You are on page 1of 22

42

Sinds 1982

Heemkundevereniging Landgraaf An de Voeëgelsjtang 12 6373 BJ Landgraaf

Heemkundevereniging Landgraaf

JAARGANG 25 NR. 1 MRT. 2009

Heemkundevereniging Landgraaf
DAGELIJKS BESTUUR Voorzitter J.Schiffelers, Lokert 9, 5591 NB Heeze, 040-2262936 Secretaris J.Lussenburg, Op de Heugden 28, 6371 XM Landgraaf 06-48655445 Penningm. J.M. Erkens, Wiel Ringenslaan 39, 6373 EP Landgraaf 06-15162659 ALGEMEEN BESTUUR J Baur, Gravenweg 58, 6471 VZ Eygelshoven 045-5352849 2e secretaris Bulletin/Jaarboek H.A.Mulders, Hoefveld 18, 6373 XG Landgraaf 045-5322876 Archief/werkpl. S.H.P.Moonen, Bertus Aafjeshof 2 6431 DZ Hoensbroek. 045 8508030 Geneal/Waubach H.Dortants, Eijgelshovenerweg 25, 6374 KB Landgraaf 045-5315315 Algemeen M.J. Offermans, Schoolstr. 88, 6374 GZ Landgraaf 045-5314079 Archeologie/educatie J.G.M. Born, Charles Frehenstr.85, 6374 EL Landgraaf 045-5310393 Contactpersoon Platkloep H.A. Mulders, Hoefveld 18, 6373 XG Landgraaf 045-5322876 BESTUURSADRES Op de Heugden 28, 6371 XM Landgraaf 06-48655445 E-mail : j. lussenburg@home.nl REDACTIEADRES BULLETIN EN JAARBOEK Hoefveld 18, 6373 XG Landgraaf, 045-5322876 CONTRIBUTIE O.C.G.L. Individuele leden Gezinslidmaatschap Toeslag gebruik studiezaal Jeugdlidmaatschap

Publicaties Heemkundevereniging Landgraaf (OCGL)
Nr. Vet en cursief is nieuw
Serie "Jaarboeken" De jaargangen 1984(dl 1)t/m 1987(dl4) 1989(dl6) t/m 1990(dl7) , 1993(dl 10) t/m 1995(dl11), 1997(dl13) t/m 2002(dl 16) en 2007(dl21) zijn uitverkocht 5 8 9 12 17 18 19 20 21 Jaarboek waarin o.a. Dialeststudie Jaarboek waarin o.a. Genealogie Jongen Jaarboek waarin o.a. Annalen van pastoor Schatten 1910-1935 Jaarboek,waarin o.a. De familie geschiedenis Rongen Jaarboek waarin o.a. burgemeesters van Landgraaf Jaarboek waarin o.a. schutterijen,ON2, verwantschappen Eygelshoven Jaarboek waarin o.a. Romeinse weg Jaarboek waarin o.a. 25 jaar OCGL, der Heereweg 1988 1991 1992 1996 2003 2004 2005 2006

Prijs
leden Niet-leden

jaargang

4,00 4,00 4,00 4,00 5,00 5,00 10,00 12,50

4,00 4,00 4,00 4,00 5,00 5,00 10,00 15,00

Jaarboek waarin o.a. School Rimburg, Mirgelcoulsweg, Koelweg, Lauradorp, Processiecommissie D'r Leuper, Pastoor Daniëls, Zef en Bernhard Hamers
Serie "Ken Landgraaf" De jaargangen 1995(dl1),1997(dl4),2000(dl 5),2002(dl6)en 2004(dl8) zijn uitverkocht

2008

12,50

17,50

2 3 7

16 Wandelingen Straatnamenboek Van Aalbersestraatr tot Zwartebergweg Fotoboek Woabich-Grunsjtroat Fotoboek alles um d'r Sjeet Fotoboek Rimburg Lauradorp d'r Busj Fotoboek Kweer durch Nujjenhage, van d'r Proats bis iggen Sjroat.

1995 1997 2003 2005 2006 2007

2,00 2,00 10,00 10,00 12,50 12,50

2,00 2,00 10,00 10,00 15,00 15,00

€ 16 euro per jaar € 19 euro per jaar € 9 euro per jaar € 5 euro per jaar (gebruik studiezaal inbegrepen)

9 10 11 12

Fotoboek Sjeeter lüj vereins en families
Serie "Kijk op Landgraaf"

2008

12,50

17,50

BANKRELATIE Rabobank Landgraaf Postgiro Buitenlandbetalingen:

0

Bokkerijderswandelingen en fietstochten Verhoale van vruegert uever d'r Lichtemich

2007 2008

5,00 5,00

7,50 7,50

rek.nr 136314937 t.n.v. O.C.G.L. Landgraaf rek nr 4776225 t.n.v. O.C.G.L. Landgraaf Ibannr. NL 32 RABO 01363149 37 Bic nr. RABONL2U

1

2

Sporen uit het verleden van Landgraaf
Publikaties van derden En d'r boer boeëret wieër, genealogie fam. Baur door M.Quaedflieg Dekenale kerk P en P Schaesberg door E.Ramakers

2008

5,00

5,00

2002 2000 1987 z.j. 1991

22,50 10,00 2,00 5,00 5,00

22,50 10,00 2,00 5,00 5,00

VERENIGINGSGEBOUW An de Voeëgelsjtang 12 6373 BJ Landgraaf 045-5322820 (tijdens openingstijden) E-mail-adres: Website: heemkundelandgraaf@hotmail.com www.heemkundelandgraaf.nl

Haengenaempd De Landgraaf door J.W. v Venrooy en H.S.M.J. Brouwer De Oudstrijders en hun kapel te Rimburg door L.Haarbosch-Toussaint,H.Silvertand, A.Verreck Kaarten Eygelshoven (113 x 92 cm, zwartwitte kopie) Schaesberg (98 x 61 cm, zwartwitte kopie)

1891 1903 2007

2,00 2,00 5,00

2,00 2,00 5,00

VASTE OPENINGSTIJDEN STUDIEZAAL: Woensdag en zaterdag 13.00-17.00 uur Middag kennismakingsbezoek gratis _____________________________________________________________ Het Bulletin verschijnt 4 x per jaar. Losse nummers €. 1,50 excl. portokosten

Nieuwenhagen,Rimburg, Schaesberg en Ubach over Worms 1805-1807 ( kleur) Bestanden op CD-rom/diskette DTB/BST bestanden in pdf-formaat Eygelshoven(DTB),Frelenberg(DTB), Marienberg(DTB),Schaesberg(BST-huw),Nieuwenhagen(BST-huw.), Ubach over Worms(BST), Rimburg(BST) op CD-Rom Complete inventaris archief OCGL(access-bestand) op CD

2003 2008 2004

10,00 1,50 2,00

20,00 1,50 2,00

41

Volkstelling 1796 (PDF-bestand) gemeenten Ubach over Worms, N.hagen en Schaesberg

12 mei. Smeets. Op zoek naar de heraldische bronnen van onze familie. Donderdag 16 april: aanvang 19. Uitsluitend voor leden. Het aantal leden blijft groeien en steeds meer mensen zijn geïnteresseerd in hun eigen geschiedenis en de geschiedenis van de omgeving. heeft veranderingen aan het Bulletin gemerkt. 10 nov en 8 dec.30 uur. 14 apr. Ik heb het dan niet alleen over de collectie. en dat is dus geen aprilgrap. Van 19. Wij zijn bezig om op dat gebied nog een kwaliteitsslag te maken. Van de voorzitter Elders in het Bulletin treffen jullie de uitnodiging aan voor de jaarlijkse ledenvergadering die gehouden wordt op donderdag 19 april a. Voordracht in het dialect door d’r Platkloeb. maar ook over de stoelen die wekelijks gevuld worden door onderzoekers. Presentatie fotoboek Nieuwenhagerheide.30 uur tot 20. De stukken die voor de vergadering van belang zijn. Regionaal en landelijk bespeuren we ook bij de overheid en daaraan verbonden organisaties een steeds groter wordende activiteit op het gebied van geschiedenis. Onze vereniging staat meer dan een beetje in de belangstelling.00 tot 17.30. 9 juni. Zaterdag 19 sept: 08.00 uur tot 21. 8 sept. Open Monumentendag met thema “Op de kaart” met genealogische contactdag. Lezing over Lauradorp door M. Donderdag 15 oktober: aanvang 19. archeologie en ons cultureel erfgoed.Offermans en J.45 uur zal ik dan zelf nog een korte lezing houden over kasteel Schaesberg. kunnen in het verenigingsgebouw worden opgehaald vanaf 1 april a. Donderdag 10 dec: aanvang 19. Lezing van Joep Jung over de mijnen (Laura en Julia).30 uur.s.30 uur. Met enige regelmaat zien we ook jongere mensen binnenkomen en aanschuiven en zelfs lid worden. Lezing “Wapengekletter”. Donderdag 23 april: jaarlijkse ledenvergadering aanvang 19.30 uur.00 uur.45 uur willen wij de jaarvergadering houden. Daarna zal een korte pauze worden gehouden en van 21. Gemeenten hebben nog nooit zo veel informatie gekregen 1 40 .00 uur onder voorbehoud excursie naar Xanten (Romeins museum en themapark).30 uur. Jack Lussenburg zorgt er inmiddels voor dat bijna tweewekelijks een behoorlijk artikel in de Landgraaf Koerier staat met een stukje inhoudelijke geschiedenis. Patelski.30 uur. Donderdag 25 juni: aanvang 19.s. Vrijdag 27 nov: aanvang 19. Donderdag 14 mei: aanvang 19. Dialectavond van d’r Platkloeb met de vaste titel “d’r geboare verteller”.30 uur in de parochiezaal.30 uur. Ook aan de inhoud proberen we nog het een en ander te doen om een zo gevarieerd mogelijk periodiek te maken. Zaterdag 12 sept: van 11.Heemkundevereniging Landgraaf Heemkundevereniging Landgraaf Activiteiten 2009 Donderdag 19 maart: aanvang 19. Lezing over genealogisch onderzoek vóór het Ancien Regime van F. De lezer die de vorige keer goed heeft opgelet. De huisstijl zal verder worden opgepakt en ook het logo van de vereniging zal in het komend jaar vermoedelijk veranderen. Op deze manier willen wij als bestuur de ledenvergadering interessanter maken voor onze leden. om 19. meestal zijn ook alle computers in gebruik en enkele mensen die wat rustiger willen werken zoeken dan de kantine op. Als bestuur willen we dit jaar een proef nemen door de bijeenkomst te splitsen in twee delen. 6 okt. 17 t/m 25 oktober week van de geschiedenis Vrijdag 6 nov: verenigingsavond met presentatie jaarboek 2009 in MFC An der Put in Waubach. De tafels zitten vol. Het begint aardig vol te worden in onze archiefruimte. Kerstmarkt in december: datum wordt nog bekend gemaakt Paleografielessen: 17 mrt.

H. Wanneer de besluitvorming positief uitvalt zal dat voor ons in elk geval een vervolg krijgen in het thema van de Open Monumentendag 2009 en de Week van de Geschiedenis 2009. Zo wordt op dit moment zelfs gebruik gemaakt van digitale fotoalbums om informatie te krijgen over foto’s. zou mogen vogelen”. ‘Een heel jaar’ was afgesproken. De meest bekende site is www. zich voor het college van schout en schepenen van de hoofdbank Heerlen verantwoorden in een uiterst trieste zaak. het ging er slechts om dat T. hebben Hein Goossens en Carl Specker al voor Waubach gedaan. Rijksarchief Maastricht 2 39 .com Daar staan onder “Commons” links naar foto’s van nationale archieven van verschillende landen. Bron: inventaris Landen van Overmaas. May werkt daarbij ook verder aan zijn zogenaamd Bronnenboek waarin hij zoveel mogelijk informatie vastlegt over de panden en de bewoners. T. Ik heb tussen de Nederlandse foto’s dan weliswaar nog niet zoveel over Limburg kunnen ontdekken. zullen we aan dit project in elk geval veel aandacht gaan besteden. Sjef Born is actief met een Romeinendag op het Eijkhagencollege. Zoals iedereen in krant heeft kunnen lezen. Wat May voor Nieuwenhagen doet. Ook aan de groeperingen binnen het MFC is een Romeinenproject aangeboden. Het boek verschijnt in november. maar wat ik vond leek mij schokkend genoeg. Niet alleen de weg.flickr.. Een ander thema dat onze aandacht volop krijgt is de Via Belgica en alles wat daar bij hoort. Die kennis zullen wij ook moeten overdragen en actief moeten deelnemen in het hele proces. en dat kon niet. het meisje een jaar lang had misbruikt was voor de schout en schepenen in Heerlen geen onderwerp van rechtspleging. Die goeie ouwe tijd (Hein. De eerste bijeenkomsten voor volgende het Romeins weekend in Rimburg hebben plaatsgevonden en ook wordt gekeken hoe de weg van Maastricht tot Rimburg eenduidig in beeld kan worden gebracht. en dat er in die tijd niet zo zwaar aan seksuele uitbuiting van minderjarigen werd getild (in ieder minder zwaar dan ik veronderstelde). May Quaedvlieg en José Seerden werken hard aan het nieuwe boek over Nieuwenhagen waarin dan met name Nieuwenhagerheide aandacht moet krijgen. Voor die twee maanden was niet betaald. maar ook de andere aspecten van het Romeins Limburg. Afhankelijk van de beslissing van de gemeenteraad over de herbouw van kasteel Schaesberg. Op de eerste plaats zijn wij het kenniscentrum voor de gemeente. het meisje twee maanden langer had misbruikt dan was afgesproken. Die informatie is ook voor de amateuronderzoeker beschikbaar. wil men in Heerlen ook extra investeren in het Thermenmuseum. had na dat jaar nog twee maanden “gevogelt ofte wel vleeselijck met het meisje geconverteerd”.Heemkundevereniging Landgraaf Heemkundevereniging Landgraaf en voor veel activiteiten is zelfs subsidie mogelijk. Er kan immers uit geconcludeerd worden dat het vooruitzicht van het genot van een vet kalf zwaarder woog dan het seksueel misbruik van een minderjarig weesmeisje. Steinen) In 1695 moest de Nieuwenhagenaar T. maar ze geven wel een interessant beeld van zaken uit met name de vorige eeuw. Voor die twee maanden werd hij veroordeeld tot . Veel informatie is te vinden op de nodige webpagina’s van de overheid. Ondanks intensief zoeken vond ik helaas niets naders omtrent deze zaak. het betalen van drie pattacons. dat wij ook nieuwe kennis zullen opdoen omdat er natuurlijk extra onderzoek moet worden gedaan en van de eerdere archeologische onderzoeken amper rapporten beschikbaar zijn. Dat T. was met de voogd van een minderjarig weesmeisje overeengekomen dat hij het meisje tegen betaling van een vet kalf “een heel jaar vrij en onverhinderd en zonder daarvoor gemolesteerd te worden. maar T.. Herbouw zal in elk geval betekenen.

De jongens van het Lauradorp hebben de handen meer dan vol aan dit project. Samen met Jo Odekerken werk ik op dit moment aan het gebied “D’r Sjeet” (inclusief Strijthagen en Overste Hof). Daarna gaan we de oude Lichtenberg in beeld brengen en tot slot het gedeelte van Palemig dat oorspronkelijk tot Schaesberg behoorde. Voor Schaesberg is dit werk nog nooit gedaan. Het bestuur heeft een bezoek gebracht aan de privécollectie van de heer Riediger in übach-Palenberg. e-mail adres: heemkundelandgraaf@hotmail. Een mooie collectie archeologisch materiaal en een enorme archiefcollectie. die in 2008 bij onze stand zijn geweest in Rimburg hebben een heel klein deel van de collectie daar kunnen zien.Heemkundevereniging Landgraaf Heemkundevereniging Landgraaf Mariabeeldfoto Volgens de schenker van deze foto zou deze genomen kunnen zijn rond 1900 te Brunssum of Sittard. Daarvoor zal nog het nodige onderzocht moeten worden in het archief van de gemeente. Wij en ook eerdere onderzoekers hebben de kennis niet in pacht. Wij zullen in elk geval in contact met hem blijven om zaken die betrekking hebben op Landgraaf beter te kunnen documenteren. 38 3 . Degene die weet waar of wanneer deze foto gemaakt is en/of personen op de foto herkent. Er blijven niet alleen gegevens beschikbaar komen. Geen makkelijk karwei door de rigoureuze sloop uit de zestiger en zeventiger jaren. Degenen. Het derde meisje van links in de achterste rij zou Jenneke Mostard uit Waubach zijn. Na een eerste ordening zal archiefonderzoek ons verder moeten brengen. De gegevens die zo ontstaan kunnen in de toekomst dan gebruikt worden voor publicaties in een van de boeken of dit bulletin. maar er wordt ook nog meegewerkt aan de plaatsing van een monument. dat deze collectie niet voor de regio behouden zal kunnen blijven. De heer Riediger heeft zijn hele vrije tijd in de archeologie zitten en heeft ook een enorme kennis op dit gebied. Een ander punt waarin we ons nog in willen verdiepen is de periode 1940 – 1945. Op dit moment denkt de heer Riediger er over om de collectie naar Bonn te laten gaan. Wij willen daarbij dan wel een andere insteek kiezen en kijken naar zaken die speelden tijdens de bezetting en de bevrijding. Dus bijvoorbeeld niet alleen de inkwartiering van bevrijders maar ook van bezetters. wordt verzocht om met ons contact op te nemen zodat we de gegevens kunnen vastleggen. Als basis gebruiken we daarom de eerste kadasterkaarten uit 1832 en de Tranchotkaart van omstreeks 1805. Er zijn altijd mensen die weer andere zaken weten of ander materiaal hebben. Wij houden ons daar van harte voor aanbevolen. Helaas moeten we er van uit gaan.com Hub Dortants is bezig om dit verder te verfijnen voor de Groenstraat en Rimburg.

Panis & Co uit Heerlen. Graag wil ik onze onderzoekers er nog eens op wijzen. wordt verzocht om met ons contact op te nemen zodat we de gegevens kunnen vastleggen. Schoolfoto. Ik denk. dat ik jullie zo weer een beeld heb gegeven van alles wat er zich op dit moment zo’n beetje voordoet.30 uur in de parochiezaal bij ons verenigingscentrum “An de Voëgelsjtang 12.v. Je zult je op een gegeven moment ook moeten verdiepen in de secundaire bronnen.com 4 37 . Deze 4e klas schoolfoto is waarschijnlijk uit Schaesberg.p. Het doel van de bijeenkomst was met name om te kijken naar de mogelijkheden van samenwerking en waar we elkaar kunnen versterken. dat je een familiegeschiedenis nooit compleet krijgt aan de hand van de kerkelijke registers en burgerlijke stand. Degene die weet waar of wanneer deze foto gemaakt is en/of personen op de foto herkent. e-mail adres: heemkundelandgraaf@hotmail. Bij binnenkomst van de zaal s. Zoals bekend heeft de NGV haar boekencollectie in onze archiefruimte ondergebracht. Jo Schiffelers Gezocht Uitnodiging ledenvergadering 2009 Hierbij nodigen wij onze leden uit voor de algemene ledenvergadering 2009 die gehouden zal worden op donderdag 23 april 2009 om 19. Vertrouw de geschreven en digitale klappers niet klakkeloos en controleer altijd met de originele stukken. Wij hebben daar heel wat van in de rekken staan en inmiddels ook digitaal beschikbaar.Heemkundevereniging Landgraaf Heemkundevereniging Landgraaf Een afvaardiging van het bestuur heeft in januari 2009 deelgenomen aan een bijeenkomst van de NGV Zuid-Limburg waarbij zowel heemkundeverenigingen als leden van de NGV aanwezig waren. De op de vergadering betrekking hebbende stukken zijn vanaf 1 april 2009 verkrijgbaar aan de balie van ons studiecentrum en als pdf te downloaden van de website. de presentielijst invullen en ondertekenen. De foto is gemaakt door de fotograaf A. Maak daar gebruik van.

Maar zoals gezegd: Dialect had geen aanzien. was het dus eigenlijk nauwelijks de vraag of het een Nederlandstalig of dialectlied moest worden. 31 jan. mijn Vaderland’ te laten ‘vertalen’ in het Limburgs of men had aan iemand de opdracht kunnen geven om een volkslied in het Limburgs te maken. Rondvraag 11. Hierin belijdt hij Limburgs trouw aan Oranje en Nederland. Bestuursverkiezing. vaststellen van het verslag van de ledenvergadering van 24 april 2008 3. Pauze. a. is niet zo vreemd.00 tot 21. Van de derde strofe is het niet zeker of Krekelberg die wel heeft gedicht.b. Waarom in het Nederlands: Dat de tekst destijds in het Nederlands werd geschreven. mijn Vaderland’ officieel het Limburgs volkslied en wordt beter bekend als ‘Waar in het bronsgroen eikenhout’.c.45 uur Korte voordracht van de voorzitter over de geschiedenis van en de plannen tot herbouw van kasteel Schaesberg en de eventuele rol van de vereniging daarbij. 36 5 . Harrie heeft zich herkiesbaar gesteld. Deze vierde strofe wordt in België dan ook niet gezongen. De melodie spreekt aan en heeft een pittig marstempo. Het bestuur stelt daarom voor om Harrie Mulders her te benoemen voor een periode van 3 jaar. Toelichting op de begroting 2009 en het meerjarenbeleid door de penningmeester 7 Benoemen nieuw lid van de kascontrolecommissie 8. met dien verstande dat de laatste Oranje-getinte strofe in België wordt ‘vergeten’. mijn Vaderland’ van T(h)ijssen/Krekelberg. Opening door de voorzitter en vaststellen van de agenda 2. Er schijnt een vierde puur Belgische strofe te bestaan. mijn Vaderland’ wint aan populariteit en de Belgische legerleiding vraagt in 1917 zelfs om de melodie te mogen gebruiken ‘omdat de jongens aan de IJzer het lied zo graag zongen’. Het lied van T(h)ijsen/Krekelberg heeft het voordeel dat het verstaanbaar en zingbaar is voor iedereen tussen Eijsden en Mook. Nou had men kunnen besluiten om ‘Limburg.45 uur. 2009. niet meer. Toen in 1939 een keuze werd gemaakt voor een volkslied. Jaarverslag 2008 door de secretaris. want in 1909 schreef vrijwel niemand liederen in het Limburgs. Gezien Krekelbergs reputatie als snelle en productieve broodschrijver zal hij waarschijnlijk niet veel tijd nodig gehad hebben voor die twee strofen. Planning van activiteiten in 2009 9. Eventuele tegenkandidaten kunnen tot 1 dag voor de vergadering worden gesteld bij de voorzitter. 2009 en 100 jaar Limburgs Volkslied) Agenda 1. Aftredend is Harrie Mulders. dat heel geschikt was om als volkslied te gebruiken en er waren geen of weinig dialectliedjes die in aanmerking kwamen. Ter vaststelling 5. Zowel in Nederlands als Belgisch Limburg wordt het lied gezongen. Overigens speelt in Limburg natuurlijk ook het probleem dat er grote verschillen tussen de dialecten zijn en het vrijwel ondoenlijk is om een dialecttekst te maken waar iedereen zich in kan vinden. 10. Verslag van de kascontrolecommissie 5. Sluiting om uiterlijk 20. Verlenen van decharge aan het bestuur 6. Rekening en verantwoording van de inkomsten en uitgaven 2008 door de Penningmeester 5. Eventuele mededelingen door het bestuur 4. (bronnen: Limburgs Dagblad 16 jan. Deel 2 van 21.Heemkundevereniging Landgraaf Heemkundevereniging Landgraaf Twee strofen. Men had een voortreffelijke kandidaat in ‘Limburg. ‘Limburg. Dialect had geen aanzien. In 1939 wordt ‘Limburg. Jan Willem Snackers voegt een vierde strofe toe aan het lied van T(h)ijssen en Krekelberg.

In dat jaar was er geen feest. Op 31 januari 1909 wordt tijdens de oprichtingsvergadering van de ‘Vereniging ter bevordering van de volkszang in Limburg’ door enkele leden van het ‘Koninklijk Roermonds Mannenkoor’ het lied voor de eerste keer gezongen. zoals blijkt uit het bijgaande jubileumaffiche. Toch was er feest. Neeritter is het dorpsplein naar hem vernoemd. Toch bleef men hopen op betere tijden. Veel verenigingen legden hun werkzaamheden stil of in het geval van Victoria: er werd niet meer gemusiceerd. 6 35 . maar wel een jaar later. omdat men zich niet wenste neer te leggen bij de Onderdrukker en diens opvattingen en regels. schrijft de Nederlands-Limburgse onderwijzer Gerard Krekelberg (18641937) de tekst van ‘Limburg. dhr Het Limburgs Volkslied (Harrie Mulders) 31 januari 2009 was het 100 jaar geleden dat het Limburgs Volkslied “Limburg. In de geboorteplaats van Gerard Krekelberg. in Vlodrop waar hij overleed. Opmerkelijk verder:In 1942 werd nog gemusiceerd door de fanfare. Hoe is het ontstaan: Op verzoek van koordirigent Henri T(h) ijssen (1862-1926). mijn Vaderland’ beter bekend onder ‘Waar in het bronsgroen eikenhout’ ten gehore werd gebracht. Naar de dirigent Henri T(h) ijssen is in Roermond een straat vernoemd. bestond derhalve in 1941: 50 jaar. mijn Vaderland’. zijn de eikenbomen rond kasteel Borgitter in Kessenich. welke het lied componeerde. Dat kwam. staat een standbeeld van hem. Eveneens vond ik de vergunning voor de toenmalige festiviteiten. Die is door de secretaris. Het bronsgroen eikenhout waarover hij dicht. het meest Noordoostelijk dorpje van België. bedoeld als romantische ode op de provincie. op 1 februari 1942. Gerard Krekelberg maakt de tekst voor het lied van zijn vriend T(h)ijssen. Een gouden jubileum met een zwart randje De Fanfare Victoria uit Rimburg werd met Driekoningen in het jaar 1891 opgericht. Henri T(h)ijssen componeerde de melodie van Limburg mijn Vaderland op een zondagmiddag in januari 1909 ‘op een kladje papier en tussen twee stukken Limburgse vlaai’ zo meldde het Limburgs Dagblad in 1949 bij het 40-jarig bestaan van het lied. Naast een muziekgedeelte werd er toneel gespeeld door “ Ons Genoegen” uit Waubach.Heemkundevereniging Landgraaf Heemkundevereniging Landgraaf Fanfare Victoria Rimburg tijdens en na WO II (een terugblik door Jean Paulssen) Alle verenigingen in ons land hadden in de periode van 19401945 zwaar te lijden onder de Duitse Bezetting. De reden is niet te achterhalen. Daarom deze bijdrage over hoe een en ander in Rimburg en specifiek met de fanfare verliep. ondanks de perikelen van de Tweede Wereldoorlog. In het archief van de fanfare trof ik hierover diverse stukken aan.

dat men geen kritiek mocht uiten op het toenmalige bewind. dat “Wilde Rozen” waar-schijnlijk een vertaling van een Amerikaans toneelstuk was( naam Bob en mogelijk drager van een “Amerikaans” uniform). VI. terwijl in de rol van “Bob” het ongewenscht is op te treden in militair uniform. Lourdes. de Mariacongregatie. dat alles zal zijn te vermijden.Hanssen. 60. Fatima. dat geen volkslied mocht worden gespeeld. dat Joodse mensen er niet in mochten en men ten allen tijde de festiviteiten kon stilleggen. V. II. Theater en Dans van het Departement van Volksvoorlichting en Kunsten. Positief is het opbloeien van bedevaarten. eventueel gegeven door ambtenaren van Politie. Kevelaar. Men moet geen twee missen voor één geld zingen (Men moet niet twee keer hetzelfde doen). dat ingevolge de verordening van den Heer CommissarisGeneraal voor de Veiligheid.56. waaronder mede is te verstaan het ten gehoore brengen van nationale en/of Volksliederen.57. betreffende de beperkte bewegingsvrijheid voor Joden. dd. Hij heeft zijn hemel op aarde verdiend (Hij heeft een zwaar leven geleid). goede zeden en ter wering van brandgevaar stipt worden uitgevoerd In het kort kunnen we constateren. gezondheid. De veertigdaagse vasten met het snoepspaartrommeltje voor de jeugd. III. 69. gelukkig zijn. op 8 december aangevraagd en op 30 december 1941 toegekend. ze mogen steeds meer pelgrims ontvangen. Veel verenigingen of genootschappen hebben de tijd niet overleefd.45 uur beëindigd zal zijn. dat de uitvoering op den 1sten Februari 1942 zal plaatsvinden en uiterlijk des middags om 10. Spreekwoorden: Hij is in de zevende hemel (Hij is in zijn element**). deze geen toestemming zullen hebben tot de uitvoering.17. blij zijn. (in de “ouderwetschen” spelling) De toenmalige burgemeester stemt toe onder voorwaarde dat de volgende punten stipt worden nageleefd: I. IV. zooals dit is goedgekeurd door de afd. in het belang der orde. Ook zijn er nog een tweetal krantenartikelen uit een van de Limburgse dagbladen. In Landgraaf is elk jaar op de eerste zaterdag van het nieuwe jaar de voettocht naar Wittem. 35. dat het toneelstuk “Wilde Rozen”zal worden opgevoerd. Wittem en Santiago de Compostela. De pastoor zegent zichzelf het eerst (Iedereen zorgt eerst voor zichzelf). zoodat de hand moet worden gehouden aan de veranderingen en coupures op de pag.B. 41. dat er censuur was.Heemkundevereniging Landgraaf Heemkundevereniging Landgraaf worden ter bescherming tegen onweer betwijfel ik echter. “In de zevende hemel zijn = Opgetogen zijn. Banneux. Ik denk hierbij aan de heilige kindsheid. 73 en 74. op de wijze.51. De kinderen snoepen gewoon door en op het eten wordt niet meer gelet. We 34 7 . 15. Met kousen en schoenen aan in de hemel komen (Een zachte dood hebben). het niet gebruiken van vlees op vrijdag en het minder eten is overboord gezet. wat tot verstoring der openbare orde kan leiden. dat alle bevelen. ** N. L. dat geen onderwerpen van Politieken aard worden behandeld. 15 september 1041. dat er een avondklok was.

de twaalf artiZandloper Hoek Belvauer-Custerslaan kelen van geloof en de oefeningen van berouw. waar de vrijheid zo aan banden werd gelegd. Wat moesten wij vroeger als kind toch allemaal van buiten leren! Van een index waarop verboden boeken stonden om te lezen hoor je niets meer en een katholieke filmkeuring heeft weinig nut meer door alles dat via de TV of internet de huiskamer binnenkomt. het Barbarafeest voor de mijnwerkers en Driekoningen. Smeets. Zelfs bij een kleine fanfare in Rimburg. Wat was het anders een drukte voor deze sacramentsprocessie met paaltjes en vlaggetjes zetten langs de route. Wie bidt er nog voor het eten? Onze kinderen krijgen niet meer de geboden en oefeningen bijgebracht als: de tien en vijf geboden.Heemkundevereniging Landgraaf Heemkundevereniging Landgraaf In het andere artikel /verslag over de gehouden festiviteiten staat vermeld. rustaltaren bouwen. zoals Maria Lichtmis en Geboorte. onder de Duitse militaire wapenen. Denk hierbij aan o. In de processie mocht alleen de priester met het Allerheiligste ze betreden. Het korps telde bij oprichting 12 leden en in 1942 een totaal van 29 leden Dirigent was P. geloof.H. Bij zandtapijten werd zelfs ’s nachts wacht gelopen zodat ze niet vroegtijdig belopen werden. We moeten ook bedenken. dat een van de oprichters. terwijl ze dat niet wilden. De zeven sacramenten kunnen ze al helemaal niet meer opnoemen. zand en bloemtapijten leggen en de hele wijk toonbaar maken. hoop en liefde. Op deze dag werd door Smeets ”nog een enkel woord gesproken over hetgeen hij in die korte tijd bereikt had”………. een echt muzikaal talent. van half twaalf tot een uur een verslag over “het ontstaan en den verderen levensloop” heeft gegeven. Laat staan het onze vader en wees gegroet. De palmtakjes van de buxus worden ook nog gezegend op Palmzondag. Hij werd ( volgens nestor Frans Nickel ook wel “d’r dikke Sjmeets” genoemd). Hier en daar bleef wel nog Maria Hemelvaart met de bijbehorende zegening van d’r “kroetwusj” in ere. Wij leven nu in een vrij land en de meesten van ons kunnen zich geen voorstelling maken van wat er zich toen in de wereld afspeelde. Of ze nog in het veld geplaatst worden tot zegen van een goede oogst of thuis gebruikt 8 33 .a. Veel kerkelijke feestdagen van weleer worden niet meer gevierd. Enkele moesten zelfs . die nooit meer terugkeerde. dat er mensen van Duitse komaf in Rimburg woonden en zelfs lid waren van de Fanfare. dhr Jos Peussens tijdens de receptie op zondag 1 febr. Hub Nickel.

dat metalen instrumenten werden omgesmolten voor de Duitse oorlogsindustrie.78 32 9 . Op 15 september 1942 gaat men over tot actie. Veel nieuwe kerken hebben zelfs geen klokken meer maar een geluidsinstallatie met luidsprekers hoog boven in de toren. maar in uitgeholde vorm. kerkenpaadjes. effecten. Men ging vanwege de slechte toestand van deze paadjes op klompen of laarzen naar de kerk met de zondagse schoenen in een zak op de rug. mocht men alleen in de openbaarheid optreden met muziek die in de nationaal-socialistische ideologie paste. Hoewel het beeld van de patroonheilige van de kerk meestal wel gebleven is. Deed men dit niet. De preken en voorlezingen gaan de kerk in via een geluidsinstallatie. In ieder geval staat de priester nu met zijn gezicht naar de mensen toe. Storend waren ze ook altijd bij het omdraaien voor knielen en zitten. De klapof bidstoeltjes zijn er allang niet meer.L. De inbeslagname van alle bezittingen van Victoria In de oorlogsjaren waren alle kunstenaars verplicht om zich aan te sluiten bij de ” Kulturkammer”. De klokken in de toren werden vroeger met touwen geluid door de koster of misdienaars. bescheiden en ledenlijsten. In een brief van 14 oktober 1942 staat vermeld. Hij (dit is de heer G. Een bizar gegeven binnen een vereniging: een vriend in de muziek of dorpsgenoot wordt ineens beschouwd als een “vijand”. Veel processies zijn verdwenen. is niet bekend. de boeken. Al het andere was “entartete Kunst”. Rechts onderaan is nog te zien. Hierbij aangesloten. toen het wegennet nog niet zo ontwikkeld was als nu. In Nederland werd die ingesteld op 30 mei 1942. vertegenwoordigend een waarde van fl 400. Een mogelijkheid was. Gevallen in het verre Rusland. dat men: “de kasmiddelen. dan was dit een vorm van protest tegen het Duitse regime en werd de vereniging gedwongen op te houden te bestaan. Waar weer stoelen zijn ingevoerd. heeft plaats gemaakt voor een klein kathedertje op het priesterkoor terzijde van het altaar. De grote groepen engelen met kussens en schildknapen met borden waarop religieuze dingen lagen of waren afgebeeld. hypotheekacten en kadasterbescheiden. Alle bezittingen van die vereniging werden zonder pardon ingenomen. onder andere de kruisprocessie en de gezamenlijke gang naar het kerkhof met Allerzielen. hetgeen veel vriendelijker over komt. Victoria weigerde zich aan te sluiten en het gevolg laat zich raden. Zo ook muziekverenigingen. ze kwamen toe aan de staat. 3375. de Pauw uit Maastricht) merkt verder op.. “ dat met ingang van heden tevens alle hande-lingen op het gebied van Uwer Vereeniging verbo-den zijn”. is de sacramentsprocessie. Alle vormen van kunst dienden zich aan te melden. vonden hun weg naar antiekmarkten en verzamelaars.00.Heemkundevereniging Landgraaf Heemkundevereniging Landgraaf Het staat soms zelfs tussen de gelovigen in. vervangen door banken. Veel beelden van heiligen die vroeger in het kerkgebouw stonden. zijn er niet meer. dus eigenlijk kon je spreken van regelrechte diefstal. was het recht dat de mensen van afgelegen gehuchten de kortste weg naar de kerk mochten nemen over andermans grond via de zgn. Jongenszangkoortjes zijn uitzondering en helemaal opgeheven is het maagdenkoor met haar palmtakken.D. Later ging dit met mechanische aandrijving en een druk op de knop in de sacristie. Wat er nog van over is van deze paadjes wordt nu als wandelpad gebruikt. Een andere lijst vermeldt een totale waarde van alle spullen. blijft men gewoon de hele mis zitten. De preekstoel met zijn ouderwets klankbord erboven. Moeilijk. maar realiteit. Orgel en zangkoor staan niet meer altijd op het oksaal achter in de kerk maar meestal gelijkvloers in een zijbeuk van de kerk. Wat er daarna met de spullen gebeurde. alsmede de complete inventaris van Uw vereeniging over moet dragen aan den liquidateur”. dat het vaandel vermeld staat met stok. In het kerkportaal aangekomen werden ze verwisseld. Een van de oudste gebruiken. Wat wel bleef. Gebruiken in en om de kerk. Bijgaand een kopie van de lijst van de in beslaggenomen spullen met de waarde van de instrumenten. zijnde fl.

