You are on page 1of 32

Xermán Prieto

martes, 12 de marzo de 2013

ENLACE QUIMICO 1.-INTRODUCIÓN 2.-TIPOS DE ENLACE QUÍMICO. PROPIEDADES XERAIS 3.-ENLACE COVALENTE. XEOMETRIA DOS COMPOSTOS MOLECULARES 4.-ENLACE IÓNICO 5.-ENLACE POR PONTE DE HIDRÓXENO 6.-ENLACE METÁLICO 7.-FORMULACIÓN ORGÁNICA

1.-Introdución 1.1 Principio de Minima Enerxia. A maior parte da materia visible do
universo preséntase en forma de moléculas ou en redes cristalinas. Tan só os gases nobres preséntanse en forma atómica. ¿Por que a maioría dos elementos químicos preséntanse na Natureza en forma de moléculas ou en forma de redes?. A resposta a esta pregunta levou o estudio do enlace químico. De forma xeral, podemos dicir, que a evolución que rexe este proceso ven determinado polo principio universal de mínima enerxia que podemos enunciar así: “Calquera sistema do Universo tende a evolucionar sempre cara a estados de mínima enerxia”. No caso das moléculas, esta evolución coñecese co nome de ENLACE QUÍMICO. “Un átomo A enlázase quimicamente con un átomo B para formar unha molécula AB, si e solo si a enerxia potencial da molécula é menor que a suma das enerxías dos átomos A e B. Ep(AB) < Ep(A) + Ep(B)
Caso da molécula de hidróxeno H2

Xermán Prieto
Caso da imposible molécula de He2

martes, 12 de marzo de 2013

Enerxia

A medida que se aproximan os átomos de He, a enerxia potencial vai aumentando, por iso non se forma a molécula de He2

H e

He

He

He

Molécula de hidróxeno e funcións de onda

A obtención destas gráficas enerxéticas, obtéñense con unha ferramenta Mecanocuántica precisa como é a ecuación de Schrödinger HΨ = ΕΨ onde agora a función de onda Ψ representa a un orbital molecular e a enerxia E será a enerxia que teñen os electróns no orbital molecular. O problema é que a utilización de HΨ = ΕΨ é bastante complicada e para resultado cualitativos ou aproximados, chéganos con utilizar regras, diagramas ou teorías sinxelas entre as que destacamos as seguintes:

Xermán Prieto

martes, 12 de marzo de 2013

1.2.-Teoría do octete electrónico:

Os átomos forman moléculas cando logran estar rodeados de 8 electróns. A Teoría de Lewis é unha variedade que vai ben para moléculas con enlace covalente
A Teoría de estrutura de Gas Nobre é outra variedade de octete, que vai ben

para enlace iónico.

1.3.-Teoría de Orbitais Moleculares (Teoría O.M.)
Esta teoría di que, nos orbitais moleculares, participan tódolos orbitais atómicos que se solapan para formar O.M. Este teoría, pode xustificar ben moléculas covalentes de átomos iguais dunha trintena de electróns, das que podemos coñecer a.-A SIMETRIA DOS ORBITAIS MOLECULARES a.1) SIMETRIA

σ:

Refírese á simetría que ten o O.M. en relación a o eixo de O.M. enlazante, σ

solapamentoO.A. solapados

a.2) SIMETRIA O.M. en relación a un plano especular. O.A. Pz O.M. enlazante π

π:

Refírese á simetria que ten o

Xermán Prieto martes, 12 de marzo de 2013 b.-O ORDE ENERXÉTICO CRECENTE DOS MESMOS. O orde que obtemos é:

