Boeren strijden tegen vrijhandel

11.11.11 - Vredeseilanden - Oxfam-Wereldwinkels Campagne 2007-2008

Actiekrant 1 – najaar 2007 Recht op marktbescherming – Stop de EPA’s

Inhoud

Het eerste woord ... Campagne Extra Large De rode draad. Politiek dossier Europese Unie nekt boeren. Van Lomé naar de EPA’s, volg je nog? Onze eisen en voorstellen. Infopartners Boeren in verzet. West-Afrikaanse boerenorganisaties op de bres. Bezoekers tijdens 11.11.11 Scherpe concurrentie voor Togolese tomaten. Actiemodel Steun de Afrikaanse boeren, stop de EPA’s! Jeugdhuismodel 2007: Niet te Vreten! Scholen stoppen EPA’s. Sla de handen in elkaar. Materiaal Materiaal om mee aan de slag te gaan. Materiaal over de Millenniumdoelstellingen. Fondsenwerving De straat op! Info & agenda De Europese samenwerking.

p. 3 p. 4 p. 6

p. 12

p. 16

foto’s: Tineke D’Haese

p.20

Het eerste woord is aan Valérie Traoré
“Afrika heeft lange tijd handelsrelaties aanvaard die nadelig waren voor het continent. Maar nu is de tijd gekomen dat Afrika eindelijk opstaat en zegt: wij zullen niets accepteren dat onze ontwikkeling in de weg staat en dat niet iedereen ten goede komt. De beloftes van vrijhandel, de beloftes van vrije markten hebben nooit voor de meerderheid van het volk gewerkt. De elites en de investeerders worden er beter van, maar de bevolking lijdt onder de gevolgen van historische gebeurtenissen die Afrika nog steeds in armoede houden.” Valérie Traoré uit Burkina Faso is campagneleidster van de STOP THINK RESIST EPA’s-campagne in Afrika Vrijhandel nekt boeren. Onder deze noemer voeren 11.11.11, Vredeseilanden en Oxfam-Wereldwinkels samen campagne. We willen het protest van Valérie Traoré en van talloze boeren in het Zuiden versterken en zo druk uitoefenen op de beleidsverantwoordelijken. Want wat is ontwikkelingssamenwerking waard als zowel ons landbouwbeleid als ons handelsbeleid landen dieper in de armoede duwt? Hoe willen we in ’s hemelsnaam de Millenniumdoelstellingen halen, als we de boeren in het Zuiden elke kans ontnemen om van hun landbouw te leven? Deze campagne loopt in nauwe samenwerking met Afrikaanse boerenorganisaties. Bovendien komen in het najaar enkele Afrikaanse boeren en boerinnen onze campagne actief ondersteunen. Want zoals Valérie Traoré zegt, de Afrikaanse boeren verzetten zich tegen het opengooien van hun markten, tegen oneerlijke concurrentie en tegen te lage grondstoffenprijzen. Daar hebben we eerder dit jaar al een paar hoogtepunten van gezien: het World Social Forum in Nairobi (Kenia) en het Forum over Voedselsoevereiniteit in Nyeleni (Mali). Het kan ons alleen maar motiveren om deze campagne voluit te voeren en de boeren te steunen met een gezonde portie engagement van eigen bodem. We hopen dat deze actiekrant je inspiratie en energie geeft om er een pikante actie van te maken.
Bart Demedts

p. 22 p. 23

Landbouw2015
2015 De Tijd Loopt
11.11.11 - Bevrijde Wereld - Broederlijk Delen - Fos - Globelink - Intal - KBA (Kadervorming voor Afrikanen vzw) Noë (Horizon-educatief, Alfa en Djapo) – Oxfam-Solidariteit - Oxfam Wereldwinkels - Plan België - Protos - Studio Globo - Trias - Vlaams Guatemala-Comité - Volens - Vredeseilanden - Wereldsolidariteit - Wereldcentrum vzw - Wereldmediatheek Africa Europe Faith and Justice Network - Bioforum Vlaanderen - Bond Beter Leefmilieu - CDI-Bwamanda-België - Dierenartsen zonder grenzen - EHA! (EcoHuis Antwerpen) - EVA vzw (Ethisch Vegetarisch Alternatief) - FIAN-Begium - Greenpeace Jeugdbond voor natuur en milieu - KWIA - Natuurpunt - Netwerk Bewust Verbruiken - VAC (Vlaams Agrarisch Centrum) - VELT - Voedselteams - VODO - Voor Moeder Aarde - Wervel

......................................................................................................................................................................... Actiekrant 1 >> Boeren strijden tegen vrijhandel 2

........................................................................................................................................................................ Actiekrant 1 >> Boeren strijden tegen vrijhandel 3

Campagne Extra Large
De rode draad
Deze campagne rond ‘vrijhandel’, een coproductie van 11.11.11, Oxfam-Wereldwinkels en Vredeseilanden, valt niet uit de lucht. Het is een nieuwe stap om de Millenniumdoelstellingen te realiseren. En een nieuwe stap in de groeiende samenwerking tussen Vlaamse Noord-Zuidorganisaties.
‘Stop de verstikkende voedselexport naar het Zuiden’. Dit was de slogan op de 11.11.11-affiche van 2006. Boeren in het Zuiden moeten zich kunnen beschermen tegen goedkope import, tegen producten van grootschalige landbouw. Anders worden ze weggeconcurreerd op hun eigen lokale markt. Maar als de Europese Unie haar zin krijgt, worden binnenkort verdragen afgesloten die bescherming zo goed als onmogelijk maken: de Economic Partnership Agreements of EPA’s. Een mooie naam voor iets wat de doodsteek kan betekenen voor massa’s boeren. Reden genoeg dus om de campagne over marktbescherming van vorig jaar verder te zetten en toe te spitsen op het EPA-dossier.

Het EPA-dossier

2005 - Strijd tegen armoede versnellen
Alles begint in 2005. Twintig Vlaamse Noord-Zuidorganisaties slaan de handen in elkaar en grijpen de Millenniumdoelstellingen aan om de strijd tegen de armoede te versnellen. We willen tien jaar samenwerken onder één vlag: 2015 De Tijd Loopt. We hebben vijf centrale eisen voor de Belgische overheid: 1. Al het nodige doen om de Millenniumdoelstellingen op de beste manier en samen met het Zuiden te realiseren. 2. Deze inspanningen onverkort verder zetten om armoede en onrecht helemaal uit de wereld te bannen. 3. Streven naar een volledige kwijtschelding van de schulden van arme landen. 4. Rechtvaardige handelsrelaties met het Zuiden. 5. Meer geld voor ontwikkelingssamenwerking, minstens 0,7 % vanaf 2010. Deze eisen houden we voortdurend voor ogen bij het lobbywerk en bij de sensibilisatie van het publiek. Op 15 september 2006 rondden we de eerste fase af met de overhandiging van 50.000 verzoekschriften aan het parlement. Met deze verzoekschriften vroegen we de Belgische overheid om werk te maken van onze vijf centrale eisen.

2006 - Landbouw in de schijnwerpers
In 2006 verbreden we de samenwerking tot Landbouw2015: milieu - en landbouworganisaties komen aan boord. Dat is nodig als we de honger willen halveren tegen 2015, toch de ambitie van Millenniumdoelstelling 1. Want we merken op dat de grote meerderheid van wie honger heeft, in de landbouw werkt. Wat zijn dan de oorzaken van die honger? Zo komen we bij de problemen van boeren in het Zuiden en de redenen waarom zij niet van hun landbouw kunnen leven. We leggen de verbanden bloot tussen de grootschalige industriële landbouw en de teloorgang van gezonde kleinschalige landbouw, in Noord en Zuid. De zogenaamde vrije concurrentie is de doodsteek voor duizenden boeren en daarom pleiten we voor het recht op marktbescherming.

2007-2008 - Vrijhandel nekt boeren
In 2007 kiezen 11.11.11, Oxfam-Wereldwinkels en Vredeseilanden voor een intensievere samenwerking, een stevige cluster binnen de bredere samenwerkingsverbanden 2015 De Tijd Loopt en Landbouw2015. Met de drie organisaties zullen we één campagne voeren in twee fases, gespreid over het najaar van 2007 en het voorjaar van 2008. Daarom lees je op de voorpagina ook ‘Actiekrant 1’. Een tweede actiekrant zal volgen in het najaar van 2007. De nefaste gevolgen van de oprukkende vrijhandel blijven onze grootste zorg. Maar meteen willen we ook laten zien hoe boeren zich verenigen en verzetten tegen deze onrechtvaardige handelspraktijken. We werken rond twee dossiers, twee kanten van eenzelfde medaille: • het EPA-dossier (uitgewerkt in Actiekrant 1) fase 1: najaar 2007 en begin 2008 • het dossier van de grondstoffenprijzen (uitgewerkt in Actiekrant 2) fase 2: voorjaar 2008

Miljoenen boeren in het Zuiden overleven door te produceren voor de export: koffie, katoen en suiker bijvoorbeeld. Of thee, cacao en bananen ... Maar op de internationale markt worden ze geconfronteerd met lage en instabiele prijzen. Ooit probeerde de internationale gemeenschap via grondstoffenakkoorden behoorlijke en stabiele prijzen te garanderen. Maar ook hier rukken de principes van de vrije markt op. De prijzen worden bepaald door de meest competitieve - lees grootste en rijkste - producenten of door enkele machtige distributeurs. De beheersing van productie en aanbod wordt losgelaten en een overaanbod doet opnieuw de prijzen dalen. Zo produceren kleine boeren 75 % van de koffie in de wereld, maar ze kunnen niet eens hun productiekosten dekken. Het is duidelijk dat een vrije markt leidt tot armoede en honger bij miljoenen boeren.
foto: Eddy De Neef

Het dossier van de grondstoffenprijzen

......................................................................................................................................................................... Actiekrant 1 >> Boeren strijden tegen vrijhandel 4

........................................................................................................................................................................ Actiekrant 1 >> Boeren strijden tegen vrijhandel 5

Politiek dossier
De Millenniumdoelstellingen, de Kyoto-normen van de Noord-Zuidbeweging
Als we de Millenniumdoelstellingen realiseren, dan ziet de wereld er in 2015 heel wat beter uit. Ook al zijn de Millenniumdoelstellingen verre van perfect, ze vormen wel een toetssteen voor de genomen engagementen rond ontwikkelingssamenwerking. Net zoals het aanpakken van de milieuproblematiek wordt afgemeten aan de Kyoto-normen. In 2005, vijf jaar na de ondertekening, was er van de Millenniumbeloften nog niet veel in huis gekomen. En dat mocht de publieke opinie gerust weten! Daarom voerden we in 2005 campagne om de Millenniumdoelstellingen een brede bekendheid te geven. In 2006 richtten we dan de focus op Millenniumdoelstelling 1: honger halveren. Daar gaan we op door in 2007 en 2008.

