You are on page 1of 32

YÜZEN CİSİMLERİN DENGESİ VE STABİLİTESİ

Bir deniz aracının dizaynında en temel gereklerden biri, o deniz aracının yük veya yolcu ile tamamen yüklenmiş iken istenen su hattında yüzebilmesini sağlayacak sephiyenin mevcut olmasıdır.

YÜZME KOŞULU

G LWL B

K = CL

YÜZME KOŞULU

W , Gemi ağırlığı (t) Δ , Deplasman (Geminin taşırdığı suyun ağırlığı = Kaldırma kuv. (ton) Δ= .ρ

, Batan hacim ( m3) ρ ,Yüzdüğü suyun yoğunluğu (t/ m3)

=

Gemi Stabilitesi

Gemiye herhangi bir dış kuvvetin (dalga,rüzgar vs.) etkimesi sonucu tekrar eski konumuna dönebilme kabiliyetine STABİLİTE denir.

Hasarsız Gemi Stabilitesi
Başlangıç Stabilitesi Statik Stabilite GZ-Φ eğrisi Dinamik Stabilite GZ-Φ Eğrisi altında kalan alan

GM

Başlangıç Stabilitesi
M

LWL

B’
K CL

GZ, moment kolu

Z

GZ=GM.sinθ , θ<10

Başlangıç Stabilitesi

Metasantr Yarıçapı
BM= Ixx / ▼ Metasantr Yarıçapı

x

Awp

x

Ixx , Suhattı atalet momenti (enine)

Pozitif -Doğrultucu Moment Negatif -Yatırıcı Moment

Denge Koşulu GM>0
İkinci önemli zorunluluk , deniz aracının değişik yükleme durumlarında dik durabilmesini sağlayacak başlangıç stabilitesinin bulunmasıdır.

a)Kararli denge GM>0 G noktası, M noktasının altında

b)Kararsiz denge GM<0 G noktası, M noktasının üzerinde

c)Farksiz denge GM=0 G noktası, M noktasıyla aynı yerde

Denge Durumları
(Kararlı denge)

(Kararsız denge)

Büyük Meyil Açılarında Moment kolu GZ

Scribanti Formülü
8-10 dereceyi geçen durumlarda Sephiye kuvveti M noktasından geçmez. Bu durumda GZ için düşey borda formülü kullanılabilir.Formül, gemi güvertesinin suya girdiği veya dip kaplamanın sudan çıktığı ana kadar düşey bordalı gemiler için uygun sonuç verecektir.

Negatif GM ve Bayılma açısı

Batan Cisimlerin Stabilitesi

Dengeli Yüzebilme Koşulu
1. W= Δ 2. Yüzme koşulu

GM=KB+BM-KG > 0 Denge koşulu

BAŞLANGIÇ STABİLİTESİ

GM = KB+BM-KG > 0
GM enine metesantr yüksekliği olmak üzere, KB (hacim merkezinin omurgadan yüksekliği) ve BM (enine metesantr yarıçapı) hidrostatik hesaplardan elde edilir. KB ve BM gemi geometrisine bağlı olarak iyileştirilebilinir. KG (ağırlık merkezinin omurgadan yüksekliği) mevcut duruma göre hesapedilerek bulunur. KG başlangıç stabilitesini negatif etkiledigi için bu değerin düşük olması istenir, bunun için:

1.Gemideki ağırlık grupları daha aşağı indirilebilir
2.Ağırlık merkezinden aşağıya balast suyu alınabilir 3.Üst yapıda aliminyum gibi hafif malzeme kullanılabilir 4.Gemi içindeki serbest yüzey miktarı azaltılabilir

Stiff ve Tender Gemi

Stiff Gemi: (Büyük GM) Gemilerde ambar diplerine ağır yük alındığı zaman GM büyür, dolayısıyla doğrultucu kol olan GZ'de büyük olur. Bu gemilerde yüksek GM’lerinden dolayı denge sorunu yoktur ama yalpaya düştüklerinde çok çabuk doğrularak geminin ve yükün yıpranmasına ve personelin rahatsız olmasına neden olurlar. Kütük demir ve ağır maden yükleyen gemiler bu özelliği taşır. Tender gemi: (Küçük GM) Fazla yer kaplayan, hafif yükleri taşıyan gemilerdir. GM küçük olur. Dolayısıyla doğrultucu kol olan GZ de küçük olur. Bu gemiler yalpaya düştüklerinde yavaş yavaş doğrulurlar. Bu sayede gemi ve yük hasar görmez, personel de rahatsız olmaz. Buna karşılık bu tür yüklenmiş gemilerde denge sorunu vardır. Başlangıçta zaten küçük olan GM, sefer süresince daha da küçülerek, gemiyi tehlikeli durumlara düşürebilir, hatta batırabilir. Kereste ve tahıl yükleyen gemilerle, konteyner gemileri tender gemilerdir.

DEĞİŞİK GEMİLER İÇİN GM

Statik Stabilite-Dinamik Stabilite

Örnekler