σ1s < σ*1s < σ2s < σ*2s < π 2p
2 2 2 2

x

2

=

π 2p

z

2

<

σ 2p

z

2

<

π*2p

x

2

=

π*2p

z

2

<

σ* 2p

z

2

c.-O ORDEN DE ENLACE. SE É 1 OU MAIOR QUE 1, A MOLÉCULA É POSIBLE

Exemplos

Xermán Prieto

martes, 12 de marzo de 2013

1.4.-Teoría de enlace de valencia. Teoría E.V.
Esta teoría propón que na formación de moléculas, non interveñen os O.A. internos. Tan só son importantes os O.A. de valencia. Con esta teoría pode xustificarse a xeometría de moitas moléculas polares covalentes que non poden explicarse por outras regras máis sinxelas como a de Lewis. Variedades de esta teoría, son a Hibridación de O.A. e a Teoría de repulsión de pares electrónicos da capa de valencia.(TRPECV)

Hibridación de Orbitais Atómicos
A Teoría EV di que non orbitais moleculares só interveñen os orbitais de valencia e logo fórmanse os OM por solapamento, pero os OA, antes de solaparse HIBRÍDANSE dano lugar a ORBITAIS ATÓMICOS HÍBRIDOS que van a ser os que condicionen a xeometría molecular. A hibridacións máis importantes poden ser sp, (1orbital s con 1 orbital p): sp 2 (1 orbital s e 2 orbitais p ); sp3 (1 orbital s e 3 orbitais p); dsp3 (1 orbital s, 1 orbital d, 3 orbitais p) e hibridación d2sp3 (2 orbitais d, 1 orbital s e 3 orbitais p)

Xermán Prieto

martes, 12 de marzo de 2013

HIBRIDACION SP : 1 o.a. s hibridado con 1 orbital atómico p, da lugar a dous híbridos sp como o verde da figura.

Orbital atómico hibrido sp

Xermán Prieto

martes, 12 de marzo de 2013

HIBRIDACION sp2 . Fórmanse 3 o.a. híbridos con xeometría plano triangular

Como existen 3orbitais p e 2 está hibridados, ainda que daría un orbital atómico p sen hibridar. En Azul oscuro na fig.

A configuración electrónica no carbono hibridado con sp2 tería ben aplicada a regra de HUND

Xermán Prieto martes, 12 de marzo de 2013 HIBRIDACION sp3 . Fórmanse 4 o.a. híbridos con xeometría tetraédrica

¿Como seria a configuración electrónica agora no carbono con sp3? HIBRIDACION dsp3: Da lugar a 5 orbitais atómicos con xeometría bipirámide triangular

Xermán Prieto HIBRIDACIÓN d2sp3

martes, 12 de marzo de 2013

2.-Tipos de enlace químico. Propiedades
O enlace químico vai condicionar moito as propiedades das substancias químicas. O enlace químico ten moito que ver coa electronegatividade dos elementos que se enlazan. Segundo sexa a diferenza de electronegatividades, van producirse distintos tipos de enlace. Canto máis grande sexa a diferenza, máis iónico será. Como criterio xeral, se a diferenza de E.N.é de 1,7 na escala Pauling, entón o enlace é 100 por 100 iónico.

Xermán Prieto

martes, 12 de marzo de 2013

PROPIEDADES DOS COMPOSTOS SEGUNDO O TIPO DE ENLACE

Xermán Prieto

martes, 12 de marzo de 2013

ENLACE COVALENTE: Dáse entre átomos non metálicos, agás os gases nobres. É dicir, dáse entre átomos de elevada E.N. Se os átomos son iguais, son COVALENTES HOMOPOLARES : H2, O2; O3; N2. Se os átomos son distintos, temos COVALENTE HETEROPOLAR. Exemplos son as moléculas H2O; HCl; NH3. Nótese que na formulación, os átomos máis E.N. en xeral, póñense á dereita da fórmula.No caso do amoníaco, é o contrario porque os 3 H teñen máis E.N. que o N só. ENLACE IÓNICO. Dáse entre átomos con gran diferenza de E.N. polo tanto serán entre un metal e un non metal ENLACE METÁLICO: Dáse ente átomos de baixa E.N. cousa que ocorre entre os metais. ENLACE POR PONTE DE HIDRÓXENO: Non é un enlace molecular, é un enlace intermolecular que ten lugar entre moléculas covalentes heteropolares de gran polaridade como a auga.

3.-Enlace covalente
Caracterízase porque os átomos que o forman MOLÉCULAS COVALENTES, caracterízanse porque comparten electróns de valencia. Este feito ocorre cando a unión quimica ten lugar entre NON METAIS. Os enlaces covalentes poden ser de tres tipos: *HOMOPOLAR, (átomos iguais) *HETEROPOLARES (átomos distintos) *DATIVO OU COORDINADO (Cando un os átomos é o que aporta o par electrónico de enlace. AS MOLÉCULAS COVALENTES *Xustificaremos estas moléculas pola REGRA DE LEWIS e pola TEORIA O.M. *MOLECULARES POLARES.Tamén veremos que os enlaces heteropolares poden dar lugar a moléculas polares e apolares, segundo teñen un momento dipolar neto, D = q.d, ou non *XEOMETRIA MOLECULAR COVALENTE.Para a Xeometría Molecular utilizaremos TEORIA TRPCEV e HIBRIDACIÓN. .

3.1 Regra de Lewis:

“Unha molécula é posible cando cada átomo que a forman, logra ter no seu entorno un octete electrónico, agás o H, que ten que ter 2.” . Esta REGRA tamén funciona con compostos con predominancia en caracter iónico.

Xermán Prieto Exemplos de átomos e ións de Lewis

martes, 12 de marzo de 2013

Exemplo de molécula homopolar: gas cloro, dicloro, Cl2

Exemplos homopolares, heteropolares, sinxelos, dobres e triples

Xermán Prieto

martes, 12 de marzo de 2013

Exercicio: “Cálcular” o caracter iónico e covalente do enlace no cloruro de hidróxeno e no gas cloro, tendo en conta a seguinte táboa de E.N.

E que o caracter iónico en tanto por cen ven dado

Xermán Prieto martes, 12 de marzo de 2013 El carácter iónico de un enlace viene dado por la diferencia entre las electronegatividades de los átomos que forman dicho enlace y se determina a partir de la siguiente ecuación: % de carácter iónico = (0,16 .Δ.2 + 0,035 . Δ) . 100 Donde: Δ= representa la diferencia entre la electronegatividad de los dos elementos. Restando siempre el valor mayor del menor. Estos valores de la electronegatividad fueron determinados por Linus Pauling y aparecen representados en la mayoría de las tablas periódicas. Ejemplo: Determinar el % de carácter iónico del NaCl. Electronegatividad del Na= 0,9 Electronegatividad del Cl = 3,0 Δ = (3,0 – 0,9) Δ = 2,1 % de carácter iónico NaCl = (0,16.2,1.2+0,035.2,1)100 = ( 0,672+0,0735)100 =74,5%

Regra de Lewis en compostos con caracter iónico importante.

Calcular o caracter iónico e covalente das moléculas anteriores.

Xermán Prieto

martes, 12 de marzo de 2013

Exemplos de moléculas con enlace dativo DIÓXIDO DE XOFRE

CATIÓN AMONIO

ACIDO NÍTRICO

ANIÓN CLORATO

CATIÓN HIDRONIO

Xermán Prieto

martes, 12 de marzo de 2013

ÁCIDO SULFURICO

Exercicio: Razoar se é posible, segundo Lewis, que ácido sulfúrico teña dous dobres enlaces

Exercicio: Razoar se é posible a existencia da molécula trióxido de sofre

3.2.-Teoría OM
Tendo en conta que o orde enerxético dos OM previstos é o seguinte

σ1s < σ*1s < σ2s < σ*2s < π 2p
2 2 2 2

= π 2pz 2< σ 2pz 2< π 2px 2 = π 2pz 2< σ* 2pz 2 a) Identificar os orbitais moleculares e atómicos nos seguintes diagramas enerxéticos
x 2

