Κώστας Τζαναβάρας

ΠΡΟΤΑΣΗ ΕΘΝΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ

Η Ελληνική οδός για την άµεση υπέρβαση της κρίσης
-------------------------------------------------------------

ΠΡΟΜΕΛΕΤΗ

ΜΑΪΟΣ 2012

Η Ελληνική οδός για την άµεση υπέρβαση της κρίσης
------------------------------------------------------------ΠΡΟΜΕΛΕΤΗ
Περίληψη
Α. ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ ΤΩΝ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΙΚΩΝ ΣΥΝΘΗΚΩΝ
Η οικονοµική συγκυρία και το ιστορικό διακύβευµα
«Ο πόλεµος συνεχίζεται»
Η εντεινόµενη κρίση χρέους στη ζώνη του ευρώ και η δηµοσιονοµική προσαρµογή
Εθνική στρατηγική ανάπτυξης
Η τρέχουσα συγκυρία
Β. ΕΛΛΗΝΟΚΕΝΤΡΙΚΗ ΘΕΩΡΗΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΟΣ
Η ανάγκη εναλλακτικής θεώρησης του προβλήµατος
Ο πυρήνας του προβλήµατος
Η υποθετική ερώτηση εργασίας
Γ. ΤΟ ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΟ ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ
Φιλοσοφία
Προτεινόµενοι φόροι
Αρχές
Θεσµοί
Ρυθµίσεις
∆. ΟΙ ΠΡΟΣ∆ΟΚΙΕΣ ΣΤΟΝ ΤΟΥΡΙΣΜΟ
Γενικά
Εξάλειψη φορο-γραφειοκρατίας
Υγιής ανταγωνισµός
∆οµική φορολογική ενίσχυση της επιµήκυνσης της τουριστικής περιόδου
Ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας
Οικονοµίες κλίµακας
Ανάπτυξη του θεµατικού τουρισµού
Ανάδειξη των συγκριτικών πλεονεκτηµάτων της χώρας
Οφέλη στα έσοδα του Κράτους
Πάλι τα ίδια λάθη ;
Ε. Η ∆ΙΑΧΥΣΗ ΤΩΝ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΩΝ ΠΡΟΣ∆ΟΚΙΩΝ
Προϋποθέσεις
Κόστος εργασίας
Αποπληθωρισµός
Αγροτική παραγωγή
Κατασκευές
Μεταφορές
Εµπορική Ναυτιλία
Τραπεζικός τοµέας
Επαναπατρισµός κεφαλαίων
Αντιστροφή ρεύµατος µετανάστευσης
ΣΤ. Η ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΑΛΛΑΓΗ
Πρότυπο ζωής
Παιδεία
Πολιτισµός
Αθλητισµός
Υγεία
Ασφάλεια
Ζ. ΕΘΝΙΚΗ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ
Πρότυπο διακυβέρνησης
∆ηµοσιονοµικά
∆ιεθνείς σχέσεις
ΩΡΑ ΕΛΛΑ∆ΟΣ

Η Ελληνική οδός για την άµεση υπέρβαση της κρίσης
------------------------------------------------------------ΠΡΟΜΕΛΕΤΗ
Περίληψη
Εν όψει των κρίσιµων οικονοµικών, πολιτικών και κοινωνικών περιστάσεων στη χώρα µας,
αλλά και της δυσµενούς διεθνούς συγκυρίας, και σε συνέχεια της από 8ης Μαΐου Εισηγητικής
Έκθεσης, κατατίθεται η παρούσα Προµελέτη µε αντικείµενο την «Ελληνική οδό για την
άµεση υπέρβαση της κρίσης», µε αιχµή τον από µηδενική βάση και πρωτοπόρο
επανασχεδιασµό του φορολογικού συστήµατος της χώρας.
Η προµελέτη στοιχειοθετεί Εθνική Στρατηγική άµεσης αποχώρησης από την Ευρωπαϊκή
Ένωση και την ευρωζώνη, υπό συνθήκες προσδοκιών ισχυρής κοινωνικής και οικονοµικής
ανάκαµψης, οι οποίες θα στηρίξουν πειστικά την επάνοδο στο Εθνικό Νόµισµα.
Η πρόταση αναµένεται ευλόγως να ικανοποιήσει τους εταίρους και τους δανειστές της
Χώρας και να γίνει ενθουσιωδώς δεκτή από τις εγχώριες και διεθνείς χρηµαταγορές.
Η προµελέτη έχει αφετηρία συνοπτική ανασκόπηση των αντικειµενικών συνθηκών, βάσει,
αφ’ ενός, των αναφεροµένων στην «Έκθεση για το 2011» του ∆ιοικητή της Τραπέζης της
Ελλάδος κ. Γεωργίου Προβόπουλου, και, αφ’ ετέρου, της κατάστασης που ήδη
διαµορφώνεται εν όψει των επαναληπτικών εθνικών εκλογών αλλά και από τις εξελίξεις στις
διεθνείς χρηµαταγορές.
Στην συνέχεια εκτίθεται «ελληνοκεντρική θεώρηση του προβλήµατος», όπου αναλύονται οι
βαθύτεροι λόγοι της συστηµατικής αστοχίας των κατά καιρούς µεταρρυθµιστικών
προσπαθειών και εν τέλει εντοπίζεται ο πυρήνας του προβλήµατος.
Η κατατιθέµενη καινοτόµα πρόταση για την άµεση και εκ βάθρων αλλαγή του φορολογικού
µας συστήµατος περιλαµβάνει αποκλειστικά τους εξής 7 φόρους:
1.
2.
3.
4.

Φόρος περιουσίας διαβίωσης οικογένειας
Φόρος αξίας επιχειρήσεων
Φόρος τοκοφορίας (καταθέσεις, οµόλογα κ.λ.π.)
Ειδικός φόρος κατανάλωσης για την προστασία της υγείας (καπνός, οινοπνευµατώδη,
τυχερά παιχνίδια)
5. Ειδικός φόρος κατανάλωσης για την προστασία του περιβάλλοντος (συσκευασίες,
προωθητικά αέρια, πετρελαιοειδή, ενέργεια, υδροληψία).
6. Φόρος πολυτελείας (χρυσός, πολύτιµα µέταλλα, πολύτιµοι λίθοι, αυτοκίνητα, σκάφη
αναψυχής)
7. Φόρος εισαγωγής στη χώρα κεφαλαίων και ειδών αλλοδαπής
Το σύστηµα προδιαγράφεται ως ηλεκτρονικά αυτοµατοποιηµένης λειτουργίας
καταργούνται οι φορολογικές δηλώσεις και ο κώδικας βιβλίων και στοιχείων.

και

Η παρατιθέµενη ανάλυση των συνθηκών που διαµορφώνουν τη νέα ελπιδοφόρα αφετηρία
αναβάθµισης του τουρισµού µας, σε σύγκριση και µε τις σηµερινές συνθήκες, είναι
ενδεικτική των προσδοκιών βιώσιµης ανάπτυξης του τόπου.
Η συνοπτική αναφορά των περαιτέρω διαχεοµένων άµεσων αλυσιδωτών ευεργετικών
επιδράσεων της προσδοκώµενης τουριστικής ανάπτυξης στην οικονοµία, την απασχόληση,
την ασφάλεια και τα δηµόσια οικονοµικά, αναδεικνύει το εθνικό αναπτυξιακό πρότυπο και
προβάλλει την έναρξη ενός µακροχρόνιου ενάρετου κύκλου.
Τέλος καταδεικνύεται η πλήρης ανταπόκριση της πρότασης στις προϋποθέσεις βιώσιµης
εθνικής στρατηγικής ανάπτυξης, όπως τίθενται στην Έκθεση του ∆ιοικητή της Τ.τ.Ε.

Η πρόταση φιλοδοξεί να ενώσει τις εθνικές δυνάµεις του κόσµου της εργασίας και του
επιχειρηµατικού κόσµου σε ένα κοινό Εθνικό Στόχο, την Εθνική Αναγέννηση, και να κάνει
πράξη την υπέρβαση του Μνηµονίου.
31 Μαΐου 2012

Α. ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ ΤΩΝ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΙΚΩΝ ΣΥΝΘΗΚΩΝ

Η οικονοµική συγκυρία και το ιστορικό διακύβευµα
Στην κατά τα καθιερωµένα «Έκθεση για το 2011» του ∆ιοικητή της Τραπέζης της Ελλάδος
κ. Γεωργίου Προβόπουλου, που απηύθυνε προς τους µετόχους στην 79η Τακτική Γενική
Συνέλευση στις 24 Απριλίου, περιγράφονται εναργώς οι αντικειµενικές συνθήκες υπό τις
οποίες καλούµαστε ως χώρα να επιδείξουµε την αναγκαία βούληση και ικανότητα να
αντιµετωπίσουµε την κρίση.
Με δεδοµένη την «έµπρακτη απόδειξη της βούλησης των εταίρων
προσπάθεια», όπως διαβεβαιώνει ο κ. ∆ιοικητής, δεν είναι η ώρα
άργησαν ιδιαίτερα να αντιληφθούν το βάθος της κρίσης και το πόσο
η λύση της. Αρκεί το ότι στη συνέχεια εγκατέλειψαν τις µυωπικές
και τις αρνήσεις εκπτώσεων.

µας να στηρίξουν την
για να θυµηθούµε ότι
ενδιαφέρει τους ίδιους
απαξιωτικές αναφορές

Στην Έκθεση τονίζεται ότι «η ολιγωρία και η παρελκυστική τακτική πολλαπλασίασαν το
κόστος της προσαρµογής», ότι «η ύφεση και η ανεργία εξελίχθηκαν δυσµενέστερα από ότι
αναµενόταν», ενώ «ταυτόχρονα µεγάλη είναι η αβεβαιότητα και στο διεθνές περιβάλλον».
Θα παρατεθούν στη συνέχεια περαιτέρω περικοπές της δηµοσιευµένης Εκθέσεως
προκειµένου να διαµορφωθεί πλήρης εικόνα ως προς τις συνθήκες υπό τις οποίες
καλούµαστε να σταθµίσουµε τη στάση µας απέναντι στο «καίριο ιστορικό διακύβευµα» :
«Συντεταγµένη και επίπονη προσπάθεια για την ανασυγκρότηση της οικονοµίας εντός της
ζώνης του ευρώ µε την συµπαράσταση των εταίρων µας
ή
άτακτη οπισθοχώρηση της οικονοµίας και της κοινωνίας πολλές δεκαετίες πίσω που θα
οδηγούσε τελικά τη χώρα εκτός της ζώνης του ευρώ αλλά και εκτός της Ευρωπαϊκής
Ένωσης.»
Ο κ. Προβόπουλος επισηµαίνει : «Στο δίλληµα αυτό πρέπει τώρα να απαντήσουµε µε
πράξεις και όχι µόνο µε λόγια, αναλαµβάνοντας την ιστορική ευθύνη της επιλογής, ως
κοινωνία, ως πολιτικό σύστηµα και ως υπεύθυνοι πολίτες. Σήµερα εµείς κρατάµε την τύχη
της χώρας στα χέρια µας».
Η ανάγκη εξάντλησης των δυνατοτήτων υπέρβασης του διλλήµατος προβάλλει αβίαστα,
καθώς αντικειµενικά δεν αποκλείεται καν η καταστροφική δεύτερη επιλογή, αν
παρακολουθήσει κανείς τη συνέχεια της Έκθεσης και τη συνδυάσει µε την κατάσταση που
ήδη διαµορφώνεται από το αποτέλεσµα των εθνικών εκλογών και την υψηλή αβεβαιότητα
στις διεθνείς αγορές.

«Ο πόλεµος συνεχίζεται»
Σχετικά µε το πρώτο Μνηµόνιο αναφέρεται : «Με τη βοήθεια των εταίρων, µε προσπάθεια
και υψηλό κόστος πραγµατοποιήθηκαν αλλαγές που ήταν σηµαντικές, αλλά ανεπαρκείς σε
σχέση µε το µέγεθος του προβλήµατος που αντιµετωπίζει η οικονοµία».
«Οι αναθεωρήσεις θα µπορούσαν να είχαν αποφευχθεί, αν είχαµε εξ αρχής αποδεχθεί τη
δική µας ευθύνη» - το ερώτηµα είναι αν αυτή τη φορά πρόκειται να τις αποδεχθούµε.
«Η ολιγωρία και η παρελκυστική τακτική πολλαπλασίασαν το κόστος της προσαρµογής» - το
ερώτηµα είναι αν αυτή τη φορά διακρίνονται περί του αντιθέτου λεκτικές διαβεβαιώσεις ή
ουσιαστικές προθέσεις και υποκειµενικές προϋποθέσεις.
«Η αποτελεσµατική εφαρµογή των µεταρρυθµίσεων απαιτεί ποιοτικές αλλαγές στο σύνολο
της οικονοµίας και της κοινωνίας» - το ερώτηµα είναι αν αυτή τη φορά υπάρχει κατ’ αρχήν
διάθεση για µεταρρυθµίσεις εν γένει, αλλά – κυρίως ! – κοινωνική συναίνεση στις
µεταρρυθµίσεις που προβλέπονται στο Μνηµόνιο.
Στην Εισηγητική Έκθεση π.χ. του Κρατικού Προϋπολογισµού 2012 επισηµαίνεται η
«διάψευση βασικών µακροοικονοµικών προγνώσεων των διεθνών οργανισµών ως προς το

µέγεθος της ύφεσης», αλλά δύσκολα διακρίνει κανείς αν θεωρείται πρόβληµα προγνώσεων
και µοντέλων ή ήταν πρόβληµα της … ύφεσης.
Λογικοί συλλογισµοί που προβάλλουν αβίαστα ακόµη και για αγράµµατο αγρότη στο
καφενείο, είναι αδύνατοι για πολλούς επιστήµονες µε περγαµηνές και σίγουρα για τους
περισσότερους πολιτικούς µας. Ένας απλός άνθρωπος καταλαβαίνει αµέσως ότι π.χ. µία
αύξηση στο ποσοστό του Φόρου Προστιθεµένης Αξίας δεν συνεπάγεται αναγκαστικά
ανάλογη αύξηση του ποσού των φόρων που θα εισπραχθούν.
«Απαιτείται κοινωνική και πολιτική συµπαράταξη στο µείζον, που είναι η ευρωπαϊκή
προοπτική και η ανάπτυξη», όπως αναφέρεται στην Έκθεση, αλλά ίσως δεν είναι και πολύ
ξεκάθαρο αν αυτή η συµπαράταξη έχει προφανή και γνωστή κοινή συνισταµένη.
Η επιδιωκόµενη «αλλαγή του προτύπου ανάπτυξης και διακυβέρνησης» έχει «νέα
ελπιδοφόρα αφετηρία» την αναδιάρθρωση του χρέους, βάσει της δανειακής συµφωνίας και
του µεταρρυθµιστικού προγράµµατος που τη συνοδεύει, αλλά το ερώτηµα είναι αν οι
διαφαινόµενες διαθέσεις αλλαγής επί των διατυπωµένων στόχων µπορούν να στηρίξουν
περαιτέρω τις αρχικές ελπίδες.

Η εντεινόµενη κρίση χρέους στη ζώνη του ευρώ και η δηµοσιονοµική προσαρµογή
Το πρόβληµα χρέους και άλλων εταίρων µας, που σίγουρα δεν επέδειξαν την ίδια ολιγωρία
µε εµάς, και κάποιοι µάλιστα ίσως δικαιούνται να ισχυρίζονται ότι προσπάθησαν επαρκώς,
υποδεικνύει ότι η «µεγάλη αβεβαιότητα στο διεθνές περιβάλλον» αγγίζει πλέον και τους
λεγόµενους ισχυρούς.
Η «αβεβαιότητα ως προς τις µελλοντικές εξελίξεις», αν παραγνωρίσει κανείς τη διάχυτη
βεβαιότητα για δυσµενέστατες εξελίξεις, οφείλεται κατά πολλούς στην «ασκούµενη
περιοριστική πολιτική». Κατά τον κ. Προβόπουλο «αυτή η ερµηνεία έχει ασφαλώς βάση»,
αλλά «είναι µονοδιάστατη» αφού «η δηµοσιονοµική προσαρµογή, εκτός από την άµεση
µείωση της συνολικής ζήτησης που επιφέρει, επηρεάζει και τις προσδοκίες».
Μιλώντας περί εγχωρίων προσδοκιών η οφθαλµοφανής διαπίστωση είναι ότι αυτή τη στιγµή
βρίσκονται σε εξαιρετικά χαµηλό σηµείο, ίσως χαµηλότερα από ποτέ, αλλά αυτή η
διαπίστωση δεν είναι το ίδιο οφθαλµοφανής για όλους.
Αξίζει να παρακολουθήσει κανείς τις προϋποθέσεις που θέτει ο κ. Προβόπουλος υπό τις
οποίες «µπορούν να δηµιουργηθούν θετικές προσδοκίες» :
όταν «α) η δηµοσιονοµική προσαρµογή πείθει ότι αποτελεί τµήµα ενός αξιόπιστου
µεσοπρόθεσµου προγράµµατος …», και
όταν «β) υπάρχουν ισχυρές ενδείξεις ότι το πρόγραµµα οικονοµικής προσαρµογής έχει
µεγάλη πιθανότητα επιτυχίας και διασφαλίζεται η συνέχειά του, ανεξάρτητα από
ενδεχόµενες πολιτικές µεταβολές»
Είναι σαφές ότι τίθενται βάσιµες αµφιβολίες σχετικά µε το αν διασκεδάζονται από τα
πράγµατα οι ενυπάρχουσες επιφυλάξεις που επισηµαίνονται µε italics ανωτέρω.

Εθνική στρατηγική ανάπτυξης
«Χρειάζεται τώρα η εφαρµογή µιας συνολικής στρατηγικής που θα πηγαίνει πέρα από το
Μνηµόνιο».
«Πρέπει να εφαρµοστεί χωρίς χρονοτριβή και µε συνέπεια µία στρατηγική που θα πηγαίνει
πέρα από το Μνηµόνιο – µε σκοπό την έξοδο από την κρίση και τη βιώσιµη ανάπτυξη».
«Η ανάκαµψη και η ανάπτυξη δεν είναι δυνατόν να επισπευσθούν και να στηριχθούν µε
περιστασιακά µέτρα».
«Ανάπτυξη σηµαίνει κινητοποίηση του ιδιωτικού τοµέα και αυτό δεν µπορεί να συµβεί όσο
το κράτος εξακολουθεί να έχει δεσπόζουσα θέση στην οικονοµία».