Europese Unie nekt boeren
De vroegere kolonies moeten hun markten opengooien voor Europese producten en diensten. Althans, dat wil de Europese Unie met de Economische Partnerschapsakkoorden of EPA’s. Een ramp voor de boeren in die landen. Zij komen onbeschermd in rechtstreekse concurrentie met de efficiënter geproduceerde en soms gesubsidieerde productie uit Europa.
Sinds september 2002 onderhandelt de Europese Unie met 75 landen uit Afrika, de Caraïben en de Stille Oceaan, de zogenaamde ACP-landen. Meer dan de helft van deze vroegere Europese kolonies behoren tot de Minst Ontwikkelde Landen. Toch wil de EU de markten van deze landen volledig openbreken voor producten, diensten en investeringen uit het machtigste handelsblok ter wereld. Om dat te realiseren probeert de Europese Unie de ACP-landen (Afrika, Caraïben, Pacific) de Economische Partnerschapsakkoorden of EPA’s te laten slikken. Deze vrijhandelsakkoorden – want dat zijn ze – onderhandelt ze niet met afzonderlijke landen, maar met zes regionale groepen. Het gaat over de Caraïben, de eilanden in de Stille Oceaan, West-Afrika, Midden-Afrika, OostAfrika en Zuidelijke Afrika. De vrijhandel die de Europese Unie voorstelt, zal ongetwijfeld problemen scheppen. Neem bijvoorbeeld de kippensector in Senegal. Eind jaren negentig kende dit land een florerende pluimveehouderij en zelfs een middenklasse van boeren. Onder druk van de Wereldbank verlaagde Senegal de tarieven voor ingevoerd kippenvlees van 55% naar 20%. Het gevolg was een enorme stijging van de invoer van goedkope diepgevroren kippenvleugels uit Nederland en België, die de lokale commerciële pluimveehouderij rond Dakar wegvaagde. Nu kan een land als Senegal de tarieven op ingevoerde kippen nog opnieuw verhogen, maar met de EPA’s zal dit misschien niet meer kunnen. Merkwaardig genoeg houden de EPA’s geen rekening met de landbouwsubsidies van de EU. Met de EPA’s kan Ghana zich niet meer beschermen tegen de Italiaanse tomaten. Dat is lastig als je bedenkt dat Zuid-Europese tomatentelers jaarlijks voor gemiddeld 372 miljoen euro aan Europese landbouwsubsidies ontvangen. De Ghanese overheid daarentegen mag geen steun geven aan haar eigen landbouw. Dat bepalen de structurele aanpassingsprogramma’s die de Wereldbank en het IMF aan Ghana oplegden. Zo’n hoge subsidies als de EU aan haar boeren geeft, kan Ghana zich trouwens niet permitteren.

1. Het aantal mensen dat in extreme armoede leeft, is gehalveerd ten opzichte van 1990. Dit geldt ook voor het aantal mensen dat honger heeft. 2. Alle kinderen op de wereld volgen basisonderwijs. 3. Meisjes krijgen dezelfde kansen als jongens, in het basis- en middelbaar onderwijs reeds in 2005, tegen 2015 op alle onderwijsniveaus. 4. Het sterftecijfer van kinderen onder de vijf jaar is met twee derde teruggebracht ten opzichte van 1990. 5. De moedersterfte is met driekwart teruggebracht ten opzichte van 1990. 6. Er is een halt toegeroepen aan de verspreiding van HIV-aids, malaria en andere ziektes. 7. We voeren overal een goed milieubeleid en het onomkeerbare verlies van natuurlijke hulpbronnen is gestopt. Het aantal mensen zonder toegang tot veilig drinkwater is gehalveerd en de levensomstandigheden van ten minste honderd miljoen mensen in sloppenwijken zijn aanzienlijk verbeterd. 8. Wereldwijd wordt samengewerkt op het gebied van ontwikkeling. Er zijn afspraken over goed bestuur, landen voeren eerlijke handel met elkaar en er is een eerlijk financieel systeem op poten gezet. Het schuldenprobleem van ontwikkelingslanden is opgelost en de ontwikkelingslanden beschikken over nieuwe technologieën. In ontwikkelingslanden is er fatsoenlijk werk voor jongeren gecreëerd.

Dit beloven de Millenniumdoelstellingen tegen 2015:

Partners onder dwang

foto: Layla Aerts

Tomaten in de puree

kippenvlees, plantaardige oliën en tomatenconcentraat bedreigt de lokale productie. En landbouw is de belangrijkste economische sector in de meeste ACP-landen. Hij stelt ook het meeste mensen te werk. Van 50% tot zelfs 90% al naar gelang van het land. Meer goedkope invoer zal een sterke invloed hebben op de lokale prijzen en dus ook op het inkomen van boeren. Een sterke verarming van de boeren heeft ongetwijfeld een vlucht naar de steden tot gevolg. Maar daar zal minder werk zijn want de verwerkende industrie deelt ook in de klappen. Zo kunnen Europese bloem of pasta’s de lokale bloemmolens en graanverwerkers onderuithalen. Gevolg: armoede op het platteland, werkloosheid in de steden en dus meer honger. De EPA’s zullen niet alleen gevolgen hebben op de eigen markt, maar ook voor de uitvoer naar de buurlanden. Niger bijvoorbeeld voert weinig handel met Europa, maar is wel een grote uitvoerder van dieren en vlees naar zijn buurlanden. Als de West-Afrikaanse regionale invoertarieven voor vlees afgeschaft worden, verliest Niger wel zijn afzetmarkt. Senegalese uien zouden afzet kunnen vinden in Mali, maar niet als de Europese uien het onmogelijk maken voor Senegalese boeren om hun uienteelt op punt te stellen. Mozambique voert graan in omdat het niet voldoende kan produceren, maar heft hoge invoertarieven op bloem. Zo wil het haar bloemmolens aan de slag houden. Tanzaniaanse boeren zouden wel kunnen investeren in een uitbreiding van hun melkproductie, maar niet als er ondertussen goedkoop melkpoeder binnenkomt. En boeren uit Togo zouden met de teelt van toma-

Bij de buren

Weg van het platteland

foto: Jan Vannoppen

De boeren in de ACP-landen - vooral dan in Afrika - ondervinden dus nu al hinder van de Europese invoer. Als de ACP-landen hun invoertaksen op Europese producten moeten afschaffen, wordt de situatie alleen maar erger. Vooral de invoer van melk, graan,

......................................................................................................................................................................... Actiekrant 1 >> Boeren strijden tegen vrijhandel 6

........................................................................................................................................................................ Actiekrant 1 >> Boeren strijden tegen vrijhandel 7

Van Lomé naar de EPA’s, volg je nog?
ten weg kunnen groeien van traditionele gewassen die weinig inkomen opleveren. Maar dat lukt niet als ze in een opstartfase (en ook daarna) moeten opboksen tegen de Europese tomatenpuree. Eén van meest onderschatte gevolgen van vrijhandel is dat landen niet meer in staat zullen zijn om invoerbelastingen te heffen aan hun grenzen. Importheffingen zijn voor overheden in de ACP-landen een belangrijke bron van inkomsten. Door het afsluiten van de EPA’s dreigen zij een groot stuk van hun overheidsinkomsten te verliezen. Voor sommigen landen kan dat oplopen tot meer dan een derde. Dat zou desastreus uitpakken voor onderwijs, gezondheidszorg en milieumaatregelen. Voor de Europese handel daarentegen rinkelt de kassa. De meeste studies over de impact van de EPA’s laten een aanzienlijke stijging van de uitvoer van de EU zien. Alleen al voor WestAfrika zou het over 1 miljard dollar per jaar gaan of 15% van de huidige Europese uitvoer naar die regio. Sinds jaar en dag krijgen de ACP-landen een voorkeursbehandeling in hun handelsbetrekkingen met Europa. De Lomé-akkoorden zorgden daar voor. In 1975 gingen ze van start. Handel bevorderen In die Lomé-akkoorden legde Europa voor vijf jaar vast hoeveel ontwikkelingshulp de ACP-landen zouden krijgen. Over de besteding ervan beslisten ze gezamenlijk. Europa spijsde ook een fonds om de schokken op te vangen van schommelende grondstoffenprijzen. Bovendien kregen de producten van de ACP-landen vrije toegang tot de Europese markt. Ondanks terechte kritiek golden deze akkoorden lange tijd als zeer vooruitstrevend. Lomé combineerde namelijk ontwikkelingshulp met eerlijke handel. Mes op de keel Eind jaren negentig startte de Europese Commissie een grondige herdenking van Lomé. De ACP-landen moesten zich meer blootstellen aan de vrije concurrentie binnen vrijhandelszones waarbinnen investeringen, diensten en goederen vrij kunnen circuleren. De EU bedacht daarvoor zelfs een mooie benaming: Economische Partnerschapsakkoorden of EPA’s. De ACP-landen hebben zich hard verzet, maar uiteindelijk ondertekenden ze in 2000 het akkoord van Cotonou. Het verving de Loméakkoorden en voorzag in de start van de onderhandelingen over de EPA’s. Cruciaal moment Op 31 december 2007 loopt het akkoord van Cotonou af en dus ook de bevoorrechte toegang tot de Europese markt. De ACP-landen hebben uitstel gevraagd en stellen een overgangsperiode voor. Vooral de Afrikaanse regio’s vinden dat ze nog niet klaar zijn om de EPA’s te ondertekenen. Maar de Europese Commissie wil van geen uitstel weten. Ze dreigt met verminderde hulp en het opnieuw opleggen van invoertarieven als de EPA’s niet getekend zijn op het einde van het jaar. De ACP-landen onderhandelen dus met het mes op de keel. De EU is immers hun grootste geldschieter en hun grootste afnemer. De actie STOP EPA’s komt dus op een cruciaal moment.
foto: Tineke D’Haese

