You are on page 1of 71

ARHITEKTURA I GRAD SREDNJEG VEKA ISLAMSKA ARHITEKTURA

• VELIKA TERITORIJA • DUGOGODIŠNJI RAZVOJ • RELIGIJA, DRŽAVNO I DRUŠTVENO UREDJENJE • HRONOLOŠKA PODELA • LOKALNE TRADICIJE I STRANI UTICAJI • STILSKE ŠKOLE • MATERIJALI, TEHNIKE GRAĐENJA, KONSTRUKCIJSKI SISTEMI

ISLAMSKA ARHITEKTURA

• ISLAMSKA CIVILIZACIJA NASTAJE U VII VEKU NA ARAPSKOM POLUOSTRVU I NAGLO SE ŠIRI NA ZAPAD, DO ATLANTSKOG OKEANA, NA ISTOK, DO KINE, NA JUG, DO MADAGASKARA I NA SEVER, DO URALA. • RAZVIJA SE OD VII VEKA DO DANAS (NAJVIŠE I ORIGINALNE UMETNIČKE VREDNOSTI DOSEGNUTE SU DO XVIII-XIX STOLEĆA) • RAZVIJA SE U RAZNIM UPRAVNIM DRŽAVAMA

ISLAMSKA ARHITEKTURA

EKSPANZIJA ARAPA OD 622. DO 740. GODINE

ISLAMSKA ARHITEKTURA • ISLAM JE MONOTEISTIČKA RELIGIJA • OSNIVAČ JE MUHAMED (~570-632) • UČENJE SE NADOVEZUJE NA STARI ZAVET I HRIŠĆANSTVO • ISPOVEDANJE JEDINSTVENE BOŽANSKE ISTINE KOJU JEDINI BOG (ALAH) U RAZNIM PERIODIMA OBJAVLJUJE SVOJIM PODANICIMA PREKO SVOJIH POSLANIKA (MOJSIJA. ISUSA HRISTA I NAJVAŽNIJEG MUHAMEDA) • ALAH JE ČISTI DUH I NE MOŽE SE POIMATI NITI PREDSTAVITI BILO KAKVOM CRTOM ŽIVOG BIĆA .

RAZVOJ POD UTICAJEM LOKALNIH TRADICIJA I STRANIH STILSKIH OBLIKA Arapi razvijaju visoku materijalnu i duhovnu kulturu.ISLAMSKA ARHITEKTURA SVE PERIODE RAZVOJA ISLAMSKE ARHITEKTURE ZAJEDNIČKI KARAKTERIŠE: 1. (U domenu arhitekture to se odražava opstankom antičkih graditeljskih principa u znatno izvornijem obliku nego što se taj nastavak osećao u arhitekturi Zapadne Evrope) • . bazirajući je: .na tekovinama propale Rimske civilizacije.

koje su ostale nezavisne od rimske. UPOTREBA VODE.treći uticaj je vizantijske i arhitekture zapadne Evrope. naročito u poznijim periodima. GDE JE IZVORIŠTE ISLAMA .drugi uticaj potiče iz oblasti Mesopotamije i Persije (nasleđene su neke tehnike građenja i građevinske forme. zatim vizantijske civilizacije) . ali je taj uticaj obostran jer i islamska arhitektura utiče na njih 2.ISLAMSKA ARHITEKTURA . KOJA JE SINONIM ŽIVOTNOG OBILJA U SUVIM KRAJEVIMA.

ISLAMSKA ARHITEKTURA • ISLAM KAO VERA PROŽIMA SVE OBLIKE ŽIVOTA. PA I ARHITEKTURU (zabrana likovnog predstavljanja Alaha daje islamskoj umetnosti čisto dekorativnu funkciju) Muhamedovo ime kaligrafski ispisano .

Damask. Glavni gradovi su sukcesivno: Medina. osvojene su Sirija. sve zemlje uz Sredozemno more. POLOVINA VII – KRAJ IX VEKA period stvaranja i trajanja jedinstvene islamske države.ISLAMSKA ARHITEKTURA GLAVNI PERIODI RAZVOJA VEZANI SU ZA ZNAČAJNE POLITIČKE PROMENE 1. Persija. Bagdad • . Mesopotamija. s istoka. juga i zapada.

ISLAMSKA ARHITEKTURA 2. u poznijim periodima stvaranje velikog broja islamskih država . Mogula u Indiji i Otomanske na području Male Azije i Balkana. X – XV VEK raspad jedinstvene islamske države i stvaranje tri kalifata sa prestonicama u Bagdadu. OD KRAJA XIV / POČETKA XV VEKA DO DANAS prvo državne promene koje se stabilizuju stvaranjem Safavidske dinastije u Iranu. Kairu i Kordobi 3.

