You are on page 1of 9

1 | F a q e

Funksionet q kan limit + kur, + x


Nse shnojm me x numrin e shpendve n nj pyll t Toks sht q x merr vlera t mdha,
por nuk merr vlera t mdha sa t duam ne si p.sh themi q numri i shpendve n Toks sht
. 10
10000000
Ky sht nj shembull i thjesht q tregon se numri i shpendve n Tok sht i madh
por jo m i madh se nj vler e caktuar.
Nse shnojm me x abshisn e piks M t funksionit
x y 4 = shohim se me rritjen e vlerave t ndryshores vihet re
se rriten edhe vlerat e ). (x f Sa m shum t rriten vlerat e
x aq m shum rriten vlerat e funksionit. Por x n kt rast
merr vlera sa t duam ne dhe vlerat e tij rriten gjithmon
derisa bhen t pallogaritshme. N kt rast themi se kur
+ x kemi . ) ( + x f Pra mund t shkruajm:
+ =
+
f(x) lim
x

Pra nga grafiku shohim se me rritjen e vlerave t x vlerat e
M q sht ) (x f shkojn drejt + .
N prgjithsi themi se nj funksion ka limit + , kur
, x + nse vlerat e ) (x f bhen t mdha sa t duam, me
qllim q t kemi vlera t x mjaft t mdha. Kshtu kemi
rastin e prgjithshm q nj funksion t ket limit + , kur
x+, M ) ( ) ( q till e ) 0 ( 0 M
0 0
> > > - > x f x x x
. N pamjen grafike duhet t ekzistoj nj M pozitive q
abshisa e ksaj pike t jet x
0
m e madhe se 0, por q t
jet e vrtet q x> x
0
dhe nga kjo t rrjedh q . ) ( M x f >
Funksionet m t rndsishme q kan + =
+
) ( lim
x
x f jan: ... , log , , , , , ,
3 2 x n n
e x x x x x x x






2 | F a q e

Disa Teorema:
























TEOREMA 1:
Nse | | + e ; a x dhe kemi ) ( ) ( x f x g > dhe + =
+
) ( lim
x
x f
ather edhe + =
+
) ( lim
x
x g
TEOREMA 2:
Nse + =
+
) ( lim
x
x f dhe + =
+
) ( lim
x
x g
ather edhe + = +
+
] ) ( ) ( [ lim
x
x f x g

TEOREMA 3:
Nse + =
+
) ( lim
x
x f dhe + =
+
) ( lim
x
x g
ather edhe + =
+
] ) ( ) ( [ lim
x
x f x g

TEOREMA 4:
Nse + =
+
) ( lim
x
x f dhe 0 > k
ather edhe + =
+
)] ( [ lim
x
x f k

3 | F a q e

Funksionet q kan limit 0 kur, + x
Marrim n shqyrtim funksionin
*
2

1
R x ku
x
y e = dhe plotsojm tabeln.
x 1 10 100 1000 10000 100000
2
1
x
1 0,1 0,01 0,001 0,0001 0,00001

Vm re q me rritjen e vlerave t x -it kemi zvoglim t vlerave t vlerave t ) (x f . Kshtu nga
tabela duket qart q , + x por 0 ) ( x f pasi vlerat e funksionit sa vijn dhe bhen akoma
m t vogla dhe zvoglohen pambarimisht dhe tentojn drejt numrit 0. N kt mnyr vlerat e
) (x f bhen sa t duam t vogla me qllim q vlerat e x t bhen t mdha sa t duam.

N rastin e prgjithshm do t shpreheshim q nse na jepet ) (x f i prcaktuar n | | + ; a arrijm
q t gjejm nj c sado t vogl pozitiv n mnyr q t ekzistoj nj M pozitive e till q pr
M x > t kemi . 0 ) ( c < x f N gjuhn e simboleve do t prkthehej:
c c < > > - > 0 ) ( ) ( kemi t q ) 0 ( 0 x f M x M



















4 | F a q e

TEOREM:
Nse funksioni ) (x f y = ku ) (x f sht polinom, kur + x
ka po at limit q ka monomi i tij me fuqin m t madhe

Limiti i polinomit kur, + x

Marim n shqyrtim 1 ) (
2 3
+ + + = x x x x f dhe duhet t vrtetojm q . ) ( lim
x
+ =
+
x f Mund t
arsyetojm kshtu: Shkruajm pr 0 > x )
1 1 1
1 ( ) (
3 2
3
x x x
x x f + + + = . Shohim se limiti i kufizs
)
1 1 1
1 (
3 2
x x x
+ + + kur + x shkon drejt 1 pasi limiti i )
1 1 1
(
3 2
x x x
+ + sht 0. Pra kemi:
. ) 1 ( lim ) 0 0 0 1 ( lim )
1 1 1
1 ( lim
3
x
3
x
3 2
3
x
+ = = + + + = + + +
+ + +
x x
x x x
x Pra duket qart q limiti i
ktij polinomi sht i barabart me monomin q ka fuqi m t madhe.











5 | F a q e

Limite t funksionit kur x

Kur ndryshorja x merr njrn pas tjetrs vlerat 1, 10, 100, 1000 , ndryshorja t=- x merr
prkatsisht vlerat -1, -100, -1000 Shohim q me rritjen e vlerave t ndryshores x , kemi
zvoglim t ndryshores t. Kur vlerat e ndryshores x rriten pambarimisht vlerat e t zvoglohen
pambarimisht.

Marim ) (x f y = dhe duam t dim far ndodh kur . x Bjm nj zvendsim t
ndryshores x me t dhe do t kemi: ). ( t f y = Por nga kushti kemi x dhe me
zvendsimin kemi . + t N rastin e prgjithshm mjafton ta kthejm funksionin n trajtn
) ( x f y = kur + x dhe do t kemi: ) ( lim ) ( lim
x x
x f x f =
+














6 | F a q e

ASIMPTOTA horizontale









N grafikun e dhn shohim se largesa nga nj pik M e grafikut me abshisn prkatse sa vjen
dhe zvoglohet dhe shkon drejt 0. Nse largesa e piks M i afrohet pambarimisht piks 0 kur
pika M largohet pambarimisht n nj drejtim t caktuar n lidhje me vijn e grafikut ather
drejtza ) (d e vijs l sht ASIMPTOT horizontale pr grafikun.
Ather themi q:
Drejtza l y = sht ASIMPTOT horizontale pr grafikun e funksionit ) (x f y = kur + x
nse l x f =

) ( lim
x
ose . 0 ] ) ( [ lim
x
=

l x f









M
M
K
y
x
M
M
M
M
M
M
M
M M
M
M
M M M
K K K K K K K K K K K K K K
7 | F a q e

Funksionet q kan limit 0 kur, 0 x
Pr funksionin
2
x y = ndrtojm nj tabel me vlerat prkatse:
x -0,1 -0,01 -0,001 0 0,001 0,01 0,1
2
x
0,01 0,001 0,0001 0 0,0001 0,001 0,01

Shihet qart se sa m afr zeros t ndodhen vlerat e it x aq m afr zeros ndodhen edhe vlerat
prgjegjse t funksionit ) (x f . Pra mund t zgjedhim nj pafundsi vlerash t it x dhe vlerat e
funksionit do t shkojn drejt zeros.
Funksioni ) (x f ka limit numrin zero n zero, n qoft se vlerat e ktij funksioni mund t bhen
sa t duam afr numrit 0, kur vlerat e it x zgjidhn shum afr zeros por asnjher t barabart
me zero. Kjo do t thot: Sido t na jepet nj numr pozitiv sado i vogl gjejm nj numr
pozitiv r , t till q pr t gjith x t ndryshm nga 0 q ndodhen n intervalin | | r r; t kemi.
N kt rast shnojm: 0 ) ( lim
0 x
=

x f
c c < < = > - > ) ( dhe ) 0 ( kemi t q ) 0 ( 0 x f r x x r













8 | F a q e

Funksionet q kan limit 0 kur, a x
sht dhn funksioni
2
) 2 ( = x y dhe ndtojm tabeln e vlerave t funksionit.
x 1,9 1,99 1,999 1,9999 1,99999 1,999999 1,9999999
2
) 2 ( x 0,01 0,0001 0,000001
0,00000001 0,0000000001 0,00000000001 0,000000000001

Vm re se funksioni merr vlera shum t vogla dhe t prafrta me zeron kur ne i japim vlera q
jan shum t mdha dhe jan shum t afrta me numrin 2. Ather themi se kur 2 x kemi
. 0 ) ( x f N mnyr t prgjithshme sa m shum t rriten vlerat e it x drejt nj numri a t
caktuar dhe nse vlerat e ) (x f shkojn drejt numrit zero, ather mund t themi q: . 0 ) ( lim
x
=

x f
a

N kt rast kemi funksione q kan limit zeron dhe quhen p.m.v pambarimisht t vegjl,
nnkutpojm q kur vlerat e x x a x ; 0 ; ather vlerat e funksionit shkojn n zero.
| | c c < + e = > - > ) ( ; dhe ) 0 ( kemi t q ) 0 ( 0 x f r a r a x x r















9 | F a q e

TEOREMA 1:
Shuma e dy funksioneve q jan p.m.v kur a x sht p.m.v kur . a x
Pra nse 0 ) ( lim
x
=

x f
a
dhe 0 ) ( lim
x
=

x g
a
, ather edhe 0 )] ( ) ( [ lim
x
= +

x g x f
a


TEOREMA 2:
Prodhimi i dy funksioneve q jan p.m.v kur a x sht p.m.v kur . a x
Pra nse 0 ) ( lim
x
=

x f
a
dhe 0 ) ( lim
x
=

x g
a
, ather edhe 0 )] ( ) ( [ lim
x
=

x g x f
a


TEOREMA 3:
Prodhimi i nj konstanteje me nj p.m.v kur a x sht p.m.v kur . a x
Pra nse 0 ) ( lim
x
=

x f
a
dhe ja k sht konstante ather edhe 0 )] ( [ lim
x
=

x f k
a


TEOREMA 4:
Nse pr gjith a x = nga nj interval | | r a r a + ; kemi ) ( ) ( ) ( x h x g x f s s dhe
0 ) ( lim ) ( lim
x x
= =

x h x f
a a
, ather edhe 0 ) ( lim
x
=

x g
a


Disa Teorema