Ouderen

Wel of niet reanimeren? Daarover moet men
met ouderen praten.
» 07
Jaargang 7 • nummer 8 • 17 april 2013
Werken in Duitsland?
www.tmi-interim.nl
ki j k op: scoremedi . nl
Voedi ngsst oel Nut r i max
Vraag gratis catalogus
aan via info@scoremedi.nl
zitten met zorg
Patiënten kunnen sinds vorige week bij
de hoofdingang, naast rolstoelen ook een
rollator lenen als zij het Zuwe Hofpoort
Ziekenhuis in Woerden bezoeken.
Het geriatrisch team en het team van de val-
polikliniek hechten belang aan het soepel
houden van de spieren. Met het bieden van
rollators hopen zij dat ouderen veilig(er)
door het ziekenhuis kunnen lopen en minder
gebruik hoeven maken van rolstoelen. “Wij
willen de veiligheid en service voor (kwetsbare)
ouderen in ons ziekenhuis verder verbeteren.
Deze rollators kunnen hier aan bijdragen”,
vertelt Joke Heemskerk, verpleegkundig
specialist geriatrie en bedenkster van het
initiatief. “Het was fantastisch om te zien wat
dit plan teweeg bracht in ons ziekenhuis.” De
Raad van Bestuur organiseerde sponsorgeld
voor de aanschaf van rollators met een olie-
bollenverkoop rond de jaarwisseling. Met dit
geld was het mogelijk om vijf rollators aan
te schaffen. De Fysiotherapeuten Maatschap
Woerden schonk het ziekenhuis nog eens
vijf rollators. De Technische Dienst heeft de
rollators geschikt gemaakt voor gebruik in
het ziekenhuis. De rollators zijn voorzien
van een muntsysteem. Een haakje om een
tas of jas aan te hangen maakte het ontwerp
compleet.
Het echtpaar De Haan mag met de rollators op stap.
Wij willen de veiligheid
en service voor (kwets-
bare) ouderen in ons
ziekenhuis verder
verbeteren
Met rollator door ziekenhuis
Minister Edith Schippers (Volksgezond-
heid) beloofde de Tweede Kamer vorige
week dat patiënten vanaf volgend jaar een
duidelijk overzicht krijgen van de zorgkos-
ten die zij maken. Na een consult of behan-
deling door een medisch specialist, huis-
arts of andere zorgverlener krijgen zij een
overzichtelijke rekening thuisgestuurd.
De patiënten kunnen dan zelf hun rekenin-
gen controleren. Daarmee hoopt de minister
het aantal foutieve declaraties terug te drin-
gen. Schippers gaat de komende tijd inzetten
op de aanpak van foute declaraties en oplich-
ting in de zorg. Ze heeft bij de Nederlandse
Zorgautoriteit extra capaciteit vrijgemaakt
om fraude op te sporen. Ook gaat minister
Schippers bekijken of het Openbaar Ministe-
rie hiervoor voldoende menskracht beschik-
baar heeft.
Omvang
Wat de exacte omvang van de zorgfraude is,
is onduidelijk. Er worden bedragen genoemd
van zeven miljoen euro (in 2011 opgespoord
door verzekeraars) tot enkele miljarden
euro’s. Verder is het de vraag of het altijd gaat
om declaraties waarop opzettelijk verkeer-
de bedragen zijn ingevuld. Het is ook goed
mogelijk dat er vergissingen worden gemaakt
als gevolg van een onduidelijkheid in de regels.
Rekening patiënt
na consult arts
De facilitaire
zorgondersteuner
www.isscureandcare.com
Tel: 030 - 24 24 800 www.medifix.nl t. 013-5111111
Onderzoek- en
behandelbanken

Nu ook Incompany beschikbaar, max. 40 personen/dag

Stralingshygiene niveau 5 A/M diploma
Informatie T: 0900-9000000
M: info@medusin.nl
Slechtzienden
De Slechtziendenkrant biedt weer volop infor-
matie voor visueel gehandicapten.
» uitneembare bijlage
d
e
5I chtziendenkrant
WWW.DE5LECHTZIENDENkßANT.NL
Hulpmiddelen
Zonder hulpmiddelen geen goede zorg.
De bijlage biedt een overzicht.
» 17
In de regio’s Groningen, Drenthe en Rotter-
dam gaat een groot onderzoek plaatsvinden
naar de darmbacteriën STEC en EHEC. Uit het
onderzoek moet blijken hoe vaak relatief
ongevaarlijke STEC’s gevonden worden bij
patiënten, en hoe vaak de veel gevaarlijker
variant daarvan, EHEC. Tot op heden bestaat
er geen specifieke behandelingsvorm. Op
basis van de uitkomsten worden adviezen
opgesteld voor preventie, diagnostiek en
epidemiologie van deze bacteriën.
 
STEC-bacteriën (shigatoxineproducerende
E. coli-stammen) komen vrij veel voor en zijn
verantwoordelijk voor een deel van de bacterië-
le voedselvergiftigingen met acute klachten van
het maag-darmkanaal, zoals diarree en overge-
ven. Een mens kan ziek worden door voedsel
dat met deze bacterie besmet is, of door direct
(hand)-contact met iemand die ziek is door
STEC-bacteriën. Mensen die ziek worden van
STEC-bacteriën herstellen doorgaans binnen
een paar dagen, behandeling door een arts is
meestal niet nodig. Er bestaat echter ook een
minder onschuldige variant van de STEC-bacte-
rie, de EHEC-bacterie. Deze bacterie kan naast
bloederige diarree en dikkedarmontsteking
ernstige complicaties veroorzaken waarvoor
ziekenhuisopname nodig kan zijn. EHEC is
een subtype van de STEC en is vooral bekend
van de grote uitbraak in 2011 waarbij in Duits-
land ruim 4000 mensen ziek werden en 52
mensen overleden. De uitbraak zoals die zich
in Duitsland voordeed, had ook Nederland
kunnen treffen. De meeste Nederlandse labo-
ratoria hadden niet de diagnostische tests om
deze variant (EHEC E.coli O104) te kunnen
vinden. De ontlasting van patiënten wordt wel
onderzocht, maar daarbij wordt meestal maar
één type EHEC gekweekt: E.coli O157.
Sommige laboratoria testen inmiddels met
moleculaire testen op alle STEC´s, waaronder
veel relatief onschadelijke STEC-varianten.
Artsen willen echter graag weten of de patiënt
besmet is met een mogelijk gevaarlijke EHEC-
variant. Hierin wordt in Nederland nog geen
onderscheid gemaakt. Het is dan ook gissen
naar hoe vaak besmetting met EHEC in Neder-
land voorkomt. De verwachting is dat het bij
twee tot drie procent van alle STEC-besmettin-
gen om een EHEC infectie gaat. In deze studie
wordt onderzocht of het mogelijk is om bij
een aangetoonde STEC-besmetting met aan-
vullende testen een betere risico-inschatting
te maken voor de openbare gezondheidszorg.
Het onderzoek ging begin april onder de naam
STEC-ID-net van start en zal ongeveer een jaar
gaan duren. Daarbij zullen er in laboratoria
in de regio’s Groningen en Rotterdam aanvul-
lende tests gedaan worden op de ontlasting van
zo’n 25.000 patiënten.
Het is gissen naar hoe
vaak besmetting met
EHEC in Nederland
voorkomt
World Voice Day Make-A-Wish
Misverstanden rond euthanasie
De euthanasieconsulenten van het Albert Schweitzer ziekenhuis in Dordrecht houden voor het eerst een bijeenkomst
voor een breed publiek, omdat zij in de praktijk merken dat er veel misverstanden rond euthanasie bestaan. De eutha-
nasiewetgeving bestaat al ruim tien jaar in Nederland, maar is voor veel mensen toch ‘ver van het bed’. Op het moment
dat een zieke of oude patiënt écht te maken krijgt met het (al dan niet zelf gekozen) levenseinde, kan het te laat zijn
voor een goede afweging. Sommige mogelijkheden liggen dan misschien al helemaal niet meer open. Een van de veel
voorkomende misverstanden is dat men recht heeft op euthanasie. Of dat een arts er aan mee moet werken, wanneer de
patiënt dit wil. Beide zijn onjuist. Op donderdag 23 mei komen de verschillende aspecten rond euthanasie aan de orde.
Aanmelden is beslist nodig en kan via het aanmeldformulier op www.asz.nl (foto Frederike Roozen-Slieker).
STEC-bacteriën (shigatoxineproducerende E. coli-stammen) komen vrij veel voor en zijn verantwoordelijk voor een deel
van de bacteriële voedselvergiftigingen met acute klachten van het maag-darmkanaal, zoals diarree en overgeven.
Hare Majesteit Koningin Máxima opent
donderdag 23 mei het Alexander Monro
Ziekenhuis in Bilthoven. Dit is het eerste
ziekenhuis in Nederland dat zich uit-
sluitend richt op totale borstkankerzorg.
Chirurg Jan van Bodegom  nam initiatief tot
het ziekenhuis omdat hij vond dat borst-
kankerzorg in Nederland nog beter kan: op
maat georganiseerd en volledig gericht op
de patiënt. In het Alexander Monro Zieken-
huis kan een patiënt terecht voor diagnostiek,
operatie en reconstructie, chemotherapie,
nabehandeling en psychosociale zorg. Daar-
naast werken alle artsen en verpleegkundigen
samen in een multidisciplinair team. De
maximale capaciteit van het ziekenhuis be-
draagt 2000 patiënten per jaar. Borstkanker-
zorg wordt steeds meer hoog-complexe zorg.
Door groeiende diagnostische mogelijk-
heden zoals MRI maar ook DNA-onderzoek
herkennen specialisten steeds meer typen
borst kanker. “Voor correcte diagnose en
behandeling moet een arts veel patiën-
ten zien en altijd multidisciplinair werken.
Alleen zo kan persoonlijke gezondheids-
zorg geleverd worden”, aldus het Alexander
Monro Ziekenhuis.
Máxima opent borstkankerziekenhuis
In het kader van World Voice Day (16 april)
organiseerde de stempoli van de IJssel Kliniek
(Capelle aan den IJssel) een open dag. De
KNO-arts en logopedisten gaven informatie
en bezoekers konden verschillende stemtesten
doen. De open dag was vooral bedoeld voor
mensen die hun stem intensief gebruiken,
zoals leerkrachten of mensen die in een koor
zingen. World Voice Day is een jaarlijks terug-
kerend evenement dat is gewijd aan de stem.
Het doel is het belang van de stem als waar-
devol communicatie instrument te benadruk-
ken en de rol van de stem in de wetenschap te
demonstreren, zoals in kunst, psychologie en
biologie.
Onderzoek naar
darmbacteriën
Wendy van Dijk is officieel het gezicht van
Make-A-Wish Nederland, de organisatie die
wensen vervult van kinderen tussen drie
en achttien jaar met een levensbedreigende
ziekte. Haar eerste dag als ‘gezicht van’ is
op Make-A-Wish Day (16 mei). Op die dag
worden twaalf wensen vervuld van kinderen
met een levensbedreigende ziekte. De wensen
variëren van een jongetje van vier die wil be-
leven hoe het is om brandweerman te zijn tot
een meisje van dertien die een echte reporter
wil zijn. Wendy van Dijk zal zich vooral inzet-
ten om het werk van Make-A-Wish Nederland
nog beter onder de aandacht te brengen bij het
Nederlandse publiek.
Mishandeling ParkinsonTV
Staatssecretaris Van Rijn heeft tijdens de kick-
off van de voorlichtingscampagne ‘Ouderen in
veilige handen’ 35 voorlichters een hart onder
de riem gestoken. De voorlichters gaan tot en
met 2014 het land in om ouderenmishande-
ling bij ruim 900.000 leden van de ouderen-
bonden bespreekbaar te maken. In Nederland
worden jaarlijks naar schatting 200.000 ou-
deren mishandeld. Dit komt in alle lagen van
de bevolking voor en het gaat niet alleen om
fysieke mishandeling, maar bijvoorbeeld ook
om financiële uitbuiting. De vrijwillige oude-
renadviseurs, belastinginvulhulpen en andere
vrijwilligersgroepen worden tijdens work-
shops voorgelicht over de vraag wat ouderen-
mishandeling eigenlijk is. Als je vermoedt dat
er ‘iets niet pluis is’, wat kun je dan doen’? Tot
en met 2014 worden er 350 bijeenkomsten ge-
organiseerd. De voorlichtingscampagne maakt
onderdeel uit van het actieplan ‘Ouderen in
veilige handen’ dat in 2011 is gelanceerd door
het kabinet. Het Actieplan ‘Ouderen in veilige
handen’ heeft tien concrete acties om oude-
renmishandeling tegen te gaan. De ouderen-
bonden NOOM, PCOB, ANBO en Unie KBO
voeren de campagne uit.
Op Wereld Parkinson Dag, donderdag 11 april,
presenteerde ParkinsonNet de eerste interac-
tieve online TV uitzending over de ziekte van
Parkinson. Goede informatie over de ziekte van
Parkinson is belangrijk. Niet alleen voor men-
sen met parkinson maar ook voor iedereen die
een zakelijke of persoonlijke relatie heeft met
iemand die parkinson heeft. ParkinsonNet is
een organisatie die zich inzet voor verbetering
van de zorg voor alle mensen met parkinson in
Nederland. De afleveringen van ParkinsonTV
zijn te zien via www.parkinsontv.nl.
Stelling van de maand
Als voor ongezond
voedsel reclame mag
worden gemaakt, mag
dat ook voor alcohol.
2 Actueel
Nummer 8
17 april 2013
40 % Mee eens
40 % Mee oneens
20 % Geen mening
Chirurg Jan van Bodegom nam het initiatief voor dit
ziekenhuis.
Minister Edith Schippers en staatssecreta-
ris Martin van Rijn (VWS) zetten de schou-
ders onder de strijd tegen dementie. De
bewindspersonen investeren de komende
vier jaar 32,5 miljoen euro in het Delta-
plan Dementie voor wetenschappelijk on-
derzoek naar de hersenaandoening.
Het Deltaplan Dementie is een gezamen-
lijk plan van Alzheimer Nederland, VUmc
Alzheimercentrum, ZonMw en private par-
tijen. “Dementie is geen probleem van de
overheid alleen, maar gaat iedereen aan”,
aldus minister Schippers. “De kracht van dit
plan is dat er zoveel partijen aan meedoen
en aansluit op internationaal onderzoek.”
Dementie is over de hele wereld een groot en
groeiend probleem bij ouderen. De zorgkos-
ten voor mensen met dementie in Nederland
bedragen bijna vier miljard euro per jaar.
Dat bedrag zal in de toekomst stijgen, omdat
Nederland meer ouderen krijgt die boven-
dien steeds ouder worden.
Het Deltaplan dementie ver betert de zorg
voor de patiënt van vandaag en zoekt voor
de patiënt van de toekomst naar oplossingen
om de ziekte te voorkomen of uit te stellen.
Staatssecretaris Van Rijn: “Zolang het niet
mogelijk is van dementie te genezen, moe-
ten we de ziekte zo dragelijk mogelijk ma-
ken voor patiënt, familie en mantelzorger.
Naast fundamenteel onderzoek naar oor
zaken en symptomen kunnen we de zorg ver-
beteren.”
Drie onderdelen
Het Deltaplan kent drie onderdelen: In de
eerste plaats meer wetenschappelijk onder-
zoek naar een betere behandeling, genezing en
het voorkomen van dementie. Verder komt er
een Nationaal Dementie Register om inhoud
en omvang van de problematiek inzichtelijk
te maken. Achmea heeft al aangegeven hier-
in een rol te willen spelen om de kwaliteit
van zorg en leven te verbeteren. En tot slot
wordt er een website in het leven geroep waar
professionals, patiënten en mantelzorgers
elkaar kunnen vinden voor uitwisseling en
samenwerking.
Dementie is over de hele wereld een groot en groeiend probleem bij ouderen.
Zolang het niet moge-
lijk is van dementie te
genezen, moeten we