) • PODELA PODLEŽE KRITICI. EGIPATSKA I MAGREBSKA (Severna Afrika... PERSIJSKA I INDIJSKA ŠKOLA 3. TURSKA ŠKOLA (od XV veka. JER SU MEĐUTICAJU VEOMA PROMENLJIVI • . SIRIJSKA.ISLAMSKA ARHITEKTURA ZBOG VELIKOG PROSTRANSTVA ISLAMSKE TERITORIJE I ZBOG RAZNIH ZATEČENIH UMETNIČKIH TRADICIJA U ARHITEKTURI SE UOČAVAJU I RAZLIKE. USVOJENA PODELA JE NA BAZI REGIONALNIH STILSKIH GRUPA: 1. Španija i Sicilija) ŠKOLA 2.

ISLAMSKA ARHITEKTURA • 1.. 8. 5. 6. 2. .. ARHITEKTONSKI PROGRAM: VERSKI OBJEKTI (DŽAMIJE. 3. 7. MEKTEBI KARAVANSARAJI I HANOVI BEZISTANI I ARASTE HAMAMI SARAJI ČESME. ČASOVNICI. 4. MESDŽIDI) TEKIJE TURBETA (Grobnice) MEDRESE. 9.

DŽAMIJA NASTAJE POVEZIVANJEM ELEMENATA PRVE MUHAMEDOVE BOGOMOLJE U MEDINI (622).STARIJI SE RAZVIJA U PERIODU JEDINSTVENE ISLAMSKE DRŽAVE .ISLAMSKA ARHITEKTURA VERSKE GRAĐEVINE • DVA TIPA DŽAMIJA . ODNOSNO KUĆE U KOJOJ JE STANOVAO I NEKIH PROSTORNIH I KONSTRUKCIJSKIH REŠENJA ZATEČENIH HRIŠĆANSKIH CRKAVA .

ISLAMSKA ARHITEKTURA MUHAMEDOVA KUĆA U MEDINI .

DEO OKRENUT KA MEKI SE PRETVARA U NADKRIVENI PROSTOR ČIJU TAVANICU NOSI VELIKI BROJ STUBOVA (često sekundarno upotrebljenih) .SASTOJE SE OD DVORIŠTA (sân).U TOM ZIDU SE FORMIRA NIŠA KOJA SE NAZIVA MIHRAB .ISLAMSKA ARHITEKTURA .ZID KOJI JE ORIJENTISAN KA MEKI NAZIVA SE KIBLA .NEŠTO KASNIJE DODAJE SE MINARET (munara) SA KOJEG SE 5 PUTA DNEVNO POZIVA NA MOLITVU . SA ČESMOM U SREDINI (šedrvan) .UZ MIHRAB SE POSTAVLJA MIMBER SA KOJEG SE PETKOM ČITAJU VERSKI TEKSTOVI . OPASANOG SA SVE 4 STRANE TREMOM (livân).

ISLAMSKA ARHITEKTURA IBN-TULUNOVA DŽAMIJA U KAIRU kibla mimber mihrab sân Turbe Ibn Tuluna livân minaret .

.

VELIKA DŽAMIJA U SAMARI .

ISLAMSKA ARHITEKTURA VELIKA DŽAMIJA U KERUANU .

.

HRIŠĆ. 2. MIHRAB .ISLAMSKA ARHITEKTURA VELIKA DŽAMIJA U KORDOBI 1. 4. 3. MINARET PATIO SA NARANČAMA ALJIBE – VODA KATEDRALA NASTALA IZ DŽAMIJE 5. SVETILIŠTE 6.

ISLAMSKA ARHITEKTURA VELIKA DŽAMIJA U KORDOBI .

.

PREPLETENI LUCI NA DŽAMIJI U KORDOBI I NA ROMANSKOJ KATEDRALI U MONREALE .

ISLAMSKA ARHITEKTURA .

KUPOLA DŽAMIJE U RIMU .KUPOLA DŽAMIJE U KORDOBI. KUPOLA CRKVE SAN LORENCO U TORINU.

ISLAMSKA ARHITEKTURA DŽUMA DŽAMIJA U ISFAHANU .

.

IMARETOM) • PRESVOĐAVANE SU PRVO DRVETOM. GRADE U KOMPLEKSU (KILIJE) SA TURBETOM. god. KADA JE MEHMED II OSVAJAČ ZAUZEO CARIGRAD I CRKVU SVETE SOFIJE PRETVORIO U DŽAMIJU • DŽAMIJE SE.ISLAMSKA ARHITEKTURA • KUPOLNE DŽAMIJE SU MLAĐI TIP • RAZVIJAJU SE NAROČITO NA PODRUČJU KOJE SU ZAPOSELI TURCI • GRAĐENE SU POD IZUZETNO SNAŽNIM UTICAJEM CARIGRADSKE VIZANTIJSKE SAKRALNE ARHITEKTURE • PREUZIMANJE OBLIKA NAROČITO OD 1453. PO PRAVILU.. A ZATIM SE FORMIRAJU KAMENE KUPOLE . MEDRESOM.

ISLAMSKA ARHITEKTURA ZELENA (JESIL) DŽAMIJA U BRUSI TIP DVOKUPOLNE DŽAMIJE U MALOJ AZIJI PRE OSVAJANJA CARIGRADA .

