You are on page 1of 12

Timpurile verbului

De-a lungul timpului, am ajuns la concluzia ca cea mai problematica parte de vorbire a unei limbi straine este verbul. Prin numarul mare de forme pe care il capata, prin faptul ca se conjuga in atatea timpuri, moduri si persoane mi se pare mie ca piatra de incercare a unei limbi. In limba turca sunt si moduri si timpuri, dar mai sunt si sufixele. Iar pe langa astea, forma unui timp poate fi: afirmativ pozitiva, afirmativ negativa, interogativ pozitiva sau interogrativ negativa – cand nu e suficienta inversarea subiectului cu predicatul, ca in engleza ( I am/ I am not/ Am I? Ain’t I?). Astfel avem, pentru bilmek a sti la prezent, pers. I sg.: biliyorum eu stiu bilmiyorum eu nu stiu biliyor muyum? stiu eu? bilmiyor muyum? nu stiu eu? Nu mai aduc si diatezele in discutie, ca va sperii de tot. Dar ca sa va linistesc putin, pot sa recomand o sursa de verificare a timpurilor, foarte buna: un conjugator de verbe: WinMekMak (l-am mai pus pe blog cu alta ocazie). Din ce am studiat eu aseara, pe scurt pot spune ca in limba turca, un timp se formeaza astfel:

nu? Si totusi. II sau III inseamna: Atentie: unele din aceste terminatii sunt sufixe Tip (b).pentru aorist. a sti.pentru viitor. -meli. in limba turca este unul singur care include mai multe sufixe. De exemplu. unde-i problema? E in faptul ca limba turca foloseste. Adica in loc de 2-3-5-7 cuvinte romanesti.Unde I. cateva in plus. avem acelasi verb.pentru necesitativ etc. Dar schema asta nu pare asa complicata. pe langa aceste sufixe. Iar sufixul timpului poate fi unul dintre urmatoarele: -ir. -(y)ecek. la persoana I sg.): biliyorum eu stiu bileceğim eu voi sti bilmişim se spune ca stiam bilebilmişim s-a spus ca as fi putut sti/ s-ar fi putut sa stiu bilemesem daca nu pot sti bilmemeliuim nu trebuie sa stiu . adaugate intr-o anumita ordine. care isi schimba forma conform regulii armoniei vocalice.

pentru ca verbul da indicatii despre natura subiectului (numar. .CATEGORY ARCHIVES: TIMPURI Viitorul – Gelecek zaman Limba Turca. subiectul poate sa fie sau sa nu fie prezent – se deduce din context.este un timp care exprima o actiune care se petrece dupa momentul vorbirii si se formeaza urmand acelasi tipar ca si Prezentul -iyor. avand formele: -(y)ecek sau -(y)acak. sunt sufixe Tip(b) si se armonizeaza cu ultima vocala din -(y)ecek. .sufixele personale. . . persoana). FORMA AFIRMATIVA: Ex: içmek → iç + mek iç + -ecek → içecek içecek+ terminatii Terminatiile: -um -sun -/ – uz -sunuz -lar geleceğim eu voi veni satacaksın tu vei vinde sürecek el/ea va conduce yazacağız noi vom scrie alacaksınız voi veti cumpara koşacaklar ei/ele vor alearga Observatii: . cu exceptia persoanei a III-a plural (care e Tip(a)).cand dupa -(y)ecek urmeaza un alt sufix.viitorul se formeaza plecand tot de la radacina verbului.-(y)ecek este un sufix Tip(a). FORMA NEGATIVA: – se adauga sufixul -me radacinii verbului. Viitor 20 ianuarie 2011 Comments: 2 . careia i se adauga sufixul -(y)ecek si apoi terminatiile pentru fiecare persoana in parte. Verbul. gelmeyeceğim eu nu voi veni satmayacaksın sürmeyecek . care incepe cu o vocala. apoi -(y)ecek si terminatia. -(y)ecek devine -(y)eceğ. Timpuri. care se armonizeaza cu ultima vocala.

Astfel. .litera de legatura. Sufixul cu care se formeaza acest timp este -di (vezi acest articol). FORMA INTEROGATIVA POZITIVA: afirmativ: geleceğim: gelecek | im → geliecek mıyım? gelecek mıyım? voi veni?/voi veni eu? satacak mısın? sürecek mi? yazacak mıyız? alacak mısınız? koşacaklar mı? Observatii: . trecutul simplu se obtine in tlimba turca dupa urmatoarea schema: Radacina verbului + -di + terminatii de conjugat . cat si prin perfectul compus. atunci cand se intalnesc 2 vocale. In limba romana se traduce atat prin perfetul simplu. se floseste litera de legatura -y. a III-a mu se foloseste la final.yazmayacağız alamayacaksınız koşmayacaklar Observatii: . separat. .-me este un sufix Tip(a). Verbul 11 ianuarie 2011 Comments: 3 Acest timp exprima o actiune care s-a petrecut in trecut sau un eveniment care s-a incheiat inainte de momentul vorbirii.la pers.-me se termina cu o vocala si pentru ca in limba turca se evita intalnirea a 2 vocale. Timpuri.se foloseste -y. FORMA INTEROGATIVA NEGATIVA: gelmeyecek miyim? nu voi veni eu? satmayacak mısın? sürmeyecek mi? yazmayacağ mıyız? alamayacak mısınız? koşmayacaklar mı? Trecutul simplu -DI Limba Turca.

are 2 forme: 1. s. k . ş. si apoi pentru ca daca un cuvant setermina in urmatoarele consoane p. verbul are urmatoarea forma: Radacina verbului + -di + terminatii + mi de conjugat . ç. mai intai pentru ca este un sufix Tip (b). . h . t.mi e un sufix Tip (b) si are formele mi/mı/mü/mu. iar sufixul care trebuie adaugat incepe cud.-me e un sufix Tip (a) si are formele -me/-ma.Terminatiile (Tip II): -m -n -/ -k -niz (-niz/-nız/-nüz/-nuz) (Sufix Tip (b)) -ler/lar (sufix Tip (a)) Important: -di are in realitate mai 8 forme. yemek – yemedim a manca – nu am mancat içmek – içmetin a bea – nu ai baut çıkmak – çıkmatı a iesi – nu a iesit görmek – görmedük a vedea – nu am vazut örtmek – örtmetünüz a acoperi – nu ati acoperit koşmak – koşmatular a alerga – nu au alergat FORMA INTEROGATIVA . aceasta devine t si astfel di poate fi avea una dintre formele: -di /-dı/-dü/-du -ti /-tı /-tü/-tu FORMA AFIRMATIVA yemek – yedim a manca – am mancat içmek – içtin a bea – ai baut çıkmak – çıktı a iesi – a iesit görmek – gördük a vedea – am vazut örtmek – örttünüz a acoperi – ati acoperit koşmak – koştular a alerga – au alergat FORMA NEGATIVA Radacina verbului + -me* + -di + terminatii de conjugat . Daca formulam o intrebare la care se cerem un raspuns de forma DA sau NU.

Daca intrebarea este in forma negativa. in absenta unui context. In unele cazuri se poate pune la inceput de propozitie cuvantul la care face referire intrebarea. .mi e un sufix Tip (b) si are formele mi/mı/mü/mu.yemek – yedim mi? a manca – am mancat? içmek – içtin mi? a bea – ai baut? çıkmak – çıktı mı? a iesi – a iesit? görmek – görmedük mü? a vedea – am vazut? örtmek – örttünüz mü? a acoperi – ati acoperit? koşmak – koştuları mı? a alerga – au alergat? 2. Astfel ca. Later edit: in 25 martie 2012. nerede unde. Cand construim o intrebare si folosim cuvinte precum kim cine. Veti intelege mai bine dupa ce urmariti exemplul de mai jos: Ali dün İstanbul’a gitti. atunci sufixul de negare – me este imediat langa radacina verbului si verbul are urmatoarea forma: Radacina verbului + -me* + -di + terminatii de conjugat . altul decat verbul. particula interogativa mi urmeaza imediat dupa cuvantul pe care il determina. Adicsx a facut cateva corecturi.-me e un sufix Tip (a) si are formele -me/-ma. in scris. ne ce. pentru care ii multumesc si il felicit pentru atentie. romana apare mai putin specifica decat turca. Ali a plecat ieri la Istanbul. kaç cate. Ali dün İstanbul’a gitti mi? Ali a plecat ieri la Istanbul?/ A plecat ieri Ali la Istanbul? Ali dün İstanbul’a mı gitti? Ali a plecat ieri la Istanbul?/ La Istanbul a plecat ieri Ali? Ali dün mü İstanbul’a gitti? Ali a plecat ieri la Istanbul?/ Ieri a plecat Ali la Istanbul? Ali mi dün İstanbul’a gitti? Ali a plecat ieri la Istanbul? Ultimile 4 propozitii pot fi traduse identic in romana. diferentierea facandu-se pe baza intonatiei. Editez postarea conform justelor lui observatii: yemek – yemedim mi? a manca – nu am mancat? içmek – içmedin mi? a bea – nu ai baut? çıkmak – çıkmadı mı? a iesi – nu a iesit? görmek – görmedik mü? a vedea – nu am vazut? örtmek – örtmediniz mü? a acoperi – nu ati acoperit? koşmak – koşmadılar mı? a alerga – nu au alergat? Cand formulam o intrebare si ne referim la un anumit termen propozitiei. nu mai apare in propozitie particula interogativa mi: .

/ -lar geliyorum eu vin (acum) satıyorsun tu vinzi (acum) sürüyor el/ea conduce (acum) yazıyoruz noi scriem (acum) alıyorsunuz voi cumparati (acum) koşuyorlar ei/ele alearga (acum) Observatii: . apoi -iyor si terminatia. FORMA NEGATIVA: – se adauga sufixul -me radacinii verbului. persoana). . -uz. FORMA AFIRMATIVA: içmek → iç + mek iç + iyor → içiyor içiyor+ terminatii Terminatiile: -um – uz -sun -sunuz .prezinta o actiune care se desfasoara acum.-iyor este un sufix Tip(b). 2 Prezentul -iyor / Şimdiki Zaman Limba Turca.Kim geldi? Cine a venit? Dün akşam nerede yedınız? Ieri seara unde ati mancat? Adam kaç lıra verdi? Barbatul cate lire avea? Surse articol – 1. in momentul vorbirii. asa cum puteti observa din exemplele de mai sus. -uyor. -ıyor. -üyor).terminatiile -um.pentru ca verbul da indicatii despre natura subiectului (numar. in care prima litera se armonizeaza cu ultima vocala a radacinii verbului si are astfel 4 forme (-iyor. Verbul 10 ianuarie 2011 Comments: 3 . subiectul poate sa fie sau sa nu fie prezent – se deduce din context. Timpuri. -sun si -lar se armonizeaza cu litera o din -iyor. . Prezent. .

afirmativ negativ (Eu nu mananc. FORMA INTEROGATIVA POZITIVA: afirmativ: geliyorsunuz: geliyor|sunuz → geliyor musunuz? bakıyorum → bakıyor muyum? eu privesc (acum)? satıyorsun → satıyor musun? sürüyor → sürüyor mu? yazıyoruz → yazıyor muyuz? alıyorsunuz → alıyor musunuz? koşuyorlar →koşuyorlar mu? Observatii: . separat. FORMA INTEROGATIVA NEGATIVA: bakıyorum → bakmıyor muyum? eu nu privesc (acum)?/ nu privesc eu (acum)? satıyorsun → satmıyor musun? sürüyor → sürmüyor mu? yazıyoruz → yazmıyor muyuz alıyorsunuz → almıyor musunuz? koşuyorlar →koşmuyorlar mu? Prezentul simplu sau Aoristul – Geniş Zaman/ Afirmativ negativ in general. mu se foloseste la final.afirmativ pozitiv (Eu mananc. a III-a pl.se foloseste -y.la pers.litera de legatura.) .-me se termina cu o vocala si pentru ca in limba turca se evita intalnirea a 2 vocale. fiecare timp are 4 forme: .geliyorum→ gelmiyorum eu nu vin (acum) satıyorsun → satmıyorsun sürüyor → sürmüyor yazıyoruz → yazmıyoruz alıyorsunuz → almıyorsunuz koşuyorlar →koşmuyorlar Observatii: . .) . atunci cand se intalnesc 2 vocale. aici are loc eludarea -e-ului.

radacinii i se adauga -ma/-me (in functie de ultima vocala din radacina si conform regulii armoniei vocalice – vezi tabelul de mai jos) .interogativ negativ (Nu mananc eu?) Daca despre forma afirmativ pozitiva a Aoristului am discutat deja. Formarea e relativ simpla: .urmeaza terminatiile specifice aoristului: Singular: -im -sin Plural -iz -siniz -ler Exemplu: beklemek – a astepta ben beklemem eu nu astept sen beklemezsin tu nu astepti… o beklemez biz beklemeyiz siz beklemezsiniz onlar beklemezler .interogativ pozitiv (Mananc eu?) . ..mai intai se indepartea marca infinitivului (-mak/-mek). astazi ma voi ocupa de cea afirmativ negativa.

bakmak a privi. care include -ma-/-me. a nu vedea yürümek a (se) plimba >> yürümemek a nu (se) plimba istemek a placea >> istememek a nu placea almak a lua >> almamak a nu lua konuşmak a vorbi >> konuşmamak a nu vorbi öğretmek a preda >> öğretmemek a nu preda söylemek a spune >> söylememek a nu spune görmek a vedea >> görmemek a nu vedea oturmak a sta >> oturmamak a nu sta gülmek a zambi >> gülmemek a nu zambi yüzmek a innota >> yüzmemek a nu innota çalışmak a munci >> çalışmamak a nu munci yazmak a scrie >> yazmamak a nu scrie Observatii: Dupa cum se vede mai sus. vocala din silaba de negare este aceeasi cu cea din marca infinituvului si apare acest tipar de silabe repetitive. careia i se adauga diversele sufixe pentru a obtine un anumit timp.intre radacina verbului si marca de infinitiv.Observatii: . a vedea >> bakmamak a nu privi.apare o litera de legatura intre radacina compusa (radacina simpla+negare): -z-. Practic. . Vocala din ambele silabe este determinata de ultima vocala din radacina verbului si sunt Sufixe de tip (a) (vezi tabelul de mai jos). Infinitivul – forma negativa Infinitivul are si o forma negativa care se obtine prin intercalarea silabei -ma-/-me.la persoana I plural se mai foloseste ca litera de legatura . care nu este folosita insa la persoana intai (singular si plural). . forma negativa a unui verb se obtine conjugand aceasta noua radacina.y .pentru a evita intalnirea celor 2 vocale.

Verbul Oricate diferente ar fi intre limba turca si limba latina sau germana. a vedea yürümek a (se) plimba istemek a placea almak a lua konuşmak a vorbi öğretmek a preda söylemek a spune görmek a vedea oturmak a sta gülmek a zambi yüzmek a innota çalışmak a munci yazmak a scrie Indepartand marca infinitivului -mak/-mek. forma negativa sau interogativa. in cele mai multe cazuri. la finalul propozitiei. gasim si aici verbul situat. bakmak a privi. se obtine radacina verbului. careia i se adauga sufixele necesare pentru a obtine diversele timpuri. Forma pe care o gasim in dictionar este infinitivul. Aceste sufixe se vor adauga . conform Regulii armoniei vocalice – Sufix de tip (a) (vezi tabelul). care in turca apare marcat prin 2 sufixe: -mak sau mek.

ca roman care a incercat sa explice conjugarea verbelor personelor straine. sunt peste 20 de timpuri ( sursa) ale verbului.intr-o ordine specifica si conform.(a deschide. altele mai rar. unele mai des utilizate. Ba chiar sunt programe online sau soft-uri ce pot fi descarcate si care sa conjuge un anumit verb.(a saruta) açmak > aç. desigur. Regulii armoniei vocalice. in cele mai multe cazuri. öpmek > öp. fiind sufixe de Tip (b). a porni) Din ce am gasit eu prin resursele online. e ca in turca conjugarea este foarte regulata. ca in orice limba… Ce e cu adevarat surpizantor pentru mine. .