MAKEDONSKI JAZIK

ZA ^ETVRTO ODDELENIE za devetgodi{no osnovno obrazovanie

1

Recenzenti: Prof. d -r Jelica Nikolovska Profesor po oddelenska nastava Irena Ba{ovska Spec. prof. po pedago{ki nauki Blagica Andreevska

Stru~en sorabotnik Anastasija Stojanova oddelenski nastavnik

Ilustratori: Nata{a Pockova Gordana Ruseska Nikola Nikolovski

Lektor: Pavlina Le{oska

ZO[TO @ALI SLAVEJ^ETO

UBAVI ZBOROVI

MUDRIOT MALKU ZBORI ‡ MNOGU TVORI

ZIMSKI PRAZNICI ‡ HRISTOS SE RODI

VO SKAZNOGRAD I BASNOGRAD SEKOJ DA SVRATI

PROLETNI PRAZNICI ‡ HRISTOS VOSKRESE

2

Zo{to `ali slavej~eto, zo{to solzi lee? Nitu leta po gran~iwa, nitu pesni pee.

Studen veter poduvnuva, `olti lisja roni, site ptici preselnici kon jugot gi goni.

Razdelbata ta`na, dolga, brzo ve}e bli`i, zatoa slavej~eto seto e vo gri`a. Du{ko Avramov

3

PRIKAZNA VO SLIKI Kraj na {kolska godina Kade na odmor?

Ohrid

Pelister

Na Ohridskoto Ezero

.

Na Pelister

Ohrid e prekrasen! A Pelister? .

Nov po~etok

4

[TO BE[E LETOTO

Letoto be{e p~eni~no more pod v`e{ten son~ev svod, kade se kapea `etvari vredni vo reki solena pot.

Kraj more be{e son~eva pla`a naj{irok topol stan, kade ne gale{e son~eva dlanka ili ne pliska{e bran.

V planina be{e ba~ilo belo i ov~ar dobar i star, kraj reka be{e pastrmka re~na pe~ena tivko na `ar.

A vo nas be{e radost i sre}a, najsakan, najtopol zbor i dolga - beskrajna igra sred zlaten son~ev dvor. @ivko Nikolovski

Da porazgovarame!
Na kogo e posvetena pesnata Â[to be{e letoto"? Kako gi razbra prvite dva stiha od

Zada~a
Nau~i ja pesnata napamet. Napravi avtodiktat. Pi{uvaj so latini~ni bukvi.

pesnata:< Letoto be{e p~eni~no more pod v`e{ten son~ev svod"? So {to e sporedeno `itnoto pole? So {to ne zapoznava, poetot vo drugite strofi?

5

IZRAZNO ^ITAWE

Zada~i:
Ova li go saka{? Pro~itaj go raskazot prvin vo sebe, da se zapoznae{ so sodr`inata, a potoa pro~itaj go na glas izrazno. Slu{aj gi vnimatelno kako ~itaat i tvoite drugar~iwa. GROZD Site znaeme {to e toa grozd, neli? ]e re~ete: ‡ ^atalesta niza so crveni ili beli zrnca grozje, zree na sonce i slatko se topi vo ustata! To~no e! I toa e prekrasen grozd! No ima i drugi ne{ta {to ne se grozdovi, a sepak li~at! Pen~o skokna i veli: ‡Deca koga visat zad nekoj kamion i se ni{aat, kamionot vrvi, a tie se palavat. Jas velam, to~no! ‡ i dodavam ‡ e, toa e opasen grozd! Pen~o mi raska`uva: ‡ V~era po na{ata ulica pomina eden kamion. Rekov: ‡ Odli~no! Tokmu takov kamion ni treba za prikaznava! ‡ Se zatr~aa desetina deca. Skoknaa, so racete se fatija za drvenata pregrada na sandakot, a nozete im visea! Jas se vme{av: - A potoa gi zabele`a ~i~koto voza~, zapre i gi izbrka? ‡ Ne! ‡ re~e Pen~o. ‡ toj ne mo`e{e da gi vidi. Jas gi izbrkav site! ‡ Bravo, Pen~o! ‡ go pofaliv. ‡ Go storiv toa za da mo`am da se vozam sam! se nasmea Pen~o. Bez zdiv rekov: ‡ Lo{o si postapil! No, {to se slu~i potoa? ‡ Kamionot ja zgolemuva{e brzinata. Jas u`ivav. Veterot mi ja miluva{e kosata. Duri i zapeav, mi be{e ubavo... No, kamionot izbi na prav pat. Brza{e 6

nadvor od gradot. Se ispla{iv! Sakav da skoknam na zemja, no kamionot prosto leta{e! [to da pravam?! Ve}e ne mo`ev da se dr`am, racete mi bea ispoteni, se lizgaa... Vikav, no koj }e me ~ue?!... I toga{... ‡ Padna? ‡ rekov, seriozno ispla{en. ‡ Ne! ‡ se nasmea Pen~o. ‡ Se razbudiv! Za sre}a, sum sonuval. I jas se nasmeav i da vi ja ka`am vistinata - znaev. Pen~o e umno dete i nikoga{ ne bi visel zad kamion! A VIE? V. Nedelkovski

Analiza na raskaz
Za {to raska`uva pisatelot vo raskazot? Opredeli go vremeto i mestoto na nastanot! Koi se glavnite likovi vo raskazot? Opi{i go vpe~atokot {to go stekna za glavnite likovi? Koj del od raskazot najmnogu ti se dopadna? Koi postapki na decata ne gi opravduva{, koga ova ne bi bilo son? Kako koe drugar~e bi sakal da ~ita{ ti?

Zada~a vo parovi:
Podelete se na parovi. 1. Eden }e go ~ita raskazot brzo, bez da vnimava na pravilen, jasen i ~ist izgovor, bez da ja menuva ja~inata na glasot i bez pravewe pauzi. 2. Drugiot go ~ita raskazot so pravilen, jasen i ~ist izgovor i pravi pauzi na opredelenite mesta. Razgovaraj za razlikata me|u dvete ~itawa!

Zbogati go re~nikot
So zborovite: ~atalesta, palavat So izrazite: prekrasen grozd i opasen grozd.

Jazi~no kat~e
Potseti se! Pronajdi gi pridavkite i imenkite vo tekstot!

Zapomni:
^itawe so pravilen, jasen i ~ist izgovor so pauzi se vika izrazno

~itawe.
7

Zada~i:
VE@BI: SMEŠKA Pro~itaj gi izrazno dadenite tekstovi. Organizirajte natprevar vo pravilno i izrazno ~itawe. Proglasete <naj~ita~"! Dramatiziraj go tekstot <Sme{ka"

Ednaš, Tošo im raskažuva na drugarite: Zdogledav eden volk, brgu mu pritrčav i mu ja otsekov opaškata! Vistina si junačište! No zošto ne mu ja otseče prvin glavata? Glavata nekoj ve}e mu ja beše otsekol pred mene! - objasni Tošo.

Zada~a:
^itajte go tekstot vo parovi kako dramatiziran tekst! PČELI ‡ Koj raboti trudoljubivo kako pčelite? ‡ Mravkite. ‡ A koj raboti kako mravkite? ‡ Luġeto. ‡ Da, ama ne sekogaš i ne site. Dobrite i vredni luġe rabotat vo sekoe vreme. Tie ne se plašat od rabota. Taa gi nagraduva i vospituva. Zatoa, tie što rabotat nikogaš vo životot ne gladuvaat. ‡ A pčelite, dali gladuvaat tie? ‡ Ne. ‡ A mravkite? ‡ Ni tie ne gladuvaat. Lete sobiraat hrana, a zime ja jadat taa hrana. Pčelite i mravkite mnogu ja cenat rabotata. Peni Trpkovski

Izrazuvawe i tvorewe
Raska`uvaj spored naslovot <Vredni kako p~ela" Pred da po~ne{ da pi{uva{, objasni go zna~eweto na izrazot<Vredni kako p~elite". 8

navistina e neobi~no. ama niedno od niv ne napi{alo ni{to na yidot. ‡ Kakov yid? ‡ Neobi~en yid. pritoa obrni vnimanie na sodr`inata i odgovori na postavenite pra{awa! ‡ Znaete li. ‡ Pa {to ima tuka neobi~no? ‡ Kako {to ima neobi~no? Zamislete si deka vo taa ulica `iveat mnogu deca. deca. a yidovite ostavete gi ~isti! 9 . toa e yid oboen so bela boja. {to vidov denes? ‡ [to? ‡ Vidov eden neobi~en yid. ‡ A kakov e toj neobi~en yid? ‡ Hm.NEOBI^EN YID Istra`uva~ko ~itawe Pro~itaj go izrazno tekstot. Zarem toa ne e neobi~no? ‡ Da. Ivan~o Mitrevski ‡ Majstorot Da porazgovarame! Kakov yid videl pisatelot? Zo{to yidot bil neobi~en? [to mo`e{ da zaklu~i{ za decata od taa ulica spored ~istiot yid? Raska`uvaj za yidovite na ku}ite i zgradite vo tvojata ulica? Zada~a: Napravete pano so hamer ili stavete tabla kade {to }e gi zapi{uvate va{ite misli i poraki.. nitu pak frlilo kal na nego..

10 . izbri{ete gi granicite. me|u narodot podelbi. vo o~i laga. za site son pod topla strea. beda i taga. ne sakame me|nici. za sre}no vreme. Obidi se da sostavi{ pesna ili raskaz za praznikot. {to pomalku stradawa i na sila preselbi. Izberi koja pesna }e ja nau~i{ napamet. radost i smea. DA IMA Da nema vojni. Da nema solzi. ~emer vo du{i. Povrzi go znaeweto i od predmetot op{testvo. Ne sakame omraza. mirisni oazi so veseli stanici. POSAKUVAWE Maslinovi gran~iwa neka ponesat pticite. Da ima sonce. pesni da peat.RASKRILENI PORAKI VO ^EST NA 8 SEPTEMVRI DA NEMA. Da ima qubov. bosi i gladni. bolni i stradni. Decata posakuvaat miren svet bez karanici. da nema `edni. `ita da zreat. Stojan Arsi} (Raskrileni poraki) Zada~i: Razgovaraj za praznikot 8 Septemvri.

U^AM [to nau~iv Nau~iv deka Makedonija bila vo sostav na SFRJ. 11 . Eve primer: ZNAM [to mislam deka znam Znam deka na 08. Ovaa interesna tehnika se vika ZSU (znam.. Tretata kolona ja ispolnuva{ po razgovorot na istata tema na ~asovite po op{testvo i makedonski jazik... qubopitnosta kon otkrivawe na novi znaewa. Toa {to ne go znae{. Primenuvaj ja sekoga{. po site predmeti.. koga saka{ da istra`uva{. sega{nosta i za idninata na tvojata tatkovina. 09. SFRJ ja so~inuvale 6 republiki i dve pokraini..ZAPOZNAJ JA TATKOVINATA ZA POVE]E DA JA SAKA[ Nezadol`itelno Nau~i pove}e Tehnika ZSU ZNAM / SAKAM DA ZNAM / U^AM Zada~i: Sledi gi TV i radioemisiite... Makedonija se stremi kon . a saka{ da go nau~i{ zapi{i go vo vtorata kolona. za da doznae{ za minatoto. Go razviva misleweto. sakam da znam i u~am). 199.. Sakam da znam {to n# o~ekuva vo idnina. koi se vo ~est na praznikot... Vo tetratkata zapi{i gi kolonite: znam. SAKAM DA ZNAM [to sakam da nau~am Sakam da znam {to bilo pred osamostojuvaweto na mojata tatkovina. sakam da znam i u~am. Toa {to si go znael zapi{i go vo prvata kolona.

mamo! Jas prv rekov! ]erkata: Sekoga{ si ti prv! Sinot: Uu! Pa vikni ti prva. povrzani. mamo! Majkata: Koj. kako jas da sum ti kriv {to si bavna! 12 pravev za .DRAMSKO ^ITAWE SEKOGA[ PRV Scena: Kujna i dnevna. Koj e prv. Lica: Sin. Majkata: Decaaa ! Dojdete! Sinot: Molam. od vas dvajca }e ja izli`e ~inijata od filot {to go tortata? Sinot: Jas. toj e pobednik. dobro! Ne karajte se! Koj }e ja izede ovaa polovina od portokalot {to mi ostana od tortata? Sinot: Jas. mamo! Jas prv si rekov! ]erkata: Pak toj! Ne sakam! Zo{to sekoga{ toj? Sinot: Vedna{ pla~e{. Majkata: Dobro. mamo? ]erkata: Doa|am. }erka i majka.

Aleksandar Popovi} Analiza na dramski tekst Kako se vika tekstot napi{an po ulogi? Kade se upotrebuvaat ovie tekstovi? Koja e razrabotenata tema vo tekstot? Kade se slu~uva opi{aniot nastan? Koi se glavnite likovi vo dramskiot tekst <Ne saka sekoga{ da bide prv"? Koja postapka od likovite e dobra. a koja lo{a? Zo{to ti se dopa|a ili neti se dopa|a odnesuvaweto na decata? Kako bi postapil ti koga bi bil eden od likovite vo tekstot? Zada~a: Podelete gi ulogite i napravete mala oddelenska pretstava. a znae dobro da leta.Majkata: Dobro. Izrazno ~itawe na dramski tekst po ulogi se vika dramsko ~itawe.-) Preku zimata nekade skital. po pokrivot va`no se {eta no pu{a~ ne e. a koj }e odi vo podrumot da zeme drva? (ti{ina) [to e sega? (ti{ina) [to e Milice? (ti{ina) [to e Vlado? Sinot: Ne sakam Milica da re~e deka jas sekoga{ prv se javuvam. Dojde li prolet.. izvalkan ne e. Zapomni! Tekst napi{an po ulogi za dramska izvedba se vika dramski tekst.. Ete. gostin nam ni e! 13 . daleku bil. ja pu{tam taa da bide prva... jas ne sum tolku nametliv. (. Popolnuvalka i gatanka Ete i toj brat so dolgi noze i predolg vrat.

no. go zapoznav. za da se do`ivee vistinskiot nastan. Ežot: Da vidiš so kogo se zapoznav denovive! Želkata: Da vidam. po ulogi. pa duri ni jas ne go znaev. Se sre}avaat ežot i želkata. Ta toj e tolku golem neznajko što nego nikoj živ ne go znae. Ežot: Togaš. kaži! Ežot: Nikogaš Zajko nemal prezime.. zema vozduh) Želkata: So kogo? Ežot: So neznajko! Želkata: Koj e toj? Ežot: Pa – neznajko. ni taa. 14 . Želkata: O.. neli? Ežot: Da..( zastanuva. Najgolemiot neznajko meģu znajnite i neznajnite neznajkovci.. slušaj! Deneska se zapoznav so . Ežot: Ne samo ti. Ni toj. sega go znam. imal samo ime – Zajko.. ne sum znaela!. A toj ne go znael ni toa.ZAJKO NEZNAJKO Zada~i za samoistra`uvawe: 1. Scena: ambient vo priroda. Želkata: Pa ajde. Želkata: No sega go znaeš. ^itajte go tekstot izrazno.. kade? Kako? Ne se gleda. a ako prodolžiš da me slušaš i ti }e go doznaeš.. Pro~itaj go vo sebe celiot raskaz za da ja sfati{ podobro negovata sodr`inata! 2..

koga go zel svidetelstvoto. Želkata: I? Ežot: I togaš mu go stavile prezimeto Neznajko.Želkata: Ni svoeto ime ne go znael?! Eeee. navistina bil golem neznajko! Ežot: I. Želkata: Sigurno zaradi toa bil mnogu sre}en? Ežot: Da. se plaši da ne mu go zemat svidetelstvoto. raspišan vo šumata neznajna. Go odnelo tamu potočeto bez da mu kaže zošto i kade go vodi. ne znael ni kako se vika. Aleksandar Kujunxiski Da porazgovarame! Odredi gi mestoto i temata vo dramskiot tekst! Preku koi akteri e opi{an nastanot? [to te nasmea dodeka go ~ita{e tekstot? Zada~a: Napravete maski od e` i od `elka.. A potoa mu dale svidetelstvo za završeno morkovsko učilište. ništo ne doznal! Želkata: No drugite doznale za nego? Ežot: Točno taka! Na proverka na neznaenje bilo utvrdeno deka Zajko znae samo da gricka morkov i ništo drugo. Ežot: Da. toa e premnogu. Želkata: E. znaj deka bega. Zajko Neznajko. plašej}i se deka }e mu go zemat. ako vidiš nekade deka nekoj zajak trča. ušte postrašno: ‡ toj ne znael deka ništo ne znae. Želkata: Tamu na samoto mesto doznal sè! Ežot: Ne. Zajko pobegnal. Želkata: Ama e zapletkano! A koga se doznalo deka Zajko ništo ne znae? Ežot: Preku eden konkurs za neznaenje.. Želkata: Od kade Zajko doznal za konkursot? Ežot: Ne doznal. Zboruvaj preku maskata na oddelenska ili u~ili{na priredba! 15 . Pa sega. a drugite zajačinja znaele i drugi raboti.

a vrap~iwata po niv. u{te vzori. inaku }e umrat od glad! 16 povedat i nas na jug! ‡ mu predlo`i . si odea na gosti. Vrap~iwata slu{aa i vozdivnuvaa. ‡ i decata malku neka jadat. ‡ Da odmorime malku vo nivava! ‡ mu re~e vrabicata na vrabecot. Sega ve}e mo`eme da se podgotvime za dolgiot pat {to n# ~eka. Si pomagaa edni na drugi. a de~iwata im rastea zaedno i poletuvaa od gnezdata. lastovi~kite i vrap~iwata poletaa kon jug. Ne znam kolku dolgo letaa. za ~udesnite zemji so gusti {umi. Letoto poleka odminuva{e. a lastovi~kite s# po~esto go spomenuvaa dolgiot pat. Lastovi~kite se izraduvaa {tom ja slu{naa `elbata na sosedite. Im raska`uvaa na vrap~iwata za dale~nite krai{ta. Lastovi~kite letaa napred. Eden den lastovicata $ re~e na vrabicata: ‡ Denes i najmaloto lastovi~e nau~i da leta. ‡ Da gi zamolime sosedite da n# vrabicata na vrabecot. Sega site zaedno so netrpenie ja ~ekaa esenta. vo najgolema sloga si `iveeja semejstvoto na lastovi~kite i semejstvoto na vrap~iwata. Edno esensko utro. za toploto sonce i modrite reki. no vo eden mig sonceto blesna vrz edna {totuku o`neana niva.NEOSTVARENATA @ELBA NA VRAP^IWATA Mnogu odamna.

verojatno stigaat samo do najbliskata niva. me{iwata im nate`naa i dremka im dojde na o~ite. a lastovi~kite kojznae do kade imaa stignato. Koga se razbudija. Slavka Maneva Razgovor za sodr`inata so dadeni pra{awa Kako si `iveele lastovi~kite i vrap~iwata? Zo{to vrap~iwata posakale da zimuvaat na jug? [to napravile tie koga ja videle nivata so `ito? Zo{to morale da se vratat doma? [to si vetile vrap~iwata preku zimata? Zo{to vrap~iwata sekoja zima ostanuvaat doma? Kako se vikaat pticite koi selat vo toplite krai{ta? Koi preselni ptici gi znae{? Kako se gri`i{ za pticite preku zimata? Izrazuvawe i tvorewe Preraska`uvaj spored daden plan Slo`ni semejstva. Neostvarena `elba. @elbata na vrap~iwata. a taa e daleku od toplite krai{ta. vrap~iwata ja presedoa stisnati edno do drugo. {tom sekoja zima ostanuvaat ovde. vo pismena forma. No. Zada~a . Zimata. Odmor i hrana. sonceto odamna ima{e zajdeno. Toga{ si vetija deka v godina moraat i tie da zaminat na jug. Vrap~iwata vidoa deka ne mo`at da gi stignat prijatelite i se vratija doma.‡ ]e odmorime! Odmoreni pobrgu }e gi stigneme lastovi~kite! ‡ se soglasi vrabecot so vrabicata. kako se gri`i{ za pticite {to ostanuvaat tuka preku zima! 17 . No koga sakaa da poletaat.raska`uvawe Raska`i. semejstvoto na vrap~iwata dobro se najade od `itoto. Taka.

Ne pomestuvaj}i se od mestoto. drago dete! No. jas ne znam dali bi mo`ela da se ispolni. Od nekade namina deteto Nino. ‡ Oh. dojdeno kojznae od kade. kowanikot mu odgovori na mom~eto: ‡ Mo{ne umna zamisla. moive race se sovr{eno ~isti ‡ re~e Nino i nabrzina si gi pikna racete v xeb. ‡ Jas se mijam sekoe utro.RAZGOVOR Be{e prekrasna esenska ve~er.kowanik i mu re~e: ‡ Po~ituvan. gospodine vitezu! Zo{to ne slezete malku od kowot za da pro{etate me|u po`oltenite lipi okolu plo{tadot? Za toa vreme jas bi mo`el da go zazemam va{eto mesto. Na moeto mesto mo`at da sedat samo onie deca {to sekojdnevno si gi mijat u{ite i vratot. dreme{e na osamenata klupa. Samo edno ma~e. 18 . Gulabite od maliot plo{tad odamna bea otideni na po~inka. ‡ Mojot kow mo`at da go javnat samo onie deca ~ii race se ~isti i pod noktite nemaat nitu ronka kal. Kowanikot go krena povisoko svojot me~ i toj svetna na mese~evata svetlina. Zapre pred spomenikot .

. Toj edvaj izusti: ‡ Eh. Na pra{awata od kowanikot odgovaraj vo tvoe ime.. ‡ Koj nikoga{ ne la`e.. ma~eto dojdeno od kojznae kade. Malku se zamisli pred da odgovori. Zada~a: Preraska`uvawe na obraboten tekst 19 . Go re~e toa i tr~aj}i otide pravo doma. ‡ Onoj {to ja slu{a majka si i rano si legnuva. koj bi sakal da se ka~i na tvojot kow! Vidi kakov e! Siot iskriven i kuc na ednata noga.. Mario Skjavato (Italija) Analiza na tekst so dadeni pra{ awa Koj e glavniot lik vo tekstot? Kade se slu~uva nastanot? Vo koj del od denot se vodi razgovorot? Koj go vodi razgovorot? Kakva `elba ima deteto? Koj zaslu`uva da ima izgradeno spomenik? Koi se uslovite za da mo`e deteto da stoi namesto kowanikot? Ka`i ja pri~inata zo{to deteto se premislilo da go javne kowot? Preraska`i go tekstot so svoi zborovi.. ‡ Jas sum najdobar u~enik vo oddelenieto ‡ ne se predava{e Nino.. ‡ prodol`i kowanikot. na plo{tadot opkolen so po`olteni lipi.. I nikoj ne mo`e da se pofali deka si legnuva navreme kako mene.. ‡ Nikoj ne mo`e da re~e deka ja slu{a majka si pove}e od mene. Mese~ko go slu{na celiot razgovor i veselo mu namigna. no ve}e ja nema{e porane{nata gordelivost.‡ Decata koi se vredni v u~ili{te. kako da mu zastana nekakva topka. se nasmea pod musta}. Za mig na Nino mu se pristori deka me~ot pa|a i go se~e vozduhot.. a musta}ite kako da se pomrdnaa. A taa ve~er. Ama kako da ima{e ne{to vo ustata..

esenski o~i. Decata qubopitno gledaa vo negovite ta`ni. Toga{ site vidoa ne{to {to dotoga{ go nemaa videno. ‡Neboto e palavo. ‡ Neboto igra{e. ‡ Neboto e sino. Vo kavgata molwa blesna. Vawa? ‡ Sakam da ja ka`am svojata re~enica za neboto. Nabrgu po~naa da se redat re~enici: ‡ Neboto e sivo. di{e{e.ESENSKO NEBO Dva oblaka Dva oblaka se skaraa: Vo tepawe pravdina baraa. ‡ Neboto e studeno. ‡ Neboto e ~isto. sivi. A. Nad poleto se isturi do`d. trepere{e. U~enicite molknaa i se zagledaa vo neboto. ‡ Ka`i! ‡Neboto e milo. ‡ Neboto e ta`no.. Od nastanot ne~ueno lo{. Nikoj ne re~e ni{to. ‡ Vawa stoe{e nastrana.. ‡ Zo{to mol~i{. I grom stra{en tresna. Ajde gledajte vo neboto vnimatelno i odbirajte ubavi zborovi. Suhomlinskij (Rusija) 20 . Sekoj od vas neka ka`e kakvo e neboto vo ovoj mig. V. Stojan Tarapuza U~itelkata im re~e na u~enicite: ‡ Denes }e izmislime prikazna za esenskoto nebo.

) Kako ti po~na denot? [to se slu~uva{e potoa? Kako se ~uvstvuva{ sega? ESEN Esenta e zlatna! Zlatoto $ go podarija plodovite. pa ajde izmisli prikazna za dene{niot den! Ako sekoj od oddelenieto ka`e po edna ubava re~enica za dene{niot den i re~enicite gi zapi{ete na tabla. Esenta e u~ili{te! U~ili{teto taa go podari na decata. igrivo...... Nexati Zekirija Esenta e raspeana! Pesnata $ ja podarija pticite. Zekirija. Esenta e plodna! Plodovite $ gi podarija sonceto i do`dot. - - 21 .? Izrazuvawe i tvorewe Raska`uvawe po dadeni pra{awa Tekstot po~nuva so zborovite:< Denes }e izmislime prikazna. do`dliv. palavo. Eve nekolku pra{awa za pomo{: Koga stana. Esenta e do`dliva! Do`dot $ go podarija oblacite. kako {to e esenta za N.Da porazgovarame Kakva prikazna trebalo da izmislat u~enicite? Kakvo bilo neboto vo nivnite o~i? Zo{to decata molknale po odgovorot na Vawa? Koga neboto e ta`no. lesno }e ti bide da sostavi{ ubava prikazna za denot {to te~e. Esenta e nasmeana! Smeata $ ja podarija decata. {to vide prvo niz prozorecot? (kakov e denot: studen. Esenta e igriva! Igrata $ ja podarija `oltite lisja.". son~ev..

Vo tekot na raska`uvaweto upotrebi gi i ovie izrazi: bolno ofna.. Soberi suvi lisja. 2. park ili pod drvoredot na tvojata ulica. Zada~i po nivoa: 1. Napi{i dve raskazni. 22 . dve pra{alni i dve izvi~ni re~enici za esen. razmisli i ka`i! [to e pretstaveno na ilustracijata? [to rabotat lu|eto vo esen? Kade se pticite? Kakvi boi zabele`uva{? Aktiven odmor Pro{etaj vo bliskata {uma. pod moite noze slu{nav lelek. Na ~asot po likovno obrazovanie napravi umetni~ka slika. Napi{i sostav spored dadenata ilustracija! (Koristi gi i tekstovite za esen. semiwa i plodovi. `eladot {totuku go pu{ti svoeto koren~e vo zemjata.. sekoe liv~e. 3. <@oltiot list mi {epna" Raska`uvaj spored ovoj naslov.RASKA@UVAWE PO SLIKA ESENSKA SLIKA Razgledaj.

‡ kopja goli ‡ istegnuva vratot 23 . site velat deka mnogu bogata }e bide{".LITERATURA Istra`uva~ka Gasnat popoleka poslednite {arenikavi boi zada~a DOCNA ESEN {to tolku ubavo i li~no im stoeja na brezite beli. 3. esen. Napi{i re~enici za: drvjata. <Esen. vremeto i za pticite vo esen! 2. Napi{i kratok sostav za esenta. Nabroj gi bogatstvata na esenta! . Sonceto so maka niz oblacite go istegnuva vratot i kako prezreana tikva se raspa|a zad planinskite poli. Del od pesnata na Jovan Strezovski Pro~itaj ja pesnata vo sebe i odgovori na postavenite pra{awa! Da porazgovarame! [to opeal poetot Jovan Strezovski vo pesnata <Docna esen"? Kako e opi{ana docnata esen? Kako e opi{ano sonceto koe se obiduva da izleze zad oblacite? Ve`bi za izrazuvawe i tvorewe! Zada~i po nivoa Izberi sam {to }e raboti{! 1. *** Pominuva i nad topolite postroeni kraj patot im ostava vo grankite po nekoi kopja goli. zlatna esen na gosti pak ni ide{. Zbogati go re~nikot Objasni gi izrazite: .

. I svojata taga mu ja ispoveduva na vetrot {to gi krcka golite granki. Vo bolna ti{ina taguva gorata. Mol~alivi se drvjata sred kupi{tata mrtvi lisja. Razbudi ja fantazijata i zavr{i go raskazot.DOCNA ESEN Docna esen.. \or|i Abaxiev Da porazgovarame! Za kakva esen raska`uva avtorot \or|i Abaxiev? Kako gi opi{al esenskite oblaci? [to pravi veterot vo esen? Kako taguva gorata? Na kogo se ispoveduva gorata? Zada~a: Zamisli deka si pisatel. Taga {to ide od malaksanost i starost. vedro nebo i proletna zelena ruba. Veterot gi sobira suvite lisja vo dlapkite i ludo gi isteruva nadolu niz ridovite. od nedostignatiot son za pti~ji poj. Vlaknestite oblaci visnea nad neboto. 24 .

.. prikazna. romani tekst poezija: poetski tekst. Raskazite. ‡ Tekstot mo`e da bide napi{an vo: proza (raskaz. Pesnite gi pi{uvaat poeti. bajka. tolku pove}e znae{! 25 . Delata zad koi stoi avtor se avtorski dela..Potseti se! NAU^I POVE]E! proza: raskazi. bajki. ‡ se vika tekst.. pesni Potseti se! Dvata teksta imaat isto ime... po ne{to se razlikuvaat.) ili poezija (pesni). Po {to? Kako se vikaat lu|eto {to pi{uvaat pesni? Kako se vikaat lu|eto {to raska`uvaat? Zapomni! S# {to si pro~ital: ‡ pesna. gi pi{uvaat pisatelite ‡ raska`uva~i. Poetite i raska`uva~ite se avtori na svoite dela. romanite. I temata e ista. bajkite. Sepak. bajka. basni. basna. Kolku pove}e ~ita{.

koi isto taka bea trgnati da sobiraat suvi lisja za zimata. lesen kako zdiv. Decata znaat {to zna~i ovoj ~ad. Sonceto {to se iska~uva po neboto poleka go zatopluva poleto. Babeta i @an sakaa da soberat suvi lisja. No. Slegoa tr~aj}i niz padinite. Rabotata e seriozna i ne e ta`na. Mom~iwata rabotat mol~ej}i. nemojte da mislite deka ovie deca se ta`ni za{to rabotat. Od ostriot veter na malite deca im se vcrvija prstiwata. toa e rabota.PROZA ANALIZA NA TEKST NA POSO^ENI PRA[AWA ESEN Istra`uva~ko ~itawe Pro~itaj ja vo sebe sodr`inata na raskazot. Na rabot od {umata sretnaa i drugi deca od seloto. Od pokrivite na ku}ite se kreva ~ad. Dojde esenta. a brezite i jasikite dobija pozlatena boja. vetrot vo {umata gi raznesuva{e suvite lisja. koi }e im poslu`at kako postela na kozata Belka i kravata Crvenka. Babeta torba. Pjer zede ko{ni~ka. Sega tie se na rabota. Kostenite ogolea. Pjer. Vnimavaj na redosledot na nastanite. ^orbata od gra{ok ve}e se vari vo tenxereto. dodeka devoj~iwata drdorat. a @an gi slede{e so koli~ka. polnej}i gi svoite torbi. U{te eden pregrab suvi lisja i 26 . Utroto osamna sve`o. Toa ne e igra.

Anatol Frans Analiza na tekst po naso~eni pra{awa GATANKA Koe godi{no vreme e opi{ano vo tekstot? Kade se odviva dejstvoto? Koj gi raznesuva lisjata od drvjata? Koj gi sobira padnatite lisja? Zo{to slu`at sobranite suvi lisja? Koga se vratile decata vo seloto {to dobile kako nagrada? Zo{to bila ~orbata tolku slatka? Kaj {to }e mine. (E---) Vidoe Podgorec Raskazot go nosi imeto <Zaslu`ena ~orba". spored tebe kakov naslov }e mu odgovara na raskazot? Koga i vie ste si ja zaslu`ile va{ata ~orba? Koja e va{ata najva`na rabota? [to drugo rabotite doma? Jazi~no kat~e Potseti se! Proveri go svoeto znaewe za imenkite! Kako gi zamisluvate likovite pretstaveni vo raskazot? Pra{awa so sme{ni odgovori Mo`e li petelot da se nare~e sebesi ptica? Po {to tr~a ku~eto? <Drugar~e"1979 USNO IZRAZUVAWE ( Ne. Svitkani pod torbite ili navednati nad koli~kite.malite rabotnici }e pojdat v selo. Majka im gi ~eka na pragot i im podviknuva: ‡ De~iwa. Tr~a po zemjata) 27 . kaj {to }e zgazne. S# e pozlateno. Gi hrabri mislata deka doma gi ~eka ~orbata od gra{ok. zatoa {to ne umee da zboruva. najposle stignuvaat doma. tie ja ~uvstvuvaat toplinata na ispotenite ~ela. Ugorninata e te{ka. kolku onaa {to e zaslu`ena. Babeta i @an zastanuvaat da se odmorat. s# e razmateno. Te{ko di{ej}i. bidej}i nitu edna ~orba ne e tolku vkusna. Pjer. ~orbata e gotova! Na na{ite prijatel~iwa taa mnogu }e im se dopadne.

Dali vo sekojdnevniot `ivot si slu{nal ili si do`iveal ne{to sli~no na ova slu~ka? Raska`i ako znae{! Opi{i gi sosedite spored toa kakov vpe~atok ti ostavija! Si bile dvajca sosedi Dal i Zel. daj mi na zaem eden stol. dvajca sosedi: Dal Zapomnil i Zel Nevratil. razmisli. Pro~itaj. a zgora na toa i dobro srce. edniot imal s#. razgovaraj! Kakvi sosedi bile Dal i Zel? Zo{to im se menuvale prezimiwata? Koja e poukata od ovoj raskaz? So po edna re~enica podredi gi nastanite spored nivnite prezimiwa. Si bile. sosede. a drugiot nemal ni{to. plus lo{a navika da zabo{otuva. Vsu{nost. za film ili pretstava {to si ja gledal. samo ustata {to }e ka`e ne mo`e da go izmie! Najgolema nesre}a e da ima{ lo{ sosed! Zapomni! Koga ka`uva{ usno za sodr`inata na ne{to {to si go pro~ital. za ne{to {to nekoj ti go ka`al.. zna~i. ‡ Sosede. zlaten. tvojot zbor mi e dovolen.. Tie qubezno si zajmuvale razni predmeti. 28 . znaj deka ti preraska`uva{ usno.USNO PRERASKA@UVAWE NA TEKST PREDMETI Vodata mie s#. utre }e ti go vratam! ‡ Poveli.

ne mo`am da ti gi vratam predmetite. ako gi sretnete. aman. daj mi go na zaem tvoeto palto. Po eden mesec nivnite prezimiwa bile: Dal Prostil i Zel Se Posramotil.‡ Sosede.. odberi i zemi si. gi prodadov! ‡ Ti da si `iv. sosedite se vikaat: Dal Ama Ne Sekomu i Zel [ipinki?! Velko Nedelkovski Preraska`uvawe spored redot na nastanite po daden plan Preraska`i go usno raskazot <Predmeti"! Vnimavaj na redosledot na nastanite.. Dal Ama Ne Sekomu i Zel [ipinki?! Kako ja razbira{ re~enicata: . Dal Zapi{al i Zel Izmamil. Sosede. ]e ti pomogne planot na tekstot: Za kogo se raska`uva vo raskazot? [to bile Dal i Zel? Spored vremeto na nastanite kako gi menuvale imiwata sosedite? Dal Zapomnil i Zel Nevratil. jas ja prodadov doverbata vo tebe! Prijatelstvoto mo`e da postoi samo me|u dobri lu|e! Zbegati go re~nikot Zabo{oti ‡ Objasni go! 29 . Po desetina dena sosedite ve}e se vikale: Dal Zapi{al i Zel Izmamil. ‡ Sosede. }e ti go vratam zadutre.Ti da si `iv. ti veruvam. jas ja prodadov doverbata vo tebe! Denes. daj mi na zaem edno tenxere da si svaram ka{a! ‡ Nema gre{ka. zaedno so stolot! ‡ Zemi go slobodno. prijatele. Dal Prostil i Zel Se Posramotil.

sepak ima ne{to vo ovoj grad ne{to {to mi ja ispolnuva du{ava.. No. pa raska`i po {to e poseben toj! 30 . nie `iveeme zaedno ‡ nie sme edno. a brza da se vrati vo nego.MOJOT GRAD Mojot grad e kako i mnogu drugi gradovi. {to ~ovek ne mo`e da si go objasni. nie di{eme zaedno. Ima ne{to {to e pove}e od magnet. {to vnesuva nemir vo mene koga sum podaleku od nego. ima ne{to. Slavka Arsova Zada~a: Pojdi vo biblioteka i pronajdi pi{ani dokumenti za osloboduvaweto na tvojot grad. vo nego `iveat mnogu lu|e. Mojot grad siot se vpil vo mene: nie sme ne{to nerazdelno..

toga{ ti raska`uva{ usno! Ka`i ja razlikata pome|u preraska`uvawe i raska`uvawe! . koga tvoite fantazii gi ka`uva{ na glas. na edno tvoe do`ivuvawe. ne{to {to si videl ili do`iveal.RASKA@UVAWE NA DO@IVUVAWE Da porazgovarame Dadenata ilustracija e samo da te pottikne. Raska`i im na drugar~iwata edno tvoe do`ivuvawe.. 31 Zapomni! Koga ka`uva{ za ne{to {to tebe ti se slu~ilo. potseti. Mo`e da bide i od nabquduvawata {to gi pravite po op{testvo ili priroda.. Razgledaj ja ilustracijata i usno raska`uvaj na {to te potsetuva.

da tvori{. izvestuva{. zaboravija voda? ” Vančo Polazarevski 32 . (da raska`uva{. opi{uva{..PISMENO IZRAZUVAWE PREPI[UVAWE Zapomni! Koga zapi{uva{ ne{to {to e ve}e napi{ano od zbor do zbor. son ne me fa}a. mnogu me interesira da vidam kako pak lisjeto na drvjata se vra}aat! ” Miho Atanasovski Zada~a: Prepi{i go tekstot so rakopisna kirilica! NEKANETI GOSTI Tigarot kaj zajačeto divo nekanet na gosti došol skokum i bez zdravo ‡ živo go lapnal ko lokum.. QUBOPITNOST Me~eto na me~kata $ veli vaka: „]e sedam budno zimava. preraska`uva{. Toa ne e tvoe delo. Pa. }e nau~i{ samiot da napi{e{ ne{to tvoe. me počestija lokum. Ako pravilno prepi{uva{. ušte žali: „ Kakva e ovaa moda. so sekoj znak. Zada~a: Prepi{i go tekstot so rakopisni latini~ni bukvi! ti prepi{uva{ tekst {to nekoj go napi{al.).

. Popovski Zada~a: Prepi{i gi gatankite so latini~ni bukvi! 33 . Sega mo`ea da se napijat voda. s# dodeka mrazot ne se skr{i. (t . Toga{ kowite zastanaa eden do drug..KOWITE NA REKA Zada~a: Prepi{i go tekstot so rakopisna kirilica! Dva kowa otidoa na rekata da se napijat voda. Angliska narodna prikazna POPOLNUVALKI I GATANKI Ete toj brat. }e nema{ vreme da u .. gi podignaa kopitata i udrija istovremeno. so dolg vrat. Mrazot be{e premnogu debel. rekata be{e smrznata. sakaj}i da go skr{i.-.. Udiraa.r) G.. udiraa.. Ako pred nego podolgo zjapa{š i ~u~i{. Ova {to go napravija kowite. va`i i za lu|eto: ona {to ne go mo`e eden. dvajca lesno go pravat. po pokrivot va`no se {eta i znae dobro da leta. Edniot od kowite udri so kopitoto po mrazot. No.

Ivica Vawa . sporedba. SEGDE ZLATO Lisje. Zbogati go re~nikot Pokraj patot. bez da pazat. Esen zlaten }ilim vle~e. `olto lisje.. sekoj veli: Toa pre~i! Zlato. poetska slika. segde zlato. Carsko azno nebroeno! No {to vredi. stih. sega site zlatoto go gazat? ” Zada~a: Nau~i ja pesnata napamet i ka`i ja izrazno! 34 . bez da pazat. strofa. No {to vredi. no {to vredi.SEGDE LISJE. No {to vredi. poet.. sega site zlatoto go gazat. koga velat deka pre~i! Segde lisje. no {to vredi. Samo pa|a. {u{ti yve~i. lisje.Rori} Carsko azno .carsko zlato. no {to vredi. zlato. zlatoto e izgazeno. Da porazgovarame! Odredi ja temata vo pesnata! So {to se sporedeni `oltite lisja na esenta? Kako ja razbira{ re~enicata: >>Pokraj patot. segde zlato. bogatstvo Literaturno kat~e Povtori: pesna.

niz bistri knigi. Zada~i: Objasni go izrazot roden jazik!Kako gi razbira{ gorenavedenite misli? 35 . televizijata.. potrebno e da se zboruva i vo me|usebnite razgovori.Za jazikot NARODEN I STANDARDEN ‡ LITERATUREN JAZIK Jazikot e edinstvenata na{a tatkovina. Vo upotreba e makedonskiot literaturen (standarden) jazik. Vo razni delovi od dr`avata se zboruva makedonski naroden jazik. Izvadok .. Tvoja zada~a e da go neguva{ literaturniot makedonski jazik. Toj e izvor nepresu{en. Literaturniot jazik se upotrebuva vo: u~ili{tata.zborovi te~e. Toj ni e zavet od dedovcite. ve~en. mislite tie ti gi redat vo sliki jasni i to~ni. ^uvaj go kako crnka vo okotobez jazikot si nikoj i ni{to.plodovi so~ni. teatrite. Bla`e Koneski Bez jazik si nikoj i ni{to! RODNIOT JAZIK Rodniot jazik e biseren |erdan od zborovi .Vidoe Podgorec So {to e sporeden rodniot jazik? A zborovite? Zapomni! Vo Makedonija se zboruva makedonski jazik.

lele. sa nakinxurih i vrvum na pazaro... Mora da se odi zatoa {to vo sreda e pazaren den. ‡ Sa obli~eh. deka da odum! SREDBA Se oblekov. koj gledum! Fala bogu ti tekna da si doj{ ud Skopje. Sratnuvam drugar i mi vika: ‡ Lele. ima dve nideli utka sum dojdan! Nema deka da izlevum. vadan } vij{ uf Valandovo. Cela valandoska ukulija dujdela na pazar. }e vidi{ na pazarot vo Valandovo. oti beme ta zabravile ka izglej{. [to ne si videl. Na centro ‡ gu`va namoj{ da sa razmini{. pazaran den. zapi{i gi zborovite {to ne gi razbra i zaedno so drugar~iwata objasni gi. 36 . ‡ Ama jas sum udamna tuka. Mora da se ode. Ajl ak~ii pu pazaro kulku {u saki{. oti sreda e vaden. [o ne si videl.SREDBA Istra`uva~ko ~itawe: Pro~itaj gi vnimatelno prikaznite i pronajdi od koi krai{ta na Makedonija se! Napravi razlika pome|u naroden i literaturen jazik! Dodeka ~ita{. se srediv i trgnav na pazar.

cel izudren. a u facta bil omodren |oa tri dni go tepale. {o si zapnal. Od koi krai{ta na Makedonija se prikaznite? Raska`i ja prikaznata {to ja razbra! Raska`i ja prikaznata so naroden jazik od krajot od kade {to poteknuva{! Raska`i ja istata prikazna na literaturen jazik! Kade se koristi narodniot jazik? Kade se koristi literaturniot jazik? Zada~i: Pojdi vo biblioteka i najdi narodni prikazni ili pesni napi{ani so naroden jazik od tvojot kraj. a na liceto bil modar kako da go tepale tri dena. po~ekaj malku! Pa kaa si za~eka ‡ cel den. Analiza po istra`uva~koto ~itawe Penzionerite si razgovaraat na naroden jazik.. ne znam ni koja strana da fanam. edna kupica autobusi. I taka ja. Pro~itaj gi! Preraska`i edna od prikaznite {to najmnogu ti se dopadna! Istata prikazna preraska`i ja na literaturen jazik! 37 . mi vika. Kaa stigname u Skopje. ni pa [piro go vidu.U SKOPJE Naa nedela si reku da odam u Skopje da go vidam [piro.. Trgna so taksi do bolnicata. kaa medo na Disan si se vrati u noa mojto zlatno Negotino ni ra{etan. ne li gleda{ oti sme gladni? ^e ojme.. Mi vika ‡ ^ekaj malku. VO SKOPJE Minatata nedela re{iv da odam vo Skopje da go vidam [piro. Majka mu mi ka`a oti bil u bolnica. ~e jajme. a ja po nim: ‡ Aman dokturke.. pa ~e dojme. cel bil sokapan.. Majka mu mi ka`a deka bil vo bolnica.. u bolnicata pred mene mi preletaa dve dokturki. Unatre. a tia taksimetarot |oa na norma samo si vrte[e i kaa izvrte 150 denari.

Koe e najsilnoto ~uvstvo {to te vodi niz pesnata? 4. ^etirieset i prva. fa{isti~ki krik.11 OKTOMVRI Oktomvri mesec. 2. Slava i ~est na borcite smeli koi go dadoa `ivotot svoj za sloboda na na{iot narod vo te{kiot i krvav boj.. Dim~e Kuzmanovski Analiza na pesnata 1. Niz Prilepsko Pole ramno ~ekori kolonata bavno. Opredeli gi poetskite sliki za sekoja strofa posebno! 3. Partizanite napadnaa smelo i zadu{ija fa{isti~ki krik. Pesnata Â11 Oktomvri" nau~i ja napamet! 38 . slava i ~est i krvav boj. Opredeli go motivot na pesnata! 5.. Pronajdi ja rimata vo pesnata! 6.Objasni gi poetskite izrazi: pukot se slu{a. Odedna{ pukot se slu{na i so nego herojski vik. herojski vik.

a potoa pismeno raska`uvaj. jagne. no koga e pogan ‡ polo{ od nego nema. Prodol`i so zborot grad. Evrejska narodna prikazna Analiza po istra`uva~koto ~itawe Pro~itaj ja vo sebe prikaznata pismeno odgovori na postavenite pra{awa: Za kogo se zboruva vo prikaznata? [to baral u~itelot od u~enikot? Kako u~enikot ja izvr{il postavenata zada~a? Kako gi razbira{ poslednite re~enici iska`ani od u~enikot? Kakvo bogatstvo prestavuva poznavaweto na pove}e jazici? Koga ni koristi poznavaweto na pove}e jazici? Koj jazik go izu~uva{ ti? Igra so zborovi Koj e tvoj maj~in jazik? jazik(Od ~ovek. kupi jazik. Prvo usno. makedonski. francuski). Napi{i prozen ili poetski tekst. pak. Koga jazikot e dobar ‡ pomil od nego nema.. 39 . Toga{ u~itelot go zapra{a: ‡ Koga te prativ da kupi{ ne{to dobro za jadewe ti mi kupi jazik. angliski. U~itelot povtorno go povika svojot u~enik i mu re~e: ‡ Pojdi i kupi mi ne{to lo{o za jadewe! U~enikot otide na pazar i. Zo{to? U~enikot odgovori: ‡ Od jazikot doa|a s# {to e dobro i s# {to e zlo. Istoto go stori i koga te prativ da kupi{ ne{to lo{o za jadewe.ZA JAZIKOT Edna{ eden golem u~itel mu re~e na svojot u~enik: ‡ Pojdi i kupi mi ne{to ubavo za jadewe! U~enikot otide na pazar i mu kupi jazik. Ve`bi za izrazuvawe: Kakvi se ovie zborovi? Jazicite se kako prozorci na ku}a ‡ pove}e prozorci ‡ pove}e svetlina! So eden kur{um se ubiva eden ~ovek ‡ so eden zbor ‡ iljadnici lu|e! Jazikot koski nema ‡ Koski kr{i! Izberi edna misla za naslov..

zatoa {to..Za jazikot VA@NOSTA NA GOVOROT Na{a svetlost Prvata svetlost e Sonceto. @upan~i~ me|u svetlostite go spomenuva i govorot? Kako go ~uvame i neguvame na{iot jazik? Ako nastojuvame pravilno da zboruvame i pi{uvame! Jas zboruvam na makedonski jazik! So kakov jazik se slu`i{ ti? 40 . e govorot Oton @upan~i~ Zatoa {to so pomo{ na govorot se razbirame me|u sebe.! Zo{to poetot... Tretata svetlost e oganot. Vtorata svetlost e Mese~inata. ^etvrtata svetlost. zatoa {to mo`eme da ka`eme s# {to mislime.

so nekogo. Jas u~am stranski jazici. no na{eto pismo e mnogu polesno. a potoa jas da go ka`am svoeto mislewe! Toa e del od kulturata na odnesuvawe dodeka zboruva{! [to drugo znae{ od kulturata na zboruvaweto? 41 . Sekoj glas si ima svoja bukva i nie ~itame i pi{uvame taka kako {to e napi{ano.Koe pismo go upotrebuva{ vo pismenoto izrazuvawe? Na{eto pismo e kirilicata. ne treba da go prekinuvam. majka mi mi re~e deka treba da znam: da go slu{am sogovornikot vnimatelno i da gledam vo nego! Koga razgovaram. Koga razgovaram so nekogo. no koga u~ime stranski jazici nie znaeme da se slu`ime i so latini~noto pismo. treba da go islu{am.

Vnimatelno razgledaj gi ilustraciite edna po edna. Daj $ naslov na prikaznata! S# {to }e raska`e{ usno. napi{i go i pismeno. Za sekoja ilustracija sostavuva{ po nekolku re~enici Na krajot }e dobie{ prekrasna prikazna. 42 .PRIKAZNA BEZ NASLOV VO SLIKI Zada~i: 1. Spored slikite napravi plan (ka`i po edna re~enica)! 3. 2.

Razgovorot se vodi me|u dvajca ili pove}e lica... radio. prvo za igra~ki i igri.. razglednica. 43 . Govor se slu{a preku televizija. samo {to }e nau~at da zboruvaat.. vesnici knigi i drugo. Zapomni! Ako govorot go slu{a{ izgovoren od ustata na nekoj ili od sebe se vika usten govor. kniga. potoa za {kolo. Pra}aat pisma... Lu|eto me|usebe se razbiraat i preku pi{an zbor. Tie zboruvaat. Razgovaraat i decata. Da porazgovarame! Na koj na~in razgovara deteto? Kako doznava tatkoto {to se slu~uva vo zemjata i svetot? Kako }e go prenese toj toa na svojata `ena? Da zaklu~ime! Lu|eto razgovaraat me|usebe. Ako govorot e preku pi{an zbor (pismo.Za jazikot USTEN I PISMEN GOVOR ..) se vika pismen govor. od vesnik.

bulevari Ime na kniga.. sopstveni imenki. Spored primerite. Pelagonija. reka. oblasti primeri Ivan~o Mitrevski ‡ Majstorot Aleksandar Ristevski ‡ Princ Makedonka.. Bo`i} [arko. Partizanski odredi. Crna Reka. sela.Za jazikot Potseti se! PI[UVAWE NA GOLEMA BUKVA Kade se pi{uva golema bukva? (po~etok na re~enica. Belasica. Vnimavaj! Ako imeto e od dva zbora. Demir Kapija.) Zada~a: Razgledaj ja tabelata. Bitola. prikazna. pesna Ohridsko Ezero. sekoj zbor se pi{uva so golema bukva Ime na: ezero. ÂRazvigor" ÂPepela{ka". Jadransko More. <Lenka" 44 . prezime i prekar na lu|e Imiwa na narodi Imiwa na: dr`avi. planina Ime na praznik Sopsveno ime na `ivotnite Ime na ulica. gradovi. Â[e}ernoto dete". plo{tadi. Xeri Ilindenska. more. Albanec Makedonija. spisanie. samostojno i preku novi primeri pro{iri go svoeto znaewe! Zapomni! Golema bukva se pi{uva: Ime. Veligden.

Ete. dojransko Ezero i Prespansko ezero. Jas gi pro~itav knigata <beloto Cigan~e" i <Prikazni po telefon". Napravi kontrola na izvr{enata zada~a preku zamena na tetratkite so drugar~eto. Prvi maj i veligden se proletni praznici. Vo Makedonija ima tri prirodni kotlinski ezera: Ohridsko Ezero. Miho Atanasovski 45 .. Moeto u~ili{te <Kole nedelkovski" e do bibliotekata <bra}a miladinovci". Na nova godina i bo`i} gradot e ukrasen so svetilki. a potoa prepi{i gi vo tetratkata pravilno.. do pred malku go nervirav lavot. Jazi~no kat~e Vo tekstovite {to se obrabotuvaat obrni vnimanie na pi{uvawe na golemata bukva. pozadi pazar~eto <Buwakovec". Zedov <razvigor" i sednav da ~itam. Grcija i srbija se na{i sosedi. Vo vev~ani ima Karneval. Kravata ja slu{a {to gluposti treska. razbira{ li kravo? Od mene se pla{at golemi i mali. Nasmej se! KOJ SE FALI TAKA MINUVA Na kravata edna muva $ se fali: Najsilna sum yverka. pronajdi gi gre{kite. pa so opa{kata mavna i ja spleska. makedonija e moja Tatkovina.Ve`bi Razgledaj gi re~enicite.

Miho Atanasovski U{te od prvo oddelenie znaeme. Zatoa ~esto. deka na krajot od sekoja re~enica po edna to~ka stoi. za{to podobro e so u~itelite sekoga{ da imame ~ista smetka i na sekoja pismena da ni lepat petka. koga ne znam koj od ovie da go napi{am znak. : .Za jazikot Potseti se! PRAVOPISNI ZNACI KADE KOJ ZNAK STOI Dve to~ki pi{uvam koga sakam ne{to da nabrojam. zapirkata pove}e ja stavam i kade {to treba i kade {to ne treba. I u~itelot potoa mi veli deka od site najmalku gre{am. po sekoja zavr{ena re~enica i zapirka i to~ka si pi{uvam pak. da redam. toj znak go stavam po sekoe ~udewe. na site pismeni se izvlekuvam ve{to. A jas. neli drugar~iwa moi. ‡ nego sekoga{ go pi{uvam koga ne{to pra{uvam dosta. taka de~iwa. pismena koga pravam. Ete. Vo zagradi gi pi{uvam onie zborovi {to pojasnuvaat ne{to. Ova vi go zboruvam i vie da re{ite {to pomalku na znacite da gre{ite. po sekoja re~enica stra{na! So pra{alnik pak rabotata e mnogu. mnogu prosta. A izvi~nik koga pi{uvam. sigurno nekoj od vas }e me pra{a? Eh. pak. a tu|ite re~enici pod navodnici gi pi{uvam i gledam koga mo`am edna vakva itrina pravam ‡ po crti~kata gi stavam. ! 46 ? . Najubavo taka ovoj najte`ok problem znam da si go re{am.

ÂRazvigor". spisanijata i knigite vo re~enicite. pa sam zaklu~i kade se upotrebuvaat navodnicite! Da nema zabuna Navodnicite }e gi sre}ava{ vo tekstovite i koga se ka`uvaat zborovi to~no taka kako {to gi ka`al nekoj. Zapomni: Navodnicite se upotrebuvaat za izdeluvawe na imiwata na ustanovite. koga ne se potrebni? ‡ Potrebni se u~itelke. Na vtorata polica se na{ite detski spisanija: ÂDrugar~e". Za toa podocna.Za jazikot PRAVOPISNI ZNACI NAVODNICI Mo`am da u~am sam Pogledaj vo tabelite: Pi{uvawe na golemata bukva i zabele`i kade se postaveni navodnicite! Pro~itaj gi i dadenite re~enici. Vo {kolskata biblioteka ima mnogu knigi. ÂNa{ svet" i drugi. ‡ se pobuni Mare. Moeto u~ili{te se vika O U ÂGoce Del~ev". Na edna polica se naredeni: ÂVol{ebnoto samar~e". 47 . Nasmej se! DOMA[NA ZADA^A Na ~as po maj~in jazik u~itelot gi pregleda doma{nite zada~i i $ re~e na Mare: ‡ Zo{to tuka si stavila navodnici. ‡ Toj del od zada~ata go navedov jas. ÂPinokio". odnosno go prepi{av od tetratkata na Blaga. Navodnicite se pi{uvaat i koga se naveduva tekst {to nekoj go napi{al ili ka`al. Brat mi zema knigi od bibliotekata ÂBra}a Miladinovci". ÂDvojnata Lota" i site lektiri za ~etvrto oddelenie.

po daden plan ‡ raska`uvawe na do`ivuvawe Nezadol`itelno Nau~i pove}e! TEHNIKA ZSU (znam. raskazi. ve`bi za odreduvawe: mesto.POTSETI SE [TO SI NAU^IL JAZIK gramatika pravopis naroden i standarden jazik ^ITAWE LITERATURA govor usten pismen upotreba na golema bukva. nau~iv) 48 . sakam da znam. basni avtorski tekstovi (pesni) avtorski tekstovi analiza na tekst po naso~eni pra{awa. navodnici izrazno ~itawe poezija dramsko ~itawe proza bajki. tema na nastanot. vreme. IZRAZUVAWE I TVOREWE usno izrazuvawe pismeno izrazuvawe prepi{uvawe ‡ usno preraska`uvawe na tekst spored redot na nastanite.

Ubaviot zbor ‡ `elezni vrati otvora Radost Taga Qubov Omraza Aj da izmisluvame ubavi zborovi! Eve vaka: Da bide Radost namesto Maka. <Ubavi zborovi"? Kako gi razbira{ porakite? Vistina stavame namesto Laga. Solzite ‡ maka v srce {to nosat. Jazi~no kat~e Pronajdi gi zborovite so sprotivno zna~ewe. a potoa napravi Bolkata neka e Vedrina sega. svirepo. no da ne te`i vo du{ata tvoja. Crnoto neka si ostane boja. Analiza na pesna Kakvi poraki ti ispra}a poetot Vidoe Podgorec vo pesnata S# {to e nasilno. avtodiktat. Zada~i: ^itaj ja izrazno pesnata! Nau~i ja napamet. Proveri se sam so pomo{ na u~ebnikot. Vidoe Podgorec Ka`i i drugi primeri na zborovi so sprotivno zna~ewe. neka se pretvorat vo Kapki Rosa. 49 . grubo neka go nosi imeto ‡ Qubov. Smea i Veselba namesto Taga. a site vojni da stanat [ega.

Lejla ~esto razmisluva{e za te{kata polo`ba vo koja se najdoa. Abu Ali te{ko se razbole i ne mo`e{e ve}e da odi v planina po drva. 50 . 2. A potoa lebot pak }e go raznesuvam po ku}ite. Vedna{ izleze od doma i otide vo selskata furna. stariot. za `al. siroma{en drvar. Se vra}a{e pred mrak. 3. no. Ama. ne znae{e kako mo`e da mu pomogne na bolniot tatko i na majka si. kaj mu{teriite. }erka mu. Sekoj den toj pred zori stanuva{e. edna{ na um $ dojde ideja. Abu Ali. mu odgovori Lejla. Lejla. ja pra{a: ‡ A {to bi rabotela tolku mlada? ‡ ]e mesam po ku}ite i mesenoto }e vi go nosam da go pe~ete. iznenaden. `ivee{e so svojata `ena i so }erkata Lejla vo edno malo selo. sednuva{e na svoeto magarence i so sekirata na ramo ode{e v planina po drva. Mu re~e na gazdata: ‡ Dali mo`am da rabotam kaj vas? Furnaxijata. Me|utoa. otkako }e ja zavr{e{e rabotata. Be{e prisilen da le`i v krevet doma. pred zimata. & pomaga{e na majka si i niz ku}i. ne ode{e na u~ili{te za{to bea bedni. i gi prodava{e drvata vo selskata furna. O kolku `ale{e vo tie migovi {to nema sin koj }e mo`e da raboti mesto nego i da go izdr`uva semejstvoto.ANALIZA NA TEKST SPORED DADEN PLAN ]ERKATA NA DRVAROT 1. Toa mu be{e s# so maka {to mo`e{e da spe~ali i so tie pari `ivee{e so svoeto semejstvo.

Lejla po~na da gi posetuva ku}ite vo seloto. Abu Ali e bolen ‡ Koga se razbolel stariot Abu Ali? ‡ Za {to `ali toj? 3. Siroma{niot drvar ‡ Koi likovi se opi{ani vo tekstot? ‡ Kade se slu~uva nastanot? ‡ So {to go izdr`uval svoeto semejstvo stariot drvar? 2. go raznesuva{e po mu{teriite. kupuva{e hrana i lekovi za bolniot tatko i za majka si. 4. Lejla bara rabota ‡ Kade pobarala rabota Lejla? ‡ [to sakala da raboti taa? 4. 1. mese{e i mesenoto go nose{e vo furnata. Vrednata Lejla ‡ [to doka`ala Lejla so svojata rabota? ‡ Kako gi tro{ela zarabotenite pari? [to nau~i od postapkite na Lejla? 51 . I taka.Furnaxijata se nasmea: ‡ Dobro. Pretpladne se vra}a{e so tepsija topol leb. Lejla navistina doka`a deka e sposobna da raboti i da zarabotuva kako ma{ko. Od parite {to gi zarabotuva{e. nemam ni{to protiv. Hanadi ar-Rimavi Analiza na tekst spored daden plan Pro~itaj go izrazno tekstot i odgovori na pra{awata spored dadeniot plan.

Podeli go na sliki spored dadeniot plan! 1. pa {to! ‡ se za~udi u~itelkata. 3. 52 . Koga stigna do Vasek. Sedna i ja nacrta doma{nata zada~a. u~itelke. ‡ Ne razbiram! ‡ ]e razberete. Vasek? ‡ pra{a u~itelkata. Utredenta u~itelkata gi pregleda crte`ite. pro~itaj go pove}e pati.SNAODLIVIOT VASEK Istra`uva~ko ~itawe Pro~itaj go tekstot vo sebe. Na decata im se dopadna temata. Na yidot visea dve sliki i yiden ~asovnik. ako po~uvstvuva{ potreba. U~itelkata im zadade na svoite u~enici mnogu te{ka zada~a. im re~e da go nacrtaat svoeto semejstvo. a vo sobata masa. Doma{nata zada~a na Vasek. no {to da pravi Vasek. stolovi i polica. Snaodliviot Vasek. Doma{na zada~a. koga ne saka. koga }e go poglednete povnimatelno ~asovnikot na yidot! ‡ Go gledam. 2. Semejstvoto go nema{e! Toa li e tvoeto semejstvo. vide deka toj ima{e nacrtano samo edna soba. a i ne mo`e da nacrta lu|e! Celo popladne razmisluva{e i najposle se doseti.

‡ ^asovnikot poka`uva dvanaeset ~asot, a vo toa vreme tatko mi e na rabota vo fabrikata, jas sum vo u~ili{te, a brat mi e na fakultet... po~na da objasnuva Vasek. U~itelkata se nasmea: ‡ Vo red e Vasek, ama majka ti, kolku {to znam jas, ne odi na rabota. Zo{to barem nea ne si ja nacrtal? Mama? E, mama toga{ go gotvi ru~ekot i se nao|a vo kujnata.... Marija Rosinska (Polska)

Da porazgovarame
Kakva zada~a im dala u~itelkata na u~enicite? Zo{to se zagri`il Vasek? Kako Vasek go nacrtal svoeto semejstvo? Pro~itaj go objasnuvaweto {to Vasek go dal za svojot crte`?

Zada~a
Raska`i edno tvoe do`ivuvawe koga si bil snaodliv i si se spasil od nekoja nevolja!

Nasmej se!
SOVET Elka ja zamoli Maja da $ napi{e ne{to vo spomenarot. A toa ne e mala rabota. Mora da ka`e ne{to zna~ajno {to }e ja pridru`uva niz cel `ivot Maja zapi{a: Odi vo priroda i di{i dlaboko! TAJNA Kva~kata po dvorot gi vodi piliwata, a me|u niv edno gladno pat~e. ‡ Gledaj! ‡ veli tatkoto i saka toa da $ go ka`e na Maja. ‡ Pst! ‡ {epna Maja. ‡ Ne zboruvaj glasno. Pat~eto ne treba da znae deka koko{kata ne mu e majka.

53

LEKTIRA SAMOSTOJNO ^ITAWE

Predlog od avtorite:
Sigurno si dobil zada~a koi lektiri treba da gi pro~ita{. I nie ti predlagame da se dru`i{ so bibliotekite i da gi pro~ita{ delata od koi napravivme mali izvadoci za da te zainteresirame. Vnimavaj! Ako od edno ~itawe ne si go razbral deloto, neka ne te mrzi. Pro~itaj go povtorno. Ne gubi{ ni{to, samo dobiva{!

Na {to treba da obrne{ vnimanie?
Samostojno da ja uo~i{ temata vo deloto {to go ~ita{. Da uo~i{ koi se glavni, a koi sporedni likovi. Kakvi osobini imaat likovite.(pozitivni, negativni...). Da opredeli{ kade i koga se slu~uva nastanot {to e opi{an. Da najde{ podatoci i za avtorot na deloto. Mo`ebi }e saka{ da pro~ita{ i ne{to drugo od nego. Sre}no! Mudriot malku zbori - mnogu tvori. LAKOMOTO GLUV^E Kolku ~ita{, tolku znae{.

Koga slatkarot Marko istr~al od du}anot da gi vikne sosedite, vo edno dup~ence na drveniot pod svetnale dve zeleni yvezdi~ki. Toa ne bile yvezdi~ki, tuku veseli o~iwa na du}anskoto gluv~e. Poleka se prikraduvalo gluv~eto vo temnicata i se ka~uvalo na masata. Se ispravilo na zadnite noze, krcnalo so belite zap~iwa... ‡ Gladno sum, ‡ zacivkalo. ‡ Mi se jade ne{to slatko. Vle~ej}i go po sebe dolgoto opav~e, gluv~eto do{lo do crvenite petlenca i po~nalo da mudruva: ‡ Petlencava ve}e ne mi se slatki. Jadi, jadi ‡ a od edno krilce ne mo`e{ da izede{ pove}e za edna no}. Potoa se svrtelo kon ku}i~kite, zayidani od med, {e}er i od suvo grozje, i malku se nalutilo: 54

‡ [to misli majstorot? Jas s# isto li }e ve~eram. Ku}i~ki, ku}i~ki, ku}i~ki... Ene, od prvata ku}i~ka odamna ja izgrickav vratata, od vtorata go na~nav yidot, od tretata oxakot mu go odnesov kako podarok za desetiot rodenden na po~ituvaniot staorec od sosedniot vinarski du}an. Naedna{ na gluv~eto mu svetnale o~ite. Go videlo {e}ernoto dete i zamavnalo so opav~eto. ‡ Op! ‡ reklo veselo i se ispravilo na zadnite noze. ‡ Eve ne{to ubavo. Dete od {e}er! Izvadok od detskiot roman <[e}ernoto dete" na Slavko Janevski

Analiza na pro~itan tekst
Za {to se raska`uva vo raskazot? Kade se slu~uva dejstvoto? Koj e glavniot lik? Opi{i gi postapkite na gluv~eto! Kade i koga se slu~uva nastanot?

Romanot na Slavko Janevski se vika <[e}ernoto dete". [to misli{, koj e glavniot lik vo romanot? Dali temata }e bide ista? Dali mestoto i vremeto na slu~uvawata se isti so ovoj mal izvadok. Otkrij, pa ka`i!

Zapoznaj se so avtorot!
Slavko Janevski e eden od najplodnite makedonski pisateli. Roden e vo Skopje. Ima napi{ano knigi za vozrasni i za deca. Poznati negovi knigi za deca se: <Raspeani bukvi", <Senkata na Karamba - Baramba", <[e}ernoto dete" i mnogu drugi.

55

TEATARSKI KOSTIM OPI[UVAWE PO DADEN PLAN

Istra`uva~ka zada~a:
Razgledaj, razmisli i izberi go likot {to saka{ da go opi{e{ !

Opi{uvawe po daden plan:
Koj lik go prepozna na ilustraciite?

Preraska`i ja prikaznata vo koja se sre}ava likot {to go prepozna! Opi{i go usno kostimot na glavniot lik od detskata pretstava {to si ja gledal. Ako ne si gledal teatarska pretstava, toga{ opi{i eden od predlo`enite kostimi od ilustracijata po dadeniot plan: Za koj lik stanuva zbor? Negoviot celosen izgled. Kakva e oblekata, obuvkite, {to ima na glavata?

56

ulica. Ako ne si gledal pretstava. soba.) Nabroj s# {to ima na scenata! Zo{to slu`at site tie predmeti? 57 .. Kade se odviva nastanot? (rakovodi se od predmetite na scenata: {uma. iskoristi ja ilustracijata..TEATARSKA SCENA OPI[UVAWE PO DADEN PLAN Da porazgovarame Potseti se! Kako se vika mestoto kade {to se odviva teatarskata pretstava? Od koja pretstava e prika`anata scena? Preraska`i ja usno prikaznata ako ja prepozna scenata! Opi{i ja usno scenata od ilustracijata! Zada~a: Opi{uvawe po daden plan: Opi{i ja scenata od gledanata detska pretstava po dadeniot plan.

Site se voznemirivme. udira{e so kriljata i padna. Prozorecot be{e otvoren i zatoa vleze. Kru`e{e malku. zo{to doleta tokmu vo na{ata u~ilnica. a na{ite qubopitni pogledi kako da pra{uvaa {to se slu~ilo. ‡ Umira! ‡ izvika nekoj.PRERASKA@UVAWE SO PROMENA NA KRAJOT NA TEKSTOT NE SAKAAT MRTVI PTICI Istra`uva~ko ~itawe Pro~itaj go raskazot izrazno i odgovori na barawata: Odredi ja temata za koja raska`uva avtorot @ivko Nikolovski? Koga i kade se slu~uva nastanot? Kakvi ~uvstva pobudi ovoj raskaz kaj tebe? Pronajdi go delot od raskazot koj te rasta`i! Pro~itaj ja re~enicata so koja se iska`uva lutina! [to gi voznemirilo decata vo oddelenieto? Kakov bil gulabot na nivnite crte`i? Zo{to decata go nacrtale gulabot na toj na~in? Ima{ li ideja za poinakov kraj na raskazot? Gulab doleta vo na{ata u~ilnica. Go poglednavme. Gulabot gi ra{iri kriljata. mu te~e krv od klunot! 58 . ‡ Gladajte. ~ukna so klun~eto nekolku pati po podot i se smiri.

Prvna u{te nekolku pati. Nenadejnoto doa|awe na gulabot i negovata tivka smrt n# zbuni site po red. se pra{uvavme? U~ili{niot ~as zapo~na. niz pozlatenite son~evi zraci. Site crtame gulab. Decata od na{eto oddelenie ne sakaat mrtvi ptici.. ‡ Umre! ‡ rekov jas. Gi ima{e ra{ireno kriljata i leta{e. Celoto oddelenie molkna. Ne se protive{e. ^ini{. Glavata mu panda nastrana. Svetat na{ite o~iwa od ~udesnata igra na gulabot. sekoj mig }e te dopre so klunot.Go stavivme gulabot vrz katedrata. Poleka mu se gasne{e crveniot sjaj od o~ite. vo detskite `elbi za mir.. A toj. ^udesno ubav gulab! Gi sobral kriljata i se ustremil kon zemjata. ‡ Ajde! ‡ se soglasivme i drugite. vo {irokata beskrajna nebeska modrina.. @ivko Nikolovski Izrazuvawe i tvorewe Preraska`uvawe so menuvawe na krajot Pro~itaj go tekstot u{te edna{ vo sebe i najdi go mestoto od kade {to saka{ da go menuva{ krajot na tekstot! Preraska`i go prviot del od tekstot. a potoa raska`uvaj kako saka{ ti da zavr{i ovoj nastan! Jazi~no kat~e Proveri go znaeweto za glagolite [to go nau~i vo treto odd. Pod na{ite vredni prstiwa se nayira{e ubava. Pove}e nikoj ni{to ne saka{e da pra{uva. ‡ ]e umre! ‡ vikna drugarot do mene. se vrti sose sve`o maslinovo gran~e vo klunot. Go se~e{e sinoto nebo i se prevrtuva{e vo vozduhot.! 59 . Nikoj od nas ne saka{e da poveruva deka pticata umre. patuva celoto oddelenie. nevidena po svojata ubavina. bela ptica.. ‡ nekoj go pogodil v glava. ‡ Ajde da nacrtame gulab! ‡ izvika nekoe od decata. So nego. Zarem nekoj e tolku bezdu{en za da mo`e da ja povredi. Go nema pove}e mrtviot gulab vo u~ilnicata. se zatrese i se olabavi.

kartoni. konzervi. Taa ne e najubava zatoa {to ima najubavi ku}i. I taa be{e kako i site drugi ulici vo golemite gradovi: ne~ista. Eden den postavija zelena klupa pred domot na dedo Jane. mnogu du}ani i slatkarnici. Dovr{i go raskazot! 60 . So {to }e gi razubavi{ ulicite vo svojot grad? Preraska`i go prviot del od raskazot. iskr{eni drvca. tuku zatoa {to e naj~ista. so izgazeni trevnici.RASKA@UVAWE PO DADEN PO^ETOK NAJUBAVATA ULICA Jas `iveam na najubavata ulica vo na{iot grad. No. taa ne bila otsekoga{ naj~ista i najubava. Spored istoimen raskaz na Mihajlo \uri} Da porazgovarame Zo{to opi{anata ulica e najubava? Kakva e tvojata ulica? Koj pridonesuva za takvata ulica? Koi promeni vo tvojata ulica gi saka{? Zamisli deka si gradski arhitekt. vesnici. Ottoga{ toj ~esto sede{e na taa klupa i n# gleda{e nas decata kako si igrame. a potoa prodol`i da raska`uva{.

gi gledav milo i gi broev nivnite treperewa. svetlo okce vo temnata no}. za da gi povikam vo mojata soba i da ja prodol`ime igrata. dodeka drugata palavo mi namignuva{e.DVETE YVEZDI Dve yvezdi. Gi gledav zame~taeno niz prozorecot i im mavtav so ednata raka. svetkavi to~ki na neboto. Nema{e poubavi yvezdi od niv. Ne mo`ev da go ottrgnam pogledot od niv. Izvadok od raskazot <Dve yvezdi~ki" na Petko Domazetovski Zada~a Prodol`i ja prikaznata! 61 . Ednata yvezda. napomnuvaj}i mi da ne me~taam tolku mnogu. trepere{e kako da go veze{e mojot son srede belite cutovi na jabolknicata. yirkaa pome|u zelenite lisja na jabolknicata.

Ve}e sledniot den slugite trgnale da baraat zdrav i sre}en ~ovek. Ja zavr{iv rabotata za denes. ama sre}en ~ovek sum. lekari i u~eni lu|e i po~nale da razmisluvaat kako da najdat lek i da si go izlekuvaat carot.PISMENO ODGOVARAWE NA PRA[AWA OD OBRABOTEN TEKST CAROT I KO[ULATA Vo damne{ni vremiwa si `iveel nekoj car. I s# taka po red. a siromav. toga{ carot }e ozdravi. se najadov i sega mo`am mirno da legnam i da si otpo~inam! Ilustracija spored tekst 62 . Nekoj bil bogat. kolku i da barale. minal pokraj edna drvena kolipka i slu{nal kako nekoj zboruva vnatre: ‡ Eh. Bez somnenie. ama bolen. No. ne na{le takov. tret na ne{to drugo se `alel. koj mo{ne ~esto se razboluval. carskiot sin. vra}aj}i se nakaj doma. Potoa }e mu ja zememe ko{ulata i }e mu ja dademe na carot da ja oble~e. edna kve~erina. No. drug pak bil zdrav. Nekoj se dosetil i predlo`il: ‡ Da pronajdeme zdrav i sre}en ~ovek vo carstvoto. Eden den carot gi povikal slugite: ‡ ]e mu dadam polovina od carstvoto na onoj {to }e uspee da me izlekuva! Se sobrale site mudreci.

Princot mo{ne se izraduval koga gi ~ul vakvite zborovi i brgu vlegol vo kolipkata. so toa {to }e go prodol`i{ krajot. Neka zavr{i taka kako {to posakuva{ ti. Kade se slu~uva dejstvoto prika`ano vo raskazot? Koi likovi se sre}avaat? [to te za~udi dodeka go ~ita{e raskazot? [to ti se dopadna. Arno ama. bidej}i tolku bil siromav. vo ~asot koga sakal da ja soble~e od sebe. ~ovek? Zo{to siromaviot ne mo`el da mu ja dade ko{ulata na carot? 63 . {to taa mu bila edinstvenata ko{ula {to ja imal. a {to ne ti se dopadna kaj siromaviot i kaj carot? Izrazuvawe i tvorewe Pismeno odgovarawe na pra{awa Koga `iveel carot {to e opi{an vo raskazot? Kakva maka imal carot? [to vetil toj za svoeto ozdravuvawe? [to re{ile mudrecite od carstvoto? So koi problemi se sre}avale dodeka go barale sre}niot Zada~i: Prepi{i gi re~enicite so koi se iska`uva sre}ata na siromaviot! Preraska`i go tekstot. Lev Tolstoj ( Rusija) Da porazgovarame Odredi ja temata prika`ana vo raskazot! Koga se slu~uval nastanot. se setil deka nema {to drugo da oble~e. Mu ka`al na sre}niot ~ovek zo{to e dojden i toj vedna{ se soglasil da mu ja dade za zdravje ko{ulata na svojot car.

nau~nopopularni. tranzistor. nau~ni. mobilen telefon. Preku niv se prenesuva radioprogramata. Ima radioemisii za: deca. informativni i drugi vidovi programi. muzi~ki. Zada~i Zabele`uvaj gi vo tekot na edna sedmica emisiite {to gi sledi{ na radioto! Koi detski emisii. radiodrami. koi muzi~ki emisii. i koi emisii za vozrasni gi slu{a{? Raska`i vo pi{ana forma {to najmnogu slu{a{! [to si nau~il od radiemisiite? Po {to gi razlikuva{ radioemisiite. mladinci i za vozrasni. radioigrite i radiodramite? Koi pesni~ki gi ima{ nau~eno od radioto? 64 . potoa: zabavni.RADIOEMISII Da porazgovarame Imenuvaj gi predmetite na ilustracijata! Zo{to slu`at tie predmeti? Koja radiostanica ja slu{a{ najmnogu? [to slu{a{ najmnogu od radioprogramite? Koja detska emisija najmnogu ti se dopa|a? Zo{to? Znae{ li kako se prenesuva glasot od radiostanicata do tvojot dom? Zapomni! Preku radio. Od radiostanicite do tvojot dom ima radiopredavateli. kompjuter i drugi aparati se slu{aat radioprogrami.

Ajde da. Razgovaraj za odnosite i kavgite pome|u tebe i drugar~iwata! Sonceto i Mese~inata bea vo krvno srodstvo. Sonceto zajde. Afrikanska narodna prikazna 65 . A Sonceto.. a vo vre}ata nasobra kamewa.SONCETO I MESE^INATA Zo{to . gi stavija vre}ite na grb. Na toa Mese~inata mu odgovori: ‡ Tvojata mo} e golema. Sonceto se soglasi. koe ne se somneva{e vo ni{to. Edna{ Mese~inata mu re~e na Sonceto: ‡ Ajde da gi fatime na{ite deca od neboto i da gi odneseme na Zemjata. Denot be{e pri kraj. od toa vreme Sonceto i Mese~inata prestanaa da `iveat vo prijatelstvo i da se gledaat zaedno. pa i toa ja isprazni svojata. potoa dvajcata otidoa doma . Gledaj}i deka Mese~inata go izmami. Taka odea po Zemjata dodeka najposle ne dojdoa do edna golema reka. Na opredeleniot den Mese~inata gi skri svoite deca. Toga{ Mese~inata po~na da gi istura kamewata od svojata vre}a vo rekata. Sonceto zabele`a deka taa ja isprazni vre}ata.. a lu|eto }e gi lovat. po~na da gi stava svoite deca vo vre}ata. ete. Koga s# be{e gotovo. Sonceto ja povle~e Mese~inata od neboto i ja pra{a zo{to go izmami za toa da si gi frli svoite deca vo rekata. pa otide kaj Sonceto. a na neboto se pojavi Mese~inata so svoite deca. Istra`uva~ko `itawe Pro~itaj ja prikaznata i doznaj gi pri~inite za kavgata me|u Sonceto i Mese~inata. I. Neka ostanat tvoite deca vo vodata i neka se pretvorat vo ribi.. pa se spu{tija na Zemjata.. I do den ‡ denes me|u niv nema sloga.

Da porazgovarame! Na koi glasovi.. Zada~i! Izgovori gi na glas zborovite: kniga. L. ^. Y. N. W.. D.. I. U.. B. Izgovori gi glasovite na dadenite bukvi: A. ]. X. H.. Z. naiduva{ na pre~ki? Koi glasovi se izgovaraat bez pre~ki? 66 . Q. M. krt. @. mravka. [. F.. R. cve}e. BBB. T. SAMOGLASKI I SOGLASKI OOO.. K... Y. O. P. G. S.. strav. dodeka gi izgovara{. Stojan.Za jazikot AAA. mrak. V. C. \. J. UUU. E. \. VVV.

A E I O U . ^itame kako {to pi{uvame i pi{uvame kako {to zboruvame! Zada~i! Ka`i zborovi {to sodr`at edna samoglaska! Izgovori zborovi {to ne sodr`at samoglaska! Analiziraj gi zborovite na tekst po sopstven izbor. Imaat pote{kotija decata dodeka n# izgovaraat. Zapomni! Makedonskata azbuka ima 31 bukva. na{iot glas ne e tolku ~ist i silen. mnogu sme va`ni! B V GD \ @ Z Y J K L Q M N WPR S T ] F H C ^ X [ .Nie sme samoglaski. Taa se vika kirilica.Zo{to n# lutite? Nie sme soglaski. Nema te{kotija dodeka nas ne izgovaraat. no i nie sme mnogu va`ni! Bez nas ne mo`ete da formirate zborovi! N# ima 26 na broj. Na{iot glas e silen i ~ist! Iako sme samo pet. Za sekoj glas ima po edna bukva.. Po kolku samoglaski i kolku soglaski ima sekoj zbor? 67 .

`olto dva. petnaeset.Za jazikot PODELBA NA ZBOROVITE NA SLOGOVI Z B O R O V I Jane. a kakvi vo drugite tri koloni na gornata tabela? PELISTER Sega jas sum samoglaska PE . sedmi. te~e. tele kopa. ~ita. sonce. Pelister. osum Potseti se! Podeli gi na slogovi zborovite: mama. majka. dlaboko. petnaeset Od kolku sloga se sostaveni zborovite vo tabelata? Kakvi vidovi zborovi se vo prvata kolona. gree. tret. kniga.LIS . drveno.TER prv slog vtor slog tret slog GR ST QU BOV GROZ D Kade najmnogu se koristi znaeweto za podelbata na zborovite na slogovi? 68 . u~i Stojanov. bel. kniga. duva.

ga ‡ Ma ‡ re ‡ to ka ‡ Ma ‡ ri Do ‡ Gr ‡ to si ‡ no ren ‡ {a ~e ‡ paj na ‡ sta (3. 1 ? 1. Janko i Mira se prvi vo redot. RA ‡ MA ‡ MA 3. na ko ‡ Jan e gla ‡ vo ‡ tvrdo. dan ‡ |er. Ponekoga{ soglaskata R zamenuva samoglaska.Zapomni! Slogovite. Sekoj slog treba da ima samoglaska. Janko izvika: Â Tuka ima kup zemja od krtot {to {eta pod zemjata". Marika nosi {aren }erdan. Kako }e prenese{ del od zborovite od zada~a br.) 4. Grdoto paj~e stana ubav lebed. Mirko ~ita. utro ‡ vo.. u ‡ trovo. bav ‡ u bed ‡ le. ko ‡ Mir LE ‡ TE ‡ ZOR ‡ VI VI ‡ GROZ ‡ DO ta ‡ ~i. Od dadenite slogovi sostavi re~enici! 4. 2. Podeli gi zborovite od tekstot na slogovi! 2. zborovite i drugite zborovni celini se sozdadeni od samoglaski i soglaski. ]e odime na pro{etka. So eden prst po~na da go rastura kup~eto zemja. son~e ‡ vo. soglaski i slogovi preku analiza na imiwata na tvoite drugar~iwa 69 . Utrovo e son~evo i prijatno. son ‡ ~evo Jazi~no kat~e Proveri go znaeweto za samoglaski. Zada~i! 1. Magareto na Janko e tvrdoglavo. . Od dadenite slogovi sostavi zborovi! 3. Slog e najmala govorna celina ili slogot e del od zbor. Site skokaat od radost.

Ne znae Jane što da pravi so svoeto neotvoreno šiše maslo. Ako tie ne znaat – gladot znae! 70 . a mu se jade. Dane ima golema sveža riba. dodeka se falea. Se fali Jane so svoeto neotvoreno šiše maslo Se fali Dane so svojata golema sveža riba. Se fali Vane so svojot ubavo razgoren ogan. Jane ima neotvoreno šiše maslo. Cane ima nova. so svojata golema sveža riba.. Ne znae Cane što da pravi so svojata nova sina tava. a mu se jade. sina tava.SLATKA PRŽENA RIBA Vane ima razgoren ogan. a mu se jade. Se falea. pa ogladnea! Ne znae Vane što da pravi so svojot ubavo raspalen ogan. Se fali Cane so svojata nova sina tava. a mu se jade. Ne znae što da pravi Dane.

{to ne znaele prijatelite? Koga slatko se najale prijatelite so pr`ena riba? Koja poraka ti ja pra}a pisatelot Bo{ko Sma}oski? Zada~a: Raska`i nastan koga so zdru`eni sili si re{il nekoj problem. na ubavo razgoreniot ogan. a nema ~evel? 3. četvoricata prijateli ubavo se najadoa slatka. Bez {to ne mo`e da se ispe~e lebot? Prezemeno od <Drugar~e" ( pe~urkata. – Jas go davam moeto neotvoreno šiše maslo! – reče Jane.– Jas go davam mojot ubavo raspalen ogan! – reče Vane. Pra{awa so sme{ni odgovori: 1. bez korka) Jazi~no kat~e Zborovite od poslednata re~enica podeli gi na slogovi! 71 . Ako ne si imal. sina tava! – reče Cane. pržena riba. a nema glava? 2. Taka. izmisli. ja ispržija golemata sveža riba. – Jas ja davam mojata nova. vo novata sina tava. Koj ima noga. so masloto. Koj ima {apka. I. – Jas ja davam mojata golema sveža riba! – reče Dane. Boško Sma}oski Falbata e r|a! Analiza na tekst! Koj {to imal i so {to se falel? Do koga se falele ~etvoricata prijateli? [to znael gladot.

kniga. drvo. U~eni~ka tvorba 72 . Pobrzavme kaj baba i dedo za da im raska`eme kolku e ubava na{ata tatkovina. a na drugata stranica sopstvenite imenki! UBAVA E TATKOVINATA Za vreme na vikendot odime kaj baba i dedo vo selo Vev~ani. dete. treva. cve}e. Bistrata. riba. Skopje. svest. ptica znaewe. Na tatko mi mu ka`avme deka popat sakame da posetime pove}e mesta za da ja zapoznaeme poubavo tatkovinata. cvet. staklo. kompjuter zaja~e. Zastanavme i na rekata Radika. studena voda n# mame{e da se izladime vo nea. Nabravme mnogu ubavi cvetovi i napravivme buket za baba. Vo manastirot ima mnogu ikoni i rezbi od makedonski rezbari. prepi{i gi op{tite. Jovan Bigorski". Razgledaj gi imenkite pod broj 1 i 2! Kakvi imenki se prvite primeri.Za jazikot Potseti se! IMENKI 1. Mnogupati sme go nabquduvale kako istekuva od Ohridskoto Ezero. vozduh 2. traktor. Zeleni drvja. Okolu nego ima prekrasna priroda. a kakvi imenkite vo primerite pod broj 2? Zada~a: Pronajdi gi imenkite vo dadeniot tekst! Vo tetratkata na edna stranica. yid. OU <Goce Del~ev". se}avawe. Tatko mi prvo n# odnese vo manastirot <Sv. Stojan. Vardar. S# {to vidovme }e im raska`eme na drugar~iwata preku na{iot vesnik <Razvigor" i na drugar~iwata od na{eto u~ili{te <Kole Nedelkovski". <Razvigor". stol. Ne se zadr`avme na Crn Drim.

Za jazikot Zada~i: KONKRETNI I APSTRAKTNI IMENKI Razgledaj gi ilustraciite. osobini: skromnost. imenuvaj gi i ka`i {to ozna~uvaat tie? Zo{to na tretata kolona do imenkite ima pra{alnici? Mo`e li da se naslika: rastewe. ~uvstva i mislovni dejnosti. upornost.. tele. ne mo`e{ da gi dopre{. qubopitnost? dete ku~e p~ela drvo cvet telefon pegla tava kniga ? ? ? ? rastewe upornost radost u~ewe Zapomni! Imenkite: dete. u~ewe. ~uvstva: radost. Tie ozna~uvaat: prirodna pojava: ( ne{to {to se slu~uva. stol. slu{ne{. Apstraktnite imenki ozna~uvaat: prirodni pojavi. Da zaklu~ime: Konkretnite imenki ozna~uvaat ime na ne{to konkretno. stareewe.ozna~uvaat imiwa na su{testva i predmeti. sre}a. mislovni dejnosti: doka`uvawe. Tie se konkretni imenki! Imenkite ozna~eni so pra{alnici nemaat oblik.. osobenosti. su{ewe. mirisne{ ili vkusi{. strav. nemaat vkus nitu miris. dopre{. Niv mo`e{ da gi: vidi{. vkus i dopir. 73 . proces): rastewe. ne{to kade {to mo`e da se upotrebat setilata za: vid. sluh. qubov. u~ewe.

Koga bi bil zdrav. Ranko s# bi izel. I Ranko saka{e da ja razgleda. s# mu pre~i. no Pavle be{e va`en: <Koj ti dozvoli da ja gleda{ mojata kniga?" Navredenoto dete se oddale~i so nasolzeni o~i. Pavle dobi od tatko mu ubava kniga i mu ja poka`a na Jovica. Nervozen e. Doznaa deka e bolen. Toj ne gi slu{a{e 74 . Pokraj krevetot na bolniot ima{e mnogu plodovi i slatki. pa podeli go na sliki spored planot. a sega ne ni pomisluva{e na toa. Nestrplivo o~ekuva{e da zaminat sosetkite {to go posetija. Be{e toa pred tri dena.PODAROK Zada~i za istra`uva~ko ~itawe: Pro~itaj go izrazno i vnimatelno tekstot. – A nie go navredivme – si spomna Pavle za nivnoto neodamne{no potkaruvawe. Ve}e dva dena Ranko ne doa|a{e vo dvorot da si poigra. Negovite drugari se zagri`ija {to se slu~uva so nego.

Slu{na ~ukawe na vratata. }e im poka`e. Navednuvaj}i go zasrameno pogledot. Pavle mu ja podade na bolniot drugar istata kniga za koja se spre~kaa. Ranko v krevet. Koga }e ozdravi. Vo sobata vlegoa tokmu tie .Pavle i Jovica. Si spomnuva{e za drugarite {to tolku go navredija. Na liceto od Ranko osamna radosna nasmevka.`enite {to razgovaraa. 3. – Eve ‡ re~e – ti donesov podarok. Se podigna na laktot i zapo~na da ja razgleduva knigata. Radosta na Ranko. Jazi~no kat~e Pronajdi gi konkretnite i apstraktnite imenki. 75 . Milenko Ratkovi} Analiza na tekst Za kogo stanuva zbor vo raskazot? Opredeli ja temata i mestoto na nastanot! Zo{to se zagri`eni drugarite? Kako Pavle go navredil Ranko? Zo{to Ranko ne izlegol na ulicata? [to se dogovorile drugarite? Kako go izraduvale svojot drugar Pavle i Jovica? [to nau~i od ovoj tekst? Ka`i pogovorki za drugarstvoto! Izrazuvawe i tvorewe Preraska`uvawe na poznat tekst po daden plan: Preraska`i go tekstot po dadeniot plan: 1. Zagri`eni drugari. 2.

petel! Koga }e gi izgovara{ imenkite. da jade listovi. pred niv stavi eden od zborovite: toj. pile. Slonot po~na da korne treva.Za jazikot ROD KAJ IMENKITE TOJ TAA TOA TOJ TAA TOA Zada~i: Imenuvaj gi ilustraciite! Odredi go rodot kaj imenkite: majka. vol. tatko. Go pogledna i mu re~e: – Koj od nas e pogolem jada~? – Slonot go pogledna petleto i zamavna so golemoto uvo: – Da se oblo`ime! – Da se oblo`ime! – se soglasi petelot. dete. A petelot samo si kolva{e. koko{ka. tele. toa! (toa dete). zelen~uk i plodovi. I ka`i od koj rod e imenkata! PETEL I SLON Sonceto tuku{to izgrea koga petelot sretna slon. 76 . krava. taa.

Po sodr`inskata razrabotka na tekstot. go vide petelot kako s# u{te buri~ka – crv~e po crv~e. ma{ina. Slonot pak po~na da jade i pak go zatvori prvin ednoto. kniga. pile. a vo tetratkata napi{i gi pravilno! ma{ki rod stol. sonce. – [to pravi{? – go zapra{a slonot. perce. toa! 2. Petelot se u{te si jade{e crv~iwa i zrnca. vo tetratkata zapi{i gi imenkite. Koga se razbudi. zrnce po zrnce. Petelot navistina be{e nenasiten. zrno `enski rod ~asovnik. marama. Go strese od sebe i izbega. Petelot go dobi oblogot. mese~ina Zapomni! Imenkite vo makedonskiot jazik imaat rod. I do den – denes. Pronajdi gi gre{kite vo tabelata. Slonot se ispla{i. – Ni{to. ako slonot go vidi petelot – bega. kompjuter.Okolu pladne slonot zaspa. osobini spored koi se razlikuvaat: ma{ki. taa. majka Sreden rod kofa. `enski i sreden rod. i zaspa. 77 . Vo trevata ve}e nema ni crvci ni zrnca. volk. lav lisica. pa po~na da kolve i po grbot na slonot. zatoa zbiram buba~ki od tvojata ko`a. Pred sekoja imenka stavi go zborot {to odgovara: toj. zrno. pa drugoto oko. Pigmejska prikazna Zada~a: 1. drvo.

mnogumina im zaviduvale na ubavata razbiračka što si ja imale meġu sebe. No. Najposle. a site što vidoa i bea čule rekoa: Pravina planina turka! Makedonska narodna prikazna 78 .DVAJCA VERNI DRUGARI Si bile dvajca drugari koi živeele posložno i od bra}a. no ne rekol ništo. Carot togaš gi oslobodil i dvajcata i gi zamolil i nego da go zemat za drugar. a toj samiot }e ostane v zatvor mesto nego. Sakal da vidi dali navistina nivnoto drugarstvo e tolku golemo. No. Drugarite taka i storija. Duri i neka go obesi. Carot se začudil. pa sakale da im go rasturat drugarstvoto i da gi skaraat. štom e tolku silno i verno nivnoto drugarstvo. Go oslobodil zatvorenikot. Carot go zatvoril čovekot i rešil po nekolku dena da go obesi. kaj carot go naklevetile edniot od niv božem nešto lošo zboruval za nego. po tri dena osudenikot se pojavil pred carot za da go obesat i da go oslobodi negoviot drugar. a na negovo mesto go zatvoril drugarot. za da bide so semejstvoto. koj ostana vo zatvorot mesto nego. ako ne se pojavi drugar mu po trite dena. nekolku dena pred besenjeto došol negoviot drugar kaj carot i go zamolil da go oslobodat zatvorenikot tri dena. Navistina.

a potoa opredeli go nivniot rod! 79 . {to gi zamolil carot? Kako ja razbira{ poslednata re~enica: Pravina planina turka! Zada~a: Odgovarawe na pra{awa od obraboten tekst Vo tetratkata odgovori na gorepostavenite pra{awa! Umni misli i `elbi za sakani li~nosti: Da dade Gospod od zlatna ~a{a voda da pie{! Da ti se pozlati patot! Sre}a da te prati do veka! Arno praj. za arno da te najde! Jazi~no kat~e Proveri go znaeweto Po obrabotka na raskazot pronajdi gi imenkite.Analiza na tekst po dadeni pra{awa Koi likovi se sre}avaat vo tekstot? Koi se glavnite likovi? Opredeli ja temata {to e razrabotena vo tekstot! Koga se slu~uval nastanot {to e opi{an? Zo{to lu|eto im zaviduvale na vernite drugari? So {to go doka`ale drugarstvoto me|u sebe? Pronajdi i pro~itaj gi tie re~enici! (prepi{i gi!) Otkako gi oslobodil dvajcata drugari. ka`i kakvi se tie imenki.

Vo barata ima `abi. cvetovi i komarci ima na ilustracijata? Po {to se razlikuva vtorata ilustracija od prvata? Vo barata ima `aba. Pokraj barata ima drvo. Pokraj barata ima drvja. Kolku se ubavi ovie cvetovi! Nad vodata letaat komarci. Kolku e ubav ovoj cvet! Nad vodata leta komarec. {trkovi. 80 .Za jazikot BROJ KAJ IMENKITE Da porazgovarame! [to ima pretstaveno na prvata ilustracija? Po kolku `abi.

si se skril? – V gora lutav siot den. Se smiri i deteto. Ku~eto na @arko se str~a i za malku ne be{e izgazeno od crveniot avtomobil.Da razgovarame! Ka`i ja razlikata {to ja zabele`a vo dadenite re~enici! Za kolkav broj stanuva zbor vo re~enicite od prvata kolona. Decata se pla{ea da izlezat. Sopstvenite imenki nemaat mno`ina. Zasvirea sirenite. Na kraj lu|eto se smirija. a za kolkav broj vo re~enicite od vtorata kolona? Do kakov zaklu~ok dojde? Zapomni! Imenkite vo makedonskiot jazik razlikuvaat dva broja: ednina i mno`ina. kaj si bil? Kade. Tenko podvle~i gi imenkite. sopstvenost na imeto. svetnaa farovite. A pod penot gaba fina. 81 . – I {to vide? – Vidov pen. Reka od vtomobili minuva{e niz na{ata ulica. Tie pretstavuvaat edinka. RAZBROJALKA – Vawa. Vawa. Vawa. vedna{ zedov pa ja skinav! Od rusko narodno tvore{tvo Imeto na deteto se menuva spored igra~ot. S# dobro zavr{i. zatreperi semaforot. Istra`uva~ko ~itawe! Pro~itaj go tekstot vnimatelno. a potoa vo tetratkata postavi gi na odredenoto mesto.

U~itelkata zabele`a {to pravat Bor~e i Magdalena so klupata. do zaka~alkata za ali{ta. Se razbira. u~itelke. }e se prijavime! – re~e Igor. Vo nea sedea Bor~e i Magdalena. Taa e tolku <ubavo" ukrasena {to sigurno }e ja dobie prvata nagrada! 82 . sosem na krajot od redicata. Prijavete gi svoite izrabotki.KLUPA ZA IZLO@BA Na po~etokot na u~ebnata godina taa klupa be{e treta vo sredniot red. u~itelkata im soop{ti na u~enicite: – U~enici. Bor~e i Magdalena }e se premestat zaedno so klupata. Magdalena pak. pa im re~e: – Ovaa godina klupata }e ja premestime nazad. sekoe dete e nadareno za ne{to. – ]e ja ispratime klupata na koja sedat Bor~e i Magdalena. najgolemite palavkovci vo oddelenieto. Bor~e ima{e malo no`e i so nego sekojdnevno dlabe{e po nekoj zasek vrz klupata. Eden mesec pred patroniot praznik na u~ili{teto. li~ni tvorbi i crte`i za u~ili{nata izlo`ba! – Dobro. so boi~ki i so flomasteri docrtuva{e cve}enca i ku}i.

U~ili{na izlo`ba. Taa i tebe te vozvi{uva i mislite ti gi -------(moliv ili penkalo) G. }e bara{ da bidat kazneti.) Zada~i za analiza: Opredeli gi: temata. a Bor~e za prvpat `alno ja pogledna drvenata povr{ina pred sebe. Za ne{to malo. Velko Nedelkovski Odgovori spored dadeni pra{awa: Kako se odnesuvale Bor~e i Magdalena so svojata klupa? Koj trebalo da ja dobie prvata nagrada spored Igor? Zo{to Bor~e i Magdalena se zasramile? Kade zavr{ila klupata? Kako bi postapil ti da si vo toa oddelenie?(}e razgovara{. namesto na izlo`ba. premnogu {to vredi. Klupata e vo stolarskata rabotilnica Popolnuvalka i gatanka Prvin za ne{to v raka {to vi sedi. Tretata klupa vo sredniot red. Klupata e premestena 3. zavr{i vo stolarskata rabotilnica. Sledniot den Bor~e go frli no`eto. vozdivnuvaj}i.. I cel `ivot taa so vas }e se dru`i. mestoto i vremeto na nastanot! Preraska`i go tekstot spored dadenite naslovi: 1. }e gi ismejuva{. 2. Klupata. [tom }e ja popravat.Celoto oddelenie po~na da se smee.. Popovski 83 Jazi~no kat~e Proveri go znaeweto za: rod i broj kaj imenkite! . Alatka e toa {to ~esto vi slu`i. Bor~e i Magdalena }e znaat da ja ~uvaat. Magdalena se vcrvi kako domat. – Kutrata klupa! – izusti toj. a Magdalena si kupi blok i re{i otsega da crta kade {to treba. 4.

Eve. bidej}i go razbira {umoleweto na lisjata. No. `uborot na potocite i jazikot na `ivotnite i na pticite. Toj e star kolku {to se stari {umite i gi znae site nivni tajni. ako mi veti{ deka }e mi go dade{ najskapocenoto {to go ima{! 84 . da padne vo blizinata na eden srebrostruen potok. inaku prijatel na [umskiot duh. eden ranet gulab. Gulabot be{e mo{ne `eden. Vo toj mig pokraj gulabot se stvori [umskiot duh prepraven vo mlad lovec. Le`e{e so otvoren klun i go slu{a{e `uborot na vodata. Sekoj mo`e da go ~ue negovoto peewe i svirewe. jas }e ti pomognam. toa }e go storam samo pod eden uslov. Se slu~i edna{. ne samo da ja izgasne{ `edta tuku i sosema da ozdravi{. – S# bi dal za kapka voda – si pomisli ranetata ptica. no nema{e sila da se dovle~ka do nea i da se napie.NAJSKAPOCENOTO I den – denes vo gustite i mra~ni {umi `ivee [umskiot duh. Od skr{enoto krilo mu solzea kapki krv i tonea vo pesoklivata zemja. samo ako pojde vo {umata. Toj go zede gulabot v race i mu re~e: – Vo ovoj ~as s# }e dade{ za kapka voda.

na rekite. gulabot siot zatreperi: – Kriljata? Zo{to mi e `ivotot bez krilja? Ako ne mo`am da letam vo son~eviot prostor i od visoko da im se voshituvam na zelenite {umi. mestoto i vremeto na nastanot! Od kade [umskiot duh gi znael site tajni na {umite? [to posakal ranetiot gulab. tuku kriljata! Koga gi slu{na ovie zborovi. te molam. Navistina. na ramnite poliwa. a ne sloboden let. Lovecot ja pogledna ranetata ptica i se nasmea: – Ne ti go sakam `ivotot. Dopolni go objasnuvaweto so novi primeri! Kakvi se tekstovite vo koi e opi{ano ne{to nevistinito? Zbogati go re~nikot Objasni go zborot: srebrostruen 85 . @ivotot }e mi bide ma~ewe. podaj mi edna kapka voda pred smrtta za da ne umram `eden. i raska`uvaj im na drugite {to e najskapoceno na svetot. robuvawe. pa mu odgovori: – Mislam deka `ivotot e najskapocenoto ne{to. le`ej}i pokraj potokot? [to pobaral lovecot za vozvrat od gulabot? Kakov bil odgovorot na gulabot? Kakva poraka krie tekstot vo sebe? [to ne e vistinsko vo ovoj tekst? Jazi~no kat~e potseti se! Pronajdi gi pridavkite vo raskazot. a ne radost. Samo. [tom si re{il da mi go zeme{ zemi go koga }e ti se prisaka. gulabot si pomisli deka lovecot saka da mu go zeme `ivotot. gulabe. od slobodata nema ni{to poskapoceno i poubavo! Vidoe Podgorec Analiza na tekst Opredeli gi: temata.@eden do umira~ka i so neizdr`livi bolki vo ranetoto krilo. toga{ podobro vedna{ da umram. na lozjata. Lovecot zadovolno se nasmea koga go ~u odgovorot na gulabot: – Letaj.

basni avtorski tekstovi poezija (pesni) avtorski tekstovi izrazno ~itawe dramsko ~itawe analiza na tekstovi. raskazi. preraska`uvawe so menuvawe na krajot na tekstot. opi{uvawe na kostim i scena prepi{uvawe delovi od tekst... raska`uvawe so daden po~etok. LEKTIRA samostojno ~itawe IZRAZUVAWE I TVOREWE usno izrazuvawe pismeno izrazuvawe – usno i pismeno preraska`uvawe na tekst spored redot na nastanite. rod i broj kaj imenkite slog LITERATURA samoglaski i soglaski proza ^ITAWE bajki. po daden plan.POTSETI SE [TO SI NAU^IL JAZIK gramatika imenki: konkretn i apstraktni. MEDIUMSKA KULTURA radioemisii 86 .

87 . Koj letoska sedi vo lad zimoska go ~eka glad. Rabotata go krasi ~ovekot. Ubavite zborovi `elezni vrati otvaraat. a mrzata go gnasi. a koj gi pameti bajkite stanuva mudar. edna{ se~i. Te{kata rana zazdravuva.Koj gi pameti zborovite stanuva umen. Vistinskoto prijatelstvo e najretka ptica na zemjata. Tri pati meri. a lo{iot zbor ne se zaborava.

re~e: – Li~am na gospodin! – Taka e! ^istoto odelo. Za mig Pinokio se najde nad le|enot poln so voda. a {apkata mu ja napravi od sredina na leb. Site ja razbiraat siroma{tijata. Zadovolen samiot od sebe. – No. – A pari? Nemame pari – vozdivna starecot. go pravi ~ovekot ugleden – odgovori \epeto.mu re~e Pinokio na svojot tatko \epeto. per~ej}i se. – Da. bez skr{ena para vo xebot. koj mu poslu`i kako ogledalo. \epeto samiot mu so{i odelo od {arena hartija na Pinokio. – Lesno. mom~e! – odgovori \epeto. za vo u~ili{te mi e potrebna nekakva obleka.ANALIZA NA LIK BUKVAROT NA PINOKIO Istra`uva~ko ~itawe Pro~itaj go vo sebe tekstot i obrni vnimanie na likot na Pinokio! ‡ Bi sakal vedna{ da trgnam vo u~ili{te! . duri i decata. – Kako }e odam vo u~ili{te koga go nemam najva`noto? – [to ti nedostasuva? – Nemam bukvar. – Bi sakal na toj na~in da ti se zablagodaram za site dobrini {to gi napravi za mene. a ne novoto. ^evlite mu gi izdelka od kora od drvo. Pinokio se rasta`i iako be{e palavo dete. }e pojdeme vo kni`arnica i tamu }e go kupime. no kako }e go kupime? – pra{a \epeto. – Mo{ne dobro. Siroma{en. 88 .

a kaputot go nema{e iako nadvor pa|a{e sneg. kosa. v) Opis na teloto. zemi ja knigata za Pinokio. Svetska slava steknal so negovoto delo ÂPinokio" 89 . – Mi be{e toplo! Pinokio vedna{ razbra vo {to e rabotata. dr`e{e bukvar.– Se setiv! – odedna{ izvika \epeto. Koga se vrati. g) Negovoto odnesuvawe. – Kade ti e kaputot. Zada~a Poseti ja bibliotekata. Ima{e dobro srce i ne ja krie{e svojata qubov... potoa preraska`i ja! Za avtorot Karlo Kolodi e italijanski pisatel koj e roden 1826 godina. nozete ( ~evlite). racete. tatko? – pra{a Pinokio. Se frli vo tatkovata pregratka. Toj go oble~e iznoseniot kaput i istr~a nadvor. a potoa pismeno opi{i go likot na Pinokio! \epeto bil osamen i eden den re{il da si napravi dete. pro~itaj ja. usta. Go zemal alatot i . Karlo Kolodi Da porazgovarame! Zo{to Pinokio sakal da se zapi{e na u~ili{te? Kakva obleka mu so{il \epeto? [to prodal starecot za da mu kupi bukvar na Pinokio? Kako ja poka`al Pinokio svojata qubov? Si gledal li film ili kuklena pretstava so Pinokio? Raska`i! Analiza na lik Prvin usno. a) Od {to e napraven Pinokio? b) Opi{i ja negovata glava: nos. u{i. po~inal 1890 godina.

Zaedno so oddelenieto ili sam pogledaj filmska ili kuklena pretstava za Pinokio. 90 . tempo) prepoznaj go osnovniot muzi~ki motiv ilustracija na muzi~kite ~uvstva prepoznaj gi muzi~kite instrumenti koi ja izveduvaat filmskata muzika poim za filmska muzika LIKOVNO OBRAZOVANIE koi od osnovnite boi gi prepozna vo filmot toplo .ladni kontrasti kolku tonovi ima sinata ili portokalovata boja. koi se pojavuvaat vo filmot PINOKIO MAKEDONSKI JAZIK PRIRODA `ivotnite i nivnite `iveali{ta `iviot svet vo {umata redosled na nastanite pi{uvawe na likovite glavni i sporedni likovi bajka golema po~etna bukva vo imiwata na likovite Znaewata se potrajni koga gi koristi{ vo korelacija so drugite predmeti. MUZI^KO OBRAZOVANIE voo~i go filmskoto dejstvo muzi~kata podloga (ritam. Zatoa koristi ja ovaa tehnika po~esto.Nezadol`itelno Nau~i pove}e TEHNIKA – PAJAKOVA MRE@A Zapoznaj se so novata tehnika so koja }e go povrzuva{ znaeweto od edna oblast so druga. Obrni vnimanie na postavenite barawa.

}e gi sobira vo sebe site drugi poto~iwa i }e stane golema reka. Tuka zabele`aa natpis: ZEMETE PRIMER OD MENE! Trojcata patnici po~naa da se raspravaat okolu toa kakva e vistinskata smisla na natpisot. Toj ni slu`i kako primer kako treba velikodu{no da im slu`ime na svoite bliski.IZVOR Zemete primer od mene Trojca patnici edno utro se sretnaa kraj eden izvor. – Izvorot mu ja gasne `edta na sekoj `eden {to }e pomine tuka. 91 . Matnata voda ne ja pijat duri ni yverovite. – Potokot {to }e se sozdade od ovoj izvor. kakva poraka im pra}a. Natpisot n# u~i deka sekoga{ treba da se stremime napred. Ako saka{ da bide{ sakan i cenet od site. natpisot ima drugo zna~ewe – re~e vtoriot. A tretiot patnik na ovoj na~in go objasnil zna~eweto na natpisot: ‡ Nie ja pieme vodata od izvorot ako taa e bistra i ~ista. da se trudime bez prekin ako sakame da se zbogatime. Elin Pelin Da porazgovarame! Kako go objasnuva{ natpisot nad izvorot? Razmisli kakva pouka mo`e{ da izvle~e{ od natpisot. bidi isto taka bistar i ~ist. Pronajdi gi pou~nite re~enici i nau~i gi napamet. ‡ re~e prviot – }e te~e niz {iroka dolina. – Spored moeto mislewe.

– Jas izdadov naredba i ÂGolemiot um" nema da ostavi ni kamen vo toj grad. be{e ubeden deka isto taka umee da sozdade ne{to i misle{e deka Em Iks }e go pofali za negovata rabota. Obrni vnimanie na opisite na likovite! @ivee{e nekoga{ na svetot eden visok suv starec. so ostar dolg nos i retka brada. – Ti ni{to ne umee{ da raboti{! . mnogu veren i doverliv. Toj. kade {to go ~eka{e pomo{nikot Luixi. vnimanie! – se raznese 92 . Toj mu veruva{e na Em Iks koga vele{e deka pravi ma{ina {to }e mu bide vo polza na seto ~ove{tvo. Po dvaesetina minuti Em Iks se dobli`i do radioto i go vklu~i. sretnuvaj}i go na ulica. povle~e nekolku ra~ki i izjavi: – Sega ma{inata go razurnuva gradot N. Toj se dobli`i do golemiot pult za upravuvawe.EDEN GOLEM UM I EDNO MALE^KO SRCE Istra`uva~ko ~itawe Pro~itaj go tekstot vnimatelno. Luixi. – odgovori Em Iks. Potoa. gi navednuvaa glavite i go pozdravuvaa. Lu|eto. Negoviot pomo{nik. Taa }e im pomogne na decata da u~at. Toj me~tae{e so nejzina pomo{ da stane gospodar na svetot. se vika{e Em Iks. pritisna nekakvi kop~iwa. Em Iks spokojno po~na da o~ekuva vesti. – Do temeli. Em Iks rabote{e na edna neobi~na ma{ina {to toj ja vika{e ÂGolem um". No. Sekoe utro Em Iks ode{e vo svojata laboratorija. A Luixi gor~livo zaplaka. kako da napravil kojznae kakvo delo. male~ok i debel. }e im gi re{ava na nau~nicite te{kite zada~i. Em Iks gi zaklu~uva{e site vrati i se zafa}a{e za rabota. Be{e mnogu nesimpati~en. – [to razurnuva!? – za~udeno izvika Luixi. Nau~nikot se la`e{e vo svoite oceni. be{e dobar i umen ~ovek. Luixi sekoga{ mol~e{e.mu vika{e Em Iks. I seto toa poradi toa {to Iks be{e poznata li~nost i va`en nau~nik. – Vnimanie. vo sebesi se sme{ka{e. Najposle dojde denot koga Em Iks objavi deka ma{inata e re~isi gotova i deka treba samo da se ispita. Ima{e `elba negovata ma{ina da ima sovr{en mehani~ki mozok i da sozdade oru`je so stra{na mo} za uni{tuvawe.

Potoa Em Iks ne saka{e da slu{a. Zasluga na Luixi be{e i toa {to gradot N.od radioto. se slu~uva ne{to ~udno. Luixi misle{e na dobri dela i negovite izumi mu slu`ea na ~ove{tvoto. koe rabote{e kako vistinsko. No. Vo celiot grad od ~e{mite namesto voda. no blagorodno. za rodot i brojot kaj imenkite! 93 ... Ti. tuku `alen i ni{to`en um! Sekoj majmun i sekoja koko{ka se poumni od tebe. ÂGolemiot um" go slu{a{e sega samo nego. konkretni. Ti ni{to ne razbra! Ti ne si golem. metalno. Treba{e da go izbri{e{ od liceto na zemjata. go zgrap~i nau~nikot i go isfrli niz prozorecot tolku daleku. Elio Repel Da porazgovarame! Po sodr`inskata obrabotka. vo utrobata na golemata ma{ina prave{e male~ko metalno srce. Do kakov zaklu~ok dojde? Jazi~no kat~e Proveri go znaeweto za imenki: sopstveni. opi{i go likot {to sam }e go izbere{. Pronajdi go delot od tekstot kade {to se dadeni opisite na likovite! Pronajdi go delot od tekstot od koj mo`e{ da otkrie{ kakvi osobini imaat Em Iks i Luixi! Razgovaraj za porakata na avtorot na tekstot. ti treba{e da go razurne{ N. ÂGolemiot um" se poka`a kako ma{ina {to ne mo`e da podnesuva takvi navredi. lut glas: – Glupaku.. op{ti.. Toj optegna edna od svoite `elezni race. se spasi od propast. Vo N. te~e ubavo slatko vino!. Toj pritr~a kon ÂGolemiot um" i se nafrli vrz nego so kreskav. Nad gradot odnenade` se pojavija iljadnici baloni. {to od toa vreme nikoj nikoga{ nitu slu{na nitu go vide Em Iks. A Luixi stana poznat nau~nik i. Sekoj balon nosi vrzana golema ubava torba. – Ete. Koga Luixi doa|a{e eden ~as porano od Em Iks. toa e istorijata na ÂGolemiot um" i na male~koto metalno srce. Koristi gi zborovite {to se odnesuvaat na nivnite nadvore{ni karakteristiki. apstraktni.

spijte p~eli.POEZIJA POETSKA SLIKA SVETULKA Literaturno kat~e Potseti se! Letna ve~er {tom }e padne i sekade stivne vik. spijte.e . Kako se vika eden red od pesnata? [to pravat celinite sostaveni od eden. kaj {to mine v selo. spijte deca – dobra no}! Jovan Strezovski GATANKA @itata ja znaat i no}nite rosi. kandilceto taa so sebe go nosi. dva i pove}e stiha? Pronajdi ja rimata vo pesnata! Svetlost blaga v skutoj nosi. spijte mravki.. tivko zbori: ‡ Spijte. tanec vie. ptici mili. (s .. pole. 94 . gori. svetulkata krilca {iri vo no}niot prostor tih.ka) Zbogati go re~nikot Objasni go zborot kandilce . kako iskra sveti.

Zagorka P. Todorovska Komarecot. a lisa go zbira vredno. Ni muvata nema mrza. seno klava i ne kreva duri glava! Proveri go svoeto znaewe Od kolku stiha e sostavena sekoja strofa od pesnite ÂSonce" i ÂKosidba"? Pronajdi gi rimuvanite zborovi! Objasni gi poetskite sliki vo dvete pesni! <Na tavanot ne se iska~uvam. Sonceto e skapa para koja {to sekade se bara. seno frla. se vikaat poetski sliki. vo kolata seno nosi. od tamu da padnam mo`e sekoj ~as. pa sakate da se izma~uvam". Zapomni! Slikite {to gi zabele`a dodeka ja ~ita{e pesnata. jas. KOSIDBA Stari zajko seno kosi. SONCE Sonceto e trkalce i malce prilega na carski ven~an prsten.Zada~i: Pro~itaj gi prvite dva stiha od pesnata (poetskata tvorba) <Svetulka" vo sebe! [to zabele`a i {to po~uvstvuva dodeka gi ~ita{e stihovite? Opi{i so zborovi vo tetratkata ili naslikaj go toa {to go zabele`a! Istoto napravi go i so drugite stihovi! Nau~i pesnata da ja ka`uva{ izrazno! Pesnite ÂSonce"i ÂKosidba" koristi gi za ve`bi. i toj brza. Ivan Ivanovski 95 . Sonceto e vre}a polna zlatni zrna sekojdnevno od neboto {to vrnat. I noga da skr{am kutra. a potoa gi opi{a ili naslika. ne ostava zrno edno.

širum neka se otvoreni.NE ZAKLUČUVAJTE GI VRATITE Ostavete gi vratite otklučeni. Ne zaklučuvajte gi vratite. ako gi zaklučite vratite. kako }e izlezat decata. Ulicite se tažni bez decata kako siraci. žagorot neka se širi. Zejnel Beksač Zada~a Opredeluvawe poetski sliki spored dadeni pra{awa Spored dadenite pra{awa opredeli gi poetskite sliki vo pesnata: 1. Na kogo se odnesuva molbata da ne se zaklu~uvaat vratite? 2. [to se {iri koga se otvoreni vratite? Zada~ata izvr{i ja po tvoj izbor: na crte` ili preku tekst. igrite neka počnat. Na {to li~at ulicite bez deca? 3. ne zaklučuvajte gi. Da porazgovarame Kako ja razbira{ re~enicata: <Ostavete gi vratite otvoreni"? Vo koj del od denot odi{ da igra{? Kakvi igri igra{? So koj sport po~na da go ispolnuva{ tvoeto slobodno vreme? Koja kniga so pesni si ja pro~ital? IZVESTUVAWE Od jazikot Podeli gi zborovite vo pesnata na slogovi i ka`i po kolku sloga ima sekoj stih! 96 .

) ili pismeno ( pismo. Rakovodi se spored nasokite: Koga se slu~i nastanot? Kade? Koja be{e pri~inata za nastanot? Ako zavr{i. izvesti navreme. – Ekskurzijata vo Isto~na Makedonija e uspe{no izvedena. {to si do`iveal.) 97 . Kratovo. 4.. 2009 god. 4. Ako e so potrajno dejstvo. preku Internet.IZVESTUVAWE ZA SOBIRNA AKCIJA (usno. Zapomni! Ako saka{ da izvesti{ za ne{to {to si videl. Trgnavme na 4. Nema{e nikakvi problemi. Zada~i Usno napravi izve{taj za opredelen nastan vo u~ili{teto ili za okolinata kade {to `ivee{. TV. kako zavr{i. preku u~ili{ten razglas) <Vo na{eto u~ili{te }e se izvede akcija za sobirawe pari za bolno drugar~e na 5.. manastirite na Osogovskite Planini. vo detski ili dneven pe~at. IZVESTUVAWE ZA IZVEDENA EKSKURZIJA (pismen izve{taj dostaven do pedagogot na u~ili{teto). 2009 god vo 13 ~asot" izvestuva de`urniot u~enik od ~etvrto a oddelenie. Gi posetivme site pozna~ajni mesta vo Isto~na Makedonija: Kriva Palanka. ka`i koga }e prodol`i izvestuvaweto! Dadenite izve{tai (primeri) se patokaz za pravewe izve{tai. 3. 2009 god vo 18 ~asot. Se vrativme na 6. to~no i kuso! Izvestuvaweto mo`e da bide usno ( izvestuva{ nekogo preku radio. Janevska ~etvrto b odd.. Odgovorniot u~enik A. Sveti Nikole. vo 07 ~asot..

preku Internet. mol~ete! A toj zastanat vo agolot na sobata site n# ima vo vlast! Koja programa e obrazovna programa? Razlikuva{ li: obrazovna programa od nau~no -popularna programa i od dokumentarna programa? Ako gi gleda{ narodnite prikazni raska`i edna {to ti se dopadnala! Si gi proveruva{ li znaewata preku detskite kvizovi? Ja sledi{ li emisijata na makedonskata TV za jazikot? Koi TV – filmovi gi gleda{ na TV – programite? Koi od detskite TV – filmovi gleda{? Gi gleda{ li TV – filmovite vo koi ima nasilstva? Ka`i go tvoeto mislewe za takviot vid heroi! Da porazgovarame Na koi aparati se sledi TV – programata? Zboruva. ti go pro{iruvaat znaeweto! Nau~nopopularnite programi ti ka`uvaat za nau~nite dostigawa od pove}e oblasti. sviri. Obrazovnite programi obrazuvaat. na kompjuteri i drugi aparati. {tetno e! 98 . Zapomni TV – emisii mo`at da se sledat preku: TV – priemnici. S# {to e preterano.TV – EMISII Televizijata e oko {to gleda nadaleku ! Popolni i odgovori! Mol~ete! Mol~ete! Ti{ina! – vikaat site v glas. od svojot stol ne se ni pomestuva. Gledaj TV – programa. cel svet vo sebe go smestuva. pee. no nemoj da stane{ zavisnik od nea. a od svojot agol. te podu~uvaat.

A taa: .. A toj: – Nemoj sega. ]e {epnam: – Tato. – Zatoa. da go vidam ova samo.MOLBA DO TELEVIZOROT Od sreda do sreda vo na{iot dom TE – VE se gleda... vrati mi gi tato i mama. ima fudbal. televizoru...^ekaj. Jas: – Mamo. bidi bar malkucka fin. zlato. ne sakam da sum sama. Van~o Polazarevski Da porazgovarame Kakov problem ti opi{al poetot Van~o Polazarevski? Kakva poetska slika si pretstavuva{ dodeka ja ~ita{ pesnata? Dali ja prepoznava{ istata slika i vo tvojot dom? Dali i ti si zavisnik od TV? Koj od tvoeto semejstvo najmnogu gleda televizija? Zada~a Opi{i preku prozen ili poetski sostav eden tvoj den so semejstvoto pred TV! 99 ..

zatoa {to rabotite koi prakti~no se izveduvaat. da gleda{ TV. da komunicira{ sekade vo svetot (ako si priklu~en na Internet). Jovan veti deka }e trenira. da slu{a{ radio.. mu napravi nekoi kratenki koi }e mu olesnat da go upotrebuva kompjuterot i mu re~e deka }e mora da ve`ba. da gleda{ filmovi. i ~i~o Oliver bi mu go priznale toa. vklu~ena vo elektri~nata mre`a i toj go Ânahrani" so soodvetnite programi. I tato.. ne umee{e mnogu da rakuva so kompjuterot. 100 . da slu{a{ muzika. ama osven {to igrala nekoi igri~ki {to ne ja vozbuduvaa mnogu. polesno se pametat. Ma{inata be{e postavena.KOMPJUTEROT E I SREDSTVO ZA KOMUNIKACIJA Maja be{e voodu{evena od rabotata na Nikola – toj navistina se razbira{e vo kompjuteri. da go zbogatuva{ svoeto znaewe od site oblasti. So mali gre{ki. Mu instalira francuski bukvi za pismata za Francija.. da se dopi{uva{. vleguvaweto vo programata be{e usvoeno! I Maja go nau~i. Maja od mala znae{e {to se kompjuteri. Zatoa so qubopitnost slu{a{e kako Nikola mu gi objasnuva na Jovan osnovnite raboti za kompjuterot. a gospo|a Blagorodna se izraduva koga Nikola ka`a deka postoi mo`nost preku kompjuterot da se slu{a muzika.. Izvadok od romanot ÂGledaloto zad ogledaloto" Jadranka Vladova Da porazgovarame! Koristi{ li kompjuter? [to naj~esto pravi{ na kompjuterot? Za {to mo`e da slu`i kompjuterot? Zapomni! Kompjuterot e sredstvo so koe mo`e: da igra{ razni igri. Nikola mo{ne strogo go sedna i go natera da ja povtori prvata lekcija. E-mail ( I – mejl) e elektronska po{ta koja se ispra}a preku kompjuter.

DENES SUM PISATEL ILI POET RAZBUDI JA FANTAZIJATA! Kreativna zada~a Zamisli deka si pisatel. vremeto i mestoto. Naslov izmisli sam. razbudi ja fantazijata i tvori!. (raska`uva~ ili poet)! Izberi kako inspiracija edna od dvete sliki. Obrni vnimanie na redot na nastanite. 101 .

pak. Koga ve~erta tatko mi se vrati doma i sedna da si otpo~ine. potem se nasmea i potvrdi. – Molam. mu se pribli`iv so ogromna po~it. go zapra{av: – Ti li si Volt Dizni? Dobro znae{ deka sum – mi odgovori toj. kako da ne be{e dovolno ispolnet so sozdavawe crtani filmovi. Mig podocna izrekov dva zbora za koi. avtogram! Od taa ve~er `ivotot i beskrajno raznovidnite li~nosti na Volt Dizni za mene bea izvor na ~udewe.. Ne se se}avam koga prvpat go spomna. no znam deka taa misla vo nego vrie{e so godini. Zboruva{e deka }e izgradi dvorci od bajki i }e ima vistinski brod na vistinska reka.. postojano be{e obzemen so najgolemiot od svoite planovi. verojatno.Diznilend. Tatko mi. 102 . Iako ne mi li~e{e na slaven. ~ie{to korito samiot }e go iskopa. – Vistinskiot Volt Dizni? Izgleda{e zbrkan. toj smeta{e deka nikoga{ ne }e gi ~ue vo svoeto semejstvo. Toa mi go ka`a edna drugarka vo u~ili{te.ZABAVNIOT PARK NA TATKO MI S# do svojata {esta godina ne znaev so {to se zanimava tatko mi.

Tie denovi bea najsre}ni vo mojot `ivot . pra{aj. vidi na Internet i doznaj. Diznilend gi primi svoite prvi posetiteli. – Mojot zabaven park nikoga{ nema da bide zavr{en. Denes diznilendi ima vo Japonija. Dodeka go ~ita{ ova mo`ebi se pojavil nov Diznilend i na drugo mesto. Zbogati go re~nikot avtogram – svoera~en potpis na nekoja li~nost Diznilend – grad na junacite od crtanite filmovi na Volt Dizni nikulec – za~etok na ne{to 103 .mi re~e edna{. Duri i drvjata }e rastat i sekoja godina }e bidat s# poubavi. ]e vidi{. Toj e ne{to {to ve~no mo`am da go razvivam i pro{iruvam. vo gradot Anahajm izrasna prviot ÂDiznilend" – ogromen zabaven park kakov {to mo`e da se zamisli samo vo soni{tata. Francija i na Florida. nekolku godini potoa.– Nikulecot na Diznilend nikna koga tebe i sestra ti ve nosev vo sabotite i nedelite po zabavnite parkovi i vo Zoolo{kata gradina. sekoe dete na Zemjinata topka }e znae {to e toa Diznilend! Navistina. Istra`uvaj. Dajana Dizni (SAD) Da porazgovarame Za kogo se zboruva vo tekstot? [to znae{ za Diznilend i za Volt Dizni? Dali si posetil eden od zabavnite parkovi na Diznilend? Koj ja raska`uva prikaznata <Zabavniot park na tatko mi?" Koga i kade se rodila idejata za gradewe zabaven park? Nau~i ne{to pove}e! Vo 1955 godina vo Kalifornija (SAD).

Tie se odmazduva~ki i mo`at da go izgorat! – u{te edna{ predupredil sovetnikot. {to ne go napolnil ni }eseto na svojot sin – prestolonaslednikot ]emal. {to mo`el da gi napolni }esiwata ne samo na `itelite od celata imperija ami i podaleku. toj podripnal i viknal na siot glas: – [to ~ekate?! Vedna{ da ste ja podgotvile grobnicata i da me zakopate zaedno so moeto bogatstvo. – Veli~estvo. Toj duri vovel poseben propis so koj im bilo zabraneto na gra|anite da ~uvaat pari doma. – Opasno e `iv ~ovek da bide zakopan so pari. da vidam dali }e storite onaka kako {to vi e naredeno – odgovoril sultanot. pa vie ste s# u{te `iv! – rekol glavniot sovetnik koj imal samo polovina jazik. morale da prijavat kaj sultanot. si bil nekoj sultan koj bil mo{ne bogat. No. Imal tolku pari. Koga mu ka`ale deka nema da `ivee u{te dolgo. S# {to imale. koga sultanot napolnil 77 godini i 7 meseci. No. se razbolel.DRVO NA @IVOTOT ^ove~koto oko e nenasitno! Velat. – Tokmu i zatoa sakam da me zakopate. sultanot bil tolku skr`av i ma|epsan od bogatstvoto. 104 . Samo. vnimavajte: ne sakam nikoj da znae kade sum zakopan i kade mi se parite! Dvorjanite se za~udile.

toa se isu{ilo. No. Toj umre zatruen od gor~iloto na parite sobrano vo vekovnata pot na siromasite. Tatko mi ne rabote{e.Sepak. Narode! Ova e drvoto na `ivotot! Negoviot koren e nahranet od va{ata maka i zatoa plodot vi pripa|a samo vam! Zemjata vi go vra}a odzemenoto bogatstvo! Drvoto na `ivotot ra|alo plodovi tolku godini. na mestoto kade {to se nao|ala sultanovata grobnica. izniknalo drvo. koja poslana so `olticite li~ela na zlatno more. dvorjani – slu`benici na sultanot 105 . nitu misle{e na narodot. Risto Dav~evski Sodr`inska razrabotka Opredeli go mestoto. izleglo kako {to namislil skr`aviot sultan. imperija – carstvo sultan – turski golemec. kolku {to `iveel skr`avecot. po nekoe vreme. a potoa negovite granki oplodile tolku pari {to od niv mo`el sekoj siromav da kine i da se obogatuva. Gi zatvorile vratite od grobnicata i go ostavile sultanot da umre me|u svoite pari. istavete se odovde! – im rekol prestolonaslednikot ]emal. vremeto i temata na tekstot! Kako se bogatel sultanot? Zo{to sultanot im naredil na dvorjanite da go zakopaat `iv? Na {to mislel pisatelot koga ja sporedil grobnicata so zlatno more? Kakvo drvo izniknalo od grobot na sultanot? [to im rekol prestolonaslednikot ]emal na siroma{nite? Koga se isu{ilo drvoto? Ka`i go tvoeto mislewe za likovite na sultanot i likot na ]emal! Zbogati go re~nikot }esiwata – pari~nici. Koga gi isplodilo site pari od grobnicata. – Nikoj ne smee da se dobli`uva do drvoto! Tuka e zakopano sultanovoto bogatstvo! – vikale dvorjanite. Najnapred od nego rascutile nekakvi rozovi cvetovi. Toa bilo najneobi~noto drvo na svetot. Ve~erta nekolkumina najverni slugi go prenele vo grobnicata. – Toa mu pripa|a samo nemu! – Vedna{.

slabi race.. zbr~kani. ma{ki i detski {e{iri. 2. Janina. Starata podgrbavena baba Jana. a edvaj gi kreva{e starite noze ~ekor po ~ekor.) se vikaat pridavki. `enski. dlaboki i plitki. Zapomni: Zborovite {to poka`uvaat kakvo e ne{toto (stara. drveno. slamena.. volnena {amija. a odvaj gi kreva{e nozete ~ekor po ~ekor. mala koliba be{e blisku. Kolibata na baba Jana be{e blisku. za kogo? – Mirkovi. a na baba Jana $ se ~ine{e mnogu daleku.). Zastanuva{e sekoja minuta za da se odmori. selsko.. od {to e napraveno ne{toto (volnena. Zastanuva{e sekoja minuta za da se odmori. od materijal.. Starata Jana. detski. ko`eni. Analiza: Kakvi se {e{irite? – golemi. mala.). Taa misle{e deka brza.. Mirko prodava: golemi. ^ii se.. ma{ki. 106 . so stap vo racete. Koja od dveve re~enici ti dava pojasna slika za {e{irite na Mirko? Mirko prodava {e{iri. a na baba Jana $ se ~ine{e daleku. Janinata slamena. dlaboki i plitki. so iskinata {arena. Od {to se napraveni? – slameni. {arena.Za jazikot Potseti se! PRIDAVKI BABA JANA 1. misle{e deka brza. Da porazgovarame! 1. cvrsto go dr`e{e iskriveniot stap so starite. `enski. Koi od dvata teksta ti davaat pojasna slika za baba Jana? Pronajdi gi i ka`i gi pridavkite vo tekstot! 2. ~ie e ne{toto (babino.. mali. mali. ko`ni i slameni.

crvena tantela. Osobinite na predmetite i su{testvata se objasnuvaat so pridavki. 107 . Kapata e od obeleno. letni. svileni pi`ami. Na bluzata nalepivme iskinata.Za jazikot OPISNI PRIDAVKI Maskata za Aprilijadata ja napraviv od stari. sino. leneno platno. koi to~no ili pribli`no gi opi{uvaat. Imenki pridavki stari pi`ami svileni letni iskinata tantela crvena sino platno obeleno leneno Zapomni! Predmetite i su{testvata imaat pove}e osobini. Pridavkite koi gi opi{uvaat osobinite i ka`uvaat kakvo e ne{toto se vikaat opisni pridavki.

organizmot mnogu brgu se prisposobuva. duri brodot ne vleze vo patekata na letot. crno nebo be{e kako izorano pole poseano so zrna od yvezdite. Se dobli`iv do pretsedatelot na Dr`avnata komisija. A tie bea tolku sjajni i ~isti. posleden pat da se proverat uredite i da se dade dozvola za poletuvawe. i nozete. 108 . visev pome|u tavanot i podot na kabinata. bregot i sibirskite tajgi osvetleni od sonceto. koi istekuvaa od cev~iwata. Brodot po~na da se dvi`i po patekata na {irokata vselenska magistrala. Nemaa te`ina.PRV VO VSELENATA Nestrplivosta raste{e. [to se slu~uva{e so mene vo toa vreme? Ottrgnat od sedi{teto. se pretvoraa vo meuri i slobodno se dvi`ea vo prostorot. Kapkite voda. S# na mene stana lesno. edna od moite omileni pesni. Sonceto be{e neverojatno svetlo. No. Edvaj mo`ev da gi pomrdnam racete i nozete. Gi gledav oblacite i nivnite lesni senki na dale~nata mila Zemja. Jasno se gledaa ostrovite. Znaev deka toa }e trae kratko vreme. ~uvstvuvaj}i golema lesnotija na svoeto telo. Ne sedi{. Najposle izvestija deka raketata e gotova za letawe. Na yidovite od kabinata se lepea kako rosa na cve}e. Toa e ~udna sostojba. Site nepricvrsteni predmeti visea. tuku kako da visi{ vo kabinata. Mi se stori kako da sonuvam. Toa sigurno e stopati posvetlo od ona {to go gledame od Zemjata. i teloto – kako da ne bea moi. – <Pilotot Gagarin e podgotven za let so vselenskiot brod !" – Sre}en pat! Ti posakuvam uspeh! – toj cvrsto mi ja stegna rakata. I racete. ne le`i{. * * * Po~uvstvuvav kako nekoja golema sila s#¯ posilno i posilno me vle~e na sedi{teto. Sovr{enoto. Se najdov vo beste`inska sostojba. Treba{e samo kosmonautite da vlezat vo kabinite. Od Zemjata ja emituvaa "Amurski branovi". Preku aparatite ja poglednav dale~nata Zemjina povr{ina. Vo kabinata se slu{na muzika.

– Da ne ste od vselenata? – ispla{eno me pra{a `enata.. se vra}ame na Zemjata. Vo 10 ~asot i 25 minuti avtomatski se vklu~ija uredite za ko~ewe. drugari. i Âku}ite {to se gledaa kako detski igra~ki od gore". koi so interes me gledaa. – Zamislete. na{inec – vikav vozbudeno. {to pove}e mi se dobli`uvaa. kako.. nivnite ~ekori stanuvaa s# pobavni i pobavni. Deset iljadi metri. – Jurij Gagarin! Jurij Gagarin! – vikaa mehani~arite. Pronajdi materijali za kosmonautite i zbogati go svoeto znaewe. i proletnite poliwa. Koga zastanav na cvrsto tlo. istra`uvaj! 109 . sedum. vadej}i go hermo{lemot... Ni{to sli~no nemaa videno..Celo vreme vnimatelno ja nabquduvav rabotata na instrumentite. a i fantazijata.. Jurij Gagarin Zada~i za istra`uvawe Po sodr`inskata razrabotka zemi enciklopedija od u~ili{nata ili gradska biblioteka. i golemite predgradija. i pati{tata. po obletuvaweto na Zemjinata topka. No. osum. Bev oble~en vo svoeto bleskavo portokalovo vselensko odelo. Vo 10 ~asot i 55 minuti. Eve {to nau~iv jas: "Dodeka se nao|aat vo vselenata. sum! – odgovoriv. pogolemoto optovaruvawe me pritisna na sedi{teto i od golema sre}a glasno zapeav. astronautite mo`at da porasnat za 5 sm. koi dotr~aa od bliskite polski rabotilnici.. S# mi be{e dobro poznato. zdogledav `ena i devoj~e. * * * Dolu blesna linijata na rekata Volga. Mi trgnaa vo presret. i {umi~kite. Bezvozdu{nata sostojba ja snema. devet iljadi metri." Zo{to. – Na{inec. sre}no se spu{tiv na odredenoto mesto. pa mojot neobi~en izgled malku gi zbuni. Zavr{en del na letot. Visinata se namaluva{e.. Toa be{e Ana Akimovna – Tahtarova so {estgodi{nata vnuka Rita.

so zlatni potkovici i telo mazno kako svila. so srebreni grivi.NAJUBAVIOT KOW Znam da u~am sam – istra`uva~ko ~itawe Dodeka go ~ita{ tekstot. 110 . najbel. Nikoj ne uspeal da go javne toj kow. obidi se da odgovori{ na slednite pra{awa: Vo {to veruvalo deteto od skaznata? [to mu ostanalo na mom~eto kako dokaz deka navistina go fatilo kowot? So koi zborovi se slu`i avtorot pri opi{uvawe na kowot? Nekoga{ imalo eden bel. najubav kow na svetot.

najbrziot. no poleka po~nalo da ja gubi silata i nemo}no padnalo na trevata. najubaviot kow na svetot. Dopolni go opisot so pridavki {to sam }e gi smisli{! Nau~i ne{to pove}e za `ivotnite @ivotnite ~esto imaat isti boi kako nivnata okolina. najprekrasniot kow na svetot. Vo rakata mu ostanale samo nekolku vlakna od srebrenata griva. Kowot tr~al po planini i dolini. najbeliot. uspealo da go javne. kako dokaz deka nekoga{ go javalo najubaviot. a kosata i bradata sosem mu obelele . no kowot sekoga{ uspeval da mu izbega. A kowot so seta svoja mladost. rasko{ i ubavina i natamu tr~al niz poliwata i planinite i gi predizvikuval smelite mom~iwa. dr`ej}i se za negovata srebrena griva.po nekolku miga na beskrajna sre}a na ple}ite na najubaviot kow.Samo edno mom~e veruvalo deka }e go fati najbeliot. koja pobedi na Konkursot za najdobra skazna na ÂDetska radost" vo 2000 g. Du{ko Kralevski Da porazgovarame! Postojat li ednorogi kowi? Mo`at li da se pripitomat? Kako se obedinuva mitskoto so stvarnoto? Odgovorite na ovie pra{awa pobarajte gi vo skaznata ÂAleksandar i ednorogot" od Du{ko Kralevski. Mom~eto cvrsto se dr`elo za grivata. od najbliskata granka mom~eto skoknalo vrz beliot i mazen grb na kowot. Eden den dodeka kowot piel voda od potokot. Toa se narekuva mimikrija 111 . mom~eto stanalo belokos starec. So prstite go doprelo svoeto lice i se v~udovidelo koga sfatilo deka e nabr~kano.) Jazi~no kat~e Pronajdi gi pridavkite vo raskazot i ka`i kakvi se. preskoknuval reki i potoci. protr~uval niz livadi i poliwa. nekolkupati bilo na dofat do nego. Nekolku meseci go demnelo.

i ti. i toj. – Jas i ti }e vlezeme.predlo`i Anastasija. Drugarite se sobiraat vo dvorot. ima{e deca i vo detskata soba. 112 . Da porazgovarame! Prva dojde Anastasija. a Boban be{e u{te na ulica. – Nie jadevme od tortata. Na kogo se odnesuva zborot jas? (na onoj {to zboruva. – Nie jadevme od tortata. a toj neka vleze koga }e dojde. a ima{e deca i vo detskata soba. i taa. predlo`i Anastasija. koja be{e malku podaleku. koja be{e malku podaleku. a Boban be{e u{te na ulica. na @arko) Na kogo se odnesuva zborot toj? ( na onoj {to e podaleku. Prva dojde Anastasija. – Poslu`eni se sega site. na Anastasija) Na kogo se odnesuva zborot ti ? (na onoj {to e najblisku. Taka i napravija. Vleguva i @arko. sega zemete i vie! – Gi poslu`ivte li i tie {to se vo detskata soba? – pra{a @are.Za jazikot jas. Jas i ti }e vlezeme. drugi deca bea malku ponatamu na malata masa . drugi deca bea vo dnevnata. ti i toj sme u~enici! LI^NI ZAMENKI a tie? i nie sme u~enici – Jovan slavi rodenden. na Boban) Grupa deca sedea okolu golemata masa. sega zemete i vie! Gi poslu`ivte li i tie {to se vo detskata soba ? – pra{aa decata {to sedea okolu golemata masa. pa i toa. a toj neka vleze koga }e dojde . Ima{e deca vo trpezarijata. maloto {to e vo koli~kata – re~e Anastasija. Jovan donese torta. na onoj komu mu se obra}a{. Vleguva i @arko. I jas.

Zatoa ovie zborovi se nare~eni li~ni zamenki. so koi mo`e{ da razgovara{) Na kogo e upaten zborot tie? ( na onie {to se podaleku.Da porazgovarame! Na kogo se odnesuva zborot nie? ( na site onie {to se vo taa prostorija. taa. Site sme u~esnici na u~ili{nata priredba. tie gi zamenuvaat imiwata na licata ili n# upatuvaat kon odredeni lica. no na nekolku mesta sopstvenite imenki zameni gi so li~ni zamenki! Jas sum balerina. ednina li~ni zamenki jas ti toj. 113 . vo edna grupa) Na kogo se odnesuva zborot vie? ( na onie {to se vo blizina. vie. toa Zada~a! glagoli u~am u~i{ u~i mno`ina li~ni zamenki nie vie tie glagoli u~ime u~ite u~at Napi{i nekolku povrzani re~enici vo koi{to }e upotrebuva{ samo sopstveni imenki. nie. so koi vo momentot ne se razgovara) Zapomni! Zborovite: jas. Istite re~enici prepi{i gi. ti }e pee{. taa. toj. ti. a toj e fudbaler. toa.

od utrina do ve~er pee{e i svire{e. pa poita spas da bara. mravkata ja moli: – Daj mi malku `itni zrna.[TURECOT I MRAVKATA Niz poleto celo leto {tur~eto pesna {ire{e. stomakov od glad me boli! . Kaj mravkata doma pojde. prijatelke. 114 – Ti se molam. s# popari luta slana i zaduva veter besen. {tur~o. nabrgu vo poleto se naseli esen. prijatelka svoja stara. Se upla{i {tur~o toga{. No.

sakan moj. te~e. ti letovo kaj gi mina dnite? – Vo poleto svirev.Duva veter. odi. veselniku. igraj sega! Gligor Popovski (Spored istoimena basna na Lafonten) Koj lete pladnuva. do`d istura. zime gladuva! 115 . mravkata nad pragot yirna i na {tur~eto mu re~e: Prijatelke. peev gi veselev site! – [tom si peel i si svirel sred letnata `ega. magla nosi.

Mile ~esto ka`uva nevistini. Jana sekoga{ e raspolo`ena SILEN SAKAM SMEL DEVOJKA SLU[NAV ^UKAV HRABAR QUBAM JAK TROPAV MOMA ^UV Zada~i: Prodol`i da ka`uva{ zborovi {to imaat isto ili sli~no zna~ewe! Koga ~ita{ nekoj tekst. 116 . Navistina. zapi{uvaj gi zborovite so isto ili sli~no zna~ewe za da si go zbogati{ fondot na zborovite vo tvojot re~nik. Glavno se koristat za da se izbegne upotrebata na ist zbor pove}epati. Zapomni! Ovie zborovi poretko se upotrebuvaat vo usniot i vo pismeniot govor.Za jazikot ZBOROVI KOI IMAAT ISTO ILI SLI^NO ZNA^EWE Mile ka`uva lagi i ne se sramuva! \ Jana sekoga{ e vesela.

stani da odime doma. ne sum golem. ubav sum! Dedo: – Temno e ve}e. Koristat za verodostojno opi{uvawe na predmetite. Ja svrte ku}ata na glava! Raboti{ bez da razmisluva{. 117 . Zada~i po nivoa: 1. To{o: – ]e pla~am. topli se! Dedo: – Grd si koga pla~e{! To{o: – Ubav sum. visok. svetlo e! Dedo se naluti i trgna. sramota e da pla~e{. To{o se ispla{i deka }e ostane sam. Napi{i gi zborovite so sprotivno zna~ewe na: ostar. jas sum mal! Dedo: – Ti si dobro dete! To{o: – Jas sum lo{o dete. Pametot v glava! Dosaden si ve}e. studeni se kamewata! To{o: – Ne se studeni. Se ka~uva{ na site na glava! Vnimavaj {to pravi{. a dedo go te{i: Dedo: – Ne pla~i To{o. Dedo: – Stani. Ti se mota po glavata! Celosno si izvalkan. To{o: – Ne e temno. ti si golem. su{testvata i pojavite. Glavata ti e v torba! Razmisluva{ za ne{to. Izvalkan si od glava do petici! Vo opasnost si. Povrzi gi izrazite kako {to e primerot podolu! Kako da si bez glava! Napravi golemo bezredie vo ku}ata.Za jazikot ZBOROVI KOI IMAAT SPROTIVNO ZNA^EWE RAZGOVOR To{o pla~e. prazen. te`ok. 2. Zapomni! Ovie zborovi ~esto se koristat vo usniot i pismeniot govor. pa trgna po nego.

basni poezija (pesni) izrazno ~itawe dramsko ~itawe analiza na prozni i poetski tekstovi analiza na lik poetska slika IZRAZUVAWE I TVOREWE usno izrazuvawe pismeno izrazuvawe preraska`uvawe. kompjuterot – sredstvo za komunikacija nezadol`itelno nau~i pove}e TEHNIKA – PAJAKOVA MRE@A 118 MEDIUMSKA KULTURA . izvestuvawe analiza na likovi opis na lik izvestuvawe TV – emisii. raskazi.POTSETI SE [TO SI NAU^IL JAZIK gramatika zborovi so isto ili sli~no zna~ewe. zborovi sosprotivno zna~ewe opisni pridavki li~ni zamenki LITERATURA ^ITAWE proza bajki. raska`uvawe.

HRISTOS SE RODI! NAVISTINA SE RODI! Zapomni! Da porazgovarame! Kakov praznik e praznikot Bo`i}? Po~ituvaj gi drugite za da te po~ituvaat tebe! Spored Biblijata. {to se slu~ilo pred mnogu godini? Kako se praznuva Bo`i} vo tvoeto semejstvo? Poznava{ li drugar~iwa so druga veroispoved? Kolku gi po~ituva{ decata so druga veroispoved? Saka{ li da znae{ ne{to pove}e za nivnata vera? 119 .

NOVA GODINA SE BLI@I Nova godina se bli`i. sè {to ima }e ni dari glasna e ko poj! Stojan Tarapuza 120 . ko nevesta }e ni dojde kowot $ e mlad. i `elbi bezbroj. Na glavata kruna nosi. posjajna e i od smea i od yvezden do`d. Vo srceto qubov viri. po najyvezden pat. na reverot bro{.

ogan da si palime za da se zgreeme.ZBIRAJTE SE DE^IWA Zbirajte se de~iwa sred selo na greja~ka. Bo`i} da go ~ekame i prase da jademe. Detska narodna pesna za Badnik NOVA GODINA – PRIKAZNA VO SLIKA 121 . a posle }e odime kolede da vikame.

.. so beri}et niz poleto...... kukli i knigi so bezbroj skazni.. da se rodi. Opi{i edno tvoe koledaruvawe! 122 . kaj se ora. za mnogu godini. so jagniwa.. topki. v godina poveseli...NOVOGODI[NA ^ESTITKA Ajde.. . so de~iwa vo ku}ite..g . poveseli...... Narodna ~estitka --------------------------------------------------------------------------- GATANKI Koja godina trae samo eden den? (N . po planiwe med i mleko.. da se plodi.... so jariwa. poradosni.... -------------------------------------------------------------------------------------Is~ekale i v godina poradosni... -----------------Kaj se krmi... po poleto vino-`ito.-) Zada~i Vo tetratkata napi{i edna koledarska pesna od krajot vo koj {to `ivee{! Eden belobrad dedo donese igra~ki razni: baloni.

koga vo no}ta na prozorecot tivko }e sleta. Kakva pokrivka plete snegot tivko letaj}i vo no}ta? Zaradi koi igri decata go sakaat snegot? Od {to se vcrvuvaat detskite nosiwa v zima? Koja od ovie zimski sliki najmnogu ti se dopadna? Zo{to? Naslikaj ja slikata {to ti se dopadna so vodeni boici! Pronajdi gi zborovite vo pesnata {to se rimuvaat. Potoa koga vrz nego }e letne brza. na vcrveneto detsko nose. a {tipe kaj }e stigne nosot ni go crvi kako piper. Snegulki koga po cel den veat i bela pokrivka pletat. Vasil Mukaetov Analiza na pesna Ako odgovori{ na pra{awata.SNEGOT E UBAV Snegot e ubav. Snegot e sekoga{ ubav no najubav e koga }e stasa Zabi nema. }e gi otkrie{ i poetskite sliki vo pesnata <Snegot e ubav". race nema. 123 . koga }e padne na ne~ija topla dlanka. strelovita sanka. ( Z_ _ _) od vetrot nosen. a kasa. Snegot e ubav.

Dedo Gija. Tomi taa esen trgna vo vtoro oddelenie. No. Gi ostavi drvata do {poretot. Razmisluva{e za negoviot milenik. Maliot dvor so tro{nata ku}i~ka be{e celo negovo carstvo. Razmisluva{e za dale~inata i te{kite migovi na razdelbata. 124 . Mnogu rano be{e se razdiplila po visokite planinski vrvoj i samo go ~eka{e migot da se vturne kon u{te neobranite poliwa. Zapo~nuva{e so pu{tawe na gulabite koi ostanaa po zaminuvaweto na sinot vo golemiot grad. poslednite zacrveneti domati i na baba Marija buket od docnite cve}iwa. nego go ma~e{e ne{to drugo. Go zede vo raka i po koj znae koj pat po~na da go ~ita. sepak. so naramok drva vo racete se dvi`e{e kon domot. a taa so mle~noto vime gri`livo go hrane{e svoeto telence. Stariot Gija so godini si ima{e svoja voobi~aena pateka na dvi`ewe. taka go vikaa stariot \or|ija. da ja nahrani kozata Belka koja taa prolet mu okozi dve prekrasni jariwa. Na esenta u{te od daleku i gi poka`a svoite sne`no beli zabi. Poleka. dr`ej}i go na koleno mu pee{e pesni~ki. i se {mugna vo sobata kade {to be{e go ostavil pismoto. No Gija najmnogu se zadr`uva{e vo {talata so [arenka.RADOST PRED BO@I] Istra`uva~ko ~itawe! Opredeli ja temata vo raskazot! Koi se glavnite likovi vo raskazot? Zo{to se ta`ni babata i dedoto? Kakvi ~uvstva pobudi ovoj raskaz kaj tebe? Raska`i eden praznik kaj baba i dedo! Taa godina zimata rano se javi od zad ridjeto. na koko{kite da im frli zrnca `ito. sekoj den ita{e kon gradinata za da gi obere crvenite piperovi vrvolinki. na kogo kako mal.

dedoo. Solzi radosnici se slivaa po izbr~kanite ~ela na Gija i Marija. a Gija samo {to ne poleta kon Tomi.! Vo istiot moment se {treknaa dve stare~ki srca. Dvorot i ku}ata zapustea bez tebe. ottoga{ kataden ko gladno orle me kluka jadot. samo likot tvoj snaga mi dava i nade` vo mene ra|a. koga slu{na.. Samo vo zima koga vetrot }e duvne kako da slu{am. vleguvajte mili moi . Otkako zaminavte vo gradot. No." Tvojot dedo Gija Izleze rano da go prati pismoto za vnukot. Gija be{e vo {talata so Ku~kata Sivka. Pari~eto padna vo zala~eto na Tomi. ‡ Vleguvajte.prva se osvesti baba Marija. po~esto deca. ‡ i nekolku solzi mu se strkalaa po izbr~kanoto lice. koj od sre}a potskoknuva{e od edniot do drugiot kraj na odajata.. Sigurno ste umorni i gladni od patot. ‡ Dedooo. zo{to znae{e deka po nekolku dena go ~eka u{te edna razdelba. Ni cve}iwata ne cvetaat kako koga be{e ti so nas. Na den pred Bo`i}.. ‡ Toj badnik be{e no} na najgolema sre}a. Taa no} i Sivka na svet donese pet prekrasni {arplanin~iwa. Stojan Arsi} 125 .. starecot trepere{e i od radost i od bolka. zar snegot treba da ni stasa do kolenici. ‡ Doa|ajte. nekade okolu pladne. Te ~ekam so netrpenie vnu~ko moj... ‡ Marija se str~a so sitoto v raka.. Pregratkata kako da trae{e ve~no. No {tom }e mine toj glas no}en. ti{inata zlokobno pa|a.. Na radosta i nema{e kraj. ~edo. Sledniot den po predanieto se be{e rodil Isus Hristos.‡ Te ~ekam odamna. babooo. i srceto mi treperi od glasot dale~en: ‡ Evemee. vnu~ko moj. dodeka baba Marija go mese{e lep~eto za badnik vo dvorot zastana avtomobil.

a ti si zapnal! BO@O: Kakov ti e toj rebus!? Vo posledno vreme mnogu fantazira{. Kosara Go~kova MRAZOT SE TOPI LICA: BO@O I BOLE SCENA: Sekoj sedi na po eden star sandak BOLE: Bo`o dali znae{ kako se probiva mrazot? BO@O: Ne znam. a toa zna~i. se spu{taat senki . razveale krilja na planini. ama nikako da go probijam mrazot! BO@O: Slu{aj. BOLE: [to zna~i toa? 126 . zo{to toa te interesira koga mraz nema nigde osven vo fri`ider? BOLE: Ne znaev deka tolku si zakr`laven ! Jas zboruvav za onoj drugarskiot mraz. v dolina samrak potonuva. A decata – sanki napravija i natprevar `estok najavija. strmni udolnici. niz padini. tuku se topi. nad gradovi. obrav~iwa – bulki ogreani. sela. nad mnogute detski ramenici. [al~iwa – {irum razveani.. nad ulici. vo {to e rabotata? BOLE: Sakam na koj bilo na~in da $ doka`am na voobrazenana Gordana deka sum dobar drugar. nasekade smea odyvonuva. jas znam. toj mraz ne se probiva.krilatici.BELI GULABICI Snegulki – beli gulabici..

. a potoa spodeli gi tvoite iskustva na istata tema! Tekstot iskoristete go za dramskata sekcija! 127 ... strela vo srce. BOLE: Probav. i ni{to.. Potoa ja butkav koga izleguvavme od u~ili{te. Zar sega i da ja ubijam!? Ti si pobudalel... zaka~ki i kubewe na kosa. Taa se pravi kako ni{to da ne razbira. Prvin i go ukradov molivot i $ go skr{iv. BO@O: Toga{ ti ostanuva samo ona poslednoto. toa nikako. Potoa $ ja skriv kapata. zar nema{ videno nieden kauboec kako gine od indijanska strela! BO@O: Ti mene mi ka`uva{ deka sum zakr`lavel.... BOLE: Koe? BO@O: Srce i strela! BOLE: A.. postepeno malku po malku.. pa toa e sigurna smrt. ne sakam! Dosta i dadov ~vrgi. Potoa $ go zemav ranecot i $ go zaka~iv na drvo. i ni{to...BO@O: Toa zna~i poleka. a ne znae{ deka pokraj indijanskata strela postoi i onaa drugata – nacrtana strela i srce! (zavesa) Aleksandar Popovi} Zada~i: Pro~itaj go dramskiot tekst izrazno! Odredi ja temata! Razgledaj ja ilustracijata..

trop! – Koj e? – pra{a Martina. Koj znae. razmisli. Martino! Sakam da se stoplam i da napravam poto~e na kilim~eto pred krevetot! ]e si igrame do utre izutrina! Martina se potkrena vo krevet~eto. mo`ebi i Martina go sonila istiot son. I tokmu koga Martina zaspiva{e. Prikazna za do`dot Si be{e edno krevet~e na trkalca. Fantaziraj i ti i otkrij {to sonuvala Martina? Pro~itaj go sostavot pred drugar~iwata. – [to ka`uva{. 1. Sostavite stavete gi na pano kaj tvorbite na literaturnata sekcija. Edna ve~er Martina skokna vo krevet~eto. fantaziraj. na koe ima{e edna pernica prepolna so soni{ta. Iljadnici najrazli~ni sni{ta. perni~ke. ka`i mi {to }e sonuvam ve~erva?! No. pernicata nikoga{ ne odgovara pred da zaspie devoj~eto. poto~e na kilim~eto?! Samo u{te toa mi nedostasuva! Martina se vovre pod jorgan~eto. tvori! Pro~itaj gi vo sebe dvete prikazni! Po {to se sli~ni. Odnadvor se slu{na glas: – Jas sum. trop. Istoto neka go napravat i drugite. a po {to se razlikuvaat dvete prikazni? Zo{to Martina ne sakala da gi pu{ti do`dot i snegot vo sobata? Vo prvata prikazna avtorot samo ni ka`a deka Martina sonila ~uden son.DVE RAZLI^NI PRIKAZNI ZA ISTO DEVOJ^E Istra`uva~ko ~itawe! Pro~itaj . nekoj tropna na prozorecot: – Trop. Mo`e{ da raska`e{ i nekoj tvoj ~uden son. 128 . a do`dot odnadvor tropa{e i ja vika{e da mu otvori. do`decot! Pu{ti me vnatre. se zavitka do bradata i go zalepi uvoto vrz pernicata: – Perni~ke.

zaspiva{e. perni~ke. a snegot nadvor tropa{e i ja vika{e. ]e si napravi{ sne`en ~ovek od mene i }e go stavi{ vrz kilim~eto... Martino. Ota [afrenek (^e{ka) 129 .– Neka si tropa. neka si vika. A ti s# u{te li si budno detence? Brgu zatvori gi o~iwata! Mo`ebi }e go soni{ istiot son {to go sonuvala Martina. – Perni~ke. I takov ~uden son soni. trop! – Koj e?. Naedna{ nekoj tropna na prozorecot. Znae{ li kakov? Ne znae{! Tuku ajde. mo`ebi }e go sonuva{ tokmu istiot son! Jas sonuvam sonce i ezero. pobrgu i ti da zaspie{. zaspiva{e.. zaspiva{e. ]e si igrame do utre izutrina! – Ama {to izmisluva{?! Sne`en ~ovek na kilim~eto? Martina se vovre pod jorganot. ka`i mi {to }e sonuvam ve~erva?! A pernicata mol~i i ~eka Martina da zaspie. Prikazna za snegot Slednata ve~er Martina pak si legna vo krevet~eto.se slu{na glas odnadvor – pu{ti me vnatre da se stoplam. Se pu{ta li do`d v soba? Martina zaspiva{e. snegot! . trop. se zavitka do bradata i go zalepi uvoto vrz pernicata. a ti? Koj e sega. Neka si tropa. – Trop. neka si vika! Se pu{ta li sneg vo soba? Mratina zaspiva{e. – Jas sum..pra{a Martina. 2.

li~na kako cve}e. mila mamice. Du{ko Avramov Da porazgovarame! Za kogo stanuva zbor vo pesnata? Kolku poetski sliki sodr`i pesnata? So {to ja sporeduva deteto ubavinata na majka si? Kakva sporedba pravi za nejzinata nasmevka? A koga zboruva majka mu. {to mu se ~ini? Zapomni! Izraznoto sredstvo so koe se vr{i sporeduvawe me|u predmeti.SPOREDUVAWE MAMICA Mamo. Tvojata topla nasmevka kako sonce gree. su{testva ili prirodni pojavi se vika sporedba. koga ti mi zboruva{ ~inam slavej pee. 130 . pokraj tebe sekoga{ beskrajno sum sre}en.

Be{e gladna. Da porazgovarame! Opredeli ja temata i mestoto na nastanot {to go opeal poetot Kiro Donev! Koi likovi se zastapeni vo pesnata? Kakvi ~uvstva se razbudija kaj tebe dodeka ja ~ita{e pesnata? Zo{to srnata i vrap~o ostanale preku zimata kaj Andrej~o? Kakvo dete e Andrej~o? Kako se gri`i{ ti za `ivotnite? 131 . od {umata sleze.RAZBUDI GI ^UVSTVATA VO SEBE PRIJATELI Andrej sretna srni~ka. Kiro Donev Zada~a: Razbudi ja fantazijata i raska`uvaj na istata tema pod naslov <Korka leb za prijatelot". kutrata. a po nea vrap~o kraj Andrej~o sleta. Andrej~o gi nahrani. premrznata seta. begaj}i pred studot. srnata i vrap~o zimovo kaj nego ostanaa. vo dvorot mu vleze. pa. prijateli stanaa.

Dedo Mraz i Baba Zima sedea na najvisokiot planinski vrv. Go gledaa svojot sin Severko kako luduva niz golite granki na drvjata. Vo gorata – {tama. meka pokrivka. 132 . Sega i rekata ne izgleda{e ta`na. Edni se sankaa. obidi se sam (spored primerot na novata tehnika).mrak. da napravi{ takva tabela.. Se palavea i xagorea. Po~na s# `ivo da di{e slobodno. Ja rasfrla vrz drvjata. ni `ivotno da {u{ne. opustelo. se trkalaa po beliot kilim. Nevidliviot student obra~ kako da se skina. pretr~uvaa preku nea od edniot na drugiot breg. na tekst od u~ebnikot ili od tvoeto detsko spisanie. Ni ptica da zapee. po razgleduvawe i analiza na tehnikata ÂPetored". Dolovite `ivnaa. S# `ivo se ispla{ilo i se skrilo od ostrata svirka na Severko.BELA PRIKAZNA Znam da u~am sam! Po zapoznavawe so sodr`inata na raskazot.. drugi se skijaa. livadite. pravea sne{kovci. Vrz poto~iwata i rekite . Tie se lizgaa. Pod nea se stopija ne`nite `itni steblenca. Omekna tvrdata i smrznata zemja. I pokraj nea ima{e mnogu deca. Baba Zima gi otvori svoite ledeni kov~ezi i dolapi i od niv ja izvadi svojata bela zimska obleka. A poleto – ogolelo. dolovite i bregovite i za mig gi pokri so bela i debela. Se na~i~kaa so deca. nivite.

ne jadi od mrazulcite! Vnimavaj na grloto! – Ni vo tie najveseli i najrazigrani migovi decata ne gi zaboravija svoite krilesti prijateli – pticite... Baba Zima prodol`uva da im ja tkae svojata bela prikazna. Kiro Donev Nezadol`itelno nau~i pove}e TEHNIKA PETORED PO TEKSTOT: BELA PRIKAZNA 1. red 133 . red 4..I niz gradskite park~iwa i pred zgradite po~naa da niknuvaat sne{kovci kako golemi beli pe~urki. Po selata ~adat oxacite nad belite pokrivi. red 2. Zimska ve~er. Ti se navodenile! – Andrijana. ne soblekuvaj go paltoto! ]e nastine{! – Zorke. pak. A decata sedat kraj razbabotenite pe~ki i gi slu{aat prikaznite na babite i dedovcite. stavi si gi rakavicite i {al~eto okolu vratot! – Andrej~o. promeni si gi ~orapite. Majkite od prozorcite zagri`eno vikaa po svoite deca: – Ile. red 3. Gi slu{aat i prijatno zaspivaat vo svoite topli posteli. red Naslov na temata (edna imenka) Opis (dve pridavki) Aktivnost ( dejstvo) ^uvstvo (fraza od ~etiri zbora) [to predizvikuva ZIMA SNE@NA LIZGAWE BELA SANKAWE SKIJAWE PREKRASNO DO@IVUVAWE VO PRIRODATA STUD 5.. Vo sonot.

OD ILUSTRACIJA DO POETSKA SLIKA Da porazgovarame Koi ~uvstva se pobudija kaj tebe dodeka gi gleda{ ovie zimski sliki ? So {to u{te bi gi dopolnil zimskite sliki? Na koi u~eni pesni te potsetuvaat ovie sliki? Padna sneg Zbori i tvori! Zamisli deka si poet i spored ilustraciite sostavi pesna! Sekoja ilustracija neka ti bide poetska slika. Pokri visok breg Letnaa brzite sanki Rabotat detskite dlanki Zimata e vol{ebnik 134 .

no sepak mu zaviduvam na svojot drugar koj vo igrata e podobar i pouspe{en od mene. a {to koga ti }e ja pobedi{ nea? Zbogati go re~nikot zavist – Da nastojuva{ nekomu da mu se slu~i ne{to lo{o. Zar }e se luti{ dokolku na eden igra~ od tvojata ekipa mu trgne od raka i postignuva ko{ za ko{ postojano? Dali toa ne e pri~ina site od ekipata da se raduvaat. 135 . nikoga{ pove}e nema da ima{ pri~ina za zavist i qubomora. za takvi ~uvstva nikoga{ nema da ima mesto. – Da pretpostavime deka site lu|e zaedno so~inuvaat edna ko{arkarska ekipa. Ako taka nau~i{ da gleda{ na svetot.go podu~i Starecot. Bidi i ti igra~ od svojata ekipa. a i tvojata vrednost i slava. So sekoja pobeda ekipata triumfira. nekomu da mu napakosti{. Vo tvoeto srce. Kako da si pomognam? – S# zavisi od toa kako gleda{ na svetot .ZAVIST Jas znam deka ne e ubavo. Bo`idar Prosewak ve}e Da porazgovarame Zo{to mom~eto mu zaviduvalo na svojot drugar? Koj go podu~uva mom~eto? Na koj na~in starecot go podu~uva mom~eto? So {to se pobeduva zavista? [to se slu~uva koga zavista }e te pobedi tebe. Bitkata me|u zaedni~kite dobra i sopstvenata sebi~nost ne e samo tvoja. Sekoe srce e vitez koj mora da pomine mnogu isku{enija i borbi za da se izbori za svojata plemenitost. kako i site prisutni vo salata da gi podigne na noze. Sekoj ko{ se dodava na vkupniot rezultat i donesuva zaedni~ka pobeda. Vo sekoe ~ove~ko srce taa ili dobiva ili gubi. vitez – hrabar i ~esen ~ovek. Taa bitka se bie vo sekoe ~ove~ko srce.

animirani i igrani filmovi. 136 . istoriski. re`iser. Spored sodr`inata ima: vestern (kaubojski). akteri. prikazni od `ivotot. potrebno e: scenario.. Se snimaat dolgometra`ni i kratkometra`ni filmovi. ima: crtani.FILM Filmot e sedma umetnost Da porazgovarame Koj film za deca si go gledal? So kakvi akteri be{e gledaniot film? Raska`i {to ti ostavi vpe~atok vo filmot? Koj akter ja igra{e glavnata uloga? Ka`i ja razlikata: igran ‡ crtan film! Kakvi filmovi saka{ da gleda{ (crtan ili so akteri)? Za koi makedonski re`iseri i scenaristi si slu{nal? Ako si vo mo`nost. filmska kamera i mnogu drugi podgotovki. razgovaraj so lu|eto {to go pravat filmot! Zapomni! Za da se snima eden film. Spored toa dali akteri ili animirani crte`i se likovi vo filmot..

tehnikata grozd ti e samo primer kako mo`e{ da go razgranuva{ tvoeto znaewe od edna oblast. pomneweto. a so toa steknuva{ trajno znaewe. misleweto. Obidi se da ja upotrebuva{ ovaa tehnika vo pove}e oblasti. fantazijata. Na toj na~in go razviva{ tvojot istra`uva~ki duh.Nezadol`itelno nau~i pove}e Zvu~en film Tehnika GROZD Nem film Crno bel ili vo boja Akteri koi igraat ulogi Avtor po izbor Nema akteri Dokumentaren film Ja prika`uva stvarnosta onakva kakva {to e Igran film VOVED VO FILMSKO OSTVARUVAWE Vo boja ili crni bel Ima filmska prikazna Animiran film Sodr`ina po izbor Crtan film Kuklen film Animiran film  Sne`ana i sedumte xuxiwa" Ako saka{ da istra`uva{. 137 .

Prazna nade` i kve~erina siva mrtva le`i kraj mrtvata reka. se razdeli od svoeto jato.. Makedonka Jan~evska 138 . Edna riba prestana da pliva. eden lovec bez srce i sovest go usmrti so svojata pu{ka.. zaludno kraj bregot ribarot ja ~eka. sestri~kata si ostana bez dru{ka. silna bolka vo gradi go pe~e.EKO PESNA Edna ptica prestana da leta. Edno srn~e prestana da skoka. v~era lekarot mu re~e. – Od vozduhot ne~ist – zagadena voda. Edno dete prestana da igra. visat nemo iskinati `ici mrtva le`i pra{liva na patot.

mestoto i vremeto na opi{aniot nastan! Kakvi ~uvstva se pobudija dodeka ja ~ita{e <Eko pesna" Komu mu se naluti za nesre}ite {to se opi{ani vo pesnata? Koja e pri~inata za smrtta na pticata? Zo{to ribarot zaludno ~eka? Zo{to poetesata Jan~evska rekata ja narekla "mrtva reka"? [to se slu~ilo so srni~kata? Od {to se silnite bolki kaj deteto? Dali si si slu{nal ili pro~ital za sli~ni nezgodi od TV ili od vesnik? [to pravi{ ti za za~uvuvawe na ~istata sredina vo koja {to `ivee{? Ima li vo tvoeto oddelenie i u~ili{te EKO – PATROLA Koja e zada~ata na Eko kontrolata? Zbogati go re~nikot Ekologija e nauka koja gi prou~uva odnosite na rastenijata i `ivotnite so nivnata sredina. Latinska pogovorka Sre}a . odgovori. 139 Tolstoj . Izrazuvawe i tvorewe Iskoristi gi za govorni i pismeni ve`bi delovite od Povelbata na Obedinetite nacii i mudrite izreki za prirodata: Planetata Zemja e na{ dom.Razmisli. Bajron Prirodata e pojaka od vospituvaweto. da ja gleda{ i da razgovara{ so nea. no prirodata mi e pomila. objasni! Opredeli ja temata. Nie ja delime so site `ivi su{testva! Sekoe `ivo su{testvo ima pravo na zdrava `ivotna sredina i pravo na zemjinite plodovi! Go sakam ~ovekot.toa e da bide{ so prirodata.

.) Goce: (Vleguva zadi{en) Ej. na primer. a ne i za drug! Jana: ]e zboruvam za site! Nie ne sme bomba{i. ama deka si go biva zaa. stra{ni raboti se slu~uvaat! Jana: Stra{ni. Goce: ]e vi ka`am – so `ivotot! ]e se zboguvate so `ivotot! U~enicite: Auu.! Jana: Nie zame{ani vo bombata. !Imeno. Ete.. kako stra{ila za vrap~iwa! Goce: U{te postra{ni.... drugar~iwa.. Goce: Da sum na tvoe mesto ne bi rekol taka. U~enicite: Ka`i. katastrofalni! (decata se smeat) Goce: Kikotete se u{te malku.. Don~o: Jas sum podmetnal bomba. imam neprijatno ~uvstvo. Voobi~aena vreva i {epotewe. da. jas? Znae{. Direktorot $ re~e na na{ata u~itelka deka i na{eto oddelenie e zame{ano. ama si zagado~en! Ajde odgatni ja tajnata! Goce: Vo u~ili{niot dvor ima bomba! U~enicite: Auuu! Goce: Da... ne podmetnuvame bombi. sakam da vi ka`am deka nie se nao|ame pred edna katastrofa.. ako ti svetnam edna! (se luti) (vleguva u~itelkata so direktorot) U~itelkata: Dobro utro. a potoa }e se zboguvate! Don~o: So tebe li? ( Goce kima so glavata deka ne e zboguvaweto so nego) Jana: Ami so kogo? Goce: Podobro da ne vi ka`uvam. Don~o podmetnuva~ na bomba?! La`e{! Goce: Mislam deka ne e kako Don~o {tipjan~eto... pri {to ni se zakanuva bomba! 140 ...Dragi u~enici.. ajde ne izmisluvaj! Goce: Ne izmisluvam! Ti mo`e{ da zboruva{ za sebe. deca! Na{iot direktor saka ne{to da vi soop{ti i zatoa vnimatelno sakam da go slu{ate! Direktorot: Blagodaram kole{ke!(se vrti kon u~enicite) . ka`i.. ama ni iznaka`a pred ~asovi! Jana: Ih. Don~o.EKOBOMBA Scena: (Dejstvoto se slu~uva vo u~ilnica.. U~enicite: Auuu.. vistinska bomba! I sega go baraat podmetnuva~ot.

Direktorot: Znam. ti si Don~o! Don~o: Jas ne sum podmetnuva~! Jas ne sum Don~o {tipjan~eto. no ne zna~i i deka ne si podmetnuva~ na bombi?! Don~o: Jas podmetnuva~ na bombi?! Direktorot: Pred malku vo dvorot jade{e li burek?(Don~o kima so glava) Direktorot: Hartijata kade ja frli? Don~o: Vo dvorot! Direktorot: Zna~i. Nau~ete go dramskiot tekst po ulogi i napravete me|uoddelenska pretstava. se nadevam deka sme spaseni od ekobombite! Sowa Aleksovska Analiza na dramski tekst Opredeli ja temata. a potoa zapira na Don~o) Kako se vika{? Don~o: (ispla{eno) Don~o! Direktorot: Zna~i. (Za{titete gi racete) 2. bomba. Izlezete vo dvorot i is~istete go od ekobombite. ti si podmetnal ekolo{ka bomba! U~itelkata: I ne samo toj. mestoto i vremeto na dramskiot tekst! Koi likovi se opi{ani vo tekstot? Ka`i go tvoeto mislewe za opi{aniot nastan! Go prepoznava{ li tvoeto u~ili{te? Imate li i vie podmetnuva~i na ekobombi? Kako se borite protiv takvite pojavi? Zada~i: 1. tuku site ~esto podmetnuvate ekolo{ki bombi! Direktorot: Ne ti. tuku jas }e im ka`am na site.U~enicite: Auuu. a i tebe! Za pet minuti da go is~istite dvorot i pove}e da ne vidam vakvi ekolo{ki bombi! U~itelkata: Ajde site vo dvorot i najmaloto liv~e da se najde vo kontejnerot! Od utre }e imame i ekokontrola protiv ekobombite! Direktorot: Kole{ke. 141 . bomba! Direktorot: Da.. razgovarajte i za higienata vo u~ili{teto. vistinska ekolo{ka bomba vo koja. da. ste zame{ani i vie! Va{eto ~etvrto tri mi se ~ini kako da ima prednost! (se zagleduva kon site. za `al..

razmisli i razgovaraj! Ova e edna slu~ka {to ja zabele`a edno tvoe voznemireno drugar~e. Izrazuvawe i tvorewe Raska`i eden tvoj izlet. Kako postapuva{ ti? Kolku se trudi{ da ja za~uva{ prirodnata sredina? 142 Ako $ dade{ na prirodata. taa }e ti vrati mnogu pove}e! Zelenilata se beli drobovi na zemjata . Obidi se da mu dade{ vistinsko ime na raskazot! Raska`uvaj usno.EKOLOGIJA VO SLIKA RASKA@UVAWE PO SLIKA Nabquduvaj. a potoa pismeno. napi{i i pouka! Najuspe{nite raskazi smestete gi na oddelenskoto pano vo u~ilnicata! Zapomni! Vo prirodata postojat prirodni pravila koi treba da se po~ituvaat ako saka{ da si zdrav i da ima{ dovolno hrana za tebe i za drugite. Ako se seti{.

dete drago. zorata ja nosam jasna. što gi imaš. Vnimavaj na ubavoto pi{uvawe. zlatni zraci segde pliskam i nikojpat ne se skijam. dete. kako tebe što ti svetam! što e sloboda i radost Zada~i: Nau~i ja pesnata napamet! Prepi{i ja so kirili~na azbuka. dete. razni zemji gledam. jas nikade ne se krijam. da rasnat site taka kako ti što rasneš. Duri spieš. Tuka štom go minam patot zad planini jas ne gasnam. bezbroj luġe od son budam. pa sum tažno i se čudam: – Zošto ušte ima vojni? Zošto ima majki stradni? Zošto ima bezrabotni? Zošto ima deca gladni? Pa od taga i od žaloj vo oblaci bi se skrilo… Eh. v drugi zemji brzam. dete. site dečinja da setat! Bistrica Mirkulovska 143 . denes baba mi mi reče. milo. odiš na spienje seka večer? Zad planini kuli.DETE I SONCE DETE: – Navistina. Sončko.mnogu sakam! SONČKO: Nemam zlatni kuli. Nasekade jas da grejnam. Ako slušam }e me kreneš so tvojata zlatna raka? }e me nosiš v zlatni kuli? Da gi vidam .

TEATAR 144 .

re`iser. Zaedno so drugar~iwata dogovorete se za eden od tekstovite i napravete pretstavi: 1. Vo nego e opi{ana scenata i govorot na akterite. 145 . teatarska scena i mnogu drugi podgotovki. Zada~i po grupi: Vo u~ebnikot imate dramski tekstovi. Scena e mestoto kade {to se izveduva pretstavata. samo ima i kukli. Kade {to vie }e bidete akteri. Za kuklena pretstava se potrebni istite raboti. re`iser i scenarist. e potrebno: scenario. Pretstava so kukli. napravete sredba i so akteri koi u~estvuvaat vo kukleni pretstavi! Ka`i ja razlikata: teatar – film! Zapomni! Za teatarska pretstava. 2. Scenario e tekstot izgotven od scenaristot. pa razgovarajte za s# {to ve interesira! Ako e mo`no. akteri.Da porazgovarame Koja teatarska pretstava si ja gledal? So kakvi akteri ili kukli be{e pretstavata? Opi{i go kostimot {to najmnogu ti se dopadna vo pretstavata! Opi{i ja scenata vo prviot i scenata vo vtoriot ~in na pretstavata! So pomo{ na nastavnikot dogovorete sredba so akter. koi }e gi izrabotite sami ili so pomo{ na likovniot umetnik vo u~ili{teto. Zad kuklite govorat akterite. Taa mora da odgovara na vremeto i na mestoto kade {to se slu~uva dejstvoto opi{ano vo scenarioto.

pra{a Ilko. dodeka stoe{e taka ispraven. tuku pogledni go neboto i ka`i mi {to gleda{? – Gledam oblaci – gi okokori o~ite Milko. – Znae{ li {to sonuvav. – Ne znam .. – Begaat. – A {to pravat oblacite? – [to mo`at da pravat.se po~e{a Milko zad uvoto. – Ne zboruvaj ni{to. osven da begaat! – To~no. jas. [tur~eto Ilko ne uspea da ka`e ni zbor za{to vo toj mig. Ondrej Zimka 146 .NAJMO]NOTO SU[TESTVO Eden ubav proleten den. no od kogo begaat? – pra{a Ilko i gordo se nasmevna. Milko? . Ilko poleka se svrte kon svojot brat. bra}ata [turci legnaa na trevata so violinite pod glava. begaat. – Sonuvav deka sum najmo}noto su{testvo na svetot! – Jas ne bi rekol taka! – se nasmevna Milko. – Od kade da znam pak. Za sre}a. go zdogleda edna lastovi~ka i sleta vo trevata. za{to se pla{at od mene! – Od tebe? – se za~udi Ilko.. najmo}noto su{testvo na svetot navreme se skri pod eden zelen list.

vremeto i mestoto opi{ani vo tekstot! Kakov son sonil Ilko? Na kogo go raska`al sonot? [to mu ka`al Milko na Ilko? Od kogo begale oblacite? [to se slu~ilo so Ilko? Zo{to Ilko se skril vo trevata? Gatanka Nadaleku se pro~ul glas kolkav veselnik sum jas. 147 . eve ti za basna tema: <Od mojata majka krava." Miho Atanasovski Jazi~no kat~e Prepi{i gi konkretnite i apstraktnite imenki i odredi go rodot i brojot kaj imenkite.Analiza na tekst po dadeni pra{awa Opredeli gi: temata. Preraska`i go tekstot! 3. Dramatiziraj go tekstot! – Sekoja ti ~est i slava. Prepi{i gi re~enicite Nasmej se! TELE FALBAXI^E Vakvo pismo ni isprati edno tele: {to gi ka`al Milko! 2. So pesna svoja preku leto razigruvam pole seto Zada~a po nivoa Izberi sam {to }e raboti{ 1. poubava majka nema.

kolku ima za pi{uvawe! Nikoga{ nema da stigne{ seto ova da go napi{e{! A racete }e re~at: ‡ ]e se obideme! Zo{to da ne go napi{e{? Za `al.KAVGA Kavgata e lo{a rabota. se razbira. a najlo{o e koga se karaat o~ite i racete. a vremeto si vrvi. }e ja otvori ~itankata i }e pogledne {to ima za doma{na zada~a. ne e ubavo. vrednite race brgu }e rabotat i pi{uvaweto odi lesno. a vremeto u{te pobrgu minuva. a toa. Toga{ o~ite }e re~at: ‡ Lele. Eve kako e toa kaj Lena. A kako e kaj mama? Kaj mama o~ite }e re~at: 148 . No. so vozdi{ka }e po~ne da pi{uva. Lena gi slu{a o~ite i gleda ispla{eno vo tetratkata. Taka kaj Lena postojano se karaat o~ite i racete. se razbira. pak }e se zame{aat o~ite i }e re~at: ‡ U{te mnogu ti ostana za pi{uvawe! Lena ispla{eno gleda vo tetratkata. ]e se vrati Lena od u~ili{te. Koga po izvesno vreme.

a mrzata go gnasi! 149 . no baba `ali poradi toa. I kaj baba se karaat o~ite i racete. za{to nejzinite o~i i race ne se karaat. Rabotata go krasi ~ovekot.– Mnogu ima za rabota. a potoa i pismeno kako se slo`uvaat tvoite o~i i race. Slavka Maneva Pro~itaj. Kako e kaj baba? Kaj baba o~ite }e re~at: – Mnogu ima rabota. odgovori! Kakov problem ima Lena? [to pove}e $ odgovara na Lena da gi slu{a. no na baba racete se stari i izmoreni i ne mo`at da gi stignat o~ite i po~nuva kavgata. no brgu }e se zavr{i! Racete }e dodadat: – Sekako deka }e se zavr{i! I taka o~ite i racete slo`no rabotat i na site im se ~ini deka mama lesno si gi vr{i rabotite. razmisli. za{to kavgata nikoga{ ne e ubava. Mo`ebi e navistina lesno. o~ite ili racete? Zo{to i kaj babata se javuva istiot problem? [to bi se slu~ilo doma ako ovoj problem go ima i kaj mama? Ti se slu~ilo li nekoga{ i ti da se ispla{i{ od nekoja rabota {to treba da ja sraboti{? Kako postapuva{ toga{? Zada~a Raska`i usno. no brgu }e se zavr{i! Racete }e dodadat: – Sekako deka }e se zavr{i! Racete }e se obidat da im pomognat na o~ite. Naslovot izmisli go sam.

koe{to be{e prili~no golemo. Za `al. Zo{to? Zatoa {to Deli{es Najumniot.. neli? No ako se znae deka ovoj kral bil vquben do u{i vo princezata Kadifka ^ojska. po cel den se bawal i toa zatoa {to sakal da ima svila namesto ko`a. mesto vol{eben vo bazenot rastvoril obi~en pra{ok za perewe. nare~en [a{arko. toa ne samo {to ne ode{e lesno. Pa sigurno. pa bea prili~no vla`ni. I taka. vo kralstvoto pristigna poznatiot istra`uva~ na jabolka nare~en Deli{es Najumniot.... uh! – [to e. [a{arko svoite kralski denovi gi minuva{e vo golemite kralski bazeni i od tamu gi izdava{e svoite kralski naredbi.. Zatoa. Kralot [a{arko zna~i ne bil {vrknat. i deka taa izjavila deka }e se oma`i samo so ~ovek koj ima svilena ko`a. – E {to de!? Oh. ami – vquben. ova. eden kadifen i po malku esenski den. I toga{ . ami be{e prili~no te{ko. od kralstvoto Tekstilija. kral.. Stanal kral. prili~no mal vo odnos na svoeto kralstvo. nurka{e i potoa go bara{e golemoto ogledalo za da vidi do kade stignal so svileeweto na ko`ata. pak. ah. ne. po gre{ka.KRAL PRILI^NO MAL Vo kralstvoto Golema [a{arma vladee{e eden kral. ne. 150 .. toga{ s# e jasno. aaaa – p~iha! Kralot se smalil za tri broja. Toj vedna{ na negovoto kralsko viso~estvo mu ponudil pra{ok za svileewe na ko`ata. ah. koi{to bea sekoga{. oh. Kralot po cel den si pliva{e. ih. {to se slu~ilo! – Stra{no! Stra{no! Najstra{no! – Da ne si go {ina kralot levoto ramo!? Desnoto!? – Ne. kako da ka`eme. eh.. A ovoj kral. Toa malkucka e ~udno. se kape{e.

pa si gi sobral svoite kralski partali i si oti{ol vo edna druga prikazna. Se perelo po celi denovi i no}i. prirodna merka. Preraska`i go raskazot vo uloga na kralot! 151 . ama xabe. Se nabavilo pra{ok. – nevidel.. Videl. Prerasaka`i go raskazot po dadenite para{awa: Koj e kral vo kralstvoto Golema [a{arma? Kade gi minuval denovite kralot [a{arko? Zo{to kralot sakal svilena ko`a? [to se slu~ilo po upotrebata na pra{okot? Kakva naredba dal kralskiot minister? Kade si zaminal kralot? 2. kolku mo`e da bide besen eden tolku mal kral? Pa malku. ! [to te nasmea najmnogu? Koi drugi ~uvstva se pobudija dodeka go ~ita{e tekstot? Zada~a po nivoa: Sam izberi {to }e raboti{ 1. so izmenet kraj! 3. Svoeto kralstvo go ostavil isto kako porano. Lele. Toj. Ama. domat. ^are mora da ima! – viknal i proviknal kralskiot minister za iznao|awe ~are i drugi iznao|awa. kralot [a{arko mal. celoto kralstvo da se smali to~no za tri broja. od taga u{te pove}e si se zbral.A besen bil kralot mal. kral pokus od svoeto kralstvo za celi tri broja! A ~are!? Dali imalo ~are? – Mora da ima. Preraska`i go raskazot. Mnogu besen. od bubalka do diva yverka site so obi~na. kru{a.. vo imeto na kralot naredil. majko moja. Van~o Polazarevski Analiza na poznat tekst: Kade se slu~uva nastanot? Za {to ni raska`uva pisatelot Van~o Polazarevski? Koi likovi se sre}avaat vo tekstot? Koi od upotrebenite zborovi za tebe se nepoznati? Koi zborovi ti se sme{ni? Od koi zborovi se izvedeni imiwata na likovite vo prikaznata? Izvedi ime od: piperka.

za nas od sre}a pove}e zna~i! prikazni pesni enciklopedija Spored Nikola Drenovac 152 .. `elba za ~itawe zra~i! A toa. tuka se decata. Prestanete da se `alite! Ta. sestri.GRADSKA BIBLIOTEKA [TO ZBORUVAAT KNIGITE . vo racete da me zeme. Od nivnite veseli lica. ete.PRIKAZNA VO SLIKI Nema nikoj da me prelista..

sigurno }e otkrie{ mnogu interesni raboti za koi ne si znael! Ve`bi za izrazuvawe: Dadenata strofa neka ti bide tema za raska`uvawe! Prestanete da se `alite! Ta. tuka se decata! Od nivnite veseli lica – `elba za ~itawe zra~i! A toa. a kolku pati gradskata biblioteka? Znae{ li {to e enciklopedija? Ja koristi{ li? Kakvi knigi saka{ da ~ita{? Vodi{ li evidencija na pro~itanite knigi? [to zapi{uva{ za sekoja pro~itana kniga? Na kogo se `alele knigite (pesnite i prikaznite)? Kakov e tvojot odnos kon knigata? Od kogo? Zapomni! Enciklopedija e izvor na znaewa. za nas – od sre}a pove}e zna~i! Koj mnogu ~ita – mnogu znae 153 .. sestri. Prodol`i da istra`uva{. Eve nie od edna detska nau~na enciklopedija nau~ivme deka Mese~inata ne sveti. ete. nie ja gledame zatoa {to taa ja odbiva son~evata svetlina.Da porazgovarame! [to e pretstaveno na ilustracijata? Koja e razlikata pome|u u~ili{na i gradska biblioteka? Kolku pati ja posetuva{ u~ili{nata biblioteka. kniga od koja mo`e{ da razjasni{ mnogu ne{ta koi ne ti se jasni ili ne gi znae{.

Ne vrne do`d. A jas }e peam od radost zatoa {to ja spasiv pticata. Odedna{ gledam ma~ka kako se prikraduva otkaj ogradata.. Ma~orot }e `ali za zagubeniot plen. [to li demne? Bev qubopiten..Za jazikot GLAGOLI Potseti se! JA SPASIV PTICATA Istra`uva~ko ~itawe! Pro~itaj go tekstot vo sebe i odgovori na pra{awata: Koga se slu~uva dejstvoto? Kade se slu~uva? Kakvo delo napravilo deteto? Pronajdi gi zborovite so koi se iska`uva dejstvo. srame`livo. Sneg u{te nema. no gree. Nema veter. rabota ili sostojba! Za vreme na odmorot izlegov vo u~ili{niot dvor.ptica! Malo. bespomo{no vrap~ence! Vedna{ ja zgrabiv ma~kata za opa{! op! Gledam vo – Pu{ti ja pticata! – viknav. Zada~i: Napi{i po dve re~enici vo koi }e ima glagoli koi iska`uvaat dejstvo ili sostojba! 154 . Samo sonceto gree slabo. Spored Viktor Goqavkin Zapomni: Zborovi so koi se iska`uva dejstvo ili sostojba se vikaat glagoli. Vnimatelno trgnav kon nea. Odedna{ taa – nejzinite zabi . – Vedna{ pu{ti ja! *** Pticata }e leta i ponatamu.

Pronajdi gi glagolite i ka`i koj glagol poka`uva sega{nost. Darko vozel velosiped na igrali{teto. Odredi koga se izvr{uva dejstvoto vo re~enicite: Marko i Mirko }e igraat fudbal. IDNOST Sega u~am od u~ebnikot za ~etvrto odd. koj minatost. MINATOST. Od ovie }e u~am ponatamu. Pro~itaj go tekstot ÂJa spasiv pticata".Za jazikot SEGA[NOST. 155 . a koj glagol poka`uva deka dejstvoto }e se vr{i vo idnina? 2. 4 Istra`uvaj! Razgledaj ja ilustracijata i ka`i {to zabele`a! Koga deteto u~elo od ~itankata za treto oddelenie? Od koja ~itanka u~i sega? Koga }e u~i od drugite ~itanki? Zada~i: 1. Od ovoj u~ebnik u~ev. Ilija i Filip sedat na klupata.

Koga male~kata ja vide se izraduva i po~na da go gu{ka. Na pogolemata ubavo avion~e. pogodi {to ti donese tato? – Kow~e. dodeka devoj~iwata negoduvaa {to pobrgu da im gi dade podarocite. tato da gi izmie racete. {to ni kupi? – ^ekajte. Po kratko vreme. Ovoj pat na pomalata $ kupi interesna barbika. Sega }e ti ja donesam. Letot trae{e kratko. Nenad so nasmevka im prijde i ja pra{a pomalata: – Pogodi {to ti donese tato? – Kukla. dvete }erki vo eden glas svikaa: – Tato. }e donese podarok na pomaloto i pogolemoto }erki~e. 156 . Potoa $ prijde na pogolemata }erka.POGRE[EN PODAROK Kako dobar tatko. [tom zayvoni. Dojde doma. – Ajde. Nenad koga se vra}a od nekoj podale~en pat. milo. da ve gu{ne i potoa }e vi gi dadam podarocite. – Bravo! Pogodi.

Tome Momirovski Da porazgovarame: Opredeli ja temata. @enata go uspokojuva{e. vremeto i mestoto na opi{aniot nastan! [to im donese tatkoto na }erki~ite? Koj ne be{e zadovolen od podarokot? [to sakala pogolemata }erka? Kako go ocenuva{ odnesuvaweto na pogolemoto devoj~e? Kako se ~uvstvuval tatkoto? [to trebalo da napravi devoj~eto koga videlo deka podarokot e pogre{en? Koga se roditelite na pat. napravi nova prikazna (vtor del na raskazot)! 157 . Zada~a: Raska`uvawe so daden po~etok Raskazot ne e zavr{en. Kow~eto si {eta{e po dvorot. – Ene kow~e! svika pogolemoto devoj~e. – Jas za toa ni{to ne znam. pogledni v desno.. Nenad se rasta`i. kraj me|ite. – Kako kow~e. Kaj mo`e kow~e da se donese so avion. Koga vlegoa vo seloto. jagniwata. – Jas sakam kow~e. kraj {umi~kite. Eden den otidoa na gosti v selo. Zemi ja poslednata re~enica ÂKow~eto si {eta{e po dvorot" kako naslov. o~iwata im zaigraa veselo po livadite. po nivite. {to vi e najva`no? Jazi~no kat~e Pronajdi gi glagolite vo raskazot i opredeli vo koe vreme e vr{eno dejstvieto. a ne avion~e. Jas o~ekuvav kow~e. i raska`uvaj. piliwata. – Tato ti kupi avion~e. pogledni v levo. no toj taa no} ne zaspa.Nenad se vxa{i.. `ivo i razigrano e nasekade. Samo da vidi{ kolku e li~no. se razveseli.. prasiwata.

von! – Grizel kora.da te razbere sekoj! Z AB B D \ E @I B R S LO G L A S OPR S T ] U F H R E^EN I C A X R E^EN I C A X Pronajdi gi zborovite: RAZBROJALKA – Kaj izbegal – Pod star eden Zajko mal? trupec gnil! – V temna gora! – I od tamu koj go zel? – I {to pravel – Edno dete. Sredi ja isprevrtenata re~enica da stane celina so koja {to se iska`uva nekoja misla i zapi{i ja vo tetratkata! 2. odgovori! Izvadok od raskaz Branko ]opi} [to razbra od pro~itaniot tekst? Zo{to ne razbra ni{to? Kakvo zna~ewe ima pravilniot red na zborovite vo re~enicite? [to e re~enica? Zapomni! Govorna ili pismena celina so koja {to e iska`ana edna zavr{ena misla se vika re~enica. eden smel Zajko mal? Radion! – Ajde. ja stavi glavata na kapata i ja otvori ku}ata na vratata. Zada~i: 1. zbor. slog (horizontalno i vertikalno). a krevetot ripna od {irokople}niot ~i~ko. gi pikna opincite vo nozete. liko dral! Od narodnoto rusko – I likoto tvore{tvo za deca kaj go skril? re~enica. Napi{i po dve re~enici: raskazni. 158 . pra{alni i izvi~ni! Zboruvaj i pi{uvaj jasno .Za jazikot RE^ENICA Potseti se! ISPREVRTENA PRIKAZNA Samo {to izgrea rid~eto odzad sonceto. Pro~itaj. razmisli. glas.

Da porazgovarame! Koj sedi vo klupata pred Pero? [to pravi Mira? Koj stavi pandelka na pletenkata? Koj misle{e da ja povle~e za pletenkata Mira? [to prave{e Pero? Dali mo`e da bide re~enica: [turecot violina? Do kakov zaklu~ok dojde so tretata grupa re~enici? Koj razmisluva? Koj ja zede violinata? (Pred Pero sedi Mira. U~itelkata go povika i Pero. Vo klupata pred Pero sedi Mira. Razmisluva.Za jazikot PODMET I PRIROK VO RE^ENICATA Istra`uva~ko ~itawe Pro~itaj gi vnimatelno tekstovite eden po eden. 3. Ne misli na zada~ite.) (Mira sedi. Ja namesti na vratot. Ja zede violinata... Svire{e najubavo dotoga{. [turecot sedna pred vrata. [turecot sviri. [turecot violina. Pero misli kako da ja povle~e Mira za pletenkata. Taa si vrza pandelka na pletenkata. [turecot sviri violina. U~itelkata ja povika Mira. Razmisluva. Pero go kroi planot za pandelkata. 2.) 159 . Mira izleze na tabla. Obrni vnimanie na sekoja re~enica: Koj ja vr{i rabotata i kakva rabota vr{i! 1. Toj samo mol~i.

Re~enicata mo`e da nema podmet. ili za kogo se zboruva vo re~enicata se vikaat podmet. Koj go vr{i dejstvoto? PODMET ( Koj?) 1. i vnesi gi podmetot i prirokot od sekoja re~enica.vr{itel na dejstvo dejstvo Yidarot yida. Zada~i za ve`bi: Zaedno so nastavnikot izberi tekst od u~ebnikot. }e znaeme za kogo stanuva zbor. 2. koj go vr{i dejstvoto. 3. Zapomni! Zborovite koi ka`uvaat koj go vr{i dejstvoto. 160 . Zborovite koi ka`uvaat {to pravi podmetot se vikaat prirok. napravi tabela kako {to e prikazot. Mira [turecot Kakvo dejstvo vr{i? PRIROK ([to pravi?) sedi sviri svire{e razmisluva ? ? Zapomni! Sekoja re~enica mora da ima prirok. Ako podmetot e spomnat vo prethodnite re~enici. 3.

Zanesen kraj prozorecot Mirko go nabquduva tancot na snegulkite. a potoa vo tetratkata: 1. Nemirnoto kutre si igra so niv. ]e poletaat sankite na bregot. 3. gusti snegulki brzaat kon zemjata. Mirko? Zo{to stoi{ pokraj prozorecot? Sinot $ rekol: – Mamo. Silno vee snegot. 2. Majka mu vlegla vo sobata.izvikal Mirko.PADNA SNEG Jazi~no kat~e PROVERI [TO SI NAU^IL Istra`uva~ko ~itawe: Pro~itaj go vnimatelno raskazot. Pronajdi gi opisnite pridavki. Nekakva ~udna svetlina vlegla vo sobata. Prepi{i po edna: raskazna. Pronajdi gi imenkite i opredeli vo koj rod i broj se. Mirko stanal rano. minatost i idnost. Crnite jagleni o~i }e gledaat vo razigranite deca. Toj skoknal od postelata i zastanal kaj prozorecot. Prepi{i tri re~enici po tvoj izbor. – Padnal sneg! Padnal sneg! . do{la vistinska zima! A snegot vee li vee! Golemi. Zemjata sjae. Nedela e. – [to e. Vo posebni grafi postavi gi op{tite i sopstvenite imenki! 5. Za mig na ulicata }e napravat eden golem Sne{ko. Pticite stojat pod streite. izvi~na i pra{alna re~enica. vo koi{to }e gi ozna~i{ podmetot i prirokot. 4. Kro{nite na drvjata se trupaat so bel pokriva~. 161 . Prepi{i gi i glagolite {to poka`uvaat: sega{nost. negovata soba kako da se pro{irila. Naskoro }e dojdat negovite drugari. 6. Belite yvezdi~ki se sudiraat vo vozduhot. A od svetlinata.

Voza~ot podgotveno gi krena racete. i mantilite za do`d. pa nasmevnuvaj}i se zbuneto. Razgovaraj za sodr`inata. – Blagodaram. Na krajot. Odedna{ gi okokori o~ite. Prestra{eno gleda vo novoto devoj~e.. ne samo devoj~iwata. a drugata tvrdo spleteni pletenki – no toa. i zavitkanite volneni }ebiwa. se po~e{a po glavata. Maloto odmavna so glevata. na vratata se pojavi i dvaesettoto devoj~e. A zo{to? Lujza i Ânovata" tolku li~at edna na druga. i rancite. Devoj~e so seriozen izgled. Sega i ova gi okokori o~ite. edno po drugo. vpro~em. i termosite. tuku i kuferite. {to mo`ete da gi pome{ate koja e koja. vnimatelno svrte na vratata i zastana. Ednata.. No. – re~e u~tivo i se simna. i ~antite. i ko{nicite. zaedno so svojot baga`. ima dolgi lokni. Voza~ot izleguva i vnimatelno gi prifa}a devoj~iwata koi iskoknuvaat od avtobusot. 162 . a ustata ne be{e vo sostojba da ja zatvori. i }esite i platnenite ku~iwa. i mre`ite za peperutki – raznoviden baga`. vsu{nost e edinstvenata razlika. pogledna naokolu. i slikovnicite i herbariumite. Drugite deca i gospo|a Ulrika v~udovideno gledaa tu vo ednata tu vo drugata. taka {to dvete pletenki se zatresoa. Izvadok od knigata ÂDvojnata Lota" Erih Kesner Zada~a: Od u~ili{nata biblioteka zemi ja knigata ÂDvojnata Lota" i pro~itaj ja.IZNENADUVAWE Avtobusot se dotrkala po patot. Vko~aneto gleda{e vo Lujza. ne treba. Voza~ot ja simna kapata.

I ovaa tehnika. e nameneta za onie {to sakaat da istra`uvaat..Nezadol`itelno nau~i pove}e TEHNIKA ..( poraka) Semejstvo Ostvaruvawe na skrienata `elba na dvete blizna~ki . kako i drugite.zaedni~ki dom i zaedni~ki roditeli.SKELETEN PRIKAZ PO PRO^ITANA KNIGA DVOJNATA LOTA od Erih Kestner RE^ENICA (opi{uva za {to se zboruva) FRAZA ( ka`uva ne{to va`no) @ivotot na dve blizna~ki {to rastat kako deca na razvedeni roditeli. Povtorno povrzuvawe na semejstvoto EDEN ZBOR (go izrazuva zna~eweto na zborot ili osnovnata tema) SIMBOL ili SKICA (crta pretstava za sodr`inata) BOJA (izrazuva predizvikani raspolo`enija ili ~uvstva) DOPOLNI: Edna od najdobrite raboti e . 163 .

[to e ova/ pita so. Se razbira. Levata nozdra od nosot $ pravi ~aj od boliva~ na Desnata nozdra i ja tera da pie i da di{i nad pareata.. Ili so zelka? – More kakva zelka! [to ti e tebe. 164 . ~udesno! Otide vedna{ vo kujnata i tamu najde tav~e polno pita so jabolka. mrzo edna. – ]e ti se otvorat site cev~iwa i kanal~iwa – ja kura`i so {ega. pokraj ubavite raboti se slu~i i edno neprijatno zdravstveno iznenaduvawe. Samo dve par~iwa. Toa utro prvin se razbudi Levata nozdra i namirisa ne{to mo{ne. odgovara Desnata nozdra.. – Stanuvaj.. Pomirisaj {to ti nosam? – [to e ova? Pita so praz.PITA SO JABOLKA Pomirisaj {to ti donesov. Toj den. no ne znae {to stavila v usta. – se luti Levata nozdra. Duri. mo{ne prijatno. Zagrizuva od pitata. ednoto za sestra si. – Se {eguva{ ili ne si tokmu. Desnata nozdra. nitu pak nekoe dlaboko razmisluvawe. – Jasno! Jasno! – se luti Levata nozdra. Tuka nema kolebawe. A duri i ne $ se jade. – Ne sum tokmu. I so u{te nerasoneti o~iwa mo`e da se jade..

a ti izmisli nov tekst za drugi delovi na tvoeto telo! Gatanki: Beli {atki pod strea le`at. Golo tele v jasli le`i. Mi olesna.– Ima{ supernastinka ili nekoj grip. kakva pita so jabolka! Zarem e mo`no. Taka li e? E. Dve vetki na eden trup. koga prirodata ni dava tolku mnogu bilki {to lekuvaat? Zada~a: Neka ti bide model ovoj tekst. Lele.. I. o~i jazik usta zabi ve|i 165 . – O mi se pu{ti. go gubi{ i apetitot. Na edna buka dve ogledala. {tom e taka – vozdivnuva Levata nozdra – {tom e taka. Polna pe{tera so klinci. Cane Andreevski Da porazgovarame! [to e ~udno vo ovoj raskaz? Zo{to go zagubila apetitot Desnata nozdra? So {to ja lekuvala sestra $? Kako ve lekuvaat va{ite majki? Dali e ubavo da se zemaat lekovi vedna{. Daj vamu!.. {to pravime? Da se prostime od zdravjeto! Taka ja prekoruva svojata sestra i $ go podgotvuva ~ajot od boliva~. samo za obi~ni nastinki. Zatnata si i ne ~uvstvuva{ nikakov miris.

Eden den mora{e da zamine na pat. ^etvrtiot den e moj! .Za jazikot BROEVI GLAVNI (OSNOVNI) I REDNI BROEVI Potseti se! MILENI^IWATA NA JANA 1. 4. im gi ~isti `iveali{tata. vtoriot na @arko. 7. Taa redovno se gri`i za niv. Broevite od 1. Pro~itaj. Jana zamina spokojna na pat. Gi {eta. tri gulap~iwa i sedum beli gluv~iwa. 9. 0 se glavni ili osnovni broevi .Jas }e se gri`am. dena treba{e da obezbedi 2. Za ~etiri zamena. 166 . 6. i kolku gluv~iwa imala Jana? Kolku u~enici ima vo tvoeto oddelenie? Zo{to slu`at broevite? Zapomni: Zborovi koi ozna~uvaat koli~estvo ( kolku na broj ima ne{to) se vikaat broevi. dve ma~ki. Im dava hrana. Jana e zagri`ena. 3. tretiot den na Boban. potseti se i razgovaraj! Za {to se zboruva vo prviot del od tekstot? Koj e glavniot lik vo nego? Koi se sporedni likovi? Pro~itaj gi zatemnetite zborovi od prviot del na raskazot! [to poka`uvaat tie? Kolku gulabi. 2. Prviot den $ go doveri na Anastasija. 5. Nekoj mora da se gri`i za `ivotnite. razmisli. 8. Ostana ~etvrtiot den.se javi Simona. Jana ima edno ku~e. .

sedmica. zemja. 49. ------------------------------Vo sekoe gnezdo po sedum ptici. ----------------------( 1. sedmici vo mesec. koj reden broj go ima{ ti vo semejstvoto? GATANKI 1.Zada~i: Od broevite 1 i 5 mo`e da se napravat broevite 15 i 51. ------------------------------Sekoja znae po dvaeset i ~etiri pesni. 11. tret raste. a vo torbi~eto po edno ma~e. rastenije. Site drugi odele vo sprotiven pravec) 167 . 7. Spored godinite. Eden stava. Osameno drvo Na drvoto dvanaeset granki. 38. 59. Napi{i gi broevite so zborovi! Koi broevi }e gi napravi{ od : 1 i 1 od 2 i 9 od 7 i 1? Pro~itaj gi zatemnetite zborovi od vtoriot del na tekstot! [to poka`uvaat tie? Zapomni: Zborovite koi poka`uvaat kako stojat ne{tata po red se redni broevi. 2. ------------------ 2. -------------------------------Na sekoja granka ~etiri gnezda. 96. do`d. Kolkumina odele za Skopje? ( Za Skopje odela samo `enata. Sproti nea idele tri deca. Tie nosele po edno torbi~e. vtor pie. den i no}) Pra{awa so sme{ni odgovori: Edna `ena odela vo Skopje. godina. Zada~a: Zapi{i gi rednite broevi i imiwata na drugar~iwata od tvojata redica! Napi{i gi so zborovi broevite: 14. 431 Od dadenite broevi napi{i redni broevi: 3.

Broevite zapi{i gi so zborovi! Makedonija dobi nezavisnost vo 1990 god. a Marko 300 denari. Ve`bi: Pro~itaj gi re~enicite.Za jazikot IZGOVARAWE I PI[UVAWE NA BROEVITE 1653 g. Skopje e razru{eno od golem zemjotres vo 1963 god. Ku}ata e izgradena 1653 god. Pravilno izgovori gi broevite {to se napi{ani. Milka e 103 na red. Vo bazenot ima{e 235 ribi. Baba slavi 72 rodenden. Milka ima 200 denari. Zada~a: Pro~itaj: Na ilustracijata ima: 1 ku}a. Kolku denari vkupno imaat dvajcata? 168 . 1 drvo od 99 god. Na drvoto ima 217 granki. a potoa prepi{i gi re~enicite vo tetratkata.

169 . a si blisku do to~nosta.Za jazikot BROEVI ZA ISKA@UVAWE NA PRIBLI@NA BROJNOST Gatanka Edna glava a stotina kapi. se vika pribli`na brojnost. ka`i pribli`no! Zapomni! Koga ne si siguren za to~nosta na nekoja brojnost. ------------------- Da porazgovarame Kolku kup~iwa drva ima na slikata? Kolku drva ima sekoe kup~e? Mo`e li to~no da ka`e{ po kolku drva ima vo sekoe kup~e? Ka`i pribli`no? Kolku drvja ima na tvojata ulica? Ako ne si siguren.

mil sin zagubija. Nabavi sliki ili fotografii. Julijana Zoksimovska 170 . Iskoristi go znaeweto od predmetot op{testvo i pro~itanite pesni i raskazi za nego. Ve~no }e `ivee vo nas. ako ima. vo pesni i stihovi. Ne! Goce `iv e u{te. za junakot svoj `ali. zapisi i koristi gi na ~asovite po makedonski jazik i na ~asot po op{testvo. {to krv juna~ka razlea. i toj. a potoa sostavi raskaz ili pesna za Goce! Raspra{aj se i. site planini `alea.JUNACI I NASTANI OD NA[ETO MINATO Da porazgovarame! Za kogo se zboruva vo pesnata? Kolku poetski sliki ima vo pesnata? Opi{i gi! [to znae{ za Goce Del~ev? Za koi drugi junaci od na{eto minato si slu{nal? Zapej ako znae{ pesna za Goce! PESNA ZA GOCE Proklrta da e taa raka {to kur{um istrela. Koj li sega }e n# vodi! Majka takov sin ne }e rodi. go slu{am i jas. i ti. Zada~a: Poseti spomenik na Goce Del~ev. {to snaga mu rastrgna. Cela zemja v bol se zavi. poseti gi kulturnite i istoriskite spomenici vo tvojot kraj. du{mani go ubija. Site majki se rasplakaa.

na sedumdeset sejmeni. Makedonska narodna pesna 171 Pesnata nema da ja u~i{ napamet. Za junacite koi gi dadoa svoite `ivoti za slobodna Makedonija. Zada~i: 1. nikoj mi prsten ne udri. Nau~i edna narodna pesna za na{eto minato! 2. nikoj si kamen ne natfrli. koj }e me mene natfrlit. Moma si vele. toj }e si bidet vojvoda i mene }e me }erdosat. govore: ‡ Tova sos qudba ne bivat! Zemete prsten od r'ka. pu{kata! Pu{kata pukna od r'ka. Taa e samo da ti ka`e za minatoto na tvojata zemja. Pak moma vele. na tie gori zeleni. toj mene neka }erdosat. Site frlija so redum. toj mlad vojvoda da bidet. kamen frlejte. koj }e udarit prstenot. Sirma mi kamen natfrli deset ~ekori potamo. ~au{. vrzete prsten na buka. govore: ‡ Podaj mi. moma vojvoda da bidit.SIRMA VOJVODA Deka se ~ulo. frlejte redum na ni{an. na tija vodi studeni? Moma im vele. Site mi redum frlaja. govore: ‡ Zemejte. I sedumdeset dru`ina odbra Sirma – vojvoda. Od bibliotekata zemi kniga za u~estvoto na tvojot kraj vo borbata protiv osmanliskoto ropstvo! . padna mi prsten od buka. videlo.

. Eden den so mnogu drugi selani od Mackovo. selanecot Tane. trgna da odi na pečalba vo Belgrad i tatko mu na Trajčeta. ete. nastapija teški i mačni godini. dvapati nedelno odeše vo Karaorman. Trajče i majka mu go ispratija duri do krajot na seloto.. vo minatost ili vo idnina! Izvr{enata zada~a proveri ja so drugar~eto. neplodni godini i vojni. da trča po livadite i bea najdobri drugari. bereše drva i gi prodavaše vo Struga i Ohrid. Tane. Tatko mu na Trajčeta. a potoa napravi sodr`inska razrabotka! 172 .. izbaci i trgna. konkretni i apstraktni! Pronajdi gi glagolite i podredi gi spored toa koga e izvr{eno dejstvoto: vo sega{nost.. No. Razgovarajte na ~as! Literaturno kat~e Pro~itaj go romanot. Izvadok od „Volšebnoto samarče” Vančo Nikoleski Da porazgovarame Spored naslovot. odredi ja temata i razgovaraj za sodr`inata! Mediumska kultura Zaedno so nastavnikot pogledaj go filmot ÂVol{ebnoto samar~e" i opi{i go likot na Traj~e! <Tu|inata pusta da ostane!" Jazi~no kat~e Napravi si samokontrola Pronajdi gi imenkite vo izvadokot od romanot i podredi gi: op{ti. Dopuštaše Trajče da mu se kačuva. Toj gi pregrna. Luġeto počnaa da odat na pečalba. Dorčo beše mnogu mirno konjče.PEČALBA Sekoj den maloto dete Trajče go paseše konjčeto Dorčo po selskite livadi. sopstveni. – Koga }e se vrati!?. da igra so nego.

173 Zada~a Nau~i edna narodna pesna za . razmisli i razgovaraj! Pesnata nema da ja u~i{ napamet. vo moeto toplo krilo.EDNA TATKOVINA IMA[ ni ke Letni.ma`i i `eni. no pak vrati se na moeto toplo ramo i zapomni deka ima{ edna tatkovina samo.. ja do Ma Letni. a potoa prepi{i ja so latini~no pismo.. Za junacite . sokole letni. [ukri Ramo Da porazgovarame! Sokolot e simbol na slobodata. Odi kade odi{. Simboli na edna dr`ava se grbot i znameto! Kako se vika na{ata tatkovina? Koga Makedonija dobi nezavisnost? Opi{i gi grbot i znameto na na{ata dr`ava! U{te so koja druga ptica mo`e{ da ja sporeduva{ slobodata? So koe drugo `ivo su{testvo? Koga e najsre}en ~ovekot? Ve`bi za izrazuvawe <Letni. vo prostorot sloboden i {irok i pak vrati se tuka. Taa e samo da ti ka`e za minatoto na tvojata zemja. no pak vrati se na moeto toplo ramo i zapomni deka ima{ edna tatkovina samo". no doma vrati se! Pro~itaj. Zada~a Nau~i ja pesnata napamet. na viso~inite.

Nad školoto ima učenik.SILATA ZA NIKOJ NE E MILA ZO[TO? Da porazgovarame! Koj e posilen od tebe? Silata za nikoj ne e mila. Nad dzverkata isto ima dzverka. Nad lutiot ušte polut svat. {to treba da pravi{? Literaturno kat~e Pronajdi ja rimata vo pesnata! Pronajdi gi zborovite koi imaat isto ili sli~no zna~ewe so zborot mila! Nau~i ja pesnata napamet! 174 . I nad stapot ima stap. Koja čeka. koja merka. Od silniot ima posilnik. Nad silata isto ima sila. Ljubivoe Ršumovi} Od kogo si posilen ti? Koga treba da ja upotrebuva{ svojata sila? Koga si lut nekomu.

DETSKI I DNEVEN PE^AT -КОЛИБРИ- Da porazgovarame! Koe detsko spisanie go ~ita{? Koi rubriki ti se najinteresni? Do kakvi informacii doa|a{ ~itaj}i go tvojot vesnik? Koi od dnevnite vesnici ima{ mo`nost da gi ~ita{? Koi rubriki gi ~ita{ od dnevniot pe~at? Gi koristi{ li zabavnite rubriki? [to ti se dopa|a najmnogu od niv? 175 .

. glagoli: sega{nost.. minatost i idnost. minatost i idnost broevi: glavni i redni.raska`uvawe. detski pe~at TEHNIKA – SKELET TEHNIKA – GROZD 176 . sporeduvawe IZRAZUVAWE I TVOREWE usno izrazuvawe ve`bi Nezadol`itelno nau~i pove}e TEHNIKA –PETORED pismeno izrazuvawe MEDIUMSKA KULTURA film. re~enica-podmet i prirok vo re~enicata ^ITAWE proza bajki. preraska`uvawe. basni poezija (pesni) izrazno ~itawe dramsko ~itawe analiza na prozni i poetski tekstovi..POTSETI SE [TO SI NAU^IL JAZIK gramatika pravopis ve`bi sega{nost. teatar.. raskazi. gradska biblioteka. pravilno izgovarawe i pi{uvawe na is broevite so pribli`na brojnost.

Ajde. ajde povelete. vo nego ~udni slu~ki ima i vo leto i vo zima. ^ovekot mudro gi gleda i slu{a: site vie kako i mnogu lu|e gre{ni ste. ajde. a jas znam sto i edna frka. Dedo Medo medot go krade.. ajde site star i mlad na balovi i sedenki vo poznatiot Skaznograd. povelete star i mlad ve ~ekaat trista ~uda vo poznatiot Skaznograd! Lisicata pozdrav prati: Vo Basnograd sekoj da svrati. Pesot star senka jade. Makedonka Jan~evska 177 . Kralot Lav gosti kani Volkot stado ovci brani Elenot rogovite si gi fali Zajko i @elkata odat na trka. *** Pa zatoa ajde. gre{ni do gu{a.. Crvenkapa i Dedo Mraz. Pre~ekori{ li ~ekor samo }e gi sretne{ toga{ v~as Sne`ana i xuxiwata. ]e ja najde{ tamu u{te Trnoru{ka v dlabok son {to od princot – sudeniot ~eka bakne` – svadben yvon.

leopardot bil sultan i vladeel so `ivotinskoto carstvo. – Ka`i mi. pa. prv ~ovek vo carstvoto. I lisicata prodol`ila da go sovetuva leopardot. A golem vezir. LEOPARDOT I LISICATA Vo damne{ni vremiwa.LAVOT. da ne mu dozvolime brzo da zajakne i da stane mo}en .. vedna{ do sultanot. liske. za svoeto slavoqubie.. – Zaradi toa mislam deka sega treba da se sprijatelime so lav~eto. A toj pak. dali e vistina ona {to se zboruva deka vo {umata raste sinot na lavot i deka toj eden den }e stane silen i }e mi go zeme carstvoto? – Vistina e – potvrdila lisicata. bilo `ivotnoto {to se istaknuvalo so svojata itrina i snaodlivost. Eden den leopardot ja povikal lisicata kaj sebe. da go nadgleduvame kako raste i da bideme na {trek – {to raboti i so kogo se dru`i. samo slu{al i vo sebe si mislel: 178 . a toa bila lisicata.

Lavot sednal na prestolot i se proglasil za car na site `ivotni. Leopardot moral da mu go otstapi sultanskoto mesto. No lavot rasnel i porasnal. Za sekoj zbor vo tabela napi{i gi soglaskite i samoglaskite 179 . Kako kakva e prika`ana sega? Koi osobini gi prepozna kaj leopardot? A kaj lavot? [to te pou~uva skaznata? Vo oddelenieto izbirate pretsedatel na oddelenieto. – Odi si. ve}e ne si mi potrebna! Lisicata sfatila deka popusto go sovetuva leopardot i si zaminala. Lafonten Analiza na tekst Opredeli ja temata. mestoto i vremeto na nastanot! Koi se glavni akteri vo skaznata? Nau~eni sme za lisicata da ~itame deka e mnogu itra i sekoga{ pobedni~ka.– Mene nikoj ni{to ne mi mo`e. ae edno obi~no lav~e! Jas sum sultan. Kakov drugar izbirame? Mo`e li toj sam da vospostavi red vo oddelenieto i u~ili{teto? Koj drug e odgovoren za redot vo oddelenieto? Literaturno kat~e Razgovaraj za skaznite (bajkite)! Jazi~no kat~e Zborovite: leopard. Eden den so svojata sila i re{itelnost go prisvoil ona {to mu pripa|alo. najsilen i najumen vladetel vo celoto carstvo! Lisicata ve}e mi zdodea so svoite soveti! – Utre }e razmislime i }e re{ime {to }e storime .$ veti leopardot na lisicata . rasnel i re{itelnost podeli gi na slogovi.

tato! – [to zboruva{? – Paa . minatost i idnost.. stotici. Podobro }e spijam – pomislil e`ot. E{ref Berbi} NASMEJ SE – Tatkoto go pra{al To{o: – Kakvi ti se ocenkite. dva.. sinko? – Pa. `olti i suvi lisja. Tiho romore{e esenskiot do`d. No e`ot e neumoren. pet. E`ot saka da spie.) 2.. slatko spie{e.SONOT NA E[KO Istra`uva~ko ~itawe Pro~itaj go vnimatelno tekstot. za{to saka meka topla ku}i~ka od svenati lisja. dva. Rabote{e e{ko. eden.. a e`ot slatko.. Vo {umata se stemni. I. Popusto veterot }e sviri. deset. ete. Veterot v ~as gi kreva i gi raznesuva niz {umata.. Pronajdi gi glagolite i podredi gi vo grafite vo rabotnite listovi! ( sega{nost. 180 . 1. Raznesuva crveni. Vaka izgledaat: eden. Dali se isplati upornosta? [u – {u – {u! [umoli veterot vo grankite na jasikite i brezite. nose{e lisja zadenati na svojot bockav grb. }e vidi{ vo dnevnikot. E{ko }e si legne i }e spie s# do prolet. ku}i~kata be{e gotova. mar{iraat. desetina... dvaesetina pati se vra}a{e. – Dobro }e bide da zarosi malku. Toga{ se odronila edna kapka. vreme mu e ve}e. Be{e toa vistinsko vreme za spiewe. no nikako ne mo`e da napravi ku}i~ka od lisja. }e tr~a okolu grmu{kata pod koja e`ot zaspal.

Lafonten Ne obiduvaj se da bide{ ne{to {to ne si. za{to mo}nite mo`at da te iskoristat. – viknala majmunkata – {to nemam opa{ka! – Kolku mi e te{ko {to sum bez rogovi! – odvratilo magareto. 181 . Harcenbu{ Nikoj na svetot ne e sovr{en. site `ivotni {to go videle. a magareto kopitata. Taka i bilo. koj zabele`al deka pod ko`ata izleguvaat dolgi u{i i go skr{il od }otek magareto poradi stravot {to mu go priredil. naletal na Labrador.POU^NI BASNI MAGARETO VO LAVOVSKA KO@A Eden den magareto na{lo ko`a od lav i re{ilo da ja oble~e za da gi pla{i drugite `ivotni. izbegale. Ne nerviraj se poradi tvojata sudbina. za{to drugite mo`at u{te pove}e da se `alat za svojata. Za sre}a. Ezop Podobro da se dru`i{ so tie {to ti se sli~ni. Lavot ja koristel svojata sila. vtoriot del za{to ti bev partner. Koga zavr{ile. Krtot prodol`il po niv i rekol: – Jas treba najmnogu da se `alam zatoa {to nemam o~i. lavot go podelil plenot na tri dela i rekol: – Prviot del e moj za{to sum kral. LAVOT I DIVOTO MAGARE Lavot i divoto magare se zdru`ile da lovat zaedno. a tretiot del podobro da si odi{ i da zaboravi{ na nego ako ne saka{ i ti lo{o da pomine{. TROJCA PLA^KOVCI – Kolku e lo{o.

Pesnata poletala kako razvigor.– se oddale~ilo mom~eto kako miris od jorgovan. Ubavicata. – Likata moja neka ostane vo ova zrno za da se se}ava{ na mene. ta po pesnata da me prepoznae i po letot moj! 182 . So nasmevka $ se dobli`il na devojkata. Od nego mo`e da vleze vo okoto samo ronka. zali~uvaj}i na biserna svetlina. Mom~eto toga{ se dobli`ilo do |erdanot na devojkata i se zagledalo vo edno monisto. a {to ne. Kako se vikaat ovie tekstovi? Edna{ vo o~ite na edna ubavica sakal da se ogleda nekoj ubavec. isto kako monistoto vo mojot |erdan {to e biserna ronka. Daj mi pesna {to }e ja peam samo jas. Ne potr~ala po mom~eto {to si odelo. Toga{ taa ta`no poglednala vo sonceto i rekla: – O. mu odgovorila: – Sonceto nikoj ne mo`e da go zarobi. no ne $ go vratila sakanoto srce. ja poglednal i $ rekol: – Da si go vidam likot tamu kade {to na sonceto mu e najslatko da bide zarobeno. svetlino na sonuva~ite! Prestori me vo ne`na ptica za da go najdam sakaniot {to li~i na tvojot zrak. sonce.KAKO NASTANALA GUGUTKATA Istra`uva~ko ~itawe Pro~itaj go tekstot izrazno i razmisli {to e vistinito. ama zapeala. mislej}i deka pesnata }e go vrati. Ubavicata se nasmevnala nebare biser se nasmevnuva.

Sonceto $ ja ispolnilo `elbata na mladata devojka. vo koja e opi{ano kako nastanalo nekoe drugo `ivotno. {tom s# u{te guga po cel den? Zvonimir Stojanovi} Da porazgovarame! Odredi ja temata. a mene me bockaat trwa. a mene me demne vrv na ostra strela. Jazi~no kat~e Proveri kolku znae{ za pridavkite! Stara elinska prikazna Ne e zlato s# {to sveti! 183 . Princezata ja slu{a. a vo srceto vsadilo gugawe. dali go na{la. cel den da guga i da se javuva so pesna i taka da si go pronajde mom~eto. pa so celoto svoe telo kopnee da stane ptica. pro~itaj ja. No. zemi kniga so legendi. Tebe te ~eka svetlata kruna. vo oblacite }e svijam gnezdo! – Ne mami se po mojot glas i po moite krilja! Ti spie{ vo meka postela. mestoto i vremeto na nastanot! Kade sakal da se ogleda ubavecot? Kako sakala devojkata da go stigne mom~eto {to si odelo? [to go zamolila ubavicata sonceto? Zo{to gugutkata s# u{te guga? Koja druga legenda si ja pro~ital? Zada~a Zbogati go re~nikot So pomo{ na sodr`inata na tekstot ili so drugar~iwata objasni go zborot nebare! KOPNE@ PO UBAVOTO Poseti ja bibliotekata. – Da go imam tvojot srebren glas i tvoite lesni krilja. a potoa raska`i im ja na drugar~iwata! Vo gradinata {arena ptica od grloto razleva pesna ~ista kako srma. Ja pretvorilo vo gugutka. Okolu vratot i obesilo crn |erdan na taga.

kolku mnogu se ispla{ila devojkata {tom slu{nala deka kralicata od nea o~ekuva da prede sekoja no} po dvaeset vretena predivo. izla`ala. Eh. Mnogu $ se dopadnala vrednata devojka. taa mu vetila na xuxeto deka }e se oma`i za nego.PRIKAZNA ZA XUXETO TRILEVIP Se slu~ilo. pa zatoa re{ila da ja oma`i za svojot sin. ni{to ne mo`ela da izmeni. {etaj}i se niz {umata. no princot $ poveruval. rekla: – Pa. Nenadejno slu{nala glas: – Bi ti pomognal so volnata. Se zafatila so rabota. I povtorno brza na jazik. no naprazno. glasno si zboruvala sama so sebe. deka mo`am da ispredam dvaeset vretena predivo za edna no}. se razbira. Ne setila deka zad nea javal princot i ja slu{nal. 184 . Kolku i da brzala so predewe. Kralicata bila prezadovolna od rabotata na preda~kata. kupot volna ne se prepolovuval iako polno}ta odamna bila izminata. Toj vedna{ $ raska`al na majka si za sredbata so preda~kata vo {umata i kralicata gi pratila dvorjanite da ja dovedat devojkata. samo da $ pomogne da ja isprede volnata. no samo ako se oma`i{ za mene! Toga{ pred nea skoknalo edno xuxe so crvena kapa na glavata. Vo sebe go prokolnala ~asot koga lagata $ se strkalala niz ustata. a taa ne mislej}i mnogu. koja bila i mo{ne ubava. Princot ja zapra{al {to $ zna~at zborovite. mnogu odamna. Xuxeto za ~as ja isprelo volnata i ottoga{ po~nalo sekoja no} da $ doa|a na pomo{. Edna devojka. Devojkata. Solzite i gi vla`ele obrazite.

Ne sakam da stane{ grda. $ se doverila na edna od sluginkite. A pesnata bila: Ve{t sum so pre|a i so vretena. kutrata preda~ka. Koga zavr{ila svadbata i koga trite grdi gostinki si zaminale. Toga{ taa razbrala kolku xuxeto $ pomognalo i ovoj pat. Najposle sobrala sili i edna ve~er s# mu priznala na xuxeto. Mo`e{ da pogoduva{ samo tri pati! Devojkata po~nala da razmisluva kako bi mo`elo da se vika xuxeto. – Grdi sme od nespiewe i od predewe vo dolgite no}i. zatoa devojka mi e vetena! Tiri – tip! Imeto mi e Trilevip! Devojkata se izraduvala i ve~erta mu go pogodila imeto na xuxeto. vikalo. Dobroto xuxe prodol`ilo da $ pomaga na devojkata. Danska narodna prikazna Zada~i: Po sodr`inskata obrabotka na tekstot prepi{i ja pesni~kata na xuxeto so latini~ni bukvi! Objasni gi iskazite: lagata $ se strkala niz ustata i brza na jazik. no zaludno. no najposle malku se primirilo: ]e te oslobodam od vetuvaweto {to mi go dade ako za tri dni go pogodi{ moeto ime. taa se rasta`ila zatoa {to vo mislite nikako ne mo`ela da go zaboravi dadenoto vetuvawe na xuxeto. (_ _ _ _ _) 185 . Taa $ raska`ala kako dvorskiot lovec slu{nal xuxe {to pee vo {umata. Na svadbata donelo tri mnogu grdi babi. Ka`ale deka se: majka. Princot ne izdr`al. plete mre`i novi muvi da si lovi. princot $ rekol na nevestata: – Ne sakam nikoga{ pove}e da fati{ vreteno v raka. Gatanka Bez furka i vreteno prede tenko predeno. baba i prababa na devojkata. namesto da se raduva {to }e se oma`i za princot. Xuxeto se nalutilo i vikalo li.No. Koga pove}e ne mo`ela da ja ~uva tajnata samo za sebe. pa gi pra{al od {to stanale tolku grdi.

]ERKATA NA SOSEDOT Istra`uva~ko ~itawe Opredeli ja temata na nastanot! Zabele`i gi podarocite {to gi kupile mom~iwata! Koj podarok so {to pridonel za ozdravuvawe na devojkata? Opredeli {to e vistinito. Ako ja dadam }erka mi na eden od vas. znam deka drugite dvajca }e se nalutat. gi zedoa zlatnicite i trgnaa na pat. prviot od niv odbra kilim koj ~ine{e sto zlatnici. Zatoa na sekoj od vas }e mu dadam po sto zlatnici. Toj ima{e mnogu ubava }erka i sekoj od sinovite na bogatiot ode{e i ja bara{e za `ena. a {to fantazija! Pronajdi ja porakata! Dobro razmisli na koi nau~ni otkritija prethodat trite kupeni predmeti? Eden bogat ~ovek ima{e tri sina. Tretiot brat kupi ogledalo za sto zlatnici. Od mnogute ne{ta. 186 . Sosedot toga{ im re~e na trojcata momci: – Deca moi. Vtoriot brat za sto zlatnici kupi eden limon. Onoj {to }e go ispie negoviot sok }e mo`e da `ivee s# dodeka ne posaka da umre. Sekoj od niv bara{e da ja najde i da ja kupi najkorisnata i najubavata rabota. Toj kilim mo`e{e za mig da go prenese onoj {to }e sedne{e na nego tamu kade {to }e posaka. Toa ogledalo ja ima{e mo}ta da go poka`uva ~ovekot kade i da se nao|a. ]erkata }e mu ja dadam na onoj {to za zlatnicite }e kupi ne{to najvredno. Bra}ata se soglasija. Nivniot sosed isto taka be{e mnogu bogat i tie go po~ituvaa.

Se izraduvaa eden na drug. Za devojkata se o`eni onoj {to go donese limonot. Dvajcata bra}a mu rekoa na onoj {to go kupil ogledaloto: – Daj da ja vidime devojkata. [tom go vidoa toa. pa toga{ mu rekoa na onoj brat {to kupi limon: – O`ivej ja devojkata! Toj vedna{ go prese~e limonot i $ dade na devojkata. Tie poglednaa i vidoa deka devojkata umira. Toj gi potro{i svoite sto zlatnici za `ivotot na devojkata i zatoa e najpravi~no taa da mu pripadne. na imenkite odredi gi rodot i brojot. no negoviot limon ve}e be{e iskoristen. Prepi{i gi prvata i ~etvrtata re~enica i podvle~i gi podmetot i prirokot. taa o`ive. Preraska`i ja prikaznata! 2. bra}ata mu rekoa na onoj so kilimot: – Ajde da odletame so tvojot kilim! Toj se soglasi i za mig stignaa tamu kade {to sakaa. Toj gi prenese site kade {to treba{e i ne mu mu blagodarime za toa. Onoj {to go donese limonot. Ogledaloto mu ostana i toj ni{to ne zagubi.I taka se slu~i site trojca bra}a da se sretnat vo ist grad. pa sekoj poka`a {to kupil. a na glagolite odredi go vremeto na dejstvieto! 187 Somaliska narodna prikazna . – Sopstvenikot na ogledaloto samo vide deka e devojkata na umirawe i mnogu mu blagodarime za toa. toj $ go vrati `ivotot na devojkata. Isto taka i sopstvenikot na kilimot. a okolu nea sedat lu|e i pla~at. Preraska`i nastan od tvojot `ivot. „ Imav vek pa se najde lek" 3. Zada~i po nivoa: 1.

Celiot svet sakam da go iznenadam so svojata ubavina. No koga se videl – kriknal!! Od glava do petici bil crn. sega ti nema ramen me|u pticite! Gavranot se izraduval. siva. a kade klunot. kakva {to nema nikoja druga ptica. buvot letal i prez den i od ni{to ne se pla{el. mu rekol: – Ete. dolgo vreme si ja ~ukal glavata kako da go bojadisa gavranot. Oti{ol kaj nego: – Buvu. Kaj nego doa|ale razni ptici i toj gi bojadisuval so bojata {to si ja odbirale tie: so crvena. `olta. Koga go izvadil od }upot. posakal i nego buvot da go bojadisa so najubavata boja. te molam. dobro! – se soglasil buvot. Setne. zeleno – sina i so drugi boi.gu . 188 .u . bojadisaj me i mene so nekoja posebna boja. Koga go videl toa gavranot. U . Najposle go piknal vo }upot so najdobrata precrna boja.gu. za{to bil golem gizdavec. pa poital pred ogledaloto samiot sebesi da se voshituva na li~otata.BUVOT I GAVRANOT Mnogu odamna. tolku crn {to ne se poznavalo kaj mu se o~ite. Toga{ toj bil bojaxija. buvu.

~ekaj. Ottoga{ buvot ve}e ne leta prez den za{to se pla{i od odmazdata na gavranot. te molam..Gavranot se razlutil: – So kakva boja me bojadisa. }e vidi{ ti! – Buvu. }e vidi{ ti! Sega stanavme krvni neprijateli! – zlobno zagrakal gavranot. Zatoa vezden se krie. prokletniku? Buvot po~nal da se pravda: – Ama ti samiot saka{e da te bojadisam so neobi~na boja kakva {to nema niedna ptica.. Kolumbiska skazna Da porazgovarame Kakva `elba imal gavranot? Kaj kogo pobaral pomo{? [to se slu~ilo po bojadisuvaweto na gavranovite krila? Kako se pravdal buvot? Ka`i go tvoeto mislewe za `elbata na gavranot! Kakvi se nivnite odnosi do denes? Izrazuvawe i tvorewe Razgovaraj na tema: Ne e Jazi~no kat~e Proveri go znaeweto za: zapirka. – ^ekaj. – ^ekaj. – ]e ti se odmazdam jas tebe. ~ekaj. buvu. va`no kako izgleda{ tuku kakov si vo du{a! Za kogo velime: – [eta no}e kako buv! – Graka kako gavran! 189 .

Otide i go pra{al: – Znae{ li. – Od toa polesno {to ima? Samo ti sedi na stol~evo i bidi miren. Sedna selanecot. Se svrte zad nego i si zede edna igla babu{ka ta poleka. Pejo. duri dolu me zabole – si otide zadovolen od Pejoviot majstorlak.ITAR PEJO MU VADI ZAB NA SELANEC Eden od Pejovite selani go boli zab. Potoa isuka eden debel konec i go vrza edniot kraj za kolot. Kaj }e odi da go vadi ako ne kaj Peja. a zabot ostana na konecot. zemi knigi vo koi gi ima prikaznite za Itar Pejo ili Nasradin – oxa. Dali znaete od kade poteknuva? Ste slu{nale li druga prikazna za nego? Imate li slu{nato i za drugi takvi {egobijci? Zada~a: Od gradskata ili {kolskata biblioteka. 190 . a drugiot za zabot od selanecot. kako da ne znam – odgovori Pejo. a Pejo se zasuka da raboti. Fa}aj}i se selanecot za bocnatoto mesto po~na da vika: – T – i – i – i! Kolkav koren imal ovoj zab. a koj sporedniot lik? Kako e opi{an Itar Pejo vo tekstot? Itar Pejo e makedonski {egobiec. go bocna vo zadnikot. Stale Popov Da porazgovarame! Za kakov nastan ni raska`uva pisatelot Stale Popov? Koj e glavniot. poleka. Najubavite prikazni preraska`i gi pred drugar~iwata od oddelenieto. da vadi{ zab? – Znam. Naostri eden kol i go zabode pred selanecot. uveren deka korenot od zabot bil dolg duri do debeloto meso i deka bolkite od iglata se bolki od izvadeniot zab.

LEGENDA ZA DOJRANSKOTO EZERO Na mestoto na dene{noto ezero se protegala {iroka dolina so bujni livadi i raznovidni gradini. Ja sledel na sekoj ~ekor. Ja pokril celata dolina. Makedonsko narodno tvore{tvo-legenda Zada~a: Vo bibliotekata pobaraj legenda za tvoeto mesto na `iveewe. se frlila vo golemiot izvor. Na edno izvi{eno mesto imalo golem izvor. Kajmakamot po~nal da odi po nea. Isto kako {to be{e prekrasna i devojkata Dojrana. 191 . Za kratko vreme dolinata se pretvorila vo prekrasno ezero. a da ne mu padne vo negovite race. Taka veli narodnata legenda. po~nal da se izleva. Za da go pokrie i odmazdi. Nao|aj}i se vo bezizlezna polo`ba. Pokraj dolinata `iveela ubava devojka koja se vikala Dojrana. Razgovaraj so postari lu|e ili so nastavnikot za legendite od tvojot kraj. Ezeroto i gradot go dobija imeto po nea. Ubavata devojka ne mo`ela da zamisli da se ma`i za nego. no za golema nesre}a i eden turski golemec – kajmakam. Vo Dojrana bile zaqubeni mnogu mom~iwa. Izvorot go prifatil nejzinoto nevino telo. Ne ja ostaval na raat.

koga se najde nadvor od opasnosta. Pred da po~ne da pie.ELENOT I ROGOVITE Ne e va`no {to ima{ na glavata. A golemite. Ezop 192 . a kakvi prekrasni rogovi! [teta {to nozete mi se tenki. Pominuvaj}i po poljankata elenot zabele`a ezero so kristalno – bistra voda i prijde da se napie. tuku {to ima{ vo glavata! Zada~i za istra`uva~ko ~itawe Pro~itaj ja basnata vnimatelno sledej}i go razvojot na celoto dejstvo! Razmisli i za porakata {to ti e ispratena! Napi{i po edna raskazna re~enica za sekoja slika od basnata! 1. razmisluva{e sosema poinaku: – Nozete navistina mi se tenki. taka {to odvaj uspea da se oslobodi i toa vo momentot koga ku~iwata mu bea zad petici. no blagodarenie na niv s# u{te sum `iv. Vo toj moment se slu{na zvukot na love~kiot rog i elenot po~na da bega. a stapalata mali. zastana i po~na da se ogleduva vo vodata i da se voshituva na svojata ubavina. Tr~a{e preku poljankata brzo kako molwa. 3. Podocna. 2. – Oh. Blagodarenie na svoite brzi i vitki noze izbegna sigurna smrt. kolku sum ubav! Kolku ubavi o~i imam. ubavi rogovi za malku }e mi donesea smrt. a stapalata mali. Toa mi go rasipuva celiot izgled. No golemite i rasko{ni rogovi mu se zaglavija vo grmu{kite.

Analiza na tekst Opredeli ja temata. donesen od Egipet vo Grcija kako rob. Dopolni go opisot so pridavki {to sam }e gi smisli{! 193 . Ezop ima napi{ano 426 basni koi se prevedeni re~isi na site jazici. Zapoznaj se so avtorot Ezop Ezop e basnopisec. Jazi~no kat~e Pronajdi gi opisnite pridavki. mestoto i vremeto na nastanot! Napravi plan so pra{alni re~enici! Razgovaraj za porakata {to ja dobi preku basnata! Zada~i: Spored planot {to go napravivi sam. preraska`i go tekstot so svoi zborovi! Od biblioteka zemi ÂBasni" od Ezop i pro~itaj gi.

IZRAZUVAWE I TVOREWE .izrazno i dramsko ~itawe analiza na prozni i poetski tekstovi. JAZIK gramatika utvrduvawe pravopis utvrduvawe LITERATURA ^ITAWE proza bajki.POTSETI SE [TO SI NAU^IL . basni poezija (narodni pesni) ve`bi .. raskazi.ve`bi Usno izrazuvawe pismeno izrazuvawe MEDIUMSKA KULTURA Teatarski pretstavi spored tekstovite 194 ..

195 .

baba gi vapsala! Vikna Vele glasno. vrti. – Stanuvajte. No {tom zora frli zraci i petelot klikna. Arsi} iznenaduvawe? Â Hristos voskrese – navistina Da porazgovarame voskrese!" 196 .PROLETNI PRAZNICI VELIGDEN Babooo.. ~e{ka!. Za koj praznik pee poetot Arsi}? Zo{to bil iznenaden Vele? Koj mu namestil na Vele takvo I toga{ na vnukot Vele S# mu stana jasno. dedoo!!! – Aj ne stojte zdrveni. – Zna~i. vnu~ko! – baba Kata go smiruva Vele. S. snele jajca crveni! – Gledam. se vrte{e vamu – tamu i si veli: – Gre{ka... dojdete da vidite ~udoto se slu~ilo – na{ite beli koko{ki. – No pogledni vo }o{eto i zeleni snele! – [to e ova? – zbunet Vele glava. gre{ka!. Veligden e! Baba Kata vikna..

tik – tak toa e prviot proleten znak. razmisli i razgovaraj! Kako e opi{ana proletta? Koj s# ja najavuva proletta? Ka`uvajte re~enici za prolet. Zimskite luwi minaa. Niz `uborot potokot vo dolinata ja raznese vesta na godinata. ko zlaten obra~ se {iri denot. Nabuja prvata proletna treva. Vnimavaj na izraznoto ~itawe i na memoriraweto! Prepi{i ja pesnata so latini~ni bukvi. Po laki i prelozi bujat koprivite ko du{a di{at brazdite vo nivite. strofa. Zayvonija kambankite i yvon~iwata na zumbulite i koki~iwata. Pro~itaj.PROLETNI ZRACI Prokapaa streite: tik ‡ tak. zeleno zname vrbata kreva. pticite ~r~orat veseli pesni. Vidoe Podgorec Najubavite zapi{i gi na tabla. Pronajdi ja rimata vo pesnata! Literaturno kat~e Proveri go znaeweto za: stih. poetska slika! Zada~a Nau~i ja pesnata napamet. Na ridot `olto rascveta drenot. besni. 197 . Sonceto rasprsna snopovi zraci – toa se iljada proletni znaci. rima.

– Koga ti misli{ taka.. – go prifa}a Elena raska`uvaweto na baba si. – A i tvoeto ime e rumeno. – ja ubeduva babata. Koga {umata e bujna i razlistana. – Koga }e ima mnogu sonce.. – Ete. Veligden sekoga{ ni nose{e radost. – Rumena e bojata na praznikot. – Odvaj ~ekam. – Ne samo sega... 198 ..mo`ebi.... – Onaka kako {to $ dolikuva na najubava prolet... Veligden ve}e nabli`uva. Elena sekoga{ e radosna za praznikot.. babi~ke! – Mo`ebi. – U{te kolku vreme? – prodol`uva Elena. Saka da ja slu{a kako raska`uva. Elena ja gleda baba si v o~i. – Koga }e dojde? – Toga{ koga proletta e najzelena.VELIGDENSKA RADOST Prolet e.. – Koga e Veligden? – nestrplivo pra{uva. kako sonceto nautro koga izgreva. Veligden sekoga{ si go zamisluva vo crvena boja... taka e sekoga{ za praznikot! – se sme{ka baba Roza... Koga s# }e bide rascuteno i vo najrazli~ni boi. – prifa}a babata. – se smee babata. i ne znaej}i zo{to.. Samo u{te nekolku dena... tuku i jas koga bev dete. No i kako da gi gleda ubavite boi. – Rumena kako bulkite niz `itata. najubavite. – Koga }e se vratat i pticite {to odletuvaat. I nastojuva da ja predizvika baba si da prodol`i da $ raska`uva.. Devoj~eto ne saka da zavr{i razgovorot. A nabli`uva i Veligden.

– ja nadopolnuva devoj~eto..– ]e ti pomognam da ja suredime ku}ata! – veli Elena. da ja ukrasime i sobata.. – Taka e ~edo. – Mnogu ne{ta nabroja.kako da be{e vo ubav son devoj~eto. Izberi sam kako }e pi{uva{ – vo proza ili poezija! 199 . babo! – Ah. ne{to ispu{ti. – Zatoa sum jas tuka za da mislam na s# i da podgotvam s# {to treba. ]e ja doteram leata so cve}iwa. – Mo`e li jas da gi vapsam jajcata? – pra{uva devoj~eto.... a potoa }e gi vapsuvaat. I s# okolu niv }e bide rumeno kako izgrevot na sonceto.. ]e gi nagrnam i trendafilite.. – Ne.. – Pa Veligden e. – prodol`uva da se raduva babata. – A vapsuvaweto jajca. sè treba da bide ~isto i izmeteno. – Ah! Ne sum zaboravila! – izvikuva Elena. }e se iznenadat. – Ne{to bez koe praznikot ne bi bil ona {to e. – [to babi~ke? – se ~udi Elena. da ima vkusen ru~ek.. Koga }e si dojdat od rabota majka ti i tatko ti.. no. vnuko moja? – ja potsetuva babata... – Ako nema{ za u~ewe. Gorjan Petreski Zada~a: Obidi se i ti kako pisatelot Gorjan Petreski da ni go opi{e{ praznikot Veligden vo tvojot dom... pa zatoa. sepak. – nabrojuva Elena. – {to e toa {to zaboraviv!? – Najva`noto. Taka e koga doa|a praznikot... dobredojdena }e mi bide tvojata pomo{! – ]e go izmetam dvorot. – Neka bide s# ubavo i poubavo.. vapsuvaweto ne e ednostavna rabota! I baba Roza izvadi polna ko{nica so beli jajca. . ]e gi stavat da se svarat.. Za Veligden i radosta e rumena.. Treba da se napravat i kola~iwa.. – Samo sega si mislev na drugi raboti {to treba da gi zavr{ime. prebeli. – So najcrvena boja. – se sme{ka babata. – Taka e. – Rumen i prerumen...

– Slu{nete go! Drago. Celo e vo {uma. adresirano do na{eto oddelenie – re~e taa. Nemam drugar~iwa za{to vo moeto selo ima samo nekolku ku}i naseleni so postari lu|e. Duri potoa vidovme deka dr`i pismo vo rakata. no ne sum ist kako vas. – Utrovo ~i~ko po{tar donese edno pismo. Ponekoga{ odam na ribolov za da u`ivam vo `uborot na reki~kata. 200 . @iveam vo planinsko selo i sekojdnevno moram da pe{a~am po tri kilometri do u~ili{teto. Moeto selo e mnogu ubavo. zabele`avme ne{to ~udno vo nejziniot pogled. Na ista vozrast sum so vas. Toa ne mi pa|a tolku te{ko kolku osamenosta. koga na{ata u~itelka vleze vo oddelenieto. nepoznato drugar~e! Se vikam Ilija Jovanovski i u~am vo ~etvrto oddelenie.PISMO DO NEPOZNATO DRUGAR^E Denes. Ima bistra reki~ka vo koja plivaat ribi.

U~ili{teto. Eftimova Da porazgovarame [to po~uvstvuva dodeka go ~ita{e tekstot? Kolkava e radosta da dobie{ pismo i da go pro{iri{ tvojot krug na prijateli? [to opi{alo deteto vo svoeto pismo? Opi{i go tvoeto mesto na `iveewe? [to treba da znae{ za da napi{e{ i isprati{ pismo? 1. samo da imam drugar~iwa so koi }e ja podelam ubavinata! Preku pismoto bi sakal da zapoznaam novi drugar~iwa. Tvojata adresa na zadnata strana. 3. Kriva Palanka U~itelkata go zatvori pismoto i n# pogledna. Opis na mestoto na `iveewe. 4. Adresata na kogo go pra}a{. Pozdravi. Se razbira. Va{ite pisma }e gi ~uvstvuvam kako razgovori i zatoa ve molam. s# e ubavo. Zapoznaj go so sebe: tvoeto ime. odgovorete mi {to poskoro! Nestrplivo go o~ekuvam po{tarot! Nepoznato drugar~e selo Podr`ikow. nie vedna{ }e mu ispratime poedine~no pisma na Ilija za da mo`e podolgo vreme da se dru`i so nas. Tvoeto semejstvo. Liljana S. na prednata strana od plikot. 7. 201 . 6. 5. prezime i adresata na `iveewe.Eh. Ne n# pra{a ni{to za{to znae{e kakvi u~enici ima. 2.

Miroslav Kova~evi} PRISPIVNA Koj li }e te gu{ne so racete mali i so zlatna kosa sano} }e te gali? Koj srebrena pesna na son }e ti pee: ÂNadvor vetre duva. Mamo. rojot yvezden bega. mese~ina gree! Nadvor lisje {umi. Mamo. moj si. koj nudi igri i polet. mi miluva kosi. spij mi. bi sakal da imam cvet! MAMA . [tom mama me gu{ka. skita niz vol{eben svet! So bra}ata koga spletam oro vito. mese~inata ezdi. moj si sega. no majkata e samo edna! KOGA MAMA ME PREGRNUVA ( na mojata majka) [tom tatko me qubi po obraz. toga{ ~inam peat ptici pokraj `ito. tvojot nasmev e najdrag dar.BUKET STIHOVI ZA MAJKATA S# mo`e{ da izbira{ sam. Nadvor rosa rosi i zokumon spie. po ~elo. Spij mi. najgolem na svetot orden taa nosi. sonot ubav neka ti e!" Bla`e Koneski 202 potopol od sonce i prolet! Du{ko Avramov Mamo. Mamo. srceto mi igra ko ~igra veselo. Jas te sakam mnogu. naberi mi yvezdi. vo o~i ti cveta nar.

mamo. nare~en ‡ sre}a! ]e go ispletam so qubov i so `elbi samo i }e ti go podaram ‡ za tvojot praznik.PODAROK ZA MAMA ]e ja skinam sinata temjanu{ka. Sostavot zaka~ete go na panoto vo u~ilnicata. }e go zajmam glasot od slavej~eto milo. Izberi pesna }to }e ja nau~i{ napamet. }e go simnam vino`itoto i yvezdite od siniloto. Potoa gi sreduvate re~enicite i dobivate sostav za majkata. Bojku Analiza na pesna Na koj praznik poetot Bojku ja posvetil pesnata ÂPodarok za mama"? [to saka da $ podari deteto na majka si? Od kade }e go nabere najubavoto cve}e? [to }e napravi od cve}eto? Kako }e go nare~e venecot? Kako ti $ go ~estita{ praznikot na tvojata majka? Zada~a: Grupen oblik na rabota Napravete zaedni~ki sostav. }e ja soberam ne`nosta i sve`inata na zeleniloto i so mojata male~ka raka }e naberam mnogu cve}a. za da ti ispletam venec. Sekoj od oddelenieto }e ka`e po edna re~enica za majkata. mamo! F. Gi zapi{uvate na tablata. venec. 203 . }e zemam lastovi~ini krilja.

Letka – ne mo`e{ da mi ja kupi{ sre}ata i tvoeto radosno lice vo mig koga ja dobiv ovaa violetka! Grigor Vitez Prepev Vidoe Podgore Nasmej se! ZA MAJKATA Vakvo pismo ni isprati edno tele: – Sekoja ti ~est i slava.NA MAJ^INIOT DEN Letka: Eve. sekoga{ da se odmora{ vo ti{ina i lad. tvojata }erka mala. v planina . Da imav mnogu pari. nadvor od bu~niot grad." 204 . poubava majka nema. mo`e{e da ti kupi samo edna violetka. I u{te mnogu ne{ta bi ti dala. da mo`e{ da patuva{ kade {to saka{ – na more. I u{te bi dobila od }erkata svoja avtomobil so najubava boja. mamo.bez trud i maka. premila moja. ne{to {to e najskapo. bi ti kupila ku}a. draga mamo. eve ti za basna tema: <Od mojata majka – krava. tolku za{tedi tvojata Letka. Majkata: Samo ne{to ne mo`e{ da mi kupi{.

fala $. Majka $ ja tera{e Da{enka rano da stanuva. 205 . Oti Da{enka ima{e zlatni race. A za tetka $. da ja saka rabotata i da ne se pla{i od nikakva rabota. – Me nau~i majka mi. Da{enka nikoga{ ni{to ne zboruva{e. Da{enka ima{e majka i tetka. Kakva e majkata na Da{enka? Zo{to Da{enka vo po~etokot mislela deka majka $ e zla? Koga Da{enka ja sfati vrednosta na majka si? <Da{enka }e se rasta`e{e i }e ja navedne{e glavata" – zo{to? Odgovara li naslovot so vistinata? Izmenete go naslovot. Taa samata mesto nea gi re{ava{e zada~ite i po cel den $ dozvoluva{e na Da{enka da odi vo {umata so drugarkite. Prvin so zborovi. – Koj te nau~i da raboti{ taka? – ja pra{uvaa `enite. ako se uverivte deka majkata ne e zla. No. minaa godini. A tetka $ ne ja tera{e da raboti. go srabotuva{e mnogu pobrgu od drugite.. tekstot. Da{enka }e se rasta`e{e i }e ja navedne{e glavata. Valentina Oseeva Zada~a: Opi{i ja svojata majka. I dvete go sakaa svoeto devoj~e. Lu|eto ne mo`ea da se iznafalat so nea.. da ja razdiga sobata i da gi podgotvuva lekciite. Ja u~e{e svojata }erka da {ie. a potoa so likoven izraz. Za {to i da se fate{e. no razli~no go vospituvaa.ZLATA MAJKA I DOBRATA TETKA Istra`uva~ko ~itawe Pro~itaj go vnimatelno. – Jas imam zla majka i dobra tetka! – zboruva{e Da{enka. vo sebe. a so niv i detstvoto. Da{enka porasna i se vraboti. da veze. Obrni vnimanie na redosledot na nastanite.

Begaj od virusot na zavista! Vo ovaa skazna nema da go sretneme Orhan. najubava e mojata – dofrli \ulbina. – Pojde da kupuva karanfili – re~e \ulbina. no samo trieset i pet majki. Pred tri meseci \unerovata majka prvo ja odnesoa v bolnica. – Se razbira. – A kade li e Orhan? . – Ne. Toga{ poglednaa kon yidot i gi zabele`aa zborovite {to toa utro gi be{e napi{al Orhan: ÂNe postojat ubavi i neubavi majki. – Ti pak ne dozvoluva{ da se zboruva protiv nego. Vo ku}ata navistina ima{e trieset i {est semejstva. Orhan saka{e na sekoja majka od ku}ata da $ dari po eden karanfil. toga{ izleguva deka Orhan na svojata majka }e $ dari dva karanfila – re~e Sevima. – A zo{to? Toa e moja rabota. ]e kupi trieset i {est karanfili. – Ne. no postojano }e go ~uvstvuvate negovoto prisustvo. – [tom znaeme deka \uner e bez majka. a ottamu na grobi{ta.ZAVIST Zavist e mnogu te{ka bolest. go saka{ neli? – Pa {to ako go sakam? 206 . – Zo{to? – Bidej}i denes e praznik na majkite. – ostro odgovori \ulbina. – Zo{to? – Za{to vo ku}ata ima trieset i {est majki. za{to site majki se najubavi". *** – Taka li e. – Najubava majka vo ovaa ku}a e mojata – re~e Sevima. – Orhan e dobro dete i sigurno edniot od karanfilite }e go ostavi na grobot na \unerovata majka.pra{a Sevima.

Roden e vo Skopje. na{ata nova ulica }e bide poubava". – ]e mu ka`am na tatko ti. Analiza na raskaz Opredeli gi: temata. nastan ili do`ivuvawe od sekojdnevniot `ivot. – Ne e ubavo da se saka. zo{to? 207 . [to misli{. – Koj go veli toa? Napravi razlika pome|u bajka. – Lo{ e Orhan – re~e Sevima. – Ka`i mu. na{ata nova ulica }e bide poubava. – Zarem so toa }e me ispla{i{. Ako se sakaat decata. Nexati Zekirija Zapoznaj se so avtorot Nexati Zekirija e makedonski pisatel od turska narodnost. a {to ne. vremeto i mestoto na nastanot! Koi se glavni.Literaturno kat~e – ]e $ ka`am na majka ti. basna i ovoj tekst! Potseti se: Raskaz e literaturna tvorba vo koja pisatelot raska`uva slu~ka. Od negovoto pozna~ajno tvore{tvo se knigite za deca. a koi sporedni likovi? Koi ~uvstva se pobudija kaj tebe dodeka go ~ita{e raskazot? [to ti se dopadna. po~inal 1988 godina. umetnikot stavil pano.. Orhan go be{e napi{al slednoto: ÂAko se sakaat decata. vo raskazot? Na ilustracijata. 1928 godina. Vo toj mig pak poglednaa kon yidot. nad vratata.. me|u koi e i knigata ÂDecata od novata ulica".

a potoa zamisli si koj go ~eka{e pol`avot da se razbudi. a jas u{te spijam! – re~e Pol`avot i ja podotvori vratata od svojata ku}i~ka. deka nikoga{ ve}e nema da izleze{ od svojata ku}i~ka. {irum ja otvori vratata.. ~uk.PROLETNO BUDEWE Edno utro Pol`avot slu{na ~ukawe na vratata od svojata ku}i~ka. bubamara. – Si mislev deka nema da se razbudi{. proletta do{la. poznat glas. ~uk! – Koj ~uka? Koj me budi? – sonlivo zapra{a Pol`avot. – ^uk. Go podade ednoto rok~e. – Dobro utro. od grankite na trnot pod koj spie{e Pol`avot. pa koga se uveri deka proletta vistinski do{la.. a potoa raska`uvaj {to se slu~ilo! Sogovornikot mo`ebi e vrap~e. Glasot doa|a{e od visoko. peperutka ili site zaedno. Razmisli i raska`uvaj! 208 .? Gligor Popovski Izrazuvawe i tvorewe Preraska`uvawe – raska`uvawe so daden po~etok! Pro~itaj go tekstot. – Koj do`d? – Topliot proleten do`d! – Aj. go pomirisa sve`iot proleten vozduh. Razgovaraj za sodr`inata. Razbudi ja i ti tvojata fantazija! Prvin preraska`uvaj go dadeniot tekst. Na najvisokoto rascvetano gran~e se lulee{e. – Do`dot? – slu{na odgovor. spanko! – slu{na Pol`avot eden potsme{liv.

SVEDI SE ZELENA VRBO Svedi se. svedi. ov~ara ima. Svedi se.\ur|ovdenska Pesnata se peela dodeka se lulale decata i mladite na lula{kata koja visela na grankata drvoto. zelena vrbo. zelena vrbo. dolu. zelena vrbo. podolu! Majstora ima. svedi. zelena vrbo. dolu. Da porazgovarame! Koi praznici gi praznuva{ vo prolet? Po {to se se}ava{ na Pro~ka? Zo{to se slavi Veligden? [to e najubavoto po {to go pameti{ Veligden? Zo{to se praznuva Prvi maj? 209 . ~orapi nema. podolu! Nevesta ima. zelena vrbo. ko`uva nema. a ku}a nema. Od makedonskoto narodno tvore{tvo .

nieden od niv ne se razbudi. prvpat sega go gleda{ sonceto.. 210 .. razmisli i ka`i dali va`i pogovorkata <Koj rano rani.. Sonceto go pokrija sne`ni oblaci. rano stanuva{! – go sovetuva{e }osot.. A potoa im se razvika na drugite cvetovi. spankovci! Zar ne gledate deka sonceto ja izbrka zimata? No. – Nemoj... odi i izgradi si go novoto gnezdo. Vla`nata zemja zamrzna od studot. Idniot den zafu~e studen vetar. a vedna{ potoa sivi oblaci se nafrluvaa vrz nego. Treba da znae{ deka od tebe sum mnogu postar i pove}e znam. cvetu. – Stanuvajte. A taa lesno ne se predava{e. dodeka vojuvaa sonceto i zimata.RANOBUDNIOT CVET Istra`uva~ko ~itawe Pro~itaj go raskazot. I taka... – Rano? Zar i ti ne go gleda{ sonceto? Podobro. eden cvet qubopitno ja podade glavi~kata. – mu odvrati cvetot. Gi rastrese cvet~iwata i visoko ja krena glavata. – Nemoj da bide{ tolku golem naduenko! Ti. ^as }e ogree{e.. Mu se pri~ini deka vremeto ve}e se stoplilo.. Niz vozduhot zaiskrija sitni yvezdi~ki sneg. dve sre}i grabi" i za ranobudniot cvet? Sonceto se obiduva{e {to pobrgu da ja sovlada zimata.

isto te`at. Pra{awa so sme{ni odgovori: 1..samo edno.A proletta na poljanata se razbudija iljada cvetovi.. dve sre}i grabi? Zapoznaj se so avtorot Gorjan Petrovski e poznat makedonski avtor za deca. Gorjan Petrevski Preraska`uvawe po dadeni pra{awa: Preraska`i go tekstot spored dadenite pra{awa: Kako vojuvaa sonceto i oblacite? Koj be{e netrpeliv? So koi zborovi im se obra}a{e na drugite cvetovi? Kako ja sovetuva{e }osot? [to se slu~i potoa? Kakva be{e poljanata vo prolet? Zo{to mol~e{e svenatiot ranobuden cvet? Koga se upotrebuva pogovorkata Koj rano rani. zo{to drugite ne gi jade{ na gladno srce) 211 . ton e ton. 2. Samo najranobudniot cvet svenato mol~e{e. [to e polesno: ton `elezo ili ton seno? 2. Site bea prekrasni. Sonceto ve}e ja pobedi zimata i po cel den gi miluva{e. Se proslavi so romanot ÂSpomenka" koj do`ivuva prodol`enija spored vozrasta na decata {to gi opi{uva. Kolku jajca mo`e{ da izede{ na gladno srce? Od spisanieto<Drugar~e" (1. ]osot sre}no pee{e na grankata do novoto gnezdo.

Taa ~udna ubavica se ni{ka tivko niz ulicite.. igraat. Prolet. a nejziniot topol zdiv probiva vo srcata i gi zbogatuva so novi radosni ~uvstva i vedrini. Site izlegle nadvor vo ubavoto majsko pretpladne i igraat. Nivnite radosni glasovi kako yvon~iwa yvonat i treperat {umno vo vozduhot. promeneto vo sivo fustan~e od neboto. pa sega go gleda vozbuden i radosen. Ene gi site deca. Kole go vozi svojot male~ok tricikl. I mami nadvor na pro{etki i na igri. Toplo kako somun toga{ izvaden od furna. ^ini{ deka e li~no devoj~e pove}e..MAJSKO POPLADNE Majsko popladne. izvezeno so zlatni treperlivi ni{ki {to gi tkae{e toploto proletno sonce. Niz gradot ~ekori proletta nasmevnata. I u{te ~ini{ deka e nakiteno so ven~iwa {areni. Dim~e napravi golem zmej i go krena visoko vo vozduhot.. Eve go: Jov~e ve}e juri so svojot trotinet. ispleteni od raznobojni mirizlivi cve}iwa. Nejzinata mila nasmevka gi uramuva {irno otvorenite prozorci na ku}ite. Genadi Bolinovski Analiza na tekst [to ni opi{al avtorot Bolinovski so ovoj raskaz? Kolku sliki mo`e{ da naslika{ ~itaj}i go raskazot? So {to e sporedena proletta? Pro~itaj gi zborovite so koi avtorot ja opi{uva ubavinata na majskoto popladne! Kakvi zborovi se tie? Zada~a Opi{i edno majsko pretpladne! (izberi sam dali }e bide vo proza ili poezija) 212 ..

re~e telefonot. ili telefonot slonira.. Alo. ALO. – razgovorot treba da bide kratok Alo. se sretnale eden bel slon i eden crn telefon. pa da se pretstavi{. ne vikaj. Koj e. Dali slonot telefonira. pra{a slonot.... ne ~krtaj po govornicata. Na sred drumot carski sve~en. Telefonska kultura Koga telefonira{ treba: – da go pozdravi{ sogovornikot. ne kini go imenikot. Qubivoe R{umovi} javna govornica. siot zbunet ne mi ka`a. – da zamoli{ da ti go dadat liceto so koe saka{ da zboruva{. – da se izvini{ {to go/gi voznemiruva{.! 213 .TELEFON TELEFONIRA ILI SLONIRA ALO. I taka do beskraj.. re~e slonot. Koj e. pra{umata {to ja se~e.. – koga zboruva{ od telefonska Komandirot na {umskata stra`a. pra{a telefonot. i jasen.

milo cve}ence. ne si veselo kako porano! CVE]ETO: Ima{ pravo.. drvo i edna ku}a so golem prozorec. A tvoeto ne`no steblence brgu }e se isu{i ako prodol`i vakov stud. Brrbr. Magli i studeni vetri{ta ve}e nadoa|aat. Taguvam za pticite {to si zaminaa vo ju`nite krai{ta. Koj }e mi pravi poveseli utra. mnogu ti blagodaram.. DETETO: Esen e. drago detence. CVE]ETO: Ti blagodaram. Toga{ site moi brat~iwa I sestri~iwa rascvetuvaat i mnogu se raduvaat.. CVE]ETO: Go nema sonceto da gi prsne svoite topli zraci. DETETO: Dobro utro. Oblakot v~era {to se isturi po poleto me navadi i pove}e otkolku {to treba. Cve}eto {to }e razgovara so deteto treba posebno da bide istaknato. DETETO: Da.. ne{to si mi nata`eno. A vie cve}iwata bez sonce se ~uvstvuvaat kako lu|eto bezvozduh. No.. DETETO: Gledam. milo moe cve}ence! CVE]ETO: Dobro utro. prijatelu moj. CVE]ETO: Te{ko si mene! Ako prodol`i vakvo vreme so stud i do`dovi.DETE I CVE]E Istra`uva~ko ~itawe Potseti se! Koe ~itawe e izrazno ~itawe? Koj go pi{uva scenarieto za film i teatar? Kako se vika mestoto kade seizveduva teatarska prestava? Pro~itaj go tekstot i odredi go mestoto i vremeto na razgovorot! Obidi se da go imitira{ glasot na cve}eto! LIKOVI: Dete i Cve}e SCENA: Gradina so proletni cve}iwa. od mene 214 .. Brrbr.. A i studeno e . da.. drago detence! DETETO: Ti nosam vo kofi~e vodi~ka za da go navadam tvoeto steblence. ne gri`i se. vremeto mnogu zaladi.

. Za toa }e se pogri`am jas. ]e bideme zaedno. cve}ence. koga bi bilo taka! Mi se ~ini deka sè ova {to mi go zboruva{ e samo eden ubav son. Edno tolku ubavo cve}e {to nè raduva{e i {to ni gi ispolnuva{e denovite so prijatna mirizba nema da dozvolam da ovene. Samo sum. Koj }e gi izdr`i studenite denovi? A nikade sonce. Gotovo e so mene. scena. A jas }e se trudam i natamu da si ostanam isto cve}e. Poka`i go tvoeto izrazno ~itawe preku ~itawe na ulogite vo tekstot.nema da ostane ni{to. ]e ovenam i }e se isu{am. CVE]ETO: Do proletta ima u{te mnogu. CVE]ETO: Oh. CVE]ETO: Jas ne gledam spas od ova moja polo`ba. Tebe ne te zaboravile nitu p~elite. milo moe cve}ence.. Nenad Xambazov Zada~i: Ka`i {to znae{ za dramski tekst. Se dodeka ne dojde proletta. cve}ence. CVE]ETO: Nemam zborovi da ti ja iska`am svojata blagodarnost. pak }e drugaruvate i }e se raduvate na proletta. Gi nema ve}e moite najdobri prijatelki p~elite i peperutkite da sletaat na moite cvetovi. drago moe dete? DETETO: Zar navistina ne se se}ava{ kako mo`am da ti pomognam? CVE]ETO: Ne. ]e si raska`uvame mnogu interesni prikazni. Kako misli{ da mi pomogne{. Za{to gledam okolu mene samo studenilo. mrazot I snegot i jas nema nikoga{ pove}e da bidam rascuteno. Vo tebe navistina imam prijatel. nitu zdodevno. teatar. A ve}e mo`e da padne i slana. Jas }e go zamolam sonceto da ti podari toplina. film. A koga }e dojde zimata. 215 . ]e gi zamolam lo{iot veter i studeniot veter d ate odminat na svojot pat. Nema da ni bide nitu studeno. a naprolet vie pak }e bidete zaedno. DETETO: Pogledni. I toga{ e svr{eno so mene. No tie se ve}e skrieni vo svoite topli domovi. DETETO: Ne taguvaj. ne mo`am da razberam. kostimi. DETETO: E. cve}ence. milo moe cve}ence. ubavo i mirisno. vo ova svetla soba. DETETO: Ne zboruvaj taka. nitu peperutkite.

MAJSKI YVON^IWA Gi ni{a vetrot majskite yvon~iwa, a tie zanosno yvonat, nebare stotina vranesti kow~iwa topot v dale~ina ronat!

Se ~udat trevite sonlivo gu{nati koj li e toj {to gi budi? ‡ Ah, {to n# budite predvreme, slu{nete, yvon~iwa, yvon~iwa ludi!

Vo {ipot slavejot otvora o~iwa, go gleda utroto krasno: ‡ Ej, vie male~ki, nemirni yvon~iwa, {to se kikotite glasno!

Igra nad trevite vetreto veselo, ronat steblencata smea, majskite yvon~iwa toplo zaneseni pesni za utroto peat. Bo{ko Sma}oski

216

Da porazgovarame:
Za {to pee poetot Bo{ko Sma}oski? Kolku poetski sliki mo`e{ da oddeli{ vo pesnata? Kakva slika se sozdade pred tebe od prvata strofa? A kakva od drugite strofi? Vo koe godi{no vreme e mesecot maj? Mnogumina mesecot maj go narekuvaat najubav mesec. Zo{to?

Zada~i:
Nau~i ja napamet pesnata. Ka`uvaj ja izrazno. Ilustriraj gi strofite. Ubavo e da se poslu`i{ so tehnika - kola`. Koristi raznobojni hartii, stari vesnici, kalendari. Zamisli deka si poet ili raska`uva~. Napi{i pesna ili raskaz za proletta ili za mesecot maj. Tvorbite isprati gi vo tvoeto detsko spisanie.

Literaturno kat~e
Pronajdi gi sporedbite vo pesnata! Ka`i gi rimuvanite zborovi! Koi ~uvstva se pobudija kaj tebe so ~itawe na sekoja strofa?

Pra{awa so sme{ni odgovori
Zo{to ~ovekot se vrti i gleda nazad? Koj mesec e najkus? Od spisanieto <Drugar~e"
(Zatoa {to nema o~i na tilot; Najkus e maj. Ima samo tri bukvi)

217

APTEKA VO VRE]A

Za sekoja bolka ima bilka!

Zorka re{i letoto da go pomine kaj baba $ i dedo $ na selo. A seloto na baba Vena i dedo Done se nao|a{e visoko vo planinata. Doma ja najdoa samo baba Vena. – Sakam da go vidam i dedo! – re~e Zorka. Baba Vena vedna{ ja povede vnu~kata kon edna poljanka malku pogore od seloto. Tuka go najdoa dedo Done, kako vo edna golema platnena vre}a stava mali vrzop~iwa od najrazli~ni trevki. – [to pravi{, dedo? [to e ova? – Zorka qubopitno po~na da go raspra{uva deda si, koj se izraduva na nejzinata poseta. – Apteka vo vre}a! – se nasmevna dedoto i ja stegna na gradite. Zorka se za~udi, a baba Vena pobrza da $ objasni: – Dedo ti od rana prolet do docna esen, katadnevno sobira lekoviti bilki, ~edo, i gi nosi vo bilnata apteka... Veli deka na toj na~in im pomaga na lu|eto... – Da, – potvrdi i dedoto, – sum izlekuval mnogu lu|e od najrazli~ni bolesti, za{to ~ajot od ovie bilki, ne samo {to e vkusen tuku e i lekovit! - Veli{, dedo, deka ovie trevki mo`at da le~at sekakva bolka! – Na Zorka kako da ne $ se veruva{e. – Da, vnu~e! Vo poleto i planinata ima sekakvi lekoviti bilki. Prirodata e najgolema prirodna apteka i vo nea za sekoja bolka ima i bilka! Samo treba da se pronajde!

218

Potoa starecot so ednata raka ja narami vre}ata, a so drugata go povede devoj~eto. ‡ Jas i ti }e imame letovo dovolno vreme da razgovarame za bilkite. ]e te nau~am i ti da gi prepoznava{, da gi sobira{ i da gi su{i{, a baba ti }e te nau~i kako da pravi{ ~aevi vo site godi{ni vremiwa i za bolest i za zdravje! Kiro Donev

Izrazno ~itawe i preraska`uvawe
Po sodr`inskata razrabotka na tekstot, razgovaraj za lekovitite bilki! Koi lekoviti bilki gi poznava{? Dali si sobiral lekoviti bilki? Kako gi su{e{e? Od koja bilka ti e najvkusen ~ajot?

Istra`uva~ki zada~i – aktiven odmor:
Zamoli gi roditelite vikendot da go pominete vo priroda. Zamoli gi da sobirate lekoviti bilki. Isu{i gi bilkite, soberi gi vo {i{enca. Na sekoe {i{ence zalepi etiketa so imeto na bilkata. Vo bilnata apteka zamoli gi da ti objasnat za koi bolesti pomagaat tvoite bilki. Za tvoite istra`uvawa daj izve{taj pred tvoite drugar~iwa.

GATANKA Bilkata e lekovit razni bolki le~i a koga ja dopira{ silno `ari pe~i. (k------)

219

^anti. ptica. pla`a. Leten raspust. zdravo. Krajot dojde. eve. deca. site! Sre}no leto! Sre}ni dnite! Aleksandar Kujunxiski 220 . Igri letni. stasa. petki. Yvon~e srce }e ni `egne. gora. Ni{to tolku milo ne e! Reka. cela zemja pesna pee! Kade sega sekoj od nas? Sekoj negde }e se vivne. igri cvetni. pekot son~ev {tom }e stivne. zdravo! Sekoj segde ve}e vjasa.AJ NA RASPUST! Mesec juni. na raspust. Aj.

izvestuvawe MEDIUMSKA KULTURA radio emisii. izvestuvawe. poezija poetska slika. raska`uvawe. opi{uvawe. GROZD. broevi. LITERATURA I LEKTIRA ~itawe izrazno i dramsko ~itawe literatura lektira samostojno ~itawe proza analiza na tekstovi: spored naso~eni pra{awe.POTSETI SE [TO SI NAU^IL OBAA U^EBNA GODINA JAZIK gramatika naroden. zborovi so isto ili sli~no zna~ewe pravopis slog. PETORED. crtan. scena. teatar: pretstava. soglaski. analiza i nadvore{en opis na lik. standarden (literaturen) jazik. zborovi so sprotivno zna~ewe. li~ni zamenki. raska`uvawe. igran. po plan na tekst. PAJAKOVA MRE@A. detski kvizovi. usten i pismen govor. akteri. preraska`uvawe. SKELETEN PRIKAZ 221 . nau~no popularni. pribli`na brojnost. film: dolgometra`en. upotreba na golema bukva. podmet i prirok. ve`bi za lokacija na mestoto i vremeto na nastanite. slog. detska radiodrama. pismo Nezadol`itelno Nau~i pove}e ZSU. navodnici. pove}ecifreni broevi ^ITAWE. pribli`na brojnost. opi{uvawe. TV – emisii: obrazovni. opisni pridavki. konkretni i apstraktni imenki. rod i broj kaj imenkite. glagoli(kategorija vreme). kuklena pretstava (kukli) pismeno izrazuvawe prepi{uvawe. sporedba IZRAZUVAWE I TVOREWE Usno izrazuvawe preraska`uvawe. narodni prikazni. samoglaski.

dr`avi. sopstvenost na imeto. sluh. ime na ulici.. Sopstvenite imenki nemaat mno`ina. imiwa na gradovi. Slog e najmala govorna celina ili slogot e del od zbor. `enski i sreden rod. ti. Imenkite vo makedonskiot jazik se razlikuvaat po dva broja: ednina i mno`ina. tie gi zamenuvaat imiwata na licata ili n# upatuvaat kon odredeni lica. toj. ~uvstva i mislovni dejnosti. ~ie e ne{toto ( babino... Makedonskiot jazik ima 31 bukva. Konkretnite imenki ozna~uvaat ime na ne{to konkretno. pi{uvawe na sopstveni imenki.. Tie pretstavuvaat edinka.. Zborovite: jas. Imenkite vo makedonskiot jazik imaat rod. plo{tadi.). spisanija. selsko. osobini so koi se razlikuvaat: ma{ki. toa. nie. Sekoj slog treba da ima samoglaska. Janina. sela.). mala.DOKA@I SI SAM DEKA ZNAE[ Drag u~eniku! Ako znae{ da doka`e{ so primer.. imiwa na narodi. vedna{ po pro~ituvawe ili ka`uvawe na praviloto. vkus i dopir. spisanijata i na knigite vo re~enicite. slamena. bidi siguren deka znaeweto e trajno! Golema bukva se pi{uva: Na po~etok na sekoja nova re~enica. Zborovite koi poka`uvaat kakvo e ne{toto ( stara.. vie. Taa se vika kirilica. bulevari. Zatoa ovie zborovi se nare~eni li~ni zamenki. zborovite i drugite zborovni celini se sozdadeni od samoglaski i soglaski. imiwa na knigi. praznici. ustanovite. ^itame kako {to pi{uvame i pi{uvame kako {to zboruvame! Slogovite. Navodnicite se upotrebuvaat za izdeluvawe na imiwata na ulicite. Ponekoga{ soglaskata R zamenuva samoglaska. na krajot na raskazna re~enica. Za sekoj glas ima po edna bukva.. 222 . ne{to kade {to mo`e da se upotrebat setilata za: vid. osobini. planini.) se vikaat pridavki Pridavkite koi gi opi{uvaat osobinite i ka`uvaat kakvo e ne{toto se vikaat opisni pridavki. reki. {arena. Apstraktnite imenki ozna~uvaat: prirodni pojavi. od {to e napraveno ne{toto(volnena.. taa. drveno.

ti prepi{uva{ tekst {to nekoj go zapi{al. Izrazno ~itawe po ulogi na dramski tekst se vika dramsko ~itawe. 9. Koga ka`uva{ za ne{to {to tebe ti se slu~ilo. Zborovite koi ozna~uvaat koli~estvo (kolku na broj ima ne{to) se vikaat broevi. ne{to {to si videl ili do`iveal. 0 se glavni ili osnovni broevi. Toa ne e tvoe delo. a si blisku do to~nosta se vika pribli`na brojnost. 8. ili za kogo se zboruva vo re~enicata se vikaat podmet. znaj deka ti preraska`uva{ usno.. S# {to si pro~ital . za ne{to {to nekoj ti go ka`al.Zborovi so koi se iska`uva: dejstvo ili sostojba se vikaat glagoli. romanite. 6.. 4. bajka...raska`uva~i. basna. Delata zad koi stoi avtor se avtorski dela. bajka. Zborovite koi ka`uvaat {to pravi podmetot se vikaat prirok. za film ili pretstava {to si ja gledal. Zborovite koi poka`uvaat kako stoi ne{toto po red se redni broevi. . Zborovite koi ka`uvaat koj go vr{i dejstvoto. Koga ne si siguren za to~nosta na nekoja brojnost. koga tvoite fantazii gi ka`uva{ na glas. toga{ ti raska`uva{ usno! Koga zapi{uva{ od ne{to {to e ve}e napi{ano od zbor do zbor.Tekstot mo`e da bide napi{an vo: proza (raskaz. Tekst napi{an po ulogi za dramska izvedba se vika dramski tekst.. Raskazite... prikazna. Pesnite gi pi{uvaat poeti.. 7. 2. Vo upotreba e makedonski literaturen (standarden) jazik. 223 . potrebno e da se zboruva i vo me|usebnite razgovori.. Literaturniot jazik se upotrebuva vo: u~ili{ta. Poetite i raska`uva~ite se avtori na nivnite dela. Broevite od 1. 5. ^itawe so pravilen. bajkite. Koga ka`uva{ usno za sodr`inata na ne{to {to si go pro~ital. Govorna ili pismena celina kade {to e iska`ana edna zavr{ena misla se vika re~enica.. gi pi{uvaat pisatelite . Vo Makedonija se zboruva makedonski jazik. teatri.) ili poezija (pesni). Vo razni delovi na dr`avata se zboruva makedonski naroden jazik. 3. televizii i dr. so sekoj znak..pesna. jasen i ~ist izgovor so pauzi se vika izrazno ~itawe.se vika tekst.

Preku radio. Za teatarska pretstava e potrebno: scenario. od vesnik. TV‡ emisii mo`at da se sledat preku: TV priemnici. 224 . tranzistor. Ako govorot e preku pi{an zbor ( pismo. na radio. a potoa gi opi{a ili naslika se vikaat poetski sliki. teatarska scena i mnogu drugi podgotovki... preku Internet. Internet). samo ima i kukli. kniga. informativni.. {to si do`iveal. mobilen telefon.Ako govorot go slu{a{ izgovoren od ustata na nekoj ili od sebe. na kompjuteri i drugi aparati. mladinci i za vozrasni. nau~ni. akteri. programi. Scena e mestoto kade {to se izveduva pretstavata. re`iser. Slikite {to gi zabele`a dodeka ja ~ita{e pesnata. razglednica.. te podu~uvaat. Obrazovnite programi obrazuvaat... Taa mora da odgovara na vremeto i mestoto kade {to se slu~uva dejstvoto {to e opi{ano vo scenarioto.. Zad kuklite govorat akterite. Za kuklena pretstava se potrebni istite raboti. vo detski ili dneven pe~at. TV. kompjuter i drugi aparati se slu{aat radioprogrami. Od radiostanicite do tvojot dom ima radiopredavateli. ti go pro{iruvaat znaeweto! Nau~no popularnite programi ti ka`uvaat za nau~nite dostignuvawa od pove}e oblasti. Ima: zabavni. Scenario e tekstot podgotven od scenaristot. se vika usten govor.. izvesti: navreme.) se vika pismen govor. Izrazno sredstvo so koe se vr{i sporeduvawe me|u predmeti. Vo nego e opi{ana scenata i govorot na akterite. Ima radioemisii za: deca. su{testva ili prirodni pojavi se vika sporedba. Enciklopedija e izvor na znaewa. Preku niv se prenesuva radioprogramata. kniga od koja mo`e{ da doznae{ mnogu ne{ta koi ne ti se jasni ili ne gi znae{. to~no i kuso! Izvestuvaweto mo`e da bide usno ( izvestuva{ nekogo..) ili pismeno (pismo. Ako saka{ da izvesti{ za ne{to {to si videl.

32 32 Pismeno izrazuvawe ----------------------------------------------------------------------------.-----------------------------------------------------------------.22 23 Literatura -----.21 22 Raska`uvawe po slika --------------------------------------------------------------------------. Rori} ------------------------------------------------34 34 35 Naroden i standarden ‡ literaturen jazik ------------------------------------------------35 Rodniot jazik ‡ Vidoe Podgorec -----------------------------------------------------------35 35 36 Sredba ‡ naroden jazik ----------------------------------------------------------------------.32 32 Prepi{uvawe -------------------------------------------------------------------------------------.36 U Skopje ‡ naroden jazik ----------------------------------------------------------------------37 37 38 11 oktomvri ‡ Dim~e Kuzmanovski -------------------------------------------------------.20 21 Esen ‡ Nexeti Zekirija ---.-Majstorot-------------------------------------------------.32 Qubopitnost ‡ Miho Atanasovski -------------------------------------------------------32 32 32 Nekaneti gosti ‡ Van~o Polazarevski ---------------------------------------------------.11 12 Dramsko ~itawe ----------------------------------------------------------------------------------12 12 Sekoga{ prv ‡ Aleksandar Popovi} ----------------------------------------------------.-----------------------------------------------------------------------------------. sakam da znam.12 Zajko Neznajko ‡ Aleksandar Kujunxiski ------------------------------------------------14 14 16 Neostvarenata `elba na vrap~iwata ‡ Slavka Maneva ----------------------------.23 23 Docna esen ‡ Jovan Strezovski ------------------------------------------------------------.33 Segde lisje.9 9 Raskrileni poraki ‡ Stojan Arsi} -----------------------------------------------------.22 22 Esenska slika -------------------------------------------------------------------------------------.28 Predmeti ‡ Velko Nedelkovski ---------------------------------------------------------.SODR@INA ZO[TO @ALI SLAVEJ^ETO ‡ Du{ko Avramov Prikazna vo sliki ‡ Na raspust ----------------------------------------------------------.88 Neobi~en yid ‡ Ivan~o M. u~am) -----------------------------------.10 10 11 Ne{to pove}e ZSU ( znam.28 28 30 Mojot grad ‡ Slavka Arsova------------------------------------------------------------------.38 225 . Suhomlinskij (Rusija) --------------------------------------.32 33 Kowite i mrazot ‡ Angliska narodna prikazna -------------------------------------.30 32 Raska`uvawe na do`ivuvawe ----------------------------------------------------------------.24 Proza Analiza na tekst po naso~eni pra{awa ---------------------------------------26 26 26 Esen ‡ Anatol Frans ----------------------------------------------------------------------------26 28 Usno preraska`uvawe na tekst -------------------------------------------------------------.33 --------------------------------------------55 [to be{e letoto ‡ @ivko Nikolovski Izrazno ~itawe --------------------------------------------------------------------------------66 6 Grozd ‡ Velko Nedelkovski-------------------------------------------------------------------.16 18 Razgovorr ‡ Maris Skjavato ----------------------------------------------------------------.6 P~eli ‡ Peni Trpkovski --------------------------------------------------------------------. segde zlato‡ Ivica V.23 24 Docna esen ‡ \or|i Abaxiev ----------------------------------------------------------------.18 20 Esensko nebo ‡ Vawa A.

73 73 Podarok ‡ Milenko Ratkovi} --------------------------------------------------------------.48 48 UBAVI ZBOROVI Vidoe Podgorec Analiza na tekst spored daden plan --------------------------------------------------------50 50 ]erkata na drvarot ‡ Hanari ar‡Rimavi -----------------------------------------------.Za jazikot Evrejska narodna prikazna ---------------------------------------------------.39 39 Va`nosta na govorot ----------------------------------------------------------------------------.84 84 Potseti se {to si nau~il ---------------------------------------------------------------------86 86 226 5 6 6 .70 70 Imenki ---------------------------------------------------------------------------------------------.43 43 Pi{uvawe na golema bukva --------------------------------------------------------------------44 44 46 Kade koj znak stoi ‡ Miho Atanasovski -------------------------------------------------.40 40 Prikazna bez naslov vo sliki --------------------------------------------------------------.61 Pismeno odgovarawe na pra{awa od obraboten tekst -------------------------------.56 56 Teatarska scena ‡ opi{uvawe po daden plan ----------------------------------------------57 57 Preraska`uvawe so promena na krajot na tekstot ------------------------------------.64 64 Sonceto i mese~inata ‡ Afrikanska narodna prikazna ----------------------------.74 74 Rodot kaj imenkite -------------------------------------------------------------------------------.64 Radioemisii ---------------------------------------------------------------------------------------.80 80 Klupa za izlo`ba ‡ Velko Nedelkovski ----------------------------------------------------82 82 Najskapocenoto ‡ Vidoe Podgorec -----------------------------------------------------------.76 76 Dvajca verni drugari ‡ Makedonska narodna prikazna ------------------------------.72 72 Konkretni i apstraktni imenki -----------------------------------------------------------.47 47 Potseti se {to si nau~il -------------------------------------------------------------------.60 60 Najubavata ulica ‡ Mihajlo \uri} --------------------------------------------------------.78 78 Brojot kaj imenkite ---------------------------------------------------------------------------------.50 50 Snaodliviot Vasek ‡ Marija Rosinski -------------------------------------------------.52 52 Lektira ‡ samostojno ~itawe ---------------------------------------------------------------.58 58 Raska`uvawe po daden po~etok --------------------------------------------------------------.66 66 Podelba na zborovi na slogovi --------------------------------------------------------------.62 62 Carot i ko{ulata ‡ Lev Tolstoj ----------------------------------------------------------.42 42 Usten i pismen govor --------------------------------------------------------------------------.68 68 Slatka pr`ena riba ‡ Bo{ko sma}oski -------------------------------------------------.65 65 Samoglaski i soglaski --------------------------------------------------------------------------.76 76 Petel i slon ‡ Pigmejska narodna prikazna --------------------------------------------.54 54 Lakomoto gluv~e ‡ Slavko Janevski ------------------------------------------------------.46 Pravopisni znaci ‡ navodnici ------------------------------------------------------------.60 60 Dvete yvezdi ‡ Petko Domazetovski -----------------------------------------------------.58 58 Ne sakaat mrtvi ptici ‡@ivko Nikolovski ------------------------------------------.54 54 Teatarski kostim ‡ opi{uvawe po daden plan -----------------------------------------.

121 121 Nova godina ‡ Prikazna vo sliki ----------------------------------------------------------.98 98 Molba do televizorot ‡ Van~o Polazarevski -------------------------------.102 102 Drvo na `ivotot ‡ Risto Dav~evski ------------------------------------------------------.MNOGU TVORI Analiza na lik -----------------------------------------------------------------------------------------.126 126 128 Dve razli~ni prikazni ‡ Ota [afrenek ( ^e{ka)---------------------------------128 130 Sporeduvawe ------------------------------------------------------------------------------------130 130 Mamica ‡ Du{ko Avramov ------------------------------------------------------------------130 Razbudi gi ~uvstvata vo sebe -------------------------------------------------------------------.88 88 Nau~i pove}e tehnika Pajakova mre`a --------------------------------------------------------.101 101 Zabavniot park na tatko mi ‡ Dajana Dizni (SAD) ----------------------------------.116 116 Zborovi koi imaat sprotivno zna~ewe -------------------------------------------------.99 99 Kompjuterot e i sredstvo za komunikacija ‡ Jadranka Vladova ---------------100 100 Razbudi ja fantazijata ------------------------------------------------------------------------.131 131 227 .91 91 Eden golem um i edno male~ko srce ‡ Elio Repel -----------------------------------------.112 112 [turecot i mravkite‡ Gligor Popovski -----------------------------------------------.123 123 124 Radost pred Bo`i} ‡ S Arsi} --------------------------------------------------------------.90 90 Izvor ‡ Elin Pelin ----------------------------------------------------------------------------------.MUDRIOT MALKU ZBORI .88 88 Bukvarot na Pinokio ‡ Karlo Klodi -----------------------------------------------------------.95 95 Kosidba Ivan Ivanovski -------------------------------------------------------------------------.121 121 Novogodi{na ~estitka ------------------------------------------------------------------------.107 108 Prv vo vselenata ‡ Jurij Gagarin ---------------------------------------------------------108 Najubaviot kow ‡ Du{ko Kralevski ------------------------------------------------------.94 94 Svetulka ‡ Jovan Strezovski ---------------------------------------------------------------------.114 114 Zborovi koi imaat isto ili sli~no zna~ewe ------------------------------------------.122 122 Snegot e ubav ‡ Vasil Mukaetov ----------------------------------------------------------.117 117 118 Potseti se {to si nau~il ------------------------------------------------------------------118 ZIMSKI PRAZNICI HRISTOS SE RODI Nova godina se bli`i‡Stojan Tarapuza------------------------------------------------.120 120 Zbirajte se de~iwa ‡ Narodna pesna za deca---------------------------------------------.95 95 Ne zaklu~uvajte gi vratite‡ Zejnel Beksa ---------------------------------------------------96 96 Izvestuvawe ----------------------------------------------------------------------------------------.106 106 107 Opisni pridavki --------------------------------------------------------------------------------.---------.97 97 TV‡ emisii ------------------------------------------------------------------------------------------.110 110 Li~ni zamenki ------------------------------------------------------------------------------------.104 104 Pridavki -----------------------------------------------------------------------------------------.94 94 Sonce ‡ Zagorka Todorovska ---------------------------------------------------------------------.92 92 Poezija Poetska slika ----------------------------------------------------------------------------.124 126 Beli gulabici ‡ Kosara Go~kova ---------------------------------------------------------126 Mrazot se topi ‡ Aleksandar Popovi} -------------------------------------------------.

146 Kavga ‡ Slavka Maneva ----------------------------------------------------------------------------.173 Silata na nikoj ne e mila ‡Qubivoe R{umovi} -------------------------------------------.152 Glagoli --------------------------------------------------------------------------------------------------.159 Padna sneg ---------------.glavni (osnovni) i redni broevi --------------------------------------------------.166 Izgovarawe i pi{uvawe na broevite --------------------------------------------------------.140 Ekologija vo slika -----------------------------------------------------------------------------------.161 Iznenaduvawe ‡ Erik kesner --------------------------------------------------------------------.155 Pogre{en podarok ‡ Tome Momirovski ------------------------------------------------------.169 Junaci i nastani od na{eto minato -----------------------------------------------------------.143 Teatar --------------------------------------------------------------------------------------------------.133 Od ilustracija do poetska slika --------------------------------------------------------------.170 Sirma Vojvoda ‡ Makedonska narodna pesna -----------------------------------------------.tehnika Grozd ---------------------------------------------------------------.170 Pe~alba ‡ Van~o Nikoleski ---------------------------------------------------------------------.144 Najmo}noto su{testvo ‡ Ondrej Zimka ------------------------------------------------------.148 Kral prili~no mal ‡ Van~o Polazarevski -------------------------------------------------.131 Bela prikazna ‡ Kiro Donev -------------------------------------------------------------------.174 Detski pe~at -----------------------------------------------------------------------------------.176 228 .162 Ne{to pove}e tehnika Skelet ----------------------------------------------------------------.175 Potseti se {to si nau~il -------------------------------------------------------------------------.134 Zavist ‡ Bo`idar prosiwak -------------------------------------------------------------------.170 Pesna za Goce ‡ Julijana Zoksimoska -------------------------------------------------------.137 Ekopesna ‡ Makedonka Jan~evska ------------------------------------------------------------.154 Sega{nost.136 Ne{to pove}e .152 [to zboruvaat knigite ‡ Nikola Drenovac ------------------------------------------------.138 Eko bomba ‡ Sowa Aleksovska -------------------------------------------------------------------.Prijateli ‡ Kiro Donev ------------------------------------------------------------------------.---------------------------------------------------------------------------.163 Pita so jabolka ‡ Cane Andreevski-----------------------------------------------------------.156 Re~enica -----------------------------------------------------------------------------------------------.158 Podmet i prirok vo re~enicata ----------------------------------------------------------------.150 Gradska biblioteka --------------------------------------------------------------------------------.142 Deteto i sinceto ‡Bistrica Mirkulovska -.168 Broevi za iska`uvawe na pribli`na vrednost --------------------------------------------. minatost i idnost -------------------------------------------------------------------.-------------------------------------------.135 Film ----------------------------------------------------------------------------------------------------.132 Nau~i pove}e ‡ tehnika Petored-------------------------------------------------------------.172 Edna tatkovina ima{ ‡ [ukri Ramo----------------------------------------------------------.164 Broevi .

Veligden Stojan Arsi}----------------------------------------------.222 229 .VO SKAZNOGRAD I BASNOGRAD SEKOJ DA SVRATI ‡ M.202 202 202 Prispivna ‡ Bla`e Konevski -----------------------------------------------------------------.214 215 Majski yvon~iwa Bo{ko Sma}oski -----------------------------------------------------------.209 210 Ranobudniot cvet ‡ Gorjan Petreski -------------------------------------------------------.205 Zavist ‡ Nexati Zekirija ----------------------------------------------------------------------.208 209 Svedi se zelena vrbo ‡ Makedonska narodno tvore{tvo ----------------------------.202 Podarok za mama ‡ F.legenda------.191 Elen na ezero‡ Ezop --------------------------------------------------------------------------------.220 220 222 Potseti se {to si nau~il ova u~ebna godina ---------------------------------------------.202 202 202 Koga mama me pregrnuva ‡ Miroslav Kova~evi} ----------------------------------------. Bojku --------------------------------------------------------------------.178 180 Sonot na e{ko‡ E{ref Berbik -----------------------------------------------------------------.196 196 197 Proletni zraci ‡ Vidoe Podgorec -------------------------------------------------------------.206 208 Proletno budewe ‡ Gligor Popovski -------------------------------------------------------.200 Buket stihovi za majkata ------------------------------------------------------------------------.186 186 188 Buvot i gavranot ‡Kolumbiska skazna --------------------------------------------------------.180 Pou~ni basni: 181 Magareto vo lavovska ko`a Lafonten --------------------------------------------------------181 181 Lavot i divoto magare ‡ Ezop ---------------------------------------------------------------------181 181 Trojca pla~kovci ‡Harenbu{ ---------------------------------------------------------------------181 182 Kako nastanala gugutkata ‡ Zvonimir Stojanovi}-----------------------------------------182 184 Prikazna za xuxeto Trilevip ‡ Danska narodna prikazna -------------------------------184 ]erkata na sosedot ‡ Somaliska narodna prikazna --------------------------------------.212 213 Telefon Telefonira ili slonira ‡ Qubomir R{umovi} --------------------------.203 203 204 Na maj~iniot den ‡ Gligor Vitez -----------------------------------------------------------Zlata majka i dobrata tetka Valentina Oseeva -----------------------------------------.202 Mama ‡ Du{ko Avramov -------------------------------------------------------------------------. leopardot i lisicata ‡ Lafonten --------------------------------------------------.197 201 Veligdenska radost ‡ Gorjan Petreski --------------------------------------------------------198 200 Pismo do nepoznato drugar~e ‡ Liljana S.215 218 Apteka vo vre}a ‡Kiro Donev ---------------------------------------------------------------------218 Aj na raspust ‡ Aleksandar Kojunxiski ------------------------------------------------------.HRISTOS VOSKRESE Proletni praznici .192 192 194 Potseti se {to si nau~il -------------------------------------------------------------------------.213 214 Dete i cve}e ‡ Nenad Xambazov ---------------------------------------------------------------. Eftimova ----------------------------------.210 212 Majsko popladne ‡ Genadi Bolinovski -----------------------------------------------------.194 PROLETNI PRAZNICI . Jan~evska 178 Lavot.188 Itar Pejo mu vadi zab na selanec ‡ Stale Popov ------------------------------------------190 190 191 Legenda za Dojranskoto Ezero ‡ Makedonsko narodno tvore{tvo.

230 .