«∆εν µπορεί να υπάρξει ανάπτυξη όσο επικρατεί κλίµα αβεβαιότητας και δυσπιστίας για τις
προοπτικές της οικονοµίας».
«Προϋποθέσεις της ανάπτυξης είναι :
1. Η αποκατάσταση της εµπιστοσύνης και η άρση της αβεβαιότητας.
2. Η δηµιουργία περιβάλλοντος που θα ευνοεί την επιχειρηµατική πρωτοβουλία.
3. Η µεταφορά πόρων από το µη παραγωγικό δηµόσιο τοµέα προς την παραγωγή αγαθών
και υπηρεσιών στον ιδιωτικό τοµέα και – γενικότερα από τον τοµέα των µη διεθνώς
εµπορεύσιµων αγαθών και υπηρεσιών προς τον τοµέα των διεθνώς εµπορεύσιµων.»
Ως «Στόχοι άµεσης απόδοσης», πάντα κατά τον κ. Προβόπουλο, κατονοµάζονται και οι
«Μεταρρυθµίσεις που θα συµβάλουν στη βελτίωση του επιχειρηµατικού κλίµατος, όπως
είναι η περιστολή της γραφειοκρατίας και η ελάφρυνση του διοικητικού βάρους των
επιχειρήσεων, η απλοποίηση του κανονιστικού-ρυθµιστικού πλαισίου, η αποκατάσταση του
ανταγωνισµού στις αγορές».
«Μεταρρυθµίσεις που θα ενθαρρύνουν τη σταδιακή µετάβαση σε ένα νέο αναπτυξιακό
πρότυπο».
«Βελτίωση της παραγωγικότητας µε διαρθρωτικές αλλαγές :
-

ενδυνάµωση του ανταγωνισµού στις αγορές αγαθών και υπηρεσιών
εκσυγχρονισµός της δηµόσιας διοίκησης
επιτάχυνση των διαδικασιών απονοµής δικαιοσύνης
εξορθολογισµός και απλοποίηση του κανονιστικού-ρυθµιστικού περιβάλλοντος
ενίσχυση της κινητικότητας στην αγορά εργασίας
ενθάρρυνση της καινοτοµίας, της έρευνας και της εξωστρέφειας
αύξηση της αποτελεσµατικότητας όλων των βαθµίδων της εκπαίδευσης
εξασφάλιση σταθερού φορολογικού συστήµατος»

«Στη σηµερινή κρίσιµη συγκυρία, όλες αυτές οι αλλαγές πρέπει πλέον να προωθηθούν
ταυτόχρονα, µε αποφασιστικότητα και χωρίς εκπτώσεις».
Η επιλεκτική παράθεση περικοπών της «Έκθεσης για το 2011» καταγράφει τους ευρύτερης
αποδοχής στόχους της Εθνικής Στρατηγικής και τις αντίστοιχες προϋποθέσεις επιτυχίας
τους, και διαχωρίζει άλλες αναφορές που σίγουρα δεν είναι απαραίτητες, φυσικά αν
επιτυγχάνονται αλλιώς οι στόχοι.
Επισηµαίνεται ότι σήµερα οι επιδιωκόµενοι στόχοι είναι η συγκράτηση της ύφεσης στο
επίπεδα της µείωσης του ΑΕΠ κατά 5% το 2012 και η σηµαντική µείωση του κόστους
εργασίας ανά µονάδα προϊόντος, την ώρα που το ποσοστό ανεργίας τον Ιανουάριο του 2012
έφθασε ήδη το 21,8 % και προσδοκάται ο περιορισµός του κατά µέσο όρο στα επίπεδα του
19 % για το σύνολο του έτους.

Η τρέχουσα συγκυρία
Το αποτέλεσµα των εθνικών εκλογών της 6ης Μαΐου ανατρέπει άρδην το πολιτικό τοπίο
καθώς το εκλογικό σώµα έδωσε ένα ιστορικό ηχηρό και σκληρό µάθηµα στις δυνάµεις που
φέρουν την κύρια ευθύνη για τα σηµερινά χάλια και παράλληλα και ένα µήνυµα ενότητας
όχι προσώπων, αλλά θέσεων, στόχων και οµοψυχίας.
Στα διεθνή χρηµατιστήρια, η «εικόνα υψηλού βαθµού ανησυχίας και αβεβαιότητας» που
αναφερόταν στην Εισηγητική Έκθεση της 8ης Μαΐου, έχει εξελιχθεί σε κατάρρευση, ιδίως
των ισοτιµιών του ευρώ, και εξακολουθεί να µην αιφνιδιάζει τους νουνεχείς και κυρίως τους
γνώστες …

Β. ΕΛΛΗΝΟΚΕΝΤΡΙΚΗ ΘΕΩΡΗΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΟΣ

Η ανάγκη εναλλακτικής θεώρησης του προβλήµατος
Όλο και περισσότεροι πλέον αντιλαµβάνονται ότι δεν πρόκειται για κάποιο στενά οικονοµικό
πρόβληµα, ούτε και για στενά πολιτικό πρόβληµα, αλλά πρόκειται για βαθύ κοινωνικό
πρόβληµα, υπαρξιακών διαστάσεων, µε προεκτάσεις στην πολιτική και την οικονοµία.
Ο διάχυτος παρασιτισµός και υπερκαταναλωτισµός, οι δανειακές υπεραπαιτήσεις, η
αναζήτηση επιδοτήσεων ως µόνης επενδυτικής πηγής, η αναζήτηση θέσεων σε ασφαλείς
απασχολήσεις του δηµοσίου κ.λ.π., οδήγησαν συνολικά την κοινωνία στον φαύλο κύκλο της
συρρίκνωσης σε όλους τους τοµείς - όχι µόνο της οικονοµίας.
Προβάλλει αδήριτη η ανάγκη εντοπισµού του πυρήνα του προβλήµατος. ∆ιάχυτο είναι
παγκοσµίως το ερώτηµα τι οδηγεί τον κατά γενική οµολογία πρωτοπόρο λαό του πλανήτη
σε τόσο υποτιµητικές για την Ιστορία του συµπεριφορές, στην αυτοκαταστροφή.
Η έµπρακτα εκφραζόµενη παγκόσµια συµπάθεια, από εντελώς διαφορετικές πλευρές και
γεωγραφικές προελεύσεις, δεν κρύβει µια συγγνωστή ιδιοτέλεια : ακόµη και υποσυνείδητα
ολόκληρος ο πλανήτης αντιλαµβάνεται ότι η κρίση χρέους στην Ελλάδα έχει πολύ
µεγαλύτερες διαστάσεις από τις οικονοµικές διαστάσεις του χρεωστικού µας υπολοίπου.
Όλο και περισσότεροι αναρωτιούνται µήπως είναι κρίση ολόκληρου του πλανήτη, καθώς
ασθενεί βαριά ο λαός-ηγέτης του, αυτός που έδωσε τα φώτα του σύγχρονου πολιτισµού,
αυτός που έχει δώσει κατά σύστηµα κορυφαίες µορφές σε όλες τις εκφάνσεις της ζωής :
από την φιλοσοφία, την ιατρική και την τέχνη µέχρι τις επιχειρήσεις και την πολεµική
πράξη.
∆εν είναι η ώρα για πολλή φιλοσοφία. Κατατίθεται συνοπτικά η άποψη του υποφαινόµενου
σχετικά µε τη διάγνωση του προβλήµατος.

Ο πυρήνας του προβλήµατος
Το σηµερινό φορολογικό σύστηµα είναι τελείως στρεβλής αντιλήψεως και διαµορφώθηκε µε
φοροεισπρακτική λογική : φορολογεί απλώς ό,τι µπορεί να αποδώσει φόρους. Κατά βάθος,
όµως, εκφράζει ένα ενστικτώδη φθόνο προς τον επιχειρηµατία και τον πλούσιο.
Φορολογείται το εισόδηµα, ακόµη και αν επανεπενδύεται.
Η στρεβλή αντίληψη αντανακλάται στη συνέχεια στη φοροδιαφυγή και τη φοροαποφυγή
του µεγάλου κεφαλαίου, και στην φοροεπίθεση στα «υποζύγια», τους µισθωτούς και τους
συνταξιούχους. Αποτέλεσµα ο φαύλος κύκλος και το δαιδαλώδες σηµερινό σύστηµα.
Είναι χαρακτηριστικά κραυγαλέα η αντίφαση της επαχθούς φορολόγησης των νόµιµων
κερδών, αφ’ ενός, και της αγωνιώδους προσπάθειας τόνωσης της ιδιωτικής πρωτοβουλίας,
µέσω παντοειδών ενισχυτικών προγραµµάτων γραφειοκρατικής αντιλήψεως, αφ’ ετέρου. Ο
εγκλωβισµός σε αυτή την αφιλοσόφητη αντίληψη οδηγεί πλέον στον παροπλισµό των
επιχειρηµατικών δυνατοτήτων µας και τον φαύλο κύκλο της συρρίκνωσης.
Ο κοινός Ελληνικός νους συλλαµβάνει και τον παραλογισµό της, υψηλής µάλιστα,
φορολόγησης των συναλλαγών. Ας προσέξουµε ότι ο Ronald Coase τιµήθηκε µε το Νόµπελ
Οικονοµίας ’91 για το συµπέρασµα : «όσο µικρότερο το κόστος συναλλαγής τόσο καλύτερη
είναι η κατανοµή των πόρων και βέλτιστη η απόδοση τους, άρα αυξάνεται και η συνολική
ευηµερία της οικονοµίας».
Συνεπώς προκύπτει ευθέως το ερώτηµα : Όταν εύλογες επιβαρύνσεις του κόστους των
συναλλαγών (της διαφοράς τιµών παραγωγού – καταναλωτή εν ολίγοις), όπως π.χ. στο
κόστος µεταφοράς, αντιστρατεύονται την κοινωνική ευηµερία, τότε η επαχθέστατη
φορολόγησή τους δεν οδηγεί ασφαλώς στην υπονόµευση της κοινωνικής ευηµερίας ;
Αυτό το στρεβλής αντιλήψεως φορολογικό σύστηµα, εκ γενετής ακατάλληλο για τις
ελληνικές συνθήκες, επιδρά αλυσιδωτά σε όλες τις εκφάνσεις της οικονοµίας και της
πολιτικής, και το µαύρο χρήµα της φοροδιαφυγής καταλήγει να δηλητηριάζει την ίδια την
κοινωνία και την προσωπική ζωή όλων µας.

Προφανώς, αν ο πυρήνας του προβλήµατος είναι στο υποδεικνυόµενο σηµείο, τότε
όλες οι άλλες προσπάθειες είναι καταδικασµένες σε τελική αποτυχία.
Αυτή η εξήγηση κατατίθεται ως ερµηνεία της αποτυχίας εφαρµογής δοκιµασµένων
συστηµάτων αλλοδαπής προελεύσεως, παλαιότερων ή µελλοντικών. Εδώ δεν εφαρµόζεται
κανένας νόµος, αν δεν «στέκει» λογικά. Και καταλήγουµε να µην εφαρµόζονται και οι νόµοι
που στέκουν.
Η ερµηνεία ισχυροποιείται περαιτέρω µε την σεναριακής µορφής διερεύνηση της παρούσας
πρότασης που ανάγεται σε αυτήν. Προκύπτει αβίαστα αναδοµητική αλυσιδωτή επίδραση σε
όλες τις εκφάνσεις της οικονοµικής, πολιτικής και κοινωνικής ζωής. Μία απλή αλλαγή στο
φορολογικό σύστηµα επιφέρει αυτόµατες ριζοσπαστικές αλλαγές στα πάντα.

Η υποθετική ερώτηση εργασίας
Αλλά, ακόµη και αν κάποιος δεν προσχωρήσει σε αυτή τη θεώρηση του ζητήµατος ή αν τη
θεωρήσει απλώς σαν «ελαφρυντικό της ποινής», θα άξιζε να απαντήσει στην υποθετική
ερώτηση εργασίας : Τι θα γινόταν αν καταργούνταν ολοσχερώς οι φόροι συναλλαγών,
δηλαδή ο Φ.Π.Α., οι φόροι µεταβίβασης και ο φόρος εισοδήµατος, και διαµορφωνόταν από
µηδενική βάση ο Κρατικός Προϋπολογισµός και τα φορολογικά έσοδά του ;
Ακόµη : Πού θα οδηγούσε την κοινωνία, την πολιτική ζωή, την οικονοµία και κατ’ επέκταση
τα δηµόσια οικονοµικά ο «εργασιακός και επιχειρηµατικός παράδεισος», που προφανώς θα
διαµορφωνόταν σύντοµα ;
Παρακάτω επιχειρείται µία στοιχειοθετηµένη απάντηση στο ερώτηµα. Ουδείς έχει λόγο να
µην απαντήσει. Σε σχέση µε τις γνωστές επιλογές, η διαφορά του εγχειρήµατος ως προς το
δυνητικό στόχο (potential) είναι τεράστια. Και η κρίση είναι ευκαιρία για την υπέρβαση.
Πρόκειται καταφανώς για κάτι τελείως νέο, που µπορεί ευλόγως να πείσει τους
καλοπροαίρετους ότι δ-ε-ν είναι «µία από τα ίδια», που µπορεί να εµπνεύσει ένα καινούργιο
ξεκίνηµα, ένα µακροχρόνιο ενάρετο κύκλο.
Η πρόταση είναι ευθέως αντίθετη µε διατάξεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης, και ιδιαίτερα µε την
«ναυαρχίδα» του φορολογικού της συστήµατος, τον Φόρο Προστιθέµενης Αξίας. ∆εν είναι
της παρούσης, αλλά είναι εµφανές ότι οι στόχοι της επιβολής του Φ.Π.Α. εξυπηρετούνται
κατά πολύ απλούστερο και αποτελεσµατικότερο τρόπο µε το προτεινόµενο σύστηµα.
Η πρόταση είναι επίσης αντίθετη, ευθέως ή εµµέσως, µε διατάξεις του Συντάγµατος, ιδίως
υπό στενή ερµηνεία τους, καθώς και µε το ισχύον φορολογικό δίκαιο.
Συνεπώς η πρόταση εξετάζεται κατ’ αρχήν ως σενάριο προς διερεύνηση και οι αντιστάσεις
στην εφαρµογή του, από οπουδήποτε και αν προέρχονται, θα πρέπει να αντικρισθούν υπό
τις συνθήκες που διαµορφώνει η προοπτική εφαρµογής ή µη της πρότασης.
Αν πράγµατι η θεσµοθέτηση της πρότασης, ίσως µετά από κάποιες προσαρµογές, πάντα στη
βάση της κεντρικής της φιλοσοφίας, θα έφερνε τα προδιαγραφόµενα αποτελέσµατα, τότε
όχι µόνο δεν θα πρέπει να επιτρέψουµε σε κανένα να µας εµποδίσει να την εφαρµόσουµε
αµέσως, όχι µόνο κανείς δεν µπορεί να µας εµποδίσει να το κάνουµε, αλλά στην
πραγµατικότητα κανείς δεν θα θέλει να µας εµποδίσει να το κάνουµε και µάλιστα το
ενωρίτερο δυνατόν.
Αν ο στόχος που θέτει η πρόταση γίνεται αποδεκτός, η µεθόδευση δεν θα είναι κρίσιµο
πρόβληµα : «Αποφάσισε τι θέλεις να γίνει και οι λύσεις θα φανερωθούν» - Κινέζικη σοφία ,
εκδόσεις Οδυσσέας.

Γ. ΤΟ ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΟ ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ

Φιλοσοφία
Το προτεινόµενο πρωτοπόρο φορολογικό σύστηµα είναι σχεδιασµένο ειδικά ως ελεύθερο
σύστηµα της χώρας της ελευθερίας.
Βασίζεται στις αρχές της ελευθερίας, της εµπιστοσύνης, της διαφάνειας, της απλότητας, του
ορθολογισµού, της σταθερότητας και της δικαιοσύνης, και τείνει αβίαστα και νοµοτελειακά
στην κατοχύρωσή τους.
Κύρια πηγή φορολογικών εσόδων του Κράτους είναι η φορολόγηση της περιουσίας εις
βάρος του νοµέα της και µε φορολογικό συντελεστή 1% επί της αξίας της. Οι
εισπραττόµενοι φόροι ανταποκρίνονται και διατίθενται στις δαπάνες κρατικής µέριµνας για
την ασφάλεια και ανάπτυξη της περιουσίας.
Ειδικά η περιουσία που νέµεται η οικογένεια είναι αφορολόγητη µέχρι του ύψους της
ελάχιστης περιουσίας διαβίωσής της, που καθορίζεται µε αντικειµενικά κοινωνικά κριτήρια,
βάσει των
δηµογραφικών στοιχείων της (αριθµός µελών, ηλικία, Α.Μ.Ε.Α.) και τις
τρέχουσες ειδικές ανάγκες της, όπως εγκυµοσύνη, σπουδές, σοβαρή ασθένεια κ.λ.π.
∆ευτερεύουσα πηγή φορολογικών εσόδων του Κράτους είναι η ειδική φορολόγηση της
κατανάλωσης για την προστασία της υγείας και του περιβάλλοντος, µε την φορολόγηση µε
καινοτόµο και απλό τρόπο της επιβάρυνσής τους, καθώς επίσης και της αγοράς ειδών
πολυτελείας.
Επικουρική πηγή φορολογικών εσόδων του Κράτους είναι η φορολόγηση της εισαγωγής
κεφαλαίων στη χώρα και η επιβολή δασµών σε εισαγόµενα είδη, που αποσκοπεί στη
ρύθµιση της οικονοµίας.
Το προτεινόµενο φορολογικό σύστηµα, σε συνδυασµό µε τα µοναδικά χαρακτηριστικά της
Χώρας µας, τόσο σε άψυχο όσο και σε έµψυχο υλικό, είναι σε θέση να πυροδοτήσει και να
στηρίξει την αποφασιστική ανάκαµψη της Εθνικής Οικονοµίας και να εξασφαλίσει της Εθνική
Ανεξαρτησία.
Η προτεινόµενη Εθνική Στρατηγική Ανάπτυξης είναι σε θέση να στηρίξει την άµεση και
συντεταγµένη έξοδο από την Ευρωπαϊκή Ένωση και την ευρωζώνη και την επάνοδο στο
Εθνικό Νόµισµα, την ισχυρή πλέον δραχµή.
Προτεινόµενοι φόροι
Το νέο φορολογικό σύστηµα καθιερώνεται
αποκλειστικά τους εξής 7 φόρους:

από

µηδενική

βάση

και

περιλαµβάνει

1. Φόρος περιουσίας διαβίωσης οικογένειας
2. Φόρος αξίας επιχειρήσεων
3. Φόρος τοκοφορίας (καταθέσεις, οµόλογα κ.λ.π.)
4. Ειδικός φόρος κατανάλωσης για την προστασία της υγείας (καπνός, οινοπνευµατώδη,
τυχερά παιχνίδια)
5. Ειδικός φόρος κατανάλωσης για την προστασία του περιβάλλοντος (συσκευασίες,
προωθητικά αέρια, πετρελαιοειδή, ενέργεια, υδροληψία).
6. Φόρος πολυτελείας (χρυσός, πολύτιµα µέταλλα, πολύτιµοι λίθοι, πολυτελή αυτοκίνητα,
σκάφη αναψυχής)
7. Φόρος εισαγωγής στη χώρα κεφαλαίων και ειδών αλλοδαπής
Υπογραµµίζεται ότι καταργούνται ολοσχερώς οι λοιποί υφιστάµενοι φόροι, όπως φόρος
εισοδήµατος, Φ.Π.Α., φόροι µεταβιβάσεων, τέλη κυκλοφορίας, ΤΑΠ κ.λ.π., ενώ οι ειδικοί
φόροι κατανάλωσης, εν γένει, αντικαθιστούν αντίστοιχους υφιστάµενους.

Κατά τα άλλα επανεξετάζονται, ως προς το λόγο ύπαρξης, τη σκοπιµότητα διατήρησης, τον
τρόπο καταλογισµού και το ύψος, όλα τα τέλη, εισφορές, παράβολα, κρατήσεις κ.λ.π. από
παροχή υπηρεσιών (π.χ. ταξινόµηση αυτοκινήτων, χορήγηση στοιχείων, δικαστικές
υπηρεσίες).
Στη συνέχεια παρατίθενται οι βασικές αρχές, θεσµοί και ρυθµίσεις του προτεινόµενου
συστήµατος και ιδιαίτερα οι προβλέψεις για φορολογικές ελαφρύνσεις της οικογένειας µε
αντικειµενικά κοινωνικά κριτήρια.
Επίσης δίνονται µακροσκοπικές εκτιµήσεις σχετικά µε το νέο τοπίο στα δηµόσια οικονοµικά.
Αρχές
Ελευθερία
Οι συναλλαγές είναι, από φορολογικής πλευράς, απολύτως ελεύθερες, απαλλάσσοντας
τους πάντες και από τον βραχνά των αποδείξεων, τιµολογίων και λοιπών παραστατικών,
καθώς και φορολογικών δηλώσεων.
Η εργασία είναι υπό πλήρη φορολογική ασυλία.
Η παροχή υπηρεσιών εν γένει είναι ελεύθερη, καθώς φορολογείται αποκλειστικά η αξία της
παρέχουσας επιχείρησης.
Η επιχειρηµατική δράση και οι µεταβιβάσεις εν γένει είναι απολύτως ελεύθερες από
φορολογικής πλευράς και διαµορφώνεται ένα νέο αναπτυξιακό πρότυπο, ιδανικό
περιβάλλον για την ανάπτυξη επιχειρηµατικών πρωτοβουλιών.
Εµπιστοσύνη
Κάθε φορολογούµενος θεωρείται ειλικρινής µέχρις αποδείξεως του εναντίου. Η ειλικρίνεια
υπόκειται στο δηµόσιο έλεγχο αλλά και ενισχύεται από αυτοφυή κίνητρα ρεαλιστικής
αποτίµησης των περιουσιακών στοιχείων από τον ίδιο το φορολογούµενο.
Οι λοιποί φόροι καταλογίζονται και εισπράττονται κατά αυτόµατο τρόπο, ελέγχεται ο
καταλογισµός τους κατά εποπτικό τρόπο, έχουν κοινωνικά αποδεκτό λόγο επιβολής και
προορισµό, οπότε αναµένεται να ενισχύσουν περαιτέρω το κλίµα εµπιστοσύνης.
Η εµπιστοσύνη στη σχέση κράτους και φορολογούµενου ενισχύεται περαιτέρω από τη
διαφάνεια στη διάθεση των εσόδων του κράτους, ιδίως για την εξυπηρέτηση των ειδικών
σκοπών των επί µέρους φόρων.
Εν ολίγοις κάθε πολίτης έχει κατά τεκµήριο ισχυρά κίνητρα για να είναι ειλικρινής και
ελάχιστα αντικίνητρα για να µην είναι.
∆ιαφάνεια
Το σύστηµα προτείνεται πλήρως διαφανές και δηµόσιο, προκειµένου να εξασφαλισθεί κατά
προτεραιότητα η φορολογική δικαιοσύνη.
Το φορολογικό απόρρητο, τελείως διάτρητο στην πράξη σήµερα, καταργείται. Πρόκειται για
Ρωµαϊκής εµπνεύσεως και υποκριτικής λογικής θεσµό, τελείως ξένο προς τις πανάρχαιες
ελληνικές αντιλήψεις. Άλλωστε στα φορολογικά δεδοµένα δεν θα περιλαµβάνονται πια
στοιχεία που ίσως θα άξιζε να είναι εµπιστευτικά (εισόδηµα, συναλλαγές κ.λ.π.).
Εξ άλλου τα δηµοσιοποιούµενα στοιχεία είναι ορατά ούτως ή άλλως και η απόκρυψή τους
είναι σήµερα εφικτή µόνο για επιτήδειους.
Η διαφάνεια αφορά τόσο ως προς τη δηλούµενη περιουσία και την ειδικά φορολογούµενη
κατανάλωση, όσο και ως προς τις φορολογικές ελαφρύνσεις και διευκολύνσεις που θα
παρέχονται κατά περίπτωση µε κοινωνικά και άλλα ειδικά κριτήρια.
Με το σύστηµα θα υπάρχει παρεµπιπτόντως και σαφής εκτίµηση της τρέχουσας οικονοµικής
επιφάνειας καθενός, κάτι που θα ενισχύει κατά πολλούς τρόπους την πίστη στις συναλλαγές
(προεκτίµηση αξιοπιστίας συναλλασσόµενου, διεκδίκηση οφειλοµένων κ.λ.π.).
Απλότητα

Οι φόροι περιουσίας (περιουσίας διαβίωσης οικογένειας, αξίας επιχειρήσεων, τοκοφορίας)
καταλογίζονται απολύτως αυτόµατα, µε γνωστούς και σταθερούς κανόνες, χωρίς να
απαιτούνται σηµαντικές ενέργειες του φορολογουµένου.
Η κύρια φορολογία της περιουσίας εκτιµάται κατ’ αρχήν ότι αρκεί να επιβάλλεται µε
σταθερό «στρογγυλό» συντελεστή 1%, ενώ για την τοκοφορία προτείνεται η διατήρηση του
επίσης στρογγυλού συντελεστή 10 %.
Οι ειδικοί φόροι κατανάλωσης, µικροί άλλωστε στον αριθµό, επιβάλλονται µε απλούς
µηχανισµούς και ελέγχους, και εποµένως δεν επιβαρύνεται το καταναλωτικό κοινό µε
οποιαδήποτε γραφειοκρατικής φύσεως διαδικασία.
Οι ειδικοί φόροι είναι σταθερού ποσού ανά φυσική µονάδα προϊόντος και δεν µεταβάλλονται
κατά τις τυχόν αυξοµειώσεις της αγοραίας τιµής του υποκειµένου είδους. Εποµένως ο
καταλογισµός τους καθίσταται σηµαντικά ευχερέστερος, καθώς προϋποθέτει µόνο
επιµετρήσεις ποσοτήτων και δεν χρειάζεται η σαφώς δυσχερέστερη παρακολούθηση των
διακυµάνσεων των τιµών.
Οι φόροι πολυτελείας συναρτώνται και αυτοί µε τη φυσική ποσότητα του προϊόντος, κυρίως
το βάρος κατά είδος, αποδεσµευόµενοι από µη αξιόπιστα ελέγξιµους δείκτες αξίας καθώς και
από την όλως αναίτια φορολόγηση της τέχνης.
Οι φόροι εισαγωγής εισπράττονται στην είσοδο.
Ορθολογισµός
Το προτεινόµενο φορολογικό σύστηµα περιλαµβάνει φόρους που έχουν επαρκώς
αιτιολογηµένο λόγο ύπαρξης, τόσο ως προς τη φορολογητέα ύλη και το ύψος του φόρου,
όσο και ως προς τη σκοπιµότητα της φορολόγησης και την ανταποδοτική διάθεση των
εισπραττόµενων φόρων.
Η κρατική µέριµνα και οι φόροι προορίζονται για την διασφάλιση της περιουσίας και των
συνθηκών µεγιστοποίησης της απόδοσής της. Εποµένως φορολογείται η αξία της και δεν
αφορά το φορολογικό σύστηµα η απόδοσή της, σύµφωνα µε τις προσπάθειες του κατόχου
της.
Οι ειδικοί φόροι κατανάλωσης αποσκοπούν στην προστασία της υγείας και του
περιβάλλοντος, που είναι – ή πρέπει να καταστούν το συντοµότερο – οι βασικοί στόχοι του
Κράτους και της Κοινωνίας.
Οι φόροι πολυτελείας προορίζονται εν τέλει για την διασφάλιση της δηµόσιας τάξης και
ανταποκρίνονται στις αυξηµένες ανάγκες προστασίας των πολυτελών ειδών και των
κατόχων τους.
Ο φόρος εισαγωγής κεφαλαίων, εντελώς πρωτοφανής θεσµός, τουλάχιστον για τη χώρα
µας, αποσκοπεί στην πρόβλεψη ύπαρξης ασφαλιστικής δικλείδας κατά της υπερθέρµανσης
της οικονοµίας και προστασίας της χώρας από επιδροµές κερδοσκοπικών κεφαλαίων, ιδίως
υπό τις συνθήκες της σηµερινής κρίσης. Οι δασµοί εισαγωγής ειδών επανεξετάζονται υπό
ανάλογο πρίσµα.
Σταθερότητα
Το προτεινόµενο φορολογικό σύστηµα έχει τη δυνατότητα να αποτελέσει το σταθερό
φορολογικό σύστηµα της χώρας. Οι βασικές διατάξεις µπορούν να διατυπωθούν σε
ολιγοσέλιδο νοµοθέτηµα, που θα ήταν ευχής έργο να επικυρωθεί µε δηµοψήφισµα.
Οι επί µέρους διατάξεις εφαρµογής και οι φορολογικοί συντελεστές µπορούν να ρυθµίζονται
και µε πιο ευέλικτες διαδικασίες (Νόµοι, Προεδρικά ∆ιατάγµατα, Υπουργικές Αποφάσεις
κ.λ.π.).
Οι ρυθµιστικές τροποποιήσεις απαιτείται να µην αιφνιδιάζουν τους φορολογούµενους, τόσο
χρονικά όσο και ποσοτικά, και θα πρέπει να τεθούν σχετικές και κατά περίπτωση δικλείδες
στον βασικό φορολογικό Νόµο.
Κατά πολλούς η ύπαρξη και µόνο σταθερού φορολογικού συστήµατος στη χώρα µας είναι
αρκετή από µόνη της για πολλά …

∆ικαιοσύνη
Το προτεινόµενο φορολογικό σύστηµα είναι δίκαιο, αφού έχει απλούς, ξεκάθαρους,
σταθερούς και ορθολογικά διαµορφωµένους κανόνες, προστατεύει τους οικονοµικά
ασθενέστερους και φορολογεί την συσσώρευση πλούτου και όχι την πλουτοπαραγωγική
διαδικασία.
Επί πλέον, λόγω της συνεπαγόµενης αποκλιµάκωσης των συνολικών φοροεισπρακτικών
αναγκών του Κράτους, η φορολόγηση της περιουσίας είναι χαµηλή, της τάξεως του 16 %
των τεκµαρτών εισοδηµάτων που αποφέρει.
Βασικό στοιχείο δικαιοσύνης του προτεινόµενου συστήµατος είναι ο θεσµός της ελάχιστης
περιουσίας διαβίωσης οικογένειας, που καθορίζεται µε αντικειµενικά κοινωνικά κριτήρια,
όπως προδιαγράφεται κατωτέρω, και η οποία είναι απολύτως αφορολόγητη. Στο σηµείο
αυτό η διαφορά µε το σηµερινό σύστηµα είναι χαώδης.
Η φορολογική απαλλαγή της ελάχιστης περιουσίας διαβίωσης, επιφέρει εξ αντικειµένου
κλιµάκωση του τελικού συντελεστή φορολόγησης και κρίνεται επαρκώς δίκαιη. Ενδεικτικά
αναφέρεται ότι π.χ. περιουσία διαβίωσης διπλάσια της ελάχιστης περιουσίας διαβίωσης
καταλήγει να φορολογείται συνολικά µε 0,5 %.
Για παράδειγµα οικογένεια µε ελάχιστη περιουσία διαβίωσης 100.000 ευρώ που έχει
περιουσία διαβίωσης 200.000 απαλλάσσεται για τις πρώτες 100.000 και φορολογείται για τις
υπόλοιπες 100.000 µε 1%. Ο φόρος είναι 1.000 ευρώ και αναλογεί φορολογία 0,5 % επί
της συνολικής περιουσίας διαβίωσης των 200.000 ευρώ.
Η ίδια οικογένεια, αν έχει περιουσία διαβίωσης 400.000 καταβάλει ετησίως 3.000 ευρώ και
εποµένως αναλογεί φορολογία 0,75 % επί της συνολικής περιουσίας διαβίωσης των
400.000 ευρώ.
Με άλλα λόγια, ο πραγµατικός φορολογικός συντελεστής τείνει ασυµπτωτικά στο 1 %.
Στοιχείο δικαιοσύνης, προς λεπτοµερέστερη θεώρηση και ρύθµιση, είναι η φορολογική
µεταχείριση της υποαξιοποιούµενης ακίνητης περιουσίας, αναλόγως και της αιτιολογίας της
ανεπαρκούς απόδοσης εισοδηµάτων.
Σίγουρα απαιτείται να ληφθεί υπ’ όψιν ότι το νέο αναπτυξιακό περιβάλλον προσφέρει
ιδανικές συνθήκες αξιοποίησης της περιουσίας όλων.
Ο θεσµός της κατά περίπτωση φορολογικής επιείκειας, όπως προδιαγράφεται κατωτέρω,
αποσκοπεί στην προστασία – υπό διαφανείς συνθήκες – περιπτώσεων αντικειµενικής
αδυναµίας, αλλά δεν θα ήταν δίκαιο να προστατεύει όσους απλά δεν επιθυµούν να
αξιοποιήσουν την περιουσία τους.
Οι διευκολύνσεις στην καταβολή του φόρου περιουσίας, πάντα κατά περίπτωση, όπως
προδιαγράφεται κατωτέρω, διασφαλίζουν απόλυτα τα συµφέροντα του δηµοσίου,
µεταθέτοντας την καταβολή του φόρου σε ευθετότερο χρόνο, επ’ ωφελεία και των δύο
µερών.
Η φοροαποφυγή, δηλαδή η µε νόµιµους τρόπους αποφυγή της φορολόγησης, καθίσταται
πρακτικά αδύνατη, καθώς η φορολογητέα ύλη δεν είναι δυνατόν εν τέλει να αποκρυβεί.
Η φοροδιαφυγή, πραγµατική µάστιγα της σύγχρονης Ελλάδας, προβλέπεται να καταστεί –
από κανόνας σήµερα – δακτυλοδεικτούµενη εξαίρεση. Η απόφαση του φοροφυγά να
φοροδιαφύγει θα λαµβάνεται υπό δυσχερέστατες συνθήκες κινδύνου σύλληψης (decision
making under uncertainty).
Η αυτοτελής ευµενέστερη – σε σύγκριση µε τη λοιπή περιουσία – φορολόγηση της
τοκοφορίας καταθέσεων, οµολόγων κ.λ.π., προωθεί την αποταµίευση και αξιολογεί τον
ρόλο των καταθέσεων στην ανάπτυξη και τις επενδύσεις.
∆ίκαια είναι και η αφαίρεση από τους φορολογητέους τόκους των καταβαλλοµένων τόκων
των εξυπηρετούµενων δανείων.

Οι ειδικοί φόροι κατανάλωσης και πολυτελείας κρίνονται επίσης δίκαιοι, καθώς
προβλέπονται ανταποδοτικοί, και σχεδιάζονται ώστε να συµβάλλουν στην προστασία της
υγείας και του περιβάλλοντος, καθώς και της δηµόσιας ασφάλειας.
Θεσµοί
Περιουσία διαβίωσης οικογένειας
Ως περιουσία διαβίωσης οικογένειας καθορίζεται το σύνολο των περιουσιακών στοιχείων
(ακίνητα και Ι.Χ µεταφορικά µέσα) που κατέχονται από τα µέλη της οικογένειας και είναι
στη διάθεσή τους προς χρήση.
Η περιουσία διαβίωσης οικογένειας φορολογείται µε συντελεστή 1 % επί της αξίας της,
όπως προσδιορίζεται αξιόπιστα κατά τη διαδικασία αποτίµησης περιουσιακών στοιχείων και
µε απαλλαγή της ελάχιστης περιουσίας διαβίωσης οικογένειας, όπως προδιαγράφονται
παρακάτω.
Κατά την έννοια αυτή, και σύµφωνα και µε τη βασική φιλοσοφία της πρότασης,
περιλαµβάνονται στην φορολογητέα περιουσία διαβίωσης :
1. Τα περιουσιακά στοιχεία που ενοικιάζονται από τρίτους, επειδή µε αυτό τον τρόπο αφ’
ενός φορολογείται η νοµή (χρήση) περιουσιακών στοιχείων και, αφ’ ετέρου, παρέχεται
η φορολογική απαλλαγή της ελάχιστης περιουσίας διαβίωσης.
Προφανώς ούτως ή άλλως ο φόρος θα µετακυλιόταν στο ενοίκιο.
Παρεµπιπτόντως ο τυχόν φόρος αποδίδεται απ’ ευθείας.
2. Τα γεωργικά περιουσιακά στοιχεία, κατά ευνοϊκότερο τρόπο, σε σχέση µε τις ατοµικές
επιχειρήσεις, καθώς και πάλι υπάγονται στην απαλλαγή της ελάχιστης περιουσίας
διαβίωσης.
3. Τα περιουσιακά στοιχεία που παραµένουν σε αχρησία ή υποαξιοποιούνται, οπότε
αποδίδουν µικρό ή µηδενικό εισόδηµα, καθώς :
Η µη επαρκής αξιοποίηση δεν µειώνει την ανάγκη κρατικής µέριµνας και προστασίας
της περιουσίας,
Στο διαµορφούµενο αναπτυξιακό περιβάλλον προσφέρονται αναβαθµισµένες
δυνατότητες αξιοποίησης της περιουσίας και οι τυχόν εκποιήσεις αναµένεται να είναι
σε σαφώς υψηλότερα επίπεδα από τα σηµερινά.
Προσφέρονται δυνατότητες διευκολύνσεων στην καταβολή του φόρου, όπως
αναφέρεται στον σχετικό θεσµό παρακάτω. Η λογική του θεσµού είναι αναπτυξιακής
και όχι γραφειοκρατικής νοοτροπίας.
Επίσης θεσµοθετείται διαδικασία παροχής φορολογικής επιείκειας, µε ειδική και κατά
περίπτωση εκτίµηση του ανθρώπινου παράγοντα, όπως αναφέρεται στον σχετικό
θεσµό παρακάτω.
Αντιθέτως δεν περιλαµβάνονται στην φορολογητέα περιουσία διαβίωσης :
1. Τα περιουσιακά στοιχεία που εκµισθώνονται προς τρίτους, για τα οποία φορολογούνται
οι ενοικιαστές.
2. Τα περιουσιακά στοιχεία που χρησιµοποιούνται από ατοµικές επιχειρήσεις µελών της
οικογένειας, καθώς φορολογούνται στις αντίστοιχες επιχειρήσεις.
3. Οι συµµετοχές σε πάσης φύσεως επιχειρήσεις, καθώς φορολογούνται στις αντίστοιχες
επιχειρήσεις.
4. Οι καταθέσεις και λοιπές τοποθετήσεις διαθεσίµων, οι οποίες φορολογούνται αυτοτελώς.

Ελάχιστη περιουσία διαβίωσης οικογένειας
Κατοχυρώνεται ως αφορολόγητη η ελάχιστη περιουσία που το τεκµαρτό εισόδηµά της
εξασφαλίζει το εκάστοτε αποδεκτό ελάχιστο επίπεδο διαβίωσης της οικογένειας του κάθε
φορολογούµενου. Ο φόρος περιουσίας διαβίωσης οικογένειας επιβάλλεται για το τµήµα της
περιουσίας διαβίωσής της πέραν της ελάχιστης περιουσίας διαβίωσής της, όπως ρυθµίζεται
παρακάτω.

Το τρέχον ελάχιστο τεκµαρτό εισόδηµά διαβίωσης της οικογένειας του φορολογούµενου
προσδιορίζεται µε νοµοθετηµένο µοντέλο βάσει αντικειµενικών και διαφανών κοινωνικών
κριτηρίων. Το µοντέλο και οι παράµετροί του προσαρµόζονται τακτικά στο κοινωνικό
επίπεδο και στην εµπειρία από την εφαρµογή του.
Συγκεκριµένα, προκειµένου να ληφθεί ιδιαίτερη µέριµνα για την φορολογική προστασία της
οικογένειας και ειδικότερα της µητρότητας, καθώς και των υπερηλίκων, των αναπήρων και
των χρονίως πασχόντων, καθορίζονται οι τακτικές και οι έκτακτες ανάγκες της.
Για τον προσδιορισµό των ελάχιστων τακτικών αναγκών διαβίωσης της οικογένειας του
φορολογούµενου λαµβάνονται υπ’ όψιν τα οικογενειακά στοιχεία που δηλώνονται και
τηρούνται στον οικείο ∆ήµο, κατά την ακόλουθη διαδικασία εκτίµησης της ελάχιστης
τεκµαρτής κατοικίας διαβίωσης και των αντίστοιχων εξόδων συντήρησής της.
1. Λαµβάνεται, ως βασική κατοικία µονοµελούς οικογένειας, κατοικία εµβαδού 40 τ.µ. και
για κάθε προστατευόµενο µέλος προστίθεται κατά περίπτωση καθορισµένο εµβαδόν
τεκµαρτής κατοικίας.
2. Για κάθε προστατευόµενο µέλος προστίθενται 15 τ.µ. τεκµαρτής κατοικίας.
3. Για κάθε προστατευόµενο βρέφος (ηλικίας µέχρι 2 ετών) προστίθενται επί πλέον 10 τ.µ.
τεκµαρτής κατοικίας.
4. Για κάθε προστατευόµενο παιδί προσχολικής ηλικίας (ηλικίας µέχρι 2 έως 6 ετών)
προστίθενται επί πλέον 5 τ.µ. τεκµαρτής κατοικίας.
5. Για κάθε µέλος της οικογένειας που παρουσιάζει αναπηρία προστίθενται επί πλέον 5 έως
20 τ.µ. τεκµαρτής κατοικίας, αναλόγως της αναπηρίας και των σχετικών αναγκών.
6. Για κάθε µέλος της οικογένειας που πάσχει χρονίως προστίθενται επί πλέον 5 έως 20
τ.µ. τεκµαρτής κατοικίας, αναλόγως της πάθησης και των σχετικών αναγκών.
7. Αθροίζονται τα κατά τα ανωτέρω επί µέρους εµβαδά τεκµαρτής κατοικίας και το
άθροισµα πολλαπλασιάζεται επί 2, για την εκτίµηση των λοιπών δαπανών συντήρησης
της οικογένειας (διατροφή, ένδυση, αναψυχή, εκπαίδευση, ασφάλεια κ.λ.π.) και
προκύπτει η ελάχιστη τεκµαρτή κατοικία διαβίωσης της οικογένειας του
φορολογούµενου.
8. Η ελάχιστη τεκµαρτή κατοικία διαβίωσης της οικογένειας του φορολογούµενου ανάγεται
στην ελάχιστη περιουσία διαβίωσης οικογένειας του φορολογούµενου µε
πολλαπλασιασµό του προσδιορισθέντος εµβαδού µε καθορισµένη αξία ανά τ.µ. για όλη
την Επικράτεια π.χ. 1.000 ευρώ ανά τ.µ.
Επισηµαίνεται ότι η κατά τα ανωτέρω οριζόµενη «ελάχιστη περιουσία διαβίωσης
οικογένειας» εκφράζεται σε αξία περιουσίας και δεν αφορά εµβαδό κατοικίας. Εποµένως µια
οικογένεια που κατοικεί σε ακίνητο π.χ. 150 τ.µ. µπορεί να είναι αφορολόγητη, αν το
ακίνητο έχει µικρή αξία, ή να υπερβαίνει κατά πολύ το αφορολόγητο όριο, αν το ακίνητο
είναι µεγάλης αξίας.
Επίσης, η φορολογική προστασία του φορολογούµενου σε περίπτωση εκτάκτων αναγκών
(ασθένεια π.χ.) παρέχεται κατά την ειδική διαφανή διαδικασία φορολογικής επιείκειας, ενώ
σε περίπτωση αδυναµίας καταβολής του φόρου γίνονται αµοιβαία επωφελείς ρυθµίσεις κατά
την ειδική διαφανή διαδικασία παροχής φορολογικών διευκολύνσεων.
Εφόσον το επιθυµεί, ο φορολογούµενος έχει δικαίωµα να παραιτηθεί από την ως άνω
απαλλαγή.
∆ιαδικασία αποτίµησης περιουσιακών στοιχείων
Ο κάθε δικαιούχος καλείται να δηλώσει τα διάφορα ιδιοκτησιακά δικαιώµατά του (ακίνητο,
αυτοκίνητο, επιχείρηση κ.λ.π.) και να καταθέσει σχετική δήλωση ηλεκτρονικά. Οι
υπάρχουσες δηλώσεις στις διάφορες αρµόδιες υπηρεσίες, ως προς τα στοιχεία του
ιδιοκτησιακού δικαιώµατος, δεν απαιτείται να επαναληφθούν στην έναρξη λειτουργίας του
συστήµατος, ούτε θα επαναλαµβάνονται εν γένει.

Η δήλωση περιλαµβάνει και αποτίµηση της αξίας του κάθε περιουσιακού στοιχείου,
ενηµερώνεται σε κάθε µεταβολή ή νέο στοιχείο και επικαιροποιείται τουλάχιστον κατ’ έτος
ως προς την αποτίµηση.
Η ίδια δηλούµενη αξία ισχύει υποχρεωτικά αναλλοίωτη σε τυχόν απαλλοτριώσεις,
αποζηµιώσεις και άλλες δικαστικές υποθέσεις, και γίνεται δεκτή από πιστωτικά ιδρύµατα και
ασφαλιστικές εταιρείες.
Οι µεταβιβάσεις περιουσιακών στοιχείων, αφού δεν επιβαρύνονται πλέον µε φόρο
µεταβίβασης, αναµένεται ευλόγως ότι θα γίνονται στις πραγµατικές τιµές, τροφοδοτώντας
το σύστηµα µε αξιόπιστες εκτιµήσεις.
Η ειλικρίνεια των δηλουµένων αποτιµήσεων ενισχύεται περαιτέρω τόσο από τη διαφάνεια
του φορολογικού συστήµατος, όσο και από τις µικρές σχετικά προβλεπόµενες φορολογικές
επιβαρύνσεις, που καθιστούν την υποαποτίµηση άνευ σηµαντικού λόγου.
Εκτιµάται ότι σύντοµα το σύστηµα θα περιλαµβάνει αξιόπιστα και ειλικρινή στοιχεία και δεν
θα απαιτείται ιδιαίτερος έλεγχος ή επικουρική χρήση αντικειµενικού συστήµατος.
Παρεµπιπτόντως το σύστηµα θα παρέχει άµεσα στον φορολογούµενο αξιόπιστη εικόνα της
αξίας της περιουσία του ...
Ειδικές προβλέψεις για την αποτίµηση ενοικιασµένων περιουσιακών στοιχείων
Τα ενοικιασµένα περιουσιακά στοιχεία, κατά τη βασική λογική του προτεινόµενου
συστήµατος, φορολογούνται εις βάρος του ενοικιαστή.
Στο ηλεκτρονικό σύστηµα τηρούνται κατά περίπτωση και στοιχεία ενοικίων. ∆ιεκδίκηση
ενοικίων πέραν του δηλωµένου συµφωνηµένου ύψους θα είναι δικαστικώς αδύνατη.
Τα ενοικιασµένα περιουσιακά στοιχεία αποτιµώνται µε συνυπολογισµό των συµφωνηµένων
ενοικίων, µε κατάλληλη αναγωγή των ενοικίων σε τεκµαρτή αξία του περιουσιακού
στοιχείου, η οποία είναι το κατώτερο αποδεκτό όριο της κατά τα προαναφερθέντα
αποτίµησης του περιουσιακού στοιχείου.
Η αποτίµηση µπορεί, σύµφωνα µε τη δήλωση του ιδιοκτήτη και τα λοιπά προαναφερθέντα,
να είναι µεγαλύτερη και θα µπορεί υπό προϋποθέσεις να στοιχειοθετήσει αξιώσεις αύξησης
του ενοικίου.
∆ιαδικασία αποτίµησης αξίας ατοµικής επιχείρησης παροχής υπηρεσιών
Η αξία της επιχείρησης αποτιµάται και δηλώνεται από τον ίδιο το φορολογούµενο και
θεωρείται κατ’ αρχήν ειλικρινής, ενώ η δηµοσιοποιηµένη αξία αποτελεί στοιχείο γοήτρου της
επιχείρησης, καθώς αποτιµά τη φήµη και πελατεία της.
Ελάχιστη αξία ατοµικής επιχείρησης παροχής υπηρεσιών αποτελεί η συνολική αξία των
περιουσιακών στοιχείων – ιδιόκτητων και ενοικιασµένων – που χρησιµοποιεί.
Επικουρικά η δηλούµενη αξία συγκρίνεται µε άλλες οµοείδείς.
∆ιαδικασία αποτίµησης αξίας επιχείρησης
Ως «επιχείρηση» νοούνται επιχειρήσεις κερδοσκοπικού χαρακτήρα οποιασδήποτε νοµικής
µορφής, συµπεριλαµβανοµένων και των ατοµικών επιχειρήσεων.
Η αξία της επιχείρησης δηλώνεται από την ίδια, εκτός αν είναι εισηγµένη σε χρηµατιστήριο,
οπότε αποτιµάται βάσει της µέσης σταθµισµένης τιµής του µήνα.
Ελάχιστη αξία της επιχείρησης ορίζεται η αξία των περιουσιακών στοιχείων (ακίνητα,
µεταφορικά µέσα) που κατέχει, όπως αποτιµάται κατά τα προαναφερθέντα. ∆ιευκρινίζεται
ότι συνυπολογίζονται και τα περιουσιακά στοιχεία που ενοικιάζει η επιχείρηση για τις
ανάγκες της, ενώ δεν συνυπολογίζονται τα περιουσιακά στοιχεία της που έχει ενοικιάσει σε
τρίτους.
Η ίδια δηλούµενη αξία ισχύει αναλλοίωτη σε τυχόν απαλλοτριώσεις, αποζηµιώσεις και άλλες
δικαστικές υποθέσεις, και γίνεται δεκτή από πιστωτικά ιδρύµατα και ασφαλιστικές εταιρείες.

Οι µεταβιβάσεις επιχειρήσεων, αφού δεν επιβαρύνονται πλέον µε φόρο µεταβίβασης,
αναµένεται ευλόγως ότι θα γίνονται στις πραγµατικές τιµές, τροφοδοτώντας το σύστηµα µε
αξιόπιστες εκτιµήσεις.
Η ειλικρίνεια των δηλουµένων αποτιµήσεων ενισχύεται περαιτέρω τόσο από τη διαφάνεια
του φορολογικού συστήµατος, όσο και από τις µικρές σχετικά προβλεπόµενες φορολογικές
επιβαρύνσεις, που καθιστούν την υποαποτίµηση άνευ σηµαντικού οικονοµικού λόγου.
Εκτιµάται ότι σύντοµα το σύστηµα θα περιλαµβάνει αξιόπιστα και ειλικρινή στοιχεία και δεν
θα απαιτείται ιδιαίτερος έλεγχος ή επικουρική χρήση αντικειµενικού συστήµατος.
Επισηµαίνεται ότι δεν συνυπολογίζονται οι τυχόν δανειακές υποχρεώσεις της επιχείρησης,
καθώς ένας τέτοιος συνυπολογισµός θα ήταν ξένος προς την λογική του προτεινοµένου
φορολογικού συστήµατος. Φορολογείται εν γένει η αξία της περιουσίας που τυγχάνει
κρατικής µέριµνας και προστασίας και όχι οι κερδοζηµίες ή άλλα λογιστικά µεγέθη, τα οποία
θεωρούνται πλέον εσωτερική υπόθεση της επιχείρησης.
Άλλωστε θα πρέπει να συνεκτιµηθεί ότι το προτεινόµενο φορολογικό σύστηµα διαµορφώνει
ιδανικές προϋποθέσεις για να ανταπεξέλθει η επιχείρηση στις δανειακές της υποχρεώσεις,
χωρίς να έχει ανάγκη φορολογικών απαλλαγών.
Μη κερδοσκοπικά νοµικά πρόσωπα
Η περιουσία που χρησιµοποιείται από εγκεκριµένα µη κερδοσκοπικά νοµικά πρόσωπα για τις
ίδιες ανάγκες προτείνεται απολύτως αφορολόγητη.
Η περιουσία που ενοικιάζεται σε τρίτους φορολογείται εις βάρος τους κατά τα
προαναφερθέντα. Η δηµοσιότητα του νέου συστήµατος, τόσο ως προς το ιδιοκτησιακό
καθεστώς, όσο και ως προς τα συµφωνηµένα ενοίκια, θα αποκαλύψει περιπτώσεις
κραυγαλέων αθέµιτων συµφωνιών.
Η περιουσία που δεν χρησιµοποιείται για ίδιες ανάγκες, ούτε ενοικιάζεται, είναι δίκαιο να
φορολογείται. Άλλωστε προσφέρονται ιδανικές συνθήκες αξιοποίησης και µε άνεση χρόνου.
Η δήλωση της χρήσης για ίδιες ανάγκες είναι υπό δηµόσιο έλεγχο.
Μηνιαία βεβαίωση και καταβολή των φόρων περιουσίας
Η προβλεπόµενη αυτοµατοποιηµένη λειτουργία του συστήµατος καταλογισµού του φόρου
οικογένειας και επιχειρήσεων επιτρέπει την ευχερή κατά µήνα βεβαίωση και καταβολή του.
Οι τυχόν αγχώδεις αρχικές εντυπώσεις διασκεδάζονται αβίαστα τόσο από το αναµφισβήτητο
γεγονός της έκδοσης των µηνιαίων εκκαθαριστικών σηµειωµάτων χωρίς καµία τακτική
ενέργεια του φορολογούµενου, όσο και από το ύψος των προβλεπόµενων φόρων
παράλληλα µε την κατάργηση των παρακρατήσεων φόρου και του Φ.Π.Α.
Εξαλείφεται ο βραχνάς των ετήσιων δηλώσεων και το άγχος της συγκεντρωτικής κατ’ έτος
καταβολής του φόρου εισοδήµατος, αλλά και των άλλων περιοδικών διαδικασιών.
Η καταβολή του φόρου γίνεται µέσω τραπεζών ή µε σχετικές πάγιες εντολές του
φορολογούµενου (π.χ. από το µισθό, από εισπραττόµενα ενοίκια κ.λ.π.)
Η µηνιαία εκκαθάριση λογαριασµών µεταξύ κράτους και φορολογούµενου νοικοκυρεύει
τόσο τις µεταξύ τους σχέσεις, όσο και τα οικονοµικά αµφοτέρων.
Φορολογικές διευκολύνσεις
Χωρίς βλάβη των συµφερόντων του δηµοσίου, µπορούν να παρέχονται στον
φορολογούµενο διευκολύνσεις στην φορολογική επιβάρυνσή του. Τέτοιες διευκολύνσεις
µπορεί να είναι ενδεικτικά :
1. Η έντοκη πίστωση του φορολογούµενου, βάσει εργασιακού ή επιχειρηµατικού πλάνου
εγκεκριµένου από πιστωτικό ίδρυµα και εφ’ όσον το σχετικό δανειακό πρόγραµµα
κρίνεται βιώσιµο και εξυπηρετείται οµαλά.

2. Η σύναψη συµφωνίας προοδευτικής εγγραφής βάρους στο περιουσιακό στοιχείο,
αντίστοιχου της οφειλής.
3. Η µεταβίβαση της ψιλής κυριότητας του ακινήτου και εποµένως η µετά θάνατον
µεταβίβαση της κυριότητας του ακινήτου. Η ρύθµιση αυτή µπορεί να εξυπηρετήσει
ιδιαίτερα άτοµα της τρίτης ηλικίας.
4. Η σύναψη προγραµµατικής συµφωνίας αξιοποίησης του ακινήτου του φορολογούµενου,
µε φροντίδα είτε του δηµοσίου ή άλλου φορέα του δηµόσιου τοµέα, είτε
συµβαλλόµενου τρίτου ιδιωτικού φορέα.
Φορολογική επιείκεια
Ειδικές εκπτώσεις στο φόρο περιουσίας παρέχονται περαιτέρω στον φορολογούµενο, µετά
από αίτησή του και σε συνθήκες διαφάνειας, µε ειδική και κατά περίπτωση εκτίµηση του
ανθρώπινου παράγοντα.
Στη σχετική διαδικασία λαµβάνονται υπ’ όψιν εν γένει οι αντικειµενικές συνθήκες που
προκάλεσαν τις ειδικές ανάγκες επιείκειας (π.χ. ασθένεια, ζηµιά), οι ευθύνες του
φορολογούµενου, η τυχόν αµέλειά του στην ασφαλιστική κάλυψη των σχετικών κινδύνων
και οπωσδήποτε η αντίστοιχη διαπιστούµενη έµπρακτη αλλαγή συµπεριφοράς.
Η σχετική αιτιολογηµένη απόφαση δηµοσιεύεται.
Φόρος τοκοφορίας καταθέσεων, οµολόγων κ.λ.π.
∆ιατηρείται ο υφιστάµενος συντελεστής φορολόγησης των τόκων κατά 10 %, µε
συνυπολογισµό όµως των τόκων δανειακών υποχρεώσεων. Συγκεκριµένα φορολογείται η
τυχόν θετική διαφορά τόκων τοποθετήσεων και δανείων.
Η φορολογική διάκριση και ευµενέστερη φορολόγηση των αντίστοιχων περιουσιακών
στοιχείων από τα ακίνητα, µεταφορικά µέσα κ.λ.π. ανταποκρίνεται στον ρόλο αυτών των
τοποθετήσεων στις επενδύσεις και την ανάπτυξη.
Οι τόκοι των δανείων συνυπολογίζονται υπό την προϋπόθεση ότι εξυπηρετούνται οµαλά ή
έχουν διακανονισθεί όλα τα δάνεια που βαρύνουν τον φορολογούµενο.
Φορολόγηση της επιβάρυνσης της υγείας
Η ειδική φορολόγηση στον καπνό, τα οινοπνευµατώδη και τα τυχερά παιχνίδια προορίζεται
ανταποδοτικά για τη χρηµατοδότηση προληπτικών δράσεων αποτροπής της χρήσης και της
κατάχρησής τους και της φροντίδας απεξάρτησης παλαιών χρηστών.
Περαιτέρω µπορεί να χρηµατοδοτείται η έρευνα σχετικών µεθόδων προφύλαξης και
ιδιαίτερα των νέων, η προώθηση εναλλακτικών ενασχολήσεων όπως ο αθλητισµός και ο
πολιτισµός κ.λ.π.
Ο δηµόσιος έλεγχος της ανταποδοτικής διάθεσης των φόρων δεν είναι τόσο ταµειακής
µορφής, αλλά αφορά ουσιαστικό απολογισµό δράσης και ποσοτική και ποιοτική αξιολόγηση
των αποτελεσµάτων των σχετικών προσπαθειών.
Στα πλαίσια αυτά η διάθεση τυχόν περισσευµάτων του φόρου σε άλλες δηµόσιες ανάγκες
δεν αντιστρατεύεται εν γένει την ανταποδοτικότητα του φάρου, ούτε είναι σκόπιµο να
προκαλέσει αντίστοιχη ελάφρυνση των φόρων.
Φορολόγηση της επιβάρυνσης του περιβάλλοντος
Η ειδική φορολόγηση των δραστηριοτήτων που είτε επιβαρύνουν ευθέως το περιβάλλον είτε
αναλώνουν µη ανανεώσιµους φυσικούς πόρους, αποσκοπεί στην προστασία του. Κατά
περίπτωση η φορολόγηση ενισχύει κατ’ αντιδιαστολή άλλες οµοειδείς δραστηριότητες που
το επιβαρύνουν συγκριτικά λιγότερο ή είναι αειφόρες.
Τα έσοδα από την ειδική φορολόγηση προορίζονται ανταποδοτικά για τη χρηµατοδότηση
δράσεων προστασίας του περιβάλλοντος, καθώς και αποκατάστασης και αναβάθµισής του.

Περαιτέρω µπορεί να χρηµατοδοτείται η έρευνα σχετικών µεθόδων προστασίας του
περιβάλλοντος, η προώθηση εναλλακτικών µεθόδων και υλικών, καινοτοµιών κ.λ.π.
Ο δηµόσιος έλεγχος της ανταποδοτικής διάθεσης των φόρων δεν είναι τόσο ταµειακής
µορφής, αλλά αφορά ουσιαστικό απολογισµό δράσης και ποσοτική και ποιοτική αξιολόγηση
των αποτελεσµάτων των σχετικών προσπαθειών.
Στα πλαίσια αυτά η διάθεση τυχόν περισσευµάτων των φόρων σε άλλες δηµόσιες ανάγκες
δεν αντιστρατεύεται εν γένει την ανταποδοτικότητα του φάρου, ούτε είναι σκόπιµο να
προκαλέσει αντίστοιχη ελάφρυνση των φόρων.
Φορολόγηση κατανάλωσης στις συσκευασίες και τα προωθητικά αέρια
Για τη δραστική µείωση της επιβάρυνσης του περιβάλλοντος µε απορρίµµατα προτείνεται η
φορολόγηση στις συσκευασίες προϊόντων που έχουν µεγάλο χρόνο ανακύκλωσης
(πλαστικές σακούλες και συσκευασίες).
Για λόγους προστασίας της ατµόσφαιρας προτείνεται η φορολόγηση της
προωθητικών αερίων και άλλων ουσιών που συµβάλλουν στην τρύπα του όζοντος.

χρήσης

Οίκοθεν νοείται ότι η φορολόγηση αυτή δεν συνεπάγεται εγκατάλειψη των προσπαθειών
πλήρους κατάργησης της χρήσης των αντίστοιχων βλαβερών υλικών, και επί πλέον τα
σχετικά έσοδα µπορούν να διατεθούν σε αντίστοιχες δράσεις.
Φορολόγηση κατανάλωσης ενέργειας στην πηγή
Ο φόρος κατανάλωσης ενέργειας θα πρέπει να κλιµακώνεται προκειµένου να αποθαρρύνει
περισσότερο τις πιο επιβαρυντικές πηγές (τύρφη, πετρέλαιο) και να ενθαρρύνει τη χρήση
ανανεώσιµων πηγών, οι οποίες θα είναι φυσικά αφορολόγητες. Η υδροηλεκτρική ενέργεια
και το φυσικό αέριο θα πρέπει να έχουν µία ενδιάµεση µεταχείριση.
Η ηλεκτρική ενέργεια φορολογείται µε επιµέτρηση στην έξοδο των εργοστασίων παραγωγής
και φορολογείται ανάλογα µε την πηγή της ενέργειας και τη χρησιµοποιούµενη τεχνολογία,
ιδιαίτερα όσον αφορά την επιβάρυνση του περιβάλλοντος.
Η διαφοροποίηση της φορολογικής επιβάρυνσης δεν θα καθορίζει τις επιλογές της ∆ΕΗ,
αλλά θα τις κατευθύνει επαρκώς.
Φορολόγηση κατανάλωσης ύδατος στην πηγή
Στη φορολογική επιβάρυνση της κατανάλωσης του πλέον πολύτιµου υλικού αγαθού του
πλανήτη, του ύδατος, θα πρέπει να λαµβάνονται υπ’ όψιν η τεκµηριωµένη αειφορία της
υδροληψίας και η εν γένει διατάραξη του φυσικού τοπίου. Ιδιαίτερα θα πρέπει να
επιβαρύνονται οι αντλήσεις.
Η υδροληψία φορολογείται µε επιµέτρηση στην κεφαλή του δικτύου και φορολογείται
ανάλογα µε το είδος της υδροληψίας (πηγή, φράγµα, γεώτρηση κ.λ.π.), τη χρήση του
ύδατος (ύδρευση, άρδευση κ.λ.π.) και τη χρησιµοποιούµενη τεχνολογία, ιδιαίτερα όσον
αφορά την επιβάρυνση του περιβάλλοντος.
Η φορολόγηση αποσκοπεί τελικά στην ορθολογική διαχείριση των υδάτων.
Ειδικός φόρος κατανάλωσης πολυτελείας
Η φορολόγηση των ειδών πολυτελείας αφ’ ενός ανταποκρίνεται στο κοινό περί φορολογικού
δικαίου αίσθηµα αλλά, αφ’ ετέρου, ανταποδίδει τις ιδιαίτερες δαπάνες µέριµνας του κράτους
δικαίου για την ασφάλεια των ειδών πολυτελείας και των κατόχων τους.
Οι ειδικοί φόροι κατανάλωσης πολυτελείας επιβάλλονται κατά την αγορά του προϊόντος από
τον τελικό καταναλωτή και θα είναι εν γένει στα επίπεδα των υφισταµένων αντίστοιχων
επιβαρύνσεων, συµπεριλαµβανοµένου του Φ.Π.Α.
Ειδική φορολόγηση κατανάλωσης σταθερού ποσού

Οι προτεινόµενοι ειδικοί φόροι κατανάλωσης και πολυτελείας συνδυάζουν την κοινωνική
σκοπιµότητα της φορολόγησης, την ανταποδοτικότητα των φόρων και την απλότητα της
επιβάρυνσης, χωρίς καµία γραφειοκρατική επιβάρυνση του καταναλωτή.
Η φορολόγηση της κατανάλωσης κατά σταθερό ποσό, χωρίς δηλαδή να παρακολουθεί τις
διακυµάνσεις της τιµής του φορολογούµενου είδους, βασίζεται στην σκοπιµότητα της
φορολόγησης, η οποία εµφανώς δεν εξαρτάται από την τιµή του.
Παράλληλα κατ’ αυτόν τον τρόπο απλουστεύεται η φοροεισπρακτική διαδικασία, καθώς για
τον φορολογικό έλεγχο αρκούν επιµετρήσεις ποσοτήτων και είναι εφικτοί αντίστοιχοι
µακροσκοπικοί εποπτικοί έλεγχοι.
Αυτοµατοποιηµένο σύστηµα άµεσης καταβολής ειδικών φόρων κατανάλωσης
Η είσπραξη όλων των ειδικών φόρων κατανάλωσης, εκτός των φόρων ενέργειας και
υδροληψίας, προτείνεται να γίνεται µε χρήση αυτοµατοποιηµένου συστήµατος, µε το οποίο
ο φόρος θα αποδίδεται αµέσως από τον καταναλωτή και δεν θα περνά από τα χέρια τρίτων.
Συγκεκριµένα η συναλλαγή θα γίνεται µε ειδική χρεωστική κάρτα και, ταυτόχρονα µε την
πληρωµή στον πωλητή της αξίας του προϊόντος, θα µεταφέρεται αυτοµάτως ο αντίστοιχος
φόρος στο δηµόσιο ταµείο. Με το ίδιο µηχανογραφικό σύστηµα θα εκτυπώνεται ειδική
αυτοκόλλητη ταινία που θα επικολλάται κατά περίπτωση στο προϊόν.
Στην αυτοκόλλητη ταινία θα αναγράφεται ο Α.Φ.Μ. του αγοραστή και του πωλητή, καθώς
και ο χρόνος και άλλα στοιχεία της συναλλαγής, όπως καθορίζεται κατά περίπτωση
παρακάτω (βλ. ρυθµίσεις).
Για τον εντοπισµό τυχόν φοροδιαφυγής του πωλητή, θα απαιτείται απλώς έλεγχος
ισοζυγίου ποσοτήτων αγορών και πωλήσεων, κάτι που είναι σχετικά ευχερές. Για
εντοπισµό τυχόν φοροδιαφυγής του αγοραστή, µέσω αγοράς από λαθρεµπόρους,
απαιτείται απλώς έλεγχος ύπαρξης της αυτοκόλλητης ταινίας. Η ύπαρξή της απαλλάσσει
καταναλωτή από οποιαδήποτε ευθύνη ή ανησυχία.

του
τον
θα
τον

Σε κάθε περίπτωση, το σύστηµα δεν θα επιτρέπει φαινόµενα εκτεταµένου λαθρεµπορίου,
όπως συµβαίνει σήµερα, επιφέροντας σύντοµα εµπέδωση της φορολογικής συνείδησης.
Υπογραµµίζεται ότι µε το προτεινόµενο σύστηµα δεν απαιτείται διαχωρισµός των προς
εξαγωγή εµπορευµάτων από τα προοριζόµενα για εσωτερική κατανάλωση, κάτι που ήταν
πηγή εκτεταµένου λαθρεµπορίου στα πετρελαιοειδή και τα οινοπνευµατώδη.
Σύστηµα καταλογισµού ειδικών φόρων κατανάλωσης στην πηγή
Η φορολόγηση της παραγωγής ενέργειας και των υδροληψιών θα γίνεται µε κατάλληλους
µετρητές ποσοτήτων, ενέργειας και ύδατος αντίστοιχα, ανάντη.
Στα εργοστάσια παραγωγής ενέργειας θα µετράται στην έξοδο η παραγόµενη ενέργεια και ο
φόρος θα καταλογίζεται µε προκαθορισµένη τιµή µονάδας ανά ΩΧΒ, βάσει του είδους και
των χαρακτηριστικών του εργοστασίου.
Η εισαγόµενη ενέργεια φορολογείται κατά την είσοδο στη χώρα.
Στις υδροληψίες θα µετράται στην κεφαλή του αντίστοιχου δικτύου η ποσότητα του
χρησιµοποιούµενου ύδατος και ο φόρος θα καταλογίζεται µε προκαθορισµένη τιµή µονάδας
ανά κ.µ., βάσει του είδους και των χαρακτηριστικών της υδροληψίας.
Φόρος εισαγωγής κεφαλαίων
Η διαµορφούµενη ελκυστικότητα της χώρας για επενδυτικές τοποθετήσεις, αλλά και το
γόητρο που θα προσθέτει σε επιχειρήσεις η εγκατάσταση της έδρας τους στη χώρα µας,
δικαιολογούν τόσο την ύπαρξη δυνατότητας άµεσης επιβολής ενός τέτοιου φόρου, όσο και
τις προσδοκίες απόδοσής του.
Η ενεργοποίηση αυτού του εργαλείου ρύθµισης της οικονοµίας θα πρέπει να εξετασθεί και
βάσει των διεθνών δεσµεύσεων της χώρας, υφισταµένων ή διαµορφούµενων …
∆ασµοί εισαγοµένων προϊόντων

Οι δασµοί επί των εισαγοµένων ειδών αλλοδαπής θα πρέπει να επανεξετασθούν υπό το
πρίσµα των διεθνών δεσµεύσεων της χώρας, αλλά και υπό την προοπτική των ειδικών
φόρων κατανάλωσης.
Ρυθµίσεις
∆ήλωση περιουσίας
Για καταλογισµό των φόρων περιουσίας (περιουσίας διαβίωσης οικογένειας και αξίας
επιχειρήσεων) γίνονται από το φορολογούµενο µόνο τα εξής :
1. Περιγραφική δήλωση και αποτίµηση κάθε περιουσιακού στοιχείου άπαξ κατά την
απόκτηση, στην αντίστοιχη αρµόδια υπηρεσία (π.χ. γραφεία Κτηµατολογίου για τα
ακίνητα, δ/νση Συγκοινωνιών για τα µεταφορικά µέσα κ.λ.π.).
2. ∆ήλωση οικογενειακής κατάστασης και των λοιπών κοινωνικών στοιχείων (π.χ.
αναπηρία), σε κάθε µεταβολή, στον οικείο ∆ήµο.
3. ∆ήλωση µεταβολής αποτίµησης περιουσιακού στοιχείου όποτε προκύψει αξιόλογη
µεταβολή και τουλάχιστον κατ’ έτος.
4. ∆ήλωση ενοικίασης περιουσιακού στοιχείου, όποτε προκύψει, µε αναφορά των
στοιχείων του ενοικιαστή και του ύψους του ενοικίου.
Τα δηλούµενα στοιχεία διαβιβάζονται ηλεκτρονικά από τους φορείς που διαχειρίζονται τις
αντίστοιχες ηλεκτρονικές βάσεις δεδοµένων στην κεντρική υπηρεσία του Υπουργείου
Οικονοµικών (ΚΕ.Π.Υ.Ο.).
Αποτίµηση περιουσιακών στοιχείων
Η αποτίµηση των επί µέρους περιουσιακών στοιχείων γίνεται κατά την προαναφερθείσα
διαδικασία αποτίµησης περιουσιακών στοιχείων (βλ. θεσµοί), κατά την οποία η σχετική
δήλωση αποτίµηση του ιδιοκτήτη διασταυρώνεται και κατοχυρώνεται αποτελεσµατικά.
Παρακάτω δίνονται ενδεικτικές προτάσεις ρυθµίσεων για την αξιόπιστη καταγραφή και
αποτίµηση των διαφόρων ειδών περιουσιακών στοιχείων.
Αποτίµηση ακινήτων
Τα ακίνητα καταγράφονται και αποτιµώνται από τους φορείς και στα πλαίσια του Εθνικού
Κτηµατολογίου.
∆ιευκρινίζεται ότι δεν προαπαιτείται η ολοκλήρωση της σύνταξης του Εθνικού
Κτηµατολογίου και αρκεί αρχικά η αξιοποίηση του περιουσιολογίου του Υπουργείου
Οικονοµικών. Φυσικά η ολοκλήρωση του Εθνικού Κτηµατολογίου θα αναβαθµίσει την
ακρίβεια της καταγραφής και των αποτιµήσεων.
Εκτιµάται βασίµως ότι τα αντίστοιχα στοιχεία του ΕΤΑΠ έχουν συστηµατικά σφάλµατα σε
περιοχές αυθαιρέτων και υψηλού επιπέδου τουρισµού. Επίσης στο αντικειµενικό σύστηµα
δεν περιλαµβάνονται στοιχεία ιδιαίτερης αξίας, όπως η ποιότητα κατασκευής, η προνοµιακή
θέση, βοηθητικές κατασκευές, περιβάλλων χώρος κ.λ.π., τα οποία πλέον θα
συνυπολογίζονται.
Αποτίµηση µεταφορικών µέσων
Τα µεταφορικά µέσα καταγράφονται και αποτιµώνται από τους αντίστοιχους αρµόδιους
φορείς (Υπουργείο Μεταφορών, Υπουργείο Ναυτιλίας κ.λ.π.)
Επισηµαίνεται ότι στην σχετική καταγραφή, εκτός από τα ιδιαίτερα µεγάλου αριθµού Ι.Χ.
αυτοκίνητα, στα οποία θα συµπεριλαµβάνονται και όσα κυκλοφορούν στη χώρα µε ξένες
άδειες κυκλοφορίας, θα περιληφθούν :
-

οι µοτοσικλέτες,
τα φορτηγά ιδιωτικής και δηµόσιας χρήσης (ξηρού φορτίου, πετρελαιοφόρα κ.λ.π.),
τα λεωφορεία ιδιωτικής και δηµόσιας χρήσης (τουριστικά, επιχειρήσεων, ΚΤΕΛ, αστικά),

-

τα
τα
τα
τα

αεροπλάνα ιδιωτικής και δηµόσιας χρήσης,
σκάφη αναψυχής,
πλοία (επιβατηγά, φορτηγά, πετρελαιοφόρα),
λοιπά µέσα µαζικής µεταφοράς (µετρό, τραίνα)

Υπολογισµός περιουσίας διαβίωσης οικογένειας
Ο εντοπισµός των περιουσιακών στοιχείων διαβίωσης της οικογένειας (ακινήτων και
µεταφορικών µέσων) είναι ευχερής και αυτόµατος :
1. Εντοπίζονται τα ιδιόκτητα περιουσιακά στοιχεία και η αποτιµώµενη αξία τους [1].
2. Εντοπίζονται οµοίως τα εξ αυτών ενοικιασµένα σε τρίτους ή περιλαµβανόµενα σε
ατοµικές επιχειρήσεις µελών της οικογένειας [2].
3. Εντοπίζονται οµοίως τα ενοικιασµένα από τρίτους περιουσιακά στοιχεία [3].
4. Η αξία της περιουσίας διαβίωσης της οικογένειας προκύπτει ως [1]-[2]+[3].
Υπολογισµός ελάχιστης περιουσίας διαβίωσης οικογένειας
Συγκεντρώνονται τα σχετικά στοιχεία (βλ. θεσµοί) από τον οικείο ∆ήµο και εφαρµόζεται
αυτόµατα το νοµοθετηµένο µοντέλο υπολογισµού της ελάχιστης περιουσίας διαβίωσης της
οικογένειας, ώστε να προκύψει το αφορολόγητο όριό της.
Φόρος περιουσίας διαβίωσης οικογένειας
Αφαιρείται η αξία της ελάχιστης περιουσίας διαβίωσης οικογένειας από την αξία περιουσίας
διαβίωσης οικογένειας, όπως προσδιορίζονται κατά τα προαναφερθέντα, και επί του τυχόν
θετικού υπολοίπου επιβάλλεται φόρος 1 %.
Φόρος αξίας επιχείρησης
Για την αποτίµηση της αξίας κάθε φορολογούµενης επιχείρησης και τον καταλογισµό του
αντίστοιχου φόρου :
1. Εντοπίζονται τα ιδιόκτητα περιουσιακά στοιχεία της επιχείρησης και η αποτιµώµενη αξία
τους [1].
2. Εντοπίζονται οµοίως τα εξ αυτών ενοικιασµένα σε τρίτους [2].
3. Εντοπίζονται οµοίως τα ενοικιασµένα από τρίτους περιουσιακά στοιχεία [3].
4. Η αξία της περιουσίας λειτουργίας της επιχείρησης προκύπτει ως [4]=[1]-[2]+[3].
5. Εντοπίζεται η τρέχουσα αποτίµηση της συνολικής αξίας της επιχείρησης, όπως
προκύπτει από σχετική δήλωσή της [5].
6. Αν είναι εισηγµένη σε χρηµατιστήριο, υπολογίζεται η µέση σταθµισµένη τιµή µηνός [6].
7. Συγκρίνεται η αξία της περιουσίας λειτουργίας της επιχείρησης [4] µε την δηλούµενη
αποτίµηση της συνολικής αξίας της επιχείρησης [5] και την τυχόν τρέχουσα αποτίµησή
της στο χρηµατιστήριο [6] και ορίζεται ως φορολογητέα αξία η µεγαλύτερη των τριών.
8. Καταλογίζεται στην επιχείρηση ο φόρος 1 % επί της αξίας της επιχείρησης και
καταβάλλεται από αυτήν.
Ειδικός φόρος κατανάλωσης καπνού
Είναι ανεξάρτητος της τιµής του πακέτου και η αγορά από τον καταναλωτή γίνεται
αποκλειστικά µε την ειδική χρεωστική κάρτα.
Η αυτοκόλλητη ταινία εκτυπώνεται στον χρόνο της συναλλαγής και αναγράφει στοιχεία του
πωλητή, του αγοραστή, του χρόνου συναλλαγής και του καταβληθέντος φόρου. Η
πωλήτρια επιχείρηση και όλοι οι ενδιάµεσοι µέχρι τον κατασκευαστή τηρούν ισοζύγιο
εισροών – εκροών.
Ειδικός φόρος κατανάλωσης οινοπνευµατωδών
Είναι ανεξάρτητος της τιµής της φιάλης, αλλά εξαρτάται από το είδος και την ποσότητα του
ποτού. Η αγορά από τον καταναλωτή γίνεται αποκλειστικά µε την ειδική χρεωστική κάρτα.
Η αυτοκόλλητη ταινία εκτυπώνεται στον χρόνο της συναλλαγής και αναγράφει στοιχεία του
πωλητή, του αγοραστή, του χρόνου συναλλαγής και του καταβληθέντος φόρου. Η
πωλήτρια επιχείρηση και όλοι οι ενδιάµεσοι µέχρι τον κατασκευαστή τηρούν ισοζύγιο
εισροών – εκροών.

Στα κέντρα αναψυχής (µπαρ, καφετέριες κ.λ.π.), όπου σερβίρονται ποτά χύµα, η
αυτοκόλλητη ταινία αφορά στην προµήθεια από πλευράς της επιχείρησης. Η επιχείρηση
υποχρεούται να έχει πάντα φιάλες µε αυτοκόλλητη ταινία και να τις διαθέτει κατά
χρονολογική σειρά προµήθειας.
Ειδικός φόρος κατανάλωσης τυχερών παιχνιδιών
Τα λαχεία, που εκδίδονται από φορείς δηµοσίου ενδιαφέροντος, έχουν ενσωµατωµένο το
φόρο στην τιµή διάθεσης και αποδίδουν το φόρο κεντρικά.
Το ΠΡΟΠΟ, ΛΟΤΤΟ και λοιπά προϊόντα του ΟΠΑΠ ή άλλων αντίστοιχων οργανισµών
επιβαρύνονται µε σταθερό ποσοστό φόρου που αποδίδεται κεντρικά.
Οι αντίστοιχες ρυθµίσεις στα καζίνο λαµβάνουν υπ’ όψιν και τις συµβατικές σχέσεις ίδρυσής
τους.
Ειδικός φόρος κατανάλωσης στις συσκευασίες
Λόγω του µικρού ύψους του φόρου κατά τεµάχιο, οι ρυθµίσεις είναι ανάλογες.
Ειδικός φόρος κατανάλωσης προωθητικών αερίων
Είναι ανεξάρτητος της τιµής του προϊόντος και εξαρτάται από το είδος και την ποσότητα του
αερίου. Η αγορά από τον καταναλωτή γίνεται αποκλειστικά µε την ειδική χρεωστική κάρτα.
Η αυτοκόλλητη ταινία εκτυπώνεται στον χρόνο της συναλλαγής και αναγράφει στοιχεία του
αγοραστή και του καταβληθέντος φόρου. Η διαδικασία είναι απλούστερη επειδή δεν
υφίσταται θέµα λαθρεµπορίου.
Ειδικός φόρος κατανάλωσης πετρελαιοειδών
Είναι ανεξάρτητος της τιµής του καυσίµου, αλλά εξαρτάται από το είδος και την ποσότητά
του. Η αγορά από τον καταναλωτή γίνεται αποκλειστικά µε την ειδική χρεωστική κάρτα.
Η αυτοκόλλητη ταινία εκτυπώνεται στον χρόνο της συναλλαγής και αναγράφει στοιχεία του
πωλητή, του αγοραστή, του χρόνου συναλλαγής και του καταβληθέντος φόρου. Η ταινία
επικολλάται σε σχετικό βιβλίο που τηρείται από τον καταναλωτή.
Η πωλήτρια επιχείρηση και όλοι οι ενδιάµεσοι µέχρι τον κατασκευαστή τηρούν ισοζύγιο
εισροών – εκροών.
Ειδικός φόρος κατανάλωσης ενέργειας στην πηγή
Ο φόρος καταλογίζεται στον τόπο παραγωγής µε επιµέτρηση των παραγοµένων ΩΧΒ στην
έξοδο.
Η τιµή του ειδικού φόρου ανά ΩΧΒ για το συγκεκριµένο εργοστάσιο καθορίζεται στην
απόφαση έγκρισης των περιβαλλοντικών όρων λειτουργίας του.
Ειδικός φόρος κατανάλωσης ύδατος στην πηγή
Ο φόρος καταλογίζεται στον τόπο υδροληψίας µε επιµέτρηση των κ.µ. ύδατος στην κεφαλή.
Η τιµή του ειδικού φόρου ανά κ.µ. για τη συγκεκριµένη υδροληψία καθορίζεται στην
απόφαση έγκρισης των περιβαλλοντικών όρων λειτουργίας της.
Φόρος εισαγωγής κεφαλαίων
Ο θεσµός προβλέπεται επικουρικά και οι όροι επιβολής και είσπραξής του θα ρυθµίζονται
κατά περίσταση.
∆ασµοί εισαγοµένων προϊόντων

Η µορφή, το ύψος κατά είδος κ.λ.π. στοιχεία των δασµών θα πρέπει να επανεξετασθούν.
Προσωρινά, τουλάχιστον στα πλαίσια της παρούσης µελέτης, διατηρούνται οι υφιστάµενοι
δασµοί.

∆. ΟΙ ΠΡΟΣ∆ΟΚΙΕΣ ΣΤΟΝ ΤΟΥΡΙΣΜΟ

Γενικά
Αξίζει να εκτιµηθούν κατά προτεραιότητα οι επιπτώσεις στο χώρο του τουρισµού, τη χωρίς
καµία αµφιβολία «βαριά βιοµηχανία» της χώρας µας, επί πλέον και εξωστρεφούς. Οι
προσδοκίες ανάπτυξης τίθενται σε τελείως άλλο πλαίσιο, µε την καθιέρωση του
προτεινόµενου νέου φορολογικού συστήµατος.
Η παράθεση των συνθηκών που διαµορφώνονται, σε σύγκριση µε τις προϋποθέσεις που
θεωρητικά θα διαµόρφωναν τη «νέα ελπιδοφόρα αφετηρία ανάπτυξης», σύµφωνα µε τα
προαναφερθέντα από την εµπεριστατωµένη ανάλυση του κ. Προβόπουλου, είναι εύγλωττη
και οδηγεί σε αβίαστα καταφατικά συµπεράσµατα.
Κατωτέρω γίνεται ειδικότερη ανάλυση των προϋποθέσεων ανάπτυξης που δηµιουργούνται
και δίδεται συνοπτική σύγκριση µε τις σηµερινές συνθήκες.
Εξάλειψη φορο-γραφειοκρατίας
Οι πάσης φύσεως τουριστικές επιχειρήσεις απαλλάσσονται – όπως όλοι – από υποχρεώσεις
τήρησης φορολογικών στοιχείων, υποβολής φορολογικών δηλώσεων κ.λ.π.
Η απαιτούµενη δήλωση περιουσίας είναι σχετικά αµελητέος φόρτος, καθώς γίνεται άπαξ µε
την απόκτηση του κάθε περιουσιακού στοιχείου και απλώς κατά καιρούς ενηµερώνεται η
τρέχουσα αποτίµηση.
Είναι λογικό να αναµένεται ανάλογη εξάλειψη γραφειοκρατικής νοοτροπίας προσκοµµάτων
και στα υπόλοιπα µέτωπα.
Υγιής ανταγωνισµός
Η ύπαρξη και µόνο σταθερού φορολογικού συστήµατος είναι καθοριστική για το µέλλον και
του τουρισµού µας, επιβάλλοντας ξεκάθαρους «κανόνες παιχνιδιού» σε νευραλγικό τοµέα.
Ο ανταγωνισµός απαλλάσσεται από τον παράγοντα φοροδιαφυγή, που στις περισσότερες
περιπτώσεις αποτελεί πηγή κερδοφορίας µεγαλύτερης από την ίδια την κύρια
δραστηριότητα. Το συγκριτικό πλεονέκτηµα της λειτουργίας φορολογικά παράνοµων
καταλυµάτων, επιχειρήσεων παροχής υπηρεσιών (π.χ. εστίασης) κ.λ.π. χωρίς την έκδοση
παραστατικών, παύει να υπάρχει.
Με το νέο φορολογικό σύστηµα η φορολόγηση της περιουσίας λειτουργίας της τουριστικής
επιχείρησης είναι αφ’ ενός δίκαιη και λογικού ύψους και αφ’ ετέρου η τυχόν φοροδιαφυγή
ελέγχεται ευχερώς, γιατί όχι και από τους ανταγωνιστές.
Σηµαντική είναι και η διαφορά στη φορολόγηση των οινοπνευµατωδών, όπου αναµένεται
δραστική πάταξη του λαθρεµπορίου, που επίσης νοθεύει τον υγιή ανταγωνισµό.
Η απαγκίστρωση των κρατικών υπηρεσιών από καθήκοντα ελέγχου των συναλλαγών, και
των επιχειρηµατικών δραστηριοτήτων εν γένει, δίνει τη δυνατότητα στροφής προς ελέγχους
ποιότητας υπηρεσιών και αγαθών, µε δράσεις κατά του αθέµιτου ανταγωνισµού.
∆οµική φορολογική ενίσχυση της επιµήκυνσης της τουριστικής περιόδου
Το νέο φορολογικό σύστηµα ενισχύει κατά εγγενή τρόπο την επιµήκυνση της τουριστικής
περιόδου, χωρίς να απαιτούνται εν γένει άλλα ενισχυτικά µέτρα γραφειοκρατικής και
προστατευτικής λογικής.
Η λόγω της επιµήκυνσης αύξηση του ετήσιου τζίρου επηρεάζει µόνο την αξία της
επιχείρησης και αυτή η αύξηση προκαλεί αντίστοιχα αύξηση της φορολογικής επιβάρυνσης,
σύµφωνα µε το προτεινόµενο σύστηµα, µόνο κατά το 1 % της αύξησης της αξίας.

Συνεπώς το ύψος του φόρου περιουσίας συναρτάται ευθέως µε την ανάπτυξη της
επιχείρησης και, καθώς είναι απολύτως εύλογου ύψους, εκτιµάται ότι θα είναι απολύτως
κοινωνικά αποδεκτό.
Αξίζει να προσεχθεί ότι το ισχύον σύστηµα, κατά την αντίστροφη φορά, αποθαρρύνει στην
πράξη την επιµήκυνση για πολλούς λόγους :
-

Για τις φορολογικά µη συνεπείς επιχειρήσεις, η αφορολόγητη «αρπαχτή» των περιόδων
αιχµής, όταν οι φορολογικοί έλεγχοι χαλαρώνουν αναγκαστικά, λόγω αυξηµένου
φόρτου αλλά και θερινής ραστώνης, είναι είτε επαρκές εισόδηµα είτε καθιστά µη
ελκυστική τη φορολογούµενη δραστηριότητα άλλων εποχών.

-

Η εκ των πραγµάτων νόµιµη λειτουργία εκτός περιόδου αιχµής θα στοχοποιούσε πολλές
από τις φορολογικώς αδήλωτες επιχειρήσεις.

-

Για τις φορολογικά συνεπείς επιχειρήσεις, το εκτός περιόδου αιχµής εισόδηµα έχει την
ίδια φορολογική µεταχείριση µε τα αντίστοιχα της περιόδου αιχµής. Μάλιστα, για τα
ατοµικά εισοδήµατα, τα πρόσθετα έσοδα της σχετικά ασύµφορης περιόδου
φορολογούνται στην πράξη µε τον ανώτατο συντελεστή.

-

Ο µη υγιής ανταγωνισµός στον φορολογικό τοµέα εξαντλεί σε σηµαντικό βαθµό τις
υγιείς επιχειρήσεις, που θα είχαν τη διάθεση να επενδύσουν στην επιµήκυνση της
τουριστικής περιόδου.

-

Εν γένει η εκτεταµένη φοροδιαφυγή σε όλο το φάσµα του τουρισµού καταλήγει ως
προς τη γενική εικόνα να τον υποβαθµίζει ποιοτικά και περιορίζει την τουριστική κίνηση
σχεδόν στην απολύτως «αναπόφευκτη», δεδοµένων των παγκοσµίως µοναδικών
χαρακτηριστικών της χώρας µας.

Αξίζει να επισηµανθεί ότι σήµερα η επιµήκυνση αποθαρρύνεται και µέσω των εποχιακών
επιδοµάτων ανεργίας στους τουριστικούς υπαλλήλους. Αν υπάρχει πλέον κάτι άξιο
επιδότησης, είναι η επιδότηση της εργασίας εκτός εποχής αιχµής.
Ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας
Η ανταγωνιστικότητα του τουρισµού µας ενισχύεται άµεσα από την αποκλιµάκωση των
τιµών όλων των ειδών που επιβαρύνονται άµεσα µε Φ.Π.Α. και έµµεσα µε υψηλούς φόρους
εισοδήµατος. Επίσης η φορολογική ασυλία των εργαζοµένων αποκλιµακώνει δραστικά το
κόστος εργασίας.
Για τα σηµερινά δεδοµένα του διεθνούς ανταγωνισµού η διαφορά είναι καθοριστική.
Η φορολογική επιβάρυνση 1% επί της αξίας των τουριστικών επιχειρήσεων, ίσως
δυσβάστακτη στην εκκίνηση εφαρµογής του νέου συστήµατος, µπορεί κάλλιστα να τύχει
ευνοϊκών διευκολύνσεων κατά τα προαναφερθέντα (βλ. θεσµοί).
Οικονοµίες κλίµακας
Η απαλλαγή από τον φορολογικό και γραφειοκρατικό βραχνά, η εξυγίανση του
ανταγωνισµού, η ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας και η ευλόγως αναµενόµενη σηµαντική
επιµήκυνση της τουριστικής περιόδου, αναµένεται να δώσουν µεγάλη ώθηση στον
τουρισµό, τόσο σε ποσότητα, όσο και σε ποιότητα, και θα προκαλέσουν σηµαντικές
οικονοµίες κλίµακας, λόγω αύξησης κύκλου εργασιών, σε όλους τους τοµείς.
Οι οικονοµίες κλίµακας αφορούν τις ωφέλειες από την αύξηση του τζίρου όλων των
επιχειρήσεων µε σταθερό πάγιο κόστος και µικρές αυξήσεις στις δαπάνες λειτουργίας.
Εποµένως το πάγιο κόστος των επιχειρήσεων εντάσσεται σε σηµαντικά µεγαλύτερους
ετήσιους τζίρους, και οδηγεί σε δραστική αύξηση της κερδοφορίας.
Παραδείγµατος χάριν, ένα ξενοδοχείο, µε την υπάρχουσα επένδυση και µικρή αύξηση της
απασχόλησης προσωπικού και άλλων εξόδων λειτουργίας του, έχει σηµαντικά περισσότερη
κερδοφορία, σε ποσοστό σηµαντικά µεγαλύτερο από την αύξηση του τζίρου του.
Ιδιαίτερα σηµαντική είναι η οικονοµία κλίµακας στις µεταφορές, σε όλους τους επί µέρους
τοµείς, καθώς αναβαθµίζει την ανταγωνιστικότητα – από πλευράς τιµών και επιπέδου

εξυπηρέτησης – του τουριστικού πακέτου της χώρας µας. Τα πλοία π.χ. θα έχουν
περισσότερους επιβάτες και, κατά περιοχές, και όλο το χρόνο.
Περαιτέρω ώθηση στην ανάπτυξη των µεταφορών µε µέσα µαζικής µεταφοράς αναµένεται
να επιφέρει η ανάπτυξη καινοτόµας εφαρµογής σε περιβάλλον web, που είναι σε στάδιο
σχεδιασµού από τον υποφαινόµενο.
Ανάπτυξη του θεµατικού τουρισµού
Το νέο τοπίο στον τουρισµό δίνει σηµαντικές πρόσθετες ευκαιρίες ανάπτυξης του τουρισµού
µε προγραµµατισµένο ειδικό αντικείµενο, τον αποκαλούµενο θεµατικό τουρισµό. Η χώρα
προσφέρεται ούτως ή άλλως για εβδοµαδιαίες «αποδράσεις» από τις µεγαλουπόλεις του
σύγχρονου κόσµου, και µάλιστα όλες τις εποχές του έτους.
Αυτές οι «αποδράσεις» µπορούν να περιλαµβάνουν µεγάλη ποικιλία προσφεροµένων
υπηρεσιών, από επισκέψεις στους µοναδικούς αρχαιολογικούς χώρους µέχρι τα
χιονοδροµικά κέντρα και από ψυχική ανάνηψη στη φύση και τις ιαµατικές πηγές µέχρι
εκπαίδευση, επιµόρφωση, αθλητισµό, πολιτισµό …
Ακόµη και συµβατικοί τουριστικοί θεσµοί, όπως π.χ. ο συνεδριακός τουρισµός, µπορούν να
αναπτυχθούν περαιτέρω σε συνδυασµό µε τον τόπο διεξαγωγής των συνεδρίων. Ένα
ιατρικό συνέδριο στην Κω, την πατρίδα του Ιπποκράτη, ή ένα συνέδριο µαθηµατικών στη
Σάµο, την πατρίδα του Πυθαγόρα, έχουν µοναδικό γόητρο που απλώς χρειάζεται τρόπο για
να αναδειχθεί και να αξιοποιηθεί.
Ανάδειξη των συγκριτικών πλεονεκτηµάτων της χώρας
Η σηµερινή σχετική προσπάθεια, όλως ανεπιτυχής, καταλήγει να την εντάσσει
αδικαιολόγητα στον παγκόσµιο ανταγωνισµό µε σχεδόν αποκλειστικά οικονοµικούς όρους.
Η τεράστια ποικιλία των τουριστικών προορισµών, σε συνδυασµό µε την µοναδική αξία
τους, αποτελεί βασικό συγκριτικό πλεονέκτηµα του τουρισµού µας. Η ανάδειξή του
ενισχύεται αποφασιστικά µε την δοµική αλλαγή στο φορολογικό σύστηµα και στην στροφή
στην ποιότητα που σηµατοδοτεί.
Για την περαιτέρω αξιοποίηση αυτών των συγκριτικών πλεονεκτηµάτων θα µπορούσε να
συµβάλει αποφασιστικά η προσφορά πακέτων ελεύθερης επιλογής προγράµµατος. Άλλοι
προσφέρουν πακέτα όπου το πρόγραµµα είναι περιοριστικά καθορισµένο.
Στη χώρα µας, τη χώρα της ελευθερίας, αξίζει να προσφερθεί στον επισκέπτη, µέσω και
κατάλληλων προγραµµάτων σε περιβάλλον web, η δυνατότητα επιλογής του τι πρόγραµµα
επισκέψεων θα ακολουθήσει, ακόµη και την τελευταία στιγµή. Είναι και θέµα τιµών φυσικά.
Οφέλη στα έσοδα του Κράτους
Τα φορολογικά έσοδα του Κράτους από την τουριστική βιοµηχανία µας τίθενται σε
ορθολογική βάση, διασφαλίζονται, αυξάνονται θεαµατικά και αναµένεται να αυξηθούν
περαιτέρω µε την προσδοκώµενη άνοδο της αξίας των τουριστικών επιχειρήσεων.
Η φορολόγηση επί της αξίας των επιχειρήσεων, και βασικά των ακινήτων τους, δεν αφήνει
περιθώρια απόκρυψης φορολογητέας ύλης και η προτεινόµενη φορολόγηση µε 1 % είναι
απολύτως λογική και κοινωνικά αποδεκτή.
Επισηµαίνεται ότι πλέον, εκτός από την ανεξέλεγκτη φοροδιαφυγή, δεν θα υφίστανται και
τα διάφορα «παραθυράκια», όπως υπερκοστολογήσεις, µεταφορά κερδών σε συνδεδεµένες
επιχειρήσεις της αλλοδαπής, δήλωση έδρας σε φορολογικούς παραδείσους κ.λ.π.
Πάλι τα ίδια λάθη ;
Τίποτα δεν µπορεί να αποτρέψει εµµονές σε λάθη του παρελθόντος, όπου στο βωµό του
χρήµατος καταστράφηκαν περιοχές ιδιαίτερου κάλλους, αρχαιολογικοί χώροι, παραδόσεις
αιώνων, οικογένειες, φιλίες, ο κοινωνικός ιστός εν τέλει.
Αυτές οι εµµονές, αν παρ’ ελπίδα επαναληφθούν, καθίστανται πλέον διαστροφικής µορφής,
καθώς εν τέλει θα προκύπτει να διαπράττονται παρανοµίες ή ασχήµιες, ενώ προσφέρονται
«κοµψοί» τρόποι κερδοφορίας.

Εν πάσει περιπτώσει ο ανταγωνισµός στρέφεται πλέον στην ποιότητα και οι δυνάµεις της
αγοράς θα ωθούν νοµοτελειακώς στη σωστή κατεύθυνση, ιδίως µακροπρόθεσµα.

Ε. Η ∆ΙΑΧΥΣΗ ΤΩΝ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΩΝ ΠΡΟΣ∆ΟΚΙΩΝ

Προϋποθέσεις
Η ευλόγως αναµενόµενη έκρηξη των προσδοκιών και της ανάπτυξης στο χώρο του
τουρισµού, ακόµη και στην περίοδο του φετινού καλοκαιριού, είναι µία καλή αρχή, αν
ληφθεί µάλιστα υπ’ όψιν η εγγενής εξωστρέφειά του.
Το προτεινόµενο φορολογικό σύστηµα, και µόνο µε την θεσµοθέτηση του, διαµορφώνει
συνθήκες που ανταποκρίνονται πλήρως στις προϋποθέσεις υπό τις οποίες «µπορούν να
δηµιουργηθούν θετικές προσδοκίες», αλλά και σε αρκετές από τις «προϋποθέσεις
ανάπτυξης» που έθεσε ο ∆ιοικητής της Τ.τ.Ε. κ. Γεώργιος Προβόπουλος.
Η διάχυση των θετικών προσδοκιών και της ανάπτυξης θα είναι ταχύτατη και αναµένεται να
διασφαλίσει περαιτέρω την έξοδο από την κρίση. Η αφύπνιση των εν υπνώσει, λόγω της
ύφεσης, παραδοσιακών επιχειρηµατικών προτερηµάτων µας, είναι βέβαια.
Κόστος εργασίας
Η απασχόληση θα ενισχυθεί από την ανάπτυξη, αλλά και από την φορολογική ασυλία
µεγάλου µέρους του εργατοϋπαλληλικού δυναµικού. Η απαλλαγή όλων από τον βραχνά
των γραφειοκρατικών φορολογικών διαδικασιών θα συµβάλει περαιτέρω στην
αναζωογόνηση των παραγωγικών διαθέσεων.
Η παραγωγικότητα, ο σηµαντικότερος παράγοντας κόστους εργασίας, αναµένεται να
αυξηθεί, ακόµη και παράλληλα µε την επάνοδο των αποδοχών στα προ της κρίσης επίπεδα.
Η αποκλιµάκωση των απεργιακών διαθέσεων θεωρείται δεδοµένη, καθώς ικανοποιούνται
δραστικά τα κυριότερα πάγια αιτήµατα των εργαζοµένων. Παραµένοντας στα ίδια
µισθολογικά επίπεδα, απαλλάσσονται της φορολογίας εισοδήµατος και των συναφών
γραφειοκρατικών επίπονων διαδικασιών, ενώ απαλλάσσονται από το Φ.Π.Α. στα είδη
πρώτης ανάγκης.
Αποπληθωρισµός
Η απαλλαγή των συναλλαγών από φόρους θα επιφέρει άµεσα σηµαντική πτώση των τιµών,
τουλάχιστον κατά το ύψος του Φ.Π.Α. και περαιτέρω κατά την προσδοκώµενη φορολογική
ελάφρυνση των επιχειρήσεων.
Η ενίσχυση του υγιούς ανταγωνισµού και η ανάπτυξη της επιχειρηµατικότητας αναµένεται
να επιφέρουν πρόσθετες πιέσεις στις τιµές.
Και δεν είναι εύκολο, για το σκληρά δοκιµασµένο στη αλλόκοτη κρίση καταναλωτικό κοινό,
να επανέλθει σε συµπεριφορές απαξιωτικές της αγοραστικής του δύναµης, επιτρέποντας
στους επιτήδειους να καρπωθούν το φόρο.
Αγροτική παραγωγή
Η κατάργηση των φόρων συναλλαγών θα έχει ασφαλώς εξυγιαντικές επιπτώσεις στο
κύκλωµα διακίνησης των αγροτικών προϊόντων.
Οι υπερκοστολογήσεις των µεταπρατικών υπηρεσιών «κρύβονταν» και πίσω από τις
φορολογικές επιβαρύνσεις, ενώ η δυνατότητα κερδοφορίας µέσω της φοροδιαφυγής
επισκίαζε τις νόµιµες οδούς.
Εξ άλλου η αναµενόµενη ποιοτική άνοδος του τουρισµού θα αυξήσει τη ζήτηση αγροτικών
προϊόντων ποιότητας και θα τονώσει αποφασιστικά την ύπαιθρο και τα αγροτικά
εισοδήµατα.
Κατασκευές

Στις ιδιωτικές κατασκευές αναµένεται ιδιαίτερη έµφαση σε ανακαινίσεις και αναβαθµίσεις
υφισταµένων κατοικιών και τουριστικών καταλυµάτων, καθώς η ύφεση άφησε πολλές
αντίστοιχες προσπάθειες στη µέση. Η ενεργειακή αναβάθµιση των κτιρίων θα είναι στην
πρώτη γραµµή.
Η ανάπτυξη του τουρισµού, αλλά και η ανάπτυξη εν γένει, θα δώσει την ευκαιρία στις
εργολαβικές κατασκευαστικές επιχειρήσεις να διαθέσουν τα ιδιαίτερα µεγάλου αριθµού
απούλητα νεόδµητα ακίνητα, σε τουλάχιστον ανεκτές τιµές.
Αναµένεται, όµως, ότι πλέον δεν θα περάσουν απαρατήρητες από την αγορά οι εκπτώσεις
στην ποιότητα, ενώ η δηµοσιότητα των τιµών αλλάζει ριζικά το τοπίο. Μέχρι να διατεθούν
τα ακίνητα υπάρχει η προαναφερθείσα δυνατότητα φορολογικών διευκολύνσεων.
Τα δηµόσια έργα µπορούν άµεσα να απεγκλωβισθούν από τις µακρόσυρτες και ανούσιες,
συχνά και ατελέσφορες, διαδικασίες αναθέσεων. Η «πίττα» µεγαλώνει και τα εγγενή
φαινόµενα των περιόδων «ισχνών αγελάδων» θα είναι σύντοµα παρελθόν.
Κρίσιµη ώθηση στα δηµόσια έργα θα δώσει ο νέος θεσµός της αποτίµησης της αξίας των
ακινήτων, καθώς θα µηδενίσει τις δυνατότητες συνέχισης της δραστηριότητας των γνωστών
κυκλωµάτων που λυµαίνονται τις απαλλοτριώσεις. Η εξασφάλιση των αναγκαίων εκτάσεων
και µάλιστα εγκαίρως, είναι βασικότατο πρόβληµα που παραπέµπει στις καλένδες τα δηµόσια
έργα.
Οι υποδοµές, κυρίως οι τοπικές, απαιτείται πλέον να αντιµετωπίζονται όχι αποσπασµατικά,
αλλά συνολικά και υπάρχουν δυνατότητες να ολοκληρωθούν σύντοµα. Έµφαση απαιτείται
στον άµεσο εκσυγχρονισµό των υποδοµών διαδικτύου.
Κρίσιµη θα είναι η άρδην αλλαγή στο θεσµικό πλαίσιο ανάθεσης και εκπόνησης µελετών, µε
πειστική απάντηση στο ερώτηµα που έχει διατυπωθεί από τον υποφαινόµενο το 2009 από το
βήµα σχετικής διηµερίδας του Τεχνικού Επιµελητήριου Ελλάδας : «Γιατί όχι στον τεχνικό
ανταγωνισµό ;». Θετική απάντηση στο ερώτηµα θα οδηγούσε σε αποκλιµάκωση του
κόστους των δηµοσίων έργων, µε έµφαση στον εύστοχο και οικονοµικό σχεδιασµό.
Μεταφορές
Οι µεταφορές αναµένεται να περάσουν σε νέα εποχή, αφ’ ενός λόγω των οικονοµιών
κλίµακας που προαναφέρθηκαν, µέσω της αύξησης του κυκλοφοριακού έργου, και, αφ’
ετέρου, µέσω κατάλληλης διαδικτυακής αναβάθµισης των συνδυασµών µέσων µεταφοράς,
που επίσης είναι σε στάδιο σχεδιασµού από τον υποφαινόµενο.
Εµπορική Ναυτιλία
Στη Εµπορική µας Ναυτιλία, η απλούστατη αλλά και διεθνώς ανταγωνιστική φορολόγηση µε
1 % επί της αξίας των πλοίων, θα δώσει ασφαλώς την ευκαιρία σε πολλούς να αποδείξουν
έµπρακτα τον πατριωτισµό τους, αναρτώντας την Ελληνική Σηµαία.
Πρόσθετο κίνητρο, και µάλιστα για άµεση πρόσληψη και πάλι ελληνικών πληρωµάτων, που
σήµερα συνωστίζονται στα ταµεία ανεργίας, θα αποτελέσει και η φορολογική ασυλία των
εισοδηµάτων των ναυτικών.
Τραπεζικός τοµέας
Ο τραπεζικός τοµέας αναµένεται να παίξει πρωταγωνιστικό ρόλο στην αναγεννητική
προσπάθεια, ως ατµοµηχανή της ανάπτυξης.
Προωθούνται ήδη συγχωνεύσεις ελληνόκτητων τραπεζών µε πρωτοπόρες ιδέες για τράπεζα
νέου τύπου, µε πελατοκεντρικό προσανατολισµό, αξιοποίηση των δυνατοτήτων που
προσφέρει πλέον το διαδίκτυο και βασική κατεύθυνση την µεγιστοποίηση του ρόλου του
ανθρώπινου παράγοντα.
Οι ίδιες κινήσεις πρόκειται να στηρίξουν την εξωστρέφεια των νέων επιχειρηµατικών
προσανατολισµών, στηρίζοντας πρωτοπόρες διεισδύσεις στον αναπτυσσόµενο κόσµο.
Επαναπατρισµός κεφαλαίων

Ο επαναπατρισµός κεφαλαίων, όχι µόνο αυτών της πρόσφατης άτακτης φυγής, θα είναι
αβίαστος. Μάλιστα η ελκυστικότητα των επενδύσεων στη χώρα µας δίνει τη δυνατότητα
εξέτασης της θεσµοθέτησης και ενεργοποίησης του επικουρικά προβλεπόµενου φόρου
εισαγωγής κεφαλαίων.
Αντιστροφή ρεύµατος µετανάστευσης
Αναµένεται επίσης επαναπατρισµός τόσο µεγάλου αριθµού επιστηµόνων και άλλων που
αναζήτησαν αλλού καλύτερη τύχη τα τελευταία χρόνια, όσο και παλαιότερης γενιάς
µεταναστών, ιδίως συνταξιούχων.
Η ανάπτυξη του αγροτικού τοµέα, σε συνδυασµό µε την ανάπτυξη του τουρισµού και την
αναβάθµιση των δηµόσιων µεταφορών, αναµένεται να ενισχύσει αποφασιστικά το ήδη
παρατηρούµενο ρεύµα αντιστροφής της εσωτερικής µετανάστευσης και επιστροφής στην
ύπαιθρο υπό συνθήκες συγχρόνων ανέσεων.

ΣΤ. Η ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΑΛΛΑΓΗ

Πρότυπο ζωής
Αποδεικνύεται ότι η κρίση ήταν µία ευκαιρία ενδοσκόπησης στα προαιώνια ελαττώµατα της
φυλής, τα ανέδειξε ανάγλυφα και οδήγησε σε ποικίλα συµπεράσµατα όλους. Η δοκιµασία
του κοινωνικού ιστού ήταν αλλόκοτα δραµατική, αλλά όλα δείχνουν ότι ήταν νικηφόρα.
Η Ελληνική κοινωνία, ό,τι απέµεινε από τη λαίλαπα της µεταπολίτευσης, οδηγεί σε ένα νέο
πρότυπο ζωής, µε αναβαπτισµένες τις πανάρχαιες αξίες και ήθη, και µε βασική
προτεραιότητα την φροντίδα για την εξυπηρέτηση του ολοφάνερα κοινού συµφέροντος.
Παιδεία
Η νέα Ελληνική Παιδεία θα έχει βασική κατεύθυνση την διάπλαση ελεύθερων ανθρώπων, µε
ήθος προσφοράς στο κοινωνικό σύνολο, ταυτόχρονα µε την προώθηση θεµιτών
προσωπικών στόχων και επιδιώξεων.
Πρωτοπόρα θα είναι η συνθετική επανεξέταση των αρχαίων φιλοσοφικών τάσεων και
παιδαγωγικών µεθόδων, υπό το φως των δυνατοτήτων αξιοποίησης ιδεών από όλα τα µήκη
και πλάτη του πλανήτη, καθώς και σύγχρονων θεωριών και πρακτικών.
Θεωρίες όπως οι σύγχρονες θεωρίες της «συναισθηµατικής νοηµοσύνης» και των
«πολλαπλών νοηµοσυνών», αλλά και παλαιότερες ιδέες όπως το σύστηµα Μοντεσσόρι και οι
αναζητήσεις για «ανοικτά σχολεία» θα είναι στην πρώτη γραµµή.
Πολιτισµός
Η επιτυχής υπέρβαση της ιστορικής κρίσης είναι βέβαιο ότι θα εµπνεύσει πρωτοφανή
πολιτιστική έκρηξη, µε ανάπτυξη νέων καλλιτεχνικών τάσεων και πρωτοφανή διείσδυση
στην κοινωνία, κυρίως µέσω διαδικτύου.
Ο πολιτισµός, υπό γνήσια µορφή και µε νέα δυναµική, θα αποτελέσει βασικό συγκριτικό
πλεονέκτηµα της Νέας Ελλάδας και της οικονοµίας της. Η διεθνής κοινότητα περιµένει
αδηµόνως και πάλι τα φώτα της Ελλάδας για να ξεπεράσει και αυτή την βαθειά κρίση αξιών
που αντανακλάται στα σύγχρονα παγκόσµια οικονοµικά προβλήµατα.
Αθλητισµός
Ο αθλητισµός θα απεγκλωβισθεί άρδην από τον σύγχρονο επαγγελµατικό αθλητισµό
τεράτων, µε υπερφυσικές επιδόσεις που καθηλώνουν τους κοινούς θνητούς.
Στην αναγέννηση του αθλητισµού θα συµβάλει αποφασιστικά η καθιέρωση µοντέλου
αντικειµενικής αξιολόγησης της προσπάθειας, µε συνυπολογισµό των αντικειµενικών
δυνατοτήτων του αθλούµενου.

Η νέα αθλητική στάση ζωής θα αποκλιµακώσει τα προβλήµατα υγείας και τις παρεπόµενες
δαπάνες ιατροφαρµακευτικής περίθαλψης, που, σε συνδυασµό µε φαινόµενα
κακοδιαχείρισης, έχουν εξαντλήσει τις δυνάµεις του ασφαλιστικού µας συστήµατος,.
Υγεία
Αναµένεται επάνοδος στις αρχές της Ιπποκρατικής Ιατρικής, µε έµφαση στην φροντίδα
υγείας και την προληπτική ιατρική, καθώς και στην ολιστική αντιµετώπιση του ασθενούς και
τη χρήση φυσικών φαρµάκων κατά προτεραιότητα.
Η Ιατρική, ως φιλοσοφία ζωής πρώτα από όλα, επανέρχεται στο κέντρο του Ελληνικού
ενδιαφέροντος και καθίσταται βασικό συστατικό και πάλι της Ελληνικής ζωής.
Ασφάλεια
Η ανασφάλεια, χαρακτηριστικό φαινόµενο ασφυξίας των χαλεπών καιρών, αναµένεται να
είναι σύντοµα µία κακή ανάµνηση. Το νέο φορολογικό σύστηµα αφοπλίζει αβίαστα τις
εγκληµατικές τάσεις, σε όλα τα επίπεδα της κοινωνίας.
Ειδικά το λαθρεµπόριο σε καταναλωτικά αγαθά, όπως τα πετρελαιοειδή, ο καπνός και τα
οινοπνευµατώδη, αφοπλίζεται αποφασιστικά. Το λαθρεµπόριο απαγορευµένων ουσιών,
όπως τα ναρκωτικά, αφ’ ενός θα τίθεται ευκολότερα στο στόχαστρο των διωκτικών αρχών,
αλλά – κυρίως ! – στερείται του συγκριτικού φορολογικού πλεονεκτήµατος, καθώς έχει την
ίδια φορολογική µεταχείριση µε το νόµιµο εµπόριο.

Ζ. ΕΘΝΙΚΗ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ

Η πολιτική ζωή απαλλάσσεται εξ αντικειµένου από την ενασχόληση µε αλλεπάλληλα
οικονοµικά µέτρα και σχετικές νοµοθετικές πρωτοβουλίες, που σήµερα αποτελούν την κύρια
απασχόληση της Βουλής.
Οι κατ’ επάγγελµα πολιτικοί θα είναι σύντοµα παρελθόν, καθώς βασικές «φροντίδες», όπως
οι διορισµοί στο δηµόσιο, θα πάψουν να έχουν τη σηµερινή ζήτηση.
Πρότυπο διακυβέρνησης
Η ηλεκτρονική διακυβέρνηση θα προωθηθεί, όχι όµως στην κατεύθυνση της απλής
αυτοµατοποίησης των σηµερινών γραφειοκρατικών διαδικασιών, αλλά σε συνολικό
επανασχεδιασµό του κράτους, του κρατικού µηχανισµού και των διαδικασιών, µε έµφαση
στην εξυπηρέτηση του πολίτη.
Η κεντρική διοίκηση θα είναι επιτελικός µηχανισµός εξυπηρέτησης των εθνικών αναγκών
και συντονιστικός πυρήνας των Οργανισµών Τοπικής Αυτοδιοίκησης. Βασικό εργαλείο
αποκέντρωσης θα είναι πρωτοπόρα συστήµατα εξυπηρέτησης του πολίτη αλλά και
προτυποποίησης διαδικασιών µέσω καινοτόµων προγραµµάτων σε περιβάλλον web.
∆ηµοσιονοµικά
∆ιεύρυνση του ορίζοντα σχεδιασµού
Η υιοθέτηση του προτεινόµενου φορολογικού συστήµατος συνιστά επαναστατικών
διαστάσεων ανατροπή των δεδοµένων διαχείρισης του Κρατικού Προϋπολογισµού και είναι
αδύνατη η λογιστικής µορφής τακτοποίηση των σχετικών προβλέψεων. Παρατίθενται
µακροσκοπικές εκτιµήσεις επί των εσόδων και των εξόδων του κράτους, µε τα σηµερινά
δεδοµένα.
Όσοι διστάζουν να σκεφθούν κατ’ αυτόν τον ανατρεπτικό τρόπο, καλό είναι να σκεφθούν
ότι ο εγκλωβισµός, εν τέλει, στη σηµερινή κατάσταση ουσιαστικά δεν είναι σε θέση να
διασφαλίσει ούτε τις νοµοθετηµένες εισπράξεις του Κράτους. Η κρίση οξύνεται ραγδαία και
η δυνατότητα επιβίωσης σηµαντικού τµήµατος του πληθυσµού εξαντλείται – πόσο µάλλον η
φοροδοτική του ικανότητα.

∆ίοδος υπέρβασης της κρίσης είναι η διεύρυνση του ορίζοντα των σχεδιασµών και δράσεων.
Φορολογικά έσοδα του Κράτους
Τα έσοδα από τη φορολόγηση της περιουσίας (ακίνητα, µεταφορικά µέσα, επιχειρήσεις)
είναι ευθέως εξαρτηµένα προς την αξία τους. Οι σηµερινές αποτιµήσεις, µε τις
αντικειµενικές αξίες και τις σε ιστορικά χαµηλά χρηµατιστηριακές αποτιµήσεις, εκτιµάται ότι
ανέρχονται στα 3 τρις ευρώ.
Οι διαφορές αυτών των τιµών και των πραγµατικών αξιών είναι σε πολλές περιπτώσεις
χαώδεις. Η φοροαποφυγή και η φοροδιαφυγή, σε συνδυασµό µε την βαθειά ύφεση,
οδηγούν στην πλήρη απαξίωση τόσο των τιµών όσο και των δηλούµενων αξιών.
Τα κρατικά έσοδα στα πετρελαιοειδή, τον καπνό και τα οινοπνευµατώδη υφίστανται
τεράστια αφαίµαξη από το εκτεταµένο λαθρεµπόριο, που πλέον υπερβαίνει τις αντίστοιχες
νόµιµες δραστηριότητες. Με το προτεινόµενο σύστηµα εξαλείφεται ολοκληρωτικά το
πρόβληµα.
Οι προτεινόµενοι ειδικοί φόροι κατανάλωσης στην ενέργεια και την υδροληψία µπορούν να
αποτελέσουν σηµαντικούς πόρους.
Επισηµαίνεται ότι σηµαντικό τµήµα των σηµερινών εσόδων του Φ.Π.Α., στα πετρελαιοειδή,
τον καπνό κ.λ.π., θα περιλαµβάνεται στους αντίστοιχους ειδικούς φόρους κατανάλωσης.
Επίσης, στην εκκίνηση του νέου φορολογικού συστήµατος θα εισπράττονται οι οφειλόµενοι
φόροι εισοδήµατος προγενεστέρων περιόδων.
Τέλος, το «όπλο» της φορολόγησης της εισαγωγής κεφαλαίων στη χώρα µπορεί να
αποδώσει πολλά, εάν χρησιµοποιηθεί µε σωστό timing.
Μη φορολογικά έσοδα του Κράτους
Στο νέο τοπίο η απόδοση των µη φορολογικών πηγών εσόδων του Κράτους τίθεται σε άλλα
πλαίσια.
«Ξεχασµένοι» τοµείς, όπως η αξιοποίηση της δηµόσιας ακίνητης περιουσίας και των
Ολυµπιακών ακινήτων, η εκµετάλλευση κοιτασµάτων υδρογονανθράκων και µετάλλων, η
εκµετάλλευση δικαιωµάτων στην επικράτεια και άλλα, θα λάβουν σύντοµα την αρµόζουσα
προτεραιότητα στις προσπάθειες δηµοσιονοµικής πειθαρχίας.
Οι αποκρατικοποιήσεις, σε τοµείς όπου δεν υφίσταται λόγος κρατικής παρέµβασης, θα
πραγµατοποιηθούν σε συνθήκες µεγιστοποίησης της απόδοσης των σχετικών κινήσεων.
∆εν θα πρέπει να αποκλεισθούν κρατικοποιήσεις σε τοµείς όπου ο ιδιωτικός ανταγωνισµός
δεν εξυπηρετεί πια το κοινωνικό σύνολο και τις ανάγκες των πελατών, αλλά τείνει σε διαρκή
υποβάθµιση των παρεχοµένων υπηρεσιών. Σε περιπτώσεις όπως π.χ. η κινητή τηλεφωνία
θα πρέπει να εξετασθεί ενδελεχώς η δηµιουργία µονοπωλιακής επιχείρησης, η οποία, υπό
διαµορφωµένους όρους, θα εξυπηρετεί τις κοινωνικές ανάγκες.
Βασικές ελαφρύνσεις εξόδων του Κράτους
Η πλήρης εξάλειψη του κινδύνου χρεοκοπίας του Ελληνικού Κράτους οδηγεί αβίαστα σε
αποκλιµάκωση των επιτοκίων εξυπηρέτησης του ∆ηµόσιου Χρέους, το οποίο «απασχολεί»
τεράστιο τµήµα των Κρατικών δαπανών.
Επί των άλλων δαπανών προσδοκάται αποκλιµάκωση αναγκών, λόγω ποιοτικών αλλαγών
στις ίδιες τις ανάγκες.
Η έκρηξη της υγιούς επιχειρηµατικότητας π.χ. αναµένεται σύντοµα να πυροδοτήσει κύµα
εξόδου από το δηµόσιο τοµέα, χωρίς να αποκλείεται και αντίστοιχο κύµα επανόδου στην
πλήρη δραστηριότητα µεγάλου αριθµού πρόωρα συνταξιοδοτηµένων.
Η ελάφρυνση των δαπανών επιδοτήσεων στο χώρο της ανεργίας θα είναι αποκαθηλωτικών
διαστάσεων, καθώς αναµένεται υπερπροσφορά θέσεων απασχόλησης, ιδίως στον τουρισµό,
τον πολιτισµό και τον αθλητισµό.

Οι δαπάνες υγείας θα επανέλθουν σύντοµα σε λογικά πλαίσια, ενώ η προοπτική είναι να
αποκλιµακωθούν µε δεδοµένη τη στροφή σε αποτελεσµατικές ιατρικές φροντίδες µικρού
κόστους και εντάσεως εργασίας.
Οι αµυντικές δαπάνες τίθενται υπό νέες βάσεις, καθώς η ισχύς της χώρας µας αναβαθµίζεται
διεθνώς και µπορούν να αποφευχθούν σηµαντικά κονδύλια σε µη στρατηγικά όπλα.
Επισηµαίνεται ότι κάθε άλλο παρά ευκαταφρόνητη είναι η ελάφρυνση του Κρατικού
Προϋπολογισµού από την µη καταβολή Φ.Π.Α. στους προµηθευτές του.
Μεταβατικά προβλήµατα
Βάσει των µεσοπρόθεσµων προσδοκιών επί των δηµοσιονοµικών, τα τρέχοντα προβλήµατα
του Κρατικού Προϋπολογισµού τίθενται επί άλλων βάσεων και σε καµία περίπτωση δεν
µπορεί να αποτελέσουν εµπόδιο για ένα εγχείρηµα µε προοπτικές παγκοσµίων διαστάσεων.
∆ιεθνείς σχέσεις
Οι διεθνείς σχέσεις της χώρας µας τίθενται επί νέων βάσεων. Ο δακτυλοδεικτούµενος
διεθνής επαίτης καταλαµβάνει και πάλι την ιστορική του θέση και οδηγεί επαξίως την
ανθρωπότητα στη Νέα Εποχή.
Ευρωπαϊκή ένωση
Συµµετοχή σε οργανισµούς όπως η Ευρωπαϊκή Ένωση, όπου εθνικά θέµατα υποτάσσονται
σε προτεραιότητες και επιλογές άλλων, δεν έχουν νόηµα.
Άλλωστε η κρίση επανέφερε τις µνήµες του Β’ Παγκοσµίου Πολέµου και της Κατοχής και
δίδαξε ότι, τουλάχιστον σε συναισθηµατικό επίπεδο, η ευρωπαϊκή ενοποίηση είναι ουτοπία.
Οι λεγόµενοι ευρωσκεπτικιστές δικαιώνονται από τα πράγµατα, ίσως όχι σύµφωνα µε την
επιχειρηµατολογία που είχαν αναπτύξει, ιδίως υπό το φως της αποτυχίας του εγχειρήµατος
του κοινού ευρωπαϊκού νοµίσµατος, το οποίο οδηγεί πλέον την ευρωπαϊκή οικονοµία σε
δοµική κρίση και ολόκληρα κράτη στην κρίση χρέους.
Εθνικό Νόµισµα
Η απολύτως αναγκαία συντεταγµένη επάνοδος στο Εθνικό Νόµισµα, υπό τις προϋποθέσεις
που διαµορφώνει η Εθνική Στρατηγική Ανάπτυξης, είναι µονόδροµος.
Η έκδοση νοµίσµατος από µέρους µίας ισχυρής οικονοµίας, σαν αυτή της διαγραφόµενης
Νέας Ελλάδας, έχει εξασφαλισµένη επιτυχία. Η δραχµή θα είναι πλέον εξαιρετικά ισχυρό
νόµισµα µε δεσπόζουσα θέση στις παγκόσµιες συναλλαγές.
Η ισοτιµία της νέας δραχµής αναµένεται ευλόγως να υπερβεί υπέρ ηµών την ισοτιµία 1 :
340,75 και έτσι δεν θα υπάρξει κανένα πρόβληµα στις οικονοµίες των χωρών που θα
εξακολουθήσουν να χρησιµοποιούν το ευρωπαϊκό νόµισµα.
Εξυπηρέτηση δηµοσίου χρέους
Η εξυπηρέτηση του δηµοσίου χρέους τίθεται επί άλλων βάσεων, τόσο επί των αντίστοιχων
επιτοκίων και της δυνατότητας επιµήκυνσης της φυσικής διάρκειας των δανείων, όσο και επί
των ιδίων των δυνατοτήτων αποπληρωµής.
Ο αιφνιδιασµός, άλλωστε, των παγκόσµιων αγορών από την όλως απρόβλεπτη ελληνική
«στροφή 180 µοιρών µέσα στο σιδηροδροµικό τούνελ» µπορεί να αποφέρει πολλά στους
γνωρίζοντες …..
Εθνικές διεκδικήσεις
Επί νέων βάσεων τίθενται και οι εθνικές διεκδικήσεις, ιδίως οι υποχρεώσεις της Γερµανίας
που χρονολογούνται από τον Β’ Παγκόσµιο Πόλεµο και το ολοκαύτωµα.
Οι εθνικές διεκδικήσεις, σε όλα τα µέτωπα, διατυπώνονται πλέον από θέσεως ισχύος.

ΩΡΑ ΕΛΛΑ∆ΟΣ

Προκύπτει αβίαστα – αν όχι ας ακουστούν επιχειρήµατα ! – ότι µε την θεσµοθέτηση και
άµεση θέση σε εφαρµογή του προτεινόµενου φορολογικού συστήµατος η έξοδος από την
κρίση είναι άµεση, σε απίστευτο βαθµό µάλιστα. Πρόκειται για υπέρβαση της κρίσης κατά τα
πρότυπα της «βασιλικής οδού», των κατά καιρούς επινοήσεών µας που αιφνιδίαζαν τους
πάντες και εξαφάνιζαν αδιέξοδα.
Πρόκειται για απλή λύση στα αδιέξοδα, αλλά όχι εύκολη. Η δυσκολία, αντίθετα προς τα
καθιερωµένα κηρύγµατα αναγκαστικής λιτότητας, δεν είναι στις απαιτούµενες θυσίες, αλλά
στην αποδοχή των επαναστατικών αλλαγών νοοτροπίας, ώστε να προκύψουν τελείως
αβίαστα τα οφέλη.
Εξυπηρετείται µάλιστα το «ολοφάνερα κοινό συµφέρον», κόντρα στις εµµονές εκδίκησης
αντί δικαιοσύνης. ∆εν κερδίζεται απλώς µια µάχη που µάλιστα δείχνει χαµένη, αλλά και ο
πόλεµος. ∆εν επιτυγχάνεται απλή ανάκαµψη, αλλά σηµατοδοτείται η εκκίνηση ενός
µακροχρόνιου ενάρετου κύκλου.
Σε αυτά τα πλαίσια, τα προβλήµατα του Κρατικού Προϋπολογισµού, ιδίως τα µεταβατικά,
επιπέδου µερικών εκατοντάδων δις ευρώ, είναι ευχερώς αντιµετωπίσιµα.
Στις συνθήκες της αλλόκοτης τρέχουσας κρίσης, και καθώς τα αδιέξοδα προβάλλουν
ανάγλυφα, µένει να αποδειχθεί αν το αρχαίο «ανάγκα και θεοί πείθονται» περιλαµβάνει
τους σύγχρονους νεοέλληνες …
Σίγουρα δεν υπάρχουν πια περιθώρια για µισόλογα και διακριτικούς υπαινιγµούς.
Υπό τις συνθήκες των επερχόµενων εκλογών και καθώς οι σηµερινοί πολιτικοί προβάλλουν
ως καταφανώς κατώτεροι των περιστάσεων, η µόνη νόµιµη διέξοδος είναι η άµεση
ενεργοποίηση της Συνταγµατικής πρόβλεψης : «η τήρηση του Συντάγµατος επαφίεται στον
πατριωτισµό των Ελλήνων» και ο άµεσος σχηµατισµός Κυβέρνησης Εθνικής Αναγέννησης.

∆ιµηνιό 31 Μαΐου 2012
Ο συντάξας

Κώστας Τζαναβάρας
Α.Τ.Μ. – Ε.Μ.Π., σύµβουλος, συγγραφέας

ktzanavaras@otenet.gr

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful