyt. Milan .M K Stojący w roku u progu śmierci Msgr Josemaría Escrivá de Balaguer. s. Dziś. bo Jezus obiecał. chrześcijaństwo socjologiczne bez zdefiniowanych dogmatów i obiektywnej moralności. Podczas trwania konklawe w sierpniu r. O Cunctator. okazał się słynny Raport o stanie wiary kardynała Josepha Ratzingera. przypomina zrujnowany dom.. Prefekta Kongregacji Nauki Wiary: Cyt. Plinio Corrêa de Oliveira przepowiedział możliwość wyboru prymasa Polski na Tron Piotrowy (Plinio Corrêa de Oliveira. Leonardo. moralnie nieokreślony iluminizm. że duża część dzisiejszych chrześcijan czuje się zagubiona. przedstawiając legendę Wyszyńskiego. W swym zewnętrznym aspekcie wyrażał absolutną jedność: był zdumiewająco masywnym blokiem. Josemaría Escrivá. aż do końca czasu. r. 113 Jan Paweł II.. zmieszana. VIII ).”113 Jednakże dokumentem.. zniszczony… Papież mawia. który wywołał największe poruszenie. tratowany. że Kościół sam siebie niszczy.112 od samego początku swego pontyfikatu jednoznacznie przyznawał fakt istnienia kryzysu: „Trzeba być realistą i uznać z głębokim i bolesnym odczuciem. . iż Duch Święty będzie w nim zawsze obecny. Paulo”. Konklawe wybrało wówczas kardynała Albino Lucianiego. osypujący się piaskowy kopiec. Co zaś mamy czynić my? Modlić się. za Plinio Corrêa de Oliveira. „Kunktatora”. modlić. Karola Wojtyłę.. Twarde słowa. 111 112 . beatyfikowany przez Jana Pawła II (kanonizowany . s. za Pilar Urbano. tłumacza) stwierdził: „Kiedy zostałem księdzem..”111 Jan Paweł II. – przyp. patriarchę Wenecji. chrześcijanie są kuszeni przez ateizm. Zanurzeni w intelektualnym i moralnym «relatywizmie» a przez to w permisywizmie.M C . Rewolucja i Kontrrewolucja. „Folha de S. a nawet rozczarowana: idee sprzeciwiające się objawionej i niezmiennej Prawdzie rozprzestrzeniają się szeroko i daleko. oglądany ludzkimi oczyma. „L’Osservatore Romano”. romano. Kościół Boży wydawał się mocny jak skała bez pęknięcia. Przemówienie z lutego r. następca Pawła VI na Stolicy Piotrowej po niezwykle krótkim pontyfikacie Jana Pawła I.

Paris . 114 . Joseph Ratzinger. z entuzjazmem. iż chodzi tu o prawdziwy kryzys. głównie za sprawą ojca Caprile. Vi orio Messori. a tymczasem nastąpiła taka niezgoda. . ale wskutek rozwoju wydarzeń stoi wręcz na granicy absurdu. rzekomo wypływającego z konstytucji pastoralnej. Duch soboru obrócił się przeciwko jego literze. Oczekiwano skoku w przód. który można leczyć i wyleczyć”. Interpretacja taka nie tylko stoi w sprzeczności z intencjami i pragnieniami Ojców Soboru. której nikt już nie kwestionuje. Dwadzieścia lat po zamknięciu obrad soboru. w życiu wiecznym. s. Spustoszenie zaś spowodowane przez taką mentalność jest do tego stopnia oczywiste. Vi orio Messori. a ten z kolei dokument uważa za punkt wyjścia dla długiej i prostej linii rozwoju skierowanego ku jeszcze wspanialszej przyszłości. krok po kroku śledziła całe wydarzenie. są przeciwne oczekiwaniom wszystkich.K XX „Bezsprzecznie ostatnie dwudziestolecie było dla Kościoła katolickiego niefortunne. iż nie sposób wieść o to poważnego sporu. co nastąpiło po soborze. s. która. Skutki tego. Raport o stanie wiary. . Téqui. a tymczasem nastąpiła dekadencja spod znaku rzekomego «ducha soboru». a tymczasem nastąpił dojmujący upadek ducha i zniechęcenie. że wydaje się – używając słów Pawła VI – iż «autokrytyka przerodziła się w autodestrukcję». Les principes de la Théologie catholique.”114 „Stawiam diagnozę. Warszawa-Struga . niż byli u schyłku starożytności. napisała: „Nie da się zaprzeczyć. . (…) Papieże i Ojcowie Soborowi oczekiwali nowego zjednoczenia katolików. wedle której jego teksty dogmatyczne stanowią zaledwie preludium do dojrzewającego dopiero ducha soborowego. iż w ciągu dwudziestoletniego okresu posoborowego przede wszystkim zaistniał kryzys wiary: całość chrześcijańskiego Objawienia w swych fundamentalnych dogmatach: w istnieniu i poznawalności Boga i Trójcy. s. we Wcieleniu. „La Civilta Ca olica”.” Kard. także oczekiwaniom papieży Jana XXIII i Pawła VI. Stał się widmem i prowadzi w pustkę.115 Szkic przedstawiony przez kardynała Ratzingera przyjął wkrótce kształt oceny sytuacji. Ktoś złośliwie dodał – tak. Odkupieniu i Zmartwychwstaniu Jezusa. Kościele Kard. że Kościół po soborze przypomina wielki plac budowy. 115 Kard. po czym został zredukowany do postaci mętnego destylatu. Raport o stanie wiary. ale na tym placu zgubiono projekt budowy i każdy teraz ją kontynuuje wedle swego upodobania. że w ostatniej dekadzie wyszła na jaw interpretacja soboru. natomiast jego prawdziwy duch został w ten sposób zdyskredytowany. Chrześcijanie na nowo są w mniejszości i to bardziej jeszcze. która postrzega je wszystkie jako wstęp do Gaudium et spes. „Wydaje mi się. Joseph Ratzinger. Michalineum. Joseph Ratzinger. Oczekiwano przypływu entuzjazmu. (…) Kardynał Julius Döpfner powiedział.

Przedstawia tam punkt widzenia nie teologa. zatytułowanej Szlachta i analogiczne elity tradycyjne117. kryzys Kościoła stanowi po prostu odbicie większego jeszcze kryzysu. że atakuje chrześcijaństwo we wszystkich jego aspektach.119 Począwszy od Il Concilio causa della crisi nella Chiesa?. a nie dogmatycznym. zarówno moralne. Zarówno dla „Civilta Ca olica”. w historii Kościoła. . (…) Dzieło tego soboru nie może być zapisane jako skutecznie pastoralne zarówno w historii. (…) W odróżnieniu od kryzysów minionych. że przejdzie do historii jako sobór apastoralny. nie na teologicznym meritum dokumentów soborowych opiera on swą dezaprobatę dla „enigmatycznego. „La Civilta Ca olica”. 117 W pracy tej brazylijski myśliciel używa sformułowania: „bezprecedensowy w swym ogromie kryzys.116 Plinio Corrêa de Oliveira od pierwszej swej pracy aż do ostatniej. niezrozumiałego.M K i Eucharystii – została zakwestionowana. lecz w tym sensie wymowa faktów wskazuje na Sobór Watykański II jako na jedną z największych klęsk. permisywizmu i hedonizmu. „Kryzys ten spowodowała fala sekularyzmu. jak i dla wielu innych autorów. I właśnie na rzeczywistości faktów oraz ich historycznych konsekwencji. że udało jej się obalić wszystkie. który nawiedził społeczeństwa Zachodu w latach sześćdziesiątych i siedemdziesiątych dwudziestego stulecia. nie lekceważył zaistniałego kryzysu. P. lecz świeckiego filozofa. ibidem s. jak i w Księdze Życia. s. I rzeczywiście nie miał wymiaru dogmatycznego. 118 Osąd ten wyrażony został w napisanej w roku trzeciej części Rewolucji i Kontrrewolucji. Corrêa de Pliveira. w szczególny sposób uwydatniając go w szerokiej wizji dziejowej zaprezentowanej na kartach Rewolucji i Kontrrewolucji. (patrz przypis ). jak i społeczne umocnienia wznoszone w ciągu licznych wieków przez świat chrześcijański (nawet jeżeli bardziej z nazwy niż w rzeczywistości)” (ibidem). . Ponadto pominięcie w nim kwestii komunizmu może sprawić. Mówienie tego jest bolesne.M C . obecny kryzys nosi charakter radykalny i globalny: radykalny z powodu swego ataku na same korzenie wiary i życia chrześcijańskiego. globalny zaś dlatego. jeżeli nie największą. które pozbawiły je autentycznej treści nadprzyrodzonej. Szlachta i analogiczne elity tradycyjne. X .118 „Sobór ten pragnął być pastoralnym. który dotyka Kościoła katolickiego – fundamentu i filaru moralności i porządku społecznego”. zdumiewającego i apokaliptycznie tragicznego milczenia Soboru Watykańskiego II na temat komunizmu”. 119 Na temat niedoli Kościoła w jego fazie posoborowej. historyka i człowieka czynu. nr . 116 . Poczyniono też próbę reinterpretacji Objawienia w kategoriach filozoficznych i naukowych. szczególną wymowę ma historyczne oświadczenie zawarte w przemówieniu Resistite fortes in fide Pawła VI z czerwca . s. która w owych latach uderzyła w świat zachodni z taką siłą.

które Kościół przechodził w ciągu dwudziestu wieków swojego istnienia. Arki Zbawienia i Bramy Niebios”. nawet tak surową jak przytoczone powyżej słowa na temat soboru. które powstawały w nim. jawi się jako całkowicie odmienny od sprzecznych lub 120 121 122 123 124 Ibidem.123 Każdą tezę. Ibidem. „poddajemy – pisze Doktor Plinio – bez ograniczeń osądowi Wikariusza Chrystusa i jesteśmy gotowi natychmiast odwołać jakąkolwiek z nich. któremu brazylijski myśliciel składa w tejże samej książce „wyrazy synowskiego oddania i bezwzględnego posłuszeństwa” w przekonaniu. jeżeli odbiega nawet w najmniejszym stopniu od nauczania Kościoła Świętego. Osąd ten zrodził się z bezgranicznego umiłowania Kościoła i papiestwa. naszej Matki.K XX soboru przeniknął do Kościoła w niewiarygodnych proporcjach «dym szatana». iż „ubi Ecclesia ibi Christus.124 Historyczny osąd brazylijskiego myśliciela na temat Soboru Watykańskiego II zgadza się – jak zauważyliśmy – z opinią wielu współczesnych autorytetów duchownych. . . z powodu swej konsekwencji. a potem z zewnątrz usiłowały go okrutnie niszczyć. Corrêa de Oliveira. Ibidem.120 Ku zgorszeniu niezliczonych dusz. ubi Petrus ibi Ecclesia”. Historia opowiada niezliczone dramaty. Co więcej. Paweł VI. została określona mianem «samozniszczenia»121 w bardzo podniosłym przemówieniu o światowym rozgłosie. na bazie kategorii intelektualnych zawartych w Rewolucji i Kontrrewolucji oferuje on klucz do interpretacji kryzysu Kościoła w ramach procesu rewolucyjnego.”122 Użyty przez Plinia Corrêę de Oliveira na określenie kryzysu w Kościele termin „samozniszczenie” przywołuje słowo wypowiedziane przez Pawła VI. s. s. były przez niego wycinane. . Opozycje.. s. Kiedy jednak historia była wcześniej świadkiem takiej próby zniszczenia Kościoła jak ta obecna? Nie podejmowana już dłużej przez wroga. . - . dlatego. P. Przemówienie z grudnia r. Rewolucja i Kontrrewolucja. które rodziły się poza nim i próbowały zniszczyć go z zewnątrz. Wrzody. s. Mistyczne Ciało Chrystusa wkroczyło w ponury proces będący czymś w rodzaju samozniszczenia. który zbadał i opisał. który się coraz bardziej rozprzestrzenia.

Bractwo Świętego Wincentego Ferreriusza. iż lipca roku Jan Paweł II „wszędzie należy uszanować nastawienie tych.M K ekscentrycznych postaw niektórych grup i przedstawicieli „tradycjonalizmu”. Dla Plinia Corrêi de Oliveira oraz wszystkich czerpiących naukę z jego dzieła niezmienne punkty odniesienia stanowią: nauczanie papieskie. w: Listy Pasterskie Ojca Świętego Jana Pawła II. opactwo benedyktyńskie Św. Opus Sacerdotale. nie oznacza też jednak stwierdzenia braku błędu. amerykańskie TFP w następujący sposób zreasumowało swoją postawę: „ . Ogłaszają swe zakłopotanie z powodu niektórych reform i wydarzeń. s. 126 Jan Paweł II. Ważny ów dokument dotyka wydarzeń. „którzy żywią przywiązanie do niektórych form liturgii i dyscypliny tradycji łacińskiej”.126 Ojciec Święty prosi tam również biskupów i wszystkich pełniących w Kościele posługę duszpasterską o „zagwarantowanie szacunku dla słusznych życzeń” tych wszystkich wiernych katolików. Magdaleny w Barroux. kanonicznych i liturgicznych leżących u podstawy ich zakłopotania. poprzez szerokie i wielkoduszne zastosowanie wydanych już dawniej przez Stolicę Apostolską zaleceń co do posługiwania się Mszałem Rzymskim według typicznego wydania z roku ”.: Bractwo Świętego Piotra. m. Pozwolenie na odprawianie Mszy Świętej według łacińskiego Mszału Rzymskiego otrzymały liczne zgromadzenia duchowne. niezwykle złożonych problemów teologicznych. Family and Property.” Let the Other Side Also Be Heard: the TFPs’ Defence against Fidelity’s Onslaught. in. którzy czują się związani z liturgiczną tradycją łacińską. . Kraków . List apostolski Ecclesia Dei. Zakłopotanie to nie oznacza stwierdzenia błędu we wspomnianych wydarzeniach i reformach. s.M C . . Znak. a zwłaszcza jej punktu kulminacyjnego 125 Wobec sytuacji zamieszania i dezorientacji. Instytut Chrystusa Króla Najwyższego Kapłana z Gricigliano. w której znalazł się Kościół. American Society for the Defense of Tradition. Zakłopotanie to charakteryzuje się niezrozumieniem i zdumieniem. nie są jednak specjalistami i nie posiadają warunków do rozwiązania wszystkich. Stary i nowy Ordo Missae W liście apostolskim Ecclesia Dei z ogłasza. kanoniczne prawo Kościoła i odwieczne normy religii katolickiej. . które miały miejsce w Kościele poczynając od pontyfikatu Jana XXIII. moralnych. Pleasantville (NY) . Członkowie TFP należą do wykształconych katolików o znacznym poziomie kultury. które miały miejsce w Kościele po Soborze Watykańskim II: „sprawa Lefèbvre’a” i jej apogeum w postaci bezprawnych konsekracji biskupich czerwca roku to jedynie dokuczliwy symptom powszechnej choroby zaistniałej w następstwie reformy liturgicznej.125 . . .

ze strony części ważnych hierarchów oraz licznej grupy teologów i świeckich pojawiły się głosy zdecydowanej krytyki wobec nowej liturgii Mszy Świętej.129 Kiedy w roku wszedł w życie nowy Ordo Missae. styczeń-lipiec ). Louis Salleron. La nouvelle Messe de Paul VI: qu’en penser?.”128 Efekt reformy liturgicznej – wedle opinii samego kardynała Ratzingera – „w konkretnie przyjętej formie (…) okazał się nie ożywieniem. jak i w szczegółach stanowi znaczące odejście od katolickiej teologii Mszy Świętej sformułowanej podczas dwudziestej drugiej sesji Soboru Trydenckiego. Gamber. w większości świeckich. konferencja wygłoszona w maju r. Wolfgang Waldstein.127 „Teologiczny urok Mszy Trydenckiej – oświadczył kardynał Stickler – równa się teologicznym brakom Mszy wyłonionej z Soboru Watykańskiego II. rozpraw krytycznych na temat „Nowej Mszy” i reformy liturgicznej wspomnijmy: A. Die Reform der Römischen Liturgie. La réforme liturgique en question. Michael Davies. w Nowym Jorku dla stowarzyszenia Christi fideles. którego wskazuje jako „prawdziwego realizatora reformy liturgicznej”. Pustet. 131 Rozprawa ta.130 W październiku tegoż roku kardynałowie O aviani i Bacci przedłożyli Pawłowi VI Krótkie studium krytyczne na temat Novus Ordo Missae autorstwa grupy teologów rozmaitych narodowości. Diffusion de la Pensée Française. 130 Wśród licznych. Jean Vaquié. Pope Paul’s New Mass. Msgr K. Ratzinger. rozpowszechniana przez Una Voce-Italia została ponownie opublikowana przez to samo stowarzyszenie wraz z pracą jednego z francuskich teologów-liturgistów zatytułowaną Nowe Krytyczne Spojrzenie na „Novus Ordo Missae” (Il Novus Ordo Missae: due esami critici. a spustoszeniem”. Msgr Annibale Bugnini. Klaus Gamber. Nouvelles Editions Latines.. Chiré-en-Montreuil . Dickinson (Texas) . „Papież wszystko widział – pisze Bunigni – wszystko rozumiał. 127 . Editions Sainte-Madeleine. 128 Kardynał Alfons M. La Révolution liturgique. s. w książce swego autorstwa zatytułowanej La riforma liturgica ( ) (Edizioni Liturgiche. Lumen Gentium. L’a ra iva teologica della Messa Tridentina.K XX – Novus Ordo Missae z roku . . F. Vidigal Xavier da Silveira. Jeden z głównych jego autorów. 129 Kardynał J. Schaan . Roma ) podkreśla rolę odegraną przez Pawła VI. Sticklera).131 kwietnia r. ). Paris ( ). W liście skierowanym do Ojca Świętego padły słowa: „Novus Ordo Missae (…) zarówno w całości. sekretarz Consilium ad exsequendam Constitutionem de Sacra Liturgia. The Angelus Press. „Una Voce” supplement do nr . wszystko zbadał i wszystko zatwierdził” (s. Stickler. ukazała się konstytucja apostolska Missale Romanum. La nouvelle Messe. Regensburg (praca ta w wersji francuskiej opatrzona została tekstami wstępnymi autorstwa kardynałów: Silvio Oddi’ego. przedmowa do: Msgr Klaus Gamber. Hirtensorge und Liturgiereform. Josepha Ratzingera i Alfonsa M. który przez ustanowienie precyzyjnych «kanonów» rytu wzniósł barierę nie do pokonania przeciwko wszelkiej herezji zdolnej zaatakować integralność misterium. L’intrépidité d’un vrai témoin. złożona z dwóch dokumentów: Institutio generalis missalis Romani oraz Novus Ordo – tekstu nowej Mszy Świętej wraz z rubrykami. Le Barroux .

„Książka Arnalda V. która rozwinęła się na łamach prasy i periodyków specjalistycznych. listopad ) Carta Pastoral sôbre o Santo Sacríficio da Missa. Tekst i lista sygnatariuszy w: „Una Voce” nr . sierpień ).135 Jednakże. Rzymskim Apostolskim Kościołem Katolickim pozostają całkowicie spokojne. Marcel Brion. np. Graham Greene. V . W roku ukazał się obszerny i dobrze udokumentowany artykuł Gregoria Vivanco Lopeza Sôbre a nova missa: repercussões que o público brasileiro ainda não conhece. TFP przyjmuje postawę identyczną. 134 Zob. Dlatego sumienia nasze w kwestii naszej jedności ze Świętym. kanoniczne i moralne – problemy autorytetu. Zbiór petycji do roku w: …et pulsanti aperietur (Łk . Jeżeli podejmuje pewne delikatne problemy teologii czy prawa kanonicznego. lipiec . O direito de saber. Modificações introduzidas no Ordo de (Sâo Paulo. ). 135 Wspomniana już rozprawa Arnalda Xaviera da Silveiry dostarcza dogłębnej analizy Novus Ordo.” P. „Il Tempo”. luty . Książka ukazała się w roku w São Paulo w bardzo ograniczonym nakładzie. jaką nałoży nań historia ducha ludzkiego.M C . by „rozważyła z największą powagą wielką odpowiedzialność. Paulo”. VI . Clarens . 132 . nie mógł pozostać wobec niego obojętnym. Idem. biorąc pod uwagę złożone – teologiczne. Piusa X. Corrêa de Oliveira.133 Plinio Corrêa de Oliveira uważnie śledził poszczególne etapy dysputy. Analizował całą sprawę i z sympatią odnosił się do pracy Arnalda V. I i „Catolicismo” nr . Isnard. 133 Wśród sygnatariuszy znaleźli się: Romano Amerio. a także skrzypek Jehudi Menuhin. Robert Graves. Gugliemo Rospigliosi. Xaviera da Silveiry. w którym z górą setka ważnych osobistości z całego świata prosiła Stolicę Świętą. styczeń ). The Vatican policy of distension.M K Od owej chwili poczęły mnożyć się prośby od wiernych wszystkich narodów o przywrócenie tradycyjnej Mszy Świętej. Artykuł ten informował brazylijską opinię publiczną o pierwszych przykładach oporu wobec Novus Ordo. FI-Una Voce. Jorge Luis Borges. pod tytułem La Nouvelle Messe de Paul VI: qu’en penser? Praca weszła w skład trzech rozpraw wydanych wcześniej po portugalsku: Considerações sobre o Ordo Missae de Paulo VI (Sâo Paulo.132 Należy również wspomnieć o „memorandum” z roku . Julien Green. Zob. Marius Schneider. La manifestazione dei ca olici tradizionalisti riconfermano la fedeltà al messale e al catechismo. Bernard Wall. przynajmniej par condicio. Xaviera da Silveiry otwarcie potwierdza jego niezachwianą wierność doktrynie i dyscyplinie Kościoła. jeżeli nie zezwoli na dalsze istnienie tradycyjnej Mszy”. angielscy pisarze tacy jak: Agatha Christie. powstrzymał się od upublicznienia tematu książki Odbyły się trzy międzynarodowe pielgrzymki do Rzymu w intencji potwierdzenia wierności dla tradycyjnej Mszy i katechizmu św. Augusto Del Noce. „Folha de S. Paulo”. czerwiec ). czyni to po uprzednim zapewnieniu swego całkowitego posłuszeństwa przewidzianego w prawie kanonicznym wobec decyzji Kościoła. A infalibilidade das leis eclesiásticas (Sâo Paulo. na prośbę pewnego wysoko postawionego kościelnego autorytetu. i na bieżąco informował o sprawie swych rodaków. Henri de Montherlant. „Folha de S.134 Problem dotyczył każdego katolika i jako jeden z nich brazylijski myśliciel. tak uważny i wrażliwy na każdą kwestię w jakikolwiek sposób tyczącą Kościoła. „Catolicismo” nr . Biskup de Castro Mayer ze swej strony opublikował w „Catolicismo” (nr . zanim w roku wydano ją po francusku. Sobre o decreto antiTFP de D. Malcolm Muggeridge. luty .

Pleasantville (NY) . 136 137 . iż problem stanowi część szerzej zarysowanego kryzysu Kościoła posoborowego i że tylko w tym świetle da się go kiedyś rozwiązać. Owa wymiana opinii jednak nigdy nie dała powodu do odstępstwa. Jest rzeczą nieuniknioną.137 które nie wypowiadają się w sprawach stricte teologicznych nie leżących w ich kompetencjach związanych z porządkiem doczesnym. zbiór tekstów pod redakcją księży tradycjonalistów Diecezji Campos. który doń przeniknął. iż jego członkowie – jako katolicy – osobiście odczuwają następstwa problemów wstrząsających Kościołem od czasu Soboru Watykańskiego II. „Skoro postawa TFP jako stowarzyszenia została określona. Detraction. s. w której się wychował. (…) Całkowicie osobista zgoda członków i współpracowników TFP w pewnych kwestiach. . The American Society for the Defense of Tradition.136 Konkluzje wypływające z owej pracy zostały zgodnie przyjęte przez członków różnych TFP. iż „nie ma prawnego obowiązku uczestniczenia w niej”. jego stosunek wobec Mszy pozostał pozaoficjalny. należy zauważyć.. którą przyjął w stosunku do Ostpolitik. listopad . iż – właśnie z racji bycia katolikami – wymieniają oni opinie na powyższy temat. Być może dostrzeżemy analogię między postawą przyjętą przez Doktora Plinio wobec Ostpolitik Pawła VI i wobec jego Novus Ordo: w obu przypadkach demonstrował „sprzeciw” wobec tego. Delirium. za którego tworzenie zgodnie z nauką Kościoła odpowiedzialność ponoszą świeccy. przeświadczony. Imbroglio. utrzymuje. który ukazał się w listopadzie r. São Paulo . s. Isnard.138 Jednak o ile postawa. nie stały się jednak oficjalnym stanowiskiem stowarzyszeń. co odczuwał jako szkodliwe dla wiary i zadające gwałt jego sumieniu. Męka Chrystusa męką Kościoła „Rzymu nie da się zburzyć w jeden dzień – pisał u początku XX wieku jeden z przywódców modernizmu – lecz należy mu pozwolić rozpaść się w proch i pył stopniowo i niepostrzeżenie.K XX stanowiącej wynik wspomnianych dociekań. . nie stanowi oficjalnej linii myślenia TFP. 138 Dominikanin Roger Thomas Calmel w artykule na temat problemu uczestnictwa w Nowej Mszy. była postawą publiczną. Sobre o decreto antiTFP de D. na łamach „Itinéraires”. ). też A Missa Nova: um caso de consciência. Remarks on a Report about the TFPs. gdyż Ostpolitik dotyczyła porządku społecznego. prywatny. pozostał natomiast istotny obowiązek otwartego wyznawania wiary w Mszę Katolicką (L’assistance à la Messe suivie del’apologie pour le Canon Romain. Zachęcony opiniami licznych biskupów i znamienitych teologów Plinio Corrêa de Oliveira pragnął pozostać wierny liturgicznej tradycji. Przeciwnie – wyniknął z niej dojrzały i trwały konsensus w kwestii podstawowych zagadnień związanych z tajemniczym procesem autodestrukcji Kościoła oraz «dymem szatańskim». „Itinéraires” nr . Family and Property. obcych sferze cywilnej. Artpress. Zob. Zob. wówczas Zob.

Piacenza . w głębokim przekonaniu. . głęboko nad nim bolał i używał całej swej energii.”140 Plinio Corrêa de Oliveira do samego końca. najświętsze tradycje. cała nadprzyrodzona cnota i absolutnie wszystko. po miłości Boga. (…) Ubi Petrus. Najbardziej świątobliwe instytucje. . nr . wszyscy księża i wszyscy wierni opuścili Ojca Świętego. jałowe oraz warte wiecznego ognia i gniewu Bożego. „O Legionário”. wszyscy biskupi świata.M C . kiedy wierni we wszystkim co dotyczy bezpieczeństwa. jeżeli odrywa się od Następcy Świętego Piotra. tam nie ma katolicyzmu. przeklęte. nieustannie potwierdzał swe umiłowanie papiestwa: „Dziś nie staję wobec Stolicy Świętej z entuzjazmem mej młodości. jakiej uczy nas religia. Kościół katolicki do tego stopnia związany jest z Tronem Piotrowym. dzieła godne największej czci. Związek ów jest tak prawdziwy i tak nierozerwalny.”141 139 140 141 George Tyrrell. chwały i spokoju rzymskiego papiestwa zachowują najwyższą wrażliwość i żywe wyczulenie. Corrêa de Oliveira. za sprawą jakiegoś absurdu. Aubier. wszystko to jest nieważne. Albowiem cała świętość. Cristianita. najwybitniejsi ludzie – wszystko co szczerze i wzniośle wyraża katolicyzm i zdobi Kościół Boży.M K nastanie nowa religia i nowy Dekalog. A guerra e o Corpo Místico. s. Prawdziwy wierny wie. to i tak prawdziwi katolicy zgromadziliby się wokół niego. w miarę jak żyję. najwyższa miłość. iż poza jednością z papiestwem nie ma zbawienia. iż papież uosabia cały Kościół katolicki. że gdzie nie ma papieskiej aprobaty. bezwarunkowo. co Kościół posiada. . Le res a Henri Brémond. W rzeczy samej. ibi Ecclesia – gdzie św. To wszak. Il crepuscolo artificiale del Cile ca olico. . że nawet gdyby. bez wyjątku i bez ograniczeń jest podporządkowane. „Znakiem i warunkiem zdrowia duchowego jest sytuacja. tam Kościół. Paris . lecz z większym. Piotr. IV P. o wiele większym entuzjazmem. P. s. coraz lepiej rozumiem i coraz mocniej miłuję papieża i papiestwo. cały autorytet. Corrêa de Oliveira. by mu się przeciwstawiać. myślę i nabieram doświadczenia.”139 Czyż można nie dostrzegać w wydarzeniach ostatnich czasów próby realizacji tego złowieszczego „proroctwa”? Plinio Corrêa de Oliveira wyczuwał w Kościele ów proces rozkładu. uwarunkowane i zależne od jedności z Tronem Piotrowym.

K XX Historia dwudziestego stulecia to historia postępującego objawienia tragedii. przeł. w swojej niezrównanej katolickości. być żywymi kamieniami Kościoła! Jak bardzo powinniśmy być wdzięczni za tę łaskę! Nie zapominajmy jednak. pozornie zalewany falami straszliwego sztormu. 144 P. Corrêa de Oliveira. w którym odbija się nasz Boski Zbawiciel. A my wszyscy mamy łaskę należeć do Kościoła. „Catolicismo”. w swojej jedności. W Świętym. ale i bardzo trudnym. Kraków .”144 P. Ja będę w sposób możliwie najdoskonalszy odzwierciedleniem samego Chrystusa. Kościół jest prawdziwym zwierciadłem. Poważne konsekwencje wypadku znosił do końca życia: krzyż ów dźwigał mężnie i z determinacją przez dwadzieścia lat. Rzymskim i Apostolskim Kościele Katolickim odbija się ona jak w zwierciadle. Piotra Skargi. autentyczną czystość obyczajów oraz głęboką i szczerą pobożność. A jaka jest nagroda? Christianus alter Christus.(stacja VI). „Na chuście Boska Twarz przedstawiona została jak na obrazie.143 a uczynił to ze szczodrością Weroniki. Ks. czuć tak. że noblesse oblige. którzy w jedności z Kościołem przeżywają ten moment w historii. Dokładnie godzin później został ciężko ranny w wypadku samochodowym niedaleko Jundiaí. jak czuje Kościół.. w swoich prawach. postępować tak. Wydanie polskie: Droga krzyżowa. „Ilu jest takich. marzec . W swoich instytucjach. jako historycznego odzwierciedlenia Męki naszego Pana Jezusa Chrystusa.(stacja VIII). Via Sacra. Corrêa de Oliveira. Co więcej. Droga krzyżowa. 143 W nocy lutego r. 142 . Anna i Bartłomiej Waluś. Przynależność do Kościoła jest czymś bardzo szlachetnym. s. w którym cała ludzkość opowiada się za Chrystusem lub przeciw Chrystusowi?”142 Doktor Plinio poświęcił swe życie Kościołowi. Plinio Corrêa de Oliveira dostrzegał w owej tragedii mękę Kościoła. Kościół jest Mistycznym Ciałem Chrystusa. Stowarzyszenie Kultury Chrześcijańskiej im. s. W centrum dramatu znajduje się Święty Kościół Katolicki. cudownie jednak podtrzymywany przez nieomylną obietnicę swego Boskiego Założyciela. Innymi słowy. Kościoła. jak Kościół chce. podczas spotkania z członkami TFP Plinio Corrêa de Oliveira heroicznie ofiarował Maryi własne cierpienie w imieniu TFP w intencji Świętej Matki. w swojej uniwersalności. ten moment decydujący. Oznacza to prawdziwy zmysł katolicki. We wszystkich okolicznościach naszego życia powinniśmy myśleć tak. . w swojej doktrynie. nr . tragiczny jak Męka Chrystusa. . Wizerunek Chrystusa odbije się w mojej duszy w sposób żywy i święty. jak myśli Kościół. oznacza to poświęcenie całego naszego życia.

lipiec . Paris . De l’ordre de Yalta au désordre des nations. red. które do niedawna ludzie uważani za rozsądnych traktowali w kategoriach straszaka. Il disordine mondiale. Grasset. Garzanti.” P. L’Atlante del disordine. jak i nawet w zwykłych rozmowach ludzi z ulicy.1 1 Obecnie. można w istocie mówić o geopolityce chaosu” (La planete des désordres w wydaniu poświęconym „geopolityce chaosu”. Z literatury tematu zob. Chaos końca tysiąclecia Wiek dwudziesty – rozpoczęty w klimacie optymizmu i nadziei pokładanej w przyszłości – dobiega [praca nad książką została zakończona w roku – przyp. Zob. . wyzwolenie krajów Europy Środkowej i Wschodniej od komunizmu. „Corriere della Sera”. luty ). Franco Angeli.Rozdział VII K K M „Za wielce prawdopodobnym smutkiem i karą. Le nouveau monde. oznaczając całkowity brak jasności i punktów odniesienia. zjednoczenie Niemiec. iż słowo «chaos». „Manière de Voir – Le Monde Diplomatique”. ku którym zmierzamy. Już w r.” . weszło w latach dziewięćdziesiątych do powszechnego użycia. La crisi geopolitica di fine secolo. Gianni Statera. przyszło rosnące poczucie niepokoju i trwogi. Il nuovo disordine mondiale. Pierre Lellouche. „Catolicismo” nr . „opisując epokę. jaśnieje święty blask jutrzenki Królestwa Maryi. Jego autor. którą świat aktualnie przeżywa. w „Corriere della Sera” pojawił się artykuł wstępny znacząco zatytułowany Światowy nieporządek. Roberto Gri i. pisał: „Rok rozpoczął się pod znakiem nadziei i optymizmu. używane często przez Plinia Corrêa de Oliveirę dla wskazania anarchicznego celu Rewolucji. Os dedos do caos e os dedos de Deus. pełnym niewiadomych i rozmaitych zagrożeń ukazujących się na tle zaburzeń i zamętu”. „Nawet zupełnie powierzchowny ogląd sytuacji – pisał w roku Plinio Corrêa de Oliveira – pokazuje. Słowo „chaos”. Stille. zarówno w mediach. Milano . według Ignacio Ramoneta. W ślad za euforią. z którą Zachód przywitał koniec zimnej wojny.] końca w atmosferze niepewności i zamieszania. rok zaś wydaje się być rokiem raczej trudnym. I . Milano . Ugo Stille. Corrêa de Oliveira. Alberto Cavallari. U. stało się słowem modnym.

„Chaos i postnowoczesność zbliżają się do siebie. Globalizacja wojen. Warszawa . przeł. de Ma ei. . s. np.4 „Sen o budowie” nowego świata dziś już się rozwiewa. wielkich zniszczeń. zastępowany „snem o destrukcji” atakującej gmach nowoczesności w celu jego zburzenia poczynając od fundamentów. 5 R. s. na straży którego stały totalitarne reżimy. pracę sławnego angielskiego historyka marksistowskiego Erica Hobsbawma. Zob. nr. by w końcu nawzajem się w sobie rozpłynąć. którzy obalają dziś ów mit. lecz jako epoka masowej ofiary ludzkiej i technologicznego barbarzyństwa. Chaos. Heineman. ukazywanego przez Magisterium papieskie. Kończące się XX stulecie – jak stwierdził na początku swego pontyfikatu Jan Paweł II – „było jak dotąd stuleciem wielkich niedoli człowieka. w którym marsz Rewolucji ku samozagładzie wydaje się znajdować swój ostateczny kres. 4 Pierwszymi. Lata XX stulecia nie zostaną zapamiętane jako era triumfującego postępu.5 Wraz z klęską „nowego (pseudo)porządku”. przez jakie wyraża się wielki holokaust ofiarowany w dwudziestym wieku mitowi Nowoczesności. nie tylko materialnych. ale i moralnych. . świat tonie w „nowym nieporządku”. narodziny świata obozów koncentracyjnych. Sąd ten powtarza opinię wyrażoną wcześniej przez papieża w Denver sierpnia . Encyklika Evangelium Vitae z marca r. AAS. aborcja na wielką skalę – to wszystko różne lecz zbieżne sposoby. .. Julia Kalinowska-Król i Marcin Król. . nr . .”3 Osąd ten stanowi odwrócenie optymistycznych wypowiedzi witających świt wieku w rytmie baletu Excelsior. 6 P. marksizm – obnażają swą niezdolność do Jan Paweł II. Encyklika Redemptor Hominis z marca r. może nade wszystko właśnie moralnych”. Jan Paweł II. Corrêa de Oliveira. . też James Gleick.”6 „Wielkie filozofie historii” zrodzone z rewolucji francuskiej – heglizm. Due sogni si succedono.. . Na temat nowej teorii chaosu zob.K XX „Kryzys” opisany z czterdziestoletnim wyprzedzeniem przez Plinia Corrêę de Oliveira w Rewolucji i Kontrrewolucji wydaje się wchodzić w fazę ostatecznej dojrzałości.2 W encyklice Evangelium Vitae papież potwierdził ocenę naszych czasów: „Wiek XX zapisze się jako epoka masowych ataków na życie.. t. pozytywizm. Nigdy wcześniej w swej historii rodzaj ludzki nie znajdował się tak daleko od idealnego modelu cywilizacji chrześcijańskiej. są sami jego twórcy. Wiek skrajności: spojrzenie na krótkie dwudzieste stulecie. London . jako niekończąca się seria wojen i nieustanna masakra niewinnych istot ludzkich. 2 3 . podczas VIII Światowego Dnia Młodzieży. Os dedos do caos e os dedos de Deus.

9 Na temat chrześcijańskiej teologii dziejów wciąż autorytatywny pozostaje wspaniały szkic biskupa Jacques’a-Bénigne’a Bossueta. Wiktor Kornatowski. ale też historia salutis. t. Ratzinger. z katolickiego punktu widzenia – zauważa Donoso Cortés – istnieje tylko jedna ogólna przyczyna wszystkich ludzkich spraw. w: Obras.K K M zrozumienia znaczenia wydarzeń i przewidywania kierunku ich rozwoju. s. s. Presses Universitaires de France. oraz w nadprzyrodzonym. Św. Pierwszą wielką chrześcijańską teologią dziejów była – jak stwierdza Leon XIII. kształtuje się w dwóch wymiarach historycznych: naturalnym. trwa zaś nieprzerwanie w ciągu zdarzeń. „Prorsus divina Providentia regna constituuntur humana” – pisze św. Calmel OP. Teologia dziejów Plinia Corrêi de Oliveira Jeżeli prawdą jest. Dominique Martin Morin. s. . . a zakończy sądem u końca czasu. teologia augustyńska: „Augustyn. . V. . Refleksja ta. .”8 Dla świata chrześcijańskiego historia jest nie tylko magistra vitae. podobnie jak każda chrześcijańska teologia dziejów. w: GAF. Warszawa .9 Jest „święta”.7 można zrozumieć jak bardzo refleksja Plinia Corrêi de Oliveira nad własną epoką jest adekwatna do wielkości i głębi współczesnego kryzysu. obejmującą wszystkie wydarzenia całej ludzkości. Św. Fabro CPS. Przeciw poganom ksiąg XXII. Flammarion. II. . rozdz. tłum. opartym na wolności człowieka.-T. Augustyn. francuskie. t. jest historią świętą i uniwersalną. De Civitate Dei. 8 J. La storiografia nel pensiero cristiano. Paris ( ). Théologie de l’histoire. . przeł. zob. ponieważ jej autorem jest sam Bóg. Paris . R. mianowicie: Boża Opatrzność. państwa ludzkie powstają z Bożej Opatrzności”. Augustyn. „Zaprawdę. zasługujący w tej 7 J. Kryzys idei Postępu demaskuje oszustwo świeckiej filozofii dziejów.. s. O Państwie Bożym. iż – jak utrzymuje kardynał Ratzinger – „teologia i filozofia dziejów rodzą się przede wszystkim w okresach kryzysu historii ludzkiej”. ks. opartym na opatrznościowej interwencji w ludzkie sprawy. . . przeciwnej filozofii chrześcijańskiej. Paris. t. Estudios sobre la Historia. Chrześcijańska teologia historii – fundament myślenia kontrrewolucyjnego – powraca w całej swej aktualności i sile. Augustyn. też C. . wielki Doktor Kościoła jako pierwszy stworzył i wydoskonalił filozofię dziejów. La théologie de l’histoire de saint Bonaventure. który rozpoczął się stworzeniem. zaś jej ośrodkiem jest Jezus Chrystus i jego Mistyczne Ciało czyli Święty Kościół Katolicki. Discours sur l’histoire universelle ( ). Donoso Cortés. V. Jego następcy. W przekładzie polskim: „Krótko mówiąc.

przeł. posunięta aż do pogardy Boga. „O Legionário”. Ćwiczenia duchowe. Tolentino .13 „Św. „O Legionário” nr .K XX dziedzinie wiedzy na pamięć. posunięta aż do pogardzania sobą. najwyższego Wodza i Pana.”14 Ta teologiczna wizja Plinia Corrêi de Oliveira wyrasta ze słynnego i nie mniej głębokiego dzieła. „Innymi słowy. 14 P. Ignacy słusznie oczekiwał wielkich owoców swych medytacji na temat dwóch sztandarów – pisze Doktor Plinio. Roma . List pasterski Saepenumero considerantes z sierpnia r. s. drugi zaś do Lucyfera. Analecta Augustiniana. albo świat nawróci się i odtworzy wiernie augustyńską wizję civitas Dei. Michele F. albo przeciwnie – świat będzie państwem diabła. I. s. Na temat augustyńskiej koncepcji dwóch państw zob. Agostino. Interpretazione del conce o di Storia in S.”12 Teologia dziejów Plinia Corrêi de Oliveira. z których „jeden należy do Chrystusa.. co rani inne narody. opierała się na konkretnym doświadczeniu ignacjańskich medytacji na temat dwóch sztandarów. które determinują sposób odczytywania wydarzeń historycznych. 13 Św. Augustyn. śmiertelnego wroga naszej ludzkiej natury”. powołała państwo ziemskie. Sciacca. zanim jeszcze znalazła idealny punkt odniesienia w augustyńskiej wizji dwóch państw. w: Sanctus Augustinus Vitae Spiritualis Magister. s. jakim jest Traktat o prawdziwym Leon XIII. Acto?. powołała państwo niebieskie”. września . L’antitesi delle due Ci à Spirituali di sant’Agostino. Św. Corrêa de Oliveira. . uznali Augustyna za swego mentora i nauczyciela. Antonio Romeo. Ignacy Loyola. miłość Boga zaś. Corrêa de Oliveira. Niczym apologetyk ukazywały one krystalicznie jasną panoramę świata. nr . Poznań . w którym każdy doprowadza miłość własną do stanu zapomnienia o Bogu. Klub Książki Katolickiej.11 Miłość Boga i miłość własna również dla Plinia Corrêi de Oliveira są dwoma biegunami. II . Um remédio que agravará o mal.. . . 10 11 . t. w którym każdy naród doprowadza miłość Boga aż do stanu odrzucenia wszystkiego.”10 W takiej perspektywie historia ludzkości jawi się jako zmaganie pomiędzy opisanymi w De civitate Dei Państwem szatana a Państwem Bożym: „Dwie miłości więc powołały dwa państwa: miłość własna. Edizioni Agostiniane. t. Jan Ożóg SJ. 12 P. . O Państwie Bożym.

Ludwika Marii – przeciwieństwo tych dwóch rodzin duchowych będzie dzielić rodzaj ludzki nieustannie. przeł. Paulo”. lecz o moralny. 19 Św. w: DR. 15 . i między nasieniem twoim a nasieniem jej. Warszawa ..19 Na takim tle rozgrywa się – wedle Plinia Corrêi de Św. która trwać będzie i wzrastać aż do końca.. Augustynowi chodzi o dualizm nie ontologiczny. Odnaleziona w roku doczekała się z górą trzystu wydań w około trzydziestu językach. Ludwik Maria Grignion de Montfort. ale nieprzyjaźń nieprzejednaną. de Montfort naucza: „Raz jeden tylko Bóg położył tę nieprzyjaźń. czcigodną Bogarodzicą. napisana w roku . VIII . przejawi większą potęgę i dobroć.15 Wychodząc od słów biblijnej Księgi Rodzaju: „Położę nieprzyjaźń między tobą a niewiastą. niż gdyby nie pozwolił na istnienie żadnego zła”. Orędzie radiowe Bendito seja o senhor z maja r. Corrêa de Oliveira. jak historyczne przedłużenie przeciwieństwa pomiędzy Niewiastą a wężem. jak to przewidział jej autor. 18 Pius XII. pomiędzy duchowym potomstwem Maryi a duchowym potomstwem diabła. Traktat o prawdziwym nabożeństwie do Najświętszej Maryi Panny. moralności.”16 W przekonaniu Plinia Corrêi de Oliveira – podobnie jak to jest u św. a szatanem. . Ludwika Marii Grignion de Montfort. Ludwikowi de Montfort. Augustyn. . Wydawnictwo Księży Marianów. 16 Św. przez ponad stulecie pozostawała w rękopisie. s. „Zaprzestanie tej walki w celu ekumenicznego pojednania Niewiasty z wężem oraz potomstwa Niewiasty z potomstwem węża zmierza ku powrotowi do pełnej pychy wieży Babel.K K M nabożeństwie do Najświętszej Maryi Panny autorstwa wielkiego świętego XVIII stulecia. a ty czyhać będziesz na piętę jej”. 17 P.”17 Św. zgodnie z którym historii nie da się tłumaczyć bez udziału zła „z piekielną strategią używającego wszelkich środków i angażującego wszystkie siły do niszczenia wiary. Książka ta. Volta à Torre de Babel?. To nieprzyjaźń między Maryją. t. między dziećmi i sługami Najświętszej Panny a dziećmi i wspólnikami Lucyfera. ona zetrze twoją głowę. „osnuta ciemnością i milczeniem na dnie skrzyni”. Jan Rybałt. s. aż po kres dziejów.18 Sam bowiem Bóg uważał. którą neopogaństwo usiłuje na wszelkie sposoby odbudować. O Państwie Bożym. s. . Królestwa Bożego”. podobnie jak św. t. . Traktat o prawdziwym nabożeństwie. Ignacemu Loyoli i św. Owa wojna to nic innego. Ludwik Maria Grignion de Montfort. VIII. „Folha de S. „że gdy uczyni dobro także ze zła.

s. Louis Marie Grignion de Montfort. Tajemnica różańca ( ). s. generałowie tych zgromadzeń zwrócili się do Jana Pawła II. .20 . Homilia na kanonizację św. La vie de M. Modlitwa za misjonarzy ( ). Spośród licznych biografii św. Hymny ( . Listy ( ). t. Gabriela. tłum.). Ludwika Marii Grignion de Montfort z lipca r.24 „Był on – mówi papież – par excellence apostołem Poitou. Wandejczycy.. zwłaszcza P. wagi jego nauczania oraz wielkiego wpływu. Ludwika Marii Grignion de Montfort najlepszymi pozostają najstarsze. The European Mind. Corrêa de Oliveira.. a zmarł wyczerpany pracą apostolską kwietnia roku w Wandei. Ludwik Maria Grignion de Montfort. . wywodzili się z wieśniaków ustrzeżonych dzięki misjom ludowym prowadzonym przez wielkiego świętego przed zalążkami rewolucji. Siena . jakiego nie przestaje wywierać na Kościół Powszechny” (list prywatny do Ojca Świętego). włoskie Edizioni Cantagalli. Misjonarze Towarzystwa Maryjnego oraz Bracia Kształcenia Chrześcijańskiego Św. IX. jego wielkiej tajemnicy przyciągania dusz do Jezusa i oddawania Mu ich było jego P. New York . Zob. Picot de Clorivière. Paris-St. Il segreto ammirabile del Santo Rosario. Louis-Marie Grignion de Montfort. Rewolucja i Kontrrewolucja.). 24 Pius XII. Do Ludwika de Montfort jako założyciela i duchowego inspiratora odwołują się Córki Mądrości. świętym zaś ogłosił go lipca roku Pius XII. by ogłosił św. . Prawdziwe nabożeństwo do Najświętszej Maryi Panny oraz Sekret Maryi ( ).25 „Wielką podnietą dla całej jego apostolskiej posługi. 25 Ibidem. w DR. The Collected Writings of St.K XX Oliveira – „walka pomiędzy Kościołem a Rewolucją. walka. 22 Marco Tangheroni. Ludwika Marię Grignon de Montfort Doktorem Kościoła „w uznaniu jego wielkiej świętości. Malo-Rennes . Główne dzieła świętego to: Miłość Mądrości Wiecznej ( . 20 21 . . s.23 Ludwik de Montfort został beatyfikowany przez Leona XIII stycznia roku. która byłaby śmiertelną. s. w miejscowości Saint-Laurent-sur21 Życie jego – jak ktoś zauważył22 – niemal w stu procentach -Sevre. 23 Paul Hazard. w: God Alone. pokrywa się z chronologicznymi granicami okresu ( ) opisanego przez Paula Hazarda w klasycznej już pracy na temat kryzysu świadomości europejskiej.-J. czerwca r. gdyby jeden z walczących nie był nieśmiertelny”. Święty Ludwik Maria Grignion de Montfort i Traktat o prawdziwym nabożeństwie do Najświętszej Maryi Panny Święty Ludwik Maria Grignion de Montfort urodził się stycznia roku w Bretanii. Montfort Publications.. że – jak stwierdza tenże sam papież – bez przesady napisano. Reguła założycielska Córek Mądrości ( ). którzy chwycili za broń przeciwko rewolucyjnej bezbożności. do tego stopnia. iż „postawa Wandei w roku była dziełem jego rąk”. Bretanii i Wandei”. Wstęp do: Św. List do przyjaciół Krzyża ( ).

s. La fede nella Chiesa ca olica. znane jako „niewolnictwo miłości”. zob. J. Jednak spośród wszystkich praktyk tego rodzaju za najdoskonalszą uważał poświęcenie się – na wzór św. Więcej – tych wysokich stopni cnoty. 28 Na temat Bożego macierzyństwa Maryi. które kiedykolwiek istniały. wszystkich matczynych cnót możliwych do poznania przez ludzki intelekt i serce. s. Buenos Aires .. zwłaszcza w jednym aspekcie: Bożego macierzyństwa. Tłum. Przedmowa do argentyńskiego wydania Rewolucji i Kontrrewolucji. najwspanialszy w dziejach pomnik Dziewiczej Matki Boga”. znał.”26 Matka Boża. włoskie: „Cristianita”. . Familia. podążając za przykładem własnej matki. zaczął je podziwiać. „Folha de S. Collantes SJ. s. s. w swej roli Pośredniczki pomiędzy Chrystusem a człowiekiem. . Corrêa de Oliveira. Jest ona Matką. nr . Propriedad. maj . który w dziewiczym łonie tejże Matki stał się człowiekiem dla zbawienia wszystkich ludzi. Nabożeństwo do Matki Bożej stanowiło fundament duchowości Doktora Plinio.”29 Plinio Corrêa de Oliveira. Jest ona matką wszystkich dzieci i wszystkich matek. stanowiła obiekt żarliwej medytacji św. istnieją i będą istnieć. Tradición.27 Plinio Corrêa de Oliveira i św. .K K M nabożeństwo do Maryi. Jest matką wszystkich ludzi. Ibidem. Jest matką Człowieka – Boga.28 Wedle słów brazylijskiego myśliciela Najświętsza Dziewica jest: „najpełniejszą kwintesencją. praktykował i rozpowszechniał nabożeństwo do Matki Najświętszej: codziennie odmawiał cały Różaniec święty (trzy jego części). Ludwik Maria Grignion de Montfort w pewnym sensie w sposób nieunikniony musieli się nawzajem odnaleźć. Wokół uniwersalnego Pośrednictwa Maryi francuski święty – jak pisze Plinio Corrêa de Oliveira – „zbudował całą mariologię. IX . O serviço uma alegria. Ludwika de Montfort – Najświętszej Dziewicy. niebiańskie imię: Maryja. Ludwika de Montfort. przez całe życie pozostający członkiem sodalicji mariańskiej i tercjarzem karmelitańskim. Paulo”. najszerszą syntezą wszystkich matek. P. uroczyście ogłoszonego w Efezie w r. nosił szkaplerz Najświętszej Maryi Panny z Góry Karmel oraz Cudowny Medalik objawiony św. 29 P. 26 27 . . którą określić można jednym słowem – morze (mare) – z którego z kolei wywodzi się imię. Corrêa de Oliveira. które osiągnąć mogą jedynie święci unoszący się na skrzydłach łaski i heroizmu. Jeszcze jako dziecko. jak również Anioł Pański i Godzinki o Niepokalanym Poczęciu. Katarzynie Labouré.

t. Kraków . Gebhard. . Ludwika de Montfort w Traktacie o prawdziwym nabożeństwie do Najświętszej Maryi Panny. w: Dsp. II. Wtedy dotarł do moich rąk właśnie ów przedziwny Traktat: jedna z tych książek. H. Anna Turowiczowa. który w następujący sposób opisuje rolę Traktatu w procesie własnej formacji duchowej: „Lektura tej książki stała się dla mnie momentem przełomowym.K XX Ojciec Antonio Royo Marín podkreśla. który trwał dość długo. s. ). Lyon .. Ernesto Mura. I do tego właśnie powracałem po kilka razy. J. Ojciec Ernesto Mura przypomina wpływ. Ibidem.30 który jest „księgą” par excellence. Zob. . 32 R. wynikający z najgłębszych treści mojej wiary: jakby z samego serca rzeczywistości Trynitarnej i Chrystologicznej. 30 31 . że poza barokowym wystrojem stylu tej książki jest w niej coś zasadniczego. Nie lękajcie się. łączy się on zaś z okresem konspiracyjnego przygotowania do kapłaństwa. Jean Weeger. że piękna okładka została poplamiona wapnem) – i z różnych stron wracałem do poszczególnych jej fragmentów.”34 Antonio Royo Marín OP. Pamiętam. Consécration. Alba . kol. La Virgen Maria. Roma .”32 „Można powiedzieć – dodaje ojciec de Finance – że poświęcenie osiągnęło w nim wyraz doskonały..31 Z kolei ojciec Garrigou-Lagrange pisze: „Traktacik ten to skarb Kościoła. t. że chodziłem z nią długo. Owocem takiej pracy nad Traktatem jest to. podobnie jak jego streszczenie. La devotion du Saint Esclavage du point de vue dogmatique. Poncet. Piusa X i jego encyklikę Ad diem illum z lutego r. 34 Jan Paweł II. André Derville. Garrigou-Lagrange OP. Rozmowy André Frossarda z Janem Pawłem. BAC. . Dostrzegłem bowiem. przeł. że na miejsce dawnego dziecięcego (czy nawet młodzieńczego jeszcze) nabożeństwa do Matki Chrystusa ukształtował się we mnie nowy do Niej stosunek. s. 33 Joseph de Finance SJ. (kol. ( ). zawierającą „wzniosłą doktrynę”. II. . IV . . w: Dsp. s. jaki Traktat wywarł na św. Il corpo mistico di Cristo. s. t. . kol. Madrid . Ci à Nuova. Nazywam w tym wypadku «momentem» cały proces wewnętrzny. iż żadnego rodzaju pobożności maryjnej nie da się porównać z nabożeństwem krzewionym przez św. Znak. zabierałem ją z sobą nawet do pracy w fabryce sody (tak. które Błogosławiony przygotował dla swej duchowej siostry pod tytułem Tajemnica Maryi. Vita spirituale. Paoline. . M.”33 Wśród licznych świadectw szczególnie wymownie brzmią słowa samego Jana Pawła II. których nie wystarczyło tylko «przeczytać». Esclave (spiritualité de l’). ( ).

XI .K K M Plinio Corrêa de Oliveira „odkrył” Traktat i oddał się w niewolę Maryi w wieku dwudziestu dwóch lat. jw. Te prawdy to: duchowe macierzyństwo Maryi w stosunku do rodzaju ludzkiego oraz uniwersalne pośrednictwo Najświętszej Dziewicy. Ludwika Marii Grignion de Montfort. by zabijać. 35 36 . Plinio Corrêa de Oliveira nawiązał do tego wydarzenia pisząc o rozpowszechnieniu „Prawdziwego Nabożeństwa” w świecie. Corrêa de Oliveira. 37 P. prosząc o postęp w życiu duchowym. gdyż bomby Kościoła należą do Matki. Kiedy wreszcie wybuchnie. prawd. nr . „O Legionário”. P.”35 „Wierzę. to jest nim dzieło św.. że Traktat stanowi w swej istocie exposé do dwóch wielkich prawd nauczanych przez Kościół. Ludwika de Montfort. Ta bomba nazywa się Traktat o prawdziwym nabożeństwie do Najświętszej Maryi Panny.37 W przededniu kanonizacji Ludwika Marii Grignon de Monfort. Przedmowa do argentyńskiego wydania Rewolucji i Kontrrewolucji. o którym mówi Dante. Całe jego życie i działalność można rozpatrywać w kategoriach nieustannej medytacji nad dziełem św. Idem. Teresy z Lisieux. Pro Maria fiant maxima. wszyscy pojmą pełne znaczenie biblijnych słów: „non est qui se abscondat a calore ejus” – „nic się nie schroni przed jego żarem” (Ps . której autor sam naświetla główne punkty styczne z arcydziełem św. Corrêa de Oliveira. Ludwika Grignion de Montfort. nr . z których Kościół wyprowadza wszystkie niezbędne konsekwencje i w których świetle badany jest każdy przypadek życia duchowego. Nieco ponad stustronicowa książeczka. Bomba ta nosi słodkie imię. iż nie popełniam błędu twierdząc. każda w niej litera to skarb. XII . To książka nadchodzących nowych czasów (…) Powtórzmy: Prawdziwe Nabożeństwo jest atomową bombą powstałą nie po to. lecz by prowadzić do zmartwych- P. Corrêa de Oliveira. „Jeżeli istnieje dzieło pozwalające zrozumieć «światło rozumu» pełne miłości. Idem.”36 Z Traktatu o prawdziwym nabożeństwie do Najświętszej Maryi Panny wywodzi się Rewolucja i Kontrrewolucja. Grignion de Montfort. Grignion de Montfort. po odprawieniu nowenny do św. „O Legionário”. Grignion de Montfort. ). „Atomowa bomba katolicyzmu czeka w gotowości od dwóch stuleci. XII . nr . „O Legionário”. kiedy nuklearny płomień trawił Hiroszimę i Nagasaki. Każde jej słowo.

podobnie jak prorok Eliasz byłby dziś niezwykle nowoczesny w znaczeniu doskonałego odpowiadania naszym czasom i przystosowania do nich. „«Przystosowany» w sensie właściwego uzdolnienia do czynienia dobra. wciąż nowoczesny. „Catolicismo”. w swej istocie. s. nr .”42 P. Corrêa de Oliveira. który zmarł lat temu!”39 Św.. Doutor. jednak Bóg wolnym aktem swej woli życzył sobie. Dlatego jej pomoc jest niezbędnie potrzebna.41 Jak każde zagadnienie religijne jest ona nierozerwalnie związana z łaską. Ludwika oraz jej aktualność w dwudziestym wieku: „Gdyby ktoś poprosił mnie o wskazanie typu apostoła odpowiedniego dla naszych czasów. nr . Catolicismo nr . by nie było Rewolucji. sierpień . Corrêa de Oliveira. by rozdawanie łask zależało od Maryi. X . . s. Servo de Maria. Zob też Idem. Jest ona Powszechną Pośredniczką. Idem.. też Cunha Alvarenga (José de Azeredo Santos). Ludwik de Montfort jest nowoczesny. zob. 41 P. „Catolicismo”. albo żeby została ona pokonana przez Kontrrewolucję. Amigo da Cruz e apóstolo da Contra-Revolução. kwiecień . bez wahania wymieniłbym imię misjonarza. od której zależy każda odnowa moralna. jest akweduktem łaski. Pobożność maryjna i apostolat kontrrewolucyjny „Zmaganie Rewolucji z Kontrrewolucją – pisze Plinio Corrêa de Oliveira – to walka. Profeta e Apóstolo na crise contemporánea. Często bywa wręcz odwrotnie.. P. Corrêa de Oliveira. Przedmowa do argentyńskiego wydania Rewolucji i Kontrrewolucji. Profeta e Apóstolo na crise contemporánea. nr . religijna”. W przypadku apostoła bycie nowoczesnym to zdolność czynienia dobra dla własnej epoki…”40 . Odpowiedni w sensie posiadania odpowiednich środków naprawy naszych czasów. Realização do mundo melhor.”38 Brazylijski myśliciel nieustannie podkreślał profetyczny charakter myśli św. lipiec . Grignon de Montfort. O Reino de Maria. Exsurge Domine! Quare obdormis?. bombą daną przez Boga Kościołowi na to nieszczęsne stulecie. 38 39 . I z tychże powodów – na wskroś nowoczesny. „Łaska zależy od Boga.K XX wstania. maj . 40 P. „Catolicismo” nr . Albowiem bycie nowoczesnym nie musi oznaczać upodobnienia do danych czasów. „O Legionário”. Corrêa de Oliveira. Doutor. (…) Dlatego nabożeństwo do Maryi stanowi warunek sine qua non dla stłumienia Rewolucji i zwycięstwa Kontrrewolucji. .

kol. 44 Ibidem. Collantes SJ. Stwierdzenie suwerennej władzy Maryi pociąga za sobą ideę Jej Królewskości. . Zob. . choć podporządkowane Chrystusowi. również i ta siła sprawcza Rewolucji zależna jest od władzy i mocy Maryi. s. . Skoro zatem Maryja jest królową świata.. Maria nel dogma ca olico. G. s. tak wielki i powszechny. 47 Pius XII. ). XIII. . Przesłanie radiowe Bendito seja o Senhor. II. Corrêa de Oliveira.44 „Wiarę katolików w królewski stan Maryi – pisze znamienity mariolog – można uznać za równie starą jak sam Kościół”. Encyklika Ad Caeli Reginam z X . Royauté de Marie.45 Prawdę tę zachwycająco streszcza encyklika Ad Caeli Reginam Piusa XII46. „Jezus jest Królem wszechwieków z natury i przez «zawojowanie». Maria Santissima nella storia della salvezza. przed którym – jak uczy św. s. Kwestię powszechnego pośrednictwa Maryi. Isola del Liri . . M. La fede nella Chiesa ca olica. dla której Bóg zarezerwował prawo zmiażdżenia głowy szatana. przez «zawojowanie» i przez szczególne wybranie. Don Emilio Campana. XV. i podziemnych (Flp . Nie należy zapominać o roli. Paweł – zgina się każde kolano istot niebieskich i ziemskich. . t. 45 P. Przedmowa do argentyńskiego wydania Rewolucji i Kontrrewolucji. w: Dsp.. Na temat królewskiego stanu Maryi zob. . t. M. s. Maria Santissima. przez Niego z Nim i w podległości Jemu króluje Maryja. Jej królewską władzę odczuwają również przebywający w czeluściach Avernu”. s. lecz „osobiście sprawowaną. że spowodował Rewolucję. Marie i. Giustificazione dei titoli o fondamenti dommatici della Regalità di Maria.. s. przez łaskę. św. przez Boskie pokrewieństwo. w czym – wedle Plinia Corrêi de Oliveira – nie należy upatrywać czysto dekoracyjnego tytułu. Tipografia Editrice Pisani. . „Ephemerides Mariologicae”. w: AAS. 46 Pius XII. jak najprawdziwszą władzę”. . nie uznanego jeszcze oficjalnie za dogmat. Torino . jak panowanie samego Chrystusa. jaką w wybuchu i rozprzestrzenianiu Rewolucji odgrywa szatan. Roschini OSM. J. .. jest królową nieba. gdyż nic nie zostało wyłączone spod Jej panowania. t. s. . t. potwierdzają encykliki: Leona XIII Octobri mense ( ).. s. iż wybuch nieuporządkowanych namiętności. . „Logiczne wnioskowanie wskazuje. Piusa XII Mystici Corporis ( ).”43 Jednakże. . . jak Królestwo Jej Syna. Bartolomei OSM. s. Roschini OSM. ziemi i czyśćca. . Wedle innego słynnego mariologa „panowanie Maryi. t.K K M Zagadnienie wkładu Maryi w apostolat kontrrewolucyjny nie ogranicza się jednakowoż do łaski. A Jej Królestwo jest tak rozległe. 43 P. rozciąga się tak szeroko. Piusa X Ad diem illum ( ). Tommaso M. II. G. ogłoszona z okazji ustanowienia liturgicznego święta Najświętszej Maryi Panny Królowej na koniec Roku Maryjnego . Théodore Köchler.”47 42 Ibidem.. nie mógł nastąpić bez działania nadnaturalnego.

. Polski święty posuwa się do stwierdzenia. s. 50 Ibidem. otoczone tajemnicą. Roma . s. W konsekwencji Ona jest Pośredniczką wszelkich łask pochodzących od Ducha Świetego” (list do brata Salezego Mikołajczyka z lipca r.). Jakąkolwiek dwuznaczność doskonale natychmiast likwiduje rozróżnienie natur i ról Najświętszej Maryi Panny i Jezusa Chrystusa: Maryja jest środkiem. P. to Królestwo Boga – Jezusa Chrystusa na ziemi. Corrêa de Oliveira. autor ustala związek pomiędzy dwoma różnymi. tłum. lecz jako triumf Mistycznego Ciała. aby rządziła nade wszystko biednym.48 ustanawiając Ją Królową wszechświata.52 Królestwo to określa święty mianem Królestwa Maryi. upadłym i grzesznym rodzajem ludzkim. Ludwika de Montfort „Przez Najświętszą Maryję Pannę przyszedł na świat Jezus Chrystus i przez nią też chce On w świecie panować. Jest to historyczne królestwo. Będzie ono wynikiem cudów sprawionych przez ponowny – po Wcieleniu – związek Ducha Świętego z Maryją Dziewicą. powstrzymując działanie szatana tak lub inaczej. który jednak w swej hojności zechciał wyposażyć Ją we władzę. Ludwik Maria Grignion de Montfort. drugie. LEMI. rzecz jasna.K XX Nasz Pan – dowodzi Plinio Corrêa de Oliveira – zapragnął uczynić Maryję „królewskim narzędziem swej miłości”. Rozdzielając łaski w większej lub mniejszej obfitości. Traktat o prawdziwym nabożeństwie. . Kościoła. nieskończenie niżej od Boga. iż Niepokalana „jest w pewnym sensie wcieleniem Ducha Świętego”. Królestwo Maryi w wizji św. Maksymilian Maria Kolbe – że Duch Święty działa wyłącznie poprzez Niepokalną. Lo Spirito Santo e l’Immacolata.”49 „Maryja stoi. W tym sensie czas trwania Rewolucji i zwycięstwo Kontrrewolucji od Niej zależą. Przedmowa do argentyńskiego wydania Rewolucji i Kontrrewolucji. H. M. 52 „Związek między Niepokalaną i Duchem Świętym jest tak niewyobrażalny i doskonały.”51 Początkowe słowa Traktatu wspaniale streszczają całe jego przesłanie. tj. .”50 . Manteau-Bonamy OP. 51 Św. . „Dlatego też rządy sprawowane nad wszechświatem posiadają ustrój prawdziwie maryjny. które – jak wyraźnie wynika z Traktatu – należy rozumieć nie jako paruzję. włoskie. Jezus Chrystus – jedynym celem. Zob. 48 s. – pisze św. Co więcej. 49 Ibidem. swoją Oblubienicę. bo jeszcze nie ziszczone. Maryja sprawuje swą królewską władzę w kolei ziemskich wydarzeń. aby nim rządziła. lecz blisko związanymi wydarzeniami: pierwsze to Wcielenie Słowa na świecie i Jego Narodzenie.

K K

M

„Królowanie właściwe przede wszystkim Bogu Ojcu trwało do Potopu – pisze św. Ludwik de Montfort w Modlitwie za misjonarzy – i zakończyło się w strugach wody. Królowanie Jezusa Chrystusa zakończyło się w strugach krwi, ale Twoje królowanie, Duchu Ojca i Syna, jeszcze się nie dobiegło końca, który przyjdzie w strugach ognia, miłości i sprawiedliwości.”53 Św. Ludwik de Montfort – prorok ogłaszający nadejście Królestwa Maryi – prosi Pana o potop ognia czystej miłości, który oczyści ludzkość i płonąć będzie „łagodnie, lecz z mocą, tak iż porwie i nawróci wszystkie narody, w tym muzułmanów, bałwochwalców, a nawet żydów”.54 Kiedy nadejdzie ów szczęśliwy czas, „gdy boska Maryja ustanowiona zostanie Panią i Władczynią serc, by je całkowicie poddać władzy swego wielkiego i jedynego Jezusa? (…) Czasy te nastaną dopiero wówczas, gdy zostanie poznane i praktykowane nabożeństwo, które oto głoszę: Ut adveniat regnum tuum, adveniat regnum Mariae: Aby przyszło królestwo Twoje, Panie, niech przyjdzie królestwo Maryi”.55 Św. Ludwik de Montfort utrzymuje, iż Królestwo Maryi będzie czasem nieznanego w dziejach rozkwitu Kościoła. Stwierdza nawet, że aby taki okres zaistniał, „Najwyższy wraz z Matką swoją muszą stworzyć sobie wielkich świętych, którzy świętością przewyższą innych świętych, jak cedry Libanu przewyższają karłowate krzewy.”56 Sposobem praktycznej realizacji tego szczególnego związku Maryi z duszami jej apostołów będzie „Prawdziwe Nabożeństwo”, którego tajemnicę odsłania i wyjaśnia św. Ludwik w swym Traktacie. Królewski stan Maryi musi najpierw zaistnieć we wnętrzu dusz; stamtąd dopiero oświecać będzie religijne i świeckie życie całego ludu. „Królestwo Maryi – konkluduje Plinio Corrêa de Oliveira – będzie czasem, w którym związek dusz z Matką Bożą osiągnie bezprecedensowe (za wyjątkiem, oczywiście, przypadków indywidualnych) natężenie w dziejach ludzkości. Jaką formę ów, z pewnością
Św. L. M. Grignion de Montfort, Modlitwa za misjonarzy, . Ibidem, . 55 Św. Ludwik Maria Grignion de Montfort, Traktat o prawdziwym nabożeństwie, s. . 56 Ibidem, s. . Na temat „apostołów ostatnich dni” zob. A. Lhoneau, La Vierge Marie et les apôtres des des derniers temps d’après le B. Louis-Marie de Montfort, Mame, Tours ; H. Frehen, Le second avènement de Jesus-Christ et la «methode» de saint Louis-Marie de Montfort, „Documentation Montfortaine”, t. , , nr ; Stefano De Fiores SMM, La «missione» nell’itinerario spirituale e apostolico di S. Luigi Maria di Montfort, w: La missione montfortana ieri ed oggi, materiały z II Międzynarodowej Konwencji Montfortańskiej ( ), Centro Intermonfortano di Documentazione, Roma .
53 54

K

XX

najdoskonalszy, związek przyjmie? Nie znam doskonalszego środka osiągnięcia i wyrażenia takiego związku, niż święte niewolnictwo Maryi, którego uczy św. Ludwik Maria Grignion de Montfort w Traktacie o prawdziwym nabożeństwie do Najświętszej Maryi Panny.”57

. Servitudo ex caritate: posłuszeństwo drogą do wolności
Poświęcenie się Maryi w rozmaitych formach stanowi zasadniczy element charyzmatu nie tylko księży monfortian, ale również marianistów, klaretynów i innych zgromadzeń duchownych.58 Występuje również w licznych stowarzyszeniach, jak: Legion Maryi, Rycerstwo Niepokalanej, Światowy Apostolat Fatimski, Stowarzyszenie Maryi Królowej Serc, a także w sodalicjach mariańskich. „Wraz z wyborem Jana Pawła II na Stolicę Piotrową i ponawianymi przezeń aktami poświęcenia poszczególnych Kościołów i narodów, Kościoła Powszechnego i całego świata ( , , ) – zauważa monfortianin, ojciec Stefano De Fiores – poświęcenie/ zawierzenie Maryi stało się tematem teologicznym bez granic.”59 Poświęcenie Maryi – choć od najdawniejszych czasów obecne w tradycji Kościoła – jest jednak często przedmiotem najróżniejszych nieporozumień. Przeciwko tego rodzaju poświęceniu sprzymierzają się dwa rodzaje krytyki: pierwszy dotyczy samego podmiotu, tj. Najświętszej Dziewicy, której jakoby oddaje się nienależną formę czci – latria; 60 drugi odnosi się do metody, pojmowanej zgodnie z wizją św. Ludwika de Montfort jako „niewolnictwo” Maryi. Pierwszy zarzut odpiera sam św. Ludwik: poświęcenie w całości musi kierować się ku Chrystusowi, który „winien być ostatecznym
P. Corrêa de Oliveira, Przedmowa do argentyńskiego wydania Rewolucji i Kontrrewolucji, . 58 Na temat związku poświęcenia św. Ludwika Marii Grignion de Montfort i św. Maksymiliana Kolbe Matce Bożej zob. Antonio M. Di Monda OFMConv., La consacrazione a Maria, Milizia dell’Immacolata, Napoli . 59 Stefano De Fiores SMM, Maria nella teologia contemporanea, Centro „Madre della Chiesa”, Roma , s. - . Zob. też A. Rivera, Boletín bibliográfico de la consagración a la Virgen, „Ephemerides Mariologicae”, t. , , s. - . 60 „Poświęcenie w prawdziwym tego słowa znaczeniu – protestuje np. progresywistyczny teolog Juan Alfaro – skierowane może być jedynie do Osoby Boskiej, ponieważ poświęcenie stanowi akt latrii, której ostatecznym celem może być tylko Bóg”, J. Alfaro, Il cristocentrismo della consacrazione a Maria nella congregazione mariana, Stella Matutina, Roma , s. .
57

s.

K K

M

celem wszystkich naszych nabożeństw, inaczej bowiem byłyby one błędne i złudne”.61 To oczywiste – wyjaśnia – iż poświęcenie Maryi nie może mieć innego celu niż Chrystus. „Jeśli więc ugruntowujemy mocne nabożeństwo do Najświętszej Dziewicy, czynimy to li tylko w celu doskonałego ugruntowania nabożeństwa naszego do Chrystusa.”62 Jest to zatem kwestia nie latrii, lecz hiperdulii – uprawnionego rodzaju kultu. „Teologia uczy, iż Maryi powinniśmy oddawać cześć nie ograniczającą się do dulii, przysługującej świętym, lecz cześć na poziomie hiperdulii, stojącej w hierarchii zaraz po latrii, zarezerwowanej dla Boga i świętej Natury Ludzkiej naszego Zbawiciela.”63 Nowoczesną wrażliwość o wiele bardziej jednak razi druga kwestia, dotycząca pojęcia „niewolnictwa”.64 Wyraża ona bowiem relacje zależności i poddania przeciwne idei „wyzwolenia” i samostanowienia – leitmotivu mentalności progresywistycznej.65 Człowiekowi nowoczesnemu nie mieści się w głowie, że ktokolwiek mógłby chcieć odnaleźć swą wolność w zależności od drugiego człowieka. „Nikt już więcej nie życzy sobie być niewolnikiem, nawet niewolnikiem miłości”66 – protestuje znany teolog progresywistyczny. A jednak święci i papieże od wieku dziewiątego aż do czasów obecnych przybierali w oficjalnych wystąpieniach tytuł servus servorum Dei,67 za zaszczyt poczytując sobie poświęcenie się na kształt niewolników Jezusowi Chrystusowi, Najświętszej Dziewicy i bliźniemu swemu.68 „Pan uczynił mnie niewolnikiem ludu Hippony” – pisze
Św. Ludwik Maria Grignion de Montfort, Traktat o prawdziwym nabożeństwie, s. . Ibidem, s. . 63 R. Garrigou-Lagrange OP, Vita spirituale, s. . 64 Nauczanie Kościoła na temat niewolnictwa wyrażają słowa św. Pawła: „Nie ma już żyda ani poganina, nie ma już niewolnika ani człowieka wolnego, nie ma już mężczyzny ani kobiety, wszyscy bowiem jesteście jednym w Chrystusie Jezusie” (Ga , ). „Dom każdego człowieka – dodaje św. Jan Chryzostom w Epistula ad Ephesios – jest państwem, w którym istnieje hierarchia: mąż posiada władzę nad żoną, żona nad niewolnikami, niewolnicy nad swymi żonami, a mężczyźni i kobiety nad swymi dziećmi”, cyt za: Paul Allard, Les esclaves chrétiens depuis les premiers temps de l’Eglise jusqu’à la fin de la domination romaine en Occident, Didier et C., Paris , s. . 65 Na temat niewolnictwa i moralności chrześcijańskiej zob. Pietro Palazzini, hasło Schiavitù, w: EC, t. XI ( ), kol. ; Viktor Cathrein SJ, Filosofia morale, tłum. włoskie Libreria Editrice Fiorentina, Firenze , t. II, s. - . 66 Edward H. Schillebeeckx, Maria madre della Redenzione, tłum. włoskie, Edizioni Paoline, Catania , s. . 67 A. Pietro Frutaz, Servus Servorum Dei, w: EC, t. XI ( ), kol. - . Św. Grzegorz Wielki był pierwszym papieżem, który nagminnie używał tego tytułu. Zob. Paweł Diakon, Vita S. Gregorii, w: PL, t. , s. . 68 Św. L. M. Grignion de Montfort, Traktat o prawdziwym nabożeństwie, s. , a także O naśladowaniu Chrystusa, ks. III, rozdz. X.
61 62

K

XX

św. Augustyn,69 a św. Jan Chryzostom stwierdza: „Jeżeli Ten, który jest obrazem Boga, poniżył się przybrawszy postać niewolnika, by zbawić niewolników, czyż można się dziwić, że ja, który jestem niczym ponad niewolnika, czynię się niewolnikiem moich braci w niewolnictwie?”70 Plinio Corrêa de Oliveira przedstawiając ten problem w serii artykułów opublikowanych na łamach „Folha de São Paulo”, z charakterystyczną dla siebie klarownością przywrócił pojęciom „niewolnictwo” i „wolność” ich prawdziwe znaczenie:71 „Człowieka wypełniającego swe obowiązki zwykło się określać mianem «niewolnika obowiązku». Tymczasem człowiek taki stoi u szczytu wolności. Oto aktem w pełni osobistym poznał drogi, którymi iść należy, po męsku zdecydował nimi pójść, odparł szturm nieuporządkowanych namiętności usiłujących go zaślepić, zmiękczyć jego postanowienie i zatarasować drogę, którą w sposób wolny wybrał. Taki człowiek – który, odniósłszy to największe zwycięstwo, podąża twardym krokiem prawidłową drogą – jest wolny. «Niewolnikiem» – przeciwnie – jest ten, kto pozwala, by nieuporządkowane namiętności skłaniały go ku temu, czego ani rozsądek nie aprobuje, ani wola nie wybiera. Owych naprawdę przegranych nazywa się «niewolnikami grzechu». Poprzez niewolę grzechu «wyzwolili» się oni spod zdrowego zwierzchnictwa rozumu. (…) Powyższy sposób rozumowania był niegdyś powszechny – dziś niestety wszystko się odwróciło. Za wzór człowieka «wolnego» przyjmuje się bezdomnego hippisa, włóczącego się bez celu z kwiatkiem w dłoni, albo też hippisa z bombą w dłoni siejącego terror. W przeciwieństwie do nich, osobę posłuszną prawom Boskim i ludzkim uznaje się za skrępowaną czy pozbawioną wolności.
P. Allard, Les esclaves chrétiens, s. . Św. Jan Chryzostom, De mutatione nominum, Homilia II, , , cyt. za P. Allard, Les esclaves chrétiens, s. - . W opinii ojca Garrigou-Lagrange’a „choć istnieją niewolnicy ludzkiego poważania, niewolnicy ambicji, pieniędzy i innych skandalicznych namiętności, na szczęście istnieją też niewolnicy złożonych obietnic, niewolnicy sumienia i obowiązku. Druga ze wspomnianych grup dostarcza przykładu świętego niewolnictwa. Mamy tu do czynienia z żywą metaforą, stanowiącą przeciwieństwo niewolnictwu grzechu”. O. R. Garrigou-Lagrange OP, La Mère du Sauveur et notre vie intérieure, Editions du Cerf, Paris , apendix IV. 71 Myśl Plinia Corrêi de Oliveira odzwierciedla tu nauczanie Leona XIII zawarte w encyklice Libertas z czerwca r. (w: Encykliki Leona XIII, WSP, Słupsk , t. I, s. ) i antycypuje nauczanie Jana Pawła II zawarte w encyklice Veritatis Splendor z sierpnia r.
69 70

K K

M

W obecnej rzeczywistości «wolny» jest człowiek, którego prawo upoważnia do kupowania jakich chce narkotyków, do używania ich jak tylko sobie życzy i wreszcie do... popadnięcia w ich niewolę. Prawo zaś, które zabrania człowiekowi zostać niewolnikiem narkotyków, odbiera się jako tyrańskie, prowadzące do zniewolenia. I znowu, w tej skrzywionej perspektywie odwróconych wartości za objaw zniewolenia uchodzi zakonny ślub, przez który – w pełni świadomie i w sposób wolny – mnich poświęca siebie, bez możliwości odwrotu, pełnej samozaparcia służbie najwyższym ideałom chrześcijaństwa. By bronić swej decyzji przed tyranią własnej słabości, mnich podporządkowuje się władzy czujnych zwierzchników. Kto w ten sposób związuje się, aby się uwolnić od złych namiętności, najpewniej dziś określony zostanie mianem tchórzliwego niewolnika. Tak jakby zwierzchnik nakładał nań jarzmo ograniczające jego wolę, gdy tymczasem – wręcz przeciwnie – zwierzchnik służy przewodnictwem wzniosłym duszom, które nie poddając się groźnemu lękowi wysokości, wspinają się w wolności i odważnie ku szczytowi drabiny najwyższych wartości. Tak więc za wolnego uchodzi ten, kto z zaćmionym umysłem i złamaną wolą, kierowany przez oszalałe zmysły, rozpustnie zsuwa się po pochyłości złych nawyków, za niewolnika zaś – ten, kto skłania się przed rozumem, przezwycięża namiętności siłą woli i, posłuszny prawom Boskim i ludzkim, kieruje się w praktyce ładem. Nade wszystko jednak w takiej błędnej wizji «niewolnikiem» jest osoba, która w celu zapewnienia sobie pełniejszej wolności, w nieskrępowany sposób wybiera podporządkowanie władzom mogącym nią pokierować ku zamierzonemu przez nią celowi. Oto do tego prowadzi przesiąknięta freudyzmem opinia dzisiejszych czasów!”72 W jakim sensie możemy łączyć miłość z niewolnictwem, które – pojmowane w kategoriach narzucania woli innym – wydaje się dalece jej przeczyć? „W dobrej filozofii – wyjaśnia znów Plinio Corrêa de Oliveira – «miłość» jest aktem, przez który wola w sposób nieskrępowany czegoś pragnie. Stąd nawet w potocznym języku «chcieć»
72

P. Corrêa de Oliveira, Oberceder para ser livre, „Folha de S. Paulo”,

IX

.

K

XX

i «kochać» są słowami, których można użyć w jednakowym sensie. «Niewolnictwo miłości» oznacza szlachetną kulminację aktu, przez który ktoś w sposób nieskrępowany oddaje się jakiemuś ideałowi czy sprawie. Albo wiąże się z drugą osobą. Uświęcona miłość i obowiązki stanu małżeńskiego mają w sobie coś, co wiąże, łączy i uszlachetnia. Po hiszpańsku kajdanki nazywają się esposas, czyli «małżonki». Taka przenośnia wywołuje uśmiech, choć zwolenników rozwodów może przyprawić o dreszcz. W istocie nawiązuje ona do nierozerwalności. Po portugalsku i włosku o małżeństwie mówi się «więzy». Mocniej od małżeństwa wiąże stan kapłański. A stan zakonny, w pewnym sensie, jeszcze mocniej. Im wyższy stan swobodnie wybieramy, tym nie tylko więzy są mocniejsze, ale i wolność prawdziwsza.”73 Plinio Corrêa de Oliveira przypomina cudowny radykalizm poświęcenia św. Ludwika Marii Grignion de Montfort. Podlegają mu nie tylko materialne dobra człowieka, ale też zasługi jego dobrych uczynków i modlitw, jego życie, jego ciało i dusza. Poświęcenie to nie ma granic, gdyż niewolnik z definicji nie posiada nic własnego, cały należy do swego pana. W zamian Maryja uzyskuje dla swego „niewolnika miłości” specjalne łaski Boże, które oświecają jego inteligencję i wzmacniają jego wolę. „W zamian za to poświęcenie, Matka Boża w cudowny sposób działa w najgłębszych zakątkach jestestwa swego niewolnika, tworząc z nim niezrównaną jedność. Owoce owej jedności zostaną dostrzeżone w osobach Apostołów Ostatnich Dni, których profil moralny płomiennymi słowy szkicuje święty w swej słynnej Modlitwie za Misjonarzy. Używa w tym celu języka iście apokaliptycznego, w którym zdaje się ożywać

73

P. Corrêa de Oliveira, ibidem. „Wzywając wszystkich ludzi ku szczytom wolności w «niewolnictwie miłości», św. Ludwik de Montfort czyni to z niezwykłą roztropnością, pozostawiając szerokie pole dla ważnych niuansów. Jego «niewolnictwo miłości», pełne szczególnego znaczenia dla ludzi związanych ślubami zakonnymi, może również stać się udziałem duchowieństwa diecezjalnego oraz laikatu. W istocie, odwrotnie niż ma to miejsce w przypadku ślubów zakonnych, wiążących bądź przez jakiś okres czasu, bądź dożywotnio, «niewolnik miłości» w każdej chwili może porzucić ten wzniosły stan nie popełniając ipso facto grzechu. Co więcej, podczas gdy osoba zakonna grzeszy nieposłuszeństwem według reguły, «niewolnik miłości» nie popełnia grzechu z powodu prostego faktu zaprzeczenia w jakiś sposób absolutnej hojności złożonego daru. Tak więc osoba świecka trwa w swym niewolniczym stanie za sprawą aktu wolnej woli, otwarcie lub skrycie powtarzanego codziennie lub – jeszcze lepiej – co chwilę” (ibidem).

La société feudale. opartą na dwustronnej relacji wzajemnej lojalności. hasło Consacrare. wyd. Marc Bloch. . Królestwo Maryi będzie cywilizacją sakralną. Aubier.76 Niewolnictwo jest bez wątpienia niemoralne. oraz J. 75 Św. które ku doskonałemu niewolnictwu wobec Najświętszej Dziewicy pociągają wszystkich walczących w szeregach Kontrrewolucji w obecnych. Opisując nadzwyczajnych ludzi walczących z szatanem o Królestwo Maryi. Colin. Społeczność feudalna była społecznością ludzi wolnych. św. PIW. Paolina. de Fiores e Salvatore Meo. Paris ( ). X. . Augustyn. jak również stosunkami międzyludzkimi będzie prawem zależności. 76 Zob. Paris . Seigneurie et féodalité. ks. Corrêa de Oliveira. cała moc kaznodziejska Jana Ewangelisty i cała gorliwość Pawła z Tarsu. Paris . w: Nuovo Dizionario di Mariologia. de Fiores SMM.75 Termin „Królestwo Maryi” wyraża ideał sakralizacji porządku doczesnego przez pośrednictwo Maryi i jest niczym innym jak cywilizacją chrześcijańską. De Civitate Dei. lecz raczej zwiększającymi wolność i odpowiedzialność poddanych. . Tallandier. Joseph Calme e. s. Ludzki aspekt niewolnictwa Maryi wykazuje analogie ze średniowiecznymi stosunkami feudalnymi. François-Louis Ganshof. stosunkami nie ograniczającymi. Warszawa . S. Prawo kierujące relacjami z Bogiem. 74 s. Milano . de Finance Consécration. Robert Boutruche. rozdz. S.”74 . które znajduje swój szczytowy wyraz w „niewolnictwie miłości” do Najświętszej Panienki. odzwierciedlającymi chrześcijańską ideę zależności.K K M cały ogień Jana Chrzciciela. . jeżeli zakłada zupełne podporządkowanie P. Qu’est-ce que la féodalité. W tym sensie cywilizacja chrześcijańska podporządkowana całkowicie Bogu i uznająca najwyższą władzę królewską Jezusa Chrystusa i Maryi jest „sakralna” i hierarchiczna. Owoce zawierzenia: Nowe Średniowiecze? W jakim sensie i w jaki sposób cywilizacja chrześcijańska jest owocem poświęcenia Maryi? Z samej definicji poświęcenie oznacza podporządkowanie człowieka i społeczeństwa Bogu. Eligia Bąkowska. ponieważ fundamentem jej ładu jest Bóg. Ludwik przedstawia ich jako wspaniałe wzory. wyd. zawsze wskazywaną przez papieży jako cel do osiągnięcia.. Przedmowa do argentyńskiego wydania Rewolucji i Kontrrewolucji. zob. Społeczeństwo feudalne. zmagających się z nim samym oraz ze światem i ciałem. ciemnych czasach. przeł.

Schiavitù. Głębokie poszanowanie praw Kościoła i papiestwa oraz sakralizacja w maksymalnie możliwym stopniu wartości życia doczesnego. 77 . Paris . s. Manduria . . Gabalda. interkonfesjonalizmu. w przeciwieństwie do egalitarnej metafizyki Rewolucji. jeżeli prawa te zostają uznane i jeżeli zależność ta pochodzi z wolnego wyboru. . wyd.”78 W tym sensie Królestwo Maryi przypominać będzie średniowiecze. a szczególnie tych. De Tempel. . 79 P. religioni antiche e cristianesimo primitivo. t.K XX jednego człowieka drugiemu. jak również ich następstw. s. Zależność od drugiego człowieka nie jest niemoralna. P. niezbywalnych praw. Allard. Lacaita. w przeciwieństwie do liberalnej metafizyki Rewolucji oraz jej dążeniom do swobodnego panowania zła i jego ochrony. że każdy człowiek ma zwierzchnika. Corrêa de Oliveira. . zachowując jednak w pamięci błędy.. Paris . jak to się dzieje w zakonach i jak miało to miejsce w średniowiecznym świecie chrześcijańskim. które w przeszłości doprowadziły do jej rozkładu: „Porządek zrodzony z Kontrrewolucji będzie musiał lśnić jeszcze bardziej niż ten z czasów średniowiecza w trzech zasadniczych punktach. Gorliwość w wykrywaniu i zwalczaniu zła w jego zarodkowych lub utajonych formach. opokę par excellence sakralną i chrześcijańską. Brugge – Gent . J. . .”79 Zob. Rewolucja i Kontrrewolucja. Społeczeństwo to – wedle znakomitego określenia Augustina Thierry’ego – przedstawiało obraz «wielkiego łańcucha powinności». kultury i życia. wszystko to w opozycji do laicyzmu.77 „Średniowiecze wyrażało powszechnie odczuwane przekonanie. De la souveraineté. 78 Bertrand de Jouvenel. Duch hierarchii cechujący wszystkie aspekty społeczeństwa i państwa. Francesco Michelini. L’esclavage dans l’Europe médiévale. Genin. Les origines du servage en France. który z kolei miał swojego pana – króla. Był nim jego pan. w których ten ostatni został naruszony przez Rewolucję: . w gromieniu go poprzez potępianie i nadawanie mu piętna hańby oraz w karaniu go z niezłomną stanowczością we wszelkich jego przejawach. ateizmu i panteizmu. przy odebraniu mu naturalnych.. które sprzeciwiają się ortodoksji i czystości obyczajów.. Charles Verlinden.

będziemy posuwać się krok za krokiem. iż świat osiągnął wówczas szczyt swego rozwoju. s. wypracowanych przy biurku planów: sufficit diei malitia sua. listopad . Szlakiem wytyczonym przez cywilizację średniowieczną można było pójść dalej. Twórcy cywilizacji średniowiecznej w jej początkach nie zaplanowali sobie trzynastego stulecia tak. bez czysto teoretycznych. czy też otworzy drzwi absolutnie nowej i nie dającej się przewidzieć przyszłości? W przekonaniu Plinia Corrêi de Oliveira „na oba te pytania odpowiedzieć należy twierdząco. Natura ludzka rządzi się stałymi prawami. 81 P. . A réplica da autenticidade. Na ten temat zob. . Przeto każde z ówczesnych pokoleń rozwiązywało własne problemy w oparciu o głębię katolickiego światopoglądu. A sociedade cristã e organica e a sociedade mecanica e pagã. Majestatyczny. jak ono przebiegło.”81 80 P. Corrêa de Oliveira. z których wyrosły. Corrêa de Oliveira. nowa cywilizacja chrześcijańska bez wątpienia nosić będzie w kluczowych zarysach głębokie podobieństwo do starej. W ogólnych zarysach już znamy cały szkielet z historii i Magisterium Kościoła. jak w wieku trzynastym. Będzie ona. subtelny czar wieków średnich wypływa nie tyle z ich osiągnięć.K K M Czy Królestwo Maryi będzie powrotem do przeszłości. żadna tak głęboko nie odczuwała niewystarczalności tego. Z drugiej jednak strony materialno-techniczne warunki życia zmieniły się tak dalece. że byłoby całkowicie sprzeczne z podejściem organicznym owe zmiany lekceważyć. niezmiennymi niezależnie od miejsca i czasu – podobnie też niezmienne pozostają podstawowe zasady cywilizacji chrześcijańskiej. co naturalne – mimo osiągnięcia pełni jego rozwoju w istniejących warunkach – i niezbędności tego. nie tracąc czasu na bezproduktywne projektowanie. nr . co z iskrzącej się prawdy i głębokiej harmonii zasad. co nadprzyrodzone. daj Boże. „Catolicismo”. Jeżeli zaś chodzi o szczegóły.. Żadna inna epoka nie posiadała takiej pełni wiedzy o naturalnym porządku rzeczy. W tej szczegółowej kwestii nie należy zatem zbyt wiele planować. w XXI wieku taka sama. żadna nie jaśniała pod słońcem nadprzyrodzonego wpływu taką niewinnością i większą jeszcze od niej szczerością. Dlatego nowy ład. Pragnęli oni po prostu czynić świat katolickim. A grande experiença de anos de luta. też Idem. Czyńmy i my podobnie.”80 „Miłośnicy średniowiecza niewłaściwie się wyrażają utrzymując.

W roku biskup Leiri. Nie mniej głęboka więź łączy dziś ideę Królestwa Maryi z nabożeństwem do Jej Niepokalanego Serca. W roku Pius XII rozszerzył je na cały Kościół.K XX W rodzinie dusz uznającej duchowe ojcostwo Plinia Corrêi de Oliveira. czerwiec .83 .82 Idee Królestwa Chrystusa i Królestwa Maryi są ze sobą powiązane równie ściśle. José Alves Correia uznał kult Matki Bożej Fatimskiej. 84 Sześciokrotne ukazanie się Matki Bożej dziesięcioletniej Łucji dos Santos oraz jej kuzynom: dziewięcioletniemu Franciszkowi i siedmioletniej Hiacyncie Marto miało miejsce między maja a października r. najwyższą wolność. z którą Maryja oczekuje ich u progu dwudziestego pierwszego stulecia: uśmiechnięta i piękna zaprasza do swego Królestwa zgodnie z obietnicą daną w Fatimie: „W końcu moje Niepokalane Serce zatriumfuje!”. Liturgiczne święto Niepokalanego Serca Maryi zapoczątkował w swoim zgromadzeniu św. znajdując w nim echo głębokiego pragnienia będącego w jego sercu od dawna: dążenia św. potwierdzonym przez objawienia fatimskie. W roku kardynał Aloisi Masella uroczyście ukoronował figurę Matki Bożej Fatimskiej w obecności pielgrzymów. „De Fatima numquam satis” W roku w Fatimie Maryja powierzyła trzem portugalskim dzieciom orędzie otwierające horyzonty tragedii. Królowanie Chrystusa w duszach i w społeczeństwie nie różni się od królowania Maryi. Jan Eudes w roku .84 Plinio Corrêa de Oliveira odkrył fatimskie orędzie dopiero wiele lat później. W dziewiętnastym stuleciu tego rodzaju podejrzliwość narastała wokół idei Królestwa Chrystusa i związanego z nią wielkiego nabożeństwa do Najświętszego Serca. s. „Dla wszystkich wiernych «niewolnictwo miłości» oznacza więc anielską. Fatima e Paray-le Monial: uma visao de conjunto. Ludwika Marii Grignion de 82 Péricles Capanema. a jednocześnie – słodkiej nadziei zawartej w obietnicy triumfu jej Niepokalanego Serca. Obedecer para ser livre. Corrêa de Oliveira. 83 P. ufność w Królestwo Maryi nie jest elementem drugorzędnym czy ubocznym. nr . Sceptycyzm w stosunku do powyższej perspektywy charakteryzuje osoby negujące prawdziwy postęp w życiu duchowym i społecznym jednostek i całych narodów. jak powiązane są ze sobą nabożeństwa do Najświętszych Serc Jezusa i Maryi. zaś nabożeństwa do obu Najświętszych Serc przygotowują na jeden i ten sam triumf. . „Catolicismo”. . Sam Pius XII października r. w odpowiedzi na usilne błagania episkopatu Portugalii uroczyście poświęcił Kościół i rodzaj ludzki Niepokalanemu Sercu Maryi.

IV . Fatima jest wydarzeniem nie tylko portugalskim. Cud Fatimy powtórzył się tuż przed końcem tego smutnego i skandalicznego roku zamętu. Antonio Maria Martins SJ. pełną napomnień i nawoływania do pokuty. Corrêa de Oliveira. hodie exsultant justi. I i nr . nr styczeń . nr .88 Dwie z nich ujawniła ona sama w roku . 86 P.”86 „Czyż triumf Niepokalanego Serca Maryi – pisał ponownie w „Catolicismo” w roku – może być czymś innym niż Królestwem Najświętszej Dziewicy. istotnym jedynie dla naszych czasów. „Catolicismo”. ale zarazem pełną obietnic zbawienia. aby powiedzieć ludziom prawdę. Fatima to nowa cezura w dziejach Kościoła. laentantur archangeli. Corrêa de Oliveira. „De Maria numquam satis (O Maryi nigdy dosyć). na oczach Wikariusza Chrystusowego. Nolite timere pusillus grex.K K M Montfort. grudzień . do którego spadają dusze grzeszników. nr . I . też „O Legionário”. gdy druga wojna światowa zmierzała już do tragicznego epilogu. Pierwsza ukazuje potworną wizję piekła. Hodie in terra canunt angeli. Na temat Fatimy zob. które przepowiada św. Fatima stanowi – czy to się komuś podoba czy nie – prawdziwy świt nowej ery. wizja ta kontrastuje z miłosierdziem 85 P. Corrêa de Oliveira. której pierwszy blask zapłonął nad polami bitew…”85 „Kiedy ziemia pogrążyła się w zamęcie – pisał w „Catolicismo” w roku – otworzyły się niebiosa i w Fatimie objawiła się Dziewica. na świadectwo. „O Legionário”. że Boża groźba nieustannie wisi nad człowiekiem. W pierwszych dniach kwietnia roku. Doktor Plinio wzniósł – na łamach „Legionário” – oczy ku Maryi. . Livros versus canhões. nr . Surową prawdę. wstęp i przypisy o. Ludwik Maria Grignon de Montfort? A czy owo Królestwo może być czymś innym niż erą cnoty. dostrzegając w objawieniach fatimskich najważniejsze i najbardziej znaczące wydarzenie wieku. 88 Memorias e Cartas da Irmã Lucia. ale Dziewicza Matka nigdy nie przestanie chronić Kościoła i swych wiernych dzieci. kiedy to ludzkość – pojednana z Bogiem na łonie Kościoła – żyć będzie na ziemi zgodnie z Prawem przygotowując się do chwały nieba?”87 Orędzie fatimskie stanowi – wedle słów siostry Łucji – jedną tajemnicę podzieloną na trzy różne części. s. V . . Guimaraes.. „Catolicismo”. 87 P. Można też powiedzieć: De Fatima numquam satis. nr . które przez wieki życzyły sobie Królestwa Maryi i przepowiadały je. jak również wszystkich tych dusz. Porto .

która wydaje się kończyć nowym kryzysem. Rosja nawróci się i zapanuje pokój. owoc nawrócenia świata i wypełnienia próśb Matki Bożej albo straszliwa kara. została obdarzona większym przywilejem. Pallotinum. jeśli trwać będzie w grzechu. . jeżeli nie. Ludwika Marię Grignion de Montfort. Ojciec Święty będzie bardzo cierpieć. „Jeżeli ludzie me życzenia spełnią. Wincentego Ferreriusza. Poznań . Orędzie implikuje konieczność nawrócenia rozumianego nade wszystko jako rechrystianizacja społeczeństwa i jego moralna odnowa. Najważniejszymi warunkami uniknięcia kary przekazanymi przez Maryję są: poświęcenie Rosji Jej Niepokalanemu Sercu oraz praktyka wynagradzającej Komunii Świętej w każdą pierwszą sobotę miesiąca. a dla świata nastanie okres pokoju. tak oto ukazał Fatimę w perspektywie ogólnej: „Zachodnie Cesarstwo Rzymskie zakończyło swoje istnienie katastrofą.K XX Niepokalanego Serca Maryi. Rosja rozszerzy swoje błędne nauki po świecie. Wincentemu Ferreriuszowi i św. Z kolei Matka Boża wyjaśnia przyczyny obecnego kryzysu i zarazem wskazuje środki 89 Kongregacja Nauki Wiary. Rewolucja francuska. opisaną i wyjaśnioną przez geniusz wielkiego Doktora Kościoła. wiele narodów zostanie zniszczonych. która oznacza koniec epoki nowożytnej. św. Św. Druga część tajemnicy dotyczy dramatycznej alternatywy dziejowej naszych czasów: pokój. Sprawiedliwi będą męczeni. na koniec zatriumfuje moje Niepokalane Serce. s. była przewidziana przez innego wielkiego proroka św. jakim był św. Święty Augustyn mógł tylko potomności wyjaśnić przyczyny tragedii. Orędzie Fatimskie. . wywołując wojny i prześladowania Kościoła. Ojciec Święty poświęci mi Rosję. Upadek średniowiecza został przewidziany przez wielkiego proroka. We wstępie do niewielkiej książeczki autorstwa Antônia Augusta Borelleg Machado. która spadnie na ludzkość.”89 Odwołania do Fatimy charakteryzowały niemal każde publiczne wystąpienie Plinia Corrêi de Oliveira. która się nawróci. Ludwikowi Grignion de Montfort nie udało się odsunąć burzy. której sam był świadkiem. Epoka współczesna. Augustyn. najwspanialszym remedium ofiarowanym przez Boga rodzajowi ludzkiemu dla zbawienia dusz. gdyż to sama Matka Boża przyszła przemówić do ludzi. gdyż ludzie nie chcieli ich słuchać.

(Na ten temat prof. . Borelli Machado. które dzięki temu. Ks. w dobie „społeczeństwa otwartego” wydawało się być najbardziej zazdrośnie strzeżonym sekretem.” P. Słowo wstępne do: A. co Opatrzność przekazywała ludziom w obliczu wielkich nawałnic dziejowych. A. zarówno z powodu swej treści. egzemplarzy. iż gdyby niosła perspektywę odprężenia. Nie wyjawiona dotąd część tajemnicy prawdopodobnie zawiera przerażające szczegóły na temat sposobu wykonania kary zapowiedzianej w Fatimie. Logicznie rzecz biorąc. . Piacenza . Ks. trzeciej tajemnicy fatimskiej został ujawniony przez Kongregację Doktryny Wiary w dniu czerwca r. orędzie fatimskie przewyższa więc to wszystko. Tłum. Okoliczności każą nam wierzyć. lipiec ). Nie od rzeczy jednakowoż będzie w tym miejscu wyrazić przypuszczenie. można kategorycznie stwierdzić bez najmniejszej obawy popadnięcia w sprzeczność. Stowarzyszenie Kultury Chrześcijańskiej im. angielskie: Our Lady at Fatima: Prophesies of Tragedy or Hope?. The American Society for the Defense of Tradition. nie da się z niej wyciągać wniosków. Książka doczekała się ponad stu dwudziestu wydań w kilku milionach egzemplarzy. który przeczytał tekst siostry Łucji. odmówił jednakże jego upublicznienia.91 90 P. s. tłumacza] ujawnić ostatniej części orędzia fatimskiego. Family and Property. 91 Jan Paweł II również nie uznał za stosowne [aż do roku Wielkiego Jubileuszu – przyp. „Trzecia tajemnica” fatimska „Trzecia część” tajemnicy fatimskiej. Piotra Skargi. Corrêa de Oliveira. przeczytawszy orędzie przyjął w tej sprawie postawę swego poprzednika. Cristianità. Oliveira pisał na długo przed ujawnieniem sekretu: „Tajemnica to tajemnica. przetłumaczona została na kilkanaście języków. Corrêa de Oliveira. Piotra Skargi . As aparições e a mensagem de Fátima conforme os manuscritos da Irmã Lucia. Z tego też powodu. Wstęp do A.K K M zaradcze. tłumaczenie polskie: Fatima – orędzie tragedii czy nadziei?. s. dawno zostałaby publicznie ogłoszona. York (PA) . – przyp. lutego roku w zwięzłej notce prasowej Watykan poinformował.”90 . Stowarzyszenie Kultury Chrześcijańskiej im. Paweł VI. zgodnie ze wskazaniem danym siostrze Łucji przez Matkę Bożą. Borelli Machado. Jest to w istocie jedyne wyjaśnienie trudności w jej publikacji. Kraków . powinna była zostać ujawniona najpóźniej w roku . maj ) z okazji pięćdziesięciolecia objawień w Fatimie. [Pełny tekst tzw. została również przedrukowana w „Catolicismo” (nr . W Polsce książka rozprowadzona została dotychczas w nakładzie ponad tys. poprawiona i rozszerzona na podstawie rękopisów siostry Łucji ukazała się ponownie w roku . dopóki się jej nie pozna. iż tajemnica fatimska nie zostanie ujawniona. że objawienia Matki Bożej i Anioła Pokoju w Fatimie stanowią najważniejsze i najbardziej zachwycające wydarzenia dwudziestego wieku. tłumaczenie włoskie Le apparizioni e il messagio di Fatima. Le apparizioni e il messagio di Fatima. s. wybrany czerwca roku. przepowiadając jednocześnie katastrofę. tłumacza]. . Pod każdym względem. A. pierwotnie opublikowana w „Catolicismo” (nr . Jan XXIII. jeśli ludzie Jej nie posłuchają. tłumaczenie polskie: „Dodatek ” w: Fatima – orędzie tragedii czy nadziei?. . Praca ta. pierwszy papież. jak i godności objawiającej się Osoby.

Fatima. Um homem. iż trzecia tajemnica dotyczy wojny nuklearnej. Saint Parres-les-Vaudes . streszczenie: François de Marie des Anges. wśród których znaleźli się arcybiskup Nowego Orleanu Philip M. Borelli Machado. biskupów. tłumaczenie włoskie Le apparizioni e il messagio di Fatima. Piacenza . Fatimolodzy. „Rzecz jasna. że „trzecia tajemnica” zawiera stanowcze słowa przestrogi. As apariçoes e a mensagem de Fátima conforme os manuscritos da Irma Lucia. s. La Verdad Sobre el Secreto de Fatima.. 92 93 . Przesłanie uroczyście podpisało członków TFP zarówno z Brazylii. jedynej żyjącej wizjonerki spośród trójki fatimskich pastuszków. jak np. Hannan. ucieleśnionej przez wewnętrzny kryzys Kościoła. Cristianita. Praca uzyskała aprobatę ok. arcybiskup Bragi prymas Portugalii Eurico Dias Nogueira. arcybiskup Guaiaquil kardynał Bernardino Echeverría Ruiz OFM. iż zasadnicza część trzeciej tajemnicy dotyczy nie tyle katastrofy materialnej. kardynał Silvio Oddi. Centro Mariano. A. jak i z innych krajów.. Editions la Contre-Réforme Catholique. III.93 Uporczywe milczenie władz kościelnych w sprawie „trzeciej tajemnicy” wytworzyło wokół niej apokaliptyczną otoczkę. 96 A. . co duchowej. Opinia publiczna na ogół wierzy. Joie intime événement mondial. . zwłaszcza t. Ludwika Marii Grignion de Montfort. Toute la Vérité sur Fatima. Editions Renaissance Catholique – Contre-Réforme Catholique. ojca Alonso zob. As aparições e a Mensagem de Fatima conforme os manuscritos da Irmã Lucia. Większość uczonych studiujących orędzie fatimskie odrzuca jednak taki pogląd.K XX maja roku członkowie i wolontariusze TFP powitali w swej siedzibie w São Paulo pielgrzymującą figurę Matki Bożej Fatimskiej. arcybiskup Barranquilla (Kolumbia) German Villa Gaviria. Le Troisième Secret ( ). Alonso CMF. przesłanie proszące o przełamanie milczenia i ujawnienie nieznanej części powierzonego jej niebieskiego orędzia w celu „otwarcia oczu śpiącym niczym Apostołowie w Ogrodzie Oliwnym”. która w cudowny sposób płakała w Nowym Orleanie w roku .92 W sierpniu tegoż roku zaczęto rozpowszechniać uaktualnioną wersję broszury pt. zebranych tego wieczoru w siedzibie głównej stowarzyszenia w São Paulo. 94 Spośród licznych dzieł zmarłego w r. zob. Saint Parres-les-Vaudes . francuz brat Michel de la Sainte Trinité95 oraz Brazylijczyk Augusto Borelli Machado96 uważają. której towarzyszą katastrofy naturalne. że zanim kryzys ów stał Zob. s. Joaquín M. przewodnictwa i pocieszenia skierowane do ludzkości w krytycznym momencie – wystosował do siostry Łucji. Nawiedzenie to poprzedziło modlitewne czuwanie połączone z odnowieniem osobistego poświęcenia Matce Bożej na wzór św. 95 Brat Michel de la Sainte Trinité. hiszpański klaretyn Joaquín María Alonso94. uma obra. uma gesta. Z tej okazji Plinio Corrêa de Oliveira – przekonany. Madrid .

były prefekt Kongregacji ds. s . iż nie brakuje znaków urzeczywistniania się takiego proroctwa. Z powodu błędnych interpretacji.”99 „W tym miejscu – komentuje kardynał – ośmielę się wysunąć hipotezę. 99 Kardynał S. listopad . czego Kościół się dopuści. mimowolnie. że w roku papież zwoła sobór. kwiecień . który zauważa: „Nie zdziwiłoby mnie. nie ma powodu. wedle słów przypisywanych przez kardynała Oddi siostrze Łucji. nr . Fatima. Moim zdaniem tajemnica mówi mniej więcej o tym. una profezia ancora incompiuta. który pośrednio. iż trzecia tajemnica fatimska przepowiada coś poważnego. wbrew oczekiwaniom. rzecz jasna. Wszystkie światłe umysły są tego świadome od lat”. gdyby trzeci sekret odnosił się do ciemnych czasów Kościoła: poważnego zamętu i wstrząsających apostazji wewnątrz katolicyzmu. Apokaliptyka i millenaryzm Perspektywę fatimską skoncentrowaną na zagadnieniu kary dla ludzkości. jak również montfortowską ideę Królestwa Maryi opartą Ibidem. to tajemnica byłaby już znana. Lepanto nr . podobnie jak Paweł VI i Jan Paweł II. jakiego doświadcza Kościół od czasów soboru. (…) Ale jeżeli o to naprawdę chodzi. by tę prognozę ukrywać. aktów nieposłuszeństwa czy czegoś w tym rodzaju Kościół przeżywać będzie trudny okres. 100 „ Giorni”.K K M się ogólnie znany – pisze Antonio Borelli – taka teza mogła wprowadzić wrażliwsze dusze w przerażenie. Duchowieństwa. s. Jeżeli przyjrzymy się poważnemu kryzysowi. ponieważ wszyscy widzą kryzys w Kościele.100 . s.”98 Przyczynę decyzji o niepublikowaniu trzeciej tajemnicy. Kardynał Silvio Oddi. wywiad dla „ Giorni”. s. przyniesie Kościołowi wiele trudności. .. Oddi. Ale od kiedy stał się on kwestią publiczną. wywiad dla „Il Sabato” z III . stanowiła obawa. dostrzeżemy. . 97 98 . . nr . iż „mogłyby one zostać błędnie odczytane”.”97 Wśród potwierdzających powyższą hipotezę znalazł się kardynał Silvio Oddi. „Uważam – dodaje kardynał – że tajemnica fatimska niesie smutne proroctwo o Kościele i z tego powodu papież Jan jej nie wyjawił. marzec-kwiecień-maj .

105 Św. Ireneusz. De Divinis institutionibus. t. Justyn. .107 Zob. by już nie zwodził narodów. która przewiduje mniej lub bardziej nieuchronną katastrofę dziejową. . . powszechnym zmartwychwstaniem u końca świata. np. t. . A. VII. Jean Séguy. VIII. . nr . Fiesole . Węża starodawnego. 103 „Potem ujrzałem anioła zstępującego z nieba. w znaczeniu ogólnym odnosi się do zapowiedzi przyszłego „złotego wieku” ludzkości. . kol. Zob też. aż tysiąc lat się dopełni.105 Tertulian106 czy Laktancjusz. Adversus haereses. hasła: H. Il Millenarismo. kol. IV.. kol. . Za tą teorią. i pieczęć nad nim położył. VII. Millenialism: An International Bibliography.. Millenaryzm102 lub chiliazm naprawdę oznacza doktrynę eschatologiczną. przeł. słowo „millenaryzm” zaś. t. . . 102 Na temat millenaryzmu: zob. Gustav Bardy w DTC. Carlo Nardi (red. 107 Laktancjusz.). która ze szkoły fatimskiej oraz z myśli św. Idem. t. w: PG.K XX na pojęciu triumfu Kościoła błędnie określa się niekiedy jako „apokaliptyczne” czy „millenarystyczne”. Lisiecki. w codziennym języku TFP zwanego metaforycznie „bagarre” (zamęt). X. Justyn. kol.103 opowiadali się w pierwszych wiekach Kościoła tacy Ojcowie greccy i łacińscy jak: św. Maurilio Adriani w ER. VI. Testi dei secoli I-II. A potem ma być na krótki czas uwolniony” (Ap .. Obecnie termin „apokaliptyczny” wykazuje tendencje do określania każdej perspektywy eschatologicznej. Millénarisme. i zamknął. kol. Dialog z żydem Tryfonem. Ireneusz.). I wtrącił go do Czeluści. 104 Św. . . . „Catholicisme”.101 Niektórzy wysuwają tego typu oskarżenia w stosunku do teologii dziejów Plinia Corrêi de Oliveira. Antonio Piolanti w EC. zgodnie z którą Jezus Chrystus ma wraz ze swymi wybranymi widzialnie panować na ziemi przez tysiąc lat między pierwszym zmartwychwstaniem świętych a drugim. . . Garland. New York-London .. ogólnie wskazując psychologiczną postawę radykalnej zmiany i oczekiwania „nowej ery”. Należy zatem w świetle nauki Kościoła wyjaśnić prawdziwe znaczenie tak niekompetentnie używanych terminów: apokaliptyka i millenaryzm. kol.104 św. Poznań . Nardini Editore. Sur l’apocalyptique catholique. Ludwika de Montfort wywodzi przewidywanie wielkiego triumfu Kościoła i cywilizacji chrześcijańskiej po okresie kryzysu. .. t. którym jest diabeł i szatan. s. kol. Lesetre w DB. 101 . IX. i związał go na tysiąc lat. t. który miał klucz do Czeluści i wielki łańcuch w ręce. t. . opartą na dosłownej interpretacji Księgi Apokalipsy. . . IV. „Archives da Sciences Sociales des Religions”. W tak szerokim rozumieniu oba te terminy obejmują w istocie każdą perspektywę zakończenia dziejów ludzkości i ustanowienia nowej cywilizacji. . V. . w: PL. 106 Tertulian. ks. Ted Daniels. . I pochwycił smoka. Adversus haereses.

XX. t. 112 A. aż do czasu. . Ludwika Marii Grignion de Montfort. Gabalda et C. III. nr .”110 Dekret Świętego Oficjum z . ks. kiedy przyjdzie „w okresie zagrożenia przez sąd ostateczny ostatnie już prześladowanie. . historię zdarzeń przyszłych. s. Condamnation du millénarisme mitigé. obejmujących nieustanny konflikt pomiędzy Jezusem Chrystusem a odwiecznym Jego przeciwnikiem.108 podobnie czyni św. Allo OP. którą każdy chrześcijanin odbierać winien jako natchnione. O Państwie Bożym. nie można nauczać. by na niej panować przed sądem ostatecznym. (…) nie można nauczać nie powodując zagrożenia (tuto doceri non posset). .113 108 109 Św. Augustyn. w: EC. rozumianego jako system. Saint Jean.K K M Św. jak i Plinia Corrêi de Oliveira. s. Denz-H. .111 Każdy katolik w minimalnym choćby zakresie obeznany z historią doktryny Kościoła z łatwością zrozumie. . rozdz. . iż millenaryzmu. „Nouvelle Revue Théologique”. s. t. całe państwo Chrystusowe cierpieć będzie od całego państwa diabelskiego”. Gilleman SJ. 111 AAS. o ile rozumie się przez to teologiczne rozważanie Księgi Apokalipsy. profetyczne zamknięcie Nowego Testamentu. . zupełnie odmienną od orędzia fatimskiego i tezy zarówno św. 110 E. G. Romeo. Paris . wedle którego Chrystus powróci w widzialnej postaci na ziemię. bez popadnięcia w nieroztropność w kwestii wiary. I. ad . art .109 „Choć chiliazmu nie zakwalifikowano jako herezji – stwierdza ojciec Allo – w powszechnym odczuciu teologów wszystkich szkół jest on doktryną błędną. . maj-czerwiec . wyd. by panować na ziemi przed Sądem Powszechnym. Augustyn. czy też nie. nawet złagodzonego bądź też duchowego. „Dekret stwierdza zatem. w łączności z teraźniejszością. . L’apocalypse. kol.lipca roku potwierdza. O Państwie Bożym. które dotknie Kościół święty na całym świecie. . Innymi słowy. wedle którego „Chrystus Pan przyjdzie w widzialnej postaci. Św. t. . 113 Św. Można jednak w sposób uprawniony mówić o katolickiej apokaliptyce. B. q.” Zob. czy to poprzedzającym zmartwychwstanie większości sprawiedliwych. t. iż millenaryzm stanowi precyzyjnie sformułowaną doktrynę. Apocalisse. Tomasz z Akwinu. Suma teologiczna. . Tomasz w Sumie teologicznej. poprzedzonym lub nie przez zmartwychwstanie pewnej liczby sprawiedliwych.. iż millenaryzmu (lub chiliazmu). J. Augustyn przyznając się do uprzedniej fascynacji millenaryzmem zdecydowanie odrzuca ów system w Państwie Bożym. . nawet w wersji złagodzonej. . s. która pociągała niektórych wczesnych Ojców z powodu określonych uwarunkowań pierwszych wieków chrześcijaństwa.112 Opisuje ona.

Lecz z powodu wybranych. jest jej wyjaśnieniem i przyczyną sprawczą.”115 Antychryst – w przekonaniu ks. Fratelli Melita. przeł. XI. ale katastrofą. . wyraża błagalne oczekiwanie Jego przyjścia. 117 J. . IX. początkiem i końcem. O trudnościach wiary dzisiaj. .119 „W rzeczy samej – komentuje kardynał Billot – wystarczy po prostu otworzyć Ewangelię. Parousie. Solovèv. 114 115 . kol. 116 A. „Od dawna w zachodnim myśleniu o historii – zauważa współczesny filozof katolicki – końca czasów nie można w żaden sposób scharakteryzować poprzez zwycięstwo rozumu czy sprawiedliwości (…). t. S. w: PL. by uznać. la venuta e il regno del vicario di Satana. Josef Pieper. Anticristo. Romeo. zalecając chrześcijanom „pozostawać zawsze w gotowości”.K XX „Będzie bowiem wówczas wielki ucisk. . Światowe państwo Antychrysta będzie państwem skrajnie totalitarnym.117 czyli powtórnego przyjścia Pana „z wielką mocą i chwałą. Instytut Wydawniczy Pax. iż paruzja zaprawdę jest alfą i omegą. Liturgia Adwentu. Rozważania na temat „końca historii”. t. Piemme . jej potwierdzeniem: Mt . też A. podobnie jak liturgia Wielkiej Nocy. . Casale Monferrato. Kononowicz. kol. 118 Mt .. . I. pierwszym i ostatnim słowem nauczania Jezusa. w: EC. Chaine. jakiego nie było od początku świata aż dotąd i nigdy nie będzie. Parusia. A enti all’Anticristo! L’ammonimento profetico di V. 119 Św.”114 Dzieje ludzkości nie zakończą się apoteozą wynikającą z procesu nieodwracalnego rozwoju. ów czas zostanie skrócony. który u końca czasów „zwiedzie wielu chrześcijan szatańskimi sztuczkami i przebiegłością” zanim zostanie zniszczony przez Chrystusa w paruzji. w: DTC. O sztuce niepopadania w zwątpienie. s. nikt by nie ocalał. który z kolei jest do niej kluczem i rozwiązaniem. In adventu Domini sermones VII.116 Życie chrześcijanina jest w tym wymiarze „inwokacją” i „oczekiwaniem” opisanej w Apokalipsie paruzji. w: EC. t. . Wedle Piepera u kresu historii rysuje się wizja „utrzymywania pseudoporządku poprzez przemoc”. kol. kard. kol.. Milano . lecz raczej przez coś (…) co najtrafniej można by nazwać panowaniem Antychrysta. Zob. powszechną tyranią zła. L’ anticristo. . Antonina Romea – „to główny wróg Chrystusa”. . . Najnowsze ujęcie przedmiotu: zob. P. Giaccomo Biffi. Gdyby ów czas nie został skrócony. Romeo. Warszawa . Bernard de Clairvaux.”118 kiedy to – pokonawszy Antychrysta i ustanowiwszy niebiańskie Jeruzalem – ziści On swe Mesjańskie Królestwo. . T. w: Idem. A. t. Arrighini.. Waszczenko.

liczne studia poświęcone kalabryjskiemu opatowi autorstwa Msgr Giovanni di Napoli: La teologia trinitaria di Gioacchino da Fiore. La postérité spirituelle de Joachim de Fiore. iż wiek XIV był świadkiem narodzin apokaliptyki stanowiącej antytezę chrześcijańskiej teologii dziejów. West i Sandra Zimdars-Swartz. . W opinii niektórych uczonych Joachim miał zapoczątkować proces „immanentyzacji” eschatologii chrześcijańskiej.121 Stworzył on teologię dziejów. wieczności Chrystusowej Ewangelii i zbawczej misji Kościoła w „trzeciej erze”. iż paruzja jest wydarzeniem najwyższej wagi. Biblioteka Aletheia. Rusconi. Clarendon Press. Delno C. Il Mito del mondo nuovo. Milano . Saggio sui movimenti rivoluzionari del nostro tempo. i to w większości. materiały z Międzynarodowego Kongresu Studiów Joachimiańskich.122 lecz zaprzeczenie (o ile w ogóle miało ono miejsce) Boskiej jedności Osób. Warszawa . dziejami zdrady jego myśli”. nr . Beauchesne. bez którego wszystko upada i przepada. wydarzeniem. Idem. Oxford . iż „dzieje duchowego dziedzictwa Joachima są również. Joachim of Fiore and the Myth of Eternal Evangel in the Nineteen Century. . Ojciec de Lubac. Jednak to nie trynitarny podział historii i oczekiwanie „nowej ery” stanowią o heterodoksji nauczania zarówno jego. Henri de Lubac SJ.września . 120 121 . też Marjorie Reeves. nie ma nic wspólnego ani ze starożytnym millenaryzmem. który w efekcie stymulował nowoczesną utopię samoodkupienia człowieka. Oxford . Bloomington . The Figure of Joachim of Fiore. Joachim of Fiore: a Study in Perception and History. erę Syna wypełnioną przez Chrystusa oraz trzecią erę – Ducha Świętego. której filozoficzne i literackie ścieżki wiodą aż do naszych czasów. Benedykta.. Śpiewak. Giovanni in Fiore . t. s. Paris . Zob. Eric Voegelin. S. 123 Zob. też Marjorie Reeves-Warwick Gould. nr . jak i joachimizmu jest bardzo obfita. Paris . „Divinitas”. Zob. Dessain et Tobra. . Clarendon Press. ani też z jego nowoczesną wersją. Idem. w której wychodząc od modelu trynitarnego wyróżnia erę Ojca rozpoczętą wraz z Adamem. Genoa . której początków – wedle niektórych uczonych – szukać należy w myśli Joachima z Fiore lub jej wypaczeniach. s. I. tłumaczenie włoskie. w: Storia e messagio in Gioacchino da Fiore. przeł.”120 Katolicka apokaliptyka. Idem. Teologia e storia in Gioacchino. Wiele już powiedziano na temat – do dziś owianej tajemnicą – postaci opata z Kalabrii. ku któremu wszystko się zwraca. L’ecclesiologia di Gioacchino da Fiore. . Gioacchino da Fiore nella storia del pensiero occidentale. Bernard McGinn. 122 Należy koniecznie uczynić rozróżnienie między opatem z Kalabrii a jego „potomnością”. La Parousie. Centro di Studi Gioachimiti.123 Pewne jest to. Beatrice Hirsch-Reich. wrzesień-grudzień . Zob. Nowa nauka polityki. tłumaczenie włoskie. ogłoszoną przez św. np. Bibliografia dotycząca zarówno Joachima di Fiore ( ). Louis Billot SJ. śledzący dzieje joachimizmu na przestrzeni stuleci stwierdza. Marie i. „Doctor Communis”. wciąż głoszona przez Kościół. Indiana University Press. L’abate calabrese. październik .K K M słowem. P. s. jak i jego „potomności”. Nowoczesny Kard.

zakładając samoodkupienie ludzkości w historii i poprzez historię. Gallimard. proponując ziemską rewolucję skierowaną ku ustanowieniu Królestwa Bożego w porządku czysto ziemskim. s. William B. Eric Russel Chamberlin. Armando.124 jak i protestancka idea Reformacji. Walter Nigg. s. L’utopia. Artemis. Paris . Clarke Garre . Millenarismo e rivoluzione francese. Saturday Review Press. zrodzonej zwłaszcza w środowiskach siedemnastowiecznych sekt angielskich. 124 . Stanford . Utopie et li érature. .128 Trudno o wyraźniejszy kontrast: chrześcijańska eschatologia pragnie uświęcać społeczeństwo i historię przez skierowanie ich ku Bogu. często identyfikowanego z Antychrystem. . Paul Christianson. Brill. Torino . który z góry odrzuca grzech pierworodny i misję Kościoła. New York . Note e ricerche sugli „Illuminati” e il misticismo rivoluzionario ( ). Faber & Faber. London . Catherine Firth. Vrin. marksistowski mit społeczeństwa bezklasowego. Bernard S. Chodzi tu nie tyle o millenaryzm.. Toronto . La leggenda dei secoli d’oro nella le eratura italiana. Roma . Zürich . Das ewige Reich.K XX millenaryzm rozwinął się na lewym skrzydle rewolucji protestanckiej (Tomasz Müntzer i anabaptyści). The Myth of the Golden Age in the Renaissance. włoskie. E. Milano . D. Laterza. Totowa . Bowman and Li lefield. Massimo Baldini. 126 Zob. J. zob. Leiden . Molnar. Menozzi. też Alexander Cioranescu. Figli dell’Apocalisse. którą charakteryzuje koniec Kościoła katolickiego i papiestwa. 128 Na temat nowoczesnej utopii zob. E. Storia e Le eratura. . Anti-Christ and the Millenium. ile raczej o mesjanizm typowy dla sekt wyrosłych ze środowisk anglosaskich i niemieckich.125 wyrażają eschatologiczne oczekiwanie nowej ery. Einaudi. przenikający początki nowoczesnej filozofii i skutkujący rewolucją francuską. L’avenir du passé. Roma . Bari . Reformers in Babylon: English Apocalyptic Visions from the Reformation to the Eve of the Civil War. Harry Levin. London . Utopia. Capp. The Apocalyptic Tradition in Reformation Britain . Gilson. Robin Bruce Barnes. 125 Na temat protestanckiej apokaliptyki. Renzo De Felice.126 Dziewiętnastowieczny mit postępu. Rizzoli. Romolo Gobbi. 127 Zob. Fi h Monarchy Men: a Study in Seventeenth Century English Millenialism. Ball. New York . Oxford Univerity Press. The perennial heresy. narodowosocjalistyczne społeczeństwo Trzeciej Rzeszy i ekologiczne społeczeństwo Zielonych127 stanowią pochodne świeckiego mesjanizmu. Les métamorphoses de la cité de Dieu. świecki mesjanizm zaś pragnie ubóstwić człowieka Zob. University of Toronto Press. Zarówno humanistyczna idea Odrodzenia. T. John Hopkins University Press. A Great Expectation: Eschatological Thought in English Protestantism. „Critica Storica”. Respectable Folly Millenarians and the French Revolution in France and England. tłum. Zob. . Bronisław Baczko. Gustavo Costa. Paris . Stanford University Press. La storia delle utopie. na temat tej pracy zob.. Propecy and Gnosis: Apocalypticism in the Wake of the Lutheran Reformation. t.

w: Storia e messagio in Gioacchino da Fiore. Pawła. który poprzedzi nie tylko paruzję. Bonawentura. oczywista i namacalna – jak na przykład miało to 129 Zob. Wizje przyszłości u papieży i świętych Początki idei historycznej epoki triumfu Kościoła i cywilizacji chrześcijańskiej sięgają na długo przed św. też Richard Bauckham. Nawet jeśli weźmiemy tu pod uwagę enigmatyczny fragment Księgi Apokalipsy w odniesieniu do społecznego panowania Jezusa Chrystusa i Maryi. Maksymilan Kolbe. Widzialna obecność Jezusa Chrystusa czyniłaby misję Kościoła bezużyteczną. św.129 Idea epoki dziejowej. „Chociaż ziemska rzeczywistość Królestwa Chrystusowego jest konkretna. . Reginald Grégoire. Nie ma więc nic wspólnego z millenaryzmem. s. Ludwikiem Marią Grignion de Montfort i Pliniem Corrêą de Oliveira do czasów takich świętych jak św.. ). Ta perspektywa triumfu Kościoła nie ma absolutnie nic wspólnego z żadną formą potępionego przez Kościół millenaryzmu. . bez zakładania istnienia jakiegoś rodzaju „widzialnego Królestwa Chrystusa” na ziemi. Absolut przestaje mieć jakiekolwiek znaczenie. s. Rapporti tra apocali ica medievale e messianismi laici odierni. W dwudziestym zaś stuleciu jej orędownikiem był też inny wielki apostoł Maryjny. oczekiwanego z nadzieją przez Plinia Corrêę de Oliveira. ale też rzeczywiste panowanie Antychrysta. . iż Królestwo Maryi będzie epoką. w której Kościół – Mistyczne Ciało Chrystusa cieszyć się będzie nieznanymi dotąd w dziejach wpływami i rolą. . W istocie chodzi tu o historyczny okres. t. . Naturalizm ów znajduje swój wyraz nie tylko w marksistowskim czy nazistowskim ateizmie politycznym.130 nie ma nic wspólnego z millenaryzmem. hasło Chiliasmus IV. Świecki mesjanizm – zauważa ojciec Grégoire – „stwarza uczucie satysfakcji. podziwu dla człowieka zdolnego do kreowania własnego szczęścia w obrębie samego tylko jego człowieczeństwa.K K M i struktury społeczne w celu osiągnięcia „Królestwa Bożego” na ziemi w absolutnej jego doskonałości. ale również w „teologii wyzwolenia” poszukującej czysto historycznej realizacji Królestwa Bożego. tymczasem teza Plinia Corrêi de Oliveira zakłada. Na temat postśredniowiecznego millenaryzmu zob. jak i wielkich papieży dwudziestego wieku: Instaurare omnia in Christo. nie wyklucza ono obecności grzechu pierworodnego i działania szatana. . s. w której katolicyzm osiąga swą pełnię przez wprowadzenie w życie pełnej nadziei dewizy zarówno św. w: TRE. Oto apogeum naturalizmu” (ibidem.

„Folha de S. Dempf. „Catolicismo” nr . 130 131 . (…) Nie chodzi tu o niekończący się pokój w wieczności Boga. La théologie de l’histoire de saint Bonaventure. tłum. Doutor para o Reino de Maria. Bonawentury silne wpływy Joachima z Fiore (La théologie de l’histoire de saint Bonaventure. że królestwo to stanowi jedynie przygotowanie i wprowadzenie. São Bonaventura. (…) Zatem wyobrażanie sobie świata bez zmagania i wrogości. P. Alois Dempf widzi w nich „największy i ostatni w średniowieczu przejaw filozofii dziejów”. Madrid .133 który reprezentuje Collationes in Hexameron św. pomiędzy Wielkanocą a Dniem Pięćdziesiątnicy roku . iż trudno uwierzyć.. które dziś wydaje się nam tak oczywiście chrześcijańskie. a „szczytowym momentem w dziejach myśli chrześcijańskiej”. Paulo”. o której Doktor Seraficki mówi w Hexameronie. powstałym podczas kryzysu w Cesarstwie Rzymskim. kardynał Ratzinger. Ratzinger. to jak wyobrażanie sobie świata bez Jezusa Chrystusa. sierpień . Jeden z nich. mianowicie: „wychodząc od przeszłości Kościoła zrozumiałą uczynić jego teraźniejszość i przyszłość”. s. V. 135 J. że ten świat jest miejscem wygnania. Bonawentura próbuje czegoś.134 W swym dziele św. odnosi się do doczesnego triumfu Kościoła w świecie i w historii. Bonawenturę postrzega jako „prekursora nowego pojmowania historii. W swej pełni Królestwo Boże zaistnieje w niebie: Królestwo moje nie jest z tego świata (J . Bonawentury. BAC. 132 P. Augustyna. .K XX miejsce w trzynastym wieku – nie wolno zapominać. św. Zob. s. seu Illuminationes Ecclesiae. Collationes in Hexaemeron. A cruzada do século XX. t. 133 J. Ratzinger. . Collegium S. który nastanie po końcu świata. Konferencje te zostały wygłoszone przed szeroką publicznością zakonną w Paryżu. Corrêa de Oliveira. Bonaventurae ). ). że kiedyś było inaczej” (ibidem. ). A. s. . . s. s. A utopia e a mensagem. Augustynowi w Państwie Bożym. 134 Św.”131 „Kościół uczy. hiszpańskie: Hexameron.136 „Teologia historii św. .135 Chwała siódmej epoki. Sacrum Imperium. 136 Ibidem. też Miguel Beccar Varela. lecz o taki Ef . a nie ogrodem rozkoszy. Zob. s. Bonaventurae opera omnia (Quaracchi. w: S..). Bonawentura. Bonawentury znajduje swój punkt kulminacyjny w nadziei na dziejową epokę szabatowego spokoju ofiarowanego przez Boga. przeprowadził paralelę między Państwem Bożym św. . La théologie de l’histoire de saint Bonaventure. co udało się św. . Kardynał Ratzinger zaś dostrzega u św. Corrêa de Oliveira. s. jak i współczesnych. padołem łez i polem bitwy.”132 Oczekiwanie przedstawionej powyżej błogosławionej epoki stawia brazylijskiego myśliciela w towarzystwie licznych świętych oraz teologów – zarówno dawnych. VII .

Postulat Generalny.. Gribaudi. uszczerbku dozna chwała Boża.. „Nadchodzi wielka epoka – głosi bł. De Agostini-Altaya.. Społeczeństwo odnowione w Chrystusie objawi się młodszym i bardziej jaśniejącym. 139 Bł. Philosophia socialis. Dokumenty Międzynarodowego Kongresu w Rzymie ( . młodości i nadprzyrodzonej siły podniesie się w świecie i stanie na czele rodzącego się stulecia. s. Roma .C. z przedmową Jego Eminencji kardynała Giuseppe Siri. odnowione i prowadzone przez Kościół. Warszawa . cit. 137 138 . by je prowadzić ku uczciwości. Zob..K K M pokój. Giorgio Papasogli. s.. Ludwik Orione – będziemy mieli novos coelos et novam terram. Paris-Fribourg . Lo spirito di don Orione. ale też do uświęcenia społeczności. Libreria Emiliana Editrice. s. O polskim świętym por. miłości. Bonawentury doskonale dają się pojąć w świetle myśli św. F. s. Ludwik Orione. człowiek jest z natury stworzeniem społecznym. Katolicyzm pełen Boskiej prawdy. Venezia . Saint Paul. tom. II. Postulazione. w: Idem. Rycerstwo Niepokalanej. Ludwika Orione ( ). Pancheri. w: Gli Scri i di Massimiliano Kolbe. Św. J. ukaże się na nowo ożywione. Padre Massimiliano Kolbe. jak mogła i powinna wyglądać rzeczywistość zgodna z Jego planem. lipiec-wrzesień . stanowiąca ostateczny cel stworzenia. . . Dzieła wybrane. „La difesa della Chiesa so o il vessillo dell’Immacolata: la fondazione della Milizia dell’Immacolata e i suoi primi sviluppi”. Teorię św. w: Le ere. s.października ). wierze. Carlo Sterpi. La mariologia di S. C. op. który Bóg ustanowi na ziemi – skąpanej w morzu krwi i łez – jak gdyby w pragnieniu pokazania w ostatniej chwili.. Jeżeli w istocie. Maksymilian Kolbe OFMConv ( ).”139 „Żyjemy w epoce – pisze z kolei św. przeł. t. O władzy (De regno). Ed. Rome . Torino . Le secret de Maximilien Kolbe.138 to. III. Massimiliano Kolbe. Vita di don Orione. rozszerz.S. Antonio Ricciardi OFMConv. rzecz jasna. wyd. Maksymilian Maria Kolbe – która mogłaby być nazwaną początkiem epoki Niepokalanej. został on powołany nie tylko do osobistego uświęcenia. Florencja . Roma . założyciela „Piccola opera” Boskiej Opatrzności. Tomasz z Akwinu. Josephus Goenaga SJ. Ratzinger.”140 J. jak naucza Doktor Anielski. Edizioni Ci à di Vita. zob. Maria Winowska.. Tomasza. Miscellanea Fracescana. S. . . Na temat bł.I. Salij OP. 140 Św.”137 Stwierdzenia kardynała Ratzingera na temat teologii dziejów św. . Roma . Tomasza podjął Leon XIII w encyklice Libertas i Pius XI w Quadragesimo anno. szczęściu i zbawieniu. Na takich właśnie fundamentach teologiczno-filozoficznych zbudowana jest eschatologiczna wizja wielu świętych dwudziestego stulecia. jeżeli więc historia ludzkości nie osiągnie tego szczytu społecznej doskonałości. .I. List z lipca r.

tj..”141 „Znikną wtedy walki klas.. t. do szczęścia. w geście tym zawarł „nadzieję. w niebie.Pod Jej sztandarem zostanie stoczona wielka bitwa i zatkniemy Jej flagi na twierdzy księcia ciemności. Maksymilian Kolbe OFMConv. Ku wiekowi niezmierzonego triumfu Teologia dziejów Plinia Corrêi de Oliveira mieści się wobec tego w sferze jak najbardziej ortodoksyjnej doktryny Kościoła.145 a w jednym ze swych ostatnich wystąpień potwierdził „pewność. zapoczątkowaną spektakularnym zwycięstwem Maryi nad Rewolucją”. . . gdzie Ona będzie panować. tom. w: Gli Scriti. Wypływa z głębokich rozważań teologicznych i jeszcze głębszej pobożności Maryjnej prowadzącej do gorącego pragnienia. „Królowa Polski” w: „Rycerz Niepokalanej”. Orędzie radiowe z września r. łaski nawrócenia i uświęcenia oraz szczęście się pojawią. ponieważ tam.. Przez Królestwo owo rozumieć należy „dziejową epokę wiary i cnoty. Prawdziwy pokój i szczęście przyjdą do rodzin. . encyklika Ad Caeli Reginam. s.”143 Sam Pius XII ustanawiając święto Najświętszej Maryi Panny Królowej i nakazując. ze szczególnym naciskiem położonym na duchowość monfortiańską. t. s. A Niepokalana będzie Królową całego świata i każdej duszy z osobna. którego wzywał Ludwik de Montfort. 143 Św. z okazji Kongresu Maryjnego w Lourdes. XVI. w: DR. 144 Pius XII. 142 Św. Maksymilian Kolbe OFMConv.144 Oznajmił też. miast. by co roku owego dnia odnawiać poświęcenie ludzkości Niepokalanemu Sercu Maryi. kiedy to się wydarzy. nr . a ludzkość zbliży się o ile to jest na tym świecie możliwe. ziemia stanie się rajem. w: Gli Scri i. przedsmaku tego.K XX „. 141 Św. Maksymilian Kolbe OFMConv. a zarazem proroczego przeczucia Królestwa Maryi. 145 Pius XII. Rok IV. .”142 „Rzeczywiście. w: DR. s.. s. Kalendarz do „Rycerza Niepokalnej” na rok . s. . III. List do o. Przemówienie z listopada r. że wzywanie Królestwa Maryi (…) jest głosem chrześcijańskiej wiary i nadziei”. iż rozpocznie się nowa era radująca się Chrystusowym pokojem i triumfem religii”. tom I. a Najświętsza Panienka sama przepowiedziała w Fatimie. do szczęścia bez granic w Bogu. XX. iż odbudowa Królestwa Chrystusowego przez Maryję nie może się nie powieść. maj .”146 . wiosek i narodów całej ludzkiej społeczności. 146 Pius XII. do czego naturalnie już każdy z nas dąży. Floriana Koziury z maja . jak to przepowiedziała błogosławiona Katarzyna Laboure.

iż historia podąża w kierunku przepowiedzianym przez Ludwika de Montfort”. Fatima in una visione d’insieme. tym razem jednak na skalę większą niż kiedykolwiek wcześniej. Vogels). Approche historico-théologique. s. przedmowa do A. Pisma Świętego oraz osobistego charyzmatu teologiczno-profetycznego postrzega on obecne czasy jako «królestwo Ducha. „Montfort jawi się jako człowiek otwarty na szerokie horyzonty historii zbawienia i zwrócony ku przyszłości. które sama do tego celu wybierze”. ku którym zmierzamy. A. ruiny świata chrześcijańskiego. pierwszego wieku trzeciego tysiąclecia. . . P. . nade wszystko. . Przedmowa do argentyńskiego wydania Rewolucji i Kontrrewolucji. t. s. Ojca i Syna». Na podstawie (…) prywatnych objawień. . Le Saint-Esprit et Marie dans les derniers temps selon Grignion de Montfort. «wyrok historii» (W. wydanie monograficzne poświęcone tematowi „Marie et la fin des temps”. Corrêa de Oliveira. de Fiores SMM. jesteśmy zmuszeni stwierdzić.”148 Postać Plinia Corrêi de Oliveira – myśliciela i człowieka czynu – znakomicie opisują słowa użyte przez współczesnego mariologa w odniesieniu do św. którymi Plinio Corrêa de Oliveira w jednym ze swych najsłynniejszych artykułów streścił własną wizję przyszłości. jawiły mu się jako rozświetlone i przemienione. «W końcu moje Niepokalane Serce zatriumfuje». III. i – jako pierwszy w tradycji katolickiej – umieszcza nabożeństwo Maryjne w perspektywie powtórnego przyjścia Jezusa Chrystusa” (ibidem. jaśnieje święty blask jutrzenki Królestwa Maryi. Borelli Machado. 148 P. (s. Corrêa de Oliveira. kiedy „szatan zostanie precz odrzucony i powróci do piekielnych czeluści.K K M epokę. którym poświęcił całe swe życie. śmierć i grzech na nowo gotują się do zniszczenia świata.149 U schyłku dwudziestego stulecia słowa. ). królewska obietnica. jak również ufność w Jej triumf. „Za wielce prawdopodobnym smutkiem i karą. przesyconego jednakowoż nadprzyrodzoną nadzieją: „Wojna. s. 147 s. „Etudes Mariales”. Ludwika Grignion de Montfort: „Skoro najpewniejszym kryterium weryfikacji proroka jest «urzeczywistnienie proroctwa» czyli. a Matka Boża królować będzie rodzajowi ludzkiemu w instytucjach. innymi słowy. upragniona i. 149 S. To wielka perspektywa wszechświatowego zwycięstwa królewskiego i matczynego Serca Najświętszej Dziewicy. Le apparizioni e il messagio di Fatima. rozświetlają dziejowy przełom trzeciego milenium światłem dramatyzmu.). To uspokajająca.147 Do ostatnich chwil życia Doktor Plinio pragnął zaszczepiać w swych uczniach żarliwą miłość do Maryi. U progu dwudziestego pierwszego wieku.

w tak poważnym stopniu dotknie spraw Kościoła. wiekiem niezmierzonego triumfu. Jak? Kiedy? Przyszłość należy do Boga. nr . Następna wojna. czystości. Dostrzegamy wiele powodów do smutku i niepokoju. posłuszeństwa i poświęcenia. że prawdziwemu katolikowi trudno będzie nie postrzegać jej głównie w aspekcie religijnym. Europa – już wówczas wstrząsana niepokojami poprzedzającymi pseudoreformę – zmierzała ku tragicznemu wiekowi wojen wyrastających z podłoża religijnego.K XX W roku . W ogniu walki możliwe. będzie z pewnością nieporównanie większe niż wszelkie szkody poczynione w ubiegłych wiekach. . iż nie tylko – co jest oczywiste. za sprawą niezrównanego talentu Dürera. choć nie będzie wyraźnie i bezpośrednio konfliktem religijnym. da morte e do peccado. Lecz pozostaje absolutna pewność.”150 150 P. ale za naszych dni odniesie triumf większy niż pod Lepanto. iż Duch Święty nieustannie tchnie w Kościół cudowną i nieujarzmioną duchową energię wiary. Corrêa de Oliveira. luty . które rozpętał protestantyzm. Kto zwycięży? Czy Kościół? Kłębiące się przed nami chmury nie wyglądają różowo. Dwudzieste stulecie będzie nie tylko wiekiem wielkiej walki. O século da guerra. a nawet prawdopodobne są liczne przypadki dezercji. „Catolicismo”. które we właściwym momencie znowu okryją chwałą imię chrześcijan. jakiego dokona. bo przez Boga obiecane – Kościół nie zginie. nawet spoglądając na niektórych naszych braci w wierze. politycznego i społecznego. przybrały one postać rycerza w pełnej zbroi. A spustoszenie. wyruszającego na wojnę w towarzystwie śmierci i grzechu wyobrażonego w figurze jednorożca. lecz nade wszystko. Ale ożywiają nas one niezmożoną pewnością.

Ale ta walka napełnia anioły w Niebie podziwem i przynosi błogosławieństwo Boże. błoto obojętności lub niezrozumienia. Teresy – to nieustanne zmaganie. Ta walka prowadzi poprzez noc anonimowości. którym podporządkowałem całe swoje życie. poprzez burze rozpętane przez połączone moce świata. „Życie Kościoła. Sceptycy będą się uśmiechać. to jest mieć prostą wiarę. jak również życie duchowe każdego wiernego katolika –pisał Plinio Corrêa de Oliveira w odniesieniu do św. która nie sprawdza i nie 1 P. Corrêa de Oliveira. Jest to walka prozaiczna. którą św. Ludwik Maria Grignion de Montfort zanosi do Matki Bożej w zakończeniu Sekretu Maryi: „A co do mego ziemskiego bytowania. A verdadeira gloria só nasce da dor. a Kościołowi daje niekiedy dni wspaniałej.Zakończenie „Jestem przekonany. jednakże prawdziwa chwała Kościoła i jego wiernych pochodzi z cierpienia i walki. pozbawiona piękna i poezji. oraz że wskazują one drogę. . „Catolicismo”. którzy posiadają wiarę. pozostają dziś tak samo aktualne jak zawsze. Bóg niekiedy daje duszom chwile wewnętrznej i zewnętrznej cudownej pociechy. widzialnej i oczywistej wielkości. w dzień poświęcony – według starego kalendarza liturgicznego – świętej. Teresie z Lisieux. ciała i szatana. ale uśmiechy sceptyków nigdy nie były w stanie powstrzymać zwycięskiego marszu tych. czerwiec .”1 Powyższe słowa znakomicie korespondują z prośbą. do której żywił szczególne nabożeństwo: św. którą w nadchodzących stuleciach podąży świat. iż zasady. nr . pragnę jedynie mieć udział w Twoim.” Plinio Corrêa de Oliveira zmarł w wieku bez mała osiemdziesięciu siedmiu lat w São Paulo października roku.

Sekret Maryi. X . P. jako najbardziej bezużyteczny z niewolników Twoich. Dlatego największą waleczność przejawia katolik w obronie Kościoła – swej Świętej Matki. socjalistyczną i komunistyczną utopię egalitaryzmu.4 Plinio Corrêa de Oliveira był krzyżowcem dwudziestego stulecia: twardo stawiał czoła niszczycielskiemu marszowi antychrześcijańskiej Rewolucji.3 czyniąc w ten sposób samego siebie paradygmatem i znakiem sprzeciwu swoich czasów. „O Legionário”. jak również nieprzejednanej nienawiści wobec atakującej ją Rewolucji. tym zawziętszy będzie bój. conforta me. „Chrześcijańska waleczność – pisał – oznaczać może jedynie uprawnioną obronę. podeptaną. Chrześcijanina skłania do walki jedynie zniewaga spotykająca to. co dzień być gotowym na śmierć bez drżenia. pragnę cierpieć radośnie nie licząc na ludzką pociechę. W żaden inny sposób waleczność uprawniona być nie może. Jego życie – jak napisał kardynał Bernardino Echeverría Ruiz – „pozwola nam pojąć. że im bardziej w jakiejś epoce nasila się zło. Corrêa de Oliveira. Nie ulega jednak wątpliwości. styczeń-luty . Plinio Corrêa de Oliveira: distinguished apostle. zwalczając jednocześnie pseudomistycyzm nazizmu.”2 Życie duchowe Plinia Corrêi de Oliveira nie stanowi głównego tematu niniejszego studium. Im większa miłość. w imię której walczy. tym bardziej wyjątkowe postaci Opatrzność powołuje do stawienia mu czoła. gdy widzi ją poniżoną. 2 3 . ardent and intrepid polemist. wokół której skupiały się jego ideały i działania. Zob. Jej zamysł zwalczania kryzysów przejawia się w powoływaniu płomiennych dusz”. odrzuconą. Passio Christi.”5 Św. 4 Bernardino Echeverría Ruiz OFM. „Crusade”.K XX próbuje. Z tejże miłości i z tej nienawiści uczynił on oś. . nr . Ludwik Maria Grignon de Montfort. Rewolucja i Kontrrewolucja. 5 P. s. nr . Corrêa de Oliveira. szlachetnie i bezinteresownie aż do śmierci pracować dla Ciebie. co umiłował. jak również katolicki progresywizm usiłujący zniszczyć Kościół od wewnątrz. hedonistyczny amerykański styl życia. skoncentrowanego przede wszystkim na prezentacji publicznego aspektu jego myśli i pracy. iż tylko poprzez głębię życia wewnętrznego Doktora Plinio możemy zrozumieć tajemnicę jego bezgranicznego umiłowania cywilizacji chrześcijańskiej.

10 Tm . wypowiedź Plinia Corrêi de Oliveira opublikowaną w biuletynie „Madre del Buon Consiglio”. The American Society for the Defense of Tradition. Pleasantville (NY) . jedna całkowicie rozkwita w drugiej. With a Foreword by Plinio Corrêa de Oliveira. który października roku pod wzniesionymi wysoko sztandarami TFP i z wielką powagą towarzyszył Plinio J. tak często stosowane do wielkich obrońców wiary. od której w roku . wiarę ustrzegłem”.. I. ad . Pawła. 9 Zob. Na koniec niniejszego studium mogę stwierdzić z niezmąconą pewnością – jako historyk i katolik – iż słowa św. Dona Lucilia. .Z W okresie walk i trudności drugą – obok męstwa – cnotą. otrzymał wielką wewnętrzną łaskę: nadprzyrodzoną pewność. była nadzieja. Clá Dias. q. wyd. powołanie w pełni zrealizował. Tak samo nadzieja i ufność mieszczą się w tej samej cnocie. s. cytowaną jako dokument źródłowy w: J. Św. lecz również poprzez szczególnie mu drogie nabożeństwo do Matki Dobrej Rady z Genazzano. Suma teologiczna.9 Misję tę wypełnił. lecz w stopniu natężenia. Family and Property. Tomasza określona mianem: „spes roborata”. Clá Dias. Żywił on bowiem przekonanie. Western Hemisphere Cultural Society. . . (lipiec-sierpień ). . S. . II-IIae. . 6 7 . czyli „nadzieja pokrzepiona głębokim przekonaniem”. przez św.6 Najpełniejszą zaś syntezę tych dwu cnót chrześcijańskich stanowi ufność.10 Orszak żałobny. Ufność tę pokrzepiał nie tylko u zdroju fatimskiego. Sunbury (PA) . iż nie umrze przed wypełnieniem misji powierzonej mu przez Boską Opatrzność. s. S. komu daje wiarę.”8 Ufnością w ostateczne zwycięstwo katolickiej Kontrrewolucji oraz królowanie Niepokalanego Serca Maryi Plinio Corrêa de Oliveira natchnął swych licznych uczniów rozsianych po całym świecie. również spoza szeregów TFP.7 Różnica pomiędzy nadzieją a ufnością – komentuje z kolei ojciec Thomas de Saint-Laurent – leży nie w ich naturze.. . To natchnione dzieło Plinio Corrêa de Oliveira szczególnie kochał i propagował. w chwili poważnej choroby i bolesnej próby duchowej. 8 Raymond de Thomas de Saint Laurent. „Słaby promyk jutrzenki i oślepiający blask południa są częściami tego samego dnia. bieg ukończyłem. art. s. iż – jak czytamy w liście do matki z roku – „Bóg od tego. Tomasz z Akwinu. The Book of Confidence. którą Plinio Corrêa de Oliveira praktykował nade wszystko. do niewielu postaci w dziejach Kościoła pasują równie dobrze jak do Plinia Corrêi de Oliveira: „Bonum certamen certavi” – „W dobrych zawodach wystąpiłem. The Mother of Good Counsel of Genazzano. żąda nadziei”. t.

że pozostawały i pozostają w zgodzie z Kościołem Świętym. Autoportret filozoficzny. brazylijski myśliciel pozostał niezachwiany w swych zasadach. Przez całe życie kochałem wszystkie osoby. iż żyłem i pragnę umrzeć w Świętej. Jemu zawsze poświęcałem. ale i nieodwracalną przyszłość dziejów człowieka. W epoce. od pierwszych dni aż – jak ufam – do samej śmierci. którą w nadchodzących stuleciach podąży świat.”11 Właśnie w tej prostej i absolutnej konsekwencji zawiera się cały heroizm i cała wielkość Plinia Corrêi de Oliveira. w której – podobnie jak rodzinne miasto Doktora Plinio – cały świat doświadczał zawrotnych zmian. Apostolskiej Wierze Rzymsko-Katolickiej. jeżeli tylko odpowie on na Bożą łaskę. kroczył ulicami São Paulo jakże innego niż to. Jego duchowe świadectwo. mojej Matki i Pani. oświadczam. nie wyłączając sfery wartości i instytucji. by podziękować Matce Bożej za przywilej życia. które doznałoby w przeciągu jednego ludzkiego życia podobnej dewastacji urbanistyczno-architektonicznej. którym podporządkowałem całe swoje życie pozostają dziś tak samo aktualne jak zawsze. ja. Konsekwentnie dochowywał wierności ideałowi cywilizacji chrześcijańskiej. Sceptycy będą się uśmiechać. wciąż poświęcam i do ostatniego tchu pragnę poświęcać całą bez reszty moją miłość. „Jestem przekonany – pisał – iż zasady. „W imię Przenajświętszej. instytucje i doktryny. na zakończenie niniejszej książki przytoczymy. Nie ma chyba na świecie miasta. w Świętym Kościele. które tutaj. oraz że wskazują one drogę.K XX Corrêi de Oliveira w ostatniej jego ziemskiej drodze. oraz Najświętszej Maryi Panny. kochałem je i kocham za to. Plinio Corrêa de Oliveira. którzy posiadają wiarę. . w której widział nie tylko przeszłość. i w takim stop11 P. w którym się urodził. ale uśmiechy sceptyków nigdy nie były w stanie powstrzymać zwycięskiego marszu tych. Nie potrafię znaleźć odpowiednich słów. przy której trwam z całej siły duszy mojej. wyjaśnia tajemnicę owej wielkości lepiej niż jakiekolwiek inne słowa. Corrêa de Oliveira. Niepodzielnej Trójcy: Ojca i Syna i Ducha Świętego. żadne też w tego rodzaju radykalnej transformacji nie odzwierciedla lepiej nihilistycznej marszruty dwudziestego wieku: od belle epoque do hałaśliwego chaosu poprzedzającego przełom tysiącleci.

Mam nadzieję. aby mu wyrazić moje przywiązanie. że spotkam ją w Niebie. dziękuję Bożej Rodzicielce za to. z ogromnym uczuciem. a po jej śmierci nie było dnia. osobom i naukom. W ten sam sposób – nie będąc w stanie znaleźć właściwych słów – składam dzięki naszej Pani za łaskę możliwości przeczytania i rozpowszechniania Traktatu o prawdziwym nabożeństwie do Najświętszej Maryi Panny św. Duchowa więź łącząca mnie z każdym z członków brazylijskiego TFP. niż mogłem to czynić za ziemskiego życia. Proszę. iż wypełniłem swą powinność zakładając i kierując mym drogim. aż do ostatniego mego tchu. ponieważ Matka Boża pokieruje wszystkim lepiej niż ja.” .Z niu. w którym nie wspominałbym jej z niewypowiedzianą tęsknotą. aby moja śmierć stała się przyczyną wielkich łask dla wszystkich. Po śmierci mam nadzieję stać blisko przy Maryi zanosząc za nich modły. Z całych mych sił czciłem ją i kochałem. by w ten sposób pomagać im skuteczniej. z głębi duszy. o ile one nie przeciwstawiały się Świętemu Kościołowi Katolickiemu. nigdy nie przeciwstawiałem się żadnym instytucjom. przez wzgląd na Jej łaskawość żywię nadzieję. by w swej niewysłowionej dobroci do końca mnie wspomagała. Pragnąłbym. Po raz kolejny. że przyszedłem na świat z Dony Lucilii. Maryja była zawsze Światłem mego życia. Podobnie. na kolanach błagam wszystkich i każdego z osobna o całkowite poświęcenie naszej Pani wszystkich dni własnego żywota. pośród świetlistego zastępu dusz szczególnie miłujących Maryję. w jakim w zgodzie z Kościołem pozostawały lub pozostają. iż niemożliwym okazuje się wspomnieć każdego z nich z osobna. aby Matka Boża błogosławiła im wszystkim i każdemu z osobna. Również jej duszę upraszam. którzy dali mi powód do skargi. Nie zostawiam żadnych wskazówek na okoliczność mej śmierci. W duchu całuję jego sztandar. Z całej duszy przebaczam tym. iż pozostanie Ona moim Światłem i Wspomożeniem. wspaniałym TFP. Jestem w pełni świadom. Cokolwiek się stanie. Ludwika Marii Grignion de Montfort oraz oddania się Jej w wieczystą niewolę. jak również z członkami innych TFP jest tak głęboka.

.

119 Antoni św. 230. 272. 99 Alberigo Giuseppe 212 Alcântara Antônio de 10 Alcântara Luiz de 10 Alcântara Machado 44 Alcântara Pedro de 10 Aldama J. 264. 86 Anchieta José de bł. 91 Assumpção Filho Luiz Nazareno de 103. 35-35 Arendt Hannah 116 Arintero Juan 88 Ariovaldo da Silva José 83 Arnal Oscar L. 65-66 Anthouard. rodzina 7 Adam (bibl. 137. 268 Allende Salvador 173-174. 37 Athayde Tristão de zob. 203 Aragon Louis 59 Arantes Aldo 165 Arcoverde de Albuquerque Cavalcanti Joaquim 15. 278 Arruda Câmara 44 Arruda Dantas 38 Arruda José Gonzaga de 48. 277 Almeida Lacerda de 44 Aloisi Masella Benede o 39. 150 Arns Paulo Evaristo 175.Indeks Ablas Filho Antônio 102 Acciaiuoli. 277. 270 Alojzy Orione bł. 258 Alvarenga Manoel 35 Alvares Cabral Pedro 5 Alvares Penteado Antônio 15. 98. 131. 282 Avila Hamilton d’ 42 . de 207 Aldea Quintin 165 Alfaro Juan 262 Alfons de Liguori św.) 279 Adão Lara Tiago 36 Adorno Giuseppe 7 Adorno. 251-253. 83-84. 88. 102 Aubert Roger 215-216. 17 Alvares Penteado Eglantina 15 Alves Correia José 270 Amaral Alvares do 7 Amerio Romano 236. 84-86. 83 Alfrink Bernhard 214 Allard Paul 263-264. 177 Arrighini A. 110. 6-7. 172 Antoni Maria Klaret św. 256 Alonso Joaquin Maria 274 Alonso Lobo Arturo 105 Alvarenga Cunha zob. 18. też Athayde 36. 38. 245 Amoroso Lima Alceu zob. 29. też Amoroso Lima 45. 86. 45 Angelozzi Gariboldi Giorgio 62. 91-92. 43. B. 45. 267. 214 Atanazy św. 206. też Azeredo Santos 84. 229 Allo E. 56. baron d’ 14 Antoine Charles 162-163. 222 Auer Johann 29 Augustyn św. rodzina 7 Adriani Maurilio 276 Adżubej Aleksiej 217 Affonseca e Silva José Gaspar de 89.

83 Bougerol Jacques Guy 136 Bouillon Godfryd de 153 Burbon Teresa Cristina 10 Burbon Maria Pia 10 Bourget Paul 3. 203. 280 Balmes Jaime 126 Balzac Honoriusz de 149 Bandera Armando 164 Barberini Giovanni 219 Barbier Emmanuel 78 Barbosa Torres Aloizio Augusto 165 Bardy Gustave 276 Barnes Robin Bruce 280 Baron P. 201. 285 Borges Jorge Luis 245 Bossuet Jacques-Bénigne 251 Bo e B. 91. 18 Barradas Homero 8 Barros Câmara Jaime de 100 Barruel Augustin 131 Bartolomei Tommaso M. 279 Benedykt XIV 130 Benedykt XV 78. 86. 281-284 Boni Luis Alberto de 13 Bonneterre Didier 82 Bonzi da Genova Umile 26 Borelli Machado Antônio Augusto 178.K Ayuso Torres Miguel 147-148 Azeredo Santos José de zob. 105 Brandão Cavalcanti Themistocles 45 . 48-49. A. 136-139. 149 Be o Frei 177 Be oni Efrem 136 Bibiano Xavier Leopoldo 10 Bier August 21-22 Biffi Giacomo 278 Billot Louis 278-279 Binzer Ina von 13 Bissen J. 259 Bassot Hubert 181 Bastenier Albert 73 Bastide Roger 5 Bauckham Richard 281 Baumstark A. 83. 272-274. 46. M. 190. 136 Blais Gérard 129 Bloch Marc 267 Boff Clodovis 177 Boff Leonardo 164. 278. Berthe Alphonse 119 Berthoud Jean Marc 126 Berto V. 127 Bourguignon Pierre 29 Boutruche Robert 267 Bracher Dietrich 15 Brandão Ascanio 36. 101-102. 180 Bona Candido 77 Bonald Henri de 190 Bonald Louis-Ambrois de 117 Bonawentura św. 282 Bello José Maria 40 Belloc Hilaire 120 Bemelmans Benoît 193 Benedykt św. 123 Benjamim César 167 XX Beozzo José Oscar 163 Beran Josef 220 Bergson Henri 80. też Alvarenga Cunha 28. 82 Baunard Louis 118 Bawarska Maria Elżbieta 110 Beauduin Lambert 82-83 Beccar Varela Miguel 137. 84. 149 Bernal Sergio 162 Bernard z Clairvaux św. 244 Baczko Bronisław 280 Baechler Jean 115 Bagge Dominique 117 Baldensperger Fernand 117 Baldini Massimo 280 Ball William B. 108. 86. 84. 258 Azevedo Fernando de 16 Azevedo Thalles de 46 Azzi Riolando 36 Bacci Antonio 223. 150. 78 Besse Jean Martial 118. 216 Bertram Adolf 53.

L. 214-215. 108-111. Helder 100. 224 Carone Edgar 111 Carvalho Pinto 166 Casaldáliga Pedro 177 Casaroli Agostino 228-229 Casel Odo 82-83 Castellano Danilo 147 Castelnau Edouard de Curières de 43 Castelo Branco Humberto 168-169 Castilho de Andrade José Carlos 48. 101. 108 Castro e Costa 29. 167-168. 220. 191 Brook Shepherd Gordon 60 Brossard Paulo 46 Broszat Martin 51 Brotero Eduardo de Barros 103 Brotero Sergio 214 Brovelli Franco 82 Brown Lyle 168 Browne Michael 215 Bruneau Thomas C. 217. 278 Chamberlain Arthur Neville 61 Chamberlin Eric Russel 280 Chaplin Charlie 27 . 215 Camargo Barros José de 15. 240 Caracciolo Carlo Andrea 8 Carbone Vincenzo 211. 162. 38 Camargo José Fernando 48. 163 Bruyne Edgar de 136-137 Bugnini Annibale 244 Bülow Bernard von 22 Burke Edmund 119 Burnichon Joseph 30 Burr G. 111. 109 Castro Fidel 184. 191-192. 122 Bush George 183 Butler Christopher 214 Bu iglione Rocco 147 Cabral Luiz Gonzaga 4. 229 Castro Magalhães Antônio de 15 Castro Mayer Antônio 48. 223 Cathrein Viktor 263 Ca a Etienne 118 Cavalcanti (rodzina) 7 Cavallari Alberto 249 Celier Paul 21 Cepelos Batista 12 Chafarewitch Igor 159 Chaine J. 104-105. 167. 251 Calme e Joseph 267 Calmon Pedro 8-9 Calógeras Pandiá 43 Camader Zambiano 164 Câmara.I Brandi Paulo 41. 224-226 Cardenas Eduardo 165 Cardini Franco 204 Cardoso Armando 6 Carli Luigi M. 280 Caprile Giovanni 212. 91-92. 57 Brandt Willy 227-228 Brasillach Robert 59 Brecht Bertolt 59 Brestoloni Júlio 42 Brien Ludger 105 Brière Yves de la 6 Brion Marcel 245 Bromley David G. 225. 8 Caccia Dominioni Camillo 62 Café Filho João 111 Calles Plutarco Elias 56 Calliari Paolo 77 Calmel Roger-Thomas 246. 89. 173. 215. 101 Cammilleri Rino 195 Campana Emilio 259 Campelo Barreto 44 Campos Paulo de Tarso 46 Campos Sales 11 Canals Coma Santiago 192 Cantalupo Roberto 6 Cantero Estanislao 147 Cantoni Giovanni 151. 191 Capanema Péricles 270 Capitan Peter Cole e 148 Capp Bernard S.

280 De Fiores Stefano 261-262 de Freitas Affonso A. 118. 29. 224 Cierva Ricardo de la 179 Cioranescu Alexander 280 Clá Dias João S. 148 Delatouche Raymond 122 Dela e Paul 82 Delespesse Max 159 . 9 Corvino Francesco 136 Costa Duarte da 7 Costa e Silva Arthur da 168 Costa Gustavo 296 Costa Rovilio 13 Crankshaw Edward 24 Crespi Rodolfo 59 Crétinau-Joly Jacques 131 Croce Benede o 84 Cromwell Oliver 126 Cross Robert 32 Curcio Carlo 26 Cursino de Moura Irineu 38. 215. xv. 218. 196. 189 Ciardi Fabio 203 Cicognani Ameleto 220.K Chapman Ronald 119 Charlier Henri 150 Charrière 235 Chaunu Pierre 110 Chautard Jean-Baptiste 32-33. 110. 108. 148-149 Colin A. 17. 200. 190. 217 Churchill Winston 61-62. 198. 85 Cursino de Moura Paulo 13 Dainese Cesare 91 Daladier Edouard 61 Daly Gabriel 81 Damizia G. 22 Corrêa de Oliveira Leodegario 15 Corrêa de Oliveira Rosenda (Rosée) 15. 36 Collantes Justo 194. 32. 192 Corrêa de Oliveira João Alfredo 10. 65 Chenu Marie-Dominique 81. 257 Dasse o Felice 73 Davies Michael 244 Davy Marie-Madeleine 137 Dawson Christopher 120 De Carli Gileno 166 De Corte Marcel 147. 151. 289 Clemenceau Georges 13-14. 22 Correia Alepondre 46 Cortesão Jaime 5. 255. xi-xiii. 68-71 Ciappi Mario Luigi 152. 32 Clifford Robert 131 Cobban Alfred 119 Cochin Augustin 116. 147. 180 Comte August 148-149 Confessore Ornella 32 Congar Yves 81. 208. 160 Chélini Jean 53. 215. 75. 250 Degrelle Leon 65 del Campo Carlos Patricio 169 Del Noce Augusto 70. XX 18-19. 259 Colosio Innocenzo 88 Combes André 197 Comblin Joseph 172-173. 117 Cooper William 168 Corção Gustavo 83 Cormier Hyacinthe-Marie 88 Corrêa de Brito Filho Paulo 93. 215 Daniels Ted 276 Dante Alighieri 59. 14-21. 64-65. 115-116. 16-17 Corrêa de Oliveira João Paulo 15. 147-148. 150 De Felice Renzo 58. 126. 62. 77. 217. 126. 245 Delassus Henri 18. 3. 131. 220 Chie ini Emanuele 32 Chiron Yves 201 Christianson Paul 253 Christie Agata 280 Chruszczow Nikita S. 203 Daniélou Jean 208. 220 Conrad Robert 9 Constantin C. 4 de Ma ei Roberto viii-ix.

267 Fincke Walter 103 Firth Catherine 280 Fischer B. 274. 223 Engel-Janosi Friedrich 51 Engels Fryderyk 183 Epstein Klaus 118 Escoto Miguel d’ Escragnolle Taunay Affonso d’ 15 Escrivá de Balaguer Josemaría św. 238. prorok 258 Elko Nikolas T. 138. 18. M. 182 Deodato de Carvalho Lino 35 Derville André 256 Deschamps Nicolas 131 Di Monda Antonio M. 111. król Hiszpanii 8 Finance Joseph de 256. 122 Ferrarini Sebastião Antonio 173 Ferre Juan Bautista M. 84. 262 Di Napoli Giovanni 279 Dias Sonia 38 Diesbach Nikolaus Albert Joseph von 77 Dimier Louis 148-149 Doepfner Julius Dölger J. 59. 251 Doria (rodzina) 7 Doria Gino 7 Doyle Plinio 11 Dréneuf João Baptista du 29 Drieu-La Rochelle Pierre 59 Duarte de Azevedo Manoel Antônio 15 Dubuc Jean-Guy 78. 82 Donoso Cortés Juan 118. 20-21. 193. 20 Franciszek Salezy św. 105 Ferrero Guglielmo 10-11 Fesquet Henri 212 Fiechter Georges-André 186 Figuereido Fernandes Cléa de 36 Figuereido Jackson de 36. 82 Flaksman Dora 41. 33 Eymieu Antonio 129 Faber Frederick William 119 Fabro Cornelio 81. 165 Flaksman Sérgio 38 Fliche Augustine 212 Floridi Alessio Ulisse 217 Florit Ermenegildo 223 Fonseca Hermes da 11 Fornari 128 Forster E. 128. 139 Eliasz. 165 Filip IV. 217 Dupuis Roger 21 Duroselle Jean Baptiste 212 Echeverria Ruiz Bernardino 152. 86 Figuereido João Batista 168. 142 Ekman Carlos 17 Elders Leo J. 134-136. 49 Forte Bruno 81 Franca Leonel 39 Franciszek Józef. król Obojga Sycylii 10 Ferguson Wallace K.I Delgado Alvaro 164. 84. cesarz austriacki 22 Franciszek Ksawery św. 239 Espinosa Clemente 38 Esposito Rosario F. 38. 201 . 251 Fairbanks Douglas 27 Falco Giorgio 120 Falcone Gaetano 19 Fallaci Oriana 173 Fejtö François 24 Felici Icilio 77 Felici Pericle 226 Ferdynand II. 172 Dell’Acqua 224 Delumeau Jean 18 Demangeon Albert 26 Dempf Alois 120. 47 Franciszek z Asyżu św. 236. 106 Dudon Paul 190 Dunn Dennis J. 288 Eco Umberto 137 Eisenhower Dwight D. 175 Figuereido Lustosa Oscar de 43.

82. F. 144. 164 Gras Yves 43 Graves Robert 245 Green Graham 245 Green Julien 245 Grégoire Reginald 281 Grève Aristide 29 Griewank Karl 117 Gri i Roberto 249 Groethuysen Bernard 116 Grossi Vincenzo 13 Grzegorz Wielki św. 150 Gebhard H. 117. Louis de 37 Gonzalez Felipe 181 Gonzalez-Balado José Luis 167 Gonzalo Elizondo Fernando 132 Goodrick-Clarke Nicholas 55 Gorbaczow Michaił 181. 263 Grzegorz XVI 130 Guardini Romano 82-83 Guasco Maurilio 78 Guderian Heinz 69 Guéranger Prosper 82 Guiffan Jean 26. 101. 198-199 . 77. 104 Frossard André 256 Frutaz A. 207. 168-169 Goulart Maria Teresa 167 Gómez Jose Francisco 164 Graber Rudolf 236-238 Graça Aranha José Pereira da 5 Graham Robert 51 Gramsci Antonio 151. 167. 175 Genicot Leopold 120 Gentile Giovanni 59 George Bernard 59 Gide André 59 XX Gilbert Martin 61 Gilleman G. Sinke 190. 119 Garcia Queipo de Llano Genoveva 56 Gardeil Ambroik 88 Garin Eugenio 122 Garrastazu Medici Emílio 49. 157. 136-138. 149. 50. król pruski 55 Furet François 24. 116 Furlan Mario 181 Furlan Silvio 119 Furquim de Almeida Fernando 48. 214 Furtado Andrade 44 Gabbois Geneviève 18 Galen Clemens August von 53-54 Gambari Elio 203 Gamber Klaus 244 Gambra Rafael 80. 62. 236 Froger J. 202 Ga o Ludovico 122 Gaxo e Pierre 116. 256 Geisel Ernesto 168. 59. 19. 108. 221. 183 Goulart João 111.148 Ganshof François-Louis 267 Garaudy Roger 218 García de Haro Ramón 81 Garcia Moreno Gabriel 38. 280 Giordani Igino 58 Glorieux Achille 224 Gobbi Romolo 280 Gobineau Joseph Arthur 13 Godechot Jacques 117 Goenaga Josephus 283 Gonçalves de Oliveira Vital Maria 36-37.K Franqui Carlos 182 Freeman Michael 119 Fregoso (rodzina) 7 Frehen H. 203 Gilson Etienne 122. 263-264 Garrone Gabriel-Marie 200. 256. M. 139. 151 Garre Clarke 280 Garrigou-Lagrange Réginald 88. 35 Frings Josef 215. 192. 261 Frei Eduardo 174 Freppel Charles 118 Freyre Gilberto 9. 68 Guimarães A. 189 Gonçalves José 168 Gonzague F. Pietro 263 Fryderyk II. 277 Gilmont J.

180. 236 Joachim z Fiore 27 Jan Eudes św. 42 Hindenburg Paul Ludwig von 51. 81. 226. 30. Anastasio 154-155. cesarz austriacki. król Szkocji i Anglii 126 Kartezjusz 121 Katarzyna Labouré św. 225-226. 200. 183. 163. 139 Karol I. 82 Heurtebize B. 82 Heyden-Rynsch Verena von der 3 Hildebrand Dietrich von 82. 177. 199 Gyula Héja 103 Habsburg O o von 110 Haller Karl Ludwig von 118 Hamon Auguste 19 Hannan Philip M. 189. 99 Izabela II. 195 Jan Chryzostom św. 224. 240. 41 Hazard Paul 1. 274 Hanover Ernest August 22 Häring Bernhard 215 Havard de la Montagne Robert 148 Havighurst Robert J. 255. 276 Kadt Emanuel de 168 Kant Immanuel 135. 239. 273 Jan Calabria św. 135. 284 Keaton Buster 27 Kirk Russell 118 Kissinger Henry 227-228 Klaudiusz de la Colombière św. 262. 273. 213-214. 254 Heers Jacques 122 Heidegger Martin 59 Heldmann Mathilde 29 Henry A. 69-70 Hnilica Pavel 223 Hobsbawm Eric 250 Hofer Walther 63 Hohenzollern Victoria Louise of 22 Hohenzollernowie (dynastia) 55 Hourlier Jacques 82 Huizinga Johan 137 Huxley Aldous 59 Huyn Hans 181 Iglesias Francisco 36 Ignacy Loyola św. 18. 235. 256. 203 Herwegen J. 236 Hillgruber Andreas 60-63 Hilton Stanley E. 212 Jedin Hubert 209. 170. 137. 228. królowa Hiszpanii 119 Jacquin Robert 32 Jan Austriacki 38 Jan Bosko św. 270 Johnson Cuthbert 82 Joseph Roger 150 Jouin Ernest 131 Jouvenel Bertrand de 268 Juberías Francisco 203 Justyn św. 60 Hirsch-Reich Beatrice 279 Hitler Adolf 52-56. 217. 275 Jan XV 194 Jan XXIII 39. 193. 241 Jan III. 201. 7. 215 . król portugalski 5 Jan Paweł I 267 Jan Paweł II viii. 170. 202. 254. 125. 276 Iserloh Erwin 82 Isnard Clemente 83. 98. F. 243. 188-189. 6. 123. 263-264 Jan Chrzciciel św. 250. 233. 228.I Guizot François 1 Gumppenberg Max von 103 Gutierrez Gustavo 164 Gutiérrez P. 60 Karol I. 147. 208-209. 116. baron 17 Introvigne Massimo 191 Ireneusz św. M. bł. 252 Iguapé Antônio. 234. 264. 108 Jannet Claude 131 Jarry E. 197 Klemens XII 130 Klemens XIV 190 Kobler J.

274. 283 XX Leopoldo e Silva Duarte 15. 189. książe 3 Lhouneau A. 215. 38. 276 Le mann Reinhard 53 Levi Darrell E. 279 Luciani Albino 239 Ludwik IX św. 208 Lopes Santiago Diego 7 Lopez Trujillo Alfonso 164. 264. 48. 176 Loredo Julio 27 Lorscheider Aloísio 162. 7 Lanteri Pio Brunone 77 Larrain Campbell Juan Gonzalo 63. 165 Koziura Florian 284 Krischke Paulo José 163. 45. 260-263. 170. 254. 60 Macpherson Crawford B. 130-131. 162. 38. 284. 287-288. 285. 18 Ludwik Maria Grignion de Montfort św. 175 Loubet del Bayle Jean-Louis 59 Love Joseph 40 Lozano Juan Maria 203 Lubac Henri de 208. 271-272. 163. 18 Laktancjusz 276 Laet Carlos de 47 Lafly Georges 150 Lai Benny 215 Landry Bernard 120 Landsbergis Vytautas 182 Lanna Carlos Sodré 6. Leme Lopes Francisco 102 Lemoyne Giovanni Ba ista 195 Lenin (Włodzimierz I. 216 Lavale e Mobrun A. 87. 79. 101. 38. 30. Uljanow) 24. 84. 17 Levillain Philippe 217. 25.K Koenig Franz 214 Köhler Théodore 259 Kornis Mônica 43. 290 Luitpold z Bawarii 22 Lyra Heitor 10 Łunaczarski Anatolij Vasilievicz 51 Maccarrone Michelle 52. 261 Liberal Pinto Gastão 39 Liddell Hart Basil H. 224. 259. 135. 56 Leon XII 130 Leon XIII 19. 49. 111 Lercaro Giacomo 214-215 Lesêtre H. 147. 95. 88. 281. 161. 89. 98. 253-258. 102. 276-277. 124. 165 Kubitschek Juscelino 111 Küng Hans 215 La Cerda (Dom) 86 Lacerda Anna Paulina 15 Lacordaire Jean-Baptiste H. 74 Laudouze André 150 Launay Michel 23 Laurentin René 172-173. 42-44. 58 Lee Tuveson Ernest 27 Lefèbvre Marcel 48. 104. 226. 119 Madiran Jean 149-150 . 224 Levin Harry 280 Lévis-Mirepoix. 266. 235-236. 243 Lehnert Pascalina 207 Leite Serafim 5-7 Lellouche Pierre 249 Leme da Silveira Cintra Sebastião 36. 235 Ligne Christine de 110 Likurg 45 Lima Haroldo 165 Lima Vaz Henrique de 165 Lindenberg Adolpho 20. 237. 212. 69 Liénart Achille 214-215. 108 Lively Jack 117 Loch Mowat Charles 61 Lombardi Armando 162-163 Loome Thomas Leslie 81. 43-44. 215. 121. de 149 Lavaud Benoît 88 Le Corbusier (Charles Edouard Jeanneret) 28 Le Roy Edouard 149 Lebrun Richard 117 Ledeen Michael A. 84.

102 Mainwaring Sco 163 Maistre Józef de xiv. 228 Mi erand François 180-181 Mohlberg K. 216 Morabito Rocco 174 Morais Ferreira Marieta de 86. 122 Mondin Ba ista 164 Mongardini Carlo 115 Monier-Vinard Pierre 117 Monsegú Bernardo 236 Montes Juan Miguel 155 Montherlant Henri de 245 Montini Giovanni Ba ista 107. 235.) 62. car rosyjski 24 Miller John M. 114 Majo Angelo 208 Maksymilian Maria Kolbe św. 173. 161. 46. 162-163 Maritain Jacques 80-81. 260 Marcondes Pedrosa Paulo 39. 197 Maniscalco Maria Luisa 115 Manise Gregorio 230 Mann Heinrich 59 Manning Henry Edward 119 Manteau-Bonamy H. 167 Morais Prudente de 11 Morazé Charles 40 Moreira Alves Marcio 163. 110. 168 Meliton z Heliopolis 225 Mendes Lucio 8 Mendez Arceo Sergio 164 Mendonça de Freitas Luiz 167 Menozzi Daniele 208. 262.I Mahomet 73 Maia Pedro Américo 38. 280 Menuhin Yehudi 245 Menzo i Luigi 3 Meo Salvatore 267 Mercier Désiré Joseph 82 Merry del Val Rafael 21. 226. 99 Marcucci Benede o 78 Marenco Romualdo 3 Mariaux Walter 103 Marie des Anges François de 274 Marie i Francesca 19 Marin R. 84. 174 Maritain Raissa 80 Mark A. Roberto 41 Morghen Rafaello 120 Mornet Daniel 116 Morra Gianfranco 218 Morvan Jean-Baptiste 150 Mosley Oswald 65 Mosse George L. 50. 62 Martins Antonio Maria 271 Martins Dormund 40 Marto Franciszek bł. M. 270 Matarazzo Francesco 13 Maurras Charles 80. 168. 148-150 McAvoy Thomas 32 McGinn Bernard 279 Meinvielle Julio 49. 85. 118 Mesquita da Costa Aldroaldo 44 Michaelis de Vasconcelos Carolina 4 Michelini Francesco 268 Michler Martin 83 Mikołajczyk Salezy 260 Mikołaj II. 67 Mommsen Theodor E. 121. Frederick 27 Marks Karol 56. 86. 109. 214 Milza Pierre 23 Mindszenty Jozsef 189. 172 Moreira J. 82 Molina Uriel 177 Molnar Thomas 280 Mołotow (Skrjabin Wiaczesław M. 102. 55 Moulinié H. 183 Martin Victor 212 Martina Giacomo 51. 260. 270 Marto Hiacynta bł. 117 Muggeridge Malcolm 245 Müller Martin 21 Müntzer Thomas 280 Mura Ernesto 256 . 283-284 Malraux André 59 Malynski Emmanuel 131 Małgorzata Maria Alacoque św. 32. 104.

Maria Ancilla 85 Oddi Silvio 152. 105 Papasogli Giorgio 283 Papen Franz von 51. 64-65 Nantes George de 226. 244. 263 Pancheri F. 150 Ozouf Mona 116 XX Pacelli Eugenio 51. 239-242. 224-226. 195 Piolanti Antonio 215. 273. 254 Pie Edouard-Louis 118 Pieper Josef 278 Piłat Poncjusz 51 Pimen 229 Pinho Wanderley 14 Pio z Pietrelciny św. 244. 283 Pachomiusz św. A.S. 114 Orleans-Braganza Isabel de 10 Orleans-Braganza Luiz de 10. 62 Pacheco Salles José Benedicto 101 Palacios Leopoldo 80 Palazzini Pietro 95. 228-230. 60 Parente Pietro 207 Parker R. 236 Neto José Angelo 163 Neunheuser B. 267. 289 Peçanha Nilo 11 Pedro I 10 Pedro II 10. 36 Pedrosa Paulo 91 Pellicani Luciano 55 Pena Afonso 11 Perdomo Garcia José 86 Peregalli Arturo 63 Pereira de Albuquerque Octaviano 87 Pernoud Régine 122 Perón Juan Domingo 41 Pétain Henri-Philippe-Omer 64 Petrarka Francesco 122 Philippe Paul 203 Piazza Leonardo 136 Pickford Mary 27 Picot de Clorivière Pierre Joseph 117. 275 Paweł Diakon 263 Paweł z Tarsu św. 230. 246. 281. 82 Newsome David 119 Nguyen Victor 148 Nichols Aidan 81 Niehaus Thomas 168 Niemeyer Oscar 28 Nigg Walter 280 Nitoglia Stefano 73 Nixon Richard 227 Noble H. 61 Pascal Georges de 149 Paweł VI 80.K Murri Romolo 78 Mussinghoff Henrich 53 Mussolini Benito 57-62. 209. 274-275 Oechslin Jean-Jacques 117 Oldani Luigi 194 Oliveira Eduardo Serafin de 86 Oliveira Vianna Francisco José 9 Olivola Felix de 37 Olphé-Galliard Michel 203-204 Orléans Gaston de 10 Orleans-Braganza Amélia de 110 Orleans-Braganza Antônio de 110 Orleans-Braganza Bertrand de 110. 221-222.-D. 129 Nóbrega Manuel da 6-7 Nogueira Eurico Dias 274 Nolte Ernst 50 O’Neil S. 236-237. 233. 175. C. 107. 161. 189. 100 Orleans-Braganza Maria Gabriela de 110 Orleans-Braganza Pedro Henrique de 110 Orleans-Braganza Pedro Luiz de 99 Orleans-Braganza Rafael de 110 Ortega Daniel 177 Ousset Jean 147. 203 Panofsky Erwin 141 Pantoja Silvia 111 Papali Cyrillus B. 164. 276 . 216.

136. 150. 38. 119. 202-203. 47. 56. 92. 47. E. 196-198. 163 Reis Antonio Manoel dos 37 Rémond René 26. 118. 262 Robert Bellarmin św. 181. 59. 225.36 Rivera A. 215 Rambaldi P. 231 Roberti Francesco vi. 82. G. 230 Robespierre Maximilian 126 Rocca Giancarlo 203 Rocha Pita Sebastião da 4 Rodano Franco 218 Rodrigues Alves 11 . 66 Rials Stéphane 117. 58. 39. 17-22. 17 Ribeiro dos Santos Gabriela 6-17 Ribeiro dos Santos Lucilia x. 259 Pius XI 19. 122 Rimoldi Antonio 188 Rio Branco 11. 225. 193. 64-66. 78. 15. J. 19. 216. 158. 99. 256. 62. 130-131 Pius X 21-22.16. 77-80. 131 Poradowski Michał 164. 251. 81 Reck-Mallenczewen Friedrich 60 Reeves-Warwick Gould Marjorie 279 Regis de Morais J. 78. 60. 170. 123-124. 201. 176 Poulat Emile 81. 259 Pizzardo Giuseppe 189 Pizzinelli Corrado 16 Poncins Léon de 56. F. 10 Ra i Achille 78 Ratzinger Joseph 215. 282-283 Reardon Bernard M. 239. 117-118 Pound Ezra 59 Prado (rodzina) 13. 283 Pius XII 9. 207-209. 234-235. 136. 244. 71. 240. 62. 247 Piovan Luigi 208 Pires Heliodoro 39 Pirri Pietro 32 Pius VI 131 Pius VII 130 Pius VIII 130 Pius IX 36. 121. 245. 141. 219. 149 Ribas A. 24 Renty Gaston de 201 Reynold Gonzague de 148 Rhodes Anthony 51. 176. 57 Prestes Luís Carlos 42 Prestes Maia Francisco 29 Preux Michel de 118 Preysing Konrad von 53 Proaño Leonidas 164 Prosdocimi Luigi 120 Proudhon Pierre-Paul 149 Queiroz Filho Antonio de 6 Quisling Vidkun 65 Raeders Georges 13 Raem Heinz-Albert 52 Raffard de Brienne Daniel 201 Rahner Karl 108. 78. 106. 231. 104-107. 88. 135. 236. 150. 230-231. 157-158. 119. G. 33.I Piotr św. 201 Rambaud Henri 150 Ramière Henri 19 Ramonet Ignacio 249 Ramos de Oliveira 37 Ramos Mário 85 Rangel de Castro S. 212. 35. 253-254. 226 Ricciardi Antonio 283 Rice Jr. 117 Renan Ernst 148-149 Renouvin Pierre 23. 17 Prado Antônio Jr 15 Prado Fabio 29 Prado Veridiana Valeria 17 Prestes de Albuquerque Júlio 41. 200. 84. F. 16-17 Ribeiro dos Santos Antonio 15. 170. 291 Ribeiro João 7 Riccardi Andrea 217. 161. 78. 53. 112. 144. 51-52. 62. 118. 16 Ribbentrop Joachim von 62-63. 149-150. 67 Ribeiro dos Santos (rodzina) 14. 94-95. 171. 200. 221.

211-212. 223-224 Silva Bruno Ernani 4. 89. 70. 192-193. 13 Silva Costa Heitor da 43 Silva Duarte Leopoldo e 34. 208-209 Sciacca Michele F. 100 Silva Hélio 42 Silva Henríquez Raúl 229 Silva J. 100 Salleron Louis 80. 256 Rua Michael bł. 60 Rolland Romain 59 Roman Blanco Ricardo 8 Romeo Antonino 252. 98. 224 Sanchez José M. 82 Sauvêtre Joseph 131 Scantamburlo Giovanni 224 Scarano Paolo 8 Scheier Walter 78 Scherer Vicente 173 Schillebeeckx Edward 115. 215-216. 197-198. 195 Ruffini Ernesto 215 Ruiz Angelica 102. 164 Ruiz Samuel 164 Rupp Jean 120 Rusconi Gian Enrico 24 Saigh Maximos IV 222 Sainte Trinité Michel de la 248 Sainte-Beuve Charles 133 Saint-Jure Jean Baptiste 180 Saint-Just Louis 126 Saint-Just Theotime de 118 Sales Eugenio 173 Salgado Plinio 57. 104. 56 Sanfelice Gian Vincenzo 8 Sangnier Marc 78 Santini Aceste 228 Santo Rosario Maria Regina do 36 Santos Armando Alexandre dos 10. 221. da 83. 193 Segundo Juan L. A. 11 Schnur Roman 115 Schuster Ildefonso bł. 39. 227 Roschini Gabriele Maria 259 Rosenberg Alfred 52 Rospigliosi Guglielmo 245 Rossi Agnelo 158 Roumanie Luigi 19 Rousseau Olivier 82 Royo Marín Antonio 17. 164 Séguy Jean 276 Sejourné P. 78.K Rodrigues dos Santos Gabriel José 16 Rodrigues Francisco de Paula 15 Rodrigues Julio 38 Rodríguez Victorino 152. 252 Scoppola Pietro 58 Séguin Philippe 131. 277. 110 Santos José Maria dos 40 Santos Łucia dos 270 XX Santos Mauricio Gomes dos 7 Sartore D. 62 Schneider Marius 245 Schneider Ronald M. 189. 150. 100. 36 Silva Prado Antônio da 17 Silva Prado Caio da 17 Silva Prado Eduardo da 17 Silva Prado Martinho de 17 Silva Prado Martinico 17 Silva Raul 43 Silveira d’Elboux Luiz Gonzaga da 39 . 194 Seper Franjo 222 Sertillanges Antonin-Dalmace 135 Sertório de Castro 40 Seyss-Inquart Arthur 65 Shapiro Judith 182 Siebel Wiegand 236 Sievernich Michael 165 Sigaud Geraldo de Proença 48-49. 167. 93. 38. 197 Rolfs Richard W. 80. 278 Romero Oscar 164 Romero Silvio 84 Roosevelt Franklin D. 189. 263 Schmi Carl 59 Schneider Bukhart 52.

271. 190. 86. 244 Stille Ugo 249 Suenens Léon J. 215. 189. 193. 214-215 Su on Michael 150 Svidercoschi Gianfranco 212. 189. 236. 66. 168 Slipyj Josef 189. 209 Traniello Francesco 195 Trento Angelo 13. 170. 289 Tramontin Silvio 77. 86 Sobieski Jan III 38 Sobrino Jon 164 Solignac Aimé 129 Solimeo Gustavo Antônio 42. 18. 134-136. 67-70 Statera Gianni 249 Sterpi Carlo 283 Stickler Alfons Maria 152. 129. 63. 187 Taddei Bartolomeo 19 Taine Hippolyte-Adolphe 148-149 Talleyrand-Perigord Charles-Maurice de 1. 287 Ternon Yves 72 Tertulian 276 Thamer Hans-Ulrich 51-52 Thibon Gustave 150 Thierry Augustin 268 Thom Françoise 181 Thomas de Saint-Laurent Raymond de 289 Thomas Lucien 150 Thonnard François-Joseph 139 Tilly Charles 115 Tismaneanu Vladimir 182 Tisserant Eugène 224 Toglia i Palmito 217 Tomasz z Akwinu św. 208. 283. 59. 101 Ulrich z Augusty 194 Urbano Pilar 239 Urcelay Alonso Javier 177 Valentino Rodolfo 27 Valiani Leo 24 Valle Paulo do 16 Vallet de Goytisolo Jean 147 . 230-231. 139. 236. 196. 193. 64 Taylor Telford 61 Tedeschi Mario 56 Teilhard de Chardin Pierre 80. 15 Spaemann Robert 117 Spellman Francis Joseph 65 Spengler Oswald 26 Spiazzi Raimondo 152 Staffa Dino 189. 219 Stalin Józef 56. 178. 220 Soares Corrêa Carlos Alberto 214 Soares Leda 57. 257. 189. 2 Tangheroni Marco 122. 233. M. 283 Skidmore Thomas E. 220. 33. 199 Souza Herbert José de 165 Souza Lima Lizanias de Souza Queiroz José Gustavo de 102 Souza Rezende Estevão Emmerich de 43 Souza Tomé de 6. 41. 254 Tanquerey Adolfo Taparelli d’Azeglio Luigi 62 Tardini Domenico 62 Taylor Alan John P. 277. 280. 82 Triboulet Raymond 201 Trindade Helgio 57 Trochu François 18 Tusell Javier 56 Tyn Tomas 136 Tyrrell George 247 Tyson Brady 168 Ulhôa Cintra Paulo Barros de 48. 41 Triacca A. 223-224 Swanson Gloria 27 Sykstus V 122.I Simões Paes Maria Helma 111 Siri Giuseppe 215. 211 Tejada Francisco Elías de 148 Teresa z Lisieux św. 197 Solimeo Luis Sergio 178.

63 Weiss John 118 Wenger Antoine 212-213. 111. 272 Winowska Maria 283 Wirth John D. 26 . 102. 243. 86. 118 Viguerie Jean de 116 Villa Gaviria German 274 Villac José Luiz Marinho 103 Villaça Antonio Carlos 36. D. 174. 168 Vayssière Pierre 163-164. 212. 224 Wincenty Ferreriusz św. 111 Vasconcellos Mo a Carlos Carmelo de 46. 229 Wilson Thomas 24 Wiltgen Ralph M. 224-225 Wenner Francis 29 Werneck E.K Valverde Carlos 118 Van Hacker Leonard 46 Vannoni Gianni 58 Vaquié Jean 224 Vargas Getulio 40-42. 214 Xavier da Silveira Vidigal. 215-217. 12 XX Werneck Sodré Nelson 41 West Delno C. 203. 4. 219 Zoffoli Enrico 238 Zweig Stefan 4. 39. 81. 40 Wojtyła Karol 239 Wolter François Arouet de 116. 44. 119 Vidales R. B. 217. 177 Vaz de Caminha Pedro 5 Veloso José Fernandes 105 Verlinden Charles 268 Vermeil Edmond 55 Veuillot Eugène 47 Veuillot François 47 Veuillot Louis 47. 50 Wyszyński Stefan 239 Xavier da Silveira Arnaldo Vidigal 230. 24 Zerbi Pietro 112 Zimdars-Swartz Sandra 279 Zyta. 190 Woolf Stuart J. cesarzowa austriacka 60. 279 Wilhelm II. 285 Vogüe Count Félix de 3 Waldstein Wolfgang 244 Wall Bernard 245 Wandruszka Adam 24 Warszawczik Grigorij 28 Washington Luiz 40-41 Wa E. 86 Viñas Giuseppe Maria 119 Vio i da Costa Emilia 10 Vitale Silvio 232 Vivanco Lopes Gregorio 245 Voegelin Eric 279 Vogels W. 83. 99. cesarz niemiecki 22 Willebrands Johannes 220. 110 Zizola Giancarlo 217 Żmijewski Norbert A. 6. 57. bracia 103 Yu Pin 222 Zeman Zybriek A. 220-221. 117 Weber Eugen 148 Weeger Jean 256 Weinberg Gerhard L. 245 Xavier da Silveira Caio Vidigal 182 Xavier da Silveira Fabio 160. 146 Vieira Arlindo 102 Vier Jacques 150 Viereck Peter 55. 12.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful