You are on page 1of 8

FKPKK

Feder ata Kombtare e Federata Pyjeve dhe Kullotave Komunal e, Shqipri Komunale,
www.shkpkk.org

Kurorae Gjelbr
Nr. 125, mars 2013 pyjeve e kullotave komunale nga komuna/fshati e familjet bujqsore, sht mjaft dobiprurs e i suksesshm, prej t cilit prfitojn: Familjet bujqsore - t cilat prbjn rreth 50 % t popullsis totale, nga kjo, 71 % jan punsuar n aktivitetin bujqsor, prfshir pyjet e kullotat; kto familje do t ken mjaft prfitime nga procesi i kalimit: (i) prfitime ekonomike - me q nxjerrin prodhime drusore e jodrusore, ushqim pr blegtorin dhe sigurojn t ardhura pr jetese, t cilat do t vijn n rritje, nga q t gjith fshatart jan t interesuar pr ruajtjen dhe prmirsimin e pyjeve e kullotave t tyre; (ii) prfitime sociale, fshatart kan qen tradicionalisht zotruesit e pyjeve dhe kullotave pran fshatit t tyre (megjithse n mnyr informale), por q

Kurora e Gjelbr

APPK
Asosacioni i Pronarve t Pyjeve Privat, Ko sov Kosov
www.akppp.org

Gazet Periodike, Tiran (Viti i pesmbdhjet i botimit)

shprndahet FALAS

qndrueshmrin e pyjeve
(Prmbledhje: Analiz kuadrit ligjor pr pyjet dhe kullotat komunale n Shqipri)
Prof. Dr. Vezir MUHARREMAJ
Procesi i kalimit dhe mbarshtimit t pyjeve e kullotave komunale nga komuna/fshati e familjet bujqsore, sht dobiprurs. Prej tij prfitojn: Familjet bujqsore Qeverisja vendore Shrbimi pyjor Shoqria n trsi
tashme legalizohet prdorimi i tyre nga fshati, familjet, shoqata e prdoruesve; (iii) prfitime mjedisore duke qen fshatart t bindur se pylli e kullota u prket atyre vet dhe kjo e sanksionuar me dokumente, ata bhen m t ndjeshm pr mbrojtjen e pasurive natyrore e t krejt mjedisit, pr t patur m shum prfitime direkte ekonomike e indirekte mjedisore;

Reforma t thella pr shtje lidhur

me Ligjin e ri t pyjeve dhe kullotave


PETER KAMPEN,
Procesi pr hartimin e ligjit t ri t pyjeve sht n vazhdim. Nj hap i rndsishm pr zhvillimin e mtejshm t sektorit t pylltaris pr t cilin disa shtje duhet t merren n konsiderat.
r hartimin e nj ligji t ri pr pyjet duhet t merren n konsiderat zhvillimet n t kaluarn si edhe zhvillimet e dshiruara pr t ardhmen. Ligji i ri i pyjeve duhet ti rezistoj kohs dhe jo t dal jasht prdorimit qysh n fillimin e tij. Duhet t merren n konsiderat shum aspekte! N kt artikull ofrohen disa mendime n lidhje me pyjet komunal. Kto jan shtje q duhet t merren n konsiderat dhe nuk pretendohet t japin totalisht zgjidhje, por sugjerime pr zhvillimet dhe diskutimet e mtejshme pr kt proces. Kjo do t mbshteste reformat e decentralizimit t qeverisjes s pyjeve dhe kullotave, prafrimit t tyre me prdoruesit, prafrimin me direktivat Evropiane, duke synuar mirqenien, veanrisht n zonat e varfra rurale dhe mbrojtjen dhe zhvillimin e mjedisit n vend.

Drejtor Ekzekutiv, CNVP

kuadr t politikave t Qeverise pr decentralizimin e qeverisjes s pasurive natyrore, legalizimin e informalitetit t hershm n posedimin e pyjeve dhe kullotave pran fshatrave, si dhe pr integrimin n BE, po vazhdon procesi i kalimit t pyjeve dhe kullotave shtetrore n pronsi ose prdorim t komunave e bashkive dhe t prdoruesve tradicional fshati e familjet bujqsore. Procesi i kalimit dhe mbarshtimit t

sipas legjislacionit t regjistrimit t toks.

Roli i aktorve
Roli i aktorve t mposhtm duhet t rregullohet mir n ligj: - Pronart (Shteti, NjQV-t, Privat) - Prdoruesit (komunitetet, individt) - Menaxhert (Pronart si menaxher dhe t tjer q marrin atributet e menaxhimin prmes delegimit) - Ofruesit e shrbimeve (Shrbimi i ekstensionit t DSHP, Federatat dhe ofrues shrbimesh t tjer privat). Delegimi i menaxhimit mund t jet pr DSHP pr pyjet shtetrore. Ndrsa pr pyjet komunale n pronsi t NjQV-ve mund t sigurohet me ligj q menaxhimi i pyjeve duhet t bhet me prfshirjen e Shoqatave t Prdoruesve t Pyjeve t krijuara n nivel lokal. Kto SHPP sigurisht q duhet t krijohen dhe funksionojn sipas legjislacionit t organizatave t shoqris civile/ OJQ. Por e rndsishme sht t rregullohet q komunat duhet t menaxhojn pyjet e tyre me prfshirjen e komunitetit prmes SHPPve. Kjo n prputhje dhe mbshtetje me pyjet dhe kullotat n prdorim publik dhe strategjin e pyjeve t Shqipris (pyjet pr njerzit)

Vijon n fq. 2

Fshati digjet, zakoni s`prishet


Reflektime pr ndalimin e katastrofs s mtejshme n pyje Histori e shkurtr e dhimbshme
REXHEP NDREU
Kryetar i Federats Kombtare t Pyjeve e Kullotave Komunale

T drejtat e prdoruesve t pyjeve


Ligji duhet t garantoj nj rregullore qe lejon dhnien e t drejtave prdoruesve nga komunat pr prdoruesit e pyjeve dhe kullotave komunale t identifikuar, duke prfshir t drejtn pr regjistrimin e ktyre t drejtave. Regjistrimi i mtejshm mund t jet

median vizive dhe at t shkruar kemi koh q po shohim gjithnj e m shpesh pamje e fakte tronditse pr shkatrrimin e paskrupullt t siprfaqeve t gjera t pyjeve n t gjitha ant e vendit. N kt batrdi

nuk kursehen as parqet kombtare, zonat e mbrojtura, pyjet rreth rezervuarve t hidrocentraleve dhe atyre ujits, brezi pyjor mbrojts bregdetar etj., megjithse pr

Vijon n fq. 3

Vijon n fq. 6

Pr shpejtimin e decentralizimit, legalizimit dhe mbarshtimit Vijon nga fq. 1 t qndrueshm t pyjeve dhe kullotave komunale
Prof. Dr. Vezir MUHARREMAJ
Qeverisja vendore merr
m shum t drejta dhe detyrime pr qeverisjen e pyjeve dhe kullotave komunale, duke prfituar: (i) mundsi m t mdha pr zhvillimin e aktiviteteve ekonomike q lidhen me pylltarin komunale; (ii) mundsi pr t kryer shrbime m t mira ndaj banoreve t vet, q rrjedhin nga pronsia mbi pyjet e kullotat komunale; Shrbimi Pyjor lehtsohet n detyrn e vet, pasi pr mbrojtjen e shumics s siprfaqes pyjore e kullosore t vendit, t transferuar, do t interesohen vet komunitetet dhe qeverisja vendore; Shoqria n trsi, nga q: (i) prmirsimi i pyjeve dhe kullotave komunale nga vet familjet bujqsore e komuna, ve dobive ekonomike, do t sjell dhe frenimin e degradimit t toks dhe prmirsimin e mjedisit; (ii) po ashtu, shpenzimet pr qeverisjen nga komuna/fshati, familjet, t ktyre pasurive jan m t vogla se ato t shrbimit pyjor shtetror.

Kurora e Gjelbr

(Prmbledhje: Analiz kuadrit ligjor pr pyjet dhe kullotat komunale n Shqipri)


n organet shtetrore edhe pr shtje q duhet ti takojn qeverisjes vendore si p.sh. pr mbarshtimin dhe shfrytzimin e pyjeve, pr heqjen nga fondi pyjor e kullosor dhe ndryshimin e prdorimit t toks, etj.; Ka mosprputhje e mbivendosje kompetencash midis disa ligjeve pr administrimin dhe kadastrn e pyjeve dhe kullotave komunale, pr kundrvajtjet, vjeljen e tarifave, lejet mjedisore, gjobat dhe vjeljen e tyre; T drejtat e prdorimit nuk jan t plota e t qarta, sidomos pr mbarshtimin e pyjeve dhe kullotave q jepen n prdorim t fshatit dhe familjeve, si dhe pr shoqatat e prdoruesve; mungojn dispozitat ligjore pr kriteret dhe rregullat e shfrytzimit t pyjeve dhe t shitjes se materialit drusor e t prodhimeve t tjera jodrusore nga prdoruesit dhe shoqatat pr rritjen e t ardhurave t tyre; dispozitat pr furnizimin e fshatarsis me lende e dru zjarri apo prodhime t tjera; si dhe dispozitat pr t nxitur shtimin e vlers se prodhimeve drusore e jodrusore nga pyjet e kullotat komunale nprmjet prpunimit e tregtimit t tyre. Mungojn kriteret pr kalimin e pyjeve dhe kullotave nga prdorimi n pronsi t prdoruesve (familjeve bujqsore) kur ata i ruajn dhe i mbarshtojn si duhet (pr t ciln ka tradita gjithandej n vendin ton); N ligje nuk trajtohen plotsisht marrdhniet midis qeverise qendrore dhe njsive t qeverisjes vendore lidhur me pyjet e kullotat komunale, midis njsis se qeverisjes vendore dhe prdoruesve (familje bujqsore dhe shoqatat), apo me shrbimin pyjor, si dhe me pronaret private; mjetet nxitse e prfitimet direkte q do t ken prdoruesit e shoqatat e tyre nga mirqeverisja e pasurive natyrore, si dhe kushtet lehtsuese pr prdorimin e pyjeve shtetrore prej tyre pr zbutjen e varfris; Ligjrohet hartimi i planeve t mbarshtimit, vjelja e prodhimeve pyjore dhe kryerja e punimeve rehabilituese n pyjet e kullotat komunale nga subjekte t licencuara, duke len mnjan shoqatn, fshatin, familjet, pylltarin komunal, t cilt kan potencialet e nevojshme pr kto veprimtari, por kan dhe nevoj pr t ardhura pr mbijetese; Ligjrohet krasitja, kullotja e bagtis dhe kositja n pyjet komunale (nga prdoruesit) kundrejt pagess, kur tradicionalisht pr to n mjaft zona nuk sht paguar ndonjher pr prdorime t tilla; Prdoruesit dhe shoqatat nuk prfitojn kompensime apo t ardhura nga kufizimet q u behn nga ligjet pr parqet kombtare dhe zonat e mbrojtura, pr pasurit ujore e minerale, pr zonat turistike dhe zonat ushtarake q ndodhen n territorin e tyre; e egra q ndodhen n to, si dhe pr pasurit e tjera natyrore t karakterit vendor (burimet e ujit, prrenjt e rezervuart vendore, guri, rra e zhavorri, peshku, etj.); Kalimin e specialistve prkats, fondeve, mjeteve e pajisjeve t nevojshme nga shrbimi pyjor n komuna, prpjestimisht me siprfaqen q kalon, si dhe i dokumentacionit kadastral, teknik e hartografik; specialisti i pyjeve i komuns t ket t njjtin trajtim financiar, kompetenca e prgjegjsi si dhe shrbimi pyjor shtetror. T drejtn e prdoruesit (fshati, familjet, shoqata) pr shitjen e prodhimeve mbi nevojat e veta, si dhe pr t shfrytzuar pyje e kullota shtetrore pr t nxjerr prodhime pr shitje dhe sigurim t ardhurash pr zbutjen e varfris, krahas krijimit t instrumenteve financiare dhe nxits pr t mbshtetur zhvillimin e pyjeve dhe kullotave komunale, si dhe t pasurive t tjera natyrore n zonat rurale. 3. N aktet ligjore duhet t behet dallimi midis pyjeve e kullotave q mbarshtohen nga komuna pr plotsimin e funksioneve t veta (pasi t jen plotsuar m par nevojat e banoreve t vet) dhe pyjeve e kullotave q mbarshtohen nga fshati, familjet bujqsore, shoqata. sht e nevojshme t rishikohen kriteret pr pyjet e kullotat q kalohen. Fshati t ket pronat e veta mbi pasurit natyrore. Planet e mbarshtimit t hartohen e zbatohen n baz fshati dhe prmbledhset pr komunn. 4. sht i nevojshm funksionimi sa me pare i shrbimit kshillimor pyjor, veanrisht pr pylltarin komunale, kualifikimi i punonjsve t qeverisjes vendore, pylltarve komunale e shoqatave t prdoruesve, kryerja e studimeve dhe analizave pr rezultatet dhe prvojat e kalimit dhe mbarshtimit t pyjeve e kullotave komunale nga specialist t shrbimit pyjor, pushteti vendor, Fakulteti i Shkencave Pyjore dhe Agjencit e Mjedisit dhe Pyjeve, evidentimi dhe prhapja e prvojave me t mira. 5. Gjat prmirsimit t akteve ligjore duhet mbajtur parasysh t realizohet prputhja midis ligjeve t ndryshme duke i pare n trsi e unitet, prafrimi me ligjshmrin evropian, si dhe tendencat e sotme n bot pr kalimin e pyjeve dhe pronave n prgjithsi nga prdorimi n pronsi.

N fakt, tradita e prdorimit t pyjeve e kullotave bashkrisht nga fshati apo e pjesve t caktuara nga secila familje sht mjaft e lasht, q nga koha e Kanunit t Lek Dukagjinit e vazhdon edhe n ditt e sotme, tradit q pasqyrohet dhe n procesin e kalimit. Gjat ktij procesi sht fituar prvoj e mir dhe kudo sheh pyje t prmirsuar nga familjet q i zotrojn; planet e mbarshtimit kan filluar t zbatohen nga shoqatat, t financuara nga Projekti pr Zhvillimin e Burimeve Natyrore dhe Organizata Holandeze pr Zhvillim (SNV); po ndryshon qndrimi i njsive t qeverisjes vendore dhe i pylltarve pr pyjet e kullotat komunale. N linjn e shrbimit pyjor, Ministria e Mjedisit, Pyjeve dhe Administrimit t Ujrave sht autoriteti prgjegjs pr drejtimin, shpejtimin e kalimit t pyjeve dhe kullotave komunale. N linjn e qeverisjes vendore, procesi ndiqet nga Ministria e Brendshme dhe n nj numr komunash jan caktuar pylltart komunal. Me gjith arritjet, ritmet e

Nj varg aktesh ligjore, si ligji pr pyjet, pr kullotat, pr pronat publike dhe pr transferimin e tyre, etj., kan mundsuar procesin e kalimit t pyjeve e kullotave komunale. Procesi i kalimit filloi n vitin 1996, n bashkpunim midis shrbimit pyjor n rrethe (DSHP) dhe njsive t qeverisjes vendore, me mbshtetjen teknike e financiare t disa donatorve ndrkombtar. Jan transferuar mbi 400.000 ha pyje dhe mbi 350.000 ha kullota, duke prfshir 320 komuna. N fshatra jan krijuar komisionet e pyjeve dhe kullotave, si dhe shoqatat e prdoruesve t pyjeve e kullotave komunale, federatat rajonale dhe Federata Kombtare. N kt mnyr ka filluar aspekti me i rndsishm i reforms n pyje e kullota. kalimit kan qen t ngadalta dhe zbatimi me mangsi, pasi procesi nuk njihet sa duhet nga aktort pjesmarrs, ende nuk jan njohur ligjrisht kufijt midis komunave, fshatrave dhe pyjeve e kullotave t prdoruesve, prdoruesit nuk kan asnj dokument q t vrtetoj t drejtat e tyre ekskluzive t prdorimit mbi at pyll ose kullot dhe kto nuk jan regjistruar n zyrat e regjistrimit t pasurive t paluajtshme, etj. Nga analiza e kuadrit ligjor ekzistues lidhur me t drejtat e pronsis e t prdorimit pr pyjet e kullotat komunale del se ka mangsi, boshllqe, mbivendosje kompetencash apo kundrshti q frenojn procesin e kalimit dhe vet mbarvajtjen e reforms n kt sektor. Nder kryesoret mund t prmenden: Ka prqendrim kompetencash

N mbshtetje t vendimit t Qeverise pr t prfunduar procesi i kalimit t pyjeve dhe kullotave komunale pr zbatimin e plot t programit t masave t hartuar nga Ministria e Mjedisit pr kt qllim, propozohet t prmirsohet e plotsohet kuadri ligjor, si me posht: 1. Sektori i pyjeve dhe kullotave komunale t zr vend n strategjit kombtare me prparsi. N kuadrin e programit kombtar t pyjeve e kullotave, i cili duhet hartuar e miratuar sa m par nga organet eprore, duhet t prfshihen objektivat pr kalimin e pyjeve dhe kullotave komunale, si dhe strategjia e reformave dhe roli i shtetit, i qeverisjes vendore e prdoruesve (fshat, familje e shoqat) n mbarshtimin e pyjeve dhe kullo-tave t veta. 2. Ndryshimet n aktet ligjore propozohet t parashikojn: Kalimin n pronsi t komuns ose bashkis t pyjeve e kullotave brenda juridiksionit t tyre, legalizimin - njohjen e t drejts se pronsis tradicionale t pyjeve e kullotave pr pretenduesit real dhe prdoruesit faktike (fshati, fisi, familja, shoqata), dhe pajisjen e tyre me dokumentet ligjore e regjistrimin n Zyrn pr Regjistrimin e Pasurive t Paluajtshme; T drejtn e mbarshtimit edhe pr kafsht dhe shpendt

Vijon n fq. 3

Kurora e Gjelbr

Fshati digjet, zakoni s`prishet


Reflektime pr ndalimin e katastrofs s mtejshme n pyje
Vijon nga fq. 1
mbrojtjen e t gjitha ktyre pasurive me funksione t veanta ka ligje dhe organizma t ngarkuara q duhet t prgjigjen pr ruajtjen e tyre. Po cilt jan autort dhe mjetet e shkatrrimit? Jan t shumt. Firma e individ, me iniciativ private e pa pyetur pr ligje e rregulla, marrin motosharrat dhe u hyjn pyjeve ku duan e presin sa duan dhe i transportojn n mes t dits apo t nats npr rrugt kombtare, para policis pyjore dhe asaj rrugore, n shumicn e rasteve pa u thn askush nj fjal. Firmat shfrytzuese t pyjeve, duke shfrytzuar gjendjen e rnd ekonomike t fshatarve n zonat e thella, u krkojn atyre t prgatitin lnd, dru zjarri e qymyr druri, ua blejn lir dhe i shesin n tregun e zi apo i eksportojn. Ndrsa Ministria raporton disa shifra qesharake pr sasit e lnds dhe druve t zjarrit t nxjerra n ankand e t shfrytzuara prej ktyre kompanive. Sigurisht, q nj pjes e korruptuar e personelit pyjor, zyrtarve t tjer dhe e drejtuesve vendor bashkpunojn n kt veprimtari kontrabande kriminale. Nuk dim ndonj rast q doganat t ken reaguar pr ato mijra metrakub dru zjarri e mijra ton qymyrdruri q eksportohen pa- dhe me leje t lshuara nga ministria prkatse e organet e ngarkuara pr ruajtjen e pyjeve. Bile, po zbatohet me mjaft sukses nj metod e re pr t lehtsuar punn e firmave pyjeshkatrruese, duke u ofruar produkte gjysm t gatshme: i ven zjarrin pyllit q i kan vn syrin, marrin nga Ministria licenc pr prodhim qymyrdruri dhe nga drurt e prclluar e gjysm t gatshm t djegur prej tyre prodhojn qymyrin dhe e eksportojn pr n Greqi e Itali. Ka dhe drejtues t qeverisjes vendore q pyjet shtetror t transferuar n pronsi t komunave e bashkive pr prdorim nga banort vendas, i konsiderojn si pron t tyre dhe i shfrytzojn pr interesat e tyre. Edhe n ato raste q personeli pyjor i kap dmartificialisht (siprfaqet prej mijra hektarsh t djegura t paktn gjat ktij dhjetvjeari). Le t sjellim n kujtes edhe nj fakt: studimi i kryer nga nj organizat ndrkombtare, duke prdorur pamjet satelitore, nxori se siprfaqja e pyjeve dhe shkurreve t djegura n vitin 2007 ishte 84.000 ha, ndrsa Ministria e Mjedisit, Pyjeve dhe Administrimit t Ujrave raportonte 4.150 ha. N publik, gjendja aktuale e pyjeve t Shqipris konsiderohet katastrofike. Ndr shkaqet kryesore mund Viti Siprf. (ha) Vll. drusor t prmendim: kontrolli 2009 1.042.790 75.726.100 m 3 i pamjaftueshm pr 2010 1.042.760 76.503.900 m 3 parandalimin e dmtimeve; moszbatimi i ligjit ... me nj rritje prej rreth dhe i masave ndshkuese, 777.800 m 3, gj q sht favorizuar dhe nga korrupmjaft pozitive dhe tregon pr sioni; ecja me ritme t ngakujdes t treguar ndaj ksaj dalta e transferimit t pyjeve pasurie natyrore kombtare n pronsi t komunave dhe (f. 212); por nuk shpjegohet akoma m vshtir m tej se sht ky kujdes. Nj faqe dhnia n prdorim t fshatit m posht jepet siprfaqja e e t familjeve fshatare; tranpyjeve pr vitin 2009 sferimi i pyjeve nga shrbimi (1.045.000 ha). M tej, n pyjor te komunat pa asnj raport theksohet se me- mbshtetje tjetr (duhej gjithse siprfaqja e djegur n transferimi prkatsisht i vitin 2010 sht m e madhe personelit pyjor dhe fondeve se n 2009, vlera e dmeve prkatse t pagave, i mjesht m e ult, gj q sht teve e pajisjeve, investimeve, mjaft pozitive pr vet etj.); prqendrimi ende i lart sektorin e pyjeve dhe kullo- i kompetencave tek Ministria tave, e cila tregon se sa vjen dhe Shrbimi Pyjor, prfshir e m shum po vihet n pyjet komunale, etj. Mbi t mbrojtje kjo pasuri e madhe gjitha, sikurse del nga analiza dhe shum e rndsishme m lart, kryesore mendojm natyrore pr vendin ton (f. se mbetet zbatimi me man215). Kjo sht thjesht nj gsi t theksuara i reforms ironi, n mos tallje me nj n kt sektor dhe sidomos gjendje shkatrrimi q ka moszgjidhja e problemit t shqetsuar do qytetar pronsis mbi pyjet, se pylli shqiptar. Kto shifra t ngja- ende nuk ka zot, kush ta llin mosbesim dhe opinioni i mbroj e mbarshtoj. Ajo q prhapur sht se ktu kemi sot quhet mall shteti, konsimanipulime t shifrave dhe derohet pa zot. vetknaqsi t pabazuar t organeve prgjegjse, q dezinformojn publikun, duke patur parasysh edhe paksimin e vllimit drusor nga prerjet e paligjshme q i prmend dhe raporti n vler lek, por jo n metr kub, si dhe dmet nga smundjet e Me ndryshimet demokrainsektet. Ndrkaq, dihet se, t tike pas viteve 90, edhe n paktn pyjet halor t pishs pyje filluan masat e reforms e bredhit, nuk riprtrihen pr kalimin n ekonomin e pas djegies, vese n ndodht tregut. Si baz shrbeu Ligji i ndonj mrekulli natyrore pr Pyjeve i vitit 1992. N baz prhapjen e farrave q nga t ktij ligji dhe Rregullores larg, apo duke i mbjell s Ministris s Bujqsis t tuesit e pyjeve me prerje t paligjshme apo me djegie dhe i procedon penalisht, shumica e ktyre dmtuesve nuk dnohen fare ose e kalojn fare leht. Me mijra hektar pyje jan djegur gjat ktyre viteve, por statistikat e Ministris tregojn siprfaqen pyjore pothuaj t pandryshuar n vite. Raporti pr Gjendjen e Mjedisit 2010 (i botuar n 2011, ndrsa raporti pr vitin 2011 nuk dihet kur del), jep siprfaqen dhe vllimin e pyjeve si vijon: vitit 1996, ndr t tjera, nj projekt me grante nga USAID dhe nj tjetr me kredi nga Banka Botrore, punuan pr decentralizimin e qeverisjes s pyjeve e kullotave, kalimin e nj pjese t tyre n pronsi t komunave e bashkive pr prdorim komunal nga fshatarsia, duke nxitur pjesmarrjen e banorve dhe t komunave, pr plotsimin m t mir t nevojave t tyre dhe pr t ndaluar degradimin e mtejshm t ktyre pasurive natyrore. Gjat ktyre 20 vjetve, krahas prpjekjeve t institucioneve shtetrore dhe shrbimit pyjor t vendit dhe projekteve t msiprme, kan dhn mbshtetje mjaft t vlefshme edhe qeveria italiane, zvicerane, holandeze, suedeze, japoneze dhe FAO, duke dhn asistenc teknike dhe duke treguar rrugt pr riorganizimin e sektorit, trajnimin e specialistve dhe drejtuesve t mjaft hallkave shtetrore e t shoqris civile pr ringritjen e pyjeve si burim i riprtritshm natyror. N sekto-rin e pyjeve, pa prme-ndur mje-disin n prgjithsi, kjo asistenc teknike u shoqrua me investime pr reforma kon-krete me fonde t Banks Botrore dhe t qeverive t vendeve t tjera, q i kalojn 50 milion dollar, prve fondeve t Qeveris shqiptare. Por, efektiviteti i ktyre investimeve nuk ka qen gjithnj i arrir, pasi jan zhbr disa gjra t bra m par nga qeveria dhe vet administrata shtetrore, duke shprdoruar fonde e duke lejuar vazhdimin e shkatrrimit t pyjeve. Me ligjin e pyjeve t vitit 2005, ndr t tjera, u vendos ndarja e funksioneve menaxhuese nga ato kontrolluese dhe krijimi i drejtorive pyjore rajonale. Me gjith prmirsimet e mvonshme t ligjit, e deri sot, kjo mas nuk gjeti zbatim, q do t plotsime t tjera, prandaj do t ishte me vend dhe propozohet: Hartimi i nj ligji t ri pr pyjet, me tre krer kryesor: 1) Mbarshtimi i pyjeve shtetrore n administrim t Shrbimit Pyjor. 2)

REXHEP NDREU
Kryetar i Federats Kombtare t Pyjeve e Kullotave Komunale
thot se nj pjes e organizimit t sotm t sektorit pyjor sht i kundrligjshme. Ndrkaq, mjaft kompetenca mbetn t prqendruara n dor t institucioneve qendrore. Pr m tepr, ndrkoh u suprimua Drejtoria e Prgjithshme e Pyjeve dhe Kullotave, e krijuar me mjaft mundim dhe q pati ndikim tejet pozitiv n zhvillimin e pyjeve, u shkurtua personeli i saj dhe administrata e cunguar kaloi nga Ministria e Bujqsis n at t Mjedisit, Pyjeve dhe Administrimit t

Ujrave. Me fonde t Projektit t Banks Botrore, ndr t tjera, u krijua dhe pak m von u zhduk Njsia e

... zbatimi me mangsi t theksuara i reforms n kt sektor dhe sidomos moszgjidhja e problemit t pronsis mbi pyjet, se pylli ende nuk ka zot, kush ta mbroj e mbarshtoj. Ajo q sot quhet mall shteti, konsiderohet mall pa zot.
Sistemit t Informacionit Gjeografik (GIS) pr pyjet dhe specialistt e kualifikuar nga ky Projekt kaluan n veprimtari private. Po ashtu, u hoqn koordinatort rajonal t emruar nga projekti, q ishin ndr specialistt m t mir. Mjaft projekte t menaxhimit t pyjeve komunale t kryera nga Projekti i BB jan br e ribr para afatit t caktuar (10 vjear) dhe gjat puns pr hartimin e mjaft prej tyre nga firma t licencuara nuk u identifikuan n terren e t pasqyroheshin n harta prdoruesit tradicio-

Ecuria e reforms n pyje

Vijon n fq. 4
Mbarshtimi i pyjeve n pronsi t komunave ose bashkive dhe t prdoruesve tradicional (fshat, familje bujqsore, shoqat e prdoruesve). 3) Mbarshtimi i pyjeve privat.

Vijon nga fq. 2


6. Pjesmarrja e gjer e institucioneve dhe personave t interesuar, e prfaqsuesve t qeverisjes vendore, sidomos e prdoruesve dhe shoqatave t

tyre n diskutimet n debate publike pr prmirsimet dhe plotsimet e nevojshme n aktet ligjore, sht kusht pr sukses dhe pr zbatimin e tyre.

Nga analiza e kuadrit ligjor pr pyjet e kullotat komunale rezulton se sht e nevojshme t behn prmirsime n mjaft akte ligjore e nnligjore, si dhe

Kurora e Gjelbr

REXHEP NDREU
Kryetar i Federats Kombtare t Pyjeve e Kullotave Komunale Vijon nga fq. 2
nal faktik t pyjeve e kullotave (fshati, familjet), sikurse krkohej nga termat e referencs. Sigurisht, q kta plane duhen ribr edhe vetm pr t prmbushur kt aspekt t fundit, mjaft t nevojshm pr vazhdimin e reforms. Por, edhe n ato komuna e fshatra ku jan identifikuar prdoruesit tradicional dhe jan pasqyruar n planet e mbarshtimit, ecuria e procesit t transferimit sht n mes t rrugs, pasi nuk ka prfunduar regjistrimi i pronave pyjore e kullosore n pronsi t komunave e m pas t vazhdonte regjistrimi i

Fshati digjet, zakoni s`prishet


Reflektime pr ndalimin e katastrofs s mtejshme n pyje
dhe mbarshtimin e pyjeve? Pa tjetr q ka, n do zon e krahin, n veri e n jug t Shqipris. Edhe pa u larguar nga rrugt kombtare, ca m tepr n brendsi t zonave rurale, dhe t shikosh n shpatet e maleve prreth, do t vresh pyje t rinj 15-20 vjear t prtrir e t zhvilluar m s miri. Jan pikrisht ata pyje q i kan ruajtur vet fshatrat pjest e quajtura zabel apo musha dhe i kan prdorur bashkrisht si fshat, apo ngastra pyjesh q i kan ruajtur vet familjet, me iniciativn e tyre, t cilat i kan prdorur tradicionalisht brez pas brezi prons dhe mbarshtimit t pyjeve nga prdoruesit tradicional (fshatrat e familjet). Nivelet alarmante t prerjeve t paligjshme n pyje n Shqipri kan trhequr edhe vmendjen e ekspertve t huaj, njri prej t cilve sht dhe Pettenella, i cili shprehet se: sht e rndsishme t theksohet se problemi i prerjeve ilegale nuk mund t zgjidhet kurr vetm prmes pajisjeve apo mjeteve t reja teknike, as dhe nprmjet nj numri t rritur rregulloresh dhe nj koordinimi m t mir ndrmjet agjencive t ndryshme. Me fjal t tjera, problemi duhet par gjithashtu n aspektin e nevojs pr t siguruar nj kompensim t ngjashm, pr t ndshkuar drejtimin e keq t npunsve publik dhe pr t reduktuar ndjeshmrin aktuale ndaj korrupsionit Zbatimi i ligjit nuk prbn nj problem serioz kur toka pyjore i sht shprndar komuniteteve lokale Rezultatet paraprake t shprndarjes s toks pyjore tek kto komunitete jan shum inkurajuese, si pr ndikimet pozitive mjedisore t tyre, ashtu dhe pr efekte sociale rishprndarse. Projekti i BB ka hartuar m shum se 20 raporte, t cilt u jan drguar Ministrive prkatse, ndr t tjera, edhe me analiza pr komunat ku jan identifikuar prdoruesit dhe jan vendosur n harta kufijt midis fshatrave dhe t pyjeve t fshatrave e t familjeve, t miratuara n kshillat e komunave. Por edhe pr to, po vonohet procesi i regjistrimit t pyjeve n pronsi t komunave, pa le regjistrimi n prdorim t familjeve fshatare. N rrethin e Kuksit apo edhe n disa rrethe t tjer, ku ka mirkuptim midis palve t interesuara, pas regjistrimit t pronave t komunave, ka filluar regjistrimi i pyjeve n prdorim t familjeve, me mbshtetjen e Projektit Fuqizimi i qndrueshm i pyjeve komunale II (CNVP, me financim t qeverive holandeze e suedeze), pun q duhet prgzuar. Ndrsa qeveria jon deri tani nuk ka pranuar pr tua dhn kto pyje n pronsi familjeve tradicionale.

Prgatitja e ligjit t ri pr pyjet


Shkatrrimet e mdha n pyje kan t bjn me moszbatimin e ligjit, por edhe me mangsit e ndjeshme n ligjin e vitit 2005, sidomos lidhur me sanksionimin e t drejtave t pronsis, privatizimi i pyjeve i paprcaktuar, ndarjen e funksioneve menaxhuese nga ato kontrolluese, mungesa e mjeteve prfituese dhe nxitse pr prdoruesit tradicional (fshati, familjet fshatare), masat ndshkimore tepr t buta, korrupsioni i tejskajshm etj. Prej kohsh, prdoruesit tradicional t pyjeve e kullotave komunale, shoqatat, federatat rajonale dhe Federata Kombtare, por edhe punonjs t DSHP kan krkuar hartimin e nj ligji t ri. Fakti i shtimit t amendamenteve her pas here n ligj tregon se nuk sht br pun e thelluar e bazuar n analiza t gjendjes dhe shkaqeve t moszbatimit t tyre. Ndrmarrja e hartimit t nj projektligji t ri nga Ministria me mbshtetjen e Projektit t ZHBN, tregon, m s fundi, nj preokupim pr pasurin pyjore. Por, vrehen disa paqartsi n Termat e Referencs pr hartimin e ligjit t ri. N pikn 3/3 thuhet se me urdhr t Ministrit sht ngritur nj grup pune pr t harmonizuar legjislacionin e sektorit, n pikn 3/ 4 thuhet se grupi i puns s Ministris po prgatit nj Projekt-Ligj t ri, ndrsa n pikn 4 jepen detyrat pr Konsulentin! Tenderin e ka fituar Konsulenti Fatmir Braka, Partners & Associates. Ndrkaq, n faqen e internetit t PZHBN thuhet se sht prgatitur projektligji e platforma pr reformn n pyje dhe sht n diskutim n seminare rajonale! jan kto informacione q dalin pa prgjegjsi, apo nnkuptohen veprime t panjohura pr publikun? Mendojm se duheshin sqaruar marrdhniet midis grupit t Ministris dhe Konsulentit para se t fillonte puna, si dhe t ket nj transparenc m t qart, q sht dhe detyrim ligjor. N fakt, pr platformn jan br nj varg takimesh ku sht diskutuar, por nuk sht arritur ndonj konsensus pr shtjet e shtruara, prfshir privatizimin; ndrsa puna pr projektligjin sht n fillim, t paktn aq sa dim. U b nj plan takimesh dhe u realizuan nga Konsulenti dhe Federata Kombtare e PKK n disa qarqe t vendit, me pjesmarrjen e palve t interesuara. Pas ktyre, Konsulenti prgatiti e shprndau n datn 07.03.2013 nj Raport Fillestar, ku informohet pr punn e kryer prej tij pr sigurimin e materialeve t shkruara dhe mendimet e dala nga takimet n qarqe. Por, n kt raport nuk ka as analiz t gjetjeve dhe as prfundime paraprake q doln nga kto takime. Dhe se si do t veprohet m tej pr pjesmarrjen e palve t interesuara n hartimin e projektligjit nuk dihet. Sipas termave t referencs, pas nj procesi konsultimi, Konsulenti duhej t prgatiste nj program konkret pune, me aktivitetet, afatet dhe zbatuesit prkats, ndr t tjera, pr raportin afatmesm, pr draft raportin prfundimtar, prfshir sugjerimet pr zhvillimin e rregulloreve shoqruese, dhe kohn e workshopit prfundimtar, program q duhej ta kishin n dor palt e interesuara dhe t ndiqnin fazat e procesit n vazhdimsi. Nj program t till t plot Federata Kombtare e ka krkuar pran Konsulentit, por me sa duket nuk sht hartuar.

Pyll fermeri i ruajtur


ktyre pronave n prdorim t fshatit dhe familjeve prdoruese. N kuadrin e projektit t BB, jan ngritur e funksionojn mbi 250 shoqata t prdoruesve t pyjeve e kullotave komunale, 11 federata rajonale dhe Federata Kombtare, mbi 2000 komisione t pyjeve t ngritur n fshatra, t cilt kan qen pjes e vendimmarrjes pr kufijt e pyjeve dhe kullotave t fshatit dhe kufijt e ktyre pronave midis prdoruesve. Jan kryer edhe punime pyjore e kullosore, si dhe jan zbatuar projekte punimesh n mikrobasene n komuna t ndryshme. N bashkpunim me agjencit holandeze e suedeze pr zhvillim ndrkombtar, shrbimi kshillimor pyjor dhe federatat rajonale e Federata Kombtare kan realizuar programe pr ti trajnuar kto komisione pr regjistrimin e kufijve t fshatrave, si dhe me njohuri t thjeshta pr menaxhimin e qndrueshm t pyllit t fermerit. Del pyetja: a ka prvoja t mira n vend pr ruajtjen dhe pretendojn se u prkasin atyre (pavarsisht se historikisht nuk i kan me dokumente pronsie, pasi nuk i kan regjistruar ndonjher n hipotek pr shume arsye historike). Kjo prvoj sht evidentuar dhe publikuar her pas here, por administrata qendrore dhe nj pjes e atyre vendore nuk e kan mbajtur parasysh n politikat dhe n hartimin e ligjeve, e kan mohuar njohjen dhe zbatimin e gjer t saj, kryesisht pr arsye korruptive, por, mbshtetur dhe n mangsit e ndjeshme t politikave pr decentralizimin dhe privatizimin e pyjeve, si dhe n mangsit e theksuara n ligjin aktual t pyjeve. Ka dhe disa ekspert t pyjeve dhe amator t tjer q, duke mos e njohur jetn dhe nevojat e fshatit, traditat shekullore n mbarshtimin e pyjeve, kullotave dhe pasurive t tjera vendore, vrtiten n debate t pafrytshme, duan t bjn studime pas studimesh, duke e komplikuar dhe penguar zgjidhjen e drejt t shtjeve t

Prej kohsh, prdoruesit tradicional t pyjeve e kullotave komunale, shoqatat, federatat rajonale dhe Federata Kombtare, por edhe punonjs t DSHP-ve kan krkuar hartimin e nj ligji t ri.

Vijon n fq. 5

Kurora e Gjelbr

PRFAQSUES T SEKTORIT PYJOR T KOSOVS PR VIZIT N BULLGARI nga ISUF ZEKA


Me 6 deri 9 mars 2013 nj delegacion me prfaqsues nga MBPZHR t Kosovs, Agjencia Pyjore e Kosovs, Komunat e Kosovs, Shoqata Kombtare t pronarve t pyjeve private, mbshtetur nga CNVP (fondacion Holandez: Ndrlidhja e Vlerave t Natyrs dhe Njerzve), ishte n nj vizit studimore n Bullgari. Qllimi i vizits ishte q pjesmarrsit t njihen me reformat dhe kornizn ligjore t realizuar n sektorin e pylltaris n nj vend tranzicioni me t kaluar t prafrt me at t Republiks s Kosovs, q nga niveli qendror e deri te ekonomia e tregut, si dhe prvoja e Bullgaris, si vend antar i BE. Vizitat dhe takimet ishin t organizuara me qllim njohjen e sfidave dhe ballafaqimin me to gjat periudhs s tranzicionit n Bullgari, si dhe prezantimin e zgjidhjeve organizative e legjislative dhe mundsive t aplikimit e implementimit t ktyre zgjidhjeve n organizimin e Shrbimit Pyjor, silvikulturs, prerjeve n pyll dhe mbrojtjes s pyjeve. Pyjet private, menaxhimi, rregulloret pr transportin, prfaqsimin e pronarve privat, t arriturat n privatizim, si dhe institucionet hulumtuese dhe t edukimit. Vizita n Plovdiv kishte pr qllim ndarjen e prvojs n fushn e bioenergjis. Vizita e par u b n Ministrin e Bujqsis dhe Ushqimit, ku prfaqsuesit e Agjencis Ekzekutive Pyjore prezantuan strukturn organizative te sektorit pyjor dhe kornizn Ligjore. Me ligjin pr pyjet, nga viti 2011, pronarve privat t pyjeve n Bullgari u jan lehtsuar procedurat pr menaxhim me pronat e tyre por njkohsisht edhe u jan shtuar prgjegjsit. Pronart privat me siprfaqe mbi 2 ha, jan te obliguar t ken Plan Menaxhues Pyjor apo Program menaxhues pyjor t hartuar nga persona t licencuar pr kt veprimtari dhe ata pyllin e menaxhojn sipas ktyre Planeve apo Programeve. N ket drejtori e pame edhe nj automjet mjaft te sofistikuar pr shuarjen apo mbajtjen nen kontroll te vatrave fillestare te zjarreve pyjore, pajisur me nj rezervuar uji prej rreth 500 l, nj pompe pr pompim me presion te ujit, nj motosharre dhe nj pompe pr mbushjen e rezervuarit n raste emergjente nga lumenjt apo burimet e tjera te ujit. N kuadr te ksaj drejtorie pyjore funksiononte dhe nj stabiliment pr prodhimin e peletave nga biomasa drunore, q kryesisht prdorte masn drunore me origjine nga rrallimet, por qe nuk mund t prdoreshin pr dru zjarri. Stabilimenti kishte teknologji italiane dhe ishte pothuaj plotsisht i automatizuar. Kjo vizit ishte mjaft e frytshme, sepse prvojat bullgare posarisht ne zinxhirin e mbrojtjes se pyjeve dhe ne prcjelljen e mass drunore nga pylli tek prdoruesi i fundit, mund te shrbejn si modele pr rrethanat tona. Po ashtu, prkujdesja pr kafsht e egra te rrezikuara do te duhej marre pr model. Menaxhimi me pyje n pronsi private ka dallime te dukshme sa i prket madhsis s ngastrave pyjore ne pronsi private dhe periudhs prej te cils ka filluar te behet ristituimi, sepse ne Kosov shpronsimi i popullit nga pyjet ka fillua qysh ne vitin 1912 dhe ky proces ka vazhduar deri ne luftn e fundit 1998/99. Konsumi shum i lart drurit pr prfitim energjie termike ne Kosov krkon qe sa me shpejt te krijohet hapsire se pari ne aspektin rregullativo-ligjor edhe ne stimulimin e investimeve ne stabilimente te tilla si Ahira n Plovdiv pr prodhimin e prodhimeve te lendeve djegse nga biomasa, si ashkla, briketa dhe peleta. Pr fund, do vizit e ktill, sht e mirseardhur pr aktort e sektorit pyjor ne Kosov, sepse duke i marre pr model prvojat e te tjerve dhe duke i prshtatur me specifikat tona, mund te ndrtohet nj sektor perspektiv pyjor, i cili ne nj te ardhme do te mund t prbnte kurrizin e zhvillimit rural t Kosovs dhe kontributi i tij n ekonomin e Republiks se Kosovs do t ishte i dukshm.

Procesi i Restituimit te pronave private pyjore n Bullgari ka prfunduar. Rezultate t prekshme ka n zvoglimin e prerjeve ilegale e kjo sht arritur me bashkrendim t t gjitha organeve administrative e juridike, por edhe me zbatimin e metodave te sofistikuara monitoruese e survejuese, duke prdorur edhe teknologji te larte optike prmes sistemit te kamerave n pika t caktuara. Instituti i Pyjeve i Bullgaris aktivitetin e vet shkencor hulumtues e zhvillon ne kuadr te Akademis se Shkencave t Bullgaris dhe arritjet e veta ndr t tjera, i boton n publikimet e veta shkencore: Siva Balcanica dhe Nauka za Gorata (Forest science). Universiteti Pyjor, ne kuadr te vetin ka fakultetin e Pylltaris, Fakultetin e Industris Pyjore, Fakultetin e Ekologjis dhe t Arkitekturs s Peizazhit, Fakultetin e Bujqsis, Fakultetin e Mjeksis Veterinere dhe Fakultetin pr Menaxhim Biznesit. Nj vizit mjaft interesante ishte edhe n Pyjet e Parkut natyror Vitosha, ku u njohm m pr s afrmi me strukturn e zonave t mbrojtura, Parqeve kombtare, Parqeve Natyrore, apo zonave t prfshira n rrjetin Natyra 2000. Ajo q e beri me interesante kt vizit ishte Informata pr numrin e kafshve t egra t rrezikuara, si ishin ariu i murrm, ku gjith popullata ishte pajisur me GPS pr prgatitur jo vetm nga organizmat shtetrore dhe Konsulenti, por me pjesmarrjen e prfaqsuesve t shoqatave, t partnerve dhe t gjith aktorve t interesuar, t diskutohej me ta dhe t arrihej konsensus, me qllim q ligji dhe aktet nnligjore q do t propozohen t jen afatgjata e t mos ndryshohen koh e pa koh, sikurse ka ndodhur deri m sot. Vetm n kt

kontrollin e lvizjeve dhe vendndodhjen e tyre, si dhe ripopullimi me dhin e egr, popullata e t cilave po ashtu prcillej me an t GPS-ve, t vendosur n qaf t kafshve. Me funksionimin e Drejtorive Rajonale Pyjore, m drejtprdrejt u njohm n

Drejtorin Rajonale Pyjore t Plovdivit, e cila menaxhon pyjet n kt rajon si ndrmarrje shtetrore. Aty na u prezantua regjistrimi dhe prcjellja e mass drunore nga pylli e deri te prpunuesi apo ndrmarrja tregtare n mnyr elektronike, si nj risi e cila tek ne end nuk ka gjetur zbatim. Kjo drejtori Pyjore kishte dhe fidanishten pyjore, kryesisht pr prodhim te fidanve dekorativ po kishte edhe disa siprfaqe testuese te llojeve e kloneve te ndryshme me rritje intensive pr prodhim biomase, si Paullownia ssp, plepat, akacie, etj. mnyr mund t gjejn mishrim n ligj dhe t zgjidhen problemet e shumta e t rnda q po prballon sektori i pyjeve e kullotave, prfshir problemet e pronsis, shkatrrimet me prmasa katastrofike dhe ndikimet mbi jetesn e komuniteteve rurale e mjedisin n trsi. Nuk dim edhe sa koh ka mbetur pr hartimin e projektligjit; sidoqoft, duhen planifikuar nga ana e Konsulentit fazat q vijojn, t mobilizohen dhe informohen periodikisht pr ecurin e procesit t gjith aktort, administrata, shoqatat e prdoruesve t pyjeve e kullotave komunale dhe prfaqsuesit e shoqris civile. Federata Kombtare shpreh gatishmrin e plot pr t kontribuar n do faz pr hartimin e projektligjit t ri pr pyjet, si dhe pr t thelluar reformat pr decentralizimin e qeverisjes s pyjeve dhe kullotave, afrimin e tyre sa m afr prdoruesve, n prputhje me prafrimin me direktivat evropiane, me synim rritjen e mirqenies sidomos n zonat e varfra rurale, si dhe mbrojtjen dhe zhvillimin m t mir t mjedisit n vendin ton.

Vijon nga fq. 4


Prvoja na mson se, para se t fillonte hartimi i projektligjit, duhej t prgatitej nj analiz e plot dhe e hollsishme pr gjendjen aktuale t sektorit t pyjeve, pr zbatimin e ligjit ekzistues dhe akteve nnligjore prkatse, me prparsit dhe mangsit e vrejtura gjat zbatimit t tyre. Analiza, apo t paktn platforma, duhej

Kurora e Gjelbr

Vijon nga fq. 1

PETER KAMPEN,
Drejtor Ekzekutiv, CNVP

shtje lidhur me Ligjin e ri t pyjeve dhe kullotave


T drejtat ekonomike
Pyjet komunale (NjQV dhe SHPP) duhet t ken t drejtn t shfrytzojn dhe t shesin. T ardhurat nga kto duhet t rregullohen sipas ligjit prkats t taksave. E rndsishme sht shtja q NjQV mund t blejn produktet e tyre nga pyjet e tyre komunale pr nevojat n institucionet publike t veta. T drejtat e prdoruesit pr njerzit e mbshtesin kt. N kt mnyr njerzit menaxhojn pyjet e tyre dhe mund t shesin tepricat, psh. tia shesin NjQV (duke respektuar rregullat e taksave). Pyjet Evrop po punon pr procesin politik n nivel PanEvropian pr mbrojtjen e pyjeve. N kt proces marrin pjes 46 vende dhe BE. Gjithashtu, jan t prfshira edhe vendet e Ballkanit. Bazuar mbi Autorizimin nga Konferenca e Oslos (2011) ato po punojn pr nj Marrveshje Ligjore Detyruese (MLD) pr Pyjet e Evrops. Aktualisht nuk ka rregullore ligjrisht detyruese pr vendet antare t BE prsa i prket pyjeve. MLD pr pyjet e Evrops do ti jap MQP nj rol t rndsishm pr t gjitha vendet pjesmarrse pr tiu prmbajtur ktyre standardeve. Megjithat, Marrveshja Ligjore Detyruese mbi pyjet e Evrops do ta bj MQP si nj standard udhzues q duhet ti prmbahen t gjitha vendet pjesmarrse. - Ruajtja e shndetit dhe vitalitetit t ekosistemeve pyjore; - Ruajtja dhe nxitja e funksioneve prodhuese t pyjeve (drusore dhe jo drusore); - Ruajtja, konservimi dhe shtimi i diversitetit biologjik n ekosistemet pyjore; - Ruajtja, konservimi dhe shtimi i duhur i funksioneve mbrojtse n menaxhimin e pyjeve (sidomos t toks dhe ujit); - Ruajtja e funksioneve t tjera dhe kushteve social-ekonomike. Kriteret prshkruajn aspekte t ndryshme t menaxhimit t qndrueshm t pyjeve n Evrop. Prmbushja e tyre mund t vlersohet prmes nj seti me 35 tregues. Prve ktyre kritereve, statusi dhe ndryshimet n politikat, institucionet dhe instrumentet lidhur me menaxhimin e qndrueshm t pyjeve vlersohen nprmjet nj seti prej 17 treguesish cilsor (http://www.foresteurope.org/
sfm_criteria).

Financimi
Ligji gjithashtu duhet t rregulloj financimin pr pyjet. Kjo sht e rndsishme pr Shtetin (Ministrin, DSHP, Parqet Kombtare), por, gjithashtu e rndsishme jan rregullat n lidhje me financimin pr pyjet komunale. Do t ishte mir t rregulloheshin udhzuesit pr burimet e t ardhurave dhe shpenzimeve. Nj opsion mund t ishte si m posht: T ardhurat e NjQV nga Pyjet Komunale t prcaktuara nga udhzuesit: nj ndarje e caktuar psh. pr Shtetin 20 % dhe 80 % pr nivelin lokal. Prej ktij 80%, komuna me rregullore mund ti ndaj: maksimumi 30% pr administratn e vet (inxhinieri i pyjeve t komuns, teknikt etj.), 20 % pr funksionimin e SHPP-ve dhe 50 % pr riinvestime n pyje. Riinvestimet duhet t bhen nprmjet planeve vjetore pr pyjet komunale, duke prfshir edhe shfrytzimin. Ndrsa SHPP pasi marrin 20 % t financimit kan detyrimin pr ndrgjegjsimin, organizimin dhe prfaqsimin e komunitetit. (Shifrat e prqindjeve t msiprme thjesht jan dhn si shembull/ide).

Menaxhimi i pyjeve
Menaxhimi i pyjeve duhet t jet n prputhje me MQP (menaxhimin e qndrueshm t pyjeve) dhe ligji tashm duhet t prgatitet pr integrimin n BE dhe zhvillimin m t fundit t Konferencs Ministrore mbi Pyjet e Evrops. Prandaj ligji mund/duhet t ndrtohet mbi kto kritere t MQP: N nivel Evropian n Konferencn Ministrore mbi Mbrojtjen e Pyjeve n Evrop po i kushtohet shum vmendje MQP. Konferenca Ministrore shkurt

Pr momentin nuk do t rekomandonim koncesionet n pyje si nj opsion.


Momentalisht, ekzistojn standarde t MQP, ju lutem referojuni 6 kritereve MbarEvropiane pr MQP jan: - Ruajtja dhe shtimi i duhur i burimeve pyjore dhe kontributit t tyre n ciklin global t karbonit;

Rregullat e planifikimit dhe shfrytzimit


Prdorimi i parimit t MQP do t ndikoj edhe planifikimin e menaxhimit. Duhet t qartsohet plotsisht se kush i zhvillon kto
caktuar nga shteti dhe % t caktuar nga t ardhurat nga pyjet e kullotat. Personeli pyjor i komunave t barazohet me personelin e pyjeve t DSHP-ve, me t drejt procedimi dhe ndjekje t kundrvajtjeve. Pllumb Milori, inxhinier pyjesh, Kryetar i komuns Kurvelesh:

plane dhe se kush i zbaton ato. Pasja e t drejtave t prdoruesve do t ndryshoj procesin aktual t planifikimit (planet vjetore dhe t menaxhimit). Ligji duhet t mbshtes operacionet ekonomike, por gjithashtu t lehtsoj produktet pyjore t shfrytzuara ligjrisht. Prandaj sht e rndsishme t jet n prputhje me rregulloren e BE pr lndn drusore t vjel ligjrisht pr ta lejuar pr eksport n t ardhmen. Gjithashtu sht e rndsishme q ligji t krijoj lehtsira pr zinxhirin e kujdestaris (chain of custody), prkujdes i duhur. Megjithat kjo nuk nevojitet t jet e rregulluar plotsisht n ligj. Kjo mund t bhet nga tregu dhe me an t akteve nnligjore. Po ashtu t rndsishme jan kontrolli i efektivitetit dhe kapaciteti i strukturave t qeveris pr ti implementuar realisht rregullat e propozuara. Rregullat aktuale pr lejet e shfrytzimit, damkimit dhe dokumentet e transportit jan t pamundura pr tu prmbushur. Qeveris do ti duhej nj shumfishim i stafit pr ta br kt. sht shum m mir t shihen praktikat efiente n Evrop pr kt gj.
Thanas Nikolla, DSHP Prmet: T bhet decentralizimi i kompetencave, planet e menaxhimit t komunave e pyjeve private t hartohen nga vet pronart. Tarifat e gjobave pr djegien e kullotave jan me te larta se tarifat e gjobave pr djegien e shkurretave, kur n fakt duhet t jet e kundrta. Tarifat e dmshprblimit pr inertet t ndahen sipas siprfaqeve ku hiqen . Lejet profesionale t jepen pas lejeve mjedisore. Avni Abedini, DSHP Tepelen: Procesverbalet t ken titull ekzekutiv. T saktsohet me ligj deri kur pylli e ruan funksionin mbrojts; kjo pr efekt t klasifikimit t kundrvajtjeve . Komunat t mbajn kadastrn e tyre dhe ndryshimet t prezantohen n DSHP brenda nj afati t prcaktuar. Pronart privat t prfshihen gjersisht n mbrojtjen e pyjeve dhe t mbajn prgjegjsi pr administrimin dhe menaxhimin e tyre. Planet e menaxhimit t pyjeve private t miratohen nga DSHPt rajonale . Vangjel Stathi, kryetar i Federats s PPKK, theksoi: T njihen e forcohen rolet dhe prgjegjsit e shoqatave dhe federatave t pyjeve e kullotave. Tu jepet mundsi pr pavarsi ekonomike nprmjet financimeve nga donator dhe kryerjes se punimeve n pyje e kullota komunale.

Debati publik

N Qarkun e Gjirokastrs

Takim pr Ligjin e ri pr pyjet


KLEANTHI MANDI, koordinator i Federats Rajonale, Gjirokastr

Gjirokastr u zhvillua nj takim me prfaqsues t shoqatave t pyjeve komunale, prfaqsues t komunave dhe specialist t pyjeve, pr t vjel mendime pr ligjin e ri pr pyjet. Prve prfaqsuesve t Federats Rajonale, t Shoqatave e komunave, si dhe atyre t DSHP, merrnin pjes edhe konsulent ligjor t Kompanis Braka. Pr lexuesit e Gazets Kurora ... po sjellim nj prmbledhje t mendimeve q u hodhn e u diskutuan n kt takim. Jorgo Ndreu, DSHP Gjirokastr: Prmirsimet e ligjit t jene sa m koncize, n mnyr q t jen sa m t kuptueshme pr t gjitha nivelet. T saktsohet Pronsia dhe, sipas saj, t saktsohen kompetencat pr administrimin e pyjeve dhe kullotave. Sistemi i mbrojtjes s pyjeve t organizohet sipas prkatsis pronsore. Mihallaq Capullari, DSHP Prmet, e vuri theksin tek pronsia. Sipas tij, saktsimi i t drejts s pronsis (e cila n Shqipri ka psuar e pson ndryshime t vazhdueshme) do t krkoj ndryshimin rrnjsor t ligjit ekzistues pr pyjet e kullotat dhe JO prmirsime t ktij q kemi.

sht e domosdoshme q me krijimin e tri formave t pronsis t prcaktohen qart detyrat dhe t drejtat q ka shteti, komuna dhe privati. Kleanthi Mandi, koordinator i Federats s Qarkut, nnvizoi sanksionimin me ligj t tri formave t pronsis dhe pr seciln: T njihet me ligj krijimi i strukturave pyjore, prpjestimisht me siprfaqen nen administrim. T prcaktohet me ligj statusi i npunsit PYJOR (jo varts i politikave qeverisse) pr t br t mundur vlersimin dhe shenjtrimin e ksaj dhurate natyrore. Shteti t jet donatori kryesor pr rigjenerimin e pyjeve. Dritan Tola, kryetar i shoqats PPKK Picar, Tepelen, theksoi:

Ligji t prcaktoj sakt dhnien n prdorim t siprfaqes pyjore apo kullosore, fermerve me banim n fshat, si sasia e siprfaqes, afati i prdorimit dhe detyrimet e fermerit ndaj komuns. Njohja e t drejts s pronsis tradicionale t pyjeve dhe prdoruesve faktik, mbi baz familje, jo lagje apo fshate (sepse prona e grupit lind kontradikta). Servet Boni, shrbimi kshillimor n DSHP Tepelen, u ndal tek roli i shoqatave t PPKK, si aktore n menaxhimin e pyjeve komunale: Qe shoqatat e pyjeve t mos jen fiktive e t krijohen apo shuhen sipas zgjedhjeve vendore (n varsi t kryetarve t komunave) duhet t financohen n % t

Ligji, q t ndaloj abuzimet, duhet t qartsoj vjeljen e gjobave dhe ekzekutimin e dmit. Komuna t ket t drejt t administroj t gjitha resurset natyrore q ka territori i komuns, prfshir edhe gjuetin. Krijimi i strukturave pyjore n NJQV t bhet i detyruar, me ligj. Beqir Gjika, kryetar i komuns Picar: N ligj t futet q krahas VKM transferimi i pyjeve dhe kullotave t shoqrohet me certifikatat e regjistrimit. Bashk me pyllin t jepen dhe fondet pr krijimin e strukturave pyjore t shkurtuara nga DSHP. Komunat t ken kompetenca pr t caktuar tarifat e produkteve pyjore, bimve mjeksore, etj.

E N G L I S H

ISSUES RELATED TO THE NEW FOREST AND PASTURES LAW


PETER KAMPEN
Executive Director Connecting Natural Values & People Foundation

The need for fundamental reforms in the Forest Sector


Reflections for hindering the further disaster in Forests
A short painful story
On the visual and printed media for a long time already we have seen increasingly often shocking scenery and facts about the ruthless destruction of wide forest areas in the whole country. In this mess, are not being saved neither the national parks, the protected areas, the forests around the hydro plants or irrigation reservoirs, the coastal protective forest belt etc. though for protecting all of these assets with special functions there are laws and institutions responsible that must respond to their protection. But, who are the authors and the means of this destruction? There are numerous! Firms and individuals with private initiative and without caring about the laws and regulations take the chainsaws and go to forests and cut as much as trees they want and transport them in the middle of the day or the night throughout the national roads, in front of the forest and the traffic police in most of cases without saying any word by anyone. Forest exploitation firms, taking advantage of the hard economic situation of villagers in rural areas, ask to them to harvest timber, firewood and charcoal and buy those products too cheap from villagers and sell them in the black market or export them. Whereas, the Ministry of Environment reports some ridiculous figures on the firewood quantities that were auctioned off and were used by these companies. Certainly, a part of the corrupted forest staff, other officials and the local leaders collaborate in this criminal contraband activity. We yet have not heard anything that the customs to have reacted about those thousands cubic meters of firewood or thousands tons of charcoal exported with or without permission issued by the relevant ministry and the bodies respon sible for the forest protection. Even, is being enforced quite successfully a new method to facilitate the work of the forestdestructive firms, by offering semi-finished products: they set fire to the targeted forest, then they take a license by the Ministry for producing charcoal and from the semi-burnt woods produce charcoal and export it to Greece and Italy. There is even Local Government leaders that consider the state forests devolved to communes and municipalities ownership as their property and exploit them for their interests. Thousands hectares of forest are burnt during recent years, but the statistics of the Ministry indicate the forest area almost unchanged for years. The report on the Environment State 2010 (published in 2011) show the forest area and volume as follow: carefulness shown toward this national natural asset (pg.212), but it is not explained what is this carefulness. One page below is given the forest area for 2009 which is 1,045,000 ha. Further, on the report is stressed that although the burnt area in 2010 is bigger than in 2009, the value of damages is lower, which is quite positive for the forest and pastures sector itself, and indicates that this very important natural asset of our country is being protected (pg. 215). This is simply an irony in the best case for not saying that this is ridicule in the worst case, with a destruction situation which has concerned every Albanian citizen. These figures raise distrust and the widespread opinion is that we got manipulations of the figures and an unfounded complacency of the responsible bodies which misinform the public, taking into account even the reduction of wood volume due to illegal cuttings that are mentioned at the report in Leke but not in cubic meters, as well the damages caused by diseases and pests. Meanwhile, it is known the fact that the pine and fir forests cannot regenerate after burning, unless any miracle happens for spreading their seeds by too far away, or by planting them artificially (thousands burnt hectares for the last decade at least). Lets remind even another fact: the study conducted by an International Organization by using the satellite images, concluded that the forest and shrubs areas burnt in 2007 were 84,000 hectares, whereas, the Ministry of Environment, Forests and Water Administration had reported only 4,150 hectares. The current state of forests in Albania is considered as catastrophic by the public. Among the main reasons can be mentioned: insufficient control for preventing the damages; the lack of law enforcement and punishment measures, favored even by corruption; slow paces of the forest transfer process to communes ownership and even more harder giving them in use to the village and rural families; the transfer of forests from Forest Service to communes without any other support (it was required even the transfer of forest staff and relevant funds for salaries, means and equipments, investments etc.); concentration yet too high of competencies to the Ministry and Forest Service, including communal forests etc. Over all, as it emerges by the above analysis, I think that the most important remains enforcement of the reform with too shortages in this sector and especially the failure for solving the problem on forest ownership, because the forest yet does not have an owner to protect and manage it properly. Forests of 1992 served as a basis. Based on this law and on the Regulation of the Ministry of Agriculture of 1996, among others a project with grants by USAID and another one credited by WB, worked on decentralization of forest and pastures governance, devolution of a part of them to communes and municipalities ownership for communal use by villagers, encouraging participation of the inhabitants and communes to better fulfill their needs and to stop the further degradation of these natural assets. During these last 20 years, except the state institutions and forest service efforts and the above mentioned projects, have given a very valuable support even the governments of Italy, Switzerland, Netherland, Japan and FAO, by giving technical assistance and telling the paths for reorganization of the sector, training the forest specialists and the leaders of many state bodies and civil society for establishment of the forest sector as a renewable natural resource it is. In the forest sector, without mentioning the environment in general, this technical assistance was accompanied with investments for concrete reforms funded by WB and by governments of other countries exceeding 50 million dollars, except the funds provided by Albanian government. But, the effectiveness of these inve-stments was not always achieved, as are undone several things that were done before by government and state administration itself, by misusing the funds and allowing continuation of the forest destruction. With funds provided by WB, among others was established and later on disappeared the Unit of Geographic Information System (GIS) on forests and the specialists trained by this project left this unit and started private activities. Likewise, got fired even regional coordinators appointed by the project, who were among the best specialists. Many projects of communal forests management designed by WB Project are done and redone before the determined timeline (10 years) and during working on drafting for many of them by licensed firms were not identified in terrain and to be reflected on maps the factual traditional users of forests and pastures (village, families), as it was required from the terms of reference. Certainly, these plans should be redone and only to meet this last aspect quite necessary for continuation of the reform. The question arises: Is there any good experience in our country for preservation and management of forests? Of course there is, in every region in north and south of Albania. There is no need to go far from the national roads, furthermore inside the rural areas and to look at the mountains slopes surrounding to notice young-aged forests 15-20-year-old regenerated and developed very well. Are exactly these forests maintained by own villages, called Zabel or Musha and have been used

Kurora e Gjelbr

The process on the new forest law is ongoing. An important step in the further development of the forestry sector for which several issues need to be taken in to consideration.
In drafting a new forest law, the past developments as well as desired future developments need to be taken in to account. The new forest law should resist time and not be outdated from its start. Many aspects need to be taken in to account. In this article some thoughts regarding communal forests are provided. These are issues to be taken in to consideration, they are not ready made solutions, but suggestions to further developed and disscussed in the process. This would support the reforms for decentralization of forest and pastures governance, their approximation to users, approximation with the European directives, aiming to improve well being, especially at poor rural areas and the protection and development of environment in the country. Concrete thoughts on the Law... User rights for forests The law must provide a regulation that allows for giving user rights by communes to identified users of communal forests including the right for registering these rights. The further registration can be according to legislation of land registration. We would not recommend concessions as an option in forestry at the moment. Roles of actors The roles of the following actors need to be regulated well in the law: Owners (State, LGt, Private) Users (communities, individuals) Managers (owners as managers and others that receive management through delegation) Service providers (DFS extension service, Federations and other private service providers) Delegation of management can be to DFS for State owned forest. While for communal forest in LGt ownership it could be provided by law that the forest management is with involvement of Forest Users Associations established at local level. Those FUA should of course function and be established according to the legislation on civil society organizations/NGOs. But important is to regulate that communes need to manage their forest with community involvement through FUAs. This in line and suport with the forest and pastures in public use and Albanian forest strategy (forest for people). Financing The law should also regulate financing for forestry. This is important for the State (Ministry, DFS, National Parks), but also important is the regulation regarding financing in communal forests. It would be good to have the income sources and spending guidelines regulated. An option could be as follows: Income by LGt from Communal Forest divided by guidelines: a certain division for State e.g. 20%, 80% for local level. Of this 80% the commune could by regulation divide this: maximum 30% for own administration

(communal forest engineer, technicians etc), 20% for functioning of FUAs and 50% for reinvestment. Reinvestment needs to be made by annual plans for communal forests, including harvesting. While FUAs when receiving the 20% financing have an obligation on awareness and community organization and representation. (The figures just provided as example/idea) Economic rights Communal forest (LGt and FUA) should have the right to harvest and sell. Income of this should be regulated as per respective tax laws. Important is the issue that LGt can buy their products from their own communal forest for own use (firewood) in public buildings. The user rights to people is supporting this. People then manage their own forests could sell surplus, e.g to the LGt (respecting tax regulations). Forest management Forest management of course should be in line with SFM (sustainable forest management) and the law should prepare already on the EU integration and the latest development of the Ministerial Conference on Europe Forests. Therefore the law can/should build on those SFM criteria (in line with the Albania forest strategy): At European level in the Ministerial Conference on the Protection of Forest in Europe a lot of attention is given to SFM. The Ministerial Conference in short Forest Europe (http://www.foresteurope. org/about_us/foresteurope) is working at the Pan-European political process for forest protection. It has 46 participating countries and the EU. Also the Balkan countries are involved. Based on the Mandate from the Oslo conference (2011) they are working on a Legally Binding Agreement for European Forest. Currently there are no legally binding regulations for EU member states regarding forests. The Legally Binding Agreement however on European Forest will give SFM as guiding standard for all participating countries to adhere to these standards. The six Pan-European criteria for SFM are: Maintenance and appropriate enhan cement of forest resources and their contribution to global carbon cy-cles; Maintenance of forest ecosystems health and vitality; Maintenance and encouragement of productive func-tions of forests (wood and non-wood); Maintenance, conservation and appro priate enhance-ment of biological diversity in forest ecosystems; Maintenance, conservation and appro priate en-hancement of protective functions in forest manage-ment (notably soil and water); and Maintenance of other socio-economic functions and conditions. They describe the different aspects of sustainable forest management in Europe. The fulfillment of the criteria can be evaluated through a set of 35 quantitative indicators. Besides these criteria the status and changes in policies, institutions and instruments related to sustainable forest management is assessed through a set of 17 qualitative indicators. (http://www.foresteurope. org/sfm_criteria) Planning and Exploitation regulations Using the principle of SFM will influence the management planning. It needs to be regulated who develops plans and who monitors. Having users rights will change the current planning process (annual and

Year Area, ha Volume m 3 2009 1,042,790 75,726,100 2 0 1 0 1 , 0 4 2 , 7 6 0 76,503,900


with an increase of about 777,800 m 3 , which is quite positive and indicates a

Performance of the reform in forestry


Along with democratic changes after 90, even in forestry began the reform for passing to the free market economy. The Law on

Page 8
proposed regulations. The current regulations for harvesting permits, marking and transport documents are impossible to fulfil. The government would need a multiplier of staff to be doing this. Much better to look to efficient practices in Europe for this.

management plans). The law should also support economic operations, but also facilitate legally harvested forest products. It is therefore important to be in line with the EU regulation for legally harvested timber. To allow for export in the future. Also, it is important that law facilitates

for chain of custody, due diligence. However such does not need to be fully regulated in the law. This can be done in the market and by sub-legislation. Important is also the check the effectiveness and capacity of government structures to really implement the

8 8

Kurora e Gjelbr Kurora e Gjelbr


program of forests and pastures, which must be drafted as soon as possible, the objective for the transfer of forests and pastures to communes should be included, and the strategy of reforms and the role of the state, of the local government and of the users in the management of the forests and pastures, as well. 2. The amendments in the legal acts should foresee: the transfer under the ownership of the commune or municipality of the forests and pastures within their jurisdiction, legalization return and recognition of the traditional property rights on forests and pastures for the real claimers and the actual users (village, clan, family, association), and providing them with the legal documents and registration at the IPRO; The rights of management of the wildlife living in their areas, and other natural resources of the local character (springs, streams and local reservoirs etc.); The transfer of the relevant specialists, funds, tools and the necessary equipments from the forest service to the commune, as well as the cadastral, technical and mapping documentation. Communal foresters should have the same financial treatment, competencies and responsibilities as the state forest service. The right of the users for selling the products over their needs, and for the exploitation of the state forests and pastures, to provide incomes for poverty alleviation, alongside the creation of financial instruments and incentives to support the development of the communal forests and pastures and other natural resources in the rural areas. 3. A distinction should be made in the legal acts between the forests and pastures that are managed by the commune for the fulfillment of its functions (after the fulfillment of the needs of its own inhabitants), and forests and pastures that will be managed in common by the village, the agricultural families, and the association. 4. It is necessary the improvement of Forestry Extension Service, especially for the communal forestry, the training of the local government employees, communal foresters and the associations, the conduct of studies and the analysis of the results and the experience in the transfer and management of the communal forests and pastures should be undertaken by the specialists of the forest service, local government, Faculty of Forestry Sciences and the Environmental and Forest Agency; the identification and dissemination of the best practices; 5. During the improvement of legal acts, it should be kept in mind the adaptation of the European legislation and recent trends in the world, for the transfer of rights over forests and other properties in general, from usage to ownership. 6. The broad participation of the representatives of local government, especially the users and their associations, in the discussions for the improvements and completions that are required to be done in the legal acts, is the key to their success and implementation. Given that from the analysis of the legal framework on the communal forests and pastures it results that it has become necessary the improvement of many legal and sub-legal acts and other amendments, it would be appropriate: The drafting of a new law on forests, with three main chapters: (i) the management of the forests under the ownership of the forest service; (ii) the management of the forests under the ownership of communes or municipalities and the traditional users; and (iii) the management of the private forests.

E N G L I S H

FOR SPEEDING UP THE DECENTRALIZATION, LEGALIZATION AND SUSTAINABLE MANAGEMENT OF COMMUNAL FOREST AND PASTURES
( Summary: Analysis of the Legal Framework on Communal Forests and Pastures in Albania) Prof. Dr. Vezir MUHARREMAJ
In the framework of Government policies for decentralization of the natural resources management and the legalization of early informality on possession of forest and pastures close to villages, as well as for the integration in EU, the process of forest and pastures transfer under the ownership of communes or municipalities and further to traditional users (village and agricultural families) is continuing. The process of communal forest and pastures transfer and management by commune/village and agricultural families is quite fruitful and successful, of which benefit: Agricultural families which constitute around 46.5 % of the total population, by which, 71% are employed in agricultural activity, including forest and pastures; these families will have lots of benefits from the transfer process: (i) economic benefits given that they get wood and non wood products, fodder and provide incomes for livelihood, which will be increasingly, because all villagers are interested on forest and pastures protection and improvement; (ii) social benefits, villagers have been traditionally possessors of forests and pastures adjacent to their villages (though in an informal way), but already are being legalized their use by the village, families and users association; (iii) environmental benefits given that, the villagers are convinced that forest and pasture belongs to them, and this is confirmed through legal documents, they become more sensible for the protection of forests and their natural resources and environment in general, for having even direct economic and indirect environmental profits. Local Government takes more rights and at the same time the responsibilities on communal forest and pastures management, benefiting: (i) greater opportunities for the development of economic activities regarding the communal forestry; (ii) opportunities to provide better services for its inhabitants, deriving from ownership on communal forest and pastures; Forest Service is facilitated in its own task, as on the protection of countrys major forest and pastures area transferred, will be interested the community itself and the local government; Society in general, because: (i) the improvement of communal forest and pastures by agricultural families themselves, besides the economic benefits, will bring even the stopping of land degradation and improvement of environment; (ii) as well, expenses for the management of these natural resources by commune/village and families will be lower than those of State Forest Service. A series of legal acts, such as the law on forest, pastures, public properties and the law for their transfer etc., have enabled the transfer of communal forests and pastures process. This process has started since 1996, in cooperation between district forest services (DFSs) and Local Government Units, technically and financially supported by several international donors. There are transferred over 400,000 hectares of forests and over 350,000 hectares of pastures, involving 320 communes. The Forest and Pastures Commissions are established in villages of these communes, as well as the Communal Forest and Pastures Users Associations, Regional Federations and National Federation. In this way, one of the most important aspects of the reforms in forests and pastures sector is being implemented. From the analysis of the property rights and the rights of use over the communal forests and pastures, it can be said that the legal acts have shortcomings, gaps, overlapping of competencies or controversies that slow down the transfer process and the reform in this sector itself. As main ones can be mentioned: Concentration of competencies in the hands of the central government institutions, even for matters that could very well belong to the local government, such as e.g. the management and exploitation of forests, change of the land use etc.; There are discrepancies and overlapping of competencies between some laws on the administration and the cadastre of communal forest and pastures, fines and their collection; The rights of use are not complete and clear, especially for the management of the forests and pastures that are given for use to the villages and families, and for the users associations; there is a lack of legal provisions for the criteria and rules for the forest exploitation and the sale of wood and non-wood products by users and associations for increasing their incomes; There are missing the criteria for moving the forests and pastures from the use to the ownership of the users (agricultural families) when they protect and manage them properly; The laws do not fully set forth the relations between the central government and the local government unit regarding the communal forests and pastures and the users (agricultural families and associations) or with the forest service, as well as with the private owners; The drafting of management plans, the collection of forest products and the conduct of the rehabilitating works on communal forest and pastures by licensed subjects are legalized, but leaving aside the association, the village, the families and the communal foresters, which have the necessary potential, but also need income in order to survive; The lopping, grazing of the livestock and scything in the communal forests towards a fee, are legalized, when traditionally in many areas no fee has ever been paid for such activities; The users and associations do not receive compensation or incomes by the restrictions made by laws in the national parks and protected areas, from the water and mineral resources, from the touristic areas and the military areas situated within their territory. Based on the Government Decision for concluding the transfer process of communal forest and pastures, full enforcement of measures programme designed by Ministry of Environment, Forests and Water Administration, for this purpose, it is proposed to be improved and completed the legal framework as follow: 1. The communal forest and pasture sector should have a prioritized position in the national strategies. In the framework of the national

The need for fundamental reforms in the Forest Sector


Reflections for hindering the further disaster in Forests
commonly by the villagers, or forest plots maintained by families themselves, with their own initiative, which have been used generation to generation and claim that those forests belong to them (regardless that historically they have not had ownership documents, because they never registered them at the registration offices for many historical reasons). This experience is identified already and is published time after time, but the central administration and a part of those local, have not taken it into consideration in their policies and in the laws drafting, have denied recognition and its broad implementation, mainly for corruptive reasons, but, based even on the shortages of the current forest law. There are even some forest experts and other amateurs, who by not knowing the life and the needs of the village, the centuries-old traditions in forest, pastures and other natural assets management, are buzzing in unfruitful debates and want to conduct studies after studies, complicating and hindering the right solution of the property and forest management issues by the traditional users (villages and families). In Kukes region or even in some other regions, where there is understanding amongst stakeholders, after the registration of the communes properties, has begun the registration of forests in families use, supported by CNVPs Project Strengthening Sustainable Communal Forestry II funded by Netherland and Swedish governments. Whereas, our Government so far, has not allowed giving these forests to traditional families ownership.

Preparation of the new Forest Law


We think that it was needed to be clarified the relationships between the group of Ministry and the Consultant before starting work, as well to have a clearer transparency, which is a legal obligation. In fact, is developed a series of meetings on the platform, where is been discussed, but it is not achieved any consensus to the issues raised, including privatization, whereas, the work on the draft law is at the beginning, at least thats what we know. Was prepared a meetings schedule and was realized by the Consultant and the National Federation of Communal Forest and Pastures in several counties of the country with stakeholders participation. Analysis or at least the platform, should be prepared not only by the state bodies and by the consultant, but with representatives participation of the associations, partners and all stakeholders, to be discussed with them and to be achieved a consensus, aiming that the law and the sub-legal acts which are going to be proposed to be long-term and to not changed as it has happened so far. Only in this way can be embodied into the law and can be resolved the numerous and hard problems the forest and pastures sector is facing, including ownership problems, destructions with catastrophic dimensions and impacts on livelihoods of rural communities in overall. We dont know how much time is left for drafting of the draft law, anyway, by the Consultant should be planned the coming stages, to be mobilized and informed periodically on the process performance all the actors: Administration, Forest and Pastures Users Associations and representatives of the Civil Society.

Materialet u prshtatn n anglisht nga Arjol LiLA

KURORA E GJELBR
Gazet e FKPKK, Shqipri dhe e APPK, Kosov

Kshilli Botues: A. Proko, N. ollaku, V. Tabaku, J. Male, B. Gashi, I. Zeka, B. Hoxha Kryeredaktor: AHMET OSJA Zv.kryeredaktor: Nijazi IDRIZI, Ferdin LIAJ, Zef IMERAJ Redaksia: V. Muharremaj, H. Kola, Gj. Fierza, M. Shehi. Redaktor prgjegjs: V. Hoxha www.fkpkk.org Adresa: Bulevardi "Zogu I", Godina e ZP, kati II, Tiran www.akppp.org Mobile: 068 40 75 975; e-mail: fkpkk@hotmail. com; velihoxha@yahoo.com