ISLAMSKA ARHITEKTURA ZELENA DŽAMIJA U BRUSI .

.

ISLAMSKA ARHITEKTURA UNUTRAŠNJOST SVETE (AJA) SOFIJE .

ISLAMSKA ARHITEKTURA DŽAMIJA SULTANA SELIMA (SELIMIJA) U JEDRENU – XVI VEK. AUTOR KODŽA MIMAR SINAN (turski Mikelanđelo) .

ISLAMSKA ARHITEKTURA .

ISLAMSKA ARHITEKTURA .

ISLAMSKA ARHITEKTURA .

ISLAMSKA ARHITEKTURA Mimar Sinan OSNOVA KOMPLEKSA (kilije) SA DŽAMIJOM SULTANA SULEJMANA VELIČANSTVENOG SULEJMANIJA U ISTANBULU .

.

ISLAMSKA ARHITEKTURA .

ISLAMSKA ARHITEKTURA .

ISLAMSKA ARHITEKTURA DŽAMIJA I MEDRESA MEHMED-PAŠE SOKOLOVIĆA U ISTANBULU Mimar Sinan .

ISLAMSKA ARHITEKTURA VEZIROV MOST U VIŠEGRADU NA DRINI (Mehmed-paša Sokolović) KODŽA MIMAR SINAN .

ISLAMSKA ARHITEKTURA CRKVA SVETE SOFIJE I PLAVA DŽAMIJA SULTANA AHMETA ISHODIŠTE I ZAVRŠNI RAZVOJ OBLIKA .

ISLAMSKA ARHITEKTURA CRKVA SVETE SOFIJE I PLAVA DŽAMIJA .

ISLAMSKA ARHITEKTURA .

.

ISLAMSKA ARHITEKTURA ŠARENA DŽAMIJA U TETOVU DŽAMIJA U TURSKOM ROKOKO STILU U ISTANBULU .

ISLAMSKA ARHITEKTURA KUPOLA NA STENI U JERUSALIMU .

ISLAMSKA ARHITEKTURA

MINARET U BAUITU

MALVIJA U SAMARI

RAZLIČITI TIPOVI MINARETA EL-AZHAR U KAIRU LA ĐIRALDA U SEVILJI

TURSKI VALJKASTI MINARETI SA ŠEREFETIMA

ISLAMSKA ARHITEKTURA

TURBE (GROBNICA) MIMARA SINANA HIBNI PAJKOVO TURBE U SKOPLJU

ISLAMSKA ARHITEKTURA ARABATI BABA TEKIJA U TETOVU (derviški “manastir“) .

ISLAMSKA ARHITEKTURA DERSHANA MEDRESA .

ISLAMSKA ARHITEKTURA KARAVAN-SARAJ R4USTEM-PAŠE TIPIČNA OSNOVA .

ISLAMSKA ARHITEKTURA KUŠUMLI HAN U SKOPLJU .

ISLAMSKA ARHITEKTURA DAUT-PAŠIN (ĆIFTE) HAMAM U SKOPLJU PROSTORIJA ZA GREJANJE VODE HALVAT MEJDAN KAPALUK ŠEDRVAN .

ISLAMSKA ARHITEKTURA DAUT-PAŠIN (ĆIFTE) HAMAM U SKOPLJU .

PROSTORIJA ZA ZNOJENJE HAMAM U JORDANU HAMAM U BUDIMU .

ISLAMSKA ARHITEKTURA BEZISTAN U JEDRENU BRUSA BEZISTAN U SARAJEVU .

ISLAMSKA ARHITEKTURA LUKSUZNI STAMBENI KOMPLEKSI SARAJI OSNOVA I IZGLED ALHAMBRE U GRANADI Renesansna palata Kralja Karla .

ISLAMSKA ARHITEKTURA DVORIŠTE LAVOVA .

ISLAMSKA ARHITEKTURA DVORIŠTE MIRTI .

ISLAMSKA ARHITEKTURA TOPKAPI SARAJ U ISTANBULU DEO HAREMA .

ISLAMSKA ARHITEKTURA SAVET VEZIRA .

ISLAMSKA ARHITEKTURA SALA ZA AUDIJENCIJE SA DIVANOM .

ISLAMSKA ARHITEKTURA BIBLIOTEKA U TOPKAPI SARAJU OBLOGA U ENTERIJERU PLOČICE IZ IZNIKA .

ISLAMSKA ARHITEKTURA DEKORATIVNI ELEMENTI VISULJCI (MUKARNE) U SALI DVE SESTRE U ALHAMBRI .

kombinacija materijala) .ISLAMSKA ARHITEKTURA MIHRAB I MIMBER POLIHROMNA DEKORACIJA (tehnika zidanja.

ISLAMSKA ARHITEKTURA .

ISLAMSKA ARHITEKTURA UTICAJI NORMANSKA PALATA LA ZIZA NA SICILIJI .

ISLAMSKA ARHITEKTURA UTICAJI CRKVA U MONREALE NA SICILIJI CRKVE MARTORANA I SAN KATALDO U PALERMU .