Big business

foto: Layla Aerts

Het neusje van de zalm De Economische Partnerschapsakkoorden of EPA’s zijn vrijhandelsakkoorden. Het gaat niet zomaar over een beetje liberalisering meer of minder. Het gaat hier over een full monty. Als ontwikkelingsland sta je gewoon in je blootje. Afschaffen Vrijhandelsakkoorden gaan verder dan de multilaterale onderhandelingen binnen de Wereldhandelsorganisatie (WTO). Bij die onderhandelingen moet er een akkoord zijn met alle leden. Samen bepalen ze dan hoever ze willen gaan: een vermindering van de invoertaksen met 10, 20 of 30%, of wat dan ook. Maar voor de vrijhandelsakkoorden tussen twee landen of groepen van landen legt de WTO strenge regels op. Die moeten de invoertaksen en andere handelsbeperkingen niet verminderen, maar gewoon helemaal afschaffen. En dat voor vrijwel alle handel én binnen een korte overgangsperiode van tien jaar. Verlenging kan alleen in uitzonderlijke gevallen. Weinig marge De Europese Unie wil dat binnen de EPA’s vrijhandel geldt voor minstens 90% van de handel tussen de regio’s en de EU. Waar komt dat concreet op neer? Stel dat de EU haar handelsbelemmeringen opheft op 98% van haar invoer uit de regio waarmee het een EPA afsluit. Dan moeten de landen uit die regio voor ongeveer 80% van hun invoer uit de Europese Unie vrijmaken van elke belemmering. Dat betekent dat ze slechts 20% van hun producten kunnen afschermen tegen de moordende concurrentie vanuit de Europese Unie. De ACP-landen hebben dus weinig ruimte om hun kwetsbare producten en sectoren te beschermen. En bij het bepalen van die 20% zullen de belangen van de arme plattelandsbevolking niet meteen sterk doorwegen.

Volgens de Europese Unie zouden de EPA’s de regionale integratie bevorderen en de betrokken landen ten goede komen. Regionale integratie zien de ACP-landen wel zitten, maar dat vergt tijd. De Europese Unie is daar zelf het sprekende bewijs van: de Europese integratie is een proces dat nu al meer dan vijftig jaar loopt. Hoe kunnen de ACP-landen dit op korte tijd realiseren én tegelijk hun markten openen voor Europese invoer? Europa heeft zich toch ook decennia lang beschermd tegen goedkope invoer en zal zijn landbouw nog vele jaren beschermen en subsidiëren. Moet er niet eerst werk gemaakt worden van een verbetering van de infrastructuur in de ACP-landen, van betere wegen en vervoer? Moet de productiecapaciteit niet eerst verbeterd worden vooraleer de concurrentie aan te gaan? Anders wordt de binnenlandse productie gewoon weggevaagd. Want Europese producten zullen zeker komen, investeringen misschien. De ACP-landen vragen dus meer steun, en meer tijd voor de eigen regionale integratie.

De lat gelijk leggen

foto: Layla Aerts ......................................................................................................................................................................... Actiekrant 1 >> Boeren strijden tegen vrijhandel 8

........................................................................................................................................................................ Actiekrant 1 >> Boeren strijden tegen vrijhandel 9

foto: Stefaan Anrys

foto: Tineke D’Haese

Everlasting Poverty for Africa

Voor de Afrikaanse boeren staat EPA voor ‘Everlasting Poverty for Africa’. Zij weten wat er gebeurt als producten uit het Noorden ongehinderd en taksvrij het land binnen stromen. Hun eigen kippen, tomaten of melk krijgen ze niet meer verkocht. De Afrikaanse boeren kunnen niet concurreren met onze agro-industrie. Vrijhandel komt dan neer op het recht van de sterkste.

foto: Stefaan Anrys

Onze eisen en voorstellen
foto: Oxfam International

Voedsel is een mensenrecht. Iedereen heeft het recht op een goede en gezonde voeding. Al te veel mensen blijven van dit basisrecht verstoken. De liberalisering van de landbouwmarkt en de grootschalige en toenemende industrialisering maken het er niet beter op. Het kan anders! De Noord-Zuidbeweging verdedigt het recht op voedselsoevereiniteit. Dat houdt in dat landen of regio’s het recht hebben om zelf een eigen landbouwbeleid te kiezen. Daarbij kunnen ze goedkope invoer tegenhouden of beperken, de productiehoeveelheden onder controle houden en zelfs subsidies geven aan landbouwers. De EPA’s gaan volledig in tegen die voedselsoevereiniteit en zorgen voor catastrofale gevolgen in het Zuiden. Daarom zeggen we: STOP EPA’s. Concreet vertaalt zich dat in drie eisen: 1. Recht op bescherming van de lokale en regionale landbouwmarkten. 2. De Europese Unie mag van de ACP-landen geen vrije markttoegang vragen en moet de huidige voordelige markttoegang tot de Europese Unie behouden en verbeteren. 3. De onderhandelingen over de EPA’s moeten open zijn en mogelijkheden tot inspraak voorzien. De Europese Unie mag geen druk uitoefenen op de ACP-landen om akkoorden te ondertekenen waar ze niet klaar voor zijn.

Je vindt een uitgebreide analyse van de EPA’s en van de handel in grondstoffen in de brochure Boeren strijden tegen vrijhandel, het politiek dossier van de gezamenlijke campagne van Vredeseilanden, 11.11.11 en Oxfam-Wereldwinkels, Op www.11.be/epa staan enkele artikels, antwoorden op de meest gestelde vragen en links naar andere Nederlandstalige teksten over de EPA’s. Een interessante Nederlandstalige site is www.vrijhandelvoorbij.nl. In het Engels kan je terecht op www.acp-eu-trade.org, www.epawatch.net of op www.stopepa.org. De Europese EPA-campagne volg je op de voet op www.epa2007.org. ACORD voert in 17 Afrikaanse landen campagne: surf naar www.stopthinkresist.org.

Meer weten ...

“De handel tussen de Afrikaanse landen zelf moet beter uitgebouwd worden. Dat is wel positief, omdat onze productiekosten vergelijkbaar zijn. Zambia zou bijvoorbeeld grote pindanoten naar Botswana kunnen exporteren, waar ze die niet hebben. Het zou ook goed zijn als we een toegevoegde waarde aan het product kunnen geven, van pindanoten kan je bijvoorbeeld boter maken. Maar voorlopig kan het nog niet, omwille van de tariefbarrières tussen Zambia en Botswana en het gebrek aan machines om toegevoegde waarde te creëren.”
Mary Sakala, Zambiaanse boerin en bestuurslid van de East and Southern Africa Farmer Federation (ESAFF)

Onderlinge handel uitbouwen

......................................................................................................................................................................... Actiekrant 1 >> Boeren strijden tegen vrijhandel 10

........................................................................................................................................................................ Actiekrant 1 >> Boeren strijden tegen vrijhandel 11

Infopartners
Boeren in verzet
West-Afrika is één van de vijf regio’s waarmee de Europese Unie over economische partnerschapsakkoorden (EPA’s) onderhandelt. Het behoort tot de armste streken ter wereld, maar kent ook een erg sterke boerenbeweging. De federatie van West-Afrikaanse boerenorganisaties, ROPPA, leidt er de strijd tegen de EPA’s. 11.11.11 ondersteunt hen hierin.
Het West-Afrikaanse land dat we dit jaar in de kijker zetten is Togo. We richten de spots op twee organisaties: RECAP - een federatie van boerenorganisaties in de noordelijke Savannestreek, en RAFIA - de lokale ontwikkelingsorganisatie die het netwerk ondersteunt. Die droogtes hebben de boeren ertoe gebracht om zich te verenigen. Zij groeiden uit tot sterke organisaties die nu vooraan staan in het verzet tegen de EPA’s. Zij beseffen zeer goed wat de gevolgen kunnen zijn van de nieuwe akkoorden die de Europese Unie hen wil opdringen. Landbouw en veeteelt zijn in gans West-Afrika ontzettend belangrijk voor de economie. Samen zijn deze twee economische sectoren goed voor 30 tot 60% van het Bruto Binnenlands Product. Ze stellen ook de meeste mensen tewerk: van 30% tot in sommige landen zelfs 90% van de bevolking. Dat maakt van de landbouw meteen het wapen bij uitstek in de strijd tegen armoede. Want 70 tot 80% van de plattelandsbevolking leeft onder de armoedegrens. Enigszins eigenaardig is dat alle West-Afrikaanse landen erg afhankelijk zijn van de invoer van voedsel, ondanks het grote economische en sociale belang van de landbouwsector. De Europese Unie is de belangrijkste handelspartner van de regio. Bijna een vijfde van de gehele import uit de EU bestaat uit landbouwproducten zoals oliën, vetten en rundsvlees, of ook melkpoeder, kippenvlees en granen en graanproducten. Brengt de eigen landbouw in West-Afrika dan zo weinig op? De nood aan investeringen is inderdaad groot: goede zaden en meststoffen, irrigatietechnieken, aangepaste silo’s ... Maar in heel wat gevallen concurreren die ingevoerde Europese en andere producten met de lokale oogst. Dat is bijvoorbeeld het geval voor melkpoeder, rundvlees en kippendelen, plantaardige olie en tomatenconcentraat ... De boeren kunnen gewoon niet op tegen de lagere prijs én de - soms vermeende - betere kwaliteit. Regelmatig verhindert de verstikkende invoer het op gang komen van de lokale productie of verwerkende industrie, zoals het geval is voor de tomatenindustrie in Togo (zie verder). De invoer van tarwebloem leidde zelfs tot een ander eetgedrag: er wordt nu brood gegeten van tarwe, een graansoort die in dit klimaat niet gedijt. Dat in plaats van traditionele graansoorten zoals gierst en sorghum. Op termijn bedreigen dergelijke verschuivingen de eigen landbouwproductie. Het is duidelijk dat de zwakke West-Afrikaanse regio niet met gelijke wapens kan strijden tegen de sterk geïndustrialiseerde landbouw van de Europese Unie. Toch willen de nieuwe Europese partnerschapsakkoorden de vrije concurrentie bevorderen. De landen zullen wel een beperkt aantal producten kunnen afschermen. Maar doordat de Europese Unie met de regio onderhandelt en de landen allemaal verschillende noden hebben, zullen niet alle producten die het nodig hebben een beroep kunnen doen op het recht op bescherming. Want als de ACP-landen elk voor zich een lijst van gevoelige producten maken, blijken deze lijsten nogal te verschillen.

West-Afrikaanse boerenorganisaties in de bres
Weinig kleine boeren in Afrika beseffen wat er boven hun hoofd hangt als hun regering dit jaar de Europese Partnerschapsakkoorden (EPA’s) met de EU ondertekent. Daarom werpen de boerenorganisaties zich in de strijd om het EPA-proces te keren: door te informeren, te sensibiliseren, te mobiliseren ... Logisch, want zij zijn de vertegenwoordigers van de kleine familiale boeren en boerinnen.
West-Afrika kent een sterke federatie van nationale boerenorganisaties: de Réseau des Organisations Paysannes et des Producteurs de l’Afrique de l’Ouest, kortweg ROPPA. Dit netwerk van West-Afrikaanse boerenorganisaties werd in 2000 opgericht. Twaalf nationale platforms van boerenorganisaties vormen de leden van ROPPA. De kracht en de representativiteit van die platforms maken de sterkte uit van ROPPA. Op korte tijd heeft ROPPA haar plaats als woordvoerder van de kleine boeren veroverd. Zij volgt kritisch het West-Afrikaanse landbouwbeleid op. ROPPA mobiliseert de boeren en geeft stem aan hun verzet, tot in de instellingen van de Europese Unie. De afgevaardigden van ROPPA lieten van zich horen op de WTOvergaderingen in Cancún en Hong Kong. En ook de EPA-onderhandelaars maakten al kennis met hen. Eén van de belangrijkste impulsen voor de oprichting van ROPPA was de regionale integratie, de steeds verdergaande economische samenwerking tussen de verschillende West-Afrikaanse landen. Tariefafspraken over in- en uitvoer van producten en het uitstippelen van een gemeenschappelijk landbouwbeleid tussen de verschillende landen noopten de nationale boerenorganisaties om gezamenlijke standpunten in te nemen. Ook de globalisering heeft een grote impact. De boeren worden gedwongen om een ongelijke concurrentiestrijd aan te gaan met buitenlandse producten, die vaak in betere omstandigheden worden geproduceerd. Ndiogou Fall is de voorzitter van ROPPA. Hij ziet het zo: “ROPPA wil de belangen van de kleine boeren verdedigen in regionale en internationale onderhandelingen. Meer en meer beslissingen worden elders genomen. Deze onderhandelingen leiden tot meer en meer handelsliberalisering. Wij moeten bij deze besprekingen onze belangen verdedigen, want niemand zal het in onze plaats doen.” Voor ROPPA moet de familiale landbouw de hoeksteen van het landbouwbeleid blijven. “De West-Afrikaanse landbouw is een zaak van kleine familiale boerderijen”, zegt Ndiogou Fall. ”De boerengezinnen telen voedsel voor zichzelf en verkopen wat ze teveel hebben. Dit soort landbouw wordt door sommigen als verouderd beschouwd, maar het is wat wij hebben. Het verschaft werk, voedsel en het vermindert de afhankelijkheid.” Fall benadrukt het recht op voedelsoevereiniteit. De internationale handelsregels moeten elk land de kans geven zijn eigen nationale en regionale landbouwbeleid uit te stippelen en waar nodig de eigen markt te beschermen. Ndiogou Fall vervolgt: “Wij vechten met hand en tand om te voorkomen dat de EPA’s worden ondertekend. Deze akkoorden zijn rampzalig. We zijn op zich niet tegen akkoorden, maar ze moeten uitgaan van ontwikkeling. Dit was altijd het uitgangspunt: samenwerken voor ontwikkeling en tegen armoede. Jarenlang was dat de basis voor de geloofwaardigheid van Europa. Maar deze onderhandelingen vervangen ‘ontwikkeling’ en ‘armoedebestrijding’ door ‘economie’. Alles is nu gericht op méér handel.” Een voorbeeld van de ongelijke strijd tegen het Europese landbouwbeleid is te vinden in de melksector, onder meer die van Burkina Faso. Eén op tien Burkinezen is veeboer. De meesten onder hen zijn lid van de Peul, één van de bevolkingsgroepen van het land. De meeste Peul trekken rond met hun kuddes. De melkopbrengst is klein en grotendeels voor eigen gebruik bestemd. Nochtans heeft de sector wel potentieel. De Burkinese boerinnen willen gerust meer melk produceren, als ze maar zeker zouden zijn van een goede prijs.

Boerenbelangen verdedigen

Landbouw en veeteelt cruciaal

Representatief netwerk

Familiale landbouw beschermen

Verstikkingsverschijnselen

foto: Tineke D’Haese

Blik op West-Afrika
De laatste tijd komt de West-Afrikaanse regio vooral in het nieuws wanneer het zoveelste bootje met vluchtelingen is onderschept. Vooral jonge mannen die niets te verliezen hebben, wagen de riskante tocht naar een beter leven. Dat is niet toevallig. West-Afrika is immers een van de armste regio’s ter wereld. Bijna alle landen van deze regio behoren tot de groep van ‘Minst Ontwikkelde Landen’. Honger en ondervoeding zijn nooit ver weg. Leven betekent voor veel West-Afrikanen overleven, vooral op het platteland. De regio lijdt onder de handicaps die heel Afrika kenmerken: een onderontwikkelde industrie, zwakke overheden en instellingen én een ongeschoolde bevolking. Bovendien is het klimaat ongunstig en zijn er geregeld lange periodes van droogte.

Sterke organisaties

Europese melk overstroomt Burkina Faso

foto: Tineke D’Haese

......................................................................................................................................................................... Actiekrant 1 >> Boeren strijden tegen vrijhandel 12

........................................................................................................................................................................ Actiekrant 1 >> Boeren strijden tegen vrijhandel 13

Bezoekers tijdens 11.11.11
Over EPA’s en tomatenconcentraat kunnen we dit najaar met smaak discussiëren. Dan verwachten we bezoekers van de organisaties RECAP en RAFIA. Zij zullen te gast zijn bij 11.11.11-comités in verschillende provincies. Deze comités organiseren voor hen een boeiend en interessant programma. Wil je meer weten over het bezoekersprogramma? Contacteer dan als de bliksem het provinciaal secretariaat. De contactgegevens vind je op de achterkant van deze actiekrant. Wil je de bezoekers aan het woord horen? Hou in het najaar de website in de gaten: www.11.be/campagne.

“Hoe kunnen we melkproducenten aanmoedigen om rassen te houden die meer produceren en om aangepaste voeding te geven? Hoe kunnen we de melkproductie opdrijven als tegelijk onze markten overstroomd worden door ingevoerde melk of voedselhulp?”, vraagt de Confédération Paysanne du Faso, kortweg CPF, zich af. Dit platform van boerenorganisaties en een partner van Oxfam-Solidariteit, heeft samen met ROPPA de strijd met de vrijhandel en de EPA’s aangebonden. In december 2006 manifesteerden ruim 2.000 boeren door de straten van Ouagadougou. Ze uitten hun ongenoegen over de EPA-onderhandelingen aan de West-Afrikaanse ministers die in de hoofdstad vergaderden. Begin dit jaar organiseerde de CPF een ‘ronde van Burkina’ om de lokale boeren over de EPA-onderhandelingen te informeren.