*

*

b) Determinar o orde de enlace en cada unha delas

Xermán Prieto

martes, 12 de marzo de 2013

3.3.-Moléculas covalentes polares
Os enlaces covalentes heteropolares caracterízanse porque parte do electrón compartido está sobre o átomo máis electronegativo. En xeral, se un enlace ten un 60 por cen de caracter iónico, quere dicir que, aproximadamente, o 60 por cen da carga do electrón está sobre o átomo máis electronegativo. Forma así, en este enlace heteropolar, un dipolo eléctrico que é de vital importancia para as propiedades químicas da molécula. Un dipolo eléctrico non en máis que dúas cargas iguais de distinto signo separadas certa distancia. Neste caso pola distancia de enlace. O polo positivo está sobre o átomo menos electronegativo, e o polo negativo, estará sobre o máis electronegativo. Para medir as propiedades eléctricas destes dipolos moleculares, Debye propuxo unha magnitude vectorial, coñecida como momento dipolar, que resulta de multiplicar a carga parcial que hai nun dos átomos enlazados pola distancia que os separa. O sentido deste vector vai de polo + a polo – Definición de momento dipolar Unidades SI: Culombios.metro. Como é unha unidade moi grande, utilizase o Debye onde 1Debye = 1D = 3,34.10-30 C.m Exemplos gráficos

Xermán Prieto

martes, 12 de marzo de 2013

¿Que erro se comete nesta táboa de momentos dipolares?

Xermán Prieto

martes, 12 de marzo de 2013

Exercicio: A molécula NaCl te un momento dipolar de 8,5 D e unha distancia de enlace de 2,51 Å, segundo a táboa 5-2 anterior . ¿Que carga lle “roubou” o átomo de cloro ó sodio ? Datos: 1D = 3,34.10-30 C.m 1 Å = 10-10 M, carga electrón = 1,6.10-19C

q = µ/d= ( 8,5D.3,34.10-30C.m/1D)/2,34.10-10 = (8,5.3,34/2,34)10-20 C)1electrón/1,6.10-19C

= (8,5.3,34/2,34.1,6).10-1 electróns = 0,75 electróns “que lle roubou” que, aproximadamente coincide co caracter iónico calculado antes, que é do 74,5% que, en tanto por un, será 0,745 = 0,75, con dúas decimais

3.4.-Xeometría do compostos covalentes moleculares. Teoría de repulsión de pares electrónicos da capa de valencia (TRPECV) a) Introdución
A Teoría de Lewis só nos informa de si é posible formar unha molécula, pero no nos informa da xeometría das moléculas que predice a súa existencia. Faise pois, necesario utilizar a hibridación para indagar acerca da súa xeometría.

Molécula de metano

Xermán Prieto

martes, 12 de marzo de 2013

Molécula de eteno ou etileno

Molécula de eteno ou etileno

Molécula de auga

A teoría de hibridación podía logo resolver moitas xeometrías moleculares que Lewis non podía. Pero a teoría de Lewis aínda tiña máis problemas. Había moléculas que non tiñan octete electrónico, pero sen embargo, existían Por exemplo o dihidruro de berilio (H-Be-H) só tiña 4 electróns no átomo central e o borano 6 . As dúas moléculas tiñan menos de 8 electróns. Outras moléculas existían pero con máis de 8 electróns no entorno do átomo central, por exemplo o hexafluoruro de xofre e de xenon. Todo isto, débese a que a riqueza que presenta o enlace químico é moito máis ampla do que prevé o enlace de Lewis. Para mellorar as predicións sobre a xeometria molécular é moi utilizar a seguinte teoria.

útil

b).-TRPECV
Esta teoría é tan sinxela como eficaz, para predicir xeometrías moleculares. Esta teoría, fixase só, no entorno electrónico que existe no átomo central de molécula, sobre o que adopta as seguintes regras: B1.-Sobre o átomo central poden existir electróns enlazantes e electróns non enlazantes. Por exemplo no átomod e osíxeno da molecular de auga existen dous pares enlazantes e dous pares non enlazantes. B2.-Tamén pode haber enlaces simples, dobres e triplos

Xermán Prieto

martes, 12 de marzo de 2013 B3.-Tanto os pares enlazantes como os non enlazantes e os enlaces dobres e triplos e simples, considéranse núcleos de alta densidade electrónica B4.-O número destes núcleos vai determinar a xeometría molecular Nº de núcleos 2 3 4 5 6 Xeometria lineal trigonal tetrédrica Bipirámide triangular Bipirámide cuadrada

Xermán Prieto

martes, 12 de marzo de 2013

Xermán Prieto

martes, 12 de marzo de 2013

Xermán Prieto

martes, 12 de marzo de 2013

TRPECV
Exemplo con Nº de Xeometría estructura de Lewis núcleos electrónicos H-Mg-H 2 Lineal Hibridación

2 O=C=O

lineal Eteno 3 Trigonal plana

3

Trigonal plana

4

Tetagronal con dous núcleos non enlanzantes

4

Tetragonal con 1 núcleo non enlazante

Xermán Prieto 4

martes, 12 de marzo de 2013 Tetragonal

5

6

Xermán Prieto

martes, 12 de marzo de 2013

4.-ENLACE IÓNICO
Fórmanse cando un metal únese quimicamente a un non metal. En xeral, fórmanse compostos iónicos cando a diferenza de EN entre átomos enlazantes é grande, é dicir, do orde de 2, na escala de Linus Pauling. 4.1.-PROCESO DE FORMACIÓN: 1º FÓRMANSE OS IÓNS E LOGO PÉGANSE POR ATRACCIÓN ELECTRÓSTÁTICA.

4.2.-XUSTIFICACIÓN DO ENLACE IÓNICO Pode xustificarse con estruturas de Lewis. Pode formarse enlace iónico cada cada ión que intervén nel, acada a estrutura de gas nobre

4.3.-ESTRUTURAS CRISTALINAS Os compostos iónicos atópanse formando redes sólidas de ións formadas celdas cristalinas elementais nas que cada ións está rodeado do outros de signo contrario resultando en total unha carga neutra para o cristal. 4.4.-INDICE DE COORDINACIÓN: É O NÚMERO DE IÓNS DUN SIGNO QUE RODEA A OUTRO. Este índice vai depender de dous factores: 1º.-Do tamaño dos ións: canto máis pequeno sexan, menor é o índice. Por exemplo no NaCl o índice é 6:6

Cada ión está rodeado doutros 6. Dise que forma unha rede centrada nas caras ou octaédrica

Xermán Prieto

martes, 12 de marzo de 2013

Pero no CsCl, por o cesio un ión moito máis grande que o sodio vai permitir rodearse de máis ión aparecendo un índice de coordinación (8,8) onde cada ión pode rodearse de 8. A rede así é centrada no corpo.

2º.-Carga dos ións. Canto máis carga teña un ión menor cantidade del pode rodear ó outro para poder cumprise así o principio de electroneutralidade. Por exemplo, a Fluorita, CaF2 ten índice coordinación (8,4) que quere dicir que o ión calcio rodéase de 8 fluoruro e o ión fluoruro rodease de 4 calcio. EXEMPLOS Exemplo de coordinación tedraédrica (4,4), ZnS, e (8,4) Fluorita

Algunhas celdas unidade

Xermán Prieto

martes, 12 de marzo de 2013

Exemplo tipo rutilo, dióxido de titanio, TiO2, índice coordinación (6,3)

4.5.-RESUMO DAS PRINCIPAIS REDES IÓNICAS.

+ 4.6.-ESTABILIDADE DOS COMPOSTOS IÓNICOS. CICLO DE BORN-HABER Os compostos iónicos son moi estables porque deprende unha entalpía de formación elevada. ¿Que é a entalpía de formación? É o calor a presión constante que se pon en xogo para a formación dun mol de composto. Neste caso o composto é iónico e o desprenderse significa que ten signo negativo e será tanto máis estable conto máis calor, entalpía, se desprenda. Estudase isto a través do ciclo de Born-Haber. 4.7.-CICLO DE BORN-HABER. É a serie de procesos enerxéticos implicados na forma formación dun composto iónico.

Xermán Prieto EXEMPLOS: Formación do cloruro sódico

martes, 12 de marzo de 2013

Compróbase que ΔHf = ΔHsublimación + 1/2ΔHdisociación + ΔH1ºPI + ΔHafinidade electrónica + Uenerxia de rede

Exercicio: Comprobar si se cumpre o ciclo cos datos anteriores. 4.8.-ENERXIA DE REDE. ECUACIÓN DE KOSSEL. A enerxia de rede que a que se desprende cando ser forma un mol de composto iónico partires dos seus ións en estado gas. Estudase a través da ecuación de Kossel. A enerxia de rede é importante porque nos informa de moitas propiedades iónicas. ENERXIA DE REDE E PROPIEDADES IÓNICAS

ECUACION DE KOSSEL: E unha fórmula experimental dada por U = -A.K.Z1.Z2.e2.NA / d0 A, constante de Madelung, está tabulada e depende do empaquetamento da rede K, contante de Coulomb, 9.109 Nm2/C2 Z1, Z2: carga dos ións do composto iónico e : carga do electrón ou protón en valor absoluto: 1,6.10-19 C

Xermán Prieto d0 = d1+d2 = suma de radios dos ións en metros.

martes, 12 de marzo de 2013

ENERXIA DE REDE E PROPIEDADES PERIÓDICAS Si obervamos e ecuaciónd e Kossel, U = -A.K.Z1.Z2.e2.NA / d0 1.-Canto maior sexa a carga dos ións maior e U 2.-Canto maior sexa o radio dos ión menor e U Si observamos a táboa anterior de propiedades iónicas en relación con U, concluimos: Canto maior sexa U, maior e punto de fusión, maior e a dureza e menor é solubilidade. Exemplo de cálculo de enerxia reticular para óxido férrico A = 1,18 dcatión ferrico = 0,8Å danión oxo = 1,5 Å Solución: U = -427,1kJ/mol Fe2O3 con Kossel.

Exercicio: Cos datos seguintes a) artellar o ciclo de Born-Haber para cloruro de magnesio e b) Calcular con eles a enerxia de rede.

Xermán Prieto

martes, 12 de marzo de 2013

Exercicio: Co valor de U anterior, calcula a constante de Madelung para o MgCl2

5.-ENLACE POR PONTE DE HIDRÓXENO Ademais dos enlaces químicos que forman a moléculas e redes, tamén hai enlaces químicos entre as mesmas moléculas que teñen moito que ver coa polaridade que teñan as mesmas. Os máis importantes enlaces intermoleculares son o ENLACE POR PONTE DE HIDRÓXENO e os enlaces de Van der Vaals ENLACE POR PONTE DE HIDRÓXENO As moléculas polares como HCl, HBr, e HI, teñan maior punto de fusión e ebulición a medida que aumenta a masa molecular, pero a secuencia NH3, HF, H2O segue unha orde decrecente de masas moleculares, pero sen embargo aumenta o punto de ebulición. Isto débese a un novo tipo de enlace, o de ponte de hidróxeno. Chámase así, porque o hidróxeno dunha molécula con carga parcial positiva, únese o átomo máis electronegativo de outra molécula da mesma substancia ou outra

Xermán Prieto

martes, 12 de marzo de 2013

ENLACES DE VAN DER VAALS. Todos son unións químicas débiles. -DIPOLO INSANTÁNEO DIPOLO INDUCIDO Ocorre entre moléculas polares grandes como o Cl2 que é liquido ou o I2 que é sólido con un punto de fusión maior de 100 graos centígrados. Canto maior sexa a masa molar, maior sera o punto de fusión e ebulición

-OUTRAS POSIBILIDADES DE VAN DER VAALS SON AS SEGUINTES

Solvatación del catión sodio.