Vandaar! Inrichting kerk en zijn bedienaars.Heemkundevereniging Landgraaf Heemkundevereniging Landgraaf Op de achterkant van dit document trof ik de volgende tekst aan. Wij kinderen mochten geen lawaai in de buurt maken. Men liep dan in en uit het huis. Na afloop van de ceremonie ging men langs het open graf en gooide een schep zand of bloemen op de kist ten afscheid. Nu is er slechts schriftelijk condoleren. ’s Anderendaags werden de instrumenten door de leden ingeleverd en verzocht de Heer Pastoor toch nog een marsch te blazen hetwelk gebeurde en begonnen was verschillende instrumenten en muziekstukken onder te duiken en werd alles uit ’t lokaal in de gang gezet vanwaar de intusschen aangekomen gem. Buren of familieleden droegen bij de begrafenis de kist die met een zwart omfloerste koets en paarden naar de kerk gereden werd.Boon. De as wordt uitgestrooid op een veld. Omdat de tekst praktisch niet te kopiëren is. Trouwens 50% van de overledenen gaat niet meer in gewijde aarde maar naar het crematorium.B. opgetekend door de toenmalige secretaris Leo Hanssen. dat er 7 instrumenten “ondergedoken” zijn. Wat veranderd is. Mannelijke buren hielden nachtwaken bij de overledene om boze geesten op afstand te houden. (NB. Als je vroeger doodging dan kwam de doodgraver met een kist en baarde je hierin thuis op. Alleen een compleet instrumentarium wordt node gemist. want tijdens het bijzetten van familieleden moest het graf open en dat rook nou niet zo lekker. Als er nu begraven wordt. met iedereen er omheen. die vol Maar laat ik het eens hebben over het doodgaan zelf. Aandoenlijk is. stond de familie achter in de kerk op rij om het medeleven in ontvangst te nemen. Je moest begraven worden op het kerkhof. wat inhoudt dat achter in de kerk een register ligt waarin je naam en adres zet. Een borreltje werd hierbij niet versmaad. in veel gevallen. Enkele buurvrouwen gingen de buurt af om het overlijden aan te zeggen en tevens te collecteren voor heilige missen of bloemen ter intentie van de dode. maar in een begrafeniscentrum wordt opgebaard. is dat de dode niet meer thuis. op zee of gaat zelfs in een raket de lucht in. Vandaar komt de naam “rijke stinkers”. “Op last van den surrogaat burgemeester Simons alle eigendommen der Fanfare in beslag werden genomen en daar de tijd te kort werd nog een dag uitstel gegeven. Ik kan mij nog herinneren dat het condoleren van de familie thuis werd gedaan. Buiten naast de voordeur stond een omfloerst kruis of dodenplank ten teken dat hier iemand overleden was. dat er nog een mars werd gespeeld. zij lagen verborgen onder het hooi in boerderij Kallen) Een nieuwe start Na de oorlog wordt de draad zo snel mogelijk weer opgepakt en start men met musiceren. vlak voor de gang naar de kerk.Uit een andere brief van na de oorlog blijkt. neemt men al afscheid op een centrale plaats op het kerkhof en niet meer bij het graf. Ondertussen is de “afrekening” met de voorbije oorlog al begonnen. in gewijde aarde. Toen dit afgeschaft werd. De kist liet men nog aan touwen in het graf zakken. politie Dierx en Lempens met gemeentewerklui alles op een wagen verlaadden en naar Waubach meevoerden. Je kunt het ook meekrijgen in een urn voor op de schoorsteen of hem laten plaatsen in een urnenwand op het kerkhof. Van de Politieke Recherche Tilburg ontvangt men op 30 maart 1946 een brief over het toenmalige handelen van dhr. Vroeger werden voorname burgers in de kerk begraven. heb ik deze tekst letterlijk overgetypt. J. Een van de meest in het oog vallende wijzigingen in de kerk is het omdraaien en vaak verplaatsen van het altaar 10 31 .

Mr.. Betreffende het verdwenen vaandel het volgende :” onze voorzitter A. Het is een soort voorbereiding op weg naar de hemel. De kruinschering of tonsuur is ook al als herkenningspunt verdwenen. waardoor het ambt vergrijst.78. Een zware verantwoordelijke taak. Het oliesel. Kallen vernomen zijn”. Het aanzien van de priesters heeft veel geleden. Hier wordt op 14 jan. dat “een Boon” niet bekend is. Soms worden ze nog gebruikt om jachtige mensen een paar dagen rust en bezinning te bieden. Na de oorlog werden veel priesters bouwpastoor. gens de administratie. Als manager moesten ze nieuwe kerken bouwen.Heemkundevereniging Landgraaf Heemkundevereniging Landgraaf Het priesterschap. Servaesklooster 39 Maastricht. Mogelijk is de inflatie na de oorlog de oorzaak! Onderaan de lijst staat nog vermeld. Actie derhalve. In de volksmond heette het “bediend” worden. Tegenwoordig wordt het ook het Sacrament van de zieken genoemd. krijgen een andere bestemming of worden zelfs afgebroken. Door het steeds verder teruglopende aantal gelovigen worden er al kerken gesloten.535. Ook de kloosters lopen langzaam leeg. Ze zaten vroeger als geestelijk adviseur in besturen van bonden en verenigingen en drukten er zo duidelijk een stempel op. Dat blijkt de stichting “Limburg 1940” te zijn. het instrumentarium. dat slecht en onvoldoende is. Vooral het celibaat (het ongetrouwd blijven van priesters) ligt sterk onder vuur. Hier staan de kranten de laatste tijd vol van. 1948 een schadebedrag ingediend van fl. Dit bedrag staat vermeld op een afschrift van het politierapport uit de oorlog Het bedrag is beduidend hoger (het dubbele van de eerder geschreven versie)). 6.b. Hij vraagt verder nog een adres om alsnog de “verdwenen” instrumenten te kunnen achterhalen. Pastoors en kapelaans wonen niet meer samen op een pastorie maar in een gewoon huis tussen de mensen. De secretaris Hanssen deelt mede. een kruisje op de revers. van Stichting Limburg 1940 St. Het heilig oliesel is onlosmakelijk verbonden met de dood. of waar men zich moet melden om de geleden schade vergoed te krijgen. de inbeslagname zou hebben geregeld. 30 11 .t. dat het ledenaantal 33 bedroeg. Ze dragen geen toog meer maar normale burgerkleren. Kallen heeft via zijn broer. ter herkenning. Men heeft geen verdere inlichtingen van Mr. Soms hebben ze nog. verleden jaar nog een onderzoek naar het vaandel laten doen door de Maastrichtse politie. secr. maar dat alles via de gemeente is geschied. Verontrustend is ook dat er nauwelijks nieuwe priesters meer bijkomen. Overal in het onderwijs gaven ze godsdienstles. Kallen. Nieuwe instrumenten Op zondag 7 april 1946 wordt er binnen de fanfare een aparte vergadering gehouden m. Of er alsnog schadevergoeding is ontvangen? Dit is nog niet gevonden. Door het gebrek Wijding Arn Baur 1958 aan priesters moeten ze vaak 3 of 4 parochies bedienen waardoor ook het aantal missen tot een minimum wordt teruggebracht.

zonder dat hier een fanfare in de gegroeide vorm betrokken wordt…. Onkuisheid hadden we ook wel eens begaan. heidenen. toch veelmeer een door de tijde gegroeide vereeniging van muziekanten. Wie kan daar uitsluitsel over geven? Als doel ziet men op de allereerste plaats de bevolking in te lichten en duidelijk te maken. waarvoor door M. De wagen en andere benodigdheden voor de bevrijdingsoptocht worden geregeld door dhr. boete. kon je op een bel aan de biechtstoel drukken. Men komt tot de oprichting van een uniformenfonds.) en de fanfarebestuursleden Gerard (Sjir) Haeren en Joseph (Jeuf) Wassen.l. wordt een ander aantal (14) vermeld.Heemkundevereniging Landgraaf Heemkundevereniging Landgraaf zien. Martien Beisman (penningmr. 12 29 . voorstellende “de Ned. Om de mensen van hun zonden te doordringen kwamen een paar keer per jaar paters. ketters.Beisman wordt gezorgd” De biecht. “uitgezonderd de ammunutie. in de feestgidsen van 1951 en 1966. Als de priester er niet was. De biecht ging als volgt: voor de biechtstoel wachtte iedereen in twee banken op zijn beurt. Zij treden niet toe tot het Bestuur. waarna hij kwam. Het zijn de drie uitgenodigde heren Hubert Collon (voorzitter). hetgeen in eerste instantie wel de bedoeling was. Het uniformenfonds vergadert op 11 april opnieuw ten huize van Leo Bronckers. waaronder men zich geen feestelijkheden of wat dan ook kan bedenken. Aanwezig is het voltallige bestuur o.v. Na onderling overleg komt men tot de volgende samenstelling.de verdere groei alsmede de instandhouding van ons muziekapparaat van meerdere factoren afhankelijk is van de ter beschikking staande instrumenten. Haeren. De priester schoof een schuif opzij zodat je door een gaatjesraam je zonden kon opsommen.a. dat “een fanfare zooals deze op het ogenblik niet enkel en alleen een liefhebberij der actieve leden is. oppassen voor heksen.. Biechtstoel kerk Waubach-Groenstraat onkuisheid. slecht biechten en zwaar vloeken. Hij bleef echter zo wel goed op de hoogte van wat er onder de mensen leefde.of donderpreken houden. In andere publicaties.(en)…. De biecht is bijna voor 90% afgeschaft. terwijl de naam wel vermeld staat in dit krantenartikel. Tot op oudere leeftijd was dit vaak hetzelfde rijtje. Dit biechten kon op zaterdagmiddag en ’s avonds. Kultuurkamer onder Duitschen invloed” aan de optocht in het dorp deel te nemen. voorzitter Nico Kallen en 3 “uitgenoodigde heeren” van buiten de vereniging. Die kreeg je ook bij moord. Ze dreigden met hel en verdoemenis. Je moest vroeger verplicht éénmaal per jaar biechten en de communie ontvangen.). Men wenst apart te functioneren. al hadden wij er geen notie van wat dat was. Op deze vergadering besluit men verder om met een wagen. Slechts wat oudere mensen biechten nog als ze hiervoor tenminste nog een geestelijke kunnen vinden. overspel. Deed je dit niet dan had je een doodzonde op je ziel. De priester had een biechtgeheim. gauw gaan biechten. dat er 12 ledenoprichters waren. mocht niets over het gehoorde verder vertellen. o. Hierin komt bijvoorbeeld de naam Peters niet voor. Na de opsomming van het verhaal kreeg je een penitentie opgelegd die meestal bestond uit het bidden van een aantal weesgegroeten of onzevaders. demonen en duivels onder ons. Na het over de schreef gaan. van de zich ter beschikkingstellende muzikanten en van het medeleven en belangstelling toonen van de inwoners(individueel en van de verenigingen als zoodanig”. Leo Bronckers (secr. Om en om ging men de biechtstoel links en rechts in.

zoals voetbalwedstrijden. Je wordt daarbij definitief als volwaardig lid opgenomen in de katholieke kerk. 480.00). De kinderen zijn daar meestal de dupe van. toch geenszins overdreven. Het Vormsel. Bekend zijn vooral de kermisbals uit die dagen.00). temeer daar de thans gestelde richtlijnen aanvulling toelaat o.Heemkundevereniging Landgraaf Heemkundevereniging Landgraaf Dit werd bijgehouden en je kreeg er een aantekening van op je rapport. Het huwelijk. Het was vroeger eigenlijk niet nodig omdat je toen pas op latere leeftijd gedoopt werd. Dit is nu echt niet meer nodig. en ga zo maar door. Op een apart papier( jammer genoeg niet gedateerd) staat een 28 13 . Pastoors kunnen. De een zegt je kreeg een tik op je schouder.leidinggevenden van het mijnbedrijf. kegelconcoursen. het trouwen van homo’s en lesbiennes die ook kinderen kunnen adopteren en opvoeden. buurtverenigingen? (5 x fl. doktoren en kerkbestuur. Moet de kerk ze accepteren of niet? Ik denk hierbij aan allerlei voorbehoedsmiddelen.middenstand van buiten Rimburg Men gaat direct aan de slag. Als aanvulling onder het werkplan lezen we. Ook wil men andere verenigingen in het dorp benaderen. toneel. Nu trouwen ze nog in het wit met een dikke buik en zijn hun kinderen vaak bruidsmeisjes. 600. Vroeger mocht je nog niet onder één dak slapen voor het trouwen. het huwelijk aangaan met partners van andere geloven. We zien op een lijst de mogelijke giften van o. Zeker op het gebied van seks. Middenstand Rimburg (fl. Liefst zoveel mogelijk.00= fl. Van heide en ver stromen de bezoekers naar Rimburg. Bij veel huwelijken van tegenwoordig wordt voor elke scheet het “boterbriefje” weer even gemakkelijk ingeleverd als men het kreeg. tegenwoordig nog wat leren van kinderen van 12 tot 15 jaar. Men denkt de benodigde gelden (volgens de raming fl 3995. Acties . Bij het huwelijk krijgt men tegenwoordig te maken met situaties waaraan men vroeger nog niet dacht. men moest maar voor de zegen de kerk uit gaan. dat: ”de raming is met opzet laag gehouden. Je kreeg ook weer een kruisje op je voorhoofd met heilige olie. vroeger verboden.00) bijeen te krijgen. de meeste herinneren zich er niets van. de ander kreeg hem op de wang. Alleen vrouwen die nog maagd waren mochten in een witte jurk trouwen. De intentie van het vormsel is eigenlijk dezelfde als die van het doopsel. enkele particulieren. Soms woont men al jaren samen en heeft al kinderen als er getrouwd wordt. Van dit sacrament is dus maar weinig blijven hangen onder het volk.00). denk ik. balavonden en concerten worden voorgesteld.a. 120. laat staan geslachtsgemeenschap hebben. Veel mensen heb ik naar het vormsel gevraagd. Vroeger moest je de avond voor het trouwen samen bij de pastoor komen die je seksuele voorlichting gaf en vertelde hoe je eventuele kinderen moest opvoeden. De dinsdagavond is steevast gereserveerd voor de “luu oet Egelze”. boerenstand ( fl 600. Tenminste als we onze nestor Frans Nickel mogen geloven. kinderen die kunstmatig verwekt worden met donorsperma of sperma van eigen man in een draagmoeder geplaatst. (werd er alsnog geschoten???.a door de. Was dit niet het geval dan trouwde men in een mantelpakje of andere kleur jurk.) Verder wordt er een werkprogramma met raming opgesteld.

verwijderd. uitgesproken (neem ik aan) door de voorzitter van het instrumentenfonds Hubert Collon. Wel onder de voorwaarde. Vaak kwamen ze te laat in de mis en liepen helemaal naar voren naar hun plaats om maar goed op te vallen. 14 27 . Gelukkig is dit plaatsengeld afgeschaft. met zoveel medewerking kon het niet mislopen…. dan waren we bezweken…. Met oude. de ordebewaarder.. met geld.Heemkundevereniging Landgraaf Heemkundevereniging Landgraaf Opmerkelijk is de passage. Ouddirecteur Smeets. 400.00…….(Deze passage is thans nog verwerkt in de huidige statuten van onze fanfare Victoria J. mannen rechts. Nu mogen de families weer bij elkaar zitten. Een geluk is.P. Nu dienen ook meisjes de mis en heeft men hier en daar vrouwelijke kosters. de eerste steenlegging van ons instrumentenfonds. Vooraanstaanden. moesten we doordeweeks verplicht naar de mis..00.maar steeds konden we op alle inwoners rekenen. fl. vaak onbespeelbare instrumenten. maar met hen ook onze instrumenten….onze toenmalige directeur Smeets heeft geen moeite gespaard om alles op peil te houden…. dat bij opheffing van Victoria het Kerkbestuur het instrumentarium in bewaring krijgt en deze weer moet teruggeven bij een eventuele heroprichting. 7000.. wanneer we niet wat langer stil zouden staan bij de oprichting. Kerk Nieuwenhagen Je kreeg een bonnetje als je betaald had. toen de snel oprukkende Amerikaanse legers ons de bevrijding brachten. Hier volgen enkele passages: “Zeer Eerwaarde Heer Pastoor. We waren vrij! Degenen die het 10 mei 1940 nodig achtten onze streek te beschermen waren voorgoed verdwenen. aangevuld met van zusterverenigingen geleende klonken reeds de passende tonen van de Fanfare……. 10 000.het zal u zonder meer duidelijk zijn. dat hiervoor een bedrag van ca.de instrumenten vertegenwoordigen een waarde van fl. Op school. Ze kregen dan een geëmailleerd naamplaatje op de bank geschroefd. Dit Er zijn zelfs kerken waarin zangers en orkesten optreden of waar mensen zelf iets voorlezen. De collecte met schaal en “buul” is vervangen door een mandje dat van bank tot bank wordt doorgegeven. Directeur en Leden. ……nog vers liggen in ons geheugen de dagen van 1944.. Hadden we dit geweten. huurden hun plaats voor het hele jaar.WE KUNNEN HET U EINDELIJK ZEGGEN RIMBURG IS GESLAAGD…. Geachte Aanwezigen…………we zouden tekort schieten in onze taak. Bestuur. ….. Het aantal missen is drastisch teruggebracht mede door het gebrek aan priesters. Er werd ook plaatsengeld geheven net als in de bioscoop.door zijn verenigingsgeest en zijn liefde voor Rimburg heeft hij voor de oprichting van dit fonds gezorgd en is steeds in deze een stimulance voor ons geweest…… er was een raming gemaakt van fl..00.00 bij elkaar gebracht moest worden…. Iemand die hun plaats had ingenomen werd omstandig door de “suisse”.. 3640. Misdienaars en kosters waren van het mannelijk geslacht. dat wij toentertijd de werkelijke kosten niet konden overzien. Eerwaarde Heren Geestelijken. Heel vroeger zaten mannen en vrouwen gescheiden in de kerk: vrouwen links.) Bij dit stuk zat ook nog de rede. dat de naam Victoria opnieuw wordt gekozen. zelfs nog op de MULO.aanstonds werd aan de opbouw van de fanfare gewerkt….op dit moment is er nog een tekort van fl.

Of ze van goede kwaliteit waren? De leverancier. We hadden wel een woordenboek. De eerste communie wordt nog in stand gehouden als volksfeest met dure cadeaus voor de communicant. Onder leiding van de toenmalige dirigent Willem Weerts behaalde men liefst 4 eerste prijzen en het hoogste aantal punten van het concours. neergezet door de gehele Rimburgse dorpsgemeenschap. Als kind werd je helemaal voorbereid op het ontvangen van de eerste communie (de eerste hostie). Dat het op nieuwe instrumenten goed musiceren is blijkt wel uit het prachtige concoursresultaat in 1949 te Zevenaar. Cadeautjes waren praktisch of gericht op het geloof en bestonden uit een dejeuneetje (ontbijtbordje met kop en schotel). De mis werd vroeger in het Latijn gelezen. Op de lagere school hadden we hiervoor een apart prentenboek dat aangaf wat goed en kwaad was. waarin ook de vertaling stond. hopen we 4 april as. heiligenbeeldjes. Het instrumentenfonds was inmiddels opgeheven. Trouwens het uitsteken van de tong tegen de priester getuigde niet van veel eerbied voor hem en bij het uitreiken zal veel speeksel van mond tot mond overgebracht zijn. Ze verdwenen meestal in het kerkboek. maar we kunnen zonder meer spreken van een geweldige prestatie. Dat had men in Zevenaar laten horen. zelfs jeans. kerkboekje. Bij de H.Heemkundevereniging Landgraaf Heemkundevereniging Landgraaf Hulpen delen de hosties uit en ze worden je zo in de hand gelegd. rozenkrans of wijwatervaatje voor op je slaapkamer. in de zaal van dhr J. De een wil hierbij de ander de loef afsteken. De jongens hadden fluwelen of matrozenpakjes aan en de kapper had ze golven in het haar gelegd. Mis zijn ook een aantal dingen veranderd of verdwenen. Er was een stevige basis gelegd voor de toekomst van Fanfare Victoria. Mohren (voormalig zwembad) tijdens de balavond bijeen te krijgen……Iedereen alsnog bedankt. Het communiejurkje en het matrozenpakje hebben afgedaan. Nu geeft men op school nog maar minimale voorbereiding en de biecht is afgeschaft of wordt klassikaal gedaan. 26 15 . het missaal. de zogenaamde “dauerwellen”. Meisjes waren gekleed in witte communiejurken. waaruit Nederlandse gebeden en liedjes worden gehaald. Veel gezangen waren ook in het Latijn of Gregoriaans. met verspreiding van ziekten tot gevolg. Victoria kan verder aan de slag met een geheel nieuw instrumentarium. zoals blijkt uit de verklaring bij levering op 30 januari 1948. Er ligt nu een boekje achter in de kerk voor iedereen. Ook de wijn (het bloed) wordt nu gedeeld met anderen. Muziekinstrumentenfabriek H Schenkelaars uit Eindhoven geeft in elk geval 10 jaar garantie. Een enkele keer is er nog zo’n Latijnse mis. Na afloop was er feest waarbij de familie. De priester staat nu aan een 180 graden gedraaid altaar met het gezicht naar de kerkgangers. Als herinnering aan de heuglijke dag werden er communieprentjes gedrukt en aan familie en kennissen uitgereikt. hadden een kransje in het haar en een tasje om de arm om kerkboek en rozenkrans in te doen. De outfit van de communicanten was anders dan tegenwoordig. kennissen en de peter en meter werden uitgenodigd. Men draagt gewone moderne kleren. Met zwarte inktspatten waren er doodzonden en kleine zonden in aangegeven en hoe je je ziel kon reinigen van zonden door een goede biecht.

’t Gieft nog genog ongetsiefer onger en boave de eëd in Landgraaf. dan kon je niet in de hemel komen. Het heeft allemaal een diepere betekenis en wordt nog steeds zo gedaan. dat de moeder van de baby door de bevalling onrein zou zijn geworden en hiervoor boetedoening moest doen aan het Maria altaar. Ruke geet nog beter en mie gehuur is geweun klasse. dat oane vrugger huutsendaags nieks lupt. Inne mei-keëver bromt al ja lang nit mieë in ’t vrug-joar ’s oaves ronk de lamp. die mei-keëvere zouwe motte weede. Die hant ja uberhaups nit in de gate. nog richtig grave kan. Toch waren er enkele onverklaarbare handelingen bij. vooral niet in de grote steden. Dink mar ins an al die pirringe. bleef in het voorgeborchte van de hel en kon ook niet in gewijde grond op het kerkhof begraven worden. bin ging ganse bling meële. Hat ier och las van “engerlingen”. dat ich inne mol bin. wie d’r naam al zeet. werd alleen door de priester gedronken. Dopen wordt in veel gevallen niet meer gedaan. Dat zage dom luu. Die grave en wuule och geer……in d’r ouwe leem va vrugger. Waar het wel gedaan wordt.mollig. Ich meen nit die. mit mieng sjnautshoare. Ich mot zage. Vroeger moesten ze zo snel mogelijk gedoopt worden. doa is ’t allee verrekde duuster. Ich bin d’r Mollie-Bollie oet Landgraaf. 16 25 . Een zinkputje achter het altaar. Het doopvont stond in het voorportaal van de kerk in een aparte ruimte. Graat wie die lede van d’r heemkundeverain. ’t Twieëde sjtuk van miene naam is Bollie en dat sjleet op mieng figoer. Om hem te ontvangen stak je je tong uit waarna hij hierop gedeponeerd werd. Dit gebeurde aan de communiebank. De wijn. Tegenwoordig wordt er midden in de kerk gedoopt. Dit was erg vernederend voor de vrouw De Eucharistie. Ongedoopt mocht je de kerk nog niet in. Alleen de priester mocht de geconsacreerde hostie aanraken. De doopbeloften werden voor de baby uitgesproken door peter en meter. Ier sjlaubergere houwt al lang begriëpe. moet men vaak wachten tot er meerdere dopelingen zijn. want hierna iemands lichaam en bloed nuttigen lijkt mij niet erg esthetisch. Wat gelukkig is afgeschaft. die daag en nach durch dis geminde ronk-kroepe. die dan in één keer na elkaar gedoopt worden. De hostie werd alleen door de priester uitgedeeld aan de gelovigen. Dit zal wel symbolisch zijn bedoeld. Later zou hij of zij ze vernieuwen bij de plechtige communie. ich zien ’t waal. De kinderen zijn dan meestal al enkele maanden oud. woa ich. het bloed. zodat hij niet op de grond kon vallen. Dit aanraken door de priester alleen is nu verleden tijd. Lot os mar gans sjwiege van die raar wurm. Die zint bow oetgesjtorve. Miene sjieke naam in ’t Latien is: talpa landgraveanum. ’t OCGL. Darf ich mich effe vuursjtelle. is. Lekker bollig. Ging je namelijk ongedoopt dood. Viel hij op de grond dan moest hij in het zogenaamde heilig putje. daar hij het zelf nog niet kon. die nieks d’r-van sjnappe. Zo’n beetje wijn delen met anderen was natuurlijk ook niks. D’r Mollie-Bollie ruumt ze waal op. met heilige olie een kruisje op het voorhoofd gemaakt en zout tussen de lippen gewreven. Bij het dopen wordt water over het hoofdje van de baby gegoten. die zich wiechtig veule. Uver d’r kuij in dizze sjtrieëk han ich nieks te klage. kan ’t op zie minst good veule. zich uuëveral omhin krungele.Heemkundevereniging Landgraaf Heemkundevereniging Landgraaf Wat is er in de loop de jaren weggeëbd? Het Doopsel. onger gen eëd. Tijdens de mis wordt door de priester brood (de hostie) en wijn veranderd in het lichaam en bloed van Christus. In Landgraaf veul ich mich heem. waarbij je de handen onder een wit kleed hield.

ich mot ja urges mit d’r drek hin. Daartussen zijn er nog de H. (plat in plaatsj van dialekt ving ich nit zoeë sjun. Ier hat uch ja muijte genog gedoa. het H. het H. De eerste kentering kwam met de Tweede Wereldoorlog toen de geallieerden ons kwamen bevrijden. Lestig leëze? Nee. had de kerkelijke overheid. niets is meer verplicht.. Ich. Vormsel. Eucharistie (Mis en communie). Onze huidige maatschappij is er een geworden van alles moet kunnen.nl Bij John kunt u terecht voor verdere info en prijsafspraken. de bisschoppen en de priesters. waarbij ook rigoureus goede dingen overboord gezet werden. zowel op geestelijk als materieel gebied. In de jaren hierna ging alles in een rap tempo verder. E-mail: johnmulders@home. het voor het zeggen. Zij bepaalden hoe je moest leven om in de hemel te komen. dat stralenkrans betekent. Van de Glorie of Gloria. Hield men zich niet aan de vele wetten en voorschriften dan werd gedreigd met hel en vagevuur. bewerkt door Harrie Mulders) Hierbij wil ik aanstippen wat er allemaal in ons geloof verloren is gegaan. ier hoeft ’t nit te roane: dat bin ich! Doa past mar inne adieë beij: ” Glück auf leef luu. dat kan!! Vraag bij de balie naar John Mulders of bel John op 06-24753881. nieks blieft verborge. maar ik denk dat veel van mijn constateringen zich ook afspelen of afgespeeld hebben bij andere gezindten. het onthouden van de sacramenten of werd je helemaal uitgestoten en ging in de kerkelijke ban. Dat heij en doa dan wal get hoebele en heup kome is och normaal. Priesterschap. Een erg gemakkelijke weg. het tijdstip waarop de katholieken zich losmaakten van de protestantse overheersing. de H. 24 17 . De sacramenten. Sinds 1850. doopsel en eindigen met het H. Zelf ben ik katholiek opgevoed. me is noets te oud um te liere!! “Cultuur” is Koeltoer in os moddersjproak en betekent och ing rees noa de koel. loat ’t uch good goa!” Dat wunsjt uch d’r Mollie-Bollie oet Landgraaf. mit de C van “Cultuur”. maar ook eentje zonder houvast. Ze beginnen met het H. wat er een mysterieus tintje aan gaf. vandaar dat ik dit geloof als leidraad neem. bow an d’r sjloes. En…. d’r Mollie-Bollie veul mich ee bietje de mascotte van ugge verain. zoeë loak woa ze koale oet hoale. OCGL is inne Heemkundeverain. Kan ich dat heij an al die nuij-sjierige van ’t OCGL vertelle. Er zijn er welgeteld zeven. ier zit al bis heij aagekoame. Os moddersjproak is ee van de wiechtigste elemente doa-in. kreeg je vergiffenis en kon je met een schone lei beginnen. Os koele zint gesjloate en dat gesjravel onger gen eëd is al joare in dizze sjtrieëk vuurbeij. Ich hod alles in de gate en zoeë nit. En allemaal heilig. zijnde de paus. Toonde je berouw over je “misdaden” dan kon je dit uiten in de biecht. Doarum kan dit sjtuk allee mar in ’t dialekt. dan graaf ich doa zelf waal inne gangk hin. iedereen doet wat hem goeddunkt. Inne vreutelt nog loestig wieër. Niet alleen van het juk van de Duitsers maar ook van de dwangbuis van de kerk. Biecht en het H. Huwelijk. Na de opgegeven penitentie uitgevoerd te hebben.Heemkundevereniging Landgraaf Heemkundevereniging Landgraaf Vergane Glori(a) (Uit de Natuurgids 2006/2007 en Internet. Ich krien alles an naas. dat zit dun in ’t blood. Ze wille ja alles genau wete. Oliesel of het sacrament van de zieken. Uw oude dierbare films overzetten op DVD? Ja. is namelijk veel verbleekt. dat huurt zich zoeë “plat” aa).

Dit voorstel werd aangenomen en snel uitgevoerd. Kapelaan Georg Jacob wilde hem inlichten over de verschijningen van Banneux en over de Bron die de Maagd der Armen voorbehouden had aan alle naties.48 uur. wordt dit bepaald door de stand van de maan. Deze was daarmee zeer vereerd en liet zich inschrijven in de Internationale Gebedsunie. De bedevaarders stelden voor om in Banneux een kopie van deze kapel te bouwen. Konrad Adenauer wilde alle stappen naar de vrede en naar de eenheid tussen de volkeren bevorderen. De eerste dag waarop Pasen kan vallen is 22 maart.). waar de inwoners tijdens de oorlog 1940-1945 kwamen bidden voor de krijgsgevangenen van alle naties. Pasen valt op de eerste zondag na de eerste volle maan in de lente. patroon van Duitsland. In 2008 begon de lente op donderdag 20 maart om 6. Hoe worden deze data nu bepaald? Vanaf het Concilie van Nicea uit de vierde eeuw (325 n. kapelaan van het Heiligdom van Banneux en verantwoordelijk voor de Duitstalige bedevaarders. die de eerste volle maan in de lente als uitgangspunt wilden nemen. Dat betekende dat twee dagen later de Verrijzenis van Christus werd gevierd. (Harrie Mulders) In 2008 viel Pasen eind maart. die Pasen gelijk met de joden wilden vieren en anderen.Heemkundevereniging Landgraaf Heemkundevereniging Landgraaf Vroege Pasen aan de maan te danken. had een ontmoeting gevraagd met Bondskanselier Konrad Adenauer. Toen hij terug in Banneux was. In Rhöndorf. Het vroegste tijdstip valt in 2016 (27 maart). Tot 2021 komt Pasen zo vroeg niet meer voor. Chr. Ontstaan van de Sint-Michielskapel te Banneux (Harrie Mulders) Georg Jacob. In 2011 is Pasen juist erg laat. en Hemelvaartsdag (40 dagen na Pasen) op 1 mei en Pinksteren op zondag 11 mei. Als gift van de Duitse bedevaarders. De bisschoppen beslechtten toen een conflict tussen christenen. Carnaval was op 3 februari. zoon van de Kanselier. Dan wordt het feest op 24 april gevierd. om 19. vertelde kapelaan Georg Jacob enthousiast aan de Duitse bedevaarders wat hij allemaal had beleefd. De kapel werd toegewijd aan de Aartsengel Michaël. de laatste 25 april. bevindt zich een kapel. die een gelovig man was. Op 19 april 1960 werd de eerste steen gezegend door Monseigneur Paul Adenauer. 18 23 . het geboortedorp van Adenauer. zou zij een teken van verzoening zijn. De dag erna. was het volle maan.40 uur. dus zeer vroeg. Met kapelaan Louis-Marie Jamin overhandigde hij een beeld van de Maagd der Armen aan de Kanselier. toegewijd aan de Maagd Maria.

Had het maar de gave van het woord. zodat iedereen kon zien wat er te gebeuren stond met mensen die zich schuldig maakten aan misdaad of moord. Kon het maar spreken. hoeveel bekentenissen. Op de sokkel. pastoor van Beausaint en van de R. die gerelift is voor de honderdste verjaardag van z’n oprichting staat de volgende zin: “Kruis. (Harrie Mulders) In de Belgische Ardennen ligt o. de galg waar de ter dood veroordeelden opgehangen werden. En hier neergezet door de heer M.De heer Halleux-Ryelandt. Dat moet. dat fier uittorent boven het dorpje Beausaint. meegebracht door de goede zorgen van de heren Lavis. hoeveel anekdotes. pelgrims naar het Heilig Land september oktober 1905. een geweldig feest zijn geweest in het dorp. waarover het volgende verhaal gaat. Het is een houten kruis. 22 19 . mijn enige hoop! Dit kruis werd over de kruisweg gedragen de 29e september 1905. autochtoon of reiziger op bezoek: deze site is een schitterend reisdoel. Halleux-Ryelandt.Heemkundevereniging Landgraaf Heemkundevereniging Landgraaf . heeft alle kosten op zich genomen. hoeveel mysteries zouden we niet te horen krijgen? “Het” is een houten kruisbeeld. op een steenworp afstand van La Roche. ook het plaatsje La Roche. eigenaar van het terrein. Maar tot op de dag van vandaag waakt het over de bevolking van Beausaint. maar met de bedoeling dat men het van ver zou opmerken. op 14 september 1906”.a. van Bien. Of u nu gelovig bent of niet. Daar staat dus het kruis. in het hartje van de Ardennen. In de zomer van 2007 was ik in deze omgeving. Je kan je best voorstellen dat iedereen erbij was om dat kruis dat zovele kilometers had afgelegd tot Beausaint. te zien en te onthalen. Hoeveel dingen. Hier in de buurt staat een bijzonder kruis. Die werd altijd opgesteld op een hooggelegen plek. Al meer dan een eeuw is dit kruis een symbool en een bevoorrechte getuige van de geschiedenis van het dorp. ‘Le Gibet’”. Niet toevallig. dus de erosie en de weersomstandigheden maakten verschillende restauraties noodzakelijk. die 14e september. het majestueuze Croix de Jérusalem. (bron La Roche nieuws nr 10. De mannen van Beausaint hebben het kruis van de kerk naar zijn huidige locatie gedragen. 2007) Het majestueuze Kruis van Jeruzalem.

Hodister. Eerste etappe: Marseille bereiken. De kerk is in volle heropbouw. Pastoor Lavis en zijn reisgezel komen terug in de parochie op 19 oktober. Vanuit geografisch standpunt is de ligging geweldig. Landschapsspecialisten beschrijven de site als volgt: “Het panorama van aan het kruis van Beausaint is één van de indrukwekkendste van de Ardennen. Het werd gedragen op de Via Dolorosa en rond het Heilig Graf. die uitzicht biedt op het dorp Beausaint en op de vallei van de Ourthe heeft de dertigste boetebedevaart naar Jeruzalem begeleid. Het kruis werd plechtig ingehuldigd op de plaats waar het nu staat. bewaren tegenover het opkomend socialistische gedachtegoed. of men gaat op pelgrimstocht. Kerken worden heropgebouwd. zelfs niet in het begin van de 20e eeuw. En van koppigheid van twee mannen. De installatie van het kruis: in wat hij schrijft na zijn terugkeer vertelt de prelaat van Beausaint ons het volgende: “Het grote houten kruis dat we gezet hebben op de plek Gibet. georganiseerd door de Eerwaarde Broeders Assumptionisten. Net als dichters en schrijvers. Rhodos en Saint-Jean d’Acre. Hoe? Ze nemen de tram van La Roche richting Melreux. Maar waar gaat het eigenlijk over? Wat betekent dat kruis? Wat is zijn geschiedenis? In ieder geval een gevolg van een wild verhaal. Van Melreux gaat het via Marloie naar Namen. Het werd terug naar België gebracht door de goede zorgen van de heren Lavis. met de communicatiemiddelen van die tijd. Hives aan de linkeroever. pastoor in Beausaint tussen 1893 en 1924. Dus in die context trekken onze twee kompanen richting Jeruzalem. Één van hen sprak zelfs over “een van mooiste gezichtspunten van de Ardennen”. Constantinopel. Beffe en Bérisménil aan de overkant”. En veel schilders zijn er terecht hun inspiratie komen zoeken. De priester en de heer de Bien schepen in op de Etoile. een schip speciaal uitgerust voor pelgrimstochten. en wil een soort leadership . Wat tussenstops op het programma zoals Athene. En ze komen aan in Parijs. missies georganiseerd. een vergezicht op de heuvels die de Ourthevallei domineren. de eerste opstellers van toeristische gidsen in het begin van de 20e eeuw hadden het al vlug gevonden. Waarschijnlijk ging er een hele ceremonie vooraf aan die processie. Is overigens eigendom van de paters Assumptionisten (van Maria ter Hemelvaart). Niet simpel. de dorpen Marcouray. verliefden op wandel of gelovigen die hun gebeden kwamen opzeggen…. De eerste “verkenners” van het Ardens grondgebied.Alles. en wat later op de kaaien van Marseille.Heemkundevereniging Landgraaf Heemkundevereniging Landgraaf Het kruis heeft alles gezien: jongeren die hun cabanes kwamen opbouwen in de buurt. op 14 september 1906 20 21 . en Raymond de Bien. Die twee personen beslissen een pelgrimstocht te maken naar het Heilige Land. Maar dat soort pelgrimage was niet uitzonderlijk in die tijd. een zicht op de dorpen Halleux. die deelnamen aan de pelgrimage. De abt Hadelin Lavis. Dat kruis moet de weg afleggen die Christus heeft afgelegd voor de kruisiging. We schrijven 8 september 1905. pastoor van Beausaint en Raymond de Bien. Op 28 september bereiken de pelgrims Jeruzalem. Over het kruis wordt niet meer gesproken. Er wordt een groot kruis op het schip geplaatst. Een gewoonte.