Scherpe concurrentie voor Togolese tomaten
De Vlaamse ngo Vredeseilanden werkt al twintig jaar in Togo en ondersteunt de boeren in hun zoektocht naar alternatieve teelten. Want door de voortdurend lage katoenprijzen op de wereldmarkt zagen de boeren zich gedwongen andere gewassen te telen. De laatste jaren heeft de tomatenkweek heel wat ten goede veranderd in de streek.
Tomaten kun je, in tegenstelling tot katoen en maïs, in het droog seizoen telen door van het aanwezige grondwater gebruik te maken. Tomaten betekenden voor de boerinnen een welkome aanvulling van voedsel en inkomen, vooral tijdens het droog seizoen. De tomaten uit de Savanne werden aanvankelijk een succesverhaal, met een afzet over het hele land. Dat bracht de boeren een aardige stuiver op. Geen wonder dat meer en meer boeren, teleurgesteld in de katoenopbrengst, hun heil zochten in de tomaat. Het aantal tomatenboeren verdriebubbelde in deze streek in enkele jaren tijd, van 2.000 tot 6.000 (in 2006). En dan kwam het keerpunt: te veel tomaten, die bovendien niet lang houdbaar zijn. Dat leidde en leidt tijdens de oogstmaanden tot een overaanbod en bodemprijzen. Elke dag vertrekken uit de Savannestreek tien vrachtwagens met duizenden manden tomaten naar de markten van Lomé. Een groeiend aantal tomaten raken niet meer verkocht en ze rotten weg. De boerenfederatie RECAP en de organisatie RAFIA, twee partnerorganisaties van Vredeseilanden, zochten naar oplossingen. Een mogelijkheid was de uitbreiding van de afzetmarkt, voor een deel te vinden in buurland Benin. Sinds begin dit jaar vinden 40 à 50 ton tomaten wekelijks hun afzet bij enkele Beninse handelaars. Een tweede oplossing voor de overdaad aan tomaten lag voor de hand: een kleinschalige of industriële verwerkende industrie opzetten om zelf tomatenconcentraat te maken. Dat zou niet alleen de boeren van afzet verzekeren, maar ook voor extra tewerkstelling zorgen. Maar deze oplossing blijkt niet haalbaar door de moordende concurrentie van Italiaans tomatenconcentraat. De Italiaanse merken hebben immers hun plaats in de Togolese huishoudens veroverd. Ze zijn niet alleen goedkoop, maar ook van goede kwaliteit. Dat bleek uit een haalbaarheidsstudie die Vredeseilanden samen met de lokale partners liet uitvoeren. Hoe kan een nieuwe verwerkende industrie een plaats op de markt veroveren, waar ingevoerde producten zo goedkoop en ingeburgerd zijn? Bescherming van de markt en tijdelijke beperking van de invoer lijken aangewezen, naast andere maatregelen om de industrie op gang te trekken. Maar als de EPA’s uitgevoerd worden, krijgen deze maatregelen geen kans.

Togo in het kort
De Savannestreek in het noorden van Togo is de armste regio van het land. Vredeseilanden is er al twintig jaar actief. De Savanne kent een zeer hard klimaat, ook al valt er per jaar 800 tot 1.000 millimeter neerslag. Bij gebrek aan waterbekkens en andere infrastructuurwerken vloeit het water zomaar weg. Onder andere daardoor is de grond uitgeput en erg onderhevig aan erosie. Het droog seizoen duurt hier zeven maanden en dan groeit er amper iets. • Dit langgerekt landje aan de Baai van Benin is amper twee keer zo groot als België, telt zes miljoen inwoners en is daarmee één van de kleinste landen in Afrika. • Lomé is de hoofdstad, gekend van de ‘Lomé-Conventie’, de hoeksteen voor de economische relaties tussen Afrika en Europa. • De officiële taal in Togo is het Frans, maar de meeste mensen spreken uit sluitend één van de etnische talen. De scholingsgraad is erg laag. • Ondanks tegenvallende koersen en verouderd materieel, blijven cement, katoen en fosfaat belangrijk als bron van buitenlandse deviezen. • Togo behoort tot de groep van Minst Ontwikkelde Landen. Armoede treft meer dan 70% van de bevolking, tot 85% in de Savannestreek. 66% van de mensen leeft op het platteland. • Het land wordt sinds de onafhankelijkheid in 1960 bestuurd door een militair regime. Toen in 2005 generaal Eyadéma stierf na een regeerperiode van bijna 40 jaar, hielp het leger zijn zoon Fauré op de presidentstoel. Na protest kwamen er toch verkiezingen, met hetzelfde resultaat tot gevolg.
Bron: Vredeseilanden, FAO en Rapport over de Millenniumdoelstellingen Togo

Strijd op het scherp van de snee

In landen zoals Senegal en Burkina Faso of ook Mali en Niger hebben de nationale platforms de strijd met de EPA’s aangebonden. Ook in andere landen van de regio werkt ROPPA aan bewustwording over de gevolgen van vrijhandel. Het netwerk organiseert seminaries en protestmarsen, zoals die in Burkina Faso tijdens de top van de West-Afrikaanse staatshoofden. Ook in de loop van dit jaar komen er nog verschillende nationale manifestaties, want de tijd dringt. Samen met de andere regionale boerenorganisaties binnen de ACP-landen liet ROPPA de onderhandelingen doorlichten. De resultaten daarvan vormen het uitgangspunt voor hun actieve lobbywerk op nationaal, regionaal en internationaal niveau. Ze werken ook samen met verscheidene Europese organisaties in de strijd tegen de EPA’s. Getuigenissen tijdens hoorzittingen, aanwezigheid bij overhandiging van petities ... Het zijn enkele voorbeelden van gemeenschappelijke acties. Wordt ongetwijfeld vervolgd.

Aanvankelijk succesverhaal

Togo Levensverwachting Kindersterfte van kinderen onder de vijf jaar Alfabetiseringsgraad Human Development Index wereldrangorde Bruto Binnenlands Product per persoon 54,5 jaar 140 per 1000 53,2% ( vrouwen: 38,5%) 147ste plaats 344 $

België 79,1 5 per 1000 99% 13de plaats 33.807 $

Concentrato di pomodori

Partners

In de Togolese Savannestreek belichten we de boerenorganisaties RAFIA en RECAP, partners van Vredeseilanden. RECAP Staat voor Réseau des Centres d’Autopromotion Paysanne en is een federatie van zes boerenorganisaties of CAP’s. Samen tellen ze circa 12.000 betalende leden. Vooral de graanbanken van RECAP zijn een groot succes. RECAP zou een nog grotere rol kunnen spelen in het lobbywerk richting overheid. Want hun succesverhalen en hun ledenaantal vormen een enorme troef om op het beleid te wegen. Dat kan via

de nationale Togolese boerenvakbond CTOP en de West-Afrikaanse boerenbeweging ROPPA. RAFIA Deze ngo verleent vanuit het provinciestadje Dapaong organisatorische en technische steun aan landbouworganisaties, zoals de Centres d’Autopromotion Paysanne of CAP’s. Zo onderzocht RAFIA de mogelijke rendabiliteit van een tomatenverwerkend bedrijf in de regio. Verder zorgt RAFIA voor functionele alfabetisering en ijvert ze voor participatief ontwikkelingswerk.

foto: Layla Aerts

......................................................................................................................................................................... Actiekrant 1 >> Boeren strijden tegen vrijhandel 14

........................................................................................................................................................................ Actiekrant 1 >> Boeren strijden tegen vrijhandel 15

Actiemodel
Steun de Afrikaanse boeren, stop de EPA’s!
De West-Afrikaanse boeren komen in verzet tegen de vrijhandel die hen nekt. 11.11.11, Vredeseilanden en Oxfam-Wereldwinkels steunen hen. We starten in het najaar met een STOP EPA’s-actie. Dat is dringend, want de Europese Unie wil dit jaar de onderhandelingen nog rond krijgen. Krab de EPA’s weg!
De Europese Unie zet de Afrikaanse landen onder druk om vóór 31 december 2007 de EPA’s te ondertekenen. Het is dus nu of nooit. 11.11.11, Vredeseilanden en Oxfam- Wereldwinkels eisen dat de Belgische overheid alles in het werk stelt om de EPA’s te schrappen. Met een petitie zetten we druk op de ketel. Weer een petitie? Ja, maar geen gewone! Om de nieuwsgierigheid van het publiek te prikkelen, krijgt de petitie de vorm van een krabbiljet. We nodigen iedereen uit om met een muntstuk de EPA’s weg te krabben. En onder het dunne krablaagje wordt duidelijk wie er wint als de EPA’s van de baan zijn. Een soort speelse loterij: krab de EPA’s weg en buig het lot van de Afrikaanse boer om tot een winnend lot. De krabbiljetten zijn slechts een opstapje om de mensen aan te spreken over onze actie STOP de EPA’s. We verspreiden ze massaal in Vlaanderen en Brussel. Wie overtuigd is, kan dan het petitiestrookje aan het krabbiljet invullen en ondertekenen. internet of in de media. Op Vrijdag Krabdag moet het krabben de hype van de dag worden. We openen die dag krabloketten in heel Vlaanderen. Iedereen die zelf een actie wil opzetten, kan deelnemen. Inschrijven en materiaal bestellen kan via de website. De actie kan gerust verder uitdeinen naar het weekend. Vrijwilligers die niet vrij zijn op vrijdag, kunnen natuurlijk ook op zaterdag 27 of op zondag 28 oktober hun loket opzetten in hun gemeente of met de STOP EPA’s-krabbiljetten aan de slag gaan. De aftrap van de petitieactie geven we op de Europese STOP EPA’s-dag van 27 september. Met acties van tientallen organisaties in meer dan vijftien Europese landen. En nadien plaatst 11.11.11 de petitie centraal in haar campagne. In januari trekt Vredeseilanden de lijn gewoon door en biedt haar vrijwilligers dezelfde petitie aan. En tijdens het voorjaar bouwen de OxfamWereldwinkels hierop voort met een gelijkaardige petitie waarin de eis voor rechtvaardige grondstoffenprijzen voor landbouwproducten centraal staat. • Zorg dat elke collega vrijdagochtend de elektronische versie van het STOP EPA’s-krabbiljet in zijn mailbox aantreft. • Kondig de actie aan via de interne nieuwsbrief of website. Heel wat horecazaken, cateringbedrijven, school- en bedrijfsrestaurants namen vorig jaar deel aan de uiendag. Dat kan dit jaar opnieuw. Niet met een apart menu, maar met de STOP EPA’s-placemat waarop je de petitie kan tekenen. Die placemat kan ook dienst doen op de vele etentjes die de 11.11.11-weken traditioneel rijk zijn. Met de STOP EPA’s-actiefolder kan je vanaf september scholen, verenigingen, organisaties, bedrijven ... aanspreken om aan Vrijdag Krabdag deel te nemen, een loket te openen, krabbiljetten te verspreiden of placemats te gebruiken. Voor Jan Publiek zijn de EPA’s natuurlijk een nieuw en vreemd begrip. Hoe meer de mensen het STOP EPA’s-logo te zien krijgen, hoe beter. Hiervoor kan je aan de slag met de STOP EPA’s-affiches en stickertjes. Enkele ideetjes: • Kleef STOP EPA’s-stickertje op agenda’s, beeldschermen, koelkasten, gsm’s, deurklinken, op je fiets, op de achterruit van je wagen, op je brievenbus ... • Plak een STOP EPA’s-stickertje op de kraag van iedereen die aan je loket een petitie ondertekent. • Kleef STOP EPA‘s-stickertje naast de ‘verboden te roken’icoontjes. • Wees creatief en laat het STOP EPA’s-logo opduiken in pers en media. • Voeg een STOP EPA’s-logo toe aan je e-mails. • Knutsel STOP EPA’s-verkeersborden. Maar blijf hoffelijk en vermijd ongewenste ‘vervuiling’. Vraag liefst toestemming voor je stickers plakt.

Op de vreemdste plaatsen

Open een krabloket

Met de actie hebben we drie grote objectieven:

• Het EPA-verhaal en vooral de gevaren van de EPA’s aan de grote klok hangen. • Tienduizenden handtekeningen verzamelen van mensen die de EPA’s geen goede zaak vinden. • De politieke druk opvoeren om de EPA-onderhandelingen grondig bij te sturen.

Centraal: de petitie

We zijn ervan overtuigd dat we met z’n allen een krachtige tegenstem kunnen laten klinken vanuit België. En met een petitie slaan we twee vliegen in een klap. Eerst doen we de wenkbrauwen fronsen bij de EPA’s en daarna nodigen we de mensen uit om een standpunt in te nemen. Maar onderweg informeren we natuurlijk ook tienduizenden mensen over de strijd van de Afrikaanse boeren en de nood aan een rechtvaardig landbouwbeleid. En elke handtekening plaatst de Belgische en Europese politici voor hun verantwoordelijkheid. Als ze het echt menen met hun voornemen om de armoede tegen 2015 terug te dringen, zoals ze beloofden in de Millenniumdoelstellingen, dan moeten de EPA’s van de baan.

Om de nieuwsgierigheid van het publiek nog meer te prikkelen, bieden we de krabbiljetten op zoveel mogelijk plaatsen aan in Win for Life in Afrika-loketten.Je kan daarvoor een kant-en-klare kartonnen loketdisplay bestellen. Het is een kartonnen scherm dat je openvouwt en op een tafel plaatst. Het is uitermate mobiel en kan dus overal opduiken. Bijvoorbeeld op de markt, aan het station en op etentjes en quizzen. Maar ook op school, in een cafetaria of een restaurant en in de Wereldwinkel. Bij een loket hoort uiteraard een loketbediende. Hij of zij bezorgt de voorbijgangers hun krabkaart. Die krabben de EPA’s weg, ondertekenen de petitie en posten het petitiestrookje in de brievenbus die in het loket voorzien is. Niemand kan er langs kijken. En natuurlijk maak je het nog leuker als je rond het loket animatie voorziet. Verkleed je als een echte loketbediende, compleet met stofjas, petje en stempel ... Nodig met enkele vrijwilligers de voorbijgangers actief uit om de petitie te tekenen. Zorg voor straattheater rond het loket. Of laat het loket bevolken door een bekende figuur uit je gemeente. Zorg in ieder geval dat je actie in de pers terecht komt.

De e-PA’s

Op het werk en aan tafel

Vrijdag Krabdag

Op vrijdag 26 oktober willen we iedereen in Vlaanderen en Brussel aan het krabben brengen voor Afrika. Op markten en pleinen, aan stations en winkels, in scholen en bedrijven, op het

Net als vorig jaar tijdens de uiendag, hopen we dat ook heel wat bedrijven, organisaties en instellingen de EPA’s op Vrijdag Krabdag een plaatsje zullen geven op de werkvloer. Moeilijk is dat niet. Wie deelneemt, kan zijn actie registeren op de website en online het nodige actiemateriaal bestellen. Daarmee kan je dan aan de slag: • Open ‘s ochtends een Win for Life in Afrika-loket aan de onthaalbalie van je bedrijf of ’s middags in de cafetaria. • Drop een STOP EPA’s-krabbiljet in ieders postbakje op Vrijdag Krabdag.

Op www.11.be/campagne kan je de actie op de voet volgen, je actie registreren en online materiaal bestellen om mee aan de slag te gaan. En er komt natuurlijk ook een elektronische versie van het STOP EPA’s-krabbiljet dat je daar kan downloaden. Zorg ervoor dat zoveel mogelijk vrienden, bekenden of collega’s dat krabbiljet op vrijdag 26 oktober in hun mailbox aantreffen. Een heel eenvoudige actie, al spreek je best met elkaar af om STOP EPA’s-spam te vermijden. Een overzicht van alle campagnemateriaal vind je op p. 19

foto: 11.11.11

......................................................................................................................................................................... Actiekrant 1 >> Boeren strijden tegen vrijhandel 16

........................................................................................................................................................................ Actiekrant 1 >> Boeren strijden tegen vrijhandel 17

Hoe haal je ‘t in je hoofd?
EPA’s? Wellicht had je er tot voor kort nog nooit van gehoord. Hoe gaan we dat aan de man of vrouw brengen? Die Economische Partnerschaps Akkoorden zullen wel een enorme invloed uitoefenen op de situatie van de boeren, zeker in Afrika. Als we het ernstig menen met de strijd tegen armoede, tegen de honger, dan mogen we de EPA’s niet laten passeren. En we zijn er ook van overtuigd dat we met die moeilijke dingen de straat op moeten. We willen het publiek niet in de waan laten dat ontwikkelingssamenwerking eindigt bij giften en steun aan projecten. Met 11.11.11 zijn we niet aan ons proefstuk om onbekende en moeilijke begrippen in een campagne te gooien. Denk maar aan de Tobintaks of de Millenniumdoelstellingen. Dus zetten we onze tanden in de EPA’s. Daar staan we gelukkig niet alleen voor. In vele Europese landen lopen al campagnes rond STOP EPA’s. Ook boerenorganisaties en ngo’s in het Zuiden voeren actie. Daar sluiten we ons bij aan.

Jeugdhuismodel 2007 Niet te Vreten!
Gaan ook de Vlaamse jeugdhuizen als één man of vrouw dwars liggen voor de noodlottige EPA’s? Of ontspint er zich aan de toog een bitsige tweestrijd tussen Afrikanen en Europeanen? Dat zal blijken tijdens de nieuw interactieve jeugdhuisavond van 11.11.11. op vrijdag 26 en zaterdag 27 oktober. We volgen de vreemde kronkels die ons voedsel aflegt voor het in de winkelrekken of op ons bord opduikt. En één ding is zeker, fragmenten van de straffe Oostenrijkse film ‘We feed the World’ zorgen er in elk geval voor dat je nooit meer op dezelfde manier een tomaat of een kip koopt na deze ‘Niet te Vreten’-avond. De ‘Niet te Vreten’-avond kan natuurlijk ook plaatsvinden op vrijdag 9 of zaterdag 10 november of op een andere avond naar keuze. • DVD met alle ingrediënten voor een smakelijke, doch pikante avond. • Voor jeugdhuizen (of voor een licht verteerbare avond in de jeugdbeweging) • Duur: 2u tot 2u30 • Nodig: jeugdhuis of zaaltje, lcd-projector + dvd of computer, geluidsinstallatie • Prijs: € 12
foto: we feed the world

Sla de handen in elkaar
Scholen stoppen EPA’s `
11.11.11, Vredeseilanden en Oxfam-Wereldwinkels voeren samen campagne van september 2007 tot juni 2008. We mobiliseren samen voor de actiemomenten van de campagne en inhoudelijk vertellen we hetzelfde verhaal: de strijd van de Afrikaanse boer voor een rechtvaardige landbouw. Samen uit ... Het campagnemateriaal loopt zoveel mogelijk samen. Zo komt er een gezamenlijk politiek dossier. De affiches worden op elkaar afgestemd. We gaan samen de baan op met de petitie. We doen een gezamenlijk aanbod naar het onderwijs en presenteren de jongerenwerking vanaf september als één pakket aan jeugdconsulenten, jeugdhuizen en jeugdbewegingen. ... samen thuis In heel wat gemeenten vinden de vrijwilligers van de drie organisaties elkaar al langer. Deze campagne is een buitenkans om die samenwerking nog te versterken. Daarom stellen we voor in je gemeente één gezamenlijk vergadering met de vrijwilligers van de drie organisaties te beleggen. Om elkaar beter te leren kennen, om afspraken te maken en om samen een jaarprogramma uit te werken. Want tenslotte behoren we allen tot éénzelfde Noord-Zuidbeweging. En het is een uitdaging om dat zichtbaar te maken voor het publiek. • Organiseer samen een actie op 26 oktober! • Versterk elkaars activiteiten en/of organiseer quizzen, etentjes en wereldfeesten zoveel mogelijk samen. • Mobiliseer samen de pers. • Bundel de krachten om naar de scholen te stappen. • Spreek af wie naar de jeugdraad trekt om de campagne voor te stellen. • Richt samen een startavond of een infoavond in voor alle vrijwilligers. We houden ook een gezamenlijke startdag op zaterdag 15 september in het Internationaal Congrescentrum in Gent. De gebruikelijke provinciale startdagen van 11.11.11, de regionale startmomenten van Vredeseilanden en de klassieke startnamiddag op de vakbeurs van Oxfam-Wereldwinkels smelten hiermee samen tot één groot startmoment. Kruis het alvast aan in je agenda!

Ook op school kan een Win for Life in Afrika-loket een ereplaats krijgen op vrijdag 26 oktober. Aan het onthaal, op de speelplaats of ‘s ochtends aan de schoolpoort. En krabben maar... Je hebt alleen een paar vrijwilligers nodig om het loket te bemannen en krabbiljetten uit te delen aan elke leerling. Krab en win Je kan natuurlijk nog een stapje verder gaan en er een echt krab-en-win spel van maken. Een eenvoudig vraag- en krabspel waar alle leerlingen tijdens de speeltijd of middagpauze aan kunnen deelnemen. Bekijk samen een kort filmpje. En wie bij de pinken is, vindt het juiste antwoord op de vragen die de loketbediende afvuurt als een fluitje van een cent. Maar wat je ook doet, zamel op school zoveel mogelijk STOP EPA’s-handtekeningen in. Inhoudelijk werken Het wordt pas interessant als je in de klas dieper ingaat op de voedselproblematiek, de strijd van boeren voor een rechtvaardig inkomen en de uitdaging om honger aan te pakken tegen 2015. Daarvoor kan je zoals altijd vanaf september een beroep doen op een ruim aanbod van educatief materiaal, workshops en lesmappen.
foto: Stefaan Anrys

Dit jaar bundelen 11.11.11, Vredeseilanden en Oxfam Wereldwinkels het onderwijsmateriaal in twee gemeenschappelijke onderwijsfolders, een voor het basisonderwijs en een tweede voor het secundair. 11.11.11 en Vredeseilanden focussen op STOP EPA’s, terwijl Oxfam Wereldwinkels ingaat op de eis van rechtvaardige grondstofprijzen. Allebei illustraties van de impact van vrijhandel op het inkomen van de Afrikaanse boeren. De onderwijsfolders bieden aan de leerkrachten een overzichtelijk aanbod van lesmappen, workshops, quizmodellen, films, een postertentoonstelling ... Je kan zelfs een heel traject opzetten en het hele schooljaar door rond dit thema werken in de klas. Meer info op www.11.be/educatie

......................................................................................................................................................................... Actiekrant 1 >> Boeren strijden tegen vrijhandel 18

........................................................................................................................................................................ Actiekrant 1 >> Boeren strijden tegen vrijhandel 19

De tijd loopt nog altijd
De actie STOP EPA’s loopt uiteraard in het kader van het samenwerkingsverband 2015 De Tijd Loopt, onze gezamenlijke campagne voor de Millenniumdoelstellingen. Net als vorig jaar vertrekken we van de eerste Millenniumdoelstelling. Die belooft om de extreme armoede en honger te halveren tegen 2015. De tijd loopt dus nog altijd! Landbouw2015 Elke dag lijden 850 miljoen mensen honger en driekwart van hen zijn boeren. Alleen een (radicaal) ander landbouwbeleid met een rechtvaardig inkomen voor boeren in Noord en Zuid brengt ons een stap dichter bij de realisatie van die eerste Millenniumdoelstelling. We moeten daarom politici en beleidsmakers aan hun belofte blijven herinneren. Dat doen we best met zoveel mogelijk volk. De Noord-Zuidbeweging had zich al verenigd in het samenwerkingsverband 2015 De Tijd Loopt. Met de Vlaamse natuur-, milieu-, boeren- en consumentenorganisaties erbij, kwam de coalitie Lanbouw2015 tot stand. Een nooit vertoonde coalitie van meer dan veertig organisaties, waaronder de Bond Beter Leefmilieu, Greenpeace, Natuurpunt, Velt, Wervel en het Vlaams Agrarisch Centrum. Samen ploegen we voor een duurzame landbouw wereldwijd, een landbouw die oog heeft voor mens én milieu en die de landbouwers en de bevolking voedselzekerheid en inkomensgaranties biedt, in Noord en Zuid. Samen de boer op Ook lokaal kan er iets moois groeien tussen de Noord-Zuidbeweging en de milieu-, natuur- en boerenorganisaties. Als dat het geval is, dan biedt het lokaal campagnehandboek Landbouw2015 een goede ondersteuning met meer achtergrondinfo, een stappenplan, modelacties en allerlei andere nuttige tips. Het campagneboek is gratis en je kan het aanvragen bij jacques.mevis@11.be of 02 536 11 56. Je kan het ook raadplegen op www.landbouw2015.be. • Met dit materiaal van 11.11.11, Vredeseilanden en Oxfam-Wereldwinkels ga je een schitterende campagne tegemoet.

Materiaal
Materiaal om mee aan de slag te gaan
STOP EPA’s-actiefolder
Om scholen en verenigingen of organisaties en bedrijven aan te spreken en uit te nodigen om aan de actie deel te nemen. Met een overzicht van actiemogelijkheden en een bestelbon. Verschijnt eind augustus.

Campagneaffiche

Hét beeld van de campagne!

STOP EPA’s-krabbiljet

Een krabbiljet met een petitieluik en laagdrempelige basisinformatie over de campagne. Om massaal mensen mee aan te spreken en handtekeningen in te zamelen.

Win for Life in Afrika-loket

Materiaal over de Millenniumdoelstellingen
Banner
Plaats de banner van 2015 De Tijd Loopt zoveel mogelijk onderaan alle teksten en drukwerk dat je aanmaakt. Te downloaden van www.11.be/campagne.

Een kant-en-klare kartonnen loketdisplay om een STOP EPA’s-loket te openen. Je vouwt de display open en plaatst hem op een tafel. Neem plaats achter de tafel, klap het kartonnen luikje open en je kan aan de slag.

Infoposter

Een didactische poster die de gevolgen van de EPA’s en van vrijhandel in het algemeen in beeld brengt.

Spandoeken

Opa’s tegen EPA’s–posterreeks

Opa’s tegen EPA’s, omdat de toekomst belangrijk is. Fotograaf Marc Goldchstein trok naar Togo en naar Tanzania. Hij sprak met opa’s en hun kleinkinderen. Het resultaat is een schitterende posterreeks van 12 foto’s. Om op te hangen in culturele centra, scholen en jeugdlokalen ...

De lange witte spandoeken ‘Armoede de wereld uit’ mogen ook dit jaar op strategische plaatsen verschijnen. Grote spandoeken met het logo van 2015 De Tijd Loopt kan je huren bij 11.11.11. Met de witte bandjes aan klinken, fietsen, rugzakken ... hebben we Vlaanderen laten kennismaken met de Millenniumdoelstellingen. Ze zijn nog beschikbaar, zolang de voorraad strekt.

Witte bandjes

Opa’s tegen EPA’s-minidossier

De strijd van de boeren in Togo en Tanzania in een beknopt informatief dossiertje. Geïllustreerd met de foto’s van Marc Goldchstein.

Postertentoonstelling over de Millenniumdoelstellingen

ST0P EPA’s-affiche en stickertjes Tafelmatjes (placemats) Campagnevideo

De algemene tentoonstelling over de Millenniumdoelstellingen vullen we dit jaar aan met een poster over Togo (de infopartner) en met een poster over het recht op voedsel.

50 x 50 cm affiches en stickerbladen met het STOP EPA’s-Logo. Zoveel mogelijk te verspreiden op opvallende plaatsen. Een smakelijke vertaling van de campagne. Ook tijdens het eten kan je met de petitie aan de slag gaan. In twee korte, maar spitse documentaires van een tiental minuten maak je kennis met de strijd van boeren in Afrika. Het eerste deel handelt over het recht op marktbescherming en over de dreiging van de EPA’s. In het tweede deel komt de grondstoffenproblematiek aan bod. Wouter Deprez loodst ons door beide verhalen.

Video ‘Prikbord 2015’

Het verhaal van Nic Baltazar over de Millenniumdoelstellingen blijft brandend actueel. Een absolute aanrader voor wie in twintig minuten wil weten waar de klepel hangt.

Workshops ‘Geprikt, nog niet geflikt’ en ‘Burps, boeren met een lege maag’

Workshops die jongeren vanaf 16 jaar gedurende twee lesuren actief aan de slag laat gaan met de Millenniumdoelstellingen en met de hongerproblematiek.

Workshops ‘Gelukkig 2015’ en ‘Goed geboerd? Grote Honger!’

Radio en Tv-spot

De affiche in klank en beeld.

Twee workshops die zorgen voor een speelse kennismaking met de Millenniumdoelstellingen en met het thema ‘recht op voedsel’. Voor kinderen van 10 tot 12 jaar.

Onderwijsfolders

Lesmappen

Twee folders (één voor het basisonderwijs en een andere voor het secundair) met het gebundelde onderwijsaanbod van 11.11.11, Vredeseilanden en Oxfam Wereldwinkels.

‘Armoede, onvoltooid verleden tijd’ (Millenniumdoelstellingen algemeen - 3e graad secundair). ‘Honger in overvloed’ (1e Millenniumdoelstelling - elke graad secundair) ‘Duurzame ontwikkeling’ (7e Millenniumdoelstelling - 3e graad secundair).

Jongerenfolder Niet Te Vreten

Gezamenlijke jongerenfolder van 11.11.11, Vredeseilanden en Oxfam Wereldwinkels met het aanbod van de drie organisaties naar jeugdbewegingen, jeugdhuizen en jeugdconsulenten.

Millenniumparcours

Interactieve tentoonstelling om jong en oud te laten kennismaken met de acht Millenniumdoelstellingen (vooraf reserveren).

Catalogus

Muziektheater ‘Mag het iets meer zijn’ Verteltheater ‘Gezegd is gezegd’

Een overzicht van het beschikbare campagnemateriaal vind je zoals gebruikelijk in de campagnecatalogus. Alleen ...vanaf dit jaar verschijnt die catalogus niet meer op papier! Er komt enkel een elektronische versie, die je kan raadplegen op de website of bekijken op de campagnecd-rom. Je kan de gewenste pagina’s op een eenvoudige manier downloaden en afdrukken. Een flexibele en duurzame oplossing, hopen we. Te vinden op www.11.be/educatie.

Een prachtig muziektheater van het huis van vertrouwen De Vieze Gasten (vanaf 12 jaar). Wannes (van de fietsenmaker) brengt de Millenniumdoelstellingen tot leven voor kinderen van de tweede en de derde graad lager onderwijs. Een overzicht van het educatieve aanbod rond de Millenniumdoelstellingen vind je op www.detijdloopt.be.

......................................................................................................................................................................... Actiekrant 1 >> Boeren strijden tegen vrijhandel 20

........................................................................................................................................................................ Actiekrant 1 >> Boeren strijden tegen vrijhandel 21

Info & agenda
De Europese samenwerking
Onze Belgische inspanningen om de EPA’s te dwarsbomen, zijn een onderdeel van een grote internationale STOP EPA-beweging die sinds vorig jaar op gang is gekomen. In Afrika laten de boeren hun verzet tegen de EPA’s altijd maar luider horen via de ngo-campagne van African Trade Network en via overkoepelende boerenorganisaties als ROPPA in Oost-Afrika. Op het Wereld Sociaal Forum in Nairobi in januari 2007 was het al EPA wat de klok sloeg. In 13 Europese landen kwamen er campagnes op gang, met onder meer Oxfam International als gangmaker. 11.11.11 is sterk betrokken bij het opzetten van allerlei netwerken en lobbyacties om de Europese regeringen en de Europese Commissie aan hun vel te zitten. Duitsland is tot juni 2007 voorzitter van de Europese Unie. Daarom ondertekenden ruim 50 ontwikkelingsorganisaties uit heel Europa een brief aan bondskanselier Angela Merkel om de EPA-onderhandelingen stop te zetten. Deze brief werd op 19 april aan Duitse ambassades in 13 landen tegelijk overhandigd. En op de overkoepelende website van EPA ondertekenden ook tienduizenden individuele burgers uit heel Europa deze oproep. De Europese STOP EPA’s-dag van 27 september 2007 is het startschot om dit grensoverschrijdend EPA-protest in een nog hogere versnelling te brengen.

Fondsenwerving
foto: Eddy De Neef

De straat op!
Met de actie 2006 zette 11.11.11 opnieuw een record neer: 5,79 miljoen euro. Dat is een opmerkelijke prestatie, want onze straatactie had toch af te rekenen met de zaterdagse 11-novemberfeestdag: supermarkten dicht, winkelstraten verlaten ... Maar toch ging de gemeentelijke actie vooruit dankzij jullie inzet.
Met dat prachtige resultaat slaan we een dubbele slag. We kunnen meer middelen inzetten om het onrecht bij de wortels aan te pakken. Wie ooit bij partners in het Zuiden op bezoek was, weet hoeveel verschil duizend euro daar betekent! Maar een mooi financieel resultaat geeft 11.11.11 ook een dynamisch imago. Het bewijst dat het publiek ons in toenemende mate steunt en dat kunnen we verzilveren bij onze politieke acties. Dit najaar kan je je comité extra uitstraling geven door de medewerkers in het nieuw te steken. Je kan niet alleen beschikken over nieuwe draagtassen om het verkoopmateriaal in mee te nemen, maar er komen ook nieuwe hesjes voor de straatactie en nieuwe T-shirts voor binnenactiviteiten. Ze zijn nog in bestelling en dus kunnen we er hier geen foto’s van tonen. Maar we zetten ze zo snel mogelijk op de website. samenwerking met Max Havelaar en met onze Franstalige zusterorganisatie CNCD-11.11.11. De verpakking van 100 gram is goed voor 4 lekkere koppen chocolademelk. In samenwerking met onze Zuid-Afrikaanse vrienden van Nomvula bieden we een magneet aan met een kameleon (in de vertrouwde metaaldraad-met-kraaltjes). En de vertrouwde wenskaarten? Dit jaar geen nieuw gedrukte, maar toch krijg je wellicht nooit eerder geziene kaarten voor de verkoop door je comité. Kosten- en milieubewust als we zijn, ontving de voorbije jaren niet elke provincie de nieuwste gedrukte wenskaarten. Op die wijze roteren we er meer en is er voldoende afwisseling in het aanbod.

Voor alle informatie over de internationale STOP EPA’s-campagne: www.epa2007.org en www.epawatch.net. Zie ook pagina 11: Meer weten

Zaterdag 15 september

Gezamenlijke startdag van 11.11.11, Oxfam Wereldwinkels en Vredeseilanden en lancering van het campagnejaar voor de pers in het ICC in Gent.

Dubbele slag

Donderdag 27 september

Europese STOP EPA’s-dag – Nationale lancering van de petitie STOP EPA’s.

Dinsdag 16 oktober
Wereldvoedseldag.

Actieweekend

Extra uitstraling

Nieuw verkoopmateriaal

11 november valt dit jaar op een zondag, dat betekent dat we nog altijd een kort weekend tegemoet gaan, maar het heeft alles in zich om er een krachtig actieweekend van te maken! De basis van het succes is vanouds een goede planning. Probeer tijdig voldoende mensen te contacteren en liefst voor een beperkte tijdsinzet: vele handen maken het werk licht. En bovendien kan je zo jarenlang op je vrijwilligers rekenen. Goede ideeën zijn natuurlijk altijd welkom en daarom hebben we dit jaar de meest succesvolle ideeën voor fondsenwerving uit het Actiekookboek gebundeld in een ‘Best of’. Zeker de moeite om eens te zien hoe je op een leuke wijze een extra centje voor de goede zaak kan verdienen. Tegen de zomer kan je ze vinden op www.11.be/actiekookboek.

Woensdag 17 oktober

Werelddag van Verzet tegen Extreme Armoede. Internationale GCAP-dag (white band).

Vrijdag 26 oktober (en het weekend van 27 en 28 oktober)
Vrijdag Krabdag: collectieve STOP EPA’s actiedag

Donderdag 1 november

Start mediacampagne 11.11.11.

Je kan uiteraard ook over nieuw verkoopmateriaal beschikken. Het meest in het oog springend is de cacao, de vrucht van een

Vrijdag 9, zaterdag 10 en zondag 11 november
Financieel actieweekend 11.11.11.
foto: Eddy De Neef

......................................................................................................................................................................... Actiekrant 1 >> Boeren strijden tegen vrijhandel 22

........................................................................................................................................................................ Actiekrant 1 >> Boeren strijden tegen vrijhandel 23

colofon
Werkten mee aan deze actiekrant: Bart Demedts, Els Hertogen, Myriam Keustermans, Eddy Maes, Marc Maes, Jacques Mevis, Dirk Peeters, Evie Vandevyvere Eindredactie: Jan De Mets, Eddy De Neef en Eddy Maes Lay-out: OWW gerard Druk: druk in de weer Foto Layla Aerts, Tineke D’haese, Stefaan Anrys, Jan Vannoppen, Oxfam International, Eddy De Neef, Jacques Mevis Verantwoordelijke uitgever: Bogdan Vanden Berghe, 11.11.11 Mei 2007

11.11.11 vzw

Vlasfabriekstraat 11 1060 Brussel 02 536 11 11 info@11.be www.11.be/campagne

Oxfam Wereldwinkels vzw
Ververijstraat 17 9000 Gent Tel. 09 218 88 99 oww@oww.be www.oww.be

Vredeseilanden vzw
Blijde Inkomststraat 50 3000 Leuven Tel. 016 31 65 80 info@vredeseilanden.be www.vredeseilanden.org

Provinciale 11.11.11-secretariaten Antwerpen Patriottenstraat 27, 2600 Berchem Tel. 03 281 06 62 antwerpen@11.be

foto: 11.11.11

Limburg Pastorijstraat 40 bus 7, 3530 Houthalen-Helchteren Tel. 011 87 14 80 limburg@11.be Oost-Vlaanderen Dendermondsesteenweg 205, 9040 Gent Tel. 09 233 02 03 oost-vlaanderen@11.be
073 - V.U. Bogdan Vanden Berghe p/a Vlasfabriekstraat 11, 1060 Brussel • mei 2007

Vlaams-Brabant & Brussel Vlasfabriekstraat 11, 1060 Brussel Tel. 02 536 11 53 brabant@11.be West-Vlaanderen Noordstraat 156, 8800 Roeselare Tel. 051 24 06 13 west-vlaanderen@11.be

24