de ziekte zo dragelijk
mogelijk maken voor
patiënt
Honderd jaar
radiotherapie
Ter gelegenheid van het honderd-
jarig bestaan lanceerde het Antoni van
Leeuwen hoek in Amsterdam de website:
www.historad.nl. De historie van ruim
honderd jaar radiotherapie is hierop uit-
gebreid in beeld gebracht.
De Historad website beslaat een tijdvak van
1851 tot 2013. Nog niet eerder gepubliceerd
archiefmateriaal, afbeeldingen en foto’s, video’s,
bijdragen van historici en vakgenoten maken de
geschiedenis van radiotherapie inzichtelijk en
toegankelijk voor iedereen. De website omvat
meer dan 140 onderwerpen, meer dan 300
foto’s, afbeeldingen, korte films en een uitge-
breide literatuurlijst met bronnen en publicaties.
“Drie jaar lang is een groep oud-medewerkers
van ons instituut de geschiedenis ingedoken
en is de historische ontwikkeling van de
radiotherapie in het Antoni van Leeuwenhoek
onderzocht,” vertelt Marcel Verheij, medisch
clusterhoofd Radiotherapie van het Antoni van
Leeuwenhoek. “Het resultaat is spraakmakend
en van grote historische waarde.”
Veel topsporters slapen slecht voordat zij
aan een belangrijke wedstrijd meedoen.
Dit kan worden veroorzaakt door bijvoor-
beeld spanning, door te veel lichamelijke
inspanning of door een jet-lag Onderzoe-
kers van Ziekenhuis Gelderse Vallei (Ede)
gaan in samenwerking met NOC*NSF een
pilotstudie doen tijdens de Roparun en
hopen nieuwe inzichten op te doen voor
slaapadviezen en –routines bij duurspor-
ters.
De slaap en prestaties van een Roparun-team
uit Ede (‘Roadrunners’) worden tijdens de 48
uur durende estafetteloop gemeten met een
actometer. Deze actometer is een soort pols-
horloge dat bewegingen van de arm meet. De
conclusies uit de metingen vormen een be-
langrijke basis voor slaapadvies bij topsport.
Een goede slaap is van wezenlijk belang voor
optimale (top)sport prestaties. Neuroloog
Marcel Smits van Ziekenhuis Gelderse Val-
lei en NOC*NSF sportarts Maarten Moen
doen het onderzoek in samenwerking met
de sportartsen en topsportartsen van SMC
Gelderse Vallei. Zij willen met de resultaten
van deze pilotstudie de slaap van topsporters
verbeteren. Laboranten klinische neurofysio-
logie van Ziekenhuis Gelderse Vallei begelei-
den het onderzoek bij de sporters. De Ropa-
run (www.roparun.nl) is een 48 uur durende
sponsorloop tussen Parijs en Rotterdam. Vier
atleten lopen vier uur in estafette. Daarna
wordt het estafettestokje overgenomen door
vier andere lopers, terwijl de eerste vier lopers
proberen dan te rusten of te slapen. Ieder
team bestaat dus uit acht lopers. Na ongeveer
500 kilometer wordt op Tweede Pinksterdag
(20 mei) Rotterdam bereikt. De opbrengst
van de sponsorloop gaat naar extra zorg voor
kankerpatiënten.
Gelderse Vallei doet slaaponderzoek tijdens Roparun
Extra onderzoek dementie
Eerste resultaten
Maastricht Studie
Eerste analyses van De Maastricht Studie
laten zien dat risicofactoren voor hart- en
vaatziekten vaker en geclusterd voor komen
bij Limburgers. Deze gegevens verklaren
mogelijk de hogere sterfte van Limburgers
aan hart- en vaatziekten.
Onderzoekers van De Maastricht Studie, we-
reldwijd de grootste cohortstudie naar oorza-
ken en gevolgen van diabetes type 2 en andere
chronische ziektes, presenteeerden hun eerste,
voorlopige resultaten op 12 april, tijdens een
wetenschappelijke bijeenkomst in Maastricht.
De Maastricht Studie (DMS) ging twee jaar ge-
leden van start met het meten van de eerste
deelnemers. Diabetespatiënten uit Maastricht
en omgeving worden vergeleken met een con-
trolegroep van willekeurig gekozen bewoners
uit dezelfde regio. In totaal zullen tienduizend
mensen uit de regio gedurende tien jaar wor-
den gevolgd.
3 Actueel
Nummer 8
17 april 2013
Het UMC St Radboud (Nijmegen) onderzoekt
samen met Herman van Veen de mogelijk-
heid van de bouw van vakantiewoningen
voor gehandicapte kinderen. Het plan is een
Alfred J. Kwakhaus in Duitsland te bouwen.
Prof. dr. Melvin Samsom, voorzitter van de
Raad van Bestuur van het UMC St Radboud,
ondertekende op 8 april samen met Herman
van Veen, voorzitter van de Herman van Veen-
Stiftung, een intentieverklaring hiervoor.
Deze ondertekening vond plaats tijdens TedX
Nijmegen. De Herman van Veen-Stiftung heeft
het plan opgevat in Goch (Duitsland) een
Alfred. J. Kwakhaus te bouwen. Dit project
heeft als doel om een voorziening te zijn
voor gezinnen met kinderen die zich in een
zeer moeilijke sociale- of gezondheidssitu-
atie bevinden. Het betreft de bouw van acht-
tien vakantiewoningen die mede geschikt zijn
voor gehandicapte kinderen en, waar nodig,
voorzien zijn van medische apparatuur ter
ondersteuning van de kinderen. Het UMC
St Radboud is een academisch centrum voor
patiëntenzorg, onderzoek en onderwijs en wil
graag voorop lopen als het gaat om innova-
tieve ontwikkelingen in de gezondheidszorg.
Radboud bekijkt
bouw ‘Kwakhaus’
Een goede slaap is van wezenlijk belang voor optimale (top)sport prestaties.
4 Advertentie
Nummer 8
17 april 2013
Wetenschappers van de Katholieke Uni-
versiteit Leuven ontwikkelden innova-
tieve meettechnieken en software om de
structuur van voedingsmiddelen in beeld
te brengen, aldus VMT op hun webpagina.
De door de onderzoekers ontwikkelde tech-
nieken en software betekenen een stap voor-
waarts voor de kwaliteitscontrole van voed-
sel, meldt Engineers online. Professor Bart
Nicolaï van de KU Leuven heeft zijn resul-
taten van 3D-imaging van voedsel gepre-
senteerd op het symposium InsideFood dat
onlangs plaatsvond. Nicolaï’s team liet zien
dat de 3D microstructuur van voedsel nuttige
informatie bevat over de kwaliteit, stabiliteit
en bewaarbaarheid van voedingsmiddelen.
Hierbij gaat het bijvoorbeeld om de cellu-
laire opbouw van groente en fruit of de lucht-
bellenverdeling in een mousse of kaas. Ook
werd toegelicht hoe de microstructuur van
voeding is aan te passen door de samenstel-
ling en bereiding te wijzigen.
Innoveren
Professor Nicolaï: “De nieuwe technieken
bieden tal van mogelijkheden voor de voe-
dingsindustrie om processen en producten te
innoveren. Nu het nut van de nieuwe sensor-
techniek is aangetoond, kan men gaan kijken
naar het gebruik ervan voor online inspectie
en sturing van productie-, verpakking- en sor-
teringsprocessen. Door de inzet van sensoren
en sturing kan de voedingsindustrie de kwa-
liteit van de producten verhogen en de afval-
stromen verminderen.”
Steeds meer mensen eten regelmatig of
elke dag vegetarisch. De Nederlandse
Vegetariërsbond wilde meer inzicht krijgen
in het eetpatroon van (parttime) lacto-
ovo-vegetariërs om de adviezen en
voedingsvoorlichting nog specifieker op
deze groep consumententen te kunnen
afstemmen. Chantal Hergt, student van
de opleiding Voeding en Diëtetiek aan de
Haagse Hogeschool heeft onder leiding van
Sytske de Waart, voedingskundige van de
Nederlandse Vegetariërsbond, onderzoek
gedaan naar de voedingsgewoonten van
lacto-ovo-vegetariërs.
Lacto-ovo-vegetariërs eten geen vlees, vis en
schaal- en schelpdieren en geen producten
die afkomstig zijn van gedode dieren zoals
gelatine. Ze consumeren wel melkproducten
en eieren. Aan deze vegetariërs werd gevraagd
welke soorten gerechten ze bij de warme maal-
tijd eten in plaats van vlees. Ook werd gevraagd
naar hun geslacht, leeftijd, lengte, gewicht en
het gebruik van voedingssupplementen. 210
respondenten hadden de ingevulde vragen-
lijsten teruggestuurd. Uit het onderzoek blijkt
dat bij de warme maaltijd vooral kant-en-klare
vleesvervangers worden gegeten. Door men-
sen onder de veertig jaar vaker dan door con-
sumenten boven de zestig jaar. Verder worden
gerechten met kaas, noten, ei of peulvruchten
genuttigd. De onderzoekers concluderen dat
lacto-ovo-vegetariërs voldoende van alle beno-
digde voedingsstoffen binnenkrijgen als ze een
gevarieerde voeding eten. De meest genoemde
reden waarom iemand vegetariër is geworden
is dierenwelzijn/milieu (66 procent). Daarna
volgt gezondheid met 23 procent. Mogelijk is
de focus op gezondheid een verklaring voor het
feit dat relatief veel vegetariërs voedingssupple-
menten gebruiken.144 respondenten (69 pro-
cent) gaven aan één of meerdere supplementen
te slikken. 66 respondenten slikten geen enkel
supplement. Multivitaminepreparaten werden
het meest geslikt (46 procent van de respon-
denten). Gemiddeld genomen slikt 41 procent
van de Nederlanders een voedingssupplement.
75 procent van de respondenten heeft een ge-
zond gewicht tegen 57 procent van de Neder-
landse bevolking. De onderzoekers plaatsen
de kanttekening dat er geen sprake is van een
representatieve steekproef, omdat de respon-
denten zichzelf hebben aangemeld. Maar de
Vegetariërsbond heeft toch voldoende handvat-
ten gekregen om hun voedingsvoorlichting aan
te passen, aldus het rapport.
Onderzoek uitgevoerd door de Universiteit
Maastricht laat zien dat een hogere seleni-
umwaarde in teennagels samenhangt met
een verlaagd risico op gevorderde prostaat-
kanker. Mannen met de hoogste teennagel-
seleniumwaarden hadden een meer dan
zestig procent lager risico in vergelijking
met mannen met de laagste selenium-
waarden.
Dit impliceert dat een gebrekkige inname van
selenium gepaard gaat met een verhoogd ri-
sico op gevorderde prostaatkanker. Deze op-
vallende resultaten werden vorige week door
promovendus Milan Geybels gepresenteerd
op de jaarlijkse bijeenkomst van de American
Association for Cancer Research (AACR). De
Nederlandse Cohort Studie naar voeding en
kanker omvat 58.279 mannen die bij aanvang
in september 1986, een leeftijd hadden van
55 tot 69 jaar. Deze mannen werden gevolgd
en na meer dan zeventien jaar van follow-up
waren 898 patiënten met gevorderde prostaat-
kanker beschikbaar voor analyse.
Wisselend
Volgens Geybels hebben eerdere studies die
het verband onderzochten tussen selenium-
waarden en prostaatkanker wisselende resul-
taten opgeleverd. “Onze studie is interessant,
omdat we specifiek mannen met gevorderde
prostaatkanker onderzocht hebben, een type
prostaatkanker met een slechtere prognose dat
daarom klinisch relevant is”, aldus Geybels.
“Een ander belangrijk verschil is dat eerder on-
derzoek meestal verricht werd onder mannen
met matige tot hoge seleniumwaarden. De
seleniumwaarden van de mannen uit de Neder-
landse Cohort Studie variëren van laag tot
matig. Dat is belangrijk, omdat verwacht wordt
dat juist een lage seleniumwaarde samenhangt
met een hoger risico op prostaatkanker.”
Onder meer door de opkomst van eectie-
ve behandelingen zijn de overlevingskan-
sen van patiënten met kanker gestegen.
De bijwerkingen van deze behandelin-
gen leiden echter vaak tot voedingspro-
blemen. Daarnaast ontregelt kanker het
immuun systeem en de stofwisseling, wat
leidt tot een verhoogd rustmetabolisme,
afbraak van spier- en vetweefsel en een
verminderde eetlust. Deze factoren ver-
oorzaken vaak ernstig gewichtsverlies en
zwakte, ook wel uitgedrukt als ‘cachexie’.
Dit syndroom is niet succesvol te behandelen
met een conventionele voedingsinterventie.
Meervoudig onverzadigde omega-3 vetzuren
uit visolie staan bekend om hun immuun-
modulerende werking en zouden moge-
lijk een gunstig effect kunnen hebben op
cachexie. Het promotieonderzoek van diëtist
en onderzoeker Barbara van der Meij, VU me-
disch centrum (Amsterdam), richtte zich op
effecten van suppletie met omega-3 vetzuren
op gewicht, spiermassa en kwaliteit van leven
bij patiënten met kanker.
Uit de literatuur blijkt dat extra omega-3 vet-
zuren positieve effecten hebben op lichaams-
kracht en kwaliteit van leven, maar geen
effect hebben op gewichtsverlies en over-
lijden. Van der Meij onderzocht ook zelf
de gegevens over het gewichtsverloop van
51 patiën ten met longkanker. In haar proef-
schrift laat zij zien dat een groot deel van
de patiënten met kanker op het tijdstip van
de diagnose al waren afgevallen. Tijdens de
behandeling namen gewicht en de spier-
massa verder af. De gewichtsafname bleek
gepaard te gaan met een slechtere kwaliteit
van leven en een kortere levensduur, opval-
lend genoeg óók bij patiënten met overge-
wicht. Mogelijk is afvallen bij kanker dus ook
slecht voor mensen die eigenlijk te dik zijn.
Conditie
Van der Meij pleit voor grootser aangepakt
onderzoek met meer patiënten om uit te zoe-
ken hoe visolie een positieve bijdrage kan
leveren aan de verbetering van de conditie en
kwaliteit van leven bij patiënten met kanker.
Er is al een onderzoeksprojectplan klaar naar
de effecten van extra voeding gecombineerd
met training door de fysiotherapeut, speciaal
voor kankerpatiënten.
De bijwerkingen van kankerbehandelingen leiden vaak tot voedingsproblemen en dus gewichtsverlies.
Beeld structuur
voedingsmiddelen
Onderzoek naar eetpatroon van lacto-ovo-vegetariërs
Seleniumwaarde
en prostaatkanker
De gewichtsafname
gaat gepaard met een
slechtere kwaliteit van
leven en een kortere
levensduur
‘Visolie goed bij kanker’
5 Voeding
Nummer 8
17 april 2013
De onderzoekers concluderen dat lacto-ovo-vegetariërs voldoende van alle benodigde voedingsstoffen binnenkrijgen
als ze een gevarieerde voeding eten.
6 Advertentie
Nummer 8
17 april 2013
MARKELOSEWEG 113
Historie, uitstraling en privacy te midden van het Hollands Schwarzwald zijn de kernwoorden
voor deze in 1938 volgens een ontwerp van architect Loggers gebouwde rietgedekte villa.
Prachtige details verwijzen naar de Engelse Cottagestijl zoals de vorm van het rieten dak,
twee halfronde vensters en het vele houtwerk in het interieur.
Beneden een extra kamer met sanitaire voorzieningen. Boven 3 slaapkamers, alle met balkon.
Openslaande deuren geven toegang tot een overdekt terras.
9 kamers / woonopp 218 m2 / perceelopp 3955 m2.
Een uitgebreide brochure is via onze site te downloaden of op ons kantoor voor u beschikbaar.
Bel of mail ons gerust. Wij zijn u graag en goed van dienst.

Indeling: Royale hal /entree, toilet, trapopgang naar de verdieping boven het woonhuis, woonkamer
met openhaard en overdekt terras, eetkamer, doorloop naar de studeerkamer met sanitaire voorzie-
ningen zoals een douche, toilet en wastafel. Verder keuken, kelder, gang naar bijkeuken, garage en
trapopgang naar het berggedeelte boven de garage / studeerkamer.
1e verdieping: Woongedeelte. Fraaie trapopgang, overloop, drie ruime slaapkamers alle met balkon
en twee ingebouwde kasten, badkamer met alle voorzieningen.
Berggedeelte: Vaste trap naar separate ruimten voor meerdere (berg / hobby) doeleinden geschikt.
2e verdieping: Vlizotrap naar bergzolder.

RIJSSEN
VRAAGPRIJS: € 550.000 K.K.
KAMPHUIS
M A K E L A A R S
MAKELAARS VAN NU
Oostmarsumsestraat 83
7600 BA Almelo
(0546) 86 91 11
www.kamphuismakelaars.nl
Zorgresidentie Villa de Luchte
Voor meer informatie over Villa de Luchte:
t 0573-289890
m 06-14357698
info@villadeluchte.nl
www.villadeluchte.nl
1cskuua:qc,
íuxc vcrwcuzcrq
waarb:¡ uw
ícvcusqcíuk
vccrcj sraar¹
Zorgresidentie Villa de Luchte is een particuliere woonzorgvoorziening voor mensen met
geheugenproblemen (dementie) en fysieke beperkingen. Wij bieden persoonlijke zorg en
hoogwaardige dienstverlening aan in een exclusieve, kleinschalige woonomgeving, inclusief
24-uurs zorggarantie. Tevens bieden wij aan mensen uit de omgeving van Lochem dagactiviteiten
aan en tijdelijk plaatsingsmogelijkheden.
Sinds 1935
Nieuwsgierig hoe de wereldberoemde kleine flesjes gemaakt en gevuld worden? Je kunt nu
zelf van heel dichtbij kennis komen maken met Yakult. Je wordt ontvangen in de Yakult lounge
met koffie of thee. Eén van onze diëtisten neemt je mee terug in de tijd naar 1935 toen het
allemaal begon. Je krijgt meer te horen over de geschiedenis van Yakult. Daarna laten wij de
verschillende onderdelen van het productieproces uitgebreid zien. Natuurlijk kun je tijdens de
rondleiding ook Yakult proeven én ga je met een kleine verrassing naar huis.
Aanmelden voor een rondleiding?
• De rondleidingen zijn gratis en op afspraak. Ze worden gehouden om 10.00 uur en 13.30 uur
van maandag tot en met vrijdag op de productielocatie in Almere. Reserveren? Bel
036-5211300 of ga naar www.yakult.nl/factorytour.
• Het programma duurt ongeveer 1,5 uur en is inclusief koffie, thee en een goodiebag.
• Je bent van harte welkom met meer personen. Heb je groep van minimaal 45 personen? Dan
biedt Yakult nu voor een beperkte
periode een touringcar aan. De
groep wordt op een centraal punt
opgehaald en gebracht. Voor deze
actie geldt op=op!
• Kom je met eigen vervoer? Er is
gratis parkeergelegenheid. De
fabriek is ook bereikbaar met het
openbaar vervoer.
Graag tot ziens bij Yakult!
Bezoek de Yakult fabriek!
G
ratis
rondleiding!
Het hoogste punt van Nieuw Rijssenburgh
in Sommelsdijk werd woensdag 3 april be-
reikt. Nieuw Rijsenburgh wordt een woon-
complex voor ouderen met zware zorgvra-
gen, waaronder gevorderde dementie. Van
het complex maken een medisch centrum
voor ouderen en een revalidatiecentrum
deel uit. Met het oog op de kortdurende
behandelingen zijn in het complex ook
24 zorghotelkamers opgenomen.
Nieuw Rijsenburgh is een onderdeel van
CuraMare, dat thuiszorg, ouderenzorg en zieken-
huiszorg (het Van Weel-Bethesda Ziekenhuis)
omvat. Op woensdag 3 april werd het hoogste
punt van het gebouw bereikt door het beves-
tigen van de laatste dakrand aan het hoogste
van de vier losse gebouwdelen. Wethouder De
Jong (Sociale Zaken, Welzijn en Cultuur) zette
de laatste luifel vast op het hoogste punt samen
met Hameeteman, voorzitter van de Cliënten-
raad en de locatiemanagers Gerda Pulleman
en Aldert Reinink. Wim Driesse, lid Raad van
Bestuur met ouderenzorg in zijn portefeuille,
is er zeker van dat het complex in 2014 wordt
opgeleverd. “Week 17 staat in de planning. We
liggen op schema. Wat ook belangrijk is, we
blijven binnen ons budget. Complimenten
voor allen die hier in weer en wind vanuit de
bouwputten tot aan het hoogste punt hard
hebben gewerkt. Daarnaast willen we dat dit
complex een ontmoetingsplaats wordt voor
ons dorp, waar bewoners van verschillende
generaties elkaar kunnen ontmoeten.”
Geriatrische patiënten uit de regio kunnen
sinds deze maand ook op de polikliniek
Lemmer van de Tjongerschans worden
gezien.
Ouderenzorg is een medisch speerpunt van
Ziekenhuis Tjongerschans (Heerenveen). De
dienstverlening voor deze groeiende groep pa-
tiënten is de laatste jaren sterk toegenomen.
De vakgroep Geriatrie is daarom uitgebreid.
De vakgroep bestaat nu uit vier geriaters, een
specialist ouderengeneeskunde en specialis-
tisch verpleegkundigen.
Artsen en verpleegkundig specialisten
moeten tijdig met kwetsbare ouderen
praten over de medische zorg die past bij
hun levensdoelen en gezondheidssituatie.
Daarbij wordt besproken of reanimatie
mogelijk en wenselijk is. Bij een hartstil-
stand is de patiënt immers bewusteloos
en moeten zorgverleners snel weten of de
patiënt wel of niet gereanimeerd gaat wor-
den. Verenso, het Nederlands Huisartsen
Genootschap (NHG) en Verpleegkundigen
& Verzorgenden Nederland (V&VN) hebben
daarover een richtlijn en samenwerkings-
afspraken ontwikkeld.
De richtlijn ‘Anticiperende besluitvorming
over reanimatie bij kwetsbare ouderen’ maakt
duidelijk dat kwetsbare ouderen - als zij ver-
schillende aandoeningen tegelijk hebben - een
kleine kans hebben op overleving na reani-
matie. En als zij dit overleven, dan heeft onge-
veer de helft ernstige blijvende schade. Door
het bespreken van de medische zorg rond het
levenseinde, kan deze zorg beter op de wensen
van de patiënt worden afgestemd. De richtlijn
bepleit dat met kwetsbare oudere patiënten
besproken wordt of reanimatie mogelijk en
wenselijk is in hun (gezondheids-)situatie.
Vaak hebben ouderen daarover al zelf nage-
dacht maar hebben zij dit, om allerlei rede-
nen, nog niet besproken met hun arts.
Als er nog geen gesprek heeft plaatsgevonden,
wordt geprobeerd de patiënt bij een hartstil-
stand te reanimeren tenzij meteen duidelijk
is dat dit geen kans meer biedt op overleving.
In het gesprek kan de oudere aangeven of hij
wel of niet gereanimeerd wil worden. Daarbij
is het belangrijk dat de arts of verpleegkundig
specialist realistische informatie geeft over de
kans op een succesvolle reanimatie, gebaseerd
op de medische voorgeschiedenis en gezond-
heidssituatie van die oudere. Resultaat is een
reanimatiebesluit dat wordt vastgelegd in
het dossier en vermeld wordt bij verwijzing
naar bijvoorbeeld het ziekenhuis. Een wel-
reanimatiebesluit geldt voor ouderen die wel
gereanimeerd willen worden en een redelijke
kans hebben op overleving zonder schade.
Dan wordt bij een hartstilstand reanimatie
opgestart. Als de oudere er zelf voor kiest om
niet gereanimeerd te willen worden of als de
behandelaar verwacht dat reanimatie medisch
zinloos is, wordt een niet-reanimatiebesluit
genomen waarover andere zorgverleners ge-
ïnformeerd moeten worden. De arts neemt
alleen een niet-reanimatiebesluit als hij ver-
wacht dat er zeer weinig kans is dat iemand
reanimatie overleeft en deze bij overleving
een grote kans heeft op ernstige restklachten.
Verenso, NHG en V&VN hebben voor de
nieuwe richtlijn de internationale weten-
schappelijke literatuur over (besluitvorming
over) reanimatie bij kwetsbare ouderen op
een rij gezet. Deze is vertaald in voorlich-
ting voor ouderen (zie Thuisarts.nl) en een
richtlijn en samenwerkingsafspraken voor
artsen en verpleegkundig specialisten (zie
www.verenso.nl).
Artsen en verpleegkundig specialisten moeten tijdig met kwetsbare ouderen praten over de medische zorg die past bij hun levensdoelen en gezondheidssituatie.
Hoogste punt voor nieuwbouw Nieuw Rijsenburgh
Extra capaciteit
geriatrie Lemmer
De richtlijn bepleit dat
met kwetsbare oudere
patiënten besproken
wordt of reanimatie
mogelijk en wenselijk is
Gesprek reanimatie cruciaal
7 Ouderenzorg
Nummer 8
17 april 2013
Wethouder De Jong (Sociale Zaken, Welzijn en Cultuur) zette de laatste luifel vast op het hoogste punt samen met
Hameeteman, voorzitter van de Cliëntenraad en de locatiemanagers Gerda Pulleman en Aldert Reinink.
Column
Kwaliteit van
leven
Kwaliteit van leven. Daar houden we ons als
klinische geriatrie dagelijks mee bezig. We
weten allemaal dat het leven eindig is. Voor-
alsnog heeft niemand daar iets op gevonden
en misschien is dat maar goed ook. De truc is
dan ook om er uit te halen wat er in zit. Wat
is dat eigenlijk: kwaliteit van leven? Tja, daar
is eigenlijk geen goed antwoord op te geven
omdat dat voor iedereen anders is. Het is in
ieder geval niet statisch. Waar je als feestende
puber of student een weekend thuis met al-
leen je eigen gezin misschien gezien hebt als
een nachtmerrieachtig scenario, kan ditzelfde
vooruitzicht iets zijn waar je op latere leeftijd
reikhalzend naar uit kijkt. Dat geld overigens
ook voor ziekte en beperkingen. Mensen in
goede gezondheid willen nog wel eens zeggen
dat ze liever hun leven dan hun zelfstandig-
heid zouden verliezen. Toch zie je vaak dat
hun grenzen opschuiven als ze hier daadwer-
kelijk voor komen staan. Dan blijkt dat het
leven, ook als je ondersteund moet worden,
nog steeds veel moois te bieden heeft. Dat
neemt trouwens niet weg dat zelfredzaamheid
en een goede gezondheid voor veel mensen
heel belangrijk zijn voor hun kwaliteit van
leven. Nog belangrijker is het echter om iets
of iemand te hebben die het de moeite waard
maakt om `s ochtends je bed uit te komen. Ei-
genlijk maakt het niet eens zoveel uit of dat je
man, je (vrijwilligers)werk, je chihuahua, de
zangles, je (achter)(klein)kind, je kaartclub,
je theaterabonnement, de yoga of je vrien-
dengroep is. Maar als het er niet (meer) is,
dan gaat het kaarsje heel snel uit. Dat vraagt
dus ook wel wat van ons. Het betekend dat
je jezelf soms opnieuw moet uitvinden. Als
je bijvoorbeeld altijd volledig op je werk of
je kinderen gericht was en je gaat met pensi-
oen of ze gaan het huis uit, dan kan het veel
moeite kosten om dat gat weer op te vullen. Je
bent zelf de enige die dan datgene kan vinden
wat je weer heel maakt, al zijn er vaak genoeg
mensen die kunnen en willen helpen zoe-
ken. Ook hier zijn de verschillen groot. Waar
de een van nature breed geïnteresseerd is en
weinig nodig heeft om het leven leuk te hou-
den, zijn er anderen die dit talent ontberen
en waarvoor het doorkomen van de tijd een
dagelijkse worsteling is. Hoe belangrijk het is
om die passie te (her)vinden zie je terug in
het mooie televisieprogramma ‘Krasse knar-
ren’. Mocht ik u verleid hebben om te gaan
kijken dan ziet u misschien
ook gelijk waar mijn pas-
sie vandaan komt. Veel
plezier.
Door Mascha Kuijpers,
klinisch geriater in
ziekenhuis Bernhoven
ren’. Mocht ik u verleid h
kijken d
ook ge
sie va
plez
8 Advertentie
Nummer 8
17 april 2013
Hét wondzorgcongres
Voor alle (wond)
verpleegkundigen
Accreditatie is
aangevraagd bij het
kwaliteitsregister V&V
Programma en aanmelden op
www.wondzorgcongres.nl
Hoofdsponsor:
30 mei 2013 | 09:30 17:05 uur | ReeHorst, Ede
Verbeter jouw expertise op het gebied van wondzorg!
Tijdens Hét Wondzorgcongres ben je in één dag op de hoogte van de nieuwe ontwikkelingen in
de wondzorg en krijg je productuitleg aan de hand van de casuïstiek.
Een greep uit de verschillende onderwerpen die behandeld worden tijdens Hét Wondzorgcongres:
s Uitkomst van het onderzoek van CvZ onder verpleegkundigen over het gebruik van
verbandmiddelen bij de complexe wond
s Debridement van een wond: uitleg wanneer, hoe en door wie
s Welk wondverband gebruik je voor welke wond?
s Tips ten aanzien van overdracht schrijven
Bovendien kan je gedurende de gehele dag deelnemen aan actieve minipractica op de beursvloer!
Ontdek wat je zelf kan bijdragen aan verbeterde wondzorg. Meld je dus vandaag nog aan voor
Hét Wondzorgcongres.

Zelfsturing in een organisatie gaat niet vanzelf:
de volgende stap
De teamcoach in een zelfsturende organisatie
20 juni 2013 | 9.00 - 16.30 uur | ReeHorst, Ede
Congres:
W
e
g
e
n
s su
cce
s
v
e
rv
o
lg
d
!
Als initi ator van de buurt zorg formule heeft Buurt zorg inmi ddels de bel angrijkste struikelblokken eruit
gehaald. Tij dens het congres Zelfsturing in een organisatie gaat niet vanzelf: de volgende
stap brengen wij u op de hoogte van de l aatste ontwikkelingen.
º Òn|dok hoo ho| |oom do voron|woordoli|khoid wol móo| pokkon
º Loor von prok|i|kvoorbooldon vonui| vorschillondo bronchos
º Òn|vong ols oors|o ho| book|o ‘Toomcooching in oon zolls|urondo orgoniso|io, hoo doo |o do|²
Kloor voor do volgondo s|op bi| do invooring von zolls|urondo |ooms²
Kom op 20 |uni noor di| congros!
www.roodbussinossovon|s.nl/zolls|uring
Initiatief van:
Mediapartners:
Iedere deelnemer krij gt het boekje
‘Teamcoaching in een zelfsturende
organisatie; hoe doe je dat? cadeau
Het Westfriesgasthuis in Hoorn is onlangs
erkend als opleider van Spoedeisende
Hulp-artsen KNMG. Sinds maart worden er
Spoedeisende Hulp-artsen KNMG opgeleid
op de SEH van het Westfriesgasthuis.
De opleiding tot Spoedeisende Hulp-arts
KNMG in het Westfriesgasthuis is volgens het
ziekenhuis uniek. Nieke Mullaart, Spoedei-
sende Hulp-arts en hoofd van de opleiding,
is trots: “Als enige in Nederland is onze op-
leiding opgericht door Spoedeisende Hulp-
artsen Dat klinkt misschien raar, maar elders
wordt de opleiding (deels) gegeven door an-
dere medisch specialisten, zoals chirurgen of
internisten. Doordat wij een volwaardige vak-
groep hebben met acht Spoedeisende Hulp-
artsen, kunnen wij de artsen in opleiding 24
uur per dag zeven dagen per week zelf bege-
leiden. Daarnaast voldoet onze spoedeisende
hulp nu al aan alle criteria die door de vakver-
eniging zijn gesteld voor 2015-2020. Onder
andere PSA en spoedechografie worden in de
volle breedte uitgevoerd. Ook staat de borging
van wetenschappelijk onderzoek in de spoed-
eisende geneeskunde bij ons hoog in het vaan-
del. We durven daarom wel te stellen dat we
behoorlijk vooruitstrevend zijn.” In de hui-
dige tijd met de economische crisis en krimp
is het ongebruikelijk dat een ziekenhuis mag
uitbreiden met een opleiding. Dat dit de afde-
ling spoedeisende geneeskunde van het West-
friesgasthuis wel is gelukt. Dit is grotendeels te
danken aan de ambities van de Spoedeisende
Hulp-artsen.
De gezondheidszorg dreigt ten onder te
gaan aan haar eigen succes. De kosten blij-
ven stijgen, maar de vraag óók. Om het
systeem betaalbaar te houden, moeten poli-
tici fundamenteel anders naar de zorg gaan
kijken. Daarvoor pleitte bestuursvoorzitter
Pier Eringa van het Albert Schweitzer zie-
kenhuis tijdens het ‘Drechtstedendebat’ in
Dordrecht op 10 april.
“Maak keuzes en toon moed, verplaats het
accent van ziekte naar gezondheid”, hield hij
voor aan de aanwezige Tweede-Kamerleden
Keijzer (CDA), Koolmees (D66), Krol (50Plus),
Dijkgraaf (SGP), Van Ojik (Groenlinks),
Servaes (PvdA), Leijten (SP), Harbers (VVD)
en Schouten (ChristenUnie). Eringa was een
van de eregasten tijdens het regionaal maat-
schappelijk debat over bezuinigingen, met de
titel ‘Hebt u nog wat te zeggen over uw geld?’.
Eringa somde op waar nu meestal de nadruk
ligt in het politieke debat over de (ziekenhuis-)
zorg: er zijn te veel ziekenhuizen, er zijn te veel
behandelingen, die zijn bovendien te duur, er
zijn te veel incidenten, medisch specialisten
verdienen te veel, de huisarts moet meer taken
op zich nemen voor minder geld.
Eringa: “De politiek legt het accent op het to-
tale zorgsysteem dat niet zou voldoen. Ik vind
dat geen goede benadering. We hebben juist
alle reden om trots te zijn op onze zorg, die
misschien wel de beste in Europa is.” Volgens
de ziekenhuisdirecteur schuilt daarin ook een
valkuil. “Er wordt te veel geconsumeerd van
die goede zorg. De kwaliteit is zo hoog, dat
er aldoor méér en nieuwe vraag ontstaat. Om
onder die omstandigheden toch verantwoord
te kunnen blijven werken, riep Eringa de volks-
vertegenwoordigers op om financiële prikkels
in de gezondheidszorg om te draaien. “Het
verrichten van meer behandelingen en meer
onderzoeken wordt nu financieel beloond: doe
je meer, dan krijg je meer. Ik vind dat onjuist.
Eigenlijk zou het voorkomen van behandelin-
gen moeten worden beloond, zowel richting
dokters en ziekenhuizen als naar de patiënten
toe. Verplaats het zwaartepunt van ziek zijn
naar gezond zijn!” Het ziekenhuis is bereid om
daar een verantwoordelijkheid in te nemen,
zei de topman. “Ik beloof de Kamerleden dat
ik werk maak van het tegengaan van on nodige,
of onnodig lange, ziekenhuisopnames. We kun-
nen kritischer zijn als het gaat om de vraag wel-
ke operaties echt nodig zijn. Dokter en patiënt
zouden daarover ook met elkaar in gesprek
moeten gaan.”
Pier Eringa (rechts) in debat met 50Plus-leider Henk Krol (foto Cees Schilthuizen).
Westfriesgasthuis mag SEH-artsen opleiden
Het verrichten van
meer behandelingen
en meer onderzoeken
wordt nu financieel
beloond
Van ziekte naar gezondheid
Bent u net zo
veelzijdig als Vérian?
Interesse? Kijk op
www.verian.nl
Voor meerdere regio’s zoeken wij
Verzorgenden en
Verpleegkundigen
www.tmi-interim.nl
Werken op de Antillen?
Mensen in de Zorg
9 Werken & Scholing in de Zorg
Nummer 8
17 april 2013
Willem Geerlings, bestuursvoorzitter
MCH, heeft per 1 april het voorzitter-
schap van de Coöperatie overgedragen aan
Joop Hendriks, bestuursvoorzitter Bron-
ovo Nebo. Op dezelfde datum is Arjenne
Daams, voorheen secretaris Raad van
Bestuur MCH, aangetreden als directeur
Coöperatie. Zij volgt Aart Sliedrecht op,
die deze functie bekleedde tot 1 januari.
Na vijf jaar bevindt de Coöperatie zich in
een volgende fase. In de Coöperatie wer-
ken het Bronovo Ziekenhuis in Den Haag,
het Groene Hart Ziekenhuis in Gouda, het
LangeLand Ziekenhuis in Zoetermeer en
MCH in Den Haag al enkele jaren samen.
De Raad van Toezicht van Het Oogzieken-
huis Rotterdam heeft met ingang van
1 september dr. Marion Heres benoemd
als lid van de Raad van Bestuur. Drs. Frans
Hiddema zal zijn functie als voorzitter van
de Raad van Bestuur per 1 oktober neer-
leggen in verband met het bereiken van de
pensioengerechtigde leeftijd. De Raad van
Bestuur blijft vanaf deze datum uit twee
leden  bestaan,  namelijk Marion Heres en
Kees Sol. Dr. Marion Heres is sinds 2001
werkzaam als gynaecoloog bij het Sint
Lucas Andreas ziekenhuis in Amsterdam.
Daarnaast is zij voorzitter van de Medische
Staf van het Sint Lucas
Andreas ziekenhuis en
heeft zij op het gebied
van management en
veiligheid veel ervaring
opgedaan.
Drs. Liesbeth Mieras, arts, is per 12 maart
toegetreden als bestuurslid van het Neder-
lands Albert Schweitzer Fonds (NASF).
Liesbeth Mieras is momenteel Arts Infectie-
ziektebestrijding in opleiding bij de GGD
Gooi & Vechtstreek in Bussum en heeft
jarenlang als tropenarts, medisch adviseur
en programmamanager gewerkt voor ont-
wikkelingsorganisaties in Afrika en Azië.
Het Nederlands Albert Schweitzer Fonds
(NASF) verstrekt startsubsidies, door mid-
del van een directe microgift, aan klein-
schalige, lokale gezondheidszorgprojecten
in Afrika.
Prof. dr. Jan Harm Zwaveling (57) wordt
per 1 juli voorzitter van de Raad van Bestuur
van Máxima Medisch Centrum (MMC)
Eind hoven/Veldhoven. Hij neemt dan deze
functie over van de huidige bestuursvoor-
zitter dr. Rob van ‘t Hullenaar die dan
met pensioen gaat.  Zwaveling is sinds
1 januari 2010 lid van de Raad van Bestuur
van MMC.  Zwaveling werkte voorheen bij
MUMC+ (azM en de universiteit Maas-
tricht). Daar was hij hoofd van de afdeling
Intensive Care, hoogleraar intensive care en
voorzitter van het stafconvent. Eerder was
hij als hoogleraar werkzaam bij het Acade-
misch Ziekenhuis in Groningen.
De Nederlandse Volksgezondheidsprijs
2012 is op 3 april uitgereikt aan dr. Gera
Nagelhout. De uitreiking vond plaats tij-
dens het Nederlands Congres Volksgezond-
heid in De Reehorst in Ede. De jury koos
snel en unaniem voor het proefschrift van
Gera Nagelhout: ‘It has been done else-
where, it can be done everywhere. Impact
of smoke-free legislation on smoking’.
Nagelhout heeft zich met haar onderzoek
volgens de jury op bijzondere wijze ver-
dienstelijk gemaakt bij de wetenschappe-
lijke bestudering van een maatschappelijk
probleem, namelijk het effect van rook-
verboden op rokers.
Van links naar rechts: Marco Bijvoet, Vincent Rietveld, Maybritt Kuijpers, Kate Borkent, Niek Roossien, Björn
Dijkstra, Nieke Mullaert (hoofd opleiding), Tom Boeije (plaatsvervangend hoofd opleiding).
10 Advertentie
Nummer 8
17 april 2013
Voor meer informatie zie www.bouwsteentjes.nl
Of neem contact op met de heer Stan Mertens, direct bereikbaar 06 24 88 65 26
verkrijgbaar bij
BOUWSTEENTJES
Gewichtsverlies is niet altijd gewenst. Door ziekte, ouderdom of gebrek aan eetlust kan de weegschaal steeds een beetje
minder aanwijzen. Bij dit onbedoelde gewichtsverlies wordt ook veel spierweefsel afgebroken. Dat kan leiden tot minder
kracht, vermoeidheid en een verminderde weerstand. Extra eiwitrijke voeding kan dit proces tegengaan. Wat meer eten, en
ook wat vaker tussendoortjes die extra energie en eiwit leveren. Dat dit ook lekkere tussendoortjes kunnen zijn, bewijst het
Bouwsteentje. De Bouwsteentjes hebben de vorm en smaak van een gebakje en zijn verkrijgbaar in vier verschillende smaken.
EIWITRIJK
De Bouwsteentjes zijn verrijkt met hoogwaardige eiwitten. Iedere portie bevat een klein volume maar liefst 8 gram eiwitten.
Een gezonde volwassene heeft 0,8 gram eiwit per kg lichaamsgewicht per dag nodig. Iemand die ziek en ondervoed is, heeft juist meer eiwitten nodig; wel 1,5
gram eiwit per kilo lichaamsgewicht per dag.
IN DIEPVRIES EN KOELKAST
Bouwsteentjes zijn diepgevroren, nu ook verpakt per 4 stuks in dezelfde smaak.
Eenmaal ontdooid, kunnen ze nog 5 dagen in de koelkast bewaard worden.
BOUWSTEENTJES
Door de hoge concentratie eiwitten (8 gram per portie) zijn Bouwsteentjes een uitkomst bij (dreigende) ondervoeding. Ze versterken de conditie en bevorderen
het herstel. Maar Bouwsteentjes zijn meer dan een voedingssupplement. Het is vooral echte traktatie, een gebakje. Heerlijk bij de koffie of thee, of als nagerecht.
KLEIN EN SMAAKVOL
Ieder Bouwsteentje bestaat uit zeer luchtig cakegebak met een zachte, romige vulling.
Nieuw is de smaak bosvruchten en wordt gelijk als lekkerste ervaren. Daarnaast zijn er Bouwsteentjes chocolade, banaan en aardbei. Het Bouwsteentje is wat
kleiner dan een gebakje; vergelijkbaar met een Petit Four. Daardoor is een Bouwsteentje zeer geschikt voor mensen die gedurende de dag regelmatig iets
willen eten, maar opzien tegen grote porties en voedsel dat snel verzadigt.
WAAROM ZIJN EIWITTEN ZO BELANGRIJK?
• Eiwitten zijn essentieel voor groei en ontwikkeling; ze helpen het lichaam op te bouwen en te behouden
• Eiwitten leveren energie en bouwstoffen voor behoud van spieren, de aanmaak van nieuw weefsel en nieuwe bloedvaten
• Eiwitten zijn belangrijk voor herstel, bijvoorbeeld voor wondgenezing.
• Eiwitten zijn belangrijke bouwstenen van leukocyten en lymfocyten,
stoffen die belangrijk zijn voor de afweer.
• Eiwitten dragen bij tot de vorming van gezonde
botten.
• Eiwitten zijn nodig voor het transporteren van
stoffen in het bloed.
• Eiwit zijn bouwstoffen van hormonen.
• Iemand die ziek/ondervoed is, heeft veel meer
eiwitten nodig dan iemand die gezond is.
d
e
Sl chtziendenkrant
NUMMER 4 - 17 APRIL 2013 - WWW.SLECHTZIENDENKRANT.NL
Gesproken Telegraaf groot succes op ZieZo-beurs *
Paralympisch kampioen Kathrin
Goeken doet dit jaar mee aan Alpe
d’HuZes in het team van Stichting
2climb2raise.

Deze stichting ondersteunt de visie dat
(ex)kankerpatiënten door te sporten en
zich een doel te stellen mentaal sterker
worden en meer zelfvertrouwen krijgen.
Daardoor kunnen zij hun bestaan weer
makkelijker oppakken. Kathrin Goeken
werd in 2012 Paralympisch Kampioen
op het onderdeel tijdrijden-op-de-tan-
dem en doet mee met Alpe d’HuZes
omdat zij dit jaar minder wedstrijden
zal rijden en zich op een andere manier
wil inzetten. “Omdat ik graag een bij-
drage wil leveren aan Alpe d’HuZes ga
ik als tandemkoppel met mijn partner
Robert van der Sanden hieraan mee-
doen. We streven ernaar minimaal vijf
keer de Alpe d’Huez te beklimmen.”
Het is mogelijk om Kathrin Goeken
via de ofciële actiewebsite van Alpe
d’HuZes te sponsoren. Het website-
adres daarvan is: http://bit.ly/16TTONj.
(Zie ook: www.slechtziendenkrant.nl).
Alpe d’HuZes
op de tandem
‘Zielenroerselen en hersenspinsels
in beeld’, is de titel van de deze
maand in eigen beheer uitgegeven
dichtbundel van Angelique Ten Hol-
ter. De bundel bevat gedichten bij
eigen beelden van de auteur en bij
beelden van George Kabel.
“Ik ben al jaren fan van George en
vind het echt een geweldige (levens)
kunstenaar”, vertelt Angelique Ten
Holter. Het boek is bij de auteur
te koop via haar eigen website:
www.angeliqueinbeeld.nl en kost
18,95 (exclusief verzendkosten). Lees
meer op www.slechtziendenkrant.nl).
Gedichtenbundel
De Webbox2 trok weer veel belang-
stelling tijdens de ZieZo-beurs voor
blinden en slechtzienden. Vele be-
zoekers lieten zich verrassen door de
eenvoudige bediening en vele moge-
lijkheden.
Zo kan met dit handige hulp middel naar
gesproken tv-ondertiteling, boeken,
kranten, radiozenders, nieuws en nog
veel meer worden geluisterd. Een team
van tien vrijwilligers stond klaar om de
Webbox te demonstreren. Doordat dit
ervaren en enthousiaste gebruikers be-
trof, konden zij de Webbox op een per-
soonlijke manier presenteren. Wat vooral
de aandacht trok was de dagelijks ge-
sproken krant. Voor veel ouderen wordt
het lezen van hun krant moeilijker als het
zicht beduidend vermindert en de let-
ters dus te klein worden. Met name De
Telegraaf heeft als nationale krant en
als eerste haar lezers weten te behou-
den door nu een gesproken versie via
de Webbox2 te laten horen. Iedere
ochtend vanaf zes uur kan de krant van
de eerste tot de laatste pagina worden
beluisterd. Meer weten? Bel Solutions
Radio op (015) 26 259 55, of bezoek
www.orionwebbox.org.
Heeft ruim 1000 praktische producten
die kwaliteit in uw leven brengen
k i h
De Webbox2 trok veel belangstelling tijdens de ZieZo-beurs voor blinden en slechtzienden.
In museum Beelden aan Zee (Sche-
veningen) is van 5 april tot en met
20 mei de jubileumexpositie Zinne-
beelden aan zee (De kunst van het
anders zien XXV) van de 25-jarige
Stichting KUBES (kunst en cultuur
voor blinden en slechtzienden).
De tentoonstelling werd vrijdag 5 april
onder grote publieke belangstelling
geopend door de Haagse wethouder
Rabin Baldewsingh. KUBES-initiatief-
nemer Arend Knot kreeg bij die gelegen-
heid uit handen van burgemeester Koos
Janssen van Zeist een lintje en werd
Ridder in de Orde van Oranje-Nassau.
De jubileumtentoonstelling geeft een
goed beeld van het creatieve vermogen
van blinden en slechtzienden kunste-
naars. In de Kleine Zaal van Beelden aan
Zee zijn zestig werken (tekeningen, schil-
derijen, beelden, foto’s en gedichten, van
dertig kunstenaars te zien en te ervaren.
Voor deze jubileumexpositie heeft KU-
BES zijn kunstenaars uitgedaagd zich
te laten inspireren door het thema Zin-
nebeelden. De vraag daarbij was: ‘als je
niet ziet of slechtziend bent, hoe geef je
dan je zinnebeelden vorm?’ Het resultaat
is zeer verrassend en bezienswaardig en
alleszins de moeite van het bekijken, op
welke manier dan ook, waard Het doel
van Stichting KUBES is om het kunstaan-
bod (van musea) toegankelijk te maken
voor bezoekers mensen met een visuele
beperking en om blinde en slechtziende
kunstenaars te stimuleren hun creativiteit
te ontwikkelen. Zie ook: www.kubes.nl.
(Lees ook het uitgebreidere artikel op:
www.slechtziendenkrant.nl).
Zinnebeelden aan Zee
De jubileumtentoon-
stelling geeft een goed
beeld van het creatieve
vermogen van blinden
en slechtzienden kun-
stenaars
Voor deze jubileumexpositie heeft KUBES zijn kunstenaars uitgedaagd zich te laten
inspireren door het thema Zinnebeelden.
Deze tekst is tot stand gekomen in
samen werking met het betreffende bedrijf
of organisatie.
2
Nummer 4
17 april 2013
Jeeves, gastvrijheid en angstreductie
Jeeves is marktleider in diensten rondom vervoer, begeleiding, aankomst en vertrek
bij ziekenhuizen en klinieken. Diensten die door ziekenhuizen aan patiënten en
bezoekers worden aangeboden. Tevens leveren we als Senior Service professionele
mantelzorg die senioren ondersteunt na hun vertrek uit het ziekenhuis. Minder stress is
een betere behandeling.
F 010 - 43 33 941
E info@jeeves.nl
W www.jeeves.nl
Steupelstraat 40,
3065 JE Rotterdam
T 010 - 43 33 921
Nieuwe Held 2012 Genomineerde: Jeeves is onderscheiden voor echt maatschappelijk ondernemen:
Parkeerservice
Gastheer
Thuisbrengservice
Professionele
mantelzorg
Golfcarservice
www.readspeaker.com
Geef uw website een stem
Zodat uw gebruikers kunnen
naar wat u te zeggen hebt!
luisteren
ReadSpeaker voegt spraak toe aan uw
online content, op PC en mobiel
ReadSpeaker
Dolderseweg 2A
3712 BP Huis ter Heide Tel: 030-692 4490 | nederland@readspeaker.com
Webbox 2:
24 april: Webbox2 demo Zwolle
29 april: Webbox 2 demo Enschede
6 mei: Webbox2 demo Zeist
7 mei: Webbox2 demo Uitgeest
7 mei: Webbox2 demo Almelo
10 mei: Webbox2 demo Driebergen
14 mei: Webbox2 demo Emmen
16 mei: Webbox2 demo Driebergen
24 mei: Webbox2 demo Apeldoorn
6 juni 2013: Webbox demo Emmen
10 juni 2013: Webbox demo Deventer
11 juni 2013: Webbox demo Hoogeveen
19 juni 2013: Webbox demo Oostvoorne
26 juni 2013: Webbox demo Tilburg
Demo’s webbox
Ik ben méér dan
een DAISY-speler
...en ook het laatste
nieuws en de dagelijks
gesproken krant!
...ik ben tevens
een (internet)
radio ontvanger
de TV-ondertiteling
spreek ik ook uit
ik word (onder
voorwaarden) vergoed
door de zorgverzekeraar
ORIONWebbox: actuele gesproken informatie op afroep!
Meer informatie bel met 015-262 59 55 of mail naar
info@orionwebbox.org of kijk op www.orionwebbox.org
biedt nieuws, informatie en ontspanning.
Is snel, slim en simpel te bedienen
Wilt u de Webbox2 eens bekijken? Er zijn meer dan 1000 mogelijkheden!
Dat kan op afspraak bij de regionale centra van Visio en Bartiméus, bij een groeiend aantal bibliotheken en onze wederverkopers.
En natuurlijk ook op de Regionale Beurzen voor Slechtzienden en Blinden ZieZo. (zie www.hulpmiddelenbeurs.nl)
Maar er zijn ook honderden enthousiaste Webbox-gebruikers die hun huis openstellen voor demonstraties voor belangstellenden.
Zo krijgt u uitleg van ervaren Webbox-gebruikers, misschien wel de mooiste manier om ermee kennis te maken.
Wat is de rol van sportbeoefening
op de empowerment van blinden en
slechtzienden in Brazilië en Neder-
land? Of, met andere woorden: op
welke manier zou sport ertoe kunnen
bijdrage de positie van mensen met
een visuele beperking te versterken?
Dat is de hoofdvraag van het verge-
lijkend afstudeeronderzoek van Sam
Geijer en Jason Keizer, studenten cul-
turele antropologie aan de Universiteit
van Utrecht.
Subcultuur
Bij hun onderzoek, dat in februari start-
te, benaderen Sam Geijer en Jason
Keizer visueel gehandicapten als sub-
cultuur. “Op deze manier willen we er
proberen achter te komen wat de typi-
sche kenmerken zijn van deze gemeen-
schap. Indien duidelijk is geworden hoe
de samenleving van blinden en slecht-
zienden is vormgegeven, welk zelfbeeld
er heerst onder hen en wie zij zien als
‘wij’ en ‘zij’ zullen we ons focussen
op hun positie in de samenleving in het
algemeen.”
“Vervolgens willen we de focus op sport
leggen. De mate waarin visueel gehan-
dicapten worden belemmerd of uitge-
sloten van sport en de invloed van sport
op het versterken van de positie in de
samenleving zijn daarbij belangrijke uit-
gangspunten. Belangrijk aspecten die
versterkt dienen te worden vinden wij
het zelfbeeld, sociale competenties en
autonomie. Het proces van versterken
daarvan noemen we empowerment.”
(Lees ook het uitgebreidere artikel op:
www.slechtziendenkrant.nl).
Antropologisch onderzoek onder visueel beperkten
Uitgever, tevens redactie-adres en
advertentieverkoop:
Gouda Media Groep BV
Crabethstraat 38 D, 2801 AN Gouda
T: (0182) 322 456
E: redactie@slechtziendenkrant.nl
(ook voor tips)
E: info@slechtziendenkrant.nl
(alleen voor advertenties)
Advertentieverkoop
Anneke de Pater, (0182) 322 451
Coördinatie:
Bas Barendregt
Opmaak en (eind)redactie:
Gouda Media Groep
Digitale krant, website:
Deze krant verschijnt in gesproken en
digitale vorm op:
www.slechtziendenkrant.nl.
Colofon
In onderstaande agenda de activiteiten
voor de komende vier weken.
17 april: Webbox2 demo Doetinchem
www.orionwebbox.org
24 april: Webbox2 demo Zwolle
www.orionwebbox.org
26/27 april: BOR ësta-bijeenkomst
Het Loo Erf
www.nvbs.nl/bor
29 april: Webbox2 demo Enschede
www.orionwebbox.org
30 april: Koninginne-Kroningsdag
6 mei: Webbox2 demo Zeist
www.orionwebbox.org
7 mei: Webbox2 demo Uitgeest
www.orionwebbox.org
7 mei: Webbox2 demo Almelo
www.orionwebbox.org
9 mei: Hemelvaartsdag
10 mei: Webbox2 demo Driebergen
www.orionwebbox.org
14 mei: Webbox2 demo EmmeN
www.orionwebbox.org
15 mei: De Slechtziendenkrant
www.slechtziendenkrant.nl
16 mei: Webbox2 demo DrieBergen
www.orionwebbox.org
18 mei: Opening seizoen Duntun
(met schrijvers)
www.duntundekwikmust.nl
Agenda
3
twitter.com/slechtzienden
www.slechtziendenkrant.nl
Nummer 4
17 april 2013
Onderzoekers van Bartiméus, Het
Leids Universitair Medisch Centrum
en het Oogziekenhuis Rotterdam
hopen door nieuw onderzoek be-
ter inzicht te krijgen in de factoren
die bepalend zijn voor het visueel
functioneren van kinderen met albi-
nisme.
Met de inzichten die worden verkregen
moeten zowel de huidige als toekom-
stige behandelingen gerichter kunnen
worden toegepast.
Albinisme is de meest voorkomende
erfelijke oorzaak van slechtziendheid
bij kinderen en wordt gekenmerkt door
een tekort aan pigmentatie (mate van
kleurstof). Oogheelkundige afwijkingen
bij albinisme zijn onder meer nystag-
mus (wiebelogen), foveahypoplasie
(onderontwikkeling van de gele vlek),
afwijkende oogzenuwen en misrouting
(een afwijkend verloop van de visuele
banen).
De combinatie van foveahypoplasie
en misrouting wordt beschouwd als
bewijzend voor albinisme. Zowel uit
deze database als uit de literatuur blij-
ken een grote diversiteit van sympto-
men bij albinisme en grote verschillen
in gezichtsvermogen te bestaan. De
meeste kinderen die albino zijn, zijn
slechtziend. Daarbij is de leesvisus
in verhouding met de vertevisus vaak
nog extra verlaagd. Er zijn echter ook
kinderen met nystagmus of foveahy-
poplasie die een normale visus heb-
ben. Het is op dit moment nog niet be-
kend waardoor deze grote verschillen
worden veroorzaakt.
Gezichtsscherpte
Tot nu toe was alleen enige verbetering
van de gezichtsscherpte mogelijk met
een bril of contactlenzen. Bij sommige
kinderen leidt dit echter nauwelijks tot
verbetering. Nieuwe therapieën (nog in
proefdieren) richten zich op het herstel
van de normale pigmentaanmaak in
het netvlies; de oogheelkundige afwij-
kingen worden namelijk verondersteld
het gevolg te zijn van pigmenttekort.
Pigment
Daarmee in tegenspraak is echter een
nieuw syndroom met foveahypopla-
sie en misrouting . En daarbij speelt
pigment geen rol. Eerder genoemde
onderzoekers hebben deze aandoe-
ning als eerste beschreven en recent is
aan de Universiteit van Leeds bij deze
patiënten de genetische achtergrond
ontrafeld.
(Lees ook het uitgebreidere artikel op:
www.slechtziendenkrant.nl).
Door Chrit Wilshaus (Tekstinzicht)
Nieuw onderzoek albinisme
De meeste kinderen die albino zijn, zijn slechtziend.
Albinisme is de meest
voorkomende erfelijke
oorzaak van slecht-
ziendheid bij kinderen
Jason Keizer
4
Nummer 4
17 april 2013
REGIONALE BEURS VOOR
SLECHTZIENDEN EN BLINDEN
Reinecker
D
e
z
e
p
o
s
t
e
r
i
s
o
n
t
w
o
r
p
e
n
, g
e
d
r
u
k
t
e
n
g
e
s
p
o
n
s
o
r
d
d
o
o
r
I
V
A
G
R
O
E
P

B
V



-


w
w
w
.
i
v
a
g
r
o
e
p
.
n
l
www.regionalehulpmiddelenbeurs.nl hulpmiddelenbeurs hulpmiddelenbeurs
De Regionale Hulpmiddelenbeurs is mede mogelijk gemaakt door:
Communicatiesponsor
www.ivagroep.nl
Bartiméus ziet mogelijkheden
…en wil de kwaliteit van leven voor mensen die
slechtziend of blind zijn verbeteren. Met persoonlijk
advies, ondersteuning en kennisoverdracht.
Koninklijke Visio
Expertisecentrum voor
slechtziende en blinde
mensen.
Bartiméus ziet mogelijkhede
…en wil de kwaliteit van leve
slechtziend of blind zijn verbe
advies, ondersteuning en ken
r
e
Babbage ...
Zichtbaar beter.
Radio 509
Voor iedereen die horen wil.
Saarberg
Grootste assortiment
voorlezende
beeldschemloepen.
Stichting Aangepast-Lezen
Lezen kan altijd!
Solutions Radio BV
Online daisyspeler, leest ook
TV ondertiteling en dagelijkse
krant voor
Lexima Reinecker Vision
De betere hulpmiddelenzorg
bij slechter zien.
Oogvereniging
Optelec
Verbetert de kwaliteit van leven van mensen met
een visuele beperking en dyslectici door simpele
en effectieve oplossingen aan te reiken.
Iris Huys
Moeite met lezen?
Dan bent u bij
Iris Huys aan het
juiste adres!
Worldwide Vision
Brengt kwaliteit in uw leven.
Leverancier van producten voor mensen met
een visuele, auditieve en/of leesbeperking.
Freedom Scientific Benelux
...laat je meedoen!
Leverancier van alle
hulpmiddelen voor blinden
en slechtzienden!
Low Vision Totaal
Optische hulpmiddelen en
optometrie aan huis.
BEURSKALENDER 2013
31 januari Purmerend De Bibliotheek Waterlandlaan 40 0299 - 433323 10.00-17.30
14 februari Leiden De Bibliotheek Nieuwstraat 4 0900 - 2323000 10.00-16.00
7 maart Nijmegen Stadschouwburg Keizer Karelplein 32 H 024 - 3221100 10.00-16.00
21 maart Leeuwarden De Bibliotheek Wirdumerdijk 34 058 - 2347777 12.30-18.00
11-13 april Houten Expo Houten Meidoornkade 22 030 - 2616688 10.00-17.00
12 september Weesp De Bibliotheek Oude Gracht 67 029 - 4412704 10.00-16.00
26 september Enschede De Bibliotheek Pijpenstraat 15 053 - 4804804 10.00-16.00
10 oktober Breda De Bibliotheek Molenstraat 6 076 - 5299500 11.00-17.00
17 oktober Arnhem Musis Sacrum Velperbuitensingel 25 026 - 4437343 11.00-18.00
31 oktober Rotterdam De Bibliotheek Hoogstraat 110 010 - 2816100 10.00-16.00
21 november Urk De Koningshof Staartweg 20 0527 - 651651 10.00-16.00
12 december Den Haag De Bibliotheek Pr.Willem Alexanderhof 5 070 - 3140911 10.00-16.00
Toegang
G
R
A
T
IS
voor meer informatie:
www.regionalehulpmiddelenbeurs.nl info@hulpmiddelenbeurs.nl
06 - 24 23 29 72
(zat. tot
16.00)
Vroeger werden de medicijnen in de plaat-
selijke apotheek bereid. Dit waren drank-
jes, pillen, poeders, zalven en nog veel
meer. Dit is nu verleden tijd omdat alles in
speciale fabrieken in het groot wordt gefa-
briceerd.
Een belangrijk hulpmiddel bij de bereiding
van medicamenten was lang geleden onder
meer de vijzel. Dit was een prachtig instrument
om grondstoffen fijn te maken. De vijzel was
heel vroeger, in de middeleeuwen, uit brons
gemaakt. In die periode, die de bronstijd wordt
genoemd, werden vijzels in een klokkengieterij
gemaakt. Als men er tegen aan slaat hoort men
ook het geluid zoals een kerkklok voortbrengt.
Brons is heel hard materiaal dat bestaat uit ko-
per gemengd met tin. Later ging men over op
messing, dat een legering is van koper met zink
en daardoor veel lichter van kleur is, maar ook
veel goedkoper. Bij de vijzel hoorde een stam-
per van hetzelfde materiaal, die daarin rechtop
kon blijven staan omdat de bodem niet vlak
maar hol is. Men sprak in de apotheek over een
mortier. Deze naam is afkomstig van het La-
tijnse woord mortarium=vijzel. Er zijn nog vij-
zels die versierd waren met een Latijnse spreuk
en vaak de naam van de gieter droegen. Er be-
staan nu nog moderne apotheken waar men
een vijzel als een sieraad koestert.
Door Bob K.P. Griffioen
Medisch Farmaceutisch Museum Delft
Haga: ‘Opereren
wel verantwoord’
Geen steun bij
faillissement
Nieuw Meander in
december open
Geschiedenis van de Gezondheidszorg
Zorgverzekeraars verantwoorden zich te
weinig voor de kosten die zij maken en
de samenstelling daarvan. Met name de
vier grote concerns - die negentig pro-
cent van de markt bedienen - hebben een
hoog eigen vermogen, terwijl zij ook forse
winsten maken. Kosten die zijn gemoeid
met het binnenhalen van nieuwe klanten
zijn niet inzichtelijk en bovendien pre-
senteren zorgverzekeraars eigen kosten
ten onrechte als zorgkosten. Dit blijkt uit
onderzoek in opdracht van VvAA naar de
geldstromen bij zorgverzekeraars.
De totale gezamenlijke winst van de vier gro-
te verzekeringsconcerns in 2011 is vastgesteld
op 669 miljoen euro. Over 2012 zal de winst
tenminste gelijk zijn aan dat bedrag, hoewel
de jaarverslagen van drie van de vier grote
concerns nog niet zijn gepubliceerd. Edwin
Brugman, directeur kennismanagement van
VvAA: “Zorgverzekeraars komen bij monde
van Zorgverzekeraars nu naar buiten met
de mededeling dat de premies omlaag kun-
nen omdat de winsten dit jaar zo hoog zijn.
Dit was de afgelopen jaren ook al het geval,
echter toen is aangegeven dat de premies
omhoog zouden gaan vanwege stijging van
de zorgkosten. Daarbij werd de bal doorge-
speeld naar zorgverleners en zorginstellin-
gen. De winsten en daarmee het eigen ver-
mogen blijven echter zeer hoog. Nu wordt
er aangegeven dat de premies dit jaar al over
de hele linie zes euro zijn gedaald. Dit kost
de zorgverzekeraars 65 miljoen euro. Daarbij
vergeet men te vermelden dat het eigen risico
met 140 euro is gestegen.
Dit betekent dat zorgverzekeraars per sal-
do zo’n 1,5 miljard euro zouden kunnen
besparen.”De meeste zorgverzekeraars pre-
senteren hogere zorgkosten dan zij daadwer-
kelijk maken. Brugman: “Dat komt omdat
zij naast de kosten die zij aan zorginstellin-
gen, zorgverleners en verzekerden betalen,
ook organisatiekosten (administratiekosten)
toerekenen aan de zorgkosten. Dit blijkt uit
een toelichting van DNB waarin zij meldt
dat ‘er zorgverzekeraars zijn die afhande-
lingskosten verantwoorden onder schaden’
en uit een korte toelichting in een van de
jaarverslagen van de zorgverze keraars.” Een
andere opvallende uitkomst is dat in de
jaarverslagen van de vier grote verzekeraars
reclamekosten worden opgegeven van in
totaal 58 miljoen euro in 2011. Volgens de
jaarstaten die de zorgverzekeraars inlever-
den bij De Nederlandse Bank blijken andere
getallen, die echter niet worden toegelicht.
Daar wordt gesproken van in totaal 353 mil-
joen euro aan acquisitiekosten (binnenhalen
van klanten). Zowel uit de jaarstaten als uit
de jaarverslagen blijkt verder niet wat onder
die kosten wordt verstaan.
Reclamekosten
Brugman: “Als we nog even bij de reclame-
kosten blijven, zien we dat de vier grote
concerns verantwoordelijk zijn voor twintig
verschillende verzekeringsmerken, daar waar
de andere vijf verzekeringsmaatschappijen
maar zes merken in de lucht houden. Wan-
neer mensen overstappen is de kans groot
dat deze overstap wordt gemaakt naar een
ander merk, maar binnen hetzelfde verzeke-
ringsconcern. Ze blijven vaak gewoon bin-
nen dezelfde organisatie.”
De winsten en daarmee
het eigen vermogen
blijven zeer hoog
‘Daling premies kon eerder’
De afgelopen jaren zijn de premies van de zorgverzekeringen gestegen als gevolg van de stijging van de zorgkosten.
Het HagaZiekenhuis in Den Haag is het niet
eens met het bericht dat kortgeleden in
AD/Haagse Courant stond over onveiligheid
op de operatiekamers van het ziekenhuis.
Het Haga legt in een uitgebreide reactie op de
eigen website uit verantwoord aan het werk te
zijn, maar vraagt begrip voor de lastige omstan-
digheden waaronder moet worden gewerkt in
verband met verbouwingen en nieuwbouw.
“Wij bieden als HagaZiekenhuis uitstekende
patiëntenzorg. We onderzoeken dat bij voort-
during met interne audits en vergelijken de
resultaten met die van andere ziekenhuizen.”
Het ziekenhuis benadrukt dat het op eigen
initia tief in het najaar van 2012 aan het onder-
zoeksinstituut TNO de opdracht heeft gegeven
de OK van het HagaZiekenhuis te beoordelen
op de bouwkundige staat. “Met elkaar vonden
wij dat nodig, omdat de bestaande OK langer
open moet blijven dan oorspronkelijk verwacht
volgens onze vernieuwbouwplanning. Tot aan
het moment van de ingebruikneming van de
nieuwe OK in 2015 wilden wij weten of de
patiëntveiligheid gewaarborgd is. Dat vinden
wij zeer belangrijk.” Het HagaZiekenhuis
kwam de afgelopen weken al eerder negatief in
het nieuws, toen ging het om mogelijke gebre-
ken op het gebied van cardiochirurgie.
Mocht in Nederland een ziekenhuis failliet
gaan, dan kan dat niet rekenen op de hulp
van de overheid. Dat zei minister Schippers
(Volksgezondheid) zaterdag 30 maart in
een interview met NRC.
“U hoeft van mij niet te verwachten dat ik
met geld van de premiebetaler klaar sta om
reddingsacties uit te voeren”, zei de minister.
Ze vindt dat ze daarmee een slecht signaal
zou afgeven aan ziekenhuizen die wel goed
worden bestuurd en niet door fouten in de
problemen zijn gekomen. Schippers zegt er
wel voor te willen zorgen dat cruciale zorg
beschikbaar blijft in de regio. Maar daar-
over maakt zij zich weinig zorgen. Er zijn in
Nederland nu eenmaal veel ziekenhuizen. In
het verleden sprong de overheid wel bij als er
ziekenhuizen in de problemen kwamen. Zoals
gebeurde bij de voormalig IJsselmeerzieken-
huizen in Emmeloord en Lelystad.
Het nieuwe ziekenhuis van Meander
Medisch Centrum in Amersfoort gaat
eind december van dit jaar open. Rond de
kerst verhuizen de patiënten van de hui-
dige Amersfoortse locaties naar het nieuwe
ziekenhuis aan de Maatweg 3.
De locaties Lichtenberg en Elisabeth sluiten
na de verhuizing definitief hun deuren. Het
ziekenhuis in Baarn blijft wel open, evenals
de poliklinieken in Nijkerk en Barneveld. De
bouw van het ziekenhuis verloopt voorspoe-
dig. Na de zomer rondt de aannemer de bouw
af en krijgt Meander de sleutel overhandigd.
Inmiddels is ook gestart met de aanleg van de
buitenruimte om het ziekenhuis. Rondom het
gebouw wordt het Meanderpark aangelegd.
Dit park wordt een natuurgebied dat deel uit-
maakt van de ecologische verbindingszone
langs de Eem, de rivier die achter het zieken-
huis loopt. In het lommerrijke park wordt de
oude loop van de Eem in ere hersteld.
11 Gezondheid
Nummer 8
17 april 2013
De vijzel was een prachtig instrument om grondstoffen fijn te maken.
Om nu en in de toekomst kwalitatief goede
spoedzorg tegen een betaalbare prijs in de
regio te kunnen waarborgen, gaan Rijnland
Ziekenhuis (Leiderdorp) en SHR nog inten-
siever samenwerken.
Rijnland Ziekenhuis en Samenwerkende
Huisartsendiensten Rijnland (SHR) onder-
tekenden hiervoor op 3 april een intentiever-
klaring. In de toekomst kan de patiënt zich
op één punt in Rijnland Ziekenhuis locatie
Leiderdorp melden voor spoedzorg. Daar
beoordeelt de huisarts, als poortwachter, of
de patiënt kan worden geholpen op de huis-
artsenpost of wordt doorverwezen naar spoed-
eisende hulp. Ron Treffers, voorzitter Raad van
Bestuur Rijnland Ziekenhuis, licht toe: “Het
werken met één loket is niet alleen duidelijker
voor patiënten, maar bespaart ook kosten.”
Voor deze nieuwe werkwijze gaan Rijnland
Ziekenhuis en SHR de patiëntenstroom voor
spoedzorg fysiek, logistiek en functioneel
herinrichten. De huisartsenpost en de spoed-
eisende zorg worden samen gevoegd in een
nieuwe acute zorgpost.
De huidige, intensieve manier van zorg
verlenen aan diabetespatiënten in de
huisartsenpraktijk heeft uitsluitend eect
voor een kleine groep mensen met slechte
gecontroleerde suikers.
Dit impliceert dat het merendeel van de pa-
tiënten op dit moment wordt ‘overbehan-
deld’ en er ruimte is voor aanzienlijke kos-
tenbesparingen als er meer maatwerk wordt
geboden in de diabeteszorg. Dit is een van
de conclusies uit het onderzoek waarop Ari-
anne Elissen op 25 april promoveert aan de
Universiteit Maastricht. Haar studie laat zien
dat de behandeling van diabetespatiënten in
Nederland en veel andere Europese landen
tot op heden verre van patiëntgericht is.
Richtlijnen en protocollen wegen zwaarder
bij het opstellen van behandelplannen dan
de persoonlijke behoeften. Bovendien blijkt
uit het onderzoek dat slechts een kleine
groep patiënten, profijt heeft van de zorg, zo-
als die op dit moment in de huisartsenprak-
tijk wordt aangeboden.
Verloskundigen in Nederland kunnen waar-
schijnlijk vanaf 1 juli vrouwen die thuis of in
het ziekenhuis bevallen injecties met steriel
water geven als pijnbestrijding tegen pijn in
de onderrug. De KNOV (Koninklijke Neder-
landse Organisatie voor Verloskundigen)
ziet deze vorm van pijnbehandeling als een
goed en goedkoper alternatief van medica-
menteuze behandelingen.
De vraag naar pijnbestrijding tijdens de beval-
ling neemt volgens de KNOV toe. Veel vrouwen
gebruiken echter liever geen pijn medicatie.
Omdat water geen medicatie is en er geen
monitoring van de moeder of het kind nodig
is, kan het ook thuis worden toegepast. Het is
wetenschappelijk bewezen dat een simpele vier
‘prikjes’ met water de weeënpijn in de onderrug
verlichten. Zonder dat er sprake is van bijwer-
kingen voor moeder en kind. In de Scandinavi-
sche landen - maar ook in veel andere westerse
landen - gebruiken verloskundigen al langer
deze methode. In Zweden zelfs sinds 1985. “Er
is veel wetenschappelijk onderzoek naar deze
methode die de effectieve werking bewijzen”,
aldus Lena Mårtensson, ervaringsdeskundige
en Associate professor van de Universiteit
van Skövde in Zweden “Er zijn verschillende
hypotheses over de werking. De meest denk-
bare is dat de water injecties een sterke pijnprik-
kel geven die naar de hersenen wordt gestuurd.
Hierdoor blok keren de hersenen de pijnsigna-
len van de baarmoeder en onderrug. Waardoor
de barende vrouw minder pijn voelt. Het effect
kan dertig minuten tot twee uur aanhouden.”
Verschillende verloskundigen in Nederland
hebben inmiddels ervaringen opgedaan met
steriel waterinjecties. Ze zijn positief om ermee
aan de slag te gaan.
“Het is niet alleen handig toe te passen bij
thuisbevallingen. Steriel waterinjecties zijn ook
geschikt te gebruiken in bepaalde situaties ter
overbrugging naar een andere, medicamen-
teuze pijnbehandeling of aan het einde van
de ontsluitingsfase wanneer er in de meeste
gevallen geen ruggenprik meer wordt gegeven”,
aldus Astrid Schelvis, klinisch verloskundige in
het Almelose ZGT. Ze deed onderzoek onder
vrouwen die waterinjecties kregen tijdens de be-
valling. Naar verwachting worden de bevoegd-
heden van verloskundigen - beschreven in de
AMvB (algemene maat regel van bestuur) - per
1 juli uitgebreid met het voorschrijven van ste-
riel waterinjecties, toedienen van lachgas en het
voorschrijven en plaatsen van anticonceptie.
TweeSteden neemt
poli in gebruik
Eén spoedloket
bij Rijnland
‘Diabetespatiënt
overbehandeld’
Vier ‘prikjes’ met water
verlichten de weeënpijn
in de onderrug
Waterinjectie helpt
bij baringspijn
De vraag naar pijnbestrijding tijdens de bevalling neemt volgens de KNOV toe
Saxenburgh Groep start Voetenpoli
Sinds enige tijd kunnen mensen met voet-
problemen als gevolg van diabetes bij de
Saxenburgh Groep terecht op een specia-
le Voetenpoli, ingericht in het Röpcke-
Zweers Ziekenhuis in Hardenberg. Patiën-
ten die zijn doorverwezen door de huisarts
of specialist krijgen alle zorgverleners op
één moment te zien.
In de regio Vechtdal en Coevorden ligt de zorg
voor mensen met diabetes in principe bij de
huisarts. Wanneer de patiënt echter kampt
met voetproblemen, zal de huisarts in voor-
komende gevallen de patiënt doorver wijzen
naar het ziekenhuis. Een patiënt komt al
25 jaar over de vloer bij het ziekenhuis in
Hardenberg. Hij komt er - zoals hij zelf zegt
- voor zijn periodieke diabetes ‘APK-keuring’
bij verschillende professionals. Tijdens zijn
afspraak op de nieuwe Voetenpoli zijn alle
betrokken zorgverleners beschikbaar, zoals
podotherapeut, diabetesverpleegkundige,
internist, vaatchirurg, revalidatiearts, ortho-
pedisch schoentechnicus en gipsverband-
meester. Hij kan zo nodig direct terecht bij
hen en hoeft geen nieuwe afspraak te maken.
“Je krijgt zo meer aandacht op het gebied van
wondbehandeling en het gaat allemaal ge-
makkelijker”, zo ervaart de patiënt de Voeten-
poli. Bovendien hoeft hij voor een bezoek
aan de vaatchirurg niet meer naar het zieken-
huis in Almelo. Sinds de fusie van de chirur-
gen met de Saxenburgh Groep houden de
vaatchirurgen ook spreekuur in Hardenberg.
De Voetenpoli richt zich behalve op wond-
behandeling, ook op preventie van voetpro-
blemen bij diabeten. “Inspecteer regelmatig
je voeten, ga elke zes weken naar een pedi-
cure, vet de huid goed in en loop op schoe-
nen met ruimte voor zes tenen”, geeft Erik
Manning aan. Hij is als physician assistent
chirurgie verbonden aan de voetenpoli van
de Saxenburgh Groep.
Het TweeSteden ziekenhuis in Tilburg nam
maandag 15 april het nieuwe poli-gebouw
in gebruik. De feestelijke o ciële opening
is op zondag 2 juni.
De afgelopen week zijn bijna alle poli’s naar
het nieuwe gedeelte verhuisd, behalve de
poliklinieken Chirurgie, Orthopedie, Anesthe-
sie, Geriatrie, Medische psychologie, Psychia-
trie en het Multidisciplinair Oncologisch
Centrum. Deze blijven gehuisvest op hun
huidige locatie in het TweeSteden zieken-
huis locatie Tilburg. Niet alleen het gebouw
is vernieuwd, maar ook de manier van aan-
melden. In Tilburg in de centrale hal staan
drie aanmeldzuilen waarbij de patiënt zich
kan aanmelden voor zijn of haar bezoek aan
de polikliniek. Gelijktijdig met de aanmel-
ding ontvangt de polikliniek een melding en
weet daarmee dat de patiënt in huis is. Door
deze manier van aanmelden wil het zieken-
huis tijdwinst boeken. Er wordt minder tijd
gespendeerd aan aanmeldingen van patiënten
die een afspraak hebben.
Kinderen met diabetes in actie
Femke (twaalf jaar) en Zoë (tien jaar) hebben Diabetes Mellitus type 1. Zij willen graag aan familie, vrienden en
klasgenoten laten zien wat het betekent om diabetes te hebben. Daarom hebben de meiden de theatervoorstelling
Candy (over diabetes) op 1 juni naar het Evertshuis in Bodegraven gehaald. Om de voorstelling te kunnen betalen,
organiseren ze ludieke inzamelingsacties. De beide meiden komen regelmatig voor controle in het Zuwe Hofpoort
Ziekenhuis in Woerden. Hier hebben ze een inzamelingsactie gehouden onder kinderartsen en -verpleegkundigen. De
voorstelling Candy laat jongeren naar zichzelf kijken en steekt hen een hart onder de riem.
12 Patiëntenzorg
Nummer 8
17 april 2013
Controle op de diabetische Voetenpoli (foto Léon van
der Brug, Saxenburgh Groep).
Vruchtbaarheid
en stoornissen
De verminderde vruchtbaarheid zélf is de
mogelijke oorzaak voor ontwikkelings-
stoornissen bij het kind, en niet zwanger-
schapstechnieken zoals IVF of ICSI. Tot deze
conclusie komen onderzoekers van de af-
deling Ontwikkelingsneurologie van het
UMCG op basis van een studie onder 209
kinderen en hun ouders.
Kinderen die worden geboren na gebruik van
technieken zoals in vitro fertilisatie (IVF) of
het injecteren van sperma in de eicel (ICSI)
hebben een verhoogde kans op vroeggeboorte
of laag geboortegewicht en daarmee op stoor-
nissen in hun ontwikkeling. Veelal wordt ge-
dacht dat de vruchtbaarheidstechnieken deze
effecten hebben. Prof. dr. Mijna Hadders-
Algra en Jorien Seggers, MD/PhD student,
komen tot een andere conclusie. Zij stellen dat
de verminderde vruchtbaarheid deze effecten
kan veroorzaken. De onderzoekers beoordeel-
den de neurologische ontwikkeling van de
209 kinderen op tweejarige leeftijd. Meer dan
de helft van de ouders had zwangerschaps-
technieken gebruikt.
Landal GreenParks kan ervoor zorgen dat
mensen op vakantie dezelfde zorg krijgen
als thuis. Daarom werkt Landal GreenParks
samen met Comfortzorg, een landelijke
erkende zorgorganisatie met jarenlange
expertise op het gebied van zorg op
vakantie adressen.
Via Comfortzorg kan men op alle Neder landse
parken van Landal GreenParks rekenen op
de zorg en hulpmiddelen die men thuis ook
krijgt. Zoals hulp bij het wassen, aan kleden
of het toedienen van een infuus. Tevens is het
mogelijk om gebruik te maken van de achter-
wachtfunctie of mobiele alar mering in en bui-
ten de vakantiewoning. Landal GreenParks
neemt mensen de zorg graag uit handen. Kijk
voor meer informatie over deze aanvullende
dienstverlening op www.landal.nl/zorg of
bel direct met Comfortzorg (0900) 234 1234
(0,20 euro per minuut).
Dialyse patiënten
Even lekker op vakantie, weg uit de dagelijk-
se sleur. Voor dialysepatiënten een welkome
afwisseling maar vaak niet eenvoudig te
realiseren. Landal GreenParks biedt de uit-
komst. Op vijf parken van Landal GreenParks
wordt in samenwerking met nabijgelegen
ziekenhuizen vakantiedialyse aangeboden.
Ook ’s nachts dialyseren is in overleg moge-
lijk. Dialyse tijdens de vakantie en genieten
van de natuur, rust en ruimte, zonder ver weg
te hoeven? Kies dan uit één van de vijf
bestemmingen van Landal GreenParks in Neder-
land: Landal Aelderholt in Drenthe (Scheper
Ziekenhuis, Emmen), Landal De Bloemert
in Drenthe (Martini Ziekenhuis, Groningen),
Landal De Vers in Noord-Brabant
(Canisius Wilhelmina Ziekenhuis, Nijmegen),
Landal Twenhaarsveld in Holten (Deventer
Ziekenhuis, Deventer) en Landal Sluftervallei
op Texel (Medisch Centrum Alkmaar). Kijk
op www.landal.nl/zorg voor meer informatie
over dialyseren tijdens de vakantie.
* De teksten op deze pagina zijn aangeleverd
door de betreende organisaties of bedrijven
Comfortzorg op vakantie bij Landal GreenParks *
13
Nummer 8
17 april 2013
Via Comfortzorg kan men op alle Nederlandse parken van Landal GreenParks rekenen op de zorg en hulp middelen
die men thuis ook krijgt.
Standscorrectie
kniegewricht
Het Jeroen Bosch Ziekenhuis in Den Bosch
hoopt een nieuwe, patiëntvriendelijke
manier gevonden te hebben om de diag nose
jicht te stellen. Het ziekenhuis beschikt
sinds kort als een van de weinige zieken-
huizen in Nederland over een dual energy
CT-scan waarmee jichtkristallen in het
lichaam kunnen worden opgespoord.
De diagnose jicht wordt nu gesteld aan de
hand van een punctie in een ontstoken
gewricht. Dit is echter niet altijd goed moge-
lijk en bovendien belastend voor patiënten.
De afdelingen Reumatologie en Radiologie
gaan onderzoeken of de dual energy CT-
scan inderdaad effectief is bij het opsporen
van jicht. Jicht is een frequent voorkomende
aandoening waarbij in het lichaam urine-
zuurkristallen worden gevormd die pijnlijke
gewrichtsontstekingen kunnen veroorzaken.
De meest bekende plaats waar jicht voor-
komt, is de grote teen. Jicht kan echter op veel
meer plaatsen in het lichaam voorkomen. De
aandoening komt vaker voor bij mannen en
ontstaat meestal na het veertigste levensjaar.
Diagnose jicht
zonder prikken
PontesMedical presenteerde vorige week
drie medisch technische productinnova-
ties. Deze innovatieve producten moeten
de zorgsector geld besparen en de kwalita-
tieve zorg voor de patiënt verbeteren. De
producten zijn bedacht door medisch spe-
cialisten en samen met bedrijven tot eind-
product ontwikkeld in de ziekenhuizen. De
PontesMedical aanpak heeft er toe geleid
dat deze innovaties nu door Nederlandse
bedrijven op de markt worden gebracht.
De ScopeControl test endoscopen op de centra-
le sterilisatie afdeling van een ziekenhuis na het
wassen en voor het steriliseren. Door uitgebreid
op zes aspecten te testen, kunnen defecten al
vroeg worden ontdekt en gerepareerd. Dit voor-
komt dat slechte of defecte endoscopen op de
OK terechtkomen. Als een defecte endoscoop
op de OK vervangen moet worden, is er een
langere narcose nodig. Defecten voorkomen
is dus beter voor de patiënt. Medisch specialist
professor Van der Zee van de afdeling kinder-
chirurgie in het Wilhelmina Kinderziekenhuis
is enthousiast over deze nieuwe ontwikkeling.
“Endoscopische operaties of kijkoperaties wor-
den zo langzamerhand in alle ziekenhuizen
in Nederland uitgevoerd. Regelmatig worden
endoscopen tijdens de operatie teruggestuurd
naar de centrale sterilisatie afdeling met een
mechanische fout. Hierdoor loopt een opera-
tie een ongewenste vertraging op. Dat is kost-
bare operatietijd en de patiënt is onnodig lang
onder narcose.” De WhistlerLFMi is het eerste
handzame apparaat ter wereld dat tijdens nor-
male ademhaling de luchtwegweerstand van
baby’s en peuters berekent. Kinderlongarts
professor Van der Ent van het UMC Utrecht
verwacht dat de WhistlerLFMi in de toekomst
tot de standaarduitrusting van huisartsen zal
behoren. “Met het instrument kan een arts de
medicatie op indicatie van de gemeten long-
functie beter sturen. Voorheen deed de arts dit
op basis van subjectieve symptomen bij gebrek
aan meetapparatuur. Voor de apparatuur die de
longcapaciteit van volwas senen meet is het na-
melijk nodig om uit te ademen op commando
en dit kunnen baby’s en peuters niet.
Daardoor wordt ten onrechte aan twintig pro-
cent van zeer jonge kinderen astmamedicatie
toegediend en andere kinderen gaan met klach-
ten en een slechte longfunctie door het leven
zonder dat dit opgemerkt wordt.” De Strac-
keeArmrest is een röntgendoorlatend kool-
stof werkblad dat aan de rails van OK-tafels
bevestigd wordt. Met name plastisch chirur-
gen en traumachirurgen winnen veel tijd door
tijdens en na de operatie snel röntgenfoto’s te
kunnen nemen, zonder dat het dragende deel
van de armsteun in de weg zit van de röntgen-
bundel of in hoogte bijgesteld moet worden.
PontesMedical is een aanpak die medische
innovatie en nieuwe medische bedrijvigheid
(ventures) faciliteert, mobiliseert en accelereert.
Het Latijnse woord ‘pontes’ betekent ‘bruggen’.
Vanuit het UMC Utrecht, VUmc en AMC ope-
reert Pontes als bruggenbouwer tussen specialis-
ten, onderzoekers en zorgverleners enerzijds en
het bedrijfsleven en investeerders anderzijds.
Vanuit het UMC
Utrecht, VUmc en AMC
opereert Pontes als
bruggenbouwer tussen
zorgverleners en het
bedrijfsleven
Medische productinnovaties
PontesMedical presenteerde vorige week drie medisch technische productinnovaties.
Door de nadelen van gewrichtsvervangen-
de knieprotheses (‘nieuwe knie’) op jonge
leeftijd, is er de laatste tijd meer interesse
in operaties die het plaatsen van een knie-
prothese kunnen uitstellen. Orthopedisch
chirurg Martijn Brinkman vergeleek verschil-
lende nieuwe operatietechnieken waarbij
men de stand van het been corrigeert als
behandeling voor gewrichts slijtage.
In het geval van enkelzijdige slijtage van het
kniegewricht bij mensen met een X-been of
een O-been kan de arts in plaats van het ver-
vangen van het gewricht door een kunstge-
wricht, een standscorrectie toepassen. Het doel
van een standscorrectie is het verplaatsen van
de belastingsas van het been en de druk in het
kniegewricht van het versleten deel naar de ge-
zonde kant van het gewricht. Het resultaat van
de herverdeling van de druk is dat de patiënt
hierna minder of geen pijn heeft. Voorheen wa-
ren operatietechnieken om een standscorrectie
te bewerkstelligen technisch gecompliceerd.
Recentelijk zijn nieuwe fixatietechnieken ont-
wikkeld ter stabilisatie van standscorrecties bij
patienten met enkelzijdige knieslijtage. Afhan-
kelijk van het type scheefstand wordt het bot
net boven of net onder de knie van stand ver-
anderd en vervolgens worden de botdelen weer
gefixeerd met een speciale plaat en schroeven.
Daarna moeten de botdelen weer aan elkaar
groeien. Als er tijdens dat proces iets verandert
aan de stand, dat wil zeggen als er verlies van de
verkregen correctie optreedt, leidt dat tot min-
dere resultaten. Brinkman legt uit: “Door het
beschikbaar komen van deze nieuwe technie-
ken is het voor de chirurg gemakkelijker om de
operatie nauwkeurig uit te voeren”.
Daar waar de BMI ophoudt,
begint seca mBCA

De medical Body Composition Analyzer seca mBCA 515 is het enige apparaat dat
met medische precisie metingen verricht en volgens medische referenties de
data analyseert en interpreteert. Hiervoor zijn diverse klinische studies in diverse
landen verricht en zijn de meetwaarden vergeleken, gecorreleerd
en gevalideerd volgens de Goldstandard. De seca mBCA 515 kan in minder dan
20 seconden het menselijk lichaam doormeten en onder andere de bestanddelen
vetmassa, extra- en intracellulair water en spiermassa weergeven conform
medische referenties. De seca mBCA heeft zes modules, te weten: Energie,
Vloeistof, Functie/Revalidatie, Ontwikkeling/Groei, Gezondheidsrisico en
Bio-impedantie die de gebruiker zeer uitgebreide diagnostische mogelijkheden
geven exact zoals de gebruiker dat zelf wil. De metingen zijn snel te gebruiken en
probleemloos reproduceerbaar en laten zich moeiteloos koppelen aan het seca
360° draadloze systeem en integreren in het computernetwerk.
Bij eventuele vragen kunt u telefonisch contact opnemen met de afdeling
CRM op telefoonnummer +31 (0)36 751 19 00.
Dorshout 7
5406 ND Uden
Tel: 0413-28 77 03
info@heservis.nl
www.heservis.nl
Locked In Syndroom
Specialist in communicatie apparatuur voor
het Locked In Syndroom, ALS en meer-
voudig zwaar gehandicapten.
Brainñngers
EMG EOG EEG
Spreken via de PC
met hersengolven
SIDE
communiceren, e-mail,
Spraaksynthese
éénknopsbediening.
Advies, verkoop,
verhuur.
Is communicatie niet mogelijk als
gevolg van een CVA, een hoge dwars-
laesie, een hersenstaminfarct of ALS?
Wij denken in mogelijkheden om te
kunnen communiceren met beperk-
ingen, door een oplossing op maat.
Bussman is gespecialiseerd in het realiseren van tijdelijke
en semipermanente accommodatie.
Met name in de hoogwaardige marktsegmenten, zoals de
gezondheidszorg zijn wij heel actief.
Denkt u daarbij bijvoorbeeld aan:
- huisartsenpraktijken (Solo, HOED of AHOED);
- praktijkruimten voor fysiotherapie
- apotheken;
- consultatiebureaus;
- (poli-)klinieken;
- dialysecentra;
- woonvoorzieningen zoals verpleeg-
en verzorgingsinstellingen.
De tijd dat tijdelijke en semipermanente bouw synoniem
stond voor noodgebouwen ligt inmiddels ver achter ons.
Op basis van unitbouw wordt tegenwoordig zeer hoog-
waardige huisvesting gecreëerd met als belangrijk
voordeel een zeer grote flexibiliteit. Door de toepassing
van voorzetgevels krijgt het gebouw het door u gewenste
design en een permanente uitstraling.
Wilt u snel aan de slag met een uitbreiding of nieuwe
vestigingslocatie, en wilt u niet wachten tot de tijdverslin-
dende bouwplannen voor nieuwbouw zijn afgerond? Dan
heeft Bussman voor u de oplossing. Met unitbouw kan
binnen enkele weken tijd uw ruimteprobleem opgelost
worden.
Bussman Verhuur BV
IJzerwerf 1
6641 TK Beuningen
T 024-6790100
F 024-6790101
E info@bussman.nl
www.bussman.nl
Thuis in tijdelijke accommodatie
Marconistraat 2, 4004 JM Tiel
Postbus 6163, 4000 HD Tiel
T (0344) 61 25 08
F (0344) 62 39 88
info@huismanmediap.nl
www.huismanmediap.nl
Het intelligente inhalatiesysteem
Er is een Pari Central voor zuurstof en een Pari Central
voor lucht toepassingen.
De Pari Central is een eenvoudig te bedienen afnamepunt
voor aansluiting op de afnamepunten van de centrale
gasverzorging door het ziekenhuis/verpleeghuis.
Wat zijn de voordelen van de Pari Central:
· Standaard voorzien van een DlN insteeknippel
zuurstof en lucht
· Cenvoudiq in qebruik
· Constante fow van ca. 5 liter per minuut
· De central is qemaakt uit onderhoudsvri|materiaal
echter |aarli|kse controle is een aanbevelinq
· Kosten en ti|dbesparend
Om het beste rendement te behalen uit de inhalatie-
therapie adviseren wij de Pari LC Sprint vernevelaar te
gebruiken.
Het voordeel van de LC Sprint vernevelaar is, dat de
vernevelaar is uitgerust met een kleppensysteem
(inspiratie/expiratieklepje) daardoor komt er nog maar
een klein percentage medicatie in de omgeving terecht.
Dit is erg belangrijk voor de verpleging in verband met
het inademen van alle medicijnen. Ook de ARBO-dienst
gaat er steeds meer op toezien om de verspreiding
hiervan voor de verpleging te voorkomen.
1evens is een apart jltersysteem mogelijk, te weten.
(¯Pari jlterset, plaatsing op LC Sprint (SP) vernevelaar)
waarbij geen enkele medicatie in de omgeving
terechtkomt dit wanneer er bijvoorbeeld antibiotica
verneveld wordt.
Voordelen LC Sprint vernevelaar:
· Cenvoudiq en veiliq schoon te maken
· Steviq en soepele sproeier (zonder latex)
· Ceïnteqreerde klep|es kunnen niet zoekraken
· voldoet aan alle hyqienische standaards
(qeschikt voor de vaatwasser, kan qekookt, ontsmet
en qesteriliseerd worden)
Tevens adviseren wij u een thermische desinfectie bij
de keuze voor de LC SPRINT vernevelaars op de C.S.A.
afdeling of een sterilisatie bij een temperatuur van 121
Celsius gedurende 20 minuten of een sterilisatie bij een
temperatuur van 134 Celsius gedurende 7 minuten
Best aande ui t · vernevelaar
· mondstuk
· luchtslanq 210 cm. female/female
· conische adapter zwart voor
Pari Central
Ver pakki ng · per set
Gebr ui k · minimaal 12 maanden, steriliseerbaar
na elke patient
· tevens moqeli|kheid voor thermische
desinfectie en uitkookbaar
· Alle onderdelen steriliseerbaar,
behalve luchtslanq
· 1 set bi| vele patienten toepasbaar
14
Nummer 8
17 april 2013
Het Spaarne Ziekenhuis (Hoofddorp) lan-
ceerde vorige week de website www.zorg-
bijkanker.nl. Hier is alle informatie over be-
handeling en zorgverlening bij kanker in het
Spaarne Ziekenhuis bij elkaar gebracht.
Zo heeft het nieuwe Oncologiecentrum van het
Spaarne Ziekenhuis niet alleen een fysieke plek,
maar ook een virtuele plek gekregen. De web-
site zorgbijkanker is gelinkt aan www.spaarne-
ziekenhuis.nl. “Bij de diagnose kanker komt er
heel veel op iemand af. Het is dan  lastig om
alle informatie die je in de spreekkamer krijgt
te onthouden. Ook is het  soms moeilijk om
op internet betrouwbare informatie te vinden”,
aldus verpleegkundig specialist oncologie Pien
Hoekstra. “Op zorgbijkanker.nl kunnen bezoe-
kers actuele en juiste informatie vinden over
de diagnose en behandeling van verschillende
soorten kanker in het Spaarne Ziekenhuis.” Op
www.zorgbijkanker.nl is informatie te vinden
over alles wat met kanker te maken heeft, zoals
verschillende kankersoorten en behandelingen,
mogelijkheden voor begeleiding en advies en
over het team van specialisten dat bij de zorg
betrokken is.
Bij de behandeling van sinusitis, rhino-
sinusitis en sinubronchitis is de inha-
latietherapie van cruciaal belang. Naast de
bekende voordelen van aërosoltherapie
zorgt de Pari Sinus, dankzij het positieve
eect van een alternerende drukgolf,
ervoor dat de aërosolen direct in de neus-
bijholten worden afgezet.
Vibrerende aërosolen geraken immers veel
gemakkelijker via de ostiën in de neusbij-
holten dan gewone aërosolen en brengen de
medicijnen direct naar de plaats waar zij het
effectiefst zijn.
Indicaties
Indicaties: Bij aandoeningen van de lucht-
wegen, bijvoorbeeld acute en chronische
sinusitiden (allergisch, viraal, bacterieel),
bij rhinosinusitis en bij sinubronchitis. Sub-
stanties die voor de inhalatietherapie met
Pari Sinus gebruikt kunnen worden zijn:
zoutop lossingen, bijvoorbeeld fysiologische
of hypertone NaCl-oplossing; pekelwater-
oplossingen; secretolytische en mucoactieve
substanties; antibiotica of corticosteroïden.
Naast het afzetten van geneeskrachtige sub-
stanties op de gewenste plaatsen, biedt de
vocht inhalatie bijkomende voordelen voor
de betrokken gebieden: bevochtiging van het
slijmvlies van neus en neusbijholten; regene-
ratie van het trilhaarepitheel en verbetering
van de mucociliaire clearance.
Spaarne lanceert
website kanker
Pari Sinus voor
de neusbijholten *
15
Nummer 8
17 april 2013
The ROHO Group viert dit jaar haar veer-
tigste verjaardag. In die veertig jaar is het
merk uitgegroeid tot marktleider wereld-
wijd en in het bijzonder in Nederland. In
1957 zag Robert. H. Graebe voor het eerst
een decubituswond en ontwikkelde met
zijn kennis als ingenieur de zogenoemde
‘DRY FLOATATION TECHNOLOGY’. Deze
techno logie is vandaag de dag nog steeds
de standaard wereldwijd.
De ‘DRY FLOATATION TECHNOLOGY’
omvat vier principes, te weten:
• Geringe oppervlaktespanning
• Het continue individuele aanpassings ver-
mogen (hydrostatica)
• Geringe schuif- en wrijvingskrachten
• De zes richtingen van bewegingsvrijheid
Door jarenlang onderzoek en innovatie heeft
The ROHO Group momenteel met het ROHO
QUADTRO SELECT kussen een antidecubitus
zitkussen op de markt dat de beste combina-
tie is van drukverdeling, huidbescherming en
stabiliteit. Het ROHO kussen is heel eenvoudig
in te stellen en is door de hoge standaard zeer
duurzaam.
Dat het ROHO QUADTRO SELECT kussen op
dit moment nog steeds toonaangevend is bin-
nen de markt blijkt ook uit de uitkomst van de
studie van dr. D. Brienza in zijn artikel:
‘A Randomized Control Trial (RCT) on
Preventing Pressure Ulcers with Seat Cushions’.
Dit randomized onderzoek laat zien dat er
bij het ROHO QUADTRO SELECT kussen een
nul procent incidentie decubitus is, iets wat
geen enkel ander AD-kussen kan aantonen
in wetenschappelijk onderzoek. Informatie
over het ROHO QUADTRO SELECT kussen
en het onderzoek van dr. D. Brienza is te
vinden op de website van RvS van Seenus,
vertegenwoordiger van The Roho Group in
Nederland www.vanseenus.nl.
Al jaren komt HEServis voor een dringende
hulpvraag ook met zijn apparatuur in
diverse ziekenhuizen. In een groot aantal
gevallen kunnen mensen kortdurend of
soms zelfs langere tijd niet spreken. Zo zijn
er ook mensen die door een verlamming
niet meer kunnen bewegen.
“Het zal je maar gebeuren dat je niet duidelijk
kunt maken wat je voelt en wat je wensen zijn.
We willen iedere patiënt deze mogelijkheid bie-
den, voor zowel dagelijkse communicatie, als
voor het bedienen van de alarmering, maar ook
voor de tv en de radio”, aldus HEServis. Een
oplossing kan zijn om te gaan communiceren
met hersengolven. Daarvoor is Brainfingers het
systeem. Het werkt met een eenvoudige droge
hoofdband die gemakkelijk is aan te brengen.
Behalve met hersensignalen werkt het ook op
kleine bewegingen van het oog en op aange-
zichtsspieren. Er is ook speciale communicatie
apparatuur met tekst of met symbolen of een
combinatie daarvan met de mogelijkheid van
ingesproken boodschappen. In een aantal ge-
vallen kan men gebruik maken van een stan-
daard tablet of telefoon. Speciaal hiervoor heeft
het bedrijf de Comm-App ontwikkeld. Hiermee
kan men een compleet communicatie systeem
opzetten op basis van een aanraakscherm met
pictogrammen en een schermtoetsenbord.
HEServis levert voor iedereen maatwerk aan-
gepast aan individuele wensen.
ROHO , dé standaard bij decubitusbehandeling en -preventie *
Communicatie in ziekenhuis, voor wie niet kan spreken *
* De teksten op deze pagina zijn aangeleverd
door de betreende organisaties of bedrijven
De Pari Sinus zorgt er dankzij het positieve effect van
een alternerende drukgolf voor, dat de aërosolen direct
in de neusbijholten worden afgezet.
Brainfingers USB module
Het Kennemer Gasthuis in Haarlem is
vorige maand overgestapt op het wassen
zonder waskom. Bedlegerige patiënten
die hulp of begeleiding nodig hebben bij
het wassen worden nu met kant-en-klare
wegwerpwashandjes gewassen. Ook is er
speciale shampoo die niet hoeft te worden
uitgespoeld. Bedlegerige patiënten en ver-
pleegkundigen zijn enthousiast: “Het is nu
mogelijk een patiënt hygiënisch, pijnloos
en comfortabel te wassen”, aldus Marja
van Diemen, unitleider van de afdeling chi-
rurgie.
Patiënten worden dagelijks gewassen. Bed-
legerige patiënten kunnen dit vaak zelf niet
en worden op bed gewassen. Hierbij wordt
al ruim honderd jaar gebruik gemaakt van
waskommen in combinatie met water, zeep,
handdoeken en washandjes. Het traditio-
nele wasproces met de waskom is tijdrovend,
onhygiënisch, oncomfortabel en vermoeiend.
Wassen zonder water is hiervoor een aantrek-
kelijk alternatief. Er zijn kant-en-klare weg-
werpwashandjes. Deze zijn gedrenkt in een
speciale reinigende waslotion. Verpleegkun-
digen hoeven de huid bij gebruik van de
washandjes niet af te spoelen of te drogen.
Alle benodigdheden voor een volledige
lichaamswassing zitten in één pakketje. Voor
elk lichaamsdeel wordt een nieuw, schoon
washandje gebruikt. De reinigende vloeistof
verdampt en de huidverzorgende ingrediën-
ten blijven achter op de huid. De kans op
smetplekken verkleint hiermee. Voor veel
bedlegerige patiënten is het wassen een
grote inspanning, zeker als ze veel pijn of
adem halingsproblemen hebben. In vergelij-
king met de waskom is de tijdsduur van de
lichaams wassing bij gebruik van de nieuwe
methode dertig tot vijftig procent korter. Ook
hoeft de patiënt minder vaak te draaien. Om-
dat de patiënt minder lang naakt en afhanke-
lijk is, zorgt het ook voor een vermindering
van spanning.
Voor elk lichaams-
deel wordt een nieuw,
schoon washandje
gebruikt.
Weg met de waskom
Verpleegkundige van het Kennemer Gasthuis met het kant-en-klare washandje.
Patiënten van de Sint Maartenskliniek in
Nijmegen kunnen zich voortaan ook on-
line voorbereiden op hun operaties voor
een enkel- of schouderprothese. Het ge-
specialiseerde ziekenhuis kondigde vorige
week de lancering aan van twee nieuwe
internetportals voor patiënten: de Delta
Schouderprothese Portal en de Enkelpro-
these Portal.
Een portal is een soort afgeschermde website
speciaal voor patiënten, waarin ze allerlei
specifieke informatie rond hun operatie kun-
nen vinden. Patiënten kunnen inloggen via
de website van de Sint Maartenskliniek met
een gebruikersnaam en wachtwoord die zij
ontvangen tijdens een bezoek op de polikli-
niek. De informatie op de portals is onderver-
deeld in de fasen die een patiënt doorloopt,
van pre-operatief onderzoek tot de dag van
de operatie en nazorg. Behalve traditionele
tekstuele uitleg en afbeeldingen, zijn er ook
filmpjes te vinden van de betrokken behan-
delaars die zich voorstellen en een toelich-
ting geven.
Contact
De patiënt kan op deze manier snel en
gericht antwoorden vinden op zijn of haar
vragen. Als een patiënt toch nog vragen heeft,
dan kan men via de portal contact opnemen
met een medewerker van de Sint Maartens-
kliniek. De Delta Schouderprothese Portal
en de Enkelprothese Portal zijn onderdeel
van een traject van de Sint Maartenskliniek
om meerdere behandelingen met een online
portal te begeleiden. Zo bestaat er al een spe-
ciale knieportal, scolioseportal en een dwars-
laesieportal.
De tendens van kostenbesparing in de zorg
roept om innovatieve oplossingen. Zoals
Sensotive van het Delftse bedrijf Salusion:
een vochtsensor waarmee van buitenaf te
zien is of een incontinentieverband aan
verschoning toe is.
Mede dankzij uitvoerige pilots kon Sensotive
uitgroeien tot een succesvol product. Hierbij
werden zij ondersteund door Living Lab voor
Zorginnovaties (LLvZ), dat een methode ont-
wikkeld heeft waarmee ondernemers kunnen
komen tot een succesvolle implementatie van
innovatieve producten en diensten. Sensotive
bestaat uit een wegwerpbare sensorsticker met
een draagbare scanner. Een efficiënt hulpmid-
del dat ervoor zorgt dat de drager van het ver-
band op tijd verschoond wordt en dat de zorg-
verlener alleen hoeft te verschonen wanneer
nodig. Om dit product goed uit te kunnen
proberen, kwam Salusion via LLvZ in contact
met de zorginstellingen ’s Heeren Loo en Ipse
de Bruggen waar zij een aantal implementa-
ties konden uitvoeren. De positieve resultaten
van deze implementaties hebben ertoe geleid
dat twee zorginstellingen in Zuid-Holland
Sensotive inmiddels in gebruik hebben. Om
het gebruik van Sensotive nader te onderzoe-
ken, bracht de innovatiemakelaar van LLvZ
Salusion in contact met ASVZ in Sliedrecht,
een organisatie die zorg en diensten verleent
aan mensen met een verstandelijke beperking.
Gerard Vaandrager, oprichter en commerci-
eel directeur van Salusion: “Door het betrek-
ken van eindgebruikers bij de ontwikkeling
van ons product hebben we het product echt
kunnen afstemmen op hun behoeftes. Ineen
woning van ASVZ draaide een pilot voor het
verder uittesten van Sensotive. Zeven cliënten
deden hieraan mee, hoofdzakelijk demen-
terende ouderen met een handicap. Deze‘-
proeftuin’ van LLvZ heeft ons zeer bruikbare
respons van zowel cliënten, professionals als
experts opgeleverd. Input waarmee we ons
product verder kunnen optimaliseren zodat
we uiteindelijk de cliënten nog meer com-
fort kunnen bieden.” Momenteel onderzoekt
Salusion samen met Living Lab voor Zorgin-
novaties de mogelijkheid tot validatie van
Sensotive, uitgevoerd door instituut Beleid &
Management Gezondheidszorg (iBMG).
Trainen complexe
bevallingen
Voorbereiding op
operatie online
Test Salusion in
proeftuin LLvZ * Bij een bevalling is het van groot belang
dat verloskundige teams noodsignalen van
de baby op tijd herkennen en er adequaat
op kunnen reageren. Door het wiskundig
model dat ir. Beatrijs van der Hout- van
der Jagt (medisch ingenieur en verloskun-
dige) ontwikkelde, kan nu ook de meest
gebruikte methode voor bewaking van het
ongeboren kind tijdens de bevalling – het
cardiotocogram – levensecht worden gesi-
muleerd.
Het cardiotocogram (CTG) registreert het
hartritme van het ongeboren kind in com-
binatie met de weeën. Gynaecologen en
verloskundigen gebruiken het CTG om een
schatting te maken van de zuurstofhuishou-
ding van de baby. Dit is belangrijk omdat de
beschikbare hoeveelheid zuurstof in sterke
mate het welzijn van het kind bepaalt. Om
het CTG levensecht te kunnen simuleren
ontwikkelde Van der Hout-van der Jagt een
model dat de invloed van verschillende fac-
toren meeneemt: de relatie tussen de weeën,
de bloedsomloop van het ongeboren kind,
de zuurstofvoorziening, de bloeddruk en de
hartslag.
Computermodel
Ingebouwd in een bevallingssimulator kan
het computermodel gebruikt worden voor de
simulatie van de korte termijn reactie op ver-
anderingen in bloeddruk en zuurstofvoorzie-
ning bij het ongeboren kind, als gevolg van
weeën. Ir. Beatrijs Van der Hout - van der Jagt
werkt als medisch ingenieur bij de vakgroep
gynaecologie en verloskunde van het Maxima
medisch Centrum in Eindhoven/Veldhoven.
Ze promoveerde op 3 april aan de Technische
Universiteit Eindhoven (TU/e).
16
Nummer 8
17 april 2013
Vector technologie voorkomt valrisico’s
tijdens looprevalidatie
advertcriaI
In de revaIidatie hebben we te maken
met het bevcrderen van de mcbiIiteit
van patiënten en cnafhankeIijkheid,
maar cck met het minimaIiseren van
risicc's. ZcweI patiënten aIs
zcrgverIeners Icpen risicc cp IetseI
tijdens het revaIidatieprcces. VaIIen
is risicc nummer één: vaIIen kan het
revaIidatieprcces beIemmeren dccr
verIies van vertrcuwen, angst,
activiteitsbeperking en IetseI.
LooprevalIdaIIe meI behulp van dynamIsche
gewIchIsondersIeunIng op de grond Is de meesI
ehecIIeve en veIlIge manIer om de mobIlIIeII
van paIIënIen en onaIhankelIjkheId Ie
bevorderen.
"De raIIonale hIervan berusI op heI creëren van
een real-world ervarIng voor de paIIënI, om
een naIuurlIjke omgevIng Ie replIceren en de
paIIënI Ie helpen zIch verIrouwd Ie maken meI
hulpmIddelen en heI zelIsIandIg lopen¨, zegI
Cees ZuIderwIjk, ManagIng DIrecIor van ßIoness
Europe. "Ìn vergelIjkIng meI loopband oI roboIIc
IraInIng, booIsI een loopIraInIng op de grond heI
besI de werkelIjkheId na en kan de paIIënI n
aIuurlIjke bewegIngen maken, zonder de angsI
om Ie vallen. Een ander voordeel Is daI heI
Ioevoegen van bIjvoorbeeld IuncIIonele
elekIrIsche sIImulaIIe aan de dynamIsche
gewIchIsondersIeunIng vIa de NESS L3UU ® heI
zelIsIandIg lopen en verdere verbeIerIng buIIen
de klInIek bevorderd wordI.¨
Meer infcrmatie:
W: www.bIoness.com
E: InIo@nl.bIoness.com
T: U8UU-63 77 633
Sensotive zorgt ervoor dat een zorgverlener een bewoner
alleen hoeft te verschonen wanneer dit echt nodig is.
Alleen voor
mannen:
een speciaal
soja-extract
Brizo een bijzonder soja-extract voor mannen 60+
Regelmatige consumptie van soja heeft zowel voor vrouwen als
voor mannen positieve eecten laten zien.
Wanneer mannen de leeftijd van 60 jaar passeren, kan de in-
name van Brizo nuttig zijn.
Nieuwe ontwikkelingen wijzen er op dat een speciek soja-
extract (zoals in Brizo), met hogere concentraties van een soja-
eiwit, van waarde kan zijn voor mannen bij regelmatig gebruik
(2 x daags een capsule).
Brizo bevat 400 mg speciaal soja-extract. De soja is niet gene-
tisch gemanipuleerd. Al vroeg in het groeiproces van de soja-
bonen, worden
deze geoogst en tot poeder verwerkt. Dit poeder wordt zonder
verdere bewerking in de capsules verpakt.
Het advies is om Brizo langer dan drie maanden te gebruiken.
Brizo soja-extract is goed voor gebruik
gedurende langere periodes.
Brizo is verpakt in blisters met
56 capsules en kost € 32,95.
Verkrijgbaar bij De Tuinen en
gezondheidswinkels.
Vitamine K2 menaquinone-7 is een specieke
vorm van deze vitamine die een bijdrage
levert aan het behoud van normale botten.
MenaQ7 bevat tevens vitamine D3.
Deze vitamine draagt bij aan een normale
opname en verwerking van calcium.
Natto is van nature een rijke bron van de vita-
mine K2-vorm menaquinone-7.
Natto is een traditioneel gerecht uit gefer-
menteerde soja en wordt al meer dan 1000
jaar gegeten in Japan.
MenaQ7 [meenaku-zeven] is een bijzonder,
gepatenteerd voedingssupplement en bevat
een goed opneembare vorm van vitamine K2
uit natto.
Het aanbevolen gebruik is één tablet per dag.
Boven 60 jaar adviseren wij tot drie tabletjes
per dag.
MenaQ7 bevat 45 mcg vitamine K2 en
5 mcg vitamine D per tabletje.
Een verpakking met 60 tabletjes kost € 18,95
in de winkel. 180 mcg vitamine K2 + 5 mcg vitamine D3
60 V-caps. € 54,95
MenaQ7
met goed
opneembare
vitamine K2
Draagt bij aan het behoud
van normale botten..... en meer
E
x
t
r
a

s
t
e
r
k
N
IE
U
W
!
M
e
n
a
Q
7
F
o
r
t
e

1
8
0
m
ic
r
o
g
r
a
m
v
it
a
m
in
e
K
2
3
0
V
-
c
a
p
s
. a
d
. €
2
9
,9
5
V
e
r
k
r
ijg
b
a
a
r
b
ij D
e
T
u
in
e
n
17
Nummer 8
17 april 2013
18 Agenda
Nummer 8
17 april 2013
Zaterdag 8 juni
20e Nationale Dag Kraamzorg
• 20 jaar vakkennis in Kraamzorg
• Met o.a. opgroeien in Nederland anno 2013, babymassage, borstvoedingsrichtlijn
in de praktijk
• Locatie: ReeHorst, Ede
• Info: www.nationaledagkraamzorg.nl
• De eerste 200 aanmeldingen betalen 25 euro i.p.v. 75 euro per persoon (excl.btw)!
Maandag 3 en dinsdag 4 juni, dinsdag 11 en woensdag 12 juni,
maandag 17 en dinsdag 18 juni
Tweedaagse workshop ‘Lopen op eieren’
• Minder MANAGEN en meer LEIDEN binnen de gezondheidzorg
• Den Bosch/Rosmalen, 3 en 4 juni; Harderwijk, 11 en 12 juni; Utrecht,
17 en 18 juni 2013
• Kosten per persoon 995 euro, incl. werkmap, lunches, diner en drankjes
• Programma en aanmelden via www.debode.nl
Donderdag 6, donderdag 13 en donderdag 20 juni
Eendaagse workshop ‘Iedereen wil aardige collega’s,
ook jouw collega’s’
• Collegiaal (180˚) feedback geven en ontvangen via de Bode Methode
• Den Bosch/Rosmalen, 6 juni; Harderwijk, 13 juni; Utrecht, 20 juni 2013
• Kosten per persoon 345 euro, incl. werkmap, lunch en drankjes
• Programma en aanmelden via www.debode.nl
Woensdag 4 september
Congres Darmproblematiek
• Met: veelvoorkomende behandelingen en de risico’s en complicaties die daarbij
kunnen ontstaan
• Locatie: ReeHorst, Ede
• Info: www.reedbusinessevents.nl/darmproblematiek
• Vroegboekkorting tot 28 juni
Donderdag 20 juni 2013
Coachen van zelfsturende teams
Zelfsturing in een organisatie gaat niet vanzelf: de volgende stap
• Ontdek waarom de stelling: “Hoe groter de afstand, hoe meer het team
de verantwoordelijkheid wel móet pakken” een must is voor het optimaal
functioneren van het team
• Ontvang als eerste het boekje ‘Teamcoaching in een zelfsturende
organisatie; hoe doe je dat?’
• Locatie: Reehorst, Ede
• Info: www.reedbusinessevents.nl/zelfsturing
Woensdag 11 september
Congres Palliatieve zorgverlening: voor en na de dood
• Over: De best mogelijke kwaliteit van leven voor ongeneeslijk zieke patienten
en hun naasten
• Voor: alle verpleegkundigen en overige zorgprofessionals
• Locatie: ReeHorst, Ede
• Info: www.reedbusinessevents.nl/palliatievezorg
• Na uitverkocht voorjaarscongres, herhaling in september!
Donderdag 30 mei
Hét Wondzorgcongres
• Verbeter jouw expertise op het gebied van wondzorg
• Met o.a. de nieuwe ontwikkelingen, productuitleg aan de hand van de casuïstiek,
actieve minipractica
• Locatie: ReeHorst, Ede
• Info: www.wondzorgcongres.nl
• Vroegboekkorting tot 18 april!
Vrijdag 17 mei
Het Alzheimercongres
• Voor alle verpleegkundigen
• Over o.a. Alzheimer en het brein, probleemgedrag,
ethische dilemma’s,
complementaire zorg, pijn, de Plezierige-Activiteiten-
Methode
• Locatie: ReeHorst, Ede
• Informatie en aanmelden: www.congressenmetzorg.nl
Vrijdag 31 mei
Zorg en Humor Congres
• Voor alle zorgverleners
• Over o.a. - humor als verpleegkundige interventie, zin
hebben als energiebron, provocatief communiceren,
de vitale functies van humor, humor in de palliatieve
zorg en de functie van huilen.
• Locatie: ReeHorst, Ede
• Informatie en aanmelden: www.congressenmetzorg.nl
2013
Agenda
Dinsdag 4 juni
Congres ICT en Verpleging: The next step
De ontwikkelingen op het gebied van ICT-toepassingen in de zorg zijn niet meer te
stoppen. Wat kunnen we in de toekomst nog verwachten? En wat betekent het voor
jouw manier van werken? Tijdens het congres besteden we o.a. aandacht aan:
• Het elektronisch overdragen van patiëntinformatie
• ICT als ondersteuning van het verpleegkundig proces
• De digitale polikliniek
• De effecten van het toepassen van beeldschermzorg
Tot 7 mei geldt de vroegboekprijs en ontvang je 40 euro korting!
Info: www.reedbusinesssevents.nl/ict
Donderdag 6 juni 2013
Congres Krachtige zorg voor Kwetsbare ouderen
• Voor alle verpleegkundigen
• Over o.a. risicogroepen, richtlijnen, ondervoeding, wondverzorging,
incontinentiebeleid, Guided Care, delier en multidisciplinaire samenwerking
• Locatie: ReeHorst, Ede
• Informatie en aanmelden: www.congressenmetzorg.nl
Krachtige zorg voor Kwetsbare ouderen
Donderdag 6 juni 2013, ReeHorst, Ede www.congressenmetzorg.nl
Voor alle verpleegkundigen
Ook digitaal op de hoogte blijven?
Meld u nu aan voor de nieuwsbrief via www.zorgenziekenhuiskrant.nl
Woensdag 5, maandag 10 en woensdag 19 juni
Eendaagse workshop ‘Voor jezelf opkomen’
• Assertiviteit op de werkvloer
• Den Bosch/Rosmalen, 5 juni; Harderwijk, 10 juni; Utrecht, 19 juni 2013
• Kosten per persoon 345 euro, incl. werkmap, lunch en drankjes
• Programma en aanmelden via www.debode.nl
De Libelle Zomerweek wordt dit jaar ge-
houden van 13 tot en met 19 mei. Elke dag
van 10.00 tot 18.00 uur. ”Je hoeft alleen
maar te zingen ‘Brasil... Lalalalalalalala!’
en je voeten beginnen te tappen, je heupen
te wiegen en er komt een glimlach op je
gezicht. En dat is precies het gevoel dat we
willen neerzetten op de Libelle Zomerweek
2013”, aldus de organisatie.
Denk aan carnaval in Rio de Janeiro, denk
aan vrolijke mensen die getooid met glitters
en veren al samba-dansend in een lange
optocht voorbij komen. Maar dan over de
plankieren van het Libelle Zomerweekterrein
aan het Almeerderstrand.“Als het aan ons ligt,
swingt de Zomerweek de pan uit als nooit
tevoren. Want in de week van 13 tot en met
19 mei is het Almeerderstrand omgetoverd
in de uitbundige sfeer van Zuid-Amerika
en trekt een bonte stoet van veertooien over
het Libelle Zomerweekterrein. Trommelaars,
danseressen en paradijsvogels vergroten de
feestvreugde. Opzwepende muziek, tropische
geuren van fruit en cocktails, samen eten en
dansen op straat. En flirten mag. Met elkaar
en met het leven.” Libelle Zomerweek is:
Een dagje gezellig shoppen en bijpraten met
vriendinnen; ge nieten van optredens van be-
kende artiesten; heel veel nieuwe producten
proeven en proberen; Libelle-columnisten,
schrijvers en politici ontmoeten; meedoen
aan een creatieve, beauty of kookworkshop;
de nieuwste modetrends spotten; hard mee-
zingen met de karaoke; leuke cadeautjes scoren
en nog veel meer. “Kortom: Op de Libelle
Zomerweek kom je heupwiegend binnen en
loop je heupwiegend weer naar buiten. Met
een glimlach op je gezicht.” Kijk voor meer
informatie op www.libellezomerweek.nl.
Voor kinderen en jongeren die last hebben
van astma, eczeem of voedselallergie (of
een combinatie daarvan) bestaan er speci-
ale vakanties. Stichting De Luchtballon or-
ganiseert therapeutische vakantiekampen
in de bossen van Calfven (Ossendrecht).
Dat gebeurt met de inzet van vele enthou-
siaste en ervaren vrijwilligers. Jeroen
Versluis is al jaren als vrijwilliger betrok-
ken bij De Luchtballon. Vol enthousiasme
legt hij uit wat deze vakanties met kinde-
ren en hun ouders doen.
“Het lotgenotencontact kan voor de kinde-
ren erg belangrijk zijn.” Hij vertelt over een
jongen die het afgelopen jaar naar Calfven
kwam. “Het was een jongen met astma en
eczeem die op school werd gepest. Hij voelde
zich anders. Van zijn ouders moest hij naar
het vakantiekamp. Zelf had hij er niet veel
zin in. Hier zag hij: ik ben niet de enige die
eczeem heeft. Dat was voor hem zo belang-
rijk. Zich niet anders te hoeven voelen.” Toen
zijn ouders hem kwamen halen riep hij ge-
lijk: “Volgend jaar wil ik weer op kamp.”
Zelfredzaamheid
Maar het gaat om meer dan alleen lotgeno-
tencontact, legt Jeroen Versluis uit. De pri-
maire doelstelling is het vergroten van de
zelfredzaamheid van de kinderen. Ze leren
hier spelenderwijs hoe zij kunnen omgaan
met hun beperkingen. Het therapeutische
aspect zit door alles heen geweven. “Ze le-
ren toe te toegeven als ze niet meer kunnen.
Zo leren ze hun grenzen kennen en hoe die
te accepteren en soms ook te verleggen.”
De Luchtballon organiseert de kampen in
Nederland voor kinderen van vijf tot en met
zeventien jaar. De kinderen worden verdeeld
in vier leeftijdsgroepen. Allemaal komen ze
twaalf dagen op vakantie, voor de allerklein-
sten bestaat er de mogelijkheid om een week
vakantie te houden. In samenwerking met
de Vereniging Nederland Davos (VND) biedt
men ook een kamp aan in Davos (Zwitser-
land) voor kinderen van zestien tot en met
achttien jaar.
Vrijwilligers
De leidinggevenden tijdens de kampweken
zijn vrijwilligers met een uiteenlopende ach-
tergrond op (para-)medisch vlak (fysiothe-
rapie, geneeskunde) en mensen die werken
met kinderen of daarvoor studeren (SPH,
orthopedagogiek, kinderpsychologie. Alle
vrijwilligers nemen vooraf deel aan een ver-
plicht trainingsweekend waar ze voorlichting
en training krijgen over zaken als (astma)
medicatie en voedselallergie. Jeroen Versluis
is betrokken bij de organisatie van de vakan-
tiekampen, daarnaast gaat hij mee als hoofd-
leiding. “Ik ben leerkracht op een basisschool
en vakleerkracht bewegingsonderwijs. Je kunt
dus zeggen dat ik wel iets heb met deze doel-
groep. Het is heel dankbaar werk. Het geeft
de ouders een stukje rust, hun kinderen zijn
bij ons in goede handen. Zowel ouders als
kinderen kunnen tijdens de kampen even
op adem komen.” Mensen die ook een keer
als vrijwilliger willen meehelpen, of ouders
die hun kinderen willen aanmelden, kun-
nen voor meer informatie terecht op www.
deluchtballon.nl.

Door Marja den Otter
De respons op de lezersactie voor Walibi
Holland was enorm. Uit de vele inzenders
hebben we de volgende prijswinnaars
getrokken. Zij krijgen twee kaartjes thuis-
gestuurd.
Wijnda Ypenburg (Coevorden), Esther Bij-
man (Obdam), Nel van der Neut (Terneuzen),
K. Brusselsaers (Hulst), Sander Goorhuis
(Roosendaal), Paul Hulleman (Harderwijk),
G. Hothleuf (Rotterdam), Jolanda Verheijen
(Ulicoten), Robert Vossen (Hoogerheide),
John de Hollander (Nederhorst den Berg).
Libelle Zomerweek
Therapeutische vakanties van De Luchtballon
Prijswinnaars actie
Walibi Holland
Colofon
Lezersactie
Libelle Zomerweek
Kans maken om gratis met een vriendin,
zus of collega naar de Libelle Zomer-
week te komen? Stuur dan een mail naar
info@zorgenziekenhuiskrant.nl en maak
kans op twee kaarten ter waarde van
38,50 euro. De winnaars worden voor
24 april getrokken en de kaarten worden
per e-mail toegestuurd.
Lezers die geen tickets hebben gewonnen,
maar wel naar de Libelle Zomerweek
willen komen, kunnen tot en met 12 mei
kaarten bestellen voor 15,25 euro in plaats
van 19,25 euro. www.libellezomerweek.nl/
kaarten-bestellen.
19 Service
Nummer 8
17 april 2013
Uitgever, tevens redactie-adres:
Gouda Media Groep B.V.
Crabethstraat 38 D, 2801 AN Gouda
T (0182) 322 456
F (0182) 322 466
E redactie@zorgenziekenhuiskrant.nl
Eindredactie:
Marja den Otter
Opmaak en fotografie:
Gouda Media Groep B.V.
Advertentieverkoop:
Gouda Media Groep B.V.
T (0182) 322 451
E info@zorgenziekenhuiskrant.nl
Anneke de Pater
Laura Fuykschot
Asteer Künneke
Alhoewel deze krant met de grootst mogelijke zorg is
samengesteld, kan geen van betrokken partijen aan-
sprakelijk worden gesteld voor eventueel voorkomende
fouten.
Algemene servicevragen:
Maandag tot en met vrijdag van 9.00-16.00 uur;
telefoon (0182) 322 456 of mail naar:
info@zorgenziekenhuiskrant.nl
Abonnementen
Adres: Crabethstraat 38-D, 2801 AN Gouda
T (0182) 322 456
E info@zorgenziekenhuiskrant.nl
Prijzen: per jaar 74,20 euro
Redactie/tips:
Tips, een tekst of een persbericht kunt u mailen naar
redactie@zorgenziekenhuiskrant.nl
De redactie houdt zich het recht voor om artikelen
niet te plaatsen of in te korten.
Verspreiding:
De krant wordt tweewekelijks beschikbaar gesteld
in het personeelrestaurant van alle ziekenhuizen in
Nederland. Daarnaast wordt de krant toegestuurd aan
leidinggevenden onder wie de hoofden inkoop in de
ziekenhuizen en zorginstellingen.
De oplage bedraagt 30.000 exemplaren.
Webkrant:
De krant kan ook geraadpleegd worden via
www.zorgenziekenhuiskrant.nl. Hierop staat dagelijks
actueel medisch nieuws.
Komende verschijningsdata 2013:
Tweewekelijks. Klik op:
www.zorgenziekenhuiskrant.nl/verschijning
Bezorging:
Bezorgklachten kunt u mailen naar
info@zorgenziekenhuiskrant.nl
of bel (0182) 322 456
Deelnemen aan een spel op het kampterrein. Boven: de astmamedicatie wordt onder toeziend oog ingenomen.
20
Nummer 8
17 april 2013
M E D I C A L K E Y B O A R D S
& M O U S E
Medigenic hygiënisch toetsenbord
5 redenen waarom Medigenic de beste keus is
Ontwerp bekroond met “Medical Design Excellence”
Unieke “Cleaning alert” helpt herinneren aan hygiëne
Effectief te reinigen toetsenbord, o. a. met alcohol en chloor
Aan/uit schakelaar die schoonmaken op plek van gebruik mogelijk maakt
Comfortabel typen én maximale hygiëne
1.
2.
3.
4.
5.
Optimale hygiëne en maximaal typcomfort
Onder de toetsen van uw toetsenbord
hopen zich veel vuil en bacteriën op,
wat lastig te reinigen is. Dit is een
mogelijke bedreiging voor uw patiënten.
Om deze reden is de Medigenic
ontwikkeld in opdracht van het Univer-
sity College Hospital uit London. Het
toetsenbord voldoet aan de strenge
eisen die een modern ziekenhuis
eraan stelt.
Belangrijke eigenschap is het vlakke
oppervlak waardoor desinfecteren
mogelijk is in een enkele veeg. Het
toetsenbord hoeft niet losgekoppeld te
worden dankzij de aan/uit schakelaar.
Het oppervlak is waterdicht (IP65) en
tegen alcohol bestand.
Typen op de Medigenic went snel
omdat de toetsen normaal meebewe-
gen, in tegenstelling tot bijvoorbeeld
een “vast” glazen toetsenbord. Voor
het innoverende ontwerp heeft de
Medigenic in 2009 de zilveren Medical
Design Excellence Award gewonnen.
Hygiëne en reiniging Vlak oppervlak Comfortabel typen
Wasaweg 3a – 9723 JD – Groningen – 050 850 69 60 – info@bnc-distribution.nl – www.bnc-distribution.nl - www.medigenic.nl
Probeer de Medigenic vrijblijvend een maand lang!

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful