Thí nghieäm Quaù trình - Thieát bò Nhieät ñoäng löïc hoïc

Trang 1
1. TRÍCH YEÁU :
Muïc ñích thí nghieäm:
- Xaùc ñònh caùc thoâng soá traïng thaùi cuûa khoâng khí aåm.
- Bieåu dieãn caùc quaù trình bieán ñoåi traïng thaùi khoâng khí aåm treân giaûn ñoà I –
d.
- Ño vaän toác doøng khí vaø löôïng nöôùc ngöng.
- Tính naêng suaát cuûa thieát bò gia nhieät ñieän trôø vaø giaøn laïnh.

Keát quaû thí nghieäm:
Baûng 1: Soá lieäu thoâ

Vaän
toác gioù
taïi ñaàu
ra cuûa
oáng khí
ñoäng v
(m/s)
Traïng
thaùi hôi
Ñieåm 1 Ñieåm 2 Ñieåm 3 Ñieåm 4
Theå
tích
nöôùc
ngöng
V
1

(ml)
Thôøi
gian
nöôùc
ngöng
t
1

(ph)
Tröôùc
daøn
laïnh
Tröôùc
thieát bò
saáy
Tröôùc
voøi
phun
hôi
Sau voøi
phun
hôi
t
k
t
ö
t
k
t
ö
t
k
t
ö
t
k
t
ö

1.6
Baõo hoøa 35 30 15 10 36 30 37 32
92 5 Quaù
nhieät
35 29 15 10 38 30 43 37
2.5
Baõo hoøa 35 29 19 15 36 31 43 39
180 10 Quaù
nhieät
37 30 18 15 37 31 41 37
3.2
Baõo hoøa 35 30 22 17 37 32 42 38
163 10 Quaù
nhieät
35 29 21 17 36 30 40 36


2. LYÙ THUYEÁT THÍ NGHIEÄM :
Phaân loaïi traïng thaùi khoâng khí aåm :
Caùc loaïi khoâng khí aåm:
+ Khoâng khí aåm chöa baõo hoøa : laø loaïi khoâng khí aåm maø löôïng hôi nöôùc
chöùa trong ñoù chöa ñeán möùc toái ña G
h
< G
hmax
. Khoâng khí aåm chöa baõo hoøa coøn
coù khaû naêng chöùa theâm hôi nöôùc. Traïng thaùi cuûa hôi nöôùc trong khoâng khí aåm
chöa baõo hoøa laø hôi quaù nhieät. Phaàn aùp suaát hôi nöôùc trong khoâng khí aåm chöa
baõo hoøa nhoû hôn aùp suaát baõo hoøa cuûa hôi nöôùc öùng vôùi nhieät ñoä khoâng khí
aåm (P
h
< P
hs
).
+ Khoâng khí aåm baõo hoøa : laø khoâng khí aåm maø löôïng hôi nöôùc ñaõ chöùa tôùi
möùc toái ña töùc laø G
h
= G
hmax
. Trong khoâng khí aåm baõo hoøa traïng thaùi cuûa hôi
nöôùc laø hôi baõo hoøa khoâ, nhö vaäy phaàn aùp suaát cuûa hôi nöôùc trong khoâng khí
aåm baõo hoøa baèng aùp suaát baõo hoøa cuûa hôi nöôùc öùng vôùi nhieät ñoä khoâng khí
aåm (P
h
= P
hs
).
+ Khoâng khí aåm quaù baõo hoøa : laø loaïi khoâng khí aåm maø löôïng hôi nöôùc ñaõ
chöùa tôùi möùc toái ña vaø coøn chöùa theâm caû nöôùc ngöng tuï. Neáu nhieät ñoä thaáp
döôùi 0
o
C seõ coù baêng vaø tuyeát. Traïng thaùi cuûa hôi nöôùc trong khoâng khí aåm quaù
baõo hoøa laø hôi baõo hoøa aåm.



Thí nghieäm Quaù trình - Thieát bò Nhieät ñoäng löïc hoïc
Trang 2



Caùc thoâng soá ñaëc tröng cho khoâng khí aåm :

THOÂNG
SOÁ
KYÙ
HIEÄU
ÑÔN

ÑÒNH NGHÓA
Ñoä aåm
töông ñoái
¢ %
- Laø tyû soá giöõa löôïng aåm coù trong khoâng khí vôùi
löôïng aåm toái ña coù theå chöùa ñöôïc ôû cuøng nhieät
ñoä vaø aùp suaát.
% 100 % 100
P
P
bh
h
bh
h
µ
µ
= = ¢
P
h
, P
bh
: aùp suaát hôi rieâng phaàn vaø aùp suaát hôi
baõo hoøa cuûa nöôùc ôû cuøng nhieät ñoä.
Haøm
aåm (ñoä
aåm
tuyeät
ñoái)
x (d,y)
kg aåm/
kg
khoâng
khí khoâ
- Laø löôïng aåm chöùa trong 1 kg khoâng khí khoâ.
bh
bh
h
h
kkk
h
P P
P
29
18
P P
P
M
M
x
¢ ÷
¢
× =
÷
× =
Nhieät
haøm
(Enthalpy)
H (I)
kJ/ kg
khoâng
khí khoâ
H = C
kkk
.t + (r + C
h
t).x = t + (2493 + 1,97t).x
C
kkk
= 1 kJ/kg.ñoä : nhieät dung rieâng cuûa kkk.
t (
o
C) : nhieät ñoä cuûa khoâng khí
r = 2493 kJ/kg.ñoä : aån nhieät hoùa hôi cuûa nöôùc
C
h
= 1,97 kJ/kg.ñoä : nhieät dung rieâng cuûa hôi nöôùc
Nhieät
ñoä baàu
khoâ
t
k

o
C
Nhieät ñoä cuûa khoâng khí ño baèng nhieät keá bình
thöôøng.
Nhieät
ñoä baàu
öôùt
t
ö

o
C
Nhieät ñoä cuûa khoâng khí ño baèng nhieät keá baàu
öôùt.
Noù ñaëc tröng cho khaû naêng caáp nhieät ñeå laøm
boác hôi aåm cuûa khoâng khí.
Theá saáy c
o
C
Laø ñaïi löôïng ñaëc tröng cho khaû naêng huùt aåm cuûa
khoâng khí.
c = t
k
- t
ö

Nhieät
ñoä ñieåm
söông
t
s

o
C
Laøm laïnh khoâng khí aåm ôû x = const cho ñeán khi
ñaït traïng thaùi baõo hoøa (¢ = 1), xuaát hieän söông thì
nhieät ñoä ñoù ta goïi laø nhieät ñoä ñieåm söông. Ñoù
laø nhieät ñoä giôùi haïn cuûa vieäc laøm laïnh khoâng
khí ôû x = const.

Phaân loaïi traïng thaùi hôi nöôùc :
+ Hôi nöôùc baõo hoøa : Khi chaát loûng bay hôi ôû nhieät ñoä soâi taïo neân moät aùp
suaát hôi treân beà maët chaát loûng, aùp suaát naøy taêng daàn cho ñeán moät giaù trò xaùc
ñònh P
bh
. Luùc naøy coù söï caân baèng ñoäng: bao nhieâu loûng boác hôi seõ coù baáy
nhieâu loûng ngöng tuï.Ta noùi hôi nöôùc ñaït traïng thaùi baõo hoaø.
+ Hôi quaù nhieät : laø hôi coù nhieät ñoä cao hôn nhieät ñoä cuûa hôi baõo hoaø ôû
cuøng ñieàu kieän, aùp suaát hôi vaãn khoâng ñoåi.

3. THIEÁT BÒ THÍ NGHIEÄM :
Thí nghieäm Quaù trình - Thieát bò Nhieät ñoäng löïc hoïc
Trang 3
Moâ hình thí nghieäm :
Sô ñoà nguyeân lyù cuûa moâ hình thí nghieäm ñöôïc bieåu dieãn treân hình 1. Noù laø
moät oáng khí ñoäng, trong ñoù khoâng khí ñöôïc thoåi qua töø ñaàu naøy ñeán ñaàu kia cuûa
oáng vaø laàn löôït ñöôïc laøm laïnh baèng daøn boác hôi cuûa maùy laïnh, saáy noùng baèng
ñieän trôû vaø laøm aåm baèng caùch phun hôi nöôùc töø moät bình taïo hôi.
Moâ taû sô ñoà:
Khoâng khí nhôø quaït gioù (coù cöûa ñieàu chænh löu löôïng) 1 thoåi qua oáng khí
ñoäng 2, laàn löôït ñöôïc laøm laïnh trong giaøn laïnh 4, sau ñoù ñöôïc saáy noùng baèng
ñieän trôû trong thieát bò saáy 5, sau ñoù ñöôïc laøm aåm baèng voøi phun hôi 6 vaø ñöôïc
thoåi ra ngoaøi. ÔÛ caùc vò trí tröôùc vaø sau moãi thieát bò naèm trong oáng khí ñoäng ñeàu
coù ñaët caùc nhieät keá baàu khoâ 7 vaø caùc nhieät keá baàu öôùt 8 ñeå ño nhieät ñoä vaø
ñoä aåm cuûa khoâng khí. Taïi ñaàu ra cuûa oáng khí ñoäng coù ñaët ñoàng hoà ño vaän toác
gioù 9 ñeå xaùc ñònh löu löôïng gioù thoåi qua oáng. Phía döôùi giaøn laïnh 4 coù ñaët duïng
cuï ño theå tích nhaèm xaùc ñònh löu löôïng nöôùc ngöng tuï töø khoâng khí bò laøm laïnh.

1. Quaït gioù
3. Maùy laïnh
5. Thieát bòsaáy noùng khoâng khí baèng ñieän trôû
7. Nhieät keábaàu khoâ
9. Ñoàng hoàño vaän toác gioù
Hình 1: Sô ñoàheäthoáng thí nghi eäm nhieät ñoäng löïc hoïc
2. OÁng khí ñoäng
4. Daøn laïnh
6. Voøi phun hôi
8. Nhieät keábaàu öôùt
1
4
2
8 7 7 8
3
5
7 8 7 8
6
9

Hình 1 : Sô ñoà heä thoáng thí nghieäm nhieät ñoäng löïc hoïc

1. Quaït gioù 2. OÁng khí ñoäng
3. Maùy laïnh 4. Daøn laïnh
5. Thieát bò saáy noùng khoâng khí baèng ñieän trôû 6. Voøi phun hôi
7. Nhieät keá baàu khoâ 8. Nhieät keá baàu öôùt
9. Ñoàng hoà ño vaän toác gioù

4. PHÖÔNG PHAÙP THÍ NGHIEÄM :
Trong baøi thí nghieäm caàn phaûi thöïc hieän caùc coâng vieäc nhö sau:
1) Xaùc ñònh traïng thaùi khoâng khí bao goàm: nhieät ñoä, ñoä aåm cuûa khoâng khí
taïi caùc vò trí tröôùc giaøn laïnh 4 (cuõng chính laø traïng thaùi cuûa khoâng khí ôû
moâi tröôøng xung quanh), tröôùc thieát bò saáy noùng khoâng khí 5 (sau giaøn laïnh
4), tröôùc voøi phun hôi 6 vaø sau daøn phun hôi (thaûi ra ngoaøi trôøi). Töø caùc soá
lieäu ño ñöôïc, veõ caùc quaù trình thay ñoåi trang thaùi cuûa khoâng khí treân giaûn
ñoà i - d vaø treân cô sôû ñoù xaùc ñònh enthalpy vaø ñoä chöùa hôi cuûa khoâng khí
taïi caùc vò trí noùi treân.
Thí nghieäm Quaù trình - Thieát bò Nhieät ñoäng löïc hoïc
Trang 4
2) Tính toaùn caân baèng nhieät cuûa oáng khí ñoäng bao goàm caùc coâng vieäc nhö :
xaùc ñònh löu löôïng gioù thoåi qua oáng, xaùc ñònh naêng suaát laïnh cuûa giaøn
laïnh vaø phuï taûi nhieät cuûa thieát bò saáy.
+ Quy trình vaän haønh:
1) Baät coâng taéc toång, kieåm tra ñeøn baùo ñuû ba pha treân tuû ñieän.
2) Baät quaït thoåi khí, ñieàu chænh löu löôïng khoâng khí baèng caùch ñoùng/ môû
cöûa gioù.
3) Baät coâng taéc maùy laïnh.
4) Baät coâng taéc ñieän trôû gia nhieät (söû duïng moät ñieän trôû hay caû hai ñieän
trôû).
5) Baät nuùt ñieàu khieån bình hôi (ON) cho hôi baõo hoaø. Theo doõi nhieät ñoä vaø
aùp suaát taïi bình hôi. Neáu aùp suaát ñaït 1,5 kg/cm
2
thì baét ñaàu môû van phun
hôi.
6) Sau khi môû van phun hôi, ñeå heä thoáng chaïy khoaûng 15 giaây nhaèm ñaït ñoä
oån ñònh. Laàn löôït ño nhieät ñoä baàu khoâ vaø nhieät ñoä baàu öôùt taïi caùc vò trí.
Duøng oáng ñong vaø thì keá ño löu löôïng nöôùc ngöng phía sau daøn laïnh.
7) Baät nuùt ñieàu khieån bình hôi (ON) cho hôi quaù nhieät. Ñeå heä thoáng tieáp tuïc
chaïy khoaûng 5 phuùt nhaèm ñaït oån ñònh roài cuõng tieán haønh ño nhö treân.
8) Thay ñoåi cheá ñoä hoaït ñoäng khaùc baèng caùch thay ñoåi vò trí cöûa gioù, taêng
hoaëc giaûm ñieän trôû, taêng hoaëc giaûm löôïng hôi phun vaøo.
Chuù yù:
Möïc nöôùc trong bình hôi ñöôïc kieåm tra sau moãi thí nghieäm (taét ñieän trôû) baèng
caùch ñoùng môû van thoâng giöõa bình hôi vaø bình chöùa nöôùc ñeå caáp theâm nöôùc cho
bình hôi. Möïc nöôùc caáp ngang vôùi nhieät keá hôi baõo hoøa.





5. KEÁT QUAÛ THÍ NGHIEÄM :
5.1 Xaùc ñònh caùc thoâng soá cuûa khoâng khí
Baûng 2: Caùc thoâng soá cuûa khoâng khí aåm tröôùc daøn laïnh (moâi tröôøng)

Vaän
toác gioù
taïi ñaàu
ra cuûa
oáng khí
ñoäng v
(m/s)
Traïng
thaùi hôi
Nhieät
ñoä
baàu
khoâ t
k

(
o
C)
Nhieät
ñoä
baàu
öôùt t
ö
(
o
C)
Ñoä aåm
töông
ñoái ¢
1
(%)
Enthalpy
i
1

(kJ /kg)
Ñoä
chöùa
hôi d
1

(kg/kg)
1.6
Baõo hoøa 35 30 70 24.2 25.2
Quaù
nhieät
35 29
68 23 23.8
2.5
Baõo hoøa 35 29 68 23 23.8
Quaù
nhieät
35 30
70 24.2 25.2
3.2
Baõo hoøa 35 30 70 24.2 25.2
Quaù
nhieät
35 29
68 23 23.8

Thí nghieäm Quaù trình - Thieát bò Nhieät ñoäng löïc hoïc
Trang 5
Baûng 3: Caùc thoâng soá cuûa khoâng khí aåm tröôùc thieát bò saáy (sau daøn laïnh)

Vaän
toác gioù
taïi ñaàu
ra cuûa
oáng khí
ñoäng v
(m/s)
Traïng
thaùi hôi
Nhieät
ñoä
baàu
khoâ t
k

(
o
C)
Nhieät
ñoä
baàu
öôùt t
ö
(
o
C)
Ñoä aåm
töông
ñoái ¢
2

(%)
Enthalpy
i
2

(kJ /kg)
Ñoä
chöùa
hôi d
2

(kg/kg)
1.6
Baõo hoøa 15 10 50 7 6
Quaù
nhieät
15 10
50 7 6
2.5
Baõo hoøa 19 15 64 10 9.1
Quaù
nhieät
18 15
70 10 9
3.2
Baõo hoøa 22 17 60 11 9.9
Quaù
nhieät
21 17
62 11 10

Baûng 4: Caùc thoâng soá cuûa khoâng khí aåm tröôùc voøi phun hôi (sau thieát bò saáy)

Vaän
toác gioù
taïi ñaàu
ra cuûa
oáng khí
ñoäng v
(m/s)
Traïng
thaùi hôi
Nhieät
ñoä
baàu
khoâ t
k

(
o
C)
Nhieät
ñoä
baàu
öôùt t
ö
(
o
C)
Ñoä aåm
töông
ñoái ¢
3
(%)
Enthalpy
i
3

(kJ /kg)
Ñoä
chöùa
hôi d
3

(kg/kg)
1.6
Baõo hoøa 36 30 63 24.2 24.8
Quaù
nhieät
38 30
67 24.2 24
2.5
Baõo hoøa 36 31 70 25 27
Quaù
nhieät
37 31
64 25 26
3.2
Baõo hoøa 37 32 69 27 27.4
Quaù
nhieät
36 30
63 24.2 24.8

Baûng 5: Caùc thoâng soá cuûa khoâng khí aåm sau voøi phun hôi (thaûi ra ngoaøi)

Vaän
toác gioù
taïi ñaàu
ra cuûa
oáng khí
ñoäng v
(m/s)
Traïng
thaùi hôi
Nhieät
ñoä
baàu
khoâ t
k

(
o
C)
Nhieät
ñoä
baàu
öôùt t
ö
(
o
C)
Ñoä aåm
töông
ñoái ¢
4

(%)
Enthalpy
i
4

(kJ /kg)
Ñoä
chöùa
hôi d
4

(kg/kg)
1.6
Baõo hoøa 37 32 69 27 27.4
Quaù
nhieät
43 37
65 31 35
2.5
Baõo hoøa 43 39
75 37 44
Thí nghieäm Quaù trình - Thieát bò Nhieät ñoäng löïc hoïc
Trang 6
Quaù
nhieät
41 37
72
31
38
3.2
Baõo hoøa 42 38
78 35 40.9
Quaù
nhieät
40 36
78 32 36.5

5.2 Tính toaùn

Baûng 6: Caùc giaù trò tính toaùn

Vaän
toác
gioù
taïi
ñaàu
ra
cuûa
oáng
khí
ñoäng
v (m/s)
Traïng
thaùi hôi
Khoái
löôïng
rieâng
cuûa
khoâng
khí
(kg/m
3
)
Löu löông
khoâng
khí
chuyeån
ñoäng
trong
oáng khí
ñoäng G
kk

(kg/s)
Naêng
suaát
laïnh
cuûa
daøn
laïnh
Q
o
(kW)
Löôïng
nöôùc
taùch ra
töø daøn
laïnh
theo lyù
thuyeát
G
nöôùc
(kg/h)
Löôïng
nöôùc
taùch ra
töø
daøn
laïnh
theo
thöïc teá
G’
nöôùc
(kg/h)
Phuï
taûi
nhieät
cuûa
thieát
bò saáy
khoâng
khí Q
(kW)
1.6
Baõo hoøa 1.146 0.0264 0.454 1.825 1.104 0.454
Quaù nhieät 1.146 0.0264 0.422 1.692 1.104 0.454
2.5
Baõo hoøa 1.146 0.0413 0.537 2.185 1.080 0.62
Quaù nhieät 1.146 0.0413 0.586 2.408 1.080 0.62
3.2
Baõo hoøa 1.146 0.0528 0.545 2.908 0.978 0.845
Quaù nhieät 1.146 0.0528 0.496 2.889 0.978 0.697




6. BAØN LUAÄN :
Caâu 1 : Giaûi thích söï thay ñoåi traïng thaùi cuûa khoâng khí khi ñi qua oáng khí ñoäng
döïa treân söï thay ñoåi ñoä aåm cuûa khoâng khí.
E’
i E t = const

A

D
B
¢ = 1
C



d

Thí nghieäm Quaù trình - Thieát bò Nhieät ñoäng löïc hoïc
Trang 7
Hình 2 : Giaûn ñoà bieåu dieãn söï thay ñoåi traïng thaùi cuûa khoâng khí khi ñi qua oáng
khí ñoäng theo lyù thuyeát

+ Khi ñi qua daøn laïnh: söï thay ñoåi traïng thaùi cuûa khoâng khí ñöôïc bieåu dieãn
baèng 2 ñoaïn thaúng AB vaø BC.
- Trong giai ñoaïn ñaàu cuûa quaù trình laøm laïnh (AB) : ñoä aåm tuyeät ñoái d cuûa
khoâng khí khoâng ñoåi (do haøm löôïng nöôùc khoâng ñoåi) coøn nhieät ñoä cuûa
khoâng khí thì giaûm daàn xuoáng ñeán nhieät ñoä ñieåm söông. Ñoä aåm töông ñoái
¢ taêng daàn ñeán traïng thaùi baõo hoøa ¢ = 1. Taïi nhieät ñoä ñieåm söông B, öùng
vôùi traïng thaùi baõo hoøa, hôi nöôùc baét ñaàu ngöng tuï.
- Trong giai ñoaïn sau cuûa quaù trình laøm laïnh (BC): ñoä aåm töông ñoái ¢ cuûa
khoâng khí khoâng ñoåi vaø baèng 1, do luùc naøy khoâng khí ñaõ ñaït traïng thaùi
baõo hoøa. Do vaãn tieáp tuïc laøm laïnh neân nhieät ñoä cuûa khoâng khí vaãn tieáp
tuïc giaûm. Ñoä aåm tuyeät ñoái d cuûa khoâng khí giaûm do coù nöôùc ngöng tuï
laøm giaûm haøm löôïng cuûa nöôùc trong khoâng khí aåm.
+ Khi ñi qua thieát bò saáy: söï thay ñoåi traïng thaùi cuûa khoâng khí ñöôïc bieåu dieãn
baèng ñoaïn thaúng CD. Ñoä aåm tuyeät ñoái d cuûa khoâng khí khoâng ñoåi (do haøm
löôïng nöôùc khoâng ñoåi) coøn nhieät ñoä cuûa khoâng khí thì taêng daàn. Ñoä aåm töông
ñoái ¢ giaûm daàn.
+ Khi ñi qua voøi phun hôi: söï thay ñoåi traïng thaùi cuûa khoâng khí ñöôïc bieåu dieãn
baèng 1 ñoaïn thaúng naèm trong khoaûng DE vaø DE’.
- Neáu söû duïng hôi nöôùc baõo hoøa: söï thay ñoåi traïng thaùi cuûa khoâng khí ñöôïc
bieåu dieãn baèng ñoaïn DE. Ñoä aåm tuyeät ñoái d cuûa khoâng khí taêng leân do
khoâng khí nhaän theâm aåm. Enthalpy i cuõng taêng leân do khoâng khí nhaän theâm
nhieät löôïng töø hôi nöôùc baõo hoøa. Nhiệt độ không khí tăng lên do nhiệt độ hơi
bão hòa cao hơn nhiệt độ không khí ban đầu.
- Neáu söû duïng hôi quaù nhieät: söï thay ñoåi traïng thaùi cuûa khoâng khí ñöôïc
bieåu diễn bằng đoạn thẳng DE’. Hôi nöôùc caøng quaù nhieät thì đoạn thẳng càng
dốc. Enthalpy i cuõng taêng leân do khoâng khí nhaän theâm nhieät löôïng töø hôi
nöôùc quaù nhieät, ñoä tăng lớn hôn so vôùi khi söû duïng hôi nöôùc baõo hoøa.

Caâu 2 : Giaûi thích taïi sao coù theå xaùc ñònh ñöôïc ñoä aåm cuûa khoâng khí thoâng
qua nhieät ñoä baàu khoâ vaø nhieät ñoä baàu öôùt.
+ Nhieät ñoä baàu khoâ: laø nhieät ñoä cuûa hoãn hôïp khí ñöôïc xaùc ñònh baèng nhieät
keá thoâng thöôøng.
Nhieät ñoä baàu khoâ cuõng chính laø nhieät ñoä cuûa khoâng khí vì baàu nhieät keá tieáp
xuùc tröïc tieáp vôùi khoâng khí.
+ Nhieät ñoä baàu öôùt: laø nhieät ñoä oån ñònh ñaït ñöôïc khi moät löôïng nhoû nöôùc
boác hôi vaøo hoãn hôïp khí chöa baõo hoøa hôi nöôùc ôû ñieàu kieän ñoaïn nhieät.
Nhieät ñoä baàu öôùt ñöôïc ño baèng nhieät keá thoâng thöôøng coù boïc vaûi öôùt ôû
baàu nhieät keá. Cho nöôùc vaøo coác boïc ñaàu nhieät keá, nöôùc boác hôi ñoaïn nhieät
trong khoâng khí aåm thu nhieät laøm nhieät ñoä trong khoâng khí giaûm, chôø cho ñeán khi
nhieät ñoä khoâng thay ñoåi nöõa thì nhieät ñoä ñoù chính laø nhieät ñoä baàu öôùt. Do ñoù
phaûi thöôøng xuyeân theo doõi ñeå theâm nöôùc vaøo coác.
Khoâng khí caøng khoâ hay ñoä aåm töông ñoái ¢ cuûa noù caøng beù thì nöôùc xung
quanh baàu nhieät keá cuûa noù seõ bay hôi caøng nhieàu vaø lôùp khoâng khí saùt ñoù
caøng maát nhieàu nhieät löôïng vaø do ñoù nhieät ñoä baàu öôùt caøng beù hay ñoä cheânh
leäch giöõa nhieät ñoä baàu khoâ vaø nhieät ñoä baàu öôùt caøng lôùn. Dó nhieân khi khoâng
khí khoâ töông ñoái ¢ = 0 thì ñoä cheânh leäch nhieät ñoä naøy laø cöïc ñaïi. Ngöôïc laïi khi
Thí nghieäm Quaù trình - Thieát bò Nhieät ñoäng löïc hoïc
Trang 8
khoâng khí aåm baõo hoøa hay ñoä aåm töông ñoái ¢ = 100% thì nöôùc quanh baàu nhieät
keá khoâng theå bay hôi vaø do ñoù giaù trò nhieät ñoä baàu khoâ vaø nhieät ñoä baàu öôùt
baèng nhau hay ñoä cheânh leäch nhieät ñoä cuûa 2 nhieät keá laø baèng 0. Coù theå thaáy,
nhieät ñoä baàu öôùt chính laø nhieät ñoä baõo hoøa töông öùng vôùi phaân aùp suaát baõo
hoøa cuûa hôi nöôùc trong khoâng khí aåm. Nhö vaäy, ñoä cheânh leäch nhieät ñoä giöõa
nhieät ñoä baàu khoâ vaø nhieät ñoä baàu öôùt ñaëc tröng cho khaû naêng nhaän aåm cuûa
khoâng khí vaø do ñoù trong kyõ thuaät saáy ngöôøi ta goïi laø theá saáy c. Nhö vaäy theá
saáy baèng:
c = t
k
- t
ö


i

¢ < 1



B ¢ = 1

t
k

t
ö
A
i = const
d

Hình 3 : Caùch xaùc ñònh ñoä aåm cuûa khoâng khí
thoâng qua nhieät ñoä baàu khoâ vaø nhieät ñoä baàu öôùt
Töø nhieät ñoä t
ö
gioùng theo ñöôøng t = const, caét ñöôøng ¢ = 1 taïi ñieåm A.
Töø A theo ñöôøng i = const caét ñöôøng t
k
taïi ñieåm B. B chính laø traïng thaùi cuûa
khoâng khí xaùc ñònh bôûi hai thoâng soá t
k
vaø t
ö
.
Ñöôøng ¢ = const qua B cho bieát ñoä aåm töông ñoái cuûa khoâng khí.
+ Xaùc ñònh ñoä aåm cuûa khoâng khí thoâng qua nhieät ñoä baàu khoâ vaø nhieät ñoä
baàu öôùt:
Ñoä aåm töông ñoái cuûa khoâng khí ¢ ñöôïc xaùc ñònh baèng aåm keá. Hieän nay coù
nhieàu loaïi aåm keá. Tuy caùc aåm keá hoaït ñoäng theo nhieàu nguyeân lyù khaùc nhau
nhöng cuøng coù moät cô sôû nhieät ñoäng. Sau ñaây chuùng ta giôùi thieäu caùc cô sôû
naøy.
Caùc loaïi aåm keá xaùc ñònh ñoä aåm töông ñoái cuûa khoâng khí ñeàu döïa treân hieäu
soá nhieät ñoä nhieät keá khoâ vaø nhieät keá öôùt (t
k
– t
ö
). Giaû söû q
1
laø nhieät löôïng maø
khoâng khí cung caáp cho baàu thuûy ngaân cuûa nhieät keá öôùt vaø q
2
laø nhieät löôïng
maø nöôùc quanh baàu thuûy ngaân tieâu toán ñeå bay hôi. Roõ raøng ta coù:
q
1
= q
2
(1)
Theo lyù thuyeát truyeàn nhieät thì: q
1
= o (t
k
– t
ö
) (2)
Vaø : q
2
= q
m
.r (3)
Trong ñoù o (W/m
2
.K) laø heä soá trao ñoåi nhieät ñoái löu töï nhieân, q
m
(kg/m
2
.s) laø
cöôøng ñoä bay hôi vaø r laø nhieät aåm hoùa hôi.
Cöôøng ñoä bay hôi q
m
(kg/m
2
.s) coù theå tính gaàn ñuùng theo coâng thöùc Dalton qua
heä soá bay hôi o
m
(kg/m
2
.s.bar) vaø ñoä cheânh leäch aùp suaát giöõa phaân aùp suaát baõo
hoøa öùng vôùi nhieät ñoä nhieät keá öôùt p
m
vaø phaân aùp suaát p
a
cuûa hôi nöôùc trong
khoâng khí aåm:
Thí nghieäm Quaù trình - Thieát bò Nhieät ñoäng löïc hoïc
Trang 9

B
760
) p p ( q
a m m m
÷ o =
Trong đñoù:
- p
a
(bar) laø phaân aùp suaát cuûa hôi nöôùc
- p
m
(bar) laø aùp suaát hôi baõo hoaø taïi nhieät ñoä baàu öôùt
- B (mmHg) laø aùp suaát khí trôøi nôi ta xaùc ñònh ñoä aåm töông ñoái ¢
Deã daøng thaáy raèng neáu aùp suaát khí trôøi B ñöôïc ño baèng bar thì coâng thöùc
treân ñöôïc vieát laïi döôùi daïng:

B
013 , 1
) p p ( q
a m m m
÷ o = (4)
Thay giaù trò cuûa q
1
theo (2) vaø q
2
(hay q
m
) theo (3), (4) vaøo (1) chuùng ta ñöôïc:
p
m
– p
a
=
r . 013 , 1 .
m
o
o
B(t – t
ö
) = A.B.( t – t
ö
) (5)
Trong ñoù: A =
r . 013 , 1 .
m
o
o
(6a)
Heä soá A goïi laø heä soá aåm keá vaø phuï thuoäc vaøo heä soá trao ñoåi nhieät o vaø
heä soá bay hôi o
m
. Caùc heä soá naøy laïi phuï thuoäc vaøo toác ñoä chuyeån ñoäng töï
nhieân cuûa khoâng khí. Nhö vaäy, coù theå xem A = f(v). Thöïc nghieäm cho thaáy khi toác
ñoä v < 0,5m/s thì A = 66.10
-5
vaø khi v > 0,5m/s thì heä soá A xaùc ñònh theo coâng thöùc
sau:

5
10 .
V
75 , 6
65 A
÷
|
.
|

\
|
+ = (6b)
Töø (5) coù theå ruùt ra phaân aùp suaát p
a
cuûa hôi nöôùc :
p
a
= p
m
– A.B.(t – t
ö
) (7)
Maø: ¢ =
b
a
p
p

¬ Ta coù coâng thöùc xaùc ñònh ñoä aåm töông ñoái cuûa khoâng khí ¢ theo aùp suaát
baõo hoøa p
b
vaø ñoä cheânh nhieät (t – t
ö
)
) t t (
p
B . A
p
p
ö
b b
m
÷ ÷ = ¢ (8)
Trong (8) p
m
vaø p
b
ñeàu laø aùp suaát baõo hoøa nhöng p
m
laø aùp suaát baõo hoøa öùng
vôùi nhieät ñoä nhieät keá t
ö
coøn p
b
laø aùp suaát baõo haøo öùng vôùi nhieät ñoä nhieät keá
khoâ t. Nhö vaäy, chuùng ta coù theå hoaøn toaøn xaùc ñònh ñöôïc ñoä aåm töông ñoái cuûa
khoâng khí khi bieát nhieät ñoä nhieät keá khoâ t vaø nhieät ñoä nhieät keá öôùt t
ö
.

Caâu 3 : So saùnh giöõa caùc quaù trình laøm laïnh, saáy noùng vaø phun hôi nöôùc vaøo
khoâng khí aåm treân ñoà thò i – d cuûa lyù thuyeát vaø thöïc teá.

Söï thay ñoåi traïng thaùi cuûa khoâng khí khi ñi qua oáng khí ñoäng ñöôïc bieåu dieãn
treân caùc ñoà thò töø 1 ñeán 9. Nhìn chung, chuùng coù daïng nhö sau:







Thí nghieäm Quaù trình - Thieát bò Nhieät ñoäng löïc hoïc
Trang 10



E
i
E’ A

D

B
¢ = 1
C



d

Hình 4 : Giaûn ñoà bieåu dieãn söï thay ñoåi traïng thaùi cuûa khoâng khí khi ñi qua oáng
khí ñoäng theo thöïc teá

+ Khi ñi qua daøn laïnh (AB, BC) : söï thay ñoåi traïng thaùi cuûa khoâng khí khoâng
gioáng so vôùi lyù thuyeát. Taïi vò trí cuoái cuøng cuûa quaù trình laøm laïnh (ñieåm C),
traïng thaùi cuûa khoâng khí khoâng phaûi laø baõo hoøa nhö lyù thuyeát maø laø traïng thaùi
chöa baõo hoøa. Ñoù laø do khi khoâng khí ñi ra khoûi daøn laïnh ñaõ nhaän theâm nhieät
löôïng töø moâi tröôøng xung quanh tröôùc khi ñeán nhieät keá baàu khoâ vaø nhieät keá
baàu öôùt.
+ Khi ñi qua thieát bò saáy (CD) : söï thay ñoåi traïng thaùi cuûa khoâng khí khoâng
gioáng so vôùi lyù thuyeát. Quaù trình saáy noùng naøy khoâng phaûi dieãn ra ôû ñieàu kieän
ñoä aåm tuyeät ñoái d khoâng ñoåi nhö lyù thuyeát maø ôû ñaây d laïi taêng daàn. Ñoù laø do
khoâng khí sau khi ra khoûi thieát bò saáy ñaõ nhaän theâm aåm töø moâi tröôøng xung
quanh tröôùc khi ñeán nhieät keá baàu khoâ vaø nhieät keá baàu öôùt.
+ Khi ñi qua voøi phun hôi nöôùc (DE, DE’) : söï thay ñoåi traïng thaùi cuûa khoâng khí
gioáng vôùi lyù thuyeát. Do moâi tröôøng xung quanh khoâng aûnh höôûng nhieàu ñeán keát
quaû.

Caâu 4 : So saùnh caùc giaù trò tính toaùn theo lyù thuyeát vaø thöïc teá.
+ Naêng suaát laïnh cuûa daøn laïnh :
- Theo lyù thuyeát: Q
o
= (1 ÷ 2) kW
- Thöïc teá: Q
o
’ = 0.4 ÷ 0.6 kW
¬ Giaù trò tính toaùn theo lyù thuyeát lôùn hôn so vôùi naêng suaát laïnh thöïc söï cuûa
maùy. Ñoù laø do coù söï maát maùt nhieät ra moâi tröôøng xung quanh, laøm cho nhieät
löôïng maø khoâng khí toûa ra lôùn hôn nhieät löôïng maø daøn laïnh nhaän ñöôïc.
+ Löôïng nöôùc taùch ra töø daøn laïnh :
- Theo lyù thuyeát: G
nöôùc
= (1.7 ÷ 3) kg/h
- Thöïc teá: G’
nöôùc
= (0.9 ÷ 1,1) kg/h
¬ Löôïng nöôùc thöïc teá nhoû hôn löôïng nöôùc theo lyù thuyeát
+ Löôïng nhieät do thieát bò saáy cung caáp :
- Theo lyù thuyeát: Q = 1 kW
- Thöïc teá: Q’ = (0.45-0.85) kW
Thí nghieäm Quaù trình - Thieát bò Nhieät ñoäng löïc hoïc
Trang 11
¬ Giaù trò tính toaùn theo lyù thuyeát nhoû hôn so vôùi thöïc teá. Ñoù laø do coù söï
maát maùt nhieät ra moâi tröôøng xung quanh, laøm cho nhieät löôïng maø khoâng khí nhaän
ñöôïc nhoû hôn nhieät löôïng do thieát bò saáy cung caáp.

Caâu 5 : Nguyeân nhaân daãn ñeán sai soá giöõa thöïc teá vaø lyù thuyeát.
- Sai soá do ñoïc nhieät ñoä baàu khoâ vaø nhieät ñoä baàu öôùt treân ñoàng hoà
hieän soá: caùc soá hieän treân ñoàng hoà hieän soá thöôøng khoâng oån ñònh maø
dao ñoäng khaù nhieàu, moät vaøi thieát bò ño nhieät ñoä cho keát quaû khoâng ñaùng
tin caäy. Tuy nhieân nhìn chung keát quaû thu ñöôïc coù theå moâ taû ñöôïc caùc quaù
trình xaûy ra trong thöïc teá.
- Sai soá do ño löu löôïng nöôùc ngöng: do ñoïc theå tích treân oáng ñong vaø baám
thôøi gian chöa chính xaùc.
- Sai soá do thieát bò: löu löôïng khí vaøo khoâng oån ñònh, thieát bò khoâng ñöôïc
caùch nhieät vaø caùch aåm tuyeät ñoái vôùi moâi tröôøng xung quanh,…
- Sai soá do tính toaùn: sai soá do vieäc tra caùc giaù trò ¢, i, d treân giaûn ñoà i – d.

Caâu 6 : AÛnh höôûng cuûa caùc cheá ñoä thí nghieäm ñeán söï thay ñoåi traïng thaùi
cuûa khoâng khí aåm.
Khi thay ñoåi cheá ñoä hoaït ñoäng baèng caùch thay ñoåi vò trí cöûa gioù, taêng hoaëc
giaûm löôïng hôi phun vaøo thì aûnh höôûng khoâng ñaùng keå ñeán söï thay ñoåi traïng
thaùi cuûa khoâng khí khi ñi qua oáng khí ñoäng.



7. PHUÏ LUÏC :
Xaùc ñònh caùc thoâng soá cuûa khoâng khí:
Treân giaûn ñoà i – d, caên cöù vaøo nhieät ñoä nhieät keá khoâ vaø nhieät keá öôùt, ta
xaùc ñònh ñoä aåm töông ñoái ¢ (%), enthalpy i (kJ/kg) vaø ñoä chöùa hôi d (kg/kg) cuûa
khoâng khí taïi caùc ñieåm.
i

¢ < 1



B ¢ = 1

t
k

t
ö
A
i = const
d

Hình 5 : Caùch xaùc ñònh caùc thoâng soá cuûa khoâng khí
thoâng qua nhieät ñoä baàu khoâ vaø nhieät ñoä baàu öôùt

Töø nhieät ñoä t
ö
gioùng theo ñöôøng t = const, caét ñöôøng ¢ = 1 taïi ñieåm A.
Ñöôøng i = const qua A cho ta bieát giaù trò i cuûa traïng thaùi khoâng khí caàn xaùc
ñònh.
Thí nghieäm Quaù trình - Thieát bò Nhieät ñoäng löïc hoïc
Trang 12
Töø A theo ñöôøng i = const caét ñöôøng t
k
taïi ñieåm B. B chính laø traïng thaùi cuûa
khoâng khí xaùc ñònh bôûi hai thoâng soá t
k
vaø t
ö
.
Ñöôøng ¢ = const qua B cho bieát ñoä aåm töông ñoái cuûa khoâng khí.
Töø B keû 1 ñöôøng thaúng vuoâng goùc vôùi truïc d, töø ñoù ta xaùc ñònh ñöôïc giaù trò
d.

Xaùc ñònh löu löôïng khoâng khí chuyeån ñoäng trong oáng khí ñoäng :
Löu löôïng troïng löôïng G
kk
(kg/s) cuûa khoâng khí chuyeån ñoäng trong oáng khí ñoäng
coù theå ñöôïc xaùc ñònh baèng coâng thöùc sau ñaây:
G
kk
= v.F. µ (9)
Trong ñoù:
 v: vaän toác gioù ño taïi ñaàu vaøo cuûa oáng khí ñoäng (Baûng 1), m/s
 F = 0,0144 m
2
: dieän tích mieäng ra cuûa oáng khí ñoäng.
 µ: khoái löôïng rieâng cuûa khoâng khí (Baûng 7), kg/m
3

Trong tröôøng hôïp naøy, µ ñöôïc xaùc ñònh theo nhieät ñoä t (
o
C) cuûa nhieät keá khoâ
taïi ñaàu vaøo oáng khí ñoäng.

Baûng 7 : Khoái löôïng rieâng cuûa khoâng khí µ (kg/m
3
) phuï thuoäc vaøo nhieät ñoä t (
o
C)
cuûa noù

t 30 31 32 33 34 35 36 37 38 39
µ
1,165 1,161 1,157 1,154 1,150 1,146 1,142 1,139 1,135 1,131
t 40 41 42 43 44 45 46 47 48 49
µ
1,128 1,124 1,121 1,117 1,114 1,110 1,107 1,103 1,100 1,096
t 50 51 52 53 54 55 56 57 58 59
µ
1,093 1,089 1,086 1,083 1,079 1,076 1,073 1,070 1,066 1,063
t 60 61 62 63 64 65 66 67 68 69
µ
1,060 1,057 1,054 1,051 1,047 1,044 1,041 1,039 1,035 1,032
t 70 71 72 73 74 75 76 77 78 79
µ
1,029 1,026 1,023 1,020 1,017 1,014 1,011 1,009 1,006 1,003

Tính toaùn daøn laïnh :
Naêng suaát laïnh cuûa daøn laïnh Q
o
:
Q
o
= G
kk
. (i
1
– i
2
), kW (10)
Trong ñoù:
 G
kk
: löu löôïng troïng löôïng cuûa khoâng khí chuyeån ñoäng trong oáng khí ñoäng,
ñöôïc xaùc ñònh theo coâng thöùc (1), kg/s
 i
1
vaø i
2
: enthalpy cuûa khoâng khí vaøo vaø ra khoûi daøn laïnh (Baûng 2 vaø Baûng
3) , kJ/kg

Löôïng nöôùc taùch ra töø daøn laïnh theo tính toaùn lyù thuyeát G
nöôùc
:
G
nöôùc
= 3600. G
kk
. (d
1
– d
2
), kg/h (11)
Trong ñoù:
 d
1
vaø d
2
: ñoä chöùa hôi cuûa khoâng khí vaøo vaø ra khoûi daøn laïnh (Baûng 2 vaø
Baûng 3), kg/kg
Löôïng nöôùc thöïc teá taùch ra töø daøn laïnh G’
nöôùc
:
1
1 ,
nöôùc
V . 06 , 0
G
t
= , kg/h (12)
Trong ñoù:
Thí nghieäm Quaù trình - Thieát bò Nhieät ñoäng löïc hoïc
Trang 13
 V
1
: maãu ño löôïng nöôùc taùnh ra töø daøn laïnh (Baûng 1), ml
 t
1
: thôøi gian laáy maãu ño löôïng nöôùc noùi treân (Baûng 1), phuùt
Vôùi:
60
) s (
) phuùt (
1
1
t
= t

Tính thieát bò saáy khoâng khí :
Phuï taûi nhieät cuûa thieát bò saáy khoâng khí Q :
Q = G
kk
. (i
3
– i
2
), kW (13)
Trong ñoù:
 i
2
vaø i
3
: enthalpy cuûa khoâng khí vaøo vaø ra khoûi thieát bò saáy noùng khoâng khí
(Baûng 3 vaø Baûng 4), kJ/kg


Löông nhieät do doøng ñieän cung caáp qua ñieän trôû :
Q’= 1kW (moät ñieän trôû)
Q’= 2kW (hai ñieän trôû)



8. TAØI LIEÄU THAM KHAÛO :
[1]. Voõ Vaên Bang – Vuõ Baù Minh, “Quaù trình vaø Thieát bò trong Coâng Ngheä Hoùa
Hoïc & Thöïc phaåm – Taäp 3: Truyeàn Khoái”, Nhaø xuaát baûn Ñaïi hoïc Quoác gia
TpHCM, 2004, 388tr.
[2]. Traàn Vaên Phuù, “Tính toaùn vaø thieát keá heä thoáng saáy”, Nhaø xuaát baûn Giaùo
duïc, 2002, 360tr.