You are on page 1of 10

ΜΑΝΔΟΥΡΑΡΗ Γ.

ΜΑΡΙΑ

ΓΕΝΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΕΙΔΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΙΚΗΣ
ΔΙΑΤΑΡΑΧΗΣ

Η κατάσταση του λόγου είναι τόσο φυσική όσο το να βλέπει κανείς ένα παιδί να
μεγαλώνει ή να παίρνει βάρος. Ωστόσο, για ένα μικρό αριθμό περιπτώσεων η απλή
έκθεση στο λόγο δεν είναι αρκετή και η ομιλία δεν ξεκινά την προκαθορισμένη
στιγμή ούτε εξελίσσεται ομαλά. Κάποιες φορές συμβαίνει το παιδί να μη μιλά
καθόλου ή να οργανώνει το λόγο του αφύσικα, παρουσιάζοντας με αυτόν τον τρόπο
ένα διαταραγμένο λόγο.

ΜΑΝΔΟΥΡΑΡΗ Γ. ΜΑΡΙΑ

5. Για παράδειγμα ένα παιδί μπορεί να χρησιμοποιεί το ρήμα «πάει» ως μοναδική μορφή για το ρήμα «πηγαίνω» ή και το «εξαφανίζομαι». για μια διαταραχή «παραγωγής» (output disorder).Δ. 1992) Επιγραμματικά ως πιθανές αιτίες θα μπορούσαν να θεωρηθούν: 1. συνήθως. Έλλειμμα της εννοιολογικής ανάπτυξης που επηρεάζει την επεξεργασία του λόγου αλλά δεν περιορίζεται σε αυτήν.χ. Παρ’ όλα αυτά η Ε. Οι έφηβοι αυτοί εγκαταλείπουν το σχολείο και σπάνια συνεχίζουν στο Λύκειο.Η Ε. Έχουν δυσκολία με την εκμάθηση. Το ιδιαίτερο χαρακτηριστικό των παιδιών με Ε. δεν αποτελεί ομοιογενή διαταραχή ούτε αφορά μια ομοιογενή ομάδα παιδιών αφού τα επίπεδα οργάνωσης λόγου: φωνολογικό. 3. της κακής σχολικής επίδοσης. Βλάβη των ειδικών γλωσσολογικών μηχανισμών που διεκπεραιώνουν την επεξεργασία του λόγου. σημασιολογικό. Έχουν πρόβλημα να αποδώσουν σωστά τους ρηματικούς χρόνους και τις ερωτηματικές προτάσεις όσον αφορά τις φωνολογικές δυσκολίες των παιδιών αυτών παρατηρούμε εξελικτικά πρώιμες φωνολογικές διαδικασίες (π. Η βαθύτερη γλωσσική ικανότητα είναι ανέπαφη. αισθητικο-κινητικές.Δ. δηλαδή. είναι ο πιο αργός ρυθμός γλωσσικής ανάπτυξης σε σύγκριση με άλλα παιδιά της ίδιας ηλικίας ενώ τα άλλα αναπτυξιακά στάδια παρουσιάζονται φυσιολογικά. Γι’ αυτό το λόγο και έφηβοι των οποίων το γλωσσικό πρόβλημα δεν έχει διαγνωστεί εγκαίρως παραπέμπονται σε Κέντρα Ψυχικής Υγείας λόγω.Δ.Γ. 4. (Ειδική Γλωσσική Διαταραχή) ή Specific Language Impairment (SLI) εμπίπτει στο πλαίσιο των Ειδικών Αναπτυξιακών Διαταραχών. συντακτικό.Γ.Γ. πτώση συλλαβών και συμφώνων). Περιορισμένη ταχύτητα και ικανότητα του συστήματος επεξεργασίας πληροφοριών.Γ. μορφολογικό. Δεν οφείλεται σε νευρολογικές. Γλωσσολογικό /Γλωσσικό Επίπεδο (έκφραση / κατανόηση):  φωνολογική ενημερότητα ΜΑΝΔΟΥΡΑΡΗ Γ. παρουσιάζουν ελλείμματα σε διαφορετικό βαθμό. Πιθανές αιτίες των φαινομένων (Bishop D. 6. Μη φυσιολογικές στρατηγικές μάθησης που δεν επιτρέπουν την εφαρμογή των κατάλληλων διαδικασιών ελέγχου υποθέσεων (hypothesis testing). γνωστικές ή συναισθηματικές / ψυχολογικές βλάβες. ΜΑΡΙΑ . Η έρευνα έχει δείξει πως οι διαταραχές στα επίπεδα οργάνωσης λόγου αποτελούν παράγοντες υψηλής επικινδυνότητας για εκδήλωση ψυχιατρικών διαταραχών. 2. Βέβαια τα προβλήματα λόγου που σηματοδοτεί η διάγνωση της Ε. Βλάβη της ακουστικής αντίληψης που επηρεάζει την κατάκτηση του λόγου.Δ. Πρόκειται. Χρησιμοποιούν απλές προτάσεις οι οποίες μπορεί να είναι και συντακτικά λανθασμένες. Οι δυσκολίες που προκύπτουν συνοπτικά είναι: 1. στην ηλικία για παράδειγμα των πέντε ετών είναι δυνατόν να συνεχίσουν να παρουσιάζονται έως την ηλικία των επτά ετών ή έως και την ενήλικη ζωή. αλλά διαταράσσονται οι διεργασίες που εμπλέκονται στη μετατροπή αυτής της βαθύτερης γνώσης σε ομιλία.

λ. Το παιδί ξέρει τι θέλει να πει.π. το παιδί δεν καταλαβαίνει τι σημαίνει η φράση «αυτά τα γραπτά διορθώθηκαν από εμένα». είτε σε πληροφορίες. αριθμοί τηλεφώνων κ. οδηγίες κ. γενέθλια. Ο μη εντοπισμός μιας διαταραχής λόγου μπορεί να αποδειχθεί εξαιρετικά επιζήμιος για την αυτοεκτίμηση του ατόμου με το πέρασμα του χρόνου. και μεταξύ του «σε λίγο» και «σε πέντε λεπτά»). μάλιστα που δεν έχει διαγνωστεί η διαταραχή τους όλη η σχολική.π. ΜΑΡΙΑ . 3. «Διαπλοκή» γλωσσικής δυσκολίας και κοινωνικών νοητικών διεργασιών (social cognition) /συμπεριφοράς. Για τους εφήβους.λ. καθώς και τη διαφορά μεταξύ «τώρα» και «αύριο».χ. ώστε να ειπωθούν και να γραφτούν φωνολογικά σωστά οι λέξεις. μορφολογία  συντακτικό  σημασιολογία  αφήγηση.  Κατανόηση μέσης και παθητικής φωνής (π. που δεν μπορεί να αποκωδικοποιήσει το σύνολο των λεκτικών και μη λεκτικών στοιχείων είτε αποσύρεται από τη συναναστροφή συνομηλίκους του είτε συναναστρέφεται παιδιά μικρότερης ηλικίας.χ. Ψυχο-γλωσσικό Επίπεδο:  ακουστική μνήμη  διαδοχικά ακουστικά ερεθίσματα  ακουστική διάκριση  ρυθμός επεξεργασίας ακουστικών ερεθισμάτων  οπτική μνήμη  διαδοχικά οπτικά ερεθίσματα  οπτική διάκριση  ρυθμός επεξεργασίας οπτικών ερεθισμάτων. αλλά δε «βρίσκει» τις κατάλληλες λέξεις όταν τις θέλει. λοιπόν. το παιδί έχει πολύ φτωχό λεξιλόγιο.  Εύρεση και χρήση των καταλλήλων / σωστών λέξεων (word finding difficulties).  Αλληλουχία (sequencing) – δηλαδή τη «λογική». 2.).χ. τρόπος λειτουργίας ενός μηχανήματος. Ο έφηβος.  Απομνημόνευση και ανάκληση (π. Ειδική Γλωσσική Διαταραχή και Σχολείο Πέρα από τα προβλήματα που παρουσιάζονται σε γραφοφωνηματικό επίπεδο προκύπτουν δυσκολίες και στους παρακάτω τομείς:  Πρόσληψη και καταγραφή της γλώσσας – ως αποτέλεσμα.  Κατανόηση χωροχρονικών εννοιών (π. την «οντότητα» του σχήματος των αντικειμένων και το γεγονός ότι η θέση δεν προσδιορίζει το σχήμα και τη χρήση τους. ΜΑΝΔΟΥΡΑΡΗ Γ. Πρέπει να του πω «εγώ διόρθωσα αυτά τα γραπτά»). και ενδεχομένως και η κοινωνική ζωή είναι ένα συνεχές βίωμα αποτυχίας χωρίς να ξέρουν το γιατί και παρά το γεγονός ότι κατέβαλλαν προσπάθειες. σωστή σειρά είτε σε φωνήματα γραφήματα.

Απομονώνει μια λέξη και προσπαθεί να βγάλει δικό του νόημα από το μάθημα ή από μια συζήτηση που εξελίσσεται γύρω του. ΜΑΝΔΟΥΡΑΡΗ Γ. ελλειπτικός και ελλειμματικός σε περιεχόμενο. Επιδεικνύει απροσάρμοστη συμπεριφορά όταν χρειάζεται να λάβει μέρος σε ομαδικές εργασίες. Οι λέξεις που χρησιμοποιεί είτε μοιάζουν ηχητικά με τις σωστές λέξεις. προσπαθεί να απαντήσει προτού ο συνομιλητής του ολοκληρώσει την ερώτηση ή την πρότασή του. όπου πρέπει να συμβάλει εκφράζοντας λεκτικά τις απόψεις του. Δεν καταλαβαίνει την έννοια της ομοιοκαταληξίας. Γενικά. δηλαδή. οπότε προκαλεί αρνητικές αντιδράσεις στους άλλους. Δυσκολεύεται πολύ να συσχετίσει γεγονότα και αντικείμενα και να τα εκφράσει με τη σωστή κατά περίπτωση λέξη. συμπεριφορά. μεταφορικών ή αλληγορικών εκφραστικών σχημάτων. περιληπτικός.Π. δυσκολεύεται να συσχετίσει στο μυαλό του την «εικόνα» ενός καναπέ με την ανάλογη λέξη «καναπές». ποιήματα ή τραγούδια με σειρά γεγονότων. ΜΑΡΙΑ . « …πάρε αυτά μέσα από εκεί και δώσ’ του τα») ή αφηρημένες έννοιες (π. Αποφεύγει τις σύνθετες ή πολύπλοκες λέξεις και τον περίτεχνο τρόπο έκφρασης. επιτηδευμένων. «να του το πείτε»). διαλόγους ή συγκεντρώσεις. Δεν μπορεί να διηγηθεί κάτι που του συνέβη ή να πει μια ιστορία με τη σωστή σειρά των γεγονότων ή να περιγράψει κάτι το οποίο βλέπει. Κατανόηση περίτεχνων. όπως στίχοι. είτε είναι ανύπαρκτες. Μιλά συγχρόνως με τον συνομιλητή του.χ. ο λόγος του είναι σύντομος. Δε συμμετέχει στο διάλογο – δε δίνει. χωρίς περιγραφές ή εξέλιξη χαρακτήρων ή ανάπτυξη του θέματος στο οποίο αναφέρεται. Πιο συγκεκριμένα:           Την ώρα της παράδοσης το παιδί δεν μπορεί να παρακολουθήσει την αφήγηση. Η συμπεριφορά αυτή μπορεί να καταλήξει ιδιαίτερα ενοχλητική. ενώ δεν υπάρχει καμία «λογική» σειρά στην ιστορία που τραγουδά. χωρίς καμιά επεξεργασία των ιδεών του. τα κατάλληλα λεκτικά και μη λεκτικά ερεθίσματα στο συνομιλητή του. Δηλαδή.χ. όπως και να αναγνωρίσει τα χρώματα που του υποδεικνύονται σε μια σειρά χρωμάτων.  Κατανόηση προτάσεων με έμμεσα αντικείμενα (π. Εξαιτίας των παραπάνω δυσκολιών συνήθως τα παιδιά παρουσιάζουν και μια ψευδο – Ε. της ακολουθητικότητας ή της νοηματικής αλληλουχίας. είτε είναι λάθος.Υ. φαίνεται αδικαιολόγητα ανήσυχο και η προσοχή του συνεχώς μετατοπίζεται. Δείχνει να μην καταλαβαίνει τι του λένε και δεν μπορεί να ακολουθήσει προφορικές οδηγίες. οπότε και πάλι εμφανίζει απροσάρμοστη συμπεριφορά.

μιλώντας στο παιδί. Η ποσότητα και η ποιότητα της γλωσσικής εμπειρίας που θα συνοδεύουν τα διάφορα ερεθίσματα.τ.λ.Μέθοδος παρέμβασης στο Νηπιαγωγείο και στο Δημοτικό Σχολείο – ο ρόλος των γονιών. ΜΑΝΔΟΥΡΑΡΗ Γ. ιδιαίτερα αν δεν υπάρχει άλλος από το άμεσο και ομόγλωσσο οικογενειακό περιβάλλον ο οποίος να ασχολείται –έστω και λίγες ώρες καθημερινά. δεν ωφελεί τη γλωσσική του εξέλιξη. Ένα πλούσιο λοιπόν λεξιλόγιο θα το βοηθήσει να εμπεδώσει με μεγαλύτερη σαφήνεια την εμπειρία που αποκόμισε τόσο ως γνώση όσο και ως συναίσθημα. Η επεξεργασία σκέψης και κεκτημένων γνώσεων και η επικοινωνία μέσα από παρατηρήσεις. 4. Αυτός είναι μία μέθοδος επεξεργασίας της σκέψης του που το βοηθά να μοιράζεται τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβάνεται μία κατάσταση. παραλία. διττοί παράγοντες: 1. ΜΑΡΙΑ . Η ποικιλία και το βάθος των γλωσσικών εμπειριών στο άμεσο περιβάλλον. Οι γονείς κατ’ αρχάς μπορούν να συμβάλλουν από πολύ νωρίς στη φυσιολογική εξέλιξη του λόγου του παιδιού τους. κύμα. Απαραίτητη προϋπόθεση για να μάθει το παιδί να μιλά είναι να προϋπάρξουν οι παρακάτω βασικοί.τ. από μια εκδρομή στη θάλασσα οι λέξεις: θάλασσα. σε παιδικά πάρκα κ. συζητήσεις και ερωτήσεις του παιδιού προς το συνομιλητή του. Το παιδί δεν μαθαίνει τη γλώσσα μόνο ακούγοντάς την αλλά και παρακολουθώντας τις κινήσεις του στόματος. 3. Πρόκειται για τη γλωσσική εμπειρία που αποκτάται από εκδρομές. 2.λ. Η επανάληψη και η επαναφορά στη μνήμη του παιδιού όχι μόνο της εκάστοτε εμπειρίας αλλά και του ανάλογου λεξιλογίου π. άμμος κ.χ. του λαιμού και των εκφράσεων του ομιλητή. Αν για παράδειγμα η ξένη «νταντά» βγάζει το παιδί βόλτα.

 Δείχνει πάντα το αντικείμενο για το οποίο μιλάει ή αυτό που περιγράφει.π.  Προωθεί και ενθαρρύνει διάφορους τρόπους λεκτικής επικοινωνίας . χρησιμοποιώντας απλές. τρόπο χρήσης διαφόρων αντικειμένων από το άμεσο περιβάλλον του.λ. «αριστερά». όταν αυτό δυσκολεύεται να εκφραστεί. Για το λόγο αυτό η Νηπιαγωγός θα πρέπει λάβει υπ’ όψιν της τα παρακάτω:  Μιλά αργά.  Προτείνει στο παιδί εναλλακτικές λέξεις. «πάνω από».  Δε μεταπηδά αιφνίδια από ένα θέμα σε άλλο. Επίσης με τη χρήση color cards – έγχρωμες εικόνες με ουσιαστικά και ρήματα.χ.λ. ΜΑΝΔΟΥΡΑΡΗ Γ. Π. «στο τέλος». σχήματα. ταυτόχρονα.  Δεν επιμένει όταν δυσκολεύεται το παιδί. τις οποίες θα παρατηρεί πολύ προσεκτικά και.ο.κ. Να τοποθετεί διάφορα αντικείμενα στις υπαγορευόμενες από τη Νηπιαγωγό θέσεις.  Αποφεύγει προτάσεις με έμμεσα αντικείμενα. «δεξιά»κ. για να βοηθηθεί να συλλάβει τις χωροχρονικές έννοιες και να εξοικειωθεί με το σχετικό λεξιλόγιο. Να περιγράφει χρώματα. για παράδειγμα. τραγούδι. ελεύθερη αφήγηση. που βρίσκουμε αυτά τα αντικείμενα.  Δίνει χρόνο στο παιδί να κατανοήσει αυτό που του λέει. λοιπόν. θα εξηγεί γιατί τις τοποθέτησε με τη συγκεκριμένη σειρά. ζωγραφιές.  Μιλά για συγκεκριμένα και όχι αφηρημένα πράγματα και καταστάσεις. «στην αρχή». εικόνες. Βέβαια για να επιτευχθεί η ανάπτυξη των προφορικών επικοινωνιακών δεξιοτήτων του παιδιού θα ήταν σωστό τόσο η Νηπιαγωγός όσο και οι γονείς στο σπίτι:     Nα χρησιμοποιεί ή να φτιάχνει το ίδιο το παιδί «εικόνες» που έχουν λογική συνοχή μεταξύ τους. πως τα χρησιμοποιούμε κ. μικρές προτάσεις. οι γονείς να ασχοληθούν με την εκμάθηση λεξιλογίου ανά κατηγορίες ιεραρχικά – από τα εύκολα στα δύσκολα. να περιγράφει μεγαλόφωνα αυτό που σχεδιάζει και να εξηγεί σε άλλα παιδιά πως φτιάχνει ένα παζλ ή πως ολοκληρώνει μια κατασκευή.π. στο Νηπιαγωγείο είναι ο χώρος όπου το παιδί καλείται για πρώτη φορά να χρησιμοποιήσει τη γλώσσα σε διαφορετικά επίπεδα. να εξηγεί πόσο απαραίτητα είναι. θα τις τοποθετεί με τη σωστή σειρά ενώ.Θα μπορούσαν. ΜΑΡΙΑ . Εξαιρετικά βοηθητικά για μικρά παιδιά είναι τα lotto και τα παζλ δύο κομματιών. μικρά σκετς. Εν συνεχεία. κατασκευές κ. στη συνέχεια. «πάνω στο». Όταν ζωγραφίζει. μίμηση.  Επιβραβεύει τις προσπάθειες του παιδιού. παίξιμο «ρόλων».  Δίνει μια πληροφορία κάθε φορά.  Αποφεύγει τη μέση παθητική φωνή.

: Παιδί: «Σέλω βάλω καότσι». Να μη δείχνει στο παιδί που δυσκολεύεται και τραυλίζει ότι ο ίδιος βιάζεται ή ότι ανυπομονεί να τελειώσει ό. είναι απαραίτητο να του δίνεται ο χρόνος που του χρειάζεται για να μπορέσει να απαντήσει. Αυτό που δεν θα πρέπει να γίνεται τόσο από τη Νηπιαγωγό όσο και από τους γονείς είναι: ΔΕΝ ΠΡΕΠΕΙ:        Να το διορθώνει δημοσίως και συνεχώς. – Εκπαιδευτικός / Γονιός «Θέλεις να βάλεις την κούκλα σου στο καρότσι. το μάθημα ή την απάντηση σε μια ερώτηση. ή να επαναλάβει σωστά τις λέξεις που είπε λάθος. Να επαναλαμβάνει τις λέξεις με τον ίδιο λανθασμένο τρόπο που τις χρησιμοποιεί το παιδί. Νηπιαγωγούς και Δασκάλους. ΜΑΡΙΑ . Να του επιβάλει να μιλά πιο αργά. χρησιμοποιώντας σωστά τις λέξεις τις οποίες εκείνο χρησιμοποίησε λανθασμένα. Να δείχνει στο παιδί τη δυσαρέσκειά του και να το μαλώνει γι’ αυτά του τα προβλήματα και τις δυσκολίες. Να επιμένει ζητώντας από το παιδί να πει ένα συμβάν.τι προσπαθεί να του πει το παιδί. Απαραίτητη προ·υ·πόθεση είναι η δημιουργία κατάλληλου κλίματος στην τάξη. Να προσθέτει στις δικές του απαντήσεις τα μέρη του λόγου που έχει παραλείψει το παιδί.». Πρακτικοί τρόποι για να καταστεί αυτό δυνατόν εκ μέρους του διδάσκοντος είναι οι εξής: ΜΑΝΔΟΥΡΑΡΗ Γ.ΠΡΕΠΕΙ:     Να το ακούει προσεκτικά όταν μιλά. Αν το παιδί πρέπει να απαντήσει προφορικά σε κάτι. Να ζητά από το παιδί να επαναλαμβάνει όσα είπε. Σκοπός του εκπαιδευτικού -ειδικά στην Πρωτοβάθμια εκπαίδευση. ενώ έχει πλήρη επίγνωση της κοροϊδευτικής στάσης των άλλων παιδιών.χ. Να συζητά με τρίτους το γλωσσικό πρόβλημα του παιδιού παρουσία του.είναι να συνδράμει ώστε το παιδί να αποκτήσει αυτοπεποίθηση. Σκοπός είναι να βοηθήσει ο εκπαιδευτικός το παιδί να συμμετέχει στο διάλογο μέσα στη τάξη και να του δημιουργεί μια ατμόσφαιρα ασφάλειας και εμπιστοσύνης. Πρακτικές προτάσεις για τους Εκπαιδευτικούς . με αποτέλεσμα η προφορική έκφραση να προκύπτει αυθόρμητα εκ μέρους του ίδιου του παιδιού. Να απαντά στο παιδί που ρωτά. Π.

π. Αδιαμφισβήτητο και αδιαπραγμάτευτο παραμένει το γεγονός πως διάγνωση και αποκατάσταση των γλωσσικών προβλημάτων γίνεται υπεύθυνα και αποτελεσματικά μόνον από πτυχιούχους λογοπαιδικούς με αναγνωρισμένα πανεπιστημιακά πτυχία. ΜΑΡΙΑ . Με τη συγκεκριμένη μέθοδο το παιδί μιλά στον εαυτό του την ώρα που προσπαθεί να λύσει ένα πρόβλημα.χ.χ. κ. «Χθες το βράδυ χιόνισε και από το πολύ κρύο το χιόνι ‘πάγωσε’.λ. μπορεί να γλιστρήσω.. Γενικά Συμπεράσματα Όπως προκύπτει εύλογα από όσα έχουν ήδη προαναφερθεί.λ. πώς να μιλά στο τηλέφωνο. κ.χ.χ. ΜΑΝΔΟΥΡΑΡΗ Γ. φιλίες. ενώ ταυτόχρονα το ίδιο το παιδί ασχολείται με κάτι.  Να διδαχθεί το παιδί να χρησιμοποιεί βιωματικά παραδείγματα για την κατανόηση χωρο-χρονικών εννοιών (π.  Μέσα από το «παίξιμο» ρόλων να μάθει στο παιδί πώς να ζητά πληροφορίες. Μέσα στην τσάντα μου βρίσκεται η κασετίνα. αλλά «εσωτερικά». να βρίσκει λύσεις στο πρόβλημά του και αφετέρου να λεκτικοποιεί το συναίσθημά του. Η μεγαλόφωνη αυτή επικοινωνία με τον εαυτό μας είναι σχεδόν. Για το λόγο αυτό και η θεραπευτική αγωγή (οφείλει να) τροποποιείται ανά περίπτωση. πάρτυ.κάτι το απαραίτητο καθώς δεν σταματά ποτέ. βιολογικών και κοινωνικών παραγόντων. Να διδάξει στο παιδί το πώς να ξεχωρίζει πού ξεκινά μία έννοια και πού τελειώνει μία άλλη (π. απλώς συνεχίζει να συμβαίνει καθόσον μεγαλώνουμε. μέσα στην οποία έχω τις μπογιες για να ζωγραφίσω»). γραμμένα και εμπνευσμένα από τα ίδια τα παιδιά. «Αυτό είναι ένα φυτό. να πέσω και να χτυπήσω»). «Η τσάντα μου είναι δίπλα στο θρανίο. στην Ειδική Γλωσσική Διαταραχή η αιτιοπαθογένεση δεν είναι εύκολο να προσδιοριστεί με σαφήνεια.  Να συνεπικουρήσει το παιδί ώστε αυτό με τη σειρά του να εξασκηθεί στον αυτοκαθοδηγούμενο λόγο.  Μέσα από θεματικά σκετς που σχετίζονται (δηλαδή που άπτονται) της καθημερινότητος των παιδιών (π. Πες μου κάτι που δεν είναι φυτό»). Ο αυτοκαθοδηγούμενος λόγος βοηθά το παιδί αφενός να βάζει τις σκέψεις του σε μία σειρά. Αν περπατήσω σήμερα το απόγευμα έξω στο δρόμο απερίσκεπτα και χωρίς να φορώ τα κατάλληλα παπούτσια.  Να το διδάξει να σκεφτεί τι θα συμβεί στο μέλλον με βάση συγκεκριμένα γεγονότα που αφορούν το χθες και το σήμερα (π.).π. αφού είναι φανερή η αλληλοδιαπλοκή ψυχολογικών.λ.π. τους δίδεται η δυνατότητα να εκφραστούν αυθόρμητα. κ.

Η Ψυχοπαιδαγωγική. Επομένως.. Αναντίρρητα η συμβολή των γονέων και η αγαστή τους συνεργασία με όλους τους εμπλεκόμενους ειδικούς επιστήμονες κρίνεται επιτακτική. στην αναβάθμιση της αυτοεκτίμησης και στην αποκατάσταση του αυτοσεβασμού του παιδιού. Ειδικότερα στις Η. ΜΑΝΔΟΥΡΑΡΗ Γ. Όλοι άλλωστε οφείλουν να βοηθήσουν στη δημιουργία ενός οικείου και «ζεστού» περιβάλλοντος εντός του οποίου το παιδί θα άρει όλα τα εμπόδια και θα εξελίξει στο έπακρο όλες του τις δεξιότητες και τις εν γένει ικανότητές του. Σε ερευνητικά εκπαιδευτικά κέντρα των Η. Γι’ αυτό και οι εκπαιδευτικοί υιοθετούν διδασκαλικές μεθόδους σύμφωνα με τις οποίες η προφορική έκφραση αποτελεί αδιάσπαστο κομμάτι της εκπαίδευσης των παιδιών.Α. και τις Σκανδιναβικές χώρες λειτουργούν ειδικές προσχολικές τάξεις μέσα στις οποίες εφαρμόζεται διδασκαλία μεθόδων προφορικής επικοινωνίας σε παιδιά με διαγνωσμένα γλωσσικά προβλήματα.Π. τα επιθυμητά αποτελέσματα είναι εμφανή όχι μόνον στη γλωσσική εξέλιξη του παιδιού αλλά και στον ψυχισμό του. ΜΑΡΙΑ . Φυσικά. όσο και στις σχολικές τους επιδόσεις. η Ειδική Παιδαγωγική. η μεθοδολογία είναι ποικιλόμορφη – άλλοτε χαλαρή και ευέλικτη και άλλοτε βάση αυστηρά δομημένων προγραμμάτων τα οποία επικεντρώνονται στη διδασκαλία της έκφρασης. η Ψυχοκινητική. η Μουσικοθεραπεία και η Δραμαθεραπεία / Τεχνοθεραπεία (οι επονομαζόμενες ως ειδικές συνεκπαιδεύσεις) παρέχουν βοήθεια στο επίπεδο της γλώσσας.Π. ειδικά στις μικρές ηλικίες. Η βοήθεια αυτή στοχεύει στη θετική αυτοεικόνα του παιδιού.Α. της Μεγάλης Βρετανίας και των Σκανδιναβικών χωρών έχει συναχθεί το συμπέρασμα πως η έγκαιρη και έγκυρη παρέμβαση από ανθρώπους καταρτισμένους και με αποδεδειγμένες εξειδικευμένες επιστημονικές γνώσεις στις γλωσσικές δυσλειτουργίες είχε ως απότοκο τις βελτιωμένες ικανότητες των παιδιών τόσο στη συμπεριφορά. Λόγω της πολυπλοκότητας των γλωσσικών αυτών προβλημάτων και προκειμένου να ανταποκρίνεται η παρέμβαση στις ανάγκες όλων των παιδιών. δε θα πρέπει να μένουν αμέτοχα και τα υπόλοιπα μέλη της οικογένειας.

gr (ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΓΙΑ ΤΙΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ) http://www.logosinstitute.iatreion.gr (ΓΛΩΣΣΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΚΑΙ ΜΑΘΗΣΙΑΚΕΣ ΔΥΣΚΟΛΙΕΣ) http://asha. ΜΑΡΙΑ . Εκδόσεις ΚΕΔΡΟΣ (Β’ Έκδοση) 2004 http://www.ilsp.ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ ΛΙΒΑΝΙΟΥ ΕΛΕΝΗ : «Μαθησιακές δυσκολίες και προβλήματα συμπεριφοράς στην κανονική τάξη».gr (ΙΑΤΡΙΚΟΣ ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ «ΙΑΤΡΕΙΟΝ») http://www.org \THE ASHA LEADER : ΑΜΕΡΙΚΑΝΙΚΟΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΛΟΓΟΠΑΘΟΛΟΓΩΝ ΜΑΝΔΟΥΡΑΡΗ Γ.