Kegiatan ekonomi tradisional di Malaysia

Bincangkan kegiatan ekonomi di Malaysia sebelum campur tangan British. A. Pengenalan (3/2 markah) Kegiatan ekonomi Tanah Melayu sebelum campur tangan British lebih bersifat sara diri dan komersial. Kegiatan perdagangan juga dijalankan oleh saudagar-saudagar tempatan (Rajaraja Melayu dan pembesar-pembesar Melayu). Di Sabah dan Sarawak kegiatan ekonomi sara diri dan komersial dijalankan oleh kaum Iban, Bidayuh, Melanau dan Melayu. Di Sabah masyarakat pribumi yang menjalankan kegiatan ekonomi saradiri ialah orang Bajau, Kadazan/Dusun, Melayu Brunei dan Kedayan. Mereka menjalankan kegiatan pertanian seperti menanam padi huma, padi sawah, mencari hasil hutan dan memburu binatang. Sebilangan penduduk menjalankan kegiatan perniagaan dan perdagangan. B. Isi 1. Kegiatan Ekonomi di Tanah Melayu (10 markah) Kegiatan Ekonomi Saradiri a. Penanaman Padi. Padi merupakan tanaman utama yang diusahakan oleh masyarakat Melayu tradisional. Padi ditanam untuk kegunaan sendiri, bukan untuk jualan. Dua jenis padi yang ditanam iaitu padi huma dan padi sawah. Padi huma di tanam di kawasan tanah tinggi seperti di lereng-lereng bukit kerana tidak memerlukan air yang banyak. Penanaman padi huma dijalankan secara pertanian pindah yang kebiasaan dijalankan oleh orang Asli seperti Semai Jakun dan Temiar. Padi sawah pula dipercayai diperkenalkan oleh orang Siam dan Minangkabau. Padi sawah ditanam di kawasan tanah rendah dan di kawasan yang mempunyai banyak air. Kebanyakan kawasan penanaman padi sawah adalah kawasan yang subur seperti tebingtebing sungai dan tanah pamah persisiran pantai. Kawasan penanaman padi yang utama ialah Kuala Selangor, Dataran Perlis, Seberang Prai, Pahang dan Negeri Sembilan. Walau bagaimanapun beras masih diimport oleh Selangor, Perak dan Negeri Sembilan. Padi sawah memerlukan banyak air. Antara kaedah yang digunakan ialah sistem pengairan . Melalui sistem ini air sungai disekat dengan membina empangan yang diperbuat daripada kayu, kincir air dan terusan. Kaedah yang digunakan dalam penanaman padi ialah menggunakan binatang untuk membajak, najis binatang, kuku kambing untuk menanam padi. b. Tanaman-tanaman Lain. Selain tanaman padi, tanaman-tanaman lain juga ditanam iaitu jagung, kopi, tembakau, pisang tebu, ubi kayu, lada hitam gambir, kelapa dan keledek. c. Hasil hutan . Memungut hasil hutan merupakan kegiatan tradisi masyarakat Melayu. Antara hasil hutan ialah rempah-ratus, kayu-kayan, rotan, damar, madu lebah, nipah, buluh, kapur barus, buah-buahan, getah jelutung, kayu cendana serta pelbagai hasil hutan yang lain. Pengumpulan hasil-hasil hutan ini dilakukan orang-orang Melayu dan Asli. d. Memburu binatang Masyarakat Melayu tradisi menjalankan kegiatan memburu binatang sebagai kegiatan sampingan. Antara binatang yang diburu termasuklah pelanduk, kancil, rusa, seladang dan ayam hutan. Kegiatan berburu dijalankan secara meluas di Pahang dan Terengganu. Kegiatan menjerat gajah juga dijalankan kerana gajah boleh digunakan untuk pelbagai kegunaan . Gajah digunakan sebagai alat pengangkutan atau pengangkutan utama golongan pemerintah ,di samping menjadi lambang ketinggian taraf seseorang pemerintah. Gajah juga dijadikan hadiah oleh pemerintah atau persembahan serta kenderaan semasa peperangan. Kegiatan menjerat gajah dijalankan secara meluas di Pahang kerana terdapat banyak binatang liar di negeri tersebut.  e. Penternakan Antara kegiatan menternak binatang utama masyarakat Melayu ialah ayam, itik, lembu dan kerbau. Selain menjadi sumber makanan, binatang ternakan seperti lembu dan kerbau juga digunakan untuk membajak sawah dan menarik kayu. f. Perikanan

Diusahakan secara bergotongroyong. Antara alat-alat yang digunakan untuk menangkap ikan di sungai dan tasik ialah serampang. tangguk. Sistem tali air dibina untuk mengairi kawasan sawah. Di Kedah . dan Dinding di Perak. Temenggong Daeng Ibrahim memberi hak berekonomi kepada tauke-tauke dan ketua kongsi gelap Cina bagi mengusahakan ladang-ladang lada hitam melalui Sistem Kangcu atau Surat Sungai. Kopi ditanam secara besar-besaran di Selangor. tombak. Antara pembesar Melayu yang menjalankan kegiatan pelombongan bijih timah ialah Long Jaafar. pancing. bubu.Baram. Pada peringkat awal emas diusahakan oleh orang-orang Minangkabau dari Sumatera. jala. gawai. Tanaman jualan lain Tanaman tebu banyak ditanam di Seberang Perai dan Krian. Bijih Timah Diusahakan oleh raja dan pembesar Melayu. jaring. Perak dan Terengganu. Kedah mengeksport beras ke Pulau Pinang. kelong. Selangor dan Negeri Sembilan. Bidayuh dan Kenyah. Kegiatan menangkap ikan dihentikan antara bulan November hingga Februari kerana keadaan laut yang bergelora dan berbahaya kepada nelayan.  Kegiatan ekonomi komersial. Kegiatan pertanian dagang. Perlis dan Kelantan kegiatan penanaman padi adalah bersifat separa sara diri dan berorientasikan komersial. a. Manakala Kelantan pula mengeksport beras ke Singapura. Terangganu dan Pahang menjalankan kegiatan menangkap ikan di laut antara bulan Mac hingga Oktober. Sungai Ujong dan Sungai Linggi di Negeri Sembilan. gading gajah dan sebagainya. Kegiatan Perlombongan a. Diusahakan di Pahang. Ubi kayu banyak diusahakan di Melaka. dan sungai. Negeri-negeri yang dapat menghasilkan lebihan hasil beras ialah Selangor. Penanaman Padi. Sungai Selangor dan Sungai Kelang di Selangor. b. Kawasan kegiatan bijih timah yang utama ialah Kinta.Kegiatan menangkap ikan merupakan kegiatan utama masyarakat Melayu yang tinggal di kawasan persisiran pantai. jaring kelong dan rawai. b. Larut. Alat-alat yang digunakan menangkap ikan di laut ialah pukat. tasik. a. Di Johor penanaman lada hitam dan gambir dijalankan oleh orang-orang Cina. Cara menangkap ikan berbeza-beza dan bergantung kepada keadaan setempat. Ngah Ibrahim dan Raja Jumaat. Antara hasil hutan yang dieksport ialah rotan. damar. jala. jermal. Orang Eropah memainkan peranan penting dalam penanaman. Kegiatan Ekonomi di Sarawak ( 5 markah ) Kegiatan Ekonomi Sara diri. Penduduk di Kelantan. tali kail. Padi huma diusahakan oleh orang Iban. Emas. serkap dan lukah. Lada hitam dan gambir Lada hitam dan gambir banyak ditanam di Johor dan Pulau Pinang. Negeri Sembilan dan Johor. Banyak kilang memproses tebu didirikan di kawasan ini. b. Hasil tangkapan digunakan untuk keperluan diri dan lebihannya dijual atau dikeringkan. Negeri Sembilan dan Johor. ii. pukat. Hasil Hutan Hasil hutan merupakan kegiatan ekonomi komersial yang sangat diperlukan oleh para pendagangan. Perikanan. sungai atau laut. Terengganu. Padi huma diusahakan oleh masyarakat Kelabit yang tinggal di kawasan bukit Hulu Sg. a. b. . Mereka menggunakan buruh-buruh Cina. B. Padi dan beras. Mereka mampu membekalkan beras kepada negeri-negeri Melayu lain. Ditanam secara meluas pada pertengahan abad ke-19. Kopi Ditanam oleh peladang-peladang Eropah.

Perikanan Dijalankan oleh masyarakat Melayu Brunei dan Kedayan. Perlombongan. Kegiatan ekonomi di Sabah. Dijalankan oleh suku kaum dusun dan Kadazan. Saribas dan Batang Lupar. Padi sawah diusahakan oleh orang Kadazan dan Dusun. Tanaman-tanaman lain. Pembesar Melayu menggunakan tenaga buruh Dayak. Barang-barang yang didagangkan ialah sagu. Penternakan Binatang yang diternak ialah kerbau. c. Perdagangan. Mereka terkenal dengan kemahiran bertukang besi.  c. Brooke memberi tanah kepada saudagar-saudagar Cina untuk membuka kebun lada hitam. Brooke memberi tanah kepada peladang Cina. e. Penampang dan lembah bukit di Ranau. Kawasan penanaman padi yang utama ialah Tuaran. Antimoni dilombong di Bahagian Pertama Sarawak. Diusahakan oleh peladang Cina terutamanya pengusaha daripada Singapura. Pada awal abad ke-20. Antara tanaman lain yang ditanam ialah lada hitam. d. Mulai abad ke-20 orang Cina mulai mengambil alih kegiatan ini dan kemudian menguasai perusahaan sagu. pokok buah-buahan dan pokok mengkuang. keledek. Sagu ditanam secara meluas di antara tahun 1850-1860. C. Gambir ditanam secara meluas di Bau. Perlombongan Antimoni diusahakan oleh orang Bidayuh. Keningau dan Tambunan.  b. ubi kayu. Padi huma diusahakan oleh orang Murut dan Bajau. itik dan khinzir. ( 5 markah ) Kegiatan ekonomi sara diri a. Tanaman-tanaman lain Jagung. Kegiatan ekonomi komersial a. Tembakau SBUB telah menggalakkan penanaman tembakau. buah-buahan dan sayur-sayuran merupakan „ makanan selang” c. Orang Melanau menjalankan kegiatan memproses sagu di Oya dan Mukah. Dijalankan oleh orang Melanau dan Brunei di kawasan sempadan. Padi huma ditanam di lereng-lereng bukit landai di kawasan pedalaman yang bergunung-ganang. Papar.  d. e. Lada hitam Tanaman eksport terpenting pada zaman pemerintahan Brooke. b. Dijalankan di sepanjang pantai perairan Sabah dan bersempadan dengan Brunei. ayam. Harga gambir meningkat pada tahun 1890-an. Emas dilombong di Bau oleh orang Cina. Penanaman Padi Tanaman makanan utama. Tembakau mula diusahakan oleh orangorang .Dijalankan oleh orang Melayu yang tinggal di kawasan persisiran pantai Kaum Iban menjalankan penangkapan ikan di kawasan sungai terutamanya di Sungai Rejang. Pertukangan Dijalankan oleh kaum Bajau. Inggeris membuka kilang di Mukah dan memberi wang pendahuluan kepada pekebunpekebun kecil. menenun kain dan memacu kuda. Kegiatan Ekonomi Komersial a. Antara tahun 1935-1939 Sarawak merupakan pengeksport kedua terpenting selepas Indonesia. d. Diusahakan oleh orang Melayu dan Inggeris. Sagu. Gambir. tanaman gambir mulai merosot kerana harganya tidak stabil.

sungai dan tasik v. Di samping itu. manggis. kabung. -Sekiranya ada lebihan. Jika berlebihan. tebu. Tiada penggunaan teknologi moden. sistem ekonomi Tanah Melayu bersifat sara diri. Petroleum diusahakan secara komersial oleh SBUB.Cina. Di samping itu. . terusan dan empangan. C. Dari aspek pertanian. penduduk Tanah Melayu juga menjalankan kegiatan ekonomi komersial yang berlandaskan perdagangan dan perlombongan. terdapat juga kegiatan penternakan. kegiatan menangkap ikan secara kecil-kecilan penting sebagai mata pencarian bagi penduduk Tanah Melayu yang tinggal berhampiran dengan laut. Pada penghujung abad ke-19 penanaman tembakau merosot apabila permintaan dari Amerika merosot. iv. Penutup ( 2/3 markah ) Kegiatan ekonomi di Malaysia sebelum kedatangan Barat bersifat sara diri dan komersial. Perlombongan. tembakau. Pada tahun 1890 terdapat 60 estet tembakau yang kebanyakan tertumpu di Bahagian Timur Laut dan Pantai Timur Sabah. terdapat juga tanaman seperti kopi. Kegiatan memburu binatang juga dijalankan seperti pelanduk. penghasilan barang-barang kraftangan serta mencari hasil-hasil hutan. masyarakat Melayu merupakan masyarakat tani. aktiviti pertukaran mendapatkan barang-barang keperluan lain yang tidak dapat dihasilkan sendiri boleh dijalankan. terusan Wan Mat Saman sepanjang 32km telah dibina di Kedah untuk mengairi sawah padi. b. Di samping itu. peladang-peladang Belanda dan Jerman memainkan peranan penting dalam penanaman tembakau. Negeri Sembilan . Pahang dan Kelantan ii. Terdapat dua jenis padi utama. Ia memerlukan air yang banyak.tetapi tenaga ahli-ahli keluarga adalah penting dari peringkat awal hingga ke peringkat pengeluaran. sagu. Sistem pengairan dapat memajukan sistem penanaman padi pada awal abad ke--19. Ekonomi Sara Diri i. nibung dan nipah yang mempunyai nilai-nilai perniagaan. ubi kayu. iii. padi sawah ditanam di kawasan lembah sungai atau tanah rendah dan rata. Tanaman utama yang diusahakan ialah padi. Setelah kedatangan Barat. Emas diusahakan oleh orang Cina di Sungai Segama. langsat dan lain-lain. Kawasan tumpuan ialah Pantai Timur Sabah. Pada tahun 1885. kancil dan ayam hutan. Peladang menggunakan tenaga buruh dari Singapura dan Hong Kong. Tanahtanah boleh diusahakan sesuka hati atau hanya perlu meminta kebenaran pembesar kerana tanah dianggap milik raja. Pokok buah-buahan juga ditanam untuk kegunaan sendiri seperti kelapa. Selepas tahun 1884. Kegiatan ini menjadi komersial apabila lebihan yang ada dijual atau ditukar dengan barangan lain. kegiatan ekonomi sara diri masih wujud dan kegiatan komersial serta perdagangan semakin berkembang. Selain itu. durian. Di negeri Perak. Kedah turut menjalankan sistem pajak (ampun kurnia) yang dianugerahkan oleh raja kepada tauke-tauke dari Pulau Pinang untuk mengusahakan kegiatan ekonomi tertentu. Rakyat jelata tidak ada dorongan untuk mengeluarkan lebihan tanaman kerana cukai yang selalunya dikenakan adalah tinggi dan sistem pemasaran adalah sesuatu yang mudah. -Kegiatan terpenting ialah pertanian. Kegiatan ekonomi sara diri adalah untuk keperluan diri dan keluarga sendiri. ia akan dijual untuk membeli barangan yang tidak mereka hasilkan seperti pakaian. Padi huma atau padi bukit ditanam dikawasan tanah tinggi atau lereng bukit dan tidak memerlukan air yang banyak. Selain itu. lada hitam dan gambir.iaitu tanaman padi. Kegiatan Ekonomi Tanah Melayu sebelum kedatangan British PENGENALAN Sebelum campur tangan British. 1. pisang. padi merupakan tanaman utama. Padi dari negeri Kedah dan Perlis mendapat pasaran yang baik di Pulau Pinang. Selain itu. Kawasan penanaman padi yang utama ialah di Kedah. Terdapat 3 jenis pengairan yang digunakan iaitu kincir air. jagung. terdapat juga pokok pinang.

jambatan. Baginda mengarahkan supaya kegiatan carigali emas di Ulu Nerus dan biji timah di Kemaman dipergiatkan. Dianggarkan pada tahun 1860. ladang-ladang gambir yang luas milik kongsi Cina telah dimajukan di Johor. Selain itu. Perlombongan bijih timah telahpun diusahakan oleh orang-orang Melayu (pembesar-pembesar Melayu). sutera mentah dari China. bijih timah. Pertanian dagangan merupakan kegiatan pertanian yang dijalankan untuk perdagangan di samping kegunaan harian iv. pelutung. Sebelum campur tangan British. kayu gaharu dan kain songket. ix. Kedua-dua tanaman ini ditanam di bawah sistem Kangchu. ix. barang-barang buatan British dan barang-barang dari China. lada hitam. Import utamanya ialah barang-barang kapas dari India dan Britain. penduduk Tanah Melayu juga menjalankan sistem ekonomi komersial berlandaskan perdagangan dan perlombongan ii. Terengganu menjalankan kegiatan perdagangan dengan China menjelang tahun 1830. tembakau dan lain-lain. Di Seberang Perai. songket dan membuat alat penangkapan ikan terutamanya pada musim tengkujuh 2. Terengganu mengimport barangan seperti candu.vi. bertenun. Hasil-hasil ini dijual sebagai pertukaran bagi mendapatkan beras.menghantar surat dan berita dan menjaga kepentingan pembesar semasa melawat daerah dan sebagainya viii. . Awal abad ke-19. garam dan kain. Melaka. Pengeluaran terhad kerana kaedah yang digunakan ialah mendulang. damar . Negeri Sembilan dan Selangor. Ekonomi Komersial i.menjaga perahu. Ubi kayu ditanam di Melaka pada pertengahan abad ke-19. Tanaman ini mendapat pasaran yang menguntungkan di Singapura dan Eropah vi. kegiatan ini dipanggil “meramu”.lada hitam dan gambir diusahakan di antara tahuntahun 1840-1850-an. getah perca. Antara kerja-kerja pertukangan ialah bertukang. Kawasan utaman ya ialah di Pulai. v. kerbau dan ayam itik dilakukan disamping kegiatan pertanian. vii. kayu dan buluh. Ternakan secara kecil-kecilan seperti lembu. terdapat kira-kira 400 hektar ladang ubi kayu di Melaka. Khidmat yang diberikan seperti membuat jalan. gajah. Di samping itu.buluh dan sebagainya. Kelantan pula terkenal dengan pengeluaran emas. Dalam masyarakat Melayu tradisional. vii. pinang. Kegiatan pertukangan melibatkan pertukangan kayu seperti membuat rumah dan sampan serta pertukangan logam seperti membuat alat-alat senjata. Hasil eksport Kelantan yang lain seperti kayu-kayan. buah pala. Kegiatan sampingan lain dalam kalangan masyarakat Melayu tradisional ialah mengutip hasil hutan seperti damar. candu.terdapat juga aktiviti meembuat periuk belanga daripada tanah. buluh. Perkembangan pusat perdagangan di Kedah dan Melaka membolehkan hasil-hasil hutan dijual kepada pedagang-pedagang asing. Penduduk di Pantai Timur juga menjalankan aktiviti menenun kain. kopi. Perdagangan dengan negara-negara Eropah dijalankan melalui pelabuhan entrepot Singapura dan ke China iii. Pengeluaran emas dikuasai oleh orang-orang Cina. rotan dan damar. rotan.cengkih dan tebu telah diusahakan oleh saudagar-saudagar Eropah pada awal abad ke-19. Di Johor. Masyarakat Cina Terengganu sudahpun mempun yai seorang kapitan China. Dianggarkan bahawa hanya 500 tan bijih timah setahun diusahakan oleh orang-orang Melayu hingga pertengahan abad ke19. bijih timah. getah perca. menganyam kain dan menghasilkan kraftangan. getah perca. Sultan Omar menggalakkan perdagangan luar yang mengeksport emas. beras. pinang. viii. Gua Musang. sistem kerah yang diwajibkan ke atas rakyat untuk berkhidmat dengan pembesar termasuk raja merupakan ciri penting.

Kawasan Kelang ialah kurniaan Sultan Muhamad kepada Raja Abdullah. bijih timah di kawasan hilir Perak dan Kinta diusahakan pada abad ke-19 oleh pelombong cina dari Pulau Pinang.x.kegiatan perlombongan bijih timah diusahakan di Kuantan oleh saudagar-saudagar negeri-negeri Selat KESIMPULAN Kesimpulannya. Di Selangor. Kebanyakan bijih dari sini dieksport ke negeri-negeri Selat terutamanya Melaka xiii. contohnya Kapitan Chong Ah Kwee. Di Pahang. Kekayaan hasil bumi ini juga menarik ramai saudagar Cina dan Eropah menanam modal dalam perusahaan pertanian dagangan dan perlombongan . Lebih daripada 20000 orang Cina menjalankan aktiviti perlombongan di Lukut. sistem ekonomi Tanah Melayu sebelum campur tangan Barat merupakan sistem ekonomi sara diri dengan tumpuannya ke atas pertanian dan sistem ekonomi komersial yang berat kepada perlombongan dan perdagangan Tanah Melayu begitu kaya dengan hasil alam sehingga perdagangan dapat dijalankan dengan negaranegara Eropah dan negeri-negeri Selat sejak awal abad ke. Di Perak.19 di bawah Dato‟ Bandar Kulup Tunggal dan Dato‟ Kelana. Kawasan Larut menjadi kawasan utama selepas 1840-an xi.19 lagi.Air Panas dan Kesang telah dibuka sekitar tahun 1840-an xiv. kawasan perlombongan Lukut dibuka oleh Raja Busu yang berasal dariKesultanan Selangor. Perlombongan bijih timah tertumpu di kawasan pantai barat Semenanjung Tanah Melayu. Lombong-lombong bijih timah dibuka di Melaka seperti kawasan Durian Tunggal. Di Negeri Sembilan pula. Ramai saudagar negeri-negeri Selat melabur di Lukut. Kawasan ini berkembang pesat pada pertengahan abad ke. Eksport bijihnya meningkat daripada 7000 pikul pada tahun 1830-an hingga 20000 pikul pada tahun 1855. pelombong-pelombong cina telah melombong di Sungai Ujong sejak 1828. Ia dieksport ke luar pada tahun 1859 xii.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful