R

M

Krzyżowiec XX wieku Plinio Corrêa de Oliveira

R

M

Krzyżowiec XX wieku
Plinio Corrêa de Oliveira

przekład: Jerzy Wolak

Instytut im. Ks. Piotra Skargi Kraków

Biblioteka Kontrrewolucji

Tytuł oryginału „Il crociato del secolo XX. Plinio Corrêa de Oliveira”

© Robert de Ma ei

© copyright for the polish edition by Fundacja Instytut Edukacji Społecznej i Religijnej im. Ks. Piotra Skargi

redakcja przekładu Roman Mazurkiewicz redakcja merytoryczna Leonard Przybysz, Sławomir Skiba redakcja techniczna Piotr Döerre, Arkadiusz Stelmach, Agnieszka Stelmach opracowanie graficzne, skład i druk AWR FINE www.fine.pl

ISBN 83-89591-06-5

Fundacja Instytut Edukacji Społecznej i Religijnej im. Ks. Piotra Skargi Kraków ul. Józefitów / www.piotrskarga.pl

Spis treści

Przedmowa Apostoł Kontrrewolucji Wstęp Rozdział I „Już jako młody chłopiec…” Rozdział II „‹‹Legionário›› narodził się, by walczyć…” Rozdział III W obronie Akcji Katolickiej Rozdział IV Rewolucja i Kontrrewolucja Rozdział V Tradycja, Rodzina, Własność Rozdział VI Męka Chrystusa męką Kościoła Rozdział VII Ku Królestwu Maryi Zakończenie Indeks

VIII XI XV

Wykaz skrótów
AAS BSS Acta Apostolicae Sedis, Vatican Press, Watykan Miasto-Rzym, . Bibliotheca Sanctorum, Istituto Giovanni XXIII, Rzym , tomów.

CATHOLICISME Catholicisme hier, anjourd’hui, demain, wydane przez G. Jacquemet, Letouzey et Ané, Paryż . DB DDC DHBB Dictionnaire de la Bible, wyd. przez F. Vigouroux, Letouzey et Ané, Paryż , tomów. Dictionnaire de Droit canonique, Letouzey et Ané, Paryż , tomów.

Dicionário Histórico –Biográfico Brasileiro wyd. przez Fundação Getúlio Vargas, Forense-Unitersitária-Finep, Rio de Janeiro

,

tomy. .

DM DENZ-H DHGE DIP

Dizionario di Teologia Morale, pod red. kardynałów Francesco Roberti e Pietro Palazzini,Studium, Rzym Heinrich Denzinger, Enchiridion, wyd. przez Peter Hunermann, EDB, Bolonia .

Dictionaire d’Histoire et de Géographie Ecclésiastiques, Letouzey et Ané, Paryż . Dizionario degli Istituti di Perfezione, pod red. Guerriero Pelliccia i Giancarlo Rocca, Edizione Paoline, Rzym . Pius XII, Discorsi e Radiomessaggi, Tipografia Vaticana, Watykan , tomów. Dictionnaire de Spiritualité, Beauchesne, Paryż , tomów. Dictionnaire de Théologie Catholique, Letouzey ét Ané, Paryż , tomy.

DR DSp DTC

H. Lexikon für Theologie und Kirche. tomów. tomy.EB EC ER GAF GER HKG IP LTK NDB PG Encyclopaedia Britannica. Patrologiae Cursus Completus. tomów. Freiburg . Alba. przez Umberto Antonio Padovani. Paryż . przez Jaques-Paul Migne. wyd. Grande Antologia Filosofica. Herder. przez mnichów z Solesmes. Tamże Paoline. tomy. Paryż . tomów. Mediolan Gran Enciclopedia Rialp. Chicago . Marzorati. Berlin-Nowy Jork . Madryt . Freiburg im Bresgau . Florencja . tomów. Patrologiae Cursus Completus. Migne.. de Gruyter. Sansoni. tomy. Handbuch der Kirchengeschichte. Series Latina. Ediciones Rialp. Neue Deutsche Bigraphie. Insegnamenti Pontifici. wyd. . wyd. Vallecchi. Verlag Herder. . Series Latina. Hemingway Benton Publisher. Florencja . tomów. Berlin . wyd. przez Jaques-Paul Migne. Duncker & Humblat. PL TRE . tomów. Enciclopedia delle Relligioni. Enciclopedia Ca olica. Theologische Realenzyklopädie.

W naszym stuleciu stało się to udziałem Plinia Corrêi de Oliveira. charakterystycznym rysem * Kardynał Alfons Maria Stickler. Oddawszy swe wybitne talenty akademickie na służbę Stolicy Apostolskiej. później zaś. jakie napotykają w dzisiejszych czasach prawdziwi katolicy. gdzie początkowo zajmował stanowisko dziekana wydziału prawa kanonicznego. odważnie w epoce wszelkiej maści totalitaryzmów głosząc niezachwianą wiarę w fundamentalne nauczanie oraz instytucje Kościoła. Stąd. W istocie bowiem jednostki muszą w konkretny sposób urzeczywistniać zasady w praktyce. przetłumaczonych na wiele języków (nota wydawcy). o tyle konieczniejszym staje się docenianie tych.K S * W czasach kryzysu i zamętu – jakże często powtarzających się w dziejach – biografie wybitnych postaci niejednokrotnie znacznie lepiej odsłaniają i wskazują właściwą drogę postępowania. VIII . Całością swego autentycznie katolickiego życia Plinio Corrêa de Oliveira potwierdza nieustającą żyzność Kościoła. rektora. początkowo kierował Papieskim Instytutem Wyższych Studiów Łacińskich. Kardynał Stickler jest autorem ważkich studiów teologicznych i kanonicznych. zmarłego w Sao Paulo października roku. salezjanin. urodził się w roku w austriackiej miejscowości Neuenkirchen. w latach . a w dalszej kolejności – kardynalskiej. aniżeli tomy abstrakcyjnej nauki o moralności czy filozofii. To właśnie czynił wybitny brazylijski myśliciel. W roku papież Jan Paweł II podniósł go do godności biskupiej. o ile burzliwe czasy mniej sprzyjają historycznej realizacji zasad. później mianowany został prefektem Biblioteki Watykańskiej. Trudności.P J A E M K . by w końcu uczynić go Bibliotekarzem i Archiwistą Świętego Kościoła Rzymskiego. którego pierwszą w Europie biografię napisał właśnie profesor Roberto de Ma ei. z kościołem tytularnym San Giorgio w Velabro. wielkiego brazylijskiego myśliciela i człowieka czynu. którzy owe zasady umieścili w centrum własnego życia. stanowią w rzeczy samej okazję do wpływania na historię poprzez głoszenie wiecznych zasad Chrystusowych. Szczególne powołanie do studiów prawniczych doprowadziło go do katedry na Papieskim Uniwersytecie Salezjańskim. Oprócz wierności papiestwu.

gratuluję profesorowi Roberto de Ma ei. by zanegować jego rolę jako „nauczyciela prawdy”. służąc jemu i cywilizacji chrześcijańskiej. Królowej Różańca Świętego. Wspomożenia Wiernych. Wynika z tego jasno. Wysiłek ukierunkowany na służenie Kościołowi wymaga nie tylko rzetelności doktrynalnej. że tego typu oszczercze kampanie. Wszyscy założyciele. rolę potwierdzoną niedawno przez Ojca Świętego Jana Pawła II w encyklice Veritaits splendor. któremu towarzyszy duch pokuty i poświęcenia proporcjonalny do powagi naszych czasów. którzy w jakikolwiek sposób wyróżnili się w dziejach Kościoła. Wciąż zachowuję w radosnej pamięci własne przewodniczenie rzymskiej uroczystości z okazji wydania znakomitej pracy Plinia Corrêi de Oliveira. Krótko mówiąc. którzy wspaniałomyślnie zechcą ofiarować swą energię Kościołowi. którzy mienią się prawowiernymi. zatytułowanej Szlachta i analogiczne elity tradycyjne w orędziach Piusa XII. książki. oraz że organizuje się je po to. Niepokojące jest to. która wraz z Rewolucją i Kontrrewolucją stanowi w moim przekonaniu jeden z najwyższych wzlotów geniuszu brazylijskiego myśliciela. spotykają się często z poparciem katolików. oraz że stanie się wzorcowym punktem odniesienia dla wszystkich. iż Plinio Corrêa de Oliveira był i dalej będzie celem oszczerczych kampanii. IX . o ile gorętszą wierność Kościołowi katolickiemu deklarują atakowane stowarzyszenia. Nie powinno zatem dziwić. której cześć oddawał w salezjańskim kościele Najświętszego Serca Pana Jezusa w Sao Paulo. W naszym stuleciu takie zniesławiające kampanie dotykały także innych stowarzyszeń katolickich. musieli znosić kalumnie i niezrozumienie. wyśmienitego sposobu. jak również inni. Zwyciężczyni spod Lepanto. organizowane przez wrogów Kościoła. iż prawdziwym obiektem owych oskarżeń i fałszerstw jest sam Kościół. Mam nadzieję.P jego duchowości – co z przyjemnością wspominam – było rzucające się w oczy nabożeństwo do Maryi. w jaki udało mu się przypomnieć sylwetkę i dokonania Plinia Corrêi de Oliveira. że niniejsza biografia Plinia Corrêi de Oliveira przyczyni się do rozproszenia krytycyzmu i niezrozumienia. zręcznie aranżowanych przez środowiska wrogie jego ideałowi rechrystianizacji społeczeństwa. demonizowanych i oskarżanych o sekciarstwo. kampanie tego rodzaju charakteryzuje tym silniejsza agresywność. z którym łączy mnie przyjaźń i zgodność ideałów. którego jest w Europie godnym uczniem. Co ciekawe. lecz również osobistego praktykowania autentycznego życia wewnętrznego.

którzy podążają drogą naśladowania i propagowania takiego właśnie. Zapewniam o modlitwie i błogosławię wszystkim.K XX Plinio Corrêa de Oliveira – przez swoje życie i dzieło – dostarcza nam w tym względzie wyrazistego przykładu. lipca roku w Święto Nawiedzenia NMP . Alfons Maria Kardynał Stickler Rzym. autentycznie katolickiego ducha oraz katolickiej wizji świata.

ale był nie z tego świata. koncentrycznych kręgach tematycznych. niż tylko spełniającą wszelkie standardy warsztatowe rozprawą naukową. tudzież przyczynki mu poświęcone. Mamy tu bowiem do czynienia z czymś znacznie większym. monografia. lecz ogniskujących wokół stałego jądra osobowości bohatera. ale nie zaspokajaniem próżnej ciekawości tyczącej „sławnego człowieka”. który żył na tym świecie. Przed kilku laty krakowskie „Arcana” wydały jego opus magnum – Rewolucję i Kontrrewolucję. który żył tak. a w miesięczniku pod tym samym tytułem opublikowano jego Autobiografię filozoficzną. zwłaszcza niedocenionej subtelności wykłady z cyklu Środowiska – Zwyczaje – Cywilizacje. Mamy także pięknie wydaną – przez Stowarzyszenie Kultury Chrześcijańskiej im. jak dotąd. Piotra Skargi – Drogę Krzyżową. wzrastanie oraz dojrzewanie młodego Plinia do rozpoznania sensu i specyfiki XI . albo – z innego punktu widzenia – zajmującą vie romancée. lub choćby podniet intelektualnych. jak by już mieszkał „w domu Ojca swego”. jaką o Plinio Corrêi de Oliveira napisano – lecz nie tylko dlatego. Również w innych czasopismach („Pro Fide Rege et Lege”. Przede wszystkim dlatego. Swoją opowieść o „krzyżowcu XX wieku” prowadzi de Ma ei w dopełniających się i systematycznie rozwijających. że jest to bez wątpienia najlepsza i najpełniejsza. W kolejnych rozdziałach poznajemy środowisko społeczne i kulturowe arystokracji São Paulo. Przenika ona – chciałoby się rzec: „prześwietla” delikatnym i czułym. Ks. Jednakowoż ukazanie się pracy profesora Roberta de Ma ei wytwarza zupełnie nową jakość w polskiej recepcji dzieła brazylijskiego bojownika sprawy Chrystusowej. Książka profesora de Ma ei istotnie angażuje czytelnika.Apostoł Kontrrewolucji Plinio Corrêa de Oliveira nie jest – dzięki Bogu – postacią zupełnie nieznaną w naszej ojczyźnie. a także burzliwe tło polityczne Brazylii dawniejszej i współczesnej. „Punkt Widzenia”) i opracowaniach (Encyklopedia „Białych Plam”) czytelnik polski znaleźć może fragmenty różnych prac „Doktora Plinio”. czynu i duchowości człowieka. a jednocześnie niezwykle precyzyjnym aparatem poznawczym i empatycznym – niezmierzone bogactwo myśli.

„brazylijskiego Veuillota”. szkolnych skojarzeń o ziemi trzciny cukrowej i kawy. już nie twórczość. prócz kilku banalnych. Bonawentury. Trzeba podkreślić. że gdyby nawet książka de Ma ei składała się tylko z pierwszych trzech rozdziałów. jej historii. nędzarzach z podmiejskich faveli i ekoterrorystycznych wrzasków o niszczeniu puszczy Amazonii? A czyż lepszy jest stan świadomości nawet katolickich elit w naszym kraju. którym Kościół brazylijski kojarzy się na pewno nie z „Doktorem Plinio” czy biskupem de Castro Mayerem. albo – co gorsza – folderowych widokówek z orgiastycznego karnawału w Rio.K XX swojego powołania. wypracowanie dynamicznej i nowatorskiej formy współczesnego ruchu krucjatowego w postaci Stowarzyszenia Tradycja – Rodzina – Własność. a w szczególności w wizji zmagających się do kresu dziejów Dwóch Miast św. Augustyna i Hexameronu św. wreszcie filozofię i teologię dziejów Corrêi de Oliveira – zarazem własną i oryginalną oraz zakorzenioną mocno w całej Tradycji katolickiej. lecz z nie-świętej pamięci „czerwonym purpuratem” Dom Helderem Câmarą – ulubieńcem „postępowych” mediów. życiu religijnym oraz oczywiście o samym bohaterze tego dzieła. podmywanej zdradzieckimi prądami podczas i po Soborze Watykańskim II. heroiczne zmagania o zachowanie wytyczonego przez Boskiego Założyciela kursu Łodzi Piotrowej. kiczowatej telenoweli o „niewolnicy Izaurze” lub gazetowej. lewackiej politgramoty o złych „obszarnikach”. kulturze. lecz choćby nazwisko. które z powodu jego prokomunistycznych sympatii wybaczają mu łatwo nawet wcześniejszą słabość do faszyzmu? Iluż ludzi w Polsce zna i pojmuje światopoglądowy sens obalenia Cesarstwa w roku przez ludzi wyznających antychrześcijańską ideologię pozytywizmu? Kto zna. w istocie wywłaszczenia i kolektywizacji – była rzekoma XII . Jakże bowiem nikłe miejsce w polskiej samowiedzy zajmuje ten największy przecież katolicki kraj na świecie! Cóż my wiemy o Brazylii. już stanowiłaby bezkonkurencyjne na naszym rynku wydawniczym kompendium wiedzy o Brazylii. konwertyty Jacksona de Figuereidy? Kto u nas próbował przeprowadzić spokojny i uczciwy examen critique natrętnie wtłaczanej tezy jakoby źródłem biedy części Brazylijczyków – a przeto moralnym usprawiedliwieniem tzw. zwieńczonego w pierwszym etapie służbą publiczną w parlamencie oraz redagowaniem „Legionário”. jego dramatyczną walkę o uratowanie Akcji Katolickiej przed ześliźnięciem się w lewicowy progresywizm. reformy rolnej. olśniewająco precyzyjną teorię rewolucji i kontrrewolucji.

subtelnej. czyli zbawieniu dusz. którego Plinio Corrêa de Oliveira – arystokrata i wróg egalitaryzmu oraz pokorny niewolnik Chrystusa i Maryi zarazem – był niepowtarzalnym uosobieniem. wspaniałego odgałęzienia cywilizacji łacińskiej. lecz tylko na „prawicy Boga”. dogmatu i doktryny kontrrewolucji. ale nie byle jakiej. Napomknijmy jedynie. Będzie też miał radość odkrywania bogatej. autentycznym – to znaczy takim. dlaczego autentyczny katolik może być tylko na prawicy. że nadprzyrodzoność nigdy nie pognębia natury. co otworzyli okno. w kraju. wytwornej kultury „sanpaulińskiej” belle epoque. Przecież jednak wspomniane zalety stanowią zaledwie przedsmak treści zawartych w książce. lecz także własną duchowość. które nigdy nie może przeczyć Prawdzie i dobru najwyższemu. podług których Bóg stworzył świat. prawicy Boskiego ordo i Boskiej caritas. tylko ją podnosi. będącemu całą Prawdą. lecz służy jej ozdabiając ją pięknem zmysłowym i zakorzeniając ją w doczesności. lecz autentycznym posłuszeństwie widzialnej hierarchii.A K nieproduktywność latyfundiów. woli i łaski. tak plastycznie umie odtworzyć ten cudowny fenomen świata romańskiego. a natura nigdy nie usiłuje zajmować miejsca transcendencji. faz i psychologicznego podłoża (nieuporządkowanych namiętności i pychy) szatańskiej rewolucji. sprowadzony nań przez fałszywych proroków. w którym ponad procent areału ziemi i lasów zawsze należała do państwa! Na te. To pouczenie jak przetrwać ten straszliwy „Wielki Piątek” Kościoła. nie wykolejał się w zmysłowość. lecz przeciwnie: był szczeblem umożliwiającym otwarcie się duszy na dar łaski i jej wspięcie się ku nadprzyrodzoności. staje się drogą człowieka do Boga – Piękna Absolutnego. To odkrycie. XIII . w jaki sposób mądrościowa estetyka „miary. a jednocześnie w niezachwianym. przez które wśliznął się „dym szatana” – w absolutnym posłuszeństwie Bogu. tego „brazylijskiego Paryża”. których radości poznawania nie będziemy odbierać Czytelnikowi. i wiele innych pytań Czytelnik znajdzie wyczerpującą odpowiedź w książce profesora de Ma ei. w którym arystokratyczny rytuał uprzejmości. a który polega na szczególnej harmonii natury i nadnatury. traktowanej jak liturgia. wagi i liczby”. To na przykład wiedza o tym. a więc reprezentant innego. Nie przypadkiem Włoch de Ma ei. harmonii przejawiającej się w tym. i dzięki temu wzbogacić i odrodzić – kto wie? – nie tylko własny intelekt. czego może się spodziewać. To dogłębne rozpoznanie natury. a dzięki temu – uzbrojenie się w niezniszczalny pancerz wiary. warstw.

apostoł kontrrewolucji. zapowiedziane w Fatimie „Królestwo Maryi”. nie będzie. albo przynajmniej im nie dorównywały. w której odrodzona Christianitas średniowieczna. jak Joachim de Fiore). po której jeszcze nastąpi czas ostatniej i największej próby – panowania Antychrysta. i odwagi pójścia tą samą drogą. niezmordowany czyn i podniosła. że zazwyczaj działali oni na różnych polach. intelekt Doktora Anielskiego. w którego duszy była powaga Piotra. słodycz Doktora Serafickiego i mistyczny żar Doktora Miodoustego. nazbyt może surowo przez Corrêę i jego biografa potraktowany).K XX To uprzytomnienie sobie złowrogiej pułapki fałszywego ekumenizmu. lecz tylko jego wspaniałą zapowiedzią i przygotowaniem. w której te trzy wymiary: wyborny intelekt. To wreszcie przeniknięcie opatrznościowego wymiaru dziejów – historia salutis – i wyprostowanie błędnych ścieżek nazbyt doczesnego millenaryzmu (który zwiódł nawet wielu świątobliwych chrześcijan. jak w „Doktorze Plinio”. opartego o relatywistyczną dialektykę równowartościowości cząstkowych „prawd”. mistyczna wręcz duchowość. ma wielu bohaterów. bo nie może być. Zważmy jednak. Ma swoich dzielnych żołnierzy i wodzów – od „woźnicy z Andegawenii” po generała Franco. Ma wreszcie natchnionych kapłanów i mistrzów życia duchowego – od ojca de Clorivière`a po ojca Pio. i bardzo często – niestety – czyny ich kłamały słowom. w których tkwimy. To był „człowiek kompletny”. Nie znam jednak w całej historii kontrrewolucji osoby. I na tym właśnie polega wyjątkowość tego niezwykłego bojownika Ecclesia Militans. Jacek Bartyzel . z zastępami ziemskich sług Księcia Ciemności. a odsłonięcie prawdziwie ortodoksyjnej apokaliptyki. jaką jest prowadzenie niekonkluzywnego „dialogu”. Także jako wyzwanie do podniesienia się z duchowej nędzy i brudu. spotkałyby się i złączyły w tak doskonałej harmonii. i wizjonerstwo Jana. która nas – słabych i błądzących – może tylko w najwyższym stopniu zawstydzać. identyczne z Paruzją Chrystusa i Królestwem Bożym. mądrość Pawła. Kontrrewolucja ma swoich wielkich „doktorów” – od de Maistre`a i Bonalda po Maurrasa (szczególnie jaskrawy przypadek „dramatu duszy”. Historia kontrrewolucji stającej do walki z niepoliczalnymi hufcami Mordoru.

dla której podjąłem się napisania i opublikowania niniejszej książki. Property: Half a Century of Epic Anticommunism. The Foundation for a Christian Civilization. Um cruzado do século XX.. matce naszego bohatera.). Faculdade de Filosofia. To niezbity dowód. „Autoportret filozoficzny“. na które złożyło się m. dziewiętnaście książek napisanych przez Plinia Corrêę de Oliveira oraz ponad artykułów i esejów opublikowanych w tygodniku „O Legionário” ( . Inc.).in. uma Gesta. Dona Lucilia. którzy mieli okazję i zaszczyt osobiście znać Plinio Corrêę de Oliveira. a jego pisma przetłumaczono na wiele języków. Ediçoes Brasil de Amanha.) oraz w dzienniku „Folha de São Paulo” ( . Ważną pozycją jest także: João S. która – aby wyczerpać temat 1 Niniejsza praca. São Paulo . utrzymana w duchu naukowego obiektywizmu. Clá Dias.in. iż dzieło Plinia Corrêi de Oliveira znane jest dziś w dwudziestu sześciu krajach na pięciu kontynentach. Wstępny ogląd jego podstawowej działalności znaleźć można w pracach: Tradition. jak obcy był on kulturalnym modom naszych czasów. maj ).1 Pomimo faktu. Mount Kisco. w wielkich encyklopediach czy pracach naukowych trudno znaleźć jakąkolwiek o nim wzmiankę. W dzień sądu księga ta zostanie otwarta i odczytana”. Family. czy mu się to podoba czy nie.Wstęp „Każdy z nas. New York . pisze własną biografię. powstała jako rezultat skrupulatnego przestudiowania materiałów źródłowych. w miesięczniku „Catolicismo” ( . Letras e Ciências Humanas. praca poświęcona Lucilii Ribeiro dos Santos. São Paulo bdw. Plinio Corrêa de Oliveira. Nie roszczę sobie pretensji do zaprezentowania kompletnej biografii Plinia Corrêi de Oliveira. wielką wagę posiadają również źródła nie wydane drukiem za życia autora. ani intelektualiści. m. biografii. Homenagem das TFPs a Plinio Corrêa de Oliveira. Um Homem. São Paulo . Poniższe stronice napisano w celu przybliżenia europejskiemu czytelnikowi postaci Plinia Corrêi de Oliveira – wybitnego myśliciela i człowieka czynu. Rzecz jasna. który pozostanie w naszej pamięci jako wielka postać kończącego się stulecia. jak również liczne świadectwa tych. XV . Artpress. nie rozprawiają też na jego temat ani media. opublikowany pośmiertnie na łamach „Catolicismo” (nr . Na specjalną uwagę zasługuje pogłębiona analitycznie praca doktorska Lizaniasa de Souzy Limy pt. a zarazem zasadnicza przyczyna.

Pożytek płynący z literatury biograficznej przejawia się w pomocy. które pozwoli mu sformułować własny sąd na temat tej wielkiej postaci. Nie usiłuję też wykładać jego dorobku „doktrynalnego”. iż to właśnie okaże się głównym owocem lektury mojej książki poświęconej Plinio Corrêi de Oliveira. XVI .2 Każdy z nas musi starać się nadawać sens księdze swego żywota. W dzień sądu księga ta zostanie otwarta i odczytana”. Roma . czy mu się to podoba czy nie – napisał kiedyś Plinio Corrêa de Oliveira – pisze własną biografię. Brak na to wszystko i czasu. Mario Navarro da Costa 2 3 Plinio Corrêa de Oliveira. Seriedade. „Catolicismo”. „Każdy z nas. Stefano Nitoglia. Rodziny i Własności (TFP). Co więcej. zakładanych z jego inspiracji na całym świecie i do dziś prężnie działających. José Messias Lins Brandão. którzy podążali tą drogą przed nami. najczęściej jednak nieznanej lub celowo ignorowanej. W związku z wydaniem angielskim specjalne podziękowania kieruję pod adresem Barbary Donovan za trud tłumaczenia. . s. maj . Proponuję po prostu Czytelnikowi wprowadzenie do myśli i dzieła Plinia Corrêi de Oliveira. Pragnę z całego serca podziękować wszystkim. Julio Loredo. z równą pasją kochanej. nie zamierzam tu także pisać historii. którzy przyczynili się do opublikowania tej pracy. Desclée. Stowarzyszeń Obrony Tradycji. której pierwszym prawdziwym autorem jest Bóg. i sił. Verba movent. jakiej może nam ona dostarczyć na naszej trudnej drodze. wprowadzenie. Compendio di Teologia Ascetica e Mistica. który nadal przecież jest publikowany. José Antonio Ureta oraz Guido Vignelli. Mam nadzieję. równie bogatej i wciąż dynamicznej. nr . exempla trahunt:3 wzorcowe przykłady ludzi piszących swe biografie „żywym chrześcijaństwem” własnego istnienia mogą także oddziaływać na ukierunkowanie naszego życia i naszej przyszłości.K XX – musiałaby przyjąć formę monumentalnej syntezy. To jedynie wstępna zachęta do bliższego poznania człowieka. tłumaczenie włoskie. Francisco Javier Tost Tores. Nasze istnienie ma znaczenie o tyle. Juan Miguel Montes. kwestię szczegółowej analizy wszystkich aspektów jego osobowości – niewiarygodnie wszechstronnej i bogatej – pozostawiam innym autorom. co zwalczanej. oferując żywy przykład tych. Za nieocenioną pomoc i szczodrze ofiarowane sugestie zechcą przyjąć szczególne podziękowania Armando Alexandre dos Santos. o ile koresponduje z tajemniczym planem zarysowanym dla nas w wieczności. Adolfo Tanquerey.

Za dar Opatrzności uważam liczne osobiste spotkania z Plinio Corrêa de Oliveira w latach .W oraz Filipa Morana za ich recenzję. Roberto de Ma ei . a także Brytyjskiego Biura TFP. Bez tej bezpośredniej z nim znajomości powstanie niniejszej książki nie byłoby możliwe. bez którego wsparcia angielska wersja książki nie ujrzałaby światła dziennego.

.

Hazard. dobrego wychowania i intelektualnego wyrafinowania. I-VIII. W rzeczy samej bowiem nasz wiek upłynął pod znakiem „goryczy życia”. . nie doświadczył „słodyczy życia”. P. I.. Harmondsworth . s. kurtuazji i kultury oraz wszelakich cnót społecznych. . Lévy. . im oddałem swoje serce. . jak i wagę tego słynnego stwierdzenia. której najbardziej oczywisty wyraz znajdujemy dziś w nowej chorobie społecznej zwanej „depresją” oraz w koszmarnym rozpowszechnieniu samobójstw.Rozdział I „J …” „Już jako młody chłopiec z podziwem patrzyłem na ruiny chrześcijańskiego świata. kto nie żył przed rokiem . francuski historyk Guizot w swych wspomnieniach. jak zauważa Paul Hazard. można z powodzeniem zastosować do belle epoque – okresu bezpośrednio poprzedzającego pierwszą wojnę światową. czego mógłbym oczekiwać i z tej pełnej błogosławieństw przeszłości uczyniłem mą przyszłość”. nawet wśród ludzi bardzo młodych. Penguin. t. M. zgodnie z którym ten. . Paris . in. Dla nowoczesnego człowieka zanurzonego w hedoniźmie i niezdolnego do odczuwania autentycznej radości duchowej wyrażenie „słodycz życia” niesie znaczenie stricte materialne i ogranicza się do gorzkiej satysfakcji zrodzonej z komsumeryzmu i czysto fizycznego użycia. François Guizot. 1 Do słynnego zdania Talleyranda odwołuje się m. Mémoires pour servir à l’histoire de mon temps.”. „Francja jest w pełnym tego słowa znaczeniu ojczyzną wytwornych manier.1 Człowiekowi dwudziestego wieku trudno pojąć zarówno znaczenie. Już u schyłku siedemnastego stulecia. odwróciłem się od wszystkiego. t. a także sztuki życia. The European Mind. s. Ostatnie promienie „słodyczy życia” Zdanie Talleyranda.

Korzenie owej słodyczy życia sięgają średniowiecznej cywilizacji chrześcijańskiej. a opierają się o chrześcijańską koncepcję bytu. Ambientes. jedynie w Panu naszym Jezusie Chrystusie. Doktryna katolicka oraz codzienne doświadczenie uczą. tym jest smutniejszy. czyli w cieniu Krzyża. Na przykład człowiek dziewiętnastego stulecia nie był już w stanie doświadczać tak zachwycającego douceur de vivre.K XX „Słodycz życia” w rozumieniu Talleyranda posiada znaczenie głębsze i bardziej duchowe. Atmosfera „słodyczy życia”. jakim jest nasze istnienie. przynajmniej w swej zewnętrznej strukturze. Była ona odbiciem Bożej Miłości w społeczeństwie. z drugiej jednak strony. w których rozwój cywilizacji chrześcijańskiej osiągnął swój punkt szczytowy. dalej unosiła się nad Europą aż do wybuchu pierwszej wojny światowej. Poza Krzyżem prawdziwe szczęście i słodycz stają się niemożliwe – jest tam tylko pogoń za ślepą przyjemnością. promieniem nadprzyrodzonego światła rozjaśniającym i wypełniającym duchową radością społeczeństwo wciąż oddane Bogu. nr . Nigdzie nie znajdziemy prawdziwej radości. „Catolicismo”. A jednak wysiłek. Im bardziej zaś oddalał się od katolickiej wiary. maj . Można ją interpretować jako atmosferę. . 2 P. poświęcenie i walka są w stanie przynieść wewnętrzną radość zdolną wypełnić słodyczą ten padół łez. „O radości rzec można to samo. Im więcej zaś szuka przyjemności. co święty Bernard powiedział o chwale – że jest jak cień. Proces ten nasilał się z pokolenia na pokolenie. Im więcej człowiek się umartwia. o ileż większym spokojem wewnętrznym i dobrym samopoczuciem cieszył się w porównaniu z człowiekiem naszych czasów!”2 „Słodycz życia” nie oznaczała nieograniczonego użycia czy czegoś na kształt współczesnego „luzu”. Costumes. tym smutniejszy się stawał. tym jest szczęśliwszy. cierpienie. która z racji swego nieuporządkowania nieuchronnie wiedzie do goryczy i rozpaczy. jak jego przodek z wieku osiemnastego. jeśli zaś przed nią uciekamy – podąża za nami. człowiek był szczęśliwy: wystarczy odwołać się do Średniowiecza. Jeżeli ją gonimy – ucieka. w sposób nierozerwalny łączącą szczęście człowieka z chwałą Boga. która przesycała społeczeństwo od Wieków Średnich. Civilizações. Dlatego w wiekach. jak dramatyczne jest ludzkie życie. która – zdaniem Talleyranda – zamarła wraz z wybuchem rewolucji francuskiej. Corrêa de Oliveira.

pod zwrotnikiem. la distruzione. Europäische Salons. 3 . którego gasnące promienie odbijała monarchia austro-węgierska.. s. 5 Książe de Lévis-Mirepoix. . dyplomacji. PUF. tam prymat w dziedzinie języka. Podstawowe narzędzie tamtego kosmopolitycznego społeczeństwa stanowiła rozmowa – sztuka wymagająca taktu. z muzyką Romualdo Marenco ( – ) zachwycającej publiczność. München . które z prostotą – matką wszelkich cnót – zachowywały „Excelsior” to tytuł naiwnej opery alegorycznej autorstwa Luigi Menzo iego ( ). nie tylko włoską. Pośród tych rozsianych po świecie „francuskich wysp”.3 Ale belle epoque to również arystokratyczny.J … Belle epoque oznaczała optymizm i euforyczną wiarę w mity Rozumu i Postępu symbolizowane przez choreografię baletu Excelsior. Roma . s. kultury i mody dzierży Francja. które wiedziały najlepiej. 4 Zob. na początku dwudziestego stulecia jedna lśniła jaśniej niż pozostałe: São Paulo w Brazylii. sztuka wyrażająca „autentyczny savoir-vivre”. wciąż obejmująca cztery imperia i piętnaście wielkich monarchii. Zob. Edizioni Fiducia. Ville-Lumière. uznany za stolicę świata rozciągającego swe granice daleko poza Francję. Paris . . Artemis & Winkler Verlag. s. Roberto de Ma ei. hrabia Félix de Vogüe. wyrafinowane maniery i elegancja nie mająca nic wspólnego z dandyzmem – kwitło wówczas na drugiej półkuli. Paris . który nawet u progu dwudziestego wieku odzwierciedlał sposób życia ancien régime.5 Symbolem owej ery jest Paryż. spadkobierczyni korony świętego Cesarstwa Rzymskiego. Gdziekolwiek sięga wpływ cywilizacji europejskiej. ses usages. jedno z tych miast. Son rôle. co najlepsze w belle epoque – dobry smak. Pośród tanecznych piruetów celebruje ona budowę Kanału Sueskiego i tunelu pod Mont Cenis oraz Pokój Narodów jako wywyższenie i apoteozę Postępu. Les Editions de France. Due sogni si succedono: la construzione. Na tle horyzontu rozświetlonego Krzyżem Południa ostatnie przebłyski ancien régime rozjaśniały serca. jak połączyć wartości własnej tradycji z wartościami francuskiej kultury. uprzejmości. ale zarazem – ciągle żywe społeczeństwo patriarchalne. uporządkowany styl życia. . a nawet poza Europę. La politesse. La politesse et sa philosophie.4 Atmosferę owych lat odbija intensywne światło malarstwa impresjonistów oraz psychologiczne powieści Paula Bourgeta. też Verena von der Heyden-Rynsch. oraz ujęcie bardziej ogólnie: Camille Pernot. przez z górą dwie dekady od swej mediolańskiej premiery w roku . . U zarania wieku dwudziestego obok Europy pozytywistycznej istniała Europa katolicka i monarchiczna. Belle epoque to sen o „konstruowaniu” nowoczesnej cywilizacji. Wszystko.

.8 Zob. barw. iż myślimy o nim – zgodnie z wizerunkiem. Tradiçoes e reminiscencias paulistanas. 6 . . związane jest z jej ogromem. 7 Stefan Zweig. też Ernani Silva Bruno. s. Portugalski filolog. Kraj rozciągający się na kilometrów kwadratowych zajmuje ponad połowę całkowitej powierzchni Ameryki Południowej. niosącej światło ich ojczyźnie i całemu światu. s. t. Lisbôa-Rio de Janeiro .. zdumiewał się krajem. Rio de Janeiro . Brazil. de Freitas. w: Jesuitas no Brasil.K XX pełną saudade (nostalgii) wierność cywilizacji chrześcijańskiej. Słowo saudade wyraża coś więcej niż nostalgię. hasło Saudade w: Grande Enciclopédia Portuguesa e Brasileira. Editorial Enciclopédia. Affonso A. . Luiz Gonzaga Cabral SJ. Porto . . Rio de Janeiro . Zob. Cassell. São Paulo .6 Dokładnie wtedy. t. São Paulo . saudade wobec starych obyczajów oraz poczucie wierności dawnym zasadom. który wszystkiego posiada w nadmiarze: przyrody. Livraria José Olympio Editora. To sentyment nie dający się wyrazić. . . których ostatnie. Paulista (mieszkaniec stanu São Paulo) odczuwał saudade za Brazylią chrześcijańską i europejską. a przy tym owiany melancholią charakterystyczną dla kontemplacyjnej i intuicyjnej duszy Portugalczyków i Brazylijczyków. który przekazał Sebastiao da Rocha Pita – jako o prawdziwym „ziemskim raju”. wyd. Influencia dos Jesuitas na colonizaçao do Brasil. 8 Sebastiao da Rocha Pita ( ). Zob. gdy Stany Zjednoczone zaczynały doświadczać kuszącego zewu „nowoczesności”.. który – jak przewidywał – „odegra jedną z najistotniejszych ról w przyszłym rozwoju świata”. gasnące odbicie zdawała się ofiarować mu Europa. Potężne góry opadające urwiskami do morza. która wraz z dorzeczem zajmującym ponad pięć milionów kilometrów kwadratowych tworzy najrozleglejszy na świecie system rzeczny – ewokują obraz kraju. Oznacza zarazem wspomnienie i upragnienie rzeczy nieobecnej. . História da América Portuguesa.. A Saudade portuguesa. Renascença portuguesa. Companhia Melchoramentos de S. Historia e Tradiçoes da Cidade de São Paulo. Carolina Michaelis de Vasconcelos ( ) podkreśla pełną zgodność pomiędzy portugalskim terminem saudade a niemieckim Sehnsucht. Land of the Future. jakie wywołuje Brazylia. w: E. s. Governo do Estado de São Paulo. światła. Antologia Brasileira. . Verneck. t. Brazylia: powołanie do wielkości Stefan Zweig zwiedzający Brazylię w latach trzydziestych XX w. Livreria Francisco Alves. puszcze pełne bujnej roślinności oraz burzliwa Amazonka. do tego stopnia. Paulo.7 Pierwsze wrażenie. London .

Rio de Janeiro-Paris . ofiarowanie jego mieszkańcom zbawienia dusz. Światło zalewa wszystko i wszystko pochłania.. s. Pero Vaz de Caminha pisał do króla: „Nie możemy stwierdzić. Mówi o nieśmiertelnej José Pereira da Graça Aranha ( ). nadaje niezmierzonym przestrzeniom tajemniczy wymiar duchowy. Companhia Editora Nacional. płową. Odtąd Brazylia stanie się „Terra de Santa Cruz”. godło kraju ojców. 10 „Brazylia narodziła się jako chrześcijańska.” O. Tekst listu Pera Vaz de Caminha w: Jaime Cortesão. kiedy to u wybrzeży nieznanego lądu pojawiły się białe żagle portugalskiej eskadry dowodzonej przez Pedra Alvaresa Cabrala. Lisbôa . .” Owo światło. srebro. Livrarias Ailland e Bertrand. iż świetlista szerokość widnokręgu przygotowuje duszę do wielkiego i głębokiego powołania. łagodną.”9 Niezmierzony kontynent brazylijski sprawia wrażenie nieustannie skąpanego w słońcu „niby połyskujący diament w cieniu Nieskończoności. Pierwszym gestem descobridores (odkrywców) było wzniesienie na plaży krzyża oraz celebracja na nowym lądzie bezkrwawej ofiary Kalwarii. gorejącą lub bladą – przejrzystość. która na wieczność pozostanie odciśnięta na brazylijskiej duszy. s. a zarazem jeden z jej odkrywców nazwał ją Wyspą Prawdziwego Krzyża. Wraz z falami oślepiającego światła słońce zsyła na ziemię głęboki spokój. nie widzieliśmy ich. scenę. za: Roger Bastide. czy jest tu złoto. Milano . czy też z miejskiego wodociągu – krystalicznie czysta.J … „W żadnym innym regionie niebo nie jest tak pogodne ani ranek tak pięknie nie wschodzi. São Paulo . czy o zachodzie – jest niezmiennie przejrzysty.10 Konstelacja Krzyża Południa niejako przypieczętowała tę scenę na niebie. Krótko mówiąc: Brazylia to na nowo odkryty ziemski raj. 9 . . zawsze szczęśliwe gwiazdy lśnią tutaj najdelikatniej.” Cyt. Garzanti. s. Wszystko nieustannie jaśnieje. a woda – czy to z wiejskiego strumyka. . A esthetica da vida. swym słodkim nocnym blaskiem nieprzerwanie przypomina o ciągłości zawartego przymierza. A expedição de Pedro Alvares Cabral. Serafim Leite SJ. Data narodzin Brazylii przypada na kwietnia roku. Livraria Garnier. Páginas de História do Brasil. jak sądzimy. Brasil terra de Contrastes. s. „Krzyż Południa. Jej pierwszy dziejopis. które rozsiewa swe nieugaszone promienie jakby po to. (…) Jednak najlepszym owocem tego kraju może być. Ale sama ziemia jest bogata. żelazo czy inne metale. Kronikarz ekspedycji. tłumaczenie włoskie Il Brasile. by utrzymywać ziemię w atmosferze przejmującego spokoju. widnokrąg – czy to o świcie. (…) Jego blask otwiera w ciszy przestrzeni nieugaszoną. . Można odnieść wrażenie. na żadnej innej półkuli promienie słoneczne nie są tak złote a blask księżyca tak olśniewający.

São Paulo . 17 Ojciec Manuel da Nóbrega urodził się października r. s. . można bez obawy pokusić się o następujące stwierdzenie: historia jezuitów w szesnastowiecznej Brazylii to historia tworzenia samej Brazylii. „Catolicismo” nr . moralnym. Armando Cardoso SJ. edukacyjnym oraz – w ogromnej mierze – kolonialnym aspekcie zagadnienia. Edições Loyola. w Entre-Douro-e-Minho w Portugalii.14 przypłynęło sześciu misjonarzy z założonego niedawno przez św. s. de a . s. Milano . 16 Cyt. Zob. Instituto per gli Studi di Politica Internazionale. Páginas de História do Brasil. Zob. Zweig. który rośnie na ziemi Krzyża Świętego.”13 W tym właśnie roku w ślad za gubernatorem Tomé de Souza. niczym perfumy rozpylone raz na zawsze”. A epopéia missionária na formação da Cristandade luso-brasileira.. „Verbum” nr . „Ta ziemia to nasze zadanie”16 – zapowiedział ojciec Manuel da Nóbrega17. wysłanym przez króla portugalskiego Jana III w celu ewangelizacji nowych terytoriów. gdzie został pierwszym przełożonym misji jezuickiej. co. do których ten winien się stosować w Brazylii. w wielkiej obfitości i różnorodności. 13 S. aż do śmierci. dla którego wysyłam ludzi. 15 S.K XX nadziei narodu chrześcijańskiego. Carlos Sodré Lanna. Doktor prawa kanonicznego i filozofii na uniwersytecie w Coimbrze. . Ignacego do Brazylii. .15 Jezuici nadali duszę temu.. Ignacego Loyolę Towarzystwa Jezusowego. też o. Oni to – zgodnie z obserwacją Stefana Zweiga – przywieźli ze sobą rzecz najcenniejszą i najbardziej konieczną dla istnienia narodu i kraju: ideę. jednak nie był jeszcze ziarnem. Desclée de Brouwer & C. w katechetycznym. s.. 14 W Regimento z grudnia r. liv. a zmarł października r. marzec . A vida heróica de José de Anchieta. Miało się ono pojawić. za: Antonio de Queiroz Filho. . Idem. Brazil.12 Krzyż – przypomina ojciec Leite – „stanowił symbol i obietnicę. aw został wysłany przez św. „Catolicismo„ nr .”11 „Odtąd – jak zauważył pewien włoski dyplomata – woń chrześcijaństwa rozprzestrzeniła się na każdy zakątek brazylijskiej ziemi. choć bogate w potencjał. Biblioteca Nacional de Lisbôa. później zaś – prowincjałem. . w roku . . . de oficios.. maj . Konkretnie – „ideę Brazylii”. w którym król portugalski Jan III przedstawił gubernatorowi Tomé de Souza reguły rządzenia. Misję swą kontynuował przez wiele lat. w Rio de Janeiro.. dotychczas pozostawało bezkształtne. by zasiedlili wspomniane ziemie Brazylii. Brasile euro-americano. jest nawrócenie krajowców na naszą Świętą Wiarę Katolicką”. Arquivo da Marinha. czytamy: „Głównym powodem. w roku wstąpił do Towarzystwa Jezusowego. Wkład innych czynników religijnych jedynie nieznacznie zmienia powyższy obraz” (s. Genese da civilização cristã no Brasil. s. s. . s. Bruges-Paris . którego wraz z ojcem José 11 Yves de la Brière. duchowym. . Le règne de Dieu sous la Croix du Sud. Leite SJ. dopiero pół wieku później. Regimento de Tomé de Souza. . 12 Roberto Cantalupo. wraz z powołaniem gubernatora generalnego i przybyciem jezuitów. O ano de na historia do Brasil e da Companhia de Jesus. s. ). „Nie lekceważąc roli odegranej przez innych.

Został beatyfikowany przez Jana Pawła II w r. Alvares do Amaral. włoski arystokrata z rodu genueńskich dożów. . Doria. którzy dokonali desantu w Zatoce Guanabara. Historia da Companhia de Jesus no Brasil.” P. „Catolicismo”. jedna z „komórek 18 Urodzony marca r. Beatos Ignacio de Azevedo e companheiros martires. O Padre José Anchieta e a fundação da São Paulo. puszcza. Na temat męczenników jezuickich z roku zob. zaproszenie do przyszłości pełnej tajemniczych obietnic. „Catolicismo”. maj . Tam uwidacznia się tajemnicza synteza całego kraju. nr . pomimo oficjalnego przeniesienia stolicy do Brasílii. 22 Carlos Sodré Lanna. 20 Równolegle do jezuitów własny apostolat rozwijali benedyktyni (od ).(tłumaczenie rozprawy dla biura historycznego Kongregacji ds.23 Początkowo miastem stołecznym portugalskiej kolonii był Salvador da Bahia. Lisboa . by dwa lata później udać się do Brazylii z grupą misjonarzy towarzyszących portugalskiemu gubernatorowi. Od descobrimento (odkrycia) aż do czasów dzisiejszych misjonarze podejmowali „dzieło nie mające sobie równych w historii”19. . a w roku został prowincjałem Brazylii. Corrêa de Oliveira.20 Kiedy hugenoci usiłowali przejąć kolonię. . w La Laguna (Wyspy Kanaryjskie) bł.. Niezmordowana działalność apostolska przyniosła mu tytuł „Apóstolo do Novo Mundo”. Conselho Estadual da Cultura. 21 Doradcą ojców Nóbregi i Anchiety był Giuseppe Adorno.22 założono niewielkie miasto. Kanonizacyjnych). Wyświęcony w r.. dzieło chrystianizowania i jednocześnie cywilizowania brazylijskiej ziemi. Livraria Portugal. Jezuici wypędzeni w roku przez markiza Pombal powrócili do Brazylii w r. które w przyszłości miało stać się stolicą: Rio de Janeiro. wyspy i przesmyki – zdawały się splatać w niepowtarzalną syntezę. São Paulo . W roku wstąpił do Towarzystwa Jezusowego. .J … de Anchietą18 uważać należy za założyciela Brazylii. podobnie jak rodzina Adorno. ss. otwierali pierwsze szkoły. kapucyni (od ) oraz inne zakony. Serce Brazylii nie przestaje bić właśnie tam. odbitej Francuzom. październik . nr . s. „Didaskalia”. karmelici (od ).21 W centrum łukowato wygiętej linii brzegowej tej pięknej zatoki. t. José de Anchieta zmarł w Reritiba (obecnie Anchieta) czerwca r. I. W miejscu tym wszystkie naturalne uroki Brazylii – góry i pagórki. budowali drogi i miasta. A expulsao dos franceses d Rio de Janeiro. Mauricio Gomes dos Santos SJ. Meditando sobre as grandezas do Brasil. Duarte da Costa. . nr . Fergoso i Cavalcanti (Cavalcanti d’Albuquerque). uczestniczył w założeniu São Paulo ( ) i Rio de Janeiro ( ). 19 Serafim Leite SJ. 23 „Panorama dziejów Rio de Janeiro pozwala postrzegać to miasto w kategoriach syntezy całej Brazylii. Zob. który – wygnany z rodzinnego miasta – oddał własną fortunę i życie na służbę nowemu krajowi luzytańskiemu. W XVI stuleciu. do Brazylii przeniosły się całkowicie rody Acciaiuoli (Accioly). wznosili uniwersyteckie kolegia i kościoły. ojcowie Nóbrega i Anchieta nadzorowali (jako orientadores) operacje militarne przeciwko francuskim protestantom. Jezuici katechizowali tubylców gromadząc ich w specjalnie zakładanych wioskach (Aldeias).

São Paulo. Idem. Lucio Mendes. Martírio e heroismo na resistência ao herege invasor. Brazylię łączyła z Królestwem Neapolu stała. Napoli ). skutecznie bronił Bahii przed holenderskimi kalwinistami usiłującymi utworzyć protestanckie państwo w Ameryce Południowej. 24 . „Catolicismo”. podobnie jak São Paulo. Diego Lopes Santiago. Rio de Janeiro . osobistości dworu”. tłum. 27 Zob. oraz Rio de Janeiro. . czy 27 W momencie kapitulacji Recina nieco dłużej ( ) w Recife. Napoli . L. w której znalazł się kontyngent z Neapolu dowodzony przez Carla Andreę Caracciolo. Rio. Industria Tipografica Italiana. kiedy to koronę portugalską wiązała unia personalna z koroną hiszpańską. t. lipiec . „Wojny holenderskie przyniosły korzyść w postaci nieznanej wcześniej konsolidacji rozmaitych elementów kolonizacji w jeden jej typ. z których z biegiem czasu wykształciły się stany tworzące brazylijską federację. Storia della Civiltà brasiliana. istniał już zjednoczony naród brazylijski. wybitny historyk zajmujący się Brazylią. np. História do Brasil. Pernambuco i Maranhao także zawdzięczają swój rozwój jezuitom”. I. Olbrzymie terytorium zostało podzielone na dwanaście dziedzicznych capitanias. Pernambuco i Maranhão. Livraria José Olympio Editora. . fe. Brazylijska świadomość narodowa umacniała się w zmaganiach z Holendrami. listopad . które założyli «własnymi rękami». owocna współpraca. Gino Doria. economici e sociali tra il Regno delle Due Sicilie e il Brasile ( ). s. nr . . Do Brazylii przybyło wówczas wielu oficerów włoskich. s. głównie neapolitańskich (zob. . I soldati napoletani nelle guerre del Brasile contro gli olandesi ( ). Rapporti politici. G. którzy zdołali uchwycić przyczółek w Bahii ( ). W roku inny neapolitański dowódca. Recife . Jesuitas no Brasil (século XVI). Fundação do Patrimonio Histórico e Artístico de Pernambuco.”28 Pierwszy typ brazylijskiej arystokracji stanowili senhores de engenho. Gian Vincenzo Sanfelice. weteranów. Calmon. . Societa Napoletana di Storia Patria. markiza Torrecuso. s.25 Gubernatorzy obdarzeni bogatymi prerogatywami i hojnymi nadaniami byli wybierani przez króla Portugalii spośród „najlepszych: byłych żeglarzy. nr . Kiedy w roku holenderska Kompania Zachodnioindyjska zajęła Bahię. Cabral SJ. Z owej piątki dwie (…) stanowią owoc wyłącznej inicjatywy jezuitów: São Paulo. Rio de Janeiro . wrzesień . Rio i Maranhao. Primeiro ensaio de um Brasil orgânico. nr . Historia da Guerra de Prnambuco. As capitanias hereditárias.26 Brazylia pozostawała integralną częścią Królestwa Portugalii nawet w okresie pomiędzy rokiem a . hrabia Bagnoli. które zdołali założyć wbrew wszelkim przeciwnościom. São Paulo . Catolicismo. s. 28 P. Calvinistas holandeses invadem cristandade luso-americana. niezwykle trafnie określa mianem «komórek rozrodczych» brazylijskiej tkanki następujące miejscowości: Bahia. włoskie. 26 Pedro Calmon. Pozostałe trzy: Bahia. czyli plantatorzy trzciny cukrowej – podstawowej uprawy „João Ribeiro. Pernambuco.K XX rozrodczych”24 Brazylii. ostatniego holenderskiego bastionu. Paolo Scarano. s. Filip IV wysłal flotę. Companhia Melhoramentos de São Paulo.. 25 Homero Barradas. „Catolicismo”. Ricardo Ricciardi Editore. Zob..

32 Na temat bandeirantes zob. 29 . Zob. stało się ono głównym produktem brazylijskiej gospodarki. s.. Hamilton Press. też Plinio Corrêa de Oliveira. uprawiano na północy i na południu Brazylii do końca szesnastego stulecia. wyd. . Raposo Tavares e a formação territorial do Brasil. São Paulo .31 Uprawa i przetwarzanie trzciny cukrowej wyczerpywały aktywność rolniczo-przemysłową w ciągu dwóch pierwszych stuleci życia narodowego Brazylii.” Francisco José Oliveira Vianna. 31 Podbój nowych ziem łączy się wszakże z apektem militarnym. zapuszczali się daleko w głąb lądu w poszukiwaniu drogocennego kruszcu. Edicões Melhoramentos. Brasilia . Rio de Janeiro . Calmon. 30 wszak to właśnie senhores byli siłą odpierającą inwazje Holendrów. .J … brazylijskiej. każde wzniesione ogrodzenie. apendix do amerykańskiego wydania Szlachty i analogicznych elit tradycyjnych w orędziach Piusa XII. po nieoczekiwanym odkryciu złota w stanie Minas Gerais. Casa-Grande & Senzala. . Francuzów i Anglików. O Povo Brasileiro e a sua Evolução. Ministério da Agricultura. W wieku osiemnastym. P.29 Plantacje trzciny cukrowej. s. Trzcinę cukrową. Rio de Janeiro . Storia della Civilta brasiliana. zob. też J. Las „bandeiras”. którego port Recife w siedemnastym wieku przekształcił się w największy na świecie ośrodek handlu kawą. . t. budowane nieopodal ciągów wodnych. São Paulo . Na połowę XVIII w. Zob. niczym jeźdźcy fortuny przekraczali koryta rzek. „Każde zaorane pole. przypada początek trzeciego z socjo-ekonomicznych cyklów rozwoju kraju: okres wielkiej cywilizacji kawy. ss. Indústria e Comércio. dwór właściciela plantacji. Konno. s. Ministério da Educação e Cultura. wszechobecnej w obrazie feudalnej capitanii przez cały okres kolonialny. rozwój i zmierzch szlachty ziemskiej w kolonialnej. . Okres dominacji złota i szlachetnych kamieni wysunął na pierwszy plan grupę bandeirantes (zbrojnych poszukiwaczy). Wielki Dom (Casa-grande). każda zaludniona sesmaria. Główny obszar upraw stanowił stan Pernambuco. zdobywali górskie szczyty. Od północy po południe nowe gospodarstwa rolne i pastwiska zakładało się z mieczem w dłoni. t. każda zbudowana przetwórnia cukru w sposób nieunikniony wymagała działań wojskowych. przypominał fortecę. tworzyły pierwociny brazylijskiej cywilizacji rolniczej. która aż do roku stanowiła główne źródło bogactwa Brazylii. imperialnej i republikańskiej Brazylii. streszczoną w História das Bandeiras Paulistas.. nieprzyjaciół Wiary i Króla. York . 30 Gilberto Freyre. Powstanie. Universidade de Brasilia. Ricardo Roman Blanco. imponującą. São Paulo . I. z łopoczącą flagą na przedzie. História Geral das Bandeiras Paulistas. jedenastotomową pracę Affonso de Taunay. . Editora José Olympio. Cortesao. młyny i małe rafinerie obsługiwane przez niewolników. idealny produkt dla kraju w początkowym okresie rozwoju. 32 z odwagi i niespokojnego ducha przygody – bezpośrednich spadkobierców tradycji descobridores.

z którego to związku przyszli na świat trzej synowie: Pedro de Alcântara. V . mecenasem sztuki. Luiz i Antônio. Dom Pedro I Braganza ( ). Heitor Lyra. regentka cesarstwa. W r. Dwa lata później nadał jej pierwszą konstytucję. „Dom Pedro był monarchą wspaniałomyślnym. 34 W r. Zjawisko niewolnictwa wygasało już wtedy samorzutnie. listopada ogłoszono powstanie republiki. jak zmierzcha na kształt ślicznego letniego dnia. . Paris b.. „O Legionário” nr .33 władcy-filantropowi. weszło w życie „prawo sześćdziesięciolatków”. Po bezkrwawym zamachu stanu. W ówczesnej czternastomilionowej populacji Brazylii liczba niewolników przekraczała . A legitimidade Monárquica no Brasil. Quelques aspects de la civilisation brésilienne. września w São Paulo cesarz Pedro I proklamował niepodległość Brazylii. Pedro II. siostrę Ferdynanda II. „prawo wolnego łona” nadawało wolność osobom powyżej roku życia urodzonym z matek-niewolnic. książę Luiz Orleans-Braganza ( ). tzw. Poślubił on księżniczkę Marię Pia z Burbonów sycylijskich (zob. którego długie i spokojne panowanie zakończyła rewolucja republikańska wybuchła po zniesieniu niewolnictwa.w. A abolição. Na nowej fladze znalazło się pozytywistyczDom Pedro II ( . „Catolicismo” nr . Historyk Gugliemo Ferrero pisał: „Brazylijczycy ujrzeli. wzorem patriotyzmu i kultury. Słynął z mądrości i filantropii. Os últimos anos da escravatura na Brasil. mianowicie nie na drodze walki zbrojnej. Civilização Brasileira. tolerancji i prostoty. którego tron objął syn króla Portugalii. nauki i literatury. São Paulo ). też Leopoldo Bibiano Xavier.” S. Rangel de Castro. uważającej uwolnienie niewolników za posunięcie błędne i przedwczesne.d. . w odmienny jednakże sposób niż inne kraje latynoamerykańskie. Wspierał finansowo kształcenie wielu wybitnych Brazylijczyków. w pełni spokoju i blasku. 35 Cyt. Kiedy pierwszy z nich zrzekł się prawa sukcesji dla siebie i swego potomstwa. Rangel de Castro. a poprzez utworzenie cesarstwa. na czas nieobecności podróżującego po Europie ojca. Corrêa de Oliveira. s. Les Presses Universitaires de France. maja r. Zob. São Paulo . . Editora Nacional. szczodrym i sprawiedliwym. nie szczędząc na ten cel własnych środków. Był członkiem Akademii Francuskiej oraz wielu zagranicznych towarzystw naukowych i literackich. São Paulo . . następcą tronu został jego brat. Na temat Dom Pedra II zob. jak ich monarchia łagodnie i bez najmniejszego rozlewu krwi upada. Global. ratyfikowała ostateczne zniesienie niewolnictwa. Historia de Dom Pedro II: .. wyd. Emilia Vio i da Costa.34 Cesarstwo utraciło poparcie arystokracji ziemskiej.”35 W roku Cesarstwo Brazylii przekształciło się w Federacyjną Republikę Brazylii. Artpress.) poślubił w roku księżniczkę Teresę Cristinę. A margem do de maio. uwalniające niewolników powyżej roku życia. Jej najstarsza córka Isabella ( ) wyszła za mąż za księcia Gastona Orléans d’Eu. 33 . Zob. też Robert Conrad. Sukcesję przekazał synowi. Quelques aspects de la civilisation brésilienne.K XX W wieku dziewiętnastym Brazylia uzyskała niepodległość. P. Dom Pedro e a gratidão nacional. Armando Alexandre dos Santos. za: S. s. Na temat zniesienia niewolnictwa zob. króla Obojga Sycylii. zapału i prawości. grudzień . pod wpływem konserwatywnego ministra João Alfredo Corrêi de Oliveira księżniczka Isabella d’Eu. Rio de Janeiro .

Milano . 36 . brazylijską polityką zagraniczną kierował zaś w owym okresie nieprzerwanie baron Rio Branco ( ). Hermes da Fonseca ( .J … ne mo o: „Porządek i Postęp”. Oto europejskie miasto pośrodku tropików. Miasto rozciągające się na płaskowyżu.). . Na przełomie wieków Brazylia liczyła mieszkańców.). Pierwsze dziesięciolecie XX wieku upłynęło w Brazylii w klimacie euforii i optymizmu wywołanego nadziejami zrodzonymi przez reformy instytucjonalne oraz gospodarczy i społeczny rozwój kraju. Gugliemo Ferrero opowiada o swej wizycie w „świątyni ludzkości”.36 „Brazylia staje wówczas u progu czasu. osiemset metrów nad poziomem morza. 38 Kolejnymi głowami państwa byli: Prudente de Morais ( . s. I. „Order and Progress. t. Rio de Janeiro .” A political History of Brazil. Boulder (Colorado) . mające przed sobą wielką przyszłość. Biblioteca Nacional. Westview Press. Rodrigues Alves ( .39 . Afonso Pena ( . Brasil . zwielokrotniło swą populację z około pięćdziesięciu tysięcy w roku do ponad trzystu pięćdziesięciu tysięcy w roku . . 39 Gdybyśmy mieli wzorem dawnych historyków nadawać nazwy epokom. Bardziej ogólnie: Ronald M. Freyre. przekształcając je w trójpasmowe aleje. z których każdy posiadał odrębny parlament i rząd. Nastąpił rozdział Kościoła od państwa. a «Nauki» boginią dla swych intelektualnych elit. Schneider. Campos Sales ( ). kiedy to zacznie celować w próbach uczynienia «Postępu» bogiem. panem Texteirą Mendesem”. Ferrero. G. politycznego i społecznego u początku dwudziestego stulecia znajduje się w São Paulo. .). . Rio de Janeiro . gdzie dyskutowało się „miło o wielu rzeczach z najwyższym kapłanem. I. t. a w miejsce domów w stylu kolonialnym coraz częściej pojawiają się wille i inne nowoczesne budowle. Plinio Doyle. s. . zadekretowano małżeństwa cywilne i przekształcono politykę gospodarczą kraju. Jednakże ulice już poszerzono.. Ordem e Progresso. leniwie płynąca rzeka Tietê. pasmo górskie Serra da Cantareira zaś dostarcza mu życiodajnej wody. z czego ponad procent zamieszkiwało tereny wiejskie. Domy są tu jednopiętrowe i ściśle ze sobą sąsiadują. czas Pierwszej Republiki byłby „okresem złotym”. 37 G. s.40 Z jednej strony okala je szeroka.38 Był to „złoty okres” Pierwszej Republiki. Fratelli Treves Editori. Nilo Peçanha ( . mieszczącej się przy ulicy Beniamina Constanta w Rio de Janeiro. t. wyd.). Fra i due mondi.”37 Republikę tworzyła federacja niezależnych stanów. .). Livraria José Olympio Editora. São Paulo: europejska wyspa na amerykańskim kontynencie Centrum brazylijskiego życia ekonomicznego. s. 40 Ibidem.

kalają błękit nieba. Paulo. „Paulistas. zdobyli i odkryli ten kraj. sto trzydzieści tysięcy mieszkało w stolicy. populacja włoska liczyła około miliona. Brazil. którego pierwszą elektryczną linię otwarto w roku . s. Czasopismo to poświęca obszerny artykuł stanowi São Paulo. reszta zaś zamieszkiwała miasta w głębi kraju (s. z których buchają ogromne kłęby dymu. Antologia Brasileira. (…) Teraz jest to miasto rozedrgane i rozbrzmiewające pracą. 41 .K XX Używający pseudonimu „Italicus” autor listu wysłanego z São Paulo w lipcu roku. 43 Batista Cepelos. w jednej trzeciej zamieszkiwanemu przez Włochów. Paulistas wykazywali znacznie więcej energii i zdolności niż pozostali Brazylijczycy. sierpnia . ich pragnienie ryzyka. które w ciągu pięciu lat przeszło ogromne przeobrażenia. Całym jego życiem byli studenci i wszystko toczyło się poważnym i spokojnym rytmem prowincjonalnego miasta..”43 Przyczynę owego nadzwyczajnego wzrostu stanowiły – zdaniem Stefana Zweiga – te same uwarunkowania geopolityczno-klimatyczne. Lo stato di São Paulo in Brasile. banki zbijają ogromny kapitał. a górujące nad wszystkim kominy. s.. . dziennikarstwo. postępu i ekspansji przeniosło się w następnych stuleciach na handel i przemysł. może konkurować z europejskim.44 Już od siedemnastego wieku. . prawdziwi depozytariusze narodowej energii. 42 Ibidem. Werneck.”45 Italicus. Zweig. 44 S. w: E. które czterysta lat wcześniej skłoniły ojca Nobregę do uznania tegoż właśnie miejsca za najlepszy punkt wyjścia dla dalszej ekspansji w głąb Brazylii. „L’Illustrazione italiana” nr . . Kiedyś znane było niemal wyłącznie dzięki uniwersyteckiemu wydziałowi prawa. „Miasto huczy gorączkową krzątaniną. do której się przygotowuje. W ciągu kilku miesięcy pojawiły się tu wielkie interesy i poważne gałęzie przemysłu.41 „São Paulo rozrosło się w ciągu dwóch dekad z iście północnoamerykańską gwałtownością. . z czego sześćset tysięcy pracowało w fazendas lub innych przedsiębiorstwach rolnych. Dove vive un milione di Italiani. niezmierzony tłum faluje na kształt rzeki. 45 Ibidem. O ‘fundador de S. W r. opisuje to miasto jako żyjące w erze poprzedzającej okres wielkiej pomyślności. s.”42 W rozpalonym gorączką pracy i inicjatywy mieście transport tramwajowy. ). już w roku szczyci się niewiarygodną liczbą trzydziestu milionów pasażerów. semper novarum rerum cupidi (nieustannie żądni nowości). s.

L’emigrazione italiana in Brasile. kto żarliwie pragnie mieszkać w Paryżu” (list do Madame de Gobineau z czerwca r.. który by nie mówił po francusku” – zauważa ze zdumieniem Ina von Binzer. Torino . Rovílio Costa i Luis Alberto de Boni. Editora Itatiaia Limitada. 46 47 . Au Louvre. Księgarnia Garraux. U podstawy tego femomenu leży charakterystyczna portugalska dobroć i duch uniwersalizmu. Rozwój ekonomiczny zawdzięcza São Paulo głównie emigracji włoskiej. . . iż nie ma Brazylijczyka. São Paulo . Là dov’è la raccolta del caffé. A presença italiana no Brasil. umożliwiający łączenie i stapianie się ze sobą tak wielu odmiennych elementów. s. Brazylijczyk to ktoś. Paulo Cursino de Moura. Antenore.49 Georges Clemenceau tak relacjonuje jeden z epizodów swej podróży po Ameryce Łacińskiej w roku : „Miasto São Paulo jest w niektórych aspektach tak zadziwiająco francuskie. Os Meus Romanos. Au Palais Royal. Paris . Padua . III. miasto fazendeiros (farmerów). Trento. Silva Bruno. .48 Przy ulicy de Novembro. ). Zob. Le comte de Gobineau au Brésil. że ani raz w ciągu całego tygodnia pobytu nie doświadczyłem uczucia przebywania w obcym kraju. São Paulo de outrora. importuje z Europy nie tylko książki. (…) Społeczeństwo São Paulo wykazuje dwojaką tendencję: świadomie E. w której rozmaite nurty europejskiej kultury i różne style życia splatają się w jedno.47 natomiast kulturę. znajdujemy sklepy o nazwach wykluczających wszelką wątpliwość: Au Printemps. Societa Editrice Dante Alighieri. Ogromna większość imigrantów włoskich przybyłych do Brazylii osiadła w São Paulo. W roku był on właścicielem największego w Ameryce Południowej koncernu przemysłowego. szwajcarskie czekoladki. Indústrias Reunidas F. jedno z ulubionych miejsc spotkań eleganckiego São Paulo. s. „ludzi. Angelo Trento. Belo Horizonte . Emigracja ta zbiegła się w czasie z końcem niewolnictwa. Matarazzo. podczas której ten zapytał: „Cóż więc pan myśli o Brazylijczykach?” Hrabia odparł: „No cóż. . a jeżeli już o mieście wspominali.46 posiada wygląd zewnętrzny i duszę wielkiej metropolii. Milano . wyd. Vincenzo Grossi.J … São Paulo. maniery i życie towarzyskie – francuskiej. niemiecka guwernantka rodziny Prado. której główna ulica nosiła miano Caetano Pinto. Nouvelles Editions Latines. 49 Zob. t. s. Najbardziej arystokratyczna część miasta nazywa się Champs Elysées. w: Georges Raeders. to mieli na myśli jedno z miast europejskich. s. wyd. Fondazione Giovanni Agnelli. Históriae Tradições da Cidade da São Paulo. konkretnie – Paryż”. wina z doliny Renu. „Wydaje się. Niemal wszyscy robotnicy zatrudnieni w rozwijającym się w mieście zaludniali tłumnie dzielnicę Brás. 48 Hrabia de Gobineau opowiada o swej rozmowie z cesarzem. którzy bardziej szczycili się swymi gospodarstwami niż swoim miastem. W roku do Brazylii zawitał wraz z żoną Filomeną i dwójką dzieci dwudziestosiedmioletni Francesco Matarazzo. Editora Paz e Terra. Storia della colonizzazione europea nel Brasile e della emigrazione italiana nello Stato di São Paulo. najbardziej reprezentacyjnej z tak zwanego „Trójkąta”. ale także francuskiego szampana. Alegrias e Tristezas de uma educadora alemã no Brasil. włoskie A.

Livraria Martins. równolegle rozwija wszystkie aspekty brazylijskiej indywidualności. Notes da Voyage dans l’Amérique du Sud ( ).”51 Pierwszą dekadę dwudziestego wieku São Paulo rozpoczęło wydarzeniem społecznym pieczętującym sojusz dwóch dynastii. autor zauważa.”50 Wandejczyk z pochodzenia i charakteru. rozważnym acz śmiałym. Le progrès brésilien. córki Georges Clemenceau. s. Było to dziedzictwo przekazane nam przez Portugalię. „Brazylijczyk intensywnie odczuwa niezrównaną atrakcyjność kultury francuskiej. . wyd. który zarazem jest człowiekiem interesu. krainą mędrców. które u końca mijającego stulecia stanowiły żywy symbol ekonomiczno-społecznej elity miasta. ale zarazem protestant i republikanin. Salões e Damas do Segundo Reinado. s. czy też gdziekolwiek indziej. W książce autorstwa barona d’Anthouard. czy we Francji. Utz. s. s. ogromnych krzyży.” Wanderley Pinho. „Podczas tych uroczystości. panuje iście rodzinna atmosfera. . Francja jest krajem jego marzeń. artystów i filozofów” (ibidem. 51 J. a mianowicie ślubem pięknej Eglantiny. opublikowanej również w roku pt. jest dlań krainą dobrobytu i przyjemności. radosną nutą francuskości – wielowiekowy. Dona Lucilia. nowości i wielkich odkryć. Clá Dias. Ribeirów dos Santos wspomina się tu jako jedną z rodzin zauważanych na przyjęciach paulistowskiej arystokracji. „W takiej atmosferze – złożonej ze splendoru i etykiety. Paris . czy to w Brazylii. S. ufność w „nieśmiertelne pryncypia” rewolucji francuskiej i nostalgię za cywilizacją oraz stylem ancien régime. s. Nie znajdziemy Francuza o bardziej dwornych manierach. . pomimo parady bogato zdobionych mundurów. ). . 50 . Naznaczona takimi cechami arystokracja São Paulo harmonijnie połączyła kilka charakterystycznych dla siebie elementów: wiarę..K XX kierując się francuskim duchem. Paulista bez wątpienia pozostaje w głębi duszy Paulistą. ). diamentów i innych klejnotów. iż „Brazylia (…) do głębi swej istoty przylgnęła do francuskiej myśli (ibidem. które określają jego charakter. stonowanej szlachetną. elegancji i luksusu. życie towarzyskie oraz zasadę doboru. przyjemniejszego w rozmowie i obdarzonego bardziej arystokratyczną delikatnością ducha. a do tego znającym się na kawie. São Paulo . czyta i zna wszystkich naszych autorów. wrażliwy jest na naszą twórczość artystyczną. t. z którym Brazylia niedawno jeszcze tworzyła jedno królestwo. I. lecz wciąż żywy aromat moralności chrześcijańskiej pozostawał najważniejszym czynnikiem życia społecznego. Clemenceau dostrzegł paradoksy własnej duszy oraz sprzeczności belle epoque odzwierciedlone w Brazylii: arystokratycznego ducha i naiwny pozytywizm. z najżywszą sympatią podąża śladami naszego ruchu intelektualnego. kraj. Paris ). La participation de la France (Plon-Nourrit.

s. zmarły czerwca r. przyszły prezes Instituto Histórico e Geográfico.. . jak i wykwintnych manier porównać by można ze szlachtą europejską analogicznego okresu. Clá Dias. Wśród gości obecnych na ślubie znaleźli się: hrabia Antônio Alvares Penteado z żoną Anną Pauliną Lacerda. która urodziła się lipca r. Piastował stanowisko kanonika katedry w São Paulo ( ). s. . który w okresie dziesięciu złotych lat São Paulo ( ) sprawował urząd burmistrza. Cecylii i skierował do pracy w niej ks. S. zajmujący się historią Bandeiras. a zmarła w r. zwana Rosée. Joaquim Arcoverde. Duarte Leopoldo e Silvę (swego przyszłego następcę na stolicy biskupiej). III. ówczesny biskup São Paulo. Jedną z wybitnych osobistości paulistowskiego życia religijnego na przełomie stuleci był Msgr Francisco da Paula Rodrigues urodzony lipca r.54 Jego rodzice. S. Manoel Antonio Duarte de Azevedo ( ). W tymże kościele został ochrzczony czerwca roku . który odbył się kilka lat później. 53 J. pierwszych kolonizatorów Brazylii.. utworzył parafię św. przy akompaniamencie dzwonów kościoła Św.W r.53 . . wyszła za mąż za farmera z Minas. Benedito de Souza. Rodzina Corrêa de Oliveira wywodziła się z warstwy plantatorów trzciny cukrowej. a którą zarówno pod względem statusu społecznego. Antônia Prado. grudnia roku. 54 Kościół Św. Dona Lucilia. Rosenda Corrêa de Oliveira. archidiakona ( ).J … hrabiego Antônia Alvaresa Penteado. t. która w sposób naturalny ukształtowała się w Brazylii już w szesnastym stuleciu. Ceremonii w kaplicy Seminarium Duchownego w São Paulo lipca roku przewodniczył monsignore 52 Francisco de Paula Rodrigues. Clá Dias. Siostra Plinia. później zaś wikariusza generalnego diecezji. Antônia Castro Magalhães. których radosny dźwięk zdawał się uświetniać to wydarzenie. Mniej „światowym” i bardziej prywatnym wydarzeniem był inny ślub. Dwie stare brazylijskie rodziny połączyło wówczas małżeństwo João Paulo Corrêi de Oliveira oraz Lucilii Ribeiro dos Santos. historyk Affonso d’Escragnolle Taunay ( ). Cecylii. t. João Paulo Corrêa de Oliveira i Lucilia Ribeiro dos Santos. którą kierował ad interim po śmierci biskupa José de Camargo Barros ( ). Rodzina została wkrótce pobłogosławiona dwójką dzieci. które matka ofiarowała Bogu zanim jeszcze przyszły na świat. synem rajcy miejskiego. II. pochodzili z zasiedziałych rodzin arystokracji ziemskiej.. Pobłogosławiona kołyska Plinio Corrêa de Oliveira urodził się w niedzielę. Dona Lucilia. przewodniczący Senatu oraz Instituto Histórico e Geográfico de São Paulo. „dobrze 52 J. z młodym Antôniem Prado. Rosée i Plinio.. Cecylii zbudowany został w roku . którego w roku zastąpił ks.

regentką cesarstwa.. . Posiada silnie zakorzenione poczucie przynależności do rodu i jest nieprzystępny. Milano . Ribas). grudnia . t. 58 Czterystuletni Paulistas „są czymś więcej niż szlachtą. „Czterystuletni” Paulista to człowiek miły. . obdarzony niezwykłą inteligencją. Biographia do Dr. Rio de Janeiro . III. .59 55 Fernando de Azevedo.d.58 założycieli miasta São Paulo. I. t. Najbardziej kompletną pracą na temat tej postaci jest: Paulo do Valle. kiedy to pierwsi Portugalczycy i ich rodziny. ‹‹prawdziwymi gentlemenami›› czy arystokracją. Dona Lucilia. S. II. Po ogłoszeniu republiki został eminentnym członkiem Brazylijskiego Dyrektoriatu Monarchicznego oraz prezesem Banku Brazylii. Recife .. podobnie jak honor. Edições Melhoramentos. Gabriel José Rodrigues dos Santos. Paula Brito. J. znoszącym w Brazylii niewolnictwo. od których się wywodzą. Ważna postać rodu to pradziadek Plinia. wyd. członkiem rady stanu i wreszcie prezesem rady ministrów. t. uprzejmy i dumny. t. także w: J. jego udziałem stała się również znakomita kariera polityczna: był członkiem kongresu przez kilka kadencji. Clá Dias. Podczas pełnienia tej funkcji. profesor prawa i członek parlamentu. s. 56 P. Il Brasile nasce oggi. rodzina matki Plinia. s.J. wywodzą swe tradycje z klasy „czterystuletnich Paulistas”.56 stryjeczny dziadek Plinia. Gabriel José Rodrigues dos Santos (biografia opublikowana wraz z mowami parlamentarnymi Rodriguesa dos Santos. 59 Na temat Gabriela José Rodriguesa dos Santos ( ). São Paulo b. . w: Minha Meninice & outros ensaios. s. owych bandeirantes walczących z holenderskimi heretykami. zaliczany do jego najwspanialszych mówców. oprac. Clá Dias. zob. i z którego zbierały żniwo bogactwa i cnoty.55 João Alfredo Corrêa de Oliveira. . wylądowali na brazylijskiej ziemi. XI. O Barão de Goiana e sua Epoca Genealógica. Canaviais e Engenhos na vida politica do Brasil. w którym ujrzały złoty blask wolności i niezależności.. s. (…) Dla pokoleń owych odziedziczona ziemia stanowiła fideicommissum ich rodów. stanowiąc siedemdziesiąt procent politycznej klasy rządzącej krajem wszelkimi sposobami broni się przed społeczeństwem. Świat powstał dla nich czterysta lat temu. s. w: Obras Completas. S. A. João Alfredo Corrêa de Oliveira. . 57 João Alfredo Corrêa de Oliveira. złożył podpis pod słynnym Złotym Prawem. Ribeirowie dos Santos. został profesorem prawa na uczelni w Recife.”57 Urodzony grudnia roku João Alfredo. Zmarł marca roku w Rio de Janeiro. Eli. arystokratów swego wieku”. W artykule tym młody bratanek z ogromną przenikliwością psychologiczną opisuje intelektualną ewolucję swego stryjecznego dziadka – od pozycji stricte liberalnych do szczerze praktykowanego katolicyzmu. później dożywotnim senatorem cesarstwa.” Corrado Pizzinelli.K XX urodzonych. . herb zaś – skarb droższy nad życie.w. Editora Massangana. ekspert w dziedzinie prawa publicznego swoich czasów. . s. maja roku wraz z księżniczką Izabelą. Dona Lucilia. Są depozytariuszmi i szafarzami „brazylijskości”. opisuje niezapomniany profil tych „silnych pokoleń kochających kraj. Tip. Corrêa de Oliveira. w wieku trzydziestu pięciu lat został ministrem cesarstwa w konserwatywnym gabinecie Rio Branco. „Diário de São Paulo”. w wieku osiemdziesięciu siedmiu lat.

z którym miała czworo dzieci. João Alfredo. Martinico ( ). Z serc matczynych do serc dzieci: Dona Lucilia Ribeiro dos Santos Lucilia Ribeiro dos Santos. zmarł stycznia r. 61 Wiadomości na temat tej nadzwyczajnej postaci czerpiemy z biografii autorstwa J. należała do stałych bywalczyń słynnego salonu Dony Veridiany. ). jednego z najwybitniejszych ówczesnych prawników São Paulo. 61 matka Plinia. mały renesansowy pałacyk położony w dzielnicy Higienópolis. A Família Prado. Tam w wieku lat trzydziestu Lucilia poznała i poślubiła prawnika.60 Na początku dwudziestego wieku chácara Dony Veridiany. .) i Eduardo ( ). O ile Dona Lucilia znajdowała życiowy wzór w swym ojcu. João Paulo Corrêę de Oliveira. choć z ojcem łączyły go czułe więzy długiego. i Gabrieli ( ). Oczekując narodzin Plinia. córka Antônia. Darrell E. urodziła się kwietnia roku w Pirassununga w stanie São Paulo. „Jest to – pisze on – autentyczny i najpełniejszy żywot Dony Lucilii. s. podobnie jak pobliska „Villa Penteado”. . Antonio Royo Marína OP. São Paulo . Caio ( . jednej z najbardziej wpływowych postaci paulistowskiej sosjety. matka Lucilii. poślubiła Martinho da Silva Prado ( ). Dona Gabriela Ribeiro dos Santos. s. barona Iguape.J … Jego córka. Dona Lucilia usłyszała od swego lekarza. W roku rodzina przeniosła się do miasta São Paulo. prawdopodobnie za radą swego stryja. Clá Dias pt. . w São Paulo. Dona Lucilia. 62 który przybył do São Paulo ze stanu Pernambuco leżącego na północnym wschodzie Brazylii. Zob. ). oryginał angielski: The Prados of São Paulo: An Elite Brazilian Family in a Changing Society. niewielki pałacyk wzniesiony w stylu art nouveau na polecenie hrabiego Antônia Alvaresa Penteado według projektu Carlosa Ekmana. stanowił centrum życia towarzysko-intelektualnego São Paulo. Rodzina Prado wraz z rodziną Penteado „symbolizowały życie ekonomiczno-przemysłowe São Paulo czasów Pierwszej Republiki” (ibidem. które może spowodować 60 Veridiana Valeria Prado ( ). mających w przyszłości odegrać istotną rolę w życiu Brazylii. Antônio Ribeiro dos Santos. mogący równać się z publikowanymi na całym świecie żywotami świętych” (ibidem. pod wpływem rodziców: Antônia ( ). Levi. Byli to: Antônio ( ). „Cultura” . jako druga z piątki dzieci. . s. Plinio Corrêa de Oliveira czerpał wzór z matki nie zaś z ojca. Dzieciństwo spędziła w spokojnym. 62 João Paulo Corrêa de Oliveira urodził się w roku . wspólnego życia. Zmarła w roku w wieku lat jako uosobienie „matriarchy” rodu. iż poród niesie ze sobą wysokie ryzyko. S. gdzie zamieszkała w ekskluzywnej willi dzielnicy Campos Eliseos. ze wstępem o. arystokratycznym otoczeniu.

S. 63 64 . s. ale bezstronne i czułe w stosunku do osoby. . czy wobec tego nie powinna zdecydować się na aborcję. że stanowiła dla nas pocieszenie. Innymi słowy. jak mleko nieskażone i pozbawione goryczy. nauczyła mnie kochać Święty Kościół Katolicki. Baron. Corrêa de Oliveira. iż właśnie matce zawdzięcza duchowe znamię. . U początku drogi ku świętości stoi często – jak zauważa Msgr Delassus – cnotliwa matka. „Jedna z cech mojej matki szczególnie mi się podobała. Desclée de Brouwer. Un uomo. chociaż – jako wobec dziewczynki – z większą delikatnością. Bernarda.. Clá Dias. s. Teresy z Lisieux wielka jest rzesza świętych.”65 W ten sam sposób Plinio Corrêa de Oliveira wspominał. w pełnym tego słowa znaczeniu. Ludwika Francuskiego. Kanonik Trochu notuje: „Cnota łatwo przechodzi z serc matczynych do serc ich dzieci. La religion de ma mère. s. Zob. A także.. III. t. gdyż byłaby zarazem złym zachowaniem i złym uczynkiem. s. Dona Lucilia. François Trochu.). Autorytet jej cechowała łagodność.K XX śmierć jej lub dziecka. W stosunku do dzieci przejawiała matczyną zwierzchność. La jeunesse de Lacordaire. to mianowicie. Niekiedy nas karała. Le problème de l’heure présente. . Vous êtes presque la seule consolation del’Eglise. Clá Dias. II. 66 P. .”66 „Od niej otrzymałem coś. Na pytanie lekarza. Karcenie jednakowoż nie wykluczało życzliwości. Cerf. a religia przepłynęła z jej serca do mego. Dona Lucilia. co należało brać z najgłębszą powagą. . Tak więc. t. s. Zob. Jana Bosco i św. Paris . iż w każdej sytuacji była panią domu. . której dotyczyło” (ibidem.. Le Curé D’Ars. św.). t. Od św. było to zwierzchnictwo sprawowane z miłości do hierarchicznego porządku rzeczy. takiego pytania nie zadaje się matce! Nie powinno ono nawet przyjść panu do głowy. Libraire Catholique Emmanuel Vi e. ponieważ zapewniała porządek w każdej sferze życia. Analogiczne zasady matka stosowała wobec Rosée. którzy wywodzą własne cnoty z cnót swoich matek. nabożeństwo do Najświętszego Serca Pana Jezusa oraz do Najświętszej Maryi Panny. Lyon-Paris . Była prawdziwą panią domu. Proprietà” nr .”67 J. 65 P. apostolską wiarę. które od dzieciństwa naznaczyło jego życie: „Moja matka nauczyła mnie kochać naszego Pana Jezusa Chrystusa. Le rôle des femmes dans la transmission de la foi. I. św.”64 Ojciec Lacordaire pisze zaś o własnej matce: „wychowała mnie dzielna i silna chrześcijańska matka. Augustyna po św. która skłaniała mnie do refleksji. Matka była zawsze gotowa wysłuchać dziecięcego usprawiedliwienia. un’epopea. Paris . Msgr Henri Delassus. też Geneviève Gabbois. . Dona Lucilia odpowiedziała spokojnie i stanowczo: „Doktorze. jakim smutkiem napełniłaby ją podobna postawa z mojej strony. 67 J. t. . Famiglia. dobroć stanowiła istotę jej władzy. ale nawet podczas wymierzania kary czy udzielania reprymendy jej łagodność pozostawała tak widoczna. un’ideale. Lille . s. s.”63 Oto akt heroizmu ukazujący jej życiową cnotę. t. mianowicie rzymskokatolicką. Cerf. jak niewłaściwym byłoby wykroczenie przeciw jej autorytetowi. II. „Tradizione. s. . w: Jean Delumeau (red. S. .

69 Leon XIII. na modlitwie przed alabastrową figurą Najświętszego Serca stojącą w głównym hallu jej rezydencji. spędzała długie godziny. a listopada tego samego roku wstąpił do nowicjatu Towarzystwa Jezusowego. Editora Vozes. . w jego duszy kształtował się obraz Kościoła. Urodzony listopada r. 71 J. Padre Bartolomeu Taddei. W chwili jego śmierci. odbyło się czerwca r. Culto. Wysłany do Szkoły Św. Luigi Roumanie SS. od niego zbawienia błagać i oczekiwać”.72 68 Nabożeństwo do Najświętszego Serca ilustrują trzy papieskie encykliki: Annum Sacrum ( ) Leona XIII. spiritualità. t. I. w typowej dla dawnych świątyń nadprzyrodzonej atmosferze. encyklika Annum Sacrum z maja r. III. Słupsk . zasłużonym rektorem sanktuarium był O. Messaggero del Sacro Cuore. klasyczną pracę Augusta Hamona. Cuore in Brasile. t. Editrice Ancora. s. święcenia kapłańskie przyjął kwietnia r. W Brazylii nabożeństwo do Najświętszego Serca Jezusowego znalazło swego gorącego orędownika w osobie ojca Bartolomeo Taddei. Histoire de la dévotion au Sacré-Coeur. . Roma .). Gaetano Falcone. w Brazylii. Skupiały one ok. Wieloletnim. „Auxilium Christianorum”.. czerwca r. S. devozione. 72 Ibidem. s. t. Zob. Aristide Grève SJ. s. . Na temat nabożeństwa do Najświętszego Serca zob. s. Il P. Paris . Il Cuore di Gesù. w: Encykliki Leona XIII.”71 Dona Lucilia pozostała niezmiennie wierna nabożeństwu swej młodości. kiedy nie miała już siły udać się do kościoła. liczba ośrodków Apostolstwa Modlitwy. które powołał do życia.. który miał później odcisnąć na nim głębokie piętno..69 Niedaleko domu Ribeiro dos Santos znajdował się kościół pod wezwaniem Najświętszego Serca Jezusowego. t. Tam właśnie. by w Sercu Jezusowym „całą nadzieję pokładać. Bartolomeo Taddei della compagnia di Gesù apostolo del S. . sięgała . członków i stowarzyszonych. gdzie w głębi prawej nawy stała piękna figura Maryi Wspomożenia Wiernych.. W ostatnich latach życia. Beauchesne. zapowiedziane przez papieża w tej encyklice. kiedy syn obserwował matkę zatopioną w modlitwie. założył tam Apostolstwo Modlitwy i począł rozpowszechniać kult Najświętszego Serca. WSP. Królowej Różańca Świętego.70 Zwyczajem młodej matki było zachodzić tam codziennie wraz z Plinio i Rosée. . Petropolis . Dona Lucilia zwykle upraszała łaski Bożej odmawiając Psalm oraz „nieustającą nowennę” do Najświętszego Serca Jezusowego (ibidem. Milano . Poświęcenie rodzaju ludzkiego Najświętszemu Sercu Jezusowemu. 70 Kościół pod wezwaniem Najświętszego Serca Jezusowego położony na terenach Campos Eliseos został zbudowany w latach i powierzony salezjanom. . który kierował rozwijającym się na całym świecie Apostolstwem Modlitwy. który uczynił centrum swego życia. Dona Lucilia. we włoskiej miejscowości San Giovanni Valle Roveto. a spośród publikacji najnowszych: Francesca Marie i. II. Henri Ramière ( ).J … Nabożeństwo do Najświętszego Serca charakteryzujące życie Dony Lucilii było nabożeństwem par excellence nowoczesnym68.. wszak to wówczas papież Leon XIII nawoływał. W tej właśnie świątyni. że cały sposób jej bycia wypływa z przywiązania do Najświętszego Serca Jezusowego przez wstawiennictwo Maryi. Miserentissimus Redemptor ( ) Piusa XI i Haurietis Aquas ( ) Piusa XII. Jak wspomina: „spostrzegłem. rosła cześć młodego Plinia dla Matki Bożej spod Lepanto. Ludwika Gonzagi w Itú. aż do późnej nocy. Wielkim apostołem tego nabożeństwa był w dziewiętnastym wieku francuski jezuita. Clá Dias.

by je poznać. która zachwyciłaby świętego Franciszka Salezego poszukującego Filotei. Człowiek wszak składa się z duszy i ciała. iż Dona Lucilia wychowywała Plinia słowami świętego Franciszka Ksawerego. a miłość ma się wyrażać zewnętrznymi aktami uprzejmości.”73 Ci. 73 74 . Można powiedzieć. S. najczulszą matką. Pełna była niezmierzonej miłości. że było w niej coś. Warto wspomnieć jej głęboką obawę przed grzechem. . a nawet prababką. którzy zapamiętali ją w podeszłym wieku. a mianowicie to. III. t. że była nade wszystko matką! Przepełniała ją miłość nie tylko do dwójki dzieci. bardziej niż ta czy inna cnota. inny jest bardzo zły. Jako dziecku czy młodzieńcowi.74 Odzwierciedlała model kobiety idealnej. które posiadała. s.K XX Duszę Dony Lucilii przepełniały pobożność i miłosierdzie. dobroci i matczynych uczuć. iż zło jest okropne i należy go nienawidzić i pogardzać nim. lecz również do dzieci. osiąganym jedynie za pomocą starannie destylowanego przez stulecia wykształcenia oraz poprzez szlachetny wysiłek. a także przekonanie. Plinio niejednokrotnie powtarzał. Adolpho Lindenberg: „Polaryzację tę wzniosła na wysoki poziom: jakiś czyn jest bardzo dobry. Clá Dias. t.” Doskonałość manier jest owocem ascezy. iż była stworzona do posiadania miliona dzieci. w drodze na przyjęcie: „Soyons distingués (miejmy maniery) ad majorem Dei gloriam. Życie duchowe winno uzewnętrzniać się przez ciało. Jedną z jej cech była świadomość nieprzejednanej opozycji między dobrem i złem. . jej serce biło rytmem pragnienia. które nie koncentrowały się wyłącznie na dwójce dzieci otrzymanych z łaski Opatrzności. co dodawało głębi tym wszystkim uczuciom. iż: „W najwyższym stopniu posiadała ona ogromny zasób czułości: była najczulszą córką. s. wypowiedzianymi przezeń pewnego wieczoru do brata. Uprzejmość jest społecznym „ryIbidem.75 Możemy sobie wyobrazić. Dona Lucilia.” J. ale rozlewały się o wiele szerzej. iż należy zachwycać się dobrem i jemu się poświęcać. pełnych wyrazu fotografii oraz świadectw ludzi. których nie miała. którym nie dane było osobiście poznać Dony Lucilii. najczulszą babką. najczulszą żoną. Ale mam wrażenie. co często obserwować można w zakonach kontemplacyjnych obdarowujących młodych nowicjuszy iście „książęcą” edukacją. mogą sobie odtworzyć jej wizerunek moralny za pośrednictwem kilku. Jak wspomina jej siostrzeniec. rzucało mi się w oczy jej przekonanie. najczulszą siostrą. II.

Greifswaldzie. który ją wyraża. s. które ją ucieleśnia. był znakomicie przygotowany do życia towarzyskiego. Paul Celier. w: NDB. Uprzejmość jest liturgią braterskiej miłości. II.” Św. wielkiego watykańskiego sekretarza stanu w czasach św. sub voce. . opracowaną przez siebie techniką.”76 Lucilia Ribeiro dos Santos ucieleśniała wszystkie najlepsze cechy ducha starej arystokracji São Paulo.77 osobisty lekarz kajzera. Jego zachowanie było wzorowe. s. Zob. pedagogią. która ją pobudza. 77 August Bier ( ). działaniem. . by każdy z nich wydawał owoce pobożności według swego stanu i powołania. a konwersacja z nim fascynująca i niewyczerpana w swym bogactwie. ks. Franciszek Salezy.. Clá Dias. Opatrzność chciała. Dona Lucilia utrzymywała z doktorem Bierem przyjacielską korespondencję aż do jego śmierci w r. w jaki sposób dusza może żyć na świecie nie przyjmując ducha tego świata: „Bóg – twierdzi on – nakazuje chrześcijanom. iż niemiecki autorytet w dziedzinie medycyny. Paris . Pierwsze spojrzenie ku Europie Znaczący element formacji kulturalnej brazylijskich elit początku dwudziestego wieku stanowiły podróże do Europy. szczególnie polecanej w przypadkach ostrych i przewlekłych stanów zapalnych. . Warszawa . 76 Roger Dupuis SJ. Filotea. s. Aleksander Jełowicki. by codzienne obcowanie ożywiało i wciąż odnawiało te wspólne cechy – aż do roku . kiedy to Dona Lucilia zmarła w wieku dziewięćdziesięciu dwóch lat. . Dona Lucilia. Od tamtych czasów jego życiu niezmiennie towarzyszyły: arystokratyczna postawa oraz uprzejme maniery. czym liturgia dla modlitwy: rytuałem. II ( ). kiedy Dona Lucilia zmuszona była przejść poważną operację z powodu kamieni żółciowych. Mame. zwanej bierterapią. Bonn i Berlinie zasłynął w historii medycyny wprowadzeniem specjalnej techniki terapeutycznej. Oficyna Wydawnicza Viator. Dla Plinia i jego rodziny okazja po temu nadarzyła się. „Uprzejmość jest dla miłości tym. Chora dowiedziała się. 75 . przeł. Święty z Sabaudii na kartach swego słynnego dzieła uczy. t. Courtoisie chrétienne et dignité humaine.J … tuałem” ożywianym chrześcijańską miłością i skierowanym ku chwale Bożej. Martin Müller. rewolucyjnego świata. który w sposobie bycia przypominał kardynała Merry del Val. profesor August Bier. profesor chirurgii w Kilonii. J. żywym roślinom Kościoła. . W staromodnej uprzejmości swej matki młody Plinio dostrzegał miłość do porządku chrześcijańskiego doprowadzoną do ostatecznych konsekwencji oraz podobnie radykalne odrzucenie nowoczesnego.. czyli droga do życia pobożnego. Piusa X. . Plinio Corrêa de Oliveira. dokonuje tego typu zabiegów nową. t. s. słynącego ze swej duchowej pokory i doskonałości manier.

aby złożyć hołd papieżowi Piusowi X. by uczcić śmierć dziewięćdziesięciodwuletniego regenta Luitpolda z Bawarii. do których książę von Bülow w swoich pamiętnikach odniósł słowa Schillera: „Radość była w Ilionie. t.K XX W czerwcu roku Lucilia Corrêa de Oliveira wsiadła na statek w porcie Santos. Mondadori. s. Guerra mondiale e catastrofe. Dona Lucilia wraz z rodziną spędziła zimę w Paryżu. Rodzina wyruszyła więc w drogę powrotną i kwietnia roku przybyła do brazylijskiego portu Santos. A. 78 Bernhard von Bülow. Franciszka Józefa i Wilhelma II. (są to dwa pierwsze wersy Kasandry Fryderyka Schillera. Warszawa . w obecności cesarza Franciszka Józefa i całego dworu. nim wielkie mury runęły. III. I. przeł. księciem Cumberland. Stamtąd udali się do Genui z zamiarem dalszej podróży do Rzymu. PIW. zdominowaną wówczas przez postacie dwóch wielkich władców. Przez dziesięć kolejnych miesięcy cała ta rodzinna społeczność oddawała się zwiedzaniu głównych miast europejskich. córki cesarza Wilhelma II. jednak wieści o panującej w Wiecznym Mieście epidemii zmusiły ich do zmiany planów. Memorie. z Ernestem Augustem hanowerskim z Brunszwiku Lünebergu. Europę.”78 Tego lata panowała zimna. tłumaczenie włoskie. Kazimierz Brodziński. a maja roku następnego – by wziąć udział w Berlinie we wspaniałym ślubie księżniczki Wiktorii Luizy z domu Hohenzollernów. s. gdzie aż do końca marca roku zatrzymali się w Hotel Royal przy Avenue Friedland. ale także jej matka Gabriela. W Berlinie na początku lipca młoda matka przeszła operację wykonaną przez profesora Biera. w: Fryderyk Schiller. łączyła mocna sieć więzów dynastycznych. „Kwestia wschodnia” i tocząca się na Bałkanach wojna bezustannie powracały na pierwsze strony gazet. Towarzyszyli jej nie tylko mąż João Paulo oraz dzieci: Plinio i Rosée. t. w Paryżu spadł nawet śnieg. Na początku września. . po czym udała się do Wiesbaden i Kolonii. ). znanego jako „patriarcha panujących monarchów”. Dzieła wybrane. bracia z żonami oraz ich dzieci. Milano . w Wiedniu. okres rekonwalescencji spędziła na ciepłych kąpielach w Binz na wyspie Rügen. zła pogoda. kiedy kazjer udał się z oficjalną wizytą do Szwajcarii. Lato roku upłynęło całej rodzinie w kwitnących przedwojennych Niemczech. odbył się wielki Kongres Eucharystyczny. W grudniu roku w Monachium zebrało się liczne grono panujących.

to samo. niczym malowniczy balkon zwisający ponad Morzem Śródziemnym – odcisnęły głęboki ślad na duszy chłopca. mutatis mutandi. w głębi swoich dusz. Bieg Renu usiany zamkami. Wizyta w kolońskiej katedrze z jej wyniosłymi wieżami. wspaniałości Notre Dame i Wersalu. co nastało długo przede mną. co napisał po zwiedzeniu katedry w Kolonii. mógł powiedzieć. tak uniwersalne. Zrodziło się z katolickiej mentalności ludzi. De Versailles à Berlin . marzec . który oglądał podróżując wówczas z rodziną. O inimaginável e o sonhado. „Catolicismo” nr . Paris . Zmierzch belle epoque W styczniu roku w Sali Lustrzanej pałacu wersalskiego odbyła się konferencja pokojowa80 kładąca kres wojnie bez precedensu w historii. Ich pragnienie było tak wzniosłe.. Na temat konferencji pokojowej w Wersalu zob. Tymczasem jednak zbliżała się pierwsza wojna światowa. czego ja nie wymyśliłem i stworzyli to.: Pierre Renouvin. stanowiła pierwsze jego spotkanie z cudami sztuki gotyckiej. przekraczające osiem milionów zabitych. nosili to samo pragnienie niewyobrażalnego. Kiedy mnie jeszcze nie było. czego ja nie stworzyłem. wybrzeże Ligurii. To coś większego ode mnie. który pozostał na zawsze: katedrę w Kolonii!”79 Upłynie czterdzieści lat. Alpy pokryte śniegiem. Corrêa de Oliveira. Michel Launay. Stąd wywodzi się sposób życia. zanim Plinio powróci do Europy. coś. ale stary kontynent już teraz zdążył zapuścić korzenie w jego sercu. Oto jego słowa: „Coś tajemniczego pociąga całą mą duszę do pozostawania w zgodności z tymi cudownymi dziełami Kościoła katolickiego! To szkoła myślenia. P. do którego – jak czuję – zostałem zrodzony. Oni wymyślili to. tak doskonale odpowiadające głębokiej tęsknocie tak wielu ludzi.J … Podróż po Europie wryła się głęboko w pamięć czteroletniego Plinia. zarówno jeśli chodzi o straty ludzkie. którzy żyli przede mną i którzy również. Versailles. Flammarion. jak również o zasięg jej polityczno-społecznych reperkusji. s. 79 80 . Le traité de Versailles. Complexe. Paris . woli i odczuwania. une paix bâclée. to wszystko trwało już od stuleci. która przez siedem stuleci strzegła relikwii Trzech Króli. . O każdym pomniku cywilizacji chrześcijańskiej. Bruxelles . Armand Colin. że stworzyło pomnik. Pierre Milza. .

Podczas gdy Niemcy zaczynają rozwijać się w jedyną potęgę środkowej Europy. która ledwo dyszy. Pierwsza wojna światowa. przekreślają wieki istnienia imperium carów i torują drogę nowej Rosji. której celem było rozczłonkowanie Austro-Węgier. zakończyła się – zgodnie z opinią węgierskiego historyka. London-New York . A conjuração dos Cesares e do Synhedrio. F. Adam Wandruszka. 81 . . Joanna Górnicka-Kalinowska i Maria Ochab. ale żyją.83 Traktaty z lat narzucające bądź promujące transformację monarchii niemieckiej i austro-węgierskiej w republiki parlamentarne. . . 82 François Fejtö. okaleczone. Milano . s. później zaś październikowa. stycznia r. Na temat roli masonerii. s. 83 Zob. Roma . Renouvin. Requiem pour un empire défunt. The Fall of the House of Habsburg. wynosząca do władzy Lenina. zapowiada utworzenie „Ligi Narodów” w celu zapewnienia światowego pokoju. Edward Crankshaw. ). . B. na ruinach cesarstwa austriackiego wyrastają nowe. La prima guerra mondiale.. Przeszłość pewnego złudzenia: esej o idei komunistycznej w XX w. jednak największym przegranym w tej wojnie okazało się cesarstwo austro-węgierskie. Przeszłość pewnego złudzenia: esej o idei komunistycznej w XX w. Na temat zmierzchu imperium habsburskiego zob. s. Warszawa . między innymi. Volumen. „wielonarodowe” państwa. The Break-up of the Hapsburg Empire .81 Poprzez zniszczenie cesarstwa osiągnięty został cel wąskiego kręgu polityków związanych z masonerią. rokiem.” P. zob. Według François Fureta. Françoisa Fejtö – jako wojna ideologiczna. Il Mulino. W kwietniu prezydent Wilson wciąga do wojny Amerykę ogłaszając demokratyczną krucjatę przeciw autokratyzmowi. Oxford University Press. 84 François Furet. przeł. Il rischio . „Niemcy są upokorzone. zrywającej wszelkie więzy z przeszłością. Rewolucja lutowa prowadząca do abdykacji cara Mikołaja II. „oznaczają dla Europy bardziej rewolucję niż pokój”. Herder.82 stanowiąca na scenie narodowej i międzynarodowej zwieńczenie dzieła rewolucji francuskiej. Zybnek A.K XX Niemcy zostały upokorzone i przeobrażone materialnie i moralnie. Corrêa de Oliveira. rozpoczęta jak klasyczny konflikt zbrojny. Chorwatów i Słoweńców – późniejsza Jugosławia. London . Bologna . La dissoluzione del’Austria-Ungheria. „Wzniosłym celem przedkładanym żołnierzom w okopach przez elity polityczne i intelektualne było oczyszczenie Europy z resztek klerykalizmu i monarchizmu” (s. . w którym „wojna zaczynała przybierać formę ideologiczną” był rok . Requiem pour un empire défunt..84 Mapa polityczna Europy naszkicowana podczas kongresu wiedeńskiego zostaje przerysowana zgodnie z nowymi kryteriami „samostanowienia narodów”. Paris . Il Saggiatore. Tym celem była „republikanizacja Europy”.. s. w których. Wien ( ). Come si decide la guerra. Gian Enrico Rusconi. Leo Valiani. Lieu Commun. François Furet. P. co z niego zostało. sformułowanymi przez amerykańskiego prezydenta Wilsona. Cardinal. „O Legionário” nr .. s. III . Lucarini. Das Haus Habsburg. Cesarstwo austro-węgierskie zostało rozdarte na strzępy – jedyne. to niemiecka Austria. ibidem. Fejtö. tenże sam Wilson publikuje „czternaście punktów”. takie jak Republika Czechosłowacka czy Królestwo Serbów. Na temat pierwszej wojny światowej zob. Zeman. .

Przeznaczenie katolicyzmu nie było więc związane z europejskimi monarchiami. W epoce. to zdumienie wywołuje prawdziwa namiętność. . jak i w ramach formy mieszanej. przedoświeceniowej kultury. program Rekonkwisty skierowanej przeciwko Maurom. X . Miłość młodego Brazylijczyka do imperium austriackiego zakorzeniona była w tym. powiązane z intelektualno-towarzyskim życiem São Paulo owych czasów. „Katolicyzmu – jak stwierdził Leon XIII z pozycji swego suwerennego i rozstrzygającego autorytetu – nie można identyfikować z żadną z form rządów. Austria Habsburgów symbolizowała dla niego średniowieczną ideę Świętego Cesarstwa Rzymskiego. nr . co nadprzyrodzone. Terceiro acto. co było przeciwieństwem świata zrodzonego z rewolucji francuskiej. arystokracji czy demokracji. iż te właśnie monarchie. jaką wykazywał on już wtedy w stosunku do Austrii Habsburgów. Corrêa de Oliveira. kontrreformację. przynajmniej w swym fundamentalnym aspekcie.J … Plinio Corrêa de Oliveira zdawał sobie sprawę. Austria – spadkobierczyni karolińskiego Świętego Cesarstwa Rzymskiego – stanowiła w jego oczach historyczną manifestację cywilizacji chrześcijańskiej par excellence. Liberalizm chciał je obalić i zastąpić innym porządkiem rzeczy. kiedy wartości dynastyczne dominowały nad państwowymi. „O Legionário”. Przekształcił on arystokratyczne monarchie pochodzące z katolickiej inspiracji w burżuazyjno-liberalne republiki o antykatolickim duchu i mentalności. Niemniej jednak niezaprzeczalnym pozostaje fakt.”85 O ile nie dziwią nas francuskie korzenie kulturalne Plinia Corrêi de Oliveira. w jaki sposób koniec dynastii Habsburgów naznaczył koniec starej cywilizacji europejskiej. Pomiędzy szesnastym a osiemnastym stuleciem. może on istnieć i rozkwitać zarówno w monarchii. imię Habsburgów symbolizowało ideały katolickiej kontrreformacji. 85 P. zawierającej elementy obu ustrojów. zostały uformowane zgodnie z doktryną katolicką. wszystko to. imperium Habsburgów reprezentowało symbol wierności Kościołowi. w obliczu szalejącego w północnej Europie protestantyzmu oraz formowania się świeckiej. Iberyjscy konkwistadorzy zapuszczający się w głąb kontynentu południowoamerykańskiego i rycerze broniący granic chrześcijańskiego imperium na murach Budapesztu i Wiednia walczyli pod tym samym sztandarem.

A przecież to. co powinno trwać. Histoire de l’Europe au XX siècle. Nie wolno powtórzyć błędów Wersalu.K XX To w stolicy Austrii w roku odbył się kongres.. nr . o przewrotach. „O Legionário”. w prawowitość swej dominacji. dias em revista. To tu. co się stało. Siłą. s. storia di un’idea. Vallecchi. nr . Wiatr niepewności i nerwowości wiał przez stary kontynent. Zmierzch Europy geografa Alberta Demangeona czy Zmierzch Zachodu niemieckiego pisarza Oswalda Spenglera. VII . też Carlo Curcio. przenigdy więcej centrum świata niemieckiego nie powinny stanowić Prusy i Berlin. czego niszczyć nie należy. London . by zniszczyć – zarówno w Niemczech. jak i poza nimi – wszystko co na zniszczenie zasługuje. Nikt jednak do tej pory nie odsłonił konsekwencji tego wydarzenia w dziedzinie mentalności i obyczajów. . w wyższość własnej cywilizacji oraz we własną przyszłość”. P. „O Legionário”. t. Jean Guiffan. w którym dorastałem. The World of Yesterday. IX . 86 . Zob. by nie naruszyć tego. zaraz po zakończeniu drugiej wojny światowej pisał: „Wiedeń powinien być stolicą wielkiego imperium niemieckiego albo monarchii austro-węgierskiej.87 szybko zniknęła. Paris . „W tym sensie.”86 . np. . t. Plinio Corrêa de Oliveira nieustannie bronił jego niezastąpionej roli historycznej. dias em revista. . 88 René Rémond. Właściwą rzeczą byłoby przesunięcie owego centrum do Wiednia. Europa. Corrêa de Oliveira. o rewolucjach. okresu poprzedzającego pierwszą wojnę światową. Świt amerykańskiego mitu Historycy podkreślają poważne konsekwencje geopolityczne rozpadu cesarstwa austro-węgierskiego.88 Prace noszące tytuły niegdyś niewyobrażalne. Introduction à l’histoire de notre temps. II. Rozwagą zaś. Jakakolwiek inna sytuacja przyniesie nieodwracalne fiasko katolickich wpływów nad Dunajem. wydaje mi się.” S.” P. 87 „Kiedy usiłuję znaleźć proste określenie dla okresu. by nie zniszczyć. wszelka przemoc wydawały się niemożliwe w owym wieku rozumu i rozsądku. Wszelki radykalizm. . Corrêa de Oliveira. Zweig. bardziej niż gdzie indziej. Cassell. stały się prawdziwymi bestsellerami. Po wojnie „zwątpiła w siebie. którego zadaniem było zatwierdzić przywrócenie w Europie porządku zakłóconego przez rewolucję francuską i Napoleona. Do roku Europa cieszyła się niekwestionowaną wyższością. Firenze . III: Le XX siècle de à nos jours. Nigdy. koniecznie należy wykazać się szczególną siłą i rozwagą. s. iż najpełniej oddam prawdę o nim nazywając go „Złotym Wiekiem Bezpieczeństwa. . Editions Complexe. leży klucz do lwiej części problemu. Brussels . s. t. o której wspomina Stefan Zweig. było niejako stłumieniem życiodajnego oddechu Europy! Charakterystyczna dla belle epoque atmosfera stabilizacji i bezpieczeństwa. (…) Nikt nie myślał wówczas o wojnach. Editions du Seuil.. Aż do swego upadku w roku imperium Habsburgów stanowiło główny cel antychrześcijańskiej nienawiści tajnych stowarzyszeń i sił rewolucyjnych.

(„szalonych latach dwudziestych”) Europa przeszła serię transformacji społecznych. . Appendix I w drugiej części książki P. Alfred A. Z kolei typ płci przeciwnej to mężczyzna praktyczny. wraz z postępem Rewolucji. Emancypacja oferowała „nowoczesny”. Corrêa de Oliveira. goniący za sukcesem. którego lśniącym i sztucznym modelem stało się Hollywood – siedziba nowego imperium kina. iż w chwili obecnej Stany Zjednoczone stanowią siłę. Manifest Destiny and Mission in American History. XI . Społeczeństwo bezlitośnie infiltrował mit pieniędzy.”90 Ameryka reprezentowała nowy styl życia. 91 Bohaterami kina lat dwudziestych byli Charlie Chaplin. Douglas Fairbanks. też Frederick Mark. Stany Zjednoczone osiągały apogeum swego rozkwitu. W drugiej połowie dwudziestego stulecia. A dynamite de Christo. zaraz po lansowanych przez prasę i radio sportach masowych w rodzaju piłki nożnej czy boksu. która skróciła spódnicę i rękawy. Knopf. Gloria Swanson czy Mary Pickford. połączony 89 Zob..89 „Kiedy Europa zdawała się tonąć w chaosie. Buster Keaton. Stany Zjednoczone odgrywały rolę podobną do roli Europy z wieku poprzedniego. we Francji czy Włoszech. imperium amerykańskie stało się ‹‹czarną bestią›› dla międzynarodowego progresywizmu. Rudolf Valentino. Zob. . która ścięła włosy à la garçonne. który widział w nim symbol konserwatyzmu i antykomunizmu. nr . Postawa ta w żadnym wypadku nie oznaczała akceptacji amerykańskiego stylu życia czy też liberalizujących wpływów amerykanizmu. przeniknął nie tylko do wyższych sfer. Jej „amerykanizacja” została narzucona przede wszystkim przez kino. by ten utrzymywał twardą politykę skierowaną przeciwko ekspansjonizmowi chińskiemu i sowieckiemu. Nowy styl życia.J … W świecie poczyna ugruntowywać się amerykański mit. „les années folles”. Było to po prostu obiektywne uznanie faktu. Redeemer Nation: The Idea of America’s Millenial Role. Chicago . która prowadzi samochód i chodzi na plażę. bez której nie można nawet sobie wyobrazić powstrzymania politycznej i militarnej ekspansji międzynarodowego komunizmu. Plinio Corrêa de Oliveira – jak wspomina jeden z jego uczniów – „porównywał tę rolę do roli Austrii w wieku dziewiętnastym”. The United States: An Aristocratic Nation Within a Democratic State. New York . Corrêa de Oliveira. będący antytezą ducha belle epoque. jak również naciski wywierane przez pewne grupy wewnątrz kraju na rząd. Nobility and Analogous Traditional Elites in the Allocutions of Pius XII.91 które stało się najpopularniejszą formą rozrywki. 90 P. zupełnie odmienny od tradycyjnego: typ kobiety. agresywny wizerunek kobiety. s. w wielu krajach. dynamiczny.” (Julio Loredo. W tej nowej sytuacji Plinio Corrêa „zaczął wspierać amerykańskie postawy antykomunistyczne. Podobnie jak imperium Habsburgów stanowiło główny cel ówczesnego międzynarodowego liberalizmu. np. w rodzaju amerykańskiego self-made man. University of Chicago Press. wciąż nie posiadających prawa wyborczego. W latach dwudziestych. Jego symbolem stała się emancypacja kobiet. list do autora). ale rozciągnął się również na klasę średnią i w ogromnej mierze na klasę robotniczą. Ameryka znalazła się u szczytu „wilsonowskiej” świetności. Ernest Lee Tuveson. „O Legionário”. które do głębi zmieniły obyczaje jej mieszkańców.

„Catolicismo”. rosyjski architekt Grigorij Warszawczik zainaugurował „styl międzynarodowy”. nr . Tydzień Sztuki Nowoczesnej zorganizowany w São Paulo w roku pod patronatem miejscowej elity towarzyskiej94 zapowiada rewolucję na polu architektury. To on zbudował pierwszy w Brazylii „modernistyczny dom”: w São Paulo przy ulicy Santa Cruz. Semana de arte moderna: precursora dos «hippies». bajecznych wydatków. orgii i beztroskiego życia (…) Stagnacja umysłowa Brazylijczyków była zupełna. nr . Corrêa de Oliveira. A dynamite de Christo. Słynny zespół jazzowy. O coração do sabio está onde há tristeza. .95 a Le Corbusier stał się wzorem dla nowych architektów latynoamerykańskich. Wśród młodych ludzi uznanie zaczęła zdobywać piłka nożna. s. kino i sporty monopolizowały każdą duszę.93 W centrum São Paulo na wyższych piętrach domów towarowych Mappin wystawiano angielskie meble. wysokich cen ziarna kawowego. Radykalne przeobrażenie miasta w przeciągu P. mieście plaż i karnawału. Każdy aspekt życia podlegał silnemu procesowi demokratyzacji: stosunki społeczne. język.”92 Amerykanizm zaś definiuje on jako „podświadomy stan ducha. rozkołysany taniec. najwyższy w Ameryce Południowej. nieustannych podróży do Europy. W tym samym roku w São Paulo wzniesiono „drapacz chmur Martinellego”.K XX z nieokiełznanym poszukiwaniem przyjemności. któremu powierzone zostanie zaprojektowanie Brasílii. 95 W roku Warszawczik opublikował w „Corrêio da Manha” z Rio artykuł pt. zaś nowy. moda. 94 José de Azeredo Santos. styczeń . Acerca da Arquitetura maderna. P. 92 93 . rewolucję ucieleśnioną przez Oscara Niemeyera. Corrêa de Oliveira. W latach dwudziestych zmiana smaku dała się odczuć nawet w Brazylii. Plinio Corrêa de Oliveira wspomina: „Dekada ta była dla nas «czasem lenistwa». który zniweczy wszystkie cechy charakterystyczne centrum brazylijskiego miasta. „Catolicismo”. hedonistyczny pogląd na życie znalazł swój symbol w Rio. w którym przedstawił Brazylijczykom Le Corbusiera. czasem jedynie przenikający do świadomości. s. . kwiecień . który życie przyjemnościami czyni dla człowieka wartością nadrzędną oraz usiłuje postrzegać wszechświat i organizować egzystencję w sposób z natury rzeczy rozkoszny”. bardziej nowoczesne i „higieniczne” niż ich francuskie odpowiedniki. architekta-komunistę.

Seu centénario. Jego filozofię urbanistyczną odkrywają prace: São Paulo. która w sposób szczególny pociągała jego duszę. t. Plinio Corrêa de Oliveira wspomina: „jedną z największych przysług. . 97 Szkoła São Luiz została założona w roku w Itú.oraz . 100 Mt . Comba imento spirituale.. Zob. Dona Lucilia.97 Edukację matczyną i szkolną łączyły – tak jak łączyć powinny – relacje ciągłości i rozwoju. i jeszcze bardziej w latach . Fundação do Colégio São Luiz.). I. .. X ( ). skąd została przeniesiona do São Paulo. Clá Dias. kto walczy. jakie oddała nam matka. Plinio Corrêa de Oliveira rozpoczął naukę w jezuickiej szkole São Luiz. kol. iż życie człowieka jest twardym zmaganiem. Mathilde Heldmann. w: Dsp. W sposobie jezuickiego nauczania Plinio na nowo odkrył upodobanie do metody. . Zob. 96 Planowanie urbanistyczne São Paulo zmieniło się za kadencji burmistrza Fabio Prado ( . .A. Umile Bonzi da Genova.99 Szkoła była dla niego pierwszym starciem się ze światem. S.”102 Postrzeganie życia duchowego chrześcijanina jako walki jest w Nowym Testamencie. . 98 Pochodząca z Regensburga Mathilde Heldmann była guwernantką w kilku europejskich domach arystokratycznych. „A. II.98 a nade wszystko „wojującą” koncepcję życia duchowego. . Grève SJ. IV ( ). jego pierwszym polem walki. 99 Na temat „wojującej” koncepcji duchowości chrześcijańskiej zob. kol. mając dziesięć lat. To tam młody Plinio odkrył „dwa miasta” świętego Augustyna. Clá Dias. było zatrudnienie Fräulein”. 102 Hi . zwłaszcza w listach świętego Pawła. . J.I. w: EC. t. nr .S. t. Combat Spirituel. . s. zaszczepionej mu wcześniej przez niemiecką guwernantkę. w: DSp. Dona Lucilia. opierającą się potężnemu zalewowi nowoczesności. w którym wieniec otrzymuje tylko ten. t. s. kol. Wśród profesorów młodego Plinia znalazł się ojciec Castro e Costa. Rektorem jej był wówczas ojciec João Baptista du Dréneuf ( ). s. ( ). późniejszy jego sojusznik w obronie Akcji Katolickiej. w której pod przemożnym wpływem matki dokonywała się formacja młodego Plinia. Tm . kształcącej tradycyjną klasę rządzącą São Paulo. . Johann Auer. II. metrópole do século XX ( ) i O plano urbanístico da cidade deSão Paulo ( ).96 Jednakże rodzina Corrêa de Oliveira. J. Zob. Militia Christi. do imponującego budynku przy Avenida Paulista . Wojująca koncepcja życia duchowego W lutym roku. z którym ponownie spotkał się w Rzymie w latach pięćdziesiątych. A. Pierre Bourguignon. .. Francis Wenner.J … mniej niż dwudziestu lat odbija podobnie głęboką przemianę obyczaju i sposobu myślenia. 101 Zob. . stanowiła ciągle maleńką wysepkę ancien regime. kiedy urząd ów pełnił urbanista Francisco Prestes Maia ( ). .100 i uświadomił sobie. t. . S.”. przemieszane ze sobą jak ziarno i chwast z Ewangelii.101 „Vita militia est.

które ojciec Burnichon podczas swej wizyty w szkole São Luiz w roku charakteryzował w następujących słowach: „poważne. Le Brésil d’aujourd’hui. lipiec . s. WSP. z powodu klimatu ludzie tutaj dojrzewają wcześnie. młodzi ludzie narzucający swą wolę innym są najbardziej przesiąknięci duchem tego świata. Słupsk .. . z drugiej strony – jak mnie tu zapewniają – dzieci te są w stanie wytrzymać w ciszy całe pięć godzin słuchając akademickich wykładów. 106 Ibidem. Ignacego Loyoli Plinio nauczył się. „Wolna wola człowieka stanowi czynnik decydujący w zmaganiu sił. Ich twarze rzadko rozbłyskują. 103 . I. Zgoda na taką mentalność prowadziłaby go do utraty czystości Leon XIII. . w: Encykliki Leona XIII. Słupsk . Jak to się często zdarza w szkołach. Encyklika Exeunte iam anno z grudnia r. lecz stałe przeciwstawianie się i walka. 107 Joseph Burnichon. Encyklika Sapientiae christianae z stycznia r. lecz stanowi owoc mentalności przeciwnej do tej. przepojonych już złośliwością i niemoralnością. cechuje ich jednak naturalny spokój. 104 Leon XIII.. „Chrześcijanie są stworzeni do walki”103 – stwierdza papież Leon XIII. „Istotą i zasadą całego życia chrześcijańskiego jest nie poddawanie się obyczajom wieku. Plinio z całą mocą przeciwstawiał się takiej sytuacji. które prowadzą go ku dobru lub ku złu. która charakteryzowała jego rodzinę. Perrin. na którym dobro zmaga się ze złem”. w: Encykliki Leona XIII. Krótko mówiąc. łaska Boża zaś pomaga nam je zwalczyć i przekształcić w okazje do uświęcenia. od czasu do czasu to się zdarza.”107 W São Luiz młody Plinio odczuł radykalny kontrast pomiędzy życiem własnej rodziny a życiem swych szkolnych kolegów. 105 P. . I. s. co ma swoje dobre i złe strony. Corrêa de Oliveira. „Catolicismo”. . t. nie wykluczający żywych wrażeń czy gwałtownych wybuchów. iż nie jest ona dziełem przypadku. Lutar varonilmentee lutar a té o fim. WSP. refleksyjne.105 W wyniku grzechu pierworodnego wszyscy podlegamy nieuporządkowanym skłonnościom popychającym nas do grzechu. t. s. .K XX jedną z najmocniej akcentowanych idei. że „dusza każdego człowieka jest polem walki. nr . Rozumiał. W São Luiz pogardzano czystością i wyśmiewano ją. uśmiech wydaje się być im niezbyt znany. szatan usiłuje je spotęgować.”106 Młody Plinio jawi się nam jako jedno z tych paulistowskich dzieci swego pokolenia.”104 Od św. s. Paris. za objaw męskości i sukcesu poczytując wulgaryzm i nieprzyzwoitość.

108 109 w kolegium . muszę podjąć walkę w celu obalenia porządku rzeczy. „Postawa wieku dziewiętnastego wobec religii i moralności naznaczona była sprzecznościami. Dziewiętnaste stulecie podziwiało wiarę prostaczka za jej prostotę i czystość. „Echos” nr . ale wyśmiewało wiarę naukowca jako nieuświadomiony przesąd. s. oraz w celu ustanowienia porządku katolickiego. tolerowało ją w wieku starczym. (…) Religii i moralności nie uznawano za niezbędne i obowiązujące dla każdej istoty ludzkiej w całym jej życiu. a zarazem nieczystości od mężczyzny. Żądało dyscypliny od robotnika.”108 W roku . Rozumiał też. iż życie to staje się wartościowe. . mając zaledwie siedemnaście lat. zbawiającej nasze dusze. Narodziło się w nim wówczas przekonanie. który to kryzys był jednym z najważniejszych zjawisk historycznych dziewiętnastego stulecia i jedną z przyczyn jego głębokiej niespójności. ale potępiało ją u młodzieży i dorosłych. że u fundamentów wszystkiego co kocha. przemówienie wygłoszone na zakończenie roku archidiecezjalnym w São Paulo. Plinio przed czasem ukończył średni stopień edukacji. dlatego wybrał śmiertelną walkę w obronie tej koncepcji życia. „Była to kontrrewolucyjna koncepcja religii jako siły prześladowanej. prowadzącej nas do nieba i naznaczającej nasze życie jedynym stylem.”109 Z tej samej okazji Plinio zwróci się do swych młodszych kolegów z żywym wezwaniem do walki i heroizmu. Przeciwnie. każdej klasy społecznej funkcjonowały sytuacje religijne oraz zachowania moralne przeciwstawne tym.. zatrzyma się na analizie fenomenu kryzysu wieku dojrzewania. . które wiek dziewiętnasty zalecał odmiennym płciom oraz różnym grupom wiekowym i klasom społecznym. Później. Corrêa de Oliveira. Corrêa de Oliveira. które wraz z upływem lat znajdowało coraz silniejsze racjonalne podstawy. który sprawia. Żądało czystości od kobiety. nauczającej nas wiecznych prawd. ale oklaskiwało rewolucyjnego ducha u filozofa. leży religia. każdego wieku. Co najwyżej. P. P. Memórias (tekst niepublikowany). w odniesieniu do każdej płci. który uważam za rewolucyjny i zły. Akceptowało wiarę u dzieci. w jakiej został uformowany. że kiedy osiągnę wiek męski. Stąd myśl. wspominając wewnętrzny niepokój i izolację tamtych lat.J … i ideałów rodzących się w jego sercu.

które jest najszlachetniejszym powołaniem waszego pokolenia. L’américanisme et la conjuration antichrétienne. a przy tym zapalony czytelnik. Paris . w: DSp. Corrêa de Oliveira. który zaprzecza decydującej roli łaski w życiu człowieka. kwiecień . Harvard . XI ( ). jest choćby to. Zob. 113 „Herezja czynu” rozumiana jako wizja świata aktywistycznego i naturalistycznego. też hasło Pietro Pirri SJ w: EC. II. Naszym przeznaczeniem jest zostać bohaterami. Jako młodzieniec o duszy kontemplacyjnej. . Ta prawda. opatem klasztoru trapistów w Chambaraud (Grenoble). moralnością i polityką.. Perrefeu. Te Deum. Życie wewnętrzne duszą apostolstwa. kol. Emanuele Chie ini. Thomas McAvoy.K XX „Dla nas życie nie ma być zabawą. ojca Luigiego Taparellego d’Azeglio ( ). The Americanist Heresy in Roman Catholicism. w: EC. zob. Umieśćcie Chrystusa w centrum waszego życia. w którym szczegółowej analizie przez pryzmat doktryny katolickiej poddane zostały relacje między prawem. t. „La Civiltà Ca olica“. Almas delicadas sem fraqueza e fortes sem brutalidade. Zmarł w Sept-Fons września r. Americanismo. które głęboko w owym czasie nań oddziaływały. Taparelli.( ). . Znakomitym przykładem łączenia przez niego życia kontemplacyjnego i aktywnego. Desclée de Brouwer. Roma .). już tysiące razy była przedmiotem rozważań (…). W obliczu wielkiego zmagania. t. H. Delassus. . „Catolicismo”. nr . obok studiów prawniczych kontynuował pogłębianie swej kultury filozoficzno-moralnej i duchowej. zob.” P. autora słynnego Saggio teoretico di diri o naturale. .”110 W roku Plinio Corrêa de Oliveira zgodnie z rodzinną tradycją wstąpił na wydział prawa Uniwersytetu w São Paulo. bez oczarowania ogromem skarbów ukrytych w jego wielkiej duszy. Ornella Confessore. t. potępionego przez Leona XIII w encyklice Testem Benevolentiae z stycznia r. Américanisme. Dom Jean-Baptiste Chautard urodził się w Briançon marca r. „Nie da się czytać tych zachwycających kart. Jako cysterski mnich wybrany został w r. Studium. Podczas długiego okresu pełnienia swej funkcji zmuszony został do zajmowania się doczesnymi problemami zakonu. Luigi Taparelli d’Azeglio111 oraz Życie wewnętrzne duszą apostolstwa112 pióra Dom Jean-Baptiste Chautarda. znajdujemy Traktat o prawie naturalnym autorstwa o. których wzniosłość przypomina niekiedy Naśladowanie Chrystusa. którą dziś wam powtarzam. Lille . jakie opisał w The Soul of the Apostolate. Lethielleux. t. powtarzajcie słynne słowa Zbawiciela: Domine. I ( ). s. L’americanismo ca olico in Italia. I ( ). Ta ostatnia. będąca jedną z ulubionych książek Plinia przez całe jego życie. a w roku klasztoru Sept-Fons (Moulins). non recuso laborem. Niech w Nim skupią się wszystkie wasze ideały. . którego bronić musiał przed antyreligijną polityką owych czasów. Na temat jezuity. 112 O. że poprzez swą osobowość i autorytet zdołał wymóc na ministrze Clemenceau złagodzenie jego wrogiego stosunku do zakonów kontemplacyjnych. kol. Roma . . Notre Dame (Indiana) . Jean-Baptiste Chautard OCist. (w: Encykliki Leona XIII. Robert Cross. t. stanowiła nieocenione antidotum na poczynającą się wówczas Ibidem. Pomiędzy dziełami. Robert Jacquin. Warszawa . nie sybarytami. G. kol. lecz walką. stanowiła jedną z charakterystycznych cech „katolickiego amerykanizmu” końca dziewiętnastego stulecia. University of Notre Dame Press. Harvard University Press. 110 111 . The Emergence of Liberal Catholicism in America.

ideał odnowy cywilizacji chrześcijańskiej wskazany przez św. Św. qu. . by stali się zdolni do jego wykonania]. . Pius X. s. co (…) z owej misji wypływa. jak i cel dopiero co rozpoczętego dwudziestego stulecia. s. Veritas. inveniantur idonei” [Bóg przygotowuje ludzi powołanych do jakiegoś dzieła i kieruje nimi w ten sposób. w: IP. Chautard. ks. w której Bóg pragnie widzieć rozwój swych wybranych.115 W tajemniczy i opatrznościowy sposób łączyło się ono z niespełnioną misją wielkiego papieża. 116 Św.J … rozprzestrzeniać „herezję czynu”. zarówno jako program swojego pontyfikatu.114 Plinio Corrêa de Oliveira ukochał tę duchowość i od lat młodzieńczych głęboko ją przeżywał. która działa. . IV. t. czyli cywilizację chrześcijańską w każdym z tworzących ją elementów”. Il laicato. Piotrowicz. . St. by uporządkować swoje przyrodzone skłonności i stara się wyrobić w sobie nawyknienie sądzenia i kierowania się we wszystkim według światła Ewangelii i przykładu Zbawicielowego”. które były świadkiem narodzin i rozprzestrzenienia się komunizmu i faszyzmu oraz ugruntowania się radykalnie antytradycyjnego amerykańskiego stylu życia.116 Pewnego dnia Plinio Corrêa de Oliveira sam opisze swe powołanie w takich oto słowach: J. London . ale również to. ). ita praeparat et disponit ut id ad eliguntur. Jednak w duszy młodego brazylijskiego studenta przez wszystkie te lata uformowała się świadomość powołania.-B. „Illos quos Deus as aliquid eligit. . Choć postanowił poświęcić się apostolatowi w życiu publicznym. Wybranych. Wraz z Piusem X pragnął Plinio odnowić w Chrystusie „nie tylko to. . a zatem przygotowanych. Tomasz z Akwinu. Powołanie stanowi specyficzną formę. Życie wewnętrzne duszą apostolstwa. art. chętnych i nadających się do celu przeznaczonego im przez wiecznego Boga. W chaotycznej rzeczywistości lat dwudziestych. co bezpośrednio wiąże się ze świętą misją Kościoła.113 Dom Chautard przeciwstawia jej życie wewnętrzne definiowane jako „stan czynny duszy. nigdy nie zapomniał o rozwijaniu życia duchowego poprzez sumienne i stałe ćwiczenie przymiotów duszy. Suma teologiczna III. Encyklika Il fermo proposito z czerwca . s. przeł. który w swej pierwszej encyklice E supremi Apostolatus z października roku przyjął mo o Instaurare omnia in Christo (Ef . 114 115 . to jest prowadzeniem dusz do Boga. Piusa X wydawał się odległy.

im oddałem swoje serce. . odwróciłem się od wszystkiego.117 117 Te słowa Plinia Corrêi de Oliveiry. Family.K XX „Już jako młody chłopiec z podziwem patrzyłem na ruiny chrześcijańskiego świata. czego mógłbym oczekiwać. Property: Half a Century of Epic Anticommunism. i z tej pełnej błogosławieństw przeszłości uczyniłem mą przyszłość”. zapisane własnoręcznie. pojawiają się jako epigraf w książce Tradition.

Campos. Torino . Znaczenie Kościoła katolickiego w życiu Brazylii Religijny klimat Brazylii lat dwudziestych wciąż przenikało głębokie i dobroczynne działanie pontyfikatu św. 2 Joaquim Arcoverde de Albuquerque Cavalcanti urodził się stycznia r. tłumaczenie włoskie: Padroni e schiavi. Casa-Grande & Senzala. .” . w Pernambuco. który jawił się wciąż jako wielka potęga zjednoczona wokół papieża i biskupów. La formazione della famiglia brasiliana in regime di economia patriarcale. Zob.2 Kardynał Arcoverde. Biskupem São Paulo był w latach . Później. pozostawał arcybiskupem Rio de Janeiro. s. krew szesnastowiecznej rodziny Cavalcanti. święcenia kapłańskie przyjął kwietnia r.Rozdział II „‹‹L ›› …” „Jaki był od samego początku ideał «Legionário»? … Nie mieliśmy żadnych wątpliwości. po biskupie Lino Deodato de Carvalho. Piusa X. Za pontyfikatu Piusa X życie religijne w Brazylii uległo wyraźnemu ożywieniu. powstały też cztery prałatury nullius i trzy prefektury apostolskie. . XIII. pozostający od roku biskupem Rio de Janeiro. aż do swej śmierci kwietnia r. O Episcopado Brasileiro. Podczas tego pontyfikatu liczba diecezji wzrosła z dwóch do siedmiu.. Freyre. Formação da Familia Brasileira sob o Regime de Economia Patriarcal. Rio de Janeiro. a także krew włoską. s. „Ten książę Kościoła. w rzeczy samej – bardzo włoską. Był nim katolicyzm. Livraria José Olympio. Manoel Alvarenga. usilnie dążył do nadania katolicyzmowi w swym kraju nowej energii.” G. Rio de Janeiro . 1 . .1 Wojna wypowiedziana przezeń modernizmowi przyniosła – przynajmniej na zewnątrz – wewnętrzny pokój Kościołowi katolickiemu. A. W roku został mianowany biskupem Goiás i konsekrowany w Rzymie. w kulturowym znaczeniu tego słowa. grudnia roku św. Jednakże po r. Giulio Einaudi. Pius X nominował pierwszego latynoamerykańskiego kardynała w osobie brazylijskiego arcybiskupa Joaquima Arcoverde de Albuquerque Cavalcanti. São Paulo . pierwszy brazylijski i latynoamerykański kardynał miał w sobie krew indiańską (Arcoverde) oraz portugalską krew rodu Albuquerque. pełnia wszelkiej prawdy i szlachetnych ideałów.

zostając jednym z najmłodszych członków Świętego Kolegium. został mianowany koadiutorem diecezji Rio de Janeiro z prawem sukcesji. w Pedras de Fogo (Pernambuco). w której przyjął święcenia kapłańskie. O altar unido ao trono. później zaś kardynała. która dwa lata później stała się archidiecezją Olindy i Recife. Rio de Janeiro . Jego spektakularnym przejawem stało się nawrócenie na katolicyzm Jacksona de Figuereido. Tiago Adão Lara.. został w Wiecznym Mieście wyświęcony października r. został przeniesiony do diecezji Olinda. W roku . zaś w roku Centrum im. do którego dotarło wiele pomówień. Recife . Był on również wybitną postacią Confederação Católica. Sam wybór imienia biskupa Vitala Marii Gonçalvesa de Oliveira (Dom Vital) 5. uma trajetória apaixonada. Po śmierci kardynała Arcoverde w kwietniu r.d. wskutek czego coraz częściej zastępował go biskup pomocniczy. Jackson de Figuereido. też Riolando Azzi. Rio de Janeiro ) nazywa go „ideowym agitatorem” (s. oraz cała szpalta autorstwa ojca Ascanio Brandão i Alceu Amoroso Limy.. Edições Paulinas. Na temat katolickiego ultramontanizmu w Brazylii zob. sierpnia tego samego roku otrzymał święcenia kapłańskie w Paryżu. ). 4 Na temat Jacksona de Fuguereido ( ) zob. ciała koordynującego działanie wszystkich stowarzyszeń Akcji Katolickiej w diecezji. został konsekrowany na biskupa Olindy w katedrze w São Paulo. Ukończywszy studia w Rzymie w kolegium latynoamerykańskim oraz na Uniwersytecie Gregoriańskim. s. w stanie São Paulo stycznia r. stycznia r. Zmarł października r. przy wparciu biskupa Leme. Cecylii w São Paulo powołano go na stanowisko redaktora pisma „Boletim Eclesiástico”. wstąpił do zakonu kapucynów pod imieniem brata Vitala Marii de Pernambuco. Edições Massangana. oszczerczej kampanii prowadzonej przez loże masońskie został w roku aresztowany i skazany na uwięzienie przez rząd wicehrabiego Rio Branco.. Po przeniesieniu do parafii Św. czasopismo zatytułowane „A Ordem“. Sebastiao Leme da Silveira Cintra. Antonio Carlos Villaça w swej pracy O pensamento católico no Brasil (Zahar Editores. ). Dom Vitala. Z okazji dziesiątej rocznicy śmierci Jacksona de Figuereido na łamach „O Legionário” (nr . Zmarł w Paryżu lipca r. w Rio de Janeiro. O cardinal Leme ( ). z powodu złego stanu zdrowia kardynała Arcoverde. Perspectiva. podniesiony został do godności arcybiskupa. XI ) ukazał się artykuł Plinia Corrêi de Oliveira zatytułowany A Dynamite de Christo.K XX podupadł poważnie na zdrowiu. w: Historia e Ideologia. Studiował w seminariach w Olinda oraz w paryskim Saint-Sulpice. Francisco Iglesias. Zarys jego biografii napisała Irmã Maria Regina do Santo Rosario OCD. São Paulo .3 On też po śmierci ordynariusza przejął diecezję. Livraria José Olympio. lipca r. São Paulo .4 Ów młody intelektualista założył w roku w Rio de Janeiro. Ułaskawiony rok później udał się do Rzymu w celu wyjaśnienia swej sprawy Piusowi IX. dokładnie w tej samej kaplicy. a w listopadzie powrócił do Brazylii. marca roku. który „ucieleśnił w Brazylii myśl Josepha de Maistre” (s. Rio de Janeiro b. Sebastiao Leme da Silveira Cintra urodził się w Espírito Santo do Pinhal. otrzymał sakrę biskupa Ortósii i przyjął godność biskupa pomocniczego w jego diecezji Rio de Janeiro. 5 Vital Maria Gonçalves de Oliveira urodził się litopada r. Na początku lat dwudziestych pojawił się w Brazylii ruch reakcji przeciwko dominującemu tu pozytywizmowi. Tradicionalismo católico em Pernambuco. Wskutek sugestii kardynała Arcoverde w kwietniu r. Editoria Forense Universitária. Um projeto conservador. zgodnie z sugestią cesarza Pedra II. Estudo sobre o pensamento reacionário: Jackson de Figuereido. Wskutek brutalnej. w tajemniczych 3 . . Cléa de Figuereido Fernandes.w. gdzie wykładał filozofię w seminarium w São Paulo.

A Dynamite de Christo. by gromadzić się pod autentycznie katolickim sztandarem. Proces beatyfikacyjny rozpoczęty w roku podjęto na nowo w roku wskutek nihil obstat Stolicy Apostolskiej. otwarcie zresztą określającego się mianem reakcjonisty i ultramontanina. XI . „O Legionário”. „O Legionário” nr . Corrêa de Oliveira. D. Mais um anniversario. od głębokiego interioru po wybrzeże Atlantyku niezliczone legiony dusz podążały. Um grande brasileiro. … zwanego „brazylijskim Atanazym”. W sierpniu i wrześniu r. Petropolis . bezkształtnej skały obojętności otoczenia. Editora Vozes. P. Typographia da Gazeta de Noticias. (…) Działalność apostolska Jacksona odbiła się szerokim echem w Brazylii.‹‹L ›› . F. wzniesionym przez tego wielkiego paladyna. W śmiercionośny. 8 P. O Bispo de Olinda D. A pojawił się z opatrznościową misją wysadzenia w powietrze szarej. niezłomą jedność życia i nauczania. O Bispo de Olinda. O conflito Maçônico-Religioso de . a od północy po krańce południowe. wyd. Charakterystyczną cechą jego apostolatu było – jak zauważył Plinio Corrêa de Oliveira – „jasne przeświadczenie. Felix de Olivola. nr . Corrêa de Oliveira. jak również z intelektualnego punktu widzenia) niż w ciągu długich lat stagnacji poprzedzającej działalność apostolską Jacksona. Zob. Frei Vital Maria Gonçalves de Oliveira perante a História. że „Brazylia nigdy nie zaznała atmosfery bardziej duszącej (zarówno z duchowego i moralnego. s. Recife . Symbolizował on nieustraszoną wiarę.”8 W latach ruch katolicki w Brazylii obejmował rozmaite grupy i stowarzyszenia religijne rozsiane po całym kraju. Fr. . Jego owocem był niezwykły impuls skłaniający liczne rzesze młodzieży do rozwijania życia wewnętrznego okolicznościach wskazujących na otrucie. Une page de l’histoire du Brésil. iż wielkim zadaniem religijnym Brazylii jest nade wszystko walka z ogólnie panującym indyferentyzmem”. Plinio Corrêa de Oliveira poświęcił Dom Vitalowi serię pięciu artykułów w „O Legionário”. M. dias em revista. Corrêa de Oliveira. XI . W roku szczątki jego przeniesiono do Brazylii i złożono w bazylice Penha w Recife. Luis de Gonzague OMC. Libraire Saint-François. dos Reis.6 wymownie świadczy o poglądach Jacksona.7 Wspominał on. (…) W sytuacji amorfizmu ówczesnego społeczeństwa Jackson odegrał rolę głośnego i pełnego ekspresji obrońcy praw Kościoła. Ramos de Oliveira. (…) W takich właśnie okolicznościach pojawił się Jackson. myśli i działania w służbie Świętej Matce. 7 P. haniebny bezruch Brazylii owych czasów rzucił ziarno zaangażowania i walki. Kościołowi”. Rio de Janeiro . Paris . apostolską odwagę. „Imię Dom Vitala było jakby potężnym promieniem światła w religijnym życiu narodu brazylijskiego. . Frei Vital Maria Gonçalves de Oliveira. 6 A. Bispo de Olinda. Imprensa Industrial. Monseigneur Vital. Antonio Manoel dos Reis. IV. pośród wszystkich klas społecznych.

Irineu Cursino de Moura. Archidiecezją kierował do śmierci. Kręgosłupem zaś tego owocnego ruchu stały się sodalicje mariańskie. W uznaniu zasług otrzymał od Stolicy Apostolskiej tytuł księcia rzymskiego. Instituto D. D. „O Legionário” nr . Zob. gdzie zastąpił zmarłego tragicznie biskupa José de Camargo Barrosa. Nową katedrę w São Paulo oddano do użytku dopiero w roku . aby jego misja wśród powierzonych mu Paulistas zyskała trwały wyraz symboliczny. Duarte Leopoldo e Silva. Kongres przebiegł w atmosferze wielkiego entuzjazmu. założono maja r. Od samego początku swego biskupiego posługiwania pragnął. Coracao de Jesus. Gabriel Garcia Moreno. jak np. São Paulo . São Paulo . 10 Arcybiskup Duarte Leopoldo e Silva urodził się w Taubaté. São Paulo . São Paulo . przybocznego tronu papieskiego i prałata Jego Świątobliwości.K XX i prowadzenia działalności apostolskiej. Dom Duarte. Jan Austriacki. po powrocie tam jezuitów. stanie się hymnem dziękczynnym dla Boga. s. s. El Mensajero del Corazón de Jesús. IV. Zrealizował to pragnienie wznosząc w São Paulo nową katedrę. od trzydziestu lat kierujący diecezją – figura poważna i surowa. Pierwszą sodalicję w Brazylii. Oprócz kardynała Leme wspierała go inna wybitna osobistość owych czasów: Duarte Leopoldo e Silva. . Sociedade Impressora Pannartz. Duarte Leopoldo e Silva. Zob. . Arruda Dantas. Zob.września roku. przeniesiony został do diecezji São Paulo. Junto à sepultura do nosso grande Cardeal. Ludwik Maria Grignion de Montfort. Magisterio Pontificio sobre las Congregaciones Marianas. Edições Loyola. XI . XI . Sérgio Flaksman. W październiku r. jak również mężnych obrońców cywilizacji chrześcijańskiej. XI oraz wspomnienie pt. X . mająca na celu koordynowanie i kierowanie sodalicjami mariańskimi. Po utworzeniu archidiecezji São Paulo został czerwca r. História das Congregações Marianas no Brasil. jej arcybiskupem. wyd. kwietnia r. w Rzymie przyjął sakrę biskupią z rąk Piusa X.10 arcybiskup metropolita São Paulo. Zob. W roku na jej czele stanął ks. Jan Sobieski. też P. Dom Duarte Leopoldo. (…) wspaniałą katedrę. Któregoś dnia młody Plinio z okien tramwaju przejeżdżającego przez centrum miasta zauważył ogłoszenie o kongresie młodzieży katolickiej mającym się odbyć w São Paulo w dniach . którego istnienia nawet sobie nie wyobrażał.9 Na początku lat trzydziestych „ruch mariański” stanowił już znaczącą siłę. Pod koniec roku w São Paulo utworzona została pierwsza Federacja Diecezjalna. Cecylii w São Paulo. Zob. też tom zawierający jego pisma i mowy pastoralne: Escolas Profissionaes do Lyceu Salesiano S. O grande Dom Duarte. W grudniu r. zamieszczone w „O Legionário” nr . W złotej księdze sodalicji znajdujemy świętych. Anna Rosa. jak i skali entuzjazmu. Um bispo providencial. w stanie São Paulo. 9 . naszego Pana”. która miała się stać „szkołą sztuki oraz bodźcem dla najszlachetniejszych i najwznioślejszych myśli. „O Legionário” nr . Sonia Dias. Było to dlań odkrycie świata. Między rokiem a powstało ponad sodalicji. jak np. otrzymał święcenia kapłańskie. która przez świadectwo naszego doczesnego bogactwa. Bilbao . Sodalicje mariańskie zostały stworzone i były wspierane przez Towarzystwo Jezusowe w celu formowania wybranych chrześcijan bez względu na ich stan i typ duchowości. W maju r. listopada r. zaś w październiku tegoż roku objął biskupstwo Kurytyby. zarówno pod względem zasięgu swego wpływu. Corrêa de Oliveira. Homenagem do Cléro e dos Catholicos da Archidiocése. oraz esej biograficzny: Júlio Rodrigues. t. Franciszek Salezy. arcebispo de São Paulo. . Pedro Américo Maia SJ. w: DHBB. „O Legionário” nr . por occasião do Jubileu de sua Sagração Episcopal. a w roku został proboszczem parafii Św. Alfons de Liguori. też Clemente Espinosa SJ.

11 . w Pontecorvo. która już wcześniej ofiarowała Kościołowi jednego kardynała. kazanie zaś wygłosił ojciec Leonel Franca z Towarzystwa Jezusowego. arcybiskupa Bennede a Aloisi Maselli. stanowiących oryginalną refleksję na temat kryzysu naszych czasów w świetle doktryny katolickiej. był koadiutorem. . s. nuncjuszem apostolskim w Chile ( ) i w Brazylii ( ). do którego zawsze tak głęboko dążył. Rio de Janeiro . Heliodoro Pires. O pensamento catolico no Brasil. uważanego przez wielu za „ojca duchowego” brazylijskiej inteligencji tamtych czasów. założona grudnia roku przez tamtejszego proboszcza. Wyświęcony w roku . zorganizował on nie w kościele Św. Franciszka położonym obok uniwersytetu. Odprawił ją wikariusz generalny diecezji. którą tradycyjnie kończył się wyższy kurs studiów.‹‹L ›› . kiedy na wydziale prawa Uniwersytetu w São Paulo. C. odnajdując tu ideał poświęcenia. . zmarł w São Paulo kwietnia r. ówczesnym centrum sekularyzmu oraz prawnego i politycznego pozytywizmu. kierownik duchowy poświęcił swe życie historii filozofii i filozofii historii. s. następnie proboszczem parafii Św. założył on wraz z grupą młodych członków sodalicji mariańskiej Uniwersytecką Akcję Katolicką. a Reforma e a Civilização ( ) oraz A crise do mundo moderno ( ). O Padre Leonel Franca SJ. Pełnił funkcję prefekta Świętej Kongregacji Sakramentów. – należący do sodalicji już w szkole São Luiz – wstąpił wówczas do działającego przy parafii Św. cit. O pensamento católico no Brasil. Zob.w. Livraria Agir Editora.. „Pedagog. Leonel Franca. Villaça. po ukończeniu studiów w Papieskiej Akademii Eklezjologicznej został sekretarzem i regentem nuncjatury w Lizbonie ( ). dziekana bazyliki laterańskiej.11 Plinio. Msgr Marcondes Pedrosę12. wydawała gazetkę zatytułowaną „O Legionário”. Kapłan od roku . Cecylii do roku . Villaça. został również mianowany papieskim legatem na uroczystość koronacji Matki Bożej w Fatimie w roku . 12 Paulo Marcondes Pedrosa urodził się w São Bento do Sapucái (SP) listopada r. Z okazji ceremonii wręczenia dyplomów Plinio poważył się na posunięcie bezprecedensowe w całej historii państwowego szkolnictwa wyższego w Brazylii.. ale na terenie samego uniwersytetu.C.. przy udziale nowego nuncjusza apostolskiego. również A. . kwietnia r. po czym otrzymał kapelusz kardynalski. apóstolo do Brasil moderno. kamerlinga Świętego Kościoła Rzymskiego w okresie wakatów na Stolicy Apostolskiej po śmierci Piusa XII i Jana XXIII. na wewnętrznym jego dziedzińcu.” A. op. Zwiastowania Najświętszej Maryi Panny. Licząca stu członków kongregacja p. Luis Gonzaga da Silveira d’Elboux SJ.13 Benede o Aloisi Masella urodził się czerwca r. Aktywnie uczestniczył w przygotowaniach do Soboru Watykańskiego II. t. s. „Revista Eclesiastica Brasileira”. którego Obras completas zebrane zostały w piętnastu tomach. apologeta. … w historycznym kościele klasztornym São Bento. Zmarł w Rzymie października r. Ojciec Franca założył w Rio pierwszy w Brazylii katolicki uniwersytet i przez osiem lat nim kierował. jest również autorem esejów: A Igreja. . Ojciec Franca. Cecylii Legionu Świętego Piotra. Msgr Gastão Liberal Pinto. s. został prałatem i papieskim szambelanem. którego został przeorem. zob. 13 Na temat Leonela Franca SJ ( ). kwietnia r. Mszę Świętą. .. Początek publicznej działalności Plinia Corrêi de Oliveira przypada na okres. wstąpił do zakonu benedyktynów. w rodzinie szlacheckiej. .

Les trois âges du Brésil. A República que a revolução destruiu. Rio de Janeiro . Dwa inne studia natury ogólnej zawierające cenne informacje to: Sertório de Castro. jego nazwisko było już „dobrze znane i podziwiane przez młodych brazylijskich katolików”. A. wyd. zob. którzy uzyskali stopień naukowy. zgodnie z brazylijskim zwyczajem. kiedy to odchodzący prezydent Washington Luiz wskazał jako swego następcę Julia Orestesa de Albuquerque. Idem. University Press.17 Ich dominacja. Typ. São Paulo . a zaczęła się era Getúlia Vargasa.18 „O Legionário” nr . Joseph Love. Rio de Janeiro . Bastos. choć nie dość docenianym esejem jest: Charles Morazé. 17 Od roku ważną rolę począł odgrywać również Rio Grande do Sul. Da República à ditadura. História da República: . kandydata z São Paulo zamiast polityka z Minas. którego gospodarka nie charakteryzowała się jednorodnym rodzajem produkcji. gdzie tytuł doktora przyznaje się tym. stał się częścią jego nazwiska.K XX Kiedy grudnia roku Plinio Corrêa de Oliveira uzyskał dyplom wydziału prawa. Pozostałe siedemnaście stanów federacji liczyło się znacznie mniej. São Paulo . Stan Minas Gerais związał się wówczas sojuszem ze stanem Rio Grande do Sul. podobnie jak w niektórych krajach europejskich.15 . Ciekawym. Dormund Martins. Minas Gerais na Ferderação brasileira . to jest sojuszu dwóch stanów skupiających większość brazylijskiej produkcji. São Bento. O fiel da balança. Rio de Janeiro . Był odtąd znany jako „Doktor Plinio”. Paz e Terra. 14 15 . co pierwsza wojna światowa dla Europy – historyczną cezurą dzielącą dwie epoki. pod przewodnictwem sprawującego tam od stycznia roku urząd prezydencki Getúlia Vargasa. Rio Grande do Sul and Brazilian Regionalism . który to tytuł. Magalhães. F. São Paulo na Federação brasileira . Wirth. 16 República Velha. Stanford . Dogłębną krytykę República Velha przeprowadził po rewolucji roku monarchista José Maria dos Santos: A política geral do Brasil. A locomotiva. José Maria Bello. Rio de Janeiro . System ten funkcjonował bez większych zmian aż do roku . Paris . J. XII . Plinio Corrêa de Oliveira rozpoczął działalność publiczną zaraz po uzyskaniu dyplomu doktorskiego. John D. zawierająca się w formule „kawa z mlekiem” (w Minas Gerais kwitła hodowla bydła). Historyczny „punkt zwrotny” roku Rewolucja lat trzydziestych była dla Brazylii tym samym. Compania Editora Nacional. Colin. zapewniała rotację urzędu prezydenta republiki pomiędzy reprezentantami São Paulo i Minas Gerais. zanim jeszcze został posłem i profesorem uniwersytetu. Dobiegł końca okres „Starej Republiki”16 ( ). Zob.14 Od tej pory w gronie przyjaciół znany będzie jako „Doktor Plinio”. Do owego momentu władza spoczywała w rękach osi São Paulo – Minas Gerais. Tytułu tego często używa się w Brazylii. Paz e Terra.

Na temat Vargasa zob. Przyniosło fundamentalną zmianę roli państwa. University of Pi sburgh Press. która osiągnęła swój szczyt w utworzeniu Estado Nuovo ( ). Dojście Vargasa do władzy stanowiło prawdziwe zerwanie z przeszłością. 19 A. Vozes. hasło Vargas w: DHBB. a do grudnia tego roku praktycznie przestały istnieć. Skidmore. Był senatorem. IV. W ciągu niecałego miesiąca rząd został zmuszony do dymisji. Society and Education in Brazil. . Le origini dello Stato populista. Kariera polityczna Vargasa. Thomas E. Havinghurst. w roku założył Partię Robotniczą. Le origini dello Stato populista. który w październiku eksplodował rewoltą wojskową. Paulo Brandi. która jednak nie 18 Urodzony w roku w Rio Grande Do Sul. 22 Robert J. od stuleci zajmująca w społeczeństwie brazylijskim pozycję dominującą. Władzę. Paz e Terra. Zainicjowana w Porto Alegre. s. którego pierwszym efektem okazała się zniżka cen brazylijskiej kawy na całym świecie: dochód dewizowy spadł z milionów funtów szterlingów w roku do milionów w roku . Dora Flaksman.). wykazuje liczne analogie z karierą Juana Domingo Peróna z Argentyny ( ). Pi sburgh . Petrópolis . Belo Horizonte i Recife wkrótce ogarnęła cały kraj. t. Prezydenta Washingtona Luiza wygnano z kraju. sprawował w sposób dyktatorski do października r. Franco Angeli. . Po wojnie Vargas pozostał aktywny politycznie. 21 A. . Roberto Moreira.21 Arystokracja ziemska. s. Słynny „czarny czwartek” na Wall Street – października roku – odegrał rolę detonatora światowego krysysu. Jednakże kraj znajdował się w stanie powszechnego niepokoju. m. . Brasil: de Getúlio Vargas a Castelo Branco ( ). utraciła wpływ polityczny na naród i zastąpiona została przez nowe sfery przemysłowo-finansowe. które od tej chwili objęło kontrolę nad gospodarką kraju. w sierpniu zmniejszyły się do milionów. .‹‹L ›› .22 Ustanowienie republiki w roku było polityczną rewolucją. s. s. Milano .. Getúlio Vargas był kongresmenem i ministrem federalnym. a w roku został wybrany prezydentem republiki. Trento. później zaś prezydentem stanu Rio Grande ( . s. História da burguesia brasileira. J. kiedy to obalił go bezkrwawy zamach stanu. Società e politica in Brasile . na początku listopada na czele rządu tymczasowego stanął Getúlio Vargas.. Cztery lata później przyparty do muru przez opozycję postanowił popełnić samobójstwo. Rio de Janeiro .20 W takiej to sytuacji kryzysowej wybory prezydenckie marca roku wygrał Júlio Prestes.19 Rezerwy złota we wrześniu roku wynoszące milionów funtów szterlingów. in. Trento. do której doszedł w roku . 20 Nelson Werneck Sodré. . … Klimat politycznej konfrontacji pogłębił się wskutek krachu na nowojorskiej giełdzie i jego reperkusji na polu gospodarki brazylijskiej.

wobec braku wsparcia ze strony innych regionów. którzy od wczesnych lat dwudziestych aż do roku wzniecali niepokoje społeczne i bunty. Hilton. 24 Gustavo Antonio Solimeo. Około tysiącosobowa grupa zbrojna przemierzyła ponad tys. 26 Na temat paulistowskiej rewolucji zob. albo naród nie uzna państwa. Sebastião Leme. Rewolucja roku konsekwencje daleko poważniejsze. po kilku miesiącach upadła. a kardynał Leme oficjalnie proklamował Madonnę z Aparecida Patronką Brazylii.24 Następnego dnia milionowy tłum towarzyszył mu w drodze do Esplanada de Castelo. „O Legionário”. Kulminacyjnym epizodem owego okresu stał się bunt wojskowych zwanych od nazwiska ich dowódcy.K XX niosła naruszyła systemu społecznego Brazylii. Editora Santuario. maja roku wizerunek Matki Bożej z Aparecida został triumfalnie przeniesiony z jej sanktuarium do Rio de Janeiro. in. .26 Mimo to buntownicy zdołali zmusić rząd do rozpisania wyborów do Zgromadzenia Konstytucyjnego na nadchodzący rok. 25 Palavra de S. . „Catolicismo” nr . Três episodios na história da Padroeira nacional. m. XI . Plinio Corrêa de Oliveira. październik . wycofała się do Boliwii. Hamilton d’Avila. Wizerunek umieszczono na ołtarzu. Rainha e Padroeira do Brasil. : a guerra paulista. Brasileira. A guerra civil brasileira. co 23 Rewolucja roku została przygotowana przez tzw. Getúliem Vargasem. Nova Fronteira. Zob. . który nie uczestniczył w rewolcie. km. po czym. Luísa Carlosa Prestesa – „kolumną Prestesa”. prowadząc działania partyzanckie w kilku stanach Brazylii. „Catolicismo” nr . Eminenza. „Albo państwo odrzuci ateizm i agnostycyzm oraz uzna Boga swego narodu. s. Hélio Silva. dostrzegał jednak wagę zwołania Zgromadzenia Konstytucyjnego. Rio de Janeiro . A Senhora Conceiçãao Aparecida. „tenentismo”. Katolicka Liga Wyborcza Po utworzeniu rządu tymczasowego Vargasa nowy kardynał Rio. Civ.23 . Rio de Janeiro . „Imię Boże krystalizuje się w duszy Brazylijczyków” – powiedział kardynał Leme. która jednakowoż. październik . nr . na czele. gdzie oczekiwały nań najwyższe władze cywilne i wojskowe z szefem państwa. mającą na celu umożliwienie katolikom publicznego wypowiadania się na temat konstruowania nowego systemu politycznego w Brazylii. rozpoczął akcję promowania ruchu świeckich.”25 Tymczasem lipca roku w São Paulo wybuchła rewolta „konstytucjonalistów”. z końcem lutego r. ruch młodszych oficerów (poruczników).. też Júlio Brestoloni CSSR. Stanley E. Aparecida-São Paulo .

Ibidem. Z powodu otwarcie katolickich przekonań odmówiono mu buławy marszałkowskiej. 27 P. „O Legionário” nr . ( ). przewodniczącym tutejszego oddziału został dr Estevão Emmerich de Souza Rezende. Ten uznał go za znakomity i poprosił młodych ludzi o przygotowanie statutu nowego stowarzyszenia. Castelnau ou l’art de commander. od roku poświęcił się pracy w Féderation Nationale Catholique (której prezesem pozostał aż do śmierci). . C. W latach kongresman z Aveyron. co we Francji uczynił generał de Castelnau28. marzących o «meksykanizacji» i «sowietyzacji» Ziemi Krzyża Świętego”.. Raul Silva. sekretarzem natomiast Plinio Corrêa de Oliveira. s. Liga Eleitorial Católica. rodziny. . Do Partido católico a L. t. Dissertação de mestrado. . społeczeństwa i dziedzictwa narodowego”. Na stanowisko przewodniczącego LEC powołany został Pandiá Calógeras. W następnym miesiącu Doktor Plinio udał się do Rio. Denoël. 29 Statut ( ) i program ( ) LEC zob. Flaksman. III. „Albo przy urnach wyborczych zwycięży katolicyzm i skieruje kraj ku rozsądnej reformie religijnej. funkcję zaś sekretarza generalnego objął Alceu Amoroso Lima. którzy z kolei przedstawili pomysł kardynałowi. D. Heitorem da Silva Costa i Alceu Amoroso Lima. by w Brazylii stworzyć coś podobnego do tego. w: DHBB. Influência politica da Igreja Católica na Assembleía Constituinte de / . gdzie przeprowadził rozmowę z dwoma młodymi działaczami ruchu katolickiego. który uczyni z niej ofiarę różnej maści Callesów i Leninów tłoczących się za kulisami naszej polityki. São Paulo . Corrêa de Oliveira. w której utracił troje dzieci. listopada LEC została oficjalnie założona również w São Paulo. Zob.29 za cel stawiająca sobie skupienie głosów kręgów katolickich w wyborach do Narodowego Zgromadzenia Konstytucyjnego. czyli ze spisem warunków zobowiązujących ich do działania na forum parlamentu w duchu katolickim. … stwarzało okazję dla powołania do życia nie tyle partii. Igreja e Politica no Brasil. albo w Brazylii zapanuje skrajny socjalizm. Arcybiskup Duarte chętnie przystał na tę propozycję i poprosił młodego sodalisa. Zob. a mianowicie utworzyć stowarzyszenie elektorów mające na celu koordynację ich głosowania na kandydatów respektujących program katolicki. E. Paris . Miała ona zapoznać kandydatów rozmaitych partii z „minimum wymagań”. Yves Gras. s. Liga eleitoral católica.‹‹L ›› . w: Oscar de Figuereido Lustosa OP. . W ten sposób powołana została do istnienia Katolicka Liga Wyborcza (Liga Eleitorial Católica – LEC). Brasília .27 W październiku roku Plinio zasugerował arcybiskupowi São Paulo. I . aby wspierać działania obywatelskie „w interesie religii katolickiej. ile katolickiego ruchu „ponad partiami”. 28 Generał Edouard de Curières de Castelnau ( ) – jeden z dowódców armii francuskiej w czasie pierwszej wojny światowej. poczynając od omówienia jej z kardynałem Leme. Universidade de Brasília. Edições Loyola. by ten nadał sprawie bieg. też Mônica Kornis.

żadnemu z posłów nie wolno było otwarcie występować w kwestiach żądań katolickich. Msgr Arruda Câmara i Barreto Campelo z Pernambuco. Aldroaldo Mesquita da Costa z Rio Grande do Sul. członek sodalicji mariańskiej. dwukrotnie przewyższała ilość głosów uzyskanych przez prawnika Alcântarę Machado. 31 P.K XX Kardynał Leme zachęcał arcybiskupów. arcybiskup Duarte desygnował Plinia Corrêę de Oliveira jako jednego z czterech kandydatów do Chapa única (wspólnego bloku) z São Paulo. pobożny syn Maryi. Andrade Furtado z Ceary. mariański kandydat do Zgromadzenia Konstytucyjnego. przywódca Katolickiej Ligi Wyborczej. Kiedy pod koniec marca lista kandydatów katolickich z São Paulo była już ułożona. co stanowiło . Corrêa de Oliveira otrzymał głosów. 32 Uma vitoria mariana. który wszedł do Zgromadzenia na pozycji drugiej. konserwatywna PRP (Partido Repúblicano Paulista). % ogółu oddanych ważnych głosów. Lacerda de Almeida z Parany. Wśród innych posłów wybranych z ramienia Katolickiej Ligi Wyborczej znaleźli się np. nr . V .30 maja roku odbyły się powszechne wybory. Ku ogólnemu zdumieniu posłem. biskupów i administratorów apostolskich do niezwłocznego tworzenia miejscowych oddziałów organizacji. zaś sama organizacja była w stanie stworzyć program i wyłonić kandydatów do parlamentu. jego byłego profesora. oraz starsza od niej. który zdobył największą ilość głosów w całej Brazylii okazał się Plinio Corrêa de Oliveira. żaden z nich również nie powinien w Zgromadzeniu pretendować do roli katolickiego lidera. „O Legionário”. który dopiero co skończył studia. 30 . wystarczająca do wybrania dwóch posłów. reprezentująca przede wszystkim miejską inteligencję i rodzące się ugrupowania lewicowe. Zabraniały one tworzenia jakiegokolwiek wyraźnego bloku skupiającego posłów katolickich. Dwie spośród nich miały charakter typowo partyjny: Partido Democrático. Liczba ta. Charakter ruchów społecznych miały: Federação dos Voluntários – reprezentacja pokolenia sprzeciwiającego się polityce Vargasa.”32 listopada roku trzecie Narodowe Zgromadzenie Konstytucyjne Brazylii uroczyście rozpoczęło obrady w pałacu Tiradentesa w Rio de Janeiro. W ten sposób na początku roku każda diecezja posiadała już własny oddział LEC. jak brzmiał tytuł artykułu wstępnego w najbliższym numerze „Legionário”: „Centralną postacią tej pięknej stronicy dziejów sodalicji w São Paulo jest Plinio Corrêa de Oliveira. Instrukcje kardynała Leme dla deputowanych z ramienia LEC były niezwykle precyzyjne. ponieważ zbyt „Wspólny blok dla zjednoczonego São Paulo” wynikał z połączenia wszystkich sił życia polityczno-społecznego ówczesnego São Paulo. a także Associação Comercial i Liga Eleitorial Católica. 31 Było to prawdziwe „zwycięstwo mariańskie”. Co więcej.

Zob. jako „datę o kapitalnym znaczeniu w historii brazylijskiego katolicyzmu”. czerwiec . zarządzamy i ogłaszamy następująca konstytucję…”. Zgromadzenie nie tylko uchwaliło „minimum żądań” Ligi – nierozerwalność ) związku małżeńskiego (art. wskazując na nieocenioną rolę Towarzystwa Jezusowego w Brazylii. iż jest on dla Brazylii tym. D. .37 pomoc państwa dla rodzin wielodzietnych (art. wolności. Plinio Corrêa de Oliveira stosował się do owych zaleceń.). „O Legionário” nr .‹‹L ›› . którego czterechsetna rocznica urodzin przypadała na marca roku. Innymi słowy. Deus e a Constituição. Zob. głosami przeciwko kongresmeni uchwalili następującą preambułę: „My. s. … otwarta konfrontacja – „twarzą w twarz” – mogłaby zaszkodzić realizacji głównego celu LEC: modyfikacji laickiego oblicza brazylijskiego państwa. 37 Nowa konstytucja weszła w życie lipca r. w artykule zatytułowanym O sentido da nossa vitória. naukę religii w szkołach (art. Flaksman. prawo do niedzielnego wypoczynku (art. M. Corrêa de Oliveira. O sentido da nossa vitória. s. stawiali pierwsze gmachy. „Gdybyśmy w celu ukazania znaczenia osoby ojca Anchiety w naszej historii mieli się uciec do potocznego porównania – pisał wówczas – stwierdzilibyśmy. Obrana strategia zmierzała do osiągnięcia tego rezultatu środkami pośrednimi i „rozproszonymi”. II . by w trakcie debaty zaatakowany został jako „sekciarz”. 36 Na łamach magazynu „A Ordem”. ) 36. par. „A Ordem” nr . Las constituciones de los Estados Unidos del Brasil. sprawiedliwości oraz dobrobytu społeczno-ekonomicznego. 35 Zob. pozytywistycznej z roku i sekularystycznej z roku . którzy wznosili pierwsze mury. Plinio Corrêa de Oliveira. Zdecydowana akcja LEC nie pozostała bez rezultatu. pokładając naszą ufność w Bogu. czym Likurg dla Sparty czy Romulus dla Rzymu. jest on jednym z tych legendarnych bohaterów. Instituto de Estudios Politicos. Alceu Amoroso Lima powitał maja r. ale największymi obrońcami propozycji LEC okazali się liderzy bloku paulistowskiego. prawo wyborcze dla duchowieństwa (art. „O Seculo”. stwierdzając. Themistocles Brandao Cavalcanti. iż po konstytucji masońskiej z roku . A nota da Semana. Kornis. ale również liczne inne jej postulaty. § d ). zebrani w Narodowym Zgromadzeniu Konstytucyjnym w celu ustanowienia systemu demokratycznego. .34 Na sali obrad bronił również wolności nauczania oraz prawa głosu dla duchowieństwa. których znajdujemy u początków wielkich narodów. przedstawiciele narodu brazylijskiego. (s. organizowali pierwsze instytucje”. wraz z czwartą brazylijską konstytucją „w pełni zatriumfował program katolicki” (Tristão de Athayde. zastępując konstytucje z roku i . Liga Eleitorial Católica. takie jak inwokacja Imienia Bożego w preambule konstytucji. . ). § ). ). P. „O Legionário” nr . .33 W imieniu posłów katolickich z São Paulo Plinio Corrêa de Oliveira wystosował prośbę do Zgromadzenia o uczczenie postaci ojca Anchiety.. oraz posługę religijną w siłach zbrojnych i więzieniach (art. 33 34 . IX . który będzie strzegł jedności narodu. Odrzekł wówczas: „Swoją wiarę cenię wyżej od jakichkolwiek innych przywiązań”. Madrid . V .35 To wystarczyło.

Paulo Brossard: „W historii Brazylii żadna niezależna organizacja polityczna nie cieszyła się większymi wpływami niż Katolicka Liga Wyborcza. t. Petropolis . profesorowie Alexandre Correia czy Leonard van Hacker. zaś wśród jej wykładowców byli wybitni przedstawiciele świata nauki. Nauk Ścisłych i Humanistycznych Instytutu Sedes Sapientiae prowadzonego przez kanoniczki regularne św. Uczelnia ta założona została w roku przez benedyktynów. . która obok praktyki adwokackiej przez wiele lat będzie jego głównym zajęciem zawodowym. służba wojskowa kleryków odbywana w formie posługi duchowej lub pracy w szpitalu (art. n. Obydwie szkoły. maja roku. Editora Vozes.K XX uznanie cmentarzy katolickich (art. s. czterostronicowym miesięcznikiem. VII . Augustyna. z których w przyszłości miał powstać Papieski Uniwersytet Katolicki w São Paulo. „Jornal de Minas”. § ). Um instrumento político. oficjalny głos sodalicji mariańskiej parafii Św. którego wielkim kanclerzem został arcybiskup Vasconcellos Mo a. rektorem zaś Paulo de Tarso Campos. był w momencie swego zaistnienia. Cecylii. podobnie jak żeńska Szkoła Filozofii. Wydawca „Legionário” „Legionário”. w ten sposób rozpoczynając działalność nauczycielską. . ) czy prawo przeciwdziałające wywrotowej propagandzie (art.39 Plinio dostrzegł w tym fakcie zesłaną przez Opatrzność znakomitą okazję do nawiązania bezpośredniego kontaktu z młodzieżą. poprosiły Plinia Corrêę de Oliveira o objęcie katedry historii. AAS ( ). biskup Campinas. zwłaszcza zaś na temat artykułu konstytucji oddającego państwo „pod opiekę Boga” zob. kierowany przez Msgr Marcondesa Pedrosę. Rok następny przyniósł kanoniczne ustanowienie uniwersytetu i obdarzenie go tytułem „papieski”. Jak się wyraził jeden z byłych ministrów brazylijskiego rządu.”38 W roku w Brazylii pojawiła się możliwość otwierania prywatnych wyższych uczelni. a sukces LEC pozostał w historii kraju jedynym w swoim rodzaju. Przyjął więc oferowane stanowisko wraz z katedrą historii cywilizacji na uniwersyteckim wydziale prawa. Zob. Na temat roli LEC. W São Paulo funkcjonowała już Wolna Szkoła Filozofii. Benedykta. § ). Belo Horizonte. Nauk Ścisłych i Humanistycznych Św.. Konstytucja z roku stanowiła ukoronowanie działalności ruchu katolickiego. A religião civil brasileira. . też Thales de Azevedo. np. wolność i pluralizm związków pracowniczych (art. 39 W roku obie instytucje połączyły się w Katolicki Uniwersytet w São Paulo. 38 . s. Teraz została ona uznana przez rząd. § ).

w tym rodzinnych. t. VI. Franciszka Salezego patronem „wszystkich tych katolików. Plinio Corrêa de Oliveira nakłaniał katolików do domagania się od nowego rządu obrony „praw Kościoła”. „O Légionario” nr . List C’est avec z października . muszą wystrzegać się zaniedbań w głoszeniu prawdy. s.. 41 Na temat Louisa Veuillot ( ). odważnego dyrektora dziennika „L’Univers” zob. „Rozumiał on – pisał św. W artykule zatytułowanym Nasze żądania polityczne. pozwala już dostrzec jedno z fundamentalnych założeń myśli jego autora: niemożliwość jakiegokolwiek porozumienia pomiędzy Kościołem katolickim a komunizmem. Pedra II oraz członek Academia Brasileira de Letras – otrzymał od św. w: IP. Pius X do François Veuillot – że społeczeństwo odnajduje swą potęgę w pełnym i całkowitym uznaniu władzy naszego Pana Jezusa Chrystusa oraz w bezwarunkowej akceptacji doktrynalnej zwierzchności Kościoła”. Pierwszy artykuł autorstwa Plinia Corrêi de Oliveira na temat katolickiego uniwersytetu ukazał się w numerze z września roku. III . zabezpieczenia praw Kościoła. . opublikowany w listopadzie roku pod tytułem Watykan i Kreml40. profesor słynnej Szkoły Średniej im. 44 Ibidem. XI . Zob. Corrêa de Oliveira. Na jej stronicach Ojciec Święty uczynił św. by nie urazić adwersarzy – jej umniejszania lub zatajania. Lethielleux. którzy poprzez publikację gazet oraz innych pism ilustrują i promują doktrynę chrześcijańską. t. Veuillot. „O Légionario” nr . jak również stają w jej obronie”. Młody członek mariańskiej sodalicji. … Tematy podejmowane przez pismo koncentrowały się wokół obrony tradycyjnych wartości. 42 Carlos Maximiano Pimenta de Laet ( ) – znakomity dziennikarz. . formacji nowych elit katolickich oraz walki z infiltracją komunistyczną. La pace interna delle nazioni ( ). też Eugène i François Veuillot. t. Piusa X tytuł hrabiowski za zasługi dla sprawy katolickiej. zdolnościami polemicznymi i umiłowaniem prawdy nawiązujący do postaci tak wielkich publicystów katolickich. Paris . czy też – pod pozorem troski o to. swym zwięzłym stylem.‹‹L ›› .43 Z myślą o dziennikarzach katolickich papież dodawał: „Przede wszystkim muszą oni sumiennie studiować i w miarę swoich możliwości poznawać doktrynę katolicką. Carlos de Laet. Oeuvres Complètes. 43 AAS ( ). Paris . . który w tym samym miesiącu stał się P. zamieszczonym w numerze z lutego roku. O Vaticano e o Krêmlin.42 znakomicie odpowiadał modelowi dziennikarza wskazanemu przez Piusa XI w encyklice Rerum omnium z stycznia roku. t. Zob. . Drugi.. jak Francus Louis Veuillot41 czy jego brazylijski odpowiednik. 40 . też A Igreja e o problema religioso na Russia. Lethielleux. s.”44 sierpnia roku Plinio Corrêa de Oliveira został powołany do kierowania „Legionário”.

„Głównym celem ‹‹Legionário›› jest formowanie opinii tych.”45 Plinio pisał artykuły wstępne. Zgromadził wokół siebie zespół zdolnych współpracowników. to owszem. nadziei i zniechęcenia.. tam też marca r. „Jornal do Brasil”. którzy zarzucali Doktorowi Plinio niedostatek „miłosierdzia” dla wrogów. José Fernando de Camargo. Pismo miało być kierowane nie do szerokich kręgów czytelniczych. Jako biskup kierował diecezją do roku . Offensiva?. Biskup de Castro Mayer zmarł w Campos. o którym wkrótce stało się głośno („Folha de Tarde”. którzy już są katolikami. studiował teologię w Rzymie ( ).K XX nieoficjalnym organem archidiecezji São Paulo. Fakt ów. José Carlos Castilho de Andrade. a rozpoczęła się w roku podczas rekolekcji w seminarium w stanie Espirito Santo.48 Spośród błyskotliwych 45 P. nie zaś ofensywnej. „O Legionário”. przyjął święcenia kapłańskie. maja r. wobec wszystkich współczesnych wypadków nasze serca biły unisono. w czasie których obaj znaleźliśmy się w najróżniejszych sytuacjach: cierpienia i radości. VIII ). Family. . niepewności i determinacji. tygodnik zdobył sobie ogromne wpływy. czego szczytowym punktem stało się uczestnictwo byłego biskupa Campos w konsekracji biskupiej dokonanej w Ecône czerwca r. Wspólnie zbieraliśmy pochwały. 47 Antônio de Castro Mayer urodził się czerwca r. przyjął święcenia kapłańskie. 48 Geraldo de Poença Sigaud urodził się w Belo Horizonte września r. Zdarzenie to sprowadziło nań ekskomunikę latae sententiae. IV r. nr . Geraldo de Proença Sigaud. lecz do środowisk katolickich. wspólnie znosiliśmy krytykę.47 asystent kościelny pisma oraz kapłan ze Zgromadzenia Słowa Bożego. Wszystkim. IV . w stanie São Paulo. maja r. iż postawa „Legionário”.46 pomiędzy którymi znalazło się dwóch młodych księży mających w przyszłości zostać wiodącymi postaciami brazylijskiego duchowieństwa: Antônio de Castro Mayer. „A gdyby wolno nam było wybrać mo o dla naszej walki. otrzymał sakrę biskupią i został mianowany koadiutorem biskupa Campos z prawem sukcesji po nim. został biskupem Jacarezinho ( ). „Przyjaźń nasza – pisał Doktor Plinio w roku – trwa od dziesięciu lat. w Campinas. Corrêa de Oliveira. później wikariusz generalny archidiecezji ( ). ale walki obronnej. W grudniu r. od północy po południe kraju. przeszliśmy przez . kwietnia r. Wkrótce w tych właśnie środowiskach. sformułowalibyśmy je następująco: dla katolików miłosierdzie i jedność. s. Ukończył studia teologiczne na Uniwersytecie Gregoriańskim w Rzymie ( ). José de Azeredo Santos. biskup de Castro Mayer publicznie zerwał z Pliniem Corrêą de Oliveira i TFP. w celu formowania ich myśli i działań. nazwanego później „ dias em revista” („Siedem dni w retrospektywie”). odpowiadał on. Tradition. Adolpho Lindenberg. dla niekatolików – miłosierdzie w celu osiągnięcia jedności” (ibidem). Członek Zgromadzenia Słowa Bożego. 46 Oprócz Doktora Plinio zespół redakcyjny „Légionario” tworzyli: Fernando Furquim de Almeida. Współpraca Plinia Corrêi de Oliveira z arcybiskupem Sigaudem trwała około trzydziestu lat. Asystent Generalny Akcji Katolickiej São Paulo ( ). tam też października r. postawa walki. później sprawował funkcję arcybiskupa metropolity Diamantiny ( ). był również autorem ukazującej się regularnie rubryki „À margem dos factos”. Property: Half a Century of Epic Anticommunism. José Gonzaga de Arruda i Paulo Barros de Ulhôa Cintra. wiązać należy z jego postępującym zbliżaniem się do stanowiska arcybiskupa Marcela Lefèbvre’a.

Ludwika Marii Grignion de Montfort.” P. wybory prezydenckie w Stanach Zjednoczonych. a zerwanie stosunków ogłosił oficjalnie sam arcybiskup Diamantiny października r.49 Zespół redakcyjny liczący od pięciu do ośmiu członków spotykał się regularnie. by w świetle nauki Kościoła badać artykuły prasowe i wiadomości z całego świata. błyskotliwym dziennikarzem. Corrêa de Oliveira. Um ano de luta e de vigília. klęcząc przy łóżku umierającego przyjaciela w Szpitalu Samarytańskim w São Paulo. kryzys dynastyczny w Anglii. Corrêa de Oliveira. oddanych duszą i ciałem katolickiemu dziennikarstwu”. Corrêa de Oliveira. … świeckich współpracowników wyróżniał się José de Azeredo Santos. a później także w „Catolicismo”. Corrêa de Oliveira. Dentro e fora do Brasil…. „Folha de S. VII . publikowane na łamach „O Legionário”. José de Azeredo Santosowi zawdzięczamy wnikliwe artykuły na temat maritainizmu. fiasko Ligi Narodów. Jeżeli historia Brazylii zostanie pewnego dnia spisana z całkowitą bezstronnością. żywym. XI ). kiedy to po powrocie z audiencji u prezydenta republiki.”51 wszystko. II . Corrêa de Oliveira. jak również akcentując uczciwość swej postawy wobec prawa cywilnego i kościelnego” (Arcebispo Geralo Sigaud e a TFP. odmawiał w jego imieniu akt zawierzenia św. Zaczęli się od siebie oddalać prawdopodobnie już w połowie lat sześćdziesiątych. Paulo”. podobnie jak ja – członków sodalicji mariańskiej. polityki „wyciągniętej ręki”. wskazując na kontrast pomiędzy konsekwencją własnej postawy a chwiejnością postaw arcybiskupa Sigaud. „O Legionário” nr . III . „Folha de São Paulo”. „Catolicismo” nr . młody członek sodalicji z Minas Gerais. Doktor Plinio wspominał: „Z zespołu redakcyjnego tygodnika stopniowo tworzyła się grupa przyjaciół.. Swoje nazwisko zapisał w naszych annałach złotymi zgłoskami (…). X . ze zwykłej gazetki parafialnej stała się głosem katolickim uważnie słuchanym w całym kraju. „Folha de S. TFP natychmiast odpowiedziało obszerną publikacją prasową. jego imię znajdzie się pośród najwybitniejszych. „O Legionário” nr . Tematyka podejmowana na łamach tygodnika w roku charakteryzowała się znaczną różnorodnością: prześladowania religijne w Niemczech. „Naszym niezmiennym celem było «odtruwanie» czytelników skażonych owocami prasy «neutralnej» i dostarczanie im prawdziwie katolickiej informacji obywatelskiej. intensyfikacja komunistycznej propagandy na świecie – oto problemy będące przedmiotem niezmiennie głębokich analiz i komentarzy inspirowanych przez Magisterium Kościoła. aż do dnia. sztuki nowoczesnej oraz gnozy. socjalistyczne pousée we Francji. Ich przyjaźń i współpraca twała niemal czterdzieści lat. co może ludzi połączyć i podzielić. Emílio Garrastazu Medici. I . 49 „Był głębokim. Paulo”. Zob. 51 P.” P. O premio «demasiadamente grande». Padre Sigaud. też P. by w São Paulo pracować jako inżynier. polemistą w pełnym tego słowa znaczeniu. 50 P. oświadczył.50 W roku pod kierownictwem dynamicznego redaktora pismo przekształciło się z dwutygodnika liczącego zaledwie dwie stronice w tygodnik ośmiostronicowy. iż TFP zdystansowało się wobec niego z powodu jego poparcia dla propagowanej przez rząd reformy rolnej oraz dla reformy liturgicznej Pawła VI. w którym Plinio Corrêa de Oliveira. .‹‹L ›› . który przyjechał z Rio. rewolucja w Hiszpanii. Kamikaze.

). Nationalist and Fascist Perception of Reality. nazizm zaś uważał za alternatywę fałszywą i równie niebezpieczną. . European Fascism.K XX W styczniu roku „Legionário” przeprowadził się z pokoiku przy parafii Św. London . s. Howard Ferty Inc. zdecydowanie wykluczał możliwość opowiedzenia się po stronie któregokolwiek z okupujących ideologiczną scenę przeciwników. że były od siebie nawzajem zależne. George L. Próby rozpętania na świecie krwawej rewolucji komunistycznej. Cecylii do centrum miasta. wydawanym w nakładzie przekraczającym tys. też Stuart J. Masses and Man. s. Ernst Nolte. Mosse. 52 53 . Zob. Nationalsozializmus und Bolschewismus. Pisał o tym następująco: François Furet. Bolszewizm i faszyzm wkroczyły na scenę niemal równocześnie. Europejska „wojna domowa” Według francuskiego historyka. New York . stał się bowiem najbardziej wpływowym katolickim tygodnikiem w Brazylii.”54 Plinio Corrêa de Oliveira rozumiał ową relację ścisłego pokrewieństwa – którą historiografia dopiero dzisiaj powoli zaczyna przyjmować do wiadomości – i zachowując absolutną wierność chrześcijańskiemu modelowi społecznemu. Der europaeische Bürgerkrieg . W komunizmie dostrzegał ideę diametralnie przeciwstawną katolicyzmowi. czyli między III Rzeszą a Związkiem Sowieckim. Dynamika dziejów Europy i świata w latach była determinowana – wedle Ernsta Nolte – wielką „europejską wojną domową” pomiędzy komunizmem i narodowym socjalizmem. rozpoczętej tzw. Berlin . nie tylko dlatego. 54 François Furet. Przeszłość pewnego złudzenia. Propyläen Verlag. Także dlatego. egzemplarzy. „czerwonym dwuleciem” ( ).. że bolszewizm i faszyzm pojawiły się w tym samym czasie i jednocześnie przemknęły przez historię niczym meteory. Weidenfeld and Nicolson. .52 Narodziny Kominternu po rewolucji sowieckiej roku przyczyniły się do światowej ekspansji nowej doktryny bolszewickiej. Woolf (red. wywołały jednakowoż zdecydowaną reakcję antykomunistyczną. Françoisa Fureta. . Przeszłość pewnego złudzenia.53 Furet pisze: „Nieunikniona staje się więc analiza porównawcza. To właśnie na fali owej reakcji powstały i umocniły się ruchy „faszystowskie”. „w dynamice idei politycznych XX wieku tkwi jakaś tajemnica zła”.

Il Vaticano fra fascismo e nazismo. . Porozumienie zostało sygnowane w Watykanie lipca roku. władza prezydenta Rzeszy połączona z władzą kanclerza znalazła się w rękach Hitlera. Mulino. Karl Dietrich Bracher. 56 Po wyborach do Reichstagu. iż najlepszym sposobem przestrzeżenia młodych rodaków przed nazistowskim pseudomistycyzmem. Morcelliana. jak i całej Europy. Köln . aniżeli katolicyzmowi. Plinio Corrêa de Oliveira zrozumiał. Tak rozpoczęła się gwałtowna transformacja społeczeństwa w duchu totalitaryzmu. .‹‹L ›› . Po śmierci Hindenburga sierpnia r. niezdolnych do rozpoznania złowieszczego aspektu ideologii przesiąkniętej socjalizmem i pogaństwem. 57 Pełnomocnikami Piusa XI i Hitlera negocjującymi konkordat byli odpowiednio: kardynał Eugenio Pacelli. Roma . Der Staat Hitlers. Florence . … „Nie sposób zaprzeczyć. stał się w Brazylii „Legionário”. „O Legionário” nr . Franz von Papen. przeprowadzonych marca w klimacie wyraźnego zastraszenia. Friedrich Engel-Janosi. s. Corrêa de Oliveira. Na temat tego procesu zob. Martin Broszat. iż konkordat z III Rzeszą P. jak również zdemaskowania jego błędów. The Vatican in the Age of Dictators . t. tłum. L’età contemporanea.57 Stolica Apostolska zastrzegła jednakowoż. München . włoskie. Die deutsche Diktatur. 55 56 . wzniesionym wysoko przeciwko nazizmowi i komunizmowi. IX . London . że komunizm stanowi antytezę katolicyzmu. Z kolei nazizm jest inną antytezą doktryny katolickiej i – podobnie jak komunizm – jest o wiele bliższy komunizmowi. Deutschen Taschenburg Verlag. IV. in. Hodder and Stoughton. Anthony Rhodes. Brescia . Kiepenheuer und Witsch. Tej samej wiosny Führer zaproponował podpisanie konkordatu pomiędzy Stolicą Apostolską a nowym rządem. Studium. Bologna . oraz wicekanclerz Rzeszy. m. Il Nazionalsocialismo e la Santa Sede. marca „pełnia władzy” przeszła legalnie w ręce narodowosocjalistycznego gabinetu. Michele Maccarrone. Il terzo Reich – la Germania dal al . Cinque Lune. Giacomo Martina.. Robert Graham. Storia della chiesa. Na temat konkordatu z roku oraz stosunków między Stolicą Apostolską a narodowym socjalizmem zob. watykański sekretarz stanu. Takim właśnie sztandarem.”55 Niezgoda na żywot „burżuja” w imię mistyczno-heroicznej koncepcji bytu oraz odwołanie się do rycerskiej tradycji zarówno Niemiec. Hans-Ulrich Thamer. będzie ukazanie heroicznej i nadprzyrodzonej wizji katolicyzmu. mogły się stać – i w istocie się stały – atrakcyjnym wyzwaniem dla wielu młodych ludzi. Demaskowanie narodowosocjalistycznego pogaństwa stycznia roku Adolf Hitler przyjął z rąk prezydenta Hindenburga funkcję kanclerza Rzeszy. Le Monnier. Il Vaticano e il nazismo. À margem da crise. Roma .

albo ustrój państwa. nr . marca roku opublikowana została encyklika Ojca Świętego Piusa XI Mit brennender Sorge. pozostała „czysta i nieskalana w krajach niemieckich”. . że konkordat. . Rome . zatytułowanych Do obskurantów naszego wieku ( ) oraz Protestanccy pielgrzymi Rzymu ( ). by „wiara w Boga.58 Osobą odpowiedzialną za „nadzór” nad ideologiczną edukacją partii i wszystkich jej satelickich związków Hitler mianował Alfreda Rosenberga. Paderborn . czy zawarcie konkordatu z Rzeszą faktycznie przyczyniło się – jak później wielokrotnie twierdzono – do nazistowskiego Machtbefestigung (wzmocnienia władzy). „Można oczywiście podnosić kwestię. przejawiającą się w konsekwentnie postępującej likwidacji katolickiego szkolnictwa. Rosenberg otwarcie głosił wzajemną nieprzystawalność narodowego socjalizmu i chrześcijaństwa. katolickich instytucji i katolickiej prasy. das Werk der Gerechtigkeit. . Thamer. a zarazem realną możliwość konsekwentnego formułowania krytyki pod adresem niemieckiego rządu za nadużycia i gwałcenie praw człowieka.. podpisany przez Pacellego nie bez rozterek. albo państwo. Pewne natomiast jest to. Die Enzyklika „Mit brennender Sorge” vom marz . pierwsza i nieodzowna podstawa wszelkiej religii”. także religijnych. ten przewraca i fałszuje porządek rzeczy stworzony i ustanowiony przez Boga-Człowieka. Schöningh. 60 Pius XI. i daleki jest od prawdziwej wiary w Boga i od światopoglądu odpowiadającego takiej wierze. gdzie natychmiast został wydrukowany i rozpowszechniony w diecezjach. lipiec-wrzesień . Münsterschmidt. Tekst encykliki został w tajemnicy przesłany do setek niemieckich miast i wsi. papież potępił w niej błędy narodowego socjalizmu. tłum. Na temat encykliki zob. jak również w ustawicznym szkalowaniu nauki i instytucji Kościoła. s. Przepełniony pragnieniem. niemieccy biskupi osobiście odczytali publicznie encyklikę Piusa XI. kiedy naziści już tę władzę zdobyli. 58 . przedstawicieli władzy państwowej albo inne podstawowe wartości ludzkiej społeczności. Heinz-Albert Raem. Gö ingen-Zürich-Frankfurt. iż: „Kto wynosi ponad skalę wartości ziemskich rasę albo naród.-U.. s. W celu nadania wydarzeniu większej rangi.K XX nie może w żaden sposób być odczytywany jako aprobata dla doktryny i orientacji narodowego socjalizmu..” Bukhart Schneider. człowieka stanowiącego „kwintesencję wszelkich obecnych w NSDAP sił wrogich Kościołowi i chrześcijaństwu”. stwierdzając ponadto. W dwóch broszurach. „L’Osservatore Romano” z lipca . dał władzom Kościoła bezdyskusyjne prawo. s. Pius XII. opera della giustizia.59 Dziesięciolecie od roku do upadku reżimu naznaczone było przybierającą na sile walką z religią.”60 Zob. Pace. włoskie: Pius XII. Il terzo Reich. w: „Znak”. i oddaje im cześć bałwochwalczą. Friede. marca r. które w porządku doczesnym zajmują istotne i czcigodne miejsce. 59 H. Encyklika Mit brennender Sorge z marca r. Pius XI und der Nationalsozialismus. i czyni z nich najwyższą normę wszelkich wartości. Edizioni Paoline.

s. Clemens August Graf von Galen. Mianowany kardynałem na konsystorzu lutego r.. później zaś – lipca r. Herder. Zob. . poprzez swą klarowność oraz zawarte w niej odwołanie do prawd wiary chrześcijańskiej i przeciwstawienie się nazistowskiemu neopogaństwu.. lutego r. uciemiężeniem ludzkiej wolności i godności. Roma-Freiburg-Vien . jak i przez samych Niemców. Należał do katolickiej arystokracji pozostającej od zawsze w służbie Kościoła.”62 W kręgach opozycji antynazistowskiej w Niemczech szczególnie widoczni byli dwaj wysocy rangą duchowni: biskup Berlina. Od roku hierarcha ten był trwałym punktem oparcia dla niezłomnych przeciwników narodowego socjalizmu. Rosario F. w odróżnieniu od „miękkiej” linii kardynała Adolfa Bertrama. później zaś jako proboszcz do parafii Św. Esposito (red. s. Fayard. który zostawszy sekretarzem stanu spowodował wybór von Preysinga na biskupa Eichsta w roku . Il leone di Münster e Hitler. Paris . Diecezja münsterska wszczęła jego proces beatyfikacyjny. była gwałtownym wstrząsem zarówno dla niemieckiej. 64 Hrabia Clemens August von Galen urodził się marca r. negacją Jego nauki i Jego odkupieńczego dzieła.”61 Jak przypomniał Pius XII „odkryła ona przed światem. Vv. Lamberta w Münsterze. Pius XII. Konrad von Preysing63 oraz biskup Münsteru. Edizioni Messaggero. zmarł zaraz po powrocie z Rzymu do Münster marca r. 61 62 . t.‹‹L ›› . Un vescovo indesiderabile. w starej katolickiej rodzinie Oldenburgów. poprzez potępienie rasizmu i państwa totalitarnego. Padua . kultem siły. Hitlera wprawiła w zdumienie. – Berlina. Le grandi prediche di sfida al nazismo. którego biskupem został w roku . 63 Hrabia Konrad von Preysing urodził się sierpnia r. Clemens von Galen. które znalazło swe ujście w wybuchu spazmatycznego gniewu. Wyświęcony w roku . VI. został najpierw wysłany do Berlina. W Monachium poznał nuncjusza Pacellego. Święcenia kapłańskie przyjął w roku . przewodniczącego konferencji episkopatu. biskup von Preysing został mianowany kardynałem. ubóstwieniem rasy i krwi. w Kronwinckel. W przemówieniu tym Pius XII szkicuje obraz walki toczonej z Kościołem w Niemczech oraz oporu stawianego zarówno przez Stolicę Apostolską. w Berlinie. w zamku Dinkloge.. jak i międzynarodowej opinii publicznej. Aa. … „Mit brennender Sorge. która zyskała mu przydomek „lwa z Münsteru”. . czym narodowy socjalizm był w istocie: pełną pychy apostazją od Jezusa Chrystusa.64 Obaj ze swych tronów biskupich interweniowali w obronie chrześcijańskiej koncepcji osoby ludzkiej i uznania najwyższej władzy Boga nad społeczeństwem i rodziną.). Msgr Reinhard Le mann i Msgr Heinrich Mussinghoff. W kazaniu wygłoszonym lipca roku w münsterskim kościele Św. Clemens August cardinale von Galen. L’Eglise sous Pie XII. zmarł zaś grudnia r. Zabrzmiała wszakże jak wyraźne ostrzeżenie. przemówienie z czerwca r. Od tego momentu aż do roku prowadził nieugiętą walkę przeciwko nazizmowi. w: DR. La tourmente ( ). Lamberta biskup von Galen mówił: Jean Chélini.

Corrêa de Oliveira. stojącego. Un vescovo indesiderabile. . kiedy w kwestii nazizmu wciąż panowały liczne niejasności. „Chodzi o to. P. W latach na ogólną liczbę opublikowanych w „Legionário” artykułów skierowanych przeciw nazizmowi i faszyzmowi. fundamentalnym aspektem jej ideologii. Doktor Plinio nie odbierał nazistowskich prześladowań religijnych jako zjawiska przypadkowego czy też nie należącego do istoty III Rzeszy aspektu jej polityki. iż znacząca liczba owych tekstów ukazała się nie tylko przed wybuchem wojny. pomimo heroizmu naszych żołnierzy. „Protestantyzm zapoczątkował w Niemczech proces ewolucji koncepcji filozoficznych i faktów socjo-politycznych. a więc w czasie. że mniej by mnie zdumiała przemiana masonerii w pobożne stowarzyszenie 65 66 Cyt. jego antyreligijna polityka stanowi integralną część jego myśli. za Clemens August Graf von Galen. choć pozornie w konflikcie z nim. który wespół z liberalizmem. a myśl owa jest tak dogłębnie antyreligijna. . Należy podkreślić. jako katolicki biskup – i wołam: żądamy sprawiedliwości! Jeżeli ten krzyk pozostanie nie usłyszany. jako szanowany obywatel. W ten sposób nasz naród i nasza ojczyzna. lecz jako logiczną konsekwencję światopoglądu przeciwstawnego światopoglądowi katolickiemu.K XX „Zabieram głos jako Niemiec. IV . nigdy już nie będzie możliwe odtworzenie panowania suwerennej sprawiedliwości. że antyreligijna polityka III Rzeszy jest jedną z jej podstawowych właściwości. upadną z powodu wewnętrznego zepsucia!”65 Postawa i ton niemieckich biskupów budziły podziw Plinia Corrêi de Oliveira. gdyby nie jej fałszywe przesłanki) doprowadził do nazizmu (…) Nazizm to rezultat głębokiej ewolucji. jako sługa religii katolickiej. „O Legionário” nr . w szeregu nieugiętych obrońców wiary. którzy odnoszą chwalebne zwycięstwa. ale także przed publikacją encykliki Mit brennender Sorge.”66 Plinio Corrêa de Oliveira odtworzył – jak sam to określił – „genealogię potworów” idąc po śladach ideologicznych przodków narodowych socjalistów – od Lutra do Hitlera. aż było autorstwa Plinia Corrêi de Oliveira. z żelazną logiką (która byłaby prawdziwa. Falsificação. s. podobnie jak oni. w rzeczy samej jest ona głębokim sensem i uzasadnieniem bytu nazimu.

I . dias em revista. Capricorn Books. Idea owa (wykazująca niezwykłe podobieństwo do demokratycznej idei zwycięstwa większości) przyniosła cały brutalny militaryzm polityki zagranicznej Fryderyka II i innych Hohenzollernów. Mosse. Les doctrinaires de la Révolution allemande. iż nie wolno ustawać w miłości ku staremu ludowi Bożemu. The Occult Roots of Nazism. The Roots of the Nazi Mind. spełniło się dzięki antysemickiej kampanii Hitlera.”67 Plinio Corrêa de Oliveira nie omieszkał też ukazać prawdy o nazistowskim antysemityzmie. ukazując jego fundamentalną odmienność od ostrożnych działań. The Crisis of German Ideology. w jaki sposób antysemityzm Hitlera przyczynił się – nie wprost.. Nouvelles Editions Latines. . jako archetypicznym wytworem filozofii Nietzschego” (ibidem). W późniejszym okresie zaowocowała ona Bismarckowskim imperializmem. Uma velha ambição dos Judeus. VIII . Wellingborough . albo też kiedy nawracają się ewidentnie „na pokaz”. 70 P. „To. aby wzbudził on w stosunku do ludu Izraela tę litość. Jednak ostrożność tego rodzaju odnosi się wyłącznie do błędów doktrynalnych.”68 Wobec tego Kościół stanowi „z nieugiętą energią. VI .”69 „Niemcy potrzebują jakiegoś nowego św. 68 P. s. Luciano Pellicani. gdy pozostają oni głusi na wezwania do nawrócenia. G. mianowicie: ideę mocy. „O Legionário” nr . X . New York . ale jednak w ogromej mierze – do realizacji marzeń syjonistów. … niż przemiana partii narodowosocjalistycznej w przedmurze katolickich ideałów we wschodniej Europie. Corrêa de Oliveira. Corrêa de Oliveira. dias em revista. Nicholas Goodrick-Clarke. podejmowanych na przestrzeni dziejów przez Kościół w stosunku do narodu żydowskiego. Nazizm – przeciwnie – traktuje Żydów z okrucieństwem równie brutalnym. 69 P. której nie odmówiła mu nawet jego największa Ofiara. La società dei giusti. Bernarda.”70 67 P. Paris .‹‹L ›› . Etaslibri. niemieckim zamiłowaniem do militaryzmu. która zaludniła Tel-Awiw. w którym Słowo stało się Ciałem. Grasset & Dunlap. „O Legionário” nr . co bezużytecznym. W innych artykułach autor ukazuje. Parabola storica dello gnosticismo rivoluzionario. Corrêa de Oliveira. dias em revista. New York ( ). Milano . Hitler spełnił marzenie Żydów o stworzeniu «domu narodu»”. II . obecnie bardzo nowoczesne i komfortowe. L. Autor dodaje: „W ogólnej panoramie niemieckości protestantyzm zaszczepił jeszcze jeden – prócz liberalizmu – wirus. Peter Viereck. Genealogia de monstros. nowe hebrajskie miasto w Palestynie. czego nie byli w stanie osiągnąć animatorzy syjonizmu. Metapolitics. Na temat kulturowych korzeni narodowego socjalizmu zob. „O Legionário” nr . a nawet konieczna w sytuacji. „O Legionário” nr . niemieckimi szkołami filozoficznymi dziewiętnastego wieku i wreszcie hitleryzmem. Corrêa de Oliveira. Edmond Vermeil. „O Legionário” nr . . „Roztropna ostrożność w podejściu do Żydów jest uprawniona. The Aquarian Press. nie jest zaś skierowana przeciwko rasie – narodowi. Szczerze nawrócony Żyd natychmiast staje się umiłowanym synem Kościoła. Idem.

K XX . Chiesa Ca olica e guerra civile in Spagna. À margem dos factos. Stalinie. Naples . kiedy wojna domowa w Hiszpanii71 ukazała światu jego prawdziwe oblicze „płomienia nienawiści” wzniecającego „bestialskie prześladowania”. 73 P. G. komunizmu. w: IP.”74 Krytyka totalitaryzmu przez Plinia Corrêę de Oliveira diametralnie różniła się od krytyki indywidualistyczno-liberalnej. wszystkie zasady moralności. Corrêa de Oliveira. jak i totalitarne przyjmuje postawę Piłata. któremu poświęcano wiele miejsca na łamach „Legionário”. Reflexões em torno da Revolução Hespanhola. stawiając pytanie: quid est veritas – cóż to jest prawda? Agnostycyzm. XII . którą jest Kościół. Pius XI równie uroczyście – w encyklice Divini Redemptoris – potępił komunizm. Genoveva Garcia. „Zarówno liberalny błąd przyznawania takiej samej wolności złu. Chylący się ku upadkowi liberalizm nie mógł stanowić autentycznej alternatywy dla nazizmu czy komunizmu. Przemówienie do uchodźców hiszpańskich z września r. jak też totalitarny błąd jednakowego prześladowania i dobra. The Spanish Civil War as a Religious Tragedy. Madrid . meksykańskiego obregonizmu. która sama grzeszyła potępianymi przez siebie błędami. i zła. czy światem będzie rządził Jezus Chrystus czy Karol Marks. Javier Tusell. „O Legionário” nr . zarówno państwo liberalne. indyferentyzm są jednako obojętne w stosunku do prawdy i błędu. Queipo de Llano. Léon de Poncins.). .”73 „Nadejdzie dzień. BAC. Sanchez. Paris . Jeżeli zwycięży komunizm. Łunaczarski. zapytamy z triumfem: «Callesie. Hitlerze. cała cywilizacja katolicka. University of Notre Dame Press. Corrêa de Oliveira. kiedy stojąc na ruinach hitleryzmu. 74 P. zwłaszcza od czasu. 72 Pius XI. W obliczu Prawdy. 71 . są tak samo niewybaczalne i wyrastają z jednego korzenia. jak i dobru. „O Legionário” nr . La pace internazionale. Wierność Kościołowi i niezależność intelektualna marca roku. Guida. Histoire secrète de la Révolution espagnole. Obok narodowego socjalizmu był on drugim potężnym wrogiem. Beauchesne.72 „W Hiszpanii trwa zmaganie o to. V ( ). Leninie. trzy dni po ogłoszeniu encykliki Mit brennender Sorge. dobra Na temat wojny domowej w Hiszpanii zob. tradycje i instytucje drogie Zachodowi nieodwracalnie znikną. gdzie jesteście?» I odpowie nam jedynie grobowe milczenie. Mario Tedeschi (red. José M.. t. XII . El catolicismo mundial y la guerra de España. Notre Dame (Indiana) . s.

antyliberałami.”76 „Katolicy powinni być antykomunistami. . by po powrocie do Brazylii powrócić również do życia politycznego. wyd. La tentative fasciste au Brésil dans les années trente. Po opublikowaniu Manifesto da Legião Revolucionária ( ) założył na początku roku Sociedade de Estudos Politicos (SEP). Corrêa de Oliveira. Idem. „O Legionário” nr . IV. kto przecenia rolę państwa. 78 Plinio Salgado ( ). którą usiłuje przywdziać. po młodzieńczej fascynacji materializmem historycznym oraz Bismarckowskim modelem państwa.”75 „Każdy. antynazistami. Lata spędził na emigracji w Portugalii. II. . Corrêa de Oliveira. „O Legionário” nr . Leda Soares. hasło Salgado w: DHBB. Katolik nie może zatem dojść do porozumienia ani z jednym ani z drugim.‹‹L ›› . hasło Integralismo. 77 P. określający się mianem ruchu antykomunistycznego i antyliberalnego. A liberdade da Igreja no dia de amanhã. jak również z anarchii zorganizowanej. w latach dwudziestych uczestniczył w modernistycznej „rewolucji estetycznej”. hasło Integralismo. 75 . t. „O Legionário” nr . antysocjalistami. na wzór państwa Mussoliniego. II . Integralismo. Editions da la Maison des Sciences de l’Homme. s. nieuchronnie staje się indywidualistą. bez względu na maskę. Trindade.”77 W roku w Brazylii zaczął się rozwijać ruch „integralistów” stworzony przez Plinia Salgado. 79 H. antymasonami etc. Na temat integralizmu zob. t. s. … i zła. Paris . s. III . zaś w październiku tegoż roku – brazylijski „ruch integralistyczny” (AIB). Pela grandeza e libertade da Ação Católica. w: DHBB. O fascismo brasileiro na década de . São Paulo . poprzez uformowanie w sobie mocnego i energicznego sumienia katolickiego. Paulo Brandi. a na dnie tej pochyłości leży anarchia. z liberalizmem dzielił fundamentalny agnostyP. Każdy. kto przecenia prawa jednostki czy grupy. lider ruchu określał własną koncepcję jako „integralną rewolucję totalną”79 i proponował przekształcenie Brazylii w państwo związkowo-korporacjonistyczne. . Difel.78 którego „zielone koszule” naśladowały formacje europejskiego faszyzmu. . Comunismo. stając się zawsze źródłem niesprawiedliwości. nie pozostawiającego miejsca na pełną samozadowolenia pobłażliwość dla wszelkiego rodzaju błędów. Wybrany kongresmenem ze stanu São Paulo ( ). Opierając się na założeniu. że są katolikami. Zob. Idem. A na dnie socjalistycznej równi pochyłej leży komunizm. Corrêa de Oliveira. że „duch ludzki rozwija się w rytmie rewolucji”. jaką jest totalitaryzm. Integralizm. nieuchronnie staje się socjalistą. którego „krajowym przywódcą” pozostawał aż do jego rozwiązania przez Vargasa grudnia r. – po prostu dlatego. Powinniśmy wyzwolić się z całkowitej anarchii (nihilizmu). rozsławiając swe imię jako powieściopisarz i publicysta o skłonnościach nacjonalistycznych. w którym jednak nie odegrał już ważniejszej roli. I . też Helgio Trindade. 76 P. w roku poparł Julio Prestesa przeciwko Getúlio Vargasowi.

De Felice. Fascism. . Niemniej jednak nie ośmiela się ono całkowicie zerwać z najgorszym z liberalnych założeń. encyklice Non abbiamo bisogno83 papież otwarcie skrytykował tendencje totalitarne włoskiego ustroju.K XX cyzm. II . . W krytyce formułowanej przez Plinia Corrêę de Oliveirę84 można dostrzec wyraźne podobieństwa do papieskiej krytyki totalitarnej doktryny ustroju faszystowskiego. Sposób.). 82 P. które zaowocowało podpisaniem układu laterańskiego. Na expectativa. Mussolini e o nazismo. No X. Mussolini. również pomiędzy katolikami. „O Legionário” nr .”81 Stając wobec tego zjawiska. Corrêa de Oliveira. Oliveira zauważał jednakże. P. II . Bari . London . red.). X . Laterza. IV . „W odróżnieniu od państwa liberalnego państwo integralistyczne ‹‹afirmuje ducha››. monumentalną biografię Mussoliniego. An informal introduction to its theory and practice. Jest teistyczny i wszystkie religie postrzega przez pryzmat rzekomej neutralności. a przysięgę na wierność Duce oraz „faszystowskiej rewolucji” potępił jako bezprawną. Corrêa de Oliveira. Idem. już dwa lata później. New Brunswick (N. „Faszyzm był bardzo złym ustrojem. Corrêa de Oliveira. Corrêa de Oliveira dokonywał rozróżnienia między doktryną a praktyką faszyzmu zawiera w sobie analogię do przeprowadzonego przez historyka Renzo De Felice rozróżnienia „faszyzmu jako ustroju” i „faszyzmu jako ruchu”. Corrêa de Oliveira. 81 P. iż jedynym rozwiązaniem pozostaje autentyczny katolicyzm. Corrêa de Oliveira. 84 P. Giordani.. Mimo iż w roku Pius XI podpisał pakt laterański z Mussolinim. . Mussolini. Corrêa de Oliveira. Poza tym z dzieł De Felice zob. Date a Cesare nr . Gianni Vannoni.J) . P. Mussolini. iż od swej doktryny „Mussolini niejeden raz odchodził”85 i że „jedna z jego wielkich zasług”86 polega właśnie na owym odchodzeniu. Zob. anniversario do tratado de Latrão. „O Legionário” nr . zwłaszcza tomy poświęcone Mussoliniemu jako il Duce (Einaudi. „O Legionário” nr . Documenti e interpretazioni. natomiast faszyzm jako ruch charakteryzował się antyklerykalizmem i wyrażał sprzeciw wobec najistotniejszych wartości chrześcijańskich. w jaki P. w datowanej na czerwca r. s. Corrêa de Oliveira. Torino . Harvard University Press. a nawet w szeregach duchowieństwa. też Pietro Scoppola. Ledeen. E porque não o Catolicismo?. A Questão romana. „O Legionário” nr . 85 P. IX . Corrêa de Oliveira. oraz Interpretations of Fascism. . 86 P. który już wtedy znalazł w Brazylii licznych sympatyków. Laterza. Roma-Bari .. „O Legionário” nr . 87 Na temat paktów laterańskich zob. „O Legionário” nr . Transaction. I . Rezultaty traktatu laterańskiego okazały się nieocenione dla Kościoła i dla Włoch”.82 Podobnie negatywny osąd wyrażał w stosunku do faszyzmu.” R. s. s.80 „Integralizm nie jest zatem ani katolicki. ani antykatolicki. Le encicliche sociali dei Papi. Zob. Michael A. VIII . „O Legionário” nr . E porque não o Catolicismo? 83 Pius XI. które nazywał „fałszywą prawicą”. Massoneria. z oficjalnym agnostycyzmem” (ibidem. La Chiesa e il fascismo. też Três rumos…. I . „O Legionário” nr . Plinio Corrêa de Oliveira powtarzał. II .87 80 P. „Faszyzm jako ustrój zawarł konkordat z Kościołem. Fascismo e Chiesa ca olica. Extremismos. „O Legionário” nr . tj. V . Fides Intrepida. Encyklika Non abbiamo bisogno z czerwca r. A margem de uma crítica. „O Legionário” nr . w: I. XII ..

91 owej dekady.92 Na lewicy chwałę sowieckiego humanizmu opiewali zarówno Francuzi (Romain Rolland. Albowiem istoty prawdziwej Italii – Włoch Dantego. Przeszłość pewnego złudzenia. Z tego powodu nigdy się też nie zwróci przeciwko Włochom. 89 stycznia r. Para onde caminha o fascismo?. w której inteligencja europejska pozwalała się uwodzić czerwonej gwieździe Kremla lub „niezmierzonemu czerwonemu faszyzmowi” opiewanemu przez Roberta Brasillacha. O exemplo dos russos brancos. Słowa krytyki płynącej spod pióra Doktora Plinio wywołały reakcję ze strony żyjących w Brazylii katolików pochodzenia włoskiego. Ainda o fascismo. s. Mussoliniemu zaś zostawił w spadku cruzeiros. jak i Niemcy (Heinrich Mann. Les non-conformistes des années . Franciszka z Asyżu. Louis Aragon. André Malraux. 90 P.. 93 François Furet. Paris . Editions du Seuil. Tomasza – nie da się oddzielić od papiestwa. stanęli po stronie faszyzmu i nazizmu.‹‹L ›› . marca ujrzał niemiecką aneksję Austrii – wydarzenie zapisane P. Editions Universitaires. I . Brasillach. Zob. też R. „O Legionário” nr .93 Inni wybitni intelektualiści. s.”90 Niełatwo dziś pojąć wagę niezależności intelektualnej Plinia Corrêi de Oliveira porównując ją choćby z konformizmem tych. będzie pan miał wojnę Rok stanowił szczytowy moment europejskiego kryzysu. Paris . Paris . „O Legionário” nr . E. jak Giovanni Gentile. . Carl Schmi czy Martin Heideger. M. św. „O Legionário” nr .88 ograniczane dotychczas obecnością we Włoszech monarchii i – nade wszystko – papiestwa. Editions Cana. Forster). „O Legionário” nr . aby pochowano go w czarnej koszuli.. Corrêa de Oliveira. 91 Jean-Louis Loubet del Bayle. których Jean-Louis Loubet del Bayle w jednej ze swych książek określił mianem „nonkonformistów lat trzydziestych”.89 Skierowana do nich odpowiedź brzmiała następująco: „‹‹Legionário›› zawsze będzie stało po stronie papieża. którzy odbierali jego artykuły jako atak na swą ojczyznę. André Gide). Corrêa de Oliveira. … Już od roku ze wzrastającym niepokojem obserwował Plinio Corrêa de Oliveira postępującą radykalizację faszyzmu i jego skłanianie się ku nazizmowi. . Rémond. Les catholiques dans la France des années . 92 Bernard George. zmarł w São Paulo hrabia Rodolfo Crespi. . Wybrał pan hańbę. 88 . św. I . A Italia em via de ser nazificada?. Pierre Drieu-La Rochelle. VIII . Przed śmiercią zażyczył sobie. Bertold Brecht) czy Anglicy (Aldous Huxley. Ezra Pound. VII .

aż do samego końca. małżonki ostatniego cesarza austriackiego. włoskie: La distruzione dell’Europa.s . Andreas Hillgruber. Plinio Corrêa de Oliveira w taki sposób wyrażał swój podziw dla cesarzowej Zyty ( ).96 Mussolini. Opinię tę potwierdza historyk. nie zaś z pospolitego interesu.K XX w historii pod nazwą Anschlussu – pierwszą akcję drugiej wojny światowej. Lanham. . A conjuração dos Cesares e do synhedrio. Corrêa de Oliveira. The Scorcerer’s Apprentice: the Life of Franz von Papen. Kluczową dla Anschlussu rolę odegrał niemiecki ambasador w Wiedniu. Shepherd. III .95 Z „oburzeniem w duszy i krwawiącym sercem” Plinio Corrêa de Oliveira w obszernym. Il Nazionalsocialismo e la Santa Sede. na wieki wyszydzona Austria. aby. tłum. zamieszczonym na tytułowej stronie artykule potępił „dramatyczne zniknięcie katolickiej Austrii z mapy Europy”. jak sam to określił. który już w roku otworzył Hitlerowi drogę do władzy poprzez presję wywieraną na Hindenburga. Rolfs. Stu gart . kiedy to w celu uniknięcia niemieckiej aneksji Austrii wysłał swe alpejskie dywizje na graniczną przełęcz Brenner. 94 . P. Corrêa de Oliveira. „O Legionário” nr . Z tego powodu papież Pius XI usunął się wówczas do Castel Gandolfo. tym razem zaaprobował poczynania Hitlera. VI . oddana znacznie bardziej niż niezliczona rzesza królów. Richard W. VIII . Rusconi. London . Plinio Corrêa de Oliveira określił Papena – deklarującego się jako katolik – mianem „największego zdrajcy Kościoła naszych czasów”. pamięci starego. Franz von Papen ( ). Corrêa de Oliveira. dias em revista. The Last Empress. Propyläen Verlag. której oddana była z czystego idealizmu. Podpis pod fotografią brzmi: „Koloseum – wielowiekowy świadek męczeństwa pierwszych chrześcijan oraz nienasyconego okrucieństwa pogaństwa – zostaZob. nie oglądać „w dniu Krzyża Świętego” triumfu „innego krzyża.97 Numer „Legionário” z marca roku zamieszcza na stronie tytułowej zdjęcie Koloseum wraz z informacją o jego iluminacji na cześć bawiącego w Rzymie Hitlera.. Il Mulino. Tagesbuch eines Verzweifelten. Na temat cesarzowej Zyty zob. Gordon Brook Shepherd.” P. Berlin . Świętując przyjaźń włosko-niemiecką Führer złożył między a maja roku oficjalną wizytę we Włoszech. Maccarrone. Macmillan & Co. 96 P. Beitrage zur Weltkriegsepoche bis .. „O Legionário” nr . Henry Goverts Verlag. London . O destino trágico de duas grandes dynastías”. „O Legionário” nr . Anschluss. Milano . tłum. London-New York . rzymsko-niemieckiego Świętego Cesarstwa” – zanotował marca w swym dzienniku hrabia Friedrich Reck-Mallenczewen. . jak przysłużyć się sprawie Monarchii w Europie. s. której jedynym błędem było wyrażanie sprzeciwu wobec dominacji ducha wielkich Prus oraz zachowywanie. Bologna . 97 M. 95 „Biedna Austria. zmieniając swą postawę z roku . Karola: „Wiedziała. Harper Collins Publishers. s. G. The rape of Austria. włoskie: Il tempo dell’odio e della vergogna.94 Anschluss praktycznie wymazał państwo austriackie z europejskich map. Die Zerstörung Europas.. który nie jest Krzyżem Chrystusa”. W obecnym wieku ordynarnego materializmu jej pełna energii i idealizmu osoba zasługuje na najwyższy szacunek. byłych królów i pretendentów całego świata.

W celu uniknięcia najgorszego. London . London .‹‹L ›› . The Roots of the Appeasement. uzyskają pokój. że jeśli wypiją jeszcze kilka kropel. Martin’s Press.. a wojnę i tak pan będzie miał. Ltd. A gdy im powiedziano. drugich spotyka zawód. które Churchill. C. O verdadeiro sentido do vôo de Chamberlain. Munich. .września roku. 100 „Francja i Anglia nie mogły zostać bardziej upokorzone. skierował następnego dnia po podpisaniu układu pod adresem Chamberlaina: „Musiał pan wybierać pomiędzy hańbą a wojną. Methuen & Co. Os fructos ideológicos da paz. do pierwszych uśmiecha się szczęście. in extremis. the Price of Peace. Wypiły kielich goryczy do ostatniej kropli. wspominając owo wydarzenie: „Monachium stanowiło nie tylko wielki epizod tego stulecia. Daladiera.. Martin Gilbert. Charles Loch Mowat. „O Legionário” nr . jest nieunikniona”. Weidenfeld and Nicolson. ale niestety wybuchnie. przywódca konserwatywnej opozycji w Wielkiej Brytanii. zapłakały z radości”. St. Plinio Corrêa de Oliveira nie żywił najmniejszych iluzji. obwini on przyszłych Chamberlainów i Daladierów P. Chamberlain and Appeasement. New York . i Francji. dopóki Hitler pozostaje u władzy. wybrał pan hańbę. po aneksji Austrii przyszła kolej na Sudety. Corrêa de Oliveira.99 Zachodnie demokracje. A. Britain between the Wars. I jeśli znajdzie się ktoś rozumny. konferencję czterech. brytyjski premier Neville Chamberlain osobiście udał się do Berchtesgaden.” Do tamtych dni powróci Plinio Corrêa de Oliveira we wspaniałym artykule z lat siedemdziesiątych na temat odprężenia. Corrêa de Oliveira. X .98 Aby powstrzymać bieg wydarzeń Mussolini zaproponował. London . 98 . by uzyskać porozumienie z Führerem.100 Do historii przeszły zdecydowane słowa. P. Parker. Chamberlaina. Telford Taylor. reprezentowane przez premierów: Anglii. Pisał: „wojna jest kwestią dni lub miesięcy. R. „O Legionário” nr . To wydarzenie symboliczne dla całej historii: gdziekolwiek i kiedykolwiek dochodzi do dyplomatycznej konfrontacji obłąkanych podżegaczy wojennych z obłąkanymi pacyfistami. 99 Na temat konferencji w Monachium oraz polityki „uspokajania” zob. IX . Hodder and Stoughton. w płonnej nadziei uniknięcia wojny za wszelką cenę szukały kompromisu z nazistowskimi Niemcami. która odbyła się w Monachium w dniach . … nie iluminowane na cześć prześladowcy chrześcijan w naszych dniach oraz odtwórcy pogaństwa w Niemczech… Zapłonie na czerwono!” września roku.

opera della giustizia. A nawet owo «niemalże» jest wysoce problematyczne”. kardynała Eugenio Pacellego. wybraliście hańbę. The Vatican in the Age of Dictators. Giorgio Angelozzi Gariboldi. nie może zapomnieć zdziwienia. Milano . Martina. „O Legionário” nr . . Paulo”. 101 102 . s. Entre o passadoe o futuro. Pace. dla których ustanowiono „protektorat”. 104 J. V . B. Andreas Hillgruber: „Nikt. Naszym zdaniem. marca roku kardynał Camillo Caccia Dominioni ogłosił z balkonu bazyliki Świętego Piotra wybór nowego papieża. Jak pisze niemiecki historyk. Rhodes.”103 Kilka miesięcy później. Miesiąc wcześniej zmarł ciężko chory Pius XI. a potwierdzone nazajutrz P. Pio XII. łamiąc zawarte porozumienie Hitler najechał Czechosłowację i włączył do Rzeszy tereny Czech i Moraw. również zniknęła z map Europy. .”101 Niespełna sześć miesięcy później. Tipografia Poliglo a Vaticana. wreszcie szoku. J. 103 P. „Nazizm – pisał wcześniej – z międzynarodowego punktu widzenia można niemalże porównać do komunizmu. marca roku. Pio XII. Chélini.”104 Sowiecko-niemiecki traktat o nieagresji oznaczał najbardziej nieoczekiwane w naszych czasach „odwrócenie sojuszy”. s. Histoire de l’Europe. a wojnę i tak mieć będziecie››. rok ujrzy tej fuzji urzeczywistnienie. kto świadomie przeżył to doświadczenie. „Folha de S.. I . który przyjął imię Piusa XII. „O Legionário” nr . Legitima defesa. później. jeden z tworów traktatu wersalskiego. kard. Na temat związku Piusa XII ( ) z omawianymi zagadnieniami zob. o avestuz e a America do Sul. Idem. Mursia. pełnił funkcję Sekretarza Stanu ( ).102 W pierwszym numerze „Legionário” z roku Plinio Corrêa de Oliveira opublikował zdumiewającą prognozę: „Wytycza się już pola bitew przyszłej konfrontacji. zanim zasiadł na tronie papieskim. podczas gdy w istocie zachodzi coraz wyraźniej widoczny proces doktrynalnej fuzji nazizmu i komunizmu. A. t. Kardynał Eugenio Pacelli był w latach nuncjuszem w Niemczech. Storia della Chiesa. jaki spowodowało krótkie oświadczenie Niemieckiego Biura Propagandy podane późnym wieczorem sierpnia. Corrêa de Oliveira. Pio XII. I . L’Eglise sous Pie XII. Domenico Tardini. Corrêa de Oliveira. Hitler e Mussolini. w sierpniu roku. Schneider. Guiffan. oszołomienia. Vaticano . Churchill. G. IV. W ten sposób Republika Czechosłowacka. L’età contemporanea. ogłoszenie paktu Ribbentrop-Mołotow „wywołało wstrząsający efekt w Europie zdumionej tym nagłym porozumieniem pomiędzy krajami reprezentującymi dwie dotychczas najbardziej wrogie sobie ideologie. Il Vaticano fra le di ature.K XX słowami Churchilla: ‹‹Musieliście wybierać pomiędzy hańbą a wojną.

„Najbardziej zagadkowa wojna tego stulecia” Już w roku Plinio Corrêa de Oliveira napisał: „Jedynie ślepy może kwestionować przewidywanie. Hillgruber. Main . s. „O Legionário” nr . „Catolicismo” nr . Fischer. n. . część Polski. : o Pacto Ribbentrop-Molotov confirmou as denúncias do Legionário. . Juan Gonzalo Larrain Campbell. Dodatkowo zawierał on tajny protokół dający Hitlerowi wolną rękę w ataku na Polskę oraz pozostawiający w strefie wpływów ZSRR trzy państwa bałtyckie: Finlandię. niemiecka armia najechała na ten kraj. Gerhard L. Weinberg. z którego prawdopodobnie wyniknie rozbiór Polski. kwiecień . S. wojna. Zob. Wzbierają przeciw niej tajemnicze fale. ale tajne porozumienie pomiędzy Rosją a Rzeszą. Zaczyna się wojna. Wkrótce przekształcą się one w potężny sztorm. Łotwę. nieszczęścia i cierpienia. I . „O Legionário” nr . Leiden . Frankfurt a. Il Pa o Hitler-Stalin e la spartizione della Polonia. po odmowie przez Polskę oddania Hitlerowi gdańskiego „korytarza”. „Po tym gniewnym morzu żegluje mistyczna Barka Świętego Piotra. w jaki zawsze postrzegali je ci. 106 P. iż o wojnie zdecydował nie zwykły pakt o nieagresji. Walther Hofer.”106 Na początku roku na łamach „Legionário” naszkicował dramatyczny obraz przyszłych wydarzeń.‹‹L ›› . iż wkrótce nastąpi potop na skalę międzynarodową: wojna światowa puka do bram zachodniej cywilizacji.”107 września roku. La distruzione dell’Europa. Roma . s. z nieuchronnym pasmem śmierci. Arturo Peregalli.”105 . … przez Agencję TASS: Rząd Rzeszy i rząd sowiecki zdecydowały się podpisać pakt o wzajemnej nieagresji. obie strony wydają się samookreślać w sposób. Erre Emme Edizioni. 107 P. Estonię. Germany and the Soviet Union. Corrêa de Oliveira. Die Entfesselung des Zweiten Weltkrieges. Unidade nacional. . . Litwę i Besarabię. Corrêa de Oliveira. którzy potrafili patrzeć: w kategoriach bliskiego pokrewieństwa ideologicznego między nazizmem i komunizmem. W swej Nota internacional z września Plinio Corrêa de Oliveira skomentował to wydarzenie następującymi słowy: „Wszystko prowadzi do przekonania. Nota internacional. Minister spraw zagranicznych Ribbentrop przybędzie do Moskwy w środę sierpnia celem przeprowadzenia ostatecznych negocjacji.. XI . Układ o nieagresji zawarty na okres dziesięciu lat nakazywał obu stronom powstrzymanie się od jakiejkolwiek „wzajemnej napaści”. Tak więc. Brill. mająca na celu narzucenie Europie władcy będącego 105 A. s. przekładającego się na pewny sojusz wojskowy skierowany przeciwko cywilizacji i pokojowi.

London . znój. Rozpoczęła się druga wojna światowa. Danię. Cassell. w: IP. Piotra i Heroda. Corrêa de Oliveira. Nowy szef rządu przemawiając w Izbie Gmin obiecał Brytyjczykom „krew. „O Legionário” nr . . Wielka Brytania i Francja wypowiedziały Niemcom wojnę. którą Plinio Corrêa de Oliveira w jednym z obszernych artykułów w „Legionário” nazwał „najbardziej zagadkową wojną naszego stulecia”. którzy opanowali Polskę. Holandię. Nie można zarazem być przyjacielem św. As máscaras cairam. Belgię i Francję. A guerra mas enigmática de nosso seculo. znój. La pace internazionale. The Second World War. 110 Pius XII. Zob. Przemówienie do Świętego Kolegium z grudnia r. „O Legionário” nr . klasyczne dzieło Winstona S. Corrêa de Oliveira. co powiedziałem tym. czerwca roku. . jaką może obdarować nas Bóg. XII . . w przeddzień wkroczenia wojsk niemieckich do Paryża i zawieszenia broni pomiędzy Hitlerem i Pétainem. co jeszcze pozostało z cywilizacji chrześcijańskiej. IX . pot i łzy” – aż do ostatecznego zwycięstwa: „Powiem tutaj to. London .K XX przeciwieństwem cywilizacji katolickiej. The Origins of the Second World War. września r.” P. oczerniają i prześladują naszego Pana Jezusa Chrystusa w Niemczech. też Idem. 109 P.. Ao celebrarmos o advento da Paz. lądzie i w powietrzu z całą mocą i siłą. t.. Pierwsze miesiące konfliktu zbrojnego przyniosły piorunujące sukcesy Niemców. 111 „Nie pojmujemy. Churchilla. pot i łzy». Oto nasza 108 P. której mrocznej.111 Mussolini przystąpił do wojny po stronie Rzeszy. Corrêa de Oliveira. Hamish Hamilton.109 Zagadkę stanowiła zasłona pozornych sprzeczności. Nota internacional. maja roku Chamberlain podał się do dymisji i został zastąpiony na stanowisku premiera przez Winstona Churchilla. którzy weszli do rządu: «Nie mam nic innego do obiecania jak krew. którą „ciemne siły zła”110 okrywały swe manewry nakierowane na zniszczenie tego. Plinio Corrêa de Oliveira nie ustawał w wysiłku obnażania – z całą ostrością spojrzenia – mysterium iniquitatis ukrytego w plątaninie historii jego czasów. V . V . prowadzić wojnę przeciw potwornej tyranii. którzy obrażają. jak ktoś może pragnąć Królestwa Chrystusowego we Francji. (…) Pytacie mnie o politykę. Norwegię. „O Legionário” nr . „O Legionário” nr . não nos esquesçamos da lição que encerra esta guerra. Odpowiadam: prowadzić wojnę na morzu. tragicznej listy zbrodni nic nie przewyższy. Taylor. Tymczasem w Anglii. ucieleśnieniem błędu przeciwko Prawdzie. Na temat II wojny światowej zob. s.”108 Tego samego dnia. wspierając jednocześnie – z braterską troskliwością – tych. Alan John P.. wytworem kilkuwiekowej serii błędów.

Adres do nowego premiera Wielkiej Brytanii z czerwca r. Churchill zmuszony został do stoczenia bitwy o Anglię. Francis Joseph Spellman. przeł. Mosley & C. znój.116 „Milczenie” na temat nazizmu. Mosley. Jednak już w październiku zaciekłość brytyjskiego oporu zmusiła Hitlera do porzucenia swego planu. lecz z obawy. s. G. zwycięstwo mimo terroru. było to możliwe. L’Eglise sous Pie XII. Hitler e Mussolini. „O Legionário” nr . o które oskarżany bywa Pius XII.”112 Plinio Corrêa de Oliveira zawsze podziwiał u Churchilla. podczas gdy powszechną cechą polityków katolickich tamtych czasów wydawało się pragnienie „kompromisu” i kolaboracji z wrogiem. gdzie autor poddaje krytyce „wielkie międzynarodowe konsorcjum: Quisling. Quisling. Jednak Europa wciąż pozostawała pod całkowitą kontrolą Führera. Mogę odpowiedzieć jednym słowem: zwycięstwo – zwycięstwo za wszelką cenę. Chélini. zasugerował nawet.113 Pod koniec czerwca roku.” Pius XII. 113 Zob. rozpoczętej przez Führera z zamiarem złamania narodu angielskiego. by oficjalny protest z jego strony nie spowodował reakcji jeszcze 112 Cyt. W momencie przystąpienia Włoch do wojny mówiło się o dobrowolnej emigracji Piusa XII do któregoś z krajów neutralnych w celu zabezpieczenia niezależności misji Głowy Kościoła. Pytacie mnie o cel. pot i łzy. Pio XII. s. t. Zysk i S-ka. np. IX. s.114 Niemiecka nadzieja na triumfalne zakończenie blitzkriegu rozwiała się tak szybko. . .. Mapa Europy z roku zdawała się realizację tego projektu potwierdzać: większość europejskich krajów znalazła się – w formie terytoriów anektowanych. jak szybko się zrodziła. Corrêa de Oliveira. jego siłę charakteru i stanowczość w poglądach. . w: DR.. po ludzku myśląc. za Winston Churchill. .. Degrelle. że był protestantem. … polityka. . by papież poszukał schronienia w Ameryce Łacińskiej i – według Giorgia Angellozzi Gariboldiego – „wymieniano także nazwę Brazylii”. IV . zwycięstwo. Arcybiskup Nowego Jorku. państw kolaboranckich bądź też satelickich – w orbicie Trzeciej Rzeszy. choćby droga do niego była długa i ciężka – bo bez zwycięstwa nie ma przetrwania. nie zrodziło się jednak ze strachu. Krew. Seyss-Inquart i Spółka”. Maria Zborowska. 115 J. 114 „Podczas wojny – stwierdził Pius XII – Anglicy znieśli więcej niż. mimo tego. odrzuciwszy wszystkie propozycje pokojowe. Angelozzi Gariboldi. Poznań . posiadającej – jak ktoś zauważył – jedyny precedens w ekspansji napoleońskiej. głoszącego ustanowienie tysiącletniego „nowego ładu”. Kościół katolicki stanął w obliczu sytuacji radykalnie nowej. Ibidem. 116 Zob. „protektoratów”. Sławne mowy.115 Mówiło się o możliwości inwazji nazistowskiej na Watykan i deportacji papieża. P.‹‹L ›› . s. s. ..

Pakt laterański. Angelozzi Gariboldi. „Nasze stanowisko wobec dwu zmagających się potęg – stwierdza Pius XII w bożonarodzeniowym orędziu radiowym z grudnia – dalekie jest od wszelkich względów natury doczesnej. VII . wieczne”. „Papież stoi po stronie Jezusa Chrystusa. po stronie nieskazitelności. s. dias em revista. s. I . Corrêa de Oliveira. nr . też Idem. Z Chrystusem czy przeciw Niemu – oto istota rzeczy. Papież jest Namiestnikiem naszego Pana Jezusa Chrystusa. „O Legionário” nr . VI . powinniśmy się za niego modlić. Corrêa de Oliveira.118 Dlatego papież nie ma ani „sojuszników” ani „wrogów”. nr . 119 P. I . Com quem está o Papa?. „Po czyjej stronie stoi papież?” Plinio Corrêa de Oliveira na łamach „Legionário” udziela odpowiedzi na to. O bombardamento de Roma. Com quem está o Papa?. XII . Corrêa de Oliveira. „O Legionário” nr . P. niezmienne. A mensagem de Natal. Na progu roku podejmijmy zobowiązanie. Papież nie stoi ani po stronie Hitlera ani Stalina. Idem. „O Legionário” nr .. I . 117 118 .” Pius XII. 120 P. Pastor Angelicus. Corrêa de Oliveira.”119 Przez cały czas wojny Plinio Corrêa de Oliveira z przejęciem pisał o bombardowaniach Wiecznego Miasta. stolicy Wikariusza Chrystusowego. Corrêa de Oliveira. „O Legionário” nr . 121 P. „O Legionário” nr . też Idem. nieomylnym nauczycielem Prawdy. „Jeżeli papież cierpi. jakże często wówczas zadawane pytanie. Zob. I to papież zwycięży. którą nie mógł cieszyć się żaden z jego bezpośrednich poprzedników. .K XX okrutniejszej w stosunku do katolików i Żydów. P. ukazała się seria artykułów komentujących papieskie orędzie świąteczne. op.. nadprzyrodzone.117 Papież odwoływał się do wynikającej z jego duchowego magisterium roli sędziego moralności.”121 G. . niezniszczalnego królestwa: „Jako najwyższy hierarcha całego wszechświata Ojciec Święty reprezentuje wszystko co święte. I . I . „O Legionário”. suwerennym władcą duchowego. XII . Rhodes. dias em revista. . „O Legionário” nr . powinniśmy walczyć dla niego. W kilku numerach wydanych w okresie Boże Narodzenia r. IX. powinniśmy cierpieć wraz z nim. s. t. dawał Piusowi XII wolność działania. który w artykule gwarantował neutralność i nienaruszalność Watykanu. synowskim oddaniem Najwyższej Głowie Kościoła. dias em revista. XI . nr . Zob. po stronie wieczności. „O Legionário” nr .120 jak również nie ustawał w manifestowaniu solidarności z papieżem i Stolicą Apostolską. cit.. Il Vaticano e le di ature. w: DR. by mocniej niż kiedykolwiek jaśnieć pełnym entuzjazmu. A.

124 Brazylia była jedynym krajem latynoamerykańskim (poza Meksykiem zaangażowanym w operacje powietrzne).”123 Miesiąc później. co miałoby przeczyć prawdziwości nazistowsko-komunistycznej symbiozy. by potem rzucić wszystkie swe siły przeciwko Anglii.125 Brazylia tylko wtedy będzie prawdziwie chrześcijańska. jakie mógł mieć udział jego kraju w wojnie: „Brazylia wygra. Corrêa de Oliveira. P.tysięcy żołnierzy. by zabijać: wszak walczymy i zabijamy. VIII . by żyć. zobaczymy. dias em revista. 122 123 . ośmielamy się dodać coś. Wojna stała się konfliktem światowym – w sierpniu roku przystąpiła do niej również Brazylia. apostolska. Guerra!. Tajemnicze współdziałanie nazizmu z komunizmem Dzień po zawarciu trafnie przewidzianego przez Plinia Corrêę de Oliveira paktu Ribbentrop-Mołotow brazylijski myśliciel wysunął kolejną niepokojącą prognozę: „sojusz rosyjsko-niemiecki to twór pokraczny. by żyć. pod którym zwyciężymy. wchodzący w skład Piątej Armii USA. że w krótkim czasie Hitler i Stalin powrócą do stanu wzajemnej wrogości – na pokaz. 125 P. grudnia roku Stany Zjednoczone przeżyły błyskawiczny japoński atak na Pearl Harbour.‹‹L ›› . Corrêa de Oliveira. Możliwe. … . co Brazylii może przynieść dechrystianizację. „O Legionário” nr . po to. V . Corrêa de Oliveira. opowiadając się po stronie aliantów. że owe relacje przetrwają w aktualnej formule jeszcze przez długi czas. czerwca roku Hitler wszczął operację Barbarossa – niespodziewaną ofensywę przeciwko Rosji Sowieckiej – w przekonaniu. co się dzieje obecnie. (…) Nie walczmy. że Niemcy nagle zaatakują Rosję. co z pewnością zdziwi naszych czytelników: możliwe jest. VIII . To znak.124 Plinio Corrêa de Oliveira pisał wówczas o najbardziej istotnym znaczeniu. musimy wytrwać w nieustannym zmaganiu ze wszystkim. „O Legionário” nr . kiedy ta współpraca wydaje się dochodzić do zenitu. Ale właśnie teraz. iż zniszczy ją w ciągu kilku tygodni. P. A po to. jeżeli walczyć będzie z krzyżem w dłoni. Anti Komintern!. jeżeli będzie rzymska. Pożyjemy. katolicka.”122 Przewidywanie to powtórzył maja roku: „Jak wszyscy widzimy. ale równie możliwe jest to. współpraca rosyjsko-niemiecka osiąga swój punkt szczytowy w rezultacie aktywnego zaangażowania Rosji – obok Niemiec – w polityce azjatyckiej. aby zmylić opinię publiczną. «Legionário» już jakiś czas temu przewidział to. „O Legionário” nr . który wziął bezpośredni udział w wojnie wysyłając do Włoch kontyngent .

ożywianymi śmiertelną nienawiścią ku cywilizacji chrześcijańskiej. s. I VIII . Histoire de l’Europe.127 Siły włosko-niemieckie zostały zmuszone do kapitulacji w Tunisie. w łonie Świętej Matki – Kościoła. P. na Bałkanach i we Włoszech siły niemieckie zostają zmuszone do odwrotu. czerwca roku siły alianckie wylądowały na wybrzeżu Normandii. który mimo nacisków Stalina sprzeciwiał się otwarciu drugiego frontu w Europie. „O Legionário” nr J.”126 Anglo-amerykański desant na wybrzeżu Maroka i Algierii w roku był ważnym sukcesem Churchilla. . stanąwszy wobec niemożliwości odniesienia zwycięstwa. dias em revista. Włochy. Civilisação Cristã. w wyniku którego lipca roku nastąpił upadek faszyzmu. że Hitler. mianowicie moralnej walki Kościoła katolickiego z jego wrogami. . a klęska Hitlera wydaje się już przesądzona. woli otworzyć drogę raczej Sowietom niż zachodnim aliantom: „Ten paladyn antykomunizmu przedkłada ekspansję rosyjską nad anglo-amerykańską w obliczu finału wojny. Do pokonania Niemiec potrzeba było nowej ofensywy lądowej. Dla nas nazizm jest Antychrystem w tej samej mierze co komunizm. W relacji owej dostrzegał powiązania daleko wykraczające poza zbieżność interesów politycznych czy dyplomatycznych. Corrêa de Oliveira. Utrata niezmierzonych terytoriów w Rosji i zagłada całych armii odpowiada mu bardziej niż przemieszczenie 126 127 128 P. a dotyczącej niejasnego związku pomiędzy wrogami-braćmi: narodowosocjalistycznymi Niemcami i komunistyczną Rosją. które po zawieszeniu broni września stały się polem walki. . Plinio Corrêa de Oliveira zwraca uwagę na to. nr .K XX Dlatego też nasza cywilizacja jedynie wówczas pozostanie chrześcijańska. powiązania dotykające samego sedna najważniejszej kwestii dwudziestego stulecia. Tym razem jednak nie wzięto pod uwagę stanowiska nieufnego wobec Rosjan Churchilla. Corrêa de Oliveira. „Istnieje tylko jeden wybór: Chrystusa Króla lub Antychrysta. gdy Brazylia pozostanie wewnątrz owczarni. W rozwoju działań wojennych Plinio Corrêa de Oliveira dostrzegł potwierdzenie swej dawnej tezy głoszonej na łamach „Legionário”. Guiffan. której nie jest już w stanie wygrać. który domagał się desantu na Bałkanach.”128 Kiedy na początku roku w Rosji. . rozpadły się na dwie połowy. „O Legionário”. co pozwoliło aliantom przygotować kolejny desant – na Sycylię.

tłum. oddając jednocześnie ogromne obszary centralnej Europy Rosjanom. pragnie wywrzeć wpływ na przyszły kształt świata. „Nazizm popełnia najwyższą zdradę przekazując stopniowo Europę w ręce bolszewików. stycznia roku sowiecka machina wojenna rozgromiła wojska niemieckie na obszarze pomiędzy Kłajpedą a Karpatami.”129 Podczas przedłużającej się wojny lewicowa propaganda na całym świecie usiłowała eksponować antynazistowską rolę Stalina. mające na celu opóźnienie utworzenia drugiego frontu. a w trzy tygodnie później dotarła do Odry. któremu z nich pozwolić na ofensywę. Innymi słowy. Basil H.”130 Kiedy w grudniu roku Armia Czerwona zbliżała się do Zatoki Ryskiej i granicy Prus Wschodnich. Milano . Hitler rozpoczął skierowaną na Zachód ofensywę w Ardenach. To jego zbrodnia ostateczna. włoskie. 131 Kiedy generał Guderian informował Hitlera o sowieckich przygotowaniach nad Wisłą. O discurso do Churchill. „O Legionário” nr . s. Plinio Corrêa de Oliveira zauważył. bronią frontu wschodniego znacznie słabiej niż zachodniego i południoP. Storia militare della seconda guerra mondiale. przyczynia się pośrednio do utraty każdej piędzi ziemi w Rosji. Owo unieruchomienie niemieckich dywizji w Europie Zachodniej.. iż podczas gdy alianci ugrzęźli we Włoszech. VI . wszystkie dostępne rezerwy skierowano do Eifel. . Płynie z tego następujący wniosek: Hitler woli ekspansję Rosji niż ekspansję koalicji anglo-amerykańskiej. Hitler staje przed wyborem. Naziści. Związek Sowiecki rozciągając front wschodni ogarniał swym wpływem całą środkową Europę. nr .‹‹L ›› . 132 Ibidem. . do końca wierni swej sympatii dla komunizmu. wschodniego broni jedynie w miarę możliwości. Führer stanowczo odrzucił sugestię wstrzymania kontrataku na Zachodzie. stając w obliczu dwóch przeciwników. s. by przedstawić Rosję Sowiecką jako „wyzwolicielkę” Europy Zachodniej.131 Nie zważając na osłabienie frontu wschodniego. Corrêa de Oliveira. O santo do diabo. II . „O Legionário”. 129 130 . Zezwala na ofensywę komunizmu i całkowicie w ten sposób panując na spokojnym froncie zachodnim. … na wschód oddziałów unieruchomionych w Europie w oczekiwaniu na atak z zachodu. P. Mondadori. Liddel Hart. Corrêa de Oliveira. Pokonany.132 „Obserwując postępującą klęskę nazizmu – notuje Plinio Corrêa de Oliveira – zauważamy istotny aspekt operacji militarnych. Naziści bronili każdej piędzi włoskiej ziemi.

Przynosi to serię „triumfalnych zwycięstw” wzmacniających w oczach obserwatorów sowiecki prestiż. Corrêa de Oliveira. Podobnie jak pierwsza wojna światowa. albo komunizm. „Rezultatem tej antyfaszystowskiej jedności – pisał Del Noce w roku – może być jedynie faszyzm «odwrócony». Leonardo. skapitulowała po tym. dias em revista. ze strony którego spodziewał się poważnego zagrożenia dla Zachodu.”134 Antyfaszyzm Plinia Corrêi de Oliveira nie miał nic wspólnego z progresywistycznym antyfaszyzmem zyskującym popularność w początkowej fazie formowania się armii wyzwoleńczych. VII . Fascismo e antifascismo. Corrêa de Oliveira. Stanęlibyśmy wówczas w obliczu pełni faszyzmu jako totalnego rozkładu” (ibidem. V . aby jedna ze szczęk została zdruzgotana w miesiącu Maryjnym: nazizm bowiem upadł w maju. ). Augusto Del Noce. „O Legionário” nr .135 W obliczu upadku nazizmu spoglądał on już ku następnemu przeciwnikowi. rozpoczęta w latach trzydziestych. Powinniśmy Ją teraz prosić. Druga wojna światowa trwała dokładnie sześć lat – od niemieckiej inwazji na Polskę września roku do kapitulacji Japonii września roku. by skruszyła także tą drugą szczękę – komunizm. była ona również wojną ideologiczną i rewolucyjną.133 W lutym roku Stalin.K XX wego. W tym czasie walki toczyły się na lądzie. jak w sierpniu dwie bomby atomowe spadły na Hiroszimę i Nagasaki. Regina Pacis. faszyzm oddzielony od kwestii narodowej. Matka Boża. Errori della cultura. Milano . stanie się odtąd dominującym rysem apostolatu Plinia Corrêi de Oliveira. morzu i w powietrzu na wszystkich kontynentach. wyczerpawszy swe zasoby militarne. Atakowana z dwóch stron Trzecia Rzesza skapitulowała z na maja. Roosevelt i Churchill spotkali się w Jałcie. P. Walka z komunizmem. a Hitler w swym berlińskim bunkrze popełnił samobójstwo. P. która «kruszy wszystkie herezje świata». Japonia. w której katolicka opinia została pochwycona w kleszcze koszmarnego dylematu: albo nazizm. „O Legionário” nr . za ostateczny cel mającą – jak to przewidział Plinio Corrêa de Oliveira – brutalny atak na wartości i instytucje chrześcijańskie. s. maja roku brazylijski myśliciel stwierdził dobitnie na łamach „Legionário”: „Ta wojna była ponadto walką ideologiczną. 135 Na temat ciągłości pomiędzy faszyzmem i progresywistycznym antyfaszyzmem zob. 133 134 . zechciała. podczas gdy dzielni żołnierze angielscy i amerykańscy napotykają wściekły ogień karabinów maszynowych w północnej Francji i w środkowych Włoszech.

VI .”140 „Żelazna kurtyna”. Winston Churchill. szczególnie zaś Europy. Nie wolno nam o tym zapominać. Jak zauważył Pius XII: „Niezwykle rzadko w dziejach świata miecz rysował tak wyraźną linię podziału pomiędzy zwycięzcami a przegranymi. … Kiedy sowieckie armie zbliżały się do Berlina. 138 P. aktem moralno-prawnym” (przemówienie radiowe z XII . To apokaliptyczny potwór łączący w sobie zdradliwość lisa z wściekłością tygrysa. s. . A falsa alternativa. 139 Wedle Piusa XII prawdziwy pokój nie jest jedynie wynikiem równowagi sił.. jeszcze inna wiedzie z nim spór. jedyną postawą katolików całego świata. celem staje się eliminacja komunizmu..139 Europa jednak – drogą traktatów pokojowych – powróciła do stanu wewnętrznie sprzecznej równowagi pokrewnej porządkowi wersalskiemu. winna być zdecydowana. jak to sformułował Churchill.”137 „Socjalizm dzisiaj – stwierdzi kilka miesięcy później – podobnie jak wczoraj nazizm. La pace internazionale. La pace internazionale.‹‹L ›› . s. „O Legionário” nr . O discurso do sr. Socjalizm nie jest dziką bestią. „O Legionário” nr . w: La pace internazionale. A grande missão. ma tysiąc twarzy. lecz „w ostatecznym i najgłębszym tego znaczeniu. s. II .. brazylijski myśliciel fundamentu dla odbudowy świata upatruje w powrocie do naturalnego porządku chrześcijańskiego zwalczanego przez nowoczesny totalitaryzm. od tej pory przecięła kontynent z północy na południe. którą da się okiełznać czy oswoić. ). a wcześniej liberalizm. podobnie jak wobec liberalizmu za dawnych lat. inna go straszy. szczera. 140 Pius XII. . 136 137 . Encyklika Summi maeroris z VII r. P. w: IP. gdyż w przeciwnym razie dalszy rozwój wypadków będzie dla nas niezwykle bolesną lekcją. Corrêa de Oliveira. III . Jedna uśmiecha się do Kościoła. Wobec tego nowego socjalizmu.”138 Podobnie jak Pius XII. pisał: „Skoro zniszczona została nienawistna plaga nazizmu. Corrêa de Oliveira. przemówienie do Świętego Kolegium z grudnia r.”136 „Walka z komunizmem – dodaje marca roku – powinna stać się bardziej nieustępliwa. P. Celowi temu poświęcić należy absolutnie wszystko. w: IP.. który osiągnąć można jedynie „za pomocą zasad i norm nakazanych przez Chrystusa i praktykowanych ze szczerym miłosierdziem”. wyrazistsza i wytrwalsza niż kiedykolwiek. nieugięta i nieustraszona walka. „O Legionário” nr . co tylko z punktu widzenia logiki i sprawiedliwości poświęcić wolno. Corrêa de Oliveira.

Rozwiązanie leży w chrześcijaństwie. zob. „ONZ po prostu całkowicie zignorowała istnienie papiestwa. A comedia da O. odrzucając tym samym jedyny filar. gdzie znajdujemy wstrząsający opis wielkich masowych eksterminacji naszego stulecia. III . od zbrodni reżimu sowieckiego do zbrodni reżimu w Kambodży. ponieważ od niepamiętnych czasów ludzie wierzyli w Boga. Seuil. z jakich bezużyteczna okazała się jej poprzedniczka – Liga Narodów.K XX Rodząca się wówczas Europa obierze drogę diametralnie różną od tej. I . Paris . Po pierwsze dlatego. III . z takich samych przyczyn. Plinio Corrêa de Oliveira od samego początku zapowiadał jej bezużyteczność. nowej organizacji międzynarodowej. pod przewodnictwem Wikariusza Chrystusowego i przez lud chrześcijański. lecz rzeczywistością. Corrêa de Oliveira. 141 . „O Legionário” nr . „O Legionário” nr . II . Tuż obok znajduje się pusta. U. Correa de Oliveira. Bytem absolutnym. „O Legionário” nr . W takich warunkach fiasko jest nieuniknione. Gdyby ONZ została zorganizowana pod skrzydłami Stolicy Apostolskiej. że Bóg nie jest dziełem wyobraźni. Na temat ONZ zob..”142 Na temat fiaska ONZ. „ONZ P. Um ano em revista. nie wszystkie chrześcijańskie narody są katolickie. N. albo przynajmniej w bogów.141 „Organizacja Narodów Zjednoczonych skazana jest na fiasko. dias em revista. nie wszystkimi narodami katolickimi rządzą katolicy. . która miała zastąpić Ligę Narodów. A paz no mundo. (…) Niczego nie da się dokonać odwołując się jedynie do «idei Boga». Jednakowoż nie wszystkie narody reprezentowane w ONZ są chrześcijańskie. Katastroficzna komedia ONZ W roku . Przez chrześcijaństwo zaś rozumiemy katolicyzm. Liga Narodów. L’ Etat criminel. gdyż jest organizacją sekularystyczną. 142 P. Yves Ternon. zaś Wikariusz Chrystusa pozbawiony jest w tej sytuacji możliwości skutecznego działania. zwłaszcza w kwestii jej bezsilności wobec zbrodni wojennych i współczesnego ludobójstwa. dias em revista. przygotowana już kwatera – dla ONZ. wówczas powszechny ład nie byłby jedynie chimerą. po konferencji w Jałcie. Les Génocides au XX siècle. A consolidacao das institucoes democraticas. z powszechną aprobatą przyjęto utworzenie „Organizacji Narodów Zjednoczonych”. od zagłady Żydów do rzezi Ormian. „O Legionário” nr . też Idem. A wojny i tak wybuchały. I poniosła klęskę. podobnie jak jej poprzedniczka. Liga Narodów spoczywa na cmentarzu Historii. na jaką mieli nadzieję papież i Kościół rzymski. Po drugie.” Idem. na którym w normalnych warunkach powinna się wspierać organizacja prawa międzynarodowego.

świadoma własnych tradycji. że islam jest religią bez dogmatów czy magisterium. Nabycie broni nie nastręcza trudności. aktualne zwłaszcza w obecnym momencie dziejów. jeśli posiada się ludzi. Corrêa de Oliveira. dias em revista. muzułmanie coraz sprawniej się organizują. „O Legionário” nr . Corrêa de Oliveira. w jakich się rozwija. a za jakiś czas – równie wpływowa jak świat azjatycki” (ibidem). Edizioni Lavoro. 147 P. jak i polityczne. wroga Zachodowi i nie gorzej odeń uzbrojona. Już w latach czterdziestych.143 Narastająca masowo imigracja muzułmańska końca dwudziestego stulecia ma znaczenie zarówno religijne. „O Legionário” nr . Milano . przez co z łatwością i na każdy sposób przystosowuje się do warunków społecznych. a w rok później dodawał: „problem muzułmański stanowić będzie po wojnie jedną z najpoważniejszych kwestii religijnych naszych czasów. Islam. III . „Dziś wszystkiego da się dokonać.. Na temat ideologicznego charakteru islamu zob. bez Kościoła i hierarchii. XII . Kilka dni temu mieli czelność przedstawić światu zachodniemu pomysł 143 Zob. Roma . Corrêa de Oliveira. A Questão Libanesa. on zwracał oczy ku Wschodowi.‹‹L ›› . Corrêa de Oliveira. na łamach „Legionário” Plinio Corrêa de Oliveira przewidywał możliwość zaistnienia niebezpieczeństwa. Anatomia di una se a. … . Neopaganismo. . Kiedy uwaga obserwatorów politycznych koncentrowała się na wydarzeniach europejskich. VIII . Będzie ona aktywna. jakim są Włochy. gdzie dostrzegał początki „tworzenia się kolejnego. dias em revista. a to z uwagi na ścisłe związki łączące w religii Mahometa te dwa aspekty.”147 „Podczas gdy wielki i wspaniały kraj katolicki. które dziś objawia się w całej swej istocie. Świat muzułmański posiada mnóstwo pieniędzy i ludzi. „O Legionário” nr . i w ten sposób na Wschodzie narodzi się ogromna potęga. „O Legionário” nr . Będzie miał do dyspozycji środki konieczne do zaburzenia lub sparaliżowania w dowolnym momencie całego obiegu europejskiej gospodarki. Islam podbije Europę? Warto przytoczyć jeszcze jedno przewidywanie Plinia Corrêi de Oliveira. cierpi z powodu krążącej w jego wnętrzu komunistycznej trucizny. 146 P. broń i pieniądze. X . Ta totalitarna perspektywa jawi się jako tym groźniejsza. kiedy nad Europę złowieszczo nadciąga cień islamu.144 „Niebezpieczeństwo ze strony islamu jest ogromne”145 – pisał w roku . 145 P. Stefano Nitoglia.”146 „Świat muzułmański posiada zasoby naturalne niezbędne do zaopatrywania Europy. 144 P. wojownicza. Effedieffe. potężnego polityczno-ideologicznego bloku antykatolickiego”. Felice Dasseto – Albert Bastenier.. Europa: nuova frontiera dell’Islam?.

Mahomé renasce.”149 . Walczyliśmy o doktrynę Kościoła przeciwko ponurym ekscesom nacjonalizmu adorującego państwo. obejmuje dziś cały mahometański świat. . „O Legionário” nr . Vinte milhões de Maometanos invadem a Europa. formacji duchowej. które mogło by rzucić najlżejszy cień na naszą postawę w tej kwestii. nigdy choćby o jotę nie odbiegały od Piotrowego magisterium. Oto prawdziwie dyplomatyczne wypowiedzenie wojny Zachodowi. październik . Larrain Campbell. na jaką tylko stać ludzką naturę. Całkowicie poświęciliśmy się obronie ducha hierarchii. „O Legionário” nr . Corrêa de Oliveira. nieporozumienia czy zawahania. Ani jednego prawa Stolicy Apostolskiej nie zaniedbaliśmy bronić z największą żarliwością. też J. Corrêa de Oliveira. umartwieniu i zrywaniu z bezeceństwami naszego wieku. „Catolicismo” nr . by walczyć…” „«Legionário» narodził się. Idem. dias em revista. Ani jednego papieskiego słowa nie pozostawiliśmy bez publikacji. O problemie islamskim zob. czym w średniowieczu była wspólnota chrześcijańska.”150 Od roku do odważny i często osamotniony głos tygodnika kierowanego przez Plinia Corrêę de Oliveira wznosił wysoko sztandar Kościoła i cywilizacji chrześcijańskiej przeciwko nowoczesnemu totalitaryzmowi we wszystkich jego formach i sposobach wyrażania. Byliśmy zawsze wierni hierarchii Kościoła. G. podżegając do powstania całą północną Afrykę. s.. P. „Catolicismo” nr . Nikt nie znajdzie pomyłki. VII . . VI . „‹‹Legionário›› narodził się.”148 „Liga Arabska. Na oczach państw niearabskich Liga Arabska działa jako potężny blok.. jej prerogatyw zawzięcie broniliśmy przed doktrynami zmierzającymi do pozbawienia episkopatu i duchowieństwa sprawowania kierownictwa nad katolickim laikatem. niezwykle szeroka konfederacja ludów muzułmańskich. W naszych słowach. dias em revista.K XX powołania emigracyjnego rządu palestyńskiego. zawsze kochamy Biskupa Rzymu. bez wyjaśnienia czy bez obrony. Oto jak pokrótce przedstawia stanowisko czasopisma jego redaktor naczelny: „Nade wszystko. Jest ona dokładnym przeciwieństwem tego. ani nawet jego odcień. by walczyć. Uma coisa é ter vista. Corrêa de Oliveira. 148 149 . ani jedno pojęcie. 150 P. sierpień . dzięki Bogu. outra é visão. który działałby w Kairze. „O Legionário” nr . s. P. I . który zdominował Europę.

Jest w tym życiu «dobra walka». To walka i rany w niej odniesione tak nas wycieńczyły. Wypłynie na powierzchnię cały szlam i zgnilizna moralna leżąca na dnie obecnego społeczeństwa. nigdy nie straciliśmy z oczu obowiązku pobudzania w każdy możliwy sposób nabożeństwa do Matki Bożej i do Najświętszego Sakramentu. . Nie zaistniało żadne autentycznie katolickie przedsięwzięcie. Ale wojna ta rozprzestrzeni po świecie taki zamęt. które jak robaki pojawiają się tylko w chwilach ostatecznego rozkładu. Nigdy nasze drzwi nie zamykały się dla tego. nigdy nie odmawialiśmy mu życzliwego. co w naszej pracy poświęconej bez reszty Bogu i tylko Bogu. a Kościół wszędzie dozna prześladowań. którą warto stoczyć. … przeciwko nazizmowi i faszyzmowi we wszystkich ich postaciach. że chmury zasnuwające polityczny horyzont gęstnieją. do której wojna światowa będzie tylko wstępem. Dona Lucilia. Skutkiem tego będzie albo nastanie «Nowego Średniowiecza». Żadne wystąpienie przeciwko Kościołowi Bożemu nie obyło się bez protestu ze strony „Legionário”. Corrêa de Oliveira. przeciwko liberalizmowi. Mam wrażenie. w sposób nieunikniony okazało się omylne i ludzkie. s. „O Legionário” nr Cyt. et portae inferi non praevalebunt adversus Eam. . II. S. a całe nasze ciało krwawi.”151 Na dziesięć lat przed wybuchem wojny Plinio Corrêa de Oliveira napisał w liście do przyjaciela: „Narasta we mnie wrażenie. Nie upłynie wiele czasu zanim rozpęta się burza. albo nadejdzie koniec świata. W zamian ośmielamy się jedynie prosić o wybaczenie wszystkiego. Ale … et ego dico tibi quia tu es Petrus. socjalizmowi. Wszędzie wzmaga się cierpienie Kościoła. et super hanc petram aedificabo Ecclesiam meam. komunizmowi i słynnej polityce «wyciągnietej ręki». przyjacielskiego wsparcia. a rozkład naszego nieszczęsnego «dwudziestego stulecia» osiągnie swe apogeum. a walka się przybliża. że wszędzie wybuchną rewolucje. anos. które by nie otrzymało od nas entuzjastycznego wsparcia.”152 151 152 P. kto za jedyny cel postawił sobie chwałę Bożą.‹‹L ›› . Jesteśmy wyczerpani. . Clá Dias. za J. V . iż stoimy w przedsionku ery pełnej cierpienia i walki. Wtedy powstaną owe siły zła. t. Podobnie też.

.

Rozdział III W A K

„Oto nasz cel, nasz wielki ideał. Zmierzamy ku cywilizacji katolickiej, która ma powstać na ruinach dzisiejszego świata, podobnie jak cywilizacja średniowiecza zrodziła się na ruinach świata rzymskiego.”

. Pius XI i Akcja Katolicka
Początki Akcji Katolickiej sięgają – w szerokim tego słowa znaczeniu – burzliwych lat dzielących rewolucję francuską od restauracji monarchii, kiedy to wobec narastającej liczby ataków na Kościół i cywilizację chrześcijańską palącą potrzebą stała się jakaś forma organizacji laikatu katolickiego. Były jezuita, Nikolaus Albert von Diesbach1 wraz ze swym włoskim uczniem, Pio Brunone Lanterim 2 założyli wówczas Amicizia Cristiana, później zaś Amicizia Ca olica, poprzedniczkę wielkiego ruchu apostolatu katolickiego XIX i XX wieku.3

1 Na temat ojca Nikolausa Alberta Josepha von Diesbacha ( ), jak i na temat Amicizie zob. Candido Bona IMC, Le „Amicizie”, società segrete e rinascita religiosa ( ), Deputazione Subalpina di Storia Patria, Torino ; R. de Ma ei, Idealità e do rine delle „Amicizie”, Biblioteca Romana, Roma . 2 Na temat Pio Brunone Lanteriego ( ), w roku ogłoszonego Sługą Bożym, jak również na temat prac wspomnianych w poprzednim przypisie, zob. R. de Ma ei, Wstęp do P. B. Lanteri, Dire orio e altri scri i, Cantagalli, Siena ; Paolo Calliari OMV, Servire la Chiesa. Il venerabile Pio Brunone Lanteri ( ), Lanteriana-Krinon, Caltanise a . Msgr Francesco Oglia i nazywa Pio Brunone Lanteriego „jednym z najwymowniejszych symboli apostolatu w ogóle, w szczególności zaś Akcji Katolickiej”. Wstęp do: Icilio Felici, Una bandiera mai ripiegata. Pio Brunone Lanteri, fondatore dei Padri Oblati di Maria Vergine, precursore dell’Azione Ca olica, Tip. Alzani, Pinerolo , s. . Na łamach „Catolicismo” serię artykułów na temat Amicizie Diesbacha i Lanteriego opublikował prof. Fernando Furquim de Almeida. 3 Opis świeckiego apostolatu tamtego stulecia znajdujemy w: Silvio Tramontin, Un secolo di storia della Chiesa. Da Leone XIII al Concilio Vaticano II, Studium, Roma , t. II, s. - .

K

XX

Za pontyfikatu Piusa IX tworzono rozmaite formy stowarzyszeń świeckich mające na celu zahamowanie procesu dechrystianizacji społeczeństwa, na przykład Piusverein w Szwajcarii, Katolischenverein w Niemczech, Asociación de Laicos w Hiszpanii, Union Catholique w Belgii, Ligue Catholique pour la Défense l’Eglise we Francji, the Catholic Union w Anglii czy Opera dei Congressi we Włoszech. Wielkim promotorem Akcji Katolickiej był święty Pius X4, który – w encyklice Il fermo proposito5 oraz liście pasterskim Notre Charge Apostolique6 – wyraźnie wskazał jej zasady i cele, potępiając modernizm polityczno-społeczny, reprezentowany we Francji przez ruch Sillon Marca Sangniera,7 we Włoszech zaś przez „chrześcijańską demokrację” Romolo Murriego.8 Po krótkim pontyfikacie Benedykta XV, lutego roku papieżem wybrano kardynała Achille Ra iego, byłego prefekta Biblioteki Watykańskiej, dopiero co mianowanego arcybiskupem Mediolanu. To właśnie nowy papież, który przyjął imię Piusa XI, nadał Akcji Katolickiej jej prawne oblicze i publiczny status w Kościele. Od swej pierwszej encykliki, Ubi arcano Dei, pragnął Pius XI zachęcić do „świętego boju” „grupę ruchów, organizacji i dzieł występujących pod nazwą Akcji Katolickiej”.9 W encyklice Quas primas10
W ten sposób określił go Pius XII w kazaniu beatyfikacyjnym z czerwca r., zob. DR, t. XIII, s. . 5 Św. Pius X, Encyklika Il fermo proposito z czerwca r. 6 Św. Pius X, List pasterski Notre Charge Apostolique z sierpnia r., w: IP, t. VI, La pace interna delle nazioni, s. oraz „Lepanto” nr - , marzec-kwiecień . 7 Na temat ruchu Sillon Marca Sangniera ( ) zob. Abbé Emmanuel Barbier, Les démocrates chrétiens et la modernisme, Lethielleux, Paris , s. - ; Idem, Le devoir politique des catholiques, Jouve, Paris . 8 Na temat Romola Murri’ego ( ) zob. Maurilio Guasco, Romolo Murri. Tra la „Cultura Sociale” e il „Domani d’Italia” ( ), Studium, Roma ; Benede o Marcucci, Romolo Murri. La scelta radicale, Marsilio, Venezia . 9 „Powiedzcie waszym wiernym braciom świeckim – pisał papież – iż kiedy zjednoczeni ze swymi pasterzami i biskupami uczestniczą, zarówno indywidualnie, jak i zbiorowo, w dziele apostolatu, którego ostatecznym celem jest lepsze poznanie i umiłowanie Jezusa Chrystusa, stają się jeszcze bardziej «wybranym pokoleniem, królewskim kapłaństwem, narodem, świętym, ludem odkupionym», o którym tak pochwalnymi słowy mówił św. Piotr.” Pius XI, Encyklika Ubi arcano z grudnia r. w: IP, Il laicato ( ), t. IV, s. . Spośród licznych pism Piusa XI dotyczących Akcji Katolickiej wymieńmy listy: do arcybiskupa Wrocławia, kardynała Bertrama ( ), do prymasa Hiszpanii ( ), do arcybiskupa Malines ( ), do episkopatu Meksyku ( ). Z bibliografii zob. dwie rozprawy: Walter Scheier, Laientum und Hierarchie, ihre theologischen Beziehungen unter besonderer Berücksichtigung des Lehramtes unter Pius XI. und Pius XII., Pontificium Atheneum Internationale Angelicum, Freiburg im Breisgau ; Jean-Guy Dubuc, Les relations entre hiérarchie et laïcat dans l’apostolat chez Pie XI et Pie XII, Pontificia Universita Gregoriana, Roma . 10 Pius XI, Encyklika Quas Primas z grudnia r., w: IP, t. VI, La pace interna delle nazioni, ss. - .
4

W

A

K

z grudnia roku papież wyłożył biblijne, liturgiczne i teologiczne fundamenty idei społecznego panowania Jezusa Chrystusa, dodając, iż „poważnym błędem byłoby twierdzenie, iż Chrystus nie posiada żadnej władzy nad sprawami doczesnymi”,11 albowiem – jak to już stwierdził Leon XIII – „prawdziwie wszystek rodzaj ludzki zostaje pod władzą Jezusa Chrystusa”.12 Ojciec Święty potępił również „zarazę, jaka nawiedziła społeczeństwo ludzkie” w postaci „laicyzmu, jego błędów i niecnych dążeń”.13 Papieska wizja historii nie różniła się od wizji jego poprzedników: „Zbrodnia [laicyzmu] nie zaraz dojrzała, lecz od dawna kryła się wśród państw. Zaczęto bowiem od zaprzeczenia panowania Chrystusa nad wszystkimi narodami; odmówiono Kościołowi władzy nauczania ludzi, ustanawiania praw, rządzenia narodami, którą to władzę otrzymał Kościół od samego Chrystusa, by ludzi prowadzić do szczęśliwości wiekuistej. Zaczęto tedy powoli zrównywać religię Chrystusową z innymi fałszywymi i stawiać ją niegodziwie wprost w tym samym rzędzie, a następnie poddano ją władzy świeckiej i wydano ją prawie na samowolę panujących i rządów; dalej jeszcze poszli ci, którzy sądzili, iż należy zastąpić religię Boską jakąś religią naturalną, naturalnym jakimś poruszeniem duszy. Nie brakło też państw, które uważały, że mogą obejść się bez Boga i że ich religia to bezbożność i lekceważenie Boga.”14 Pius XI powierzył katolikom zadanie rechrystianizacji społeczeństwa poprzez rozszerzanie i umacnianie Królestwa Chrystusowego; w tym też celu wprowadził liturgiczne święto Chrystusa Króla, które odtąd miało być co roku obchodzone w ostatnią niedzielę października: „Doroczne obchodzenie tego święta napomni także państwa, że tak jednostki, jak i władze i rządzący mają obowiązek czcić publicznie Chrystusa i Jego słuchać.”15

11 12

13 14 15

Ibidem., s. Leon XIII, Encyklika Annum Sacrum z , t. II, s. . Pius XI, Quas Primas, s. . Ibidem. Ibidem, s. .

maja

r., w: Encykliki Leona XIII, WSP, Słupsk

K

XX

. „Nowe chrześcijaństwo” Jacquesa Maritaina
Opublikowana w roku książka Jacquesa Maritaina16 pt. Hu17 stanowiła manifest nowej filozofii historycznomanizm integralny -społecznej, która stworzyła podwaliny dla ewolucji Akcji Katolickiej w kierunku przeciwnym do programu zarysowanego przez Piusa XI w encyklice Quas primas. W rzeczywistości Maritain pragnął zastąpić świętą cywilizację chrześcijańską „konkretnym ideałem historycznym nowego świata chrześcijańskiego”,18 świecką civitas humana rozumianą jako „porządek doczesny lub okres cywilizacji, której forma ożywiająca byłaby chrześcijańska i która odpowiadałaby klimatowi historycznemu czasów, w które wchodzimy”.19 U źródeł jego filozofii dziejów, poszukującej hipotetycznej „trzeciej drogi” pomiędzy ideałem średniowiecznym a liberalnym,20 leży deterministyczna teza o nieodwracalności świata nowoczesnego oraz marksistowski postulat „dziejowej roli proletariatu.”21 W istocie Humanizm integralny współbrzmi z potępionymi przez Magisterium Kościoła pryncypiami rewolucji francuskiej, których
Jacques Maritain urodził się w Paryżu w roku , zmarł w Tuluzie w roku . Uczeń Bergsona, nawrócił się na katolicyzm w r. wraz z żoną Raissą, rosyjską Żydówką. Początkowo blisko związany z Action Française, zerwał z Maurrasem stając się nowym maître a penser świata katolickiego. Spędziwszy lata wojny w Ameryce, został mianowany ambasadorem Francji przy Stolicy Apostolskiej ( ), po czym wrócił do Ameryki jako profesor Uniwersytetu w Princeton. To na ręce Maritaina skierował Paweł VI pod koniec Soboru Watykańskiego II „przesłanie do intelektualistów”. 17 Jacques Maritain, Humanisme intégral. Problèmes temporels et spirituels d’une nouvelle chrétienté, Aubier-Montaigne, Paris (wydanie polskie: Humanizm integralny. Zagadnienia doczesne i duchowe nowego świata chrześcijańskiego, Katolicki Ośrodek Wydawniczy Veritas, Londyn ); także w: Jacques i Raissa Maritain, Oeuvres complètes, Editions Universitaires, Fribourg , t. VI, s. . Książka powstała w oparciu o cykl wykładów wygłoszonych w sierpniu r. na uniwersytecie w Santander. Louis Salleron w „Revue Hebdomadaire” z sierpnia r. (Aprės Humanisme intégral? M. Jacques Maritain, marxiste chrétien, „L’Ordre Français” nr , grudzień , s. - ) otwarcie zdemaskował dialektykę Maritaina od jako „czysto marksistowską” (ibidem, s. ). Spośród licznych artykułów Plinia Corrêi de Oliveira na temat Maritaina zob. Maritain e o „dogma” de sua infalibilidade, „O Legionário” nr , XI . Odnośnie krytycznej analizy myśli francuskiego filozofa zob. też Julio Meinvielle, De Lammenais à Maritain, Theoria, Buenos Aires ( ); Leopoldo Palacios, El mito de la nueva cristiandad, Speiro, Madrid ; Rafael Gambra, Maritain y Teilhard de Chardin, Speiro, Madrid ; ponadto ważne artykuły na łamach „Civiltà Ca olica” autorstwa Antonia Massineo SJ: Evoluzione storica e messaggio cristiano, nr , , s. - ; Laicismo politico e do rina ca olica, nr , , s. - ; L’uomo e lo stato, nr , , s. ; Umanesimo integrale, nr , , s. - ; cykl ten przetłumaczony i zamieszczony został pod tytułem O humanismo integral także w „Catolicismo” nr , (marzec ), nr (kwiecień ), nr (maj ). 18 Jacques Maritain, Humanisme intégral, s. - . 19 Ibidem, s. . 20 Ibidem, s. . 21 Ibidem, s. - .
16

W

A

K

celem od samego początku była infiltracja coraz szerszych kręgów katolickich na korzyść socjalizmu i „progresywizmu”. Praca francuskiego filozofa, jak zauważa Antonio Carlos Villaça, „wywołała kolosalne reperkusje w myśli katolickiej w Brazylii. Przyniosła głęboki podział i spowodowała straszliwe rozbieżności. Od tej pory Brazylia podzieliła się na dwa stronnictwa: maritainistów i antymaritainistów”.22 Pomimo deklarowanej przez Maritaina aprobaty dla zasad tomizmu, jego filozofia dziejów, jak też jego socjologia, współbrzmiały z neomodernizmem pojawiającym się wśród młodego duchowieństwa jezuickiego i dominikańskiego. Duchowni ci, jak np. dominikanin Yves Congar, byli już wówczas przekonani, że ich pokolenie powinno „wyzyskać i wnieść do dziedzictwa Kościoła każdy wartościowy element, jaki może wyniknąć ze zbliżenia do modernizmu”.23 Akcja Katolicka wraz z „ruchem liturgicznym” stanowiły ulubioną sferę infiltracji dla polityczno-społecznego modernizmu,24 który – po okresie ukrytej inkubacji – pojawił się na początku lat trzydziestych.

. „Ruch liturgiczny”
„Ruch liturgiczny” dwudziestego stulecia jawi się raczej jako wypaczenie, a nie kolejne stadium rozwoju ruchu promowanego w wieku poprzednim przez opata z Solesmes, Dom Prospera

A. C. Villaça, O pensamento católico no Brasil, s. . Aidan Nichols, Yves Congar, Cassel Publishers Limited, London , tłum. włoskie: Yves Congar, Edizioni Paoline, Cinisello Balsamo , s. . Dominikanin Yves Congar ( ), uczeń ojca Marie-Dominique Chenu, był jednym z głównych rzeczników Nouvelle Théologie. Nazywany „ojcem i inspiratorem Soboru Watykańskiego II” (Bruno Forte, „Avvenire”, VI ), otrzymał w listopadzie kardynalską purpurę z rąk Jana Pawła II. Zob. Marie Dominique Chenu, Une école de théologie. La Saulchoir, Editions du Cerf, Paris (I wyd. Tournai ). 24 Na temat modernizmu zob. Cornelio Fabro, hasło Modernismo, w: EC, t. VIII ( ), kol. ; Ramon García de Haro, Historia teológica del modernismo, Universidad de Navarra, Pamplona . Z pozycji popierających ten ruch zob. Emile Poulat, Histoire, dogme et critique dans la crise moderniste, Casterman, Paris ; Bernard M. G. Reardon, Roman Catholic Modernism, Stanford University Press, London ; Thomas Leslie Loome, Liberal Catholicism, Reform Catholicism, Modernism. A Contribution to a New Orientation on Modernist Research, Ma hias Grünewald Verlag, Mainz ; Gabriel Daly OSA, Transcendence and Immanence. A Study in Catholic Modernism and Integralism, Clarendon Press, Oxford .
22 23

K

XX

Guérangera, 2 5 który odnowę życia monastycznego pojmował w kategoriach powrotu – po spustoszeniu jakiego dokonał protestantyzm, a wewnątrz Kościoła gallikanizm i jansenizm – do tradycyjnej liturgii rzymskiej. Tymczasem „ruch liturgiczny”,26 który narodził się w Belgii,27 zaś za główne swe centrum obrał niemieckie opactwo Maria Laach,28 był „ekspansją laikatu w sferze aktywnego uczestnictwa w życiu Kościoła”.29 Reformatorzy dążyli do likwidacji podstawowej różnicy pomiędzy sakramentalnym kapłaństwem księży a powszechnym kapłaństwem świeckich, lansując egalitarną i demokratyczną wizję Kościoła. Sugerowali ideę „koncelebracji” kapłana z ludem,30 utrzymywali, iż powinno istnieć aktywne „współuczestnictwo” we Mszy Świętej realizowane poprzez dialog z kapłanem i wykluczające każdą inną formę uprawnionej obecności przy Ofierze, jak na przykład medytacja, różaniec czy inne modlitwy prywatne. Opowiadali się za zredukowaniem ołtarza do stołu, natomiast komunię extra Missam, nawiedzanie Najświętszego Sakramentu i nieustanną adorację uważali za pozaliturgiczne formy pobożności. Wykazywali niewielkie
Na temat Dom Prospera Guérangera ( ), odnowiciela życia monastycznego we Francji, zob. Dom Paul Dela e OSB, Dom Guéranger, Abbé de Solesmes, t. - , Plon-Nouri , Paris . Z ostatnio opublikowanych prac zob. Cuthbert Johnson OSB, Prosper Guéranger ( ): a Liturgical Theologian, Pontificio Ateneo S. Anselmo, Roma . Zob. też F. Furquim de Almeida, D. Guéranger, um douto ne Lei Divina, „Catolicismo” nr , czerwiec oraz hasła autorstwa B. Heurtebize w: DTC, t. VI ( ), kol. i Jacquesa Hourliera w: Dsp, t. VI ( ), kol. . 26 Na temat „ruchu liturgicznego” zob. Olivier Rousseau, Histoire du mouvement liturgique, Ed. du Cerf, Paris ; Didier Bonneterre, Le Mouvement liturgique, Editions Fideliter, Escurolles ; B. Neunheuser, Movimento liturgico, w: D. Sartore, A. M. Triacca (red.), Nuovo Dizionario di liturgia, Edizioni Paoline, Roma ; Franco Brovelli (red.), Liturgia: temi e autori. Saggi di studio sul movimento liturgico, Edizioni Liturgiche, Roma . Kamieniami węgielnymi ruchu liturgicznego stały się takie prace, jak: Dom Odo Casel, Das christliche Kultmysterium ( ); Romano Guardini, Vom Geist der Liturgie ( ); idem, Liturgische Bildung ( ); idem, Die Sinne und die religiöse Erkenntis ( ); Dietrich von Hildebrand, Liturgie und Personlichkeit ( ). 27 Podczas kongresu stowarzyszeń katolickich w Malines w roku , zainaugurowanego przez kardynała Merciera, Dom Lambert Beauduin ( ), benedyktyn z Mont César, jako pierwszy poparł nowy, horyzontalistyczny i „wspólnotowy” sposób postrzegania liturgii. Zob. B. Fischer, Das „Mechelner Ereignis” vom . . , „Liturgisches Jahrbuch” , , s. - . Dom Beauduin był również jednym z pionierów „ruchu ekumenicznego”. 28 W Maria Laach opat J. Herwegen, wraz z dwoma swymi współbraćmi, K. Mohlbergiem i O. Caselem, z młodym księdzem pochodzenia włosko-niemieckiego, R. Guardinim, jak również z profesorami J. Dölgerem i A. Baumstarkiem inicjowali w roku powstanie trzech serii wydawniczych: „Ecclesia Orans”, „Liturgiegeschichtliche Quellen” oraz „Liturgiegeschichtliche Forschungen”. 29 Erwin Iserloch, Il Movimento liturgico, w: HGK, tłum. włoskie, Milano , t. X/ , s. . 30 Ideę tę, potępioną na Soborze Trydenckim (sesja , r. , w: Denz.-H. nr ), ponownie odrzucił Pius XII w encyklice Mediator Dei (w: AAS, t. , s. ).
25

lipca roku. O Movimento litúrgico no Brasil. O Movimento litúrgico no Brasil. . Edições Paulinas. São Paulo . C.. s. Vozes. . że myśl Dom Martina Michlera wywarła nań wyraźny wpływ”. grudzień . Benedykta w Rio. Amoroso Lima.. Bo e OSB.. s. . ). „Brazylijski ruch liturgiczny rozpoczął swą działalność. Maria Laach oraz rzymskim klasztorem Św. C. 33 Alceu Amoroso Lima. ). grudzień . ustalił datę jego oficjalnych narodzin na rok . Ariovaldo da Silva OFM. Ten ostatni wspomina: „w salonie urządził ołtarz. przeprowadzonymi przez niemieckiego benedyktyna na pewnej farmie w stanie Rio. którą on sam wybrał. iż w istocie dokonuje w nas rewolucji. s. umieścił go pośrodku pokoju i otoczył półkoliście krzesłami. widział w tym „wspaniałe światło dla wszystkich” (Idem. O Movimento Litúrgico. Zob. Przełamał tabu i skłonił nas do naśladowania kolejnych jego kroków na drodze. Memórias improvisadas. Matki Bożej i świętych oraz. Hitler e Guardini. też A.W A K poszanowanie dla nabożeństwa do Najświętszego Serca Jezusowego. wywołał swymi wykładami entuzjazm niektórych brazylijskich studentów. Była to pierwsza w Brazylii Msza św. odprawiona twarzą do ludu!” (Reminiscências. była to „reinterpretacja” doktryny i struktury Kościoła w celu przystosowania go do ducha nowoczesności. „Dom Martinho czynił to z wielką naturalnością. Isnard OSB. zamiast ustawić stół przy ścianie. Petrópolis . s. O Movimento litúrgico no Brasil. ogólniej rzecz ujmując. apendix w: B. dla duchowości ignacjańskiej i doktryny moralnej św. C. przy którym miała zostać odprawiona Msza św. Gustavo Corção. J. O papel. . które działalność swą zainaugurowało rekolekcjami dla grupy szesnastu młodych ludzi. przybyły z Niemiec32 z zadaniem poprowadzenia kursu liturgicznego w Instituto Católico de Estudos Superiores. nie bacząc. Zob. da Silva OFM. s.. Ed.. Editora Vozes. s. autor udokumentowanej historii ruchu liturgicznego w Brazylii. . wyjaśniając. s. przyznający. O pensamento católico no Brasil. . s. Pod wpływem Michlera pozostawał również inny brazylijski intelektualista katolicki. ). Ariovaldo da Silva OFM. iż odprawi Mszę zwrócony twarzą ku nam. O papel de Dom Martinho Michler no Movimento Católico Brasileiro. 35 J. pozostający. Alfonsa Liguori. po raz pierwszy w Brazylii została odprawiona Msza Święta „dialogowa” i versus populum. 34 J.” (ibidem). też bp Clemente Isnard OSB. W swej autobiografii pt. Villaça. podobnie jak Romano Guardini. „A Ordem” nr . Ale ku naszemu najwyższemu zaskoczeniu. benedyktyn związany z klasztorami Neusheim. Tam właśnie. . O Movimento litúrgico no Brasil. Słowem. Ojciec José Ariovaldo da Silva. s. Anzelma. Reminiscências para a História do Movimento Litúrgico no Brasil. A. 31 .”35 José Ariovaldo da Silva OFM. Testemunho e recordações.33 W ramach Uniwersyteckiej Akcji Katolickiej (AUC) stworzono Centro de Liturgia (Centrum Liturgiczne).31 Wówczas to benedyktyn Dom Martin Michler. pod wpływem Dom Beauduina i Odo Casela. iż wiele zawdzięcza wpływowi Michlera (A. Isnard OSB. Zob. s. Petrópolis . A Discoberta do Outro ( ) – jak pisze ojciec da Silva – „podkreśla. „A Ordem” nr . 32 Dom Martin Michler ( ).34 Później Dom Michler już co tydzień odprawiał taką Mszę dla studentów uniwersytetu w klasztorze Św.

jaką odegrały na nim nowe tendencje progresywizmu katolickiego. Analizy pogmatwanej i pełnej sprzeczności drogi intelektualnej Amoroso Limy dostarcza praca Cunha Alvarenga (José de Azeredo Santos).K XX . lipiec .37 Zadaniem Akcji miała być koordynacja działających już w kraju katolickich stowarzyszeń i dzieł w celu ich podporządkowania jednolitym wytycznym. a wspierał się w głównej mierze na sodalicjach mariańskich Zob. História das variações do sr. Monica Kornis. dzieliła się na obdarzone znaczną autonomią ogniwa diecezjalne. 36 37 . znany lepiej pod pseudonimem Tristão de Athayde. W roku uczestniczył w tak zwanym Ruchu Montevideo. znany także pod literackim pseudonimem Tristão de Athayde. a po jego śmierci zastąpił go na stanowisku dyrektora Centro Dom Vital oraz czasopisma „A Ordem”. rodzinnym i społecznym”. skierowanym do kardynała Leme i pozostałych biskupów Brazylii. Został sekretarzem generalnym Katolickiej Ligi Wyborczej ( ) i pierwszym prezesem Brazylijskiej Akcji Katolickiej ( ). co na powrót doprowadziło go do światopoglądu liberalnego. Kluczową rolę w jego formacji intelektualnej odegrał ewolucjonizm Silvia Romero. Ação católica Brasileira. na którego wykłady uczęszczał w roku w Paryżu.. Zgodnie ze swym statutem Akcja miała zostać bezpośrednio podporządkowana hierarchii kościelnej i prowadzić działalność poza strukturami wszelkich organizacji partyjnych. idealizm Benede o Croce oraz witalizm Henri Bergsona. Akcja Katolicka na rozdrożu W liście z października roku. 38 Alceu Amoroso Lima. Pozostając pod wpływem Maritaina Amoroso Lima zaczął jednak stopniowo rewidować swe przekonania filozoficzne i polityczne. zorganizowana w oparciu o model włoski. t. Sobór Watykański II przywitał entuzjastycznie. s. grupujące członków według płci i wieku. s. papież Pius XI wyraził nadzieję.38 Brazylijska Akcja Katolicka (ACB). W tej perspektywie ideologicznej zainicjował powstanie Partido Democrata Cristão (PDC). którego wyznawcą był jeszcze przed swym nawróceniem. urodził się grudnia r. że również tam powołana zostanie Akcja Katolicka. której manifest sam przygotował. zaś jej pierwszym krajowym prezesem został Alceu Amoroso Lima. kwietnia roku uroczyście zainaugurowana została działalność Akcji Katolickiej w archidiecezji Rio de Janeiro. .39 W owym czasie ruch katolicki w Brazylii był już solidnie zorganizowany. I. Tristão de Athayde. . zwracając baczną uwagę na znaczącą rolę. W roku nawrócił się na katolicyzm pod wpływem katolickiego działacza Jacksona de Figuereido.36 Powstała jeszcze tego samego roku w apostolskim celu „rozpowszechniania i pielęgnowania zasad katolickich w życiu indywidualnym. Dora Flaksman. a zmarł sierpnia w Petrópolis. „przystępować do sakramentów” oraz „stosować się do programów ACB i macierzystej organizacji”. jej kierownictwo powierzono pięcioosobowej komisji biskupiej. „Catolicismo” nr . W ten sposób rozpoczął nowy okres w swym życiu – okres bliskiej współpracy z kardynałem Leme. w: DHBB. zmierzającym ku organizowaniu się chadecji w całej Ameryce Łacińskiej. styczeń . (ACB). w Rio de Janeiro. „A Ordem” XVI. 39 Wymagania stawiane członkom w statucie Akcji Katolickiej brzmiały następująco: „prowadzić wzorowe życie”.

by ruchy o długoletniej tradycji i niekwestionowanych korzeniach. Problemy wynikały jednak nie tylko z powodu różnic organizacyjnych: powodowała je obawa. Maria Ancilla O’Neil MA. The Catholic University of America Press. podobnie zresztą jak w większości krajów. História das congregações marianas. okazała się bardzo podatna na nowe. Bello exemplo. Zgodnie uważano go za człowieka. Jednak życie i działalność apostolska obu tych ludzi potoczyć się P. Pojawiły się tendencje – niezgodne zresztą z intencjami papieskimi – zmierzające do wchłonięcia wszystkich istniejących wcześniej organizacji przez nową strukturę. Co więcej.40 Ojciec Irineu Cursino de Moura ogłosił „współczesną krucjatę zastępów Maryi dla odbudowy religijnych pamiątek naszej chwalebnej przeszłości”. Akcja Katolicka w Brazylii. . jako że niektóre sfery organizacyjne obu środowisk w naturalny sposób się pokrywały. V . z czego w São Paulo. koordynatorem sił duchowych narodu. 42 Pierwszy – jako prezes nowo powstałej Akcji Katolickiej w Rio. Ibidem. s. Tristão de Athayde and the Catholic Social Movement in Brazil. bądź też. Zob. Tristão de Athayde. którzy walczą niczym lwy. „Athayde zwany jest wielkim luminarzem brazylijskiej myśli katolickiej.W A K oraz ich naturalnym przywódcy. progresywistyczne wpływy. jak sam Lima wspomina na łamach „Legionário”. kongresmena Mário Ramosa. nie utraciły swej specyficznej tożsamości. w których została powołana do istnienia. którego spokojne. Plinia Corrêę de Oliveira oraz wielu innych. „O Legionário” nr . s. Osobista znajomość Plinia Corrêi de Oliveira z Alceu Amorosem Limą sięga roku . jak na przykład sodalicje mariańskie. A. s.41 Tristão de Athayde i Plinio Corrêa de Oliveira wyrośli w latach trzydziestych na niekwestionowanych przywódców katolickich Brazylii. wskazując jako jej przywódców „współczesnych apostołów ziemi Krzyża Świętego (…) Tristão de Athayde. podobnie jak Plinio Corrêa de Oliveira w São Paulo. Maia SJ. 42 W okresie tym. 40 41 . Pliniu Corrêi de Oliveira. rozważne i owocne działanie przyniosło wpaniałe zwycięstwo postulatów katolickich LEC w Narodowym Zgromadzeniu Konstytucyjnym”. . S. Kiedy tworzono Akcję Katolicką. sodalicje osiągnęły w Brazylii szczytowy punkt swego rozwoju. by konstytucja nasza została ostatecznie ustanowiona w imię Boga Wszechmogącego”. . U progu roku w kraju działało tysiąc grup sodalicyjnych skupiających członków. Washington . aby nie uległa ona osłabieniu. Utworzenie Akcji Katolickiej nie obyło się bez trudności. drugi – jako dusza sodalicji mariańskich w São Paulo.

K XX miały odmiennymi drogami. jesteśmy o wiele bliżsi prawdy. São Paulo reprezentowało biegun tradycyjny. . by w końcu poprowadzić ich w całkiem przeciwnych kierunkach. Athayde przeszedł proces ewolucji charakterystyczny dla ówczesnych intelektualistów: od postawy pro-tradycyjonalistycznej do progresywizmu Maritaina i Teilharda de Chardin. „Nazywając Jacksona rewolucjonistą. ). XI . s. Antonio Carlos Villaça określający Amorosa Limę mianem „na wskroś liberalnego” zauważa: „jeśli Jackson rzeczywiście głęboko naznaczył duszę Alceu. t. Villaça. nie zmienił na pewno jego liberalnych skłonności. A influência de Maritain no Pensamento de Alceu Amoroso Lima. O movimento litúrgico no Brasil. Jacksona de Figuereido.” (O pensamento católico no Brasil. . O pensamento católico no Brasil. 46 Amoroso Lima usiłował przedstawiać założyciela Centro Dom Vital. Leda Soares. O Concilio. skupione wokół Amorosa Limy. Foi a anos. Jackson. . s. W rzeczywistości Jackson – jak zauważa w „Catolicismo” José de Azeredo Santos – „był kłopotliwym ciężarem dla tych. „O Legionário”. José Perdomo Garcia.” Tristão de Athayde. „Diário de Belo Horizonte”. . Corrêa de Oliveira. Amoroso Lima. 47 J. który był właściwy spontanicznej naturze jego myśli”. III. 45 A. s.45 o tyle eklektyczna marszruta Amorosa Limy reprezentowała w Brazylii antytezę katolickiej konsekwencji biskupa Vitala. którzy porzucili jego sztandar i zamienili Dom Vitala i Veuillota na nieszczęsnego Dom La Cerdę i Maritaina”. C. . 48 P. „Estudios Americanos” (Seville) nr ( ). „A Ordem” nr ( ). Za sprawą Amorosa Limy brazylijska Akcja Katolicka stanęła na pozycjach otwarcie maritainowskich. A. co zresztą jego samego napawało dumą. Maritain et l’Amérique Latine. „Głównie za przyczyną Amorosa Limy – zauważa Villaça – Maritain wywierał głęboki i zdecydowany wpływ na kulturową odnowę brazylijskiego katolicyzmu. s. s. Podczas gdy Rio de Janeiro. A. s.44 O ile – jak ktoś zauważył – biskup Vital ucieleśniał postawę odrzucenia eklektyzmu i ducha nieokreśloności. Cunha Alvarenga (José de Azeredo Santos). um fardo icômodo. da Silva OFM. ( ). . Eduardo Serafin de Oliveira. jego „świeckie kierownictwo” spoczywało – jak wspomina ojciec da Silva – „w rękach Plinia Corrêi de Oliveira”. jako bezwiednego „rewolucjonistę”. styczeń .. s. O pensamento católico no Brasil. s. J. „Revue Thomiste”. .46 którego prawowitym spadkobiercą jawił się Plinio Corrêa de Oliveira. s. Chcemy zabić duszę Brazylii? Pozwólmy więc wydrzeć sobie wiarę”. Alceu Amoroso. 44 Marieta de Morais Ferreira. VII .XII . niż gdy go nazywamy reakcjonistą. A. .43 Były uczeń Bergsona na Sorbonie. t. da Silva OFM. sytuowało się na progresywistycznym biegunie życia religijnego kraju. w: DHBB. El Maritenismo en Hispanoamérica. które pozostały nietknięte”. . s. nawrócony później na katolicyzm. .. Lima. „Catolicismo” nr .48 43 Zob. O movimento litúrgico no Brasil.47 Postawa ideowa przywódcy z São Paulo – wedle słów tego samego autora – doskonale streszczała się w powiedzeniu: „Chcemy Brazylii na wskroś brazylijskiej? Uczyńmy ją więc na wskroś katolicką. ich to prace pogodziły go „z ewolucjonizmem.

Pismo cieszyło się licznym gronem prenumeratorów i sympatyków. 49 . Zawiera on wymowne świadectwo szacunku i podziwu otaczającego „Legionário“ w owym okresie. rzuca mi się w oczy powaga. a którego lekturę przedkładam ponad inne pisma. Pan zaś wrogów nie traktuje zjadliwie. intelektualnej i społecznej elity São Paulo. zaliczanego do najświetniejszych osobistości brazylijskiego duchowieństwa. który mi Pan łaskawie przysyła. List datowany na kwietnia roku zaadresowany został bezpośrednio do Plinia Corrêi de Oliveira: 49 „Regularnie zaszczycany przez Pana numerem Pańskiego tygodnika «Legionário». Niech zawsze obdarza On Pana odwagą do – sans peur et sans reproche – „Z całego biskupiego serca i z całej mej duszy przybyłem tu – oświadczył arcybiskup – by pobłogosławić nie tylko maszyny rozpoczynające dziś pracę dla naszego pisma. „O Legionário” nr . proszę Boga. którzy nie mogąc osobiście uczestniczyć w tej uroczystości. Octaviano Pereiry de Albuquerque. Przy znakomitym wykorzystaniu swych możliwości intelektualnych ujawnia Pan wyjątkową edukację religijną pobieraną od najmłodszych lat. pióra arcybiskupa Campos. z najdalszych zakątków Brazylii przysyłali słowa uznania i zachęty. czuję się zobowiązany szczerze Panu pogratulować całego dobra czynionego dla społeczeństwa. unikając jałowych sporów przynoszących skutek odwrotny do zamierzonego i powodujących osobiste animozje. by nieustannie Panu błogosławił.W A K . w obecności arcybiskupa Duarte Leopoldo e Silvy oraz kościelnej. Życząc Panu szczęśliwych Świąt Wielkiej Nocy. V . w jaki sposób dać się prowadzić sprawdzonym przewodnikom – dopomogli oni Panu stać się naczelnym redaktorem katolickiego pisma. bez wikłania się w sprawy banalne czy małej wagi. ale przede wszystkim wasze poświęcenie i waszego ducha wiary”. Wiedział Pan. Apogeum Legionário maja roku. z jaką poruszane są zagadnienia polityczne: nie zmieniają one waszych ideałów. Co więcej. wypełnionego pożytecznymi i konkretnymi treściami dotyczącymi istotnych spraw religii oraz problemów społecznych naszych czasów. poświęcona została nowa drukarnia „Legionário”. Warto zacytować w pełnym brzmieniu jeden z owych listów. Zob.

prawdziwej ozdobie katolickiej prasy. Równie wymowne. dla którego miałbym ten fakt ukrywać. Il P.” „O Legionário” nr . „O Legionário” nr . jak to się ostatnimi laty zdarzało we Francji. Pański oddany przyjaciel i entuzjasta. też Innocenzo Colosio OP. katolickiego edytorstwa i czytelnictwa. a wybrani staną po prawicy Najwyższego”. za „O Legionário” nr . 51 Ojciec Reginald Garrigou-Lagrange urodził się w r. Zob. że wielu z tych. 52 Zob. po czym udał się do São Paulo na spotkanie z zespołem redakcyjnym Legionário. s. iż Chrystus zasiada po prawicy Ojca. zmarł w Rzymie w roku .. co Pismo Święte nazywa «prawicą Boga» gdy głosi. który przysłał mi Pan do Bahii. ogromną bibliografię w „Angelicum” nr . Oto tekst listu datowanego na kwietnia r. IX . a nie prawdziwego ładu. IV . Uważam również. Z radością przekazuję specjalne błogosławieństwo.K XX walki o świętą sprawę naszej czcigodnej religii. 53 Cyt za: „O Legionário” nr . był jednym z najwybitniejszych teologów dwudziestego stulecia. Starając się unikać przesady w jedną stronę. którego Ojciec Święty udzielił naszemu nieustraszonemu „Legionário” oraz jego wielce zasłużonemu redaktorowi. które bronią fałszywego. Ricordi personali di un discepolo. „Rivista de Ascetica e Mistica” nr . VIII .53 Cyt. Garrigou-Lagrange. W lecie roku do Brazylii przybył słynny dominikanin. odpowiada: „Jestem człowiekiem prawicy i nie widzę powodu. Uczeń dominikanów. Jestem przekonany.”50 Z tym samym rokiem wiąże się również inne znaczące wydarzenie. Zob. Maestro Reginald Garrigou-Lagrange. w Auch niedaleko Tarbes.: „Mój Drogi Doktorze Plinio. Cormiera. Z całego serca dziękuję za miły telegram. . VIII oraz nr .51 Wziął udział w pierwszym tygodniu konferencji tomistycznej odbywającej się w Rio pod przewodnictwem nuncjusza papieskiego Aloisi Maselli. specjalne błogosławieństwo apostolskie Piusa XII dla „Legionário” zostało przekazane następnego roku Doktorowi Plinio przez kardynała Leme uczestniczącego w Rzymie w koronacji nowego papieża. . Gardeila i Arintero.. że nie powinniśmy mylić prawdziwej prawicy z rozmaitymi pseudo-prawicami. iż „Kościół nie jest ani na prawicy ani na lewicy”. . w: Dsp. przesadzają w drugą. ojciec Réginald Garrigou-Lagrange. . V . wypowiada je w celu porzucenia prawicy i prześliznięcia się na lewicę. . kol. którzy używają cytowanego zdania. który na prośbę „Legionário“ o komentarz do stwierdzenia. s. Prawdziwa zaś prawica broni ładu ufundowanego na sprawiedliwości i wydaje się odzwierciedlać to. 50 . VI ( ). Benoît Lavaud.52 W numerze datowanym na września roku znajduje się fotografia ukazująca Plinia Corrêę de Oliveira u boku francuskiego dominikanina. t.

Po studiach w rzymskim Gregorianum otrzymał sakrę biskupią. w Araxá. José Caspar przejął arcybiskupstwo São Paulo. Święcenia kapłańskie przyjął sierpnia r. grupy pobożnościowe.” P. P. Strategia arcybiskupa José Caspara polegała na związywaniu ze sobą ludzi poprzez współpracę raczej niż przez konfrontację twarzą w twarz. arcybiskup José Caspar był natomiast człowiekiem o naturze uprzejmej i ujmującej. Zob. III . In memoriam de José Caspar de Affonseca e Silva. Zginął w katastrofie lotniczej sierpnia r. 55 „Nasz program da się streścić w słowach mo a. Ut omnes unum sint. Po śmierci arcybiskupa Duarte Leopoldo e Silvy w sierpniu r. zostać biskupem pomocniczym archidiecezji São Paulo. Charakter arcybiskupa Leopoldo e Silvy znamionował człowieka niezachwianego. Corrêa de Oliveira. w stanie Minas. IX . Probeza edificante. Jego pierwsze poczynania były zaskakujące. marca roku powierzył on Plinio Corrêi de Oliveira funkcję niezwykle zaszczytną: prezesa diecezjalnej rady Akcji Katolickiej w São Paulo. Życiem – nadprzyrodzone życie łaski. a księdza de Proença Sigauda powołano na stanowisko archidiecezjalnego asystenta Młodzieży Akademickiej. wspólnotą akcji. wzbudzającego respekt czy nawet strach. Przedwczesna śmierć arcybiskupa 54 José Caspar de Affonseca e Silva. Nie zawsze łatwo było zrozumieć jego prawdziwe zamysły i interpretować jego wybory. São Paulo . ponieważ dyktuje je sam porządek rzeczy ustanowiony przez Opatrzność. Jakiej myśli? Jakiego życia? Jakiej akcji? Myślą ową – jest myśl Kościoła. Plinio Corrêa de Oliveira objął całościowe kierownictwo katolickiego laikatu São Paulo. z rąk arcybiskupa Duarte Leopoldo e Silvy. na pokojowym współdziałaniu osób zjednoczonych wspólnotą myśli. w którego skład wchodziły organizacje studenckie. Akcja Katolicka oraz stowarzyszenia pomocnicze. Editora Ave Maria. Corrêa de Oliveira. arcybiskup José Gaspar de Affonseca e Silva54 okazał się zupełnie innym typem człowieka. zakony tercjarskie i sodalicje mariańskie. drugi arcybiskup São Paulo. „O Legionário” nr . które przyjmujemy z entuzjazmem. . wspólnotą życia. W tym samym czasie ksiądz de Castro Mayer został mianowany generalnym asystentem Akcji Katolickiej w São Paulo. „O Legionário” nr . tj. Diecezjalny prezes Akcji Katolickiej Kilka miesięcy później zmarł arcybiskup São Paulo. by kwietnia r. Jest nim dewiza herbu arcybiskupiego: «aby byli jedno». szczególnie w przypadku tak silnych osobowości. (…) Jedność katolików polega na harmonijnym zestawieniu ze sobą różnorodnych elementów. często inspirowane silnym zmysłem polityczno-dyplomatycznym.55 Nie musiało to wcale oznaczać. jak Plinio Corrêa de Oliveira. że nowy arcybiskup oraz mianowany przez niego zarząd Akcji Katolickiej podzielają ten sam punkt widzenia.W A K . a jego następca. Akcją – Akcja Katolicka. urodził się stycznia r.

VIII . «Niech rządzący będą jako słudzy» – mówi Odkupiciel. Corrêa de Oliveira. które zaczynało wówczas zarażać wielkie organizacje apostolatu świeckiego. mnogość ras współżyjących w braterskiej harmonii. nasze miasto może się stać 56 P. Wygłaszając z tej okazji jako diecezjalny prezes Akcji Katolickiej oficjalne przemówienie przed milionowym audytorium. katolickiej i apostolskiej. Zaprawdę. nigdy nie przeobrażą naszego dążenia do wielkości w pretekst do ograniczonych jakobinizmów. „O Legionário” nr . które będzie prawdziwym lumen Christi promieniującym z Kościoła. ukazał całej Ameryce Łacińskiej ogromny potencjał brazylijskiego ruchu katolickiego. „O Legionário” nr . VIII . Tytuły tych artykułów mówią same za siebie. zasady Świętej Ewangelii. zbrodniczych imperializmów. Jeśli Brazylia któregoś dnia będzie wielka. Będzie bogata nie dobrami materialnymi. Burocracia. Wspaniały Kongres Eucharystyczny. jaki odbył się tam w roku . Sociologite. ku pełnemu miłości skąpaniu całego świata w tym potężnym świetle. który od roku demaskował przejawy owego zła na łamach „Legionário”.K XX uniemożliwia zgłębienie prawdziwej natury relacji. Z pewnością jednak dokonując wyboru Doktora Plinio. Idem. Nasz spokojny i gościnny charakter. Dzięki nowej funkcji Plinio Corrêa de Oliveira. ale hojnością. opatrznościowe współdziałanie imigrantów.56 uzyskał możliwość szerokiego i wnikliwego spojrzenia na złożoną rzeczywistość katolicką w kraju. Doktor Plinio w następujący sposób naszkicował historyczną rolę swej ojczyzny: „Opatrznościowa misja Brazylii polega na wzrastaniu wewnątrz własnych granic ku dziełu rozwijania świetności cywilizacji prawdziwie rzymskiej. Brazylia stanie się wielka nie przez podbój. tępych rasizmów. jeżeli dochowamy wierności Rzymowi papieży. arcybiskup José Caspar postawił na osobę posiadającą dogłębną i solidną wiedzę na temat zła. Młody prezes zarządzał stowarzyszeniem z ogromną energią. lecz przez wiarę. panujących między tymi dwoma osobistościami. zwalczając pojawiające się błędy doktrynalne i próbując zmienić „nowoczesne” trendy myślowe. tak wspaniale włączających się w życie narodu i. ponad wszystko. Trzy lata jego działalności przyniosły wyraźne rezultaty: Akcja Katolicka w São Paulo przeżywała okres bezprecedensowego rozwoju. . to stanie się tak dla dobra całego świata.

Po studiach filozoficznych w Rzymie i teologicznych w Heythrop College w Anglii przyjął święcenia kapłańskie w roku . w Rio de Janeiro. rozpoczynając nowicjat w Vila Mariana (stan São Paulo) w roku . o manierach doskonałego dyplomaty. Odbyło się ono w niedługi czas potem. chwale i radości całego świata. na które Akcja cierpiała. Wkrótce potem stanowisko wikariusza generalnego archidiecezji São Paulo objął ksiądz Antônio de Castro Mayer. Dlatego też postanowił napisać książkę w obronie Akcji Katolickiej. aby swą pracę zakończyć możliwie jak najszybciej. Stanowiło to wyraźny znak interwencji nuncjatury. który. ). Benedykta. stawiającą zarazem szczegółową diagnozę dolegliwości. zaszczytowi.. Dolegliwości owe nie były bynajmniej nieznane nuncjuszowi papieskiemu w Brazylii. zwrócił się za pośrednictwem ojca Dainese P. Sześćdziesięcioletni nuncjusz. gdzie piastował stanowiska rektorskie kolejno w Colégio Anchieta w Nova Friburgo ( . że książkę Plinia Corrêi de Oliveira czytał ówczesny przeor klasztoru Św. Zmarł w roku . którego został prowincjałem ( ) oraz Colégio Santo Inácio w Rio de Janeiro ( ). Vinte anos depois…. Colégio Antônio Vieira w Salvador (Bahia). 58 Cesare Dainese urodził się w Luvigliano (Padwa) w roku . Do Towarzystwa Jezusowego wstąpił w Brazylii. człowiek powściągliwy.”57 Plinio Corrêa de Oliveira pragnął wszakże ujrzeć swe dzieło doprowadzone do końca. Ten z kolei. Biskup de Castro Mayer wspomina. 57 . a zarazem poparcia dla projektu Doktora Plinio. włoskiemu jezuicie Cesare Dainese. Antônio de Castro Mayer. Saudação às autoridades civis e militares. który pogrążył się we wnikliwym studiowaniu dokumentów.58 ówczesnemu rektorowi Colégio Loyola w Belo Horizonte.W A K nowym Jeruzalem – ku doskonałemu pięknu. oraz wspomniany wcześniej ojciec Cesare Dainese. iż był świadkiem całego procesu powstawania książki i wysiłku autora. Misję przygotowania bezpośredniego spotkania arcybiskup powierzył swemu zaufanemu współpracownikowi. dyrektor Narodowej Konfederacji Sodalicji Mariańskich. Corrêa de Oliveira. 59 Biskup de Castro Mayer wspomina np. aby okazała się ona w stu procentach obiektywna.59 Niezbędna była jednakże pozytywna opinia arcybiskupa São Paulo. lipiec . choć osobiście nie znał Plinia Corrêi de Oliveira. który po przeczytaniu brulionu wpadł w zakłopotanie z powodu stanowczej postawy autora. Dom Paulo Pedrosa. „O Legionário” nr . IX . arcybiskupowi Benede o Aloisi Maselli. „Catolicismo” nr . od pewnego czasu z aprobatą śledził jego poczynania. w obliczu wahań arcybiskupa.aw powrócił do Brazylii. wysłuchał w milczeniu opinii prezesa Akcji Katolickiej z São Paulo. obdarzył go słowami dyskretnej zachęty i polecił ojcu Dainese pozostawać z nim w kontakcie.

São Paulo . nr . jak nie powinna działać”. 62 P. dotyczył „natury” Akcji Katolickiej. przedstawiając trudności. Składająca się z pięciu części praca stanowiła pierwszą. choć poważny i uroczysty. jak i po nim. księdzu de Castro Mayerowi. by w celu przezwyciężenia impasu zechciał napisać do niej wstęp. iż papieski „mandat” dla Akcji Katolickiej ani o jotę nie zmienia jej istoty prawnej. sygnowana nazwiskiem prezesa archidiecezjalnej rady Akcji Katolickiej w São Paulo.K XX do nuncjusza. skłaniając jednocześnie arcybiskupa São Paulo. by wykazać. a zarazem prosząc go. arcybiskup Aloisi Masella chętnie się na to zgodził. nie ma ważniejszej rzeczy niż jej natura prawna”. „Przede wszystkim – pisał we wstępie autor – praca ta ma pokazać czym Akcja Katolicka nie jest. opatrzona imprimatur archidiecezji São Paulo. Rumos de Ação Católica sob o Pontificado de Pio XII. Książka Plinia Corrêi de Oliveira nie miała być traktatem ukierunkowanym na prezentację ogólnych założeń Akcji Katolickiej. „O Legionário”. Corrêa de Oliveira. 60 61 . Apel Piusa XI do laikatu.62 Nowe teorie przypisują Piusowi XI intencję obdarzenia laikatu zrzeszonego w Akcji Katolickiej nowatorskim „mandatem” w strukturze Kościoła. na jakie napotyka jego książka. ze wstępem nuncjusza Benede a Aloisi Maselli. szeroko zakrojoną próbę wytknięcia błędów progresywizmu rozprzestrzeniających się wewnątrz brazylijskiej Akcji Katolickiej. . W tej sytuacji arcybiskup José Caspar przesłał pracę swemu wikariuszowi. które pojawiły się zarówno przed powstaniem Akcji. Przeczytawszy uważnie gotową pracę i dostrzegając jej wagę. Ave Maria. Plinio Corrêa de Oliveira poddał analizie naturę prawną stowarzyszenia po to. Ibidem. Jak uprzednio napisał w „Legionário“: „Jeżeli chodzi o Akcję Katolicką. Plinia Corrêi de Oliveira. . aby ten dłużej nie odwlekał jej publikacji. ukazała się drukiem w czerwcu roku.61 ) Pierwszy z podstawowych problemów. w celu nadania jej długo oczekiwanego imprimatur. które odbijały się na całym społeczeństwie. czym być nie powinna. Em Defesa da Ação Católica. jakim zajął się autor. nie różnił się niczym od innych zaproszeń do P. która pozostaje identyczna jak w przypadku innych licznych organizacji katolickich. W obronie Akcji Katolickiej Em Defesa da Ação Católica60. VI . s. Corrêa de Oliveira.

jeżeli przez ten mandat rozumiemy obowiązek działalności apostolskiej nakazanej przez hierarchię. jako taka. Zuchwałym byłoby zaprzeczyć temu. s. iż w Kościele istnieją liczne zakony i zgromadzenia. Corrêa de Oliveira. choć jest również kilka męskich. otrzymała swój prywatny mandat. miesiąc czy dzień. rok. podejmowali współpracę z hierarchią – rozważmy przykłady innych instytucji. wielu duchownych nie jest kapłanami – spełniają oni tylko funkcje pomocnicze w męskich zgromadzeniach kapłańskich. kiedy hierarchia Kościoła nie prosiła i nie korzystała ze współpracy z laikatem? Nie wspominając o krucjatach.W A K współpracy kierowanych na przestrzeni dziejów Kościoła przez hierarchię do świeckich. podobnej wagi problem dotyczył natury związku pomiędzy laikatem a hierarchią kościelną. Świeccy – podkreślał Doktor Plinio – od najwcześniejszych czasów niezmiennie współpracowali z hierarchią. iż był taki wiek. nie wspominając o rzeszach wiernych. na przykład bracia maryści. których rycerzy Kościół wyposażał w szerokie uprawnienia i funkcje apostolskie. którzy pociągnięci przez Kościół do rozmaitych stworzonych przezeń stowarzyszeń apostolskich. nie wspominając o zakonach rycerskich. Wiadomo.”64 P. jeżeli przez ten mandat rozumiemy. podobny do mandatu hierarchii? Plinio Corrêa de Oliveira udziela następującej odpowiedzi: „a) Tak. „Który z historyków Kościoła odważyłby się twierdzić. typowym przykładzie militarnej akcji katolickiej. s. Na czym polega różnica pomiędzy mandatem nadanym hierarchii przez Boga a działalnością prowadzoną przez wiernych? Czy można mówić. . Przede wszystkim znajdziemy między nimi zgromadzenia żeńskie. . iż Akcja Katolicka.. że – ogólnie rzecz ujmując – członkowie owych zakonów czy zgromadzeń otrzymali powołanie od Ducha Świętego. które przyjmują w swe szeregi jedynie osoby nie posiadające święceń kapłańskich. 63 64 .”63 ) Drugi. najuroczyściej zwoływanej przez papieży. które w sposób szczególny uzasadniają nasze rozumowanie. Ibidem. iż Akcja Katolicka jest integralnym elementem hierarchii i w ten sposób uczestniczy w mandacie nadanym przez Pana bezpośrednio hierarchii. Po drugie. b) Nie. Em Defesa da Ação Católica.

działalnością zasadniczo instrumentalną. .”66 „Potwierdzając uczestnictwo Akcji Katolickiej w hierarchicznym apostolacie. iż nowa koncepcja współuczestnictwa oraz mandatu implikuje nową „teologię laikatu”. „Misja wiernych polega w istocie na wypełnianiu – w obrębie misji nadanej hierarchii – instrumentalnej roli współpracowników. której natura wcale nie różni się od apostolskich zadań wykonywanych przez organizacje spoza kręgu Akcji Katolickiej – organizacji podporządkowanej. jak każda inna organizacja wiernych.65 Doktor Plinio dotyka tu delikatnego problemu „współuczestnictwa laikatu w apostolskiej działalności hierarchii”. . a zatem również Akcją Katolicką. jak i świeccy. . wierni uczestniczą w hierarchicznym apostolacie jako współpracownicy «instrumentalni». dotyczy „dewiacji” występujących wewnątrz Akcji Katolickiej w zakresie liturgii. Ibidem. która poprzez egalitaryzm prowadzi do destrukcji tradycyjnej struktury kierowania Kościołem. s.”67 ) Trzeci z poruszonych problemów.K XX Jeżeli poprzez „mandat” rozumie się każdy nakaz w sposób legalny nałożony przez władzę na podwładnego. Formułuje poważne ostrzeżenie. iż jest ono niczym więcej jak czystą współpracą. s. lecz zadania należące zasadniczo do podwładnych”. zajmujący pozostałą część książki. Nie wyklucza to jednakowoż istnienia fundamentalnej odmienności władz przekazanych dwóm różnym podmiotom. .. lecz za pośrednictwem hierarchii. To ona ma kierować akcją wiernych. 65 66 67 Ibidem. Laikat otrzymuje od hierarchii nie funkcje kierownicze. s. W tej kwestii Plinio Corrêa de Oliveira nie żywi najmniejszych wątpliwości: „współuczestnictwo” – w sensie nadanym temu terminowi zarówno przez Piusa XI. to otrzymuje go zarówno hierarchia. zgodnie ze słynną definicją Piusa XI. „Mandat” Akcji Katolickiej nie został dany wiernym bezpośrednio przez Boga. Ibidem. jak i przez wcześniejsze wypowiedzi Magisterium Kościoła – równa się „współpracy”. Pius XI pragnie powiedzieć. „Hierarchia otrzymała od Pana zadanie kierownicze. duchowości oraz metod działalności apostolskiej. Innymi słowy.

wykraczające poza temat książki.” Pietro Palazzini.) i specjalne łaski natury duchowej. . uczeni i analfabeci uczyli się i uczą wznoszenia dusz ponad wulgarność i nikczemność tego świata. 68 69 . zbytecznymi czyniąc wszelkie starania w sferze współpracy pomiędzy człowiekiem a Bogiem. „Po wyeliminowaniu walki duchowej. które dodaje odwagi wobec wszystkiego. .”70 Plinio Corrêa de Oliveira przypomina zdanie Leona XIII. były systematycznie deprecjonowane jako bezużyteczne lub przestarzałe. Em Defesa da Ação Católica. tak bezmyślnie pogardzane i odrzucane przez dusze krótkowzroczne i ślepe. w: EC. jak również w duchu poszukiwania przyjemności wyzwalającym człowieka od ciężaru wyrzeczeń. col. . Korzeni owych błędów należy – według Plinia Corrêi de Oliveira – dopatrywać się w duchu niezależności. osłabiając siłę duszy i psując postawę moralną. liturgia wywiera na wiernych wpływ mechaniczny czy też magiczny. Wszystkie one rodzą owoce w dziedzinie moralnej i społecznej warte najszczerszego zainteresowania. jak pojawiającego się cierpienia czy dobrowolnego umartwienia ciała lub duszy. wedle którego „doskonałość chrześcijańskiej cnoty polega na takim nastawieniu ducha. połączoną ze specjalną „łaską stanu” przynależenia do Akcji Katolickiej.68 Stąd najpowszechniejsze praktyki pobożnościowe. hasło Devozione.69 jak również każdy wysiłek woli. począwszy od rachunku sumienia a skończywszy na ignacjańskich ćwiczeniach duchowych. co trudne i wymagające”.71 Doktor Plinio przywołuje ponadto słowa Piusa XI z listu Magna Equidem z sierpnia roku: „Niepohamowana żądza przyjemności. 71 Leon XIII. którzy pociągani światowymi przyjemnościami do niczego nie czują tak wielkiej odrazy ani też niczego tak bardzo nie unikają. Z punktu widzenia życia wewnętrznego rozprzestrzeniający się liturgicyzm wydawał się zakładać „nową ascezę”. To przez te właśnie praktyki. życie chrześcijańskie jawi się im jako nieprzerwana seria duchowych przyjemności i pocieszeń. IV. Corrêa de Oliveira. a nawet materialnej. Ecyklika Auspicato concessum z września r. s. Plinio Corrêa de Oliveira wymienia te jej elementy doktrynalne. Zgodnie z nową teorią. W istocie rośnie dziś liczba ludzi. jakie nakłada nań zadanie uświęcania się. „Praktyki te – zauważa kardynał Palazzini – przynoszą cenne korzyści (odpusty itp. . młodzi i starzy. które wypaczają tradycyjne nauczanie Kościoła. wielcy i mali.W A K Nie wchodząc w zagadnienie „mszy dialogowej”. 70 P. t. i zachowują się zazwyczaj – wedle słów Apostoła – jak wrogowie Chrystusowego Ibidem s. stopniowo niszczy poczucie obowiązku.

Corrêa de Oliveira. Ten z kolei. gdy polityka „wyciągniętej ręki” zaczęła przenikać do kręgów katolickich. s. łatwy sentymentalizm. odwołujących się do najpełniejszego poświęcenia. w innych natomiast – łagodniejszy. Jak to się dzieje dzisiaj? Uszy współczesnego człowieka przepełnia przesadna słodycz. 72 73 . za: P. przy odrzuceniu drugiego. Em Defesa da Ação Católica. na końcu zaś nawrócenia niekatolików. Przeciwnie. Ale nikt nie osiągnie wiecznej szczęśliwości. „Należy wyjaśnić. zaczyna się od najbliższych i rozszerza koncentrycznymi kręgami aż do pozostających najdalej. Wielkość naszych dni leży właśnie w pragnieniu absolutu i heroizmu.”73 Autor podkreśla również wagę „metod” apostolskich. jeżeli nie zaprze się samego siebie. . w dalszej kolejności uświęcenia katolików dalekich od praktyk religijnych.”72 Wraz z duchem modlitwy – zauważa dalej Plinio Corrêa de Oliveira – wymagany jest duch apostolski. z drugiej zaś napawający strachem i wibrujący świętą energią – jednakowo jest usprawiedliwiony i w obu aspektach winien być używany w każdej epoce. Dlaczego nie nasycić tego chwalebnego pragnienia nieustraszonym Cyt. tego typu troska nie powinna nigdy prowadzić do skrajności – będącej w istocie brakiem równowagi – w stosowaniu tylko jednego z nich. „Nie wahamy się twierdzić. Ibidem. W czasie. wskazujących najtrudniejsze i najbardziej strome ścieżki heroizmu. iż skoro język apostolski – przepojony z jednej strony miłością i łagodnością.. to z pewnością w niektórych epokach lepiej podkreślić jego aspekt surowszy.K XX Krzyża. podkreśla on heroiczny i nadprzyrodzony charakter apostolatu katolickiego. czołowi przywódcy polityczni wywoływali entuzjazm mas dochodzący do delirium. to w imię najbardziej radykalnych zasad. s. frywolny duch poprzednich pokoleń. . iż w pierwszym rzędzie należy pragnąć uświęcenia i wytrwałości dla dobrych. jeżeli nie weźmie swego krzyża i nie podąży za Jezusem Chrystusem. Wielkie masowe ruchy naszej epoki nie zrodziły się z mirażu łatwo osiągalnych ideałów. Jednakowoż.

lub też dla uzyskania poklasku czy uniknięcia krytyki. . przejawiającą się przede wszystkim w pewnym rodzaju ckliwej pobożności przystrojonej w maskę „miłości” bliźniego. którzy chcieliby łowić ryby w mętnej wodzie. W przeciwnym razie przez miłość dotrzesz nie do prawdy. ani też w próżnym usiłowaniu zadowolenia opinii wszystkich. iż dystans dzielący go od Kościoła jest niewielki. „Z miłością mówmy prawdę. nie używajmy zaś miłości dla jakiegokolwiek pomniejszania prawdy czy deformacji rzeczywistości. Ibidem. mniej lub bardziej. wsparta dodatkowo przez autorów 74 75 76 77 Ibidem.”76 „Próbować znaleźć wspólny mianownik? Istnieje ryzyko ugrzęźnięcia w niejednoznaczności lub popierania tych. . Plinio Corrêa de Oliveira konkluduje: „Wszystko to jest. . a do błędu. Tymczasem postępowanie takie prowadzi do ukrywania przed wiernymi zła herezji. s. spontanicznego połączenia inteligencji i woli. określa Doktor Plinio mianem „białej herezji”. związane z takimi zasadami. . Ibidem.”77 Kończąc długą listę wynaturzeń w doktrynie i mentalności pewnych kręgów Akcji Katolickiej.”75 „Inny błąd polega na ukrywaniu lub systematycznym pomniejszaniu znaczenia zła leżącego w herezjach. iż ład wyniknie z wolnego. gdy w grę wchodzi szerokie bądź wyłączne użycie powyższej metody. jak odrzucenie skutków grzechu pierworodnego i wynikające zeń pojęcie łaski jako wyłącznego czynnika życia duchowego. ustawicznego używania dwuznacznych terminów oraz nagminnego zwyczaju ukrywania wiary regułą naszego postępowania.W A K głoszeniem absolutnej Prawdy i nadprzyrodzenie heroicznej moralności naszego Pana Jezusa Chrystusa?”74 Postawę sentymentalną. wreszcie tendencja do pomijania autorytetu w nadziei. . Doktryna mandatu. s. uczyńmy miłość środkiem dotarcia do prawdy. a przez to do znoszenia barier oddzielających ich od apostazji! A tak właśnie się dzieje. w celu przekonania heretyka. s. Ibidem. Nie czyńmy zatem strategii odwrotu. którego triumfem w ostatecznym rozrachunku miałyby być ludzkie względy. s. żywego.

jakich wielu z owych autorów sobie nie wyobrażało. ale w sposób równie nieunikniony wystawi grupę związaną z „Legionário“ na krytykę i odwet. Są przejawem łaski. 78 79 . spośród których wielu z różnych powodów zasługuje na uwagę. „O Legionário” nr . . „W skali naszego narodu. Ibidem. Pomogła obudzić senną większość i przestrzec ją przed nurtem progresywistycznym. obok Wyznań i O państwie Bożym św. A Encíclica „Mediator Dei“ e um pouco de história da Igreja no „Brasil”.”80 . pracę Plinia Corrêi de Oliveira. (…) Są one nośnikami łaski. Ignacego Loyoli. w dwudziestą rocznicę publikacji. iż książka W obronie Akcji Katolickiej to książka-łaska.”79 „W dziejach Kościoła – dodaje dalej ten sam hierarcha – zdarzają się książki ucieleśniające łaski. prącego naprzód niczym powodziowa fala. którego podstępne manewry zostały zdemaskowane. Arcybiskup Geraldo de Proença Sigaud. „Catolicismo” nr . „Ta książka – napisał biskup Sigaud – była wołaniem na alarm i napiętnowaniem błędów. iż publikacja książki o takim charakterze równa się „aktowi kamikaze” – że okaże się ona ciężkim ciosem w budzący się progresywizm. 80 Arcybiskup Geraldo de Proença Sigaud. zachowując odpowiednią proporcję można stwierdzić. XII . którymi Bóg obdarza swój lud. s. czerwiec . by wypełnić wolę Bożą.”78 W na pozór zjednoczonym i homogenicznym środowisku religijnym książka wywołała efekt piorunujący. „Akt kamikaze” Autorowi W obronie Akcji Katolickiej nie brakło świadomości. Ludwika Marii Grignion de Montfort. Augustyna. obok O naśladowaniu Chrystusa. ponieważ ośmielają ludzką wolę do działania w taki sposób. obok Traktatu o prawdziwym nabożeństwie do Najświętszej Maryi Panny św.” Wśród takich książek. ponieważ ich treść oświeca umysł nadzwyczajnym światłem.K XX europejskich. znalazła w naszym środowisku podatny grunt dla rodzenia owoców. Um livro que foi uma graça para o Brasil. które powstrzymało tysiące wiernych przed podążeniem w dobrej wierze drogą błędów i nadużyć ruchu liturgicznego. obok Ćwiczeń duchowych św. Wołaniem na alarm. Tak też istotnie się stało. arcybiskup Sigaud wymienił. narażając na szwank jej wpływy w sferach katolickich.

Ciemna noc ostracyzmu nie do zniesienia. jak się później okazało.. człowiek o poglądach sprzecznych z tymi. okazał się również być osobą odmiennego od poprzednika charakteru: nie zwykł swoich opinii owijać w bawełnę. Isnard OSB. . . cieszącego się wyraźnym poparciem nuncjusza papieskiego. Zmarł września r. José Caspar de Affonseca e Silva. 81 82 . Święcenia kapłańskie przyjął czerwca r. Natomiast dla rodzącego się progresywizmu książka okazała się takim ciosem. Zespołowi „Legionário“ narzucił „zawieszenie broni”. arcybiskup Carlos Carmelo de Vasconcellos Mo a. 85 „Niech nastanie całkowite zawieszenie broni pomiędzy toczącymi spór stronami! Instrukcja niniejsza nie ma charakteru ostatecznego.. u innych wściekłą irytację. całkowitego i zdającego się nie mieć końca. sakrę biskupa Diamantiny – października r. został szczegółowo poinformowany o sytuacji wrzenia w swej nowej stolicy. że do dnia dzisiejszego jeszcze się po nim nie otrząsnął. prywatnie nie krył zaniepokojenia ruchem kierowanym przez Plinia Corrêę de Oliveira. Corrêa de Oliveira. Pankracego. Padło na nas. XI . miał nadejść już w roku . Świt. Reminescências. którego już poznaliśmy jako założyciela sodalicji mariańskiej Santa Cecilia i „O Legionário”. W środowisku katolickim książka u jednych wywołała aplauz. benedyktyn.82 Jednak sierpnia roku arcybiskup niespodziewanie zginął w wypadku lotniczym w drodze do Rio de Janeiro. objął archidiecezję Sao Luiz do Maranhão. s.83 już zresztą wcześniej zajmujący stolec biskupi. C.”81 Arcybiskup São Paulo. kiedy to zastąpił José Gaspara de Affonseca e Silva na stolicy arcybiskupiej w São Paulo. jakie prezentowało „O Legionário“. „Revista Eclesiástica Brasileira” nr . na czas. II . Isnard OSB. jak się wydaje. C. kiedy ważne tematy podlegać będą osądowi komisji episkopalnej Akcji Katolickiej. „Folha de S.” Zob. W lutym r.W A K „To był akt kamikaze. którą kierował do sierpnia r. papież Pius XII wyniósł go do godności kardynalskiej z kościołem tytularnym Św. Reminescencias. „O Legionário” nr . 84 Informatorem nowego arcybiskupa był. działał otwarcie i zdecydowanie. którzy pozostali wierni tej książce. Rządy nad archidiecezją sprawował do roku . s. Paulo”.84 Arcybiskup Carlos Carmelo. albo my. lecz wyjątkowy.85 stanowiące wyraz dezaprobaty dla jego kierownictwa. kiedy po wybuchu Rewolucji Marca został przeniesiony do Aparecidy. którąśmy przewidzieli i przyjęli. w Aparecida do Norte. Jego następca. u przytłaczającej większości zaś głębokie oszołomienie. też Armistício. s. grudnia r. Kamikaze. Zob. Zapomnienie ogarnęło nas w kwiecie naszej młodości – to była ofiara. spadła na tych z moich przyjaciół. Dom Paulo Marcondes Pedrosa. . grudzień . 83 Carlos Carmelo de Vasconcellos Mo a urodził się lipca w Bom Jesus do Amparo (Minas Gerais). Plinio Corrêa de Oliveira utracił P. Wylecieć w powietrze miał albo progresywizm.

zostając w roku członkiem dwunastoosobowej rady najwyższej AIB. 86 87 . Corrêa de Oliveira. Nadano ją dopiero sześć lat później. spowodowanym właśnie „integralistyczną” przeszłością kandydata. W tym samym roku funkcję asystenta kościelnego brazylijskiej Akcji Katolickiej objął Helder Câmara. inspirowanej ideologią faszystowską ruchu pod wodzą Plinia Salgado. 88 Biskup Helder Câmara czynnie uczestniczył w działalności Brazylijskiej Akcji Integralistycznej (AIB). przyszły biskup.K XX stanowisko prezesa Akcji Katolickiej. Pojawiały się one również – nie wprost. „O Legionário” nr . Plinio Corrêa de Oliveira został pozbawiony stanowiska redaktora naczelnego „Legionário”. którzy uprzednio chwalili moją książkę. przez który to okres biskup Câmara zdążył całkowicie przejść z pozycji integralistycznych na progresywistyczne.87 Ani słowa o Pliniu Corrêi de Oliveira. usunięci z zajmowanych stanowisk P. Kiedy w roku arcybiskup Rio. Pod wpływem oszczerczej kampanii – czysto werbalnej – ważniejsi duchowni i świeccy. Już wówczas progresywizm ujawniał podstawowe kierunki swej przyszłej. konsekwentnie realizowanej strategii. Końcowe mo o nie podpisanego artykułu mówiło wszystko: „Incipit vita nova”. W końcu. a po nich cisza i ostracyzm. Przejawy krytyki w stosunku do mojej książki wyrażone w tych czy innych publikacjach religijnych były mętne. Numer z lutego roku otwierał „wstępniak” zatytułowany „Legionário” em terceira fase („Legionário” w swej trzeciej fazie). w którym zapowiadano początek „nowej fazy” istnienia tygodnika. Plinio Corrêa de Oliveira streścił je w następujących punktach: „a) Ucieczka od debaty czy dialogu doktrynalnego. III . a ksiądz Geraldo de Proença Sigaud – wysłany do Hiszpanii.88 Atmosfera uległa poważnej zmianie. w grudniu roku. Papież odrzucił tę nominację. II . przed którą Doktor Plinio wraz z towarzyszami nie był w stanie publicznie się bronić z powodu wspomnianego „zawieszenia broni” narzuconego jego grupie przez arcybiskupa. „O Legionário” nr . lecz w formie zaowoalowanej – w wypowiedziach niektórych osobistości kościelnych. ksiądz Antônio de Castro Mayer. za to bogate w emocje. generalny wikariusz archidiecezji. b) Oszczerstwa.86 Rozpoczęła się burzliwa kampania oszczerstw. który z niezmierzoną szczodrością poświęcił tygodnikowi piętnaście lat życia. został zdegradowany do pozycji wikarego ekonoma parafii São José de Belém. spotkał się ze sprzeciwem ze strony Stolicy Apostolskiej. ubogie w argumenty. Padre Sigaud. zostali stopniowo skłonieni do milczenia. Jaime de Barros Câmara zdecydował uczynić go biskupem pomocniczym.

Niektórym udało się ów ostracyzm przełamać jedynie za cenę absolutnego milczenia na temat książki. we wspólnym. by wpoić jej członkom potrzebę autentycznego i głębokiego życia wewnętrznego.W A K i poddani ostracyzmowi. intelektualny przewodnik grupy.. dyskretnie acz stanowczo. . iż działanie i studiowanie winny się żywić u źródeł modlitwy i poświęcenia. José Gonzaga de Arruda. José Benedicto Pacheco Salles. Ten katakumbowy 89 P. jakby nic się nie stało. Wysiłek ten nazywa się «życiem». Apelo aos Bispos Silenciosos. jak i na całym świecie. Fernando Furquim de Almeida. ponieważ jest on tak intensywny (i powinien być do tego stopnia ciągły). czy wolno mu postąpić tak czy inaczej. José Carlos Castilho de Andrade. Adolpho Lindenberg. braterskim życiu codziennym rosła jedność i solidarność grupy. W każdej chwili powinien znać stan własnej duszy: dlaczego postępuje tak czy inaczej. Oto jak wyjaśniał termin „życie wewnętrzne”: „Człowiek musi dążyć do nieustannej samoanalizy. iż wymaga od człowieka nawyku nieprzerwanej samoanalizy i samokontroli. Oto co nazywa się «życiem wewnętrznym». że stanowi dla człowieka jakby istnienie rozwijające się samoistnie na wyższej i głębszej płaszczyźnie niż jego zewnętrzna egzystencja. 90 Ośmioma towarzyszami Doktora Plinio byli: José de Azeredo Santos. „O Legionário” nr .”89 Mały zespół „Legionário“ na przekór rozpętanej wokół niego burzy pozostał zwarty i lojalny: najstarszy spośród jego dziewięciu członków miał trzydzieści dziewięć lat. c) Parcie dalej. A Igreja ante a escalada da ameaça comunista. s. Editora Vera Cruz. Corrêa de Oliveira. Pio XII. José Fernando da Camargo.”91 W studiach i w modlitwie. w przekonaniu. A nazywa się tak właśnie dlatego. Plinio Corrêa de Oliveira. nieustannego działania i życia «wewnątrz siebie». Po stłumieniu opozycji. São Paulo .90 Począwszy od lutego roku grupa owa regularnie. czy takie lub inne odczucie w obliczu jakiegoś wydarzenia zgodne jest z moralnością katolicką. . Corrêa de Oliveira. 91 P. podejmował wszelkie wysiłki. Paulo Barros de Ulhôa Cintra. co wieczór spotykała się w biurze przy ulicy Martim Francisco (w dzielnicy Santa Cecília) w celu analizowania pogarszającej się sytuacji religijno-politycznej zarówno w Brazylii. dążącemu do innowacji prądowi pozostało tylko posuwać się wciąż dalej. III . najmłodszy – dwadzieścia dwa.

Umie on bowiem dobrocią ujmować ludzkie serca. III . w stanie São Paulo. porque verão a Deus. niezapomnianego José Gustavo de Souzę Queiroza. Nasce a TFP. Wstąpiwszy w szeregi Towarzystwa Jezusowego ukończył studia w Rzymie i Paray-le-Monial. „Folha de S.. s. 92 . w którym krytyce poddana została zarówno doktryna Maritaina. Arlindo Vieira S. Przede wszystkim wytwornego. 95 We wrześniu r. Plinio Corrêa de Oliveira opublikował i opatrzył komentarzem na łamach „O Legionário” pełny tekst listu autorstwa Jacquesa Maritaina przesłanego do brazylijskiej gazety „O Diario” w odpowiedzi na krytyczny artykuł pióra ojca Arlindo Vieiry.. sierpień . constante evocaçăo. wybitnego profesora uniwersyteckiego i ojca ubogich – Antônia Ablasa Filho. „Catolicismo” nr . Grudniowy numer „Revista Eclesiástica Brasileira” przyniósł tekst wyjaśniający wagę i stosowność zagadnienia poruszonego z wyczuciem i przenikliwością.95 „Ponura żniwiarka zabrała z naszych szczupłych szeregów trzech bojowników. a jednocześnie cichą i delikatną osobowość bojowej członkini JOC (Katolickiej Młodzieży Robotniczej)..” P. Arlindo Vieira SJ urodził się lipca r. O P. „Verbum” nr . – . sierpnia r. Os „direitos humanos” e „O Legionário”. . Paulo”. Corrêa de Oliveira. trwał trzy lata. . w której nie krył on swej dezaprobaty dla artykułu Azeredo Santosa. A mensagem espiritual do P.K XX okres. Z szacunkiem i nostalgią wspominam również żarliwą. s. w której docierał do najbiedniejszych i najbardziej zaniedbanych części kraju. jak ojciec Arlindo Vieira94 czy José Azeredo Santos. s.92 W owym czasie dawny zespół „Legionário“ nie zaprzestał walki z błędami zapuszczającymi korzenie w katolickim świecie. pani Angeliki Ruiz. w uroczystość patrona miasta. czerwiec . Idem. stał się on tematem krytycznych esejów autorstwa nie tylko Plinia Corrêi de Oliveira. Przekonanie o jego świętości utrzymuje się do dnia dzisiejszego. wywołując wielkie poruszenie wśród obecnych. w Capão Bonito. Rozdawszy Komunię Świętą upadł martwy na ołtarz. Już w marcu jednak pismo zostało zmuszone do publikacji noty kardynała Vasconcellosa Mo y. nieustraszonego. Ostatnią Mszę Świętą odprawił w Diego Vasconcelos. znakomitego chirurga. . „Legionário” nr i . też Idem. . Jacques Maritain nie przestawał być jednym z głównych jej celów. jak i jej obrona przeprowadzona przez Tristão de Athayde. i II .. São Paulo. „O Legionário” nr . który ukazał się w „O Legionário” października . ojciec Arlindo Vieira” (P. Desfazendo explorações maritainistas. Idem. „Catolicismo” nr . A Comunidade dos Estados Segundo as normas de Pio XII.J. 93 lutego r. gdzie poświęcił się pracy nauczycielskiej i misyjnej.93 ale także innych zapalonych polemistów. Bemaventurados os puros. ). Maia SJ. s. Proboszczowie biją się o możliwość goszczenia go. . „Verbum” nr . Urzeka darem wymowy – jego słowa zdają się nieść prawdziwie nadprzyrodzone orędzie. Id. wydawany w Petrópolis magazyn „Vozes” opublikował artykuł autorstwa José Azeredo Santosa zatytułowany O rôlo compressor totalitário e a responsabilidade dos católicos. szlachetnego syna Naszej Pani. „Urządzane przezeń tygodnie eucharystyczne przynoszą parafiom duchową odnowę. Idem. Corrêa de Oliveira. . Crônica dos Jesuitas do Brasil centro-leste. Edições Loyola. I wreszcie równie bojowa i znamienita postać wzorowej głowy rodziny. Francisco Leme Lopoes SJ. s. II . lipiec . w przededniu nowych zmagań. „Catolicismo” nr . po czym powrócił do Brazylii. którego podziwiało całe Santos. s. Na temat ojca Vieiry zob. Na temat José Gustavo de Souza Queiroza zob. Arlindo Vieira SJ ( ). A Igreja ante a escalada da ameaça comunista. Zob.” A. Zob. Tolerar o mal em vista de um ben superior e mais vasto. Niemała liczba biskupów korzysta z jego znakomitej posługi. s. 94 W Rio de Janeiro „głównym oponentem Maritaina był kulturalny a dzielny jezuita.

. później w Campos. Paulo Corrêa de Brito Filho i José Luiz Marinho Villac. w roku wstąpił do Towarzystwa Jezusowego. „Acies Ordinata”. wrażenie to jednak pogłębia się z czasem o coraz to nowe rysy psychologiczne. Father Walter Mariaux SJ ( ). Pod pseudonimem Testis Fidelis opublikował El Christianismo en el Tercer Reich (La Verdad. „O Legionário” nr . a w roku przyjął święcenia kapłańskie.. „Sendung” nr . s. Ein Leben im Dienste der Kongregation. . sprawia na pierwszy rzut oka wrażenie człowieka krzepkiego i zdecydowanego. Tak narodziła się „Grupo da Martim”. s.. najpierw do Hanoweru. 98 Kanonik José Luiz Villac wstąpił do seminarium w roku (Doktor Plinio był jego dobrodziejem. kierownika duchowego sodalicji mariańskiej w szkole São Luiz. w Monachium. P. Héja Gyula SJ. . w której prym wiedli czterej bracia rodziny Vidigal Xavier da Silveira.. Jeszcze tego samego roku dołączył on do zespołu „O Legionário”. przy przyjmowaniu święceń kapłańskich). Walter Mariaux SJ. do Centralnego Sekretariatu Sodalicji Mariańskich.96 wybitnego niemieckiego jezuitę. Część członków kierowanej przezeń sodalicji zwróciła się wobec tego ku grupie spotykającej się pod przewodnictwem Plinia Corrêi de Oliveira przy ulicy Martim Francisco. Do Niemiec powrócił w roku . Miejscem prezentacji tej działalności był magazym Die Sendung. do Europy. Na początku roku przeniósł się do Rzymu. Nie znałem wcześniej osobowości bogatszej w przeciwieństwa. Em Itaicí. znakomicie udokumentowaną. . prof. w roku ojciec Mariaux został wysłany do Brazylii z poleceniem kontynuacji apostolstwa sodalicyjnego. Tak więc. Dr Walter Mariaux SJ.W A K W okresie izolacji i niezrozumienia pomiędzy przyjaciółmi z grupy znajdujemy ojca Waltera Mariaux. Na temat ojca Mariaux zob. 97 P. „Korrispondenz” nr . słynną sodalicją Maior Latina oraz krajowym sekretariatem sodalicji mariańskich. s. które jednakowoż tak świetnie by ze sobą harmonizowały. po czym prowadził ją w Münsterze ( ). nr . .97 W roku przełożeni wezwali ojca Mariaux. Max von Gumppenberg SJ. dr Luiz Nazareno de Assumpção Filho. Walter Fincke. Przez dziesięć lat pełnił funkcję dyrektora seminarium w Jacarezinho.98 96 Ojciec Walter Mariaux urodził się grudnia w niemieckiej miejscowości Ülzen. gdzie od roku kierował Paulus-Kreis. . Corrêa de Oliveira.. Buenos Aires ). którego Doktor Plinio charakteryzuje następująco: „Bardzo wysoki blondyn. skąd później udał się do Monachium. IV . pisaną z nieprzejednanych pozycji analizę narodowosocjalistycznego antychrześcijaństwa. tryskający zdrowiem typ Herkulesa o szerokiej gestykulacji i łapskach feldmarszałka. Ojciec Mariaux zmarł kwietnia r. dr Eduardo de Barros Brotero. Przeprowadziwszy się do São Paulo został kapelanem TFP i mógł posługiwać Pliniowi Corrêi de Oliveira w czasie jego choroby i w chwili śmierci. Sodalicyjną działalność apostolską rozpoczął w Kolonii ( ). przyszły rektor seminarium w Campos. . Otwarta wrogość wobec narodowego socjalizmu zamknęła mu drogę powrotu do Niemiec.

Corrêa de Oliveira. ale jeszcze większe wątpliwości. Corrêa de Oliveira. „O Legionário” nr . waleczności i świętej śmiałości”.. „La Pensée catholique”. . Pośród nocy naszego wygnania. noszącym znamię zadośćuczynienia. Zawierucha wygnała księdza Sigaud jako misjonarza do dalekiej Hiszpanii. II . „Gdy idzie o prawdziwą i niezłomną wielkość duszy. Gwiazda pośród nocy… W styczniu roku nadeszła nagła a niespodziewana wiadomość o nominacji księdza de Proença Sigaud na biskupa Jacarezinho. który podczas zawieruchy został zdegradowany z wysokiego stanowiska wikariusza generalnego archidiecezji do roli parafialnego księdza w odległym. aczkolwiek ciekawym Belenzinho. Paulo”. P.K XX .99 Kilka miesięcy później ksiądz Antônio de Castro Mayer został koadiutorem arcybiskupa Campos. . Celem jej było skorygowanie wszelkich 99 Ksiądz de Proença Sigaud przyjął sakrę biskupią maja r. iż. przybyłem do naszych katakumb. właśnie zakomunikował nam swą nominację na biskupa-koadiutora diecezji Campos. „Folha de S. kiedy przekazywałem moim przyjaciołom wieść. powróci. Kiedy pewnego wieczoru. Nie muszę dodawać. takich jak biskup Vital i arcybiskup Duarte Leopoldo a Silva.100 Obaj duchowni. Plinio porównał go wówczas do wielkich postaci brazylijskiego episkopatu. ksiądz de Castro Mayer został biskupem tej ważnej diecezji w stanie Rio de Janeiro. . Zob. 100 Po jego śmierci w styczniu r. zostali obdarzeni gestem zaufania ze strony Stolicy Apostolskiej. drzwi otworzył mi jeden z przyjaciół. t. 101 P. . „wzory męstwa i wytrwałości. s. Wbrew wszelkim oczekiwaniom radość po raz kolejny zawitała do nas już w następnym roku.. I radość nasza wzniosła się ku niebu niczym hymn. można się po nim wiele spodziewać”. Kanonik Mayer. 102 Pius XII. Co? Jak to? Wielka była nasza radość. Czy więc powróci? Tak.. Pius XII mianował księdza Sigaud biskupem Jacarezinho. Oto jak ów epizod wspomina Plinio Corrêa de Oliveira: „Wciąż pamiętam ten styczniowy dzień roku . wielce rozradowany. s. wedle słów z radia. J. . w: AAS ( ). nr . Froger. Encyklika Mediator Dei z listopada r. ponad wrakiem naszej łodzi zapłonęła gwiazda. IV .”101 listopada roku opublikowana została encyklika Mediator Dei102 dotycząca świętej liturgii. Nasce a TFP. w marcu roku. z jakim entuzjazmem niezwłocznie pospieszyliśmy doń z gratulacjami. L’encyclique Mediator Dei. z rąk nuncjusza papieskiego. odsunięci na boczny tor z powodu swego poparcia dla grupy związanej z tygodnikiem „Legionário“ oraz dla książki W obronie Akcji Katolickiej. Dominus conservet eum.

Papali OCD. t. nr . De apostolatu laicorum. Roma . Fr. Kościół – obok innych form gorliwości. La constitution „Bis saeculari”. zupełnie obcej tradycji i duchowi Kościoła. Il Laicato. O ‘liturgismo’ condenado pelo Santo Padre Pio XII. Wrocław . Czynią to na skutek krótkowzroczności. Laicología y Acción Católica. Repercussões jurídicas. Montréal . Mystici Corporis Christi. união e disciplina. wyd. nr . będącego spadkobiercą nauki świętego Pawła: ‹‹Różne są dary łaski. polskie: TUM. Juan Bautista M. by kwitły one i rozwijały się zgodnie z własną strukturą organizacyjną i metodami pracy.wyd. Documentos Pontificios. . . P. Ascanio Brandão. José Fernandes Veloso. którzy (…) usiłują różnorodne formy apostolstwa prowadzonego dla dobra dusz dostosować do ujednoliconego wzorca”. publikacja komentarza na temat encykliki Mediator Dei stała się prawdopodobnie ostatecznym argumentem na rzecz dymisji Doktora Plinio i jego zespołu. Numer był ostatnim numerem „O Legionário” wydanym pod redakcją Plinia Corrêi de Oliveira. „O Legionário”. Fé. które prowadzi do zwycięstwa. „Musimy unikać błędu tych. zob. Zob. 105 Pius XII. Madrid . Cyrillus B. Ludger Brien SJ. w konstytucji Bis saeculari105 Pius XII sformułował definicję Akcji Katolickiej wykazującą wyraźne analogie z postulatami Doktora Plinio. X . de Castro Mayer. Idem. „O Legionário”. Esclarecimentos doutrinários (konferencja wygłoszona w Piracicaba grudnia r. s. w: AAS ( ). . Madrid .W A K dewiacji występujących w ruchu liturgicznym. ). Też Fr. t. Secrétariat National des Congrégations Mariales. wyd.. „O Legionário” nr .) w: Las Congregaciones Marianas. Była ona kontynuacją papieskiego nauczania zapoczątkowanego encykliką Mystici Corporis103. o. „Publikacja encykliki Mediator Dei stanowi dla wszystkich powód do żywej i świętej radości” (Idem. jakkolwiek byłyby one ważne i niezbędne – życzy sobie i ożywia istnienie organizacji apostolatu świeckich(. Przypominał.) Pragnie. bp A. dostarczając w ten sposób jawnego dowodu. którzy powodowani chwalebnym zapałem usiłują różnorodne formy apostolstwa prowadzonego dla dobra dusz dostosować do ujednoliconego wzorca. s. które oddają się intensywnej pracy pod kierownictwem i opieką Najwyższej Głowy Kościoła. Emamevica. gdzie rozmaite oddziały i jednostki poprzez samą swą różnorodność zapewniają harmonijne współdziałanie. . „Legionário” powitał encyklikę z radością. Orędzie radiowe do Kongresu Sodalicji Mariańskich w Barcelonie grudnia r. Studium. IV .. Madrid . 103 . Zob. o. de Aldecoa. 106 Pius XII. Idem. Zaragoza . Impr. 104 P. V . A Constituição Apostolica „Bis saeculari Die”. XII ). Madrid-Buenos Aires . Teresianum. Podobnie jak to ma miejsce w wojsku. IV. przejawiająca się w rozmaitych stowarzyszeniach i instytucjach. XII .. texte et commentaire.104 W roku następnym. W roku Ojciec Święty ogłosił przestrogę przed tendencją do zrównywania różnorodnych form apostolatu w celu ograniczenia ich wyłącznie do Akcji Katolickiej. Emamevica. Corrêa de Oliveira. nr . Notas e comentários à Encíclica Mediator Dei. Zob. – . Catolicismo o Capillismo. Falsos profetas. iż „we wspaniałym ruchu apostolstwa świeckich na całym świecie (…) musimy unikać błędu tych. Arturo Alonso Lobo OP. Konstytucja apostolska Bis saeculari z września r.” Ibidem. „O Legionário”. „O Legionário” nr . zamieszczając pełną wersję tego ważnego dokumentu. Encyklika Mystici Corporis z czerwca r. lecz ten sam Duch›› ( Kor . Ferre OC. IP. Que es y que no es la Acción Católica. iż w wojsku Chrystusowym istnieje owocna różnorodność katolickiego apostolatu. La Acción Católica Piedra de escandalo. Corrêa de Oliveira.106 Taki sposób działania – podkreśla Pius XII.

Il laicato.-G. IV. 109 Pius XII. n. w: IP. 107 108 . IV. Il Laicato. (.”110 J. papież zawsze używa słowa „współpraca”. W istocie więc sama odmowa podporządkowania się dostarcza przekonującego dowodu. kierownictwa i dozoru władzy duchownej. Zob. w celu uzyskania lepszego i bardziej efektywnego sposobu działania. który „sprzyja pewnej formie jedności w różnorodności takiego apostolatu. nie zaś podporządkowanych im. t.) Przeciwnie.” Nie istnieje ani jeden tekst autorstwa Piusa XII. s.. kierując go do wspólnego celu przez braterską współpracę i jednocząc wysiłki wszystkich pod kierownictwem biskupów. też Pius XII. Pius XII. w którym można byłoby przeczytać. n. nową formę apostolatu świeckich działających ramię w ramię z kapłanami. podkreślić należy. . iż nigdy nie było. 110 Pius XII. Les relations entre hiérarchie et laïcat.”109 „Ostatnimi czasy pojawiła się i w wielu miejscach rozprzestrzeniła tak zwana «teologia świecka».”108 W celu uniknięcia wszelkich nieporozumień i niejasności. n.K XX Ojciec Święty – „jest zupełnie obcy duchowi Kościoła”.. s. t. Il Laicato. w: IP. jako podwładni biskupa czy tego.107 „Apostolat ten pozostaje zawsze apostolatem świeckich i nie staje się apostolatem hierarchicznym. W apostolskim dziele Kościoła świeccy zawsze współpracowali z hierarchią. s. Przemówienie na światowym kongresie apostolstwa świeckich października r. wyjętego przez Boga spod zwierzchności. wyrosła też nowa klasa «świeckich teologów» domagająca się niezależności. s. Wypowiadając się przeciwko rozumieniu apostolatu świeckiego w kategoriach emancypacji wobec świętej hierarchii. Przemówienie do kardynałów i biskupów z okazji kanonizacji Piusa X.. IV. Dubuc. w: IP. którzy w ten sposób wypowiadają się i działają. t. jakąś zmianę w strukturach Kościoła. nie kieruje Duch Boży i Chrystusowy. w: IP. iż Akcja Katolicka stanowi „współuczestnictwo” w hierarchicznym apostolacie. nie ma i nie będzie w Kościele prawowitego urzędu nauczycielskiego świeckich. komu biskup powierzył odpowiedzialność za opiekę nad duszami znajdującymi się w jego jurysdykcji. Il Laicato. t.. nawet kiedy działa z upoważnienia hierarchii.. Akcja Katolicka nadała jedynie tej współpracy nową formę organizacyjną. Przemówienie do kierowników włoskiej Akcji Katolickiej z maja r. iż świeckimi. s.. papież Pius XII stwierdza: „Błędem byłoby widzieć w Akcji Katolickiej (…) coś zupełnie nowego. IV. maja r. . Przemówienie podczas II Światowego Kongresu apostolstwa świeckich października r.

Wierni. Em Defesa da Ação Católica. São Paulo . która leży we władzy składania ofiary samego Chrystusa.: „Czcigodny Panie. Jego Świątobliwość wyraża zadowolenie z Pańskich wyjaśnień oraz z podjętego wysiłku obrony Akcji Katolickiej – na której temat posiada Pan całościową wiedzę i którą darzy Pan ogromnym szacunkiem – przeprowadzonych z tak wielką jasnością i przenikliwością. Żywiąc pewność. iż Pańska praca wyda bogaty i dojrzały plon. Il laicato. gdy ci wszyscy mogą uczestniczyć i uczestniczą aktywnie w jakiś sposób w Ofierze. s. w której wykazał Pan wielką troskę i rzetelność. n. t. iż: „Kapłan-celebrans. 111 . jak już podkreśliliśmy to w encyklice o świętej liturgii. powodowany synowskim oddaniem i czcią ofiarował Pan Ojcu Świętemu swą książkę Em Defesa da Ação Católica. Zob. IV.” W roku arcybiskup Montini został wybrany papieżem i przyjął imię Pawła VI. nawet wtedy. Książka uzyskała ponadto aprobatę sześciu arcybiskupów i piętnastu biskupów brazylijskich. Mediator Dei. którego żniwo okaże się niemałym pocieszeniem. udziela Panu apostolskiego błogosławieństwa.. (. Aprovações e encomios de autoridades eclesiásticas.. nie czyni zaś tego lud ani klerycy. różni się od kapłaństwa w pełnym i właściwym tego słowa znaczeniu nie tylko rangą. iż «kapłaństwo» powszechne wszystkich wiernych.”111 Symbolicznym zamknięciem okresu ostracyzmu był list z Sekretariatu Stanu datowany na lutego roku. w: IP.W A K W sprzeciwie wobec przyznawaniu świeckim władzy składania ofiary papież podkreśla. nawet świeckich. nie posiadają mocy kapłańskiej. (…) Są tacy. jak ważnym zadaniem jest badanie i rozpowszechnianie tej pomocniczej formy apostolatu hierarchicznego. ani nawet księża nabożnie celebransowi asystujący. który przyniósł Plinio Corrêi de Oliveira oficjalną pochwałę i błogosławieństwo papieża Piusa XII za książkę pt. Dewiacje liturgiczne Pius XII. J. Montini. jako jedyny składa ofiarę. którzy nie ustali w uzasadnianiu autentyczności władzy składania ofiary przez wszystkich. uosabiając Chrystusa. B. że tak właśnie się stanie. ale również samą istotą.112 Książka Plinia Corrêi de Oliveira okazała się udzieloną z wyprzedzeniem odpowiedzią na wiele błędnych i niebezpiecznych teorii mających rozwinąć się w następnych latach.) Należy stanowczo podkreślić. mimo uczestnictwa w Ofierze Eucharystycznej. arcybiskupa Giovanniego Ba istę Montiniego. Przemówienie do kardynałów i biskupów z listopada r. że dla wszystkich stało się jasne. podpisany przez ówczesnego podsekretarza stanu.. 112 Oto treść listu watykańskiego sekretariatu stanu adresowanego do Plinia Corrêi de Oliveira lutego r. Tymczasem pozostaję szczerze oddany. W obronie Akcji Katolickiej. jakkolwiek ważne i wyjątkowe. którzy pobożnie uczestniczą w ofierze Mszy Świętej. Ojciec Święty z całego serca wyraża nadzieję.

Jezus Chrystus uprawniony jest panować nad nami wszystkimi. Rahner. cit. oraz José de Azeredo Santos zajmujący się filozofią i socjologią w dziale Nova et Vetera. Ta władza jest faktem indywidualnym. chociaż zakres mocy.” K. „Catolicismo” nr . który władzę sprawuje już na tym świecie. francuskie. ukazując nową wizję samego Kościoła. Ale Król. Paris . styczeń . wykraczającej poza podstawowe uprawnienia każdej osoby ochrzczonej. Król ustanawia prawa.. Wszakże już w tamtych latach awangardowi teologowie w rodzaju Yvesa Congara113 czy Karla Rahnera114 podejmowali wysiłki zmierzające do sformułowania na bazie rozwoju Akcji Katolickiej nowej. nie jest się «świeckim» w zwykłym sensie tego słowa. op. Jalons pour une théologie du laïcat. nie należy się już do zwykłego «ludu Bożego». który z definicji posiada władzę najwyższą i pełną. s. A cruzada do século XX. L’apostolat des laïcs. (…) W sensie stricte teologicznym kobieta jak najbardziej może należeć do «stanu kapłańskiego». Karl Rahner SJ.116 Podkreślając znaczenie święta Chrystusa Króla pisał on: „To nade wszystko Król Niebieski.K XX i sekularystyczne zrodzone w łonie Akcji Katolickiej wybuchły w końcu i na kształt raka rozwinęły się w okresie posoborowym.115 . Adolpho Lindenberg – autor komentarzy na temat międzynarodowej polityki i ekonomii.. już wówczas zakładającej kapłaństwo kobiet. którego zespołem redakcyjnym kierować miał José Carlos Castilho de Andrade. . jest znacznie bardziej ograniczony niż w przypadku mężczyzny. Corrêa de Oliveira. 115 „W każdym przypadku prawowitego i zwyczajowego posiadania częściowej choćby mocy liturgicznej lub prawnej. . . Nowy sztandar: „Catolicismo” W styczniu roku biskup Antônio de Castro Mayer założył w Campos miesięcznik kulturalny zatytułowany „Catolicismo”. były sekretarz redakcji „Legionário“. . Plinio Corrêa de Oliveira otworzył pierwszy numer „Catolicismo” nie podpisanym artykułem mającym odegrać rolę manifestu katolickiej kontrrewolucji. rządzi i sądzi. t. . „Nouvelle Revue Théologique”. Król. gdy odnosi się do posłuszeńYves Congar. 113 114 . s. Spośród dawnych współpracowników w skład zespołu weszli również: Fernando Furquim de Almeida odpowiedzialny za dział historii Kościoła. On ustanowił prawa. 116 P. On rządzi i On będzie nas sądził. egalitarnej „teologii laikatu”. Naszym zaś obowiązkiem jest uczynić królewską władzę Chrystusa efektywną poprzez posłuszeństwo jego prawom. tłum. a jego panowanie staje się efektywne. kiedy poddani uznają jego uprawnienia i poddają się jego prawom. Editions du Cerf. jaką może uzyskać.

prawach. Pełny zbiór Ambientes. w wymiarze kulturalnym i artystycznym. Intelektualny wkład Doktora Plinio w tworzenie miesięcznika wyrażał się. swego 117 118 Ibidem.W A K stwa. Możemy sobie wyobrazić przejęcie. że królewska władza Chrystusa staje się efektywna na ziemi. w których poprzez analizę obrazów. . W Wiecznym Mieście spotkał księdza Castro e Costa. i dlatego dusza każdego z nas jest częścią terytorium objętego jurysdykcją Chrystusa Króla. Królewska władza Chrystusa stanie się faktem społecznym. zwyczajach. kiedy ludzie w głębi swoich dusz i w swych działaniach podporządkowują się prawu Chrystusowemu. Cywilizacje. który brazylijski myśliciel poddawał nieustannej krytyce. jeśli swe posłuszeństwo okażą Mu ludzkie społeczności. Nowe pismo różniło się od „Legionário“ w jednej zasadniczej kwestii: tamto wydawnictwo było zwykłą gazetą. rysunków czy typów mody autor podkreślał wartości cywilizacji chrześcijańskiej oraz ukazywał postępujący proces ich rozkładu. jak i społecznym. odsłaniając przy tym aspekty podejmowane przez pisarzy kontrrewolucyjnych rzadko lub zgoła nigdy. z jakim Doktor Plinio po raz pierwszy przybył do Rzymu latem Roku Jubileuszowego . które każda wierna dusza winna jest Panu naszemu Jezusowi Chrystusowi. poza artykułami wstępnymi.”117 W cyklu obszernych esejów publikowanych na łamach „Catolicismo” w latach Plinio Corrêa de Oliveira położył doktrynalne fundamenty pod swe przyszłe arcydzieło zatytułowane Rewolucja i Kontrrewolucja. a społeczeństwa czynią to samo w swych instytucjach. W rzeczy samej królewska władza Chrystusa dotyczy dusz. zdjęć.118 Tymczasem prowadzona przez „Catolicismo” batalia przeciwko katolickiemu progresywizmowi zaczęła rozprzestrzeniać się szeroko poza granice diecezji Campos. Można zatem powiedzieć. zarówno w sensie indywidualnym. Costumes e Civilizações zawierający artykułów został opublikowany w São Paulo w roku przez Artpress Papéis e Artes Gráficas. Zwyczaje. w tekstach publikowanych w dziale zatytułowanym Środowiska. Jego pogląd na społeczne panowanie Chrystusa stanowił antytezę zdobywającego popularność poglądu Maritaina. nowe zaś przygotowywało się do roli organu ruchu. Plinio Corrêa de Oliveira i jego współpracownicy rozpoczęli podróże do rozmaitych krajów Ameryki Południowej i Europy w celu nawiązania kontaktu z kręgami katolickimi i antykomunistycznymi na całym świecie.

”119 Doktor Plinio powtórnie odwiedził Rzym (jak również inne miasta Europy) w lecie roku . Arcyksięciu O onowi. Presses Universitaires de Nancy. arcybiskupa Giovanniego Ba istę Montiniego. 122 Jego Cesarsko-Królewska Wysokość Pedro Henrique Orléans-Braganza ( ) oraz jego małżonka. Tu i teraz. Corrêa de Oliveira. . mieli dwanaścioro dzieci.121 Pokrewieństwo myśli łączyło za to Plinia Corrêę de Oliveira z księciem Pedrem Henrique’m de Orléans-Braganza. w dalszej kolejności dziedziców tronu Brazylii: księcia Pedra Luiza ( ). II. który do Pana napisałem. urodzony w r. 119 120 . zawiódł nadzieje wielu kontrrewolucjonistów. s. Ten ostatni. księcia Rafaela ( ). Został wówczas zaproszony na obiad przez O ona von Habsburga do jego pałacu we francuskiej miejscowości Clairfontaine. wstęp Pierre Chaunu. obecnie już kardynał. dos Santos. t. jak również dziedzicem praw do korony. w obecności biskupa Mayera mam przyjemność to potwierdzić. powiedział: „Panie Profesorze.120 Syn rodziców tak niezwykłych. Zob.). „Biorąc pod uwagę ponurą. Każde słowo zostało pilnie wyważone. Dona Lucilia. w: Parlamentarismo sim!.122 Podczas każdego ze swych pobytów P. . urodzony czerwca r. książę Luiz. pojęcia cywilizacji chrześcijańskiej i Rewolucji – charakterystyczne dla kontrrewolucyjnej wizji świata – są całkowicie obce. który w swej książce krytykuje „długotrwały sojusz tronu z ołtarzem” (s. ) i zaprzecza istnieniu islamskiego zagrożenia dla Europy (s. Quém é quém na Familia Imperial. A. Artpress. co do której wśród poważnych współczesnych historyków panuje całkowita zgoda. L’idée impériale. S. A. E sobre ti está edificada a Igreja. São Paulo . zwracając się podczas audiencji do Doktora Plinio oraz towarzyszącego mu biskupa de Castro Mayera. ale jest również depozytariuszem lepszych dni. spotykał się także z najświetniejszą arystokracją włoską. żonaty z księżniczką Krystyną de Ligne. W końcu uzyskał audiencję u Ojca Świętego i był przyjęty przez substytuta sekretarza stanu. że list. 121 Zarys jego poglądów politycznych w: O o de Habsbourg-Lorraine. Histoire et avenir d’un ordre supranationale. jest obecnie głową brazylijskiej rodziny cesarskiej. chciałbym. które jeszcze mogą nadejść” (A Legitimidade monárquica no Brasil. której szczytowym punktem stał się jego wybór do Parlamentu Europejskiego. księżniczkę Amelię ( ) i księżniczkę Marię Gabrielę ( ). po nim zaś – książę Antonio. Na drugim miejscu według porządku sukcesji stoi urodzony w roku książę Bertrand. lipiec . niezwykle ciepło przyjął go arcybiskup Aloisi Masella. Ten. nie wypływał ze zwykłej uprzejmości. s. wręcz przerażającą sytuację. podporządkowując swe katolickie zaangażowanie karierze politycznej. jakkolwiek okazał się księciem obdarzonym wielkim czarem i inteligencją. księżniczka Maria Elżbieta Bawarska. ). ma czworo dzieci. Zob. Clá Dias.K XX dawnego profesora ze szkoły São Luiz.. Pierworodny. . w jakiej znajduje się nasz kraj – pisze Armando Alexandre dos Santos – (…) książę Luiz nie tylko ucieleśnia nostalgię za wspaniałą przeszłością. J. s. Nancy . aby Pan wiedział. jak cesarz Karol i cesarzowa Zyta. głową brazylijskiego domu cesarskiego. „Catolicismo” nr .

A quarta República. hasło w DHBB. że obaj stali się wkrótce wyróżniającymi się członkami grupy tworzącej „Catolicismo” i – później – TFP. Difel. który obiecał narodowi „pięćdziesiąt lat postępu w pięć lat”. Campos . stycznia arcybiskup Carlos Carmelo de Vasconcellos Mo a poświęcił nową katedrę w Praça da Sé. . . Kubitschek wraz ze swym zastępcą João Goulartem zainaugurował funkcjonowanie nowej stolicy.. wyd. São Paulo . . W tym samym roku biskup de Castro Mayer wydał przygotowany we współpracy z Doktorem Plinio list pasterski poświęcony problemom nowoczesnego apostolatu. Editora Atica. wpływów komunizmu oraz ekspansji niemoralności. II. zob. A década de . J. kwietnia r. której budowę rozpoczęto w roku . Rio de Janeiro . Bôa Imprensa Ltda. Zob. Juscelino Kubitschek ( ). bp Antônio de Castro Mayer. s. mln mieszkańców rozwijało się w zawrotnym tempie. . też Juscelino Kubitschek. „presidente bossa nova”. W styczniu roku São Paulo obchodziło czterechsetlecie swego powstania. prezydent republiki w latach . Meu caminho para Brasilia: cinquenta anos em cinco. Po tymczasowej prezydenturze João Café Filho.W A K w São Paulo. s. t. Bloch Editores. włączyli się w krąg uczniów Doktora Plinio.123 Stał się on jednym z pierwszych tekstów formacyjnych dla młodzieży identyfikującej się z prezentowanym w miesięczniku sposobem myślenia. Edgar Carone. Brasilii.. . który zawiera prawdy katechizmowe odpowiadające na współczesne błędy. Carta pastoral sobre problemas do apostolado moderno. Dwaj z nich: pierworodny Dom Luiz oraz młodszy od niego Dom Bertrand. Maria Helma Simões Paes. której najbardziej jaskrawy przejaw stanowiła światowa epidemia rock and 123 Zob. Obecny na ceremonii arcybiskup Helder Câmara wychwalał ją jako „spełniony sen”. Zebrano setki młodych ludzi z różnych stanów Brazylii. Kubitschek. Bloch Editores. Rio de Janeiro . 124 Zob. jak również pobożność i przykładne życie sprawiły.124 „Catolicismo” usiłował rozwiewać atmosferę powierzchownego optymizmu poprzez demaskowanie narastających zarówno w Brazylii. urząd objął Juscelino Kubitschek.. Miasto liczące . Od roku grupa związana z „Catolicismo” organizowała „tygodnie studiów” dla przyjaciół i popularyzatorów pisma. Por que construi Brasília. Zarówno ciężar gatunkowy ich nazwiska. jak i w całym świecie. Dom Pedro składał wizytę „grupie «Catolicismo»”. São Paulo . niezmiennie w towarzystwie jednego ze swych synów. s. W sierpniu tego samego roku prezydent Getúlio Vargas popełnił samobójstwo. Silvia Pantoja i Dora Flaksman. której budowę zapoczątkował cztery dekady wcześniej arcybiskup Leopoldo e Silva.

„Naszym motywem przewodnim winna być konstatacja. tak chcemy czynić. „Catolicismo” jednak nie zboczył z kursu całkowitej wierności tradycji katolickiej. katolickiej i apostolskiej. Upadek wszelkich pośrednich ideałów politycznych. grudzień . znajdziemy własne miejsce przy boku Jezusa. Corrêa de Oliveira. luty . Corrêa de Oliveira. Primeiro marco do ressurgimento contra-revolucionário. maj . powoduje zamęt. Powinniśmy pragnąć cywilizacji całkowicie. Apparuit benignitas et humanitas salvatoris nostri Dei. by byli oni prawdziwą solą. tak – nie. Idem. „Catolicismo” . s. Inni złożą Ci w ofierze kadzidło swych nieprzeliczonych dzieł. jasnym światłem gorejącym na szczycie góry. by go ofiarować Tobie... rozjaśnił horyzont nadchodzących lat: nr P. iż dla ziemskiego porządku Zachodu nie ma zbawienia poza Kościołem. później „Catolicismo” nr . lecz wonną mirrę naszych słów: ‹‹tak. . monumento de uma epopeía nagativista?. . 125 . Corrêa de Oliveira. Corrêa de Oliveira. który gromadzimy przez cały rok. „Catolicismo” nr . Panie. „Catolicismo” nr .”128 Wielki cel. nie››. 126 P. „O Legionário” nr . My wpisujemy się w to wielkie dzieło spalając w obficie w naszej ukochanej Brazylii surową. Czasopismo tworzone dla praktykujących i wojujących katolików. którym poprzednio podążał „Legionário“. W drodze do Boga nie można się zatrzymywać.”127 W roku wraz ze śmiercią Piusa XII dobiegła końca pewna era. s. Zadanie nasze można porównać do roli mirry. 128 P. społecznych czy kulturalnych jest oczywisty. wskazany przez Plinia Corrêę de Oliveira w pierwszym numerze pisma. A grande experança de anos de luta. pragnie. Plinio Corrêa de Oliveira nie zaprzestawał ukazywania katolicyzmu jako jedynego rozwiązania problemów współczesności. Zatrzymanie oznacza odwrót. Oto świąteczny dar. O anti-comunismo e o reino de Maria. w każdym calu rzymskiej. Covadonga. mogących przynieść nieocenione dobro.. 127 P. V . czerwiec . Pragniemy tylko jednego: pełnego katolicyzmu. luty . Z okazji Bożego Narodzenia roku pisał: „Czym jest «Catolicismo»? Jakie jest jego miejsce w Domu Bożym? Odpowiadając na to pytanie. absolutnie.K XX rolla.125 Podkreślając ograniczenia liberalnego antykomunizmu126.. „Catolicismo” nr .

nasz wielki ideał. które stworzył i zbawił.W A K „Oto nasz cel. . Bo skoro nasi przodkowie zdolni byli oddawać życie dla odzyskania Świętego Grobu Chrystusa. aby mogły Go kochać wiecznie?”129 129 P. Corrêa de Oliveira. podobnie jak cywilizacja średniowiecza zrodziła się na ruinach świata rzymskiego. z jaką krzyżowcy podążali ku Jerozolimie. która ma powstać na ruinach dzisiejszego świata. Zmierzamy do realizacji naszego ideału z tą samą odwagą. Zmierzamy ku cywilizacji katolickiej. z tą samą wolą przezwyciężenia wszystkich napotkanych przeszkód. podobnie jak oni – nie pragnąć walczyć i ginąć dla odzyskania czegoś nieskończenie bardziej wartościowego aniżeli najdroższy Grób Zbawcy. z tą samą wytrwałością. a mianowicie Jego królowania nad duszami i narodami. jak moglibyśmy my – synowie Kościoła. A cruzada do século XX.

.

. nowego znaczenia nabrało w wieku osiemnastym. na Filipinach. Karl Grievank. Giuffré. Warszawa . w Irlandii. Lezioni sul marxismo. Niemczech. Roman Schnur.1 Słowo „rewolucja”.).2 „Słowo «rewolucja» stanowi klucz do zrozumienia naszej epoki”3 – stwierdza Augusto Del Noce – zaś „analiza idei rewolucji to główne zagadnie1 Plinio Corrêa de Oliveira. Kraków .. Elżbieta Żelazna. Carlo Mongardini i Maria Maniscalco (red. Charles Tilly. Stanach Zjednoczonych. Wydawnictwo Arcana. . Kontrrewolucja jest przywracaniem porządku. Main . Studia nad rewolucjami stanowią podstawę współczesnej myśli politycznej. Berlin . antyegalitarną i antyliberalną. Sławomir Olejniczak. L’Europa moderna e l’idea di Rivoluzione. . Jean Baechler. Książka została wydana w Brazylii czterokrotnie. m. s. a więc cywilizację chrześcijańską. 3 A. Rewolucje europejskie . która stała się archetypem wszystkich rewolucji – nawet chronologicznie ją poprzedzających. Kanadzie i Włoszech. Der neuzeitliche Revolutionsbegriff. przeł.” . Milano. Wydawnictwo Krąg i Oficyna Wydawnicza Volumen. Roma . dzieło nierozerwalnie związane z nazwiskiem Plinia Corrêi de Oliveira. Revolução e Contra-Revolução. Bulzoni. przy okazji wydania sto pierwszego numeru miesięcznika „Catolicismo”. pierwotnie oznaczające ruch gwiazd. PUF. Campos . Frankfurt a. surową i hierarchiczną. Entstehung und Encwiklung Europäische Verlagsanstalt. Hamblot. Była również rozpowszechniana w Australii. Paris . we Francji.Rozdział IV R K „Jeśli Rewolucja jest nieporządkiem. „Doktor Kontrrewolucji” Rewolucja i Kontrrewolucja. in. 2 Zob. A przez porządek rozumiemy pokój Chrystusa pod panowaniem Chrystusa. szczególnie po rewolucji francuskiej. Revolution und Weltbürgerkrieg. Bôa Imprensa Ltda. Duncker u. Les phénomènes révolutionnaires. Del Noce. sakralną od podstaw. Republice Południowej Afryki oraz Wielkiej Brytanii. miała też liczne wydania w świecie hiszpańskojęzycznym. ukazało się w kwietniu roku. przeł. Wydanie polskie: Rewolucja i Kontrrewolucja.

tłum. Mona Ozouf (red.). de Montesquieu a Lessing. Dictionnaire critique da la Révolution française.w. a za następne piętnaście. której ziarno zasiewali myśliciele i illuminiści oświeceniowi. (nowe wydanie: Arche. Gallimard. Del Noce. po tak pięknym poranku nadejdzie pełnia dnia”. Jean de Viguerie. s. Gallimard.4 Jak zauważa Hannah Arendt.. Hannah Arendt. podobnie jak Kontrrewolucja nie oznacza ogólnie reakcyjnego stosunku do rzeczywistości. Tramonto o eclissi dei valori tradizionali. Paris ( ) oraz Les sociétés de pensée et la démocratie moderne. głęboko warunkujące bieg historii. t. Idem. a często je nawet A.5 Ale o ile wojny należą do najdawniejszych fenomenów przeszłości. . Boivin.. W roku pisze: „Trwa ona już od piętnastu lat. Wydawnictwo X i Dom Wydawniczy Totus. Bernard Groethuysen. Na temat kulturowych korzeni rewolucji francuskiej: P. Nouvelles Editions Latines. „rewolucje we właściwym sensie słowa nie istniały przed epoką nowożytną. Hazard. Christianisme et Révolution. w: Oeuvres. The European Mind. Daniel Mornet. Trzaska.K XX nie filozofii”. O rewolucji. s. rewolucji umysłu.8 Dla Plinia Corrêi de Oliveira Rewolucja nie oznacza odwrócenia jakiegoś ustalonego porządku. Evert. list z marca . Michalski S. Société Li eraire Typographique. Copernic. Paris . zob. znajdujemy je dopiero wśród doniosłych politycznie faktów czasów najnowszych”. t. XLVI. Copernic. 6 Ibidem. Gdańsk ). 8 Na temat rewolucji francuskiej. Wielka Rewolucja Francuska. La pensée européenne au XVIII siécle. Warszawa b. Paris . Kehl . Rusconi. 7 François Arouet de Voltaire. s. Paris ( ). Na temat aspektu religijnego zob. Paris . 4 5 . Paris . Paris . . Philosophie de la Révolution française. Kraków . J. . „oblicze dwudziestego stulecia zostało określone przez wojny i rewolucje”. Colin. Plinio Corrêa de Oliveira pragnie nadać obu terminom owo precyzyjne znaczenie. które od rewolucji francuskiej zyskały one w papieskim Magisterium oraz w inspirowanym przez nie.7 Taka koncepcja regeneracji czy palingenezy społeczeństwa nabiera nowoczesnego znaczenia dzięki wydarzeniom z lat we Francji. Flammarion. Paris . Furuhjelm. Milano . reprinty prac Augustina Cochin ( ): La Révolution et la libre penseé.A.d. Furet.6 To w okresie oświecenia termin „rewolucja” zmienia swe znaczenie poczynając oznaczać zjawisko epokowej natury. przeciwko której występuje. Les origines intellectuelles de la Révolution française. F. s. Voltaire często mówi o „rewolucji dusz”. . oprócz klasycznego dzieła: Pierre Gaxo e. które wpłynęły na historyczną „rewizję” François Fureta Penser la Révolutjion français.

wyd. ( ). Robert Spaemann. .R K poprzedzającym. „Catolicismo” numery . II ( ). . Etudes sur la Révolution.U. The Historical Thought of the Viscount de Bonald. doctrine et action ( ). Paris . Etudes sur la Révolution. De Bonald. w: Idem. Jean-Jacques Oechslin. Paris . Studien über L. Paris .U. de Giford. Mc Gill-Queen’s University Press. Albatros. Jack Lively. Ale ta szkoła myśli obejmuje znacznie szerszy krąg nazwisk. 12 P. której wybuchu byliśmy świadkami. t. Vi e et Perrussell. F. Constantin. Paris . t. E. Joseph de Maistre: An Intellectual Militant. sub voce. Stéphane Rials. II. s. Antireligion et Contre-Révolution. The English Image of Joseph de Maistre. też obszerne hasło Pierre’a Monier-Vinarda. la carrière politique. Kingston-Montreal . Pierre de Clorivière. Zob. Les idées politiques en France sous la Restauration. Librairie générale de droit et de jurisprudence. Le mouvement des idées dans l’émigration française ( ). .F. Rémond. P. owocnym nurcie myśli katolickiej zwanym „kontrrewolucyjnym”. Kösel. Catholic University of America Press. . w: DTC. styczeń .. Les Droites en France. Dominique Bagge. D. jest wielka. A. Poulat. The works of Joseph de Maistre. de Clorivière.). Moulinié. Clorivière. klasyczny tom H. kol. organicznej wykładni katolickiej myśli kontrrewolucyjnej. Zob. Furquim de Almeidy. Les mouvement ultra-royaliste sous la Restauration: son idéologie et son action politique ( ). Berg International. Lyon .12 Podążając tym samym nurtem napotykamy w wieku dziewiętnastym takich autorów jak: Louis de Bonald. Jacques Godechot. Paris (powtórnie wydane jako: P. contemporain et juge de la Révolution. 10 Pisma hrabiego Josepha de Maistre ( ) zostały zebrane w: Oeuvres complètes contenant ses oeuvres posthumes et toute sa Corrêspondance inédite. La vie. zob. „European Studies Review”. Richard Lebrun. de Bonald. też E. kol. Wa . któremu zawdzięczamy pierwszą refleksję na temat rewolucji roku . Jako wprowadzenie zob. temat z różnorodnych pozycji rozważali: Fernand Baldensperger.. Wielką korzyść przynieść może również lektura serii artykułów autorstwa prof. München . . Jeszcze przed De Maistre’m jezuita Pierre de Clorivière11 przeczuł głębię rewolucji francuskiej i odmalował zdumiewający jej obraz pisząc w roku : „Rewolucja. New York . la doctrine.. P. Paris . będzie powszechna”. G. Washington . zaś po roku był jego odnowicielem. Révolution et Contre-Révolution au XIX siècle. t. wykazuje – jak to zostało przepowiedziane w Piśmie Świętym – trzy główne cechy charakterystyczne: była nagła. Etudes sur la Révolution.9 Najsłynniejszym w tym gronie autorem jest hrabia Józef de Maistre. (red.). ne varietur. ibidem . t. jaki złożył uroczyste śluby we Francji przed likwidacją Towarzystwa Jezusowego. którego trzytomową edycję Oeuvres Complètes wydał Migne. Pomimo obfitości bibliografii brakuje pełnego studium postaci de Maistre’a..F. Alcan. też Mary Hall Quinlan. de Clorivière. 13 Na temat wicehrabiego Louis-Ambrois de Bonald ( ). .10 myśliciel z Sabaudii. Clorivière był ostatnim jezuitą. Fideliter. . La contre-révolution. C. Escurolles ). 11 Na temat Pierre’a Josepha Picot de Clorivière ( ) zob. Paris . Zob. F. R. . w: DSp.. s. Os católicos franceses no século XIX. Paris . Aubier-Montaigne. Paris .sierpień .13 Juan Brakuje głębokiej. Macmillan. w: René Bazin (wyd. Zapoczątkowany już został jego proces beatyfikacyjny. L’antimaçonnisme catholique.. 9 . Plon. J. Paris . Der Ursprung der Soziologie aus dem Geist der Restauration. t.

. Sierre. t. (wraz z bogatą bibliografią). Palme. La royauté sociale de Notre-Seigneur Jésus Christ. t. Idem. założył uniwersytet katolicki. Conservatism from John Adams to Churchill. List Donoso Cortésa do kardynała Fornari z czerwca można uznać za jeden z najwyraźniejszych manifestów Kontrrewolucji XIX stulecia. z chwilą utworzenia diecezji Lille przekształcony w „Religijny Tygodnik Diecezji Lille”. Chiré en Montreuil . Gateway. wyświęcony w r. . s. a w roku św. . Paris . t. Najważniejsza praca Msgr Delassus’a to Le problème de l’heure présente: antagonisme de deux civilisations. a w (przy okazji jubileuszu kapłaństwa) w uznaniu jego zasług w dziele obrony doktryny katolickiej – dziekana kapituły katedralnej w Lille. Princeton . Obras Completas. Histoire du Cardinal Pie. Theotime de Saint-Just. Actes de Pie X. E Poulat. wydana później pt. zwłaszcza bł. zob. Od roku był biskupem Angers. t..).. t. der Chimäre des Küstlich-bürgerlichen entgegensetzt. 15 Karl Ludwig von Haller ( ) jest autorem Restauration der Staats-Wissenscha . Paris . Na temat Hallera zob. Westport . którego list pasterski Notre Charge Apostolique z roku . iż obok prac wspomnianych autorów istniało nauczanie papieży. Nouvelle Librairie Nationale. The Conservative Mind: from Burke to Eliot. II. Poussielgue .18 wspaniały apologeta. . s. Paris . Pieter Viereck. Trident. Casterman. Princeton University Press. wstępne studium Carlosa Valverde w: Obras completas. nazwać można – zgodnie z określeniem Dom Besse’go – „Kontrrewolucją w akcji”.. Un légitimiste Suisse. też Msgr Louis Baunard. La doctrine politique et sociale du Cardinal Pie. . La conjuration antichretiénne: le temple maçonnique voulant s’élever sur les ruines de l’Eglise catholique. oder Theorie des natürlich geselligen Zustands. s. . Ludwig von Haller. Oeuvres de Monseigneur l’Evêque de Poitiers ( wydań. Russel Kirk. t. 16 Zob.. t. Paris . Intégrisme et catholicisme intégral. Ed. w: EB. modernizmem i wszelkimi formami antychrześcijańskiego spisku w świecie”. Paris oraz La Révolution francaise ( ). Sainte Jeanne d’Arc. Nie wolno także zapominać.17 zaś na początku stulecia dwudziestego: Msgr Henri Delassus. Conservatism in Europe. Etienne Ca a.. Desclée. (słowo wstępne kard. Paris . The Genesis of German Conservatism. gdzie w r. J. s. Klaus Epstein.K XX Donoso Cortés.15 kardynał Edouard Pie16 czy biskup Charles Freppel. Jego tekst oryginalny w: J. VII. Michel de Preux. .14 Karl Ludwig von Haller. Oudin. Conservatism. d’après le cardinal Pie. Donoso Cortés. I.19 W tym aspekcie myśl kontrrewolucjonistów wykazuje pokrewieństwo z zapoczątkowaną przez Edmunda Burke’a 20 myślą kon14 Na temat Juana Donoso Cortésa. dla którego Plinio Corrêa de Oliveira żywił szczególny szacunek. Maison de la Bonne Presse. Ledars . 20 Zob. Washington (DC) ( ). Tournai . Pius X podniósł go do godności prałata domowego. ( ).. Greenwood Press. Piusa IX oraz św. s. Był on członkiem „Sodalitium Pianum”. Evêque de Poitiers. Rafael Merry del Val). t. . A la Carte. s. t. wykonywał posługę kapłańską w Lille. 19 Dom Jean Martial Besse. . Winterthur. Zob. . BAC. . na którym wspierał kwestię nieomylności papieskiej. Madrid .. . Nouvelles Editions Latines. zawierający pełnię jego przemyśleń. 17 Biskup Charles Freppel ( ) pełnił funkcję doradcy podczas Soboru Watykańskiego I. Pismo to uczynił „jednym z bastionów walki z liberalizmem. L’Eglise et les libertés. London . Steiner. 18 Msgr Henri Delassus ( ). Zob. Regney. ostatnie w Paryżu). markiza Valdegamas ( ). Edouard-Louis Pie ( . .. Tam też w roku założył i regularnie wydawał „Religijny Tygodnik Diecezji Cambrai”. w – protonotariusza apostolskiego. Piusa X. jego Oeuvres polémiques. Thames and Hudson. . John Weiss.

Paris . który stał się wzorem dla katolickich konkordatów XIX stulecia.26 którego postać pod wieloma względami upodabnia się do osoby Plinia Corrêi de Oliveira. Basil Blackwell. Madrid oraz hasło autorstwa Giuseppe Marii Viñasa w: BSS. Oxford . też Alphonse Berthe CSSR. 23 Św.22 w Hiszpanii – św. przeciwników katolickiego liberalizmu i bezkompromisowych obrońców prymatu papieskiego. Gabriela Garcíę Moreno. polskie: Rozważania o rewolucji we Francji. oraz dwóch opracowań nowszych: Crawforda B Macphersona. Father Faber. Edmund Burke and the Critique of Political Radicalism. Znak.. w: Oeuvres. . . BAC. 24 Na temat kardynała Henry Edwarda Manninga ( ) zob. Escritos autobiograficos y espirituales. 25 Na temat oratorianina Fredericka Williama Fabera ( ) zob.R K serwatystów. obrońca prawdy o nieomylności papieskiej. London . t. 22 Na temat Louisa Veuillot zob. z tego powodu stał się obiektem głębokiej nienawiści ze strony jego adwersarzy. Zob. Allen and Unwin. E. nienawiści prowadzącej aż do morderstwa. David Newsome. The convert cardinals: John Henry Newman and Henry Edward Manning. . Kraków ). II. w którym ukazała się książka Edmunda Burke’a ( ) Reflections on the Revolution in France (tłum. London . Jedna z czołowych figur Soboru Watykańskiego I. Rewolucja i Kontrrewolucja stanowi zatem element katolickiego nurtu posiadającego w ramach historii nowoczesnej szczególne miejsce i własne oblicze. Burke. . spowiednik królowej Izabeli II w Madrycie. II ( ). którego ofiarą padł u drzwi katedry w Quito. Garcia Moreno. t. Oxford University Press. ograniczymy się zatem tylko do wspomnienia dwóch prac Alfreda Cobbana. Burke and the Rewolt against the Eighteen Century. Ów sposób myślenia charakteryzuje się absolutną wiernością wobec Magisterium papieskiego we wszystkich jego formach oraz głębokim przemyśleniem historycznego procesu Za datę oficjalnych narodzin międzynarodowego konserwatyzmu uznaje się rok . Téqui. New York i Michaela Freemana. kol. Murray. V ( ). s. do rozdz.. Président de l’Equateur. t. t..” Silvio Furlani hasło w: DTC.. arcybiskup Kuby ( ). Antoniego Marię Clareta. założyciel zgromadzenia Misjonarzy Niepokalanego Serca Maryi. oraz poświęcił Republikę Ekwadoru Najświętszemu Sercu Jezusowemu ( ).23 w Anglii – wybitnych konwertytów: kardynała Henry Edwarda Manninga24 i ojca Frederica Williama Fabera. Beatyfikowany przez Piusa XI w r. przeł.25 Do powyższej listy intelektualistów dodać należy nazwisko męża stanu symbolizującego katolicką Kontrrewolucję dziewiętnastego stulecia. Burn and Oates. vengeur et martyre du droit chrétien. Dorota Lachowska. . Na temat Burke’a istnieje obfita literatura. London oraz The Debate on the French Revolution ( ). Znajdujemy wśród nich: we Francji – Louisa Veuillota. Zob. przyp. 26 Gabriel Garcia Moreno ( ) podpisał podczas swej prezydentury konkordat ze Stolicą Apostolską ( ). spośród jego dzieł wymieńmy L’illusion libérale. zbliża się raczej do myśli dziewiętnastowiecznych ultramontanów. London . „Jego życie było nieustanną batalią przeciwko siłom politycznym dążącym do dechrystianizacji. Adam and Charles Black. Ronald Chapman. kanonizowany przez Piusa XII maja r. mianowicie prezydenta Ekwadoru. kol. Antoni Maria Klaret ( ).21 choć zarazem jest od niej odmienna. 21 .

29 P. Cristandade. Jean Rupp. Jolanta W. Warszawa . Zob.27 „Cywilizacja katolicka jest dla Kościoła tym. s. O crime de Hitler. Instytut Wydawniczy Pax. Praca Plinia Corrêi de Oliveira nie jest jednak zwykłym powtórzeniem sformułowanych wcześniej opinii kontrrewolucyjnych. Raffaello Morghen. nr . Sansoni. z drugiej zaś – dorobek ten wzbogacił o nowe. Leopold Genicot. nr . Corrêa de Oliveira. które każdego wiernego czyni przybranym dzieckiem Chrystusa. Giorgio Falco. nad którymi Odkupiciel roztacza swe wyłączne panowanie. London . Bari . wstęp Douglas Woodruff. De Agostini. Europe and the Faith ( ).: Bernard Landry. Les Presses Modernes. La santa romana repubblica. München-Berlin . Medioevo cristiano. Casterman. Dalla civiltà latina alla nostra Repubblica. też Idem. „O Legionário”. w najprawdziwszym tego słowa znaczeniu. świat chrześcijański łączy wspólnota życia: nadprzyrodzonego życia. nr . Alois Dempf. niezbadane dotychczas aspekty. I . czyniącym autora prawdziwym dwudziestowiecznym „doktorem” tej szkoły. storia. Zielińska. który z jednej strony dokonał nadzwyczajnej syntezy dorobku poprzedzających go myślicieli. Ogólny ogląd cywilizacji średniowiecznej przynoszą prace: Hilaire Belloc. s. 28 P.. (z obfitą bibliografią). Sacrum Imperium. L’idée de chrétienté chez les scholastiques du XIII siècle. Civilização cristã. Storia d’Italia. IV. . „O Legionário”. VIII . „O Legionário”. Cywilizacja chrześcijańska w Magisterium papieskim Rewolucja i Kontrrewolucja opiera się na przesłankach historyczno-filozoficznych pozostających w całkowitej harmonii z Magisterium Kościoła. Paris .”29 Na temat średniowiecznego świata chrześcijańskiego i samej idei świata chrześcijańskiego zob. Christopher Dawson. Tworzenie się Europy. ale również społeczeństw i państw. Luigi Prosdocimi. Raoul Manselli. wyd. [w:] Conce o. Laterza. Vi ore Branca. Owocem takiej pracy chrystianizacyjnej w życiu społecznym jest cywilizacja katolicka. Corrêa de Oliveira. Le Moyen Age.K XX rozwijanego przez rewolucję francuską. Burn and Oates. Podobnie jak rodzinę. w: praca zbiorowa. Tournai . miti e imagine del medioevo. Paris . „Idea świata chrześcijańskiego stanowi projekcję wielkiej nadprzyrodzonej rzeczywistości Mistycznego Ciała naszego Pana Jezusa Chrystusa w sferę doczesności. 27 .”28 Wedle brazylijskiego myśliciela ludy chrześcijańskie tworzą autentyczną rodzinę. Profilo storico del Medioevo. Florencja . lecz ich mistrzowskim przetworzeniem. Cristianità medievale unità giuridica europea. t. czym woda i światło dla swoich źródeł. Novara . . La „christianitas” medievale de fronte all’eresia. przeł. Ricciardi. Oldenbourg. I . zakładającym konieczność podporządkowania się prawu Chrystusowemu nie tylko ze strony jednostek. . L’idée de chrétienté dans la pensée Pontificale des origines a Innocent III. Milano-Napoli .

30 W liście apostolskim Notre Charge Apostolique z sierpnia roku ten sam papież przypomina: „Cywilizacji nie trzeba dopiero zakładać. .”32 Plinio Corrêa de Oliveira komentuje: „Ta świetlista rzeczywistość porządku i świętej doskonałości. W takim stanie rzeczy świecka społeczność błogie nadspodziewanie rodziła plony.”33 Średniowieczny świat chrześcijański stanowił zatem społeczność ludzką. „Były ongi czasy. List apostolski Notre Charge Apostolique z sierpnia r. Pius X. s. historyczny wyraz w Europie średniowiecznej. Pius X podkreśla. a wywodziła się z chrześcijańskiej kultury. iż cywilizacja chrześcijańska znalazła swój konkretny. A cruzada do século XX. WSP. . instytucje. . ). na przekór nieustannie ponawianym atakom nikczemnej utopii rewolucji i bezbożności: Omnia instaurare in Christo (Ef . 30 31 32 33 Św. Corrêa de Oliveira. tym staje się prawdziwsza i trwalsza. która z kolei sama jest dzieckiem Kościoła katolickiego. s. Encyklika Imortale Dei z listopada r. jak i Boskich. kiedy filozofia Ewangelii sterowała państwami. One istniały i istnieją: to cywilizacja chrześcijańska i społeczeństwo katolickie.”31 Z kolei Leon XIII naucza. nazywała się cywilizacją chrześcijańską. Pius X. kiedy Boża moc chrześcijańskiej mądrości przenikała ustrój. obyczaje ludów.R K W encyklice Il fermo proposito z czerwca roku św. Leon XIII. kiedy między kapłańską a świecką zwierzchnością kwitła zgoda i przyjazna usług wymiana. cieszyła się wszędzie przychylnością panujących i władz opieką. w: AAS. Słupsk . . . s. Encyklika Il fermo proposito. Pozostaje tylko niezwłocznie je odtworzyć i na nowo ustanowić na fundamentach zarówno naturalnych. tym lepsze wydaje owoce”. Św. kiedy religia przez Chrystusa ustanowiona. .. iż „cywilizacja świata jest chrześcijańska. t. która w sposób najdoskonalszy w historii osiągnęła katolicki ideał. których pamięć żyje i żyć będzie tak licznymi dziejów stwierdzona pomnikami. Na słowa Maritaina piszącego. w: Encykliki Leona XIII. Im bardziej ku pełni chrześcijaństwa się zbliża. I. wszystkie warstwy i sprawy państwa. P. nadprzyrodzonej i niebieskiej raczej niż naturalnej i ziemskiej. tak jak nowego państwa nie trzeba dopiero budować gdzieś w obłokach. prawa. t. należne sobie zajmując stanowisko.. że ich żadne wymysły przeciwników nie zniszczą ani przygłuszą.

La chrétienté médiévale.). Cornell University Press. Krystyna Husarska. Zob. Il Mulino. Bulzoni. s.. Roma .. Burr. Rinascite e rivoluzioni. jako mrocznego przerywnika rozdzielającego „świetlany” świat pogański i „odrodzenie” ery nowożytnej. une imposture. obecnej już u Petrarki37 i we włoskim humanizmie. Notes sur une frontière contestée. „Cristianità” nr . Le Moyen Age. . s. VI. czyli epoki następującej po średniowieczu.39 Termin „wieki średnie” utracił wszelki 34 Jacques Maritain. „Archives d’histoire doctrinale et li eraire du moyen age”. Gdańsk-Warszawa . luty-marzec . . różne światy chrześcijańskie”. . Perrin. Katolicki Ośrodek Wydawniczy „Veritas”. jedynego autentycznego porządku wśród ludzi. Movimenti culturali dal XIV al XVIII secolo. a mianowicie: cywilizacji chrześcijańskiej. s. Zob. Il Medioevo nella storiografia degli ultimi vent’anni.K XX iż „jest tylko jeden Kościół katolicki – ale mogą istnieć różne cywilizacje chrześcijańskie. Paris . Téqui. Epistolae de rebus familiaribus. . s.K. 38 E. definitywnie już upadła. etc. której zamiarem było przedstawienie tysiąca lat historii Zachodu jako długiej „nocy”.. Garin. . s. Była to realizacja. Wydawnictwo Marabut i Oficyna Wydawnicza Volumen.. 35 Plinio Corrêa de Oliveira. Londyn . Vita e Pensiero. . nie ma dziś poważnego historyka. 37 Rozróżnienie antiqua. . w: E. Vérités et légendes. Medieval and Renaissance Studies. 36 G. Rice Jr (red. F. D. Fergusson. XX. Mommsen. La ‚leggenda nera’ sul Medioevo. Inaczej o średniowieczu. s. n. Fergusona był on „pierwszym. . t. Dobson. Viaggio intorno al conce o di Medioevo. . jako pierwszy wprowadził Francesco Petrarka. podjęta na nowo przez historiografię marksistowską. Wedle W. Eugenio Garin. s. New York . Jacques Heers. iż „średniowieczne chrześcijaństwo nie było jakimś porządkiem lub zwyczajnie jednym z wielu możliwych porządków. Petrarch’s Conception of the ‘Dark Ages’. Paris . Rewolucja i Kontrrewolucja. Il Rinascimento nella critica storica. Humanizm integralny. też Theodor E. . Idem. od wieku czternastego po osiemnasty. Bari. Do koncepcji tej. czyli epoki rzymskiej. s. który użył określenia «ciemne wieki». W ten sposób – jak zauważa Eugenio Garin – „kontrast między ciemnymi wiekami i oświeconym odrodzeniem przez cztery stulecia. włoskie. . t. How the Middle Ages got their Names. nawiążą osiemnastowieczni myśliciele oświeceniowi. Raymond Delatouche. London . Pietro Zerbi. idealnie w ten sposób łącząc humanizm z oświeceniem”. Etienne Gilson. oraz nova. Wallace K. s. Régine Pernoud. L.”35 Pochodzenie terminu i samej koncepcji „wieków średnich”36 wiąże się z historiograficzną wizją. 39 Marco Tangheroni.38 „Czarna legenda” średniowiecza. w okolicznościach właściwych czasom i miejscom.34 brazylijski myśliciel stanowczo odpowiada. przeł. . tłum. który uznawałby średniowiecze za przejściowy okres ciemnego barbarzyństwa. Rinascite e rivoluzioni. . Ludovico Ga o. . Laterza. Bologna . „American Historical Review”. podsycać będzie ów rozdźwięk. Milano . mającego przez następne stulecia zdominować interpretację średniowiecza i dostarczyć ciemnego tła dla rodzącego się światła renesansu”. The Glory of the Medieval World.

t. która powoli acz zdecydowanie wynurzała się z chaosu ery barbarzyńskiej pod wpływem zarówno przyrodzonej. Społeczność nadprzyrodzona – Kościół – rozprzestrzenił w ten sposób model swej hierarchicznej struktury na całą Europę. A grande experiencia de anos de luta. dworne zwyczaje i sprawiedliwe prawa. formując stopniowo te niegdyś nieokrzesane. Z tego powodu Benedykt XV definiuje Europę średniowieczną w kategoriach jednolitej cywilizacji kierowanej przez Kościół. Encyklika Pacem Dei munus z maja r. w: Jan Paweł II.R K ślad negatywnego znaczenia i zaczął po prostu oznaczać epokę historyczną. wokół nich zaś – Chrystusowe owczarnie. . s. cechy i rycerstwo.”42 Benedykt XV. jak i nadprzyrodzonej energii ludzi ochrzczonych i ukierunkowanych na Chrystusa. (…) W epoce średniowiecza Europa zbudowała podziwu godną. katedry. 40 41 . lubieżne i hołdujące zabobonom plemiona na podobieństwo naszego Pana Jezusa Chrystusa. (…) Z tych pełnych siły witalnej zasobów ludzkich ożywianych łaską zrodziły się królestwa. .. scholastyka i uniwersytety. iż „słusznym jest uważać. której wiele zdobyczy przetrwało po dzień dzisiejszy. Biały Kruk. iż religia i forma życia społecznego tworzą nierozerwalną całość.40 a Pius XII stwierdza. . szlacheckie rody. Corrêa de Oliveira. w której całe społeczeństwo ze swymi instytucjami..”41 Całość średniowiecznego społeczeństwa harmonijnie dostosowywała się do naturalnego porządku ustalonego przez samego Boga w chwili stworzenia wszechświata. zwyczajami pozwalało się kształtować Kościołowi katolickiemu. Ziarno życia nadprzyrodzonego wniknęło w najgłębsze pokłady dusz. od spowitych mgłą skał Szkocji po stoki Wezuwiusza. Była to wielka cywilizacja.. Z kolei Jan Paweł II stwierdza: „Wciąż jeszcze jesteśmy dziedzicami długich wieków. styl gotycki i śpiew minstreli. że średniowiecze w swej mentalności niosło nutę autentycznego katolicyzmu: bezdyskusyjną pewność. jak również do porządku nadprzyrodzonego. Europa zjednoczona w Chrystusie. rozkwitły diecezje. 42 P. s. opactwa. W ten sposób. kościoły parafialne i klasztorne. w: AAS.” Przemówienie w siedzibie EWG w Brukseli maja r. zapoczątkowanego przez Odkupienie i inspirowanego przez Kościół. prawami. . Kraków . w znacznym stopniu spoistą w skali całego kontynentu cywilizację. Oto co na ten temat pisze Plinio Corrêa de Oliveira: „Nawrócenie ludów Zachodu nie było zjawiskiem powierzchownym. na przestrzeni których kształtowała się w Europie cywilizacja o inspiracji chrześcijańskiej.

. Watykan: Tipografia Poliglo a Vaticana. I. których nie wahamy się wskazać jak głównych przyczyn zagrożenia. Encyklika Immortale Dei z listopada r. Kraków . Kościół nie. Najgłębsza jej przyczyna leży w eksplozji pychy i zmysłowości. który coraz bardziej się ujawnia nie mając jakichkolwiek skrupułów: Chrystus tak. XIV. Powszechna ich akceptacja 43 Leon XIII.43 Sferę religijną. Pragnął natury bez łaski. potrafi być gwałtowny i przebiegły. Acana. Słupsk . . Chrystus nie. zaproponuje on skuteczny sposób reakcji mającej na celu pokonanie go i odtworzenie cywilizacji chrześcijańskiej. Przez ostatnie stulecia usiłował dokonać intelektualnego. 44 Pius XII.K XX Co stało się przyczyną rozkładu cywilizacji średniowiecznej? W encyklice Immortale Dei Leon XIII pisze. zwichrzywszy naprzód religię chrześcijańską. polityka bez Boga. a czasami władzy bez wolności. wnet naturalnym biegiem do filozofii przeszła. WSP. t. pisze on: „Ten straszliwy wróg ma imię: brzmi ono Rewolucja. Ujmując skrótowo niezmienny charakter antagonizmu pomiędzy Kościołem a jego śmiertelnym wrogiem..”44 Przedstawiony przez papieża nieprzyjaciel stanie się obiektem szczegółowych badań Plinia Corrêi de Oliveira. prawo bez Boga. a od filozofii wszystkie warstwy rzeczypospolitej ogarnęła”. a w końcu bezbożny okrzyk: Bóg umarł. . Ukazawszy naturę i metody działania wroga. Rewolucja i Kontrrewolucja. Corrêa de Oliveira. następnie Bóg tak. a nawet. jakie zawisło nad ludzkością: gospodarka bez Boga. wolności bez władzy. . ale raczej całego łańcucha systemów ideologicznych. s. cyt. iż „zgubna i opłakana żądza nowości w szesnastym wieku wzniecona. Tego zdeklarowanego wroga Kościoła i chrześcijaństwa tak oto opisał Pius XII: „Można go znaleźć wszędzie i wśród wszystkich. rozumu bez wiary. który papież nazywa „nowym prawem”. Jest to „wróg”. s. – . intelektualną i społeczno-polityczną zaatakował proces rozkładowy. s. moralnego i społecznego rozkładu jedności w mistycznym ciele Chrystusa. które zainspirowały powstanie nie pojedynczego systemu. w: Encykliki Leona XIII. Przemówienie do Związku Mężczyzn Włoskiej Akcji Katolickiej z października . t. Bóg nigdy nie istniał! A oto teraz próba budowania struktury świata na fundamentach. w Discorsi e Radiomessaggi di Sua Sanhita Pio XII. za P.

. co pozwala mu obejmować wszystkie władze duszy i wszystkie sfery ludzkiego działania. Jest totalny. Revolution and Counter-Revolution. które w dzisiejszym świecie nabrało dramatycznej aktualności: kryzys. który nie doświadczałby go w mniejszym lub większym stopniu. New Rochelle. niezmiennie posiada on pięć podstawowych cech charakterystycznych: .. Jesucristo ayer. s. z podłoża tego jednakże wyeliminowano jednocześnie fundamentalne wartości religijne i wprowadzono zwodnicze koncepcje. Pomimo znacznego zróżnicowania czynników wywołujących ów kryzys. rodziny.” Jan Paweł II. . Rewolucja i Kontrrewolucja.46 „Kryzysy wstrząsające dziś światem – kryzys państwa. . kultury itd. . Jest powszechny. Zapewne dzisiejsze podłoże kulturowe oferuje liczne wartości pozytywne. co niegdyś nazywano światem chrześcijańskim. te kryzysy mają swoje korzenie w najgłębszych problemach duszy. Corrêa de Oliveira. w: dodatek do „L’Osservatore Romano” nr z października roku.. . 47 P. lecz jeden i ten sam kryzys. Cultura cristiana. albowiem nie ma dziś narodu. s. przemówienie Nueva Evangelización Promoción humana. ponieważ rozwija się na głębokim poziomie całego łańcucha problemów. nie powiązanych ze sobą kryzysów. z których wiele to owoce ewangelizacji. centralnym punktem dzieła Doktora Plinio jest człowiek: istota rozumna składająca się z ciała i duszy. . którego brak w wydaniu polskim. którego polem działania jest sam człowiek. P.. Corrêa de Oliveira. pogrążona dziś w odmętach głębokiego kryzysu. – nie są niczym innym. s. gospodarki.”47 Tak więc. 45 Wstęp do pierwszego wydania Rewolucji i Kontrrewolucji. Innymi słowy. Jest jednością. których są nie do przyjęcia z chrześcijańskiego punktu widzenia.R K dała początek trzem wielkim rewolucjom w dziejach Zachodu: pseudoreformacji.”45 . New York. hoy y sempre z października r. jak tylko różnorakimi aspektami jednego fundamentalnego kryzysu. IV. rewolucji francuskiej i komunizmowi. Zob. skąd rozciągają się na całą osobowość współczesnego człowieka i wszystkie jego działania. The Foundation for a Christian Civilization. Wielki kryzys chrześcijańskiego Zachodu Rewolucja i Kontrrewolucja oferuje przede wszystkim ogląd naszej epoki dający się określić słowem. 46 „W dzisiejszych czasach – stwierdził Jan Paweł II w Santo Domingo października roku – da się zauważyć kryzys kulturowy o niespodziewanych rozmiarach. gdyż nie stanowi go seria autonomicznych. który dotyka dziś całość tego. .

Révolution et christianisme. w Jaime Balmes.48 ) Nastąpiła po niej rewolucja francuska – triumf egalitaryzmu na dwóch płaszczyznach. lipiec-listopad . rewolucja francuska i komunizm. gdy historia się powtarza. Une appréciation chrétienne de la Révolution française. 50 P. Ogólnie na temat sekt protestanckich zob. . Zob. rewolucja angielska zaś – przedsmakiem rewolucji francuskiej”. religijnego liberalizmu i eklezjalnego egalitaryzmu w rozmaitych. „Résister et Construire” nr . w J. s. Madrid . rumo à Guilhotina. jej istota i prawdziwe przyczyny ukazane przez pryzmat myśli Plinia Corrêi de Oliveira zob. maj .. a wolność jest najwyższym dobrem. . 49 Ogólna charakterystyka rewolucji francuskiej. „Według tego wzoru.. czyli zrodzonym w najgłębszych zakątkach duszy i kultury Zachodu długim łańcuchem przyczynowo-skutkowym. wyrosłych z niej sektach.”50 48 Fundamentalną krytykę protestantyzmu zob.). L’Age d’Homme. Lausanne .. W sferze zaś politycznej przyniosła fałszywą teorię. R. każdy autorytet stanowi zagrożenie. Jest dominujący. La Révolution française et les Révolutions. Karol I stanowi prototyp Ludwika XVI. Jest procesem. Vv.. iż każda nierówność to niesprawiedliwość. IPL. Milano . określonego nęcącym mianem sekularyzmu.K XX . A autodemolição do Ancien Régime.. „Catolicismo” nr . Na polu religii przybrała ona formę ateizmu. Corrêa de Oliveira. Historyczne stadia Rewolucji Historycznymi stadiami procesu ciągnącego się od kilku wieków są trzy wielkie rewolucje w dziejach Zachodu: protestantyzm. Revolution and Counter-Revolution. S. São Paulo . . Despreocupados. szczególnie zaś: Jean Marc Berthoud. Alta ruet Babylon – L’Europa se aria del cinquecento. Clá Dias (red. . Cromwell jest prekursorem Robespierre’a i Saint-Justa. . Rozwój protestantyzmu należy prześledzić głównie na przykładzie angielskich sekt siedemnastowiecznych oraz ruchu. Wielu współczesnych autorów protestanckich otwarcie krytykuje rewolucję francuską. Wedle Plinia Corrêi de Oliveira rewolucja w Anglii XVII w. w różnym zakresie. P. Zasiała ona.49 ) Komunizm przeniósł powyższe zasady na grunt społeczno-ekonomiczny. t. przy uwzględnieniu różnic pojawiających się zawsze. de Ma ei. który znalazł swe ujście w rewolucji angielskiej. BAC. ducha zwątpienia. zajmuje ważne miejsce w tragicznej historii kryzysu Zachodu. gdyż przypomina władcę kontrolującego siły i zdarzenia pozornie chaotyczne. który począwszy od wieku piętnastego aż do dnia dzisiejszego nie przestaje wywoływać następujących po sobie konwulsji. Corrêa de Oliveira. El protestantismo comparado con el catolicismo ( ). Edições Brasil de Amanhã. Figuras que encarnam concepções de vida. Aa. Plinio Corrêa de Oliveira ujmuje rzecz następująco: ) Pseudoreformacja była pierwszą rewolucją.

Paris . języku.R K Początki owego procesu dostrzega Plinio Corrêa de Oliveira w wieku XIV. t. z takich „tendencji” wywodzą swe korzenie wielkie błędy doktrynalne oraz historyczny zamęt kolejnych wieków. literaturze i sztuce. myśląc tak. . nakładają się na siebie. Oliveira. Warstwy Rewolucji Brazylijski myśliciel wyróżnia trzy warstwy Rewolucji. Doktor Plinio przywołuje zdanie Paula Bourgeta z jego słynnej książki Le démon de midi: „Musimy żyć tak. Wszystko zmierzało ku wesołości. To rewolucja w ideach. które do pewnego stopnia. „Pragnienie ziemskich przyjemności stało się palącą żądzą.”51 Taka atmosfera moralna zrodziła dążenie do porządku rzeczy diametralnie odmiennego od porządku średniowiecznego. powabowi i świętowaniu. Od tych głębokich warstw kryzys przechodzi na teren ideologiczny. coraz częstsze i coraz bardziej wystawne. poprzednio jedno z najwyższych uosobień chrześcijańskiej surowości. nadmierny przepych i wynikająca z niego żądza zysku rozpowszechniała się we wszystkich warstwach społecznych. stało się kochliwe i sentymentalne. Kiedy nieuporządkowane tendencje ludzkie nie chcą dłużej stosować się do porządku rzeczy. s.. że prędzej czy później skończymy. Paul Bourget. Najgłębsza z nich jest warstwa tendencji.”52 Nowe doktryny powstają inspirowane nieuporządkoP. kiedy to w chrześcijańskiej Europie rozpoczyna się przemiana mentalności. jak żyliśmy. . zaprzątały nieustannie umysły. manierach. s. autentycznej czci dla Krzyża oraz dążenia do świętości i życia wiecznego. . Corrêa de Oliveira. sposób bycia. Serca zaczęły się odrywać od umiłowania poświęcenia. cyt. jak myślimy. 51 52 . Le démon de midi. Rewolucja i Kontrrewolucja. za P. przybierająca na sile w stuleciu następnym. Corrêa de . pod groźbą. Librairie Plon. Rycerstwo. Z tego właśnie nastroju. s. W strojach. zaczynają one modyfikować mentalność. Krok za krokiem. II. Rozrywki. narastająca tęsknota za życiem wypełnionym rozkoszami przyczyniała się do postępującego manifestowania zmysłowości i miękkości. powaga i surowość poprzednich czasów traciły na wartości. zwyczaje i artystyczne środki wyrazu. Literatura miłosna zalała wszystkie kraje. Rewolucja i Kontrrewolucja. który winien nimi kierować i korygować je. w porządku chronologicznym.

Nie uznaje ograniczeń i prowadzi do rewolty przeciwko wszelkiej władzy oraz wszelkiemu prawu. w początkowej fazie. czy to Boskiemu czy ludzkiemu. Po rewolucji w ideach następuje rewolucja w faktach: za pomocą krwawych lub bezkrwawych środków przekształca ona instytucje. iż nierówność jest złem samym w sobie. . pojmuje brazylijski myśliciel w kategoriach rozwoju nieuporządkowanych tendencji oraz błędów przez nie rodzonych. ma żyć w totalnej wolności i w doskonałym porządku – bez politycznej władzy. To zaś z kolei winno wykluczyć wszelkie nierówności. „Pycha prowadzi do nienawiści w stosunku do każdej zwierzchności. Oba te aspekty.”54 Kontrrewolucjoniści XIX stulecia. wyrażając się w taki sposób. s. Corrêa de Oliveira. Revolution and Counter-Revolution. «wyemancypowana» z więzów religii. per se. tacy jak de Maistre. j. a stąd do uznania. To liberalny aspekt Rewolucji. Zmysłowość. Rola namiętności w procesie rewolucyjnym Proces rewolucyjny potraktowany całościowo. a także całą serię działań z nich wypływających. Corrêa de Oliveira. dość dobrze opisali Rewolucję w aspekcie rozwoju 53 54 P. de Bonald i Donoso Cortés. na każdej płaszczyźnie. jak i w społeczności doczesnej.53 . głównie w sferze metafizyki i religii. To egalitarny aspekt Rewolucji. jak również w swych głównych epizodach. P. wydają się w wielu miejscach sprzeczne. który zapoczątkowuje powstanie całego łańcucha systemów ideologicznych. . Zazwyczaj jednak stosunek ów przekształca się szybko w otwartą wojnę. mające w ostatecznym rozumieniu charakter matafizyczny. skłania się ku likwidacji wszelkich barier.K XX waniem buntowniczych tendencji. Rewolucja i Kontrrewolucja. szukają jakiegoś modus vivendi z doktrynami dawnymi. gdzie ludzkość. osiągnąwszy wysoki poziom ewolucji. Najgłębszą przyczyną owego procesu jest – według Plinia Corrêi de Oliveira – wybuch pychy i zmysłowości. Jednakże do ich pojednania dochodzi w marksistowskiej utopii anarchicznego raju. prawa. kościelnemu czy cywilnemu. aby utrzymać pozory harmonii z nimi. obyczaje zarówno w dziedzinie religijnej. Rozwój ten dokonuje się w człowieku chrześcijańskiego Zachodu etapami i poprzez ciągłą metamorfozę. Niekiedy.w.

oczu i pychy żywota. Passions et vie spirituelle. . s. Rewolucja i Kontrrewolucja. na niepowodzenie. t. którego jest obrazem. Petit traité pratique des passions humaines. . a potem rewolucje. q. . Corrêa de Oliveira. kol. 56 [Nieuporządkowane] tendencje wytwarzają moralne kryzysy. Editions Paulines. uczuciami i działaniami Eymieu ustala kilka ważnych praw psychologii. a istniejące w człowieku w następstwie grzechu pierworodnego oraz potrójnej pożądliwości wskazanej w Ewangelii. a mianowicie pożądliwości ciała. J .. (…) Te ostatnie prowadzą potem. XI. 58 Ibidem.55 Kiedy – trzymając się terminologii rozmaitych autorów z dziedziny duchowości – Doktor Plinio mówi o „namiętnościach” jako o czynniku sprawczym Rewolucji. s.-D.. H. które z kolei rozwijają się z odpowiednio proporcjonalnym nasileniem. Passions.R K jej błędów doktrynalnych. w: DTC. Aimé Solignac. . Noble. t. Tempa Rewolucji Proces rewolucyjny przybiera dwojakie tempo. Corrêa de Oliveira. z natury łączący czułą skłonność i reakcję psychologiczną” (kol. Paris . do nowych kryzysów. ( ).58 . prowadzą do następstw. Perrin. ( ). . (…) Dzieje się tak. którego jest wyrazem. Namiętności można pojmować w sensie metafizycznym (zob. iż działanie wzbudza uczucie.. Pierwsze – gwałtowne –skazane jest. ma na myśli nieuporządkowane namiętności ludzkiej duszy. P. art . w: Dsp. przede wszystkim to. . Le gouvernement de soi-même – Essai de psychologie pratique. osiemnastowiecznych jakobinów czy przedstawicieli prądów anarchistycznych 55 H. Por. zasilane własnymi dokonaniami. Rewolucja i Kontrrewolucja. . XII. P. I-IIae. kol. Zob. św.. Suma teologiczna. Trzecia: namiętność wzrasta aż do punktu szczytowego i używa ludzkich sił psychicznych dla własnych celów.) oraz w sensie psychologicznym. Antonio Eymieu ( ).-D. ). zalicza do nieuporządkowanych namiętności wszelkie impulsy skierowane ku grzechowi. 57 Zob. też Gérard Blais. Badając związki pomiędzy ideami.56 Trzymając się zaś języka codziennego. s. iż idea kieruje się ku działaniu. . Noble określa namiętność jako „jedyny w swoim rodzaju akt zmysłowego pożądania.57 Rewolucja zatem znajduje swój początek i najpotężniejszą siłę napędową w nieuporządkowanych namiętnościach. Drugie – o wiele wolniejsze – zwykle wieńczy sukces. nowych błędów i nowych rewolucji. Pracę Plinia Corrêi de Oliveira charakteryzuje raczej skupienie uwagi na „namiętnościach” oraz ich wpływie na ściśle ideologiczny wymiar procesu rewolucyjnego. Pierwsze tempo charakteryzuje najbardziej skrajne ruchy rewolucyjne: na przykład szesnastowiecznych anabaptystów. gdyż nieuporządkowane namiętności poruszające się w crescendo analogicznym do przyspieszenia grawitacyjnego. Niby tajfun czy inny rozszalały żywioł posiada ona ogromną moc ukierunkowaną na niszczenie. Druga zasada mówi. Sherbrooke (Canada) . Tomasz z Akwinu. przynajmniej doraźnie. błędne doktryny.

Tempem drugim podążały umiarkowane prądy protestantyzmu i liberalizmu. dlatego wstępowanie do tego typu organizacji pozostaje zabronione. stanowi masoneria. Agenci Rewolucji: masoneria i sekty Prosta dynamika namiętności i ludzkich błędów nie wystarcza do wyjaśnienia zwycięskiego pochodu Rewolucji. listopada ). W końcu społeczeństwo z wolna zaczyna kroczyć drogą wytyczoną przez elementy najbardziej radykalne. t. Porażka ekstremistów jest jednak pozorna: dostarczają oni trwałego i pociągającego przykładu. wokół której organizują się pozostałe. który swym radykalizmem fascynuje umiarkowanych. Jej sukces wymaga bodźca oraz koordynacji ze strony przebiegłych i świadomych agentów kierujących procesem rewolucyjnym. funkcję tę pełnią wszelkiego rodzaju sekty antychrześcijańskie. (AAS. Ostatni wielki dokument papieski dotyczący masonerii to encyklika Humanum genus Leona XIII z kwietnia r. z natury swej chaotycznym. potwierdza. jak i w wielu innych swych wystąpieniach. zwłaszcza z encykliki Humanum genus Leona XIII. które wydoskonalając się poprzez kolejne etapy dynamizmu i inercji. W tym samym tonie wypowiedzieli się: Pius VIII encykliką Traditi z maja r. iż „negatywne stanowisko Kościoła wobec stowarzyszeń masońskich pozostaje niezmienione. których celem jest zniszczenie Kościoła i cywilizacji chrześcijańskiej uważać należy za agentów Rewolucji. XVI. Grzegorz XVI encykliką Mirari Vos z sierpnia oraz Pius IX. Wierni należący do stowarzyszeń masońskich są w stanie grzechu i nie mogą przystępować do Komunii Świętej” („L’Osservatore Romano”. Nadrzędną wśród nich rolę struktury macierzystej.K XX wieku dziewiętnastego i dwudziestego. Papieskie potępienie masonerii zawierały kanony . ponieważ zasad owych stowarzyszeń nie da się pogodzić z nauczaniem Kościoła. oraz Pius VII konstytucją Ecclesiam a Iesu Christo z września r. sprzyjały stopniowemu skłanianiu się Zachodu ku temu samemu punktowi docelowemu. jaką wypielęgnowały instytucje chrześcijańskie. s. . . Ekskomunikę potwierdził i odnowił Benedykt XIV konstytucją Providas z maja r.. Wszystkie owe sekty i tajne stowarzyszenia.. .). Leon XII utrzymał w mocy dekrety swych poprzedników konstytucją apostolską Quo graviora z marca r.59 Jak wyraźnie wynika z dokumentów papieskich. . jak poprzedni. i Kodeksu Prawa Kanonicznego obowiązującego od roku do . a postawienie 59 Pierwsze papieskie potępienie masonerii znajdujemy w konstytucji In eminenti Klemensa XII z kwietnia r. Nowy Kodeks Prawa Kanonicznego obowiązujący od listopada r. „kres wszelkich ich planów stanowi wywrócenie z gruntu wszelkiej karności religijnej i państwowej. zarówno na kartach encykliki Qui pluribus z listopada r. Jednakże Święta Kongregacja Nauki Wiary w dokumencie datowanym na listopada r. nie wspomina o masonerii tak wyraźnie.

Augustyna w Paryżu. idem (wraz z Emmanuelem Malynskim). jak ojciec Augustin Barruel. t. lecz właśnie z powodu wagi przywiązywanej do problemu nie chciał być utożsamiany z plejadą oderwanych od rzeczywistości badaczy-fantastów.. Joseph Sauvêtre. mgr. wydaje się nam 60 Leon XIII.R K nowej. Chiré-en-Montreuiel. udokumentowali w sposób niepodważalny istnienie w dziejach podstępnego spisku antychrześcijańskiego. Diffusion da la Pensée Française. . badacz dziejów Wandei i Towarzystwa Jezusowego. Casterman. Paris ) obraz zmagań Kościoła katolickiego z Rewolucją w okresie od pontyfikatu Piusa VI do początków pontyfikatu Piusa IX.. Diffusion de La Pensée Française.. „Wytworzenie procesu tak spójnego i ciągłego. w ciągu wieków wypełnionych niespodziankami wszelkiego rodzaju. 65 Ernest Jouin ( ). Un bon serviteur de l’Eglise. 61 P.61 Brazylijski myśliciel często wspominał o „tajnych siłach” działających na przestrzeni dziejów. „A Ordem” nr . Plon. słynnego „RISS” (ukazującego się aż do roku ).. Bossard.60 Od roku Plinio Corrêa de Oliveira zajmował się ukrytą działalnością masonerii i innych tajnych organizacji. Les forces secrètes de la Révolution. I. Zob. s. Mémoires pour servir à l’histoire du jacobinisme. t. Paris ). w: Encykliki Leona XIII. na zasadach i prawach wziętych z naturalizmu”.62 Jacques Crétinau-Joly. Jouin ( ). WSP. Beauchesne.66 Autorzy ci. La Franc-maçonnerie d’après ses documents secrets. 64 Nicolas Deschamps SJ ( ). a także wielu innych. według swej myśli. proboszcz parafii Św. Britain Publishing. Msgr Ernest Jouin65 czy hrabia Léon de Poncins. W przekładzie angielskim: Freemasonry and the Vatican: a struggle for recognition. Paris . Christianisme et franc-maçonnerie.. t. Séguin aîné. . Oudin. . 62 Augustin Barruel SJ ( ). . . Praca została wydana jako reedycja przez Cercle de la Renaissance Française (t.. t. Avignon (później wyd. jakże licznych w tak delikatnym sektorze zainteresowań. A Igreja e o Judaismo. Encyklika Humanum genus z kwietnia r. Paris . Les Sociétés Secrètes et la Société ou philosophie de l’histoire contemporaine. krocząc śladami szkoły skupiającej tak wielkich autorów. Fauche. W tym samym roku wspomnienia Barruela ukazały się w języku angielskim w tłumaczeniu Roberta Clifforda jako Memoirs illustrating the history of Jacobinism.. . rozpoczął w roku wydawanie „Revue Internationale des Sociétés Secrètes”. Chiré-en-Montreuil . 66 Léon de Poncins ( ). London . s.63 ojciec Nicolas Deschamps. . wykorzystując materiały źródłowe Stolicy Apostolskiej naszkicował w swym L’Eglise Romaine en face de la Révolution (t. . jakim jest Rewolucja. London . Fr. 63 Jacques Crétinau-Joly ( ). Paris . Podchodził zawsze do tego problemu z powagą i trzeźwością. Corrêa de Oliveira. wzbogacone o trzeci tom dokumentów oraz Introduction sur l’action des sociétés secrètes au XIX siècle autorstwa Claude’a Janneta). Słupsk . wśród tysięcy zmiennych kolei losu. La guerre occulte.64 Msgr Delassus. . styczeń . London . Paris . który ze względu na wagę zawartej w nim dokumentacji oraz kompetencje współpracowników stanowił narzędzie nieocenionej wartości.

ale proces rewolucyjny. Myślenie... to wydaje się słuszne przypuszczenie.).” (ibidem. Klasyczna działalność demaskatorska w stosunku do tajnych organizacji skupia się na poszukiwaniu kanałów infiltracji i sprawowania kontroli nad społecznością. tworzenie środowisk i rozprzestrzenianie – czy to za pomocą mediów czy innych środków – mentalności. El deber cristiano de la militancía contrarevolucionaria. jeszcze nie określony. . . Odę do szatana Carducciego. nie wywołując przy tym formowania się klas. że te pozostałości byłyby zniesione w toku dalszej ewolucji.K XX niemożliwe bez działania kolejnych pokoleń niezwykle inteligentnych i wpływowych konspiratorów. „W tym społeczeństwie – które żyłoby w zupełnym porządku pomimo nieposiadania rządu – produkcja ekonomiczna byłaby zorganizowana i wysoko rozwinięta. Praca Plinia Corrêi de Oliveira – jak słusznie zauważa Fernando Gonzalo Elizondo – wprowadza w tym zakresie całkowicie nowy wymiar: „Jest to studium demaskujące masońskie techniki kierowania duszami. 69 P. 68 Fernando Gonzalo Elizondo. która stając się powszechna. a rozróżnienie na pracę umysłową i fizyczną należałoby do przeszłości.”68 . Rewolucja i Kontrrewolucja. Anarchiczny cel Rewolucji „Wrzenie nieuporządkowanych namiętności rozbudza z jednej strony nienawiść do jakichkolwiek ograniczeń i praw. Znaczna część pracy Despreocupados rumo à Guilhotina poświęcona jest masonerii i tajnym stowarzyszeniom. „Verbo” nr . Corrêa de Oliveira. . zwłaszcza w sferze polityczno-finansowego „systemu nerwowego” nowoczesnych państw. s. s. gwarantuje zwycięski pochód rewolucyjnych idei i faktów. s. . s. Corrêa de Oliveira. Rewolucja i Kontrrewolucja. . z drugiej 67 P. że setki liter wyrzuconych przez okno mogłyby się spontanicznie ułożyć na ziemi w jakikolwiek utwór literacki. Ale ponieważ to anarchiczne społeczeństwo komunistyczne nie jest ostatecznym kresem historii.”67 Według Plinia Corrêi de Oliveira prawdziwy problem stanowi nie tyle odkrycie tożsamości spiskowców. . jego funkcjonowanie i antychrześcijańska meta – pozostają niezmienne. Jakiś proces selekcji. wrzesień-październik . dogłębnie wyjaśniające znajomość nieuporządkowanych tendencji i manipulację nimi. Byłyby to jedyne i nieznaczne relikty nierówności. lecz – co jest o wiele ważniejsze – ukazanie w pełni natury Rewolucji oraz mechanizmów umożliwiających jej postęp: agenci mogą się przecież zmieniać. na przykład. że Rewolucja mogłaby osiągnąć swój obecny stan przy nieobecności takich konspiratorów. . s. złożyłby kierowanie gospodarką w ręce najzdolniejszych.. jest podobne do przekonania.

Ibidem. w której wszystkie naturalne różnice pomiędzy narodami. Jak można zauważyć. żyjąca w społeczeństwie bez klas lub rządu.”71 . świat bez żadnych społecznych i ekonomicznych nierówności. jest to jednocześnie najbardziej egalitarny i najbardziej liberalny ideał.70 Rewolucja – pokładając pełnię zaufania w jednostce. wierząc w możliwość jego „samoodkupienia” na drodze radykalnych przemian społecznych. jaki tylko można sobie wyobrazić. propagandę i psychologię. jest świat. . s. Anarchiczny cel Rewolucji miesza się z utopią wszechświatowej republiki. w którym kraje połączone w jedną republikę powszechną nie są niczym innym oprócz nazw geograficznych. jak to ma miejsce w jej liberalnej fazie. . . do której Rewolucja nas prowadzi.R K zaś wywołuje nienawiść do jakiejkolwiek nierówności. w której ludzka osobowość osiągnie tak wysoki poziom postępu. s. z której nie wyłoniłaby się żadna nierówność. iż będzie mogła swobodnie rozwijać się w społeczeństwie nie znającym państwa ani rządu. sterowany przez naukę i technikę. Ipso facto neguje ona Odkupienie dokonane przez Pana naszego Jezusa Chrystusa. czy też w masie. mogłaby się cieszyć doskonałym porządkiem i wolnością. To wrzenie prowadzi do utopijnej koncepcji marksistowskiego anarchizmu. jak w przypadku fazy socjalistycznej – ubóstwia człowieka. rodzinami i klasami społecznymi rozpłyną się w mętnej kipieli: „Utopią.. „Właśnie w tych posępnych głębiach znajduje się punkt styczny pomiędzy 70 71 Ibidem. gdyż skoro nie istnieje grzech. Metafizyczne wartości Rewolucji Dwa pojęcia rozumiane jako wartości metafizyczne wyrażają dobrze ducha Rewolucji: absolutna równość i zupełna wolność.”69 Anarchiczna utopia marksizmu proklamuje rzeczywistość. Służą im znakomicie dwie namiętności: pycha i zmysłowość. Odkupienie staje się niezrozumiałe i traci jakikolwiek logiczny związek z historią i życiem. według której rozwinięta ludzkość. Rewolucja niszczy we współczesnym człowieku pojęcie grzechu i samo rozróżnienie dobra i zła. aby osiągnąć bez udziału nadprzyrodzoności ostateczne szczęście człowieka.

Jeśli jednak podkreślanie owego prymatu prowadzi do przesadnej polemiki z rzekomym scholastycznym „esencjalizmem”. a nawet jest w stanie formułować podstawowe zasady.75 Podstawową właściwością znanej nam rzeczywistości jest jej treść. Milano . Istota – jak wyjaśnia św. Ares. . a co za tym idzie. indywidualności. do czego skłaniają nas nieokiełznane namiętności stanowi esencję liberalizmu. Tomasz w De ente et essentia – jest obiektem definicji rzeczy. lecz quidditas rei sensibilis. które są wzajemnie sprzeczne z tak wielu punktów widzenia. Zob. zbyt „oślepiający” dla stworzonej inteligencji. dla którego podstawowym obiektem poznania jest „istota”. Za własną przyjmuje on podstawową zasadę tomizmu. o ile to tylko możliwe. Tomasz z Akwinu. s. ponieważ różni się od otaczającej je rzeczywistości i nie miesza się z otoczeniem.73 konkretną treść rzeczywistości. II. Istota bytu jest zatem specyficzną jednością. która wyróżnia go spośród wielorakości rzeczywistości. która pełną wolność i wsparcie przyznaje dobru i. Suma teologiczna. a mianowicie równością i wolnością. Plinio Corrêa de Oliveira uwydatnia problem radykalnego egalitaryzmu ukazując jego konsekwencje w sferze religijnej. ma swoją własną istotę. nie może stanowić gruntu dla filozoficznych spekulacji człowieka. Zaprzeczenie wszelkiej nierówności prowadzi na poziomie metafizycznym do odrzucenia zasady tożsamości i niesprzeczności. ryzykuje się jego degenerację do poziomu postawy egzystencjalistycznej.74 tym. W owym panteizmie kryje się gnostycki aspekt Rewolucji. 72 73 . Skutkuje to „egalitarnym” panteizmem. Prymat actus essendi nad istotą jest niezaprzeczalnym aksjomatem tomizmu. 75 Św. Wszystko. czym dana rzecz faktycznie jest. C. s. zgodnie z którą konkretny obiekt ludzkiego dociekania nie stanowi bytu nieokreślonego. co istnieje. I.K XX tymi dwoma metafizycznymi zasadami Rewolucji. Fabro CPS.. ogranicza działanie zła. skoro rzeczywistość pozbawiona zostaje konkretnych nierówności i tożsamości. . To poprzez bezpośrednie doświadczenie konkretnych treści człowiek zdobywa wiedzę o wszechświecie. De ente et essentia. upada także różnica między ludźmi a Bogiem i wszystko podlega bezładnemu ubóstwieniu. by myśleć. Fundamentalną cechą refleksji Plinia Corrêi de Oliveira jest coś całkiem przeciwnego – umiłowanie konkretu. Tomasz z Akwinu. Introduzione a San Tommaso. r. który w istocie chroni jedynie wolność do zła.”72 Żądanie. Actus essendi. zróżnicowania. . a. nie jednorodność rzeczywistości. politycznej i społecznej. q. ponieważ. czuć i czynić to wszystko. w przeciwieństwie do cywilizacji katolickiej. lecz jej zróżnicoIbidem. . 74 Św.

lipiec . np. Idem. przemówienie wygłoszone w Angelicum listopada r. . Innsbruck ) został dobitnie zdemaskowany przez ojca Cornelio Fabro w La svolta antropologica di Karl Rahner. . Jest to nienawiść do Boga. Saint Thomas d’Aquin. Il Centenario dell’Aeterni Patris. Filosofia moderna e pensamento cristão. II. W encyklice Aeterni Patris z sierpnia r.. Karla Rahnera (Geist im Welt. a. „Catolicismo”. 81 Jan Paweł II. Corrêa de Oliveira. gdyż w ten sposób doskonałości Stwórcy lśnią jaśniej w stworzeniu. pragnących budować pomosty pomiędzy philosophia perennis a myślą nowoczesną. wyd. który w minionym wieku. . Antonin-Dalmace Sertillanges OP. . q. I. Dopo il centenario dell’enciclica „Aeterni Patris”. C. Nienawidzenie z zasady wszelkich nierówności jest więc metafizycznym umiejscowieniem siebie w opozycji do najlepszych elementów podobieństwa pomiędzy Stwórcą a stworzeniem. św. Fabro CPS. . jaki znajdujemy u jezuity.XI . Albo – by rzecz ująć precyzyjniej – jedność poznajemy przez wielość.77 jak również wśród ludzi zarówno w ziemskim raju. Skrajny przypadek wypaczenia tomizmu poprzez przyjęcie kantowskiego aprioryzmu i heideggerowskiego egzystencjalizmu. nr . a. iż Doctor Communis Ecclesiae stanowi stały punkt odniesienia dla katolickich studiów filozoficznych. Milano . 80 Leona XIII uważać można za promotora odrodzenia tomizmu w czasach nowożytnych. Tomasza z Akwinu jedynym oficjalnym nauczycielem dla szkół katolickich na każdym poziomie. nie odrzucającą nigdy pojęcia Boskiej transcendencji. od Leona XIII80 do Jana Pawła II. Suma teologiczna. . Na temat tego ważnego dokumentu zob. Milano . i . ogłosił on św. a. a współczesnymi szkołami filozoficznymi ufundowanymi na „zasadzie immanencji”. s. . I.76 Powiada dalej. w którym podobieństwo pomiędzy stworzeniami a Stwórcą zostałoby wyeliminowane w największym możliwym stopniu. Suma teologiczna.R K wanie. Edizioni Ares. że Opatrzność ustanowiła nierówność wśród aniołów. s. Alcan Paris . Rewolucja i Kontrrewolucja. . q. W przeciwieństwie do wielu dwudziestowiecznych neotomistów. .”79 . wyd. q. Tomasz z Akwinu Summa contra gentiles. Jak stwierdza Plinio Corrêa de Oliveira: „Święty Tomasz z Akwinu naucza.78 Z tego powodu wszechświat złożony z równych stworzeń byłby światem. „Catolicismo” opublikował w roku artykuł ojca Fabro za „L’Osservatore Romano”. „L’Osservatore Romano”. stosując się tym samym do Magisterium Kościoła. „Philosophia perennis” Plinia Corrêi de Oliveira Plinio Corrêa de Oliveira bez wahania określał siebie mianem przekonanego tomisty.82 Zob. jak i na tej ziemi wygnania. pracę zbiorową La ragioni del tomismo. 82 Zob. .. 78 Ibid. I.81 nie przestawał wskazywać. w którym autor podkreśla niemożliwość zbudowania pomostu pomiędzy filozofią prawdziwie chrześcijańską. Rusconi. 76 77 . iż zróżnicowanie stworzeń i ich hierarchiczna gradacja są dobre same w sobie. 79 P. . Rauch.

Le philosophie de Saint Bonaventure. 85 Pius XI. bulla Triumphantis Jerusalem. s. Dedalo. iż „sapientia est ordinare et iudicare”.. Vrin. .91 dodaje z kolei Pismo Święte. stawiał św. t. Vincenza . Suma teologiczna. Bonawentury zob. od egzystencjalizmu po nowoczesny nihilizm – dostrzegając w nich stopniowe dążenie inteligencji ludzkiej do metafizycznego samobójstwa. .90 „Omnia in mensura et numero et pondere disposuisti”.I. a. 90 Św. . 86 twórcę filozofii określonej mianem „najbardziej średniowiecznej filozofii średniowiecza”. c. Partecipazione e analogia entis. s. Paris . którego Sumę znał i szeroko komentował. III. I. Efrem Be oni OFM. Roma . Bonawentury..87 Brazylijski myśliciel pragnął na nowo przerzucić łuk sklepienia pomiędzy filarami nauczania tych dwóch wielkich Doktorów Kościoła. . M. Gilson. 91 „Aleś Ty wszystko urządził ponad miarą i liczbą i wagą” (Mdr . Hexameron. usytuowanymi przez Sykstusa V na tym samym poziomie doktrynalnej świętości i autorytetu Magisterium: „Hi enim sunt duae olivae et duo candelabra. Bonaventura da Bagnoregio francescano e pensatore. a.K XX brazylijski myśliciel zawsze podkreślał niemożność pogodzenia filozofii bytu z „nowoczesnymi” kierunkami filozoficznymi – od Kartezjusza83 do Kanta. Vrin. L’exemplarisme divin selon Saint Bonaventure. Francesco Corvino. cyt.. . q. Paris . E.85 Plinio Corrêa de Oliveira na równi ze św. za: Leonardo Piazza.” (Ap . J. gdyż właśnie na nim wspiera się „mądrościowa” 83 Na temat zarzucenia metafizyki w myśleniu nowoczesnym zob. .89 zaś Doktor Seraficki wtóruje mu słowami: „sapientia diffusa est in omni re”. ad. Suma teologiczna. Metafisica della sostanza. a). .. przemówienie w Angelicum z grudnia r.. Studium. s. .. 89 Św. Biblioteca Franciscana Milano . ). Tomasza i św. Fabro CPS. Bonawenturę. 84 Pius XII.88 „Mądrościowa” wizja Plinia Corrêi de Oliveira łączy się z głębokimi a zarazem lapidarnymi sentencjami św. . Introduzione all’ateismo moderno. Bissen OFM. Mediazione simbolica in San Bonaventura. Bonawentura. przemówienie z września r. C. 84 zgodnie ze słowami Piusa XI ukazuje „niebo widziane z ziemi”. która ujmuje – wedle określenia Piusa XII – „duchowy wszechświat największego geniusza średniowiecza”. Tomasz z Akwinu.E. ). XI. września r. . kol. nr (V. Edizioni Studio Domenicano. 88 Sykstus V. San Bonaventura di Bagnoregio. Doktor Anielski stwierdza. 87 Jacques Guy Bougerol OFM na zakończenie rzymskiego kongresu na temat św. Bari . s. Tomaszem. w: „Xenia Thomistica”. Roma .F. . 86 Na temat tego aspektu filozofii św. q. Edizioni L. Bonawentury na temat mądrości. . Belgijski filozof De Bruyne podkreśla wyjątkową wagę tego wersetu. t. Bologna . Tomas Tyn OP. t. w: DR.

to ślad mądrości Bożej”. ss. którą św. która nieustannie przemawiała w języku heraldycznym (…) ponieważ była znakiem nadrzędnej prawdy. Warszawa . za pomocą którego Stwórca mówi nam o porządku świata. można by ująć w słowach: „Świat rozwija się niby gigantyczny zespół symboli. kol. zbliżoną do średniowiecznej.” Umberto Eco. . ): omnia in mensura. Powoli je wyjaśniał. . czy też ujęta w ramy koncepcji filozoficznych: ta mianowicie. „Chwała Bożego wzoru obecna jest w każdym stworzeniu (…) Tak więc. . „Człowiek średniowiecza żył w świecie zaludnionym przez znaczenia. jak również kognitywnej i metafizycznej wartości symbolu. od kiedy tylko zaczął uświadamiać sobie rzeczy. każda istota to ścieżka wiodąca do tego wzoru. IV. Zob. et pondere disposuisti. w nadziei na nagrodę w niebie.. które podjąć należy.. Tadeusz Brzostowski. University of Notre Dame Press. 95 Św. nawet w najbardziej przerażających swych aspektach. też idem. De Tempel. przeł.96 Św. o dobru nadprzyrodzonym.. polifoniczny wyraz wiecznej harmonii”. by budzić myśl i pamięć o Bogu. Louvain .94 Dla człowieka średniowiecza nic nie istnieje bez znaczenia: „nihil vacuum neque sine signo apud Deum”95. w rzeczywistości istnieje jedna tylko średniowieczna wizja świata.. To najbardziej zrytmizowana koncepcja świata. związki. nr . Bonawentura. Flammarion. . uczynione jest w taki sposób. (…) Wczesne chrześcijaństwo wykształciło symboliczne tłumaczenie zasad wiary. The Spirit of Mediaeval Philosophy. manifestacje Boga w rzeczach stworzonych. Milano . aż stały się kamieniami węgielnymi doktryny kontrrewolucyjnej – tego. Bonawentura wskazuje nam drogę duszy ku Bogu „poprzez znaki” fizycznego świata. s.” E. a która zarazem w bezpośredni sposób odnosi się do słów Księgi Mądrości ( . Hexameron. . s. które. czy to wyrażona w dziełach sztuki.93 Doktor Plinio zachęcał swych uczniów do pogłębiania wiedzy na temat pojęcia „analogia entis” oraz teorii uczestnictwa.R K estetyka średniowiecza. numero. choć odznaczają się cechami trwale różnorodnymi i nierównymi względem siebie. co istnieje. Editions de l’Institut Supérieur de Philosophie. Jesień średniowiecza. jak wspomina jeden z jego uczniów: „instynktownie żył tą mądrościową estetyką. „Pod jakimkolwiek kątem byśmy to rozważali. Etudes d’esthétique médiévale. et.92 Plinio Corrêa de Oliveira. V ks. przemawiają do nas 92 Edgar de Bruyne. . co wielokrotnie nazywał całościowym obrazem Kontrrewolucji”. Adversus haereses. Brugge . Fresk obrazujący średniowieczny wszechświat symboli szkicuje Marie-Madeleine Davy w Initiation a la symbolique romaine. Jego wizję świata. Ireneusz. aby w tym świecie poruszać się w sposób uporządkowany. o krokach. nadprzyrodzone sensy. 94 Johan Huizinga. Arte e bellezza nell’estetica medievale. Notre Dame-London . Państwowy Instytut Wydawniczy. Augustyn naszkicował mistrzowsko w swym De Trinitate. Paris . 96 Św. Bompiani. L’esthétique du Moyen Age. niczym wzniesiona z idei katedra. 93 Miguel Beccar Varela. Gilson. t. staje się alfabetem. . żył w otoczeniu natury. list do autora. a wszystko. (…) W takiej symbolicznej wizji natura.

E. Rzymskiego i Apostolskiego Kościoła Katolickiego.”98 Wśród klasycznych „dowodów” na istnienie Boga. Ukazuje ona Boga nie tylko jako przyczynę sprawczą i ostateczną. Zob. ale również jako zasadę wzorcową. w którym w rozmaitym stopniu i za pomocą różnych środków uczestniczy całe stworzenie. tak.. że w jakimś sensie nie ma lepszego sposobu poznania nieskończonego i niestworzonego Bożego piękna niż poprzez analizę skończonego i stworzonego piękna wszechświata. . cz. „Doctor Communis” nr . r. cały wszechświat zaś jest księgą. którą wyrażają. które odbijają i wyśpiewują. . Fabro CPS. significato e valore della IV via. s. którą jest Bóg. . . Payot. zharmonizowanych aspektów. Idem. (V.. święte a niewysłowione piękno Boga i Wcielonego Słowa.99 pojmując ją jednakże raczej jako metodę formacji oraz psychologiczny proces kształtujący ludzką duszę niż jako abstrakcyjny sylogizm filozoficzny. którą czcimy pod nazwą Świętego. Gilson. dostrzeganego nie tyle w poszczególnych bytach. Breviloqium. „Piękno Boga odbija się w hierarchicznym i harmonijnym układzie wszystkich tych bytów. Sam w sobie tworzy on cały wszechświat różnorodnych. też C. Paris . Il fondamento metafisico della quarta via. s. Roma . dominuje aspekt platoński. s. To właśnie owo podobieństwo pomiędzy stworzeniem a Stwórcą pozwala nam wznosić się od przedmiotów ku Bogu. Rzeczy są dla Boga tym. W „czwartej drodze”.. „Doctor Communis” nr . nadprzyrodzona społeczność.97 „Rozum ludzki został stworzony do stopniowego wspinania się – jak po szczeblach drabiny – ku najwyższej Zasadzie. s. prowadzącej do Boga – bytu najdoskonalszego – poprzez doskonalenie. . „Prawdziwe podobieństwo istniejące między Stwórcą a stworzeniem to podobieństwo wyrazu. Prawdziwość rzeczy polega na ukazywaniu prawdy najwyższej jako przyczyny wzorczej. są rodzajem języka. a). Studium. Gilson. każdy na swój sposób. Paris . .K XX w jeden. Kontemplując 97 Podobieństwo owo – jak zauważa Etienne Gilson – nie oznacza uczestnictwa rzeczy w istocie Boga. . Sviluppo. mianowicie Mistyczne Ciało Chrystusa. na każdej karcie której dostrzegamy obecność Trójcy. La philosophie au Moyen Age. kontemplując przy tym porządek stworzenia jako wszechświat harmonii i piękna: odbicie niestworzonego Piękna Boskiego. Plinio Corrêa de Oliveira szczególnie ceni „czwartą drogę”. 99 „Quarta via sumitur ex gradibus qui in rebus inveniuntur”. s. Vrin. Ze wszystkich dowodów tomistycznych – zauważa Gilson – wokół czwartego narosła największa liczba interpretacji. Boży sposób. co w ich złożeniu. Tym bardziej odbiciem Boga jest arcydzieło wyższe i doskonalsze niż cały kosmos. . Le thomisme. 98 Św. Bonawentura.” E. Oba teksty w: L’uomo e il rischio di Dio. . czym znaki dla treści.

. a. którego części.. a. Mensageiro do Carmelo. prawdy i dobra. Plinio Corrêa de Oliveira był gorliwym rzecznikiem „piękna” jako oręża Kontrrewolucji XX stulecia. I-IIae. Bonawentura – obejmuje wszystkie te elementy i jest im wspólne. La metafisica dell’essere di San Tommaso d’Aquino in una prospe iva storica. Vatican ). . to znaczy doskonałość jako nieodrodną cechę każdej bez wyjątku rzeczy samej w sobie. jako wizerunku piękna Boskiego. zredukowała piękno do roli elementu czysto subiektywnego. Leo J. Piękno jest promieniowaniem prawdy i dobra101. pulchrum (piękno) łączy się z transcendentnymi atrybutami prawdy. Perfections divines. Desclée.listopada ). Według philosophia perennis piękno stanowi jednakże transcendentną właściwość bytu. . kiedy dostrzega Boga w pięknie stworzenia. z drugiej zaś Świętą Matkę Kościół. zob. ostateczny cel zarówno człowieka. oraz z atrybutami dobra. 102 „Piękno w porządku stworzenia to wspaniałe połączenie wszystkich elementów transcendentnych: bytu. gdyż przedmiot piękna zaspokaja potrzeby zmysłów. I.102 „Piękno to rodzaj syntezy elementów transcendentalnych. fascynują umysł (prawda) i wywołują pragnienie (dobro). nieskończonego i niestworzonego piękna Boga. . t. I. jest kontemplacją Jego Piękna. . 103 François -Joseph Thonnard AA. q. . ). Corrêa de Oliveira. jedności. tłum. im mniej zauważalny – charakterystycznego dla Rewolucji procesu niszczenia każdej właściwości Bytu. Garrigou-Lagrange OP. . s. q.100 Nowoczesna filozofia. Tournai . a. możemy wznieść się ku rozważaniu świętego. Suma teologiczna. Paris . . Chwała Boga. q. czy precyzyjniej: to blask harmonijnej jedności proporcji zintegrowanych części (splendor. co daje się poznać za pomocą rozumu. s. . Rewolucja pragnie zniszczyć wszelką P. wydanie specjalne z r. s. Nienawiść sił Rewolucji wobec ludzkiego piękna.”103 Piękno – jak zapewnia św. a Profissão e a Consagração interior. pozostając we wspaniałej harmonii (jedność). i w istocie stanowi sumę prawdy i dobra. 101 Zob. . I. Jako właściwość bytu. O Escapulário. Tomasza zob. I. Précis de Philosophie. ponieważ ma ono upodobanie we wszystkim. Beauchesne. q. proportio. Jeżeli dusza znająca prawdę dąży ku nadprzyrodzonemu Dobru. a. uwidacznia się właśnie w upodobaniu do okropności.R K zatem z jednej strony wszechświat. integritas. .” R. Elders. stanowi zarazem szczęście człowieka. włoskie Libreria Editrice Vaticana. przemówienie wygłoszone podczas III Narodowego Kongresu Trzeciego Zakonu Karmelitańskiego (São Paulo. to zastąpienie go przez horridum stanowi przejaw – tym bardziej zdradziecki. jak historii. czyni to z większym jeszcze entuzjazmem. Skoro pulchrum jest synonimem verum i bonum. Na temat pulchrum u św. W istocie wyraża ono doskonałą zrozumiałość obiektu. 100 . poczynając od Kanta.

Środowisko oznacza harmonię wynikającą z pokrewieństwa rozmaitych jednostek zebranych w jednym miejscu i wywiera na ludzi głęboki wpływ. Sêde prudentes como as serpentes e simples como as pombas. styczeń . Ale w ogromnej mierze prawdziwa jest również sytuacja odwrotna: środowiska tworzyły – na własny wzór i podobieństwo – ludzi. że poprzez sztukę można głęboko wpływać na mentalność i nakłaniać jednostki. Cywilizacje. .K XX formę pulchrum w ludzkim życiu. kolorami. nr . „Ludzie tworzyli środowiska na swój wzór i podobieństwo.”104 Fragment ten jest nieodzowny dla zrozumienia szczególnego wkładu Plinia Corrêi de Oliveira w tworzenie miesięcznika „Catolicismo” poprzez redagowanie kolumny zatytułowanej Środowiska. środowisko. 104 105 . . O hábito e o monge. Indumentária. P. jest oczywiste. Środowiska. iż Bóg ustanowił tajemnicze i godne podziwu relacje pomiędzy z jednej strony pewnymi kształtami. hierarquia e igualitarismo.”105 Dowód na ważność środowiska dla zrównoważonego rozwoju życia przyrodzonego i nadprzyrodzonego zawiera się w mądrości. w którym człowiek w pełni jest zanurzony. też Idem. Zwyczaje. dźwiękami i woniami a pewnymi stanami duszy z drugiej. W tym kontekście interpretacje i komentarze Plinia Corrêi de Oliveira dotyczące wizerunków wyjątkowych postaci. styczeń . z jaką Bóg zorganizował wielkie środowisko zwane stworzeniem. aby człowiekowi utrudnić lub zgoła uniemożliwić drogę do Boga poprzez stworzenie. „Catolicismo”. nr . Corrêa de Oliveira. której nadzwyczajnej wagi nie wszyscy byli w stanie dostrzec. Zwyczaje. nr . rodziny i narody do ukształtowania głęboko rewolucyjnego stanu ducha. Cywilizacje W Rewolucji i Kontrrewolucji Plinio Corrêa de Oliveira pisze: „Biorąc pod uwagę fakt. zwyczaje i cywilizacje. luty . s. zob. Corrêa de Oliveira. 106 Plinio Corrêa de Oliveira. a zarazem stoi na jego czele na wzór i podobieństwo Boga. czy to P. „Catolicismo”. środowiska odbijające ich zwyczaje i cywilizacje. Rewolucja i Kontrrewolucja. złożone z otaczających nas żywych istot: roślin i zwierząt. „Catolicismo”.

bez względu na to. którzy nie potrafią Pius XII. stroju używa. godność taką posiada najmniejszy nawet. co trudzą się pogonią za złotem i przyjemnościami. a nawet w sposobie ubierania. jak skromnego jest stanu. Corrêa de Oliveira.”108 To samo dotyczy sztuki. smutnym grymasem. wrzesień . lipiec .R K świętych czy rewolucjonistów. musi istnieć harmonia pomiędzy znamienitością człowieka a znamienitą pozycją. średniowieczny ład w gotyku odzwierciedlający harmonię filozofii scholastycznej. Dignidade e distinção para grandes e pequenos. nieporównanie bardziej. Latrobe . Każda istota ludzka. tendencji. zgiełk głosów tych. . nr . w: DR. którzy nie umieją już pracować nie dochodząc do stadium wyczerpania. 109 P. nr . posiada wrodzoną. Corrêa de Oliveira. W rzeczy samej sposób bycia człowieka wyraża się w jego twarzy. Ale nie tylko znamienite osobistości są dziećmi Boga. którzy nie umieją już chodzić. P. którego zmiana na przestrzeni dziejów wiąże się z przemianą typów ludzkiej osobowości. „Catolicismo”. jako ten. „Catolicismo”. zachowaniu. który został ochrzczony i stał się członkiem Mistycznego Ciała naszego Pana Jezusa Chrystusa. s. poprzez strój ujawnia swe ukryte aspiracje.110 przeciwstawia autor współczesnej wieży Babel: „Ale charakterystyczne dźwięki potężnych współczesnych wież Babel. urbanistyki czy architektury.. O espírito cristão e o espírito pagão manifestados perla arquitetura.107 Brazylijski myśliciel zauważa z kolei: „Jeżeli strój ma pozostawać w zgodzie z jego użytkownikiem i okolicznościami. 110 Zob. naturalną i niezbywalną godność. którzy nie umieją już zasypiać bez środków uspokajających ani bawić się bez stymulatorów.106 „Społeczeństwo w jakiś sposób – stwierdza Pius XII – przemawia ubiorem. Discorso di Gran Cuore z listopada r. tylko biegają. Erwin Panofsky. były stałym wątkiem jego refleksji. w jakich się go używa. przynajmniej po części. jaką osiągnął. tj. Tym bardziej. najmniej zauważalny syn Kościoła – jako chrześcijanin. huk maszyn. które stanowią efekt działania zespołu idei. 107 108 . XIX. t. aspiracji oraz postaw psychologicznych. w jaki się odziewa. do budowania lub burzenia przyszłości”. rysach.109 Dawny. Gothic architecture and Scholasticism. którzy uśmiechają się nerwowym. Archabbey Press.

K

XX

już docenić harmonii prawdziwej muzyki, lecz jedynie kakofonię jazzu; to wszystko wzbudza tylko nieład w społeczeństwie, które tylko wtedy znajdzie prawdziwy spokój, kiedy na powrót odnajdzie prawdziwego Boga.”111 Podobnie jak strój, również język, gestykulacja i ceremoniał są elementami o wielkiej kulturalno-pedagogicznej wadze dla wspólnego dobra narodów.112 Stanowią one naturalną „liturgię” społeczną, wyrażającą się w porządku i wystawności. Na firmamencie Kościoła istnieje harmonia pomiędzy pozornie sprzecznymi skrajnościami, jak, z jednej strony, samotne powołanie mnicha, inspirowane całkowitym wyrzeczeniem się świata, z drugiej zaś wspaniałość ceremonii papieskich, wyrażających się niegdyś największą wystawnością, na jaką stać było świat. „Nie, nie zachodzi sprzeczność pomiędzy jednym porządkiem wartości a drugim, chyba że w umysłach egalitarystów służących Rewolucji. Przeciwnie, Kościół najwyraźniej okazuje swą świętość, kiedy z równą doskonałością, z tym samym nadprzyrodzonym geniuszem wie, jak organizować i stymulować praktykowanie zarówno tych cnót, które jaśnieją w zakrytym przed światem życiu mnicha, jak i tych, którymi rozbłyskują majestatyczne ceremonie papieskie. Co więcej, jedno równoważy drugie. Można wręcz powiedzieć, że jedna skrajność (w dobrym tego słowa znaczeniu) kompensuje drugą i dochodzi między nimi do pojednania. Podstawa doktrynalna, u której obydwie te skrajności spotykają się w harmonii, jest nader wyrazista. Bóg, nasz Pan, dał nam stworzenie, aby było dla nas środkiem do zbliżania się ku Niemu. Stąd kultura i sztuka inspirowane wiarą podkreślają piękno stworzenia oraz wspaniałość talentu i cnoty ludzkiej duszy. Oto co nazywa się kulturą i cywilizacją chrześcijańską. Tym sposobem ludzie formują się w prawdzie i w pięknie, w umiłowaniu wzniosłości, hierarchii i ładu, odzwierciedlających we wszechświecie doskonałość Tego, który je stworzył. Tak więc,
P. Corrêa de Oliveira, Tranquilidade da ordem, excitação na desordem, „Catolicismo”, nr , luty . 112 P. Corrêa de Oliveira, Têm os simbolos, a pompa e a riqueza uma função na vida humana?, „Catolicismo” nr , październik . Zob. też dwa teksty na temat papieskiego ceremoniału: As cerimonias da posse de Eisenhower à luz da doutrina católica, „Catolicismo” nr , marzec ; Por que o nosso mundo pobre e igualitário se empolgou com o fausto e a magestade da coroação?, „Catolicismo” nr , lipiec .
111

R

K

w istocie stworzenie pomaga nam w dążeniu do zbawienia i przyczynia się do oddania Bogu należnej Jemu chwały. Ale z drugiej strony jest ono zależne i krótkotrwałe. Tylko Bóg jest absolutny i wieczny. Mamy obowiązek o tym pamiętać. Dlatego właśnie dobrze jest zachować dystans wobec bytów stworzonych, aby mając je w pogardzie, skupić się wyłącznie na Panu. Jeden sposób dotarcia do Boga polega na rozważaniu wszystkiego, czym jest stworzenie. Inny sposób polega na rozważaniu, czym stworzenie nie jest. Kościół zachęca swe dzieci do obierania obu tych dróg, tj. zarówno spektakularnego ceremoniału, jak i wyrzeczeń, które tylko Kościół umie inspirować i efektywnie wprowadzać w życie.”113

. Kontrrewolucja i cywilizacja katolicka
W swym mistrzowskim dziele Plinio Corrêa de Oliveira nie ogranicza się do nieubłaganego demaskowania zła. Próbuje również naszkicować zarys jedynej terapii, za pomocą której można owo zło przezwyciężyć. Skoro esencję ducha rewolucyjnego stanowi metafizyczna nienawiść wobec wszelkiej nierówności i wszelkiego prawa, Kontrrewolucja znajdzie swą siłę nade wszystko w metafizycznym umiłowaniu prawdy, nierówności i prawa moralnego. „Skoro Rewolucja jest nieporządkiem, to Kontrrewolucja jest przywracaniem porządku. A przez porządek rozumiemy pokój Chrystusa pod panowaniem Chrystusa, a więc cywilizację chrześcijańską, surową i hierarchiczną, sakralną od podstaw, antyegalitarną i antyliberalną.”114 Kontrrewolucja nie jest powrotem do przeszłości ani też jakąś ogólną reakcją, lecz „zwalcza Rewolucję taką, jaka dziś konkretnie istnieje. Zatem musi ona zwalczać rewolucyjne namiętności, jakie się dziś rozpalają, rewolucyjne idee, jakie dziś są formułowane, rewolucyjne środowiska, jakie się dziś ujawniają”.115 Kontrrewolucja, tak samo jak Rewolucja, jest procesem przechodzącym przez różne fazy i przebiegającym w rozmaitym tempie. Jednakowoż w wędrówce od błędu do prawdy niedopuszczalne są
113 P. Corrêa de Oliveira, Pobreza e fausto: extremos harmonicos no firmamento da Igreja, „Catolicismo” nr , grudzień . 114 P. Corrêa de Oliveira, Rewolucja i Kontrrewolucja, s. . 115 Ibidem, s. .

K

XX

oszukańcze metamorfozy Rewolucji. Rewolucja ukrywa swój ostateczny cel przed swymi zwolennikami, natomiast postęp ku dobru osiąga się poprzez jego ukazywanie i czynienie go coraz bardziej pożądanym. Kontrrewolucja jest „konserwatywna” tylko wówczas, jeżeli oznacza zachowywanie z teraźniejszości wszystkiego, co w niej dobre i co zasługuje na przetrwanie. Jest ona „tradycjonalistyczna”, jednak nie ma nic wspólnego z fałszywym tradycjonalizmem zachowującym pewne style lub obyczaje jedynie dla archeologicznego umiłowania rzeczy starych. Prawdziwy apostoł Kontrrewolucji za swoje uznać powinien zasady ustanowione przez św. Piusa X, zgodnie z którymi katolikowi nie wolno „zakrywać najważniejszych przepisów Ewangelii z obawy, aby nie traciły one posłuchu, a może nawet nie zostały zupełnie porzucone”, jednakże – jak dodaje Ojciec Święty – „roztropność może pozwolić na działanie stopniowe, gdy będzie szło o oświecanie ludzi wrogich naszym naukom i zupełnie dalekich od Boga”.116 Kontrrewolucjonistą w stanie „aktualnym” – konkluduje Plinio Corrêa de Oliveira – jest ten, kto: • zna Rewolucję, porządek, i Kontrrewolucję, w ich duchu, doktrynach i metodach; • miłuje Kontrrewolucję i chrześcijański porządek oraz nienawidzi Rewolucji i „anty-porządku”; • czyni z tej miłości i nienawiści oś, wokół której skupiają się wszystkie jego ideały, preferencje i działania.”117

. Siła napędowa Kontrrewolucji
Skoro najpotężniejsza siła napędowa Rewolucji leży w dynamizmie ludzkich namiętności rozpętanych przez metafizyczną nienawiść do Boga, prawdy i dobra, to symetryczny trend kontrrewolucyjny polega na opanowaniu namiętności poprzez podporządkowanie ich woli i rozumowi. Siłę napędową Kontrrewolucji znajdziemy w duchowej mocy, która przychodzi do człowieka przez sam fakt, iż Bóg kieruje jego rozumem, rozum zaś panuje nad wolą,
Encyklika Jucunda sane z marca r., przeł. ks. A. Szaniawski, w: św. Grzegorz Wielki, Homilie na Ewangelie, Oficyna Wydawnicza VIATOR, Warszawa , s. . 117 P. Corrêa de Oliveira, Rewolucja i Kontrrewolucja, s. . Autor odróżnia kontrrewolucjonistów „aktualnych”, posiadających obraz całościowy, od kontrrewolucjonistów „potencjalnych”, którzy dostrzegają istotę rzeczy jedynie w niektórych jej aspektach. Ci ostatni muszą dopiero zostać zdobyci dla pełni Kontrrewolucji.
116

R

K

która z kolei panuje nad uczuciowością. Człowiek jest Bożym sługą, ale dzięki swemu rozumowi, jest także panem samego siebie. Takiej mocy duchowej nie da się pojąć bez wzięcia pod uwagę życia nadprzyrodzonego, które wznosi człowieka ponad niedostatki upadłej natury. W owej sile chrześcijańskiej duszy tkwi – zdaniem Plinia Corrêi de Oliveira – najsilniejszy dynamizm Kontrrewolucji. „Można by spytać, jaka jest wielkość tego dynamizmu. Odpowiadamy, że teoretycznie jest on nie do zmierzenia i na pewno przewyższa dynamizm Rewolucji: „Omnia possum in eo qui me confortat” (Flp , ). Kiedy ludzie postanawiają współpracować z łaską Bożą, wtedy dokonują się cuda historii: nawrócenie Imperium Rzymskiego, powstanie Średniowiecza, reconquista Hiszpanii, począwszy od Covadonga; wszystkie wydarzenia wynikające z wielkich zmartwychwstań duszy, do których są również zdolne narody. Te zmartwychwstania są niezwyciężone, ponieważ nic nie może pokonać cnotliwego narodu, który prawdziwie kocha Boga.”118

. Kontrrewolucja a Kościół
Skoro Rewolucja jest procesem ukierunkowanym na zniszczenie całego doczesnego porządku chrześcijańskiego, w sposób oczywisty na jej celowniku znajduje się przede wszystkim Kościół, „Mistyczne Ciało Chrystusa, nieomylny nauczyciel Prawdy, strażnik prawa naturalnego, a zatem ostateczna podstawa samego porządku doczesnego”.119 Rewolucja to wróg, który powstał przeciwko Kościołowi, aby mu uniemożliwić wypełnienie jego misji zbawiania dusz nie tylko drogą sprawowania bezpośredniej władzy duchowej, ale także drogą pośredniej władzy doczesnej. Dlatego też, przeznaczeniem Kontrrewolucji, która staje w obronie Kościoła „nie jest ocalenie Oblubienicy Chrystusa. Kościół opierając się na obietnicy swojego Założyciela nie potrzebuje ludzi, aby przetrwać. Przeciwnie, to Kościół daje życie Kontrrewolucji, która bez Niego nie jest ani wykonalna, ani wyobrażalna.”120
118 119 120

Ibidem, s. Ibidem, s. Ibidem, s.

. . -

.

K

XX

Kontrrewolucja – wedle Plinia Corrêi de Oliveira – nie jest celem samym w sobie, lecz posłusznym narzędziem Kościoła. Z kolei Kościół nie identyfikuje się z Kontrrewolucją, ani też nie potrzebuje być przez nią ratowany. „Kościół jest duszą Kontrrewolucji. Skoro Kontrrewolucja jest walką, aby stłumić Rewolucję i zbudować nowe chrześcijaństwo, jaśniejące wiarą, pokorne duchem hierarchicznym i nieskazitelnie czyste, to jest oczywiste, że będzie to osiągnięte przede wszystkim przez głębokie działanie w sercach ludzi. To działanie jest właściwym zadaniem Kościoła, który naucza doktryny katolickiej oraz skłania do jej umiłowania i praktykowania. Zatem Kościół jest samą duszą Kontrrewolucji.”121 Ideałem Kontrrewolucji jest wywyższenie Kościoła. „Skoro Rewolucja jest przeciwieństwem Kościoła, to niemożliwe jest nienawidzić Rewolucji (rozpatrywanej globalnie, a nie w jakimś odrębnym aspekcie) i zwalczać ją, nie mając ipso facto za ideał wywyższenia Kościoła.”122 Kościół stanowi zatem siłę fundamentalnie kontrrewolucyjną, jednak nie utożsamia się z Kontrrewolucją: prawdziwa jego moc leży w tym, że jest on Mistycznym Ciałem Pana naszego Jezusa Chrystusa. Niemniej, zasięg Kontrrewolucji wykracza w pewnym sensie poza sferę kościelną, ponieważ obejmuje ona reorganizację od fundamentów całej społeczności doczesnej. Ta odbudowa społeczeństwa musi być z jednej strony całkowicie inspirowana przez nauczanie Kościoła, z drugiej jednak obejmuje niezliczone konkretne i praktyczne aspekty właściwe porządkowi cywilnemu. „I z tego tytułu Kontrrewolucja wykracza poza zakres Kościoła, będąc jednak zawsze blisko związaną z Kościołem w tym, co dotyczy Magisterium i jego władzy pośredniej.”123 Pracę Plinia Corrêi de Oliveira kończą wyrazy synowskiego oddania i bezwzględnego posłuszeństwa „słodkiemu Chrystusowi na ziemi”, filarowi i nieomylnemu fundamentowi Prawdy, Jego
121 122 123

Ibidem, s. Ibidem. Ibidem, s.

. .

R

K

Świątobliwości Papieżowi Janowi XXIII,124 oraz synowskie poświęcenie jego dzieła Najświętszej Maryi Pannie: „To właśnie Niepokalana Dziewica zmiażdżyła głowę węża, pierwszego, największego i wiecznego rewolucjonisty, podżegacza i czołowego inspiratora tej Rewolucji, jak wszystkich rewolucji przed nią i po niej. Maryja jest więc Patronką wszystkich tych, którzy walczą przeciw Rewolucji. Powszechne i wszechmocne pośrednictwo Matki Bożej jest największym źródłem nadziei kontrrewolucjonistów. A w Fatimie, dała im już Ona pewność zwycięstwa, kiedy zapowiedziała, że nawet po ewentualnym zalaniu świata przez komunizm, «w końcu jej Niepokalane Serce zatriumfuje!» Błagamy więc, aby Najświętsza Dziewica przyjęła ten synowski hołd, dar miłości i wyraz absolutnej ufności w Jej triumf.”125

. Poza granicami Brazylii: szkoła myśli i działania
Niektóre z głównych tematów zajmujących Plinia Corrêę de Oliveira poruszali także inni współcześni myśliciele katoliccy, określani zbiorczym mianem „tradycjonalistów”. Wystarczy tu wspomnieć nazwiska: belgijskiego filozofa Marcela de Corte,126 Francuza Jeana Ousseta – założyciela Cité Catholique,127 włoskiego filozofa Augusta Del Noce,128 szwajcarskiego historyka Gonza-

W wydaniu włoskim z roku i w kolejnych edycjach słowa zakończenia pozostały niezmienione, jedynie imię Jana XXIII zastąpiono imieniem panującego wówczas Pawła VI. 125 P. Corrêa de Oliveira, Rewolucja i Kontrrewolucja, s. - . 126 Z prac Marcela de Corte ( ) zob. Philosophie des moeurs contemporaines, Editions Universitaires, Brussels ; L’homme contre lui même, Nouvelles Editions Latines, Paris . Na temat de Corte zob. Miguel Ayuso Torres, Danilo Castellano, Juan Vallet de Goytisolo, In memoriam Marcel de Corte, „Verbo” nr - , , s. . 127 Jean Ousset ( ), Pour qu’il règne, Dominique Martin Morin, Paris . Pracę Ousseta wielokrotnie wydawano we Francji i tłumaczono na wiele języków. Założony przezeń w roku ruch La Cité Catholique przekształcił się w roku w Office International des Oeuvres de Formation Civique et d’Action Culturelle selon le Droit Naturel et Chrétien. Swój największy rozwój intelektualny zanotował w Hiszpanii za sprawą magazynu „Verbo” kierowanego przez Juana Vallet de Goytisolo. Zob. Estanislao Cantero, A los treinta anos, „Verbo”, nr - , styczeń-luty , s. - . 128 Na temat Augusto Del Noce ( ), poza wymienionymi tytułami autora: L’epoca della secolarizzazione, Giuffré, Milano oraz Il suicido della Rivoluzione, Rusconi, Milano , zob. Rocco Bu iglione, Augusto Del Noce. Biografia di un pensiero, Piemme, Casale Monferrato ; R. de Ma ei, Augusto Del Noce y el suicido de la Revolución, „Verbo” nr - , , s. - .
124

oraz w haśle Tradicionalismo. 131 Charles Maurras ( ). „Storia e Politica”. t. La monarquía tradicional. . s. katolickim i kontrrewolucyjnym a tradycjonalizmem lewicowym. Miało to miejsce przede wszystkim we Francji. . Na temat samej postaci zob. zwłaszcza L’Europe tragique. wywarł ogromny wpływ na szerokie kręgi francuskich intelektualistów. w: Eugen Weber. przenoszonej drogą osobistej działalności i zorganizowanej w „apostolacie podboju”. XXII. Gambra czyni rozróżnienie pomiędzy tradycjonalizmem prawicowym. Obszerny przegląd jego prac zob. . Zob. Fayard. który miał się rozwijać i rozprzestrzeniać po całym świecie. Paris . Rialp. . Intelligence et politique à l’aube du XXe. Spes. de Ma ei. 129 Z prac hrabiego Gonzague de Reynold ( ) zob. 132 „Punkt przełomowy” dobrze opisał Rafael Gambra Ciudad w La monarquía social y representativa en el pensamiento tradicional. . s. Colette Capitan Peter. Augustin Cochin e la storiografia contro-rivoluzionaria. a skończywszy na monsignore Henrim Delassusie. Histoire de l’Action Française. Paris . założyciel gazety i ruchu pod nazwą Action Française. siècle. Charles Maurras et l’idéologie d’Action Française. Paris .K XX gue de Reynolda129 czy hiszpańskiego myśliciela Francisco Elíasa de Tejady.. Seuil. t. t. Paris i La formation de l’Europe. począwszy od ojca Pierre’a de Clorivière’a. po doświadczeniach z Akcją Francuską. Francja. . . Victor Nguyen.131 wraz z powstaniem Action Française francuska myśl tradycyjna doszła do „punktu przełomowego”. ale również żywym zarodkiem ruchu. też Robert Havard de la Montagne. . pod wpływem Charlesa Maurrasa. Tego bezprecedensowego związku myśli i działania nie rozumiały pewne środowiska tradycjonalistyczne. też R. Rialp.132 Jeden z wyrazicieli nowego nurtu. Paris . niedawną rozprawę autorstwa M. Aux origines de l’Action Française. Paris . Ayuso Torres. w: GER. Louis Dimier. Ale pomiędzy końcem dziewiętnastego a początkiem dwudziestego stulecia. La filosofia jurídica y política di Elías de Tejada. Stock. Madrid . skłaniając się ku pozytywizmowi i naturalizmowi. Madrid . s. L’Action Française. poprzez Taine’a i Renana prowadzi ku Action Française. stała się ojczyzną katolickiej Kontrrewolucji. 130 Z prac Francisco Eliasa de Tejady ( ) zob. który pod wpływem Comte’a. Fundación Francisco Elías de Tejada. przywykłe do godzenia doktryny kontrrewolucyjnej z procedurami politycznymi inspirowanymi rozmaitymi teoriami.. „najstarsza córa Kościoła”. Plon. która tu właśnie wydała swe najprzenikliwsze umysły. w wykładach dla Instytutu Akcji Francuskiej w roku zaliczył w poczet „mistrzów Kontrrewolucji” takich autorów.130 Rewolucja i Kontrrewolucja była jednakże nie tylko dziełem intelektualisty. Zob. Amiot-Dumont. Plinia Corrêę de Oliveira od wielu współczesnych intelektualistów tradycjonalistycznych różni właśnie rola przypisywana żywej myśli. Madrid .

L’Intégrisme. m. Rondelet. Paris . vues sociales d’un homme de tradition. (Taine). Nouvelle Librairie Nationale. Była to jednak współpraca czysto proceduralna. jak np. które odebrało formację maurrasowską i nie wykazywało już wrażliwości na to. moderniści pragną umieścić Kościół na miejscu Boga. gdy wewnątrz Kościoła rozwijał się społeczny modernizm ruchu Sillon. in. s. zob.”135 Początkowo niektórzy katoliccy kontrrewolucjoniści. Le Roy134 kompromituje ducha. A. le centenaire de et les conservateurs catholiques. Paris . którzy zostali członkami Action Française na mocy «kompromisu w działaniu». immanencję się ubóstwia. oprócz L’Eglise et les libertés. 136 Z prac ks. to jedna i ta sama doktryna: intelektualna u Le Roya. który streścił ją w następujących słowach: „Konsekwentnie realizując założenie ruchu. warunkowana wiernością Kościołowi. potępiony przez św. s. Jouve. Paris . 138 Aspekt ów został zauważony przez Jeana Madirana: „Pokolenie katolików po katolicku uformowanych. Paris . filozof. (Sainte-Beuve). usiłował wypracować doktrynalny fundament dla modernizmu.. materialistyczna u Maurrasa. de Saudaux. s. Abstraction révolutionnaire et réalisme catholique. Madiran. co w tej szkole myślenia mogło być dla chrześcijanina drażniące i w żadnym wypadku nie do przyjęcia. benedyktyński uczony. Les maîtres de la contre-révolution au XIX siècle. ojciec de Pascal136 czy Dom Besse137 współpracowali z Action Française. jak Augustin Cochin. Transcendencję sprowadza się do wymiaru poziomego. avec une le re de M. 134 Eduard Le Roy ( ).R K jak Sainte Beuve. Les religions laiques. (Renan). Desclée. Cochin. Nouvelle Librairie Nationale. Opatrzności – zaprzecza. „Metodologia Action Française – zauważa Stéphane Rials – nie lekceważy transcendencji. Balzac. Taine. s. Również dziś są tacy. le Marquis de La Tour du Pin. Eglise et Monarchie. który ono przedstawia. uczeń Bergsona. . Paris . Révolution et Contre-Révolution. . Piusa X. doceniając jej dynamizm i skuteczność działania. Wiele prac ojca Garrigou-Lagrange’a powstało właśnie w celu obalenia jego fundamentalnego agnostycyzmu. Enseignement social. . którzy stawiają ciało przed duchem.” (Révolution et Contre-Révolution au XIX siècle. histoire d’une histoire. lecz za pomocą interpretacji pozytywistycznej traktuje ją utylitarnie. (Renan). Paris-Lille . Analogia pomiędzy ruchem modernistycznym a Action Française nie uszła uwagi takiego autora orientacji kontrrewolucyjnej. Jouve. s. Impr. historyk. Renan.138 133 Louis Dimier. de Lavale e Mobrun.). s. (Balzac). zostało zastąpione pokoleniem. 135 A. Le catholicisme libéral. Desclée de Brouwer. La père de Pascal. Paris .” J. s. Georgesa de Pascal ( ) zob. Jednak w procesie ewolucji Action Française – od ruchu politycznego do szkoły myśli – doktryna Maurrasa zdominowała doktrynę Kontrrewolucji. s. a nawet socjalista Proudhon. w roku otrzymał katedrę Syllabus w Institut d’Action Française. Nouvelles Editions Latines. a porządek przed celem: Maurras broni ciała dla porządku.133 Działo się to wówczas. Z jego prac. 137 Jean-Martial Besse ( ). Paris . Ludzkość Comte’a u Maurrasa staje się Narodem. . Zob. Paris .

sankcje dotyczące magazynu zostały odwołane przez Piusa XII (zob. Paris . Arnal. który jednakże przedstawia osąd warunkowy. lecz potępienie pism Maurrasa umieszczonych na Indeksie pozostało w mocy. Pierre Gaxo e. Jacques Vier. lecz odkładał jego publiczne ogłoszenie uznając. Georges Lafly. Ambivalent Alliance. Kongregacja Indeksu orzekła. też Idem. London . ujmującego swój osąd na temat pism Maurrasa w zdaniu: damnabiles non damnandos. Trois idées politiques. L’avenir de l’intelligence) oraz kierowany przezeń magazyn „L’Action Française“ zasługują na potępienie. Action Française. Rzym przemówił – sprawa jest zamknięta. Dominicains français et Action Française. odpowiedź Świętego Penitencjarium z lipca tego samego roku). W Piusowym damnabiles zawiera się cała istota jasnego osądu doktrynalnego. wielokrotnie wyrażany na łamach „Legionario“. Corrêa de Oliveira. w którym znalazły się artykuły takich autorów jak: Jean Madiran. XII . ekskomunika jednak została nałożona przez Piusa XI w roku . University of Pi sburgh Press. że byłoby ono niefortunne w momencie otwartego konfliktu z rządem Francji. po podpisaniu przez kierowników Action Française deklaracji podporządkowania. osąd wskazujący okoliczności. „O Legionário” nr . stanowi nie dający się zignorować punkt odniesienia. Berto.” P. specjalne wydanie magazynu „Itinéraires“ (nr . Henri Rambaud.140 Oprócz pokrewieństwa czy zbieżności na poziomie ściśle politycznym. też Lucien Thomas. Action Française e a Liga das Nações. André Laudouze. A. iż pięć książek autorstwa Maurrasa (Chemin de Paradis. Les amants de Venise. Pi sburgh . Błędy te przyjmowały wrogą postawę w stosunku do rzymskokatolickiego ducha przejawia139 stycznia r. Paris . Zob. Jean Ousset. był zgodny z Magisterium Stolicy Apostolskiej. Action Française. Jean-Baptiste Morvan. Piusa X. Cambridge University Press. Marcel de Corte.K XX Rozważna postawa św. Louis Salleron.. Nationalism. Roger Joseph. „O Legionário” nr . Zob. Osąd Plinia Corrêi de Oliveira na temat Action Française. Michael Su on. nie pozwalającego żadnemu prawdziwemu katolikowi traktować Maurrasa jako wzoru godnego naśladowania. który powstał stycznia r. V. Oscar L. Idem.W r. . natury dyplomatycznej. 141 Zob. istniała podstawowa niezgodność poglądów głoszonych przez kierownictwo Action Française z doktryną Kościoła. Nouvelles Editions Latines. Zwolennicy Maurrasa akcentowali drugi człon papieskiego sformułowania. De Pie X à Pie XII. Anthinea. Św. V . „O Legionário” nr . Pius X uważał za właściwe odwlekać ogłoszenie dekretu.139 Pius X skłaniał się ku potępieniu Maurrasa. Les Editions Ouvrieres. Henri Charlier. zamknął on tę kontrowersyjną sprawę słowami: „Nie ma większego zła od roszczenia bycia bardziej katolickim od papieża. dekret Świętego Oficjum z lipca r. VII .141 w niektórych kręgach powojennej tradycjonalistycznej kultury francuskiej pojawiały się ślady dawnych błędów. . L’Action Française devant l’Eglise. kwiecień ) poświęcone Maurrasowi. The Catholic Church and the Action Française. takich jak jansenizm czy gallikanizm. Positivism and Catholicism: the Politics of Maurras and French Catholics.. nie ocenę. Oprócz problemu Maurrasa. Gustave Thibon. 140 Kiedy ekskomunika została odwołana przez Piusa XII. Nie należy być bezwarunkowo entuzjastycznym ani też nadmiernie rygorystycznym.. np.

czyli w wierności Kościołowi i dynastiom. za to najsilniejsza i najlepiej zorganizowana partia komunistyczna na Zachodzie. Cantoniego pt. Kolejny. Jednakże we Włoszech. gdziekolwiek i w jakiejkolwiek formie się ono pojawia. podążając za nauką Antonio Gramsciego. opatrzony posłowiem Plinia Corrêi de Oliveira zatytułowanym Rivoluzione e Contro-Rivoluzione vent’anni dopo. Famiglia.142 Jakkolwiek może się to wydawać dziwne. 143 Analizy tej ewolucji dostarczają: R.R K jącego się w uniwersalizmie i zdolności pojmowania dobra. Roma . Ufficio Tradizione. „Cristianita” nr . ). a następnie w wyniku inwazji Rzymu w roku . zdołała wypracować strategię historycznego kompromisu. Kiedy Włochy znalazły się w kleszczach politycznej agitacji. „Praca ta – pisał we wstępie Giovanni Cantoni – zawiera wszystkie elementy. przetłumaczonej i wydanej w Piacenzie przez Giovanniego Cantoniego144. też Plinio Corrêa de Oliveira al servizio di un capitolo della do rina sociale della Chiesa: il commento del Magisterio alla „parabola dei talenti”. „Il Tempo” oraz „Il Giornale” z maja . wydano w roku . Roma oraz manifest Centro Culturale Lepanto zatytułowany Prodi il Kerensky italiano?. Zob. odpowiedzialnej za przesunięcie powojennego świata katolickiego na lewo. Z prac G. Proprieta. 142 . Przede wszystkim jednak kręgi owe charakteryzowała mentalność defetystyczna. listopad . Cantoniego zob. Il centro che ci portò a sinistra. która w maju roku wyniosła neokomunistów do władzy. Fiducia. de Ma ei. które pozwalają nam dostrzec w niej wyraz myślenia kontrrewolucyjnego w dobie kulturowej Rewolucji” (s. katolicy zaś zostali skierowani ku Partii Chrześcijańsko-Demokratycznej. po wyeliminowaniu dynastii sprzed zjednoczenia kraju przez dynastię sabaudzką z Piemontu. nie mogąca pogodzić się z wojowniczymi i pełnymi nadziei teoriami Rewolucji i Kontrrewolucji. Europejska myśl kontrrewolucyjna streszcza się w formule „Tron i Ołtarz”. też Giovanni Cantoni. Cristianità. które na przestrzeni dziejów ucieleśniały katolicką tradycję. Nawet po upadku monarchii monarchiści zajmowali pozycje liberalno-nacjonalistyczne. zawiązała się grupa Mentalność ową opisuje niewielka książeczka La mano che estingue. rozbrat zaistniały między papiestwem a domem sabaudzkim nie zostawił miejsca dla kontrrewolucyjnego legitymizmu. Trzeci. La lezione italiana. Piacenza . największy poza Półwyspem Iberyjskim wpływ w Europie Rewolucja i Kontrrewolucja wywarła we Włoszech. kraju pozbawionym kultury tradycjonalistycznej w ścisłym tego słowa znaczeniu. ze wstępem G. L’Italia tra Rivoluzione e Contro-Rivoluzione. 144 Pierwszy włoski przekład książki (dla Edizioni dell’Albero) ukazał się w roku . la voce che addormenta. ukazał się w roku nakładem „Cristianita”.143 W ten sposób w kraju wybranym przez Opatrzność na Stolicę Świętego Piotra zabrakło prawdziwie katolickiej inicjatywy politycznej. wokół zasad Rewolucji i Kontrrewolucji.

Zdaniem brazylijskiego myśliciela.K XX Alleanza Ca olica. która zakłada likwidację starego modelu myślenia. impuls do stałego doskonalenia. a mianowicie ustanowienia na gruzach cywilizacji chrześcijańskiej „plemiennego” i anarchicznego społeczeństwa posłusznego Księciu Ciemności. legalizacja związków homoseksualnych ( ) czy współpraca między katolikami a neokomunistami we Włoszech ( ). założone przez autora niniejszej książki w Rzymie w roku . Skoro rewolucja na Sorbonie w roku stała się wybuchem o skali światowej. Alfons Maria Stickler i Bernardino Echeverría. mógłby się dziś odrodzić wówczas. podstawowym antidotum na skrajny upadek społeczeństwa może być powrót modelu prezentowanego przez „elity tradycyjne”. gdyby szlachta na nowo odnalazła w sobie sens swego historycznego posłannictwa. s. jak kardynałowie Mario Luigi Ciappi. w: Rewolucja i Kontrrewolucja. przejawiającej się raczej w tendencjach. „Gdyby dwudziestowieczny szlachcic miał świadomość tej misji i – ożywiany wiarą oraz umiłowaniem właściwie pojętej tradycji – Centro Culturale Lepanto. York (PA) . 145 . Corrêa de Oliveira. a następnie inne grupy i ruchy inspirowane Rewolucją i Kontrrewolucją. jak: nowy konkordat ( ). mniej ideologicznej. między innymi Centro Culturale Lepanto założone w roku w Rzymie.146 W eseju pt. czy znamienici teologowie: ojciec Raimondo Spiazzi i ojciec Victorino Rodríguez. Rodziny i Własności. Szlachta i analogiczne elity tradycyjne w obliczu IV Rewolucji Za ideową kontynuację i rozwinięcie Rewolucji i Kontrrewolucji można uważać książkę Plinia Corrêi de Oliveira zatytułowaną Szlachta i analogiczne elity tradycyjne. charakterystyczny dla średniowiecza i następnych stuleci. Rewolucja i Kontrrewolucja dwadzieścia lat później. zasłynęło we Włoszech oraz w całej Europie z powodu doktrynalnych wystąpień na takie tematy. Rewolucji. Silvio Oddi. woli i wrażliwości w celu szybkiego osiągnięcia ostatecznego. Tłumaczenie angielskie: Nobility and Analogous Traditional Elites in the Allocutions of Pius XII. Nobreza e elites tradicionais análogas. Amerykańskie Stowarzyszenie Obrony Tradycji. 146 P. Zdobyła uznanie rozmaitych osobistości. 147 Plinio Corrêa de Oliveira. traktat z Maastricht ( ). W roku powstało czasopismo „Cristianitá“.145 . (z częścią III zaktualizowaną przez samego autora). włoski i francuski. rewolucyjnego celu. który zaktywizował zarazki „proletariatyzacji” społeczeństwa. Rewolucja i Kontrrewolucja dwadzieścia lat później147 Plinio Corrêa de Oliveira opisuje pojawienie się – już po rewolucji komunistycznej – IV Rewolucji. zagrożenie ze strony islamu ( ). Książka została przetłumaczona również na język hiszpański.

Na pierwszy rzut oka sprawia on wrażenie wyjątkowo konstruktywnego. skoro udało mu się wznieść trzy gmachy: protestanckiej pseudoreformacji. przynosząc w zamian perspektywę nowych katastrof. które stało się udziałem jego przodków odpierających barbarzyńców. odniósłby zwycięstwo nie mniejsze niż to. spychających islam za Morze Śródziemne czy forsujących bramy Jerozolimy pod wodzą Gotfryda de Bouillon.”148 W zakończeniu swej ostatniej książki Plinio Corrêa de Oliveira tak oto przedstawia katastroficzną wizję długiego procesu rewolucyjnego: „Proces ten postępuje bezustannie od schyłku i upadku Wieków Średnich do początków radosnego triumfu renesansu. czyż nieprawdą jest. On sam jest czystą Destrukcją. burzliwy świat mieszczański. Proces ów jawi się. a jego rezultaty – za definitywne. jako niezmiennie zwycięski. . Jednakże prawdziwa natura owego procesu jest z gruntu niszczycielska. do tego stopnia. jeśli nie ogólny zamęt nieustannie grożący nadciągającymi katastrofami. które nie dochodzą do skutku. Corrêa de Oliveira. jeżeli nie zwracamy uwagi na naturę samego procesu. by otworzyć drogę jeszcze innym potworom. Nobility and Analogous Traditional Elites. Pod jego naciskiem legł w gruzach dawny Związek Sowiecki – ponury. . tajemniczy i przegniły niczym dawno spadły z gałęzi owoc. Te rezultaty istotnie wydają się być „definitywne”. iż jego siłę napędową można by uznać za niezwyciężoną. jaką byłaby migracja hord ze Wschodu na Zachód czy islamskich z Południa na Północ? 148 P. która była zalążkiem i przygotowaniem rewolucji francuskiej. czy w dalszej perspektywie – rewolucji rosyjskiej roku . do protestanckiej rewolucji religijnej. albo też doprowadzić do przerażającej rzeczywistości. iż kamieniami milowymi tego procesu są wyłącznie ruiny? Co zaś generuje ostatnia z owych ruin. zanikający ancien regime i apoplektyczny. pomimo niezliczonych przeszkód. Powalił chwiejące się średniowiecze. jeszcze bardziej nieuchronnych i paradoksalnych? Te z kolei także mogą się rozwiać po to tylko. Hinc et nunc. demoliberalnej republiki oraz Socjalistycznej Republiki Radzieckiej.R K czynił wszystko. oszalały. s. by ją wypełnić.

Ludzkie działania i reakcje. wybitnego kanonistę ze zgromadzenia klaretynów. Analiza procesu rewolucyjnego zawarta w tej książce jest bardzo odkrywcza i robi ogromne wrażenie dzięki swojemu realizmowi i głębokiemu zrozumieniu historii. Pisze on między innymi: „Rewolucja i Kontrrewolucja stanowi mistrzowskie dzieło. który wykorzystuje wielu z nich jako naiwnych głupców lub «towarzyszy podróży». lecz – powiedziałbym nawet więcej – wszystkich ludzi dobrej woli. jak i psychologii zbiorowości. szczegółowa analiza dokonana przez ojca Anastasio Gutiérreza. czy też wydarzy się coś jeszcze gorszego? Taka wizja zniechęciłaby wszystkich. kto kieruje tą głęboką i systematyczną 149 Ibidem. ponurego widnokręgu. Autor nie ogranicza się jedynie do zewnętrznej analizy historii. tak. - . zarówno psychologii indywidualnej. są również wyjaśniane w świetle psychologii człowieka. Opinia wybitnego teologa współczesnego na temat Rewolucji i Kontrrewolucji Wśród opinii formułowanych na temat Rewolucji i Kontrrewolucji szczególną uwagę zwraca pogłębiona. Ostatecznie trzeba uznać. słyszą już głos dobiegający spoza zmąconego. mówi: «W końcu jednak moje Niepokalane Serce zatriumfuje!”149 . że istnieje ktoś. s. aby przeniknęły sumienia nie tylko tych. aż do ateistycznego komunizmu. zdolny wzbudzić najtrwalszą ufność. którym brak wiary.K XX Któż to wie. którzy uważają się za prawdziwych katolików. konsultanta rozlicznych watykańskich dykasterii. Ci ostatni powinni nauczyć się z niego. ci pierwsi powinni czuć się utwierdzeni i umocnieni w swej wierze oraz psychologicznie i duchowo uodpornieni na ten przebiegły proces. począwszy od dekadencji w końcu średniowiecza. poprzez poganizujący renesans i pseudo-reformację. . którzy ją posiadają. czy tak się stanie? Czy to będzie wszystko. których ta analiza dotyczy. że zbawienie można znaleźć jedynie w Jezusie Chrystusie i Jego Kościele. Jednakże ci. Głos ten. dalej straszliwą rewolucję francuską. którego nauki powinny być szeroko rozpowszechniane.

aby przynajmniej elity stały się w pełni świadome przygniatającej rzeczywistości. chociaż z wielką ostrożnością w swych prognozach i w trybie hipotetycznym.lecz gdyby nie było kogoś trzymającego lejce tych nieuporządkowanych tendencji i sprytnie je koordynującego. Rewolucja i Kontrrewolucja. to najprawdopodobniej nie skutkowałyby one tak stałym. psychologicznych i perspektywicznych obserwacji. konsekwentnie kontynuowane. korzysta nawet ze wzlotów i upadków wywołanych oporem i naturalną «reakcją» sił przeciwnych. (…) Książka ta jest autentycznym wytworem chrześcijańskiej mądrości. politycznych. sprawnym i systematycznym działaniem. które sprzyjają Rewolucji. Powinno być ono wykładane w kościelnych ośrodkach wyższego kształcenia.R K dechrystianizacją.. w dalszej kolejności. kontrrewolucyjnej. o której – jestem przekonany – nie mają jasnego pojęcia. że jest to prorocze dzieło. s. w najlepszym znaczeniu tego słowa. Wiele z nich uwypukla inteligentne «taktyki». z których wiele zasługiwałoby na antologię. dalszą możliwą ewolucję działalności rewolucyjnej i. . 150 września . oraz te. Człowiek wprawdzie skłania się ku złu . Dzieło to przewiduje również. Zawiera ono wiele trafnych socjologicznych. które mogłyby i powinny być stosowane w powszechnej strategii kontrrewolucyjnej.pycha i zmysłowość . W sumie odważę się na stwierdzenie. list do Juana Miguela Montesa z P. por. które. Corrêa de Oliveira. .”150 Anastasio Gutiérrez CMF.

.

również do śmierci. XVII.R . nierozerwalny blok… Osiągnąwszy pełnię dojrzałości Plinio Corrêa de Oliveira postanowił nadać skupionej wokół niego i podzielającej jego ideały rodzinie duchowej formę stowarzyszenia. t. w Republice Południowej Afryki ( ). lokalnych instytucji i związków zawodowych. Kolumbii. Własność. która z kolei stanowi odbicie założeń nauki społecznej Kościoła.2 Trzy słowa: Tradycja. kiedy stowarzyszenie oficjalnie przejęło całość działań do tej pory kontrolowanych zarówno osobiście przez profesora Plinia Corrêę de Oliveira. Hiszpanii ( ). Plinio Corrêa de Oliveira do śmierci pozostał prezesem brazylijskiego TFP. a w końcu – państwa”. na Filipinach ( ). Australii ( ).3 1 Początek publicznej działalności TFP datuje się na lipca r. Spójny.. streszczają koncepcję świata w ujęciu Plinia Corrêi de Oliveira.1 pierwsze z serii inspirowanych jego myślą stowarzyszeń powstających stopniowo na pięciu kontynentach. w Paragwaju ( ). a w dalszej kolejności jako uzupełniające się składniki bezpieczeństwa. wiceprezesem zaś. Stanach Zjednoczonych ( ).Rozdział V T . jak i przez jego współpracowników z grupy związanej z „Catolicismo”. Urugwaju ( ). Niemczech. W walce – duma i odwaga. Polsce ( ). A z odwagą – zwycięstwo. Pius XII. w: DR.” . Ekwadorze ( ). Nowej Zelandii ( ). we Włoszech ( ). Chile.W „W idealizmie – gorliwość. . W manierach – kurtuazja. Portugalii ( ). W działaniu – bezbrzeżne poświęcenie. 2 Biura TFP czy też bliźniacze instytucje powstały w Argentynie. Rodzina. grudnia r. 3 Jej „podstawowe założenia – stwierdza Pius XII – od zawsze pozostają niezmienne: rodzina i własność jako fundament zabezpieczenia bytu.. Boliwii. Familia e Propriedade. W obliczu wroga – roztropność. Fernando Furquim de Almeida ( ). lipca roku w São Paulo założone zostało Sociedade Brasileira de Defensa da Tradição. Wenezueli. tworzące nazwę stowarzyszenia. Japonii i Gwatemali ( ). s. radiowe przemówienie na Boże Narodzenie.. Wielkiej Brytanii ( ). . Peru ( ). Kanadzie ( ). Indiach ( ). był prof. Francji. Kostaryce ( ).

ku niepewnej przyszłości. Paulo”. tak postęp bez tradycji byłby propozycją nierozważną. III . Z tego powodu Pius XI w encyklice Quadragesimo anno stwierdza. Gorejącą życiem przyrodzonym i nadprzyrodzonym. bez zatrzymywania się czy zwalniania biegu. w: Szlachta i analogiczne elity tradycyjne. TFP. Krótko mówiąc. 6 P. b) z tego powodu prawdziwy postęp nie jest niszczeniem ale dodawaniem. lipiec-wrzesień .K XX Prawdziwa tradycja – pisze brazylijski myśliciel – zakłada dwie zasady: „a) każdy autentyczny i żywy porządek rzeczy posiada trwały wewnętrzny impuls ku poprawie i doskonałości. w: „Znak”. XIII. pochodnia. s.” Przemówienie do rzymskiej szlachty i arystokracji z stycznia r. od łacińskiego tradere. w: DR. co żyje.”4 Tradycja.. lecz na ich utrwalaniu i kontynuowaniu w drodze ku górze. przemówienie z stycznia r. „Samo słowo jest etymologicznie jednoznaczne z postępem czy też ruchem do przodu – jednoznaczne.. Nobility and Analogous Traditional Elites.. jest tradycją katolicką. tradycja to suma przeszłości i spokrewnionej z nią teraźniejszości. równie żwawy. nie polega na zrywaniu powiązań. Naturalnym środowiskiem dla przekazywania i rozwoju wartości jest rodzina.”6 Wszystko. „Catolicismo”. . Tradycja i postęp do tego stopnia harmonijnie wzajemnie się uzupełniają.7 Rodzina z kolei do przetrwania i rozwoju potrzebuje materialnej bazy. lecz nie identyczne. Corrêa de Oliveira. i przebiega zgodnie z prawami życiowymi (…). lecz przekazywanie spuścizny wartości z pokolenia na pokolenie. s. luty . też Idem. Zob. którą reprezentujemy. lecz jego harmonijną kontynuacją.8 P. Dzisiaj nie powinno być zaprzeczeniem wczoraj. co spokojny. Przemówienie do francuskich ojców rodzin z września r. nie oznacza zatem zwykłego przywiązania do przeszłości. tradycja to dar przekazywany z pokolenia na pokolenie. iż jak tradycja bez postępu stanowiłaby pojęciową sprzeczność. . 4 . 8 Pius XI. Tradição. Corrêa de Oliveira. Jak sama nazwa wskazuje. „Folha de S. Podczas gdy postęp oznacza jedynie posuwanie się naprzód. 7 Pius XII. .. Jest tradycją w pełni żywą. potrzebuje do rozwoju sprzyjającego środowiska. a państwo nie może tego prawa niszczyć”. iż prawdziwy postęp nie istnieje w oderwaniu od tradycji. . Encyklika Quadragesimo anno z maja r. krok po kroku. iż „zawsze musi nietykalnym pozostać naturalne prawo do posiadania prywatnej własności i do przekazywania jej drogą spadku. s. t.. skokiem w ciemność. która zagwarantuje jej życie i wolność. która – jak naucza Kościół – stanowi „podstawową komórkę i element składowy społeczności państwa”.. 5 Pius XII wyraźnie uczy.5 „Tradycja. s. nr . tradycja również odnosi się do marszu naprzód. jednak marsz ten jest ciągły. którą jeden uczestnik sztafety podaje drugiemu. nr .

których podstawowe założenia – według rosyjskiego matematyka. . Nobility and Analogous Traditional Elites. ale także zaskakująco nowatorskie metody apostolatu. Jezus i potrójna kontestacja). ale rozdzielić jego elementów składowych się nie da. Igora Szafarewicza10 – dają się streścić w następujących punktach: a) zniesienie własności prywatnej. s. La Casa di Matriona. Famille. Własność. marca roku na Viaduto do Chá. W celu bezpośredniego dotarcia do opinii publicznej Plinio Corrêa de Oliveira wymyślił wielkie kampanie reklamowe. Famille. haseł i muzyki przyciągali na ulicach uwagę przechodniów. Tradition. Il socialismo come fenomeno storico mondiale.11 . Fleurus. s. s.W Max Delespese. Paris . w swej książce pod znamiennym tytułem Tradition. Jésus et la triple contestation. Propriété. c) zniszczenie religii. który przeciwstawił im nie mniej znaczący trójmian: „umasowienie – niewolnictwo – głód”. Formuła TFP – jak wskazuje Plinio Corrêa de Oliveira – zawiera „trzy wielkie zasady zanegowane przez współczesny kolektywizm”.R . który można jedynie przyjąć lub odrzucić.”9 Najbardziej radykalne w naszych czasach odrzucenie owego bloku doktrynalnego dokonało się w socjalizmie i komunizmie. .. jak i inne stowarzyszenia inspirowane myślą Plinia Corrêi de Oliveira. 10 Igor Chafarewitch. Milan . d) równość. 11 P. Rodzina. Propriété. (…) Tradycja. Jésus et la triple contestation (Tradycja. charakteryzuje nie tylko spójność wizji świata. transparentów. najbardziej ruchliwej i zatłoczonej arterii Max Delespesse. Od samego początku swej działalności TFP musiało zmagać się ze spiskiem milczenia ze strony mass-mediów wobec jego inicjatyw. rodzina i własność składają się na spójny blok.T . Corrêa de Oliveira. W istocie jednak związek tych trzech terminów nie jest bynajmniej przypadkowy. b) likwidacja rodziny. likwidacja społecznej hierarchii. jako że elementy owe zazwyczaj nie idą ze sobą w parze. 9 . włoskie. podczas których młodzi członkowie TFP za pomocą megafonów. zauważa: „Niektórych powierzchownych obserwatorów zdumiewać może trójmian tradycja-rodzina-własność. Nowe metody apostolatu Zarówno brazylijskie TFP. . słynny belgijski progresywista. tłum.

styczeń . W tym samym wymiarze mieści się wprowadzenie przezeń – w momencie rozprzestrzeniania się Rewolucji poprzez kontrkulturowe P. po raz pierwszy pojawiły się wielkie czerwone sztandary. który „wywołuje w opinii publicznej ożywiający. musi przenikać życie wewnętrzne – warunek owocnego działania. zdrowy wstrząs symbolizujący kontrofensywę dobra”. a w roku doszły do nich czerwone kapy.15 czyli miejsca przeznaczone do nauki i modlitwy.. . s. Chautard. „Catolicismo”. ale także na głębszym poziomie tendencji. The Soul of Apostolate.K XX São Paulo. nr . osobiście zaprojektowane przez Doktora Plinio. W ten sposób. 12 . Kiedy na kilka lat przed śmiercią zwiedzał on słynną pustelnię „delle Carceri” w Asyżu.. Corrêa de Oliveira. To w rzeczy samej poprzez „wstrząs” łaski dokonuje się przemiana człowieka dawnego w człowieka nowego. Obstáculo à corrida para o caos. ale także czynniki psychologiczne i nadprzyrodzone. ogarnął go na widok panującego tam ducha nadprzyrodzoności taki entuzjazm. Powstanie owych „oaz”. która chce być godna tej nazwy. Plinio Corrêa de Oliveira nieustannie podkreślał wagę owego „apostolatu ze sztandarem”.” Rewolucja i Kontrrewolucja. Zgodnie z doświadczeniem historii – pisze Plinio Corrêa de Oliveira – „wygląda na to. 14 Dom J. zmarły w r.-B. by Rewolucję zwalczać nie tylko na polu idei. o której pisze w swych listach św. w jaki sposób instytucję katolicką. obok tradycyjnych centrów działalności powstały „pustelnie”. dyrektor brazylijskiego TFP.13 Dom Chautard poucza. . Paweł. na których prężył się złoty lew.14 Wielki rozwój aktywności zewnętrznej zrodził wśród członków TFP pragnienie posiadania obszarów szczególnej ciszy. s. . że wielkie nawrócenia zwykle zdarzają się poprzez gwałtowny wstrząs duszy. że zaczął ów termin stosować w języku codziennym w odniesieniu do biura. wypełnionych atmosferą powagi i duchem nadprzyrodzoności. 15 Określenie „pustelnia” wprowadził Fabio Vidigal Xavier de Silveira. ponieważ to przede wszystkim łaska Boża działa w duszy człowieka pociągając go ku przylgnięciu do prawdy i ku praktykowaniu cnót. wywołany łaską przy okazji jakiegoś zewnętrznego lub wewnętrznego wydarzenia. charakteryzujące się szerokim zastosowaniem medytacji oraz precyzyjną regułą życia. w którym pracował. na których mogliby oni wznosić duchowy wał ochronny zabezpieczający przed przesadną aktywnością. stanowiło odpowiedź na nieustannie podkreślane przez Doktora Plinio wymaganie.12 W procesie nawrócenia istotną rolę odgrywa nie tylko czynnik logiczny. 13 Ef . Te właśnie sztandary i kapy stanowią na całym świecie motyw wyróżniający publiczną działalność apostolską TFP.

tak olbrzymi w skali Ameryki Południowej. w ścisłym sensie tego słowa.” (ibidem. Conferencia Nacional dos Bispos do Brasil (CNBB). D. M. stały się nieocenioną okazją wzajemnego poznania.16 Plinio Corrêa de Oliveira w następujący sposób określił rolę wspierających: „Misją naszych wspierających jest walczyć w wielkiej batalii o opinię publiczną własnym przykładem. których znaczenie symboliczne zbliżone było do czerwonych kap używanych podczas wystąpień publicznych. w których grupy młodych ludzi podróżując z jednego końca ogromnego kraju na drugi realizowały apostolstwo „objazdowe”. ). przeprowadzając kampanii w miastach wszystkich stanów i rozprowadzając książek oraz broszur wydanych przez stowarzyszenie. zachowaniem i wszystkim. potwierdził słuszność inicjatywy Doktora Plinio. Było to całkowicie nowe narzędzie popularyzacji idei TFP. Od października r. ze strony członków i wolontariuszy.R . umożliwiające kontakt z szeroką publicznością bez filtra narzucanego przez media. Nakład tych publikacji. Owe kursy formacyjne. 16 . co emanuje z ich prawdziwie katolickiej postawy. Musimy za każdym razem na nowo dawać dobry przykład. ku któremu zmierza współczesny świat. Obok zaangażowania. jak i pochodzącej z wielu innych części świata. Oryginalnym sposobem propagowania idei była wymyślona przez Plinia Corrêę de Oliveira metoda „karawan”. II. jasno zarazem wykładając przeciwną mu naukę katolicką. s. Flaksman. z powodu oryginalnego stylu nie dające się porównać ani do tradycyjnych szat duchownych. .).W ruchy hippisów i punków – specjalnych „strojów ceremonialnych” ze szkaplerzem Matki Bożej z Góry Karmel oraz z krzyżem św. jak wyrażać nasze ideały i wysoko wznosić nasze sztandary” (spotkanie z wspierającymi września r. s. Musi to czynić prawdziwy Kontrrewolucjonista w obliczu zatracenia. przeznaczone dla młodzieży zarówno brazylijskiej. powtarzać te same słowa. wiedzieć. Kornis. w sposób znaczący wpłynął na decyzję Piusa XII o udzieleniu aprobaty tej organizacji. Stroje te. t. w ostatnich latach podjęta została nowa forma apostolatu: Correspondentes e Esclarecedores (Wspierający i Przyjaciele). nosi się przy specjalnych okazjach w celu okazania ducha rycerskiego sprzeciwiającego się współczesnej degeneracji moralnej. wymiany opinii i przeżycia prawdziwie braterskiej atmosfery.T . podczas których dokonywano – w formie konferencji przygotowanych za pomocą środków audiowizualnych – precyzyjnej krytyki komunizmu. watykański sekretarz stanu i przyszły papież Paweł VI. Przez wiele lat TFP regularnie prowadziło Tygodnie Studiów nad Formacją Antykomunistyczną (SEFAC). ani tym bardziej do wojskowych mundurów. 17 Zob. Jakuba. do roku „karawany” przejechały w sumie kilometrów po całym obszarze Brazylii. My to czynimy. „Arcybiskup Giovanni Montini. w: DHBB.

. . któremu powierzono prace przygotowawcze nad projektem CNBB. La Iglesia del Brasil y el compromiso social. . który dzierży sztandar (…). dobroczynności i pracy społecznej” na terytorium całego kraju. Niektóre z kampanii urządzanych przez stowarzyszenie zdołały nawet zainspirować narodziny nowych nurtów myślowych i radykalnie zmienić sytuację na rozmaitych polach. Paris .18 Począwszy od roku owa organizacja biskupów.K XX Ci ostatni rozprzestrzeniają dzieło Kontrrewolucji we własnych rodzinach i środowiskach zawodowych. jaką uprzednio – w procesie religijnej odnowy lat trzydziestych – odegrał kardynał Leme. określił ją wręcz mianem nieoficjalnego rzecznika Wikariusza Chrystusowego. Pontificia Universita Gregoriana. do wyd. 19 Jeden z jej dostojników.in. Desclée de Brouver. Jednak w drugiej połowie lat pięćdziesiątych rozpoczął się w brazylijskim episkopacie „zwrot na lewo” – m. . . zdobywszy dominację w poszczególnych diecezjach. której zadaniem miało być „koordynowanie i subsydiowanie działań ukierunkowanych religijnie. L’Eglise et le pouvoir au Brésil. Armando Lombardiego ( ).” Charles Antoine. jak również dotyczących miłosierdzia. za sprawą nowego nuncjusza apostolskiego. Les Editions de l’Atelier. o wiele większą władzę od tej. Zob. kardynał Aloisio Lorscheider. Roma . Paris . pol.19 Wewnątrz niej natomiast biskup Câmara20 jawił się jako postać predestynowana do objęcia. s. „W episkopalnym kalejdoskopie biskup Câmara jest tym. Ewolucja brazylijskiego duchowieństwa w kierunku lewicy i narodziny CNBB października roku dwudziestu arcybiskupów spotkało się w Rio de Janeiro celem założenia Confêrencia Nacional dos Bispos do Brasil (CNBB). s. który faworyzował w nominacjach biskupich księży o nastawieniu 18 Sergio Bernal. przynajmniej częściowo. „charyzmatycznej” roli. Jaime Câmarze. lutego . choć nie oficjalnie. Les puissants et les pauvres. 20 Biskup Helder Câmara (nieżyjący już dzisiaj – przyp. „O Povo” z Fortaleza. TFP uzyskało nowe skuteczne narzędzia apostolskie.17 Pierwszym jej sekretarzem został biskup pomocniczy Rio de Janeiro. Pod koniec lat osiemdziesiątych. Dom Helder Câmara. stała się nieoficjalnym „głosem” Kościoła w Brazylii. Richard Marin. s. W jego osobie wyraża się cała ewolucja Kościoła zmierzająca do zerwania z tradycyjnym porządkiem społecznym. najważniejszej postaci Kościoła brazylijskiego”. Helder Câmara. jaka przysługuje biskupowi Rio kard. umożliwiającej komunikację z dziesiątkami tysięcy wspierających. Naissance du militarisme.) „odtąd dzierży faktycznie. dzięki nowoczesnej technice bezpośredniego kontaktu drogą pocztową.

Porto Allegre ..23 „Punkt wyjścia dla procesu wdzierania się polityki do serca instytucji kościelnych – pisze Pierre Vayssière – znajdujemy w CELAM. aby współpracować z nimi w dziele awansu i odkupienia”. Cortez Editora. zwołana przez biskupa Heldera Câmarę do Campina Grande (Paraíba). czyli od początku pontyfikatu Jana XXIII. J. nominowanego w roku . Rady Episkopatów Ameryki Łacińskiej (CELAM) oraz rewolucja kubańska roku . przewodniczył podczas swej nuncjatury utworzeniu diecezji. Kornis. iż wszystkie nominacje biskupów konserwatywnych miały miejsce przed rokiem . op. De João XXIII a João Paulo II de Medellin a Santo Domingo. A Igreja nas bases en tempo de transição ( ). Thomas C. Edições Paulinas. University of Texas Press. za wyjątkiem biskupa José Angelo Neto. A Igreja no Brasil.. 24 Pierre Vayssière. Kubitschka.. . odkryła szerzącą się w kraju „okropną niesprawiedliwość” i ogłosiła. Editora Brasiliense. zob. Pétropolis . z inicjatywy biskupa Câmary. . szczególnie od roku . Beozzo.).21 W maju roku konferencja biskupów z północnego wschodu. s. współpracujących z biskupem Helder Câmarą w dziele przygotowania „postępowych” postaw społecznych. też J. Regis de Moraís. . Marcio Moreira Alves zauważa.” Marcio Moreira Alves. wierny sojusznik propagatorów nowych strategii w brazylijskim katolicyzmie. „Wielki przyjaciel biskupa Heldera Câmary.. Paris . Conferencia Nacional dos Bispos do Brasil (CNBB).” M. São Paulo . F. Flaksman. Paulo José Krischke. São Paulo . Vozes. biskup Lombardi co tydzień spotykał się z biskupem Câmarą oraz uczestniczył w kilku spotkaniach CNBB. że biskupi staną „po stronie uciskanych. 21 . A Igreja do Brasil. Sco Mainwaring (red. podczas których wspierał najbardziej awangardowe deklaracje socjalne. s. czerwiec-lipiec . w: A Igreja Latino-Americana às vésperas do Concilio. . s. od tamtej pory. Już podczas pierwszych swych zebrań w Bélem ( ) i Aparecida ( ) CNBB postulowała „reformę rolną”. odbyta w obecności prezydenta republiki. Les révolutions d’Amérique Latine.22 Kwestia „sprawiedliwości społecznej” i „reformy rolnej” uczyniona została mocnym punktem CNBB. Bruneau. Os bispos e a política no Brasil. którzy tworzą dziś większość miejscowego episkopatu. C. z którym co tydzień jadał obiad. wszyscy biskupi charakteryzowali się poglądami jawnie progresywistycznymi (ibidem). wyznaczającym początek nuncjatury arcybiskupa Lombardiego. L’épiscopat brésilien dans les décennies du dévelopment. która mogłaby się dokonać za sprawą CNBB. The Church in Brazil. L&PM Editores. O. . s. „Etudes” nr . stworzonym w roku z inicjatywy biskupa Heldera Câmary. organie służącym połączeniu różnych episkopatów kontynentu.T . Austin . W czasie owych dziesięciu lat sakrę otrzymało biskupów i arcybiskupów. José Oscar Beozzo. Seuil. São Paulo . cit. D.R . s. którego wystąpienie przewidziano na zakończenie obrad. s. 23 Zob. 22 R. Antoine. Marin.W progresywistycznym.”24 Pod koniec lat sześćdziesiątych grupa teologów południowoamerykańskich „Przekonany o potrzebie odnowy miejscowego Kościoła. A Igreja e a política no Brasil. . arcybiskupstw i prałatur. Po założeniu CNBB na działalność brazylijskiej hierarchii wywarły wpływ dwa wydarzenia wagi kontynentalnej: utworzenie w roku .

Queriniana. 27 José Francisco Gómez. Segundo. El marxismo en la teologia. s. W tej sytuacji teolog stawał się – zgodnie z formułą Gramsciego – „organicznym intelektualistą proletariatu”. ojciec Gutiérrez przez wiele lat pełnił funkcję visiting professor Uniwersytetu Michigan wywierając – jak zauważa Pierre Vayssière – doniosły wpływ na świat uniwersytecki Ameryki Północnej. . s.29 Rewolucyjna partyzantka. doprowadzając cały kontynent na krawędź chaosu.. ogromnie. Urodzony w r. Madrid . „To podczas konferencji CELAM w Medellin teologia wyzwolenia uzyskała prawa obywatelskie. jak Leonidas Proaño w Ekwadorze. W życiu religijno-społecznym Brazylii i całej Ameryki Łacińskiej lewicowe tendencje religijne rozprzestrzeniły się gwałtownie w procesie Po raz pierwszy została ona w sposób systematyczny sformułowana w roku przez peruwiańskiego teologa. którzy położyli fundamenty pod teologię wyzwolenia. przynosząc Ameryce Łacińskiej drugą niepodległość”. Madrid . s. której fala wstrząsowa o zasięgu kontynentalnym wywróci konserwatywne reżimy. . zwłaszcza zaś metodologii marksistowskiej. s.. La clergé en révolte. 25 . nr . „Concilium” nr . kwiecień . 29 P. też Armando Bandera OP. Les révolutions d’Amérique Latine.K XX rozpoczęła formułowanie „teologii wyzwolenia”. przywołuje się nazwiska jezuitów Jona Sobrino i Juana L. . 28 Alvaro Delgado.” R. Spośród teologów. . „reprezentującej w wyobraźni latynoamerykańskiej paradygmat każdej przyszłej rewolucji”.. 26 Zob. przyczynił się do rozwoju teologii wyzwolenia”. De Medellin a Puebla. Michał Poradowski. I teologi della liberazione.28 Ten sam okres był świadkiem rewolucji kubańskiej. El intelectual orgánico según Gramsci y el teologo da la liberación en América Latina. Acquisizioni e compiti della teologia latino-americana. Speiro. „który choć nie był zawodowym teologiem. absolwent uniwersytetu w Louvain. Brescia ). Oprócz biskupa Câmary merytoryczny i organizacyjny rozwój ruchu wsparli tacy biskupi. Milano . „La Nouvelle Revue Internationale”.. B. Alfonso Lopez Trujillo. Mondin. Vayssière. w obecności Pawła VI. . s. . Vidales. Borla. La Iglesia ante el proceso di liberación. BAC. przedstawiał misję Jezusa Chrystusa przede wszystkim jako dzieło wyzwolenia społecznego i politycznego. wyrażający pragnienie zastosowania dyrektyw Soboru Watykańskiego II w Ameryce Łacińskiej. . nr . zgodnie z planem Castro i Guevary. Ba ista Mondin. s. Oscar Romero w Salwadorze. a działającej „jak detonator zdolny wywołać gigantyczną eksplozję.27 z podstawową funkcją przybliżania „królestwa sprawiedliwości na ziemi”. zdołała objąć około dwadzieścia krajów Ameryki Środkowej i Południowej. ks. „Christianismo y Sociedad” (Meksyk). Na temat teologii wyzwolenia zob. . słowem i działaniem. Madrid . Jako narzędzia „wyzwolenia klas uciskanych” nurt ów używał nauk społecznych. I teologi della liberazione. Gustava Gutiérreza (Teologia Della Liberazione. Editorial Catolica. a także biskupa Heldera Câmary. tłumaczenie włoskie. . Sergio Méndez Arceo i Samuel Ruiz w Meksyku.25 której duch przeniknął II Zgromadzenie Generalne CELAM obradujące w roku w Medellin.26 Nowy prąd teologiczny. Zambrano Camader w Kolumbii. franciszkanina Leonardo Boffa. . s.

t. 30 31 .35 Michael Sieviernich. logiczną konsekwencję zwalczanego przez siebie w latach trzydziestych i czterdziestych progresywizmu. a uwidocznionym w powstaniu Podstawowych Wspólnot Kościelnych”.30 Z początkiem roku w łonie Juventude Universitaria Católica (JUC) zaaprobowano dokument nazwany „Estatuto Ideológico” (Statut Ideologiczny). hasło Ação Popular (AP). Presencia de la Iglesia en la sociedad brasileña. kapłanów. w: DSp. Miało mu się sprzeciwiać TFP. Z dwóch stowarzyszeń studenckich Akcji Katolickiej. Aloizio Augusto Barbosa Torres. s. Próbuje mobilizować lud poprzez rozwijanie jego świadomości co do kapitalizmu (krajowego i międzynarodowego) oraz feudalizmu”. ukierunkowaną na zburzenie fundamentów społeczeństwa brazylijskiego. Dora Flaksman. Petropolis . X. „Pomiędzy tymi dwoma grupami stoi większość społeczeństwa chrześcijańskiego (biskupów. Życie religijne Brazylii – według współczesnego historyka – poczęło oscylować między dwoma biegunami: progresywistycznym oraz reprezentowanym przez TFP. t. . Cyt.). Henrique de Lima Vaz. orędujący za socjalizmem i „brazylijską rewolucją”. konserwatystów i liberałów. A. s. Editorial Herder. Haroldo Lima. który zresztą wcześniej przewidział. op. 32 Zob. szkół. Editora Alfa-Omega. Ação Popular. Capítulo deplorável na historia do Brasil Católico. São Paulo oraz Mônica Kornis. 35 Oscar de Figuereido Lustosa OP. za: P. „Catolicismo” nr . Théologie de la Libération. „Trudno wykazać różnicę między tego typu postawą a oficjalnymi wytycznymi partii marksistowskich.34 Plinio Corrêa de Oliveira dostrzegał w tym marszu. s. . Pierwszym koordynatorem krajowym nowej organizacji został Herbert José de Souza. A Igreja e as crises políticas no Brasil. I. Eduardo Cardenas (red. Arantes. .” Ibidem. Historia da Ação Popular da JUC ao PC do B.W „wspartym przez członków episkopatu oraz Akcji Katolickiej w środowiskach robotniczych i uniwersyteckich. w: DHBB. Ação Popular. XV. JUC i JEC – stowarzyszenia studenckie działające w ramach brazylijskiej Akcji Katolickiej (ACB). Krischke. Lima.” (ibidem). JUC oraz JEC (Juventude Estudantil Católica).R . Różnica jednak istnieje w fakcie. zaś jej głównym ideologiem – jezuita. .33 Zamierzała ona stanąć ramię w ramię z „nurtem socjalistycznym przekształcającym nowoczesną historię” poprzez uznanie „awangardowej roli rewolucji radzieckiej”. zostały uznane przez hierarchię kościelną w roku . s. a wraz z końcem działalności ACB w roku zostały faktycznie rozwiązane. którzy przy różnych okazjach wahają się pomiędzy aprobatą dla postaw reakcyjnych a poparciem dla postulatów progresywistycznych.T . s. t. J. . w: Quintín Aldea. Aldo Arantes. 34 H.. placówek opieki społecznej itp. cit. Vozes. s. świeckich). marzec . 33 Zob. iż postawa taka znajduje początek w sferach wywierających wpływ na lud za pośrednictwem rozległej sieci instytucji kościelnych: parafii.31 zrodziła się nowa organizacja. Barcelona . Dokument Podstawowy ze stycznia stanowił: „Ação Popular optuje za polityką rewolucyjnego przygotowania. . Manual de Historia de la Iglesia. .32 opowiadająca się za otwartą akcją rewolucyjną.. uważane przez swego założyciela za prawowitą kontynuację dawnego ruchu katolickiego i pozostające w absolutnej wierności odwiecznemu Magisterium Kościoła.

„Reforma rolna”: kwestia sumienia Od początku lat pięćdziesiątych tendencyjna kampania zorganizowana przez inspirowane myśleniem marksistowskim niektóre media ukazywała Brazylię jako kraj niesprawiedliwości i braku społecznej równowagi.K XX . Około pięćdziesięciu procent terytorium Brazylii stanowią tereny należące do władz krajowych. bądź stanowych czy municypalnych. trudno zrozumieć (chyba że przez pryzmat ideologii marksistowskiej) „reformę rolną”. bądź to federalnych. które pomimo wszelkich trudności uczyniły Brazylię drugim po Stanach Zjednoczonych producentem żywności na świecie. kraj wielkich nieproduktywnych latyfundiów i nędznych favelas (slumsów) na obrzeżach bogatych dzielnic wielkich miast. 36 Na początku lat sześćdziesiątych odsetek ziemi pozostającej w rękach władz był znacznie większy. której od lat dwudziestych domagała się partia komunistyczna. Zyskał on poparcie CNBB. Gileno De Carli. Brasília . która domaga się nie parcelacji ziemi państwowej. Carvalho Pinto – projekt „rewizji ziemskiej”. Taki sposób prezentacji problemu opierał się na fałszywych przesłankach doktrynalnych i równie fałszywej wizji socjo-ekonomicznej sytuacji Brazylii. Lewicowa propaganda przedstawiała sytuację na wsi jako „wybuchową” z powodu niezadowolenia robotników rolnych. Gráfica Brasiliana. W istocie największy nieproduktywny obszar Brazylii i zarazem całego świata składa się z niezmierzonego areału należącego do państwa. lecz konfiskaty majątków prywatnych. História da Reforma Agraria. 37 Zob.36 Stąd też. Celem akcji miała być eliminacja wszelkiej formy wielkiej i średniej własności wiejskiej oraz redukcja posiadanego areału do minimum. „Reformę rolną” przedstawiano jako jedyny sposób zaspokojenia elementarnych wymagań sprawiedliwości stłamszonej przez posiadaczy. Ideę „reformy rolnej”. co w konsekwencji miało doprowadzić kraj do głodu. przyjęto szczególnie przychylnie w kręgach lewicy katolickiej oraz w środowiskach uniwersyteckich i inteligencji związanej z mediami oraz wyższą finansjerą. .37 Sojusz tychże sił w roku przyniósł – zaproponowany przez reprezentującego chrześcijańskich demokratów gubernatora stanu São Paulo. Żądała także wywłaszczenia tak zwanych nieproduktywnych właścicieli ziemskich z latyfundiów w celu podziału ich ziemi pomiędzy robotników rolnych.

R . zaś istnienie wielkiej własności ziemskiej w żaden sposób nie ogranicza możliwości brazylijskiej gospodarki. . praca zbiorowa. iż projekt reformy to „dokument inspirowany zasadami nauki społecznej Kościoła”. Geraldo de Proença Sigaudowi. 39 José Luis Gonzalez-Balado. „Reformy rolnej nie sposób dłużej odkładać (…) inne reformy są również naglącą kwestią” („Folha de S. .T . nr . poprzez prasę. XI-XII). Część ta. wielkiej brazylijskiej aspiracji”. Hiszpanii ( ) i Kolumbii ( ). Zasięg dyskusji nad nią rozciągał się od miejskich placów. t. zamierzający reformę rolną uczynić „mocnym punktem” swego programu politycznego. s. wydany dwukrotnie w Portugalii. Autorem drugiej części był ekonomista. ale także rozwój kraju. „Manchete”. . ale także w światowej prasie. lipiec . IV . Argentynie ( ). Rio de Janeiro . II. Maria Teresa Goulart. oraz biskupowi Jacarezinho. administracji publicznej. „Książka spowodowała wstrząs nie tylko w Brazylii. W swym wystąpieniu przed Kongresem w marcu r. Luiz Mendonça de Freitas. 38 .W listopada roku obszerny manifest zamieszczony na pierwszych stronach najważniejszych brazylijskich gazet anonsował publikację książki Plinia Corrêi de Oliveira zatytułowanej Reforma Agraria – Questão de Consciência (Reforma rolna – kwestia sumienia). Câmara. Editions Paulinas. Québec . Zob. a jego tekst przedłożony został do recenzji z teologicznego punktu widzenia biskupowi Campos.38 Pierwszą jej część napisał sam Doktor Plinio. São Paulo . „La Documentation Catholique”. 41 Tej treści dokument głównej komisji CNBB opublikowano kwietnia. sława jego autorów oraz szeroka dystrybucja natychmiast uczyniły książkę „sprawą narodową”. podatków oraz „reformy rolnej. Żył dla niej. João Goulart40. Klarowność wykładu. Sprowokowała również ostre reakcje ze strony brazylijskiego episkopatu”. To była jego idée fixe” – wspomina wdowa. iż Brazylia produkuje dobra w obfitości zapewniającej nie tylko zaspokojenie potrzeb bieżących. Goulart żądał reform systemu bankowego. Łączny jej nakład wyniósł blisko egzemplarzy. s. można zatem uznać ich za współautorów. Paulo”.41 Brazylijska opinia publiczna nie podążyła jednakże śladem swych biskupów po tej Zob. którą określił mianem „idei porywającej swą nieprzepartą siłą” (Przesłanie do Kongresu Narodowego. hasło Mariety de Morais Ferreiry i Césara Benjamima w: DHBB. Książka miała szereg wydań w Brazylii. kol.39 Kiedy w sierpniu roku władzę objął człowiek lewicy. l’évêque rogue?. s. Editora Vera Cruz. o charakterze czysto technicznym. Reforma Agraria. dowodziła. Questão de Consciência. oznajmił. Ci sami autorzy przygotowali wkrótce pozytywny program polityki rolnej zatytułowany Deklaracja Morro Alto. „Reforma rolna stanowiła podstawową jego troskę. V ). aż do sal parlamentu. radio i telewizję. Helder Câmara. sekretarz generalny CNBB i biskup pomocniczy diecezji Rio. Antônio de Castro Mayerowi. 40 Na temat João Goularta ( ) zob.

Oxford University Press. Skidmore. Oxford University Press. powszechnie znanej pod nazwą „Sorbony”. . Markharm Press Fund. biskup pomocniczy kardynała Jaime Câmary z Rio). a jego miejsce zajął arcybiskup Agnelo Rossi z Ribeirão Preto. The Politics of Military Rule in Brazil . zapobiegający triumfowi marksistowskiej rewolucji w Brazylii. psychologicznym).K XX niebezpiecznej drodze. . . Arthur da Costa e Silva ( ). The Catholic Right in Contemporary Brazil: the Case of the Society for the Defense of Tradition. João Baptista Figuereido ( ). Brady Tyson. s. E. Ed. Zob. 44 M. William Cooper. Rio de Janeiro . Le régime modernisateur du Brésil. Markham Press Fund (red. . gdy kwietnia w Rio kolejna masowa demonstracja miliona Brazylijczyków wyraziła poparcie dla nowej władzy. A. otwierającej drzwi kraju programowi komunistycznemu. który w roku obalił prezydenta Goularta. TFP „odegrało istotną rolę w mobilizacji społeczeństwa przeciwko Goulartowi w roku ”. O Cristo do Povo. który przyniósł Brazylii prezydenturę Castelo Branco i rządy wojskowe. T. New York .45 Zdławiła ona organizacje komunistyczne. zaś kardynał Vasconcellos Mo a został przeniesiony z archidiecezji São Paulo do Aparecidy. s. 45 W latach władzę w Brazylii sprawowali kolejno generałowie: Humberto Castelo Branco ( ). znany jest pod nazwą Rewolucji roku . Zamach stanu. politycznym. 43 Thomas Niehaus. też Emanuel de Kadt. Moreira Alves. swój finał znalazła w wojskowym zamachu stanu. s. wywołał w świecie niemały wstrząs. Upadek Goularta. Sabia. Rok przyniósł zmiany w kierownictwie CNBB: dotychczasowych przywódców zastąpili biskupi reprezentujący postawę umiarkowaną. Waco (Texas) . Ernesto Geisel ( ). Family and Property. którego też wybrano przewodniczącym organizacji. Ideologicznej bazy systemu powstałego w roku dostarczyła doktryna „bezpieczeństwa narodowego” wypracowana w Escola Superior de Guerra. Life and Literature. Sijthoff. Jego reperkusje wkrótce wykroczyły poza obszar polityki i dotarły do sfer kościelnych.). Reakcja narodu nie dała na siebie długo czekać. w: Lyle Brown. London . okazała się jednak niezdolna do stworzenia pozytywnego programu psychologicznej 42 marca r. Etude sur les interactions politico-économiques dans un régime militaire contemporain. wielki ruch zwany „Marcha da Familia com Deus pela liberdade” zgromadził w São Paulo Brazylijczyków. W kwietniu ze stanowiska sekretarza CNBB ustąpił Helder Câmara. Według Georges-André Fiechtera. Jedenaście dni później interweniowało wojsko. . toczonej na rozmaitych frontach (ekonomicznym. która miała zapewnić Brazylii rolę „mocarstwa”. s. Zob. Goulart został zmuszony do opuszczenia Brazylii.42 „W przygotowaniu klimatu do przewrotu”43 decydującą rolę odegrała rozpowszechniana przez TFP książka – „symbol sprzeciwu wobec reformy rolnej”44. Religion in Latin America. . Doktryna „bezpieczeństwa narodowego” rozwijała koncepcję wojny globalnej. Catholic Radicals in Brazil. Emilio Garrastazu Medici ( ). W. Leiden . który objął arcybiskupstwo Olindy i Recife (zastąpił go José Gonçalves.

Kiedy więc w kręgach umiarkowanych szerzyła się iluzja. W pracy tej ukazał sprzeczność pomiędzy Magisterium Kościoła a dokumentem konferencji episkopatu. New York . reforma agrária e temas conexos. W tym czasie TFP rozprowadzało również dwa numery „Catolicismo” (nr . od roku współpracuje z departamenterm finansowo-administracyjnym brazylijskiego TFP. del Campo. czerwiec oraz nr . napisana z myślą o obronie własności prywatnej i wolnej przedsiębiorczości. listopada roku marszałek Castelo Branco sygnował Estatuto da Terra (Statut ziemski) nie różniący się stylem ani duchem od „reformy rolnej” Goularta. przede wszystkim. del Campo. Family and Property. Cztery wydania pracy jego współautorstwa o łącznym nakładzie egzemplarzy rozpowszechniono wśród brazylijskiej elity intelektualnej oraz. The American Society for the Defense of Tradition. „Folha de S. Zob. lecz sama tylko ideologia przesiąknięta duchem egalitaryzmu i socjalizmu.T . Editora Vera Cruz. Editora Vera Cruz. Corrêa de Oliveira. São Paulo . opowiadający się za reformą rolną.46 Kolejna książka brazylijskiego myśliciela. 48 P. Invasões.W i kulturalnej rekonkwisty. P.47 kiedy kraj nawiedziła fala gwałtownych demonstracji na wsi. Carlos Patricio del Campo urodzony w roku w chilijskim Santiago. W lutym roku generalne zgromadzenie CNBB. zebrane w Itaicí. A Plinio Corrêa de Oliveira ostro i niezmordowanie przez owe dwie dekady mu się przeciwstawiał. Corrêa de Oliveira. Paulo”. Corrêa de Oliveira. no tufão agro-reformista. A propriedade privada e a livre iniciativa. od momentu jego ogłoszenia aż do października roku. Corrêi de Oliveira. odsłaniając jego jawnie socjalistyczną. Carlos Patricio del Campo. ze wstępem P. IV . C. 47 P. pojawiła się w roku . iż u korzeni „reformy rolnej” nie stoją żadne względy natury ekonomicznej. też C.R . marksistowską formułę. P. Wprowadzanie dokumentu w życie odbywało się jednakowoż powoli i w sposób ustabilizowany.. jakoby komunistyczne zagrożenie zostało ostatecznie zażegnane. lewica rozpoczęła akcję infiltracji mediów oraz środowisk nauczycielskich szkolnictwa średniego i wyższego. . gdzie autor udowadnia. Sou católico: posso ser contra a Reforma Agrária?. Plinio Corrêa de Oliveira odpowiedział nań książką Sou católico: posso ser contra a Reforma Agrária? (Jestem katolikiem: czy mogę być przeciw reformie rolnej?). wśród właścicieli ziemskich. wykładowca Katolickiego Uniwersytetu Chile. São Paulo . podczas których posuwano się do najeżdżania i okupowania prywatnej ziemi. kiedy rząd Sarneya wprowadził Primeiro Plano Nacional de Reforma Agrária – PNRA (Pierwszy Narodowy Plan Reformy Rolnej). październik-listopad ) poświęcone przebudzeniu z letargu brazylijskiej opinii publicznej. absolwent studiów rolniczych ze specjalizacją w Berkeley. Is Brazil Sliding Toward the Extreme Le ? Notes on the Land Reform Program in South America’s largest and most populous country. wydało dokument zatytułowany Igreja e problemas da terra (Kościół a problem ziemi).48 Owe przypadki okupacji prywatnej 46 P.

52 Papieże: Leon XIII w encyklice Rerum Novarum z maja r. jak również w przemyśle i handlu. q. alerta da TFP ao Centrão („Folha de S. raz jeszcze. a. zatrzymującej prawo własności dla siebie. W istocie więc stają się pracownikami państwowymi. 51 P.50 Nic nie obnaża jej socjalistycznej natury lepiej. nr . iż robotnicy rolni otrzymujący ziemię z wywłaszczeń nie stają się drobnymi posiadaczami. że ruch zmierzający ku „reformie rolnej” zrodzi analogiczne ruchy w sektorze miejskim. „Catolicismo”. że własność prywatna stanowi fundamentalny element społecznej nauki Kościoła. aniżeli ekonomiczne sankcje. w którym wspomina. przekonanie ich do konieczności energicznej a rozważnej samoobrony w celu uniknięcia. Tomasz z Akwinu stwierdza: „dozwolone jest człowiekowi posiadanie rzeczy zewnętrznych na własność. Istnieje dziś tendencja do zapominania o tym. jak również ośrodki badawcze. Jan XXIII w encyklice Mater et Magistra z maja oraz Jan Paweł II w encyklice Centessimus Annus z maja r. a nawet drobni właściciele ziemscy. wrzesień . IV ). śledzący rezultaty trzech bez mała dekad walki z „reformą rolną”. 50 W roku TFP opublikowało manifest Ao término de décadas de luta cordial.. . jest wręcz konieczne dla ludzkiego życia”. lecz członkami państwowej spółdzielni.K XX własności49. 49 . s. realizacji złodziejskiej reformy rolnej. miały usprawiedliwiać pilną potrzebę reformy rolnej. Reforma agrária. Własność prywatna wypływa z prawa naturalnego. „Jak widać.”51 Batalia toczona przez Plinia Corrêę de Oliveira przeciwko reformie rolnej stanowi część jego nieustannej obrony własności prywatnej i wolnej przedsiębiorczości. ad. lecz mieszkańcy miast.. . . Corrêa de Oliveira. rzadkie do roku . obecne ustawodawstwo rolne krzywdzi w jednakowej mierze właściciela ziemi i robotnika rolnego. Św. Reforma Agrária: oportuno pronunciamento do Presidente da TFP. A to właśnie jest socjalizm. owszem. IIa-IIae. a coraz częstsze po wprowadzeniu PNRA. jakie spadają na wywłaszczanych: władze wypłacają im – często z ogromnym opóźnieniem i zdewaluowanym pieniądzem – odszkodowanie w wysokości nieporównanie niższej od ceny ziemi. która czyni brazylijskiego myśliciela największym w naszym stuleciu apostołem społecznej nauki Kościoła na tym polu. 52 „Chrześcijańskie sumienie – poświadcza Pius XII – nie może Wedle statystyk sporządzonych przez brazylijskie władze. .. iż od samego początku przewidywało. nauczają autorytatywnie. Pius XI w encyklice Quadragesimo Anno z maja r.. iż własność stanowi naturalne i niezbywalne prawo człowieka. znaczną część (czasami wręcz większość) dokonujących okupacji prywatnej ziemi stanowili nie miejscowi biedni robotnicy rolni. Socjalistyczny duch reformy rolnej przebija również z faktu. Celem nowej książki było dostarczenie właścicielom ziemi wiedzy na temat ich praw. Questão de consciêntia. Suma teologiczna. Paulo”. Wszelkie korzyści czerpie państwo. za sprawą ludzkiego rozumu.

Paulo”. To ich funkcja podstawowa. iż owoce własnej pracy może gromadzić ku własnej korzyści.T . „Folha de S. Propriedade privada. staje się on urzędnikiem państwowym. jeśli wie. Ujawnienie komunistycznej infiltracji wśród duchowieństwa W późnych latach sześćdziesiątych i na początku siedemdziesiątych międzynarodowa lewica przypuściła w Ameryce Łacińskiej wielką ofensywę. Liberdade. Oto dlaczego deficyt produkcyjny. . VI. II . s. w praktyce uniemożliwia lub czyni gołosłownym naturalne prawo własności dóbr zarówno konsumpcyjnych. trabalho ou propriedade. który otwiera drzwi „wszelkim zarodkowym formom komunizmu”. szczególnie istotny w momencie.55 Należy przy tym zauważyć. Pius XII.”53 Plinio Corrêa de Oliveira zawsze podkreślał wagę tego elementu doktrynalnego. gdy liczni wielcy brazylijscy posiadacze walnie wspierali ugrupowania lewicowe.W uznać za sprawiedliwy takiego porządku społecznego.54 Od lat trzydziestych pojmował atak na własność prywatną jako „głęboki wstrząs dla całego organizmu społecznego”. . „O Jornal”. w której zamierzała wykorzystać progresywistycznie nastawione kręgi katolickie – duchowne i świeckie – do podkopywania wciąż raczej konserwatywnych ustrojów politycznych. Brazylijski myśliciel nie lekceważył społecznej roli własności prywatnej: „Wolna przedsiębiorczość i własność indywidualna są niezastąpione dla wzrostu produkcji. Choć wywodził się z warstwy wielkich posiadaczy. Corrêa de Oliveira. jego rodzina już w latach dwudziestych utraciła bogactwo czerpane z ziemi. IX . Paulo”. P.R . 55 P. Na swej drodze jednakże natknęła się na poważną przeszkodę: był nią Plinio Corrêa de Oliveira i TFP. a co za tym idzie – głód. Wystąpienie radiowe z września . X . że Plinio Corrêa de Oliveira nie był – jak się może wydawać – właścicielem ziemskim. VI . stanowią nieuchronne zło reżimów kolektywistycznych. który odrzuca. Jeśli zabraknie tego bodźca. „O Jornal”. Corrêa de Oliveira. coraz mniej rozumianego we współczesnym świecie pełnym egalitaryzmu i egoizmu. Função social.” Idem. t. A causa do comunismo. „Folha de S. w: DR. Człowiek daje z siebie wszystko. V . Papas e propriedade privada. „Folha de S. 53 54 . a także przekazać je swym dzieciom. O szlachetności jego walki świadczy całkowity brak osobistego interesu. jeśli owoce całej jego pracy – poza zapłatą – powracają do zbiorowości. jak i produkcyjnych. Paulo”.

Podpisy złożyło dziewiętnastu arcybiskupów i biskupów. liczni ministrowie oraz parlamentarzyści i inni politycy. Théologie de la Révolution. „Bezpośrednim powodem wybuchu akcji stała się publikacja zastrzeżonego studium. „Brazylia stała się centrum działalności kręgów reakcyjnych Kościoła Ameryki Łacińskiej” – alarmował ultraprogresywista. W ciągu owego okresu działacze TFP zebrali na ulicach miast Brazylii podpisów”. s. Rodziny i Własności – wedle słów ks. Editions Universitaires. ). L’Eglise et le Pouvoir au Brésil. Ibidem. Ukończył studia w Louvain i Malines. lipiec . s. (…) Kampania rozpoczęta oficjalnie lipca. Plinio Corrêa de Oliveira zdecydował. La clergé en révolte. Wedle Marcia Moreiry Alvesa „największa kampania podjęta przez działaczy TFP przeciwko biskupowi Câmarze i jego przyjaciołom przyniosła – jak zapewniają jej organizatorzy – podpisów. w którym informował. sporządzonego przez teologa Josepha Comblin na prośbę arcybiskupa Câmary. do rewolucji w Kościele. nr . 57 „Catolicismo”. in. w których człowieka określa mianem „zwierzęcia rewolucyjnego”. wspomina: „Niezwykle ruchliwe grupy zbierały podpisy po prostu wszędzie: na dworcach kolejowych. zob. s. licznych ministrów. gdzie wykładał teologię i duszpasterstwo w licznych instytutach i uniwersytetach. szeroko rozprzestrzeniającej się w szeregach duchowieństwa. iż w dokumencie Comblina znalazł: „nawoływanie do przewrotu w kraju. . Josepha Comblina. . Ojciec René Laurentin. który podróżował wówczas po Brazylii. święcenia kapłańskie otrzymał w r. Paris . siłom zbrojnym i aparatowi sądowniczemu.57 „Ze wszystkich kampanii organizowanych przez ruch Tradycji. Skierował więc do arcybiskupa Câmary z Recife list. m. iż nadszedł czas wszcząć otwarte działania przeciwko komunistycznej infiltracji. Antoine. zakończyła się września. jak również poważnie zafałszowany obraz sytuacji panującej w kraju”. arcybiskupów i biskupów..K XX Kiedy w lipcu roku światło dzienne ujrzał niepokojący dokument autorstwa belgijskiego księdza. Alvaro Delgado. s.”58 W ciągu dwóch miesięcy. Antoine’a – najbardziej spektakularna była niewątpliwie ta z lipca roku. Autorzy tej inicjatywy bardzo uprzejmie zwrócili się do mnie w supermarkecie w Kurytybie. . 56 profesora Instytutu Teologicznego w Recife. 58 C. lipca i sierpnia. 56 . Trzymali sztandar Joseph Comblin urodził się w roku w Brukseli. działacze TFP zebrali na ulicach stu pięćdziesięciu ośmiu miast Brazylii ponad półtora miliona podpisów przeciwko komunistycznej infiltracji Kościoła. kongresmenów i innych polityków” (A Igreja e la política no Brasil. Spośród bardziej znanych jego prac. (…) oszczerstwa przeciwko władzy państwowej. W roku został wysłany do Ameryki Łacińskiej. hierarchii kościelnej. na lotniskach i w innych miejscach publicznych.

którzy z tego powodu zdystansowali się wobec TFP. 61 Wśród biskupów. a ojcu Comblin nakazano opuścić kraj. iż „zgadza się z analizą społeczeństwa kapitalistycznego” dokonaną przez Marksa. Salvador Allende. . s. w charakterystyczny sposób odwracając wartości poprzez przyznanie prymatu ekonomii. był to René Laurentin. brazylijska opinia publiczna ze zdumieniem ujrzała biskupa Vincente Scherera i kardynała Eugenio Salesa. wyd. który – wedle jego opinii – idzie śladem Marksa. oraz pragnie „społeczeństwa zbudowanego od samego początku na fundamentach socjalizmu bez przelewu krwi”. Poprosili. jak i w całym świecie etykietka „czerwonego arcybiskupa”. przy okazji konferencji urządzonej dla studentów z uniwersytetu Harvarda. W styczniu roku. Fallaci. s. . bym się podpisał «przeciw komunizmowi». Edições Paulinas.”60 Po ukazaniu się drukiem wspomnianej analizy autorstwa Plinia Corrêi de Oliveira do Heldera Câmary przylgnęła zarówno w Brazylii. Paris . Ferrarini w książce La presse et l’archeveque rouge: „W ważnym artykule opublikowanym w dzienniku O Estado de São Paulo przewodniczący krajowej rady TFP (…) wyraża absolutną niezgodę na niepokojące propozycje dostojnika kościelnego. TFP natychmiast zareagowało na tę wypowiedź. A Imprensa e o Arcebispo vermelho ( ). Znaczenie wypadków chilijskich rozciągało się szeroko poza granice kraju. Intervista con la storia. Wspomina o tym Sebastiao A. São Paulo . L’Amérique latine à l’heure de l’enfantement. Odpowiedź ze Stolicy Apostolskiej nie nadeszła. W obliczu komunistycznego zagrożenia Kościoła We wrześniu roku – dzięki współpracy i przy współudziale chrześcijańskich demokratów oraz znacznej części duchowieństwa – władzę w Chile objął marksista. 59 60 .W z czerwonego welwetu z prężącym się na nim lwem. Zob. Biblioteca Universale Rizzoli. Milano . Câmara obwieścił.61 W następstwie siedemdziesięciodniowej kampanii czterdzieści karawan zorganizowanych przez zwolenników TFP odwiedziło miast i rozprowadziło tysięcy egzemplarzy „Catolicismo”. . . Sabastião Antonio Ferrarini. O. W wywiadzie udzielonym Orianie Fallaci w sierpniu r. „Catolicismo” nr . arcybiskup Câmara zaproponował przystąpienie komunistycznych Chin do ONZ i włączenie Kuby w system południowoamerykański. s. sierpień-paździenik . Seuil..”59 Petycja została oficjalnie przedłożona w Watykanie listopada roku.T . . . ale progresywizm w Brazylii został chwilowo powstrzymany.R .

64 Zob. Pierwsza część owego studium. s. W „Folha de São Paulo” pojawiła się seria ważnych artykułów autorstwa Plinia Corrêi de Oliveira na ten temat. . „reformą rolną”. chilijski Kiereński. Editora Vera Cruz. wymowną odpowiedzią była cisza!66 U schyłku lat siedemdziesiątych atmosfera polityczna w Brazylii znacznie się zmieniła wskutek liberalizacji reżimu – tak zwanej AberFabio Vidigal Xavier da Silveira. Kościół w obliczu wzrastającego zagrożenia komunizmem. 63 Eduardo Frei ( ) paryski uczeń Maritaina.in. Zob. Praca myśliciela z São Paulo dowodziła. Pierre Letamendia. Corrêa de Oliveira. włoski dziennikarz. Fabio Vidigal Xavier da Silveira ( ). „O Estado de S. iż komunizm nie doszedłby w Chile do władzy. Apelo aos Bispos Silenciosos. w swej książce zatytułowanej Frei. Paulo”. Apel do milczących biskupów. gdyby katolicka opinia publiczna nie była ideologicznie skażona i zdezorientowana. a w roku opublikowany został manifest chilijskiego TFP rozwijający tezę. by porzucili rezerwę i przemówili. Eduardo Frei. usiłował w praktyce zastosować polityczną utopię chrześcijańskiej demokracji poprzez „rewolucję w wolności” wspartą m. Beauchesne. IV .”65 I znowu jedyną. Fabio V.K XX precedens o światowej wadze. biskupa São Felix de Araguaia. iż „na watykańskich stołach można było znaleźć egzemplarze książki Plinia Corrêi de Oliveira”. in. Xavier da Silveira. Książka kończyła się gorącym apelem do „milczących biskupów”. „W ręce Milczących – pisał Plinio Corrêa de Oliveira – złożył Bóg wszystkie środki zaradzenia sytuacji: jest ich wielu i dzierżą wysokie a prestiżowe stanowiska. Już w roku jeden z młodszych dyrektorów TFP w Brazylii.64 prezentowała analizę sprzyjającej komunizmowi postawy brazylijskiej hierarchii kościelnej. opublikowana pt. Frei o Kerensky Chileno. Paris . Editora Vera Cruz. W roku chilijskie TFP przedłożyło Pliniowi Corrêi de Oliveira skrót książki ujawniającej kolaborację ogromnej części chilijskiego episkopatu i duchowieństwa z marksistowskim eksperymentem Salvadora Allende. 62 . Frei o Kerensky Chileno. skandalicznie prokomunistyczna poezja Pedra Casaldáligi. A Igreja ante a escalada da ameaça comunista. P. Rocco Morabito donosił w jednym z artykułów. egzemplarzy. Paulo”. autorstwa Doktora Plinio. Książka doczekała się czterech wydań w łącznym nakładzie tys. 65 Ibidem. Eduarda Frei63 oraz jego zwolenników w procesie komunizacji Chile. São Paulo . São Paulo . iż komunistyczna infiltracja kręgów katolickich rozpoczęła się czterdzieści lat wcześniej – symptomem dramatycznej sytuacji była m.62 ujawnił rolę odegraną przez przywódcę chrześcijańskich demokratów. 66 W tym samym czasie rzymski korespondent „O Estado de S.

pełnił funkcję sekretarza generalnego ( ) i przewodniczącego ( ) CNBB. wciąż przystępują do sakramentów. poddający parlament pod kontrolę wojska. Hierarchia Kościoła izoluje się od kontekstu narodowego dokładnie w takiej mierze. Mianowany przez Pawła VI arcybiskupem Fortalezy ( ) i kardynałem ( ). w którym profesor Corrêa de Oliveira zwrócił się do arcybiskupa São Paulo następującymi słowy: „Jednak niech się Wasza Eminencja nie łudzi. w jakiej zaniedbuje zwalczania działalności wywrotowej komunistów. otwierają poszerzającą się przepaść.” „Catolicismo”. W maju tegoż roku sprzedał pałac biskupi w São Paulo i przeniósł się do zwykłego domu w dzielnicy Sumaré. Po publikacji października r. które „zamierzają przekształcić szlachetną. 69 Biskup Aloísio Lorscheider. wśród których znaleźli się kardynał-arcybiskup São Paulo. . Trybalistyczno-komunistyczna koncepcja misji W roku .).R . 68 Kardynał Paulo Evaristo Arns. Ludzie wciąż zapełniają kościoły. Uważał legalizację Brazylijskiej Partii Komunistycznej za „nieuniknioną” i propagował utworzenie Partido dos Trabalhadores (PT). a zakończył za rządów generała João Batista Figuereido.67 Proces ów rozpoczął się podczas prezydentury Ernestio Geisela. franciszkanin. Później prezydent Figuereido ogłosił amnestię dla więźniów politycznych oraz dekret o reorganizacji partii politycznych. na kartach trzeciej – dodanej po dwudziestu latach – części Rewolucji i Kontrrewolucji Plinio Corrêa de Oliveira wskazuje rodzące się „trybalistyczne” prądy w łonie Kościoła katolickiego... TFP opublikowało prasowe przesłanie zatytułowane Não se iluda. Aloísio Lorscheider.T .69 ponowiła próby zawładnięcia społeczeństwem. ale pomiędzy ludem a biskupami São Paulo. łączącej przedstawicieli lewicowego ruchu związkowego. episkopalnego dokumentu o jawnie komunistycznych tendencjach. w których silna władza kanoniczna jest stopniowo zastępowana przez wynoszenie mniej lub bardziej «charyzmatycznych Prezydent Geisel odwołał ogłoszony przez siebie Akt Instytucjonalny nr (AI. jak i CNBB. jakie prezentują sygnatariusze dokumentu z Itaicí. listopad-grudzień . (…) Postawy podobne do tych. Declaração de Itaicí. Paulo Evaristo Arns 68 oraz kardynał-arcybiskup Fortaleza. franciszkanin. nr . s. Zniósł karę śmierci i cenzurę w radio i telewizji oraz zezwolił niektórym emigrantom politycznym na powrót do kraju. 67 . Od początku posługi biskupiej sztandarem swym uczynił „reformę rolną” i walkę o prawa człowieka.. Nie ustawał w poparciu dla najbardziej postępowych teologów Brazylii i całej Ameryki Łacińskiej. złożonych z grup religijnych. . W tym czasie lewica katolicka pod przewodnictwem nowych osobistości. które wywarły wpływ na proces Abertura Politica dostarcza Plinio Corrêa de Oliveira w: Sou católico: posso ser contra a Reforma Agraria?. został przez Pawła VI mianowany arcybiskupem São Paulo października r. Eminência. od roku przewodniczył zarówno CELAM. Nie pomiędzy religią a ludem.W tura Politica. Klarownej analizy czynników. kardynałem zaś lutego r. jaką ustanowił Pan nasz Jezus Chrystus i ukształtowało dwadzieścia wieków życia religijnego – w chrząstkowatą. miękką i bezkształtną tkankę diecezji i parafii bez określonych granic terytorialnych. kościstą i surową sztywność struktury kościelnej – taką.

Proces „trybalizacji” jawi się jako naturalny rezultat załamania cywilizacji chrześcijańskiej.. kiedy w Nikaragui doszedł do władzy sandinizm. „Wyzwoliciele – jak wspomina – kardynał López Trujillo – przekształcili Nikaraguę w polityczny poligon doświadczalny. (…) Triumfujący sandinizm stał się awangardą Kościoła ludowego…”73 W Brazylii teologia P. Zob. Lopez Trujillo. w książce zatytułowanej Tubylczy trybalizm. . odpowiedniki strukturalistyczno-trybalistycznych czarowników. Michała Poradowskiego El marxismo en la teologia de missiones w: El marxismo en la teologia. na którym z oddaniem i entuzjazmem działali. komunistyczny ideał misyjny dla Brazylii XXI stulecia71 Doktor Plinio poddał analizie trzydzieści sześć dokumentów nowej progresywistycznej misjologii. nr . P. A wszystko przy silnym wsparciu licznych sfer kościelnych. 70 71 . deformować misjonarzy i wypaczać misje. São Paulo . Editora Vera Cruz. maj-czerwiec . Wywracając tradycyjną koncepcję katolicką – wedle której celem misji katolickich jest przynoszenie cywilizacji wraz z wiarą – nowy prąd misjologiczny dostrzegł w trybalizmie szansę na wprowadzenie w życie utopijnej wersji „królestwa Bożego” na ziemi. styczeń-marzec .. s. że wybiła godzina zwycięstwa „teologii wyzwolenia”. s. . . iż największy problem rodzący się z owego delirium tkwi nie w samych misjonarzach ani też w Indianach. W istocie jednak – jak uczy św.K XX proroków». „Verbo”. Corrêa de Oliveira. wskazując ich przenikanie w obręb struktury Kościoła. wydawało się. czego z nadzieją oczekuje teologia progresywistyczna. Corrêa de Oliveira. Tribalismo indígena. Karawany TFP odwiedziły miasta rozprowadzając tysięcy egzemplarzy książki w siedmiu kolejnych jej wydaniach. ideal comuno-missionário para o Brasil no século XXI. w jaki sposób taka filozofia mogła bezkarnie pojawić się w łonie Świętej Matki – Kościoła po to. też esej ks. La Teología de la Liberación: datos para su historia. by zatruwać seminaria. Problem sprowadza się do tego.72 Dwa lata później. s. „Sillar” nr . Doktor Plinio pisał na ten temat: „Powinniśmy podkreślać. oraz tego samego autora Tribalismo y pstoral missionera. Pius X – poza chrześcijaństwem istnienie żadnej prawdziwej cywilizacji nie jest możliwe. . zaprzeczenie cywilizacyjnej misji Kościoła w sposób nieunikniony wiedzie ku powrotowi do plemiennego życia dzikich. s. 72 P. Na temat „nowoczesnej” misjologii zob. Tribalismo indígena. Corrêa de Oliveira. W końcu nie będzie można odróżnić tych «proroków» od czarowników.”70 W tym samym roku. Rewolucja i Kontrrewolucja. 73 A.

„Catolicismo”. oświadczył: „Odziany w strój partyzanta czuję się. lipiec-sierpień . odpowiednio franciszkanina i serwity. nr . zaopatrzone we wstępną analizę oraz klarowne komentarze autorstwa Plinia Corrêi de Oliveira. Ujawnienie rewolucyjnego charakteru Podstawowych Wspólnot Kościelnych W tym samym okresie teologia wyzwolenia. red.75 . późniejszego marksistowskiego prezydenta Nikaragui. „kapelana” rewolucji. październik-grudzień . księży i zakonników oraz „zangażowanych” świeckich. jakbym miał na sobie szatę kapłańską”.. jak również Frei Be o. Sandinismo en Nicaragua: uma revolución liberadora?. . dominikanina słynącego z ciążących nań oskarżeń o terroryzm – w auli uniwersytetu katolickiego. solennie zapewnił. Les contradictions du sandinisme. zawierające kopie pełnych tekstów przemówień. ojca Uriela Moliny. Pod koniec lutego roku na przedmieściach São Paulo odbył się Międzynarodowy Kongres Teologiczny zorganizowany przez „Ekumeniczne Stowarzyszenie Teologów Trzeciego Świata”. Końcowa sesja tego spotkania przyniosła otwartą apologię rewolucji sandinistowskiej w Nikaragui.W wyzwolenia miała swych liderów medialnych w osobach ojców Leonarda i Clodoveo Boff. Paula Evarista Arnsa. poświęconego Eklezjologii Podstawowych Wspólnot. . 75 Zob. 74 Javier Urcelay Alonso. iż będzie się starał uczcić ten „sakrament wyzwolenia dziełem. Vayssière. która stała się „stolicą teologii wyzwolenia”74. znalazła swój najsilniejszy wyraz w Podstawowych Wspólnotach Kościelnych (CEB). choć potępiona przez Ojca Świętego Jana Pawła II w Puebla. protegowanych kardynała z São Paulo. TFP rozprowadziło specjalne wydanie „Catolicismo” zawierające raport na temat „nocy sandinistowskiej” oraz dalsze przykłady komunistycznej infiltracji kręgów katolickich.R . nr . w tym biskupów. s. ubrany w sandinistowski mundur otrzymany w podarunku od delegacji z Nikaragui. Zob też: Nicaragua. Skupił on teologów wyzwolenia z czterdziestu dwóch krajów. został kardynał Arns. a jeśli przyjdzie potrzeba – krwią”. „Verbo”.T . Presses du CNRS. P. Honorowym przewodniczącym Kongresu. Było to pełne. Paris . Atmosfera osiągnęła próg surrealizmu. Ów hołd sandinizmowi złożono – w obecności „komendanta” Daniela Ortegi. wśród aplauzu. Później. ilustrowane opracowanie na temat zaistniałej sytuacji. kiedy biskup Pedro Casaldáliga.

Corrêa de Oliveira. IX . ustawodawcza i sądownicza. . Paulo”. rządzą nie tylko trzy tradycyjne władze (wykonawcza. ustawodawcza i sądownicza). Paulo”. wszelkiego rodzaju zastraszanie i wzniecanie niepokojów w celu obalenia istniejącego systemu społeczno-politycznego Brazylii. Sześć wydań książki przyniosło w sumie tys. iż nowoczesnym państwem. Dziś jednak istnieją jeszcze dwie inne władze. nr . organizacja. Piątą władzą jest CNBB. bunty w fabrykach. Luis Sérgio Solimeo. Ditatorialismo publicitário centrista. Plinio Corrêa de Oliveira zdefiniował wysiłki Podstawowych Wspólnot jako „krucjatę bez krzyża”. Zob. VII . Zob. Vera Cruz. . s. równie „nieformalne”. Gustavo Antonio Solimeo.” P. Prevenido para tonificar. das quais muito se fala. która – z wyjątkiem rzadkich przypadków czy chwalebnych wyjątków – również wywiera znacznie większy wpływ na ludzi łatwowiernych aniżeli na prawdziwych ludzi wiary. VIII . Cele Podstawowych Wspólnot Kościelnych w kontekście brazylijskim. doktryna i działanie Podstawowych Wspólnot Kościelnych. A TFP as descreve como são. w którym prezes TFP ukazywał. Corrêa de Oliveira. egzemplarzy oraz tys. pouco se conhece.. analizie poddana została Geneza. „Folha de S. 78 P. lecz również dwie inne. „Cristianita”. São Paulo . „Folha de S. w: As CEBs …. „Foha de S. Są to media i episkopat. Le comunità ecclesiali in Brasile: una crociata senza croce. zwłaszcza Brazylią. iż Brazylią rządzą jedynie trzy władze: wykonawcza. Najskuteczniejszym głosem ujawnienia rewolucyjnej działalności Podstawowych Wspólnot Kościelnych stała się książka zatytułowana Podstawowe Wspólnoty: wielu o nich mówi. As metas das CEBs.K XX ukazywanych przez media jako potężna siła rodząca się w Brazylii. też Antonio Augusto Borelli Machado. tônia i Luisa Sérgia Solimeo została poprzedzona napisanym przez Plinia Corrêę de Oliveira rozdziałem pt. ezgemplarzy w wydaniu obrazkowym. Corrêa de Oliveira. też Idem. W imię Ewangelii członkowie owych wspólnot orędowali za walką klas i noszącymi marksistowskie piętno przekształceniami społecznymi w kraju. jako narzędziem posługując się Podstawowymi Wspólnotami. „W ostatniej książce twierdziłem. Z analizy tej wynikała bezsprzecznie wywrotowa natura owych wspólnot – wszak propagowały one zajmowanie siłą posiadłości zarówno miejskich. która ukazała się w sierpniu roku i z miejsca została roz76 Praca autorstwa braci Gustava Anpowszechniona w całym kraju. jak i wiejskich.. Paulo. Czwarta władza to media.78 76 P. których prestiż opiera się w znacznie większym stopniu na łatwowierności naiwnych niż na aprobacie czytelników autentycznie wykształconych. 77 Plinio Corrêa de Oliveira utrzymuje. znają je nieliczni – TFP je opisuje. o wyraźnie większym wpływie na opinię publiczną. co wpływowe. As CEBs. Corrêa de Oliveira. przy wykorzystaniu olbrzymiej dokumentacji. Zob. grudzień . w jaki sposób CNBB odgrywała w Brazylii rolę „piątej władzy”.77 W dalszej części pracy. P. Suspeita estapafúrdia e juízo temerário.

T . odpowiedzialnym za wprowadzenie do społeczeństwa brazylijskiego całkowicie nowej formy uprawiania polityki. uczeni z TFP pokazują. iż w istocie tworzą one doskonale skoordynowaną sieć. (…) Jeden z kluczy do Podstawowych Wspólnot leży w ich schizmatyckiej tendencji do tworzenia nowego Kościoła. posuniętej aż do przekształcania kościelnych wspólnot w «doraźną siłę wyborczą». stojącego w opozycji do Kościoła instytucjonalnego. Madrid . Iglesia y Marxismo w następujący sposób przedstawia główne aspekty przygotowanego przez TFP studium: „Ideologiczny klucz do Podstawowych Wspólnot Kościelnych stanowi niemal zawsze teologia wyzwolenia. . Jesuítas. La teologia de la liberación desenmascarada. w: AAS. marca roku ukazał się kolejny dokument dotyczący Ibidem. nr . Denz.. 82 Kongregacja Nauki Wiary. nieodwołalnie potępiającą teologię wyzwolenia. . s. Ricardo de la Cierva. Jesuítas. . s. . . 81 Ibidem.”80 Hiszpański historyk wyraża zdumienie poparciem udzielanym zbuntowanym wspólnotom przez Kościół instytucjonalny: „Konferencja episkopatu Brazylii jest najliczniejszym tego typu ciałem na świecie.R . mniejszość. (…) Ta sama lewica brazylijskiego episkopatu kieruje ruchem Podstawowych Wspólnot Kościelnych.-H..”81 sierpnia roku Święta Kongregacja Nauki Wiary wydała instrukcję Libertatis Nuntio 82. jeśli nie będzie innego sposobu narzucenia zamierzonych reform. t. s. Ta nie przekraczająca liczby sześćdziesięciu biskupów mniejszość skłania zazwyczaj umiarkowanych do głosowania za swoimi decyzjami. Plaza & Janés Editores. skłaniającą się ku teologii wyzwolenia. Iglesia y Marxismo . której początek znajduje się na lewym skrzydle konferencji episkopatu.W „Zasadniczo Podstawowe Wspólnoty Kościelne prowadzą polityczną krucjatę (…) która nie wyklucza możliwości odejścia od walki prowadzonej legalnymi metodami cywilnymi w kierunku użycia przemocy. (…) Chociaż w zamyśle swych propagatorów wspólnoty funkcjonują na zasadzie odosobnionych punktów.. . 79 80 . Składa się ona z «milczącej większości» zdominowanej przez lewicową.”79 Hiszpański historyk Ricardo de la Cierva w książce pt. s. Instrukcja Libertatis Nuntio z sierpnia r.

w „The Washington Post” i „Frankfurter Allgemeine Zeitung”. . krótki zaś komunikat – „The Daily Telegraph”. „Catolicismo”. Crossroad. Denz. tworzą jedno przesłanie. TFP na świecie: rozwój antykomunistycznej epopei Do końca lat siedemdziesiątych zasięg działania TFP rozszerzył się na całą Amerykę Łacińską. że „Podstawowe Wspólnoty Kościelne są wszędzie marginalizowane. w której potępiono książkę teologa Leonarda Boffa OFM.K XX chrześcijańskiej wolności i wyzwolenia. . styczeń . Libertatis conscientia.. Mi eranda. stamtąd zaś – w jeszcze szybszym tempie – na Stany Zjednoczone i Europę. 84 Cyt. Propriété. później zaś zostało przedrukowane w pismach. jak i praktyczny wkład TFP w walkę z teologią wyzwolenia w Ameryce Łacińskiej jest niezaprzeczalny. Church. Charism and Power. Podstawową rolą stowarzyszeń podążających śladem Plinia Corrêi de Oliveira była walka z komunizmem prowadzącym na wszystkich kontynentach psychologiczną wojnę. s. . w krajach i w językach w łącznym nakładzie egzemplarzy. Dziś stanowią one mniejszość pozbawioną jakiegokolwiek wpływu na lokalne środowiska kościelne”. w: AAS. zatwierdzone przez Jana Pawła II.-H. też P.). Corrêa de Oliveira. wielokrotnie oskarżany przez TFP. W Wielkiej Brytanii pełny tekst opublikował „The Observer”. opublikowało skierowane do narodów Zachodu orędzie Plinia Corrêi de Oliveira zatytułowane Co oznacza samorządny socjalizm dla komunizmu: barierę czy pomost?85 83 Kongregacja Nauki Wiary. à la maison. Instrukcję tę poprzedziła nota Kongregacji Nauki Wiary (AAS.. wyznał w jednym z wywiadów. TFP działające wówczas w trzynastu krajach świata. Zob. Instrukcja Libertatis conscientia z marca r. . kiedy światowe media głosiły swe poparcie dla nowo wybranego prezydenta Francji. Corrêa de Oliveira. t. s. barreira ou cabeça-de-ponte? To sześciostronicowe przesłanie ukazało się grudnia r. 85 P. walka toczona poprzez przeciwstawianie komunizmowi prawości doktryny katolickiej. Zarówno doktrynalny. ojciec Joseph Comblin. Autogestion socialiste: les têtes tombent à l’enterpise. Oba dokumenty.84 . à l’école. likwidowane i wściekle krytykowane.83 przedstawiany jako „pozytywne” podejście do tego samego tematu. które kładzie kres żądaniom nowego prądu teologicznego oraz ruchowi inspirowanych przezeń Podstawowych Wspólnot Kościelnych. W grudniu roku. . za Expoente da teologia da libertação confessa o fracasso das comunidades eclesiais de base. jednostronicowe streszczenie „The Guardian”. Famille. New York . O socialismo autogestionário: em vista do comunismo. . Dziesięć lat po zorganizowanej przez stowarzyszenie demaskatorskiej kampanii jeden z prekursorów teologii wyzwolenia. . Paris . Tradition. nr . nr . t.

Czechosłowacja i Węgry P. Paulo”. by dokonać przewrotu w prywatnym życiu każdej osoby. Trudno zmierzyć efekty tego ważkiego tekstu. extraviada sin saberlo. Hans Huyn. Nowy kierunek procesu rewolucyjnego odnotował swój pierwszy spektakularny sukces listopada roku – upadek muru berlińskiego. Felipe Gonzalez. iż program samorządnego socjalizmu zmierza do rozbicia społeczeństwa na autonomiczne komórki drogą transformacji dokonywanej nie tylko w dziedzinie przemysłu. Madrid . iż rewolucję francuską łączy z samorządnym socjalizmem „cała genealogia rewolucji z lat i oraz rewolucji na Sorbonie z roku ”. Znaczenie podstawowych tematów. związanych z tym dokumentem.86 Autor posłania pokazał. Niemcy Wschodnie.87 Poprzez swe wystąpienie. Hubert Bassot. W każdym razie po jego publikacji program Mi eranda gwałtownie stracił we Francji popularność. handlu i rolnictwa. Tromperie sur les étique es. a francuski prezydent został zmuszony do częściowego przynajmniej zaniechania planowanych pierwotnie reform. Pierre Téqui.T . poruszonych przez Plinia Corrêę de Oliveira nie ograniczało się bynajmniej do samej tylko Francji. opisanego przez Plinia Corrêę de Oliveira w trzeciej części Rewolucji i Kontrrewolucji. Hiszpańskie TFP podniosło ostrzegawczy alarm książką pt. Paris .W Badając program Mi eranda przez pryzmat kryteriów przedstawionych w Rewolucji i Kontrrewolucji brazylijski myśliciel dowiódł. Milano . pełnymi nadziei.R . który został rozpowszechniony w całym świecie. zob. Kiedy Polska. Piusa X. Corrêa de Oliveira. Mario Furlan. XII . iż Francja na powrót zalśni blaskiem pierwszej córy Kościoła. Greco Editori. Editorial Fernando III el Santo. ale też w sferze rodziny. anestesiada sin percibirlo. Documentation chrétienne. amordazada sin quererlo. W obu przypadkach dostrzegamy próbę uwolnienia się marksizmu od etatystycznego opakowania w celu podążenia w kierunku społeczeństwa samorządnego. stanowiących prawdopodobnie największe przedsięwzięcie propagandowe w dziejach komunizmu. szkoły i funkcjonowania całego społeczeństwa. Autogestão. krytyczne uwagi Françoise Thom. Hache e. po to. 88 Na temat „liberalizacji” przeprowadzanej pod hasłem głastnosti ( ) i pieriestrojki ( ). Innym człowiekiem-symbolem socjalizmu początku lat osiemdziesiątych był Hiszpan. dedo e fuxico. Du nouveau à l’Est? Niet. I volti di Gorbaciov. Paris . España. „Folha de S. 86 87 . zakończone historycznymi słowami św. Lousanne . Le moment Gorbatchev. pragnął on otworzyć oczy opinii publicznej całego świata. La obra del PSOE. Neosocjalizm Mi eranda łączy historyczno-ideologiczna ciągłość z zapoczątkowaną w roku przez Gorbaczowa88 pieriestrojką.

potwierdzając jednocześnie – w całej pełni tragicznej oczywistości – klęskę komunistycznej utopii. (…) Prawdopodobnie jest to najpowszechniejsze i najbardziej totalne Niezadowolenie w całej historii.K XX wyrywały się z sowieckiego bloku. 89 . pozostawionej przez Zachód własnemu losowi. Niedługo potem to samo stało się również udziałem pozostałych państw bałtyckich. dyrektora paryskiego biura TFP. zdominowanych jednakowoż przez fenomen. Upadek żelaznej kurtyny i wydarzenia zachodzące w Europie Wschodniej przyniosły nowe pytania dotyczące dalszego ciągu pieriestrojki. poruszać się czy choćby powstać. którzy na nic się nie zgadzają. że w trzeciej fazie rozpocznie on proces samozniszczenia. Jeśli komunizm da się zdefiniować jako ruch. Plinio Corrêa de Oliveira rozpoczął akcję zbierania podpisów na rzecz poparcia niepodległości Litwy. zyskując miejsce w Księdze Rekordów Guinnessa jako największa tego typu akcja w historii. London . jego słabość zaś – w niezdolności tworzenia. Vladimir Tismaneanu i Judith Shapiro. to sądzę. red. krótko mówiąc – zademonstrować jakąkolwiek skuteczną różnicę zapatrywań. Mikrofilm z podpisami przekazano uroczyście litewskiemu parlamentowi grudnia roku. (…) Jeżeli niezadowolenie Delegacja złożona z jedenastu członków różnych oddziałów TFP pod przewodnictwem dra Caio V. opublikowanym z początkiem marca roku na łamach ponad pięćdziesięciu największych światowych dzienników. Macmillan. który w pierwszej fazie niszczy wszystko z wyjątkiem samego siebie. który je przenika i łączy niczym wielki wspólny impuls: jest nim Niezadowolenie. a w drugiej – paraliżuje społeczeństwo. s. 90 „Siła komunizmu tkwi w jego nieograniczonej zdolności niszczenia. a którym fizycznie przeszkadza się mówić. Plinio Corrêa de Oliveira zauważa z charakterystyczną dlań przenikliwością: „Całe obecne zamieszanie w geografii europejskiej objawia się tu i ówdzie w różnorakich kontekstach i znaczeniach. dostarczyła grudnia r. (…) Wściekły ogień rozprzestrzenia się po całym sowieckim imperium rozbijając je: oto płomienie gigantycznego «niezadowolenia».90 W artykule-manifeście pt. Przeprowadzona w ciągu niespełna trzech miesięcy kampania Pró Lituânia livre przyniosła podpisów. . From Paralysis to Self-Destruction. Niezadowolenia tych. Komunizm i antykomunizm u progu ostatniej dekady tysiąclecia. Xaviera de Solveiry.89 sierpnia roku niepodległość Litwy została ostatecznie uznana przez kraje Zachodu. w: Debates on the Future of Communism.” Carlos Franqui. w Wilnie mikrofilm z niebotyczną liczbą podpisów do rąk własnych prezydenta Vytautasa Landsbergisa. a września – przez Związek Sowiecki.

która popchnie każdy naród o dwa kroki ku komunizmowi?” P. „The Wall Street Journal”. do niedawna otoczonym żelazną kurtyną. Wszak teoretycy komunizmu. plus wizyta rosyjskiej głowy państwa u Jana Pawła II. Corrêa de Oliveira. Rok : ogólny ogląd świata Ostatni publiczny manifest autorstwa Plinia Corrêi de Oliveira ukazał się grudnia roku na łamach dziennika „Folha de São Paulo”. Plinio Corrêa de Oliveira oświadcza: „Być może niedaleki jest dzień. w którym dyskusyjna autentyczność odwrotu komunizmu okaże się niczym więcej jak metamorfozą. w wywiadzie udzielonym maja roku Diário Las Américas z Miami. grzmiącego krzyku oburzenia zniewolonych i prześladowanych. a przepoczwarzona larwa pofrunie w postaci «pięknego» motyla samorządności. potwierdzając ostrzeżenie zawarte w proroctwie fatimskim: jeżeli ludzie nie poprawią swego życia. kreślił wymowny obraz sytuacji międzynarodowej końca wieku. II . W innym wywiadzie Doktor Plinio stwierdził: „Gorbaczow nie położył kresu reżimowi komunistycznemu.. czy to wszystko nie jest kolosalnym manewrem wikłającym cały świat w sidła polityki konwergencji i samorządności. Słowa zamykające to przesłanie na nowo wyrażają ufność w zwycięstwo P. plus spotkanie Gorbaczow-Bush nad cudownymi wodami Malty. Communism and Anti-communism on the Threshold of the Millennium’s Last Decade. Manifest opublikowano po raz pierwszy w „Folha de São Paulo” z II .W w świecie sowieckim rozwijało się będzie w ten sposób. II . niezmierzonego. Wywiad dla „Diário Las Américas”. Skierowany do uczestników amerykańskiego spotkania na szczycie odbywającego się w Miami w dniach . Um comentário atual. 92 P. V . „Expreso” (Ekwador). jako jego kwintesencję. Corrêa de Oliveira. plus upadek żelaznej kurtyny.. nawet niezbyt bystry obserwator wydarzeń politycznych dostrzeże punkt finalny takiego ruchu: upadek władzy sowieckiej w całym ogromnym imperium. podobnie jak jego czołowi przywódcy – od Marksa i Engelsa aż po Gorbaczowa – ukazywali samorządność jako ostateczną i najbardziej wyrazistą formę komunizmu. W innym tekście Doktor Plinio zastanawia się: „Pytam zatem: Gorbaczow plus pieriestrojka. nie natrafiając po drodze na żadną poważniejszą przeszkodę. lecz uratował go od raka etatyzmu”.T . (…) W ten sposób komunizm – pozornie pokonany – rozprzestrzeniłby się na cały świat. 91 .”91 Dwa lata później. V . „Folha de São Paulo”.R . Rosja rozszerzy swe błędy po świecie!”92 . oraz narastanie z głębi powstałych w ten sposób ruin jednego. Corrêa de Oliveira. uma antiga previsão.grudnia owego roku. w których niegdyś odbijały się okręty krzyżowców.

. Wyraża swe zaniepokojenie odnośnie: • Porażającej obojętności i bierności zarówno rozmaitych sfer kościelnych. wręcz pojednawczą. z jaką bojownicy homoseksualizmu domagają się w róż- . która od początku stanowi dominujący rys apostolskiego zaangażowania zarówno Plinia Corrêi de Oliveira. • Pełnego niekonsekwencji. politykę wobec reżimu kubańskiego. brzmiącego niemal jak historyczny testament Doktora Plinio: „TFP obu Ameryk . politycznych. nie odrzucając swej rewolucyjnej przeszłości ani nie wyrzekając się swych egalitarnych celów. • Sposobu. Fidelem Castro. z drugiej zaś – nieugiętą. zakładającego z jednej strony liberalną. wobec nieudolnego reżimu komunistycznego w kraju zwanym niegdyś „Perłą Antyli”. a nawet ruchy satanistyczne. Poniżej prezentujemy pełny tekst dokumentu. w jaki jednostki te wykorzystują swą polityczną władzę dla promowania rewolucji kulturalnej. wraz z jego nieuniknionymi konsekwencjami dla społeczeństwa świeckiego. objęły znaczące stanowiska polityczne dzięki zwykłej zmianie etykietek i przyjęciu nowych metod działania. Wyraża ubolewanie z powodu: • Arogancji. które po upadku muru berlińskiego. nie cofającą się przed użyciem siły dyplomatycznej. • Zręcznej metamorfozy niezliczonych osobistości lewicy. ufność. intelektualnych i finansowych. jak również mediów. który dotyka Świętego Rzymskiego Apostolskiego Kościoła Katolickiego. jak i TFP. uderzającej zdecydowanie w fundamentalne zasady cywilizacji chrześcijańskiej. przez paraliżowanie zdrowych reakcji opinii publicznej. postawę wobec byłego reżimu haitańskiego. oraz równoczesnego postępu czynionego przez sekty.K XX cywilizacji chrześcijańskiej. • Niszczycielskiego potencjału – zapalnika socjoekonomicznego chaosu – w rękach latynoamerykańskich terrorystów i grup partyzanckich wspieranych przez obce państwa. • Trwającego kryzysu duchowego. podwójnego standardu stosowanego przez instytucje i rządy niektórych krajów amerykańskich. religie animistyczne. bierności posuwającej się wręcz do współdziałania z jego sędziwym twórcą i przywódcą.

• Nieustannie rosnących wpływów politycznych. konkubinatu. tożsamość kulturową. promocja powrotu do przeciwnego cywilizacji chrześcijańskiej trybalizmu) . jakie niektórzy pokładają w powstaniu cyber-cywilizacji. • Eksperymentów przeprowadzanych na ludzkich embrionach oraz analogicznych doświadczeń genetycznych i eugenicznych. wżerających się w samą duszę cywilizacji. . moralnych i kulturowych. rozwodów. • Podsycanej przez media irracjonalnej fascynacji rozwojem gospodarczym i pozbawionej umiaru ufności pokładanej w nim jako odpowiedzi na wszystkie nasze problemy. jawnie sprzeciwiających się prawom Bożym i naturalnym. • Złowieszczej współpracy mediów w zakresie rozprzestrzeniania trucizny «wartości» antychrześcijańskich. które w sposób bestialski ignorują elementarne zasady religijno-etyczne. z jakim niektóre kręgi polityczne prą ku globalnej integracji za pomocą metod zacierających granice państw. jak również projektów legalizacji śmiercionośnych nałogów. nieuchronnie przez nią powodowanych.W nych krajach amerykańskich rzekomych «praw». społecznych i ekonomicznych organizacji pozarządowych (NGO) – z których wiele posiada programy wyraźnie rewolucyjne (jak np. a nawet suwerenność narodową (o ile zupełnie ich nie likwidujących). • Eskalacji handlu narkotykami. całkowitego lekceważenia nieodłącznie jej towarzyszących zagrożeń oraz poważnych szkód wynikających z przemian psychologicznych. Formułuje poważne zastrzeżenia wobec: • Beztroskiego pośpiechu.T . antykoncepcji (konferencja ONZ w Kairze).R . jakim jest traktat z Maastricht. • Jawnego w tychże kręgach braku zrozumienia wysoce dwuznacznych konsekwencji analogicznego przykładu inżynierii społecznej. • Szaleńczych nadziei. • Niewypowiedzianej presji wywieranej przez instytucje międzynarodowe i organizacje społeczne na kontynencie w kwestii aborcji. budzący sprzeciw milionów Europejczyków. przy jednoczesnym odsuwaniu na dalszy plan wzrastającego głębokiego kryzysu duchowego i moralnego całego kontynentu. eutanazji i innych rodzajów zła ukierunkowanego na niszczenie rodziny.

Meksyku. której nie będzie hamować obawa przed brakiem porozumienia. • Odrzucenie przez wyborców jawnie lewackich kandydatów do fotela prezydenckiego w Brazylii. Publicznie wzywa przywódców półkuli zachodniej zebranych w Miami do: • Otwartej. jak również międzynarodowej hojności dla tego typu organizacji. • Proponowania zdrowych rozwiązań owych problemów. które – jako nośniki niemoralności – w sposób szczególnie destrukcyjny wpływają na dzieci i młodzież. Z nadzieją spogląda na • Jutrzenkę zwiastującą zdrowe odrzucenie Rewolucji antychrześcijańskiej na wielu frontach i przez rosnącą liczbę narodów zachodniej półkuli. • Utratę twarzy przez „teologię wyzwolenia” oraz upadek jej Podstawowych Wspólnot. Kolumbii. . • Stosowania z całą rzetelnością środków politycznych. szczególnie w środowiskach ubogich i robotniczych. konstruktywnej debaty. • Przebudzenie opinii publicznej skierowane przeciw zalewowi programów telewizyjnych oraz produkcji innych mediów. które w przedziwny sposób milkną w obliczu brutalnych zbrodni dokonywanych przez rewolucyjnych terrorystów na mieszkańcach miast i wsi tak znaczących krajów. ekonomicznych i edukacyjnych koniecznych dla natychmiastowej normalizacji sytuacji narodu kubańskiego. Peru.K XX – uwidocznionych podczas Szczytu Ziemi w Rio de Janeiro w roku . w iluzorycznym pojmowaniu nowej rzeczywistości państwowej i międzynarodowej. jak Kolumbia czy Peru. • Ostrych głosów oskarżających siły zbrojne o gwałcenie praw człowieka komunistycznych partyzantów – głosów. • Nakładania drakońskich ograniczeń – budżetowych i innych – na siły zbrojne. Argentynie i Salwadorze. . jak też innych ważkich problemów rzutujących na przyszłość Ameryk. nawet wśród najbardziej dotkniętych nędzą odłamów społeczeństwa. . podejmowanych w pełnej zgodności z autentyczną tradycją chrześcijańską. głębokiej i szczegółowej dyskusji na temat zarówno powyższych. ucieleśniającą uprawnione aspiracje narodów obu Ameryk.

materialnych kryzysów oraz wszelkiego rodzaju pułapek przygotowywanych przez wrogów Kościoła i cywilizacji chrześcijańskiej. iż pomimo moralnych wstrząsów. Tłumaczenie angielskie: The Americas on the Dawn of the Third Millenium: Convictions. grudzień . jak i w imieniu oddziałów TFP na całym świecie. „Catolicismo”. tak sprzyjającego socjalizmowi i komunizmowi. że kiedy ludzie decydują się współpracować z łaską Bożą. listów otwartych oraz różnego rodzaju posłań. 93 . odbywał również liczne spotkania formacyjno-naukowe. apprensões e esperanças das TFP do continente. Przeto TFP obu Ameryk: • Podkreśla swe głębokie i stałe przekonanie. materiałów prasowych.94 P. osiągnęła pod każdym względem bezprecedensowy poziom religijno-kulturalno-gospodarczy. • Z niezachwianą pewnością głosi. As Americas rumo ao ° milênio: convicções.W • Zanik w społeczeństwach Zachodu ideologicznej obsesji egalitaryzmu. XII . rozwój historii „przynosi cuda”. Ameryki doświadczą olśniewającego ożywienia chrześcijaństwa. 94 Do ostatnich chwil życia prowadził tygodniowo cztery konferencje dla wszystkich członków TFP w São Paulo. co w roku w Fatimie przepowiedziała Matka Boża słowami obietnicy: W końcu jednak moje Niepokalane Serce zatriumfuje!”93 . Corrêa de Oliveira. W sumie liczba konferencji przeprowadzonych przez Doktora Plinio dla członków TFP przekracza dwadzieścia tysięcy.T . • Znakomite perspektywy – mocno oparte na trwałym fundamencie cywilizacji chrześcijańskiej – otwierające się za sprawą tych wydarzeń przed współpracą Ameryki Łacińskiej ze Stanami Zjednoczonymi i Kanadą. zarówno we własnym imieniu. deklaracji. Apprehensions and Hopes of the Hemispheric TFPs. nr . „The Washington Post”. Lekcji tej udziela nam średniowieczna Europa.R . Plinio Corrêa de Oliveira jako „Ojciec” i „Założyciel” W ciągu trzydziestu pięciu lat – od założenia brazylijskiego TFP aż do śmierci – Plinio Corrêa de Oliveira osobiście napisał lub też bezpośrednio inspirował powstanie setek manifestów. która wychodząc od przesiąkniętego dekadentyzmem społeczeństwa starożytnego Rzymu i zalewających go barbarzyńskich hord.

dostarcza poruszającego świadectwa: „Pośród burz nowoczesności. Wokół tej ojcowskiej postaci nieustannie narastała miłość i przywiązanie uczniów uwielbiających nazywać siebie jego dziećmi. który nie widziałby w nim prawdziwego ojca. Ta ojcowska opieka dochodziła do szczytu w momentach zagrożenia dóbr duchowych u tych.K XX U schyłku życia. Współpracowników Doktora Plinio uderzało charakterystyczne dlań połączenie cnót pozornie sprzecznych. nade wszystko. stałego czuwania nad władzami duszy. listopad-grudzień . przykład jego życia. takich jak prostota i roztropność. również teraz. Wielu zawdzięcza mu niezmierną łaskę wytrwania w wierze. lecz żyje we mnie Chrystus”. jawił się zarazem jako człowiek prowadzący głębokie życie wewnętrzne.). wykazując niewiarygodną aktywność. Un homem de Fé. codziennej Komunii Świętej oraz.”96 Deklaracja TFP wspomina szczególny dar Opatrzności. Pawła: „Teraz już nie ja żyję. miesiąc po śmierci Plinia Corrêi de Oliveira. Była to zdolność rozeznawania duchów (na temat rozeznawania duchów zobacz Ćwiczenia duchowe św. nr . jego oddaniu. biskup 95 96 Ga . Deklaracja TFP opublikowana listopada roku. pensamento. luta e Ação.95 W przypadku Plinia Corrêi de Oliveira działanie zawsze stanowiło zewnętrzny wyraz życia nadprzyrodzonego wypływającego z modlitwy różańcowej. . że nie ma ani jednego członka czy też współpracownika. Jego troska o każdego członka TFP nie znała granic. - .przyp. zwodniczych drogach świata – jego słowom. jego poświęceniu zawdzięcza powrót na prostą ścieżkę. ogromna waleczność i wielka uprzejmość. udzielenia słowa porady czy zachęty. dostosowane do modelu zarysowanego przez św. Wielu innych – niegdyś wałęsających się po krętych. „Catolicismo”. możemy stwierdzić. niezachwiana wiara i głęboka pobożność były i nieustannie są. Ignacego Loyoli . którym uhonorowany został Plinio Corrêa de Oliveira. których Opatrzność w jakiś sposób mu powierzyła. kiedy Bóg powołał go do siebie. Kapucyn. red. wręcz słodycz. Nigdy nie zaniedbywał okazji zrobienia troskliwego gestu. duchowym wsparciem dla wszystkich członków brazylijskiego TFP oraz innych bratnich stowarzyszeń w innych krajach.

A. iż posiadał odziedziczoną po matce zdolność psychologicznej penetracji. w którym uczestniczyły ważne postaci duchowieństwa. przypis . Stickler. Zdolność owa stanowiła wynik zarówno naturalnego talentu. rozdz. Zob. „Wszystkich. Société Française pour la Défense de la Tradition. . L. pozwalającą rozpoznawać dobre i złe intencje osoby. Famille et Propriété. Ciappi. zob. z którą rozmawiał. listopad . 100 Ukraiński kardynał Jozef Slipyj był gościem TFP w São Paulo września r. 101 Tm . Victorino Rodríguez. który by nie cierpiał niezrozumienia czy prześladowań. też The NCBB note on the Brazilian TFP: Unfounded statements.W Vital Maria Gonçalves de Oliveira97 – postać wśród brazylijskiego duchowieństwa szczególnie przez Plinia Corrêę de Oliveira ukochana – twierdził. jak kardynał Slipyj100 czy kardynał Mindszenty. Paris . wszak Kościół uczy. Leon XIII. Słupsk .R . szczególnie w sferach kościelnych. które są niezbędne – jak mówi Leon XIII – dla „sprawiedliwego. Solimeo. Pomiędzy niezrozumieniem a potwarzą Na przestrzeni swego długiego życia Plinio Corrêa de Oliveira miał wielkich admiratorów. London . II. Staffa. też G. odpowiedź TFP opublikowaną w „Folha de São Paulo” i innych dziennikach kwietnia r. WSP..”101 Trudno znaleźć założyciela jakiejkolwiek instytucji katolickiej. Doktor Plinio posiadał podobne uzdolnienie – potrafił przeniknąć psychikę i mentalność osoby.98 . .T . 99 Dzieło Plinia Corrêa de Oliveira nie podlegało nigdy oficjalnej cenzurze kościelnej. nie można uznać za cenzurę. jak i szczególnego światła nadprzyrodzonego. Tradition Family. Oczywistego przykładu dostarcza tu postać św. t. jak światowej sławy teologowie: ojcowie Anastasio Gutiérrez. czy nawet – na której fotografię patrzył. Solimeo. s. S. Pizzardo. Analyse par la TFP brésilienne d’une prise de position da la CNBB sur la ‘TFP et sa famille d’âmes’. Nie powinno to dziwić. iż naturalne zdolności człowieka pną się w górę i udoskonalają się poprzez praktykowanie cnót oraz dary Ducha Świętego. zob. w: Encykliki Leona XIII. Plinio Corrêa de Oliveira wydał z tej okazji przyjęcie na jego cześć. Encyklika Divinum illud munus z maja r. Również krytycznej noty Konferencji Eposkopatu Brazylii opublikowanej kwietnia r. Biased and impassioned assesments. a nie kościelnego dekretu. Ignacego Loyoli. Echeverría Ruiz. w formie artykułu prasowego. Zob. Property – Bureau for the United Kingdom. którzy chcą żyć zbożnie w Chrystusie Jezusie – ostrzega święty Paweł – spotkają prześladowania. któremu – zanim uzyskał zgodę O biskupie Vitalu zob. Antonio Royo Marín. II. 97 98 . jak kardynałowie Aloisi Masella..99 Znaleźli się w tym gronie tak znamienici obrońcy wiary. sił zbrojnych i lokalnych wyższych sfer. nr . prowadzącego życie w łasce”. Oddi. „Catolicismo”.

J. Paulo”. zawsze coś z tego zostanie” – brzmi znane powiedzenie przypisywane Wolterowi. „Kłamcie. . a jego działalność zakłóca pokój religijny. Dominus ac Redemptor). S. napisał Henri de Bonald – wrogość wobec władzy religijnej i monarchicznej. Asociación Civil Resistencia. Clá Dias. . t. stawiając mu zarzut. włoskie. São Paulo . Riposta a nuove offese contro una celebre Compagnia. de Bonald. 103 Na temat oskarżenia o „niestosowną” cześć dla profesora Plinia Corrêi de Oliveira zob. których właśnie kształcący młodzież zakon był mocnym filarem”.Solimeo. G. oficjalny organ prasowy rządu sowieckiego. w czterech następujących po sobie emisjach programu Escucha Chile. tłum. sierpnia . już po zatwierdzeniu zgromadzenia przez Stolicę Apostolską. iż jest „nawiedzony” i ośmiokrotnie stawiano go przed sądem. „Voltando as costas a uma controvérsia. . Najistotniejsze natomiast przejawy niezrozumienia dotyczyły szczególnego powołania. s. prowadzonej w zgodzie z nauką papieskiego Magisterium. Paulo”. wybuchu i rozprzestrzeniania się rewolucji francuskiej. VIII . W przypadku Plinia Corrêi de Oliveira niezrozumienie i potwarz dotykały bardziej jego działalności niż myśli. później zaś spotęgowana przez media – stanowi odwieczną broń Rewolucji. A. czyli przez cały tragiczny okres dojrzewania. Paul Dudon SJ. zarówno jego samego. De la suppression de la Compagnie de Jésus ( ) w: „Revue des questions historiques”.. „Folha de S. Oskarżenia płynęły z najróżniejszych sfer. s. Sociedade Brasileira de Defesa da Tradição. „Folha de S. kłamcie. jak i osoby matki. Radio Moskwa zaatakowało chilijskie TFP w związku z właśnie wydaną przez nie książką Kościół milczenia w Chile. . I.102 Potwarz – niegdyś rozpowszechniana za pomocą słowa mówionego. t. A. głównie jednak pochodziły z dwóch przeciwstawnych sobie kręgów: lewicy socjalistyczno-komunistycznej104 i niektórych środowisk „tradycjonalistycznej” 102 Na temat kasaty Towarzystwa Jezusowego zob. używaną do podważania wiarygodności jej oponentów. To samo Towarzystwo Jezusowe zostało zlikwidowane przez Watykan w roku i nie istniało do roku . s. Imola . oraz dwa artykuły prasowe: A TFP afirma sua posição doutrinária e interpela opositor. Więcej. Sinke Guimarães. 104 W lutym r. Família e Propriedade. (zawiera breve Klemensa XIV z lipca . H.K XX na założenie zakonu – zarzucano. Refutação da TFP a uma investida frustra. „Prawdziwą przyczyną kasaty była – jak w r. Tip. . iż powstało raczej w celu burzenia niż budowania. Borelli Machado. listopada r. pracę opublikowaną przez TFP w jego obronie: A. Potwarz skierowana przeciwko samej osobie założyciela TFP zawierała się w oskarżeniu o chęć stworzenia kultu zarówno własnej osoby. Dony Lucilii103. dziennik „Izwiestia”. A. wyraził swą całkowitą solidarność z publicystycznym atakiem na oddział TFP w Caracas oraz jego siostrzane stowarzyszenie w Wenezueli. paryski wydział teologiczny (który trzy wieki wcześniej potępił zakony żebrzące) krytykował „nowinki” Towarzystwa Jezusowego. jak też TFP: walki w celu przywrócenia chrześcijańskiego ładu społecznego i w jego obronie. Galeati.

Zob. nr . Psychological. rozpętaną przeciwko TFP. oszczercza kampania uderza także w moją godność biskupa Świętej Matki Kościoła. gdyby wbrew naturalnemu ładowi odrywało dzieci od rodziców. rozmaite publikacje „lefebvrystowskie” i „sedewakantystyczne” prowadziły niezwykle zażarte kampanie przeciwko «sektom». gdyby chodziło tu tylko. Deprogramming Controversy: Sociological. Introvigne. Massimo Introvigne stawia hipotezę. W roku . to co należałoby powiedzieć o biskupie. Introvigne. Introvigne. też David G. s. Protest mój jest tym bardziej stanowczy. że nie mogę powstrzymać się od jej oprotestowania. maj . Cristianità. L’Opus Dei e il movimento antise e. jako że – przyjmując kryteria ruchu antysekciarskiego – grupy te da się łatwo wpisać w kategorię sekt. Libertà Religiosa. rzecz jasna. gdyby zakłócało porządek publiczny. w: G. M. . „Se e” e „dri o” di persecuzione: le ragioni di una controversia.R . Pojawia się zatem zasadne podejrzenie. nazistowsko-faszystowskim. Zob. które rzuca się do pierwszego ataku na bagnety. by. Jednak w rzeczy samej publicystyka tego rodzaju przyjmuje za swoje argumenty laickiego ruchu antysekciarskiego i chętnie atakuje takie elementy świata katolickiego. Stowarzyszenie Psychologów Amerykańskich oceniło użycie teorii „prania mózgów” w zastosowaniu do ruchów religijnych jako „nienaukowe”. a zarazem najbardziej gwałtownych przypadków „medialnej wrzawy”107 miał miejsce w roku w Rio Grande do Sul. 106 Studium to ukazało się w numerze (styczeń ) „Catolicismo” pod tytułem Lavagem cerebral – um mito ao serviço da nova Inquisição terapêutica. że zważywszy na me związki z TFP. czy głównie. we wstępie do studium na temat „prania mózgów”. Plinio Corrêa de Oliveira ujawnił totalitarną i antychrześcijańską naturę owego ruchu.105 Prawdziwy tajfun oszczerstw został zręcznie skanalizowany w tak zwanym „ruchu antysekciarskim”. iż ruch antysekciarski używa grup lefebvrystowskich i sedewakantystycznych w charakterze oddziałów szturmowych. choć nie tylko. jak TFP czy Opus Dei. Piacenza . o obronę tradycyjnej doktryny katolickiej. „Se e” e „Dri o” di persecuzione. W maju r. 107 Termin ten został ukuty przez samego Doktora Plinio w celu zwrócenia uwagi na zorganizowaną. Bromley. w odpowiednim momencie je poświęcić. kiedy TFP zaangażowało się w rozpowszechnianie listu pasterskiego biskupa de Castro Mayera O nierozerwalności małżeństwa. Nie dziwiłyby one. gdy tylko pojawi się taka potrzeba. który zna wszelkie aspekty 105 Prof.W prawicy. z którego zacytujemy wielce wymowny fragment: „Kampania ta jest nośnikiem tak wielkiej niesprawiedliwości. Ten sam biskup otwarcie interwieniował w obronie szkalowanego stowarzyszenia listem protestacyjnym. The Edwin Mellen Press.T . publiczną akcję oczerniania. który utrzymuje nieustanny kontakt z takim stowarzyszeniem. . New York-Toronto . The Brainwashing. Cantoni. M. którą sam określa mianem „niepokojącej” czy wręcz „złośliwej”: „W ostatnich latach. „Cristianità”. we Francji zwłaszcza. (…) Gdyby zatem TFP było stowarzyszeniem wywrotowym.” M. Legal and Historical Perspectives.106 Jeden z pierwszych.

Remarques sur un Rapport concernant les TFP. 112 Santiago Canals Coma. Santiago Canalsa Comy. który ukazał się w „Correio do Povo” z lutego . Association Française pour la Défense. Ostatni z wymienionych przypadków prześladowania. . do Ojca Świętego czy ukochanej naszej Matki – Świętego Rzymskiego. które nie zbliżyłyby mnie do Boga. 110 Atak ten doprowadził – za sprawą dekretu rządowego z listopada r. opublikowanym w specjalnym wydaniu miesięcznika nr (czerwiec ) oraz w licznych dziennikach. jej walkę. jej rozwój i jej 108 List biskupa Antônio de Castro Mayera opublikowany w numerze „Catolicismo” z czerwca . mais uma vez investe contra a TFP o tablóide de Zero hora. de la Famille. do publicznego wystąpienia w obronie hiszpańskiego TFP: „Wiele okazji pozwoliło mi blisko poznać zarówno TFP. którą szczyci się francuska inteligencja. „W obliczu Boga oświadczam uroczyście – zeznaje porwany – że nigdy nie usłyszałem słowa. Z kolei TFP zareagowało na oszczerstwa dokumentem zatytułowanym A TFP em legitima defesa. – do rozwiązania w Wenezueli Asociación Civil Resistencia. Artpress. którego niewidzialną głową jest Pan nasz Jezus Chrystus. co powierzchowny i pozbawiony logiki. Editora Vera Cruz. znany pod nazwą „raportu Joyeux”. sposób zarządzania nią. Détraction. .K XX jego działalności i chętnie zgadza się na padającą ze strony stowarzyszenia propozycję rozpowszechniania listu pasterskiego sprzeciwiającego się rozwodom i stającego w obronie Bożych praw w społeczeństwie? Biskup taki. byłby współwinny. doprowadził do „porwania” jednego z młodych członków TFP. A TFP se defende. lecz powiązanego z działającym w krajach TFP. 109 Był to anonimowy paszkwil. Pomimo to paszkwil ten. jednego z wielkich współczesnych teologów. Sinke Guimarãesa. de la Tradition. A TFP sem segredos.” Ibidem. W roku . Guerreiros da Virgem – A réplica da Autenticidade. naszego Pana. ani nie byłem świadkiem gestu Profesora Plinia Corrêi de Oliveira. Editorial Ramiro el Monje.112 Wydarzenie to skłoniło ojca Antonia Royo Marína. Renace la persecución religiosa en España? Historia de un secuestro. od nazwiska osoby. Servitudo ex Caritate. TFP odpowiedziało nań dwutomową pracą zatytułowaną Imbroglio. był w dalszym ciągu cytowany i rozpowszechniany w półjawnych publikacjach skierowanych przeciw TFP. do Najświętszej Dziewicy. Usando o mesmo realejo. São Paulo . Apostolskiego Kościoła Katolickiego. Poznałem organizację. w celu uchronienia się przed dalszymi atakami TFP opublikowało pracę Plinia Corrêi de Oliveira. równie oszczerczy. São Paulo oraz książkę A. jako pozostający z nim w zmowie. Zaragoza . w której później odkryto jego autora. w Wenezueli ( )110. s. Délire. Paris . którego zamierzano brutalnymi metodami „odprogramować” w celu „zwrócenia” go rodzinie. stowarzyszenia autonomicznego. jak też kilku jej prominentnych członków z całego świata. ponownie w Brazylii ( )111 i w Hiszpanii ( ). inspirowany przez wspomniany już „ruch antysekciarski”. de la Propriété. 111 TFP odpowiedziało artykułem pt.”108 Najbardziej zjadliwe ataki na TFP przypuszczano we Francji ( )109.

jeszcze 113 Vehemente desmentido del Padre Royo Marín a la indigna campaña de calumnias contra TFP-Covadonga. Paris . lecz pozostają w całkowitej harmonii z najprawdziwszym duchem rzymskokatolickim. przedstawionego w Assemblée Nationale (Zgromadzenie Narodowe) w grudniu r. Famille et Propriéte. Société Française pour la Défense de la Tradition. Ojciec Antonio Royo Marín OP.R .”113 Głównym motywem zarzutów wobec TFP były obraźliwe oskarżenia o „sekciarstwo”. Philippe’a Séguina. . Le Rapport Guyard. Bemelmans. złożone z katolików ożywionych wielką miłością ku Bogu i bliźnim”. Kult właściwy i niewłaściwy według Kościoła Trudno zrozumieć oskarżenia o niestosowną „cześć” żywioną dla Plinia i Dony Lucilii padające z ust ateistów i progresywistów. oraz równie klarowną pracę B. Le rapport Guyard à la lumiere de la doctrine catholique et du droit français. Żywią ogromną cześć dla Ojca Świętego. Codziennie uczęszczają na Mszę Świętą i przyjmują Komunię Świętą.116 . podskórnie skierowanymi przeciw samemu Kościołowi katolickiemu. 116 Tekst w: B. 115 Zob. Nie odprawiają oni żadnych dziwacznych czy przestarzałych obrzędów. Solimeo. Elle taxe de secte ceux qu’elle veut détruire. Za obronę Kościoła i papiestwa został przez Ojca Świętego Jana Pawła II nagrodzony orderem Pro Ecclesia et Pontifice. znajdujemy kardynałów Alfonsa Sticklera115 i Bernardina Echeverríę Ruiza. Wszyscy jej członkowie to wzorowi praktykujący katolicy. wyraził swe „głębokie zaniepokojenie w obliczu tak krzywdzącego potoku oszczerstw wymierzonego w prawe stowarzyszenie. by nie wspominać o innych pobożnych praktykach istniejących w tradycji i powszechnym zwyczaju Świętej Matki Kościoła. jest autorem prac z zakresu teologii i doktryny katolickiej. VII . Praca ta w sposób dobitny zbija zarzuty raportu na temat sekt we Francji. S. i L. Société Française pour la Défense de la Tradition. „La Vanguardia”. w liście skierowanym do przewodniczącego francuskiego parlamentu. 114 Zob.W zwycięstwa. ważną książkę G. przedmowę do niniejszej książki. Bemelmans. codziennie odmawiają piętnaście tajemnic Różańca. Oddani są głęboko Najświętszej Maryi Pannie. Ten ostatni. Paris . La novelle inquisition athée et psychiatrique. A. które podjęły obronę TFP przed tego typu oszczerstwami.. w przekonaniu. Famille et Propriéte.T . Bezpodstawność owych oskarżeń wykazana została w wielu pismach TFP. . kaznodzieja generalny zakonu dominikanów. jak obiecała w Fatimie. s. którego uważają za Wikariusza Chrystusowego i Jego najwyższego namiestnika na ziemi.114 pośród zaś znakomitych osobistości. iż na koniec Jej Niepokalane Serce zatriumfuje w całym świecie.

. kol. kol. ). Uprawnione jest jednakowoż oddawanie zmarłym w opinii świętości czci „prywatnej”. Denz. jakie okazujemy mieszkańcom nieba. . XIV. La fede della Chiesa ca olica. dla odróżnienia od najwyższej formy kultu adoracyjnego zwanej latria. z natury swojej zmierza ostatecznie do Chrystusa. t. nr . Faktycznie. której notabene wymagają władze kościelne dla wszczęcia procesu beatyfikacyjnego czy kanonizacyjnego. jak ta. Saints (culte des). istnieją również formy właściwe. . IV. . iż zasługują oni na cześć. Sejourné. potwierdza jej prawdziwość i zabezpiecza przed heretycką negacją kultu świętych. w szerszym zaś znaczeniu – niczym więcej niż wyrazem wewnętrznego przekonania o czyjejś wielkości.117 Wielkość świętych sprawia. należnej jedynie Trójcy Przenajświętszej i ludzkiej naturze Jezusa Chrystusa. Cześć jest w swej najgłębszej treści aktem szacunku. t. nr . Culto. 117 118 . Zob. mnie przyjmuje (Mt .. Encyklika Cum conventus esset z lutego r. w: EC.-H. Vaticano . jak również publicznie zalecać jego kult.”119 W konstytucji Lumen Gentium czytamy zaś: „Wszelkie prawdziwe świadectwo miłości. w: DTC. Politycy. dwudzieste stulecie stało się erą ubóstwienia człowieka i umieszczenia go na ołtarzach poświęconych kiedyś Bogu. który powiedział: Kto was przyjmuje. której formę określamy terminem dulia. którego nie sposób określić inaczej niż jako „fanatyczny”. piosenkarze stali się obiektami kultu. gdyż z powodu swego ekstrawaganckiego charakteru schodzi on na manowce idolatrii. Zob. Justo Collantes SJ. też P.-H.K XX trudniej zaś – jeżeli pochodzą one z kręgów katolickich. do biskupów i opatów Francji i Niemiec na temat kanonizacji biskupa Ulricha z Augusty. Libreria Editrice Vaticana. . zarezerwowana dla świętych. „Czcijmy sługi – orzeka Ojciec Święty Jan XV w najstarszym dokumencie kanonizacyjnym Kościoła – aby cześć nasza powróciła do Pana. Kościół katolicki określając precyzyjnie granice owej czci. czy też – na poziomie naturalnym – dla szczególnie wybitnych osobistości. sportowcy. kto jest świętym. s. Skoro jednak istnieje niewłaściwa forma czci skierowanej ku człowiekowi. 119 Jan XV. który jest «koroną wszystkich świętych». Prawowitość i użyteczność kultu świętych określił sobór Trydencki na XXV sesji. w: Denz. a przez Luigi Oldani.118 Jedynie Kościół może orzekać w sposób nieomylny. szczególnie zaś „tradycjonalistycznych”.

Janowi Bosco podczas jego podróży do Paryża w roku .R . Don Rua: „Kiedy przychodził do kościoła. Torini .). s. deklaracje. a mianowicie przypadek hałaśliwego entuzjazmu towarzyszącego św. Nie przeszkodziło to jednak w otwarciu. ludzie padali na kolana w pełnym świetle dnia. Oto jak podczas procesu beatyfikacyjnego przedstawił go bł. o który nietrudno w ścisku. 121 „Grupom Ojca Pio” – do dziś szeroko rozpowszechnionym i aktywnie działającym – przypinano etykietkę fanatyków i oskarżano o nieposłuszeństwo w stosunku do władz kościelnych. Rino Cammilleri. by prowadzić tam konferencję. Pallotinum. marca roku procesu beatyfikacyjnego kapucyna z Pietrelciny.121 Przytoczmy jeszcze tylko jeden przykład. Zob. na prośbę episkopatu Polski. do tego stopnia gorącej. zaraz po śmierci danej osoby. Società Editrice Internazionale. Tego typu wyrazy uznanego przez Kościół nabożeństwa nie rodzą się nagle. Casale Monferrato . tłum był tak wielki.W niego – do Boga. dekrety. SEI. Storia di Padre Pio.”122 Nie zamierzamy tu wywodzić świętości Plinia Corrêi de Oliveira z objawów podziwu i oddania jego uczniów. Poznań. Piemme. Miejsce jego zamieszkania doświadczało nieustannego zalewu tych. zaraz otaczał go niezmierzony tłum. Torino . którzy od wczesnych godzin rannych za szczęście poczytywali sobie zobaczenie świętego. w: Sobór Watykański II: konstytucje. błagając go o błogosławieństwo. którego jeszcze za życia otaczała atmosfera entuzjastycznej czci. który jest przedziwny w świętych swoich i w nich jest uwielbiony. Sobór Watykański II. też Francesco Traniello (wyd.T . i dalej się tak dzieje w przypadku osób jeszcze nie kanonizowanych. . 120 . s. że musiało mu towarzyszyć trzech lub czterech ludzi torujących drogę do ambony. Konstytucja dogmatyczna Lumen gentium z listopada .”120 Kult prywatny jest niczym innym jak demonstracją czci spontanicznie wypływającą z serc wiernych. Tak właśnie było w przypadku Ojca Pio. Zob. Don Bosco nella storia della cultura popolare. Kiedy pojawiał się na ulicy i został rozpoznany. . zanim jeszcze Kościół oficjalnie wypowie się w danej kwestii. s. że niektórzy posuwali się do określania jej słowem „fanatyzm”. 122 Giovanni Ba ista Lemoyne. . Opinia świętości otacza przyszłego świętego jeszcze za życia: działo się tak w przypadku niemal wszystkich wielkich świętych Kościoła. Vita de San Giovanni Bosco. lecz podkreślić jedynie całkowitą zgodność owych form wyrażania entuzjazmu z nauką i praktyką Kościoła.. często trzeba było stawiać przed drzwiami straż w celu uniknięcia ryzyka jakiegoś wypadku.

. Dona Lucilia. chrześcijańskie oddanie. oprócz hołdu uczuć składanego Doktorowi Plinio za jego życia. zmarła w wieku dwudziestu czterech lat. Paulo”. lecz życie jej syna – zwierciadło odbijające i rozwijające cnoty matki. Pokazywała. Roma . S. Vrin. Postulazione Generale dei Carmelitani Scalzi. którzy znali Donę Lucilię. Etudes de théologie et histoire de la spiritualité. Dona Łucja Ribeiro dos Santos prowadziła życie ukryte aż do roku . tak prosta i czuła: „W jej uśmiechu nieustannie lśniło leciutkie światełko zmierzchu i jutrzenki zarazem”124 Kilka miesięcy później. s. z których czerpał on siłę. Paris . Zob. Clá Dias. Dony Lucilii. nr . Thérèse de l’Enfant Jésus. uczyniła szeroki znak krzyża i z całkowitym spokojem duszy i ufnością w Boże miłosierdzie zasnęła w Panu. Nie powinno nikogo dziwić porównanie Lucilii Ribeiro dos Santos z karmelitanką z Lisieux. po jej śmierci. Teresa od Dzieciątka Jezus. Na temat „małej drogi” zob. uniosła się lekko. okazując im – jak sam wspominał – „swe macierzyńskie uczucie.. liczna rzesza jego przyjaciół wypełniła jej dom. iż w doskonałości zwykłego życia leży sekret „małej drogi” zarysowanej przez świętą Teresę z Lisieux. Introduction à la spiritualité de S. 125 Dona Lucilia zmarła kwietnia r. na jakie wspięła się w zwykłym zakonnym życiu zakonnica. według wszystkich. Bez jej Dziejów duszy nikt nie byłby w stanie nawet sobie wyobrazić wyżyn świętości i miłości Boga. kwietnia roku Dona Lucilia odeszła do Pana. J. Clá Dias. André Combes. 123 124 . „Z szeroko otwartymi oczyma.” Św. S.” J.K XX W tej perspektywie łatwo zrozumieć. „O Estado de S. Ważne jest to. s.126 „Mała droga” do świętości możliwa jest nawet w prostym domowym życiu. t. pojmując doskonale powagę nadchodzącej chwili. czynić mogą również małe dusze. s. w wieku lat. zrodzoną w kręgu TFP szczególną cześć dla matki założyciela. 126 „Na mojej małej drodze jest miejsce tylko dla rzeczy zwykłych. t.123 Młodych ludzi oczarowała jej osobowość. W tym trudnym okresie dziewięćdziesięciojednoletnia wówczas kobieta niezwykle ciepło przyjęła towarzyszy Plinia. z powodu poważnej choroby syna. sięgającą pięknych czasów dawnego São Paulo”. Dona Lucilia. kiedy po raz pierwszy. . III.125 Przez sześćdziesiąt lat służyła swemu synowi przykładem codziennego praktykowania cnót. . swym długim życiem dostarczyła ona na to wyraźnego dowodu. niezmierzoną serdeczność oraz fascynującą życzliwość. że wszystko co czynię. sierpnia . W przypadku Dony Lucilii to nie książka ukazała nam wspaniałość jej duszy. Gli scri i. III.

). jak i działania. Małgorzaty Marii Alacoque.T . w pełnym tego słowa znaczeniu”. „lilią wzrastającą z dziewiczej ziemi”. Z tych wszystkich powodów stwierdzam. zbadawszy wnikliwie biografię Dony Lucilii nie zawahał się orzec. gdy ponosi je bardziej gorliwość niż prawdziwa miłość i dążenie ku dobru. w: G. Co więcej. iż praca owa opisuje „życie osoby prawdziwie świętej. Estudo acerca de um Parecer concernente a uma Ladainha. autorstwa św. w których zwracając się doń: „święty Klaudiuszu”. A. Niemniej jednak. s. która wespół z innymi siostrami recytowała litanie do ich zmarłego kierownika duchowego. Klaudiuszowi de la Colombiere.W Po śmierci Dony Lucilii któryś z członków TFP zwrócił się do niej o wstawiennictwo i w tenże sposób spontanicznie a tajemniczo u jej grobu począł się szerzyć prywatny kult. Czym zatem jest TFP? Nade wszystko. apendix do Refutação da TFP a uma investida frustra. W istocie. bogatą w zasady zarówno rozumowania. iż mogły one zaszkodzić kanonizacji. „słońcem doskonałości”. Cenzorzy czuwający nad procesami beatyfikacyjnymi obu świętych nie stwierdzili. będącej najpewniej rezultatem młodego wieku i braku doświadczenia autorów. Plinio Corrêa de Oliveira dowiedziawszy się o tej litanii. której jego dzieciom jakże często brakuje. s. „świątynią łask”. „tarczą wiary katolickiej”? Litanie te. „tym. gdyby stowarzyszenie życzyło sobie sprawować taki kult. „głosem apostołów”. ). „żywym obrazem doskonałości”. bez zastanowienia nad względnością użytego w niej języka” (Refutação da TFP a uma investida frustra. „strumieniem Bożego pocieszenia”. . za przesadę uważam określanie niektórych wezwań mianem heterodoksyjnych czy bluźnierczych.127 Prośba o wstawiennictwo skierowana do zmarłego nie oznacza wcale oficjalnego uznania go świętym. Specyficzne powołanie: „consecratio mundi” W ciągu całej swej historii TFP pod przewodnictwem Plinia Corrêi de Oliveira zmuszone było odpierać niezliczoną ilość zajadłych ataków. Solimeo. Un comentário anti-TFP. szkołą myślenia obejmującą ogromne dziedzictwo intelektualne. przez jakiś czas litania z wezwaniami do Dony Lucilii krążyła wśród grupy współpracowników stowarzyszenia. co dostarczało mu znakomitych okazji do coraz precyzyjniejszego określania swego oblicza. a jej kierownik duchowy też dostąpił kanonizacji wiele lat po powstaniu tychże litanii. Zakonnica została wielką świętą. W końcu. właśnie z powodu nieodpowiedniego języka i dziwacznej formy wyrazu. natychmiast zabronił jej odmawiania.128 . „pochodnią świata”. Ułożyło ją pod koniec roku dwóch młodych ludzi. inne – zbyt ekstrawaganckie lub zbyt techniczne. którego język był niby głos Ducha Świętego”. Ojciec Vitorino Rodrigues zbadawszy treść litanii orzekł: „Część wezwań jest raczej naiwna. „polem rajskim Kościoła”. jeszcze inne – niejasne. iż Doktor Plinio postąpił właściwie zabraniając odmawiania litanii. Jednakowoż wielki współczesny teolog i przewodnik duchowy.R . cóż można by pomyśleć o młodej zakonnicy. uczyniłoby to w zupełnie inny – odpowiedni – sposób. . cały klasztor za jej nakazem kierował ku swemu niedawno zmarłemu kierownikowi duchowemu. 127 Brazylijskie TFP oskarżono o usiłowanie wprowadzenia niewłaściwego kultu matki swego założyciela poprzez odmawianie skierowanych do niej litanii (wyczerpujące odparcie tych zarzutów zob. „nasieniem Ewangelii”. nazywały go: „zwierciadłem wszelkich cnót”. ojciec Royo Marín. Wykazali przez to mądrość Kościoła.

rozdz. dekrety.. par. S. s. I. Poznań. . zgodnie z jego charakterem. Zasady te również znajdują swe podstawy w Rewolucji i Kontrrewolucji (część II. Dona Lucilia. Dalej: wierność całemu szeregowi teoretycznych lub teoretyczno-praktycznych zasad. deklaracje. które. czy jej cnoty chrześcijańskie osiągnęły stopień heroiczności niezbędny do kościelnej beatyfikacji i kanonizacji? W obliczu całkowicie historycznych danych. Corrêa de Oliveira. Clá Dias. 130 A. W końcu: wierność licznym zasadom praktycznym rozwiniętym w toku uważnej analizy kilkudziesięcioletniej praktyki wspólnego działania. w: Sobór Watykański II: konstytucje. podkreślając. 129 P.131 128 J.. Servitudo ex caritate. określonym przez prawo kanoniczne szacunkiem). Dekret o apostolstwie świeckich Apostolicam actuositatem z listopada r. choć powstałe jako zwykłe stowarzyszenie cywilne. Jak natomiast przedstawia się obecna relacja tej „rodziny dusz” w stosunku do władz kościelnych? „Charakteryzuje się całkowitą wolnością. Zbiór powyższych pryncypiów tworzy fundamentalne dziedzictwo szkoły myśli TFP. w ciągu trzydziestu lat istnienia coraz częściej i głębiej określane było mianem „rodziny dusz”. 131 Sobór Watykański II. Pallotinum. Ibidem. iż „świeccy mają prawo zakładać stowarzyszenia i kierować nimi”. Sinke Guimarães. wyrażanej zarówno w nauczaniu papieży. . . jak i w pozostałej części Magisterium (traktując każdy dokument. s. A réplica da autenticidade. t. nie pozbawionej podobieństwa do rodzin zakonnych. z najgłębszym. w które obfituje ta biografia – konkluduje ojciec Royo Marín – śmiem dobitnie i bez wahania odpowiedzieć: «tak»”.”129 Termin „szkoła myśli” nie oddaje w pełni powołania TFP.”130 Sobór Watykański II ustalił wolność stowarzyszeń w Kościele. s. I. wywiedzionych z rygorystyczną skrupulatnością logiki z doktryny katolickiej czy też z analizy rzeczywistości – współczesnej bądź historycznej – zgodnie ze starannie wypracowanymi w TFP kryteriami oraz metodologią. s. Stosunki kształtujące się na przestrzeni lat pomiędzy Doktorem Plinio a członkami TFP przypominają w istocie relacje zachodzące między założycielem wspólnoty zakonnej a jego uczniami. . których podstawy w większości znajdują się we wspomnianym wcześniej traktacie Rewolucja i Kontrrewolucja. t. s. . V-XI). jaką Kościół oferuje rodzącym się stowarzyszeniom katolików.K XX „Co stanowi konieczny składnik szkoły myślenia TFP? Przede wszystkim: całkowita i pełna entuzjazmu wierność doktrynie Świętego Powszechnego Apostolskiego Kościoła. . . „Zasadnicze pytanie brzmi: czy Dona Lucilia była świętą w najpełniejszym tego słowa znaczeniu? Innymi słowy.

wobec prawa kościelnego. . São Paulo . Na temat natury TFP w odniesieniu do prawa kanonicznego zob. Servitudo ex caritate. kierują nim w sposób wolny. s. s. s. Gutiérrez CMF. . s. I. czy też zrzeszonymi. Jego członkom wolno indywidualnie wykonywać wszelkie praktyki katolickie. V. przynajmniej dopóki dogłębne badania nowego Kodeksu Prawa Kanonicznego nie wskażą bardziej adekwatnej terminologii. Jako organizacja. 132 . t..R . że cechą odróżniającą prywatne stowarzyszenia katolików świeckich od ustanowionych przez władze kościelne nie są ich cele – w obu przypadkach religijne – lecz fakt bycia.S. wyrażony w pierwszym artykule jego statutu. A TFP: uma voçacão. Tak więc TFP jawi się miejscem.A. oraz jako confraternitas laicalis. Natura prawna tego typu stowarzyszeń cywilnych nie ulega zmianie z powodu wykonywania w nich praktyk religijnych czy też przybierania przez ich członków stylu życia przypominającego życie konsekrowane. jaki Kościół roztacza nad wszystkimi swymi wiernymi. A réplica da autenticidade. czy to indywidualnymi. Analyse par la TFP brésilienne d’une prise de position da la CNBB sur la TFP et sa famille d’âmes. lub nie. 133 W książce Refutação da TFP a uma investida frustra czytamy: „TFP może być uznane za confraternitas laicalis. czyli stowarzyszenie katolików o celach religijnych. TFP e famílias na crise spiritual e temporal do século XX. też G. cit.” P. kol. .”134 Należy zauważyć.. TFP e famílias. Cel TFP. Cel ten nie różni się od misji „odnowienia A. s. Artpress. Servitudo ex caritate. op. . polega na pracy na rzecz przywrócenia fundamentalnych zasad ładu naturalnego i chrześcijańskiego. wolności nakierowanej na chrześcijańską doskonałość i apostolską działalność. zgodnie z powszechnymi praktykami od wieków proponowanymi wiernym przez Kościół.133 „W tym względzie TFP i jego rodzina dusz posiadają specyficzną właściwość. w obliczu prawa cywilnego. hasło Instituti di perfezione cristiana. nie założone i nie rządzone przez władze kościelne. Corrêa de Oliveira. t. . I. Solimeo.). . Zob też Comissão de Estudos da TFP. dla tejże przyczyny.132 W świetle prawa kanonicznego TFP jest prywatnym stowarzyszeniem osób świeckich podporządkowanym in rebus fidei et morum (w sprawach wiary i moralności) nadzorowi. Sinke Guimaraes. kol..W „Nie istnieje przyczyna – komentuje ojciec Anastasio Gutiérrez – dla której należałoby im odmówić tej wolności. zgodnie z jego statutami” (t. „Tak więc – komentuje Doktor Plinio – TFP daje się znakomicie definiować jako stowarzyszenie cywilne. A. w którym katolicy żyją indywidualnie swą religią. i L. którego członkowie. TFP jest stowarzyszeniem wyłącznie cywilnym. Sinke Guimarães. w: DIP. 134 A.T .. W rzeczy samej wolność stowarzyszeń wyraźnie potwierdza oba te cele”. . . strukturami eklezjalnymi.

. Przemówienie z października do Światowego Kongresu Apostolstwa Świeckich. deklaracje. s. co należy do cezara. porządek świecki i duchowny stanowią rzeczywistości odległe. w: DR. Poznań. jakie im wyznaczył Stwórca. Ich specyficzne zadanie polega na uświęcaniu świata od wewnątrz poprzez podejmowanie właściwej im działalności świeckiej”. s. Św. dekrety. XIX. Pius XII. naucza. . natomiast w sferach kościelnych. W rezultacie w niektórych sferach politycznych zaczęto uważać.139 Słowami tymi papież potwierdza wcześniejsze ustalenia Soboru Watykańskiego II: „Dzięki swej kompetencji w umiejętnościach świeckich i przez swą działalność uwzniośloną wewnętrznie łaską Chrystusową. VII . . iż „zadaniem świeckich jest kształtować wedle prawdy Ewangelii rzeczywistość życia społecznego.141 Jednak liberalna zasada rozdziału obu tych sfer przeniknęła po rewolucji francuskiej do kręgów katolickich. Bogu zaś to. List Notre Charge Apostolique.. . świeccy winni wydatnie przyczyniać się do tego.”140 Plinia Corrêę de Oliveira. 135 136 . politycznego i kulturalnego. Przemówienie do Episkopatu Stanów Zjednoczonych z lipca r. a co Sobór Watykański II w dekrecie Apostolicam Actuositatem. nazywa „instaurationem Ordinis temporalis” (odnową porządku świeckiego). rozumu i wolności współpracy człowieka z łaską Bożą. Obydwa błędy – naturalizmu i supernaturalizmu – miały wybuchnąć po zakończeniu pontyfikatu Piusa XII. spotkał paradoksalny zarzut wyolbrzymiania roli świeckich w posłudze Kościoła kosztem duchowieństwa. pojawiła się tendencja do minimalizowania roli natury. Zob.137 Sam Jan Paweł II. cytując dokument soborowy138. IV. J. . Rzeczywistość wygląda jednak całkiem odwrotnie. o czym świadczy zalecenie Pana naszego. Pius X. ale nierozdzielne. t. by oddać cezarowi to. . . 139 Jan Paweł II. Konstytucja Lumen gentium. 141 Mt . co należy do Boga. ekonomicznego. s. Łk . o czym tak często wspominali papieże XX wieku. Pallotinum. 138 Sobór Watykański II.. iż można dokonać odnowy świata bez udziału łaski i nadprzyrodzoności. IV. wiodącego spór z progresywizmem na temat niewłaściwej roli przypisywanej świeckim w odniesieniu do duchowieństwa. . . aby dobra stworzone doskonalone były dzięki ludzkiej pracy.K XX wszystkiego w Chrystusie”135 i „uświęcania świata”136. 137 Zob. przeciwnie. w: „L’Osservatore Romano”. od lat trzydziestych XX w. w: Sobór Watykański II: konstytucje. s. Zgodnie z doktryną katolicką. 140 Sobór Watykański II. Collantes SJ. La fede della Chiesa ca olica. Mk . technice i cywilizacji społecznej zgodnie z przeznaczeniem. w: Sobór Watykański II. Konstytucja Lumen gentium.

którzy założyli zakony i kierowali nimi nie sięgając po kapłaństwo.146 człowieka świeckiego. G. s. List Vos Argentinane Episcopos z grudnia . List Ex officiosis li eris z listopada r. . Le Petit. kol. Beauchesne. poświęcenie. . 144 P. s. . ou le modèle d’un parfait chrétien. Franciszka z Asyżu. Il laicato. Magisterium Kościoła. t. „Współczesnej mentalności – zauważa współczesny pisarz katolicki – trudno zrozumieć. . arbitralnym wyolbrzymieniem roli laikatu oraz. Yves Chiron.142 który jest niczym innym. poświęcony Bogu przez chrzest i bierzmowanie. nr II. . Gaston de Renty.”145 Przywołuje on przykłady św. duchowieństwa w społeczeństwie. Działalność laikatu nie wywodzi się z naturalnej tendencji do działania. Il laicato. . Paris . Przykłady można mnożyć. dodajmy tylko jeden: słynnego barona de Renty. La vie de monsieur Renty.R . Rambaldi SJ. podobnie jak członkowie średniowiecznych Pius XI. Editions Résiac..W Dwuznaczności owe zaowocowały jednostronnym. w: IP. . do którego zaleceń Plinio Corrêa de Oliveira nieustannie się stosował. s. lecz z samej istoty sakremntów chrztu i bierzmowania. co stanowi powinność wszystkich ludzi. s.. Une figure spirituelle du XVIII siècle. s. Idem. t. Montsûrs . Gaston de Renty. . L’Action catholique. Sacerdozio gerarchico e sacerdozio non gerarchico. hasło w Dsp. Jean Baptiste Saint-Jure SJ. Pius XI. powołany do uczczenia Boga świętością własnego życia i własnym udziałem w czci oddawanej Bogu przez Kościół. . ojca rodziny. „Civiltà Ca olica”. Raymond Triboulet. Renaissance Catholique. misja którą Pismo Święte i Tradycja streszczają i wskazują jednym słowem: królewskie kapłaństwo wiernych. Paris . wskazuje drogę do osiągnięcia harmonijnej równowagi. 145 Daniel Raffard de Brienne. Benedykta i św. w: IP. Mają oni do wypełnienia specjalną misję „uświęcania” porządku doczesnego dla Boga. XIII. jak w przeszłości laikat był w stanie odgrywać istotną rolę na polu ducha. 146 Na temat barona Gastona de Renty ( ).143 Świeccy tworzą lud święty. kilkukrotnego przełożonego Towarzystwa Najświętszego Sakramentu i promotora odrodzenia katolickiego w siedemnastowiecznej Francji. 142 143 . Podobnie i św. który kierował duchowo kilkoma zakonami żeńskimi. „Godność..T . nakładających obowiązek apostolatu. zob.”144 W tym punkcie wszystkie wypowiedzi Plinia Corrêi de Oliveira odbijały echem głos Kościoła. Paris . Mnisi pierwszych wieków chrześcijaństwa byli w większości ludźmi świeckimi. jak praktykowaniem miłości chrześcijańskiej. . per diametrum. Ignacy Loyola ogłaszał Ćwiczenia duchowe i zbierał swych pierwszych naśladowców na długo zanim został księdzem. nie urażając duchowieństwa.

ani stanem zakonnym. ani kleryckie147 i dlatego «konsekracja laicka» – zarówno mężczyzn. Zob. Kraków.”149 Stąd w TFP – obok żonatych członków i zwolenników – znaczna liczba tych. 151 W celu zachowania cnoty czystości TFP zaleca wielką czujność. Wydawnictwo św. 150 Pius XII. Kodeks Prawa Kanonicznego. Czujność owa. t.. s. skoro Jezus Chrystus wybrał ją dla samego siebie.. jest jednym z elementów. Encyklika Sacra Virginitas z marca . nauczania czy pracy apostolskiej. jak i kobiet – stanowi w całej pełni odrębny stan profesji rad ewangelicznych. I.148 Ma ono zatem – dla poszczególnych osób i dla Kościoła – samoistną wartość. w których szerzy się rozwiązłość i rozpusta. „Zgodnie z tradycyjnym nauczaniem Kościoła – oświadcza Jan Paweł II – życie konsekrowane ze swej natury nie jest ani laickie. w: Adhortacje Ojca Świętego Jana Pawła II. Szczególnie przestrzega swych młodych członków przed chodzeniem na plaże. . Dekret o przystosowanej odnowie życia zakonnego Perfectae caritatis. nie tylko istnieje i jest możliwa. Sobór Watykański II. t. iż wstrzemięźliwość. . a realizowanego w misjach miłosierdzia. którzy wyrzekli się małżeństwa.150 Kościół nieustannie zaprasza do doskonałej czystości jako wyboru stanu życia nadrzędnego w stosunku do małżeństwa. Audiencja z marca r. w: Insegnamenti. 152 Jan Paweł II. niezależną od posługi święceń.§ . ale jest szczególnie ważna w drodze do Królestwa Niebieskiego.K XX zakonów rycerskich czy instytucji nauczycielskich powstałych po siedemnastym wieku. koedukacyjne baseny. wybierając formę życia nie będącą ani kapłaństwem. I ma taką być. s. 147 148 . można ją zalecić również świeckim „mężom i niewiastom”. Doskonała czystość – jak uczy Pius XII w encyklice Sacra Virginitas – nie została zarezerwowana jedynie dla duchowieństwa. wyraz szczerze katolickiego ducha. . które najbardziej irytują tak zwany „ruch antysekciarski”. . nawet jeśli stoi to w sprzeczności z panującymi opiniami. s. Adhortacja apostolska Vita Consecrata z marca r. 149 Jan Paweł II. kan. . o której świadczy On własnym życiem.151 Jan Paweł II często podkreśla wagę wstrzemięźliwości i czystości w życiu chrześcijańskim. ideologicznie uzależniony od freudowskiego panseksualizmu. Jezus Chrystus (…) powiedział. gdzie ich czystość zostanie wystawiona na oczywiste ryzyko. Stanisława BM i Wydawnictwo M. Chrześcijanin żyjący Ewangelią „musi trwać przy wysokich ideałach.”152 Zob. . . dyskoteki czy do innych miejsc.

ukazuje rozmaite aspekty radykalizmu Ewangelii i życia Kościoła. iż Duch Święty potrafi wzniecić coś. Giancarlo Rocca SSP. w: DIP. może u kogoś spowodować pojęciowy zamęt z powodu swej nowości i unikatowości w Kościele. J. El fundador y su familia religiosa.. Roma . kol. w: EC.153 W rzeczy samej – według teologów – nie istnieje ani jedno dzieło miłosierdzia. Inspiración y carisma. hasło Fondatore. s. . . której zadaniem jest rozpowszechniać istotę ich świętości. Henry OP. 153 le”.156 „Kanonizowani czy nie. . Roma .154 To dlatego w matczynym łonie Kościoła żyje tak zdumiewająca rozmaitość zakonów. . t. Wskazuje ono na dary natury i łaski dane założycielom rodzin duchowych w celu umożliwienia im wypełnienia ich misji. Les fins de la vie religieuse selon saint Thomas d’Aquin. Lozano CMF. . s. La paternidad de los fundadores. „Revue d’Ascétique et de Mystique”. V. Michel Olphé-Galliard SJ. Juan Maria Lozano CMF. M. .155 A wszystkie odwołują się do charyzmatu swych założycieli. t. . 156 Wyrażenie „charyzmat założycieli” weszło do oficjalnego języka Magisterium wraz z Evangelica Testificatio nr ( ).. . G. Olphé-Galliard SJ. s. jak też po przykładzie ich osobistego doświadczenia. . . IV. kol. Servitudo ex Caritate. 157 M. kongregacji. Fabio Ciardi. Ale.. Per una teologia del carisma del fondator. odpowiadając na rozmaite wymogi czasów i potrzeby dusz. on był ich ojcem”. .T .. I fondatori uomini dello spirito. Na temat „założycieli” zob. dodatek do „La vie spirituelIX (powst. Paternité et méditation du fondateur d’Ordre. Pachomiusza i jego uczniów: „Po Bogu. Ci à Nuova. F. t. z których każda.R . Madrid . 155 Pius XII w swym przesłaniu do I Światowego Kongresu Apostolstwa Świeckich z października r. . s. Idem. ..) podkreśla wielką wolność. (w: DR.158 Jak A. założyciele dźwigają charyzmat umożliwiający im założenie duchowej rodziny. . Obéissance commune et obéissance religieuse. XII. Fraternité de la Très-Sainte-Vierge Marie. „Vida Religiosa”. J. z drugiej strony. M. VI ). t. „św. . powołanie świeckich do pracy na rzecz consecratio mundi. s. . kol. które założyli. Ci à Nuova. Elio Gambari SMM. co „nie posiada w Kościele żadnego precedensu”. 154 Paul Philippe. podhasło. Ermeneutica del carisma dei fondatori. Publicaciones Claretianas. hasło Fondatore. dla którego powstania nie założono by lub nie miano by założyć zgromadzenia zakonnego. ibidem. Gilmont. . podkreślając. A Sinke Guimaraes. t. Francisco Juberías CMF. Autentyczność owej świętości poznaje się zarówno po owocach zrodzonych z dzieł. Antoni Pustelnik prawdopodobnie nie miał zbyt wielu prekursorów swego odejścia na pustynię” – jak pisze ojciec Henry. hasło Fondatore. In acolto dello spirito. jaką Kościół daje wiernym w wyborze drogi najbardziej im odpowiadającej. s. s.W Specyficzne powołanie TFP. 158 Ibidem. .”157 Na temat wielu założycieli powtarza się słowa opisujące relacje św. rodzin duchowych. s. również świeckich. Atenas . . kol. Damizia.

„Folha de S. A z odwagą – zwycięstwo. Rimini . zgodnie z którą wszelkie ojcostwo pochodzi od Boga. że ostatnio nowy rodzaj rycerstwa pojawił się na ziemi…” – te słowa św. by sam pragnął tej roli. Ef . lecz dlatego. nie tyle konkretnego zakonu. W działaniu – bezbrzeżne poświęcenie. Cerchio. że za takiego uznają go spontanicznie tysiące katolików na całym świecie: za Założyciela w szerokim znaczeniu. W walce – duma i odwaga. Nie dlatego. 159 160 . w: Franco Cardini.160 Nie da się zaprzeczyć.K XX znowu pisze ojciec Olphé-Galliard: „Naśladowanie założyciela nie ma nic wspólnego z kultem jednostki wytworzonym przez pewne nowoczesne ideologie. że Plinio Corrêa de Oliveira posiadał cechy charakterystyczne dla Założyciela. IX . I poweri cavalieri del Cristo. Corrêa de Oliveira.”159 Emanuje ono z zasady pośrednictwa. . Bernarda mogą z powodzeniem zostać zastosowane do uczniów Plinia Corrêi de Oliveira. W manierach – kurtuazja. Paulo”. 162 P. za inicjatora stylu życia poświęconego otwartej walce z Rewolucją. Bernard z Clairvaux.”162 Ibidem. Estilo. De laude novae militiae. 161 Św. który sam w następujący sposób streszcza współczesną wersję dawnego stylu rycerskiego: „W idealizmie – gorliwość. . „Novum militiae genus ortum nupter auditur in terris…”161 – „Słyszymy. W obliczu wroga – roztropność. co raczej szkoły duchowej i intelektualnej. s.

Sam wspomina. entuzjazm – znalazłem oto ideał. catholicam et apostolicam Ecclesiam Credo in unam sanctam. s. „Cristianita”.Rozdział VI M C K “Ilu jest takich. w którym cała ludzkość opowiada się za Chrystusem lub przeciw Chrystusowi?” . modlę się do Najświętszej Panny. . moim Królem i moim doskonałym Zbawcą. Abym umarł w pokoju wybranych. „Wciąż pamiętam lekcje katechizmu. na których poznawałem papiestwo. Pragnę. „Folha de S. aby ostatni akt mojej miłości był aktem umiłowania papiestwa. Paulo”. uniesienie.”1 P. moją Matką. tłum. aż do ostatniego tchu. . któremu poświęcę całe życie. Od tamtych dni do dzisiaj moje umiłowanie dla tego ideału jedynie wzrosło. moim Bogiem. a za Jej przyczyną z Jezusem. w jedności z Maryją. Moje dziecięce serce (miałem wówczas dziewięć lat) wypełniało uwielbienie. Piacenza . włoskie 1 . aby je we mnie wciąż umacniała. catholicam et apostolicam Ecclesiam – te słowa wyznania wiary z pewnością najsilniej rozbrzmiewały w sercu Plinia Corrêi de Oliveira w ciągu jego życia przypadającego niemal na cały wiek XX. tragiczny jak Męka Chrystusa. A perfeita alegria. którzy w jedności z Kościołem przeżywają ten moment w historii. by ostatni akt mego rozumu był aktem wiary w papiestwo. Credo in unam sanctam. Corrêa de Oliveira. jego władzę i jego misję. ten moment decydujący. jak wzrastające stopniowo od wczesnego dzieciństwa umiłowanie Kościoła i papiestwa nieustannie inspirowało jego zmagania w obronie cywilizacji chrześcijańskiej. czerca w: Il crepuscolo artificiale del Cile ca olico. jego Boskie pochodzenie.

styczeń . Plinio Corrêa de Oliveira niezmiennie od początku lat pięćdziesiątych odpowiadał: „Kiedy wróg szturmuje mury. „Catolicismo”. nr . styczeń . P. Gdy Europa z trudem dochodziła do siebie po wojennych zniszczeniach dokonanych zarówno w sferze moralnej. kryptokomuniści i prokomuniści ścierają się z antyprogresistami i antykomunistami z drugiej. Não trabalha pela concordia senão quem luta contra o erro. Zostały one napisane u początku lat siedemdziesiątych. Corrêa de Oliveira. Corrêa de Oliveira. W następnych latach centrum zmagań Rewolucji z Kontrrewolucją przesunęło się od społeczności świeckiej ku społeczności duchowej. listopad ) zatytułowanych odpowiednio: O cinquantenario da Pascendi. W tym samym tonie utrzymane są trzy artykuły na temat modernizmu. Jubileusz roku : triumf czy początek kryzysu? Rok Święty był ostatnim historycznym momentem. Szczytowy punkt Roku Świętego wyznaczyło ogłoszenie listopada dogmatu o Wniebowzięciu Najświętszej Maryi Panny. Por orgulho repelem toda sujeiçao. po co walczyć z błędami szerzącymi się wśród wiernych. grudzień . nr . Rewolucja i Konrrewolucja. w czasie. listopad . . w którym z jednej strony progresiści. nr . „Catolicismo”. Infiltrações comunistas em ambientes católicos. „Catolicismo”. ) numerach „Catolicismo” (wrzesień. Jeżeli jednak przeniknął już do wnętrza twierdzy. severos para com a Igreja. W dodanej po latach trzeciej części Rewolucji i Kontrrewolucji jej autor zauważa. kiedy książka została po raz pierwszy wydana. nie wystarczy bronić murów. nr . opublikowane w trzech kolejnych ( . skoro tyle ich jest na zewnątrz katolicyzmu. należy walczyć również w ich obrębie. Idem. s. „Catolicismo”. iż w roku . Kościół wciąż był uważany za jedyną wielką siłę duchową. zdolną przeciwstawić się światowej ekspansji komunizmu. wszyscy muszą się zjednoczyć. Indulgentes para com o erro. 2 3 . którzy zadawali pytanie.”2 Wszystkim. Revivem nos modernistas o espirito e os metodos do Jansenismo. jak i materialnej. październik. Jubileusz objawił niezwykły obraz Katolickiego Kościoła Wojującego. P. Cunha Alvarenga (= Jose de Azevedo Santos). Idem.”3 .K XX Trudno pojąć głębię tych słów w epoce charakteryzującej się ogólnym chłodem i obojętnością w stosunku do instytucji kościelnych. Razões e contra-razões em torno de um tema efervescente. . kiedy kryzys Kościoła wydawał się sięgać zenitu. „Tym centrum – pisał po soborze Plinio Corrêa de Oliveira – jest teraz Kościół. kiedy Kościół ukazał się w pełni mocy wywodzącej się z przysługującej mu pozycji Tronu Prawdy.

. praca zbiorowa. tłum. s. . s. w: Idem. Maryja zawsze Dziewica. Brescia . 5 Pius XII. sierpnia tego samego roku papież wydał encyklikę Humani Generis. „Salmaticensis”. Zob.. charakteryzujący potępiony już Siostra Pascalina Lehnert. Madrid . do którego nieprzerwanie wpadała nie mająca końca ludzka rzeka”. Belarde i. iż „można wyrazić dogmat także za pomocą dzisiejszych filozoficznych pojęć. zapożyczonych z immanentyzmu.8 Relatywizm ów. przybywała masa nowych. R. włoskie.. s.. cyt. Te Deum.”6 Nie brakowało jednakowoż symptomów rodzącego się kryzysu. Warszawa . idealizmu czy z egzystencjalizmu. zanim ten cudowny dzień dobiegnie końca. s. . . 4 .M C . w której zdemaskował „zatrute owoce” wyrosłe z „nowości na wszystkich prawie polach teologii”. nieobjęte morze. Sintesi tomistica. Rusconi. 6 S. Pio XII. było rzeczywistością: do późnej nocy Pius XII udzielał błogosławieństwa. a różnojęzyczne pieśni i modlitwy harmonijnie stapiały się ze sobą. Il privilegio di servirlo. . Roma . La stru ura dell’enciclica Humani Generis. 5 Cały świat połączony z wypełnionym po brzegi placem za pomocą fal radiowych uniósł się triumfalną radością.C. Poznań . Na temat tego ważnego dokumentu zob. Garrigou-Lagrange OP.I. s.. Milan . s. lub z innego jakiegoś systemu”.7 Encyklika potępiła relatywizm tych. w: Idem. . Pascalina Lehnert. .: La encíclica Humani Generis. C. falującym tłumie. . . „Choć wyglądało to jak wizja. gdyż tłum nie przestawał przywoływać go już po zamknięciu okna – w miejsce ludzi.. Encyklika Humani generis z sierpnia r. Poprzedzony białą procesją biskupów w kapach i mitrach pojawił się niesiony na tronie-lektyce papież. nr . 8 Pius XII.M K Naoczny świadek opowiada. s. .4 Każdy lud i każdy naród miał swą reprezentację w owym ogromnym. Pius XII uroczyście ogłosił „jako dogmat objawiony przez Boga. Księgarnia Św. s. Pio XII. po zakończeniu ziemskiego życia została wzięta z duszą i ciałem do chwały niebieskiej”. którzy utrzymują. Wojciecha. Humani generis. t. Zaniósłszy błaganie o pomoc Ducha Świętego. którzy opuścili plac. Konstytucja apostolska Munificentissimus Deus. że Niepokalana Matka Boga. też J. Dio e problemi dell’uomo. Stru ura e significato storico e do rinale della enciclica Humani Generis. Queriniana. iż od świtu owego dnia pogrążony zazwyczaj o tej porze w ciszy Plac Świętego Piotra „zamienił się w gigantyczne.S. 7 Pius XII. . Pio XII y la Teología nueva. za: Breviarium fidei. Pietro Parente. Każdy pragnął otrzymać jeszcze jedno błogosławieństwo. de Aldama.

w: L’epistolario Cardinal Schuster – Don Calabria ( ).. w: op.. „Od lat słyszę w głębi mego serca – pisze Don Calabria – narastający lament Chrystusa: O. . Acta et Documenta Concilio Oecumenico Vaticano II Apparando. s. kardynał skomentował to wydarzenie następująco: „Nawet Najświętsza Dziewica roni łzy nad złem dziejącym się w Kościele i perspektywą chłosty. Angelo Majo i Luigi Piovan (red. Milano . biblijnym i społecznym wypłynęła dziesięć lat później w licznych „głosach przedprzygotowawczych” do soboru. w: op. a także dominikanów proponujących rewolucyjną interpretację teologii (np. założyciela zgromadzenia Ubogich Sług Bożej Opatrzności oraz kardynała Ildefonso Schustera. 12 Daniele Menozzi. .. s. . mój Kościele!”10 „Niech Bóg zachowa Ojca Świętego Piusa XII – odpowiada kardynał Schuster – bo już współczuję jego następcy.. Thomas M. Torino .. cit. s. s. do pol. wzrastał w siłę pod płaszczykiem nouvelle théologie (nowej teologii) 9 reprezentowanej przez pozostających pod wpływem Teilharda de Chardin znanych teologów jezuickich. Einaudi. Konieczność potępienia „niegodziwego zarodka modernizmu”. 9 . 11 List kardynała Schustera do Don Calabrii z lipca r. Series I (Antepraeparatoria). s. Loome komentuje: „Pod lupę sobór winien wziąć Teilhard’a de Chardin. w: DR. Zwołanie Soboru Watykańskiego II Śmierć Piusa XII i wybór Jana XXIII w październiku roku stanowi punkt przełomowy. Kiedy w roku Matka Boża zapłakała w Syracuse. „całkowicie niezwykły dla roli odgrywanej przez papieży na przestrzeni ostatnich dwóch stuleci”. La Chiesa ca olica e la secolarizzazione. obecnie beatyfikowanych: Don Giovanniego Calabrii. cit. t.12 Wśród pierwszych aktów pontyfikatu znalazło się rozszerzenie kolegium To określenie Piusa XII użyte w dokumencie Quamvis inquieti z września r. a nawet zostaną wyniesieni do godności kardynalskich.K XX wcześniej przez Piusa X modernizm. VIII. takich jak Henri de Lubac i Jean Daniélou. Maritain’a winna być potępiona” – przyp.). Rodzący się kryzys Kościoła odzwierciedla ówczesna korespondencja dwóch duchownych. arcybiskupa Mediolanu. Maritain damnetur” („Doktryna J. NED. ojcowie Marie Dominique Chenu i Yves Congar). Od jednego z biskupów wychodzi też lakoniczna sugestia: „Doctrina J. wyd. Congar’a i de Lubac’a. Wszyscy oni odegrają czołową rolę w życiu religijnym późniejszych lat. .) Liberal catholicism. s. s. który odradza się na polu dogmatycznym.. . Szaleje burza – kto się ośmieli objąć komendę nad łodzią?”11 . przysyłanych do Rzymu przez biskupów (zob. . 10 List Don Giovanniego Calabrii do kardynała Schustera z listopada r. Appendix Voluminis II. Pars I. która wisi nad światem” (list kardynała Schustera do Don Calabrii z października r. Pontyfikat nowego papieża rozpoczął nowy styl rządzenia. ).). Typis Polyglo is Vaticanis .

Pawła za Murami Jan XXIII ogłosił zebranym kardynałom i całemu światu swe pragnienie zwołania soboru ekumenicznego. w Brazylii Plinio Corrêa de Oliveira – komentując w styczniu roku na łamach „Catolicismo” zwołanie soboru – wyraził nadzieję. X. Pewne zdumienie wywołała obecność na pierwszym miejscu listy nowych kardynałów arcybiskupa Mediolanu.14 Następnego dnia. s.M K kardynalskiego. będzie on największy z powodu katolickości swego zasięgu. t. jaki Kościół kiedykolwiek przeżywał w swej dwudziestowiecznej historii. Montini.. . 14 H. Czy sobór potępi komunizm? Gdy w Rzymie i w całej Europie tylko nieliczni mieli jakiekolwiek pojęcie o nadciągającym kryzysie. Rimoldi. Discorsi e scri i sul Concilio ( ).”16 Uwaga brazylijskiego myśliciela skupia się w tym ważnym artykule na kwestii stosunku pomiędzy katolicyzmem a komunizmem. a być może jeszcze bardziej na zewnątrz Kościoła”. entuzjastycznie powitał je kardynał Montini w przesłaniu do diecezji św. . s.”15 . „Catolicismo”. Corrêa de Oliveira. Przed naszymi oczyma historia rozwija swą niezmierzoną i wieczną wizję. w całkowitej i pokojowej jedności swej hierarchii. i stanowi – w moim przekonaniu – jedno z największych nieszczęść naszych czasów. jak i na całym świecie. Mons. Silvio Tramontin. Giovanniego Ba isty Montiniego. jako następcy kardynała Schustera w Mediolanie. Brescia-Roma . zarówno pod względem duchowym. 16 P. Studium. B. 13 . Il Concilio Vaticano II. t. jak i liczbowym. 15 G. II. którego liczbę członków – siedemdziesięciu – ustalił jeszcze Sykstus V. s. . iż położy on kres przerażającemu zamętowi szerzącemu się wśród katolików. .M C . Na perspectiva do proximo Concilio. styczeń . Ambrożego: „Ten sobór będzie największym. A. tłum. Roma .13 stycznia roku w bazylice Św. Jedin. zarówno w Brazylii. oprac. s. którego usunięcie z Rzymu interpretowano jako karę za znaczącą rozbieżność jego poglądów ze stanowiskiem Piusa XII. Ogłoszenie to „zabrzmiało niczym fanfary wewnątrz. Hubert Jedin z kolei określa mianem „zdumiewającej” nominację arcybiskupią Montiniego listopada r. nr . w: HKG. „Zamęt stopniowo przybiera rozmiary prawdziwie apokaliptyczne. Il Concilio Vaticano II. Un secolo di storia della Chiesa. włoskie. Quaderni dell’Istituto Paolo VI. . prawdziwie obejmujący cały świat geograficzny i społeczny.

ale na całym świecie.”17 Zgodnie ze swoimi przesłankami. naturalnego strażnika porządku moralnego. które powinno kierować krajami chrześcijańskimi. Ibidem. . Dlatego też każda próba „współistnienia” skazana jest w opinii brazylijskiego myśliciela na fiasko. (…) Stwierdziwszy to. Ibidem. również w jej najtajniejszych gniazdach – w Moskwie. w Pekinie i wszędzie indziej. które wzbraniają się przed ich pochłonięciem przez marksistowską sektę. iż współistnieniu państw chrześcijańskich i komunistycznych towarzyszyć może stabilizacja.”18 Jej doktryna zakłada wizję świata przeciwną do katolickiej. „Zarówno wewnątrz każdego kraju. komunizmu nie można ograniczać do jednego państwa bądź grupy państw. jak i na scenie międzynarodowej komunizm trwa w stanie nieuniknionego. nie sposób przyjąć. którego nie można sobie wyobrazić bez rodziny i własności. jak zmaganie Dziewicy i Węża. Analiza i potępienie doktryny oraz praktyki komunizmu powinny – według Plinia Corrêi de Oliveira – stać się jednym z kluczowych punktów zbliżającego się Soboru Watykańskiego. nie tylko na Zachodzie. Albowiem prawo międzynarodowe zakłada prawe stosunki między narodami. by sobór zajął się nowoczesnym ateizmem. To filozoficzna sekta posiadająca własną wizję wszechświata. Walka ta jest równie bezpardonowa. W okresie przedprzygotowawczym biskupów zgłosiło prośbę. Dla niezniszczalnego Kościoła może się ona zakończyć jedynie ostatecznym zmiażdżeniem sekty komunistycznej. spokój i zgoda właściwe prawu międzynarodowemu. ale też na wskazywaniu i potępianiu błędów. Przekonanie to podzielały setki Ojców Soborowych na całym świecie. wieloaspektowego zmagania z Kościołem oraz z tymi państwami. wysuwając własne 17 18 19 Ibidem.”19 Z drugiej strony. prawość zaś zakłada uznanie moralności. Moralność zaś w doktrynie komunistycznej jest tylko pustą zasadą burżuazyjną. misja nauczycielska Kościoła polega nie tylko na głoszeniu prawdy.K XX „Z powodu swej nieodłącznie ateistycznej i materialistycznej natury komunizm dąży do całkowitego zniszczenia Kościoła katolickiego. nieustannego. „To o wiele więcej niż partia polityczna. a zwłaszcza komunizmem.

przynosząc w efekcie pseudoreformację. «chrześcijańskich socjalistów» czy «ewolucjonistów». . jak miało to miejsce w czasach szerzenia się jansenizmu.20 Arcybiskup wietnamskiej diecezji Hué nazwał np. XLIV. duch i umiłowanie pogaństwa przenikały średniowieczne społeczeństwo. cz. II. . Większość pasterzy milczy. 22 Acta et Documenta Concilio Oecumenico Vaticano II apparando. . III.21 Wśród biskupów poproszonych przez Stolicę Apostolską o rady i propozycje znaleźli się również hierarchowie brazylijscy: biskup de Castro Mayer i arcybiskup de Proença Sigaud. Prześladują swych przeciwników blokując i szkalując ich pracę apostolską. Demaskujących i odrzucających błędy prześladują ich właśni koledzy. s. Główną jej broń stanowią nieuporządkowane i systematycznie podsycane ludzkie namiętności.. podczas gdy armie islamu podchodziły pod same mury miasta”. II. seria I. najważniejszą kwestią obecnej doby: „dyskutowanie na temat innych zagadnień… oznaczałoby pójście w ślady teologów z Konstantynopola zawzięcie debatujących nad płcią aniołów. Tipografia Poliglo a Vaticana. Roma . cz. doktryna. gdy tymczasem jej zwolennicy często zasiadają w Episkopacie. 21 Acta et Documenta Concilio Oecumenico Vaticano II apparando. t. W charakterze sił niszczących społeczeństwo chrześcijańskie 20 Vincenzo Carbone. Określają się mianem «maritainistów». W logicznie spójnej odpowiedzi o szerokiej perspektywie udzielonej przez tego ostatniego łatwo można dostrzec wpływ Doktora Plinio. Roma .”22 „Komunizm stworzył naukę Rewolucji. znani pośród kleru. Księża zwalczający Rewolucję mają niewielkie szanse na święcenia biskupie. iż zasady. „Zauważam. «zwolenników Teilharda de Chardin». przyklejając im etykietkę «integrystów». . VII. Rewolucję pokochali jako dobrą sprawę. komunizm „problemem nad problemami”. „Rivista du Storia della Chiesa in Italia”. Documentazione. Tipografia Poliglo a Vaticana. . Wielu duchownych nie dostrzega już błędów Rewolucji albo im się nie przeciwstawia. seria II.M C . z którym łączyła go długotrwała bliskość poglądów..M K propozycje stawienia czoła zagrożeniu. Inni. doktryna i duch tak zwanej Rewolucji przenika szeregi duchowieństwa i ludu chrześcijańskiego. Z seminariów samego Wiecznego Miasta wychodzą alumni z głowami nabitymi ideologią rewolucyjną. podobnie jak kiedyś zasady. s. Schemi e disussioni sull’ateismo e sul marxismo nel Concilio Vaticano. Propagują ją i współpracują z nią. wielu przesiąkło błędami i duchem Rewolucji i jawnie lub skrycie jej sprzyja. t. . tak.. s. t.

” Ibid. Ibidem. Il Concilio Vaticano II. 25 Na temat Soboru Watykańskiego II najnowszą i najpełniejszą publikacją ogólną jest praca pod redakcją Giuseppe Alberiga. Organizuje się kongresy. wydany na pastwę wrogów.25 Dzięki telewizji ceremonię obejrzały miliony ludzi na całym świecie. z której dotychczas opublikowano tylko jeden tom. Musimy dostrzec bezwzględną wojnę wydaną Kościołowi na wszystkich polach. w: Storia della Chiesa. czy to się już nie dzieje. Ren wpada do Tybru: historia Soboru Watykańskiego II. Editions du Centurion. . jak to stwierdził Pius XII w przemówieniu do młodych Włochów. Aleksandra Słowik. Piotra. Giovanni Caprile SJ. brazylijski biskup nie waha się stwierdzić. Civiltà Ca olica. Mursia. Jej przywódcy z rozmysłem i żelazną dyscypliną rozpętują owe nieuporządkowane i gwałtowne namiętności w konkretnym celu: zniszczenia fundamentów Państwa Bożego i budowy Państwa Człowieka.. Paris . Jarry.A. . iż „Kościół powinien podjąć systematyczną walkę z Rewolucją na całym świecie. 23 24 . Roma . L’enjeu du Concile. Ancora.”24 . XXV/ (bogata bibliografia źródeł i opracowań). t. który znajduje swój ostateczny wyraz w komunizmie. Gianfranco Svidercoschi. Przyjmuje się nawet totalitarną tyranię i toleruje nędzę w celu budowania porządku Antychrysta. psychologię i dynamikę. musi przede wszystkim zastanowić się nad dzisiejszym stanem Kościoła. który – podobnie jak Chrystus – przeżywa swój Wielki Piątek.. w celu podjęcia kontrofensywy i bezpiecznego jej przeprowadzenia. t. Milano . Paris . Seuil. Rewolucja wykorzystuje dwie ludzkie wady: zmysłowość i pychę. Z obfitej bibliografii zob. La Chiesa del Vaticano II ( ).. musimy odkryć. Peeters-Il Mulino. Ralph M. i wszędzie podnosi się hasło: ‹‹róbmy rewolucję. Edizioni San Paolo. w celu podjęcia niezawodnych decyzji co do poszczególnych bitew tej wojny. Diario del Concilio. Klub Książki Katolickiej. jeśli sobór pragnie wydać zdrowe owoce. „Moim skromnym zdaniem – pisze arcybiskup Sigaud – Kościół powinien podjąć systematyczną walkę z Rewolucją na skalę światową. Wiltgen SVD. t. W obliczu procesu rewolucyjnego. przy wtórze chóru śpiewającego Credo i Magnificat uroczyście Ibidem. Ferment ów przenika wszystkie kraje. przeł. kto jest wrogiem. Storia del Concilio Vaticano II.K XX i tworzących społeczeństwo bezbożne. Antoine Wenger A. Milano . Cinisello Balsamo . Henri Fesquet. później redagowana przez Jeana Baptiste Duroselle i E. Bologna . Sobór „Aggiornamento” Rankiem października roku ponad Ojców Soborowych zgromadziło się w bazylice św.. tworzy międzynarodówki. Nie wiem. W przepełnionej bazylice. Przykładem takiej zorganizowanej i systematycznej działalności jest proces zuniformizowanego i jednoczesnego na całym powojennym świecie tworzenia ‹‹chrześcijańskich demokracji››. Poznań . Storia del concilio. poznać jego logikę. Vatican II. . Rewolucja zaś w ten właśnie sposób postępuje. s. zanim inni ją zrobią!›› Tę Rewolucję robi się za zgodą katolików. . Moim skromnym zdaniem. s. też: René Laurentin. t. rozpoczętej przez Augustina Fliche i Victora Martin.”23 Wzmianka o nieuporządkowanych namiętnościach wyraźnie odnosi się do fundamentalnej tezy Rewolucji i Kontrrewolucji.

Na jej czele szli przełożeni zakonów. syn Rewolucji. Określała raczej jego ducha niż jego porządek.M K posuwała się procesja Ojców.M C . Wenger. stanowiła – jak zauważa ojciec Wenger – klucz do zrozumienia soboru. wreszcie na tronie-lektyce – Jan XXIII. I. Niezrównane piękno bazyliki Św. dalej biskupi. Każda diecezja posiada duchowych książąt. Społeczność ta posiada w osobie papieża monarchę sprawującego całkowitą i bezpośrednią jurysdykcję nad wszystkimi biskupami i wiernymi.27 „Mowa z października odkrywała prawdziwy charakter soboru. uczynił je społecznością nierównych. . 27 A. w którym ustalone zostały relacje między Kościołem a światem: sympatia i „otwartość”. paździer- . kol. której jednakowoż współczesny człowiek. Piotra oraz obecność Wikariusza Chrystusowego wraz z następcami Apostołów uczyniły ceremonię spektaklem pełnym majestatu. 28 Ibidem. Nigdy tak dobitnie jak wówczas nie zamanifestował Kościół swego powszechnego. wiernymi w parafiach. . „Catolicismo”. s. Według papieża sobór miał sformułować wieczną naukę Kościoła w języku dostosowanym do 26 P. którym jest Jego Mistyczne Ciało. hierarchicznego i antyegalitarnego charakteru. nie chce uznać. . s. pod kierunkiem biskupów. O Concilio e o igualitarismo moderno. Vatican II. listopada . „Otwarcie Drugiego Soboru Watykańskiego – komentował Plinio Corrêa de Oliveira – daje nam okazję do szczególnie uważnego rozważenia dostrzeganej na co dzień prawdy. wygłoszona po łacinie i transmitowana na żywo przez światowe media. patriarchowie i kardynałowie. Corrêa de Oliveira.”26 Papieska mowa inauguracyjna. nr nik . Sprawiedliwa i harmonijna nierówność do tego stopnia stanowi jądro wielkich dzieł Bożych. W swym przemówieniu Jan XXIII skrytykował proroków zagła29 i podkreślił. co w pewnym optymistycznym usposobieniu. s. że nasz Pan Jezus Chrystus zakładając arcydzieło stworzenia. 29 Documentation Catholique. I wreszcie mamy duchowieństwo zarządzające. t. Święty Kościół Katolicki. że wynikiem zgromadzenia winno być „nauczanie dy o charakterze głównie duszpasterskim”. . Wskazywała orientację raczej niż program.”28 Nowość leżała nie tyle w doktrynie. generałowie i prałaci. arcybiskupi. których obowiązkiem jest rządzić wiernymi w jedności i komunii z papieżem. .

s.30 Jak Sobór Trydencki przeszedł do historii jako sobór kontrreformacyjny. Brescia . Jego celem było – zgodnie z określeniem. s. które miało wkrótce stać się modne – aggiornamento (modernizacja). III. między innymi różnojęzyczne wydania Rewolucji i Kontrrewolucji Doktora Plinio oraz Problemów nowoczesnego apostolatu biskupa de Castro Mayera. Suenens i Alfrink wraz Jan XXIII. Fabio Xavier da Silveira. . przywożąc ze sobą dwadzieścia skrzyń katolickich materiałów informacyjnych. 33 Cyt. która zakończyła się nie przynosząc żadnych ustaleń. tak skoordynowane i tak zuchwałe. „Podróż ta – pisał do matki – jest owocem długiej refleksji. Ten ostatni przypłynął wcześniej statkiem. w chwili dziejowej tak smutnej. Liénart. Od początku niewielka grupa biskupów z centralnej Europy.32 Pozostał tam do grudnia. Dias. (…) Pod żadnym pozorem nie mógłbym przestać służyć Kościołowi.31 Pierwsza sesja soboru trwała od października do grudnia roku. Luiz Nazareno da Assumpção Filho. 30 31 . t. w: La teologia dopo il Vaticano II. w której znaleźli się kardynałowie Lercaro. Sergio Antonio Brotero Lefebvre. „Sobór Watykański II będzie prawdopodobnie znany w przyszłości jako sobór aggiornamento”. C. Aggiornamento – według Dom Butlera – nawet z punktu widzenia etymologii znaczy „modernizacja”: „La chiesa doveva essere modernizzata” (ibidem. nigdy też działania wrogów wewnętrznych nie były tak szeroko zakrojone. Frings. Paulo Corrêa de Brito Filho.”33 W tym samym liście Plinio stwierdza. Koenig. S. .). . śledząc wszystkie prace sesji. jak Śmierć Pana. Carlos Alberto Soares Corrêa. dobrze obznajomiony z procesami rewolucyjnymi. Morcelliana. powtórzyła się zaś podczas Soboru Watykańskiego II. W odczuciach swych Doktor Plinio pozostawał daleki od powszechnie panującego wówczas optymizmu. Miller CSC (red. John M. nieprzypadkowo przez niektórych określanego mianem „roku Kościoła”. s.” Plinio Corrêa de Oliveira.K XX nowych czasów. za J. mowy z IX i z VI r. Tuż przed otwarciem obrad Plinio Corrêa de Oliveira przybył do Rzymu wraz z grupą przyjaciół i uczniów z brazylijskiego TFP. L’aggiornamento del Concilio Vaticano II. Doepfner. wiedział z jaką łatwością zorganizowana mniejszość może zdominować zgromadzenie i narzucić własne poglądy biernej i zagubionej większości. Fernando Furquim de Almeida. młody książę Bertrand de Orléans-Braganza. iż „nigdy jeszcze oblężenie Kościoła przez wrogów zewnętrznych nie przyjęło tak dramatycznego obrotu.. Dona Lucilia.). któremu oddałem swe życie. 32 Wśród przybyłych do Rzymu znaleźli się: prof. Sytuacja taka miała miejsce podczas rewolucji francuskiej. Christopher Butler OSB.

uczestniczący w zgromadzeniach ogólnych bez prawa głosu. 35 Podczas cotygodniowych spotkań grupy w Domus Mariae wymieniano informacje lub koordynowano inicjatywy.” Léon J. Ren wpada do Tybru. Zob. s. października roku. „pozwalające w razie konieczności wywierać nacisk na zgromadzenie”. 35 „Rzeczywistość soboru – według kardynała Siri – wygląda następująco: toczyła się wówczas walka pomiędzy Horatii a Curiatii. J. a podczas soboru czterech na czterech. Were theologians the enginners of Vatican II?. Spotykali się oni we wtorkowe wieczory w klasztorze augustianów celem studiowania – z pomocą teologów – schematów sporadycznie przedstawianych na zgromadzeniu.37 po przeciwnej zaś stronie na pierwszej linii stali biskup Antônio de Castro Mayer oraz arcybiskup Geraldo de Proença Sigaud. tacy jak Chenu. Les conversions d’un évêque. s. jak i „periti”. Roma-Bari . Daniélou. Uffizio odbyło się inauguracyjne spotkanie grupy nazwa- 34 Działalność Ojców Soborowych wspierali „eksperci”. Suenens. s. R. Ricordi e speranze. arcybiskup Marcel Lefèbvre czy wykładowcy Uniwersytetu Laterańskiego: Antonio Piolanti i arcybiskup Dino Staffa. „Gregorianum”. który pilnie śledził przebieg pracy zgromadzenia i służył nieustanną pomocą. . . Cinisello Balsamo . Organizzazione e funzionamento dell’assemblea. . . Laterza. 34 stworzyła niezwykle sprawną strukturę. w: La Chiesa del Vaticano II.. Wśród tych ostatnich znaleźli się teologowie odgrywający niezwykle wpływową rolę. . Suenens i Lercaro. Później. . Podczas trwania pierwszej sesji soboru Plinio Corrêa de Oliveira założył w Rzymie sekretariat. LXX. 36 R. Brazylijscy hierarchowie odgrywali w Rzymie istotną rolę. mógł nawet nie przemawiać podczas soborowych sesji. Rahner. Kobler. po tej stronie: O aviani. Trzech na trzech. 37 „Człowiek ten – wspomina kardynał Suenens – odegrał fundamentalną rolę zakulisową. . w instytucie religijnym przy Via del S. s. t. poczęli organizować się obrońcy Tradycji.” Benny Lai. Liénart. jak np. Wiltgen. Ruffini. Po tamtej stronie: Frings. Zob. a także prywatni doradcy wydelegowani przez niektórych biskupów. Aubert. Wśród liderów stronnictwa progresywistycznego wyróżniał się arcybiskup Helder Câmara. zwłaszcza najbliżej z nim związanym dwom biskupom z Brazylii. zarówno oficjalni.. De Lubac.M K ze swymi „ekspertami”. Schillebeeckx. Küng. Häring. gdy progresywistyczna mniejszość stała się w zgromadzeniu większością. Congar. O początkach „Światowej Koalicji” zob. też Dom Helder Câmara.M C . Giuseppe Siri. s. Browne i ja. 36 Dopiero w późniejszym okresie. Il Papa non ele o. cardinale di Santa Romana Chiesa. F. . Ratzinger. s. biskup Luigi Carli. Edizioni Paoline. Wkrótce utworzyła się wokół niego grupa biskupów i teologów o zapatrywaniach konserwatywnych.

Zaledwie osiemnaście dni później. W swym pierwszym orędziu radiowym zapewnił. nie dogmatyczny.. Correspondance de l’abbé Berto. Sobór pragnął być duszpasterski. został wybrany papieżem i przyjął imię Pawła VI. s. . Jakkolwiek przejęty obawą z powodu prawdopodobnego biegu zdarzeń. Mianowanemu sekretarzem arcybiskupowi Geraldowi de Proença Sigaudowi oddano do dyspozycji sprawnie działający sekretariat zorganizowany przez obecnych w Rzymie członków TFP. które miały wywrzeć na ludzi przemożny wpływ.” Jedną z pierwszych decyzji Pawła VI była likwidacja flabelli. 38 Na temat Coetus Internationalis: R. kardynał Giovanni Ba ista Montini. s. Idem. który w roku przesłał mu list pochwalny w imieniu Piusa XII.. który po powrocie do São Paulo pilnie śledził dalszy przebieg soboru. R. R. „Catolicismo”. . . tronu-lektyki i – wraz z tiarą – całej papieskiej ceremonii koronacyjnej.39 czerwca . Plinio Corrêa de Oliveira pragnął zademonstrować na łamach „Catolicismo” „bezwarunkowe poparcie. Jan XXIII zmarł po czterech latach pontyfikatu. Textes et documents.. czerwca. Editions du Cèdre. Editions du Cèdre. rozumiał głębię dokonujących się zmian. Berto. Paris . oraz Osobie zasiadającej tam dzisiaj”. A. . Organizzazione e funzionamento dell’assemblea. Paris . ale w wieku „herezji w działaniu” działania praktyczne miały o wiele większe znaczenie rewolucyjne aniżeli idee. lipiec . Laurentin. III. 39 P.. Corrêa de Oliveira. że ostatnią ze wspomnianych osób jest ten sam dostojnik. Nie omieszkał przy tym wspomnieć.. ale także czcigodnym Osobom. . w: L’enjeu du Concile. prêtre. M. . czerwca roku. baldachimu. arcybiskup Mediolanu. jak również dostrzec w znaczących gestach. bezgraniczną miłość i całkowite posłuszeństwo nie tylko Stolicy Apostolskiej. Bilan de la troisième session.E sobre ti está edificada a Igreja. dających się zarówno odczytać w podtekstach języka teologicznego. . s. Plinio Corrêa de Oliveira. Ren wpada do Tybru. Notre-Dame de joie. któremu cześć i chwała na wieki. Aubert. przywódcą świata. Pour la Sainte Eglise Romaine.38 Około trzydziestu zebranych tu biskupów zdecydowało regularnie się spotykać. s. kiedy po Mszy Pontyfikalnej papież zdjął mitrę i założył tiarę. po raz ostatni zabrzmiała wypowiadana od wielu stuleci uroczysta formuła: „Przyjmij tę tiarę ozdobioną trzema koronami i wiedz. Wiltgen. które zasiadały na niej niegdyś. t. że jesteś ojcem książąt i królów.K XX nej Coetus Internationalis Patrum. V. iż istotnym zadaniem jego pontyfikatu będzie kontynuacja ekumenicznego Soboru Watykańskiego II. namiestnikiem naszego Zbawiciela Jezusa Chrystusa. nr .

W roku ojciec Alessio Ulisse Floridi. z wielu względów najważniejsza. partia komunistyczna poprawiła swój wyborczy wynik we Włoszech o milion głosów pochodzących przede wszystkim z kręgów katolickich zwiedzionych „dialogiem” między Stolicą Apostolską i reżimem sowieckim. Philippe Levillain. . Beauchesne. s. Mireille Maqua. Il Vaticano e Mosca. s. La fede e la politica. Boulder (Colorado) . Wenger. Council News Service. t. La mécanique politique de Vatican II. Toglia i. Roma-Bari. Westview Press. od piętnastu lat pracujący w zespole redakcyjnym „La Civilta Ca olica” jako „sowietolog”... iż „religijna utopia” służyć może jako rewolucyjny impuls na drodze do socjalizmu (zob. G. A. L’Ostpolitik du Vatican. 42 Kilka dni później sekretarz Komunistycznej Partii Włoch. A. Rome . s. w jaki sposób ci. Roma-Bari . Laterza. s. Zob. Na temat „dysydencji” i Ostpolitik zob. a zakończyła grudnia zatwierdzeniem konstytucji o liturgii Sacrosanctum Concilium. Floridi przeprowadzony przez R. Détente and Papal-Communist relation . t. 40 . .. M. Później. II s. Mieli się do niej odnosić liczni teoretycy konwergencji Na temat soborowych relacji Kościół – komunizm zob. wspominając fakt uczestnictwa w obradach Soboru Watykańskiego II „obserwatorów” z patriarchatu moskiewskiego.. 41 Na temat Ostpolitik. . Giovanni XXIII. zięciowi Chruszczowa i dyrektorowi Izwiestii. Paris .. Carbone. rozpoczęła się września. grudzień . Wiltgen SVD. też Dennis J. Dunn. Schemi e discussioni sull’ateismo e sul marxismo. s. Rome-Moscou. Milano ).42 Encyklikę Pacem in terris 43 z kwietnia roku przedstawiono opinii publicznej jako podstawę przyszłej współpracy między ruchami o inspiracji chrześcijańskiej a ruchami o inspiracji socjalistycznej. Andrea Riccardi. zob. gdy stało się jasne. Desclée de Brouwer. Na początku tejże sesji po raz pierwszy podjęto w zgromadzeniu kwestię komunizmu.40 . 43 AAS. w której zanalizował watykańską Ostpolitik z niezwykłego punktu widzenia. wywiad z ojcem Alessio U. Idem. t. w pełni kampanii wyborczej oficjalnie zaproponował współpracę katolicko-komunistyczną stwierdzając. zauważa: „Jest rzeczą pewną.41 marca roku Jan XXIII udzielił w Watykanie audiencji Aleksiejowi Adżubejowi. de Ma ei „In tema di dessenso e di Ostpolitik” w „Cristianita” nr . Storia del Concilio. V. Rome et Moscou . . R. której przesłanki sięgają lat dwudziestych. marca ). kwietnia r. Wolność Kościoła w państwie komunistycznym Pontyfikat Jana XXIII i otwarcie soboru wydawało się inaugurować nowy klimat „odwilży” między rzeczywistościami uznanymi już przez Kościół za przeciwstawne. Laterza. s.M C . Louvain-la-Neuve . . Wenger. iż sobór nie potępi komunizmu. Svidercoschi. I. A. .. . Il Vaticano e Mosca . w istocie okazują się jej ofiarami. (…) Rosyjski Kościół prawosławny porzucił swe zastrzeżenia wobec soboru dopiero wtedy. . . opublikował książkę Mosca e il Vaticano (La Casa di Matriona. Paris .. .. Ren wpada do Tybru. Vatican II. .M K Druga sesja soboru. . Divine World News Service. s. iż żywotnym interesem Kremla było niedopuszczenie do jakiejkolwiek próby oficjalnego potępienia komunizmu przez sobór. mianowicie z punktu widzenia sowieckiej „dysydencji”. którzy powinni skorzystać na polityce odprężenia. unaoczniając. t. F. Cabay. których bezpośrednia zależność od Kremla była powszechnie znana. Riccardi. Giancarlo Zizola. „Rinascita”.

kościelni obserwatorzy z grecko-schizmatyckiego Kościoła rosyjskiego opuszczą zgromadzenie. nr . Plinio Corrêa de Oliveira. Roma ) zob. Paris ) zob. przetłumaczony na język hiszpański. Esej ten.w. Groźba ta przyczyniła się do sparaliżowania kręgów kościelnych. Garaudy esboça nova aproximação i A manobra Garaudy. „Catolicismo”. 45 Zob. New Rochelle (NY).d.44 W tym czasie Kreml sygnalizował. też Gianfranco Morra. Zdawali sobie jednak sprawę z tego. Marxismo e religione. esperança ou autodemolição?. Dlatego Doktor Plinio oddał się pracy nad kolejnym studium. „Folha de S. podzielała jego przekonanie. po twórcę włoskiego „historycznego kompromisu”. na temat Franco Rodano (Questione democristiana e compromesso storico. zob. iż katolicy nie mogą zadowolić się jakimkolwiek modus vivendi z komunizmem. że byłoby rzeczą niedopuszczalną zawarcie porozumienia między katolikami a reżimem komunistycznym. A liberdade da Igreja no Estado comunista. . b. iż zaprezentowanie takiego stanowiska nie będzie łatwe. Del Noce. jak i wobec wszystkich innych religii ewoluowała od otwartego prześladowania do ograniczonej tolerancji. Il ca olico comunista. zezwalającej na równie ograniczoną wolność kultu i słowa. P. dla których ekumenizm stanowił bieżący imperatyw. które w sierpniu roku ukazało się na łamach „Catolicismo” pod tytułem Wolność Kościoła w państwie komunistycznym. nr . którego echo dotarło aż za żelazną 44 Na temat Rogera Garaudy (De l’anathème au dialogue. wywołując rezonans. The Foundation for a Christian Civilization. nawet za cenę koncesji na pewną wolność kultu. autor jednoznacznie wykazuje. Wydanie polskie: Wolność Kościoła w państwie komunistycznym. francuski i włoski. trafił do Ojców Soborowych i dziennikarzy z całego świata obecnych w Rzymie. maj . São Paulo . maj-sierpień . Paulo” i III . ibidem.45 W pracy tej. Rusconi Milano . z którymi Plinio Corrêa de Oliveira utrzymywał kontakt. Editora Vera Cruz. Editori Riuniti. Franco Rodano. Rogera Garaudy’ego. Podczas pierwszej sesji soboru część konserwatywnych dostojników. że jeżeli na posiedzeniach soboru podjęta zostanie debata na temat komunizmu. poświęconej kwestii „pokojowej koegzystencji” Kościoła z reżimem komunistycznym.K XX pomiędzy katolikami a komunistami. Corrêa de Oliveira. Plon. Rusconi . Milan. od francuskiego filozofa. który odrzuca prawo obrony własności prywatnej zagwarantowanej przez siódme i dziesiąte przykazanie. Postawa rządów komunistycznych wobec Kościoła katolickiego. opublikowane później pod tytułem Acordo com o regime comunista: para a Igreja. A.

Żmijewski. Bologna . późniejszego kardynała. doczekała się listu pochwalnego sygnowanego przez kardynała Giuseppe Pizzarda. nawet pod pretekstem celów „duchowych”. Motywem przewodnim całej pracy była jakże droga Pliniowi Corrêi de Oliveira myśl Piusa XII: „Dobro i zło w duszach. unikatowego w dziejach modelu koegzystencji Kościoła katolickiego i państwa komunistycznego w Polsce zob.46 stycznia pełną wersję tekstu opublikował rzymski dziennik „Il Tempo”. Ramię w ramię z Paxem głos zabrał warszawski miesięcznik „Więź”.M C . będącego wiernym echem wszystkich dokumentów Najwyższej Władzy Kościoła”.M K kurtynę. s. 47 Pius XII.. wzbudzając zainteresowanie opinii publicznej Wiecznego Miasta. Kościół nie może zrezygnować z korygowania tego porządku. będą się formować według błędnego wzoru. Norbert A. Aldershot (England) . Wolność Kościoła w państwie komunistycznym.. . The Catholic-marxist ideological dialogue in Poland. Orędzie radiowe La solennita della Pentecoste z czerwca r. a niejednokrotnie śmiercionośnymi bakcylami błędu i deprawacji. Na temat polskiej „anomalii”. wielokrotnie i w kilku językach wydawana na całym świecie. Książka. ). zależy od formy posiadanej przez społeczność. W liście tym zawarta została nadzieja na „jak najszersze rozpowszechnienie tak głębokiego dzieła. co nie da się pogodzić z prawdziwym uświęceniem. ). by ożywiała ich łaska Chrystusa – oddychają zdrowym i ożywiającym powietrzem prawdy i cnoty moralnej. . Stato socialista e Chiesa ca olica in Polonia. 46 . 48 P. w AAS. I ) oraz „Życie i Myśl” (nr . CSEO.”47 Porządek świecki może zatem wywierać głęboki wpływ formacyjny – lub deformacyjny – na duszę jednostki i narodu. tj. Giovanni Barberini. oraz arcybiskupa Dinno Staffę. Darmouth Publishing Company. Skoro zaś dusze mają zniekształcony obraz Boga. sekretarza tejże samej kongregacji. .”48 Esej ów został gwałtownie zaatakowany w Polsce przez katolicko-komunistyczny ruch Pax na łamach jego pism: „Kierunki” (nr . czy ludzie – bez wyjątku powołani. prefekta Świętej Kongregacji Seminariów i Uniwersytetów. We Francji znany katolicki dziennik paryski „L’Homme Nouveau” ( III ) stanął w obronie pracy atakowanej przez progresywistyczne pismo „Témoignage Chrétien” (nr . s. t. od jej zgodności lub niezgodności z prawem Boskim. . Corrêa de Oliveira. czy zgubnymi. . „Zrezygnować z nauczania dwóch przykazań dekalogu będących podstawą własności prywatnej byłoby zniekształceniem tej całości i obrazu samego Boga. Zależy od tego.

. . to samo spotkało we wczesnych miesiącach roku arcybiskupa Pragi.s. lutego następnego roku kardynał Slipyj został niespodziewanie zwolniony z więzienia i przybył do Rzymu. Storia del Concilio.K XX Magisterialną misją Kościoła jest nauczanie stanowiące niepodzielną całość. Z największą klarownością objaśnia się nauczanie społeczne Kościoła. 51 R. Council News Service. Błędy przygotowujące dusze katolików na przyjęcie socjalizmu i komunizmu oraz mentalność. Podczas gdy on przed ponad siedemnastu laty zesłany został na Syberię i przebywał tam jeszcze podczas Soboru. wyrażając jednocześnie ubolewanie z powodu komunikatu biskupów ukraińskich. Wiltgen SVD. 49 50 . między innymi z powodu braku w nim wzmianki o „Kościele milczącym”. Najsilniej krytykowali je emigracyjni biskupi ukraińscy. unii chrześcijan bronił rosyjskich obserwatorów. „Kościół nie może przyjąć połowicznego milczenia w swej funkcji nauczania.”49 Podczas zgromadzenia ogólnego października roku z inicjatywy grupy francuskich hierarchów wręczono Ojcom „przesłanie do ludzkości” przygotowane przez dominikanów. by otrzymać połowiczną wolność. styczeń . kardynałowi Amleto Cicognaniemu. którzy wkrótce sami przedłożyli oświadczenie kierujące uwagę świata na nieobecność na soborze ich metropolity.50 Z rozpowszechnianiem Wolności Kościoła w państwie komunistycznym wiążą się dwie inne ważne inicjatywy: grudnia roku biskup Antônio de Castro Mayer wręczył sekretarzowi stanu. jako „potulne i użyteczne narzędzia w rękach rządu sowieckiego”. Svidercoschi. . . zob. G. Chenu i Congara. którzy „demonstrowali ducha szczerze religijnego i ekumenicznego”. socjalizmu i komunizmu ujawnić z punktu widzenia filozofii. tekst petycji w: „Catolicismo” nr . W odpowiedzi na owo przesłanie z sali obrad podniosły się liczne głosy krytyki. a błędy marksizmu. zgodzić się z półuciskiem. t. zawierającą prośbę do Ojca Świętego. Byłaby to zupełna zdrada jego misji. socjologii i ekonomii. w której: „ . w zgromadzeniu soborowym bierze udział dwóch obserwatorów z patriarchatu moskiewskiego. listopada. F. M. podczas konferencji prasowej msgr Willebrands w imieniu sekretariatu d. s. Dwa dni po publikacji dokumentu. oficjalną petycję podpisaną przez Ojców Soborowych narodowości. by zlecił opracowanie i przedyskutowanie schematu konstytucji soborowej. powinny zostać wyrugowane. Josefa Slipyja. s. I.” Wspomniane błędy i mentalność – według autorów tekstu – „znajdują swój początek w rewolucji francuskiej”.51 Wyraźnie kontrrewoluIbidem. która katolików ku nim skłania. Josefa Berana.

które odrzucają Boga i prześladują w świecie Kościół. Il Vaticano e Mosca. jak i każdy z osobna – trzy znaczące epizody w dziejach walki przeciwko największemu wrogowi Ojca Świętego. Cisza na temat komunizmu: zmarnowany sobór? Marksizm i komunizm znalazły się w centrum dyskusji nad schematem o Kościele w świecie współczesnym. iż mogą one „kiedyś nawiązać z Kościołem owocniejszy niż obecnie dialog. 55 Paweł VI. iż twierdzenie. wyraził jednak nadzieję. . Ecclesiam suam. „Catolicismo”. nr . Kościoła katolickiego i chrześcijaństwa. s. 53 Tekst owego historycznego dokumentu w: „Catolicismo”. s.M K cyjny styl petycji wskazuje. . W dyskusji dużą wagę miała opublikowana sierpnia encyklika Pawła VI Ecclesiam Suam. stoi w sprzeczności z zasadami wiary katolickiej”. A margem de três documentos providenciais. Petycje przekazane przez dwóch brazylijskich biskupów stanowiły wraz z książką Plinia Corrêi de Oliveira – co on sam podkreślił na łamach „Catolicismo” – organiczną całość. Corrêa de Oliveira. Editions du Dialogue. . . Paris . że Kościół może istnieć i cieszyć się podstawową wolnością w państwie komunistycznym. podczas trzeciej sesji soboru rozpoczętej września roku.”54 . Niepokalanemu Sercu Maryi. t. Council News Sevice. s. Artykuł dostarczał doktrynalnych dowodów na poparcie tezy. by w jedności ze swymi biskupami poświęcił świat.M C . marzec . nr . co do którego możemy dzisiaj wyrazić jedynie nasze słuszne ubolewanie i żal.56 W ogólnej dyskusji nad schematem soborowym. 52 . iż „na krótko przed przedłożeniem tej petycji wszyscy Ojcowie Soboru otrzymali szesnastostronicowy artykuł zatytułowany Kościół w państwie komunistycznym: niemożliwe współistnienie autorstwa świeckiego katolika z Brazylii.52 lutego roku biskup Geraldo de Proença Sigaud złożył na ręce Pawła VI petycję podpisaną przez hierarchów z krajów. I.53 I znowu do powstania tego dokumentu przyczynił się w decydującym stopniu Doktor Plinio. Papież bolał w niej nad systemami ideologicznymi. 56 A. s. do jakiego stopnia dokument inspirowany był myślą Plinia Corrêi de Oliveira. w której błagają oni papieża.”55 „Po raz pierwszy – zauważa współczesny historyk – polityka dialogu z niewierzącymi i reżimami socjalistycznymi trafiła do encykliki. Riccardi. Kardynał Josef Frings w imieniu Ojciec Wiltgen pisze. „Te trzy dokumenty stanowią – zarówno w całości. uwydatniając różne jego aspekty. marzec . profesora Plinia Corrêi de Oliveira. 54 P. a zwłaszcza Rosję. temat ten poruszyło wielu Ojców. omijającym wszelkie odniesienia do komunizmu.

s. V. . w czasie gdy dokonywano korekty schematu.60 Przeciwnikiem potępienia ateistycznego komunizmu okazał się jugosłowiański kardynał Seper. . 60 Acta Synodalia. który regularnie służyć będzie papieżowi „radą i współpracą”. s. t. V. . cz. cz. Przewodnictwo nad owym ciałem powierzono austriackiemu kardynałowi Königowi. po odczytaniu sprawozdania Msgr Garrone’a. by nie używać słowa „komunizm” w celu uniknięcia pozorów mieszania się do polityki oraz związków z kapitalizmem. Typis Poliglo is Vaticanis. wedle redaktorów dokumentu. III. należy zamiast potępienia marksizmu ujawnić przyczyny rodzące ateistyczny komunizm. który otrzymali Ojcowie.K XX biskupów niemieckich i skandynawskich prosił. 58 Acta Synodalia. . cz. iż aby uratować ludzkość od ateizmu. . otwarto debatę nad projektem konstytucji pastoralnej dotyczącej relacji Kościoła i świata. Zaproponował „dynamiczny mistycyzm i energiczną moralność społeczną oraz stwierdził. arcybiskup Nankinu.57 Z przeciwnej strony czcigodny Yu Pin. t. września roku rozpoczęła się czwarta i ostatnia sesja soboru. oraz o przyjęciu zaproszenia Organizacji Narodów Zjednoczonych z okazji dwudziestolecia jej założenia. III. jego potępienie kontrastowałoby bowiem z duszpasterskim charakterem Soboru Watykańskiego II i stanowiłoby przeszkodę w „dialogu” z reżimami komunistycznymi. który oznajmił. II.59 września. Paweł VI powołał do istnienia Sekretariat ds. niewierzących w celu krzewienia „dialogu” z nimi. w imieniu siedemdziesięciu Ojców Soborowych żądał dodania nowego rozdziału lub przynajmniej uroczystej deklaracji na temat komunizmu. w celu zaspokojenia oczekiwań ludów jęczących pod komunistycznym jarzmem. 59 Paweł VI ogłosił dwie decyzje. Tekst. R. t. „Ogłaszamy zatem. 57 . Aubert. . s. doświadczonemu w pośredniczeniu między Stolicą Apostolską a rządami komunistycznymi. że ów sztywny konserwatyzm i immobilizm – nieustannie przez niektórych przypisywane Kościołowi katolicActa Synodalia sacrosancti concilii oecumenici Vaticani II. iż częściową odpowiedzialnością za współczesny ateizm obarczyć należy chrześcijan uparcie broniących ustanowionego porządku oraz immobilizmu struktur społecznych. IV. Il Concilio. nie zawierał żadnych wyraźnych odniesień do komunizmu. Libański patriarcha Maximos IV Saigh stwierdził.58 kwietnia roku. że źródło robotniczego wysiłku zmierzającego ku prawdziwemu wyzwoleniu znajduje się w Chrystusie”. które wywołały poruszenie: o ustanowieniu synodu biskupów. s.

Nowe stosunki Kościoła ze światem października roku. IV. II. by „po paragrafie schematu O Kościele w świecie współczesnym. II. (…) Oto wielka. Nie zabrakło jednak także protestów ze strony arcybiskupa Geralda de Proença Sigauda. Coetus Internationalis Patrum przedłożył petycję z prośbą. Storia del Concilio. iż z religii wypływa energia potężniejsza niż z ateizmu.. zajmującym G. . IV. wyświęcony potajemnie i dopiero co przybyły na Zachód. t. po zakończeniu dyskusji na temat ateizmu. jak również zdecydowanie go potępić. 63 Acta Synodalia.M K kiemu – obce są duchowi prawdziwie ewangelicznemu. ... cz. jeżeli potraktujemy ten problem wymijająco. I. jeżeli sobór się nią nie zajmie. kiedy zbierał się sobór ekumeniczny. s. s. . Lucida e relevante intervenção do bispo-diocesano no Concilio. nr . P. zachęcając katolików w państwach komunistycznych do świadczenia o żywym Bogu przez szczerą współpracę z reżimem w ekonomicznym i społecznym postępie. IV. t. aby zademonstrować. listopad . Svidercoschi.”64 Z kolei kardynał Antonio Bacci zauważa: „Za każdym razem. s. s. jak i praktyczna herezja naszych czasów. cz. Pavel Hnilica. jak włoski kardynał Ermenegildo Florit czy biskup-jezuita z Czechosłowacji. zarówno teoretyczna. więcej – zbiorowym grzechem. 61 62 . 65 Acta Synodalia. cz. „O materializmie dialektycznym – podkreślał biskup Elko.”61 Jeszcze jaśniej wyraził się kardynał König.M C . zawsze rozwiązywał on wielkie problemy nurtujące współczesność oraz potępiał błędy swego czasu. cz. s. . ruski eparcha Pi sburga (Stany Zjednoczone) – należy koniecznie mówić w kategoriach plagi gnębiącej dzisiejsze społeczeństwo. Milczenie na ten temat byłoby – w moim przekonaniu – niewybaczalnym zaniedbaniem. . „Catolicismo”. może się okazać soborem zmarnowanym!”65 . Acta Synodalia. IV. Corrêa de Oliveira. 64 Acta Synodalia. I. s. F. t. t. aby przyszłe wieki nie pociągnęły nas do odpowiedzialności za lęk i małoduszność.62 biskupa de Castro Mayera63 i innych hierarchów. .

iż w otrzymanym tekście brak jakiejkolwiek wzmianki na temat ich prośby. Schemi e discussioni. Storia del Concilio. Zob.. A. s. . Jeżeli sobór przemilczy problem takiej wagi. Przed rozpoczęciem spotkania kardynał Tisserant dostarczył papieżowi list. milczenie to. listopada. s. Wiltgen. w którym stwier- . który jednak nie przekazał jej komisji pracującej nad schematem. Wenger. cz. w: Don Giovanni Scantamburlo. zaś „wiernym Kościoła milczącego nie przysporzy w przyszłości cierpień większych niż te. Roma . w niedzielę listopada na sali obrad ze zdumieniem odkryli oni. . 68 Ibidem.. . Petycję podpisało hierarchów z krajów. Mimo protestów. Ren wpada do Tybru. Chronique de la quatrième session.67 Petycja została przekazana sekretariatowi generalnemu przez arcybiskupów Geralda de Proença Sigauda i Marcela Lefèbvre’a. też F. który jednak nie uznał za konieczne interweniować swym autorytetem w celu skorygowania poważnych nieprawidłowości. Carbone. Perché il Concilio non ha condannato il comunismo? Storia di un discusso a egiamento. Svidercoschi. z „wyartykułowanym pragnieniem” Jana XXIII i Pawła VI oraz z zakresem debat toczonych na ten temat w sali obrad. La mécanique politique de Vatican II. V.K XX się zagadnieniem ateizmu. Levillain.. s. Otrzymał ją Msgr Glorieux. gdyż „większą siłę i efektywność nada kwestii uroczysta jednomyślność całego soboru”. Carli. które znoszą obecnie”. która zignorowała dokument tak wielkiej wagi. R. IV. . kiedy skandal wybuchł na łamach prasy. w umysłach wiernych tożsame będzie z „milczącym odwołaniem wszystkiego. pod pretekstem nie spowalniania tempa jej prac. II. s.. . Il comunismo e il Concilio Vaticano II.66 Skoro Sobór Watykański II ma charakter wybitnie duszpasterski. Zob. też P. . w papieskim gabinecie na trzecim piętrze Pałacu Apostolskiego...” Istnienie oświadczeń tak wielu papieży nie stanowi powodu do ignorowania problemu. Vatican II. s. 67 Tekst petycji znależć można w: Bp Luigi M. s. Tekst petycji w: Acta Synodalia. „czy istnieje problem bardziej duszpasterski niż zapobieganie ateizacji wiernych przez komunizm?” – pytali w petycji biskupi. dodany został odpowiedni paragraf wyraźnie poruszający problem komunizmu”. listopada Msgr Garrone oznajmił. co przeciwko komunizmowi powiedzieli i napisali ostatni papieże. kardynałowie Tisserant i Cicognani spotkali się z monsignorami Garronem.68 Biskup Carli jednak podtrzymał swoje stanowisko. s. s. iż „tryb postępowania” komisji pozostaje w zgodzie z „charakterem soboru”. L’Appennino. t. 69 Kontrowersja ta nie uszła uwagi Pawła VI. . Tego samego dnia biskup Carli skierował do przewodniczących soborowi list protestacyjny ostro krytykujący arbitralność komisji. . Fellicim i Dell’Acquą.69 66 Na temat całej sprawy zob.

. Jak to już mówiłem Waszej Świątobliwości. „Konstytucję tę – komentuje z kolei Msgr Jedin – powitano z entuzjazmem. kiedy każdy ma poczucie własnej niezależności.” Il Concilio Vaticano. jednak późniejsze jej dzieje pokazały.73 grudnia odbyła się ostatnia publiczna sesja Soboru Watykańskiego II. i nawet jeżeli były skuteczne w dobie Soboru Trydenckiego. iż znaczenie i waga dokumentu okazały się znacznie przecenione. . Paweł VI przypomniał w homilii. IV. s. t. jak głęboko «świat». Les trois Rome. Podczas spotkania przedstawiciele wszystkich obecnych tam wyznań recytowali fragmenty Pisma Świętego. 72 AAS. Cyt. t. Carbone. V. lepszą obronę wiary zapewni teraz promocja jej doktryny. . s.. który życzono sobie zdobyć dla Chrystusa wniknie do wewnątrz Kościoła. s. dzał między innymi. iż „anatemy nikogo jeszcze nie nawróciły. s. aby głosowali przeciw całości schematu. s. tłumaczenie włoskie w: G.71 W poniedziałek grudnia po południu „L’Osservatore Romano” opublikował dekret znoszący Indeks ksiąg zakazanych i przekształcający Święte Officjum w Kongregację ds. Nie zrozumiano przy tym. Il Concilio Vaticano II. cz. Nauki Wiary. są one bezużyteczne dziś. Tekst homilii w Acta Synodalia. skoro niemożliwe jest wprowadzenie doń częściowych poprawek. W obecności papieża sekretarz generalny soboru. W rezultacie Ojców głosowało przeciw części traktującej o ateizmie. Téqui. t. Paris . 71 Zob.. „Ponieważ miłość bliźniego wyklucza strach.. iż wyraża on próbę oficjalnego pojednania Kościoła ze światem po roku ”. w którym uczestniczył Ojciec Święty. Il Concilio Vaticano II. s. zaś przeciw konstytucji duszpasterskiej o Kościele w świecie współczesnym (Gaudium et spes). s. Paris . potępienie komunizmu przez sobór zostałoby przez wielu ludzi odebrane jako posunięcie natury politycznej. G. Konstytucja ta. pierwsze. 70 Kardynał Ratzinger określa Gaudium et spes mianem „rewizji Syllabusa Piusa IX. . . V. rodzajem Kontrsyllabusa (…). kiedy książęta potrafili zmusić swych poddanych do przejścia na protestantyzm. za: V. Caprile. . przez odwrócenie stanowiska Syllabusa – jak zauważył kardynał Ratzinger70 – pragnęła stworzyć absolutnie nową definicję stosunków między Kościołem a światem. . s. . wywołując tym stwierdzeniem „zdumienie i skandal”. i to do tego stopnia. t. Caprile. co przyniosłoby poważne szkody autorytetowi soboru i samego Kościoła. Schemi e discussioni. grudnia odbyło się w obecności Pawła VI międzywyznaniowe spotkanie modlitewne. Melitona. iż sobór przyniósł spotkanie „religii człowieka” z „religią Boga”. Les principles de la Théologie catholique. 73 A. potwierdził odwołanie przez Kościół katolicki ekskomuniki nałożonej na Cerkiew prawosławną w roku . - .M C .M K grudnia Coetus Internationalis Patrum skierował do Ojców Soboru ostatni apel. VII. .”72 Uścisk wymieniony publicznie przez Pawła VI i przybyłego z Konstantynopola grecko-schizmatyckiego metropolitę Heliopolis. Wenger.

76 Nie ulega wątpliwości. La chiesa ca olica e la secolarizzazione.K XX Msgr Pericle Felici. D. dekrety: o działalności misyjnej Kościoła Ad gentes i o posłudze i życiu kapłanów Presbyterorum ordinis oraz deklarację o wolności religijnej Dignitatis humanae. Brescia . ).i nr . iż dwóch bliskich mu brazylijskich hierarchów. Waga tego podpisu została podkreślona przez magazyn „Sedes Sapientiae” nr . „Ekumeniczny Sobór Watykański II pod przewodnictwem Jana XXIII i Pawła VI – napisał w roku – był największy w dziejach Kościoła. siècle”. Zob.74 W istocie milczenie soboru na temat komunizmu było ze strony owego historycznego zgromadzenia dramatycznym zaniechaniem. maj . . iż podpisał te dokumenty („Itinéraires”. . Panowała powszechna zgoda. Ceremonia zamknięcia obrad soborowych odbyła się grudnia roku. cz. oczekując. s. s. luty-marzec. Storia della mia vita. t. zima . s. lipiec oraz nry . Waga tego faktu wydawała się „potwierdzać pogłoskę o otwartym porozumieniu między patriarchatem moskiewskim a Stolicą Apostolską”. iż przedmiotem dyskusji staną się wszystkie najważniejsze zagadnienia współczesności dotyczące kwestii katolickiej.75 Możemy sobie wyobrazić niepokój Plinia Corrêi de Oliveira wobec ustaleń soboru i być może również jego zakłopotanie faktem. 74 75 . kwiecień . Jedin. Msgr Carbone. Była to manifestacja i jako taka stanowiła ustępstwo na rzecz ery mas i mediów”. przedłożył do aprobaty Ojców pierwsze cztery dokumenty: konstytucję duszpasterską Gaudium et spes. tłum. wraz z arcybiskupem Lefèbvrem. sprawdził w tym wypadku obecność autentycznego podpisu na oryginałach dokumentów. . . 76 Początkowo arcybiskup Lefèbvre wydawał się zaprzeczać. IV. odpowiadający za archiwum historyczne Soboru Watykańskiego II. Sobór Watykański II zakończył się bez wyraźnego potępienia komunizmu. VII. Riccardi. kwiecień. „nie odpowiadała ona memu wyobrażeniu o powadze stosownej dla Soboru Ekumenicznego. Jak z pewną goryczą wspomina w swych pamiętnikach Msgr Hubert Jedin. . Il Vaticano e Mosca. zima . . nr . . przeciw którym występowali na sali obrad. s. podpisało dokumenty soboru łącznie z tymi. by fakty potwierdziły jego przewidywania. s. s. włoskie. Morcelliana. . „La Contre-Réforme catholique au XXe. iż Doktor Plinio przyjął postawę pełnego szacunku milczenia. Że umieszczenie pośród tych tematów stosunku Kościoła do jego najpotężniejszego A. Jego podpis jednakże widnieje w Acta Synodalia. oraz przez opata Georgesa de Nantes. Situation tragique de l’Eglise. Menozzi. . H.

odprężeniu: „nawet katastroficzne ustępstwa poczynione w Jałcie przez Roosevelta w szkodliwości swej nie mogą się równać z najgłębszymi rezultatami «upadku barier ideologicznych» spowodowanymi przez tandem Nixon-Kissinger”. opartej na uprzywilejowanej osi Waszyngton – Moskwa. przy jednoczesnym narastaniu sowieckiej agresywności w stosunku wprost proporcjonalnym do pomocy otrzymywanej z Zachodu. dzięki pomocy gospodarczej. w której pomija się komunizm.78 Międzynarodowa polityka amerykańskiego prezydenta i jego sekretarza stanu Kissingera oraz europejska polityka socjalistycznego kanclerza Niemiec Willy’ego Brandta zmierzały do jednego celu: „konwergencji” między blokami zachodnim i komunistycznym. iż od czasu bolszewizacji Rosji komunizm nie osiągnął zwycięstwa” dorównującego tzw. było opóźnienie o dwadzieścia lat. Debata o problemach współczesności w aspekcie religijnym. Autorem i pierwszym sygnatariuszem tej historycznej deklaracji był profesor Plinio Corrêa de Oliveira.”77 . nieuchronnego rozpadu komunistycznego imperium. poczynając od tych.M C . Najważniejszą jednak publiczną demonstracją niezgody w świecie katolickim była bez wątpienia deklaracja sprzeciwu opublikowana w roku przez istniejące wówczas oddziały TFP w dziennikach różnych krajów całego świata. tj. Corrêa de Oliveira. Według Plinia Corrêi de Oliveira „można bez przesady stwierdzić. „Sprzeciw” wobec watykańskiej Ostpolitik Watykańska Ostpolitik doczekała się znacznej liczby krytyków na całym świecie. w której pomija się jakąkolwiek wzmiankę o AIDS… Oto co watykańska Ostpolitik przyjęła od Kremla. Komunizm i antykomunizm na progu ostatniej dekady millenium. VIII . tak przebiegłym i tak całkowicie przeciwnym jego nauce. którzy powinni być jej beneficjentami. „Folha de São Paulo”. od chrześcijan w Europie Wschodniej. a jednak określali się raczej jako jej ofiary. tak brutalnym. 77 78 P. Jedynym rezultatem owej polityki kolaboracji. jak światowa konferencja medyczna zwołana w celu zbadania najważniejszych chorób dnia dzisiejszego. Rok dostarczył „polityce odprężenia” ogromnego impulsu w postaci wizyt Nixona w Chinach i w Rosji. . A crise louca. to przedsięwzięcie równie zawodne.M K ówcześnie przeciwnika było niezbędne – absolutnie niezbędne! W swej niemal dwutysiącletniej historii Kościół nigdy nie stanął twarzą w twarz z wrogiem tak potężnym.

Alleste Santini. Casaroli. Tenuras que arrancarian lágrimas. a alegria. które to stanowisko zajmował do grudnia r. która doprowadziła do wypracowania. Ibidem.”81 Nieco później.80 „Na tle powszechnego spustoszenia – pisał Plinio Corrêa de Oliveira – wyrasta postać kardynała Mindszentyego.aw r. W roku otrzymał od Jana XXIII polecenie wyjazdu do Budapesztu i Pragi w celu zbadania możliwości nawiązania kontaktów z tamtejszymi rządami. Paulo” zamieściła w formie ogłoszenia obszerną deklarację brazylijskiego TFP zatytułowaną Polityka odprężenia Watykanu wobec rządów komunistycznych. Kiedy lutego r. też: Idem.79 „minister spraw zagranicznych” Pawła VI. Cinisello Balsamo . Corrêa de Oliveira. w celu ułatwienia zbliżenia między Stolicą Apostolską i węgierskim rządem komunistycznym. X . Ao grande criador do caso imenso. X . Paulo”. 81 P. Zob. kwietnia roku. kardynał Mindszenty – bohaterski antykomunista. Paulo”. niedaleko Piacenzy Agostino Casaroli otrzymał święcenia kapłańskie w roku . Zob. Conforme queira Budapest. iż „katolicy żyjący na Kubie są szczęśliwi pod rządami komunistów” oraz że „katolicy i w ogóle Kubańczycy nie odczuwają Urodzony w r. Paulo”. wstąpił do służby w sekretariacie stanu. w związku z podróżą na Kubę arcybiskup Casaroli stwierdził. który w roku został. zwłaszcza za pontyfikatu Pawła VI. Folha de S. że „decyzję podjęła wyłącznie Stolica Apostolska”. ten wydał oświadczenie.. podkreślając. Propyläen. Paulo. z którym związał całą swą karierę. Jedną z najznamienitszych ofiar watykańskiej Ostpolitik został prymas Węgier. „Folha de S. iż nigdy nie zrzekł się swej roli arcybiskupa ani godności prymasa Węgier. Swoim przykładem – dostojeństwem nieskalanej rzymskiej purpury na krzepkich ramionach mężnego i oddanego pasterza – pokazał katolikom. wielkiego nonkonformisty. 79 . W roku papież Jan Paweł II obdarował Agostina Casarolego kapeluszem kardynalskim i mianował prefektem Rady ds. 80 Na temat kard. usunięty przez Pawła VI z diecezji w Esztergom i „zesłany” do Rzymu. autora wielkiej międzynarodowej sprawy: niezłomnego sprzeciwu ratującego honor Kościoła i ludzkości. II . Edizioni San Paolo. . podano do publicznej wiadomości informację o usunięciu kardynała. Dało to początek długiej serii podróży do krajów komunistycznych. „Folha de S. podążał drogą porozumienia z komunizmem podobną do obranej przez Brandta i Kissingera. „Folha de S. „Folha de S. Publicznych Kościoła oraz sekretarzem stanu. Erinnerungen. A glória. Józsefa Mindszentyego zob. iż nie wolno im podążać za masami padającymi na klęczki przed Belialem.K XX Na polu eklezjalnym arcybiskup Agostino Casaroli. III . Ullstein und Berlin . Pytanie dla TFP: Zaniechać sprzeciwu czy stawić opór? Tego samego roku. l’uomo del dialogo. a honra. polityki watykańskiej znanej pod nazwą Ostpolitik. s.

A nie możemy jej zaprzestać z powodu obowiązków naszego katolickiego sumienia. daleko mniej jednak jako antykomunistów niż jako katolików. więzy te całujemy w tej samej chwili. IV r. ku któremu zmierza Wikariusz Chrystusowy? A czy można za konsekwentnego uznać takiego katolika. a od lipca do sierpnia r. Więzów posłuszeństwa Następcy Świętego Piotra nigdy nie zerwiemy. arcybiskupa Santiago de Chile. W obliczu podobnych faktów Plinio Corrêa de Oliveira pisał w imieniu TFP językiem pełnym szacunku. która głęboko porusza katolików-antykomunistów. W roku następnym odwiedził Niemiecką Republikę Demokratyczną. który podąża w kierunku odwrotnym niż Najwyższy Pasterz? Pytanie to nakazuje katolikom-antykomunistom rozważyć następującą alternatywę: zaprzestać walki czy wytłumaczyć własną postawę? Zaprzestać walki nie możemy. jedności chrześcijan.82 Deklaracja TFP przypomina ów epizod obok innych. sumienie nakłada na nas odpowiedzialność za propagowanie tradycyjnej doktryny Kościoła i zwalczanie doktryny komunistycznej (…) Kościół nie jest. Paulo. przewodniczącego Sekretariatu ds.M K najmniejszych trudności ze strony rządu socjalistycznego”. Salvadorowi Allende. Wszak skoro obowiązkiem każdego katolika jest krzewienie dobra i zwalczanie zła. . w konferencji „bezpieczeństwa” w Helsinkach. więzy te do głębi duszy umiłowaliśmy. lecz jednocześnie niezwykle twardym: „Watykańska polityka odprężenia w stosunku do reżimów komunistycznych wytwarza sytuację. jako specjalny delegat Pawła VI. Kościół nigdy nie będzie więzieniem sumień. czy jak poparcie udzielone przez kardynała Silvę Henríqueza. do Rosji.M C . O Estado de S. gdy przygnieceni smutkiem potwierdzamy 82 Zob. nie mniej znaczących. zaufanym człowiekiem Kremla. gdzie w imieniu Stolicy Apostolskiej podpisał jej akt końcowy. brał udział. Podczas trwającej od marca do kwietnia r. Kościół nigdy nie był. Albowiem w każdej chwili może paść wobec nich zarzut w najwyższym stopniu kłopotliwy: czy ich działania antykomunistyczne nie prowadzą do celu jak najbardziej sprzecznego z celem. arcybiskup Casaroli rozmawiał z członkami rządu oraz z samym Fidelem Castro. jak odbyta w roku podróż Msgr Willebrandsa. więzom tym oddajemy całą naszą miłość. marksistowskiemu przywódcy. podróży na zaproszenie episkopatu Kuby. na spotkanie z prawosławnym biskupem Pimenem.

t. The Vatican Policy of Distension Toward the Communist Governments. Arnaldo V. Paweł. oraz w brazylijskich dziennikach. hasło Obbedienza. wyrażamy mu całą naszą wierność. Corrêa de Oliveira. wrzesień . po czym przedrukowany przez inne gazety i czasopisma jedenastu krajów. Piotra: trzeba bardziej słuchać Boga niż ludzi (Dz . „Crusade for a Christian Civilization”.”84 Uprawnione „nieposłuszeństwo” wobec rozkazu niesprawiedliwego w kwestiach wiary i moralności można w szczególnych przypadkach rozciągnąć nawet na sferę publicznego oporu wobec władz kościelnych. 85 Arnaldo Vidigal Xavier da Silveira. La nouvelle Messe de Paul VI: qu’en penser?. nie wywołując ani jednego głosu sprzeciwu wobec swej ortodoksji i poprawności kanonicznej. Tak więc św.”83 Posłuszeństwo hierarchii kościelnej. Xavier da Silveira w rozprawie na temat publicznego oporu wobec decyzji władzy kościelnej85 dowiódł na przykładzie świętych. Tomasza z Akwinu w określonych sytuacjach uprawniony jest publiczny sprzeciw wobec decyzji Ojca Świętego. iż – w przypadku „nieuchronnego zagrożenia wiary”86 83 P. W tym synowskim wystąpieniu mówimy do Pasterza Pasterzy: Twoje są nasze dusze. Temu nasze sumienie się sprzeciwia. Augustyna do Listu do Galatów ( . . ze czcią spoglądając na osobę Jego Świątobliwości Papieża Pawła VI. I na kolanach. . Gregorio Manise OSB.. ). Doktorów Kościoła oraz znamienitych teologów i kanonistów.” Suma Teologiczna. Piotra. Chiré-en-Montreuil . kwiecień . iż posłuszeństwo zwierzchnikowi wydającemu polecenie sprzeczne z prawami Boskim lub kościelnymi nigdy nie jest właściwe. Jak to wyjaśnia glosa św. . 86 Wedle św. Doktor Anielski uczy. nie jest bezwarunkowe. z pewnością ma ono swoje granice. s.K XX nasze stanowisko. co potwierdzają wszyscy teologowie. ): „sam Piotr dał przykład przełożonym. w takim przypadku należy powtórzyć słowa św. podwładni powinni upominać przełożonych nawet publicznie. II-II. Twoje jest nasze życie. . New York. które nakłada na nas katechizm i sama nasza wiara. by w wypadku zejścia z prostej drogi nie oburzali się na upomnienia podwładnych. w: DTM. strofował go publicznie w obliczu grożącego Kościołowi zaburzenia w sprawach wiary. Dizionario di Teologia Morale pod redakcją kardynałów Robertiego i Palazziniego wyjaśnia tę kwestię następująco: „Nie ulega wątpliwości. który był podwładnym św. s. Rozkazuj nam według Twej woli. Dokument został w całości opublikowany w „Catolicismo” nr . Ale nie wymagaj od nas bezczynności w obliczu atakującego nas czerwonego wilka. . nr . . Diffusion de la Pensée Francaise. . 84 D. iż „w wypadku zagrożenia dla wiary.

wkrótce zaś mogącym przybrać wymiar apokaliptyczny – deklaracja ciała tak ważnego jak Święta Kongregacja Doktryny Wiary czarno na białym ogłaszająca nieprzystawalność nauki katolickiej i marksizmu była niby dobroczynny strumień zimnej wody tryskający niespodziewanie ze strażackiego węża dla kogoś ogarniętego przez płomienie. Corrêa de Oliveira. Uważam. a nade wszystko gdyby podjął próbę zniszczenia Kościoła.92 87 Inny wielki teolog. który jako prezes krajowej rady brazylijskiego TFP pierwszy podpisałem deklarację sprzeciwu wobec watykańskiej Ostpolitik. wybitny obrońca papiestwa w sporze z protestantyzmem. Robert Bellarmin. karanie czy obalanie go.90 Postawę taką wyraziły publicznie wszystkie istniejące ówcześnie – zarówno w Ameryce. iż jeden strażacki wąż nie wystarczy do ugaszenia pożaru. wdzięczność i nade wszystko nadzieję. iż sprawiedliwą jest rzeczą sprzeciwianie mu się za pomocą niewykonywania jego rozkazów i przeszkadzania w wypełnianiu jego woli. św. Paweł sprzeciwił się św. że uważają. Piotrowi. Mam świadomość. Czyż instrukcja kardynała Ratzingera nie pojawiła się nieoczekiwanie? Czyż jeden nieoczekiwany krok nie skłania nas do oczekiwania innych. co pisał na ten temat: „Dla wszystkich strapionych owym spektaklem – już na obecnym etapie tragicznym. jak i w Europie – Stowarzyszenia Obrony Tradycji. A ja. The Vatican policy of distension. z którą osoba ogarnięta płomieniami wita taką ulgę. 89 Ga .M K (św. Robert Bellarmin) na polu doktrynalnym – wierni uprawnieni są nawet do publicznego oporu wobec władz kościelnych. jedności. zwłaszcza zaś poza granicami Brazylii – którzy powstrzymują się od wyrażania podobnych uczuć. Co więcej. Ja sam uważam. . iż „jak sprawiedliwą jest rzeczą sprzeciwiać się papieżowi. . Nie powstrzymuje mnie to jednak od uznania płynącego zeń strumienia za czynnik korzystny. podkreśla. nasza postawa jest postawą sprzeciwu”. który atakuje ciało. Przeciwnie. który „otwarcie sprzeciwił się”89 św. Opublikowana dwadzieścia lat po Soborze Watykańskim II przez Świętą Kongregację Nauki Wiary Instrukcja na temat niektórych aspektów „teologii wyzwolenia”91. 92 Plinio Correa de Oliveira odebrał tę deklarację jako „dobroczynny strumień zimnej wody tryskający ze strażackiego węża”. Corrêa de Oliveira. Rodziny i Własności oraz pokrewne organizacje. brak dowodów na to. 88 P. miłości i poddania. Stąd słuszność postawy „sprzeciwu”: „Sprzeciw ten nie ma nic wspólnego z podziałem. jezuita. iż są tacy bracia w wierze – poza szeregami TFP. kardynał. 91 Kongregacja Nauki Wiary. iż dysponujemy tylko tym jednym wężem. 90 P. . „Cristianità” nr . Instrukcja Libertatis nuntius. mniej lub bardziej nieoczekiwanych kroków w tym samym kierunku?” P. Nie jest jednakowoż sprawiedliwym osądzanie go. wydaje się dowodzić słuszności postawy „oporu” wobec Ostpolitik ze strony zarówno TFP. tak samo sprawiedliwym jest sprzeciwianie mu się. głównie dlatego. Tomasz z Akwinu) czy też „agresji dusz”87 (św. rewoltą. jak i katolików-antykomunistów całego świata.M C . styczeń . The Vatican policy of distension.”88 Odwołując się do postawy św. Plinio Corrêa de Oliveira pisze: „W tej samej mierze. arogancją czy brakiem szacunku. Un primo ostacolo agli errori diffusi dalla „teologia della liberazione”. II. Piotrowi. muszę w tej chwili wyrazić radość. kiedy atakuje duszę lub gdy zakłóca porządek społeczny. w jakiej św. Pawła. Corrêa de Oliveira. definiująca marksizm jako „hańbę naszych czasów”. że jednym wężem takiego pożaru ugasić się nie da.” De Romano Pontefice. wypływa z wierności. Oto. gdyż tego rodzaju akty są zadaniem przełożonego.

w której metafizycznej głębi towarzyszy znakomita 93 Plinio Corrêa de Oliveira. Przedmowa do: P. Baldeção ideologica inadvertida e dialogo.”94 Niewiele analiz heglowskiej dialektyki dorównuje pracy brazylijskiego myśliciela. .K XX . angielskie: Unperceived Ideological Transhipment and Dialogue. . s. Postawa ta pozostaje w pełni zgodna z komunizmem. niezmienne. „Crusade for a Christian Civilization”. Trasbordo ideologico.. . przyjmując taki rodzaj dialogu w ostateczności zaprzecza istnieniu prawdy i dobra pojmowanych jako wartości absolutne. która je obejmuje i przekracza. Editora Vera Cruz. Napoli . całkowicie zaplątanego w sidła irenistycznej utopii. lecz jedność. między którymi toczy się dialog. poprzez własną próbę przekonania przeciwnika. która w marksistowskiej strategii podboju zajmuje miejsce nie mniej istotne niż przemoc. Potem za najważniejszy cel rozmowy zaczyna uważać nie prawdę. Modernistyczny „dialog” zdemaskowany Kiedy po publikacji encykliki Ecclesiam suam słowo „dialog” znalazło się na ustach wszystkich. Corrêa de Oliveira. Tłum. nr . W istocie sam siebie przekonuje. bez reszty pochłania go osiągnięcie za wszelką cenę stanu koegzystencji z przeciwnikiem. w grudniu roku Plinio Corrêa de Oliveira wydał kolejną ważną rozprawę: Niedostrzegalna przemiana ideologiczna a dialog. iż może dotrzeć do prawdy. dla katolika – jest fatalna.93 Zdemaskował w niej używanie „dialogu” jako techniki perswazji. t. iż nie istnieją obiektywne prawdy i błędy. ponieważ katolik. październik-grudzień . włoskie: Trasbordo ideologico inavvertito e dialogo. że jedność może skutecznie umacniać się i postępować jedynie poprzez «prawdy względne» i przypuszczenia. W tym momencie. São Paulo . (…) Z drugiej strony jednakże – tj. a zatem i jedności. 94 Silvio Vitale. zatem by osiągnąć jedność nie trzeba przeciwnika przekonywać. Analizę przeprowadzoną przez Doktora Plinio w następujący sposób streścił Silvio Vitale w przedmowie do włoskiego wydania pracy: „Drogą dialogu komunizm uzyskuje sposobność nakłonienia katolickiego rozmówcy do przyjęcia heglowskiego relatywizmu: osoby. w konfrontacji tezy z antytezą podświadomie dążą do syntezy. W konsekwencji dochodzi do przekonania. (…) Nieostrożny rozmówca rozpoczyna dialog przekonany. Edizione de L’Alfiere. tłum. transcendentne.

M

C

,M

K

umiejętność analizy psychologicznej oraz lingwistycznej. Doktor Plinio przypomina, iż – według św. Tomasza z Akwinu – jednym z powodów, dla których Bóg dopuszcza błędy i zło, jest tym większe uwydatnienie wspaniałości prawdy i dobra.95 Jakże inaczej można dostrzec ten kontrast, niż poprzez otwarte i kategoryczne ujawnienie całego fałszu i zła, które owe godne napiętnowania błędy zawierają? Potępianie błędów wedle ewangelicznego nakazu „tak, tak – nie, nie” wytwarza w duszy słuchającego zdrowy konflikt, który eliminując niejasności i niepewności prowadzi ku wierności prawdzie absolutnej. Plinio Corrêa de Oliveira wyraża absolutną niezgodę wobec wszelkich tendencji irenistycznych: „Komunizm nie toleruje współistnienia z tym, kto – w przeciwieństwie do niego – wyznaje filozofię opartą na uznaniu prawdy i dobra za wartości absolutne, niezmienne, transcendentne, w najdoskonalszy sposób istniejące w Boskiej istocie.”96

. Prawdziwy i fałszywy ekumenizm
Irenistyczna mentalność kompromisu z błędem stanowi cechę charakterystyczną utopijnego nastawienia psychologicznego, pragnącego nastania epoki pozbawionej kontrastów i polemik. Plinio Corrêa de Oliveira ukazuje w pracy zatytułowanej Niedostrzegalna przemiana ideologiczna a dialog, że na poziomie religijnym irenistyczny dialog sprzyja interkonfesyjności, przez co osłabia wszystkie religie i prowadzi je ku stanowi całkowitego pomieszania. „Należy wyróżnić dwie formy ekumenizmu. Jeden jego rodzaj pragnie – w celu przywiedzenia dusz do jednej owczarni jednego Pasterza – jak najbardziej zredukować liczbę jałowych sporów i polemik na rzecz dialogu z użyciem argumentów oraz różnych form dyskusji. Ekumenizm ten szczodrze wspierają rozliczne dokumenty papieskie, szczególnie Jana XXIII i Pawła VI. Drugi rodzaj ekumenizmu posuwa się jednak dalej, żądając wykorzenienia ze stosunku Religii Katolickiej do innych religii wszelkich form postawy walczącej. Ów ekstremalny ekumenizm jest wyraźnie oparty na relatywizmie czy też religijnym

95 96

Św. Tomasz z Akwinu, Contra Gentes, III, . P. Corrêa de Oliveira, Unperceived Ideological Transhipment, s.

.

K

XX

synkretyzmie, których potępienie znajdujemy w dwóch dokumentach św. Piusa X: w encyklice Pascendi przeciw modernizmowi oraz w liście pasterskim Notre Charge Apostolique przeciw ruchowi Sillon.”97 Zgodnie z duchem takiej postawy wszystkie religie uznaje się za prawdy „względne” i porządkuje wedle schematu dialektyki heglowskiej. Ten rodzaj ekumenizmu prowadzi duszę ku jednej uniwersalnej religii, mianowicie ku sztucznej i fałszywej „religii Człowieka”. „Obserwujemy, iż ekstremalny ekumenizm wytwarza tragiczny zamęt zarówno wśród katolików, jak i braci odłączonych, czy to schizmatyków, heretyków, czy też innych. Zamęt ów z pewnością należy do najbardziej tragicznych zjawisk w naszym, i tak całkowicie pogrążonym w zamęcie stuleciu. W rzeczy samej nie istnieje dzisiaj większe niebezpieczeństwo w sferze religijnej niż relatywizm. Zagraża on wszystkim religiom, dlatego zarówno każdy prawdziwy katolik, jak i brat odłączony, który poważnie traktuje własną religię, powinien z nim walczyć. Można tego dokonać jedynie przez wysiłek ukierunkowany na obronę naturalnej, prawidłowej treści własnej wiary przed deformującymi i podkopującymi ją relatywistycznymi interpretacjami. W walce tej sojusznikiem prawdziwego katolika będzie np. żyd czy muzułmanin, który nie pozwala sobie na najmniejszą wątpliwość w kwestii tego, co nas łączy, a co dzieli. Taka postawa utrzymuje relatywizm z dala od sfer, w które chciałby się on wedrzeć. Co więcej, jedynie pod warunkiem przyjęcia takiej postawy, rozmowa – w całej rozmaitości swych form, włącznie ze sporem i polemiką – może służyć zjednoczeniu dusz. «Dobre rachunki sprzyjają dobrym przyjaźniom» – mówi przysłowie. Podobnie, tylko klarowność myśli, tylko jasność w ich wyrażaniu prowadzi do prawdziwej jedności. Przesadny ekumenizm, skłaniający wszystkich do ukrywania lub niedoceniania rozbieżności z innymi, prowadzi zaś do powierzchownego «makijażu», sprzyjającego jedynie relatywizmowi – najpotężniejszemu wspólnemu wrogowi wszystkich religii.”98

97

Ibidem, s.

.

M

C

,M

K

. Wybuch kryzysu posoborowego
Wydarzenia trzech dekad, jakie upłynęły od zakończenia Soboru Watykańskiego II do śmierci Plinia Corrêi de Oliveira października roku, dostarczyły wielu okazji do refleksji na temat kursu Kościoła zwanego „soborowym” czy też „posoborowym”. Zagadnienie zostało celowo zniekształcone przez media po wybuchu tak zwanej „sprawy Lefèbvre’a” – od nazwiska francuskiego arcybiskupa,99 który w roku wszedł w otwarty konflikt ze Stolicą Apostolską w kwestii nowej Mszy Świętej oraz reform soborowych.100 Jednakże
Ibidem, s. . „Kiedy pewnego dnia zostanie spisana jakże mroczna i zagmatwana historia kryzysu religijnego i koncepcji socjo-ekonomicznych wnoszących pożogę do świata katolickiego – napisze brazylijski myśliciel dziesięć lat później, z okazji wizyty Jana Pawła II w świątyni luterańskiej w Rzymie – wyjdzie na jaw zabójcze działanie ekumenizmu. Wielka jego ekspansywność wprawi w zakłopotanie psychologów. Ekumeniczny mit wykazuje osobliwą zdolność do zaślepiania wszystkich, którzy pozwolą mu się oczarować. (…) Czyż nie dostrzegają oni czającego się u końca tej drogi niebezpieczeństwa: zbudowania na poziomie ogólnoświatowym ponurego supermarketu z religiami i systemami filozoficznymi, w którym prawda i fałsz zostaną wymieszane i bezładnie rozrzucone? Jedyną zaś rzeczą, której w takim świecie zabraknie – jeżeli dotarcie do tego punktu w ogóle jest możliwe – będzie prawda absolutna, czyli nieskalana i niezmieniona Wiara Rzymska, Katolicka i Apostolska.” P. Correa de Oliveira, Lutero: no e poi no!, „Lepanto” nr , styczeń . 99 Arcybiskup Marcel Lefèbvre urodził się listopada r. w Turcoing (Lille), zmarł zaś marca w Martigny. Studiował we francuskim seminarium duchownym w Rzymie; święcenia kapłańskie przyjął września r. z rąk biskupa Lille, Liénarta. W roku wstąpił do Zgromadzenia Ducha Świętego prowadzącego głównie pracę apostolską na misjach we francuskiej Afryce. Sakrę biskupią otrzymał września r., po czym objął funkcję delegata apostolskiego na francuskojęzyczną Afrykę, a września r. został arcybiskupem Dakaru. Opuścił tę diecezję w roku przyjąwszy tytuł arcybiskupa-biskupa Tulle. W latach pełnił funkcję przełożonego generalnego swego zgromadzenia. W roku założył Bractwo Kapłańskie Św. Piusa X w szwajcarskiej diecezji Fryburg, za zgodą tamtejszego ordynariusza, biskupa Charrière. Od roku trwała jego wielki spór ze Stolicą Apostolską, która – po udzielonych przezeń czerwca r. święceniach kapłańskich – doprowadziła do zawieszenia arcybiskupa a divinis, po dokonanej zaś przezeń czerwca r. konsekracji biskupów – do ekskomuniki latae sententiae. Zob. „Il Regno documenti” nr , IX , s. - . 100 Arcybiskup Marcel Lefèbvre, jeden z wyróżniających się podczas obrad soboru przedstawicieli skrzydła konserwatywnego, ostatecznie podpisał dokumenty soborowe, a w listach do członków Zgromadzenia Ducha Świętego, którego był przełożonym generalnym, soborowym reformom stawiał oceny umiarkowanie pozytywne. W dokumentach tych arcybiskup Lefèbvre nie tylko podkreślał stosowną porę dla zamierzonej przez sobór liturgicznej odnowy, ale – nawet wyrażając zastrzeżenia – nawoływał do przyjęcia pozytywnych elementów soboru podkreślając, iż pracom soborowym towarzyszy szczególna łaska „pomagająca wprowadzić w Kościele reformy i usprawnienia, których jedynym celem jest doskonalsze uświęcenie i ożywienie na nowo najczystszego ducha ewangelicznego”. Arcybiskup M. Lefèbvre, Le res pastorales et écrits, Fideliter, Escurolles , s. . W późniejszym okresie wyraził swą krytyczną postawę w pracach: Un évêque parle. Ecrits et allocutions, , Dominique Martin Morin, Paris ; J’accuse le Concile, Editions Saint-Gabriel, Martigny ; Le re ouverte aux catholiques perplexes, Albin Michel, Paris ; Ils l’ont découronné, Editions Fideliter, Escurolles . „Trudno wyjaśnić – zauważa Danielle Menozzi – przyczyny tej zmiany stanowiska na podstawie dostępnej dziś dokumentacji.” D. Menozzi, La Chiesa ca olica e la secolarizzazione, s. .
98

K

XX

za pontyfikatu Pawła VI, na długo przed zaistnieniem problemu arcybiskupa Lefèbvre’a, temat „kryzysu Kościoła”101 stał się centralnym punktem debaty zaprzątającej uwagę najwybitniejszych teologów i filozofów współczesności. Historyk Hubert Jedin, który podczas soboru współpracował w charakterze „eksperta” z kardynałem Fringsem, po okresie sprzeciwu wobec koncepcji „kryzysu w Kościele” poczuł się zmuszony do jego uznania, co uczynił podczas słynnej konferencji zatytułowanej Historia a kryzys Kościoła, opublikowanej w „L’Osservatore Romano”.102 września roku bp Jedin przedłożył Konferencji Episkopatu Niemiec memorandum, w którym zilustrował pięć zjawisk związanych z kryzysem wewnątrz Kościoła. Były to: . Narastająca niepewność w wierze, spowodowana swobodnym rozpowszechnianiem błędów teologicznych z katedr, na kartach książek i rozpraw. . Usiłowanie przeniesienia do Kościoła form demokracji parlamentarnej, przez wprowadzenie prawa do współuczestnictwa na wszystkich trzech poziomach życia kościelnego: w Kościele powszechnym, w diecezji i w parafii. . Desakralizacja kapłaństwa. . Dowolne „konstruowanie” obrzędów liturgicznych zamiast wypełniania Opus Dei. . Ekumenizm jako protestantyzacja”.103

Bibliografia przedmiotu jest niezwykle obszerna. Na uwagę zasługują zwłaszcza: kard. Joseph Ratzinger, Vi orio Messori, Raport o stanie wiary, Michalineum, Warszawa-Struga ; Romano Amerio, Iota unum. Studio delle variazioni della Chiesa ca olica nel secolo XX, Ricardo Ricciardi Editore, Milano-Napoli ; Msgr Rudolf Graber, Athanasius und die Kirche unserer Zeit, Verlag und Druck Joseph Kral, Abensber . Zob. też Dietrich von Hildebrand, Koń trojański w mieście Boga, Biblioteka Frondy, przeł. Jerzy Wocial, Warszawa ; Idem, Spustoszona winnica, przeł. Tomasz G. Pszczółkowski, Biblioteka Frondy, Warszawa ; opat Georges de Nantes, Liber Accusationis (doręczony Stolicy Apostolskiej kwietnia r.), tłum. włoskie, Arti Grafiche Pedanesi, Roma ; Cornelio Fabro CPS, L’avventura della teologia progressista, Rusconi Editore, Milano ; Bernardo Monsegú CP, Posconcilio, t. - , Studium, Madrid ; Wiegand Siebel, Katolisch oder konziliar – Die Krise der Kirche heute, A. Langen-G. Müller, München-Wien ; kard. Giuseppe Siri, Getsemani – Riflessioni sul Movimento Teologico contemporaneo, Fraternità della Santissima Vergine, Roma ; George May, Der Glauben in der nachkonziliaren Kirche, Mediatrix Verlag, Wien . 102 H. Jedin, Kiechengeschichte und Kirchenkrise, „Aachener Kirchenzeitung”, XII i I . Tłum. woskie „L’Osservatore Romano”, I . 103 H. Jedin, Storia della mia vita, s. - .
101

M

C

,M

K

W tym samym roku , w przemówieniu, które miało stać się punktem zwrotnym, Paweł VI stwierdził: „Kościół znajduje się w okresie niepokoju. Niektórzy dokonują samokrytyki, można by nawet powiedzieć – samozniszczenia. Mamy do czynienia z czymś w rodzaju ostrego i złożonego zaburzenia wewnętrznego, którego po soborze nikt się nie spodziewał. (…) Kościół raniony jest również przez tych, którzy stanowią jego część.”104 Ojciec Święty powrócił do tematu oznajmiając, iż odnosi wrażenie jakby „dym szatana wśliznął się do Świątyni Boga przez jakąś szczelinę”, a dokładnie – „przez okna, które powinny być otwarte na światło”.105 „Myśleliśmy, że po soborze rozpoczną się słoneczne dni w historii Kościoła. A zamiast tego nadszedł dzień pochmurny, burzliwy i ciemny, pełen pytań i niepewności.”106 Przytoczmy również kilka znaczących wypowiedzi teologów i filozofów, nawet wywodzących się z kręgów progresywistycznych, którzy przyznają i ujawniają fakt rozprzestrzeniania się kryzysu. Kardynał Henri de Lubac, były przedstawiciel „nouvelle théologie”: „Pragną oni ustanowić nowy Kościół, różny od Kościoła Chrystusowego; pragną oni stworzyć społeczeństwo antropocentryczne, zagrożone wpisaną weń immanentnie apostazją. Jesteśmy zdani na łaskę powszechnego ruchu potknięć i kapitulacji, irenizmu i dostosowania.”107 Rudolf Graber, biskup Ratyzbony: „Wydarzenia sprzed tysiąca sześciuset lat (kryzys ariański) powtarzają się z kilkoma różnicami w dniu dzisiejszym. Dziś Aleksandria to cały Kościół wstrząsany w posadach.”
Paweł VI, przemówienie do Seminarium Lombardzkiego w Rzymie z grudnia r., w: Insegnamenti di Paolo VI, Tipografia Poliglo a Vaticana, Roma , t. VI, s. . Większość katolików – pisał Doktor Plinio – pragnęłaby wiedzieć „co to za dym; co to za ideologiczne etykiety, co to za ludzkie narzędzia, których szatan używa do wypuszczania swego dymu? Na czym polega proces niszczenia i jak należy wyjaśnić fakt, iż owo niszczenie okazuje się – dziwnym trafem – być samozniszczeniem?” P. Corrêa de Oliveira, Clareza, „Folha de S. Paulo”, VIII . 105 Paweł VI, Przemówienie z okazji dziewiątej rocznicy jego koronacji papieskiej, czerwca r., w: Insegnamenti, t. X. s. - . 106 Ibidem. 107 Kardynał Henri de Lubac SJ, Przemówienie podczas Międzynarodowego Kongresu Teologicznego w Toronto, sierpień , cyt. za B. Monsegu, Posconsilio, t. III, s. .
104

K

XX

„Dlaczego tak niewiele się robi dla wzmocnienia filarów Kościoła, aby się nie zawaliły? Jeśli ktoś wciąż żywi przekonanie, że wydarzenia dziejące się w łonie Kościoła są kwestiami marginalnymi, znaczy to jedynie, iż osoba taka należy do przypadków nieuleczalnych. Większa jeszcze odpowiedzialność spoczywa na przywódcach Kościoła, którzy nie zajmują się tymi problemami albo wierzą, że potrafią zaradzić złu za pomocą jakiejś prowizorki. Nie, tu gra idzie o wszystko; tu gra idzie o Kościół. Mamy tu do czynienia z czymś w rodzaju rewolucji kopernikańskiej, która wybuchła w samym sercu Kościoła, gigantycznej rewolucji w Kościele.”108 Kapłan ze Zgromadzenia Św. Stygmatów, ojciec Cornelio Fabro, doradca Kongregacji Nauki Wiary: „Tak więc Kościół – co do decyzji Pasterzy, po kawałeczku osuwając się w dół – wpadł wreszcie w sytuację braku przewodnictwa, która zarówno w sferze doktryny, jak i dyscypliny przynosi narastającą dezintegrację. (…) Straszliwe słowa Ewangelii – „byli jak owce nie mające pasterza” – w ogromnej mierze odpowiadają współczesnej sytuacji Kościoła.”109 Pasjonista, ojciec Enrico Zoffoli, członek Papieskiej Akademii Świętego Tomasza z Akwinu: „Dziś Kościół zmaga się z kryzysem najpoważniejszym chyba ze wszystkich dotychczasowych: sztorm rozpętany z powodu modernizmu, po upływie niemal wieku wciąż szaleje. (…) Zamęt wśród wiernych jest totalny i bolesny, a powszechna dezaprobata sięga zenitu, kiedy słysząc z ust ludzi Kościoła przemowy, uzyskując rady, uczestnicząc w obrzędach – wierni dostrzegają postawy tak dziwne i tak gorszące, że rodzą wręcz podejrzenie, iż chrześcijaństwo to gigantyczne oszustwo. Czy to wszystko, wraz z innymi jeszcze rzeczami, nie skłania ich wręcz do ateizmu?” „Konsekwencje są katastrofalne. (…) Nie ma prawdy, która w jakimś aspekcie nie zostałaby sfałszowana. Niektórym się zaprzecza, inne przemilcza, jeszcze inne wyszydza albo zmienia nie do poznania.” 110
Msgr R. Graber, Athanasius und die Kirche unserer Zeit, tłum. włoskie Sant’Atanasio e la Ciesa del nostro tempo, Civilta, Brescia , s. , . 109 C. Fabro CPS, L’avventura della teologia progressista, s. - . 110 Enrico Zoffoli CP, Chiesa ed uomini di Chiesa, Il Segno, Udine, , s. - , .
108

że duża część dzisiejszych chrześcijan czuje się zagubiona. a nawet rozczarowana: idee sprzeciwiające się objawionej i niezmiennej Prawdzie rozprzestrzeniają się szeroko i daleko.112 od samego początku swego pontyfikatu jednoznacznie przyznawał fakt istnienia kryzysu: „Trzeba być realistą i uznać z głębokim i bolesnym odczuciem. chrześcijaństwo socjologiczne bez zdefiniowanych dogmatów i obiektywnej moralności..”111 Jan Paweł II. Prefekta Kongregacji Nauki Wiary: Cyt. zamęt i bunt. otwarte herezje w dziedzinie dogmatów i moralności zostały rozpowszechnione wywołując zwątpienie. Podczas trwania konklawe w sierpniu r. zniszczony… Papież mawia. „Kunktatora”. agnostycyzm. – przyp. iż Duch Święty będzie w nim zawsze obecny. Zanurzeni w intelektualnym i moralnym «relatywizmie» a przez to w permisywizmie... r. Leonardo. II . oglądany ludzkimi oczyma. tłumacza) stwierdził: „Kiedy zostałem księdzem. za Pilar Urbano.M K Stojący w roku u progu śmierci Msgr Josemaría Escrivá de Balaguer. okazał się słynny Raport o stanie wiary kardynała Josepha Ratzingera.”113 Jednakże dokumentem. Josemaría Escrivá. aż do końca czasu. s. romano. Dziś. „L’Osservatore Romano”. „Folha de S. Karola Wojtyłę. . um maximalista?. że Kościół sam siebie niszczy. następca Pawła VI na Stolicy Piotrowej po niezwykle krótkim pontyfikacie Jana Pawła I. przerażające! Ale to nie może nastąpić. tratowany. przypomina zrujnowany dom. Rewolucja i Kontrrewolucja. moralnie nieokreślony iluminizm. Co zaś mamy czynić my? Modlić się. Twarde słowa. . s. patriarchę Wenecji. przedstawiając legendę Wyszyńskiego. bo Jezus obiecał. beatyfikowany przez Jana Pawła II (kanonizowany . za Plinio Corrêa de Oliveira. który przybrał imię Jana Pawła II. cyt.. osypujący się piaskowy kopiec. Kościół Boży wydawał się mocny jak skała bez pęknięcia. rozwiewany przez wiatr. jednak po miesiącu musiało zebrać się ponownie i tym razem wybór padł na arcybiskupa Krakowa. Milan . 113 Jan Paweł II. Konklawe wybrało wówczas kardynała Albino Lucianiego. 111 112 . modlić. nawet liturgia została zmieniona. Przemówienie z lutego r. W swym zewnętrznym aspekcie wyrażał absolutną jedność: był zdumiewająco masywnym blokiem. VIII ). zakłopotana.M C . zmieszana. który „grając na czas” z komunizmem miałby ratować sprawę Kościoła. który wywołał największe poruszenie. chrześcijanie są kuszeni przez ateizm..X. Paulo”. O Cunctator.. Plinio Corrêa de Oliveira przepowiedział możliwość wyboru prymasa Polski na Tron Piotrowy (Plinio Corrêa de Oliveira.

Vi orio Messori. Joseph Ratzinger. (…) Kardynał Julius Döpfner powiedział. (…) Papieże i Ojcowie Soborowi oczekiwali nowego zjednoczenia katolików. Warszawa-Struga . rzekomo wypływającego z konstytucji pastoralnej. napisała: „Nie da się zaprzeczyć. iż chodzi tu o prawdziwy kryzys. s. z entuzjazmem. Raport o stanie wiary. ale na tym placu zgubiono projekt budowy i każdy teraz ją kontynuuje wedle swego upodobania. .K XX „Bezsprzecznie ostatnie dwudziestolecie było dla Kościoła katolickiego niefortunne. Skutki tego. iż nie sposób wieść o to poważnego sporu. . we Wcieleniu. natomiast jego prawdziwy duch został w ten sposób zdyskredytowany. który można leczyć i wyleczyć”. a tymczasem nastąpiła taka niezgoda. która postrzega je wszystkie jako wstęp do Gaudium et spes. Ktoś złośliwie dodał – tak. która. niż byli u schyłku starożytności. są przeciwne oczekiwaniom wszystkich. s.”114 „Stawiam diagnozę.115 Szkic przedstawiony przez kardynała Ratzingera przyjął wkrótce kształt oceny sytuacji. Spustoszenie zaś spowodowane przez taką mentalność jest do tego stopnia oczywiste.” Kard. że w ostatniej dekadzie wyszła na jaw interpretacja soboru. Les principes de la Théologie catholique. Paris . a ten z kolei dokument uważa za punkt wyjścia dla długiej i prostej linii rozwoju skierowanego ku jeszcze wspanialszej przyszłości. Oczekiwano przypływu entuzjazmu. której nikt już nie kwestionuje. a tymczasem nastąpiła dekadencja spod znaku rzekomego «ducha soboru». a tymczasem nastąpił dojmujący upadek ducha i zniechęcenie. Kościele Kard. krok po kroku śledziła całe wydarzenie. że Kościół po soborze przypomina wielki plac budowy. iż w ciągu dwudziestoletniego okresu posoborowego przede wszystkim zaistniał kryzys wiary: całość chrześcijańskiego Objawienia w swych fundamentalnych dogmatach: w istnieniu i poznawalności Boga i Trójcy. Joseph Ratzinger. „La Civilta Ca olica”. Raport o stanie wiary. głównie za sprawą ojca Caprile. po czym został zredukowany do postaci mętnego destylatu. Oczekiwano skoku w przód. w życiu wiecznym. Joseph Ratzinger. ale wskutek rozwoju wydarzeń stoi wręcz na granicy absurdu. Téqui. Michalineum. . że wydaje się – używając słów Pawła VI – iż «autokrytyka przerodziła się w autodestrukcję». Dwadzieścia lat po zamknięciu obrad soboru. także oczekiwaniom papieży Jana XXIII i Pawła VI. Interpretacja taka nie tylko stoi w sprzeczności z intencjami i pragnieniami Ojców Soboru. Odkupieniu i Zmartwychwstaniu Jezusa. Duch soboru obrócił się przeciwko jego literze. 114 . Vi orio Messori. s. co nastąpiło po soborze. 115 Kard. wedle której jego teksty dogmatyczne stanowią zaledwie preludium do dojrzewającego dopiero ducha soborowego. Chrześcijanie na nowo są w mniejszości i to bardziej jeszcze. Stał się widmem i prowadzi w pustkę. „Wydaje mi się.

M C . 119 Na temat niedoli Kościoła w jego fazie posoborowej. permisywizmu i hedonizmu. ibidem s.M K i Eucharystii – została zakwestionowana. lecz świeckiego filozofa. Corrêa de Pliveira. (patrz przypis ).119 Począwszy od Il Concilio causa della crisi nella Chiesa?. s.118 „Sobór ten pragnął być pastoralnym. które pozbawiły je autentycznej treści nadprzyrodzonej. niezrozumiałego. historyka i człowieka czynu. zatytułowanej Szlachta i analogiczne elity tradycyjne117. że atakuje chrześcijaństwo we wszystkich jego aspektach. która w owych latach uderzyła w świat zachodni z taką siłą. jak i w Księdze Życia. 117 W pracy tej brazylijski myśliciel używa sformułowania: „bezprecedensowy w swym ogromie kryzys. 118 Osąd ten wyrażony został w napisanej w roku trzeciej części Rewolucji i Kontrrewolucji. lecz w tym sensie wymowa faktów wskazuje na Sobór Watykański II jako na jedną z największych klęsk. (…) Dzieło tego soboru nie może być zapisane jako skutecznie pastoralne zarówno w historii. nie lekceważył zaistniałego kryzysu. który dotyka Kościoła katolickiego – fundamentu i filaru moralności i porządku społecznego”. zdumiewającego i apokaliptycznie tragicznego milczenia Soboru Watykańskiego II na temat komunizmu”. szczególną wymowę ma historyczne oświadczenie zawarte w przemówieniu Resistite fortes in fide Pawła VI z czerwca . że udało jej się obalić wszystkie. który nawiedził społeczeństwa Zachodu w latach sześćdziesiątych i siedemdziesiątych dwudziestego stulecia. (…) W odróżnieniu od kryzysów minionych. w szczególny sposób uwydatniając go w szerokiej wizji dziejowej zaprezentowanej na kartach Rewolucji i Kontrrewolucji. w historii Kościoła. I rzeczywiście nie miał wymiaru dogmatycznego. Mówienie tego jest bolesne. I właśnie na rzeczywistości faktów oraz ich historycznych konsekwencji. Poczyniono też próbę reinterpretacji Objawienia w kategoriach filozoficznych i naukowych. Zarówno dla „Civilta Ca olica”. jak i społeczne umocnienia wznoszone w ciągu licznych wieków przez świat chrześcijański (nawet jeżeli bardziej z nazwy niż w rzeczywistości)” (ibidem). Ponadto pominięcie w nim kwestii komunizmu może sprawić. obecny kryzys nosi charakter radykalny i globalny: radykalny z powodu swego ataku na same korzenie wiary i życia chrześcijańskiego. . że przejdzie do historii jako sobór apastoralny. X . s. „Kryzys ten spowodowała fala sekularyzmu. 116 . P. Przedstawia tam punkt widzenia nie teologa. jak i dla wielu innych autorów. nie na teologicznym meritum dokumentów soborowych opiera on swą dezaprobatę dla „enigmatycznego. Szlachta i analogiczne elity tradycyjne. .116 Plinio Corrêa de Oliveira od pierwszej swej pracy aż do ostatniej. globalny zaś dlatego. a nie dogmatycznym. jeżeli nie największą. zarówno moralne. kryzys Kościoła stanowi po prostu odbicie większego jeszcze kryzysu. nr . „La Civilta Ca olica”.

s. jawi się jako całkowicie odmienny od sprzecznych lub 120 121 122 123 124 Ibidem. który zbadał i opisał. . Co więcej. Wrzody. naszej Matki.123 Każdą tezę. . Ibidem. „poddajemy – pisze Doktor Plinio – bez ograniczeń osądowi Wikariusza Chrystusa i jesteśmy gotowi natychmiast odwołać jakąkolwiek z nich.120 Ku zgorszeniu niezliczonych dusz.”122 Użyty przez Plinia Corrêę de Oliveira na określenie kryzysu w Kościele termin „samozniszczenie” przywołuje słowo wypowiedziane przez Pawła VI. Corrêa de Oliveira. Rewolucja i Kontrrewolucja.K XX soboru przeniknął do Kościoła w niewiarygodnych proporcjach «dym szatana». który się coraz bardziej rozprzestrzenia. jeżeli odbiega nawet w najmniejszym stopniu od nauczania Kościoła Świętego. które powstawały w nim. z powodu swej konsekwencji. Paweł VI. iż „ubi Ecclesia ibi Christus. . nawet tak surową jak przytoczone powyżej słowa na temat soboru. s. Osąd ten zrodził się z bezgranicznego umiłowania Kościoła i papiestwa. . Przemówienie z grudnia r.. Mistyczne Ciało Chrystusa wkroczyło w ponury proces będący czymś w rodzaju samozniszczenia.124 Historyczny osąd brazylijskiego myśliciela na temat Soboru Watykańskiego II zgadza się – jak zauważyliśmy – z opinią wielu współczesnych autorytetów duchownych. Ibidem. Opozycje. Arki Zbawienia i Bramy Niebios”. - . Kiedy jednak historia była wcześniej świadkiem takiej próby zniszczenia Kościoła jak ta obecna? Nie podejmowana już dłużej przez wroga. na bazie kategorii intelektualnych zawartych w Rewolucji i Kontrrewolucji oferuje on klucz do interpretacji kryzysu Kościoła w ramach procesu rewolucyjnego. a potem z zewnątrz usiłowały go okrutnie niszczyć. s. które Kościół przechodził w ciągu dwudziestu wieków swojego istnienia. które rodziły się poza nim i próbowały zniszczyć go z zewnątrz. dlatego. s. któremu brazylijski myśliciel składa w tejże samej książce „wyrazy synowskiego oddania i bezwzględnego posłuszeństwa” w przekonaniu. P. były przez niego wycinane. Historia opowiada niezliczone dramaty. została określona mianem «samozniszczenia»121 w bardzo podniosłym przemówieniu o światowym rozgłosie. ubi Petrus ibi Ecclesia”.

American Society for the Defense of Tradition. . nie oznacza też jednak stwierdzenia braku błędu. nie są jednak specjalistami i nie posiadają warunków do rozwiązania wszystkich. które miały miejsce w Kościele poczynając od pontyfikatu Jana XXIII.M C . Ogłaszają swe zakłopotanie z powodu niektórych reform i wydarzeń. Pozwolenie na odprawianie Mszy Świętej według łacińskiego Mszału Rzymskiego otrzymały liczne zgromadzenia duchowne. amerykańskie TFP w następujący sposób zreasumowało swoją postawę: „ . Stary i nowy Ordo Missae W liście apostolskim Ecclesia Dei z ogłasza. które miały miejsce w Kościele po Soborze Watykańskim II: „sprawa Lefèbvre’a” i jej apogeum w postaci bezprawnych konsekracji biskupich czerwca roku to jedynie dokuczliwy symptom powszechnej choroby zaistniałej w następstwie reformy liturgicznej. in. w której znalazł się Kościół. Ważny ów dokument dotyka wydarzeń. Family and Property. Magdaleny w Barroux. List apostolski Ecclesia Dei. a zwłaszcza jej punktu kulminacyjnego 125 Wobec sytuacji zamieszania i dezorientacji.125 . niezwykle złożonych problemów teologicznych. Dla Plinia Corrêi de Oliveira oraz wszystkich czerpiących naukę z jego dzieła niezmienne punkty odniesienia stanowią: nauczanie papieskie. Kraków . Znak. s. Opus Sacerdotale. „którzy żywią przywiązanie do niektórych form liturgii i dyscypliny tradycji łacińskiej”. poprzez szerokie i wielkoduszne zastosowanie wydanych już dawniej przez Stolicę Apostolską zaleceń co do posługiwania się Mszałem Rzymskim według typicznego wydania z roku ”. moralnych. Zakłopotanie to charakteryzuje się niezrozumieniem i zdumieniem. kanonicznych i liturgicznych leżących u podstawy ich zakłopotania. Zakłopotanie to nie oznacza stwierdzenia błędu we wspomnianych wydarzeniach i reformach. . . . Bractwo Świętego Wincentego Ferreriusza. Członkowie TFP należą do wykształconych katolików o znacznym poziomie kultury. . Pleasantville (NY) . 126 Jan Paweł II. iż lipca roku Jan Paweł II „wszędzie należy uszanować nastawienie tych. Instytut Chrystusa Króla Najwyższego Kapłana z Gricigliano. kanoniczne prawo Kościoła i odwieczne normy religii katolickiej. s. w: Listy Pasterskie Ojca Świętego Jana Pawła II. którzy czują się związani z liturgiczną tradycją łacińską. opactwo benedyktyńskie Św.126 Ojciec Święty prosi tam również biskupów i wszystkich pełniących w Kościele posługę duszpasterską o „zagwarantowanie szacunku dla słusznych życzeń” tych wszystkich wiernych katolików.M K ekscentrycznych postaw niektórych grup i przedstawicieli „tradycjonalizmu”.” Let the Other Side Also Be Heard: the TFPs’ Defence against Fidelity’s Onslaught.: Bractwo Świętego Piotra. m.

129 Kiedy w roku wszedł w życie nowy Ordo Missae. 129 Kardynał J. Pustet. rozpraw krytycznych na temat „Nowej Mszy” i reformy liturgicznej wspomnijmy: A. Sticklera). jak i w szczegółach stanowi znaczące odejście od katolickiej teologii Mszy Świętej sformułowanej podczas dwudziestej drugiej sesji Soboru Trydenckiego. Jeden z głównych jego autorów. Diffusion de la Pensée Française.130 W październiku tegoż roku kardynałowie O aviani i Bacci przedłożyli Pawłowi VI Krótkie studium krytyczne na temat Novus Ordo Missae autorstwa grupy teologów rozmaitych narodowości. wszystko zbadał i wszystko zatwierdził” (s.131 kwietnia r. którego wskazuje jako „prawdziwego realizatora reformy liturgicznej”. Le Barroux . Msgr Annibale Bugnini. który przez ustanowienie precyzyjnych «kanonów» rytu wzniósł barierę nie do pokonania przeciwko wszelkiej herezji zdolnej zaatakować integralność misterium. ).. Hirtensorge und Liturgiereform. Pope Paul’s New Mass. przedmowa do: Msgr Klaus Gamber. s. La Révolution liturgique. w Nowym Jorku dla stowarzyszenia Christi fideles. sekretarz Consilium ad exsequendam Constitutionem de Sacra Liturgia. Wolfgang Waldstein. Dickinson (Texas) . „Papież wszystko widział – pisze Bunigni – wszystko rozumiał. ukazała się konstytucja apostolska Missale Romanum. . The Angelus Press. „Una Voce” supplement do nr . 130 Wśród licznych. Jean Vaquié. La nouvelle Messe. Gamber. Klaus Gamber. F. Msgr K. La nouvelle Messe de Paul VI: qu’en penser?. rozpowszechniana przez Una Voce-Italia została ponownie opublikowana przez to samo stowarzyszenie wraz z pracą jednego z francuskich teologów-liturgistów zatytułowaną Nowe Krytyczne Spojrzenie na „Novus Ordo Missae” (Il Novus Ordo Missae: due esami critici. a spustoszeniem”. Vidigal Xavier da Silveira. Editions Sainte-Madeleine. Roma ) podkreśla rolę odegraną przez Pawła VI. L’a ra iva teologica della Messa Tridentina. W liście skierowanym do Ojca Świętego padły słowa: „Novus Ordo Missae (…) zarówno w całości. Die Reform der Römischen Liturgie. Michael Davies.127 „Teologiczny urok Mszy Trydenckiej – oświadczył kardynał Stickler – równa się teologicznym brakom Mszy wyłonionej z Soboru Watykańskiego II.K XX – Novus Ordo Missae z roku . złożona z dwóch dokumentów: Institutio generalis missalis Romani oraz Novus Ordo – tekstu nowej Mszy Świętej wraz z rubrykami. La réforme liturgique en question. w książce swego autorstwa zatytułowanej La riforma liturgica ( ) (Edizioni Liturgiche. Louis Salleron. Stickler. w większości świeckich. L’intrépidité d’un vrai témoin. 127 . Josepha Ratzingera i Alfonsa M.”128 Efekt reformy liturgicznej – wedle opinii samego kardynała Ratzingera – „w konkretnie przyjętej formie (…) okazał się nie ożywieniem. styczeń-lipiec ). Chiré-en-Montreuil . Schaan . 131 Rozprawa ta. Ratzinger. Regensburg (praca ta w wersji francuskiej opatrzona została tekstami wstępnymi autorstwa kardynałów: Silvio Oddi’ego. Lumen Gentium. konferencja wygłoszona w maju r. 128 Kardynał Alfons M. Nouvelles Editions Latines. Paris ( ). ze strony części ważnych hierarchów oraz licznej grupy teologów i świeckich pojawiły się głosy zdecydowanej krytyki wobec nowej liturgii Mszy Świętej.

I i „Catolicismo” nr .132 Należy również wspomnieć o „memorandum” z roku . TFP przyjmuje postawę identyczną. V . Marius Schneider. tak uważny i wrażliwy na każdą kwestię w jakikolwiek sposób tyczącą Kościoła. Julien Green. sierpień ). Artykuł ten informował brazylijską opinię publiczną o pierwszych przykładach oporu wobec Novus Ordo. czyni to po uprzednim zapewnieniu swego całkowitego posłuszeństwa przewidzianego w prawie kanonicznym wobec decyzji Kościoła. listopad ) Carta Pastoral sôbre o Santo Sacríficio da Missa. „Książka Arnalda V. np. angielscy pisarze tacy jak: Agatha Christie. luty . pod tytułem La Nouvelle Messe de Paul VI: qu’en penser? Praca weszła w skład trzech rozpraw wydanych wcześniej po portugalsku: Considerações sobre o Ordo Missae de Paulo VI (Sâo Paulo. lipiec . by „rozważyła z największą powagą wielką odpowiedzialność. 134 Zob. na prośbę pewnego wysoko postawionego kościelnego autorytetu. „Il Tempo”. w którym z górą setka ważnych osobistości z całego świata prosiła Stolicę Świętą. Marcel Brion. która rozwinęła się na łamach prasy i periodyków specjalistycznych. Augusto Del Noce. 135 Wspomniana już rozprawa Arnalda Xaviera da Silveiry dostarcza dogłębnej analizy Novus Ordo. A infalibilidade das leis eclesiásticas (Sâo Paulo. Idem. „Folha de S. Robert Graves. Piusa X. The Vatican policy of distension. Dlatego sumienia nasze w kwestii naszej jedności ze Świętym. Jorge Luis Borges.133 Plinio Corrêa de Oliveira uważnie śledził poszczególne etapy dysputy. styczeń ). Modificações introduzidas no Ordo de (Sâo Paulo. jaką nałoży nań historia ducha ludzkiego. Henri de Montherlant. Xaviera da Silveiry. kanoniczne i moralne – problemy autorytetu. Graham Greene. czerwiec ). i na bieżąco informował o sprawie swych rodaków. Rzymskim Apostolskim Kościołem Katolickim pozostają całkowicie spokojne. przynajmniej par condicio. Jeżeli podejmuje pewne delikatne problemy teologii czy prawa kanonicznego. „Catolicismo” nr . Clarens .135 Jednakże. Biskup de Castro Mayer ze swej strony opublikował w „Catolicismo” (nr . Malcolm Muggeridge. a także skrzypek Jehudi Menuhin. luty . Tekst i lista sygnatariuszy w: „Una Voce” nr . Corrêa de Oliveira. Isnard. O direito de saber. Analizował całą sprawę i z sympatią odnosił się do pracy Arnalda V. 133 Wśród sygnatariuszy znaleźli się: Romano Amerio.M K Od owej chwili poczęły mnożyć się prośby od wiernych wszystkich narodów o przywrócenie tradycyjnej Mszy Świętej. W roku ukazał się obszerny i dobrze udokumentowany artykuł Gregoria Vivanco Lopeza Sôbre a nova missa: repercussões que o público brasileiro ainda não conhece. Zbiór petycji do roku w: …et pulsanti aperietur (Łk . Książka ukazała się w roku w São Paulo w bardzo ograniczonym nakładzie. Xaviera da Silveiry otwarcie potwierdza jego niezachwianą wierność doktrynie i dyscyplinie Kościoła. Gugliemo Rospigliosi. jeżeli nie zezwoli na dalsze istnienie tradycyjnej Mszy”. zanim w roku wydano ją po francusku. Bernard Wall. Paulo”. nie mógł pozostać wobec niego obojętnym. „Folha de S.134 Problem dotyczył każdego katolika i jako jeden z nich brazylijski myśliciel. powstrzymał się od upublicznienia tematu książki Odbyły się trzy międzynarodowe pielgrzymki do Rzymu w intencji potwierdzenia wierności dla tradycyjnej Mszy i katechizmu św. Paulo”. 132 . VI .M C . biorąc pod uwagę złożone – teologiczne. Sobre o decreto antiTFP de D. ). La manifestazione dei ca olici tradizionalisti riconfermano la fedeltà al messale e al catechismo. FI-Una Voce.” P. Zob.

Imbroglio. São Paulo . co odczuwał jako szkodliwe dla wiary i zadające gwałt jego sumieniu. iż – właśnie z racji bycia katolikami – wymieniają oni opinie na powyższy temat. utrzymuje. s.138 Jednak o ile postawa. Zob. Zachęcony opiniami licznych biskupów i znamienitych teologów Plinio Corrêa de Oliveira pragnął pozostać wierny liturgicznej tradycji. nie stały się jednak oficjalnym stanowiskiem stowarzyszeń. zbiór tekstów pod redakcją księży tradycjonalistów Diecezji Campos. przeświadczony. iż „nie ma prawnego obowiązku uczestniczenia w niej”. 136 137 . wówczas Zob. . Owa wymiana opinii jednak nigdy nie dała powodu do odstępstwa. gdyż Ostpolitik dotyczyła porządku społecznego. „Itinéraires” nr . Być może dostrzeżemy analogię między postawą przyjętą przez Doktora Plinio wobec Ostpolitik Pawła VI i wobec jego Novus Ordo: w obu przypadkach demonstrował „sprzeciw” wobec tego. ). . jego stosunek wobec Mszy pozostał pozaoficjalny. Delirium. The American Society for the Defense of Tradition. należy zauważyć. Przeciwnie – wyniknął z niej dojrzały i trwały konsensus w kwestii podstawowych zagadnień związanych z tajemniczym procesem autodestrukcji Kościoła oraz «dymem szatańskim». Family and Property. Detraction. była postawą publiczną. Remarks on a Report about the TFPs.K XX stanowiącej wynik wspomnianych dociekań. Męka Chrystusa męką Kościoła „Rzymu nie da się zburzyć w jeden dzień – pisał u początku XX wieku jeden z przywódców modernizmu – lecz należy mu pozwolić rozpaść się w proch i pył stopniowo i niepostrzeżenie. iż jego członkowie – jako katolicy – osobiście odczuwają następstwa problemów wstrząsających Kościołem od czasu Soboru Watykańskiego II. w której się wychował. na łamach „Itinéraires”. który doń przeniknął. Pleasantville (NY) . który ukazał się w listopadzie r. listopad . iż problem stanowi część szerzej zarysowanego kryzysu Kościoła posoborowego i że tylko w tym świetle da się go kiedyś rozwiązać. s. pozostał natomiast istotny obowiązek otwartego wyznawania wiary w Mszę Katolicką (L’assistance à la Messe suivie del’apologie pour le Canon Romain. (…) Całkowicie osobista zgoda członków i współpracowników TFP w pewnych kwestiach. za którego tworzenie zgodnie z nauką Kościoła odpowiedzialność ponoszą świeccy. Zob. „Skoro postawa TFP jako stowarzyszenia została określona. Artpress. nie stanowi oficjalnej linii myślenia TFP.137 które nie wypowiadają się w sprawach stricte teologicznych nie leżących w ich kompetencjach związanych z porządkiem doczesnym.136 Konkluzje wypływające z owej pracy zostały zgodnie przyjęte przez członków różnych TFP. Sobre o decreto antiTFP de D. też A Missa Nova: um caso de consciência. którą przyjął w stosunku do Ostpolitik. obcych sferze cywilnej. prywatny.. Isnard. 138 Dominikanin Roger Thomas Calmel w artykule na temat problemu uczestnictwa w Nowej Mszy. Jest rzeczą nieuniknioną.

bez wyjątku i bez ograniczeń jest podporządkowane. by mu się przeciwstawiać. nr . najwyższa miłość. To wszak. . A guerra e o Corpo Místico.M C . W rzeczy samej. Il crepuscolo artificiale del Cile ca olico.M K nastanie nowa religia i nowy Dekalog. uwarunkowane i zależne od jedności z Tronem Piotrowym. Najbardziej świątobliwe instytucje. Cristianita. „Znakiem i warunkiem zdrowia duchowego jest sytuacja. że nawet gdyby. wszyscy księża i wszyscy wierni opuścili Ojca Świętego. Corrêa de Oliveira. . cały autorytet. najświętsze tradycje. po miłości Boga. cała nadprzyrodzona cnota i absolutnie wszystko. Le res a Henri Brémond. Piotr. lecz z większym. Paris . P. tam Kościół. chwały i spokoju rzymskiego papiestwa zachowują najwyższą wrażliwość i żywe wyczulenie. to i tak prawdziwi katolicy zgromadziliby się wokół niego. myślę i nabieram doświadczenia. wszystko to jest nieważne. Związek ów jest tak prawdziwy i tak nierozerwalny. iż papież uosabia cały Kościół katolicki. kiedy wierni we wszystkim co dotyczy bezpieczeństwa. iż poza jednością z papiestwem nie ma zbawienia. tam nie ma katolicyzmu. . przeklęte. Kościół katolicki do tego stopnia związany jest z Tronem Piotrowym. za sprawą jakiegoś absurdu.”141 139 140 141 George Tyrrell. Prawdziwy wierny wie.”140 Plinio Corrêa de Oliveira do samego końca. Albowiem cała świętość. (…) Ubi Petrus. w głębokim przekonaniu. coraz lepiej rozumiem i coraz mocniej miłuję papieża i papiestwo. . bezwarunkowo. dzieła godne największej czci. wszyscy biskupi świata. ibi Ecclesia – gdzie św. „O Legionário”. jeżeli odrywa się od Następcy Świętego Piotra. co Kościół posiada. w miarę jak żyję. nieustannie potwierdzał swe umiłowanie papiestwa: „Dziś nie staję wobec Stolicy Świętej z entuzjazmem mej młodości. jałowe oraz warte wiecznego ognia i gniewu Bożego. Piacenza . s. Aubier. najwybitniejsi ludzie – wszystko co szczerze i wzniośle wyraża katolicyzm i zdobi Kościół Boży. s. IV P. o wiele większym entuzjazmem. głęboko nad nim bolał i używał całej swej energii. jakiej uczy nas religia.”139 Czyż można nie dostrzegać w wydarzeniach ostatnich czasów próby realizacji tego złowieszczego „proroctwa”? Plinio Corrêa de Oliveira wyczuwał w Kościele ów proces rozkładu. że gdzie nie ma papieskiej aprobaty. Corrêa de Oliveira.

oznacza to poświęcenie całego naszego życia. „Na chuście Boska Twarz przedstawiona została jak na obrazie. „Ilu jest takich. przeł. ten moment decydujący. Anna i Bartłomiej Waluś. jako historycznego odzwierciedlenia Męki naszego Pana Jezusa Chrystusa. Plinio Corrêa de Oliveira dostrzegał w owej tragedii mękę Kościoła. którzy w jedności z Kościołem przeżywają ten moment w historii. Wydanie polskie: Droga krzyżowa. . Kościół jest prawdziwym zwierciadłem. pozornie zalewany falami straszliwego sztormu. Kościół jest Mistycznym Ciałem Chrystusa. jak czuje Kościół. Innymi słowy. że noblesse oblige. Stowarzyszenie Kultury Chrześcijańskiej im. tragiczny jak Męka Chrystusa. jak Kościół chce. W swoich instytucjach.(stacja VIII). 142 . w swoich prawach. Piotra Skargi. postępować tak. być żywymi kamieniami Kościoła! Jak bardzo powinniśmy być wdzięczni za tę łaskę! Nie zapominajmy jednak. A my wszyscy mamy łaskę należeć do Kościoła.143 a uczynił to ze szczodrością Weroniki. podczas spotkania z członkami TFP Plinio Corrêa de Oliveira heroicznie ofiarował Maryi własne cierpienie w imieniu TFP w intencji Świętej Matki. . A jaka jest nagroda? Christianus alter Christus. Corrêa de Oliveira. marzec . cudownie jednak podtrzymywany przez nieomylną obietnicę swego Boskiego Założyciela. Oznacza to prawdziwy zmysł katolicki. w swojej niezrównanej katolickości. „Catolicismo”. s. w którym odbija się nasz Boski Zbawiciel. Przynależność do Kościoła jest czymś bardzo szlachetnym. czuć tak.(stacja VI). w swojej uniwersalności. Poważne konsekwencje wypadku znosił do końca życia: krzyż ów dźwigał mężnie i z determinacją przez dwadzieścia lat. s. Kraków . w swojej doktrynie. autentyczną czystość obyczajów oraz głęboką i szczerą pobożność. nr . Rzymskim i Apostolskim Kościele Katolickim odbija się ona jak w zwierciadle.”144 P.K XX Historia dwudziestego stulecia to historia postępującego objawienia tragedii. Via Sacra. Dokładnie godzin później został ciężko ranny w wypadku samochodowym niedaleko Jundiaí. Corrêa de Oliveira. Ks. Ja będę w sposób możliwie najdoskonalszy odzwierciedleniem samego Chrystusa. w którym cała ludzkość opowiada się za Chrystusem lub przeciw Chrystusowi?”142 Doktor Plinio poświęcił swe życie Kościołowi. Co więcej. 144 P. 143 W nocy lutego r. jak myśli Kościół. Wizerunek Chrystusa odbije się w mojej duszy w sposób żywy i święty. w swojej jedności. W Świętym.. W centrum dramatu znajduje się Święty Kościół Katolicki. ale i bardzo trudnym. Kościoła. We wszystkich okolicznościach naszego życia powinniśmy myśleć tak. Droga krzyżowa.

Corrêa de Oliveira. którą świat aktualnie przeżywa. Jego autor. ku którym zmierzamy.] końca w atmosferze niepewności i zamieszania. Ugo Stille. . Milano . „Corriere della Sera”. można w istocie mówić o geopolityce chaosu” (La planete des désordres w wydaniu poświęconym „geopolityce chaosu”. U. stało się słowem modnym. De l’ordre de Yalta au désordre des nations. w „Corriere della Sera” pojawił się artykuł wstępny znacząco zatytułowany Światowy nieporządek. rok zaś wydaje się być rokiem raczej trudnym.” P. Paris . które do niedawna ludzie uważani za rozsądnych traktowali w kategoriach straszaka. „Nawet zupełnie powierzchowny ogląd sytuacji – pisał w roku Plinio Corrêa de Oliveira – pokazuje. zarówno w mediach. La crisi geopolitica di fine secolo. Słowo „chaos”. Garzanti. „Manière de Voir – Le Monde Diplomatique”. Zob. jaśnieje święty blask jutrzenki Królestwa Maryi. według Ignacio Ramoneta. pisał: „Rok rozpoczął się pod znakiem nadziei i optymizmu. pełnym niewiadomych i rozmaitych zagrożeń ukazujących się na tle zaburzeń i zamętu”. przyszło rosnące poczucie niepokoju i trwogi.1 1 Obecnie.” . „opisując epokę. używane często przez Plinia Corrêa de Oliveirę dla wskazania anarchicznego celu Rewolucji. Pierre Lellouche. wyzwolenie krajów Europy Środkowej i Wschodniej od komunizmu. Alberto Cavallari. weszło w latach dziewięćdziesiątych do powszechnego użycia. oznaczając całkowity brak jasności i punktów odniesienia. Już w r. zjednoczenie Niemiec. Stille. „Catolicismo” nr . Gianni Statera. Chaos końca tysiąclecia Wiek dwudziesty – rozpoczęty w klimacie optymizmu i nadziei pokładanej w przyszłości – dobiega [praca nad książką została zakończona w roku – przyp. I . Il disordine mondiale. iż słowo «chaos». lipiec . Le nouveau monde. Grasset. W ślad za euforią. Z literatury tematu zob. z którą Zachód przywitał koniec zimnej wojny. red. Os dedos do caos e os dedos de Deus. L’Atlante del disordine. jak i nawet w zwykłych rozmowach ludzi z ulicy. Roberto Gri i. Franco Angeli. luty ). Milano .Rozdział VII K K M „Za wielce prawdopodobnym smutkiem i karą. Il nuovo disordine mondiale.

jako niekończąca się seria wojen i nieustanna masakra niewinnych istot ludzkich. świat tonie w „nowym nieporządku”. Chaos. . ale i moralnych. aborcja na wielką skalę – to wszystko różne lecz zbieżne sposoby.K XX „Kryzys” opisany z czterdziestoletnim wyprzedzeniem przez Plinia Corrêę de Oliveira w Rewolucji i Kontrrewolucji wydaje się wchodzić w fazę ostatecznej dojrzałości. Globalizacja wojen. np. 5 R.. przez jakie wyraża się wielki holokaust ofiarowany w dwudziestym wieku mitowi Nowoczesności. 2 3 . w którym marsz Rewolucji ku samozagładzie wydaje się znajdować swój ostateczny kres. 6 P. s. na straży którego stały totalitarne reżimy. . .”6 „Wielkie filozofie historii” zrodzone z rewolucji francuskiej – heglizm. też James Gleick. Zob. Lata XX stulecia nie zostaną zapamiętane jako era triumfującego postępu. nie tylko materialnych. Heineman. by w końcu nawzajem się w sobie rozpłynąć. de Ma ei. Sąd ten powtarza opinię wyrażoną wcześniej przez papieża w Denver sierpnia .. wielkich zniszczeń. Encyklika Redemptor Hominis z marca r. Nigdy wcześniej w swej historii rodzaj ludzki nie znajdował się tak daleko od idealnego modelu cywilizacji chrześcijańskiej. Na temat nowej teorii chaosu zob. zastępowany „snem o destrukcji” atakującej gmach nowoczesności w celu jego zburzenia poczynając od fundamentów. Jan Paweł II.2 W encyklice Evangelium Vitae papież potwierdził ocenę naszych czasów: „Wiek XX zapisze się jako epoka masowych ataków na życie. „Chaos i postnowoczesność zbliżają się do siebie. może nade wszystko właśnie moralnych”. podczas VIII Światowego Dnia Młodzieży.4 „Sen o budowie” nowego świata dziś już się rozwiewa. Warszawa . przeł. ukazywanego przez Magisterium papieskie. lecz jako epoka masowej ofiary ludzkiej i technologicznego barbarzyństwa. pozytywizm. . . narodziny świata obozów koncentracyjnych.”3 Osąd ten stanowi odwrócenie optymistycznych wypowiedzi witających świt wieku w rytmie baletu Excelsior. Os dedos do caos e os dedos de Deus. London . którzy obalają dziś ów mit. Corrêa de Oliveira. . Encyklika Evangelium Vitae z marca r.. marksizm – obnażają swą niezdolność do Jan Paweł II.5 Wraz z klęską „nowego (pseudo)porządku”. t. Due sogni si succedono. pracę sławnego angielskiego historyka marksistowskiego Erica Hobsbawma. nr. są sami jego twórcy. Wiek skrajności: spojrzenie na krótkie dwudzieste stulecie. s. . nr . AAS. 4 Pierwszymi. Julia Kalinowska-Król i Marcin Król. Kończące się XX stulecie – jak stwierdził na początku swego pontyfikatu Jan Paweł II – „było jak dotąd stuleciem wielkich niedoli człowieka.

s. mianowicie: Boża Opatrzność. opartym na opatrznościowej interwencji w ludzkie sprawy. Donoso Cortés. trwa zaś nieprzerwanie w ciągu zdarzeń. w: Obras. ponieważ jej autorem jest sam Bóg. przeciwnej filozofii chrześcijańskiej. Św. francuskie. . Chrześcijańska teologia historii – fundament myślenia kontrrewolucyjnego – powraca w całej swej aktualności i sile.K K M zrozumienia znaczenia wydarzeń i przewidywania kierunku ich rozwoju. 9 Na temat chrześcijańskiej teologii dziejów wciąż autorytatywny pozostaje wspaniały szkic biskupa Jacques’a-Bénigne’a Bossueta. „Prorsus divina Providentia regna constituuntur humana” – pisze św. Pierwszą wielką chrześcijańską teologią dziejów była – jak stwierdza Leon XIII. Paris ( ). Théologie de l’histoire. Refleksja ta. opartym na wolności człowieka. Jego następcy. ks. przeł.-T. państwa ludzkie powstają z Bożej Opatrzności”. teologia augustyńska: „Augustyn. V.7 można zrozumieć jak bardzo refleksja Plinia Corrêi de Oliveira nad własną epoką jest adekwatna do wielkości i głębi współczesnego kryzysu.”8 Dla świata chrześcijańskiego historia jest nie tylko magistra vitae. zasługujący w tej 7 J. . „Zaprawdę. też C. . Fabro CPS. La théologie de l’histoire de saint Bonaventure. Augustyn. t. Paris . jest historią świętą i uniwersalną. II. Discours sur l’histoire universelle ( ). Flammarion. w: GAF. La storiografia nel pensiero cristiano. 8 J. Augustyn. obejmującą wszystkie wydarzenia całej ludzkości. z katolickiego punktu widzenia – zauważa Donoso Cortés – istnieje tylko jedna ogólna przyczyna wszystkich ludzkich spraw. V. Dominique Martin Morin. s. Warszawa . s. . oraz w nadprzyrodzonym. . Calmel OP. rozdz. Augustyn. . . kształtuje się w dwóch wymiarach historycznych: naturalnym. zob. tłum. Wiktor Kornatowski. Teologia dziejów Plinia Corrêi de Oliveira Jeżeli prawdą jest. wielki Doktor Kościoła jako pierwszy stworzył i wydoskonalił filozofię dziejów.9 Jest „święta”. podobnie jak każda chrześcijańska teologia dziejów. ale też historia salutis. s. zaś jej ośrodkiem jest Jezus Chrystus i jego Mistyczne Ciało czyli Święty Kościół Katolicki.. t. O Państwie Bożym. . De Civitate Dei. Paris. iż – jak utrzymuje kardynał Ratzinger – „teologia i filozofia dziejów rodzą się przede wszystkim w okresach kryzysu historii ludzkiej”. który rozpoczął się stworzeniem. Św. Ratzinger. t. . . R. W przekładzie polskim: „Krótko mówiąc. Presses Universitaires de France. Kryzys idei Postępu demaskuje oszustwo świeckiej filozofii dziejów. a zakończy sądem u końca czasu. Estudios sobre la Historia. Przeciw poganom ksiąg XXII.

Acto?. Analecta Augustiniana. „Innymi słowy. z których „jeden należy do Chrystusa. Corrêa de Oliveira. opierała się na konkretnym doświadczeniu ignacjańskich medytacji na temat dwóch sztandarów. t. s. co rani inne narody. Ćwiczenia duchowe. śmiertelnego wroga naszej ludzkiej natury”. przeł. 12 P. Klub Książki Katolickiej. I. . nr .K XX dziedzinie wiedzy na pamięć. Poznań .”14 Ta teologiczna wizja Plinia Corrêi de Oliveira wyrasta ze słynnego i nie mniej głębokiego dzieła.13 „Św. Ignacy Loyola. jakim jest Traktat o prawdziwym Leon XIII.. w którym każdy naród doprowadza miłość Boga aż do stanu odrzucenia wszystkiego. posunięta aż do pogardzania sobą. Um remédio que agravará o mal. Niczym apologetyk ukazywały one krystalicznie jasną panoramę świata. Roma . s.”10 W takiej perspektywie historia ludzkości jawi się jako zmaganie pomiędzy opisanymi w De civitate Dei Państwem szatana a Państwem Bożym: „Dwie miłości więc powołały dwa państwa: miłość własna. które determinują sposób odczytywania wydarzeń historycznych. Tolentino . .11 Miłość Boga i miłość własna również dla Plinia Corrêi de Oliveira są dwoma biegunami. albo świat nawróci się i odtworzy wiernie augustyńską wizję civitas Dei. posunięta aż do pogardy Boga. . Św. Antonio Romeo. „O Legionário” nr .”12 Teologia dziejów Plinia Corrêi de Oliveira. Agostino. drugi zaś do Lucyfera. t. s. Sciacca. List pasterski Saepenumero considerantes z sierpnia r. O Państwie Bożym. Jan Ożóg SJ. Interpretazione del conce o di Storia in S. powołała państwo niebieskie”. albo przeciwnie – świat będzie państwem diabła. w: Sanctus Augustinus Vitae Spiritualis Magister. 13 Św. Michele F. zanim jeszcze znalazła idealny punkt odniesienia w augustyńskiej wizji dwóch państw. „O Legionário”. w którym każdy doprowadza miłość własną do stanu zapomnienia o Bogu. uznali Augustyna za swego mentora i nauczyciela. najwyższego Wodza i Pana. Ignacy słusznie oczekiwał wielkich owoców swych medytacji na temat dwóch sztandarów – pisze Doktor Plinio. powołała państwo ziemskie. . Edizioni Agostiniane. Corrêa de Oliveira. miłość Boga zaś. L’antitesi delle due Ci à Spirituali di sant’Agostino. Augustyn. 14 P. 10 11 . września .. II . Na temat augustyńskiej koncepcji dwóch państw zob.

przeł. „osnuta ciemnością i milczeniem na dnie skrzyni”.18 Sam bowiem Bóg uważał. Traktat o prawdziwym nabożeństwie do Najświętszej Maryi Panny. zgodnie z którym historii nie da się tłumaczyć bez udziału zła „z piekielną strategią używającego wszelkich środków i angażującego wszystkie siły do niszczenia wiary. Królestwa Bożego”.19 Na takim tle rozgrywa się – wedle Plinia Corrêi de Św. a ty czyhać będziesz na piętę jej”. jak historyczne przedłużenie przeciwieństwa pomiędzy Niewiastą a wężem. Ludwikowi de Montfort. lecz o moralny. Traktat o prawdziwym nabożeństwie. VIII . „Zaprzestanie tej walki w celu ekumenicznego pojednania Niewiasty z wężem oraz potomstwa Niewiasty z potomstwem węża zmierza ku powrotowi do pełnej pychy wieży Babel.K K M nabożeństwie do Najświętszej Maryi Panny autorstwa wielkiego świętego XVIII stulecia. ale nieprzyjaźń nieprzejednaną. O Państwie Bożym. Jan Rybałt. Ludwika Marii Grignion de Montfort.. . t.15 Wychodząc od słów biblijnej Księgi Rodzaju: „Położę nieprzyjaźń między tobą a niewiastą. 16 Św. s. czcigodną Bogarodzicą. . ona zetrze twoją głowę. s. która trwać będzie i wzrastać aż do końca. Warszawa . 18 Pius XII. VIII. przez ponad stulecie pozostawała w rękopisie. Odnaleziona w roku doczekała się z górą trzystu wydań w około trzydziestu językach. w: DR. którą neopogaństwo usiłuje na wszelkie sposoby odbudować. przejawi większą potęgę i dobroć. Augustynowi chodzi o dualizm nie ontologiczny. podobnie jak św. 17 P. Książka ta. pomiędzy duchowym potomstwem Maryi a duchowym potomstwem diabła. s. jak to przewidział jej autor. To nieprzyjaźń między Maryją. napisana w roku . i między nasieniem twoim a nasieniem jej. Augustyn. t. Paulo”. niż gdyby nie pozwolił na istnienie żadnego zła”. . aż po kres dziejów. a szatanem. „że gdy uczyni dobro także ze zła.. Wydawnictwo Księży Marianów. Ludwik Maria Grignion de Montfort. Ludwika Marii – przeciwieństwo tych dwóch rodzin duchowych będzie dzielić rodzaj ludzki nieustannie. 15 . Orędzie radiowe Bendito seja o senhor z maja r. „Folha de S. moralności. 19 Św.”17 Św. Volta à Torre de Babel?. między dziećmi i sługami Najświętszej Panny a dziećmi i wspólnikami Lucyfera. de Montfort naucza: „Raz jeden tylko Bóg położył tę nieprzyjaźń. . Owa wojna to nic innego. Ludwik Maria Grignion de Montfort. Corrêa de Oliveira.”16 W przekonaniu Plinia Corrêi de Oliveira – podobnie jak to jest u św. Ignacemu Loyoli i św.

List do przyjaciół Krzyża ( ). włoskie Edizioni Cantagalli. Misjonarze Towarzystwa Maryjnego oraz Bracia Kształcenia Chrześcijańskiego Św.23 Ludwik de Montfort został beatyfikowany przez Leona XIII stycznia roku. w: God Alone. Spośród licznych biografii św. 23 Paul Hazard. s. New York . . pokrywa się z chronologicznymi granicami okresu ( ) opisanego przez Paula Hazarda w klasycznej już pracy na temat kryzysu świadomości europejskiej. The European Mind.. Il segreto ammirabile del Santo Rosario.). Ludwik Maria Grignion de Montfort.-J. wagi jego nauczania oraz wielkiego wpływu. w DR. Corrêa de Oliveira. którzy chwycili za broń przeciwko rewolucyjnej bezbożności. s. Do Ludwika de Montfort jako założyciela i duchowego inspiratora odwołują się Córki Mądrości. Ludwika Marii Grignion de Montfort najlepszymi pozostają najstarsze. jakiego nie przestaje wywierać na Kościół Powszechny” (list prywatny do Ojca Świętego). La vie de M.20 . a zmarł wyczerpany pracą apostolską kwietnia roku w Wandei. Listy ( ). Gabriela.K XX Oliveira – „walka pomiędzy Kościołem a Rewolucją. Ludwika Marię Grignon de Montfort Doktorem Kościoła „w uznaniu jego wielkiej świętości. . Wandejczycy. Paris-St. jego wielkiej tajemnicy przyciągania dusz do Jezusa i oddawania Mu ich było jego P. Święty Ludwik Maria Grignion de Montfort i Traktat o prawdziwym nabożeństwie do Najświętszej Maryi Panny Święty Ludwik Maria Grignion de Montfort urodził się stycznia roku w Bretanii. 22 Marco Tangheroni. The Collected Writings of St. zwłaszcza P. Picot de Clorivière. . Tajemnica różańca ( ). czerwca r. Rewolucja i Kontrrewolucja. t. Louis Marie Grignion de Montfort. . Bretanii i Wandei”. Louis-Marie Grignion de Montfort. wywodzili się z wieśniaków ustrzeżonych dzięki misjom ludowym prowadzonym przez wielkiego świętego przed zalążkami rewolucji. że – jak stwierdza tenże sam papież – bez przesady napisano. Prawdziwe nabożeństwo do Najświętszej Maryi Panny oraz Sekret Maryi ( ). Montfort Publications. iż „postawa Wandei w roku była dziełem jego rąk”. s. Główne dzieła świętego to: Miłość Mądrości Wiecznej ( . walka.25 „Wielką podnietą dla całej jego apostolskiej posługi. gdyby jeden z walczących nie był nieśmiertelny”. Wstęp do: Św. 25 Ibidem. Malo-Rennes . w miejscowości Saint-Laurent-sur21 Życie jego – jak ktoś zauważył22 – niemal w stu procentach -Sevre. Modlitwa za misjonarzy ( ).. Hymny ( . Reguła założycielska Córek Mądrości ( ). świętym zaś ogłosił go lipca roku Pius XII. Homilia na kanonizację św. tłum. s.24 „Był on – mówi papież – par excellence apostołem Poitou. by ogłosił św. Siena . Ludwika Marii Grignion de Montfort z lipca r. która byłaby śmiertelną.). 24 Pius XII. IX. Zob.. generałowie tych zgromadzeń zwrócili się do Jana Pawła II. do tego stopnia. 20 21 .

Ludwika de Montfort. Jest matką Człowieka – Boga. s.K K M nabożeństwo do Maryi. Wokół uniwersalnego Pośrednictwa Maryi francuski święty – jak pisze Plinio Corrêa de Oliveira – „zbudował całą mariologię. Jest matką wszystkich ludzi. „Folha de S. O serviço uma alegria. Ludwika de Montfort – Najświętszej Dziewicy. wszystkich matczynych cnót możliwych do poznania przez ludzki intelekt i serce. znane jako „niewolnictwo miłości”.”26 Matka Boża. praktykował i rozpowszechniał nabożeństwo do Matki Najświętszej: codziennie odmawiał cały Różaniec święty (trzy jego części). znał. zwłaszcza w jednym aspekcie: Bożego macierzyństwa. s. Jednak spośród wszystkich praktyk tego rodzaju za najdoskonalszą uważał poświęcenie się – na wzór św. Propriedad. Przedmowa do argentyńskiego wydania Rewolucji i Kontrrewolucji. nr . Corrêa de Oliveira.. które kiedykolwiek istniały. stanowiła obiekt żarliwej medytacji św. 28 Na temat Bożego macierzyństwa Maryi. Nabożeństwo do Matki Bożej stanowiło fundament duchowości Doktora Plinio. zob. Jest ona Matką. . . włoskie: „Cristianita”. Corrêa de Oliveira. uroczyście ogłoszonego w Efezie w r. którą określić można jednym słowem – morze (mare) – z którego z kolei wywodzi się imię. Collantes SJ. Ludwik Maria Grignion de Montfort w pewnym sensie w sposób nieunikniony musieli się nawzajem odnaleźć. Jeszcze jako dziecko. Tłum. 26 27 . niebiańskie imię: Maryja. s. podążając za przykładem własnej matki. Ibidem.28 Wedle słów brazylijskiego myśliciela Najświętsza Dziewica jest: „najpełniejszą kwintesencją. który w dziewiczym łonie tejże Matki stał się człowiekiem dla zbawienia wszystkich ludzi. s. Tradición. Jest ona matką wszystkich dzieci i wszystkich matek. IX . Katarzynie Labouré. J.27 Plinio Corrêa de Oliveira i św. jak również Anioł Pański i Godzinki o Niepokalanym Poczęciu. P. Więcej – tych wysokich stopni cnoty. La fede nella Chiesa ca olica. przez całe życie pozostający członkiem sodalicji mariańskiej i tercjarzem karmelitańskim. maj . które osiągnąć mogą jedynie święci unoszący się na skrzydłach łaski i heroizmu. Familia. . najwspanialszy w dziejach pomnik Dziewiczej Matki Boga”. najszerszą syntezą wszystkich matek. . istnieją i będą istnieć.”29 Plinio Corrêa de Oliveira. Buenos Aires . nosił szkaplerz Najświętszej Maryi Panny z Góry Karmel oraz Cudowny Medalik objawiony św. 29 P. Paulo”. zaczął je podziwiać. w swej roli Pośredniczki pomiędzy Chrystusem a człowiekiem.

BAC.31 Z kolei ojciec Garrigou-Lagrange pisze: „Traktacik ten to skarb Kościoła. Wtedy dotarł do moich rąk właśnie ów przedziwny Traktat: jedna z tych książek. Nazywam w tym wypadku «momentem» cały proces wewnętrzny.30 który jest „księgą” par excellence. s. Il corpo mistico di Cristo. że chodziłem z nią długo. że piękna okładka została poplamiona wapnem) – i z różnych stron wracałem do poszczególnych jej fragmentów. które Błogosławiony przygotował dla swej duchowej siostry pod tytułem Tajemnica Maryi. w: Dsp. . Ci à Nuova. II. który w następujący sposób opisuje rolę Traktatu w procesie własnej formacji duchowej: „Lektura tej książki stała się dla mnie momentem przełomowym. 30 31 . Gebhard. Lyon . Rozmowy André Frossarda z Janem Pawłem. Ibidem. Poncet. ). Paoline. La Virgen Maria. Nie lękajcie się.”32 „Można powiedzieć – dodaje ojciec de Finance – że poświęcenie osiągnęło w nim wyraz doskonały. podobnie jak jego streszczenie. s. przeł. jaki Traktat wywarł na św. Znak. Esclave (spiritualité de l’). Zob.. 34 Jan Paweł II. .K XX Ojciec Antonio Royo Marín podkreśla. . kol. 33 Joseph de Finance SJ. Owocem takiej pracy nad Traktatem jest to. André Derville. 32 R.”34 Antonio Royo Marín OP. . Pamiętam. H. I do tego właśnie powracałem po kilka razy. Kraków . Ludwika de Montfort w Traktacie o prawdziwym nabożeństwie do Najświętszej Maryi Panny. IV . iż żadnego rodzaju pobożności maryjnej nie da się porównać z nabożeństwem krzewionym przez św. La devotion du Saint Esclavage du point de vue dogmatique. t. że na miejsce dawnego dziecięcego (czy nawet młodzieńczego jeszcze) nabożeństwa do Matki Chrystusa ukształtował się we mnie nowy do Niej stosunek. Jean Weeger. Madrid . który trwał dość długo. że poza barokowym wystrojem stylu tej książki jest w niej coś zasadniczego. . których nie wystarczyło tylko «przeczytać». s. s. M. . Garrigou-Lagrange OP. . Dostrzegłem bowiem. J. t. w: Dsp. t.”33 Wśród licznych świadectw szczególnie wymownie brzmią słowa samego Jana Pawła II. kol. ( ). wynikający z najgłębszych treści mojej wiary: jakby z samego serca rzeczywistości Trynitarnej i Chrystologicznej. łączy się on zaś z okresem konspiracyjnego przygotowania do kapłaństwa. Vita spirituale. Anna Turowiczowa. Consécration. Ojciec Ernesto Mura przypomina wpływ. Piusa X i jego encyklikę Ad diem illum z lutego r. Roma . II.. Ernesto Mura. (kol. zabierałem ją z sobą nawet do pracy w fabryce sody (tak. zawierającą „wzniosłą doktrynę”. ( ). Alba .

„O Legionário”.”35 „Wierzę. Te prawdy to: duchowe macierzyństwo Maryi w stosunku do rodzaju ludzkiego oraz uniwersalne pośrednictwo Najświętszej Dziewicy. iż nie popełniam błędu twierdząc. Corrêa de Oliveira. nr .”36 Z Traktatu o prawdziwym nabożeństwie do Najświętszej Maryi Panny wywodzi się Rewolucja i Kontrrewolucja. „Jeżeli istnieje dzieło pozwalające zrozumieć «światło rozumu» pełne miłości. Ludwika Grignion de Montfort. prosząc o postęp w życiu duchowym. Grignion de Montfort. „O Legionário”. Grignion de Montfort. lecz by prowadzić do zmartwych- P. Ludwika de Montfort. Corrêa de Oliveira. Grignion de Montfort. po odprawieniu nowenny do św. której autor sam naświetla główne punkty styczne z arcydziełem św. Idem.. Plinio Corrêa de Oliveira nawiązał do tego wydarzenia pisząc o rozpowszechnieniu „Prawdziwego Nabożeństwa” w świecie. Corrêa de Oliveira. Całe jego życie i działalność można rozpatrywać w kategoriach nieustannej medytacji nad dziełem św. Nieco ponad stustronicowa książeczka. Teresy z Lisieux. To książka nadchodzących nowych czasów (…) Powtórzmy: Prawdziwe Nabożeństwo jest atomową bombą powstałą nie po to. Kiedy wreszcie wybuchnie. Pro Maria fiant maxima. ).K K M Plinio Corrêa de Oliveira „odkrył” Traktat i oddał się w niewolę Maryi w wieku dwudziestu dwóch lat.37 W przededniu kanonizacji Ludwika Marii Grignon de Monfort. nr . Bomba ta nosi słodkie imię. Idem. XII . Ludwika Marii Grignion de Montfort. to jest nim dzieło św. XII . z których Kościół wyprowadza wszystkie niezbędne konsekwencje i w których świetle badany jest każdy przypadek życia duchowego. każda w niej litera to skarb. „Atomowa bomba katolicyzmu czeka w gotowości od dwóch stuleci. prawd. Przedmowa do argentyńskiego wydania Rewolucji i Kontrrewolucji. o którym mówi Dante. Ta bomba nazywa się Traktat o prawdziwym nabożeństwie do Najświętszej Maryi Panny. jw. że Traktat stanowi w swej istocie exposé do dwóch wielkich prawd nauczanych przez Kościół. XI . 35 36 . by zabijać. wszyscy pojmą pełne znaczenie biblijnych słów: „non est qui se abscondat a calore ejus” – „nic się nie schroni przed jego żarem” (Ps . „O Legionário”. P. Każde jej słowo. nr . 37 P. kiedy nuklearny płomień trawił Hiroszimę i Nagasaki. gdyż bomby Kościoła należą do Matki.

K XX wstania. lipiec . albo żeby została ona pokonana przez Kontrrewolucję. religijna”. Profeta e Apóstolo na crise contemporánea. podobnie jak prorok Eliasz byłby dziś niezwykle nowoczesny w znaczeniu doskonałego odpowiadania naszym czasom i przystosowania do nich. Doutor. nr . by nie było Rewolucji. Amigo da Cruz e apóstolo da Contra-Revolução. „Catolicismo” nr . nr . Doutor. Zob też Idem. kwiecień . Corrêa de Oliveira. też Cunha Alvarenga (José de Azeredo Santos). „Łaska zależy od Boga. Corrêa de Oliveira. W przypadku apostoła bycie nowoczesnym to zdolność czynienia dobra dla własnej epoki…”40 . maj . by rozdawanie łask zależało od Maryi. Catolicismo nr . Odpowiedni w sensie posiadania odpowiednich środków naprawy naszych czasów. w swej istocie. Profeta e Apóstolo na crise contemporánea. Ludwika oraz jej aktualność w dwudziestym wieku: „Gdyby ktoś poprosił mnie o wskazanie typu apostoła odpowiedniego dla naszych czasów. ..”42 P. Albowiem bycie nowoczesnym nie musi oznaczać upodobnienia do danych czasów. Pobożność maryjna i apostolat kontrrewolucyjny „Zmaganie Rewolucji z Kontrrewolucją – pisze Plinio Corrêa de Oliveira – to walka. zob. .. sierpień . 40 P. s. (…) Dlatego nabożeństwo do Maryi stanowi warunek sine qua non dla stłumienia Rewolucji i zwycięstwa Kontrrewolucji. Ludwik de Montfort jest nowoczesny. „Catolicismo”. jest akweduktem łaski. 41 P. jednak Bóg wolnym aktem swej woli życzył sobie. Idem. który zmarł lat temu!”39 Św. s. X . „O Legionário”. Realização do mundo melhor. Grignon de Montfort. P. od której zależy każda odnowa moralna. bombą daną przez Boga Kościołowi na to nieszczęsne stulecie.. O Reino de Maria. Exsurge Domine! Quare obdormis?. bez wahania wymieniłbym imię misjonarza.”38 Brazylijski myśliciel nieustannie podkreślał profetyczny charakter myśli św. Przedmowa do argentyńskiego wydania Rewolucji i Kontrrewolucji.41 Jak każde zagadnienie religijne jest ona nierozerwalnie związana z łaską. I z tychże powodów – na wskroś nowoczesny. Corrêa de Oliveira. Często bywa wręcz odwrotnie. wciąż nowoczesny. nr . 38 39 . Servo de Maria. „Catolicismo”. Dlatego jej pomoc jest niezbędnie potrzebna. Corrêa de Oliveira. „«Przystosowany» w sensie właściwego uzdolnienia do czynienia dobra. Jest ona Powszechną Pośredniczką.

XIII. .. . . Na temat królewskiego stanu Maryi zob. jaką w wybuchu i rozprzestrzenianiu Rewolucji odgrywa szatan. „Jezus jest Królem wszechwieków z natury i przez «zawojowanie». że spowodował Rewolucję. Roschini OSM. s. s. Isola del Liri . t. Tommaso M. Piusa XII Mystici Corporis ( ). „Logiczne wnioskowanie wskazuje. Stwierdzenie suwerennej władzy Maryi pociąga za sobą ideę Jej Królewskości. t. w: AAS. Don Emilio Campana. t.. s.. tak wielki i powszechny. ogłoszona z okazji ustanowienia liturgicznego święta Najświętszej Maryi Panny Królowej na koniec Roku Maryjnego . Royauté de Marie. s. s. gdyż nic nie zostało wyłączone spod Jej panowania. również i ta siła sprawcza Rewolucji zależna jest od władzy i mocy Maryi. Nie należy zapominać o roli. J. Wedle innego słynnego mariologa „panowanie Maryi. s. „Ephemerides Mariologicae”. Kwestię powszechnego pośrednictwa Maryi. Roschini OSM. jak panowanie samego Chrystusa. św. iż wybuch nieuporządkowanych namiętności. . ). Tipografia Editrice Pisani. jak Królestwo Jej Syna. Théodore Köchler. Maria Santissima. .. XV. G. przez Niego z Nim i w podległości Jemu króluje Maryja. G. w czym – wedle Plinia Corrêi de Oliveira – nie należy upatrywać czysto dekoracyjnego tytułu. 43 P. La fede nella Chiesa ca olica. potwierdzają encykliki: Leona XIII Octobri mense ( ). . . .44 „Wiarę katolików w królewski stan Maryi – pisze znamienity mariolog – można uznać za równie starą jak sam Kościół”. . 44 Ibidem.”43 Jednakże. . Encyklika Ad Caeli Reginam z X . Skoro zatem Maryja jest królową świata. 47 Pius XII. nie uznanego jeszcze oficjalnie za dogmat. przez «zawojowanie» i przez szczególne wybranie. s. Torino . . Piusa X Ad diem illum ( ). jest królową nieba. . przez Boskie pokrewieństwo. M. Bartolomei OSM. t. lecz „osobiście sprawowaną.”47 42 Ibidem. II. Jej królewską władzę odczuwają również przebywający w czeluściach Avernu”. nie mógł nastąpić bez działania nadnaturalnego. . jak najprawdziwszą władzę”. Przesłanie radiowe Bendito seja o Senhor. Przedmowa do argentyńskiego wydania Rewolucji i Kontrrewolucji. Giustificazione dei titoli o fondamenti dommatici della Regalità di Maria. 46 Pius XII. w: Dsp. i podziemnych (Flp . 45 P. t. ziemi i czyśćca. s. Marie i. kol. s.45 Prawdę tę zachwycająco streszcza encyklika Ad Caeli Reginam Piusa XII46. Maria Santissima nella storia della salvezza. Paweł – zgina się każde kolano istot niebieskich i ziemskich... Maria nel dogma ca olico. rozciąga się tak szeroko. Collantes SJ. Zob. przed którym – jak uczy św. przez łaskę. . Corrêa de Oliveira. . II. choć podporządkowane Chrystusowi. A Jej Królestwo jest tak rozległe. M.K K M Zagadnienie wkładu Maryi w apostolat kontrrewolucyjny nie ogranicza się jednakowoż do łaski. dla której Bóg zarezerwował prawo zmiażdżenia głowy szatana.

Jakąkolwiek dwuznaczność doskonale natychmiast likwiduje rozróżnienie natur i ról Najświętszej Maryi Panny i Jezusa Chrystusa: Maryja jest środkiem. upadłym i grzesznym rodzajem ludzkim. lecz jako triumf Mistycznego Ciała.K XX Nasz Pan – dowodzi Plinio Corrêa de Oliveira – zapragnął uczynić Maryję „królewskim narzędziem swej miłości”. 52 „Związek między Niepokalaną i Duchem Świętym jest tak niewyobrażalny i doskonały. Przedmowa do argentyńskiego wydania Rewolucji i Kontrrewolucji. Maryja sprawuje swą królewską władzę w kolei ziemskich wydarzeń. Jest to historyczne królestwo. H. rzecz jasna. Roma . 48 s. otoczone tajemnicą. . lecz blisko związanymi wydarzeniami: pierwsze to Wcielenie Słowa na świecie i Jego Narodzenie.”50 . W tym sensie czas trwania Rewolucji i zwycięstwo Kontrrewolucji od Niej zależą.”49 „Maryja stoi. powstrzymując działanie szatana tak lub inaczej. Rozdzielając łaski w większej lub mniejszej obfitości. LEMI. Kościoła. to Królestwo Boga – Jezusa Chrystusa na ziemi. aby rządziła nade wszystko biednym. Corrêa de Oliveira. Maksymilian Maria Kolbe – że Duch Święty działa wyłącznie poprzez Niepokalną. które – jak wyraźnie wynika z Traktatu – należy rozumieć nie jako paruzję. swoją Oblubienicę. Co więcej.”51 Początkowe słowa Traktatu wspaniale streszczają całe jego przesłanie. s. włoskie. aby nim rządziła. Jezus Chrystus – jedynym celem. który jednak w swej hojności zechciał wyposażyć Ją we władzę. Manteau-Bonamy OP. Ludwika de Montfort „Przez Najświętszą Maryję Pannę przyszedł na świat Jezus Chrystus i przez nią też chce On w świecie panować. P. Lo Spirito Santo e l’Immacolata. . . iż Niepokalana „jest w pewnym sensie wcieleniem Ducha Świętego”. – pisze św. „Dlatego też rządy sprawowane nad wszechświatem posiadają ustrój prawdziwie maryjny. tj. . nieskończenie niżej od Boga.52 Królestwo to określa święty mianem Królestwa Maryi. Będzie ono wynikiem cudów sprawionych przez ponowny – po Wcieleniu – związek Ducha Świętego z Maryją Dziewicą. 50 Ibidem. Ludwik Maria Grignion de Montfort. autor ustala związek pomiędzy dwoma różnymi.48 ustanawiając Ją Królową wszechświata. M. s. Traktat o prawdziwym nabożeństwie. Polski święty posuwa się do stwierdzenia. drugie.). 49 Ibidem. bo jeszcze nie ziszczone. 51 Św. Królestwo Maryi w wizji św. W konsekwencji Ona jest Pośredniczką wszelkich łask pochodzących od Ducha Świetego” (list do brata Salezego Mikołajczyka z lipca r. tłum. Zob.

K K

M

„Królowanie właściwe przede wszystkim Bogu Ojcu trwało do Potopu – pisze św. Ludwik de Montfort w Modlitwie za misjonarzy – i zakończyło się w strugach wody. Królowanie Jezusa Chrystusa zakończyło się w strugach krwi, ale Twoje królowanie, Duchu Ojca i Syna, jeszcze się nie dobiegło końca, który przyjdzie w strugach ognia, miłości i sprawiedliwości.”53 Św. Ludwik de Montfort – prorok ogłaszający nadejście Królestwa Maryi – prosi Pana o potop ognia czystej miłości, który oczyści ludzkość i płonąć będzie „łagodnie, lecz z mocą, tak iż porwie i nawróci wszystkie narody, w tym muzułmanów, bałwochwalców, a nawet żydów”.54 Kiedy nadejdzie ów szczęśliwy czas, „gdy boska Maryja ustanowiona zostanie Panią i Władczynią serc, by je całkowicie poddać władzy swego wielkiego i jedynego Jezusa? (…) Czasy te nastaną dopiero wówczas, gdy zostanie poznane i praktykowane nabożeństwo, które oto głoszę: Ut adveniat regnum tuum, adveniat regnum Mariae: Aby przyszło królestwo Twoje, Panie, niech przyjdzie królestwo Maryi”.55 Św. Ludwik de Montfort utrzymuje, iż Królestwo Maryi będzie czasem nieznanego w dziejach rozkwitu Kościoła. Stwierdza nawet, że aby taki okres zaistniał, „Najwyższy wraz z Matką swoją muszą stworzyć sobie wielkich świętych, którzy świętością przewyższą innych świętych, jak cedry Libanu przewyższają karłowate krzewy.”56 Sposobem praktycznej realizacji tego szczególnego związku Maryi z duszami jej apostołów będzie „Prawdziwe Nabożeństwo”, którego tajemnicę odsłania i wyjaśnia św. Ludwik w swym Traktacie. Królewski stan Maryi musi najpierw zaistnieć we wnętrzu dusz; stamtąd dopiero oświecać będzie religijne i świeckie życie całego ludu. „Królestwo Maryi – konkluduje Plinio Corrêa de Oliveira – będzie czasem, w którym związek dusz z Matką Bożą osiągnie bezprecedensowe (za wyjątkiem, oczywiście, przypadków indywidualnych) natężenie w dziejach ludzkości. Jaką formę ów, z pewnością
Św. L. M. Grignion de Montfort, Modlitwa za misjonarzy, . Ibidem, . 55 Św. Ludwik Maria Grignion de Montfort, Traktat o prawdziwym nabożeństwie, s. . 56 Ibidem, s. . Na temat „apostołów ostatnich dni” zob. A. Lhoneau, La Vierge Marie et les apôtres des des derniers temps d’après le B. Louis-Marie de Montfort, Mame, Tours ; H. Frehen, Le second avènement de Jesus-Christ et la «methode» de saint Louis-Marie de Montfort, „Documentation Montfortaine”, t. , , nr ; Stefano De Fiores SMM, La «missione» nell’itinerario spirituale e apostolico di S. Luigi Maria di Montfort, w: La missione montfortana ieri ed oggi, materiały z II Międzynarodowej Konwencji Montfortańskiej ( ), Centro Intermonfortano di Documentazione, Roma .
53 54

K

XX

najdoskonalszy, związek przyjmie? Nie znam doskonalszego środka osiągnięcia i wyrażenia takiego związku, niż święte niewolnictwo Maryi, którego uczy św. Ludwik Maria Grignion de Montfort w Traktacie o prawdziwym nabożeństwie do Najświętszej Maryi Panny.”57

. Servitudo ex caritate: posłuszeństwo drogą do wolności
Poświęcenie się Maryi w rozmaitych formach stanowi zasadniczy element charyzmatu nie tylko księży monfortian, ale również marianistów, klaretynów i innych zgromadzeń duchownych.58 Występuje również w licznych stowarzyszeniach, jak: Legion Maryi, Rycerstwo Niepokalanej, Światowy Apostolat Fatimski, Stowarzyszenie Maryi Królowej Serc, a także w sodalicjach mariańskich. „Wraz z wyborem Jana Pawła II na Stolicę Piotrową i ponawianymi przezeń aktami poświęcenia poszczególnych Kościołów i narodów, Kościoła Powszechnego i całego świata ( , , ) – zauważa monfortianin, ojciec Stefano De Fiores – poświęcenie/ zawierzenie Maryi stało się tematem teologicznym bez granic.”59 Poświęcenie Maryi – choć od najdawniejszych czasów obecne w tradycji Kościoła – jest jednak często przedmiotem najróżniejszych nieporozumień. Przeciwko tego rodzaju poświęceniu sprzymierzają się dwa rodzaje krytyki: pierwszy dotyczy samego podmiotu, tj. Najświętszej Dziewicy, której jakoby oddaje się nienależną formę czci – latria; 60 drugi odnosi się do metody, pojmowanej zgodnie z wizją św. Ludwika de Montfort jako „niewolnictwo” Maryi. Pierwszy zarzut odpiera sam św. Ludwik: poświęcenie w całości musi kierować się ku Chrystusowi, który „winien być ostatecznym
P. Corrêa de Oliveira, Przedmowa do argentyńskiego wydania Rewolucji i Kontrrewolucji, . 58 Na temat związku poświęcenia św. Ludwika Marii Grignion de Montfort i św. Maksymiliana Kolbe Matce Bożej zob. Antonio M. Di Monda OFMConv., La consacrazione a Maria, Milizia dell’Immacolata, Napoli . 59 Stefano De Fiores SMM, Maria nella teologia contemporanea, Centro „Madre della Chiesa”, Roma , s. - . Zob. też A. Rivera, Boletín bibliográfico de la consagración a la Virgen, „Ephemerides Mariologicae”, t. , , s. - . 60 „Poświęcenie w prawdziwym tego słowa znaczeniu – protestuje np. progresywistyczny teolog Juan Alfaro – skierowane może być jedynie do Osoby Boskiej, ponieważ poświęcenie stanowi akt latrii, której ostatecznym celem może być tylko Bóg”, J. Alfaro, Il cristocentrismo della consacrazione a Maria nella congregazione mariana, Stella Matutina, Roma , s. .
57

s.

K K

M

celem wszystkich naszych nabożeństw, inaczej bowiem byłyby one błędne i złudne”.61 To oczywiste – wyjaśnia – iż poświęcenie Maryi nie może mieć innego celu niż Chrystus. „Jeśli więc ugruntowujemy mocne nabożeństwo do Najświętszej Dziewicy, czynimy to li tylko w celu doskonałego ugruntowania nabożeństwa naszego do Chrystusa.”62 Jest to zatem kwestia nie latrii, lecz hiperdulii – uprawnionego rodzaju kultu. „Teologia uczy, iż Maryi powinniśmy oddawać cześć nie ograniczającą się do dulii, przysługującej świętym, lecz cześć na poziomie hiperdulii, stojącej w hierarchii zaraz po latrii, zarezerwowanej dla Boga i świętej Natury Ludzkiej naszego Zbawiciela.”63 Nowoczesną wrażliwość o wiele bardziej jednak razi druga kwestia, dotycząca pojęcia „niewolnictwa”.64 Wyraża ona bowiem relacje zależności i poddania przeciwne idei „wyzwolenia” i samostanowienia – leitmotivu mentalności progresywistycznej.65 Człowiekowi nowoczesnemu nie mieści się w głowie, że ktokolwiek mógłby chcieć odnaleźć swą wolność w zależności od drugiego człowieka. „Nikt już więcej nie życzy sobie być niewolnikiem, nawet niewolnikiem miłości”66 – protestuje znany teolog progresywistyczny. A jednak święci i papieże od wieku dziewiątego aż do czasów obecnych przybierali w oficjalnych wystąpieniach tytuł servus servorum Dei,67 za zaszczyt poczytując sobie poświęcenie się na kształt niewolników Jezusowi Chrystusowi, Najświętszej Dziewicy i bliźniemu swemu.68 „Pan uczynił mnie niewolnikiem ludu Hippony” – pisze
Św. Ludwik Maria Grignion de Montfort, Traktat o prawdziwym nabożeństwie, s. . Ibidem, s. . 63 R. Garrigou-Lagrange OP, Vita spirituale, s. . 64 Nauczanie Kościoła na temat niewolnictwa wyrażają słowa św. Pawła: „Nie ma już żyda ani poganina, nie ma już niewolnika ani człowieka wolnego, nie ma już mężczyzny ani kobiety, wszyscy bowiem jesteście jednym w Chrystusie Jezusie” (Ga , ). „Dom każdego człowieka – dodaje św. Jan Chryzostom w Epistula ad Ephesios – jest państwem, w którym istnieje hierarchia: mąż posiada władzę nad żoną, żona nad niewolnikami, niewolnicy nad swymi żonami, a mężczyźni i kobiety nad swymi dziećmi”, cyt za: Paul Allard, Les esclaves chrétiens depuis les premiers temps de l’Eglise jusqu’à la fin de la domination romaine en Occident, Didier et C., Paris , s. . 65 Na temat niewolnictwa i moralności chrześcijańskiej zob. Pietro Palazzini, hasło Schiavitù, w: EC, t. XI ( ), kol. ; Viktor Cathrein SJ, Filosofia morale, tłum. włoskie Libreria Editrice Fiorentina, Firenze , t. II, s. - . 66 Edward H. Schillebeeckx, Maria madre della Redenzione, tłum. włoskie, Edizioni Paoline, Catania , s. . 67 A. Pietro Frutaz, Servus Servorum Dei, w: EC, t. XI ( ), kol. - . Św. Grzegorz Wielki był pierwszym papieżem, który nagminnie używał tego tytułu. Zob. Paweł Diakon, Vita S. Gregorii, w: PL, t. , s. . 68 Św. L. M. Grignion de Montfort, Traktat o prawdziwym nabożeństwie, s. , a także O naśladowaniu Chrystusa, ks. III, rozdz. X.
61 62

K

XX

św. Augustyn,69 a św. Jan Chryzostom stwierdza: „Jeżeli Ten, który jest obrazem Boga, poniżył się przybrawszy postać niewolnika, by zbawić niewolników, czyż można się dziwić, że ja, który jestem niczym ponad niewolnika, czynię się niewolnikiem moich braci w niewolnictwie?”70 Plinio Corrêa de Oliveira przedstawiając ten problem w serii artykułów opublikowanych na łamach „Folha de São Paulo”, z charakterystyczną dla siebie klarownością przywrócił pojęciom „niewolnictwo” i „wolność” ich prawdziwe znaczenie:71 „Człowieka wypełniającego swe obowiązki zwykło się określać mianem «niewolnika obowiązku». Tymczasem człowiek taki stoi u szczytu wolności. Oto aktem w pełni osobistym poznał drogi, którymi iść należy, po męsku zdecydował nimi pójść, odparł szturm nieuporządkowanych namiętności usiłujących go zaślepić, zmiękczyć jego postanowienie i zatarasować drogę, którą w sposób wolny wybrał. Taki człowiek – który, odniósłszy to największe zwycięstwo, podąża twardym krokiem prawidłową drogą – jest wolny. «Niewolnikiem» – przeciwnie – jest ten, kto pozwala, by nieuporządkowane namiętności skłaniały go ku temu, czego ani rozsądek nie aprobuje, ani wola nie wybiera. Owych naprawdę przegranych nazywa się «niewolnikami grzechu». Poprzez niewolę grzechu «wyzwolili» się oni spod zdrowego zwierzchnictwa rozumu. (…) Powyższy sposób rozumowania był niegdyś powszechny – dziś niestety wszystko się odwróciło. Za wzór człowieka «wolnego» przyjmuje się bezdomnego hippisa, włóczącego się bez celu z kwiatkiem w dłoni, albo też hippisa z bombą w dłoni siejącego terror. W przeciwieństwie do nich, osobę posłuszną prawom Boskim i ludzkim uznaje się za skrępowaną czy pozbawioną wolności.
P. Allard, Les esclaves chrétiens, s. . Św. Jan Chryzostom, De mutatione nominum, Homilia II, , , cyt. za P. Allard, Les esclaves chrétiens, s. - . W opinii ojca Garrigou-Lagrange’a „choć istnieją niewolnicy ludzkiego poważania, niewolnicy ambicji, pieniędzy i innych skandalicznych namiętności, na szczęście istnieją też niewolnicy złożonych obietnic, niewolnicy sumienia i obowiązku. Druga ze wspomnianych grup dostarcza przykładu świętego niewolnictwa. Mamy tu do czynienia z żywą metaforą, stanowiącą przeciwieństwo niewolnictwu grzechu”. O. R. Garrigou-Lagrange OP, La Mère du Sauveur et notre vie intérieure, Editions du Cerf, Paris , apendix IV. 71 Myśl Plinia Corrêi de Oliveira odzwierciedla tu nauczanie Leona XIII zawarte w encyklice Libertas z czerwca r. (w: Encykliki Leona XIII, WSP, Słupsk , t. I, s. ) i antycypuje nauczanie Jana Pawła II zawarte w encyklice Veritatis Splendor z sierpnia r.
69 70

K K

M

W obecnej rzeczywistości «wolny» jest człowiek, którego prawo upoważnia do kupowania jakich chce narkotyków, do używania ich jak tylko sobie życzy i wreszcie do... popadnięcia w ich niewolę. Prawo zaś, które zabrania człowiekowi zostać niewolnikiem narkotyków, odbiera się jako tyrańskie, prowadzące do zniewolenia. I znowu, w tej skrzywionej perspektywie odwróconych wartości za objaw zniewolenia uchodzi zakonny ślub, przez który – w pełni świadomie i w sposób wolny – mnich poświęca siebie, bez możliwości odwrotu, pełnej samozaparcia służbie najwyższym ideałom chrześcijaństwa. By bronić swej decyzji przed tyranią własnej słabości, mnich podporządkowuje się władzy czujnych zwierzchników. Kto w ten sposób związuje się, aby się uwolnić od złych namiętności, najpewniej dziś określony zostanie mianem tchórzliwego niewolnika. Tak jakby zwierzchnik nakładał nań jarzmo ograniczające jego wolę, gdy tymczasem – wręcz przeciwnie – zwierzchnik służy przewodnictwem wzniosłym duszom, które nie poddając się groźnemu lękowi wysokości, wspinają się w wolności i odważnie ku szczytowi drabiny najwyższych wartości. Tak więc za wolnego uchodzi ten, kto z zaćmionym umysłem i złamaną wolą, kierowany przez oszalałe zmysły, rozpustnie zsuwa się po pochyłości złych nawyków, za niewolnika zaś – ten, kto skłania się przed rozumem, przezwycięża namiętności siłą woli i, posłuszny prawom Boskim i ludzkim, kieruje się w praktyce ładem. Nade wszystko jednak w takiej błędnej wizji «niewolnikiem» jest osoba, która w celu zapewnienia sobie pełniejszej wolności, w nieskrępowany sposób wybiera podporządkowanie władzom mogącym nią pokierować ku zamierzonemu przez nią celowi. Oto do tego prowadzi przesiąknięta freudyzmem opinia dzisiejszych czasów!”72 W jakim sensie możemy łączyć miłość z niewolnictwem, które – pojmowane w kategoriach narzucania woli innym – wydaje się dalece jej przeczyć? „W dobrej filozofii – wyjaśnia znów Plinio Corrêa de Oliveira – «miłość» jest aktem, przez który wola w sposób nieskrępowany czegoś pragnie. Stąd nawet w potocznym języku «chcieć»
72

P. Corrêa de Oliveira, Oberceder para ser livre, „Folha de S. Paulo”,

IX

.

K

XX

i «kochać» są słowami, których można użyć w jednakowym sensie. «Niewolnictwo miłości» oznacza szlachetną kulminację aktu, przez który ktoś w sposób nieskrępowany oddaje się jakiemuś ideałowi czy sprawie. Albo wiąże się z drugą osobą. Uświęcona miłość i obowiązki stanu małżeńskiego mają w sobie coś, co wiąże, łączy i uszlachetnia. Po hiszpańsku kajdanki nazywają się esposas, czyli «małżonki». Taka przenośnia wywołuje uśmiech, choć zwolenników rozwodów może przyprawić o dreszcz. W istocie nawiązuje ona do nierozerwalności. Po portugalsku i włosku o małżeństwie mówi się «więzy». Mocniej od małżeństwa wiąże stan kapłański. A stan zakonny, w pewnym sensie, jeszcze mocniej. Im wyższy stan swobodnie wybieramy, tym nie tylko więzy są mocniejsze, ale i wolność prawdziwsza.”73 Plinio Corrêa de Oliveira przypomina cudowny radykalizm poświęcenia św. Ludwika Marii Grignion de Montfort. Podlegają mu nie tylko materialne dobra człowieka, ale też zasługi jego dobrych uczynków i modlitw, jego życie, jego ciało i dusza. Poświęcenie to nie ma granic, gdyż niewolnik z definicji nie posiada nic własnego, cały należy do swego pana. W zamian Maryja uzyskuje dla swego „niewolnika miłości” specjalne łaski Boże, które oświecają jego inteligencję i wzmacniają jego wolę. „W zamian za to poświęcenie, Matka Boża w cudowny sposób działa w najgłębszych zakątkach jestestwa swego niewolnika, tworząc z nim niezrównaną jedność. Owoce owej jedności zostaną dostrzeżone w osobach Apostołów Ostatnich Dni, których profil moralny płomiennymi słowy szkicuje święty w swej słynnej Modlitwie za Misjonarzy. Używa w tym celu języka iście apokaliptycznego, w którym zdaje się ożywać

73

P. Corrêa de Oliveira, ibidem. „Wzywając wszystkich ludzi ku szczytom wolności w «niewolnictwie miłości», św. Ludwik de Montfort czyni to z niezwykłą roztropnością, pozostawiając szerokie pole dla ważnych niuansów. Jego «niewolnictwo miłości», pełne szczególnego znaczenia dla ludzi związanych ślubami zakonnymi, może również stać się udziałem duchowieństwa diecezjalnego oraz laikatu. W istocie, odwrotnie niż ma to miejsce w przypadku ślubów zakonnych, wiążących bądź przez jakiś okres czasu, bądź dożywotnio, «niewolnik miłości» w każdej chwili może porzucić ten wzniosły stan nie popełniając ipso facto grzechu. Co więcej, podczas gdy osoba zakonna grzeszy nieposłuszeństwem według reguły, «niewolnik miłości» nie popełnia grzechu z powodu prostego faktu zaprzeczenia w jakiś sposób absolutnej hojności złożonego daru. Tak więc osoba świecka trwa w swym niewolniczym stanie za sprawą aktu wolnej woli, otwarcie lub skrycie powtarzanego codziennie lub – jeszcze lepiej – co chwilę” (ibidem).

de Fiores e Salvatore Meo. Milano . Paris ( ). . Królestwo Maryi będzie cywilizacją sakralną. François-Louis Ganshof. jak również stosunkami międzyludzkimi będzie prawem zależności. wyd. wyd. stosunkami nie ograniczającymi. św. opartą na dwustronnej relacji wzajemnej lojalności. . Opisując nadzwyczajnych ludzi walczących z szatanem o Królestwo Maryi. oraz J.75 Termin „Królestwo Maryi” wyraża ideał sakralizacji porządku doczesnego przez pośrednictwo Maryi i jest niczym innym jak cywilizacją chrześcijańską. Ludwik przedstawia ich jako wspaniałe wzory. Paolina. zmagających się z nim samym oraz ze światem i ciałem. rozdz. które znajduje swój szczytowy wyraz w „niewolnictwie miłości” do Najświętszej Panienki. Tallandier. De Civitate Dei. . . Seigneurie et féodalité. Społeczność feudalna była społecznością ludzi wolnych. W tym sensie cywilizacja chrześcijańska podporządkowana całkowicie Bogu i uznająca najwyższą władzę królewską Jezusa Chrystusa i Maryi jest „sakralna” i hierarchiczna. Ludzki aspekt niewolnictwa Maryi wykazuje analogie ze średniowiecznymi stosunkami feudalnymi. hasło Consacrare. Augustyn. które ku doskonałemu niewolnictwu wobec Najświętszej Dziewicy pociągają wszystkich walczących w szeregach Kontrrewolucji w obecnych. Joseph Calme e. PIW. zob. 75 Św.76 Niewolnictwo jest bez wątpienia niemoralne. Eligia Bąkowska. Paris . Paris . 74 s. Corrêa de Oliveira. Robert Boutruche. cała moc kaznodziejska Jana Ewangelisty i cała gorliwość Pawła z Tarsu. zawsze wskazywaną przez papieży jako cel do osiągnięcia. de Finance Consécration.”74 . przeł. Colin. Marc Bloch. Aubier. odzwierciedlającymi chrześcijańską ideę zależności. Przedmowa do argentyńskiego wydania Rewolucji i Kontrrewolucji. ciemnych czasach. La société feudale. de Fiores SMM. jeżeli zakłada zupełne podporządkowanie P. lecz raczej zwiększającymi wolność i odpowiedzialność poddanych. w: Nuovo Dizionario di Mariologia.K K M cały ogień Jana Chrzciciela. X. s.. ks. Warszawa . S. Społeczeństwo feudalne. ponieważ fundamentem jej ładu jest Bóg. S. 76 Zob. Owoce zawierzenia: Nowe Średniowiecze? W jakim sensie i w jaki sposób cywilizacja chrześcijańska jest owocem poświęcenia Maryi? Z samej definicji poświęcenie oznacza podporządkowanie człowieka i społeczeństwa Bogu. Prawo kierujące relacjami z Bogiem. Qu’est-ce que la féodalité.

s.”79 Zob. Paris . zachowując jednak w pamięci błędy. Gabalda. P.”78 W tym sensie Królestwo Maryi przypominać będzie średniowiecze. które sprzeciwiają się ortodoksji i czystości obyczajów. De Tempel. 79 P. L’esclavage dans l’Europe médiévale. w których ten ostatni został naruszony przez Rewolucję: . wyd. jak również ich następstw.K XX jednego człowieka drugiemu. interkonfesjonalizmu. . . 78 Bertrand de Jouvenel. . że każdy człowiek ma zwierzchnika. jeżeli prawa te zostają uznane i jeżeli zależność ta pochodzi z wolnego wyboru. .. Allard. Społeczeństwo to – wedle znakomitego określenia Augustina Thierry’ego – przedstawiało obraz «wielkiego łańcucha powinności». które w przeszłości doprowadziły do jej rozkładu: „Porządek zrodzony z Kontrrewolucji będzie musiał lśnić jeszcze bardziej niż ten z czasów średniowiecza w trzech zasadniczych punktach. opokę par excellence sakralną i chrześcijańską. w przeciwieństwie do egalitarnej metafizyki Rewolucji. t. s. J. Gorliwość w wykrywaniu i zwalczaniu zła w jego zarodkowych lub utajonych formach. Był nim jego pan. Paris .. Duch hierarchii cechujący wszystkie aspekty społeczeństwa i państwa. w gromieniu go poprzez potępianie i nadawanie mu piętna hańby oraz w karaniu go z niezłomną stanowczością we wszelkich jego przejawach. Rewolucja i Kontrrewolucja. a szczególnie tych. Charles Verlinden. De la souveraineté. Zależność od drugiego człowieka nie jest niemoralna. przy odebraniu mu naturalnych. w przeciwieństwie do liberalnej metafizyki Rewolucji oraz jej dążeniom do swobodnego panowania zła i jego ochrony. Głębokie poszanowanie praw Kościoła i papiestwa oraz sakralizacja w maksymalnie możliwym stopniu wartości życia doczesnego.. . który z kolei miał swojego pana – króla. Brugge – Gent . Les origines du servage en France. jak to się dzieje w zakonach i jak miało to miejsce w średniowiecznym świecie chrześcijańskim. . Schiavitù. Genin. religioni antiche e cristianesimo primitivo. Francesco Michelini.77 „Średniowiecze wyrażało powszechnie odczuwane przekonanie. Corrêa de Oliveira. Manduria . niezbywalnych praw. 77 . kultury i życia. wszystko to w opozycji do laicyzmu. ateizmu i panteizmu. Lacaita.

Pragnęli oni po prostu czynić świat katolickim. subtelny czar wieków średnich wypływa nie tyle z ich osiągnięć.”80 „Miłośnicy średniowiecza niewłaściwie się wyrażają utrzymując. Corrêa de Oliveira. Natura ludzka rządzi się stałymi prawami. też Idem. listopad . daj Boże. nie tracąc czasu na bezproduktywne projektowanie. . A réplica da autenticidade.K K M Czy Królestwo Maryi będzie powrotem do przeszłości. jak ono przebiegło. co nadprzyrodzone. „Catolicismo”. wypracowanych przy biurku planów: sufficit diei malitia sua. żadna nie jaśniała pod słońcem nadprzyrodzonego wpływu taką niewinnością i większą jeszcze od niej szczerością. iż świat osiągnął wówczas szczyt swego rozwoju. W tej szczegółowej kwestii nie należy zatem zbyt wiele planować. Dlatego nowy ład. co naturalne – mimo osiągnięcia pełni jego rozwoju w istniejących warunkach – i niezbędności tego. będziemy posuwać się krok za krokiem. s. . A grande experiença de anos de luta. niezmiennymi niezależnie od miejsca i czasu – podobnie też niezmienne pozostają podstawowe zasady cywilizacji chrześcijańskiej. Na ten temat zob. że byłoby całkowicie sprzeczne z podejściem organicznym owe zmiany lekceważyć. w XXI wieku taka sama. W ogólnych zarysach już znamy cały szkielet z historii i Magisterium Kościoła. co z iskrzącej się prawdy i głębokiej harmonii zasad. Żadna inna epoka nie posiadała takiej pełni wiedzy o naturalnym porządku rzeczy. Twórcy cywilizacji średniowiecznej w jej początkach nie zaplanowali sobie trzynastego stulecia tak. Przeto każde z ówczesnych pokoleń rozwiązywało własne problemy w oparciu o głębię katolickiego światopoglądu. A sociedade cristã e organica e a sociedade mecanica e pagã. jak w wieku trzynastym.”81 80 P.. Czyńmy i my podobnie. czy też otworzy drzwi absolutnie nowej i nie dającej się przewidzieć przyszłości? W przekonaniu Plinia Corrêi de Oliveira „na oba te pytania odpowiedzieć należy twierdząco. nr . Corrêa de Oliveira. nowa cywilizacja chrześcijańska bez wątpienia nosić będzie w kluczowych zarysach głębokie podobieństwo do starej. Będzie ona. Szlakiem wytyczonym przez cywilizację średniowieczną można było pójść dalej. Jeżeli zaś chodzi o szczegóły. z których wyrosły. Majestatyczny. żadna tak głęboko nie odczuwała niewystarczalności tego. bez czysto teoretycznych. Z drugiej jednak strony materialno-techniczne warunki życia zmieniły się tak dalece. 81 P.

potwierdzonym przez objawienia fatimskie. zaś nabożeństwa do obu Najświętszych Serc przygotowują na jeden i ten sam triumf. W dziewiętnastym stuleciu tego rodzaju podejrzliwość narastała wokół idei Królestwa Chrystusa i związanego z nią wielkiego nabożeństwa do Najświętszego Serca. Jan Eudes w roku .K XX W rodzinie dusz uznającej duchowe ojcostwo Plinia Corrêi de Oliveira. ufność w Królestwo Maryi nie jest elementem drugorzędnym czy ubocznym. jak powiązane są ze sobą nabożeństwa do Najświętszych Serc Jezusa i Maryi. w odpowiedzi na usilne błagania episkopatu Portugalii uroczyście poświęcił Kościół i rodzaj ludzki Niepokalanemu Sercu Maryi. Sceptycyzm w stosunku do powyższej perspektywy charakteryzuje osoby negujące prawdziwy postęp w życiu duchowym i społecznym jednostek i całych narodów. s. 83 P.82 Idee Królestwa Chrystusa i Królestwa Maryi są ze sobą powiązane równie ściśle. José Alves Correia uznał kult Matki Bożej Fatimskiej. W roku biskup Leiri. Liturgiczne święto Niepokalanego Serca Maryi zapoczątkował w swoim zgromadzeniu św. a jednocześnie – słodkiej nadziei zawartej w obietnicy triumfu jej Niepokalanego Serca. z którą Maryja oczekuje ich u progu dwudziestego pierwszego stulecia: uśmiechnięta i piękna zaprasza do swego Królestwa zgodnie z obietnicą daną w Fatimie: „W końcu moje Niepokalane Serce zatriumfuje!”. Fatima e Paray-le Monial: uma visao de conjunto. Ludwika Marii Grignion de 82 Péricles Capanema. „De Fatima numquam satis” W roku w Fatimie Maryja powierzyła trzem portugalskim dzieciom orędzie otwierające horyzonty tragedii. czerwiec . „Catolicismo”.83 . nr . najwyższą wolność. Sam Pius XII października r. W roku Pius XII rozszerzył je na cały Kościół. Nie mniej głęboka więź łączy dziś ideę Królestwa Maryi z nabożeństwem do Jej Niepokalanego Serca. „Dla wszystkich wiernych «niewolnictwo miłości» oznacza więc anielską. .84 Plinio Corrêa de Oliveira odkrył fatimskie orędzie dopiero wiele lat później. znajdując w nim echo głębokiego pragnienia będącego w jego sercu od dawna: dążenia św. 84 Sześciokrotne ukazanie się Matki Bożej dziesięcioletniej Łucji dos Santos oraz jej kuzynom: dziewięcioletniemu Franciszkowi i siedmioletniej Hiacyncie Marto miało miejsce między maja a października r. Corrêa de Oliveira. Królowanie Chrystusa w duszach i w społeczeństwie nie różni się od królowania Maryi. W roku kardynał Aloisi Masella uroczyście ukoronował figurę Matki Bożej Fatimskiej w obecności pielgrzymów. Obedecer para ser livre. .

„O Legionário”. jak również wszystkich tych dusz. gdy druga wojna światowa zmierzała już do tragicznego epilogu. nr . laentantur archangeli. które przepowiada św. I i nr . Na temat Fatimy zob. ale zarazem pełną obietnic zbawienia. na oczach Wikariusza Chrystusowego. że Boża groźba nieustannie wisi nad człowiekiem. nr styczeń . Fatima to nowa cezura w dziejach Kościoła. IV . do którego spadają dusze grzeszników. „Catolicismo”. grudzień . s. nr . Fatima jest wydarzeniem nie tylko portugalskim. której pierwszy blask zapłonął nad polami bitew…”85 „Kiedy ziemia pogrążyła się w zamęcie – pisał w „Catolicismo” w roku – otworzyły się niebiosa i w Fatimie objawiła się Dziewica. Ludwik Maria Grignon de Montfort? A czy owo Królestwo może być czymś innym niż erą cnoty. Fatima stanowi – czy to się komuś podoba czy nie – prawdziwy świt nowej ery. też „O Legionário”. Corrêa de Oliveira. nr . Corrêa de Oliveira. . aby powiedzieć ludziom prawdę. Guimaraes. nr . Surową prawdę. I . na świadectwo. wizja ta kontrastuje z miłosierdziem 85 P. Antonio Maria Martins SJ. Nolite timere pusillus grex.. które przez wieki życzyły sobie Królestwa Maryi i przepowiadały je.K K M Montfort.”86 „Czyż triumf Niepokalanego Serca Maryi – pisał ponownie w „Catolicismo” w roku – może być czymś innym niż Królestwem Najświętszej Dziewicy. wstęp i przypisy o. hodie exsultant justi. ale Dziewicza Matka nigdy nie przestanie chronić Kościoła i swych wiernych dzieci. . Można też powiedzieć: De Fatima numquam satis. pełną napomnień i nawoływania do pokuty. Pierwsza ukazuje potworną wizję piekła. Cud Fatimy powtórzył się tuż przed końcem tego smutnego i skandalicznego roku zamętu. „De Maria numquam satis (O Maryi nigdy dosyć). istotnym jedynie dla naszych czasów. 86 P. V . 88 Memorias e Cartas da Irmã Lucia. Hodie in terra canunt angeli. Doktor Plinio wzniósł – na łamach „Legionário” – oczy ku Maryi. Livros versus canhões. kiedy to ludzkość – pojednana z Bogiem na łonie Kościoła – żyć będzie na ziemi zgodnie z Prawem przygotowując się do chwały nieba?”87 Orędzie fatimskie stanowi – wedle słów siostry Łucji – jedną tajemnicę podzieloną na trzy różne części.88 Dwie z nich ujawniła ona sama w roku . Porto . „Catolicismo”. W pierwszych dniach kwietnia roku. dostrzegając w objawieniach fatimskich najważniejsze i najbardziej znaczące wydarzenie wieku. 87 P. Corrêa de Oliveira.

Ojciec Święty będzie bardzo cierpieć. opisaną i wyjaśnioną przez geniusz wielkiego Doktora Kościoła. Ludwikowi Grignion de Montfort nie udało się odsunąć burzy. Orędzie implikuje konieczność nawrócenia rozumianego nade wszystko jako rechrystianizacja społeczeństwa i jego moralna odnowa. jeżeli nie. a dla świata nastanie okres pokoju. wywołując wojny i prześladowania Kościoła. Z kolei Matka Boża wyjaśnia przyczyny obecnego kryzysu i zarazem wskazuje środki 89 Kongregacja Nauki Wiary. Rosja nawróci się i zapanuje pokój. gdyż ludzie nie chcieli ich słuchać. która spadnie na ludzkość. Orędzie Fatimskie. najwspanialszym remedium ofiarowanym przez Boga rodzajowi ludzkiemu dla zbawienia dusz. . Pallotinum. Upadek średniowiecza został przewidziany przez wielkiego proroka. tak oto ukazał Fatimę w perspektywie ogólnej: „Zachodnie Cesarstwo Rzymskie zakończyło swoje istnienie katastrofą. „Jeżeli ludzie me życzenia spełnią. gdyż to sama Matka Boża przyszła przemówić do ludzi. która wydaje się kończyć nowym kryzysem. była przewidziana przez innego wielkiego proroka św. Epoka współczesna. Rewolucja francuska. Ojciec Święty poświęci mi Rosję. Wincentemu Ferreriuszowi i św. Ludwika Marię Grignion de Montfort. której sam był świadkiem. . która się nawróci. Augustyn. św. s. jakim był św. owoc nawrócenia świata i wypełnienia próśb Matki Bożej albo straszliwa kara. Druga część tajemnicy dotyczy dramatycznej alternatywy dziejowej naszych czasów: pokój.K XX Niepokalanego Serca Maryi. Najważniejszymi warunkami uniknięcia kary przekazanymi przez Maryję są: poświęcenie Rosji Jej Niepokalanemu Sercu oraz praktyka wynagradzającej Komunii Świętej w każdą pierwszą sobotę miesiąca. jeśli trwać będzie w grzechu. Poznań . na koniec zatriumfuje moje Niepokalane Serce. We wstępie do niewielkiej książeczki autorstwa Antônia Augusta Borelleg Machado. Rosja rozszerzy swoje błędne nauki po świecie. została obdarzona większym przywilejem. Św.”89 Odwołania do Fatimy charakteryzowały niemal każde publiczne wystąpienie Plinia Corrêi de Oliveira. Święty Augustyn mógł tylko potomności wyjaśnić przyczyny tragedii. wiele narodów zostanie zniszczonych. która oznacza koniec epoki nowożytnej. Sprawiedliwi będą męczeni. Wincentego Ferreriusza.

s. Piacenza . jeśli ludzie Jej nie posłuchają. lutego roku w zwięzłej notce prasowej Watykan poinformował. Praca ta. poprawiona i rozszerzona na podstawie rękopisów siostry Łucji ukazała się ponownie w roku . tłumaczenie polskie: „Dodatek ” w: Fatima – orędzie tragedii czy nadziei?. Tłum. Le apparizioni e il messagio di Fatima. Nie wyjawiona dotąd część tajemnicy prawdopodobnie zawiera przerażające szczegóły na temat sposobu wykonania kary zapowiedzianej w Fatimie. zgodnie ze wskazaniem danym siostrze Łucji przez Matkę Bożą. . tłumaczenie włoskie Le apparizioni e il messagio di Fatima. wybrany czerwca roku. A. egzemplarzy. s. została również przedrukowana w „Catolicismo” (nr . Borelli Machado. orędzie fatimskie przewyższa więc to wszystko. [Pełny tekst tzw. Kraków . . Książka doczekała się ponad stu dwudziestu wydań w kilku milionach egzemplarzy.” P. Paweł VI. lipiec ). . przepowiadając jednocześnie katastrofę. W Polsce książka rozprowadzona została dotychczas w nakładzie ponad tys. przetłumaczona została na kilkanaście języków. pierwszy papież.K K M zaradcze. dopóki się jej nie pozna. As aparições e a mensagem de Fátima conforme os manuscritos da Irmã Lucia. odmówił jednakże jego upublicznienia. (Na ten temat prof. dawno zostałaby publicznie ogłoszona. który przeczytał tekst siostry Łucji. trzeciej tajemnicy fatimskiej został ujawniony przez Kongregację Doktryny Wiary w dniu czerwca r. The American Society for the Defense of Tradition. przeczytawszy orędzie przyjął w tej sprawie postawę swego poprzednika. które dzięki temu. Okoliczności każą nam wierzyć. A. jak i godności objawiającej się Osoby. tłumacza] ujawnić ostatniej części orędzia fatimskiego. . że objawienia Matki Bożej i Anioła Pokoju w Fatimie stanowią najważniejsze i najbardziej zachwycające wydarzenia dwudziestego wieku. Ks. Wstęp do A. Piotra Skargi . Stowarzyszenie Kultury Chrześcijańskiej im. Nie od rzeczy jednakowoż będzie w tym miejscu wyrazić przypuszczenie. 91 Jan Paweł II również nie uznał za stosowne [aż do roku Wielkiego Jubileuszu – przyp. Corrêa de Oliveira. pierwotnie opublikowana w „Catolicismo” (nr . powinna była zostać ujawniona najpóźniej w roku . iż gdyby niosła perspektywę odprężenia. maj ) z okazji pięćdziesięciolecia objawień w Fatimie. „Trzecia tajemnica” fatimska „Trzecia część” tajemnicy fatimskiej.”90 . Ks. Jan XXIII.91 90 P. w dobie „społeczeństwa otwartego” wydawało się być najbardziej zazdrośnie strzeżonym sekretem. Corrêa de Oliveira. Jest to w istocie jedyne wyjaśnienie trudności w jej publikacji. angielskie: Our Lady at Fatima: Prophesies of Tragedy or Hope?. – przyp. Stowarzyszenie Kultury Chrześcijańskiej im. Family and Property. Piotra Skargi. Pod każdym względem. Z tego też powodu. s. York (PA) . Logicznie rzecz biorąc. tłumaczenie polskie: Fatima – orędzie tragedii czy nadziei?. Cristianità. Borelli Machado. iż tajemnica fatimska nie zostanie ujawniona. zarówno z powodu swej treści. co Opatrzność przekazywała ludziom w obliczu wielkich nawałnic dziejowych. tłumacza]. można kategorycznie stwierdzić bez najmniejszej obawy popadnięcia w sprzeczność. Słowo wstępne do: A. Oliveira pisał na długo przed ujawnieniem sekretu: „Tajemnica to tajemnica. nie da się z niej wyciągać wniosków.

95 Brat Michel de la Sainte Trinité. s. przesłanie proszące o przełamanie milczenia i ujawnienie nieznanej części powierzonego jej niebieskiego orędzia w celu „otwarcia oczu śpiącym niczym Apostołowie w Ogrodzie Oliwnym”. uma obra. Joie intime événement mondial. Alonso CMF. Nawiedzenie to poprzedziło modlitewne czuwanie połączone z odnowieniem osobistego poświęcenia Matce Bożej na wzór św. iż trzecia tajemnica dotyczy wojny nuklearnej. której towarzyszą katastrofy naturalne. ucieleśnionej przez wewnętrzny kryzys Kościoła. ojca Alonso zob. La Verdad Sobre el Secreto de Fatima. Ludwika Marii Grignion de Montfort. Hannan. III. zob. Z tej okazji Plinio Corrêa de Oliveira – przekonany. Madrid . Centro Mariano. uma gesta. Cristianita. s. tłumaczenie włoskie Le apparizioni e il messagio di Fatima. biskupów. Większość uczonych studiujących orędzie fatimskie odrzuca jednak taki pogląd. Fatima. Le Troisième Secret ( ). iż zasadnicza część trzeciej tajemnicy dotyczy nie tyle katastrofy materialnej. Praca uzyskała aprobatę ok. Opinia publiczna na ogół wierzy. która w cudowny sposób płakała w Nowym Orleanie w roku .92 W sierpniu tegoż roku zaczęto rozpowszechniać uaktualnioną wersję broszury pt. jak i z innych krajów. . przewodnictwa i pocieszenia skierowane do ludzkości w krytycznym momencie – wystosował do siostry Łucji. jak np. że zanim kryzys ów stał Zob. .93 Uporczywe milczenie władz kościelnych w sprawie „trzeciej tajemnicy” wytworzyło wokół niej apokaliptyczną otoczkę. Editions la Contre-Réforme Catholique. 92 93 . kardynał Silvio Oddi. arcybiskup Bragi prymas Portugalii Eurico Dias Nogueira.. A. jedynej żyjącej wizjonerki spośród trójki fatimskich pastuszków. hiszpański klaretyn Joaquín María Alonso94. zwłaszcza t. streszczenie: François de Marie des Anges. Piacenza . Editions Renaissance Catholique – Contre-Réforme Catholique. arcybiskup Guaiaquil kardynał Bernardino Echeverría Ruiz OFM. Joaquín M.K XX maja roku członkowie i wolontariusze TFP powitali w swej siedzibie w São Paulo pielgrzymującą figurę Matki Bożej Fatimskiej. zebranych tego wieczoru w siedzibie głównej stowarzyszenia w São Paulo. 94 Spośród licznych dzieł zmarłego w r. Um homem. Saint Parres-les-Vaudes . Saint Parres-les-Vaudes . Borelli Machado.. Przesłanie uroczyście podpisało członków TFP zarówno z Brazylii. arcybiskup Barranquilla (Kolumbia) German Villa Gaviria. Toute la Vérité sur Fatima. 96 A. że „trzecia tajemnica” zawiera stanowcze słowa przestrogi. francuz brat Michel de la Sainte Trinité95 oraz Brazylijczyk Augusto Borelli Machado96 uważają. Fatimolodzy. wśród których znaleźli się arcybiskup Nowego Orleanu Philip M. co duchowej. As apariçoes e a mensagem de Fátima conforme os manuscritos da Irma Lucia. As aparições e a Mensagem de Fatima conforme os manuscritos da Irmã Lucia. „Rzecz jasna.

97 98 . rzecz jasna. Kardynał Silvio Oddi. iż „mogłyby one zostać błędnie odczytane”. Z powodu błędnych interpretacji. iż trzecia tajemnica fatimska przepowiada coś poważnego. były prefekt Kongregacji ds. Fatima. podobnie jak Paweł VI i Jan Paweł II. ponieważ wszyscy widzą kryzys w Kościele. Ale od kiedy stał się on kwestią publiczną. Duchowieństwa. wedle słów przypisywanych przez kardynała Oddi siostrze Łucji. . przyniesie Kościołowi wiele trudności. dostrzeżemy. nr . Oddi. który zauważa: „Nie zdziwiłoby mnie.”98 Przyczynę decyzji o niepublikowaniu trzeciej tajemnicy. una profezia ancora incompiuta. jak również montfortowską ideę Królestwa Maryi opartą Ibidem. .. czego Kościół się dopuści. s. nie ma powodu. (…) Ale jeżeli o to naprawdę chodzi. wywiad dla „ Giorni”. 99 Kardynał S. s. mimowolnie. by tę prognozę ukrywać. gdyby trzeci sekret odnosił się do ciemnych czasów Kościoła: poważnego zamętu i wstrząsających apostazji wewnątrz katolicyzmu. listopad . wbrew oczekiwaniom. s . który pośrednio. Apokaliptyka i millenaryzm Perspektywę fatimską skoncentrowaną na zagadnieniu kary dla ludzkości. iż nie brakuje znaków urzeczywistniania się takiego proroctwa. „Uważam – dodaje kardynał – że tajemnica fatimska niesie smutne proroctwo o Kościele i z tego powodu papież Jan jej nie wyjawił. stanowiła obawa. Wszystkie światłe umysły są tego świadome od lat”. Lepanto nr . . jakiego doświadcza Kościół od czasów soboru. aktów nieposłuszeństwa czy czegoś w tym rodzaju Kościół przeżywać będzie trudny okres. Jeżeli przyjrzymy się poważnemu kryzysowi. 100 „ Giorni”.”99 „W tym miejscu – komentuje kardynał – ośmielę się wysunąć hipotezę. nr . że w roku papież zwoła sobór. to tajemnica byłaby już znana.100 . kwiecień . marzec-kwiecień-maj . s. wywiad dla „Il Sabato” z III . Moim zdaniem tajemnica mówi mniej więcej o tym.K K M się ogólnie znany – pisze Antonio Borelli – taka teza mogła wprowadzić wrażliwsze dusze w przerażenie.”97 Wśród potwierdzających powyższą hipotezę znalazł się kardynał Silvio Oddi.

„Archives da Sciences Sociales des Religions”. . Carlo Nardi (red. Poznań . powszechnym zmartwychwstaniem u końca świata. t. Lesetre w DB. . Millenialism: An International Bibliography. t. VII. Obecnie termin „apokaliptyczny” wykazuje tendencje do określania każdej perspektywy eschatologicznej. . kol. 103 „Potem ujrzałem anioła zstępującego z nieba.. 101 . A. . i zamknął. . Gustav Bardy w DTC. . by już nie zwodził narodów. V. Garland. IV.104 św. Antonio Piolanti w EC. t. . Zob też. . .105 Tertulian106 czy Laktancjusz. I wtrącił go do Czeluści.. nr .101 Niektórzy wysuwają tego typu oskarżenia w stosunku do teologii dziejów Plinia Corrêi de Oliveira. Maurilio Adriani w ER. np. w: PL. 107 Laktancjusz. w codziennym języku TFP zwanego metaforycznie „bagarre” (zamęt). która ze szkoły fatimskiej oraz z myśli św. . I pochwycił smoka. . przeł. s. . Nardini Editore. „Catholicisme”. New York-London . . .). 105 Św. Testi dei secoli I-II. która przewiduje mniej lub bardziej nieuchronną katastrofę dziejową. Dialog z żydem Tryfonem. . kol. . Ted Daniels. 102 Na temat millenaryzmu: zob. Jean Séguy. Adversus haereses. kol. Il Millenarismo..107 Zob. i związał go na tysiąc lat.103 opowiadali się w pierwszych wiekach Kościoła tacy Ojcowie greccy i łacińscy jak: św. Fiesole . W tak szerokim rozumieniu oba te terminy obejmują w istocie każdą perspektywę zakończenia dziejów ludzkości i ustanowienia nowej cywilizacji. którym jest diabeł i szatan. IX. .). Sur l’apocalyptique catholique. Należy zatem w świetle nauki Kościoła wyjaśnić prawdziwe znaczenie tak niekompetentnie używanych terminów: apokaliptyka i millenaryzm. opartą na dosłownej interpretacji Księgi Apokalipsy. Lisiecki. . t. VII. . kol. Węża starodawnego. kol. kol. 104 Św. ks. X. ogólnie wskazując psychologiczną postawę radykalnej zmiany i oczekiwania „nowej ery”. t. kol.. Ireneusz. Idem. w: PG. Millénarisme. Adversus haereses. Ireneusz.. Ludwika de Montfort wywodzi przewidywanie wielkiego triumfu Kościoła i cywilizacji chrześcijańskiej po okresie kryzysu.K XX na pojęciu triumfu Kościoła błędnie określa się niekiedy jako „apokaliptyczne” czy „millenarystyczne”. w znaczeniu ogólnym odnosi się do zapowiedzi przyszłego „złotego wieku” ludzkości. 106 Tertulian. i pieczęć nad nim położył. A potem ma być na krótki czas uwolniony” (Ap . słowo „millenaryzm” zaś. IV. hasła: H. aż tysiąc lat się dopełni. t. VIII. . który miał klucz do Czeluści i wielki łańcuch w ręce. Justyn. Za tą teorią. zgodnie z którą Jezus Chrystus ma wraz ze swymi wybranymi widzialnie panować na ziemi przez tysiąc lat między pierwszym zmartwychwstaniem świętych a drugim. De Divinis institutionibus. t. . Justyn. VI. Millenaryzm102 lub chiliazm naprawdę oznacza doktrynę eschatologiczną.

s.113 108 109 Św. wedle którego „Chrystus Pan przyjdzie w widzialnej postaci. obejmujących nieustanny konflikt pomiędzy Jezusem Chrystusem a odwiecznym Jego przeciwnikiem. nawet złagodzonego bądź też duchowego. J. ks. Saint Jean. Gabalda et C. które dotknie Kościół święty na całym świecie. wedle którego Chrystus powróci w widzialnej postaci na ziemię. Denz-H. s. Romeo. O Państwie Bożym. Można jednak w sposób uprawniony mówić o katolickiej apokaliptyce. t.K K M Św. nr . Paris .108 podobnie czyni św. iż millenaryzmu (lub chiliazmu). 112 A. .109 „Choć chiliazmu nie zakwalifikowano jako herezji – stwierdza ojciec Allo – w powszechnym odczuciu teologów wszystkich szkół jest on doktryną błędną. s. 111 AAS. art . t. rozumianego jako system. „Dekret stwierdza zatem. całe państwo Chrystusowe cierpieć będzie od całego państwa diabelskiego”. t. 113 Św. Ludwika Marii Grignion de Montfort. Św. I. jak i Plinia Corrêi de Oliveira. Allo OP.112 Opisuje ona.111 Każdy katolik w minimalnym choćby zakresie obeznany z historią doktryny Kościoła z łatwością zrozumie. iż millenaryzmu. . którą każdy chrześcijanin odbierać winien jako natchnione. Augustyn przyznając się do uprzedniej fascynacji millenaryzmem zdecydowanie odrzuca ów system w Państwie Bożym. kiedy przyjdzie „w okresie zagrożenia przez sąd ostateczny ostatnie już prześladowanie. . Gilleman SJ. czy to poprzedzającym zmartwychwstanie większości sprawiedliwych. L’apocalypse. . Augustyn. iż millenaryzm stanowi precyzyjnie sformułowaną doktrynę. ad . Tomasz w Sumie teologicznej. historię zdarzeń przyszłych. . . III. . profetyczne zamknięcie Nowego Testamentu. maj-czerwiec . Apocalisse. w: EC. (…) nie można nauczać nie powodując zagrożenia (tuto doceri non posset). . czy też nie. . rozdz. . Tomasz z Akwinu. wyd.” Zob. aż do czasu. nie można nauczać. .lipca roku potwierdza. zupełnie odmienną od orędzia fatimskiego i tezy zarówno św.”110 Dekret Świętego Oficjum z . G. Innymi słowy. O Państwie Bożym. t. bez popadnięcia w nieroztropność w kwestii wiary. w łączności z teraźniejszością. 110 E. s. . kol. . Condamnation du millénarisme mitigé. q. która pociągała niektórych wczesnych Ojców z powodu określonych uwarunkowań pierwszych wieków chrześcijaństwa. poprzedzonym lub nie przez zmartwychwstanie pewnej liczby sprawiedliwych.. by na niej panować przed sądem ostatecznym. „Nouvelle Revue Théologique”. Suma teologiczna. nawet w wersji złagodzonej. . Augustyn. B. by panować na ziemi przed Sądem Powszechnym. XX. o ile rozumie się przez to teologiczne rozważanie Księgi Apokalipsy.

Milano .. Romeo. Anticristo. też A. w: PL. Instytut Wydawniczy Pax. wyraża błagalne oczekiwanie Jego przyjścia. T. Warszawa . . Piemme .. iż paruzja zaprawdę jest alfą i omegą. . 114 115 . w: DTC. powszechną tyranią zła. kard. jej potwierdzeniem: Mt . Światowe państwo Antychrysta będzie państwem skrajnie totalitarnym. L’ anticristo. Waszczenko. Parousie. In adventu Domini sermones VII. A. Fratelli Melita. XI. Gdyby ów czas nie został skrócony. . w: EC. w: Idem. 116 A.117 czyli powtórnego przyjścia Pana „z wielką mocą i chwałą. . . . 117 J. A enti all’Anticristo! L’ammonimento profetico di V. który z kolei jest do niej kluczem i rozwiązaniem. P. Romeo.. Solovèv. lecz raczej przez coś (…) co najtrafniej można by nazwać panowaniem Antychrysta. .116 Życie chrześcijanina jest w tym wymiarze „inwokacją” i „oczekiwaniem” opisanej w Apokalipsie paruzji. który u końca czasów „zwiedzie wielu chrześcijan szatańskimi sztuczkami i przebiegłością” zanim zostanie zniszczony przez Chrystusa w paruzji. 118 Mt . Chaine. . zalecając chrześcijanom „pozostawać zawsze w gotowości”. Antonina Romea – „to główny wróg Chrystusa”. Rozważania na temat „końca historii”. Giaccomo Biffi. IX. Kononowicz. t. przeł. t. kol. Najnowsze ujęcie przedmiotu: zob. . Liturgia Adwentu. la venuta e il regno del vicario di Satana. nikt by nie ocalał. podobnie jak liturgia Wielkiej Nocy. s.”118 kiedy to – pokonawszy Antychrysta i ustanowiwszy niebiańskie Jeruzalem – ziści On swe Mesjańskie Królestwo. O trudnościach wiary dzisiaj. Lecz z powodu wybranych. kol.”114 Dzieje ludzkości nie zakończą się apoteozą wynikającą z procesu nieodwracalnego rozwoju. Josef Pieper. Zob. „Od dawna w zachodnim myśleniu o historii – zauważa współczesny filozof katolicki – końca czasów nie można w żaden sposób scharakteryzować poprzez zwycięstwo rozumu czy sprawiedliwości (…). Arrighini. 119 Św. . jest jej wyjaśnieniem i przyczyną sprawczą. . jakiego nie było od początku świata aż dotąd i nigdy nie będzie. by uznać. kol. Parusia. I. ale katastrofą.”115 Antychryst – w przekonaniu ks. pierwszym i ostatnim słowem nauczania Jezusa. Bernard de Clairvaux. Casale Monferrato. t. Wedle Piepera u kresu historii rysuje się wizja „utrzymywania pseudoporządku poprzez przemoc”.119 „W rzeczy samej – komentuje kardynał Billot – wystarczy po prostu otworzyć Ewangelię. w: EC. kol. t.K XX „Będzie bowiem wówczas wielki ucisk. ów czas zostanie skrócony. O sztuce niepopadania w zwątpienie. początkiem i końcem. S.

West i Sandra Zimdars-Swartz. Ojciec de Lubac. W opinii niektórych uczonych Joachim miał zapoczątkować proces „immanentyzacji” eschatologii chrześcijańskiej. Giovanni in Fiore . tłumaczenie włoskie. Clarendon Press. jak i jego „potomności”. Indiana University Press.121 Stworzył on teologię dziejów. wrzesień-grudzień . Bloomington . Henri de Lubac SJ. . ani też z jego nowoczesną wersją. Paris . „Divinitas”. I. „Doctor Communis”. materiały z Międzynarodowego Kongresu Studiów Joachimiańskich. La postérité spirituelle de Joachim de Fiore.123 Pewne jest to. . Idem. październik . Zob. Idem. iż „dzieje duchowego dziedzictwa Joachima są również. erę Syna wypełnioną przez Chrystusa oraz trzecią erę – Ducha Świętego.. Bibliografia dotycząca zarówno Joachima di Fiore ( ). The Figure of Joachim of Fiore.września . Paris . Eric Voegelin. jak i joachimizmu jest bardzo obfita. której filozoficzne i literackie ścieżki wiodą aż do naszych czasów. w: Storia e messagio in Gioacchino da Fiore. przeł. ku któremu wszystko się zwraca. tłumaczenie włoskie. L’abate calabrese. Teologia e storia in Gioacchino. nie ma nic wspólnego ani ze starożytnym millenaryzmem. Warszawa . Bernard McGinn. Rusconi. L’ecclesiologia di Gioacchino da Fiore. nr .122 lecz zaprzeczenie (o ile w ogóle miało ono miejsce) Boskiej jedności Osób. Gioacchino da Fiore nella storia del pensiero occidentale. który w efekcie stymulował nowoczesną utopię samoodkupienia człowieka. s. 120 121 . wciąż głoszona przez Kościół. Milano .”120 Katolicka apokaliptyka. Benedykta. t. śledzący dzieje joachimizmu na przestrzeni stuleci stwierdza. iż wiek XIV był świadkiem narodzin apokaliptyki stanowiącej antytezę chrześcijańskiej teologii dziejów. Oxford . P. bez którego wszystko upada i przepada. Il Mito del mondo nuovo. Zob. La Parousie. np. nr .K K M słowem. ogłoszoną przez św. Biblioteka Aletheia. Dessain et Tobra. wydarzeniem. Jednak to nie trynitarny podział historii i oczekiwanie „nowej ery” stanowią o heterodoksji nauczania zarówno jego. Centro di Studi Gioachimiti. Saggio sui movimenti rivoluzionari del nostro tempo. liczne studia poświęcone kalabryjskiemu opatowi autorstwa Msgr Giovanni di Napoli: La teologia trinitaria di Gioacchino da Fiore. s. też Marjorie Reeves. dziejami zdrady jego myśli”. Delno C. Wiele już powiedziano na temat – do dziś owianej tajemnicą – postaci opata z Kalabrii. Nowa nauka polityki. Beatrice Hirsch-Reich. . wieczności Chrystusowej Ewangelii i zbawczej misji Kościoła w „trzeciej erze”. Nowoczesny Kard. Marie i. 122 Należy koniecznie uczynić rozróżnienie między opatem z Kalabrii a jego „potomnością”. w której wychodząc od modelu trynitarnego wyróżnia erę Ojca rozpoczętą wraz z Adamem. Idem. Oxford . 123 Zob. której początków – wedle niektórych uczonych – szukać należy w myśli Joachima z Fiore lub jej wypaczeniach. S. Louis Billot SJ. Beauchesne. iż paruzja jest wydarzeniem najwyższej wagi. Clarendon Press. s. Zob. . Joachim of Fiore: a Study in Perception and History. Śpiewak. też Marjorie Reeves-Warwick Gould. Genoa . i to w większości. Joachim of Fiore and the Myth of Eternal Evangel in the Nineteen Century.

świecki mesjanizm zaś pragnie ubóstwić człowieka Zob. Note e ricerche sugli „Illuminati” e il misticismo rivoluzionario ( ). La leggenda dei secoli d’oro nella le eratura italiana. L’avenir du passé. Gilson. Ball. też Alexander Cioranescu. Roma . New York . 126 Zob. E. s. Figli dell’Apocalisse. włoskie. Laterza. którą charakteryzuje koniec Kościoła katolickiego i papiestwa. D. Catherine Firth. Paul Christianson.126 Dziewiętnastowieczny mit postępu. zrodzonej zwłaszcza w środowiskach siedemnastowiecznych sekt angielskich. często identyfikowanego z Antychrystem. Romolo Gobbi.124 jak i protestancka idea Reformacji. Toronto . Zob. który z góry odrzuca grzech pierworodny i misję Kościoła. Walter Nigg. . Millenarismo e rivoluzione francese.. . Les métamorphoses de la cité de Dieu. Utopia. Propecy and Gnosis: Apocalypticism in the Wake of the Lutheran Reformation. Reformers in Babylon: English Apocalyptic Visions from the Reformation to the Eve of the Civil War. Bari . Respectable Folly Millenarians and the French Revolution in France and England. zob. Paris . . proponując ziemską rewolucję skierowaną ku ustanowieniu Królestwa Bożego w porządku czysto ziemskim. Anti-Christ and the Millenium. 127 Zob. Molnar. zakładając samoodkupienie ludzkości w historii i poprzez historię. Stanford University Press. Das ewige Reich. na temat tej pracy zob.125 wyrażają eschatologiczne oczekiwanie nowej ery. Armando. Roma . ile raczej o mesjanizm typowy dla sekt wyrosłych ze środowisk anglosaskich i niemieckich. Faber & Faber. narodowosocjalistyczne społeczeństwo Trzeciej Rzeszy i ekologiczne społeczeństwo Zielonych127 stanowią pochodne świeckiego mesjanizmu. Rizzoli. Milano . Storia e Le eratura. Harry Levin. Menozzi. przenikający początki nowoczesnej filozofii i skutkujący rewolucją francuską. William B. Einaudi. T. 128 Na temat nowoczesnej utopii zob. Utopie et li érature. Bowman and Li lefield. marksistowski mit społeczeństwa bezklasowego. Vrin. J. Zarówno humanistyczna idea Odrodzenia. The Apocalyptic Tradition in Reformation Britain .K XX millenaryzm rozwinął się na lewym skrzydle rewolucji protestanckiej (Tomasz Müntzer i anabaptyści). Oxford Univerity Press. Leiden . Chodzi tu nie tyle o millenaryzm. Clarke Garre . University of Toronto Press. Zürich . London . New York . Gallimard. s. Stanford . t. Bronisław Baczko.. John Hopkins University Press. Massimo Baldini. London . The Myth of the Golden Age in the Renaissance. Saturday Review Press. Bernard S. tłum. Gustavo Costa. L’utopia. Capp. Renzo De Felice.128 Trudno o wyraźniejszy kontrast: chrześcijańska eschatologia pragnie uświęcać społeczeństwo i historię przez skierowanie ich ku Bogu. A Great Expectation: Eschatological Thought in English Protestantism. Eric Russel Chamberlin. La storia delle utopie. . Torino . 125 Na temat protestanckiej apokaliptyki. Totowa . The perennial heresy. Robin Bruce Barnes. „Critica Storica”. Paris . E. Artemis. 124 . Brill. Fi h Monarchy Men: a Study in Seventeenth Century English Millenialism.

s. ale również w „teologii wyzwolenia” poszukującej czysto historycznej realizacji Królestwa Bożego. Nawet jeśli weźmiemy tu pod uwagę enigmatyczny fragment Księgi Apokalipsy w odniesieniu do społecznego panowania Jezusa Chrystusa i Maryi. „Chociaż ziemska rzeczywistość Królestwa Chrystusowego jest konkretna.129 Idea epoki dziejowej. hasło Chiliasmus IV. . . w której katolicyzm osiąga swą pełnię przez wprowadzenie w życie pełnej nadziei dewizy zarówno św. Ludwikiem Marią Grignion de Montfort i Pliniem Corrêą de Oliveira do czasów takich świętych jak św. też Richard Bauckham. w: Storia e messagio in Gioacchino da Fiore.130 nie ma nic wspólnego z millenaryzmem. jak i wielkich papieży dwudziestego wieku: Instaurare omnia in Christo. oczywista i namacalna – jak na przykład miało to 129 Zob. bez zakładania istnienia jakiegoś rodzaju „widzialnego Królestwa Chrystusa” na ziemi. . Oto apogeum naturalizmu” (ibidem. Maksymilan Kolbe.K K M i struktury społeczne w celu osiągnięcia „Królestwa Bożego” na ziemi w absolutnej jego doskonałości. . Widzialna obecność Jezusa Chrystusa czyniłaby misję Kościoła bezużyteczną. . Absolut przestaje mieć jakiekolwiek znaczenie. s. Pawła. Na temat postśredniowiecznego millenaryzmu zob. nie wyklucza ono obecności grzechu pierworodnego i działania szatana. ). s. . podziwu dla człowieka zdolnego do kreowania własnego szczęścia w obrębie samego tylko jego człowieczeństwa. w której Kościół – Mistyczne Ciało Chrystusa cieszyć się będzie nieznanymi dotąd w dziejach wpływami i rolą.. tymczasem teza Plinia Corrêi de Oliveira zakłada. Bonawentura. Ta perspektywa triumfu Kościoła nie ma absolutnie nic wspólnego z żadną formą potępionego przez Kościół millenaryzmu. Naturalizm ów znajduje swój wyraz nie tylko w marksistowskim czy nazistowskim ateizmie politycznym. ale też rzeczywiste panowanie Antychrysta. św. Rapporti tra apocali ica medievale e messianismi laici odierni. t. iż Królestwo Maryi będzie epoką. Nie ma więc nic wspólnego z millenaryzmem. Wizje przyszłości u papieży i świętych Początki idei historycznej epoki triumfu Kościoła i cywilizacji chrześcijańskiej sięgają na długo przed św. oczekiwanego z nadzieją przez Plinia Corrêę de Oliveira. Reginald Grégoire. W dwudziestym zaś stuleciu jej orędownikiem był też inny wielki apostoł Maryjny. Świecki mesjanizm – zauważa ojciec Grégoire – „stwarza uczucie satysfakcji. który poprzedzi nie tylko paruzję. W istocie chodzi tu o historyczny okres. w: TRE.

przeprowadził paralelę między Państwem Bożym św. . Bonaventurae ). A. a „szczytowym momentem w dziejach myśli chrześcijańskiej”. La théologie de l’histoire de saint Bonaventure. Doutor para o Reino de Maria.K XX miejsce w trzynastym wieku – nie wolno zapominać. s. . Corrêa de Oliveira. seu Illuminationes Ecclesiae. tłum. 133 J. to jak wyobrażanie sobie świata bez Jezusa Chrystusa. hiszpańskie: Hexameron. . . 136 Ibidem. Zob. Collationes in Hexaemeron. mianowicie: „wychodząc od przeszłości Kościoła zrozumiałą uczynić jego teraźniejszość i przyszłość”. . iż trudno uwierzyć. Ratzinger. s.”132 Oczekiwanie przedstawionej powyżej błogosławionej epoki stawia brazylijskiego myśliciela w towarzystwie licznych świętych oraz teologów – zarówno dawnych. że ten świat jest miejscem wygnania. pomiędzy Wielkanocą a Dniem Pięćdziesiątnicy roku . Konferencje te zostały wygłoszone przed szeroką publicznością zakonną w Paryżu.. W swej pełni Królestwo Boże zaistnieje w niebie: Królestwo moje nie jest z tego świata (J . Augustynowi w Państwie Bożym. powstałym podczas kryzysu w Cesarstwie Rzymskim. Bonawentury. t. co udało się św. św. 132 P. . Sacrum Imperium. jak i współczesnych. Dempf. Bonawentury znajduje swój punkt kulminacyjny w nadziei na dziejową epokę szabatowego spokoju ofiarowanego przez Boga. (…) Zatem wyobrażanie sobie świata bez zmagania i wrogości. Bonawentura próbuje czegoś. odnosi się do doczesnego triumfu Kościoła w świecie i w historii. lecz o taki Ef . ). Ratzinger. . że królestwo to stanowi jedynie przygotowanie i wprowadzenie. a nie ogrodem rozkoszy. 134 Św. Collegium S. Bonawenturę postrzega jako „prekursora nowego pojmowania historii. Kardynał Ratzinger zaś dostrzega u św. Madrid . 135 J. s. V. „Catolicismo” nr . s. że kiedyś było inaczej” (ibidem. (…) Nie chodzi tu o niekończący się pokój w wieczności Boga. Zob. A utopia e a mensagem. kardynał Ratzinger. o której Doktor Seraficki mówi w Hexameronie. Bonaventurae opera omnia (Quaracchi. Jeden z nich. La théologie de l’histoire de saint Bonaventure. też Miguel Beccar Varela.136 „Teologia historii św. padołem łez i polem bitwy. s. Corrêa de Oliveira. w: S. s. Bonawentury silne wpływy Joachima z Fiore (La théologie de l’histoire de saint Bonaventure. A cruzada do século XX. Alois Dempf widzi w nich „największy i ostatni w średniowieczu przejaw filozofii dziejów”. BAC. P. Augustyna. São Bonaventura. VII ..133 który reprezentuje Collationes in Hexameron św. Paulo”. sierpień . s. ). „Folha de S. 130 131 .).”131 „Kościół uczy.134 W swym dziele św. które dziś wydaje się nam tak oczywiście chrześcijańskie. Bonawentura. który nastanie po końcu świata.135 Chwała siódmej epoki.

C. Ludwika Orione ( ). miłości. O polskim świętym por.138 to. odnowione i prowadzone przez Kościół. stanowiąca ostateczny cel stworzenia. Maksymilian Maria Kolbe – która mogłaby być nazwaną początkiem epoki Niepokalanej. Paris-Fribourg . w: Le ere. Ludwik Orione. wyd. J. Libreria Emiliana Editrice. Pancheri. Miscellanea Fracescana. młodości i nadprzyrodzonej siły podniesie się w świecie i stanie na czele rodzącego się stulecia.. Saint Paul.. 137 138 . Roma . który Bóg ustanowi na ziemi – skąpanej w morzu krwi i łez – jak gdyby w pragnieniu pokazania w ostatniej chwili. La mariologia di S. jeżeli więc historia ludzkości nie osiągnie tego szczytu społecznej doskonałości. Vita di don Orione. uszczerbku dozna chwała Boża. s.”139 „Żyjemy w epoce – pisze z kolei św. Gribaudi.”137 Stwierdzenia kardynała Ratzingera na temat teologii dziejów św. Św. Postulazione. rozszerz. t. Padre Massimiliano Kolbe. Rome . Maria Winowska. . w: Gli Scri i di Massimiliano Kolbe. 139 Bł. by je prowadzić ku uczciwości. . cit.. szczęściu i zbawieniu. Zob. II. De Agostini-Altaya. Dzieła wybrane. Salij OP.I. op. Ed. Venezia . jak naucza Doktor Anielski. Lo spirito di don Orione. 140 Św.. Florencja . zob. Le secret de Maximilien Kolbe. C. Roma . Antonio Ricciardi OFMConv. Na temat bł. Rycerstwo Niepokalanej. Teorię św. Carlo Sterpi. . Ludwik Orione – będziemy mieli novos coelos et novam terram. Edizioni Ci à di Vita. Massimiliano Kolbe.. wierze. człowiek jest z natury stworzeniem społecznym. Maksymilian Kolbe OFMConv ( ). O władzy (De regno). przeł.. S. Społeczeństwo odnowione w Chrystusie objawi się młodszym i bardziej jaśniejącym. „La difesa della Chiesa so o il vessillo dell’Immacolata: la fondazione della Milizia dell’Immacolata e i suoi primi sviluppi”.K K M pokój. lipiec-wrzesień . ukaże się na nowo ożywione. s. Philosophia socialis. Na takich właśnie fundamentach teologiczno-filozoficznych zbudowana jest eschatologiczna wizja wielu świętych dwudziestego stulecia. .S. Bonawentury doskonale dają się pojąć w świetle myśli św. w: Idem. Postulat Generalny.października ). tom. Roma . III. Katolicyzm pełen Boskiej prawdy. Tomasza. Tomasz z Akwinu. Giorgio Papasogli.. z przedmową Jego Eminencji kardynała Giuseppe Siri. Dokumenty Międzynarodowego Kongresu w Rzymie ( . został on powołany nie tylko do osobistego uświęcenia. Ratzinger. Jeżeli w istocie.I. F. Josephus Goenaga SJ. założyciela „Piccola opera” Boskiej Opatrzności. Torino . ale też do uświęcenia społeczności. .”140 J. s. jak mogła i powinna wyglądać rzeczywistość zgodna z Jego planem. s. rzecz jasna. Warszawa . „Nadchodzi wielka epoka – głosi bł. Tomasza podjął Leon XIII w encyklice Libertas i Pius XI w Quadragesimo anno. s. . List z lipca r.

Maksymilian Kolbe OFMConv.”141 „Znikną wtedy walki klas. maj . 144 Pius XII. Przemówienie z listopada r. do szczęścia bez granic w Bogu. w niebie. encyklika Ad Caeli Reginam. że wzywanie Królestwa Maryi (…) jest głosem chrześcijańskiej wiary i nadziei”. XX. z okazji Kongresu Maryjnego w Lourdes.”143 Sam Pius XII ustanawiając święto Najświętszej Maryi Panny Królowej i nakazując. s. a ludzkość zbliży się o ile to jest na tym świecie możliwe. iż odbudowa Królestwa Chrystusowego przez Maryję nie może się nie powieść.145 a w jednym ze swych ostatnich wystąpień potwierdził „pewność. tom. Kalendarz do „Rycerza Niepokalnej” na rok . .. do czego naturalnie już każdy z nas dąży. 141 Św. tom I. w: DR. Rok IV. ponieważ tam. . XVI. Orędzie radiowe z września r. t. kiedy to się wydarzy.. 145 Pius XII. . iż rozpocznie się nowa era radująca się Chrystusowym pokojem i triumfem religii”. s. A Niepokalana będzie Królową całego świata i każdej duszy z osobna. tj. zapoczątkowaną spektakularnym zwycięstwem Maryi nad Rewolucją”. w: DR. t. jak to przepowiedziała błogosławiona Katarzyna Laboure. ziemia stanie się rajem.K XX „. „Królowa Polski” w: „Rycerz Niepokalanej”. Prawdziwy pokój i szczęście przyjdą do rodzin. s. gdzie Ona będzie panować. łaski nawrócenia i uświęcenia oraz szczęście się pojawią. do szczęścia. Maksymilian Kolbe OFMConv. miast.144 Oznajmił też. III. ze szczególnym naciskiem położonym na duchowość monfortiańską. a Najświętsza Panienka sama przepowiedziała w Fatimie. .. w: Gli Scriti. w: Gli Scri i. w geście tym zawarł „nadzieję. Ku wiekowi niezmierzonego triumfu Teologia dziejów Plinia Corrêi de Oliveira mieści się wobec tego w sferze jak najbardziej ortodoksyjnej doktryny Kościoła. s. Floriana Koziury z maja . List do o. by co roku owego dnia odnawiać poświęcenie ludzkości Niepokalanemu Sercu Maryi. Przez Królestwo owo rozumieć należy „dziejową epokę wiary i cnoty.. Maksymilian Kolbe OFMConv. przedsmaku tego. . s.Pod Jej sztandarem zostanie stoczona wielka bitwa i zatkniemy Jej flagi na twierdzy księcia ciemności. którego wzywał Ludwik de Montfort. wiosek i narodów całej ludzkiej społeczności. 142 Św. 143 Św. nr .”146 . 146 Pius XII. Wypływa z głębokich rozważań teologicznych i jeszcze głębszej pobożności Maryjnej prowadzącej do gorącego pragnienia.”142 „Rzeczywiście. a zarazem proroczego przeczucia Królestwa Maryi.

jaśnieje święty blask jutrzenki Królestwa Maryi. de Fiores SMM.K K M epokę. którymi Plinio Corrêa de Oliveira w jednym ze swych najsłynniejszych artykułów streścił własną wizję przyszłości. Na podstawie (…) prywatnych objawień. III. Corrêa de Oliveira. śmierć i grzech na nowo gotują się do zniszczenia świata. . Corrêa de Oliveira. Ludwika Grignion de Montfort: „Skoro najpewniejszym kryterium weryfikacji proroka jest «urzeczywistnienie proroctwa» czyli. przedmowa do A. . ). jawiły mu się jako rozświetlone i przemienione. Vogels). ku którym zmierzamy. Borelli Machado. a Matka Boża królować będzie rodzajowi ludzkiemu w instytucjach. Le Saint-Esprit et Marie dans les derniers temps selon Grignion de Montfort. «W końcu moje Niepokalane Serce zatriumfuje». t. Pisma Świętego oraz osobistego charyzmatu teologiczno-profetycznego postrzega on obecne czasy jako «królestwo Ducha. Ojca i Syna». (s. P. upragniona i.”148 Postać Plinia Corrêi de Oliveira – myśliciela i człowieka czynu – znakomicie opisują słowa użyte przez współczesnego mariologa w odniesieniu do św. i – jako pierwszy w tradycji katolickiej – umieszcza nabożeństwo Maryjne w perspektywie powtórnego przyjścia Jezusa Chrystusa” (ibidem. ruiny świata chrześcijańskiego. którym poświęcił całe swe życie. jesteśmy zmuszeni stwierdzić. «wyrok historii» (W. Le apparizioni e il messagio di Fatima. które sama do tego celu wybierze”. „Montfort jawi się jako człowiek otwarty na szerokie horyzonty historii zbawienia i zwrócony ku przyszłości. To wielka perspektywa wszechświatowego zwycięstwa królewskiego i matczynego Serca Najświętszej Dziewicy. s.147 Do ostatnich chwil życia Doktor Plinio pragnął zaszczepiać w swych uczniach żarliwą miłość do Maryi. królewska obietnica. rozświetlają dziejowy przełom trzeciego milenium światłem dramatyzmu. Approche historico-théologique. „Za wielce prawdopodobnym smutkiem i karą. tym razem jednak na skalę większą niż kiedykolwiek wcześniej. A. innymi słowy. iż historia podąża w kierunku przepowiedzianym przez Ludwika de Montfort”. .149 U schyłku dwudziestego stulecia słowa.). przesyconego jednakowoż nadprzyrodzoną nadzieją: „Wojna. nade wszystko. s. . s. „Etudes Mariales”. U progu dwudziestego pierwszego wieku. jak również ufność w Jej triumf. Przedmowa do argentyńskiego wydania Rewolucji i Kontrrewolucji. pierwszego wieku trzeciego tysiąclecia. . 149 S. 148 P. kiedy „szatan zostanie precz odrzucony i powróci do piekielnych czeluści. wydanie monograficzne poświęcone tematowi „Marie et la fin des temps”. Fatima in una visione d’insieme. 147 s. To uspokajająca.

Następna wojna. czystości.”150 150 P. że prawdziwemu katolikowi trudno będzie nie postrzegać jej głównie w aspekcie religijnym. A spustoszenie. Europa – już wówczas wstrząsana niepokojami poprzedzającymi pseudoreformę – zmierzała ku tragicznemu wiekowi wojen wyrastających z podłoża religijnego. a nawet prawdopodobne są liczne przypadki dezercji. W ogniu walki możliwe. przybrały one postać rycerza w pełnej zbroi. iż Duch Święty nieustannie tchnie w Kościół cudowną i nieujarzmioną duchową energię wiary. za sprawą niezrównanego talentu Dürera. luty . Lecz pozostaje absolutna pewność. choć nie będzie wyraźnie i bezpośrednio konfliktem religijnym.K XX W roku . lecz nade wszystko. będzie z pewnością nieporównanie większe niż wszelkie szkody poczynione w ubiegłych wiekach. posłuszeństwa i poświęcenia. Dostrzegamy wiele powodów do smutku i niepokoju. da morte e do peccado. iż nie tylko – co jest oczywiste. bo przez Boga obiecane – Kościół nie zginie. O século da guerra. Ale ożywiają nas one niezmożoną pewnością. nr . Jak? Kiedy? Przyszłość należy do Boga. wyruszającego na wojnę w towarzystwie śmierci i grzechu wyobrażonego w figurze jednorożca. wiekiem niezmierzonego triumfu. „Catolicismo”. politycznego i społecznego. ale za naszych dni odniesie triumf większy niż pod Lepanto. w tak poważnym stopniu dotknie spraw Kościoła. jakiego dokona. Kto zwycięży? Czy Kościół? Kłębiące się przed nami chmury nie wyglądają różowo. nawet spoglądając na niektórych naszych braci w wierze. Dwudzieste stulecie będzie nie tylko wiekiem wielkiej walki. . które rozpętał protestantyzm. które we właściwym momencie znowu okryją chwałą imię chrześcijan. Corrêa de Oliveira.

Sceptycy będą się uśmiechać. którym podporządkowałem całe swoje życie. nr . Teresie z Lisieux. widzialnej i oczywistej wielkości. do której żywił szczególne nabożeństwo: św. Corrêa de Oliveira.Zakończenie „Jestem przekonany. to jest mieć prostą wiarę. poprzez burze rozpętane przez połączone moce świata. pozbawiona piękna i poezji. iż zasady. oraz że wskazują one drogę. „Catolicismo”. pragnę jedynie mieć udział w Twoim. Teresy – to nieustanne zmaganie. Ale ta walka napełnia anioły w Niebie podziwem i przynosi błogosławieństwo Boże. która nie sprawdza i nie 1 P. którą św. ale uśmiechy sceptyków nigdy nie były w stanie powstrzymać zwycięskiego marszu tych.” Plinio Corrêa de Oliveira zmarł w wieku bez mała osiemdziesięciu siedmiu lat w São Paulo października roku. Jest to walka prozaiczna. pozostają dziś tak samo aktualne jak zawsze. Ludwik Maria Grignion de Montfort zanosi do Matki Bożej w zakończeniu Sekretu Maryi: „A co do mego ziemskiego bytowania. Ta walka prowadzi poprzez noc anonimowości. jak również życie duchowe każdego wiernego katolika –pisał Plinio Corrêa de Oliveira w odniesieniu do św.”1 Powyższe słowa znakomicie korespondują z prośbą. a Kościołowi daje niekiedy dni wspaniałej. jednakże prawdziwa chwała Kościoła i jego wiernych pochodzi z cierpienia i walki. którzy posiadają wiarę. Bóg niekiedy daje duszom chwile wewnętrznej i zewnętrznej cudownej pociechy. „Życie Kościoła. którą w nadchodzących stuleciach podąży świat. . czerwiec . ciała i szatana. w dzień poświęcony – według starego kalendarza liturgicznego – świętej. A verdadeira gloria só nasce da dor. błoto obojętności lub niezrozumienia.

tym bardziej wyjątkowe postaci Opatrzność powołuje do stawienia mu czoła. jak również katolicki progresywizm usiłujący zniszczyć Kościół od wewnątrz. Z tejże miłości i z tej nienawiści uczynił on oś.K XX próbuje. Zob. . jako najbardziej bezużyteczny z niewolników Twoich. iż tylko poprzez głębię życia wewnętrznego Doktora Plinio możemy zrozumieć tajemnicę jego bezgranicznego umiłowania cywilizacji chrześcijańskiej. W żaden inny sposób waleczność uprawniona być nie może. Ludwik Maria Grignon de Montfort. gdy widzi ją poniżoną. X . „Chrześcijańska waleczność – pisał – oznaczać może jedynie uprawnioną obronę. Im większa miłość. że im bardziej w jakiejś epoce nasila się zło. zwalczając jednocześnie pseudomistycyzm nazizmu. Corrêa de Oliveira. Jej zamysł zwalczania kryzysów przejawia się w powoływaniu płomiennych dusz”. P. ardent and intrepid polemist. Chrześcijanina skłania do walki jedynie zniewaga spotykająca to. nr . pragnę cierpieć radośnie nie licząc na ludzką pociechę. „Crusade”. odrzuconą. co umiłował. Jego życie – jak napisał kardynał Bernardino Echeverría Ruiz – „pozwola nam pojąć. styczeń-luty . conforta me. 5 P. hedonistyczny amerykański styl życia. Sekret Maryi. tym zawziętszy będzie bój. wokół której skupiały się jego ideały i działania. szlachetnie i bezinteresownie aż do śmierci pracować dla Ciebie. 2 3 . Corrêa de Oliveira. w imię której walczy.4 Plinio Corrêa de Oliveira był krzyżowcem dwudziestego stulecia: twardo stawiał czoła niszczycielskiemu marszowi antychrześcijańskiej Rewolucji. s. nr . podeptaną.”2 Życie duchowe Plinia Corrêi de Oliveira nie stanowi głównego tematu niniejszego studium. „O Legionário”.”5 Św. Dlatego największą waleczność przejawia katolik w obronie Kościoła – swej Świętej Matki. socjalistyczną i komunistyczną utopię egalitaryzmu. jak również nieprzejednanej nienawiści wobec atakującej ją Rewolucji. Passio Christi.3 czyniąc w ten sposób samego siebie paradygmatem i znakiem sprzeciwu swoich czasów. skoncentrowanego przede wszystkim na prezentacji publicznego aspektu jego myśli i pracy. Nie ulega jednak wątpliwości. Rewolucja i Kontrrewolucja. co dzień być gotowym na śmierć bez drżenia. 4 Bernardino Echeverría Ruiz OFM. Plinio Corrêa de Oliveira: distinguished apostle.

I.6 Najpełniejszą zaś syntezę tych dwu cnót chrześcijańskich stanowi ufność. wyd. żąda nadziei”. The American Society for the Defense of Tradition. który października roku pod wzniesionymi wysoko sztandarami TFP i z wielką powagą towarzyszył Plinio J. którą Plinio Corrêa de Oliveira praktykował nade wszystko. t. Suma teologiczna. Żywił on bowiem przekonanie. Clá Dias. Sunbury (PA) . 9 Zob. . bieg ukończyłem. q. 10 Tm . II-IIae. . jedna całkowicie rozkwita w drugiej. (lipiec-sierpień ). . . Western Hemisphere Cultural Society. Dona Lucilia. cytowaną jako dokument źródłowy w: J. była nadzieja. w chwili poważnej choroby i bolesnej próby duchowej. lecz w stopniu natężenia. s. Tomasza określona mianem: „spes roborata”. od której w roku .10 Orszak żałobny. . do niewielu postaci w dziejach Kościoła pasują równie dobrze jak do Plinia Corrêi de Oliveira: „Bonum certamen certavi” – „W dobrych zawodach wystąpiłem. „Słaby promyk jutrzenki i oślepiający blask południa są częściami tego samego dnia. . Family and Property. ad . To natchnione dzieło Plinio Corrêa de Oliveira szczególnie kochał i propagował. s. With a Foreword by Plinio Corrêa de Oliveira.. s. The Mother of Good Counsel of Genazzano. Clá Dias.Z W okresie walk i trudności drugą – obok męstwa – cnotą. przez św. The Book of Confidence. lecz również poprzez szczególnie mu drogie nabożeństwo do Matki Dobrej Rady z Genazzano. wiarę ustrzegłem”. Tak samo nadzieja i ufność mieszczą się w tej samej cnocie. iż nie umrze przed wypełnieniem misji powierzonej mu przez Boską Opatrzność.. tak często stosowane do wielkich obrońców wiary. iż – jak czytamy w liście do matki z roku – „Bóg od tego. Na koniec niniejszego studium mogę stwierdzić z niezmąconą pewnością – jako historyk i katolik – iż słowa św. komu daje wiarę. Św. 8 Raymond de Thomas de Saint Laurent. powołanie w pełni zrealizował. Pleasantville (NY) . czyli „nadzieja pokrzepiona głębokim przekonaniem”. otrzymał wielką wewnętrzną łaskę: nadprzyrodzoną pewność. Ufność tę pokrzepiał nie tylko u zdroju fatimskiego. art. . 6 7 .9 Misję tę wypełnił. Tomasz z Akwinu. Pawła.7 Różnica pomiędzy nadzieją a ufnością – komentuje z kolei ojciec Thomas de Saint-Laurent – leży nie w ich naturze. S. również spoza szeregów TFP. S. wypowiedź Plinia Corrêi de Oliveira opublikowaną w biuletynie „Madre del Buon Consiglio”.”8 Ufnością w ostateczne zwycięstwo katolickiej Kontrrewolucji oraz królowanie Niepokalanego Serca Maryi Plinio Corrêa de Oliveira natchnął swych licznych uczniów rozsianych po całym świecie.

którym podporządkowałem całe swoje życie pozostają dziś tak samo aktualne jak zawsze.K XX Corrêi de Oliveira w ostatniej jego ziemskiej drodze. Sceptycy będą się uśmiechać. od pierwszych dni aż – jak ufam – do samej śmierci. w którym się urodził. „Jestem przekonany – pisał – iż zasady. wyjaśnia tajemnicę owej wielkości lepiej niż jakiekolwiek inne słowa. . ale i nieodwracalną przyszłość dziejów człowieka. oświadczam. Apostolskiej Wierze Rzymsko-Katolickiej. instytucje i doktryny. żadne też w tego rodzaju radykalnej transformacji nie odzwierciedla lepiej nihilistycznej marszruty dwudziestego wieku: od belle epoque do hałaśliwego chaosu poprzedzającego przełom tysiącleci. ale uśmiechy sceptyków nigdy nie były w stanie powstrzymać zwycięskiego marszu tych. w której widział nie tylko przeszłość. iż żyłem i pragnę umrzeć w Świętej. ja. Jego duchowe świadectwo. przy której trwam z całej siły duszy mojej. Nie potrafię znaleźć odpowiednich słów. Niepodzielnej Trójcy: Ojca i Syna i Ducha Świętego. że pozostawały i pozostają w zgodzie z Kościołem Świętym.”11 Właśnie w tej prostej i absolutnej konsekwencji zawiera się cały heroizm i cała wielkość Plinia Corrêi de Oliveira. w Świętym Kościele. Plinio Corrêa de Oliveira. które doznałoby w przeciągu jednego ludzkiego życia podobnej dewastacji urbanistyczno-architektonicznej. W epoce. Autoportret filozoficzny. wciąż poświęcam i do ostatniego tchu pragnę poświęcać całą bez reszty moją miłość. Nie ma chyba na świecie miasta. kroczył ulicami São Paulo jakże innego niż to. „W imię Przenajświętszej. Przez całe życie kochałem wszystkie osoby. by podziękować Matce Bożej za przywilej życia. nie wyłączając sfery wartości i instytucji. Jemu zawsze poświęcałem. kochałem je i kocham za to. które tutaj. w której – podobnie jak rodzinne miasto Doktora Plinio – cały świat doświadczał zawrotnych zmian. mojej Matki i Pani. którzy posiadają wiarę. oraz Najświętszej Maryi Panny. Konsekwentnie dochowywał wierności ideałowi cywilizacji chrześcijańskiej. Corrêa de Oliveira. którą w nadchodzących stuleciach podąży świat. jeżeli tylko odpowie on na Bożą łaskę. na zakończenie niniejszej książki przytoczymy. brazylijski myśliciel pozostał niezachwiany w swych zasadach. i w takim stop11 P. oraz że wskazują one drogę.

W ten sam sposób – nie będąc w stanie znaleźć właściwych słów – składam dzięki naszej Pani za łaskę możliwości przeczytania i rozpowszechniania Traktatu o prawdziwym nabożeństwie do Najświętszej Maryi Panny św. którzy dali mi powód do skargi. ponieważ Matka Boża pokieruje wszystkim lepiej niż ja. W duchu całuję jego sztandar. Mam nadzieję. Z całych mych sił czciłem ją i kochałem. przez wzgląd na Jej łaskawość żywię nadzieję. Ludwika Marii Grignion de Montfort oraz oddania się Jej w wieczystą niewolę. pośród świetlistego zastępu dusz szczególnie miłujących Maryję. jak również z członkami innych TFP jest tak głęboka. Duchowa więź łącząca mnie z każdym z członków brazylijskiego TFP. aż do ostatniego mego tchu. wspaniałym TFP.” . Jestem w pełni świadom. Proszę. Maryja była zawsze Światłem mego życia. osobom i naukom. Podobnie. że spotkam ją w Niebie. z głębi duszy.Z niu. Pragnąłbym. nigdy nie przeciwstawiałem się żadnym instytucjom. w którym nie wspominałbym jej z niewypowiedzianą tęsknotą. że przyszedłem na świat z Dony Lucilii. aby Matka Boża błogosławiła im wszystkim i każdemu z osobna. w jakim w zgodzie z Kościołem pozostawały lub pozostają. iż pozostanie Ona moim Światłem i Wspomożeniem. iż niemożliwym okazuje się wspomnieć każdego z nich z osobna. iż wypełniłem swą powinność zakładając i kierując mym drogim. Po śmierci mam nadzieję stać blisko przy Maryi zanosząc za nich modły. z ogromnym uczuciem. aby mu wyrazić moje przywiązanie. a po jej śmierci nie było dnia. Nie zostawiam żadnych wskazówek na okoliczność mej śmierci. Również jej duszę upraszam. aby moja śmierć stała się przyczyną wielkich łask dla wszystkich. Z całej duszy przebaczam tym. by w swej niewysłowionej dobroci do końca mnie wspomagała. o ile one nie przeciwstawiały się Świętemu Kościołowi Katolickiemu. dziękuję Bożej Rodzicielce za to. niż mogłem to czynić za ziemskiego życia. na kolanach błagam wszystkich i każdego z osobna o całkowite poświęcenie naszej Pani wszystkich dni własnego żywota. Po raz kolejny. by w ten sposób pomagać im skuteczniej. Cokolwiek się stanie.

.

też Azeredo Santos 84. de 207 Aldea Quintin 165 Alfaro Juan 262 Alfons de Liguori św. 91-92. 229 Allo E. 245 Amoroso Lima Alceu zob. 268 Allende Salvador 173-174. 84-86. 38. 222 Auer Johann 29 Augustyn św. 214 Atanazy św. 264. 99 Alberigo Giuseppe 212 Alcântara Antônio de 10 Alcântara Luiz de 10 Alcântara Machado 44 Alcântara Pedro de 10 Aldama J. 110. 206. 137. 88. 91 Assumpção Filho Luiz Nazareno de 103. 282 Avila Hamilton d’ 42 . 203 Aragon Louis 59 Arantes Aldo 165 Arcoverde de Albuquerque Cavalcanti Joaquim 15. 86. 272. 267. rodzina 7 Adam (bibl. 251-253. 18. 35-35 Arendt Hannah 116 Arintero Juan 88 Ariovaldo da Silva José 83 Arnal Oscar L. 65-66 Anthouard. 45 Angelozzi Gariboldi Giorgio 62. 150 Arns Paulo Evaristo 175. też Athayde 36. 256 Alonso Joaquin Maria 274 Alonso Lobo Arturo 105 Alvarenga Cunha zob. rodzina 7 Adriani Maurilio 276 Adżubej Aleksiej 217 Affonseca e Silva José Gaspar de 89. 17 Alvares Penteado Eglantina 15 Alves Correia José 270 Amaral Alvares do 7 Amerio Romano 236. 98.Indeks Ablas Filho Antônio 102 Acciaiuoli. też Amoroso Lima 45. 119 Antoni św. 177 Arrighini A. 43. 258 Alvarenga Manoel 35 Alvares Cabral Pedro 5 Alvares Penteado Antônio 15. 277. 83-84. 270 Alojzy Orione bł. 6-7. 277 Almeida Lacerda de 44 Aloisi Masella Benede o 39. 83 Alfrink Bernhard 214 Allard Paul 263-264. 86 Anchieta José de bł. 37 Athayde Tristão de zob. baron d’ 14 Antoine Charles 162-163. 278 Arruda Câmara 44 Arruda Dantas 38 Arruda José Gonzaga de 48. 29. 230. B. 172 Antoni Maria Klaret św. 102 Aubert Roger 215-216.) 279 Adão Lara Tiago 36 Adorno Giuseppe 7 Adorno. 56. 131. 45.

82 Baunard Louis 118 Bawarska Maria Elżbieta 110 Beauduin Lambert 82-83 Beccar Varela Miguel 137. 127 Bourguignon Pierre 29 Boutruche Robert 267 Bracher Dietrich 15 Brandão Ascanio 36. 86. 86. 203. 149 Bernal Sergio 162 Bernard z Clairvaux św. 149 Be o Frei 177 Be oni Efrem 136 Bibiano Xavier Leopoldo 10 Bier August 21-22 Biffi Giacomo 278 Billot Louis 278-279 Binzer Ina von 13 Bissen J. 84. 18 Barradas Homero 8 Barros Câmara Jaime de 100 Barruel Augustin 131 Bartolomei Tommaso M. 136-139. 123 Benjamim César 167 XX Beozzo José Oscar 163 Beran Josef 220 Bergson Henri 80. 46. 78 Besse Jean Martial 118. 105 Brandão Cavalcanti Themistocles 45 . M. 282 Bello José Maria 40 Belloc Hilaire 120 Bemelmans Benoît 193 Benedykt św. 91. 216 Bertram Adolf 53. 272-274. 285 Borges Jorge Luis 245 Bossuet Jacques-Bénigne 251 Bo e B. 83. 180 Bona Candido 77 Bonald Henri de 190 Bonald Louis-Ambrois de 117 Bonawentura św. też Alvarenga Cunha 28. 84. 258 Azevedo Fernando de 16 Azevedo Thalles de 46 Azzi Riolando 36 Bacci Antonio 223. 83 Bougerol Jacques Guy 136 Bouillon Godfryd de 153 Burbon Teresa Cristina 10 Burbon Maria Pia 10 Bourget Paul 3. 48-49. 101-102. 279 Benedykt XIV 130 Benedykt XV 78. 280 Balmes Jaime 126 Balzac Honoriusz de 149 Bandera Armando 164 Barberini Giovanni 219 Barbier Emmanuel 78 Barbosa Torres Aloizio Augusto 165 Bardy Gustave 276 Barnes Robin Bruce 280 Baron P. 150.K Ayuso Torres Miguel 147-148 Azeredo Santos José de zob. 136 Blais Gérard 129 Bloch Marc 267 Boff Clodovis 177 Boff Leonardo 164. A. 259 Bassot Hubert 181 Bastenier Albert 73 Bastide Roger 5 Bauckham Richard 281 Baumstark A. 281-284 Boni Luis Alberto de 13 Bonneterre Didier 82 Bonzi da Genova Umile 26 Borelli Machado Antônio Augusto 178. Berthe Alphonse 119 Berthoud Jean Marc 126 Berto V. 244 Baczko Bronisław 280 Baechler Jean 115 Bagge Dominique 117 Baldensperger Fernand 117 Baldini Massimo 280 Ball William B. 278. 201. 190. 108.

108-111. 229 Castro Magalhães Antônio de 15 Castro Mayer Antônio 48. 108 Castro e Costa 29. 173. 8 Caccia Dominioni Camillo 62 Café Filho João 111 Calles Plutarco Elias 56 Calliari Paolo 77 Calmel Roger-Thomas 246. 89.I Brandi Paulo 41. 162. 215. 191 Brook Shepherd Gordon 60 Brossard Paulo 46 Broszat Martin 51 Brotero Eduardo de Barros 103 Brotero Sergio 214 Brovelli Franco 82 Brown Lyle 168 Browne Michael 215 Bruneau Thomas C. 104-105. 215 Camargo Barros José de 15. 101. 91-92. 220. 251 Calme e Joseph 267 Calmon Pedro 8-9 Calógeras Pandiá 43 Camader Zambiano 164 Câmara. 167-168. 217. 225. 163 Bruyne Edgar de 136-137 Bugnini Annibale 244 Bülow Bernard von 22 Burke Edmund 119 Burnichon Joseph 30 Burr G. Helder 100. 122 Bush George 183 Butler Christopher 214 Bu iglione Rocco 147 Cabral Luiz Gonzaga 4. 223 Cathrein Viktor 263 Ca a Etienne 118 Cavalcanti (rodzina) 7 Cavallari Alberto 249 Celier Paul 21 Cepelos Batista 12 Chafarewitch Igor 159 Chaine J. 101 Cammilleri Rino 195 Campana Emilio 259 Campelo Barreto 44 Campos Paulo de Tarso 46 Campos Sales 11 Canals Coma Santiago 192 Cantalupo Roberto 6 Cantero Estanislao 147 Cantoni Giovanni 151. 240 Caracciolo Carlo Andrea 8 Carbone Vincenzo 211. 191-192. 109 Castro Fidel 184. 38 Camargo José Fernando 48. 224-226 Cardenas Eduardo 165 Cardini Franco 204 Cardoso Armando 6 Carli Luigi M. 57 Brandt Willy 227-228 Brasillach Robert 59 Brecht Bertolt 59 Brestoloni Júlio 42 Brien Ludger 105 Brière Yves de la 6 Brion Marcel 245 Bromley David G. 111. 214-215. 278 Chamberlain Arthur Neville 61 Chamberlin Eric Russel 280 Chaplin Charlie 27 . L. 167. 280 Caprile Giovanni 212. 191 Capanema Péricles 270 Capitan Peter Cole e 148 Capp Bernard S. 224 Carone Edgar 111 Carvalho Pinto 166 Casaldáliga Pedro 177 Casaroli Agostino 228-229 Casel Odo 82-83 Castellano Danilo 147 Castelnau Edouard de Curières de 43 Castelo Branco Humberto 168-169 Castilho de Andrade José Carlos 48.

14-21. 62. 115-116. 257 Dasse o Felice 73 Davies Michael 244 Davy Marie-Madeleine 137 Dawson Christopher 120 De Carli Gileno 166 De Corte Marcel 147. 131. 220 Chie ini Emanuele 32 Chiron Yves 201 Christianson Paul 253 Christie Agata 280 Chruszczow Nikita S. 22 Corrêa de Oliveira Leodegario 15 Corrêa de Oliveira Rosenda (Rosée) 15. 85 Cursino de Moura Paulo 13 Dainese Cesare 91 Daladier Edouard 61 Daly Gabriel 81 Damizia G. 215. 190. 215 Daniels Ted 276 Dante Alighieri 59. 17. xi-xiii. 192 Corrêa de Oliveira João Alfredo 10. 75. 147-148. XX 18-19. 148-149 Colin A. 32 Clifford Robert 131 Cobban Alfred 119 Cochin Augustin 116. 126. 118. 280 De Fiores Stefano 261-262 de Freitas Affonso A. 29. 64-65. 126. 208. 217. 224 Cierva Ricardo de la 179 Cioranescu Alexander 280 Clá Dias João S. 117 Cooper William 168 Corção Gustavo 83 Cormier Hyacinthe-Marie 88 Corrêa de Brito Filho Paulo 93.K Chapman Ronald 119 Charlier Henri 150 Charrière 235 Chaunu Pierre 110 Chautard Jean-Baptiste 32-33. 16-17 Corrêa de Oliveira João Paulo 15. 189 Ciardi Fabio 203 Cicognani Ameleto 220. 36 Collantes Justo 194. 203 Daniélou Jean 208. 200. 198. 108. 259 Colosio Innocenzo 88 Combes André 197 Comblin Joseph 172-173. 77. 180 Comte August 148-149 Confessore Ornella 32 Congar Yves 81. 250 Degrelle Leon 65 del Campo Carlos Patricio 169 Del Noce Augusto 70. 150 De Felice Renzo 58. 289 Clemenceau Georges 13-14. 218. 22 Correia Alepondre 46 Cortesão Jaime 5. 68-71 Ciappi Mario Luigi 152. 196. 217 Churchill Winston 61-62. 245 Delassus Henri 18. 32. 3. xv. 220 Conrad Robert 9 Constantin C. 65 Chenu Marie-Dominique 81. 255. 151. 9 Corvino Francesco 136 Costa Duarte da 7 Costa e Silva Arthur da 168 Costa Gustavo 296 Costa Rovilio 13 Crankshaw Edward 24 Crespi Rodolfo 59 Crétinau-Joly Jacques 131 Croce Benede o 84 Cromwell Oliver 126 Cross Robert 32 Curcio Carlo 26 Cursino de Moura Irineu 38. 148 Delatouche Raymond 122 Dela e Paul 82 Delespesse Max 159 . 110. 215. 4 de Ma ei Roberto viii-ix. 147. 160 Chélini Jean 53.

239 Espinosa Clemente 38 Esposito Rosario F. 288 Eco Umberto 137 Eisenhower Dwight D. 20 Franciszek Salezy św. 33 Eymieu Antonio 129 Faber Frederick William 119 Fabro Cornelio 81. 111. 105 Ferrero Guglielmo 10-11 Fesquet Henri 212 Fiechter Georges-André 186 Figuereido Fernandes Cléa de 36 Figuereido Jackson de 36. 223 Engel-Janosi Friedrich 51 Engels Fryderyk 183 Epstein Klaus 118 Escoto Miguel d’ Escragnolle Taunay Affonso d’ 15 Escrivá de Balaguer Josemaría św. 49 Forte Bruno 81 Franca Leonel 39 Franciszek Józef. 175 Figuereido Lustosa Oscar de 43. 165 Flaksman Sérgio 38 Fliche Augustine 212 Floridi Alessio Ulisse 217 Florit Ermenegildo 223 Fonseca Hermes da 11 Fornari 128 Forster E. 236. 139 Eliasz. 238.I Delgado Alvaro 164. 128. 18. 193. 138. 217 Dupuis Roger 21 Duroselle Jean Baptiste 212 Echeverria Ruiz Bernardino 152. 134-136. 86 Figuereido João Batista 168. 82 Flaksman Dora 41. 84. król Obojga Sycylii 10 Ferguson Wallace K. 122 Ferrarini Sebastião Antonio 173 Ferre Juan Bautista M. cesarz austriacki 22 Franciszek Ksawery św. 182 Deodato de Carvalho Lino 35 Derville André 256 Deschamps Nicolas 131 Di Monda Antonio M. 84. 38. 165 Filip IV. prorok 258 Elko Nikolas T. 172 Dell’Acqua 224 Delumeau Jean 18 Demangeon Albert 26 Dempf Alois 120. 47 Franciszek z Asyżu św. 251 Doria (rodzina) 7 Doria Gino 7 Doyle Plinio 11 Dréneuf João Baptista du 29 Drieu-La Rochelle Pierre 59 Duarte de Azevedo Manoel Antônio 15 Dubuc Jean-Guy 78. 201 . król Hiszpanii 8 Finance Joseph de 256. M. 82 Donoso Cortés Juan 118. 267 Fincke Walter 103 Firth Catherine 280 Fischer B. 274. 262 Di Napoli Giovanni 279 Dias Sonia 38 Diesbach Nikolaus Albert Joseph von 77 Dimier Louis 148-149 Doepfner Julius Dölger J. 59. 106 Dudon Paul 190 Dunn Dennis J. 142 Ekman Carlos 17 Elders Leo J. 251 Fairbanks Douglas 27 Falco Giorgio 120 Falcone Gaetano 19 Fallaci Oriana 173 Fejtö François 24 Felici Icilio 77 Felici Pericle 226 Ferdynand II. 20-21.

59. 277 Gilmont J. 116 Furlan Mario 181 Furlan Silvio 119 Furquim de Almeida Fernando 48. 119 Garcia Queipo de Llano Genoveva 56 Gardeil Ambroik 88 Garin Eugenio 122 Garrastazu Medici Emílio 49. 77. 157. 175 Genicot Leopold 120 Gentile Giovanni 59 George Bernard 59 Gide André 59 XX Gilbert Martin 61 Gilleman G. 221. 263-264 Garrone Gabriel-Marie 200. 149. 117. 150 Gebhard H. 256 Geisel Ernesto 168. 168-169 Goulart Maria Teresa 167 Gómez Jose Francisco 164 Graber Rudolf 236-238 Graça Aranha José Pereira da 5 Graham Robert 51 Gramsci Antonio 151. 236 Froger J. 139. król pruski 55 Furet François 24. M.148 Ganshof François-Louis 267 Garaudy Roger 218 García de Haro Ramón 81 Garcia Moreno Gabriel 38. 256. 263 Grzegorz XVI 130 Guardini Romano 82-83 Guasco Maurilio 78 Guderian Heinz 69 Guéranger Prosper 82 Guiffan Jean 26. 62. 214 Furtado Andrade 44 Gabbois Geneviève 18 Galen Clemens August von 53-54 Gambari Elio 203 Gamber Klaus 244 Gambra Rafael 80. 35 Frings Josef 215. 198-199 . 144. 68 Guimarães A. Sinke 190. 151 Garre Clarke 280 Garrigou-Lagrange Réginald 88. 50. F. 189 Gonçalves José 168 Gonzague F. Pietro 263 Fryderyk II. 280 Giordani Igino 58 Glorieux Achille 224 Gobbi Romolo 280 Gobineau Joseph Arthur 13 Godechot Jacques 117 Goenaga Josephus 283 Gonçalves de Oliveira Vital Maria 36-37. 164 Gras Yves 43 Graves Robert 245 Green Graham 245 Green Julien 245 Grégoire Reginald 281 Grève Aristide 29 Griewank Karl 117 Gri i Roberto 249 Groethuysen Bernard 116 Grossi Vincenzo 13 Grzegorz Wielki św. Louis de 37 Gonzalez Felipe 181 Gonzalez-Balado José Luis 167 Gonzalo Elizondo Fernando 132 Goodrick-Clarke Nicholas 55 Gorbaczow Michaił 181. 82. 202 Ga o Ludovico 122 Gaxo e Pierre 116. 19. 136-138. 101.K Franqui Carlos 182 Freeman Michael 119 Fregoso (rodzina) 7 Frehen H. 167. 108. 104 Frossard André 256 Frutaz A. 183 Goulart João 111. 207. 192. 261 Frei Eduardo 174 Freppel Charles 118 Freyre Gilberto 9. 203 Gilson Etienne 122.

235. 252 Iguapé Antônio. 213-214. 195 Jan Chryzostom św. 228. 108 Jannet Claude 131 Jarry E. 250. 137. 82 Heyden-Rynsch Verena von der 3 Hildebrand Dietrich von 82. baron 17 Introvigne Massimo 191 Ireneusz św. 69-70 Hnilica Pavel 223 Hobsbawm Eric 250 Hofer Walther 63 Hohenzollern Victoria Louise of 22 Hohenzollernowie (dynastia) 55 Hourlier Jacques 82 Huizinga Johan 137 Huxley Aldous 59 Huyn Hans 181 Iglesias Francisco 36 Ignacy Loyola św. 18. 262. 239. 6. 170. 276 Kadt Emanuel de 168 Kant Immanuel 135. 81. 139 Karol I. 276 Iserloh Erwin 82 Isnard Clemente 83. 135. 60 Karol I. król Szkocji i Anglii 126 Kartezjusz 121 Katarzyna Labouré św. królowa Hiszpanii 119 Jacquin Robert 32 Jan Austriacki 38 Jan Bosko św. 177. 264. 147. 215 . 125. F. bł. 212 Jedin Hubert 209. 270 Johnson Cuthbert 82 Joseph Roger 150 Jouin Ernest 131 Jouvenel Bertrand de 268 Juberías Francisco 203 Justyn św. 201. 98. 170. 226.I Guizot François 1 Gumppenberg Max von 103 Gutierrez Gustavo 164 Gutiérrez P. 243. 197 Klemens XII 130 Klemens XIV 190 Kobler J. 183. 254. 236 Hillgruber Andreas 60-63 Hilton Stanley E. 180. 228. 208-209. 273 Jan Calabria św. 233. 188-189. 200. 42 Hindenburg Paul Ludwig von 51. 236 Joachim z Fiore 27 Jan Eudes św. 284 Keaton Buster 27 Kirk Russell 118 Kissinger Henry 227-228 Klaudiusz de la Colombière św. 273. 123. 255. 275 Jan XV 194 Jan XXIII 39. 30. 263-264 Jan Chrzciciel św. 274 Hanover Ernest August 22 Häring Bernhard 215 Havard de la Montagne Robert 148 Havighurst Robert J. 199 Gyula Héja 103 Habsburg O o von 110 Haller Karl Ludwig von 118 Hamon Auguste 19 Hannan Philip M. 7. 224. 116. 240. król portugalski 5 Jan Paweł I 267 Jan Paweł II viii. 254 Heers Jacques 122 Heidegger Martin 59 Heldmann Mathilde 29 Henry A. 217. 256. 99 Izabela II. 60 Hirsch-Reich Beatrice 279 Hitler Adolf 52-56. 234. 202. 163. cesarz austriacki. Anastasio 154-155. 193. M. 189. 225-226. 41 Hazard Paul 1. 82 Heurtebize B. 241 Jan III. 203 Herwegen J.

89. 18 Laktancjusz 276 Laet Carlos de 47 Lafly Georges 150 Lai Benny 215 Landry Bernard 120 Landsbergis Vytautas 182 Lanna Carlos Sodré 6. 111 Lercaro Giacomo 214-215 Lesêtre H. 175 Loubet del Bayle Jean-Louis 59 Love Joseph 40 Lozano Juan Maria 203 Lubac Henri de 208. 281. 208 Lopes Santiago Diego 7 Lopez Trujillo Alfonso 164. 84. 18 Ludwik Maria Grignion de Montfort św. 30. 49. 226. 108 Lively Jack 117 Loch Mowat Charles 61 Lombardi Armando 162-163 Loome Thomas Leslie 81. 235 Ligne Christine de 110 Likurg 45 Lima Haroldo 165 Lima Vaz Henrique de 165 Lindenberg Adolpho 20. 7 Lanteri Pio Brunone 77 Larrain Campbell Juan Gonzalo 63. 271-272. 261 Liberal Pinto Gastão 39 Liddell Hart Basil H. 124. 38. 38. 161. książe 3 Lhouneau A. 147. 135. 176 Loredo Julio 27 Lorscheider Aloísio 162. 264. 102. 48. 266. 276 Le mann Reinhard 53 Levi Darrell E. de 149 Lavaud Benoît 88 Le Corbusier (Charles Edouard Jeanneret) 28 Le Roy Edouard 149 Lebrun Richard 117 Ledeen Michael A. 163. 254. 224. 290 Luitpold z Bawarii 22 Lyra Heitor 10 Łunaczarski Anatolij Vasilievicz 51 Maccarrone Michelle 52. 243 Lehnert Pascalina 207 Leite Serafim 5-7 Lellouche Pierre 249 Leme da Silveira Cintra Sebastião 36. 38. 104. 216 Lavale e Mobrun A. Leme Lopes Francisco 102 Lemoyne Giovanni Ba ista 195 Lenin (Włodzimierz I. Uljanow) 24. 42-44. 84. 58 Lee Tuveson Ernest 27 Lefèbvre Marcel 48. 69 Liénart Achille 214-215. 224 Levin Harry 280 Lévis-Mirepoix. 119 Madiran Jean 149-150 . 98. 60 Macpherson Crawford B. 253-258. 237. 215. 101. 283 XX Leopoldo e Silva Duarte 15. 276-277. 74 Laudouze André 150 Launay Michel 23 Laurentin René 172-173. 274. 87. 43-44. 79. 121. 287-288. 165 Kubitschek Juscelino 111 Küng Hans 215 La Cerda (Dom) 86 Lacerda Anna Paulina 15 Lacordaire Jean-Baptiste H. 45. 170. 17 Levillain Philippe 217. 284. 212. 259. 95. 162. 279 Luciani Albino 239 Ludwik IX św. 165 Koziura Florian 284 Krischke Paulo José 163.K Koenig Franz 214 Köhler Théodore 259 Kornis Mônica 43. 25. 189. 260-263. 215. 235-236. 130-131. 88. 285. 56 Leon XII 130 Leon XIII 19.

122 Mondin Ba ista 164 Mongardini Carlo 115 Monier-Vinard Pierre 117 Monsegú Bernardo 236 Montes Juan Miguel 155 Montherlant Henri de 245 Montini Giovanni Ba ista 107. 32. 104. 226. car rosyjski 24 Miller John M. Roberto 41 Morghen Rafaello 120 Mornet Daniel 116 Morra Gianfranco 218 Morvan Jean-Baptiste 150 Mosley Oswald 65 Mosse George L. 82 Molina Uriel 177 Molnar Thomas 280 Mołotow (Skrjabin Wiaczesław M. 183 Martin Victor 212 Martina Giacomo 51. 260 Marcondes Pedrosa Paulo 39. 121. 173. 117 Muggeridge Malcolm 245 Müller Martin 21 Müntzer Thomas 280 Mura Ernesto 256 . 86. 260. 114 Majo Angelo 208 Maksymilian Maria Kolbe św. 46. 62 Martins Antonio Maria 271 Martins Dormund 40 Marto Franciszek bł. 102. 109. 102 Mainwaring Sco 163 Maistre Józef de xiv. 197 Maniscalco Maria Luisa 115 Manise Gregorio 230 Mann Heinrich 59 Manning Henry Edward 119 Manteau-Bonamy H. 214 Milza Pierre 23 Mindszenty Jozsef 189. 167 Morais Prudente de 11 Morazé Charles 40 Moreira Alves Marcio 163. 148-150 McAvoy Thomas 32 McGinn Bernard 279 Meinvielle Julio 49. 216 Morabito Rocco 174 Morais Ferreira Marieta de 86.) 62. 172 Moreira J. 270 Matarazzo Francesco 13 Maurras Charles 80. 168. 270 Marto Hiacynta bł. 228 Mi erand François 180-181 Mohlberg K. 84. M. 174 Maritain Raissa 80 Mark A. 99 Marcucci Benede o 78 Marenco Romualdo 3 Mariaux Walter 103 Marie des Anges François de 274 Marie i Francesca 19 Marin R. 50.I Mahomet 73 Maia Pedro Américo 38. 55 Moulinié H. 67 Mommsen Theodor E. Frederick 27 Marks Karol 56. 283-284 Malraux André 59 Malynski Emmanuel 131 Małgorzata Maria Alacoque św. 168 Meliton z Heliopolis 225 Mendes Lucio 8 Mendez Arceo Sergio 164 Mendonça de Freitas Luiz 167 Menozzi Daniele 208. 235. 280 Menuhin Yehudi 245 Menzo i Luigi 3 Meo Salvatore 267 Mercier Désiré Joseph 82 Merry del Val Rafael 21. 110. 161. 262. 118 Mesquita da Costa Aldroaldo 44 Michaelis de Vasconcelos Carolina 4 Michelini Francesco 268 Michler Martin 83 Mikołajczyk Salezy 260 Mikołaj II. 162-163 Maritain Jacques 80-81. 85.

107.K Murri Romolo 78 Mussinghoff Henrich 53 Mussolini Benito 57-62. 239-242. 283 Pachomiusz św. 281. 129 Nóbrega Manuel da 6-7 Nogueira Eurico Dias 274 Nolte Ernst 50 O’Neil S. 244. 230. 246. 61 Pascal Georges de 149 Paweł VI 80.S. 236 Neto José Angelo 163 Neunheuser B. 105 Papasogli Giorgio 283 Papen Franz von 51. A. 275 Paweł Diakon 263 Paweł z Tarsu św. 267. 273. 289 Peçanha Nilo 11 Pedro I 10 Pedro II 10. 276 . 100 Orleans-Braganza Maria Gabriela de 110 Orleans-Braganza Pedro Henrique de 110 Orleans-Braganza Pedro Luiz de 99 Orleans-Braganza Rafael de 110 Ortega Daniel 177 Ousset Jean 147. 203 Panofsky Erwin 141 Pantoja Silvia 111 Papali Cyrillus B. 36 Pedrosa Paulo 91 Pellicani Luciano 55 Pena Afonso 11 Perdomo Garcia José 86 Peregalli Arturo 63 Pereira de Albuquerque Octaviano 87 Pernoud Régine 122 Perón Juan Domingo 41 Pétain Henri-Philippe-Omer 64 Petrarka Francesco 122 Philippe Paul 203 Piazza Leonardo 136 Pickford Mary 27 Picot de Clorivière Pierre Joseph 117. 236-237. 263 Pancheri F.-D. 161. 209. 150 Ozouf Mona 116 XX Pacelli Eugenio 51. 224-226. 64-65 Nantes George de 226. 189. 221-222. 228-230. C. 216. 114 Orleans-Braganza Isabel de 10 Orleans-Braganza Luiz de 10. 274-275 Oechslin Jean-Jacques 117 Oldani Luigi 194 Oliveira Eduardo Serafin de 86 Oliveira Vianna Francisco José 9 Olivola Felix de 37 Olphé-Galliard Michel 203-204 Orléans Gaston de 10 Orleans-Braganza Amélia de 110 Orleans-Braganza Antônio de 110 Orleans-Braganza Bertrand de 110. 164. 195 Piolanti Antonio 215. Maria Ancilla 85 Oddi Silvio 152. 244. 254 Pie Edouard-Louis 118 Pieper Josef 278 Piłat Poncjusz 51 Pimen 229 Pinho Wanderley 14 Pio z Pietrelciny św. 175. 82 Newsome David 119 Nguyen Victor 148 Nichols Aidan 81 Niehaus Thomas 168 Niemeyer Oscar 28 Nigg Walter 280 Nitoglia Stefano 73 Nixon Richard 227 Noble H. 60 Parente Pietro 207 Parker R. 233. 62 Pacheco Salles José Benedicto 101 Palacios Leopoldo 80 Palazzini Pietro 95.

234-235. 149 Ribas A. F. 16-17 Ribeiro dos Santos Antonio 15. G. 10 Ra i Achille 78 Ratzinger Joseph 215. 150. 33. 158. 121. 259 Pizzardo Giuseppe 189 Pizzinelli Corrado 16 Poncins Léon de 56. 251.16. 207-209. 149-150. 130-131 Pius X 21-22. 118. 283 Pius XII 9. 94-95. 19. 253-254. 122 Rimoldi Antonio 188 Rio Branco 11. 135. 17 Prado Antônio Jr 15 Prado Fabio 29 Prado Veridiana Valeria 17 Prestes de Albuquerque Júlio 41. 163 Reis Antonio Manoel dos 37 Rémond René 26. 150. 60. 123-124. 200. 104-107. 118. 62. 78. 106. 259 Pius XI 19. 82. 215 Rambaldi P. 216. 24 Renty Gaston de 201 Reynold Gonzague de 148 Rhodes Anthony 51. 99. 66 Rials Stéphane 117. 181. J. 15. 117-118 Pound Ezra 59 Prado (rodzina) 13. 230 Robespierre Maximilian 126 Rocca Giancarlo 203 Rocha Pita Sebastião da 4 Rodano Franco 218 Rodrigues Alves 11 . 17-22. F. 88. 17 Ribeiro dos Santos Gabriela 6-17 Ribeiro dos Santos Lucilia x. 256. 230-231. 193. 71. 212. 219. 62. 112. 171. 201 Rambaud Henri 150 Ramière Henri 19 Ramonet Ignacio 249 Ramos de Oliveira 37 Ramos Mário 85 Rangel de Castro S. 144. 200.I Piotr św. 231 Roberti Francesco vi. 119. 136. 92. 64-66. 53. 170. 239. 78. 131 Poradowski Michał 164. 176 Poulat Emile 81. 244. 262 Robert Bellarmin św. 119. 51-52. 39. 245. 16 Ribbentrop Joachim von 62-63. 202-203. 196-198. 59. 136. 77-80. 170. 47. G. 62. 240. 226 Ricciardi Antonio 283 Rice Jr.36 Rivera A. 157-158. 225. 56. 282-283 Reardon Bernard M. 247 Piovan Luigi 208 Pires Heliodoro 39 Pirri Pietro 32 Pius VI 131 Pius VII 130 Pius VIII 130 Pius IX 36. 117 Renan Ernst 148-149 Renouvin Pierre 23. 201. 176. 58. 78. 225. 35. 67 Ribeiro dos Santos (rodzina) 14. 231. 38. 141. 57 Prestes Luís Carlos 42 Prestes Maia Francisco 29 Preux Michel de 118 Preysing Konrad von 53 Proaño Leonidas 164 Prosdocimi Luigi 120 Proudhon Pierre-Paul 149 Queiroz Filho Antonio de 6 Quisling Vidkun 65 Raeders Georges 13 Raem Heinz-Albert 52 Raffard de Brienne Daniel 201 Rahner Karl 108. 236. 78. E. 84. 81 Reck-Mallenczewen Friedrich 60 Reeves-Warwick Gould Marjorie 279 Regis de Morais J. 47. 161. 221. 291 Ribeiro João 7 Riccardi Andrea 217.

60 Rolland Romain 59 Roman Blanco Ricardo 8 Romeo Antonino 252. 208-209 Sciacca Michele F. 100 Salleron Louis 80. 89.K Rodrigues dos Santos Gabriel José 16 Rodrigues Francisco de Paula 15 Rodrigues Julio 38 Rodríguez Victorino 152. 197-198. 277. 82 Sauvêtre Joseph 131 Scantamburlo Giovanni 224 Scarano Paolo 8 Scheier Walter 78 Scherer Vicente 173 Schillebeeckx Edward 115. 38. 110 Santos José Maria dos 40 Santos Łucia dos 270 XX Santos Mauricio Gomes dos 7 Sartore D. 189. 167. 278 Romero Oscar 164 Romero Silvio 84 Roosevelt Franklin D. 104. 164 Ruiz Samuel 164 Rupp Jean 120 Rusconi Gian Enrico 24 Saigh Maximos IV 222 Sainte Trinité Michel de la 248 Sainte-Beuve Charles 133 Saint-Jure Jean Baptiste 180 Saint-Just Louis 126 Saint-Just Theotime de 118 Sales Eugenio 173 Salgado Plinio 57. da 83. 195 Ruffini Ernesto 215 Ruiz Angelica 102. 189. 263 Schmi Carl 59 Schneider Bukhart 52. 62 Schneider Marius 245 Schneider Ronald M. 215-216. 80. 93. 224 Sanchez José M. 70. 221. 164 Séguy Jean 276 Sejourné P. 36 Silva Prado Antônio da 17 Silva Prado Caio da 17 Silva Prado Eduardo da 17 Silva Prado Martinho de 17 Silva Prado Martinico 17 Silva Raul 43 Silveira d’Elboux Luiz Gonzaga da 39 . 211-212. 98. 56 Sanfelice Gian Vincenzo 8 Sangnier Marc 78 Santini Aceste 228 Santo Rosario Maria Regina do 36 Santos Armando Alexandre dos 10. 194 Seper Franjo 222 Sertillanges Antonin-Dalmace 135 Sertório de Castro 40 Seyss-Inquart Arthur 65 Shapiro Judith 182 Siebel Wiegand 236 Sievernich Michael 165 Sigaud Geraldo de Proença 48-49. A. 252 Scoppola Pietro 58 Séguin Philippe 131. 39. 193 Segundo Juan L. 227 Roschini Gabriele Maria 259 Rosenberg Alfred 52 Rospigliosi Guglielmo 245 Rossi Agnelo 158 Roumanie Luigi 19 Rousseau Olivier 82 Royo Marín Antonio 17. 11 Schnur Roman 115 Schuster Ildefonso bł. 223-224 Silva Bruno Ernani 4. 13 Silva Costa Heitor da 43 Silva Duarte Leopoldo e 34. 197 Rolfs Richard W. 150. 192-193. 100 Silva Hélio 42 Silva Henríquez Raúl 229 Silva J. 100. 256 Rua Michael bł. 78.

67-70 Statera Gianni 249 Sterpi Carlo 283 Stickler Alfons Maria 152. 59. 86 Sobieski Jan III 38 Sobrino Jon 164 Solignac Aimé 129 Solimeo Gustavo Antônio 42. 277. 287 Ternon Yves 72 Tertulian 276 Thamer Hans-Ulrich 51-52 Thibon Gustave 150 Thierry Augustin 268 Thom Françoise 181 Thomas de Saint-Laurent Raymond de 289 Thomas Lucien 150 Thonnard François-Joseph 139 Tilly Charles 115 Tismaneanu Vladimir 182 Tisserant Eugène 224 Toglia i Palmito 217 Tomasz z Akwinu św. 283 Skidmore Thomas E. 101 Ulrich z Augusty 194 Urbano Pilar 239 Urcelay Alonso Javier 177 Valentino Rodolfo 27 Valiani Leo 24 Valle Paulo do 16 Vallet de Goytisolo Jean 147 . 236. 134-136. 193. 82 Triboulet Raymond 201 Trindade Helgio 57 Trochu François 18 Tusell Javier 56 Tyn Tomas 136 Tyrrell George 247 Tyson Brady 168 Ulhôa Cintra Paulo Barros de 48. 63. 196. 215. 168 Slipyj Josef 189. 233. 211 Tejada Francisco Elías de 148 Teresa z Lisieux św. 170. 289 Tramontin Silvio 77. 189. 193. 220 Soares Corrêa Carlos Alberto 214 Soares Leda 57. 220. 197 Solimeo Luis Sergio 178. 208. 219 Stalin Józef 56. 283. 257. 33. 18. 190. 189. 223-224 Swanson Gloria 27 Sykstus V 122. 15 Spaemann Robert 117 Spellman Francis Joseph 65 Spengler Oswald 26 Spiazzi Raimondo 152 Staffa Dino 189. 178. 66. 280. 2 Tangheroni Marco 122. 64 Taylor Telford 61 Tedeschi Mario 56 Teilhard de Chardin Pierre 80. 244 Stille Ugo 249 Suenens Léon J. 189.I Simões Paes Maria Helma 111 Siri Giuseppe 215. 187 Taddei Bartolomeo 19 Taine Hippolyte-Adolphe 148-149 Talleyrand-Perigord Charles-Maurice de 1. 129. 230-231. 236. M. 199 Souza Herbert José de 165 Souza Lima Lizanias de Souza Queiroz José Gustavo de 102 Souza Rezende Estevão Emmerich de 43 Souza Tomé de 6. 41. 209 Traniello Francesco 195 Trento Angelo 13. 86. 214-215 Su on Michael 150 Svidercoschi Gianfranco 212. 41 Triacca A. 139. 254 Tanquerey Adolfo Taparelli d’Azeglio Luigi 62 Tardini Domenico 62 Taylor Alan John P. 271.

12. 224-225 Wenner Francis 29 Werneck E. cesarz niemiecki 22 Willebrands Johannes 220. 279 Wilhelm II. 219 Zoffoli Enrico 238 Zweig Stefan 4.K Valverde Carlos 118 Van Hacker Leonard 46 Vannoni Gianni 58 Vaquié Jean 224 Vargas Getulio 40-42. 215-217. 40 Wojtyła Karol 239 Wolter François Arouet de 116. 119 Vidales R. 177 Vaz de Caminha Pedro 5 Veloso José Fernandes 105 Verlinden Charles 268 Vermeil Edmond 55 Veuillot Eugène 47 Veuillot François 47 Veuillot Louis 47. 111 Vasconcellos Mo a Carlos Carmelo de 46. 39. 245 Xavier da Silveira Caio Vidigal 182 Xavier da Silveira Fabio 160. 63 Weiss John 118 Wenger Antoine 212-213. 272 Winowska Maria 283 Wirth John D. 190 Woolf Stuart J. 26 . 217. 99. 6. 285 Vogüe Count Félix de 3 Waldstein Wolfgang 244 Wall Bernard 245 Wandruszka Adam 24 Warszawczik Grigorij 28 Washington Luiz 40-41 Wa E. 86. 57. 212. 24 Zerbi Pietro 112 Zimdars-Swartz Sandra 279 Zyta. 102. 111. 203. cesarzowa austriacka 60. 81. 174. B. 110 Zizola Giancarlo 217 Żmijewski Norbert A. 118 Viguerie Jean de 116 Villa Gaviria German 274 Villac José Luiz Marinho 103 Villaça Antonio Carlos 36. 44. 168 Vayssière Pierre 163-164. 229 Wilson Thomas 24 Wiltgen Ralph M. 220-221. 50 Wyszyński Stefan 239 Xavier da Silveira Arnaldo Vidigal 230. bracia 103 Yu Pin 222 Zeman Zybriek A. 86 Viñas Giuseppe Maria 119 Vio i da Costa Emilia 10 Vitale Silvio 232 Vivanco Lopes Gregorio 245 Voegelin Eric 279 Vogels W. D. 12 XX Werneck Sodré Nelson 41 West Delno C. 243. 117 Weber Eugen 148 Weeger Jean 256 Weinberg Gerhard L. 214 Xavier da Silveira Vidigal. 4. 224 Wincenty Ferreriusz św. 83. 146 Vieira Arlindo 102 Vier Jacques 150 Viereck Peter 55.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful