laporan tahunan

2008

Gunakan mentol jimat tenaga untuk penggunaan tenaga yang lebih berhemat. Jimatkan tenaga. Kuasa di tangan anda.

Gunakan peralatan yang menggunakan tenaga dengan lebih cekap bagi mengelakkan pembaziran elektrik. Jimatkan tenaga. Kuasa di tangan anda.

Sentiasa pastikan peralatan elektrik dipadam apabila tidak digunakan. Jimatkan tenaga. Kuasa di tangan anda.

Tetapkan suhu penyaman udara pada 23-24˚C untuk keselesaan yang optimum. Jimatkan tenaga. Kuasa di tangan anda.

Sentiasa memastikan cahaya semulajadi digunakan untuk mengelakkan pembaziran elektrik. Jimatkan tenaga. Kuasa di tangan anda. .

Misi Kami beriltizam untuk mencapai kecemerlangan dalam produk dan perkhidmatan kami Visi Untuk menjadi di antara badan korporat yang terunggul di dunia dalam bisnes tenaga dan bidang-bidang lain yang berkaitan .

. Langit biru nan jauh melambangkan hasrat kami yang tak terbatas untuk terus menyumbang kepada negara. Panel solar itu menggambarkan komitmen Tenaga Nasional Berhad sebagai penggerak kemajuan negara yang menjaga kesejahteraan alam sekitar serta usaha yang berterusan untuk menggabungkan paradim pembangunan bagi keperluan masa depan.KANDUNGAN mentaati amanat OrgAnIsasi    5 Misi     5 Visi     8 Mengenai Kami    9 Sorotan Kewangan Penting   10 Sorotan Anugerah Korporat   16 Notis Mesyuarat Agung Tahunan   19 Penyata Bersama Notis Mesyuarat Agung Tahunan Memperkukuhkan prestasi   20 Sorotan Penting   21 Sorotan Prestasi Lima Tahun   22 Carta Prestasi Korporat   24 Hasil Teras TK2008   25 Kalendar Kewangan 2008   26 Statistik Operasi   27 Prestasi Harga Saham MEMPERKASAKAN KEPIMPINAN   28 Utusan Pengerusi Kepada Pemegang Saham   34 Ulasan Presiden/Ketua Pegawai Eksekutif   45 Ulasan Operasi   46 Penjanaan   56 Penghantaran   62 Pembahagian   70 Kewangan   76 Hal Ehwal Korporat   78 Sumber Manusia Kumpulan   82 Perancangan   86 Pengurusan Pelaburan   90 Teknologi Maklumat & Komunikasi   96 Perolehan 100 Perkhidmatan Korporat 104 Sabah Electricity Sdn Bhd Membentangkan maklumat KORPORAT 114 Maklumat Korporat 116 Struktur Korporat Kumpulan 118 Struktur Organisasi 119 Kalendar Korporat 124 Sorotan Media MENYINARKAN KETELUSAN 126 Penyata Tadbir Urus Korporat 138 Pengurusan Risiko Perusahaan 142 Penyata Kawalan Dalaman 145 Laporan Jawatankuasa Audit Lembaga Pengarah 148 Terma Rujukan Jawatankuasa Audit Lembaga Pengarah MENJANA KECEMERLANGAN 152 Lembaga Pengarah 154 Profil Lembaga Pengarah 160 Jawatankuasa Tertinggi Kumpulan – JTK 161 Jawatankuasa Pembekalan Tenaga – JPT 162 Jawatankuasa Pengurusan Eksekutif Kumpulan – JEK MENYALURKAN TENAGA KAMI 164 Tanggungjawab Sosial Korporat 170 Perkhidmatan-Perkhidmatan Lain – Pengurusan Produktiviti dan Kualiti 171 Laporan Keselamatan Dan Kesihatan Pekerjaan 172 Penyata Alam Sekitar ANGKA MENCERMINKAN KEKUATAN 174 Penyata Kewangan PETUNJUK-PETUNJUK UTAMA 274 Analisis Pegangan Saham 277 Analisis Pegangan Sekuriti Pendapatan Tidak Bercagar Boleh Tebus Boleh Tukar 2004-2009 (“CRIS”) 280 Senarai Hartanah   • Borang Proksi Rasional Kulit Kita adalah pelindung alam sekitar dan juga penjaga masa depan yang bakal diwarisi generasi akan datang. masyarakat dan alam sekitar. Tanggungjawab ini telah membimbing kami menerajui pemeliharaan sumber kita yang amat tinggi nilainya.

.

8 . TNB juga terlibat dalam pengeluaran alat ubah. TNB juga terlibat dalam pelbagai aktiviti yang berkaitan dengan industri tenaga. disalurkan menerusi sebuah badan amanah. TNB juga menitikberatkan perhubungan komuniti demi memastikan masyarakat umum mendapat faedah dan manfaat sewajarnya daripada usaha-usaha yang dilaksanakan. penghantaran dan pembahagian tenaga elektrik. Sebagai warga korporat yang bertanggungjawab. Melalui subsidiarinya. iaitu Yayasan Tenaga Nasional. ekonomi dan sosial dengan menyediakan perkhidmatan-perkhidmatan yang cekap dan berdaya harap.8 bilion. tajaan dan sumbangan. Bagi memastikan Syarikat terus menyediakan perkhidmatan yang cemerlang dan menyokong visi strategik kepimpinan global. Universiti Tenaga Nasional (UNITEN) ditubuhkan untuk melahirkan individuindividu yang berbakat dalam pelbagai bidang. TNB mempunyai kira-kira 29. seni bina. pembangunan hartanah. Sebahagian besar tanggung­ jawab sosial korporat Syarikat dalam pendidikan. Hari ini. Grid ini juga disambungkan dengan sistem penghantaran Thailand di Utara dan sistem penghantaran Singapura di selatan.Mengenai Kami [ Tenaga Nasional Berhad ] [ Laporan Tahunan 2008 ] Te n a g a N a s i o n a l B e r h a d ( T N B ) merupakan syarikat utiliti elektrik terbesar di Malaysia dengan aset melebihi RM69.210 warga kerja dan menyediakan perkhidmatan kepada lebih tujuh juta pelanggan di Semenanjung Malaysia dan Sabah. perkakas suis bervoltan tinggi dan kabel. rangkaian grid ini menghubungkan stesen-stesen janaelektrik TNB dan Pengeluarpengeluar Tenaga Bebas (IPP) dengan rangkaian sistem pembahagian. penyenggaraan dan pembaikan kerosakan dan juga penyelidikan dan pembangunan. Bisnes teras TNB adalah penjanaan. Disenaraikan di papan utama Bursa Malaysia. Dalam pembangunan modal insan. Rangkaian pembahagian TNB pula diuruskan menerusi satu sistem yang komprehensif serta pusat-pusat perkhidmatan pelanggan dan pusatpusat pengurusan panggilan. TNB memainkan peranan yang utama untuk kemakmuran nasional. dan perkhidmatan-perkhidmatan pengurusan projek. perkhidmatan kejuruteraan awam dan elektrikal. TNB merupakan penyumbang utama kepada kapasiti industri total di Semenanjung Malaysia menerusi enam stesen haba dan tiga janakuasa hidro utama. kompetensi warga kerja TNB dipertingkatkan secara berterusan menerusi program-program yang tersusun. Merentasi Semenanjung. TNB juga mengurus dan mengendalikan rangkaian penghantaran yang komprehensif. perkhidmatan perunding profesional. iaitu Grid Nasional.

6 (22.4) 593.6 2.1) 4.Sorotan Kewangan Penting Tahun Kewangan 2007 Tahun Kewangan 2008 (RM’juta) (RM’juta) Hasil Perbelanjaan Operasi Pendapatan Operasi Lain Lebihan Operasi Kos Kewangan Keuntungan/(Kerugian) Translasi Keuntungan Sebelum Cukai & Keuntungan/ (Kerugian) Translasi Keuntungan Bersih Sebelum Keuntungan Translasi Keuntungan Translasi Keuntungan bagi Tahun Keuntungan diagihkan kepada: Pemegang Ekuiti Kepentingan Minoriti 4.5 25.8) (19.0 3.3 53.8 4.067.7 (1.8 2.600.0) 33.540.2 9 .095.305.320.750.313.067.1 6.503.4 2.5 4.972.6 2.061.042.4 23.4 [ Tenaga Nasional Berhad ] [ Laporan Tahunan 2008 ] 452.594.0 6.6 2.371.7 5.542.4 (18.608.0 (1.600.4) 794.8 4.

setelah berjaya mengatasi lebih 217 syarikat lain. TNB juga memenangi Anugerah Kecemerlangan Pengurusan Kualiti atau ‘Quality Management Excellence Award’ (QMEA) yang menandakan kemajuan dan peningkatan Syarikat dalam kecemerlangan kualiti. [ Tenaga Nasional Berhad ] [ Laporan Tahunan 2008 ] 10 . Kualiti dan Hasil Operasi/Bisnes dan Tanggungjawab Sosial Korporat. Pengurusan Sumber Manusia. inovasi dan tanggungjawab sosial korporat. AKIPM merupakan usaha Kerajaan memberi pengiktirafan kepada syarikat-syarikat tempatan yang telah memperlihatkan kecemerlangan dalam organisasi. Fokus Pelanggan. Anugerah Kecemerlangan Industri Perdana Menteri (AKIPM) & Anugerah ‘Quality Management Excellence Award’ – (QMEA) Tahun Kewangan 2008 paling bermakna bagi TNB kerana Syarikat telah diumumkan sebagai pemenang Anugerah Kecemerlangan Industri Perdana Menteri (AKIPM). antaranya termasuk organisasi multinasional. Syarikat-syarikat yang menyertai akan dinilai berdasarkan lapan kriteria utama iaitu Kepimpinan Pengurusan Atasan dan Pengurusan Kualiti. Jaminan Kualiti Pembekal-pembekal Luar. Penggunaan Data dan Maklumat Berkualiti. Pengurusan Proses.Sorotan Anugerah Korporat 1.

anugerah ini memberi kepuasan yang tinggi terhadap pasukan yang telah berusaha untuk memastikan Kumpulan berjaya disenaraikan di kalangan senarai 10 Syarikat Terulung selepas penilaian pusingan pertama diadakan pada pertengahan bulan Oktober 2007. Kejayaan TNB dalam kedudukan Platts Top 250 merupakan satu pencapaian yang berprestij dan penghormatan bagi Syarikat dalam industri tenaga. 3 3. Amalan-amalan terbaik lazimnya membawa kesan dan keterterapan yang luas dalam sesebuah organisasi. Bagi TNB pencapaian ini merupakan satu perjalanan yang berterusan ke arah kecemerlangan dalam usahanya hendak mencapai wawasan untuk menjadi di antara badan korporat yang terunggul di dunia dalam bisnes tenaga dan bidangbidang lain yang berkaitan. Pengiktirafan ini penuh bermakna kerana ia meletakkan TNB di kalangan pengeluar-pengeluar tenaga yang paling berjaya serta yang terbesar di dunia. Di peringkat global.2 2. Setiap syarikat yang disenaraikan dalam Platts Top 250 telah menunjukkan prestasi luar biasa serta usaha-usaha dan dedikasi cemerlang tenaga kerjanya. TNB menduduki tempat ke-42 antara syarikat utiliti elektrik. 4 5 4. apabila berjaya memenangi Anugerah Emas bagi The Best Emerging Contact Center (Category GLC). dinilai serta didokumenkan dengan teliti. ‘Platts Top 250’ memberi pengiktirafan kepada prestasi kewangan bagi tahun sebelumnya. mempromosi dan menggalakkan agensi-agensi Kerajaan/Syarikat-syarikat Milik Kerajaan (GLCs) untuk meningkatkan keupayaan dan kecekapan perkhidmatan pelanggan kepada masyarakat umum melalui perkhidmatan Pusat-pusat Pengurusan Panggilan. TNB Finalis Anugerah ‘Platts 2007 Global Energy Awards for Top Power Company of the Year’. TNB Memenangi Anugerah ‘NAfMa 2007 – BEST PRACTICE AWARD 2007’ (Syarikat Awam Tersenarai) TNB dianugerahkan ‘Winner for Best Practice Award 2007’ (Syarikat Awam Tersenarai) untuk Anugerah Kebangsaan Pengurusan Perakaunan (NAfMA) 2007. Anugerah ini adalah untuk amalan-amalan terbaik dengan tumpuan terhadap pelaksanaan penuh sistem pengurusan perakaunan yang menetapkan piawaianpiawaian baru atau memperkenalkan inovasi di tempat kerja. Anugerah ini diadakan bertujuan untuk mengiktiraf. Anugerah Emas untuk ‘The Best Emerging Contact Centre (Category GLC)’ TNB CareLine 15454 diberi pengiktirafan oleh Contact Center Association of Malaysia dan MSC Malaysia. diletakkan pada kedudukan Ke-32 Antara Syarikat Tenaga Utama di Asia dan Ke-42 Syarikat Tenaga Utama Global TNB sekali lagi berjaya disenaraikan di antara 56 syarikat tenaga utama di Asia berikutan kaji selidik tahun 2007 ke atas 250 Syarikat Tenaga Utama Dunia oleh syarikat yang berpangkalan di Amerika Syarikat. 11 [ Tenaga Nasional Berhad ] [ Laporan Tahunan 2008 ] . 5. Anugerah ‘BrandLaureate Awards’ 2008 Tenaga Nasional Berhad telah dianugerahkan ‘The BrandLaureate Societe Award 2008’ atas kecemerlangan syarikat dalam tanggungjawab sosial korporat. Keputusan kaji selidik itu telah meletakkan TNB pada kedudukan ke-32 di kalangan syarikat-syarikat tenaga utama. Sistem-sistem ini telah ditanda aras serta diuji dan hasilnya diukur. Sebagai Syarikat yang buat julung kali mengambil bahagian.

8 7. Anugerah ini diberikan sebagai pengiktirafan kepada syarikat-syarikat yang terunggul di Malaysia yang telah menyumbang kepada kecemerlangan industri dan pembangunan ekonomi negara ini. TNB Memenangi ‘Top Corporate Award – Malaysia 1000’ TNB telah diiktiraf sebagai pemenang Anugerah ‘Top Corporate Award’ sementara TNB Janamanjung Sdn. 7 6.G. Pasir Gudang di bawah pimpinan Encik Roshidi Khamis telah memenangi Anugerah Emas di tempat ke-2 pada Konvensyen Kualiti Indonesia di Jawa Barat Indonesia. (WIT) dari SJ Sultan Iskandar. 12 . Pejabat Pengurus Kawasan. 9 [ Tenaga Nasional Berhad ] [ Laporan Tahunan 2008 ] 8. menerima ‘Anugerah Tokoh Pekerja Lelaki. Pasukan E. penerbit majalah ‘Malaysia 1000’ dengan kerjasama Pertubuhan Berita Nasional Malaysia (BERNAMA). mempromosikan isu-isu mesra alam sekitar dan sifat prihatin serta semangat kemuliaan dan altruisme di kalangan organisasi-organisasi dan individuindividu. Majlis tersebut dianjurkan oleh BASIS Publication House Sdn. Jenama yang memenangi anugerah ini merupakan yang terbaik dalam industri masing-masing dan dipilih mengikut pelbagai kategori. • Encik Adnan Saidin. menerima ‘Anugerah Tokoh Pekerja Lelaki’ – Kumpulan Bukan Eksekutif 10 9 Anugerah Menteri Sumber Manusia 2007 – ILSAS – (Kategori Penyedia Latihan) TNB Integrated Learning Solution Sdn.Sorotan Anugerah Korporat The BrandLaureate Awards merupakan anugerah penjenamaan yang terunggul di dalam arena penjenamaan di Malaysia dan rantau Asia Pasifik dengan memberi pengiktirafan kepada jenama terbaik di kalangan syarikat-syarikat multinasional.’ Kumpulan Eksekutif. Pasir Gudang Memenangi Anugerah Emas Tempat Ke-2 di Konvensyen Kualiti Indonesia Pasukan E.. Alor Star. Izham Zainal Abidin. Timbalan Dekan Akademik dan Jaminan Kualiti. (WIT) Stesen Janaelektrik (SJ) Sultan Iskandar. Bhd. Bhd. Kedah. Pemenangpemenang dipilih berdasarkan kepada 300 kriteria penilaian yang dirumuskan khusus untuk menilai kekuatan dan prestasi sesuatu jenama.G. Universiti Tenaga Nasional. – ILSAS telah memenangi Anugerah Menteri Sumber Manusia ‘Kategori Penyedia Latihan’ sempena Persidangan Pembangunan Sumber Manusia 2007. syarikat-syarikat awam tersenarai dan syarikat-syarikat milik kerajaan. Tukang Tingkatan Kanan. Bhd. memenangi Anugerah ‘The Industry Excellence Award’ pada majlis pelancaran Edisi Ketiga Majalah ‘Malaysia 1000’. Anugerah ‘Societe Award‘ memberi pengiktirafan kepada kecemerlangan dalam tanggungjawab sosial korporat. TNB Rangkul Tiga Anugerah Sempena Hari Pekerja 2008 • Anugerah Majikan Berdaya Saing (Industri Besar) • Prof Madya Dr.

Stesen Janaelektrik Mahmud. Pergau 11. Anugerah Keselamatan dan Kesihatan Pekerjaan Tahunan telah dianjurkan oleh Majlis Keselamatan dan Kesihatan Pekerjaan Malaysia dan Kementerian Sumber Manusia bertujuan untuk menghargai dan mengiktiraf organisasi-organisasi yang mencapai rekod pengurusan keselamatan dan kesihatan pekerjaan yang cemerlang di tempat kerja masing-masing. Pasir Gudang • Stesen Janaelektrik Sultan Mahmud. Anugerah ‘Malaysian Society of Occupational Safety and Health (MSOSH) Award’ a) Anugerah Keselamatan MSOSH 2006 Anugerah Keselamatan dan Kesihatan Pekerjaan Tahunan ini dianjurkan oleh Majlis Keselamatan dan Kesihatan Pekerjaan Malaysia (MSOSH) untuk menghargai dan mengiktiraf organisasi-organisasi y a n g t e l a h m e n c a p a i re k o d pengurusan keselamatan dan kesihatan pekerjaan yang cemerlang di tempat kerja masing-masing.10. Encik Mustaphakamal Yaacob. Stesen Janaelektrik 3. Stesen Janaelektrik 2. Pergau b) Anugerah Keselamatan MSOSH 2007 Stesen-stesen janaelektrik berikut telah memenangi Anugerah Malaysian Society of Occupational Safety and Health (MSOSH) 2007 dalam kategori masing-masing: Anugerah Emas Class 1 (Prestasi OSH yang amat baik) • Stesen Janaelektrik Putrajaya • Stesen Janaelektrik Hidro Cameron Highlands • Stesen Janaelektrik Sultan Ismail. Manjung Anugerah Gangsa: 1. Stesen Janaelektrik Chenderoh dipilih sebagai pemenang Kategori Utiliti Elektrik setelah berjaya menewaskan saingan yang terdiri daripada stesen janaelektrik lain TNB dan sektor swasta. Stesen Janaelektrik Tuanku Ja’afar. Stesen Janaelektrik Sultan Iskandar. Cameron Highlands II: Putrajaya Gelugor Sultan Anugerak Perak: 1. Anugerah diberi berdasarkan mata yang diperolehi melalui audit yang dijalankan oleh juruaudit MSOSH terhadap dokumen-dokumen dan s te s en-s tes en ya ng terba bit. Klang 3. Stesen Janaelektrik Jambatan Connaught. Eksekutif Keselamatan menerima Anugerah tersebut. Stesen Janaelektrik Chenderoh Memenangi Pingat Emas Tempat Pertama sempena Anugerah Kecemerlangan Keselamatan Dan Kesihatan 2007 Stesen Janaelektrik Chenderoh memenangi Anugerah Kecemer­ langan Keselamatan dan Kesihatan Peringkat Kebangsaan 2008. Kenyir 13 [ Tenaga Nasional Berhad ] [ Laporan Tahunan 2008 ] . Kenyir Anugerah Gangsa (Prestasi OSH Yang Memuaskan) • Stesen Janaelektrik Sultan Ismail Petra. Stesen-Stesen Janaelektrik. Memberi pengiktirafan kepada organisasi yang telah mencapai kecemerlangan dalam pengurusan keselamatan dan kesihatan pekerjaan merupakan sebahagian daripada usaha Kerajaan untuk menjadikan tempat kerja di Malaysia selamat dan sihat serta menjadikan amalan-amalan kerja yang selamat dan sihat sebahagian daripada budaya di kalangan rakyat Malaysia. Stesen-stesen janaelektrik berikut telah memenangi anugerah dalam kategori masing-masing: Anugerah Emas Kelas I: 1. Anugerah Emas Kelas 1. Pengurus Stesen Janaelektrik Chenderoh dan Encik Lee Kwan Yong. Stesen Janaelektrik Ismail Petra. Port Dickson • Stesen Janaelektrik Chenderoh Anugerah Emas Class 2 (Prestasi OSH yang amat baik) • Stesen Janaelektrik Hidro Sg. Klang • Stesen Janakuasa Sultan Azlan Shah. Manjung Anugerah Perak (Prestasi OSH yang baik) • Stesen Janaelektrik Sultan Iskandar. Paka • Stesen Janaelektrik Tuanku Ja’afar. Perak • Stesen Janaelektrik Gelugor • Stesen Janaelektrik Jambatan Connaught. Stesen Janaelektrik Sultan Ismail. Paka 3. Port Dickson 2. Pasir Gudang 2. Stesen Janakuasa Sultan Azlan Shah.

d) Universiti Tenaga Nasional (UNITEN) merupakan universiti pertama di Malaysia yang berjaya mendapat Quality Environment Practice Certification daripada MPC UNITEN telah dianugerahkan Quality Environment Practice Certification (QE) pada 15 dan 16 April 2008 setelah memenuhi objektif audit pensijilan 5S. penyertaan yang berterusan dan mendapat pengiktirafan dalam Konvensyen ICC Peringkat Kebangsaan serta Wilayah anjuran MPC. Kumpulan Sinar telah mempersembahkan projek mengatasi masalah penyenggaraan suis lampu lapangan dan lampu jalan manakala kumpulan Northern Star mempersembahkan projek mengatasi masalah menukar penebat di menara-menara penghantaran 132 dan 275 kV. Wisma TNB. Satu proses audit penaksiran penuh telah dijalankan oleh Perunding Kanan merangkap Penaksir MPC. Kumpulan Sinar telah diiktiraf sebagai antara 10 kumpulan ICC terbaik dalam konvensyen tersebut. Anugerah Perak pula dimenangi oleh Pasukan Wira Sanggara dari pejabat Pengurus Cawangan Bertam. 13 12(a) 12(b) 14 [ Tenaga Nasional Berhad ] [ Laporan Tahunan 2008 ] .Sorotan Anugerah Korporat 12. Jalan Timur dianugerahkan ‘Quality Environment Practice Certification (5S)’ Ibu Pejabat Bahagian Pembahagian TNB telah dianugerahkan Quality Environment Practice Certification (Sistem Amalan 5S) oleh MPC. Ini merupakan pencapaian terbaik Bahagian Penghantaran sejak ia menyertai Konvensyen ICC. b) Kumpulan ICC Bahagian Penghantaran & SJ Gelugor Terima Anugerah Konvensyen ICC Peringkat Kebangsaan MPC Dua Kumpulan ICC daripada Bahagian Penghantaran telah mencipta sejarah apabila Kumpulan Sinar (Senggaraan Aset. f) Ibu Pejabat Bahagian Pembahagian. Bhd. Cik Norzirin Ariffin dan Encik Rosmi Abdullah masing-masing di Kampus Putrajaya dan Kampus Sultan Haji Ahmad Shah. Anugerah ini diberi kepada syarikat-syarikat yang telah menunjukkan komitmen yang tinggi oleh warga kerjanya dalam Peningkatan Mutu Kerja (WIT). e) SESB Sipitang Berjaya Mendapat Pensijilan MPC untuk 5S Sabah Electricity Sdn. Tempat kedua telah dimenangi oleh Kumpulan Impian dari SJ Gelugor. Anugerah Perbadanan Produktiviti Malaysia (MPC) a) Anugerah Ketua Pengarah MPC TNB telah diiktiraf sebagai pemegang Anugerah Ketua Pengarah MPC pada majlis Perasmian Konvensyen ICC MPC Kebangsaan 2008. Alor Star) berjaya menerima anugerah Emas 3 Bintang pada Konvensyen ICC Peringkat Kebangsaan anjuran MPC pada 21 Ogos 2008. (SESB) Sipitang telah dianugerahkan Pensijilan Amalan 5S oleh MPC. Johor Bahru) dan Northern Star (Senggaraan Aset. c) Konvensyen Pertandingan ICC Wilayah Utara 2008 anjuran MPC Pasukan ‘Missing 2’ dari pejabat Pengurus Besar Negeri (Pulau Pinang) telah memenangi Anugerah Emas sempena Konvensyen Pertandingan ICC Wilayah Utara 2008.

Anugerah ‘Tema Gerai Pameran Terbaik’ di Pameran ‘50th Merdeka Expo’ TNB telah mengambil bahagian dalam Pameran ‘50th Merdeka Expo’ yang berlangsung di Pusat Dagangan Dunia Putra (PWTC). ‘Batsman’ TNB. 16. muncul sebagai ‘Juara Kategori Perkhidmatan dan Juara Keseluruhan’ dalam Konvensyen ‘Innovative & Creative Circle (ICC)’ Peringkat Kebangsaan. Pahang. Remaja TNB Naib Juara Keseluruhan Liga Hoki Remaja Kebangsaan 2008 Pasukan Hoki Remaja TNB muncul ‘Naib Juara Keseluruhan Liga Hoki’ Remaja Kebangsaan 2008 setelah memberi tentangan hebat kepada Pasukan pilihan Sekolah Sukan Bukit Jalil (SSBJ) sebelum tewas dengan keputusan 3-4 dalam perlawanan akhir. Anugerah ‘ACCA Malaysia Environmental And Social Reporting Awards (MESRA) 2007’ TNB memenangi Anugerah Merit bagi kategori ‘Environmental Reporting’ sempena ACCA Malaysia Environmental And Social Reporting Awards (MESRA) 2007. 13. TNB diumumkan sebagai pemenang Anugerah ‘Best New Services’ bagi beberapa aplikasi teknologi maklumat yang diguna pakai oleh 18. Malaysia Institute of Accountants (MIA). 15 [ Tenaga Nasional Berhad ] [ Laporan Tahunan 2008 ] . TNB mendapat Sijil Merit NACRA 2007 TNB dianugerahkan Sijil Merit bagi L a p o r a n Ta h u n a n T N B 2 0 0 6 sempena Anugerah Laporan Korporat Tahunan Kebangsaan (NACRA) 2007. berjaya memenangi lima pingat emas. Category 1 oleh Institute of Internal Auditors Malaysia (IIA Malaysia). Pasukan ‘Circle Point’ Juara Konvensyen ‘Innovative & Creative Circle (ICC)’ Pasukan ‘Circle Point’ dari TNB Kuantan. 14. Category 1 oleh Institute of Internal Auditors Malaysia (IIA Malaysia) Tenaga Nasional Berhad (TNB) telah dianugerahkan ‘Winner of the 2007 Corporate Award’ – Tier 2. Sebanyak 16 produk inovatif dipertandingkan oleh para penyelidik UNITEN dari Kolej K e j u r u t e r a a n d a n Te k n o l o g i Maklumat. 20. Gerai Pameran TNB telah dipilih sebagai Tema Gerai Pameran Terbaik (Best Theme Booth). 21. On-Line Vendor Registration (OVR) dan Mobile Field Force Automation (MFFA). Projek Pasukan Circle Point yang bertajuk “Mengesan Kecurian Arus Elektrik” berjaya menewaskan 160 pasukan lain yang turut mengambil bahagian. 19. Australia dan Singapura. Kejohanan anjuran bersama Persatuan Kriket Kajang dan Mitraz Promotion itu berjaya menarik penyertaan antarabangsa dari Korea Selatan. Anugerah ‘Winner of the 2007 Corporate Award’ – Tier 2. TNB dalam operasi bisnes seharian dan perkhidmatan pelanggan seperti E-CIBS.g) Jabatan Sumber Manusia dan Pentadbiran Bahagian Penghantaran dianugerah Pensijilan Amalan 5S Jabatan Sumber Manusia dan Pentadbiran Bahagian Penghantaran berjaya mendapat pensijilan 5S yang pertama Bahagian tersebut daripada MPC. Pada pameran tiga hari itu. Malaysian Institute of Management (MIM) dan Malaysian Institute of Certified Public Accountants (MICPA) dalam memperkenalkan piawaian tertinggi dalam pelaporan korporat. Dalam pameran yang berlangsung selama empat hari itu. iaitu Encik Thushara Kodikara juga dinobatkan s e b a g a i ‘ B a t s m a n ’ Te r b a i k Kejohanan dengan mendapat sebanyak 147 mata. Kejohanan Sulung Kriket Enam-Sebelah Antarabangsa Kajang Pasukan Kriket TNB muncul sebagai Johan pada Kejohanan Kriket Enam-Sebelah Antarabangsa Kajang. Remote Meter Reading (RMR). UNITEN Juara Keseluruhan Pertandingan ITEX 2008 Universiti Tenaga Nasional (UNITEN) muncul sebagai ‘Juara Keseluruhan’ pertandingan ITEX 2008. NACRA merupakan manifestasi komitmen bersama empat badan penganjur iaitu Bursa Malaysia Berhad. 15. Anugerah yang berprestij ini diberi kepada TNB kerana telah memperlihatkan komitmen kukuh terhadap Pembangunan Profesional Yang Berterusan bagi tahun 2006. Pada masa yang sama. Pasukan TNB menewaskan Pasukan Mamangam Klang dalam perlawanan akhir dengan menunjukkan prestasi permainan yang cemerlang. 17. enam pingat perak dan lima pingat gangsa dalam kategori-kategori yang dipertandingkan. Anugerah ‘Best New Services’ – ACM 2007 TNB telah menyertai Pameran ASEAN Communication & Multimedia (ACM) Expo & Forum 2007 yang Ke-10.

mengikut terma-terma dan syarat-syarat dan bagi maksud tertentu yang difikirkan sesuai menurut pertimbangan mutlak Pengarah-pengarah dengan syarat bilangan agregat saham yang akan diterbitkan menurut Resolusi ini tidak melebihi sepuluh peratus (10%) daripada modal saham terbitan Syarikat buat masa itu. 1965 SEBAGAI URUSAN KHAS:Mempertimbangkan dan jika difikirkan sesuai. Akta Syarikat. Meluluskan pengisytiharan dividen kasar akhir sebanyak 10. Jalan Pantai Baru. Memilih semula Pengarah-pengarah berikut yang bersara menurut Artikel 135 Tataurus Syarikat:- DENGAN INI DIMAKLUMKAN BAHAWA Mesyuarat Agung Tahunan Kelapan Belas Tenaga Nasional Berhad akan diadakan pada hari Khamis. yang bersetuju untuk dilantik sebagai Juruaudit Syarikat dan berkhidmat sehingga berakhirnya Mesyuarat Agung Tahunan akan datang dan memberi kuasa kepada Pengarahpengarah untuk menetapkan ganjaran mereka.” Resolusi Biasa 9 “BAHAWA menurut Seksyen 132D Akta Syarikat. kuasa penuh adalah dengan ini diberi kepada Pengarah-pengarah untuk menerbitkan saham-saham di dalam modal Syarikat pada bilabila masa sehingga berakhirnya Mesyurat Agung Tahunan akan datang.Notis Mesyuarat Agung Tahunan SEBAGAI URUSAN BIASA:1.838.0 sen sesaham b i a s a ditolak cukai pendapatan sebanyak 25% bagi Tahun Kewangan berakhir 31 Ogos 2008. Resolusi Biasa 2 3. Resolusi Biasa 8 8. Resolusi Biasa 7 16 “BAHAWA menurut Skim Opsyen Saham Pekerja (“ESOS II”) Tenaga Nasional Berhad seperti yang diluluskan pada Mesyuarat Agung Luar Biasa Syarikat yang telah diadakan pada 29 Mei 2003. Penerimaan Penyata Kewangan yang telah Diaudit bersama-sama Laporan Pengarah dan Laporan Juruaudit mengenainya bagi Tahun Kewangan berakhir 31 Ogos 2008. 11 Disember 2008 pada pukul 10. tertakluk kepada peruntukan Akta Syarikat 1965. Kuasa khusus bagi Pengarahpengarah menerbitkan saham menurut Skim Opsyen Saham Pekerja II [ Tenaga Nasional Berhad ] [ Laporan Tahunan 2008 ] (i) Tan Sri Leo Moggie Resolusi Biasa 4 (ii)  Tan Sri Dato’ Hari Narayanan a/l Govindasamy Resolusi Biasa 5 (iii) Dato’ Zainal Abidin bin Putih Resolusi Biasa 6 5. Resolusi Biasa 3 4. kelulusan adalah dengan ini diberi kepada Pengarah-pengarah untuk menerbitkan saham biasa Syarikat pada bila-bila masa selaras dengan terma-terma dan syarat-syarat skim tersebut. Resolusi Biasa 1 2.00 bagi Tahun Kewangan berakhir 31 Ogos 2008. Tataurus Syarikat dan kelulusan Bursa Malaysia Securities Berhad (“Bursa Securities”) dan semua badanbadan penguatkuasa peraturan berkenaan di mana kelulusan sedemikian diperlukan”. Memilih semula Tan Sri Dato’ Seri Siti Norma binti Yaakob yang bersara menurut Artikel 133 Tataurus Syarikat. M e l a n t i k s e m u l a Te t u a n PricewaterhouseCoopers. Resolusi Biasa 10 . 1965. Kompleks Sukan TNB.00 pagi di Dewan Serbaguna. Meluluskan pembayaran elaun Pengarah berjumlah RM628. Kuasa umum bagi Pengarahpengarah untuk menerbitkan saham menurut Seksyen 132D. 59200 Kuala Lumpur untuk menjalankan urusan-urusan berikut:6. meluluskan Resolusi-resolusi Biasa berikut:7.

Akta Syarikat. garis panduan-garis panduan dan peraturan-peraturan berkenaan yang berkuatkuasa pada masa ini atau dipinda dari semasa ke semasa. 1965 “ B A H A WA t e r t a k l u k k e p a d a peruntukan Akta Syarikat. variasi dan/atau pindaan yang mungkin dikenakan oleh pihak berkuasa berkenaan dan/atau mengambil tindakan atau melakukan perkaraperkara yang menurut pertimbangan Lembaga Pengarah wajar dan perlu untuk kepentingan terbaik Syarikat. sama ada tanpa syarat atau bersyarat melalui resolusi biasa yang diluluskan oleh pemegang-pemegang saham Syarikat pada mesyuarat agung.” Kuala Lumpur 18 November 2008 17 [ Tenaga Nasional Berhad ] [ Laporan Tahunan 2008 ] Nor Zakiah binti Abdul Ghani (LS 0008795) Wan Marzimin bin Wan Muhammad (LS 0009013) Setiausaha Syarikat . yang mana terdahulu.00 sesaham melalui Bursa Securities menurut terma-terma dan syaratsyarat dan menurut pertimbangan Pengarah-pengarah Syarikat (“Lembaga Pengarah”) adalah wajar dan perlu untuk kepentingan Syarikat.9. Menjalankan sebarang urusan lain di mana Notis telah diberikan menurut Akta Syarikat. sama ada saham biasa yang dibeli oleh Syarikat akan disimpan sebagai saham perbendaharaan atau membatalkannya atau kedua-dua sekali dan/atau menjual semula saham-saham tersebut melalui Bursa Securities dan/atau mengagihkannya sebagai dividendividen saham. “DAN BAHAWA Lembaga Pengarah dengan ini diberi kuasa untuk mengambil tindakan bagi menyempurnakan Cadangan Pembelian Balik Saham dengan berkuasa penuh untuk meluluskan apa-apa syarat. Kuasa untuk cadangan pembelian saham sendiri oleh Syarikat menurut Seksyen 67A. 1965. “DAN BAHAWA Lembaga Pengarah dengan ini diberi kuasa untuk menentukan menurut budibicara mereka. 1965. dengan ini Syarikat diberi kuasa untuk membeli saham biasa dalam modal terbitan dan modal berbayar Syarikat pada harga RM1. tamat tempoh yang ditetapkan oleh undangundang bagi Mesyuarat Agung Tahunan akan datang diadakan.” Resolusi Biasa 11 10. (c) kuasa yang diberi di bawah resolusi ini akan berkuatkuasa dengan serta-merta berikutan kelulusan resolusi ini dan akan terus berkuatkuasa sehingga:(i) berakhirnya Mesyuarat Agung Tahunan Syarikat akan datang di mana kuasa itu akan luput melainkan diperbaharui. (ii) (iii) kuasa itu dimansuh atau diubah melalui resolusi biasa yang diluluskan oleh pemegangpemegang saham Syarikat pada mesyuarat agung.” DENGAN PERINTAH LEMBAGA PENGARAH (b) jumlah maksimum dana yang akan digunakan untuk tujuan Cadangan Pembelian Balik Saham hendaklah tidak melebihi agregat untung tertahan dan/atau akaun premium saham. modifikasi. serta kelulusan semua pihak berkuasa yang berkenaan. Tataurus Syarikat dan Keperluan Penyenaraian Bursa Securities dan semua undang-undang. melainkan bahawa:(a) bilangan agregat saham yang dibeli menurut resolusi ini tidak melebihi sepuluh peratus (10%) daripada jumlah modal terbitan dan modal berbayar Syarikat (“Cadangan Pembelian Balik Saham”).

Cadangan Resolusi Biasa ini. melalui resolusi Pengarah-pengarahnya atau badan pengawasan yang lain. akan memberi kuasa kepada Pengarah-pengarah untuk membeli saham-saham Syarikat sehingga 10% daripada jumlah modal terbitan dan modal berbayar Syarikat dengan menggunakan dana yang diperuntukkan daripada keuntungan tertahan dan akaun premium saham Syarikat.Notis Mesyuarat Agung Tahunan NOTA PENJELASAN MENGENAI URUSAN KHAS (i) Resolusi Biasa 9: Kuasa kepada Pengarah-pengarah untuk menerbitkan saham-saham menurut ESOS II. Tingkat 26. (iv) Sebuah perbadanan yang menjadi Ahli Syarikat. (ii) (iii) Resolusi Biasa 11: Cadangan Pembelian Balik Saham. (iii) Menurut Artikel 105(4) Tataurus Syarikat. Keperluan Penyenaraian Bursa Malaysia telah dinyatakan secara terperinci dalam Laporan Tahunan ini. Resolusi Biasa 10: Kuasa menerbitkan saham menurut Seksyen 132D. [ Tenaga Nasional Berhad ] [ Laporan Tahunan 2008 ] Maklumat Tambahan kepada Resolusi-resolusi Biasa 4 hingga 7 Maklumat tambahan mengenai Butir-butir Pengarahpengarah yang akan bersara seperti yang disyarat di bawah Lampiran 8A. adalah untuk memberi kelonggaran kepada Pengarahpengarah untuk menerbit dan memperuntukkan saham-saham bagi tujuan tertentu yang menurut pertimbangan mutlak Pengarah-pengarah adalah untuk kepentingan Syarikat. Kuasa ini akan tamat pada Mesyuarat Agung Tahunan yang akan datang. Kuasa ini akan luput pada Mesyuarat Agung Tahunan Syarikat akan datang melainkan dimansuh atau diubah pada mesyuarat agung. memberi kuasa kepada seseorang yang difikirkan sesuai untuk bertindak sebagai wakilnya dalam Mesyuarat ini menurut Artikel 107(6) Tataurus Syarikat. No. NOTA-NOTA:Pendaftaran Ahli/Proksi Pendaftaran Ahli/Proksi untuk menghadiri Mesyuarat ini bermula dari pukul 7. Jalan Munshi Abdullah.00 pagi pada hari Mesyuarat. (v) Instrumen perlantikan proksi atau proksi-proksi hendaklah sampai di Symphony Share Registrars Sdn. adalah untuk memberi kuasa kepada Pengarah-pengarah untuk menerbitkan saham dalam Syarikat menurut terma-terma dan syarat-syarat ESOS II yang telah diluluskan pada Mesyuarat Agung Luar Biasa Syarikat yang telah diadakan pada 29 Mei 2003. 18 . boleh. jika diluluskan. Proksi tidak semestinya seorang Ahli Syarikat. Dimana instrumen perlantikan proksi atau proksi-proksi diuruskan oleh sesebuah perbadanan. jika diluluskan. seorang Ahli adalah layak untuk melantik tidak lebih daripada dua (2) proksi. Capital Square. 1965. Cadangan Resolusi Biasa ini. Ahli/ Proksi dikehendaki mengemukakan dokumen pengenalan diri untuk pendaftaran. perlantikan itu adalah tidak sah kecuali jika peratusan pegangan saham yang diwakili oleh setiap proksi itu ditetapkan. surat ini hendaklah dimeterai atau ditandatangani oleh seorang pegawai atau Peguamcara yang dilantik di bawah surat kuasa wakil. 8. tanpa perlu mengadakan mesyuarat agung. dan jika seorang Ahli melantik dua (2) proksi. Akta Syarikat. Proksi (i) Mana-mana ahli yang layak untuk menghadiri dan mengundi pada Mesyuarat ini adalah layak untuk melantik proksi untuk menghadiri dan mengundi bagi pihaknya. Cadangan Resolusi Biasa ini.. Bhd. Menara Multi-Purpose. (ii) Instrumen perlantikan proksi perlu dibuat secara bertulis dan ditandatangani oleh orang yang melantik atau Peguamnya yang dilantik di bawah surat kuasa wakil. 50100 Kuala Lumpur. Malaysia tidak kurang daripada empat puluh lapan (48) jam sebelum waktu yang ditetapkan untuk Mesyuarat. jika diluluskan.

Tataurus Syarikat:• Tan Sri Leo Moggie • Tan Sri Dato’ Hari Narayanan a/l Govindasamy • Dato’ Zainal Abidin bin Putih (b) Pengarah yang akan bersara menurut Artikel 133.28(2) Keperluan Penyenaraian Bursa Malaysia Securities Berhad Pengarah-pengarah yang menawarkan diri untuk dipilih semula pada Mesyuarat Agung Tahunan yang Kelapan Belas Syarikat adalah seperti berikut: (a) Pengarah-pengarah yang akan bersara menurut Artikel 135. 19 [ Tenaga Nasional Berhad ] [ Laporan Tahunan 2008 ] . Butiran mengenai sebarang kepentingan sekuriti Syarikat atau anak-anak syarikatnya (jika ada) yang dipegang oleh Pengarahpengarah tersebut dinyatakan di muka surat 178 Penyata Kewangan Yang Telah Diaudit dalam Laporan Tahunan ini.Penyata Bersama Notis Mesyuarat Agung Tahunan Mengikut Peruntukan Perenggan 8. Tataurus Syarikat:• Tan Sri Dato’ Seri Siti Norma binti Yaakob Maklumat lanjut keempat-empat Pengarah yang menawarkan diri untuk dipilih semula boleh didapati pada profil masing-masing di bawah Profil Pengarah-pengarah di muka surat 154 hingga 159 dalam Laporan Tahunan ini.

4% dalam kos Penjanaan Perbelanjaan Operasi +22.4% Peningkatan sebanyak 27.6% tahun lepas [ Tenaga Nasional Berhad ] [ Laporan Tahunan 2008 ] ROA 4.5% Peningkatan dalam pembaikan & penyelenggaraan dan perbelanjaan susut nilai Keuntungan Bersih Yang Diagihkan kepada Pemegangpemegang Ekuiti RM2.2 bilion tahun lalu 20 .9 bilion  RM5.6% Berdasarkan keuntungan bersih dilaras Jumlah Hutang RM22.1% Margin EBITDA 29.0 juta Penurunan sebanyak 36.7 bilion Penurunan daripada RM24 bilion Setakat 31 Ogos 2007 Capex RM4.Sorotan Penting Pertumbuhan Permintaan Unit +4.594.7% +6.1% – Kumpulan – TNB Pertumbuhan Hasil +10.5% 37.

717 18.0 17.214. Sabah Electricity Sdn Bhd dan Liberty Power Limited) 21 .2 24.329 6.4 4.7 53.242 26 3.01 499 1.190.6 3.3 18.384.8 11.935 577 1.921.5 1.721.9 54.523 6.2 2.329.977.9 20.333.0 22.865 17.4 17.92 554 1.726 497 715 42 4.4 23.4 78.941.814.Sorotan Prestasi Lima Tahun Kumpulan 2008 2007 2006 2005 2004 Kewangan (RM’ juta) Jumlah Hasil Keuntungan Sebelum Cukai dan Zakat# Hartanah.582.650.067 27.656 36.19 52.514.5 Jualan Elektrik Jumlah Unit Dijual (GWj) Hasil Jualan (RM’ juta) 90.818.443.727 7.497.4 72.379 35 6.68 59.080 16.318 586 1. Loji dan Kelengkapan 25.382.374 6.210 28.153 20.219.068.765.8 sen 5.025.137.464.1 86.9 57.719 Pekerja (Kumpulan) Jumlah Pekerja 29.2 58.943 17.1 1.971 14.822 28.712.177 22.0 sen 5.516 539 1.467 600 1.989 Pemegang Saham Jumlah Pemegang Saham Bumiputra Jumlah Pemegang Saham Bukan Bumiputra Jumlah Pemegang Saham Institusi Jumlah Pemegang Saham Asing Jumlah Pemegang Saham Agensi Kerajaan Jumlah Pemegang Saham Syarikat Nominee Dividen (Kasar) 6.87 592 0.326.4 Pelanggan Jumlah Bilangan 7.69 32.756.0 82.482.4 18.384.727 26.8 11.526 15.201.2 sen 6.78 94.116 24 4.1 460 # Kewangan bagi tahun 2004 hingga 2005 tidak dilaraskan bagi peruntukan FRS 101-Pengemukaan Penyata-penyata Kewangan * (Angka termasuk TNB.8* 11.7 Penjanaan Keupayaan Penjanaan Terpasang (MW) 11.2 sen [ Tenaga Nasional Berhad ] [ Laporan Tahunan 2008 ] Nisbah Kewangan Nisbah Hutang-Ekuiti (Selepas ditolak Tunai) Perolehan Sesaham – Asas (sen) Aset Ketara Bersih Sesaham (sen) 0.3 sen 5.94 26.8 55.8 19.320.545.5* 11.750.323.707.933.067 28 3.52 470 1.814 14.

5 900 Keuntungan Sebelum Cukai# Dan Keuntungan Bersih (Kumpulan) Keuntungan Sebelum Cukai 5.200 RM’Juta 3.958.000.600 RM’Juta 2.4 57.400 1.000 RM’Juta 0 TK’04 TK’05 TK’06 TK’07 TK’08 Keuntungan Bersih 4.700 1.535.6 54.0 2.000 48.382.9 4.000 12.443.500 3.000 0 [ Tenaga Nasional Berhad ] [ Laporan Tahunan 2008 ] 800 0 TK’04 TK’05 TK’06 TK’07 TK’08 TK’04 TK’05 TK’06 TK’07 TK’08 Keuntungan Bersih 5.721.8 4.594.000 2.8 53.2 1.000 2.000 RM’Juta Harta.000 3.0 1.9 2.9 3.104. Loji Dan Kelengkapan (Kumpulan) 60.000 24.201.7 1.3 4.765.1 36.061.756.800 3.163.759.000 2.000 3.000 0 1.000 4.6 1.9 2.4 2.7 TK’04 TK’05 TK’06 TK’07 TK’08 TK’04 TK’05 TK’06 TK’07 TK’08 22 # Kewangan bagi tahun 2004 hingga 2005 tidak dilaraskan bagi peruntukan FRS 101-Pengemukaan Penyata-penyata Kewangan .482.663.280.818.0 1.025.601.4 2.9 55.514.7 1.6 1.126.124.6 1.Carta Prestasi Korporat Keuntungan Sebelum Cukai Dan Keuntungan Bersih (Syarikat) Keuntungan Sebelum Cukai 4.000 4.600 1.333.0 58.000 0 813.000 RM’Juta 3.

200 13.200 14.210 26.000 1.701.910 29.822 6.800 13.504 13.4 2.925 13.Produktiviti (Kumpulan) Unit Dijual/ Pekerja 3.8 2.400 sep ’07 okt ’07 nov ’07 dis ’07 jan ’08 feb ’08 mac ’08 apr ’08 mei ’08 jun ’08 jul ogos ’08 ’08 tahun 13.002.400 3.400 .800 700 0 13.000 12.341 13.000 0 TK’04 TK’05 TK’06 TK’07 TK’08 12.103.067 28.727 28.) 13.000 24.100 MWj (Dalam Unit / MWj) Pertumbuhan Permintaan Maksimum MW 14.500 2.517 13.857 14.579 13.846.600 23 [ Tenaga Nasional Berhad ] [ Laporan Tahunan 2008 ] 13.000 18.989 27.000 12.000 Pekerja (Bil.821 12.929.412 13.800 2.455 13.2 3.600 TK’04 TK’05 TK’06 TK’07 TK’08 Bilangan Pekerja 30.7 13.031 13.007 13.9 2.

Hasil Teras TK2008 TK2008 Jumlah RM25.4 juta [ Tenaga Nasional Berhad ] [ Laporan Tahunan 2008 ] Semenanjung Malaysia 87.6% SESB 3.2% } 3.0% 24 .320.3% Produk dan Perkhidmatan 4.750.4% EGAT 0.7% Pendapatan Tertangguh 1.8% LPL 2.6 juta TK2007 Jumlah RM23.

Kalendar Kewangan 2008 Tarikh Keputusan Suku Tahun Pengumuman Suku Tahun Kewangan Pertama berakhir 30 November 2007 15 Januari 2008 Suku Tahun Kewangan Kedua berakhir 29 Februari 2008 14 April 2008 Suku Tahun Kewangan Ketiga berakhir 31 Mei 2008 24 Julai 2008 Suku Tahun Kewangan Keempat berakhir 31 Ogos 2008 16 Oktober 2008 Mesyuarat Agung Tahunan Ke-18 11 Disember 2008 25 [ Tenaga Nasional Berhad ] [ Laporan Tahunan 2008 ] Pengedaran Laporan Tahunan 18 November 2008 .

879.3 GWj) Haba Konvensional (Minyak & Gas) 6.02% (RM5.6% (1.0002% (13) Lampu Awam 0.73% (RM177.6% (3.73% (RM8.27% (1.12% (28.7% (1.0 GWj) Hidro 17.8) Pertanian 0.11% (1.8) Domestik 18.78% (41.1) Domestik 17.1% (8.282.884.0144% (1.910.6) Industri 45.7% (1.5 GWj) Turbin Gas 2.312.2) Perlombongan 0.38% (RM574.5 MW) Haba Konvensional (Arang Batu) 33.214.4 GWj) Haba Konvensional (Arang Batu) 35.670 MW) Haba Konvensional (Minyak & Gas) 7.62% (16.892) Campuran Penjanaan TNB (Grid Nasional) Keupayaan Terpasang TNB (Grid Nasional) Keupayaan Terpasang Termasuk IPP (Grid Nasional) [ Tenaga Nasional Berhad ] [ Laporan Tahunan 2008 ] Hidro 14.61% (RM10.0124% (906) Perlombongan 0.40% (RM4.0% (2.9% (3.9) Lain-lain (TNB LPL) 1.0% (16.0% (6.670 MW) Haba Konvensional (Minyak & Gas) 4.653 MW) Hidro 9.6) Industri 0.748.0670% (48.5% (2.5 MW) Haba Konvensional (Arang Batu) 18.208.152.04% (34.8% (840 MW) Kitar Padu 25.9228% (6.762 MW) Turbin Gas 15.6) Eksport 1.9% (3.5) Pertanian 0.089) Perdagangan 16.4 MW) 26 .016) Pertanian 0.887.6) Lampu Awam 0.2% (840 MW) Kitar Padu 14.503.4% (1.2% (1.Statistik Operasi Jualan Tenaga Elektrik (RM’Juta) (Kumpulan) Jualan Tenaga Elektrik (GWj) (Kumpulan) Bilangan Pelanggan Mengikut Klasifikasi Kumpulan (Kumpulan) Industri 41.28% (RM66.2) Lampu Awam 1.6) Perlombongan 0.6) Perdagangan 36.811) Domestik 82.82% (1.670.6 GWj) Kitar Padu 41.24% (214.85% (RM206.762 MW) Turbin Gas 8.653 MW) IPP 45.648.6) Lain-lain (TNB LPL) 2.078.765.1) Perdagangan 31.4% (19.066.002.173.910.3832% (28.5) Eksport 0.

10 11 5 6 7 8 9 03 Sep 07 17 Sep 07 01 Okt 07 15 Okt 07 29 Okt 07 12 Nov 07 Prestasi Harga Saham 26 Nov 07 10 Dis 07 24 Dis 07 07 Jan 08 21 Jan 08 04 Feb 08 18 Feb 08 03 Mac 08 17 Mac 08 31 Mac 08 14 Apr 08 28 Apr 08 12 Mei 08 26 Mei 08 09 Jun 08 23 Jun 08 07 Jul 08 21 Jul 08 04 Ogos 08 18 Ogos 08 27 [ Tenaga Nasional Berhad ] [ Laporan Tahunan 2008 ] .

28 [ Tenaga Nasional Berhad ] [ Laporan Tahunan 2008 ] Utusan Pengerusi Kepada Pemegang Saham .

Penurunan ketara dalam keuntungan ini adalah kerana peningkatan sebanyak 22.5% daripada keseluruhan perbelanjaan operasi).320. saya sukacita melaporkan bahawa Tenaga Nasional Berhad (TNB) telah memperolehi keuntungan bagi Tahun Kewangan berakhir 31 Ogos 2008 walaupun terpaksa berhadapan dengan kesan kenaikan harga minyak serta peningkatan kos operasi. untuk membentuk landasan yang kukuh bagi pembangunan masa hadapan Syarikat. Berikutan itu.6% daripada keseluruhan aliran tunai bebas Syarikat.4 juta berbanding RM4. Sepanjang tahun kewangan ini. Namun begitu. Pembayaran Dividen Dasar dividen TNB menetapkan supaya pulangan yang stabil dan mampan disediakan untuk pemegang saham di samping mempastikan struktur modal adalah cekap dan peruntukan kewangan Memperkukuhkan Kecemerlangan Perkhidmatan Perkhidmatan kepada pelanggan adalah teras perniagaan Syarikat. Syarikat telah berjaya memperolehi pulangan yang lebih tinggi. margin EBITDA TNB menurun kepada 29.7 juta.067. adalah dianggarkan berjumlah RM645.5% (TK2007: 6.8 juta.6 juta pada tahun sebelumnya. setelah mengambilkira dividen kasar interim sebanyak 10 sen yang bernilai RM302. Akibatnya. Kos luaran tersebut.6%) sementara Pulangan Aset menurun kepada 4.750. namun usaha Syarikat untuk mempertahankan prestasi tersebut dihalang oleh kenaikan harga bahan api.4 juta pada tahun sebelumnya. Keseluruhan dividen yang diisytiharkan untuk TK2008. adalah mencukupi untuk pembangunan masa hadapan Syarikat. yang mewakili 60. t e r t a k lu k k e p ad a kelulusan pemegang saham di Mesyuarat Agung Tahunan yang akan datang. keuntungan bersih Kumpulan menurun sebanyak 36.6 juta dalam TK2008 berbanding RM23.5% dalam kos operasi yang khusus disebabkan oleh kos penjanaan elektrik yang lebih tinggi (terutamanya kos IPP dan bahan api yang merangkumi 60.3%). Lembaga Pengarah mencadangkan dividen kasar akhir sebanyak 10 sen bagi setiap syer biasa (TK2007: 16. mengakibatkan prestasi Kumpulan menurun dengan ketara pada Tahun Kewangan 2008 (TK2008). melangkaui Petunjuk Prestasi Utama (KPI) yang ditetapkan dalam banyak aspek. Bagi Tahun Kewangan berakhir 31 Ogos 2008. namun kita telah berjaya meningkatkan kecekapan sistem dan proses Syarikat. Hasil pendapatan Kumpulan meningkat sebanyak 10. dan mencatat kemajuan yang membanggakan dalam beberapa initiatif Syarikat. khususnya arang batu. serta bayaran kapasiti yang tinggi kepada Pengeluar Tenaga Bebas (IPP).4% kepada RM25.3 sen) selepas ditolak cukai pendapatan s e b a n y a k 2 5 % .600. termasuk kerugian terjemahan tukaran asing.5% (TK2007: 37.1% kepada RM2. TAN SRI LEO MOGGIE Pengerusi Prestasi Kewangan Walaupun TNB memulakan setengah tahun pertama dengan prestasi yang menyakinkan. Bagi pihak Lembaga Pengarah.Kepada Pemegang Saham. . TNB telah melaksanakan beberapa inisiatif untuk memperkukuhkan kecemerlangan 29 [ Tenaga Nasional Berhad ] [ Laporan Tahunan 2008 ] Wa l a u p u n k e u n t u n g a n K u m p u l a n menurun akibat faktor luaran yang tidak dapat dikawal.

demi mewujudkan kecemerlangan perkhidmatan. Kebimbangan mengenai masalah bahan api dan campuran bahan api negara. Kumpulan akan terus berusaha dengan gigih untuk memantap­ kan mutu piawai sedia ada di TNB bagi meningkatkan lagi prestasi operasi dan kecemerlangan perkhidmatan. kesemua faktor tersebut menekankan betapa pentingnya diwujudkan satu strategi tenaga yang komprehensif bagi menjamin keselamatan bekalan tenaga negara. penggunaan teknologi baru untuk mengautomasi. Di Semenanjung Malaysia. sementara Koridor Tenaga Diperbaharui Sarawak (SCORE) pula mempunyai potensi untuk menjana 28.9%). Lembaga Pengarah menggalakkan supaya usaha terus diambil untuk merapatkan hubungan dengan pelanggan dan pemegang saham menerusi pelbagai saluran komunikasi bagi mewujudkan muhibah dan persefahaman. Pada TK2008. Syarikat juga berjaya mengurangkan Indeks Tempoh Gangguan Purata Sistem Pembahagian (SAIDI) kepada 78. dan ini telah meningkatkan pergantungan sektor tersebut kepada arang batu yang diimport. Isu dan Cabaran Industri Keselamatan Bekalan Tenaga Keselamatan bekalan tenaga adalah satu cabaran utama bagi Industri Bekalan Elektrik (ESI) di Malaysia. Kuasa hidro dijangka akan memainkan peranan yang penting di negara ini di masa hadapan. Pada masa ini.0 juta pelanggan di Malaysia. .9% (TK2007: 49. meningkat dan memudahkan pelbagai proses. Semua bahagian di TNB berjaya memperbaharui sijil ISO masing-masing dan telah memberikan fokus sepenuhnya kepada rancangan pembaikan berterusan bagi bahagian masing-masing. sistem dan aplikasi yang berkaitan dengan pelanggan terus diperkenalkan bagi mempastikan perkhidmatan yang lebih ber mutu dan meningkatkan keselesaan pelanggan. sektor tenaga berdepan dengan masalah bekalan gas asli yang terhad.0 minit berbanding 83.6 minit (TK2007: 9. sekali lagi melepasi tanda aras industri di peringkat global yang ditetapkan pada kadar 4. 30 [ Tenaga Nasional Berhad ] [ Laporan Tahunan 2008 ] TNB sedang berusaha secara agresif untuk mengenalpasti sumber bahan api alternatif yang realistik dan mempelbagai­ kan campuran bahan api negara.000 MW elektrik bagi memenuhi keperluan negara. Kehilangan Beban Penghantaran dan Pembahagian juga berjaya dikurangkan kepada 9. Kumpulan telah mencatatkan Kadar Henti Tugas Tidak Dirancang sebanyak 3. Adalah menjadi keutamaan Kumpulan untuk memenuhi per mintaan dan harapan pelanggan untuk menikmati perkhidmatan yang cemerlang serta bekalan elektrik yang berdaya harap dan terjamin. sementara penggearan telah dikurangkan kepada 46. Lain-lain pilihan termasuklah menggunakan sumber tenaga boleh diperbaharui seperti solar dan biomass.3 minit).Utusan Pengerusi Kepada Pemegang Saham perkhidmatan dan mempastikan bekalan elektrik yang berdaya harap dan terjamin disediakan kepada lebih kurang 7.700 MW potensi hidro yang terdapat sedang diusahakan untuk dibangunkan. Kita sedang mengkaji beberapa pilihan untuk mempastikan keselamatan bekalan elektrik di Malaysia adalah terjamin bagi jangka masa panjang.3%. Bagi tahun dalam kajian. ditambah pula dengan ketidakseimbangan struktur ESI dan peningkatan permintaan untuk mendapatkan bahan api daripada China dan India.5% (TK2007: 10%) sementara Minit Sistem Penghantaran pula telah diperkemaskan kepada 6.0 minit sebelum ini. lebih kurang 600 MW daripada keseluruhan 1.0%.

dilakukan dengan tepat dan berkesan. Kita akan terus menjalinkan hubungan dengan pelanggan Syarikat dan mendidik mereka tentang kepentingan menggunakan elektrik secara berhemah dan dengan cekap. namun faktor luaran masih berupaya memberi kesan kepada kemampanan TNB dan keupayaan Syarikat untuk membekalkan bekalan elektrik yang berdaya harap dan berpatutan harganya kepada orang ramai. Ini. akan dapat menjamin keupayaan sektor tenaga untuk menghadapi cabaran di masa hadapan. Kemampanan Sektor Tenaga Pada Jun 2008. dan buat masa yang sama membantu mengurangkan sebahagian daripada beban yang ditanggung Syarikat akibat daripada kenaikan harga arang batu yang meningkat sebanyak 170% sejak tahun 2006. Tadbir Urus Korporat TNB komited dan tidak akan berkom­ promi dalam usahanya untuk menegakkan prinsip integriti.40 setiap mmBTU kepada RM14. dilihat dalam konteks D a s a r Te n a g a N a s i o n a l y a n g berlandaskan perspektif jangka panjang dan rangka kawalselia yang menyokong pengagihan kos membekalkan tenaga kepada pengguna secara yang saksama. TNB juga komited untuk mempertingkat­ kan kecekapan penggunaan tenaga bagi mengelakkan pembaziran. Kerajaan telah mengumum­ kan kenaikan harga gas bagi sektor tenaga di Malaysia daripada RM6. Pada TK2008. Sejajar dengan itu. Perancangan dan Perolehan telah ditubuhkan untuk menguruskan garis arus aktiviti perniagaan teras dan mempastikan fokus yang lebih meluas diberikan terhadap isu strategik Syarikat. khususnya arang batu. Di peringkat industri. Kerajaan juga telah meluluskan pelarasan semula tarif elektrik. Sistem Pelaksanaan “Whistle Blowing” secara bebas tol telah dilancarkan untuk meningkatkan kepercayaan dan integriti di kalangan pekerja dan mempastikan integriti Syarikat dan perkhidmatan yang dibekalkan sentiasa dipelihara dan dipertingkatkan. Perhubungan Pelabur dan Dasar Perbendaharaan. 31 [ Tenaga Nasional Berhad ] [ Laporan Tahunan 2008 ] . Tiga dokumen dasar yang strategik juga dibentuk mengenai Usaha Niaga Antarabangsa. Walaupun TNB boleh meningkatkan kecekapan operasi dengan menguruskan komponen di bawah kawalan Syarikat. Buat masa yang sama.Syarikat juga sedang mengkaji dengan serious penggunaan kuasa nuklear sebagai sumber penjanaan tenaga di masa hadapan. Pelarasan semula ini membolehkan TNB menyalurkan kos tambahan tersebut kepada pelanggan bagi menampung kenaikan harga gas. Walau bagaimanapun. TNB terus dibebankan dengan ketidakseimbangan dalam pengagihan kos yang terkandung dalam terma Perjanjian Pembelian Tenaga (PPA) di antara IPP dengan TNB. pelarasan tarif tersebut tidak mencermin­ kan impak sepenuhnya kenaikan harga arang batu kepada TNB. Lembaga Pengarah juga telah menyokong penubuhan Jawatankuasa Eksekutif bagi Perolehan Bahan Api untuk mempastikan proses membuat keputusan mengenai perolehan bahan api. Di dalam pasaran harga bahan api yang tidak menentu sekarang ini. ketelusan dan kebertanggungjawaban serta dalam melaksanakan amalan terbaik urus tadbir korporat. Jabatan Hal-Ehwal Korporat. satu mekanisme pelarasan kos bahan api secara automatik dalam struktur tarif adalah penting untuk menjamin kewujudan industri bekalan elektrik yang mampan. Kita di TNB berpendapat kos tenaga kepada pengguna perlulah sensitif kepada kos sebenar menyediakan bekalan. pada Ogos 2008.31 setiap mmBTU. Sementara itu. TNB sentiasa mengkaji semula dan berusaha memperkukuhkan proses dan struktur dalaman Syarikat. Sebagai persediaan menghadapi cabaran dan tuntutan persekitaran. kita sentiasa mendidik pelanggan tentang kepentingan menggunakan tenaga dengan bijak melalui pemakaian sistem penggunaan tenaga cekap dalam operasi masing-masing.

antara sumbangan Syarikat kepada pemeliharaan alam sekitar adalah melalui pemeliharaan kawasan perlindungan burung di stesen janaelektrik Kapar.32 juta dalam dua projek motivasi. Pembangunan Sumber Manusia terus menjadi fokus dan keutamaan Syarikat dalam TK2008 menerusi penyediaan bantuan pendidikan dan sumbangan kewangan.000 orang pelajar. seperti projek PINTAR (Promoting Intelligence. melalui pelaksanaan program Elektrik Luar Bandar dan juga program “Baiti Jannati” untuk golongan miskin tegar. terus berusaha untuk memperbaiki dan menaikkan taraf dan kualiti hidup masyarakat luar bandar. YTN telah menyumbangkan bantuan pendidikan dalam bentuk biasiswa dan pinjaman kepada lebih daripada 8. yang bukan sahaja telah dapat membantu memelihara dan melindungi koloni tersebut serta meningkatkan potensi pelancongan di kawasan berkenaan. setiap tahun. Sejak penubuhannya pada tahun 1993. serta melalui pengendalian program lanjutan profesional bertujuan untuk melengkapkan ahli-ahli Lembaga dengan pengetahuan perlu dan terkini mengenai kawalselia korporat dan perkembangan dalam industri. Selain daripada itu. Nurturing Talent and Advocating Responsibility) untuk sekolah-sekolah di Kawasan Ekonomi Koridor Utara. iaitu “Program Kem Remaja Bestari” dan “Program Jejak Gemilang” untuk pelajar cemerlang di luar bandar. Komitmen Kumpulan untuk terus melindungi alam sekitar dan menyokong initiatif yang melibatkan pemelihara alam sekitar adalah kukuh dan akan terus diberi keutamaan dalam keputusan yang melibatkan dasar Syarikat. TNB. sebuah syarikat antarabangsa pembekal maklumat tenaga yang utama dan berpangkalan di Amerika Syarikat. Kawasan Ekonomi Pantai Timur dan Iskandar Malaysia. Ini termasuklah program pendidikan. tetapi secara tidak langsung juga menyumbang ke arah peningkatan taraf ekonomi masyarakat setempat. Lembaga Pengarah juga terus diperkukuh­ k an dengan perlantikan seorang lagi ahli bebas yang mempunyai latar belakang perundangan. Menerusi YTN. Kumpulan juga telah menyumbang sebanyak RM382.Utusan Pengerusi Kepada Pemegang Saham Selain daripada itu.000 kepada Majlis Kanser Negara untuk pusat pemeriksaan kanser bergerak yang dikendalikan dan RM100.500 untuk membiayai penubuhan sebuah pusat pendidikan untuk kanak-kanak istimewa di bawah naungan Kementerian Pelajaran. juga telah menunjukkan impak yang positif ke atas komuniti sekitarnya. Kumpulan juga menyumbang RM200. Pada TK2008. Setakat ini. TNB telah ditempatkan setaraf dengan pengeluar tenaga terbesar dan paling berjaya di dunia oleh Platts. Di peringkat global. Anugerah dan Pencapaian Saya berbangga melaporkan bahawa TNB telah meraih pelbagai anugerah dan pencapaian sepanjang TK2008. telah membuat sumbangan tahunan sebanyak RM53 juta untuk membantu pelajar cemerlang dan yang layak untuk melanjutkan pelajaran mereka di institusi pengajian tinggi tempatan dan luar negara.000 untuk rumah kebajikan di bawah naungan Kementerian Kebajikan Masyarakat. contohnya di Pulau Perhentian dan Pulau Sibu. TNB juga telah melabur sebanyak RM1. dan penglibatan berterusan TNB dengan koloni kelipkelip di Kampung Kuantan. Platts 32 . Kuala Selangor. Kumpulan juga terus menyokong pembangunan para pengusaha dan kontraktor tempatan melalui Program Pembangunan Vendor. dua tahun lebih awal daripada sasaran yang ditetapkan Syarikat. [ Tenaga Nasional Berhad ] [ Laporan Tahunan 2008 ] Tanggungjawab Sosial Korporat TNB terus komited untuk melaksanakan amalan terbaik yang dapat memberi impak yang positif kepada semua pemegang saham dalam memenuhi Ta n g g u n g j a w a b S o s i a l K o r p o r a t Syarikat. projek janakuasa hibrid solar dan angin di beberapa lokasi. Kumpulan juga. Syarikat telah muncul sebagai pemenang Anugerah Kecemerlangan Industri dan Anugerah Kecemerlangan Pengurusan Kualiti Perdana Menteri pada TK2008. melalui Yayasan Tenaga Nasional (YTN).

institut latihan Syarikat. Kumpulan bertekad untuk melaksanakan langkah-langkah yang dapat meningkatkan kecekapan operasi dan mengawal kesan faktor-faktor luaran. sementara stesen janaelektrik Sg. rakan kongsi serta pelanggan yang dihormati atas sokongan padu serta kepercayaan yang telah diberikan kepada Kumpulan. Penghargaan Bagi pihak Lembaga Pengarah TNB. terimalah ucapan penghargaan yang ikhlas dan tidak terhingga daripada saya atas dedikasi. ini hanya boleh dilakukan setelah dibuat kajian terperinci dan penilaian profesional tentang risiko yang terlibat. Sejajar dengan pertumbuhan ekonomi yang lembab. Syarikat juga telah menerima Anugerah Emas daripada Contact Centre Association of Malaysia dan MSC Malaysia sebagai pengikhtirafan kepada TNB Careline 15454 yang dipilih sebagai Pusat Bantuan Terbaik bagi kategori GLC. Semua ini ternyata telah membantu TNB untuk mengekalkan keuntungan di sebalik persekitaran perniagaan yang begitu mencabar sekali. TNB juga menerima BrandLaureate Sociate Awards 2008 bagi kecemerlangan dalam tanggungjawab sosial korporat. Walau bagaimanapun. Sebagai pengikhtirafan terhadap amalan keselamatan dan kesihatan yang cemerlang. Saya yakin para pemegang saham dan pihak yang berkepentingan akan terus memberi sokongan yang padu kepada Syarikat dalam usaha kita untuk mengemudi TNB ke hadapan. TNB Integrated Learning Solutions Sdn. 12 stesen janaelektrik telah menerima anugerah daripada Institut Keselamatan dan Kesihatan Pekerjaan Malaysia pada TK2007. kepada semua ahli Lembaga Pengarah. Bhd. Anugerah Korporat 2007 ( Tier 2 . Akhir sekali. terutamanya kos bahan api dunia yang tidak menentu dan impaknya kepada prestasi Kumpulan. termasuklah dengan mengembangkan tapak perniagaan Syarikat di peringkat antarabangsa dan mempelbagaikan asas pendapatan Syarikat di luar negara. Anugerah Kebangsaan bagi Pengurusan Perakaunan 2007 (NafMA) bagi Anugerah Amalan Terbaik 2007 (Syarikat Awam yang Disenaraikan). Lembaga Pengarah terus memandang serious akan cabaran yang mendatang. Sultan Ismail. Tan Sri Leo Moggie Pengerusi 33 [ Tenaga Nasional Berhad ] [ Laporan Tahunan 2008 ] . sebaik yang mungkin. sekutu. TNB juga menerima Anugerah Ketua Pengarah Pusat Produktiviti Malaysia atas komitmen Syarikat membentuk warga kerja yang dinamik. di mana bersesuaian. (ILSAS) telah dinobatkan dengan Anugerah Kementerian Sumber Tenaga Manusia 2007 bagi kategori Pembekal Latihan. Tahun ini juga menyaksikan TNB memenangi beberapa anugerah lain dalam bidang kualiti dan inovasi teknologi – kesemuanya hasil daripada komitmen Syarikat untuk mencapai kecemerlangan perkhidmatan. usaha bersungguhsungguh dan semangat untuk terus cemerlang yang telah ditunjukkan kepada Syarikat. Perak. Air dan Komunikasi serta Suruhanjaya Tenaga. Di samping itu. khususnya Kementerian Tenaga. Tuanku Ja’afar dan Cenderoh Berjaya menerima Anugerah Emas Kelas 1. permintaan terhadap tenaga elektrik di Semenanjung Malaysia dijangka menurun lebih rendah daripada pertumbuhan sebanyak 6. Kita juga akan terus berusaha untuk mendapatkan sumber pendapatan baru. Cameron Highlands. Kita juga telah memperbaiki pencapaian tahun TK2006 apabila stesen janaelektrik di Putrajaya. Connaught Bridge dan Sultan Azlan Shah menerima anugerah Emas Kelas 11.1% yang dicapai pada TK2008. dan Anugerah Tertinggi Korporat – Malaysia 1000 daripada penerbit majalah Malaysia 1000 dengan kerjasama BERNAMA – Agensi Berita Nasional.telah menyenaraikan TNB di tempat ke32 daripada 56 syarikat pengeluar tenaga utama di Asia dan ke-42 daripada 250 syarikat pengeluar tenaga utama di dunia. Gelugor. Cabaran Masa Hadapan Adalah dijangkakan TNB akan berdepan dengan persekitaran perniagaan yang agak sukar pada tahun hadapan memandangkan keadaan ekonomi global yang tidak menentu serta cabaran yang akan dihadapi oleh industri tenaga dunia. atas sokongan dan panduan yang diberikan. Kategori 1) daripada Institut Juruaudit Dalaman Malaysia. Sokongan dan komitmen berterusan ahli-ahli Lembaga akan terus disanjungi dan diperlukan dalam usaha kita bersama untuk mengatur rancangan seterusnya bagi mengukuhkan pertumbuhan Kumpulan di masa hadapan. saya ingin merakamkan penghargaan kepada para pemegang saham. Stesen Sultan Iskandar dan Sultan Mahmud pula menerima Anugerah Perak. Kita akan memperhebatkan interaksi dengan pelbagai pihak berkepentingan bagi meningkatkan pemahaman mengenai kos membekal tenaga elektrik dan tentang pentingnya mempastikan TNB mempunyai pendapatan yang mencukupi untuk terus membekalkan elektrik yang berdaya harap dan terjamin bagi memenuhi keperluan tenaga negara di masa hadapan. Kepada pihak Pengurusan yang dipimpin oleh Dato’ Sri Che Khalib Mohamad Noh dan seluruh warga kerja TNB. sementara stesen Sultan Ismail Petra menerima Anugerah Gangsa. saya ingin merakamkan ucapan terima kasih yang seikhlasnya atas segala bimbingan dan pendapat yang diberikan. Walaupun begitu. Jutaan terima kasih juga kepada Kerajaan Malaysia dan badan-badan kawal selia. Terima Kasih.

34 [ Tenaga Nasional Berhad ] [ Laporan Tahunan 2008 ] Ulasan Presiden / Ketua Pegawai Eksekutif .

4%. Melangkaui Jangkaan TK2008 telah menyaksikan bahagianbahagian serta unit-unit busines TNB menunjukkan peningkatan dalam prestasi operasi mereka. kenaikan harga arang batu sedunia yang mendadak. Berlatarbelakangkan senario ini.Bagi Tahun Kewangan 2008 (TK2008). buat tiga tahun berturut-turut. kesemuanya telah menyumbang kepada penurunan dalam keuntungan Kumpulan. di samping membuat peningkatanpeningkatan yang padu di dalam pengurusan operasi.1% di Semenanjung Malaysia. Kehilangan (Losses) dalam Sistem Penghantaran dan Pembahagian TNB telah berjaya dikurangkan kepada 9.9 minit. dengan begitu banyak bahagian menjangkaui Petunjuk Prestasi Utama (KPI) yang ditetapkan. 35 [ Tenaga Nasional Berhad ] [ Laporan Tahunan 2008 ] Walau bagaimanapun. Penghantaran merekodkan pencapaian satu digit bagi Minit Sistem penghantaran pada 6. dua tahun lebih awal dari tarikh sasaran 2010. Bahagian DATO’ SRI CHE KHALIB BIN MOHAMAD NOH Presiden/Ketua Pegawai Eksekutif Dalam suasana Syarikat mencapai peningkatan yang memuaskan bagi pengurusan operasi. Tenaga Nasional Berhad (TNB atau Kumpulan) telah berjaya menambah pendapatannya sebanyak 10. usaha-usaha kita telah diiktiraf sewajarnya. Walaupun dibendung oleh masalah tersebut. di bawah program Service Excellence 2010 (SE10/10). juga buat tiga tahun berturut-turut.3% dan melepasi tanda aras industri yang ditetapkan pada kadar 4%. . Bahagian Penjanaan kita berjaya mencapai Kadar Masa Hentitugas Tidak Dirancang pada kadar 3. Syarikat masih terus memberikan tumpuan kepada situasi kewangan serta meningkatkan prestasi operasi bagi menyediakan perkhidmatan yang berkualiti dan berdaya harap kepada pelanggan. Bahagian Pembahagian berjaya menepati sasaran KPI iaitu 78 minit b a g i I n d e k s P u r a t a Te m p o h Gangguan Sistem (SAIDI). permintaan tenga dari sektor komersil dan industri telah meningkat sebanyak 6.5% berbanding dengan sasaran KPI sebanyak 10%. pembayaran kapasiti yang tinggi serta tekanan inflasi. Selain daripada itu. TNB telah dinamakan sebagai antara yang terbaik di kalangan syarikat pengeluar tenaga oleh Senarai 250 Platts bagi 2007 serta merangkuli Anugerah Perdana Menteri bagi Kecemerlangan Industri.6 minit berbanding dengan sasaran KPI iaitu 7.

750.4% dalam pendapatan kepada RM25.600. Pembayaran kapasiti yang tinggi serta tekanan inflasi telah menjejaskan kemajuan Kumpulan. Akibatnya.2 juta pada TK2008. pembayaran tenaga kepada IPP juga akan bertambah sebanyak 63.6 juta pada tahun sebelumnya. Kesan harga bahanapi yang tidak menentu sepanjang tahun menjejaskan hampir keseluruhan manfaat yang diperolehi melalui inisiatif peningkatan kecekapan kami. dan inisiatif pembentukan nilai) bagi meningkatkan lagi prestasi operasi dan kewangan kita. Pembayaran kapasiti TNB kepada IPP juga meningkat sebanyak 22.1% kepada RM2. Kumpulan telah merancang untuk meneruskan kejayaan tahun sebelumnya (terutamanya dari segi rekod keuntungan.2 bilion pada TK2008 kepada satu jumlah melebihi RM8.213. Bersandarkan faktorfaktor ini.400 MW seterusnya meningkatkan rezab tenaga kepada 47% dari 40.6% sebelumnya.6 juta pada TK2008.5% dari jumlah kos operasi. keuntungan bersih TNB menurun sebanyak 36. Kesan ini akan bertambah lagi kepada RM 4. Wa l a u p u n K u m p u l a n m e m u l a k a n setengah tahun pertama dengan begitu baik sekali.3% sebelumnya.5 juta pada TK2007 kepada RM4.0% dari RM3. Peningkatan kos operasi berpunca daripada kos penjanaan yang tinggi.5% kos operasi. Sementara kos bahan api pula meningkat sebanyak 40% dari RM2. TNB menghadapi cabaran mendapatkan harga arang batu pada harga yang terendah berikutan harga pasaran minyak yang tidak menentu. Pada TK2008. Penambahan sebanyak 10.454.4% dari RM7. Menjelang TK2009.4 billion pada TK2009 apabila loji janaelektrik arang batu Jimah dimulatugaskan. yang membawa kepada kerugian 36 .Ulasan Presiden/Ketua Pegawai Eksekutif Menyahut Cabaran Pada permulaan TK2008. dari RM5. Apabila loji janaelektrik J i m a h m u l a b e ro p e r a s i . Keadaan ini dijangka akan berterusan sehingga TK2009 dan akan menambah­ kan tekanan ke atas keuntungan Kumpulan pada masa depan.4 juta pada tahun sebelumnya tidak mencukupi untuk menyerap kenaikan mendadak harga bahan api dan peningkatan 22. prestasi TNB terus menurun dengan ketara sepanjang TK2008.1 juta pada tahun TK2008.5 juta pada TK2007 kepada RM4. kita juga telah membuat persediaan untuk menghadapi kenaikan h a rg a a r a n g b a t u y a n g s e m a k i n meningkat serta kesan kemasukan IPP Tanjung Bin yang baru ke dalam Sistem Grid. prestasi pada setengah tahun akhir TK2008 telah dibebani oleh kenaikan harga pasaran arang batu sedunia yang tidak menentu. Margin EBITDA Kumpulan juga menurun kepada 29. terutamanya kos IPP dan harga bahan api yang merupakan 60.452.156.6% berbanding 6.0juta pada TK2007 [ Tenaga Nasional Berhad ] [ Laporan Tahunan 2008 ] kepada RM9. k a p a s i t i terpasang akan bertambah sebanyak 1. sementara kadar pulangan atas aset pula menurun kepada 4. Akibat terpaksa berhadapan dengan kos-kos luaran yang tinggi serta kerugian berikutan kelemahan matawang Ringgit berbanding US Dollar dan Yen Jepun.5%.5 bilion.320.5% berbanding 37. Sepanjang tempoh setengah tahun kedua TK2008 juga menyaksikan matawang Ringgit menjadi lemah berbanding matawang US Dollar dan Yen. kos IPP bertambah sebanyak 22. prestasi operasi.8% pada masa ini.4 juta berbanding keuntungan bersih RM4.726.959.6 juta pada TK2008 berbanding dengan RM23.067.

37 [ Tenaga Nasional Berhad ] [ Laporan Tahunan 2008 ] . Setelah tamat fasa pertama iaitu Strategi T7 yang berakhir pada tahun TK2007. Matawang yang lemah juga menyebabkan harga arang batu serta kos barangan. Kearah Kecemerlangan Perkhidmatan Bagi TK2008.2 juta bagi keseluruhan tahun TK2008. Bagi memastikan situasi operasi Syarikat adalah sejajar dengan keperluan bisnes pada masa hadapan. fasa seterusnya iaitu Program SE10/10 sekarang sedang berjalan lancar. telah menghasilkan nilai penjimatan berjumlah RM2. meningkatkan kecemerlangan perkhidmatan serta keberkesanan operasi. Bagi TK2008. di dalam dan luar negara. Berikutan margin keuntungan operasi yang lebih rendah. Anugerah ini diterima dua tahun lebih awal dari tarikh sasaran 2010. TNB masih berjaya mencapai pelbagai objektif strategik di bawah program SE10/10. di samping memberikan nilai atau pulangan kepada pemegang saham. yang menggariskan bahawa TNB akan mencapai Kecemerlangan Perkhidmatan pada tahun 2010. TNB masih meneruskan Pelan Tindakan Strategik 20 Tahun. Malangnya. Dalam tempoh empat tahun yang lalu. Ini mengakibatkan keuntungan translasi matawang bersih sebanyak hanya RM53. TNB perlu mengkaji semula Pelan tersebut dan menilai semula strategi perlaksanaan bagi fasa 2011-2015 untuk memperluas­ kan perniagaan secara global. Dirumuskan dalam tahun 2005. di samping memperluaskan perniagaan.3 bilion di dalam kos pembelian arang batu TNB serta menjejaskan keuntungan bagi tahun tersebut. TNB bercita-cita untuk dikenali sebagai salah satu syarikat yang terunggul di dunia. peralatan. usaha kita untuk terus meningkatkan kadar kecekapan dan produktiviti telah membuahkan hasil dengan penerimaan anugerah pengurusan kualiti yang terunggul. perkhidmatan serta kadar faedah meningkat pada separuh akhir tahun ini. Pelan ini merangka arah tuju strategi TNB bagi jangkamasa 2006-2025. SE10/10 memerlukan komitmen Syarikat untuk membina kesetiaan pelanggan dan pemegang saham. iaitu A n u g e r a h P e rd a n a M e n t e r i b a g i Kecemerlangan Industri. kita masih terus menumpukan usaha untuk memperbaiki diri agar dapat memperkukuhkan pertumbuhan Syarikat secara berterusan serta menghasilkan lebih nilai atau pulangan kepada pemegang saham. Malahan.translasi matawang sebanyak RM469. Di dalam program Syarikat melaksanakan Pelan tersebut.8 juta pada kadar purata tahunan.0 bilion bagi TK2008 berbanding dengan kerugian ekonomi sebanyak RM741. Di bawah program SE10/10. TNB merekodkan kerugian ekonomi (economic loss) sebanyak RM2. TNB akan berusaha untuk menjadi syarikat yang diuruskan dengan terbaik menjelang 2010 serta diiktiraf sebagai antara syarikat terkemuka di rantau ini.4 juta pada TK2007.6 bilion atau lebih kurang RM652. usaha Syarikat untuk menyediakan perkhidmatan yang berkualiti kepada pelanggan. Walaupun mengalami tekanan faktor luaran ke atas operasi Kumpulan. Matlamat jangka panjang kita adalah menerajui kepimpinan global dalam berbagai aspek perniagaan menjelang tahun 2025.6 juta. ketidak­ tentuan dalam harga pasaran arang batu bagi TK2008 telah mengakibatkan peningkatan sebanyak RM1. kedudukan sebagai sebuah rakan bisnes yang kuat serta meneraju dalam membentuk nilai atau pulangan kepada pemegang-pemegang saham. kita telah menumpukan usaha kita untuk memperbaiki lagi sistem penyampaian kita menerusi usaha-usaha yang berorientasikan khidmat pelanggan yang boleh meningkatkan tahap kepuasan dan keyakinan pelanggan kepada TNB. di samping mengukuhkan Menyediakan Khidmat Pelanggan yang lebih baik Salah satu keutamaan dalam program SE10/10 adalah untuk memberikan khidmat pelanggan yang lebih baik.

Satu usaha pengumpulan maklumat yang berstruktur dan tertumpu telah diadakan semenjak 10 tahun kebelakangan ini bagi mendapatkan maklum balas serta aduan pelanggan. Tinjauan ini dijalankan oleh sebuah syarikat antarabangsa yang memberi maklumbalas berhubung tahap perkhidmatan TNB serta turut 38 [ Tenaga Nasional Berhad ] [ Laporan Tahunan 2008 ] . borang maklumbalas di cawangan Kedai Tenaga. di 40 cawangan Kedai Tenaga telah membantu mengoptimumkan aliran pelanggan dan mewujudkan suasana yang lebih baik kepada pelanggan dan juga pekerja di cawangan tersebut. Pengurusan Risiko Perusahaan (EWRM) dan Sistem Pelaporan Gangguan Bekalan Elektrik TNB (TOMS). Projek perintis Mobile Field F o r c e A u t o m a t i o n ( M F FA ) y a n g dilancarkan di Shah Alam pada Januari 2008 telah diperkenalkan di seluruh Negeri Selangor dan Wilayah Persekutuan. Beberapa lagi aplikasi khidmat pelanggan yang dipertingkatkan adalah Sistem Maklumat Pelanggan (SMP). pembayaran secara auto (melalui kredit kad) dan mobile money. Sistem Qmatic ini membenarkan TNB untuk memantau waktu menunggu pelanggan serta jangka waktu berurusan bagi setiap kaunter. sementara sistem e-Permohonan telah dilancarkan untuk memudahkan lagi proses permohonan dan mempercepat­ kan khidmat bekalan eletrik kepada pelanggan. TNB telah dengan segala daya upaya memperkenalkan sistem komunikasi dua hala agar dapat mengenali dan memenuhi permintaan pelanggan. Ianya membolehkan maklumbalas segera mengenai keadaan di tempat berlakunya gangguan bekalan serta pelanggan dapat dimaklumkan bila bekalan akan dipulihkan melalui TNB Careline. Khidmat e-Permohonan telah mengurangkan birokrasi dan kini pemaju perumahan hanya perlu membuat satu permohonan sahaja bagi setiap projek berbanding dengan berbagai jenis permohonan sebelum ini. Bagi memastikan kesemua aduan dan komen diterima. Projek MFFA in dijangka diperkenalkan di Johor dan Pulau Pinang pada penghujung tahun 2008. serta tinjauan melalui TNB Careline 15454 CMC. perbankan telefon. Ianya menggunakan pelbagai jenis saluran termasuk Tinjauan Indeks Kepuasan Pelanggan (CSI). IP Telephoni dan peralatan CTI telah dipasang di CMC bagi memudahkan lagi kita melayan pertanyaan dari pelanggan. kita juga telah memperkenalkan teknologi baru untuk mengautomasi dan mempertingkatkan lagi pelbagai proses yang sedia ada. Integrasi antara maklumat pelanggan dan keupayaan untuk memantau. Usaha TNB ini telah membuahkan hasil apabila Careline 15454 TNB diiktiraf sebagai Pusat Perhubungan Baru Terbaik dalam Kategori Syarikat Berkepentingan Kerajaan (GLC) oleh Contact Centre Association of Malaysia dan MSC Malaysia. gudang pengkalan data pelanggan untuk pelanggan kita yang berjumlah 6. Kita akui bahawa pembekalan tenaga elektrik yang stabil kepada pelanggan adalah penting bagi mendapatkan keyakinan mereka. Pekerja-pekerja barisan hadapan di Kedai Tenaga juga telah diberikan latihan orientasi mengenai pelanggan. Perlaksanaan sistem penggiliran pelanggan yang baru iaitu. Maxis dan Digi boleh menghantar Pesanan Ringkas (SMS) untuk membuat laporan gangguan bekalan elektrik serta kerosakan lampu jalan.Ulasan Presiden/Ketua Pegawai Eksekutif Syarikat telah memperhebatkan lagi usaha-usaha untuk menyenangkan para pelanggan dengan memperkenalkan pelbagai saluran pembayaran yang mudah seperti debit langsung.9 juta membenarkan kita untuk melihat kesemua maklumat pelanggan menerusi satu platform. melapor dan menilai maklumbalas ini dapat membantu Syarikat dalam jangkamasa panjang untuk meningkatkan lagi khidmat Pengurusan Perhubungan Pelanggan (CRM) ke tahap yang seterusnya. Penambahbaikkan perkhidmatan telah juga dilakukan di TNB Careline 15454 Pusat Pengurusan Panggilan (CMC) di mana pelanggan-pelanggan Celcom. Lebih banyak sistem akan diperkenalkan di cawangancawangan lain pada masa akan datang. Sepanjang TK2008. Dengan itu. Teknologiteknologi terkini seperti Rakaman Suara Interaktif. Semua ini adalah bertujuan untuk menjadikan pengalaman memberikan khidmat pelanggan sesuatu yang menyeronokkan. dan kempen “Layanan dengan Senyuman” juga telah dijalankan agar mereka dapat mempertingkatkan lagi kemahiran khidmat pelanggan mereka. SMP telah membolehkan pelbagai aduan dari kumpulan pelanggan yang berbeza disalurkan melalui satu saluran. Sistem Qmatic. Sistem Elektronik Maklumat Pengebilan Pelanggan (e-CIBS) dipertingkatkan lagi.

memberi kita satu platfom untuk lebih memahami kehendak pelanggan serta menangani aduan dengan lebih menyeluruh. keupayaan dan kebolehan loji janakuasa elektrik yang sedia ada. kita mengadakan sesi dialog serta mesyuarat dengan pemimpin industri. di samping meningkatkan sistem pemantauan serta pengesanan sedia ada. Sebagai sebahagian daripada usaha kami untuk memastikan bekalan sistem yang mencukupi serta kukuh.8 kepada 7. Pada bulan Mac 2005. RMR hanya digunakan untuk pengguna LPC voltan tinggi dan sederhana sahaja. Langkah-langkah yang diambil oleh Bahagian Penjanaan telah membolehkan TNB merakamkan Kadar Henti Tugas Tidak Terancang (EUOF) sebanyak 3. Projek baikpulih ini dijangka akan menambahkan jangka hayat operasi Stesen Hidroelektrik Cameron Highlands sebanyak 30 tahun lagi setelah menjalankan operasi selama 45 tahun. tetapi kini ianya telah juga digunakan oleh pengguna LPC berkuasa rendah. Pasukan SEAL pada mulanya menumpukan usaha-usaha mereka terhadap LPC dan kemudian mengembangkannya kepada Pengguna Kuasa Biasa (OPC). TNB juga memastikan kapasiti penjanaan ditambahkan ke dalam sistem secara teratur dan tepat pada masanya. kita telah mengambil langkah-langkah untuk meningkatkan lagi keupayaan memantau dan mengesan dengan memperkenalkan projek Bacaan Meter Kawalan Jauh (RMR). Keupayaan rangkaian penghantaran diukur menerusi Minit Sistem iaitu pengukuran jangka waktu gangguan bekalan kepada pelanggan disebabkan kegagalan rangkaian penghantaran. daya harap. Seperti syarikat pembekal elektrik yang lain di dunia. Pada peringkat awalnya. Ini termasuklah penggantian semula kuasa (repowering) Fasa 2 loji turbin gas kitar padu 750 MW di Stesen Janaelektrik Tuanku Ja’afar di Port Dickson dan pembangunan dua projek hidro di Semenanjung Malaysia. TNB telah memulakan satu program yang dipanggil Program Peningkatan Hubungan Akaun Korporat atau CARE bagi mengeratkan lagi hubungan dua hala antara TNB dan pelanggan korporat kami. Pada masa yang sama. Bahagian Pembahagian telah menubuhkan satu pasukan yang dikenali sebagai Pasukan Petugas Khas Kehilangan Tenaga (SEAL) yang ditugaskan khas untuk mengurangkan kerugian bukan teknikal dengan menghapuskan kerugian ‘underbilling’ serta menghalang kecurian bekalan eletrik. Bahagian Pembahagian merekodkan bacaan SAIDI sebanyak 78 minit berbanding 83 minit pada tahun sebelumnya. ia juga telah memper­ tahankan rekod sifar bagi Gangguan Besar. Seribu (1000) Pengguna Kuasa Besar (LPC) kami diuruskan melalui satu program khas yang dikenali sebagai Program Pengurusan PRIME. Satu lagi projek pemulihan yang besar pada Rancangan Hidroelektrik Cameron Highlands dan Batang Padang ialah Projek Pemanjangan Jangka Hayat dan Automasi Loji yang dijangka siap pada awal tahun 2009. Tinjauan TK2008 menunjukkan satu peningkatan dalam CSI TNB dari skala 6. Pada 1 Disember 2007. di samping memastikan penambahbaikkan tempoh pemulihan bekalan rangkaian penghantaran. Istilah SAIDI yang bermaksud purata gangguan (dalam minit) bagi setiap pelanggan dalam setahun adalah merupakan satu ukuran yang penting bagi mengukur prestasi rangkaian pembahagian kita. kita akan melancarkan satu program tertumpu kepada pelanggan baru yang akan memperbaiki lagi serta mengubah cara kita memenuhi kehendak pelanggan. Sepanjang TK2008. Projek RMR ini membolehkan TNB dan juga pelanggan mendapat gambaran yang lebih jelas mengenai profil beban atau corak penggunaan agar para pengguna dapat mengawal penggunaan elektrik dengan lebih efisyen lagi. Sepanjang tahun ini. kita terus membuat pelaburan di dalam sistem bekalan elektrik. Pada tahun 2009 pula.1 (berdasarkan skala 1 hingga 10). ianya akan berupaya memberikan kapasiti tambahan sebanyak 750 MW kepada kapasiti 750 MW yang sedia ada di loji PD1. yang selalunya melibatkan Kumpulan Pengurusan Atasan.menyarankan aspek-aspek yang perlu diperbaiki lagi. Ini telah meletakkan beberapa stesen janaelektrik TNB setaraf dengan pesaingnya di dalam pangkalan data North American Electricity Reliability Corporation. Tambahan lagi.3% yang mengatasi tanda aras sedunia iaitu 4% bagi tiga tahun berturut-turut. TNB mempunyai tanggung­ jawab untuk memastikan bekalan elektrik yang mencukupi dan berdaya harap kepada pelanggannya. Perbincangan peringkat atasan ini. Apabila siap dimulatugaskan. Bahagian Penjanaan telah melaksanakan beberapa inisiatif bagi memastikan penjanaan kuasa yang mencukupi serta meningkatkan lagi 39 [ Tenaga Nasional Berhad ] [ Laporan Tahunan 2008 ] Memastikan Bekalan Yang Mencukupi . kesediaan dan jaminan sistem bekalan yang tinggi. di mana pegawai TNB sendiri akan berjumpa dengan pengguna LPC mereka bagi mendapatkan maklumbalas serta membantu menangani masalah mereka. perniagaan serta agensi-agensi Kerajaan untuk mendapat maklumbalas serta memahami perspektif mereka. Bahagian Penghantaran telah mencapai Minit Sistem sebanyak 6. Pada tahun TK2008. Pasukan ini telah berjaya mengenalpasti sejumlah besar hutang yang tidak dikutip dan pada masa ini aktiviti kutipan sedang dijalankan. Takungan Air Ringlet telah dibaik pulih kepada kapasiti asalnya dengan cara ‘desilting’. Tumpuan kami terhadap kecemerlangan operasi dalam sektor penjanaan. Projek Pemulihan Stesen Janaelektrik Tuanku Ja’afar Fasa 2 berjalan lancar dan akan siap pada penghujung tahun 2008. Bahagian Penghantaran TNB pula bertanggungjawab untuk memastikan peningkatan dalam keupayaan. Dari semasa ke semasa. terdapat beberapa projek janakuasa besar yang dijalankan.6 minit bagi tahun TK2008 – pencapaian satu digit bagi kali ketiga berturut-turut. penghantaran dan pembahagian telah membolehkan Syarikat memenuhi tanggungjawab di dalam memastikan bekalan elektrik yang berterusan. yang meletakkan Syarikat di kalangan 30% syarikat terbaik di dunia.

selain dari Projek Bakun.Ulasan Presiden/Ketua Pegawai Eksekutif Dengan peningkatan kos bahan api fosil. syarikat juga memberikan tumpuan 40 . D i s a m p i n g menerokai cabaran-cabaran baru. TNB sedang bekerjasama dengan pihakpihak berkepentingan yang lain dan juga agensi-agensi seperti Agensi Nuklear Malaysia (Nuclear Malaysia) dan Lembaga Perlesenan Tenaga Atom (AELB) untuk menerokai peluang ini. Bagi memenuhi keperluan elektrik negara. Pencawang 500/275 kV Lenggeng juga telah disiapkan dalam bulan yang sama.000 MW tenaga eletrik kepada TNB dari tahun 2017 sehingga 2020 dan sebanyak 5. kepada sekumpulan warga kerja yang berpotensi untuk memenuhi sasaran jangkamasa panjang syarikat serta memastikan kita mengekalkan daya saing. masingmasing dijangka siap pada tahun 2013 dan 2014. Program Pengurusan Penggantian TNB bertujuan untuk memastikan wujudnya sekumpulan pemimpin dan para profesional yang mempunyai kemahiran tertentu untuk mempertahankan perniagaan kita dan membawa TNB terus maju ke hadapan. Di dalam perjanjian ini. Program ini menggariskan pelan pembangunan individu untuk pegawai yang mempunyai potensi agar dapat menyediakan mereka untuk posisi yang lebih tinggi. terpaksa dialihkan ke tapak yang lain. Sehingga kini. Bagi mengurangkan isu jaminan pembekalan t e n a g a . Talian Penghantaran 500 KV yang menghubungkan Stesen Janaelektrik Arang Batu IPP Jimah dengan Pencawang Lenggeng dan Pencawang Olak Lempit telah disiapkan pada Januari 2008. Di sebelah pantai timur. Sejumlah tiga puluh lapan projek penghantaran telah disiapkan dan dilancarkan pada tahun ini sahaja.000 MW lagi [ Tenaga Nasional Berhad ] [ Laporan Tahunan 2008 ] antara tahun 2021 hingga 2030. kita perlu terus mengenalpasti serta menerokai potensi kuasa hidro yang ada di Semenanjung Malaysia dan Sarawak. TNB telah menandatangi satu perjanjian (Head of Agreement) dengan Sarawak Energy Berhad (SEB) pada 7 Mei 2008 untuk membekalkan tenaga ke Semenanjung Malaysia dari sumber kuasa hidro dan arang batu di Sarawak melalui talian HVDC dan kabel dasar laut.000 orang dan Syarikat memberikan komitmen untuk membangunkan k e u p a y a a n m e re k a . Usaha-usaha untuk mendapatkan kelulusan dari Kerajaan Negeri sedang diperolehi bagi memulakan projek tersebut. Sebanyak 85% dari jawatan-jawatan ini telah pun dikenalpasti bagi mereka yang berpotensi. T N B s e d a n g m e n e ro k a i penggunaan kuasa nuklear sebagai satu sumber alternatif untuk masa depan. Pencawang 275/132 kV Kandis telah dimulatugaskan pada bulan Disember 2007 kini berfungsi sebagai punca bekalan alternatif dari Grid Nasional sehingga ke Negeri Kelantan. yang telah diberikan kapada sebuah anak syarikat TNB tahun lepas. Ia juga merupakan pencawang utama bagi pembangunan Koridor Ekonomi Pantai Timur. Sejajar dengan seruan Kerajaan untuk membangunkan modal insan. Tahun ini juga memperlihatkan kita meneruskan peningkatan sistem bagi menguatkan lagi rangkaian serta memperbaiki jaminan bekalan. Dua projek hidroelektrik yang besar kini di peringkat perolehan – Projek Hidroelektrik Hulu Terengganu (dengan kapasiti sebanyak 250 MW) dan Projek Hidroelektrik Ulu Jelai (kapasiti sebanyak 372 MW). Akhir sekali. kita juga sedang meninjau cara yang sesuai untuk meningkatkan penggunaan Tenaga Boleh Diperbaharui (Renewable Energy) dan Kecekapan Tenaga (Energy Efficiency) sebagai langkah alternatif kepada usaha-usaha sedia ada agar bekalan tenaga negara terjamin pada masa hadapan. terdapat seramai 288 eksekutif yang telah dikenalpasti di dalam Himpunan Bakat (Talent Pool) TNB untuk mengisi 254 jawatan utama. Projek Janakuasa Arang Batu 300 MW IPP di Sabah. Memacu Pembangunan Modal Insan Aset paling bernilai TNB ialah warga kerjanya yang berjumlah hampir 25. SEB juga bersetuju untuk membekalkan 3. langkah-langkah telah diambil untuk memastikan warga kerja dan pengurusan kita mempunyai kecekapan yang tinggi serta integriti yang kukuh.

Semua pekerja TNB wajib didedahkan kepada OSH serta menghadiri latihan. dan pelanggan pula mendapat bekalan yang berdaya harap. membuktikan komitmen Syarikat untuk menjamin keselamatan pekerja. TNB Integrated Learning Solution Sdn. (ILSAS). Komitmen TNB kepada program pembangunan vendor juga menunjukkan betapa seriusnya kita di dalam usaha menjadikan syarikat bumiputera sebagai ahli perniagaan antarabangsa. Pegawai-pegawai Keselamatan dan Kesihatan TNB yang bertauliah memastikan organisasi kita sentiasa bersedia menghadapi semua keadaan. Bhd. Untuk TK2008. Programprogram ini dibentuk untuk memastikan pekerja TNB dilengkapi dengan kompetensi yang akan meningkatkan kecekapan dan produktiviti Syarikat. Dua daripada mereka juga telah menerima peng­ i ktirafan antarabangsa untuk inisiatif mereka berhubung analisa pancaran arka dan buku panduan mengenai kualiti tenaga. Beberapa jurutera telah ditugaskan ke Liberty Power Limited TNB (TNB LPL) di Pakistan dan Shuaibah III Independent Water and Power Project (Shuaibah) di Arab Saudi. TNB terus memperkukuhkan Program Pembangunan Vendor.Program Haluan Kerjaya Pakar (Specialist Career Path) bertujuan untuk menangani ketidakseimbangan di antara kemahiran teknikal dan pengurusan dengan mengekal serta memberikan ganjaran kepada pakar teknikal dalam bidang khusus masing-masing. K e s e m u a 41 [ Tenaga Nasional Berhad ] [ Laporan Tahunan 2008 ] . sama ada semasa darurat ataupun krisis. Selain itu. Mengutamakan Keselamatan dan Kesihatan Keselamatan juga terus menjadi keutamaan di TNB dan Sistem Pengurusan Keselamatan Pekerjaan dan Kesihatan (OSH). Program ini memberikan manfaat kepada semua pihak di mana pembekal kita mendapat peluang perniagaan dari TNB. Dua dari calon kita telah ditempatkan di Celcom Berhad dan Malaysian Building Society Berhad (MBSB) untuk satu tahun. Skim ini telah dilancarkan sejak empat tahun yang lalu dan kini 2 orang pakar dan 24 pakar teknikal telah mengambil bahagian dalam program tersebut. Kita juga telah menerima dua orang calon. persidangan. juga dikenali sebagai Sistem Pengurusan Kecemerlangan Keselamatan (SEMS). masingmasing dari Malaysia Airports Holdings Berhad dan MBSB. di samping menawarkan bantuan dari unit kualiti dan penyelidikan TNB. sementara pengamal-pengamal keselamatan pula perlu berkongsi pengetahuan OSH mereka. 65 jenis barangan gantian impot telah dibangunkan dan kontrak berjumlah RM3. Bagi menyokong pembangunan pengeluar dan kontraktor tempatan. inisiatif Pertukaran Bakat di antara GLC yang pertama telah dilancarkan. peluang-peluang untuk bertugas di luar negara untuk calon terpilih telah disediakan untuk meningkatkan lagi pengetahuan di samping mendalami pengalaman mereka dalam bidang pengkhususan masing-masing. Mereka pula disokong oleh Pemeriksa Keselamatan Tahap 2 dan Wakil Keselamatan Tahap 3 yang membantu memastikan prestasi OSH sentiasa diawasi dan dilaporkan semula kepada pihak pengurusan. Ia dilaksanakan sebagai strategi kerjaya yang merangkumi kedua-dua aspek teknikal dan pengurusan. institut latihan TNB. Untuk tujuan ini. manakala TNB pula mendapat peralatan yang bermutu. 114 program pembangunan dan 1110 program latihan teknikal wajib dan bukan teknikal telah dijalankan untuk warga kerja eksekutif dan bukan eksekutif. seminar.8 bilion telah diluluskan kepada syarikat-syarikat di bawah program ini. Semenjak 1993. sambil melatih mereka tentang kemahiran pengurusan. TNB telah membantu vendor-vendor bumiputera untuk mengeluar dan membekalkan sebahagian dari peralatan yang digunakan oleh TNB dengan memperkenalkan mereka kepada pihak bank yang dapat memberikan mereka bantuan kewangan. juga menjalankan programprogram tambahan untuk melatih pekerja mengenai aspek-aspek komersil di dalam pengurusan organisasi. Sejajar dengan program SE10/10 untuk mencapai perluasan perniagaan secara global. simposium dan bengkel telah diadakan untuk semua p e r i n g k a t w a rg a k e r j a . program latihan yang berterusan. Pada bulan Jun 2008.

dan menerusi kepakaran sedia ada. TNB juga menjalankan kempen keselamatan dalam usaha untuk memastikan penyebaran maklumat yang meluas. Pada TK2008. (REMACO) dengan sepenuhnya untuk mengukuhkan kedudukan kita di dalam sektor ini. Paspot Keselamatan NIOSH-TNB telah dirangka dengan kerjasama Institut Keselamatan dan Kesihatan Pekerjaan Negara (NIOSH) bagi memastikan kontraktor sedar akan keperluan asas keselamatan pekerjaan.Ulasan Presiden/Ketua Pegawai Eksekutif kontraktor TNB juga diberi penerangan tentang kepentingan OSH. terus mengaut keuntungan operasi. TNB mempunyai pengalaman selama 59 tahun dan warga kerja yang mempunyai kepakaran dan pengalaman yang relevan untuk menjayakan projekprojek antarabangsa. Bhd. TNB juga telah memberi khidmat latihan kepada kakitangan stesen janakuasa dari Vietnam. 42 [ Tenaga Nasional Berhad ] [ Laporan Tahunan 2008 ] . Syarikat akan terus memperkenalkan strategi yang akan meningkatkan pulangan kepada kepakaran asas TNB dan bukan sekadar sebagai pelabur ekuiti. Loji tersebut dijangka akan bermula tugas seperti yang dirancang pada bulan Julai 2009. Mengembangkan Tapak Perniagaan Antarabangsa Memandangkan peluang untuk mengembangkan perniagaan di Malaysia adalah agak terhad. Syarikat akan dapat membina reputasi ke peringkat antarabangsa.3 MW. melebihi ADC semasa tarikh mulatugas komersil yang pada masa itu ditetapkan pada 212 MW. Pingat Perak dan Gangsa di Anugerah Persatuan Keselamatan Pekerja dan Kesihatan Malaysia bagi tahun 2007. Nepal. Thailand. TNB akan mencari peluang di luar negara untuk memper­ luaskan punca pendapatan Syarikat – sama ada peluang berasaskan pelaburan di dalam aset mahupun perkhidmatan. Inisiatif ini juga adalah sejajar dengan aspirasi Khazanah untuk GLC menjadi syarikat bertaraf antarabangsa dalam jangkamasa panjang. TK2008 juga memperlihatkan 12 stesen janaelektrik memenangi Pingat Emas Kelas 1 & 2. Pelaburan kita di Arab Saudi melalui Saudi-Malaysia Water dan Electricity Company Limited (SAMAWEC) untuk Shuaibah juga berjalan lancar. Mesir dan Pakistan melalui institut latihan ILSAS. badan bukan Kerajaan. Orang ramai juga diberi kesedaran mengenai keselamatan elektrik melalui program pendidikan di sekolah. Laos. Kita akan menggunakan kemahiran pembaikan dan penyelenggaraan TNB Repair and Maintenance Sdn. dan TNB akan terus mencari peluangpeluang latihan yang baru melalui ILSAS. Walaupun situasi politik di Pakistan tidak menentu.7 MW kepada 213. TNB akan terus menjalankan tugas dengan tekun di samping mengkaji peluang-peluang baru ini serta risiko-risiko yang terlibat. loji kita telah berjaya meningkatkan kecekapan operasi mereka dan ianya sekarang adalah salah sebuah loji yang paling kukuh di negara itu. Yemen. walaupun TK2008 menyaksikan TNB LPL mengalami kerugian akibat kerugian translasi matawang. Indonesia. TNB LPL. Mempelbagai­ kan peluang perniagaan kita di luar negara juga membantu TNB menangani risiko per niagaan dan menambahkan sumber pendapatan. Mongolia. industri serta pelbagai persatuan. keupayaan kapasiti tahunan ( Annual Dependable Capacity atau ADC) bagi loji TNB LPL meningkat dari 211. TNB juga sedang meneroka peluangpeluang pelaburan di negara-negara ASEAN dan Timur Tengah di dalam lojiloji janakuasa dan bidang perkhidmatan. Anak syarikat milik penuh TNB di Pakistan.

Memandangkan keadaan ekonomi global yang tidak menentu. kebimbangan terhadap kenaikan harga tenaga dan bahan api global. Penghargaan Saya ingin merakamkan ucapan terima kasih kepada Kerajaan Malaysia. Dalam mengorak langkah ke hadapan. keadaan kewangan Kumpulan bagi TK2009 adalah amat mencabar. Akibatnya.4% untuk tahun 2009 akibat kesan ekonomi sedunia yang merudum.4%. di mana pembayaran kapasiti dan rizab tenaga dinaikkan. penghargaan tulus ikhlas saya kepada Lembaga Pengarah di atas kebijaksanaan dan wawasan mereka. Syarikat akan meneruskan usaha SE10/10 bagi memastikan pertumbuhan Kumpulan akan terus mara kehadapan. Saya juga ingin merakamkan penghargaan yang tidak terhingga kepada kesemua warga kerja TNB di atas ketahanan dan mutu kerja yang cemerlang mereka walaupun berhadapan dengan keadaan operasi yang tidak menentu. Walaupun Bajet 2009 pada bulan Ogos 2008 menjangkakan pertumbuhan KDNK sebanyak 5. peralatan dan perkhidmatan yang lebih tinggi. Mara Ke Hadapan Dunia dijangka akan terus dibebani tekanan berikutan harga bahan api yang tidak menentu. Isu kenaikan kos ini juga akan menjejaskan keupayaan Syarikat untuk membuat pelaburan masa hadapan dengan tepat. terutamanya ketidaktentuan dalam harga arang batu. Ucapan terima kasih tidak terhingga juga kami tujukan kepada kesemua pemegang saham serta pelanggan TNB di atas keyakinan yang tidak berbelah bagi mereka terhadap TNB. pertumbuhan dalam permintaan elektrik dijangka akan menurun lebih rendah dari pertumbuhan 6. TNB masih lagi komited untuk memberikan pelanggan bekalan elektrik yang mencukupi serta meningkatkan lagi tahap kecemerlangan perkhidmatan dan operasi. Suruhanjaya Tenaga. TNB akan terus menjadi pemangkin kepada kemajuan negara dan memastikan pulangan ekonomi yang positif kepada pemegang saham. berserta kenaikan kos faedah ke atas pinjaman menggunakan US Dollar dan Yen. Pada masa yang sama. Selain daripada itu. DATO’ SRI CHE KHALIB BIN MOHAMAD NOH Presiden/Ketua Pegawai Eksekutif [ Tenaga Nasional Berhad ] [ Laporan Tahunan 2008 ] 43 . penambahan pembayaran kapasiti IPP dan tekanan inflasi akan terus menjadi cabaran kepada TNB. Walaupun kita tidak dapat mengubah atau menyakinkan kuasa pasaran yang mengawal harga bahan api. Kedudukan kewangan TNB adalah bergantung kepada sejauh mana kenaikan kos pengeluaran elektrik dapat dipulihkan. Institut Penyelidikan Ekonomi Malaysia telah meramalkan KDNK yang lebih rendah iaitu 3. Pergolakan dalam pasaran kewangan sedunia jika berterusan akan menjejaskan permintaan global dan secara tidak langsung melemahkan pertumbuhan ekonomi serantau termasuklah ekonomi Malaysia. permintaan untuk elektrik yang lebih rendah.1% yang dicapai pada tahun TK2008. Kementerian Industri dan Perdagangan Antarabangsa. Saya yakin akan terus mendapat sokongan penuh dari kesemua pemegang saham TNB dalam usaha untuk terus maju kehadapan. dan kos operasi yang lebih tinggi. Akhir sekali. Keputusan tahun ini merupakan manifestasi yang jelas mengenai fenomena ini. Ditambah pula dengan kelemahan matawang Ringgit. Kementerian Tenaga. TNB akan menghadapi cabaran yang lebih ketara pada tahun TK2009 apabila Stesen Janaelektrik Jimah yang berkapasiti 1. Air dan Komunikasi.400 MW dilancarkan. ini akan mengakibatkan harga bahan api dan kos perolehan untuk bahan impot. Kementerian Kewangan. TNB akan sentiasa memberikan fokus untuk memperkukuhkan kedudukan kewangan Syarikat dan akan terus memberi perkhidmatan berkualiti kepada pelanggan.Sungguhpun kita merasa optimistik tentang peluang perniagaan di luar negara. namun TNB perlu mengambil maklum akan cabaran kelembapan ekonomi sedunia dan cabaran dalam mendapatkan bantuan pembiayaan kewangan kerana pembinaan loji baru memerlukan pelaburan kewangan yang besar. Lembaga Kemajuan Perindustrian Malaysia (MIDA) dan agensi-agensi Kerajaan yang lain atas sokongan padu mereka. serta krisis kewangan dan ekonomi sedunia. kita akan terus memperbaiki kecekapan operasi bagi mengawal kos dan menguatkan lagi tahap daya saing kita.

Penjanaan

Penghantaran Pembahagian Kewangan

Datuk Wira Md Sidek bin Ahmad
[ Tenaga Nasional Berhad ] [ Laporan Tahunan 2008 ]

Naib Presiden Kanan (Operasi & Teknikal)

44

Pengurusan Pelaburan

Teknologi Maklumat & Komunikasi

Hal Ehwal Korporat

Sumber Manusia Kumpulan

Perancangan

Perolehan

Sabah Electricity Sdn Bhd

Perkhidmatan Korporat

ulasan operasi
[ Tenaga Nasional Berhad ] [ Laporan Tahunan 2008 ]

45

Penjanaan
Dalam melangkah ke hadapan, Bahagian Penjanaan yakin bahawa usaha kami untuk mencapai Prestasi Penjanaan Berkelas Dunia masih menepati sasaran. Komitmen kami untuk memuaskan para pelanggan dan pihakpihak yang berkepentingan tetap menjadi tumpuan-tumpuan teras. Kami akan terus mengoptimumkan penggunaan aset penjanaan serta meningkatkan kompetensi teknikal. Dengan pengalaman dan rekod pencapaian yang lepas, kami akan berusaha memperluaskan perkhidmatan kami di dalam dan juga di luar negara.
Sorotan pencapaian:
[ Tenaga Nasional Berhad ] [ Laporan Tahunan 2008 ]

Faktor Henti Tugas Tidak Terancang Setara dikekalkan selama 3 tahun berturut-turut pada paras yang lebih baik daripada tanda aras industri Berkelas Dunia sebanyak 4%. Kecekapan haba terus meningkat dan penambahbaikan dijangka dapat dicapai apabila PD2 dimulatugaskan pada akhir 2008. Jurutera-jurutera Penjanaan memainkan peranan penting dalam projek-projek berkaitan tenaga sebagai menyokong usahaniaga TNB di luar negara. Kesemua stesen janaelektrik dan ibu pejabat Bahagian Penjanaan memiliki sijil MS ISO 9001:2000. Kesemua stesen janaelektrik diberi sijil MS ISO 14001. Beberapa stesen menerima anugerah peringkat kebangsaan, misalnya anugerah Persatuan Keselamatan dan Kesihatan Pekerjaan Malaysia (MSOSH) dan anugerah Majlis Kebangsaan Keselamatan dan Kesihatan Pekerjaan (NCOSH). Bahagian Penjanaan aktif dalam memberi sumbangan terhadap pencapaian anugerah AKIPM oleh TNB.

46

Mohd Nazri bin Shahruddin
Naib Presiden

Graf 1: Kapasiti Penjanaan bagi TK2007/2008

IPP 45%

Matlamat Bahagian
Bahagian Penjanaan, salah satu daripada tiga bahagian teras bisnes TNB, diamanahkan untuk mengendali dan menyenggara enam stesen haba dan tiga stesen janaelektrik hidro utama di Semenanjung Malaysia. Bahagian Penjanaan juga memberi sokongan kepada kerja-kerja operasi dan penyenggaraan tiga Pengeluar Te n a g a B e b a s ( I P P ) , d u a daripadanya dimiliki penuh iaitu Stesen Janakuasa Sultan Azlan Shah dan TNB Liberty Power Limited Pakistan dan satu pegangan ekuiti majoriti iaitu Stesen Janaelektrik Sultan Salahuddin Abdul Aziz Shah.

MNJG 10.4%

PAKA 5.8% CB 4.2%

Bahagian Penjanaan juga menyediakan khidmat kepakaran teknikal dalam projek-projek yang berkaitan dengan tenaga untuk menyokong usahaniaga TNB di luar negara.

HID 9.7% PD 3.7%

GL

GR 2.0 % PJ 3.2%

PG 3.7%

47

[ Tenaga Nasional Berhad ] [ Laporan Tahunan 2008 ]

Menerusi unit perniagaannya iaitu TNB Repair & Maintenance (TNB REMACO), Bahagian Penjanaan juga menyediakan perkhidmatan-perkhidmatan pembaikan dan penyenggaraan serta perkhidmatan operasi bukan sahaja kepada loji-loji penjanaan TNB (termasuk tiga IPP) tetapi juga kepada pelangganpelanggan luar. TNB REMACO telah menubuhkan satu unit perdagangan b a r a n g g a n t i (BuyCo) untuk memperluaskan asas hasilnya (untuk mem­ pelbagaikan bisnesnya).

KEV 12.3%

TNB 42.7%

Ulasan Operasi – Bahagian Penjanaan

Graf 2: Pasaran Penjanaan Keseluruhan mengikut Jualan Tenaga untuk TK2007/2008

Ringkasan Operasi
Jumlah keupayaan terpasang Bahagian Penjanaan TNB kekal 8,416 MW. Ia merangkumi kapasiti 6,505 MW daripada loji-loji haba dan 1,911 MW lagi dihasilkan oleh loji-loji hidro. Kapasiti penjanaan akan kekal sehingga penghujung tahun 2008 apabila loji kitar padu baru dengan kapasiti sebanyak 750 MW di Stesen Janaelektrik Tuanku Ja’afar mula beroperasi pada penghujung tahun 2008. Bahagian pasaran kapasiti TNB ialah 42.7%. (Sila lihat Graf 1) Akibat operasi komersial sepenuhnya tiga loji haba arang baru di Tanjung Bin (sebuah IPP) yang dengan kapasiti 700 MW setiap satu serta peningkatan marginal dalam permintaan tenaga sistem, bahagian pasaran T N B t e l a h m e ro s o t k e p a d a 3 9 . 7 % , pengurangan sebanyak 0.1 mata peratusan berbanding tahun lalu. Bagi loji-loji tenaga TNB, Stesen Janakuasa Sultan Azlan Shah, Manjung telah menyumbang jualan elektrik yang paling tinggi sebanyak 27.96% kepada sistem. Graf 2 menunjukkan bahagian pasaran penjanaan keseluruhan bagi tahun 2008 dan Graf 3 memberi perbandingan bahagian pasaran tenaga bulanan bagi TK2007 dan TK2008. Penjanaan daripada bahan api gas menyumbang sebanyak 54.46% daripada jumlah jualan tenaga oleh Bahagian Penjanaan, disusuli arang batu sebanyak
Pasaran TNB TK2008
44.68

IPP 50.41%

KEV 9.97%
TNB 39.62%

MNJG 11.08%

PAKA 7.79% CB 2.54%

HID 6.92%

GL PG 2.02% GR 2.5 1%
PD 5.82%
4% 0.9 PJ

Graf 3: Perbandingan Bahagian Pasaran Bulanan Penjanaan mengikut Pengeluaran Tenaga bagi TK2007/2008
[ Tenaga Nasional Berhad ] [ Laporan Tahunan 2008 ]
Pasaran TNB TK2007

46 44

45.02

42.02

42 40 % 38 36 34 32 30 Sep’07
41.13 38.72

40.74 40.10

41.25 40.22 40.57

41.15

40.78 39.46

41.21

38.71

39.05 37.63

37.47

38.03

36.00

36.51

36.23 34.76

33.13

48

Okt

Nov

Dis

Jan’08

Feb

Mac

Apr

Mei

Jun

Jul

Ogo

DIST 0. Prestasi stesen keseluruhan bagi TK2008 adalah amat baik. G r a f 4 menunjukkan campuran bahan api Bahagian Penjanaan TNB bagi TK2008.00% HIDRO 17.17% disebabkan henti tugas yang terancang dan tidak terancang sepanjang bulan tersebut.14 mata peratusan berbanding TK2007.11% ARANG BATU 27.47%. EAF terendah telah dicatatkan pada bulan November 2007 pada 83. d i mana 80% daripada stesen telah mencatatkan EAF melebihi 90%. Seperti yang ditunjuk dalam Graf 5. Graf 4: Campuran Bahan Api Penjanaan bagi TNB untuk TK2008 Tinjauan Prestasi Teknikal Faktor Kesediaan Setara Loji (EAF) EAF Bahagian Penjanaan bagi TK2008 ialah 90. (Ini disebabkan terutamanya oleh kerja-kerja pemulihan utama di Stesen Janakuasa Sultan Azlan Shah.27.46% 49 [ Tenaga Nasional Berhad ] [ Laporan Tahunan 2008 ] MFO 0.47% .96% dan hidro pula 17. Campuran bahan api loji penjanaan bagi tempoh yang dikaji tidak banyak berubah berbanding Ta h u n K e w a n g a n y a n g l a l u . Graf 6 menunjukkan EAF bagi semua stesen. pengurangan sebanyak 2. Manjung dan henti tugas turbin stim di Stesen Janaelektrik Paka yang tidak terancang).01%.96% GAS 54.

29 92.01 50 TK’04 TK’05 TK’06 TK’07 TK’08 . Graf 9 menunjukkan EUOF yang dicapai oleh semua stesen bagi TK2008.6%.48%.79 94.Bagi TK2008.01% Faktor Henti Tugas Tidak Terancang Setara (EUOF) Bagi tiga Tahun Kewangan berturut-turut. Secara keseluruhan.76 98.60 87.58 CB PAKA PD PG GLGR PJ MNJG SGPK KNYR CAM 71.36 95.79 95.97 91.12 90. loji hidro 90. loji kitar padu 92.84 93.01% adalah lebih tinggi daripada nilai sasaran 88. EUOF adalah cemerlang dengan 80% daripada stesen mencapai EUOF kurang daripada 4%. EUOF Penjanaan TNB adalah lebih baik daripada tanda aras industri Kelas Dunia sebanyak 4%. Henti tugas terancang utama disebabkan kerja-kerja pemulihan utama di U1.01 91. EUOF yang dicapai bagi TK2008 ialah 3.93 Nov Dis Jan Feb Mac Apr Mei ’07 ’07 ’08 ’08 ’08 ’08 ’08 Arang Minyak/ OCGT Batu Gas konvensional konvensional Jun Jul ’08 ’08 Hidro Ogo ’08 TNB Graf 7 menunjukkan arah aliran EAF sejak TK2004.01 91. Manjung mencatatkan EUOF yang tinggi disebabkan oleh kerosakan mekanikal pada turbin-turbin stim.2 92. Butir-butir terperinci mengikut kod punca henti tugas ditunjukkan dalam Graf 10.57 95. Stesen Janakuasa Sultan Azlan Shah.17 82.30 91. Pemeriksaan Turbin GT1A di Stesen Janaelektrik Tuanku Ja’afar. Graf 8 menunjukkan arah aliran EUOF dari TK2004 hingga TK2008.34%. Antara berbagai jenis loji itu.54 93.Ulasan Operasi – Bahagian Penjanaan Graf 5: Faktor Kesediaan Setara Loji mengikut Jenis Loji 110 100 90 80 70 60 50 Sep ’07 Okt ’07 CCP Graf 6: Faktor Kesediaan Setara (EAF) bagi setiap Stesen 110 100 90. Pemeriksaan ke atas GT5C di Stesen Janaelektrik Jambatan Connaught dan Projek Perlanjutan Jangka Hayat Loji di Stesen Janaelektrik Cameron Highlands.52% dan loji haba arang batu konvensional 82.69% disusuli turbin gas kitar terbuka 96.15 90.96 92.2 90. 90 % 80 70 60 50 [ Tenaga Nasional Berhad ] [ Laporan Tahunan 2008 ] 85.06 95.11%. Manjung. loji-loji haba minyak/gas konvensional telah mencapai EAF sebanyak 96. EAF yang dicapai iaitu 90. Kedua-dua Stesen Janaelektrik Paka dan Stesen Janakuasa Sultan Azlan Shah.50 TNB TK’07 TK’08 Graf 7: Arah Aliran Faktor Kesediaan Setara 94 92 90 % 88 86 84 82 85.07 90.21 94.63 90.

27 0.06 2.09 Graf 10: Klasifikasi Faktor Henti Tugas Tidak Terancang Setara (EUOF) Dandang HRSG. 0% TURBIN GAS 37% DANDANG 15% TURBIN STIM PENJANA 12% 20% 51 [ Tenaga Nasional Berhad ] [ Laporan Tahunan 2008 ] TK’07 TK’08 2.52 7.10 9.50 3.59 1.10 2. 12% LAIN-LAIN.15 TNB 3.34 .47 0.Graf 8: Arah Aliran Faktor Henti Tugas Tidak Terancang Setara (EUOF) 12 10 8 % 6 4 2 0 6. 0% TURBIN HIDRO/ PAM.23 1.21 2 CB PAKA PD PG GLGR PJ MNJG SGPK KNYR 1.58 0. 0% KESILAPAN ANGGOTA KERJA ATAU PROSEDUR.51 1.78 2. 2% BAKI LOJI.15 6 4 1.18 11.34 TK’04 TK’05 TK’06 TK’07 TK’08 Graf 9: Faktor Henti Tugas Tidak Terancang Setara mengikut Stesen 14 12 10 % 8 4.26 2.90 0 0.53 1.69 CAM 1.90 2.16 2. 2% PERALATAN KAWALAN PENCEMARAN.13 1.10 3.

9% lebih tinggi daripada nilai sasaran sebanyak 32. Graf 11: Jualan Unit Tenaga mengikut Stesen.860 GWh.770 GWh. Manjung menyumbang jualan unit yang paling tinggi sebanyak 10.0 52 TK’08 Sasaran TK’08 Sebenar 36.426 11.397 2.546 2.5 40. TK2007/2008 12. hampir 98% projek ini telah siap dilaksanakan.000 GWh 7.562 GWh disusuli Stesen Janaelektrik Paka.1 38.000 0 CB PAKA 1.0 40.9%. Pencapaian ini disebabkan oleh faktor beban yang lebih tinggi bagi loji-loji berkenaan.420 944 900 6.7 38. (7.8 48.417 1.5 40.000 10.004 10.2%.046 37.000 38.973 34.510 5.404 7. Kebanyakan loji haba telah berjaya mencatatkan prestasi yang melebihi sasaran masing-masing.000 40.000 4.159 1. Graf 13: Kecekapan Haba mengikut Stesen 55 50 45 36.2 37.1% pada TK2004 kepada 37.0 34.7 % 40 35 30 25 20 33. Graf 13 menunjukkan perbandingan antara nilai sebenar dan nilai sasaran kecekapan haba bagi TK2008.000 34.7% berbanding sasaran sebanyak 36. Pada bulan Ogos 2008.9% pada TK2008 seperti yang ditunjukkan dalam Graf 14. Graf 11 menunjukkan per­ bandingan jualan tenaga meng­ ikut stesen-stesen janaelektrik bagi TK2007 dan TK2008.546 KWh).562 5.589 2.924 PD PG GLGR PJ MNJG SGPK TK’07 TK’08 Kecekapan Haba Kecekapan Haba Bersih Bahagian Penjanaan ialah sebanyak 37.960 2. Batu tanda Penyegerakan Penjana Turbin Stim telah dicapai pada 5 Ogos 2008.4 48.000 TK’04 TK’05 TK’06 TK’07 TK’08 [ Tenaga Nasional Berhad ] [ Laporan Tahunan 2008 ] Projek-Projek Utama Projek Pemulihan Stesen Janaelektrik Tuanku Ja’afar Fasa 2 menepati jadual untuk operasi komersial kitar padu pada akhir 2008.000 32.000 30. Apabila dimula­ operasikan kelak projek ini dijangka menyumbang kapasiti tambahan sebanyak 750 MW kepada loji PD1 750 MW yang sedia ada. Stesen Janakuasa Sultan Azlan Shah.000 2.426 KWh) dan Stesen Janaelektrik Tuanku Ja’afar (5.7 26. iaitu 14. meningkat sebanyak 1.9 TNB 805 810 CAM .770 36.459 3.139 2. Turbin gas individu telah berjaya mencapai beban asas masing-masing pada 17 dan 22 Julai 2008.5 24.6 CB PAKA PD PG GLGR PJ MNJG 35.176 35.1 38.292 38.000 GWh 39.368 KNYR 2. Graf 12: Arah Aliran Tahunan Jualan Tenaga Penjanaan TNB TK2004-TK2008 42. Kecekapan haba telah bertambah baik sejak tahun-tahun yang lalu daripada tahap paling rendah sebanyak 34.Ulasan Operasi – Bahagian Penjanaan Jualan Unit Tenaga Jumlah jualan unit tenaga bagi TK2008 ialah sebanyak 37.00 8.

Pembangunan modal insan untuk pertumbuhan global 3. c. Pengoptimuman kos hayat benar Bahagian Penjanaan merancang untuk mengoptimumkan secara berterusan kitaran-hayat benar loji-loji janaelektrik untuk meminimumkan jumlah kos pemilikan jangka panjang. Projek IPP 300 MW haba arang batu di Sabah yang dianu­ gerahkan kepada TNB pada t ahun kewanga n yang lalu terpaksa dipindah ke lokasi baru. TNB juga sedang memohon kelulusan daripada pihak-pihak berkuasa berkenaan untuk membangun semula Stesen Janaelektrik Prai. beberapa program berikut telah dirangka oleh Sumber Manusia Bahagian: • M e n y e d i a k a n l a t i h a n kepimpinan teras kepada kumpulan-kumpulan sasaran yang berkenaan menerusi kursus-kursus yang dikenal­ pasti dalam Program Pembangunan Eksekutif. Projek pemulihan utama di Cameron Highlands dan J a n a e l e k t r i k H i d ro B a t a n g Padang ialah Projek Perlanjutan Jangka Hayat Loji dan Automasi yang dijadualkan siap pada awal 2009. Pembangunan modal insan untuk pertumbuhan global Bahagian Penjanaan telah mengenalipasti kesediaan tenaga kerja yang berkompeten tinggi sebagai faktor kejayaan yang kritikal. Aktiviti-aktiviti yang dikenalpasti termasuk: a. Dua projek janakuasa hidro iaitu Projek Janakuasa Hidro Hulu Terengganu (kapasiti terancang sebanyak 250 MW) dan Projek J a n a k u a s a H i d ro U l u J e l a i (kapasiti terancang sebanyak 372 MW) sedang dalam peringkat awal pemerolehan dan dijadual­ kan siap masing-masing pada tahun 2013 dan tahun 2014.Graf 14: Arah Aliran Kecekapan Haba TNB TK2004-TK2007 39 38 37 36 % 35 34 33 32 TK’04 TK’05 TK’06 TK’07 TK’08 34.50 37. Pengurusan Penggantian dan kursus kepimpinan lanjutan. M e m p o s i s i k a n TNB REMACO untuk bisnes luar negara 4. • M e n g u r a n g k a n k o s barang ganti. Inisiatif-Inisiatif Peningkatan Kualiti Sebagai susulan kepada kejayaan pelaksanaan strategi T7.58 37. M e n g o p t i m u m k a n K o s Marginal Penjanaan. • M e l a k s a n a k a n S i s t e m Pengurusan Loji Penjanaan (GPMS) untuk menganalisis Prestasi Loji mengikut Masa Nyata dan mengambil keputusan mengenai rejim operasi keseluruhan.89 36. Projek pemulihan ini dijangka dapat melanjutkan hayat operasi Rancangan Janakuasa Hidro Cameron Highlands untuk selama 30 tahun lagi setelah beroperasi selama 45 tahun yang lalu. Meningkatkan daya harap loji.22 1.10 36. sebuah loji kuasa Turbin Gas Kitar Terbuka (OCGT) 220MW akan dibina. • Latihan yang bertujuan untuk pematuhan kepada pihak Pengawal Selia dan Piawaian Alam Sekitar. b. Pembangunan dan Kawalan Projek. • Melaksanakan Pemerik­ saan Berasaskan Risiko (RBI) dan Penyenggaraan Bertumpukan Daya Harap (RCM). latihan pensijilan dan kursuskursus awam. Sehubungan dengan ini. Permohonan untuk mendapat kelulusan kerajaan negeri untuk memulakan projek tersebut telah dikemukakan. Jika berjaya. 2. Kerja-kerja membersih kelodak dan sisa tumbuhan telah berjaya memulihkan sebahagian besar Tasik Ringlet kepada kapasiti takungan asalnya. Pengoptimuman kos hayat benar 2. M e n g a d a k a n p r o g r a m pengurusan pelanggan/ pihak berkepentingan 53 [ Tenaga Nasional Berhad ] [ Laporan Tahunan 2008 ] . • Menyediakan latihan teknikal mengikut fungsi kerja staf menerusi kursus-kursus wajib. • Memperbaiki Kapasiti Kesediaan Tahunan Teruji (TAAC) loji-loji dan kadar haba. Bahagian Penjanaan telah merumuskan empat inisiatif seperti berikut yang merangkumi fokusnya sehingga tahun 2010 sebagai menyokong program Kecemerlangan Perkhidmatan 10/10 TNB: 1.

Klang • Stesen Janaelektrik Hidro Sg. Bahagian ini menyokong penuh penubuhan Bahagian Hal Ehwal Korporat yang baru serta aktiviti-aktivitinya untuk meningkatkan interaksi dengan semua pihak berkepen­ tingan khususnya pihak pengawal seliaan dan pelanggan. Di samping itu. Antara lain ini juga merangkumi inisiatifinisiatif baru untuk memper­ luaskan perolehan bukan-tarif dan bida projek-projek loji penjanaan di luar negara. Pasir Gudang Membina Keupayaan Sumber Manusia Bahagian Penjanaan telah merangka berbagai program latihan untuk terus meningkatkan kompetensi teknikal dan bisnes tenaga kerjanya supaya mereka berupaya menyumbang secara positif ke arah mencapai matlamat bisnesnya. Manjung Anugerah Perak • Stesen Janaelektrik Sultan Mahmud. TNB sedang memposisikan TNB REMACO untuk menjanakan perolehan tambahan bagi TNB dengan memasarkan secara aktif perkhidmatan-perkhidmatannya dalam sektor penjanaan kuasa dan industri berkaitan tenaga kepada pelanggan luar di dalam dan luar negara. Ini juga merupakan sebahagian daripada inisiatif untuk mencapai sasaran SE10/10 TNB. Anugerah Dalam usaha mengekalkan rekodnya sebagai Bahagian yang memenangi Anugerah. Ia menyediakan perkhidmatan pembaikan dan penyenggaraan bagi aktiviti teras TNB khususnya di loji-loji penjanaan dan penyenggaraan alat ubah pembahagian. Memposisikan TNB REMACO untuk bisnes luar negara TNB Repair and Maintenance Sdn Bhd (TNB REMACO) adalah subsidiari milik penuh TNB. Pakar-pakar dalaman Bahagian Penjanaan sedang giat melaksanakan Penyenggaraan Bertumpukan Daya Harap (RCM) dan Pemeriksaan Berasaskan Risiko (RBI) sebagai sebahagian daripada usaha ke arah EUOR sifar. TNB REMACO juga menyediakan perkhidmatan pembaikan dan penyenggaraan kepada negaranegara ASEAN. Semua bidang-bidang yang disebutkan telah diluluskan oleh SIRIM UKAS selaras dengan Sistem Peng­ urusan Kualiti ISO 9001:2000. jabatan dan subsidiari di bawah Bahagian Penjanaan sejak 2005. Port Dickson Anugerah Emas Class 2 • Stesen Janaelektrik Jambatan Connaught. Pelaksanaan Pemiawaian Proses dan Penambahbaikan Inisiatif Pemiawaian Proses dan Penambahbaikan (PSI) berasaskan rangka kerja pensijilan ISO 9001:2000 telah dilaksanakan di semua stesen janaelektrik. stesenstesen janaelektrik di bawah Bahagian Penajaan yang disenaraikan di bawah ini telah memenangi berbagai anugerah dalam tempoh laporan.Ulasan Operasi – Bahagian Penjanaan 3. Perak • Stesen Janaelektrik Gelugor • Stesen Janakuasa Sultan Azlan Shah. Sehingga kini. Bahagian ini telah menubuhkan Sistem Pengurusan Maklumbalas Pelanggan sebagai sebahagian daripada Sistem Pengurusan Kualiti ISO 9001 untuk menangani maklumbalas dan aduan-aduan pelanggan menerusi kaji selidik dan saluran-saluran lain. Mengadakan program pengurusan pelanggan/ pihak-pihak berkepentingan Bahagian Penjanaan beriltizam bukan sahaja untuk memenuhi tetapi melampaui pengharapan semua pelanggan dan pihak berke­ p entingan. Anugerah ‘Malaysian Society FOR Occupational Safety and Health (MSOSH) AwardS 2007’ Anugerah Emas Class 1 • Stesen Janaelektrik Hidro Cameron Highlands • Stesen Janaelektrik Sultan Ismail. 4. Sehubungan dengan ini. TNB REMACO telah berjaya mengendalikan projek-projek daripada beberapa Pengeluar Tenaga Bebas (IPP) termasuk Petronas CUF di Kerteh dan Gebeng untuk penyenggaraan turbin gas berjadual. Paka • Stesen Janaelektrik Putrajaya • Stesen Janaelektrik Chenderoh • Stesen Janaelektrik Tuanku Jaafar. 54 [ Tenaga Nasional Berhad ] [ Laporan Tahunan 2008 ] . Warga kerja Bahagian juga telah dihantar untuk menghadiri programprogram latihan berkualiti anjuran SIRIM. Syarikat ini berusaha dengan gigih untuk melaksanakan fungsinya dengan cekap dan berkesan untuk membina reputasi negara dalam kecemerlangan kejuruteraan. Penyeng­ garaan Produktif Total (TPM) sedang diperkenalkan untuk memperkukuhkan usaha-usaha di atas. NIOSH dan NPC supaya ditauliahkan sebagai juruaudit dan pelaksana sistem. TNB REMACO telah menubuhkan kedai pembaikan dengan keupayaan membaikpulih dan mengganti berbagai komponen loji-loji penjanaan. Kenyir • Stesen Janaelektrik Sultan Iskandar.

Bahagian ini akan menggunakan pengalaman teknikal yang tinggi untuk meningkatkan kompetensi teknikal dan pada masa yang sama akan aktif dalam usaha meningkat daya harap loji-loji bertaraf merit. permintaan elektrik dalam negara. Bahagian Penjaanan sedang berusaha ke arah mengurangkan penggunaan bahan api dengan menambah­ baikan kecekapan loji semasa melalui projek GPMSnya. Bahagian Penjanaan telah memulakan amalan pengumpulan barangbarang ganti bernilai tinggi dan pembelian barang-barang ganti secara ‘just-in-time’ untuk mengurangkan paras inventori yang tinggi.Anugerah Gangsa • Stesen Janaelektrik Sultan Ismail Petra. haba bumi. Dari segi kehematan dan pengurusan bajet. Sementara itu. Bahagian Penjanaan yakin bahawa usaha kami untuk mencapai Prestasi Penjanaan Berkelas Dunia masih menepati sasaran. Cabaran dan Prospek Dalam mengorak langkah ke hadapan. Bahagian ini juga sedang terlibat sepenuhnya dalam usaha mengoptimumkan campuran bahan api penjanaan tenaga di loji-loji penjanaannya dengan memaksimumkan sumber-sumber hidro dan pada masa yang sama terus bergiat dalam mengenalpasti jenis-jenis bahan api baru seperti tenaga angin. biobahanapi. LNG. Kos bahan api yang semakin meningkat didorong oleh kekurangan bekalan dan kemudahubahan harga terus menjadi perkara yang membimbangkan. Penjanaan TNB akan memastikan bahawa arah aliran menaik Faktor Kesediaan Setara akan dikekalkan pada tahap melampaui nilai sasaran. pasukan ICC Bahagian dari berbagai stesen telah merangkul Pingat-pingat Emas dan Pingat Emas 3-bintang di Konvensyen ICC Peringkat Kebangsaan dan Wilayah yang dianjurkan oleh Perbadanan Produktiviti Malaysia (MPC). Sehubungan dengan ini. Pergau anugerah ‘NATIONAL COUNCIL FOR OCCUPATIONAL SAFETY AND HEALTH AWARDS 2007’ EMAS • Stesen Janaelektrik Chenderoh Di samping itu. Daya harap lojiloji akan dipertingkatkan untuk memenuhi pertumbuhan 55 [ Tenaga Nasional Berhad ] [ Laporan Tahunan 2008 ] . Pemantauan dan penyemakan bulanan akan terus dijalankan untuk memastikan penggunaan bajet yang berhemah. subsidiari milik penuh TNB yang menyediakan perkhidmatan pembaikan dan penyenggaraan dalam sektor penjanaan tenaga dan perkhidmatan berkaitan industri tenaga di Malaysia dan rantau ASEAN akan terus mem­ perluaskan inisiatif pemasarannya ke lain-lain negara asing. beberapa inisiatif utama termasuk Sistem Pengurusan Loji Penjanaan (GPMS) untuk menganalisis prestasi loji mengikut masa nyata dan Penyenggaraan Produktif Total (TPM) sedang dilaksanakan. solar dan lain-lain. Beberapa stesen telah menerima pensijilan 5S dalam tempoh yang sama. TNB REMACO.

Ir. Mengekalkan Gangguan Utama Sifar bagi tiga tahun berturut-turut. 56 . terjamin. Menambah sebanyak 6.17%. Mengurangkan kehilangan tenaga sistem penghantaran daripada 2.32% kepada 2. [ Tenaga Nasional Berhad ] [ Laporan Tahunan 2008 ] Sorotan Pencapaian: Mencapai ‘System Minutes’ 6. Ab’llah bin Haji Mohd Salleh Naib Presiden Penghantaran Dalam konteks masa kini. lebih-lebih lagi untuk memenuhi harapan pihak-pihak yang berkepentingan.56 sekaligus mengekalkan angka tunggal ‘System Minutes’ bagi tiga (3) tahun berturut-turut. berdayaharap dan operasi ekonomik paling optimal….840 MVA kapasiti alatubah dan 480 MVar bank-bank kapasitor ke dalam sistem sebaik sahaja memulatugaskan 40 projek baru. cabaran terbesar yang kami hadapi dalam operasi masa nyata Grid Nasional ialah operasi yang selamat.

609 (km-litar) 18. (Sila lihat Jadual 1) [ Tenaga Nasional Berhad ] [ Laporan Tahunan 2008 ] Grid Nasional di sebelah utara disambungkan dengan sistem penghantaran Thailand yang dikendalikan oleh Electricity Generating Authority of Thailand (EGAT) melalui sambungtara “High Voltage Direct Current” (HVDC) dengan keupayaan penghantaran ±300 MW dan talian atas “High Voltage Alternating Current” (HVAC) 132 kV dengan kapasiti penghantaran maksima 90 MW.565 (km-litar) 10.808 MVA 7 69 310 386 Matlamat Bahagian Bahagian Penghantaran dipertanggungjawabkan untuk mengurus dan mengendalikan Grid Penghantaran 500 kV. Grid Nasional disambungkan ke sistem penghantaran Singapore Power di Senoko melalui dua kabel dasar laut 230 kV dengan kapasiti penghantaran 450 MW. Pada tempoh dalam kajian. Grid Nasional ini merangkumi talian atas sepanjang kira-kira 18.007 MW pada 21 Mei 2008.808 MVA.Jadual 1: Pangkalan Data Kelengkapan Pepasangan Sistem Penghantaran seperti pada 31 Ogos 2008. tiga puluh dua (32) stesen janaelektrik. Jenis-Jenis Talian Talian Atas 500 kV Talian Atas 275 kV Talian Atas 132 kV Jumlah Jarak Talian Atas Kabel Bawah Tanah 275 kV Kabel Bawah Tanah 132 kV Jumlah Jarak Kabel Bawah Tanah Alatubah 500 kV Alatubah 275 kV Alatubah 132 kV Jumlah Kapasiti Alatubah Pencawang 500 kV Pencawang 275 kV Pencawang 132 kV Jumlah Bilangan Pencawang TNB Jarak/Kapasiti/Bil.723 MW dan permintaan maksimum bekalan elektrik yang direkodkan adalah sebanyak 14. berdayaharap dan ekonomik”. Malah ia memainkan peranan penting dalam memastikan bekalan elektrik yang berdaya harap dan berkekalan pada harga kompetitif berbanding utilitiutiliti lain di rantau ini. 57 . Objektif Bahagian Penghantaran ialah melaksanakan operasi pembekalan elektrik yang “selamat. 275 kV dan 132 kV di seluruh Semenanjung Malaysia yang dikenali sebagai Grid Nasional. disambungkan kepada grid dengan kapasiti terpasang sebanyak 19.193 MVA 44. Di selatan pula.500 MVA 29. kabel bawah tanah 740 kilometer-litar dan 386 pencawang dengan kapasiti alatubah 83. 638 (km-litar) 7. Grid Nasional membolehkan bekalan elektrik yang dijana di pelbagai stesen janaelektrik dihantar ke pencawang masuk utama yang terdapat di pusat-pusat beban.812 (km-litar) 51 (km-litar) 689 (km-litar) 740 (km-litar) 10.115 MVA 83.812 kilometer-litar. yang terdiri daripada stesen-stesen janaelektrik TNB dan IPP.

p ro j e k pencawang telah menyumbang kapasiti tambahan alatubah b e r k e u p a y a a n 6 . Bahagian Penghantaran telah melaksanakan inisiatif “Zero Tripping With Load Loss” pada awal tahun 2007 dengan objektif mengurangkan bilangan pelantikan dengan kehilangan beban. Lapan daripada projek-projek itu adalah pemasangan banka kapasitor yang menyumbang kuasa kapasitor tambahan 450 MVar kepada sistem 132 kV yang dapat memperbaiki pengaturan voltan dan kualiti kuasa.Ulasan Operasi – Bahagian Penghantaran Dalam melangkah ke hadapan. Prestasi teknikal telah dimasukkan di bawah perspektif Proses Pelanggan dan Proses 58 . [ Tenaga Nasional Berhad ] [ Laporan Tahunan 2008 ] Peningkatan Baik Operasi Petunjuk-petunjuk Utama Prestasi Bahagian Penghantaran menggunakan kaedah “Balanced ScoreCard” dalam membangunkan Petunjuk Prestasi Utama (KPI). Talian penghantaran 500 kV yang menyambungkan Stesen Janaelektrik IPP Jimah yang menggunakan arang batu dengan Pencawang Lenggeng dan Olak Lempit telah siap sepenuhnya pada bulan Januari 2008. Inisiatif-inisiatif ini termasuklah memperbaiki kaedah dan amalan-amalan perolehan. 8 4 0 M VA kepada sistem. memperbaiki spesifikasispesifikasi projek dan Bil Kuantiti (BQ) serta memastikan skop projek adalah tepat serta prosesp ro s e s Q A / Q C y a n g l e b i h mantap. Pencawang 500/275 kV Lenggeng telah dimulatugaskan pada bulan yang sama. Semua usaha yang dilaksanakan adalah bagi mencapai matlamat tersebut. P ro j e k . Satu plan tindakan jangka pendek khusus yang mengandungi 25 inisiatif telah dilaksanakan oleh semua pejabat Senggaraan Wilayah. Projek ini telah memperkukuhkan bekalan elektrik dari Grid Nasional ke negeri Kelantan dan merupakan pencawang utama untuk pembangunan Koridor Ekonomi Timur. bekalan elektrik mula disambungkan ke pencawang 275/132 kV Kandis pada 31 Disember 2007. sejumlah 40 projek telah berjaya disiapkan dan dimulatugaskan s e p e n u h n y a . Sepanjang tahun dalam kajian. Pada akhir Tahun Kewangan 2007/2008. Di Wilayah Timur pula. Ringkasan Operasi Bahagian Penghantaran telah mengambil inisiatif untuk memastikan projek-projek penghantaran disiapkan mengikut jadual dan dalam lingkungan belanjawan. selamat dan berdayaharap. 10 inisiatif telah dilaksana-kan dan telah menyumbang kepada pengurangan ‘System Minutes’ dengan pengurangan pelantikan penghantaran sebanyak 15% berbanding Tahun Kewangan 2007. Bahagian Penghantaran berazam untuk menjadi entiti penghantaran utama di rantau ini dan juga sebagai pusat Grid Tenaga ASEAN. Grid Nasional akan dilengkapi dengan sistem SCADA/EMS yang serba canggih yang akan membantu dalam menyediakan operasi yang terjamin. (Sila lihat Graf 1) Projek menaikkan taraf Pusat Muatan Beban Nasional (NLDC) sedang berjalan lancar dan dijadualkan siap pada awal tahun 2009.

Bahagian ini telah mencapai indeks “Headline KPI” iaitu ‘System Minutes’ yang nyata lebih rendah.4 99.5 99.34 minit tahun lalu. Pada tahun dalam kajian.5 60 40 20 0 TK’04 TK’05 TK’06 TK’07 TK’08 59 . Bahagian ini juga berjaya mengekalkan Gangguan Utama Sifar bagi tahun ketiga. Ini merupakan tahun ketiga angka tunggal ‘System Minutes’ dicatatkan. Bahagian Penghantaran telah mengekalkan pensijilan MS ISO 9001:2000 bagi tiga tahun berturut-turut setelah berjaya mematuhi audit pengawasan oleh SIRIM QAS International pada bulan April 2008. ‘System Minutes’ ialah 6. (Sila lihat Graf 2). Sehubungan dengan ini. Pasukan-pasukan yang terpilih telah dihantar untuk mengambil bahagian dalam Konvensyen peringkat W ilayah anjuran Perbadanan Produktiviti Malaysia (MPC) di mana ketiga-tiga pasukan itu telah memenangi pingat emas. Sinar telah muncul sebagai antara 10 pasukan terbaik dari 155 pasukan dari berbagai syarikat di Malaysia yang turut mengambil bahagian. Pada keseluruhannya kehilangan tenaga sistem penghantaran telah bertambah baik iaitu 2. Masa tindak balas telah dipantau menerusi Indeks Purata Pemulihan Sistem (SARI) yang telah menunjukan kemajuan iaitu 71 minit pada tahun kajian berbanding 85 minit tahun lalu. (Sila lihat Graf 3) Bahagian Penghantaran berazam memastikan piawaian berdayaharap bekalan yang tinggi dengan meningkatkan kesediaan kelengkapan dan tindak balas yang pantas terhadap pelantikan peralatan penghantaran. Beberapa unit dalam Bahagian juga dianugerahkan pensijilan WIT-5S pada bulan Ogos/September 2008. Ini merupakan pencapaian Bahagian Penghantaran yang paling cemerlang sejak bermulanya inisiatif kualiti WITICC.56 minit berbanding dengan 9. Dari perspektif pelanggan. Talian penghantaran 500 kV di Wilayah Tengah telah mempertingkatkan aliran-beban sistem sementara pemasangan banka-banka kapasitor di pencawangpencawang tertentu telah memperbaiki pengaturan voltan. Dua pasukan WIT-ICC iaitu Sinar dari Johor Bahru dan Northern Star dari Alor Star telah berjaya menempah tempat untuk menyertai Konvensyen MPC Peringkat Kebangsaan dan telah memenangi Pingat Emas 3-bintang. 400 392 350 TK’06 TK’07 TK’08 Graf 2: “System Minutes” 25 20 15 minit 19 17 14 20 17.Graf 1: Pelantikan Penghantaran 500 464 Dalaman.1 98. Kesediaan Sistem dikekalkan pada 99.32 6.17% berbanding 2.67 9.93 13. Pengurusan Kualiti dan Inisiatif Pada tahun dalam kajian.32% yang dicatatkan tahun lalu.34 7.7 99. Dari segi Proses Dalaman.5%. 154 pasukan telah mengambil bahagian dalam berbagai projek WIT-ICC (Pasukan Peningkatan Kerja – Kumpulan Inovasi dan Kreatif) di peringkat Jabatan/Bahagian. 429 450 Bil. [ Tenaga Nasional Berhad ] [ Laporan Tahunan 2008 ] Graf 3: Kesediaan Sistem 120 100 80 peratus 99.56 10 5 0 TK’00 TK’01 TK’02 TK’03 TK’04 TK’05 TK’06 TK’07 TK’08 Pelaksanaan Piawaian Proses dan Penambahbaikan Bahagian Penghantaran berkomited sepenuhnya untuk memastikan Kecemerlangan Perkhidmatan melalui inisiatif-inisiatif seperti Piawaian dan Penambahbaikan Proses dan proses pensijilan MS ISO 9001:2000.

Jabatan Perancangan Sistem telah dipisahkan dari Bahagian Penghantaran untuk tujuan penubuhan Bahagian Perancangan yang baru mulai 1 Januari 2008. Ini merupakan sebahagian daripada usaha berterusan untuk memberi kefahaman kepada orang ramai. Perkongsian dengan Pihak Berkepentingan Untuk tahun kelima. bermula dengan kanak-kanak sekolah.000 guru sekolah. Bahagian ini telah menganjurkan Kempen Kesedaran Keselamatan Elektrik TNB untuk guru-guru sekolah di seluruh Semenanjung. Program pembangunan ’specialist’ /pakar teknikal terus diperluaskan dengan perlantikan para ’specialist’ /pakar teknikal dalam bidang perkakas suis. penglibatan dan penyertaan aktif mereka melalui pasukan-pasukan yang merentasi fungsi di seluruh Bahagian. Johor Darul Takzim pada 18 Februari 2008. motivasi pasukan. mengenai cara penggunaan kelengkapan elektrik yang selamat. Melalui proses TNA/TNI. Bahagian Penghantaran telah digabungkan untuk penubuhan Jabatan Operasi Sistem. alatubah dan analisis sistem kuasa. 60 [ Tenaga Nasional Berhad ] [ Laporan Tahunan 2008 ] . Sazali P. Bahagian ini. Pusat Muatan Beban Nasional dan Unit Perancangan Operasi. Abdul Karim telah diberi pengiktirafan dunia apabila penyelidikannya yang berjudul ”Flashover Analysis Tool” telah diterbitkan dalam World Intellectual Properties Organisation pada 29 Mei 2008 di bawah Patent Cooperation Treaty. iaitu Profesor Madya Ir. Konsep baru SSO (Operator Suis Pencawang) melalui skim hub-dan-satelit telah dilaksanakan untuk mengurangkan masa pemulihan. Interaksi antara staf telah meningkat dengan ketara berikutan pelaksanaan konsep Gung Ho! yang menjadi asas budaya kerja Bahagian ini dalam memperkukuhkan komitmen dan semangat staf melalui pemberian kuasa. program-program berasaskan kompetensi telah dilaksanakan.Ulasan Operasi – Bahagian Penghantaran Membina Keupayaan Bahagian Penghantaran menaruh keyakinan terhadap melatih dan membangunkan tenaga kerjanya supaya mereka memiliki kompetensi yang diperlukan untuk menjalankan tugas masingmasing dan dengan demikian dapat menyumbang kepada pencapaian matlamat bisnesnya. Ia telah dilancarkan oleh Yang Berhormat Menteri Pendidikan di Kluang. Struktur Organisasi Hasil daripada penjajaran strategik struktur TNB pada bulan Disember 2007. dengan kerjasama Kementerian Pendidikan telah menganjurkan Kempen Kesedaran Keselamatan Elektrik TNB secara besar-besaran di 10 negeri dengan dihadiri oleh kira-kira 3. Forum-forum juga dianjurkan untuk mendidik orang ramai supaya mengelakkan diri daripada bahaya ketika menjalankan aktiviti berhampiran pepasangan TNB. Bahagian ini dengan bangganya ingin melaporkan bahawa salah seorang daripada pakar teknikalnya. Bahagian juga telah menubuh satu Unit Pusat Pengurusan Gudang untuk memperbaiki pengurusan gudang dan keperluan logistik. Pada tahun kajian. Dari segi dalaman.

SEMBILAN BMSH BAHA .PERLIS CIMA TEWA KCMT UMKA TPAU KPLS BKTR KGAR To A SD O Khlong Ngae (HVDC link) 300kV DC line 100km BKHM PLPS CPNG ASTR PAUH MGON PULAU LANGKAWI KSTR KSSM GCPD GRUN PWGR INTN SPTN TKBU ATJN BDNG KEDAH PFTZ JENG KBRU LMAL RPJG PCOR KDIS SPID BSBU AJYA TMRH PPTH SJTH GNRE SKSP SPNG SJAY PGAU KKRI BRKT BWTN KLIM BLIN BMJM PRAI PULAU PINANG FLIM KKTL SSTL BBRU JURU PRID INTL PRGS BLPS NTBL BTBN SKCL VDOR PBTR BSRI BMRH KMTG PKCB GRIK JJNG GLGR BTGH BSIA KNRG LPIA CEND TMGR GBDK KTGU KELANTAN UPIA CHRG KBRG PERAK KNYR GMSG SSPT TPNG SBGS APMC TPID PHCT KKSR NKAN KJWA KLBG GTWN KVRT PAPN PKLN BGJH KMPR LMTM ATWR LMUT SIKD TMOH TASK GPRD TERENGGANU DGID STNG EMSB DGUN PGPP PAKA KTIH CUFK RPTS YPKA SGRI HTXD HTSS SIHY BTNG TKLG KGJH SYPS SMNK TINT HMLG SKAI SRVR PCTY SBSR KPNG BDOR KSKI KLIP PAHANG CUFG GBID MTBE PCMT KCTL PWSM KMAN ECML JMJG BNTA JTUT ECSS GBNG AMCO TGLN JDSI SMBU BIMK KTAN RBDR JNKA KKPG KRYG BNTG KTRI JBRS KRAK BTRT MNID MTKB SONG KAWA MECC MRAN MECC KTNN SELANGOR BTAI BSTA RSID GHLD BBTG GTNG KULE ATNI PKAN BTRK TMID JBRS(T) KSGR BBDG KPAR PKLG 2008 Grid Nasional Bahagian Penghantaran JMAH PBSR GMAS SGMT BSPT PDPS TJPS TJGS RTAU CMBG LKUT KGDK SHELL TKMG PTEK MELAKA BKPG CAAH BKPG YGPE YPGN PSLG YGPG TPCH PYSF BPHE BPHT TLBH SGAD PSRI PRJA PNGT ONST MCOP MTNH MFDR KLMK JSINTKID MCOP(T) JMTH AKRH TKAK JOHOR MSNG MPSS Haba Hidro Stesen Janaelektrik Talian Atas 500 kV Talian Atas 275 kV Talian Atas 132 kV Kabel 132 kV MMAU MCCA SMTI SBOK MUAR TMAS TAGS PGOH SABG AHMJ PJML SSLG KLGN KLID KLUG MKBL SRGM JTGH RNGM BBTU PONT PNAS KLAI SLNG GPTH SDAI SELG KTGI UTRM TLTP PLTG PMJY PUBB PSAK PNWR TLST CBRU DSRU MAJD TKPG PLNG PBJB TBIN PGPS SNKO PGGS TRMN 61 [ Tenaga Nasional Berhad ] [ Laporan Tahunan 2008 ] SRYA CBDK PTAI AMPG KULN BFLD GWAY BRGS KULW PULU KULS KKWG CBPS HCOM SRDG SRDG(T) SPTG PMRN MGST TPGR KBBR BCHG AMID NLAI BTIN PJAM PROI SLTI NSCI HLNN KLPP MTIN BKPY OLPT KPLH TJID LGNG TJBU N.

Projek ini dibiayai bersama oleh TNB.69%. 62 . Akaun Amanah Industri Bekalan Elektrik (AAIBE) dan Kerajaan Negeri Terengganu. Pelancaran E-Application bagi pelanggan individu. Ia juga merupakan satu peningkatan ketara berbanding 6. Pensijilan ISO 9001:2000 Audit Pengawasan oleh SIRIM. Mulatugas Pusat Kawalan Wilayah Selatan dan Metro (MSRCC) pada 22 Ogos 2008 dan Pusat Kawalan Wilayah Utara dan Timur (NERCC) pada 20 Ogos 2008. TNB Energy Services Sdn Bhd (TNB-ES). Ini adalah kali pertama indeks CSI melebihi catatan 7.8 yang dicapai dalam kaji selidik CSI yang lalu. Mulatugas loji Tenaga Diperbaharui Sistem hibrid angin-solar yang pertama di Pulau Perhentian. Sorotan Pencapaian: Pencapaian utama Bahagian Pembahagian sepanjang Tahun Kewangan 2007/2008 ialah: [ Tenaga Nasional Berhad ] [ Laporan Tahunan 2008 ] Berjaya melaksanakan 50% daripada Pembacaan Jangka Jarak Jauh (RMR) mengikut jadual bagi 60. Air dan Komunikasi. Terengganu pada 6 November 2007 dengan kerjasama anak syarikat TNB.70 juta bagi tempoh daripada September 2007 hingga Ogos 2008.Dato’ Ir.0 iaitu yang tertinggi bagi TNB di dalam tempoh 10 tahun. Pensijilan 5S oleh Pusat Produktiviti Malaysia (MPC) Mengutip bil tertunggak daripada kecurian bekalan elektrik (TOE) berjumlah RM43. Indeks Kepuasan Pelanggan (CSI) mencatat 7. kontraktor-kontraktor dan pemaju-pemaju pada 28 Ogos 2008 oleh Timbalan Menteri Tenaga.29% kepada 8. Mengurangkan Kehilangan Tenaga dalam sistem Pembahagian daripada 9.1. Menambahbaik Indeks Tempoh Masa Purata Gangguan Sistem (SAIDI) kepada 78 minit dan Tempoh Purata Kutipan (ACP) kepada 25 hari. Aishah binti Dato’ Haji Abdul Rauf Naib Presiden Pembahagian Kami berusaha sedaya upaya untuk meningkatkan kecekapan teknikal di dalam operasi sistem rangkaian dan membantu mengatasi cabaran Kualiti Kuasa (PQ) dengan tujuan menyediakan bekalan elektrik berkualiti tinggi kepada pengguna.000 Pengguna Kuasa Besar (LPC) Voltan Rendah (LV).

6. 11 kV. Bagi Tahun Kewangan 2007/2008. Bagi memastikan bekalan yang terjamin dan berdaya harap. sepanjang 357. mengoperasi dan menyelenggara sistem bekalan elektrik kepada pengguna. Bahagian Pembahagian juga telah memasang sistem kabel Dalam aspek bisnes peruncitan pula. TNB kini melaksanakan program mempertingkatkan sistem untuk mengganti dan menaiktaraf sistem pembahagian iaitu menggantikan peralatan suis dan alat ubah di seluruh Semenanjung. Keduadua sistem bawah tanah dan talian atas sepanjang 548. ” Sehingga kini. menyokong sepenuhnya misi TNB dan telah menterjemahkannya seperti berikut: “Menyediakan bekalan elektrik serta produk dan perkhidmatan yang berkaitan secara berterusan dan menepati masa demi memenuhi harapan pelanggan dan pihak berkepentingan di samping bertindak secara berkesan sebagai agen pembangunan negara.9 juta pengguna daripada Grid Nasional melalui rangkaian sistem pembahagian pada tahap voltan 33 kV. Bahagian Pembahagian dikendalikan menerusi rangkaian 13 buah pejabat negeri dan 40 buah pejabat kawasan yang memasar serta menjual elektrik. 22 kV.238 pencawang dengan bantuan rangkaian talian atas sepanjang 191. 11 kV.714 km bermula daripada Voltan Rendah (<1 kV). 22 kV dan 33 kV. 22 kV hingga 33 kV merentasi Semenanjung. Pembahagian sebagai Bahagian yang terbesar serta yang perlu berdepan dengan para pelanggan TNB.267 km terdiri daripada Voltan Rendah (<1 kV). membina.6 kV. Bahagian Pembahagian telah menyiapkan 3. Bahagian Pembahagian mempunyai 61. Di samping itu. mengutip hasil.515 projek bekalan elektrik dan mengukuhkan sistem pada tahap 11kV dengan perbelanjaan modal (Capex) sebanyak kira-kira RM2 bilion. . menyediakan perkhidmatan kaunter menerusi Kedai Tenaga. Bahagian Pembahagian menyalurkan bekalan elektrik kepada 6. Sebanyak 49 projek Pencawang Pembahagian Utama (PPU) 33/11 kV dengan perbelanjaan modal sebanyak kira-kira RM526 juta juga turut dapat disiapkan.Untuk memfokuskan aktiviti bisnes teras operasi rangkaian pembahagian dan bisnes peruncitan elektrik. merekabentuk. menangani pertanyaan-pertanyaan/ aduan-aduan pelanggan dan memupuk hubungan erat dengan pelanggan dan pihak Kerajaan.6 kV dan 400/240 V. 11 kV.981 km membantu memperkukuhkan lagi rangkaian sistem pembahagian. 6. 63 [ Tenaga Nasional Berhad ] [ Laporan Tahunan 2008 ] Komponen Operasi Rangkaian Bahagian Pembahagian bertindak merancang. menyalur bekalan baru. mengendalikan Pusat Pengurusan Panggilan (TNB Careline 15454).

6 kV dan 400/240 V) 64 . 6. beban yang sensitif dalam premis dan penyelesaian yang diperlukan untuk PQ.800 Pelanggan Kuasa Besar Voltan Tinggi dan Voltan Sederhana telah dipasang dan dipantau dengan RMR). Unit Perkhidmatan Jangka (Meter) sedang melaksanakan RMR untuk semua Pelanggan Kuasa Besar Voltan Tinggi (HV). seramai 37. TNB telah juga melaksanakan beberapa inisiatif baru seperti Sistem Pengawasan PQ yang mengawasi PQ di dalam Rangkaian Penghantaran Pencawang Masuk Utama Penghantaran Pencawang Elektrik Pembahagian [ Tenaga Nasional Berhad ] [ Laporan Tahunan 2008 ] Pelanggan Komponen operasi pembekalan elektrik melibatkan kerja-kerja merekabentuk. mengendali dan menyelenggara sistem. Ini termasuk membangunkan perisian baru Kecurian Elektrik untuk mengautomasikan analisis pra-serbuan bagi mencapai kadar penangkapan dan produktiviti yang lebih tinggi.Ulasan Operasi – Bahagian Pembahagian Rangkaian Pembahagian Bekalan Elektrik Yang Disalurkan Kepada Pengguna Rangkaian Elektrik Niali-Nilai Bersama Sebagai sebahagian daripada organisasi TNB.000 LV-LPC telah dipasang dengan RMR. Bahagian Pembahagian menyalurkan bekalan elektrik kepada 6. (Kesemua 3. Ini membolehkan TNB mengukur tahap pengetahuan LPC tentang PQ. membina. kami menghayati nilai-nilai bersama seperti berikut: • • • • Mengutamakan Pelanggan Integriti Kecemerlangan Bisnes Prihatin Penjanaan Tenaga Penambahbaikan Operasi Bagi inisiatif untuk menambahbaik Pemberian Bekalan Tepat Pada Masanya. Bahagian Pembahagian telah membangunkan satu sistem pemantauan baru dikenali sebagai Sistem Pemantauan Projek Pembahagian (DPMS) untuk membantu pengurus projek mengurus dan memperbaiki pelaksanaan projek mereka dalam memenuhi permintaan dan kehendak pelanggan. RMR membolehkan TNB dan pelanggannya memahami profil beban atau pola penggunaan dengan lebih mudah untuk membolehkan pelanggan menguruskan penggunaan tenaganya dengan cara yang lebih cekap. TNB juga telah melaksanakan rancangan untuk meningkatkan keupayaan/kompetensi pasukan Khas Pengekangan Kecurian Arus atau Special Engagement Against Losses (SEAL). Unit tersebut akan juga melaksanakan projek perintis bacaan jangka dengan menggunakan frekuensi radio untuk Pelanggan Kuasa Biasa (OPC) di Lembah Klang. Satu lagi cara untuk memperoleh/berkongsi maklumat dengan pelanggan ialah melalui kaji selidik Kualiti Kuasa (PQ) yang melibatkan semua Pengguna Kuasa Besar (LPC). Setakat 31 Ogos 2008. Voltan Sederhana (MV) dan Voltan Rendah (LV). Di samping itu. Turut dibangunkan ialah modul Kecurian Elektrik untuk mengenalpasti dan mencegah kecurian. TNB telah memperluaskan penggunaan teknologi Pembacaan Jangka Jarak Jauh (RMR) bagi Pelanggan Kuasa Besar Voltan Rendah (LV-LPC). 11kV.9 juta pengguna melalui sistem rangkaian pembahagian pada tahap voltan 33 kV dan ke bawah (22 kV.000 LVLPC daripada jumlah 60. Modul yang dinaiktaraf itu akan menggunakan teknik terkini pencegahan Kecurian Elektrik serta pendekatan-pendekatan yang berkesan.

Bahagian Pembahagian juga telah memper­ kenalkan Anugerah ”Distribution Leaque Table” untuk mempromosikan tanda aras dalaman di kalangan 13 operasi negeri. Bahagian Pembahagian telah menggalakkan program Pasukan Peningkatan Kerja Kumpulan Inovatif – Kreatif (WIT-ICC) sepanjang Tahun Kewangan 2007/2008. perunding dan persatuan kontraktor seperti FMM. Ini termasuk lapan sesi Persembahan Pengurusan WIT-ICC yang dianjurkan di peringkat negeri. Bahagian Pembahagian juga melancarkan Buku Panduan PQ untuk edaran kepada Pelanggan-pelanggan PRIME sebagai rujukan.9 juta pelanggan yang kebanyakannya merupakan isirumah rakyat Malaysia. TNB perlu melaksanakan langkah pengumpulan data dan maklumat mengenai keperluan dan permintaan pelanggan secara terancang dan tersusun. Pelanggan Kuasa Besar (LPC) walaupun kecil bilangannya namun menyumbang hampir 80% jumlah jualan elektrik di negara ini. D a l a m u s a h a u n t u k m e m p e r­ tingkatkan prestasi anggota kerja. Pada akhir tahun kewangan. borang maklum balas di Kedai-kedai Tenaga dan juga kaji selidik yang dilaksanakan melalui TNB Careline 15454 (Pusat Pengurusan Panggilan (CMC). seminar-seminar PQ telah dianjurkan untuk menyampaikan perkembangan terkini mengenai PQ kepada pelanggan. salah satu sesi WIT-ICC untuk Persembahan Pengurusan telah diadakan pada peringkat Bahagian di mana 27 projek WIT-ICC yang berpotensi tinggi untuk piawaian telah dipersembahkan. Penaksiran AKP adalah berlandaskan rangka kerja model Malcolm Baldrige untuk mening­ katkan piawaian kualiti dan prestasi bisnes. Maklumbalas daripada pelanggan dikumpul melalui gabungan kaji selidik Indeks Kepuasan Pelanggan (CSI). Menjaga kepentingan pelanggan adalah satu keutamaan yang penting di TNB. Tanggungjawab memenuhi keperluan dan permintaan pelanggan adalah terletak dalam bidang kuasa Bahagian Pembahagian. Ibu Pejabat Bahagian Pembahagian telah menerima pensijilan pada 24 Julai 2008 dan semua pejabat negeri turut menerima pensijilan 5S masingmasing pada bulan Ogos 2008. 65 [ Tenaga Nasional Berhad ] [ Laporan Tahunan 2008 ] . Kaji selidik CSI telah dijalankan sejak sepuluh tahun lalu oleh sebuah syarikat bebas bertaraf antarabangsa yang memberi maklum balas terhadap tahap perkhidmatan TNB serta bidang-bidang yang boleh diperbaiki. dan pelanggan industri pula diklasifikasikan mengikut sektor. sistem bekalan. Oleh itu. ACEM & TEEAM juga telah dirancang. Sistem Pengawasan PQ (PQMS) mengenal­ pasti insiden-insiden kualiti kuasa dengan lebih tepat di dalam sistem dan maklumat ini boleh diakses oleh Bahagian Pembahagian di seluruh negara supaya tindakan pembetulan boleh diambil apabila perlu.Bahagian Pembahagian telah melaksanakan program 5S sebagai sebahagian daripada inisiatif kualiti berterusan dan telah mencapai beberapa kejayaan penting di semua negeri. Kesemua inisiatif untuk memperbaiki kualiti bekalan adalah selaras dengan hasrat agensi-agensi Kerajaan seperti MIDA/MITI untuk menarik lebih banyak industri berteknologi tinggi ke Malaysia di mana PQ adalah isu kritikal bagi proses-proses perkilangan tertentu. Ringkasan Operasi Pelanggan Kuasa Biasa (OPC) merangkumi jumlah majoriti daripada hampir 6. LPC selanjutnya dibahagi­ kan kepada kategori komersial dan industri. Latihan PQ untuk semua LPC. Bahagian Pem­ bahagian telah melantik TNB Energy Services (TNB-ES) mengendalikan perkhidmatan PQ bagi membantu pelanggan PRIME yang menghadapi masalah PQ dan Pakej Komersil PQ yang disediakan dapat membantu pihak LPC membiayai dalam menangani masalah PQ di kilang mereka. empat projek daripada Persembahan Pengurusan tahun lalu telah diluluskan untuk piawaian di seluruh TNB. Pengurusan Kualiti dan Inisiatif-inisiatif Anugerah Kualiti Presiden (AKP) Anugerah Kualiti Presiden (AKP) dijalankan setiap dua tahun sekali untuk menyemai budaya “Kecemer­ langan Bisnes” di seluruh Bahagian. Di samping itu.

wakil-wakil industri. Program ini akan diperluaskan ke Johor dan Pulau Pinang pada akhir 2008. Perkhidmatan ini membenarkan pelanggan Celcom.9 juta pelanggannya. lampu jalan. Seminar dan dialog dengan para pemimpin industri. Di samping itu. Melalui pengurusan pertanyaan pelanggan daripada tiga saluran yang berlainan. FMM dan REHDA. kami dapat menjejak. Dengan demikian kecekapan memberi maklumat terkini mengenai pemulihan bekalan dapat dipertingkatkan. Dialog dan perjumpaan peringkat tinggi tersebut yang juga melibatkan penyertaan Presiden/Ketua Pegawai Eksekutif Syarikat menjadi wadah bagi TNB memahami keperluan pelanggan dengan lebih mendalam. [ Tenaga Nasional Berhad ] [ Laporan Tahunan 2008 ] Bahagian Pembahagian sentiasa memperbaiki produk dan perkhidmatannya secara berterusan dan antara program dan aktiviti yang dilaksanakan sejak beberapa bulan kebelakangan ini termasuklah program untuk meningkatkan kesedaran tentang Kualiti Tenaga. dan dengan menggunakan Sistem Maklumbalas Pelanggan (SMP) (perisian ciptaan TNB). Di samping membolehkan TNB menyemak maklumbalas pelanggan pada platform berpusat ini. TNB juga menggunakan Mobile Field Force Automation (MFFA) buat pertama kali di Shah Alam pada Januari 2008 dan kini diperluaskan ke seluruh negeri Selangor dan W ilayah P e r s e k u t u a n K u a l a L u m p u r. kemudahan ini juga akan dapat memperbaiki pengalaman pihak pelanggan dalam berurusan dengan TNB. agensi –agensi Kerajaan seperti MITI dan MIDA dan sektor swasta seperti FOMCA.000 LPC terbesar dilaksanakan melalui program khas yang dikenali sebagai Program Pengurusan PRIME. tenaga yang boleh diperbaharui dan kecekapan tenaga. Pada 1 Disember 2007. Untuk memastikan aduan-aduan dan komen-komen pelanggan direkodkan. Mengintegrasikan maklumat dan pertanyaan pelanggan pada platform berpusat adalah langkah ke arah mencapai program Pengurusan Perhubungan Pelanggan yang lebih komprehensif. Bahagian Pembahagian sentiasa berusaha mencerminkan TNB sebagai sebuah organisasi yang amat prihatin terhadap perkhidmatan dan kepuasan pelanggan.Ulasan Operasi – Bahagian Pembahagian Pada peringkat awal pelaksanaan. pengurusan pelanggan PRIME yang terdiri daripada 1. Semua Akaun Korporat ini telah diletakkan di bawah seliaan seorang Pengurus CARE yang berperanan sebagai pegawai perhubungan untuk berinteraksi berterusan di samping memahami serta memenuhi keperluan pelanggan tersebut. menyebar serta memantau laporan serta mengambil tindakan terhadap maklumbalas. para eksekutif TNB akan mengunjungi pelanggan PRIME dari semasa ke semasa untuk menerima pandangan dan memberi penyelesaian terhadap masalah yang mereka hadapi. Perkhidmatan Pusat Pengurusan Panggilan (CMC) juga telah mengalami arus perubahan apabila Perkhidmatan Pesanan Ringkas (SMS) kini diterima sebagai perkhidmatan tambahan TNB Careline 15454. program ini telah mengenalpasti lapan segmen akaun korporat seperti berikut: • • • • • • • • Bank/Institusi Kewangan Kompleks Perniagaan Syarikat Utiliti Rangkaian Makanan Segera Telekomunikasi Hotel Pengangkutan Petroleum Pihak pengurusan TNB juga mengadakan perbincangan dengan para pemimpin. Di bawah program ini. Kemudahan ini membolehkan maklumbalas segera mengenai apa yang berlaku di tempat kejadian yang perlu dimaklumkan kepada pelanggan melalui Pusat Panggilan TNB Careline. Di samping perisian bersepadu yang dibangunkan untuk mengintegrasikan proses antara pusat panggilan. TNB telah melaksanakan satu program khas yang dikenali sebagai Program CARE atau Program Meningkatkan Hubungan Akaun Korporat bertujuan menjalin hubungan dua hala yang lebih erat antara TNB dengan akaun-akaun korporatnya. Maxis dan DiGi membuat aduan 66 . Program CARE S e b a g a i B a h a g i a n y a n g b e r­ orientasikan pelanggan. TNB telah mem­ bangunkan kemudahan penyimpanan pangkalan data bagi kesemua 6. perkhidmatan luar dan pusat kawalan dalam satu platform. bisnes dan Agensi-agensi Kerajaan juga merupakan sebahagian daripada keseluruhan proses menangani pertanyaan pelanggan.

Bagi Tahun 67 [ Tenaga Nasional Berhad ] [ Laporan Tahunan 2008 ] . para pelanggan diberi diskaun 50% atas bayaran sambungan. CTI (Kesepaduan Telefon dan Komputer) dan teknologi serba canggih untuk menguruskan pertanyaan pelanggan mengenai bekalan elektrik. TNB juga melancarkan satu lagi inisiatif memperbaiki perkhidmatan melalui skim promosi jangka 3 Fasa mulai 1 Jun 2007 hingga 31 Mei 2008 untuk semua pelanggan domestik dan komersial. Malah. TNB sentiasa berusaha menyediakan perkhidmatan berkualiti tinggi untuk pelanggannya. sistem QMatic akan diperluaskan ke perkhidmatan/kedai-kedai lain. meningkatkan perkhidmatan pelanggan di samping merasai suasana lebih selesa kepada pelanggan dan anggota kerja. Jawatankuasa Pengurusan Tertinggi TNB yang diterajui Presiden/Ketua Pegawai Eksekutif mengadakan mesyuarat dari semasa ke semasa untuk memastikan penyertaan dan komitmen daripada kesemua Bahagian kepada para pelanggan. ketua-ketua jabatan dan eksekutif kerap mengadakan mesyuarat. Perhatian serius juga diberikan untuk meminimumkan kecacatan produk dan memperbaiki prestasi memberi perkhidmatan menerusi pemantauan pengilang dan pembekal dengan rapi. di peringkat Bahagian Pembahagian. gangguan bekalan dan kerosakan lampu jalan melalui SMS ke 15454. pemantauan rapi yang berterusan ke atas projek. melaksanakan perjanjian-perjanjian tahap perkhidmatan antara jabatan bagi mendapatkan maklum balas berkaitan isu-isu penting. Kedai Tenaga kini dilengkapi sistem pengurusan barisan QMatic bagi memudahkan kerja menyemak dan memantau perkhidmatan kaunter. TNB berkomited kepada usaha ini untuk memastikan projek-projek bekalan elektrik disiapkan mengikut jadual dan memanjangkan jangka hayat lampu-lampu jalan menerusi produk yang lebih berkualiti.Kewangan 2007/2008. Tujuan promosi ini ialah untuk menggalakkan pengguna elektrik fasa tunggal menaiktarafkan bekalan ke jangka 3 Fasa untuk memudahkan beban elektrik tambahan di rumah serta memastikan bekalan elektrik yang lebih berdaya harap. Oleh itu. Pusat Panggilan berpusat itu juga dilengkapi Perakam Suara Interaktif (IVR). TNB juga telah menerbitkan pakej maklumat mengenai perkhidmatan TNB serta cara-cara meminta bantuan. Ini telah dikenalpasti sebagai inisiatif utama untuk mempertingkat­ kan tahap perkhidmatan. 40 Kedai Tenaga kini dipasang dengan sistem QMatic yang mengoptimum­ kan aliran pelanggan. Telefon IP. Buku Kecil “Soalan-soalan yang Sering Ditanya” juga diterbitkan sebagai panduan cara-cara menjawab pertanyaan pelanggan dengan betul dan konsisten untuk warga kerja barisan hadapan dan di kaunter perkhidmatan. melaksanakan inisiatifinisiatif bersilang fungsi. Di bawah skim tersebut. Bekalan peralatan yang mencukupi dan berkualiti adalah amat penting kepada pembangunan infrastruktur TNB. Sistem ini juga memudahkan tugas memantau prestasi seperti waktu menunggu oleh pelanggan dan waktu transaksi bagi setiap perkhidmatan kaunter. Warga kerja “barisan hadapan” juga diberi latihan orientasi pelanggan dan kempen ‘Senyum’ yang dilancarkan untuk Kedai Tenaga.

5 MW telah ditandatangani TNB di Semenanjung Malaysia sejak Program SREP dilancarkan. Pulau Aur.6 juta. TNB sedang menawarkan harga pembelian baru elektrik yang dijana dari loji RE biomass sehingga 21sen/kWh (dahulu 14 hingga 17 sen/kWh kemudian naik kepada 19 sen/kWh). Sehingga kini. Sebagai menyokong usaha-usaha Kerajaan. Di samping itu. antara pulau-pulau di Malaysia yang telah menikmati bekalan elektrik melalui pelaksanaan teknologi ini termasuklah Pulau Sibu. Projek-projek hibrid solar yang dibina oleh TNB merangkumi teknologi yang berupaya menjana tenaga melalui gabungan tenaga suria. sistem ini berupaya membekal elektrik 24 jam sehari. Pahang yang menggunakan sisa minyak kelapa sawit sebagai bahan api untuk penjanaan kuasa. TNB telah terlibat secara aktif di dalam projek Bekalan elektrik Luar Bandar yang dipromosi­ kan oleh Kerajaan. enjin disel dan bateri. dan J-Power dari Jepun untuk membangun sebuah loji tenaga biomass di Jengka. AAIBE dan TNB. TNB telah menjalankan lebih daripada sepuluh kajian awal teknikal untuk menggalak dan memastikan loji tenaga kecil boleh diperbaharui dapat disambung ke rangkaian pembahagian TNB. Kini TNB telah berjaya membekalkan elektrik 99. TNB telah melaksanakan 55 Projek Bekalan Elektrik Luar Bandar yang dibiayai AAIBE dengan kos berjumlah RM39. Berfungsi sebagai unit berasingan. TNB meneruskan komitmennya untuk mencapai sasaran penjanaan elektrik dari sumber Tenaga Boleh Diperbaharui sebanyak 350 MW menjelang tahun 2010. Pada TK2007/2008. TNB juga terlibat secara giat dalam memformalkan mekanisme sokongan RE yang merangkumi memper­ mudahkan Perjanjian Pembelian Kuasa Tenaga Boleh Diperbaharui (REPPA) untuk loji-loji RE yang kecil serta membantu para usahawan membangunkan projek-projek RE. Oleh kerana sistem ini boleh dipantau dari jarak jauh. Pulau Tinggi dan Pulau Pemanggil di luar pesisir pantai Mersing di negeri Johor. TNB telah menandatangani Memorandum Persefahaman dengan Felda Palm Industries Sdn. Dalam Tahun Kewangan ini.9% ke kawasan berpenduduk berbanding 30% pada tahun 1957. Projek hibrid solar komersial untuk menampung chalet-chalet di Pulau Kapas telah dilaksanakan melalui PKEN Terengganu sementara projek hibrid solar Pulau Perhentian pula telah dibiayai bersama oleh negeri Terengganu. TNB telah memperlihatkan sokongan yang berterusan terhadap Program SREP (Program Tenaga Kecil Boleh Diperbaharui) Kerajaan dengan menandatangani tiga REPPA baru pada Tahun Kewangan 2007/2008. Projek Bekalan Elektrik Luar Bandar (BELB) [ Tenaga Nasional Berhad ] [ Laporan Tahunan 2008 ] Sebelum ini. Pulau Kapas dan Pulau Perhentian di negeri Terengganu. Projek-projek ini memberi bekalan elektrik kepada 68 . TNB akan terus memberi bimbingan dan bantuan kepada pembangun RE bagi memastikan kejayaan sambungan loji Tenaga Kecil Boleh Diperbaharui ke rangkaian pembahagian TNB. Pulau Besar. Dengan ini 11 REPPA mempunyai kapasiti terkumpul sebanyak 54. Bhd. Projek-projek yang dibiayai Akaun Amanah Industri Bekalan Elektrik (AAIBE) dipantau dan diselaraskan oleh Kementerian Kemajuan Luar B a n d a r d a n W i l a y a h ( K K LW ) . ia sesuai dipasang di kawasankawasan pedalaman dan pulau-pulau yang terletak jauh dari tanah besar.Ulasan Operasi – Bahagian Pembahagian Menyokong Program Kerajaan – Tenaga Boleh Diperbaharui (RE) Kerajaan Malaysia sedang berusaha untuk mempergiatkan pembangunan Tenaga Boleh Diperbaharui (RE) di bawah Rancangan Malaysia Ke-9.

TNB telah juga telah melaksanakan pemasangan 25.175. Kumpulan ini terdiri daripada tiga juta isirumah atau 59 peratus daripada jumlah pelanggan domestik. RM188 juta untuk tarif life line (jaluran penggunaan asas). Peta.00 RM2. institusi-institusi pengajian tinggi Kerajaan. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 Projek-projek Pos Pulat.003.81 Pengimbangan Semula Tarif Elektrik Tarif elektrik TNB dirumus untuk meminimumkan kesannya ke atas pelanggan. Gua Musang Kg. sekolah Kerajaan. TNB telah membelanjakan kira-kira RM348 juta (pada Julai 2008) untuk Tarif Industri Khas.384.079. Org Asli Pos Blau. TNB terus melaksanakan kerja operasi dan penyelenggaraan bagi para pelanggannya di kawasan luar bandar yang terpencil termasuk lokasi-lokasi yang boleh dijejaki hanya melalui sungai atau laluan laut. Orang Asli Pos Aring 5 Kg. Kluang Kg. Justeru itu.00 RM1. Pada Tahun Kewangan 2007/2008. RM86 juta untuk diskaun lampu jalan.60). Mersing Kg. menanam sayur dan buah-buahan. tempat-tempat beribadat dan sekolah-sekolah Kerajaan/ institusi-institusi pengajian tinggi) 69 [ Tenaga Nasional Berhad ] [ Laporan Tahunan 2008 ] . Selaras dengan matlamat pembangunan Kerajaan. Mersing Kos RM1.282.619 isi rumah di kawasan luar bandar di seluruh negara. Mersing Kg. Sebagai sebahagian daripada tanggungjawab sosial.247.484. Berikut adalah senarai projek-projek hibrid solar yang telah siap dilaksanakan oleh TNB bagi Tahun Kewangan 2007/2008. Diskaun 10 peratus untuk sekolahsekolah Kerajaan. kajian semula tarif yang dijalankan tahun lalu tidak menyebabkan kenaikan bil elektrik bagi pelanggan yang penggunaan bil bulanannya kurang dari 200 kWh (atau RM43. TNB bertanggungjawab untuk penyelenggaraan dan operasi 12 jam dan 24 jam untuk stesen-stesen yang menggunakan disel sebagai bahan api di kawasan luar bandar dan pulau-pulau luar pesisir. RM38 juta untuk diskaun bagi kumpulan-kumpulan khas (termasuk rumah-rumah kebajikan. Para pelanggan yang berdaftar di bawah kategori universiti. Orang Asli Tg Tuan.46 RM1.691. Gua Musang Kg. Tarif ini meliputi aktiviti-aktiviti utama seperti menternak ayam dan binatang. TNB telah memperkenalkan Tarif Pertanian untuk menggalakkan sektor berasaskan tani.46 RM2. Mersing Kg. Rompin Kg. Orang Asli Sg Peroh. rumah kebajikan dan rumah ibadat juga menikmati diskaun 10 peratus bagi bil-bil bulanan mereka. Orang Asli Tanah Abang.126. Punan. Antara lain.580.723.300 RM2.000 lampu jalan di kawasan luar bandar di bawah projek “Lampu Jalan Kampung” di bawah program Kementerian Kemajuan Luar Bandar dan Wilayah (KKLW).726 RM2.314. menternak ikan dan menanam padi. khususnya kumpulan berpendapatan rendah.79 RM1.54 RM1.1. Bil.769.596.516. Org Asli Ganuh.819. rumahrumah kebajikan dan tempat-tempat beribadat juga dikekalkan. Tarif Industri Khas dikekalkan bagi pelangganpelanggan industri yang layak.

mengurus kos-kos operasi. sejajar dengan strategi bisnes keseluruhan dan meningkatkan nilai pihak berkepentingan. Pada tahun kajian. Bahagian ini telah memberi tumpuan kepada beberapa inisiatif utama yang dikenalpasti tahun lalu termasuklah:[ Tenaga Nasional Berhad ] [ Laporan Tahunan 2008 ] Kami memberi penekanan kepada peranan sebagai “pakar strategi bisnes” dengan wawasan mencapai “kecemerlangan kewangan“ dengan mengoptimumkan proses-proses kewangan. memacu prestasi bisnes dan menangani risiko. Dasar Perhubungan Pelabur dan Perbendaharaan serta beberapa dasar dan prosedur kewangan am yang lain Memperkukuhkan keupayaan sumber Pembangunan Bisnes dari segi bilangan dan kemahiran Memulakan proses pelaksanaan program Beli Balik Saham Memulakan proses menukar kewajipan hutang tertentu kepada instrumen kewangan yang mematuhi syariah di bawah Majlis Kerjasama Teluk (GCC) Menyiasat dan menilai mekanisme dan aktiviti-aktiviti perlindungan nilai arang batu untuk menyokong aktiviti pengurusan bekalan arang baru oleh TNB Fuel Services Sdn Bhd 70 . Ini merangkumi fungsi-fungsi utama perakaunan dan kewangan serta pengurusan risiko dan pembangunan bisnes.Dato’ Izzaddin Idris Ketua Pegawai Kewangan/ Naib Presiden Kanan (Kumpulan Kewangan) Kewangan Bahagian Kewangan Kumpulan sebagai rakan kongsi kepada bahagian-bahagian yang mengendalikan bisnes teras dan subsidiari-subsidiari TNB menyediakan beberapa perkhidmatan komprehensif bagi menyokong dan memastikan operasi perniagaan berjalan dengan lancar. Menyemak dan merumus semula dasar-dasar utama iaitu Dasar dan Strategi Pelaburan.

9 . TNB telah bersedia untuk menghadapi cabaran-cabaran yang dijangkakan pada TK2008.3 2. TK2008 telah melampaui semua jangkaan kerana harga arang batu serta pembayaran IPP yang lebih tinggi jauh melebihi penjimatan kos operasi dan pertumbuhan permintaan sebanyak 6.7 6.6 3. Perlindungan faedah bermaksud EBITDA berbanding perbelanjaan faedah 3.9 TK’04 TK’04 TK’05 TK’05 TK’06 TK’06 TK’07 TK’07 TK’08 TK’08 TK’04 TK’05 TK’06 TK’07 TK’08 0 0 TK’04 TK’04 TK’05 TK’05 TK’06 TK’06 TK’07 TK’07 TK’08 TK’08 TK’04 TK’05 TK’06 TK’07 TK’08 Perlindungan Perlindungan Faedah Faedah 8 7 6 5 % % 4 3 2 1 0 8 6.6 Pulangan Pulangan Ke Ke Atas Atas Aset Aset 7 7 6.9 46.4 5 4 3 2 52.2 20 20 1 0 0 0 TK’04 TK’04 TK’05 TK’05 TK’06 TK’06 TK’07 TK’07 TK’08 TK’08 TK’04 TK’05 TK’06 TK’07 TK’08 TK’04 TK’04 TK’05 TK’05 TK’06 TK’06 TK’07 TK’07 TK’08 TK’08 TK’04 TK’05 TK’06 TK’07 TK’08 52.7 4. Prestasi kewangan kumpulan bagi beberapa tahun yang lalu adalah seperti yang ditunjukkan dalam cartacarta berikut: Metriks Utama Kewangan Penggearan Penggearan 80 80 68.3 64.1 bilion.3 4. TK2007 adalah tahun yang luar biasa dengan pencapaian penting seperti keuntungan tertinggi sebanyak RM4.6% yang dilaporkan pada TK2007.4 4.9 4 4 % % 3 30 30 20 20 10 10 0 0 2 3 2 4. EPS asas dihitung dengan mengambil jumlah keuntungan yang diatributkan kepada pemegang-pemegang ekuiti dibahagi dengan purata wajaran sahamsaham biasa yang diterbitkan 59.2 26.1 26.1 30.4%.9 59.8 sen 40 40 30.9 64.9 49.9 7 6 4.3 6. prestasi teknikal serta inisiatif pemulihan dan penciptaan nilai yang bertambah baik.9 70 70 60 60 50 50 % % 40 40 68.1 58.1 6 49. Hasil kejayaan-kejayaan ini serta pelaksanaan beberapa pendorong utama untuk meningkatkan prestasi.5% berbanding 37. Prestasi kumpulan pada tahun kajian juga terjejas disebabkan kejatuhan nilai ringgit berbanding dolar AS dan Yen Jepun pada separuh kedua tahun kewangan. perbelanjaan operasi pula telah meningkat sebanyak 22.9 6.1%.2 3.2 2.7 80 80 4.Ringkasan Operasi Prestasi Kewangan – TK2008 berbanding TK2007 Secara keseluruhannya.5% menyebabkan margin EBITDA jatuh kepada 29. terutamanya kos penjanaan yang lebih tinggi.6 5 5 1 1 Nota:1.6 6 58.9 46.7 EPS EPS Asas Asas 94.6 2. Penggearan dihitung berdasarkan jumlah hutang sebagai peratusan jumlah modal Pulang Ke Atas Aset (ROA) ditentukan berdasarkan keuntungan bersih Kumpulan (sebelum tukaran wang asing dan peruntukan FRS 119) sebagai peratusan kepada jumlah aset Kumpulan 2.5 60 60 71 [ Tenaga Nasional Berhad ] [ Laporan Tahunan 2008 ] 94.9 100100 6.8 3.6 2.5 sen 3. Walaupun jumlah hasil kumpulan telah meningkat sebanyak 10.

94 2005 51:49 5.net dengan matlamat menggunakan hanya satu sistem pemprosesan pembayaran elektronik. nisbah kerugian yang lebih rendah bagi kebanyakan polisi dan pengurusan risiko yang lebih mantap dengan membangkitkan kesedaran dan berkongsi maklumat/pengetahuan pengurusan risiko.9% 55:45# 2. Keupayaan unit-unit bisnes menggunakan amalan-amalan terbaik dan sasaran sebagai tanda aras adalah satu langkah ke arah meningkatkan kecekapan dan produktiviti demi merealisasikan visi TNB menjadi di antara badan korporat yang terunggul di dunia dalam bisnes tenaga dan bidang-bidang lain yang berkaitan.4% 50:50 1. inisiatif awal untuk mengguna Maybank2e.net kini diperluaskan kepada pihak ketiga yang tidak ada akaun dengan Maybank.5% 53:47# 2. Model Perancangan Strategik Dinamik 20-tahun yang dirumuskan pada tahun 2005 dan yang menitik­ beratkan aliran tunai telah diperkukuhkan dengan penambahan beberapa ciri yang membolehkan simulasi tarif yang kompleks. telah membolehkan operasi bisnes dikendalikan melalui internet dan menjadi platform baru bagi entiti-entiti berinteraksi antara satu sama lain.5x 0. Bahagian Kewangan Kumpulan lebih memberi tekanan kepada peranannya sebagai “pakar strategi bisnes’ dengan wawasan mencapai “kecemerlangan kewangan“ dengan meng­ o p t i m u m k a n p ro s e s .4x 1.69 2006 68:32 5. Walaupun penilaian itu berjaya menghasilkan peningkatan nilai aset yang hendak diinsurankan sebanyak 87% bagi TNB dan 79% bagi TNB Janamanjung Sdn. namun langkahlangkah dan sasaran-sasaran yang ditetapkan adalah agresif untuk memastikan peningkatan yang berterusan. keadaan pasaran yang amat sukar. Aktiviti perancangan belanjawan tradisional kini diperkukuhkan dengan mekanisme kawalan belanjawan automatik untuk menyemaikan disiplin dan pada masa yang sama ciri-ciri kawalanmasa akan diperkenalkan tidak lama lagi untuk memantau kemajuan. jumlah premium hanya meningkat sebanyak 15% disebabkan penurunan kadar premium.Ulasan Operasi – Bahagian Kewangan Kumpulan Inisiatif-inisiatif utama TK2008 Dengan pengawalan rapi berperaturan yang berterusan.3% 51:49 1. memacu prestasi bisnes dan menangani risiko. Berikutan itu. Pengurangan kadar insurans dapat dicapai hasil proses berhemat dalam memperbaharui polisi insurans.0x 2. Adalah menjadi hasrat kami untuk memindahkan semua pem­ bayaran dan transaksi e-platform lama ke Maybank2e.. Pada tahun kajian. penilaian seumpama telah dijalankan ke atas aset subsidiarisubsidiari utama. Di TNB. analitik gabungan dan pengambilalihan dan perancangan senario keperluan tunai.p ro s e s kewangan.6x 1. Liabiliti Hutang & Pengurusan Modal Pengurusan aktif hutang dan kewajipan diteruskan untuk membina asas kekuatan kewangan TNB dengan nisbah akhir tahun berada pada kedudukan yang bertambah baik seperti berikut: [ Tenaga Nasional Berhad ] [ Laporan Tahunan 2008 ] Nisbah Kewangan Nisbah pembiayaan diri Kos Dana Purata Wajaran Berkesan* Campuran Matawang (RM:Asing) Nisbah Perlindungan Pembayaran Hutang Nisbah Hutang-Ekuiti (Tunai Bersih) Tahun Kewangan 2003 40:60 4. Kemajuan Teknologi Maklumat.11 2004 25:75 5. khususnya teknologi internet. satu penilaian aset telah dijalankan ke atas aset-aset operasi utama Kumpulan bagi memastikan liputan insurans yang wajar dan mencukupi. memantau prestasi serta mengenalpasti bidang-bidang yang perlu diperkukuhkan. Walaunpun beberapa inisiatif boleh disifatkan sebagai “urusan seperti biasa”.68 72 * Mencerminkan pendedahan matawang dalam nilai RM # Menurut FRS 132 .78 2008 76:24 5.8x 1. Bhd.3x 0. Ini akan digunapakai bersama dengan Rangka Kerja Penilaian Pelaburan untuk kaedah Perancangan Belanjawan. Pelaksanaan penuh Perakaunan Bahagian kini membolehkan unit-unit bisnes teras termasuk setiap stesen janaelektrik (bagi Bahagian Penjanaan) dan Negeri (bagi Bahagian Pembahagian) mengukur kecekapan dalaman.9% 52:48# 1. serta harapan lazim pihak berkepentingan. Memacu Prestasi Bisnes Bahagian Kewangan Kumpulan terus mempertingkatkan kemahirannya serta mengguna­ pakai alat-alat yang dibangun dan dilaksanakan untuk memantau prestasi bisnes.19 2007 118:-18 5.9% 49:51 2. mengurus kos-kos operasi.

TNB perlu menimbangkan strategi alternatif seperti prapembayaran dan/atau beli balik bon dalam menghadapi risiko pembiayaan semula yang bakal dihadapi berikutan kematangan hutang sebanyak RM3. tertakluk kepada termaterma. TNB telah menggunakan baki tunainya untuk membuat prapembayaran untuk beberapa pinjaman matawang asing dalam denominasi Swiss Franc dan Euro masingmasing pada bulan Jun dan September 2008. Dengan selesainya transaksi ini. kedudukan pinjaman kadar tetap TNB adalah sebanyak 98. Pada 30 Oktober 2008.7 bilion pada TK2011.000 500 0 TK2016 TK2017 TK2018 TK2019 TK2020 TK2021 TK2022 TK2023 TK2024 TK2025 TK2026 TK2009 TK2010 TK2011 TK2012 TK2013 TK2014 -500 TK2015 >2026 Adalah jelas bahawa kematangan hutang-hutang yang akan matang pada TK2009 dan TK2010 akan dibayar daripada baki tunai semasa dan juga daripada operasi walaupun terdapat kemungkinan hutang-hutang itu dibiayai semula melalui pinjaman baru.49% kepada 5.500 RM juta USD Yen Lain-lain 2. Langkah ini juga sekali gus akan menangani ciri-ciri kekal pinjaman TNB di mana hutang matawang asing melebihi 25% daripada jumlah portfolio hutang yang tidak sepadan dengan asas hasil yang sebahagian besar adalah dalam denominasi Ringgit.000 1. harga-harga bon dan kos-kos pembiayaan dengan aktif walaupun dana baru tidak diperlukan. Adalah juga menjadi hasrat TNB bahawa sebarang pembiayaan baru yang diperolehi akan distruktur supaya mematuhi prinsip-prinsip Syariah GCC untuk membolehkan sahamsaham TNB diiktiraf sebagai saham Islam dan dengan itu dapat mempelbagaikan asas pelabur yang ada. Bahagian ini telah memantau kadar pertukaran.000 2. Cadangan ini adalah tertakluk kepada keperluan penyenaraian Bursa Securities Pinjaman Jangka Panjang & Derivatif Keutamaan 73 [ Tenaga Nasional Berhad ] [ Laporan Tahunan 2008 ] .500 3.8% daripada jumlah portfolio pinjaman. TNB telah menyertai swap kadar faedah untuk sebanyak Dolar AS 384. Profil kematangan hutang TNB seperti pada 31 Ogos 2008 adalah seperti berikut: Profil Kematangan Hutang seperti pada 31 Ogos 2008 RM 4.000 3.500 1.7 daripada pinjaman kadar terapung kepada kadar tetap 3.54%. sementara purata kos pinjaman meningkat daripada 5. Lembaga Pengarah TNB telah memberi kelulusan bagi TNB melaksanakan beli balik saham sehingga sepuluh (10%) daripada modal terbitan dan modal berbayar.Sepanjang tahun kajian.76%.

menetapkan pendekatan tersusun dalam strategi komunikasi serta mendokumenkan perlunya maklumat/berita disebar secara telus. TNB juga telah bersetuju menjalin perkongsian dengan Kumpulan Saudi Binladin untuk membida projek logi air dan janakuasa bebas 1700 MW dan 150.00 m3/hari di bandaraya industri Yanbu di Arab Saudi. p e n g a n a l i s i s penyelidikan. • TNB akan memberi tumpuan kepada negara-negara di ASEAN. tiga dasar utama telah disemak dan dibentuk semula supaya sejajar dengan Rancangan Strategi 20 Tahun TNB dan untuk kawalan dalaman yang lebih mantap. kadar pertukaran dan pembangunan. keupayaan memperluaskan kapasiti serta menyertai industri “pengumpulan” dalam pasaran maju. menepati masa dan saksama kepada komuniti p e l a b u r. pembinaan secara keseluruhan­ nya sedang berjalan lancar dan operasi komersial projek ini dijadualkan bermula pada pertengahan 2009. agensi penarafan dan orang ramai. Dasar Perbendaharaan telah dikemaskinikan berikutan perkembangan terbaru fungsi perbankan elektronik. Secara ringkas:• T N B s e b a g a i “ p e l a b u r teknikal” akan meneruskan projek-projek penjanaan “Greenfield” dan “Brownfield” 74 . di Timur Tengah dan Benua Kecil India dengan had-had yang ditentukan oleh penarafan negara. T N B b e rc a d a n g m e n d a p a t kelulusan pemegang-pemegang sahamnya untuk cadangan beli balik saham pada Mesyuarat Agung Luar Biasa yang dijadualkan bersamaan dengan Mesyuarat Agung Tahunan pada bulan Disember 2008. Pada tahun kajian. 2 peluang gabungan dan pengambilalihan telah dinilai dan TNB turut melayakkan diri bagi beberapa projek ‘greenfield’ di wilayah Majlis Kerjasama Teluk. Yang besar keertiannya adalah Dasar Pelaburan dan Strategi baru yang menggariskan prinsipprinsip untuk menetapkan bagaimana Pembangunan Bisnes boleh mengenalpasti. • P e n e k a n a n t u r u t d i b e r i kepada aspek-aspek operasi dan penyenggaraan supaya setiap pelaburan berpeluang memajukan bisnes TNB Repair & Maintenance Sdn Bhd. keputusan bida itu akan dapat diselesaikan pada pertengahan bulan Disember 2008. Strategi Bisnes Pada tahun kajian.Ulasan Operasi – Bahagian Kewangan Kumpulan dan peruntukan Akta Syarikat serta Akta Suruhanjaya Sekuriti. menerokai dan menyokong peluangpeluang bisnes baru di dalam dan luar negara. dasar baru bagi rakan timbal dan diperkukuhkan dengan kawalankawalan yang lebih baik sementara Dasar Perhubungan Pelabur dibangunkan untuk mengenalpasti pemilik nyata. penilaiannya akan memberi tekanan ke atas aliran tunai masa depan Kumpulan. Walaupun terdapat cabaran-cabaran dalam pasaran EPC dan kewangan semasa. Asas dasar dan strategi ini adalah Rancangan Strategik 20 Tahun tetapi sentiasa bergantung kepada kedudukan kewangan TNB. Walaupun gabungan dan pengambilalihan itu akan membuka peluang segera bagi TNB bertapak di peringkat antarabangsa. [ Tenaga Nasional Berhad ] [ Laporan Tahunan 2008 ] yang memenuhi ambang pelaburan purata wajaran kos modal serta premium risiko yang sewajar untuk risikorisiko seperti kedaulatan. • Pelaburan akan dihadkan kepada antara 10%-25% modal saham ekuiti rakan timbal yang berwibawa sebagai rakan perkongsian tetapi sentiasa tertakluk kepada kedudukan aliran tunai. Bagi projek penyahmasinan air dan janakuasa Shuaibah III yang sedia ada itu.

perundingperunding dan rakan kongsi bisnes utama untuk membolehkan TNB bersaing dengan lebih berkesan dalam persekitaran semasa untuk berjaya dalam bisnes di peringkat antarabangsa • Harga bahan api yang lebih tinggi akan memberikan kesan yang besar ke atas kos perkhidmatan dan bahanbahan yang berkaitan dengan pembangunan dan penyeng­ garaan aset 75 [ Tenaga Nasional Berhad ] [ Laporan Tahunan 2008 ] . TNB telah mengambil bahagian dalam beberapa persidangan dan mesyuarat pelabur yang dianjurkan oleh bank-bank pelaburan terkemuka untuk memberi maklumat terkini mengenai prestasi syarikat dan menangani sebarang isu dan kebimbangan yang dibangkitkan oleh para pengurus dana dan p e l a b u r. peranan Bahagian Kewangan Kumpulan bagi tempoh berakhir 31 Ogos 2009 ialah memperbaharui tumpuan kepada aspek-aspek penting pendorong hasil dan kos dan pendorong penciptaan nilai. Dengan iklim ekonomi dan kewangan dijangka mudah berubah dalam tempoh terdekat dan pertumbuhan permintaan akan lebih rendah berbanding tahun lalu.Perhubungan Pelabur Yang Proaktif Peranan Perhubungan Pelabur di TNB merupakan alat pengurusan strategik yang memberi platform komunikasi dari semasa ke semasa antara Kumpulan dengan komuniti kewangan yang terdiri daripada pelabur sedia ada dan yang berpotensi serta peng­ analisis penyelidikan. Di bawah senario ini. Tumpuan utama diberi kepada komunikasi yang konsisten serta penyebaran maklumat yang mencerminkan prestasi dan prospek Kumpulan secara tepat. Seperti tahun-tahun lalu. berdaya harap dan menetapi masa kepada para pelabur dan penganalisis. Secara purata seramai 87 pihak menghadiri sesi-sesi pengumuman suku tahun itu atau menyertainya melalui sidang video. keupayaan menurunkan kos kekal sebagai faktor penting kejayaan. • Kemudahubahan pasaran pertukaran asing berbanding dengan RM akan memberi kesan kepada pendedahan hutang matawang asing dan pembelian arang batu TNB • Keupayaan mendapat dana pada kadar kompetitif m e m a n d a n g p e rg o l a k a n kewangan dunia yang mempunyai kesan ke atas ketersediaan kredit serta jangkaan kemelesetan ekonomi di seluruh dunia • Melaksanakan mekanisme penentuan harga yang objektif dan telus untuk manfaat pengguna termasuk tidak memindah kos bahan api kepada mereka dan memperbetulkan ketidak­ imbangan dalam rantaian nilai “input-output” bisnes Tinjauan dan Melangkah Ke Hadapan – TK2009 Cabaran TNB Bahagian Kewangan akan meneruskan perjalanannya “ke arah kecemerlangan kewangan”. Pada tahun kajian. Saluran komunikasi perhubungan pelabur juga merupakan satu cara untuk mendapat maklumbalas daripada komuniti pelaburan yang akan disalur balik kepada Pengurusan dan Lembaga Pengarah. TNB turut menjemput komuniti kewangan dan media untuk sesi pengumum­ an keputusan kewangan suku tahun. Pengurusan dan Perhubungan Pelabur sering menerima permintaan daripada pengurus dana dan pelabur untuk bermesyuarat di pejabatpejabat TNB. Seperti lazim. Cabaran-cabaran utama bagi TK2009 termasuk yang berikut:• Adalah perlu untuk terus membangun perkongsian strategik dengan para kontraktor EPC. TNB telah mengadakan kira-kira 120 mesyuarat (tidak termasuk pengumuman Keputusan Kewangan Suku Tahun) dengan para penganalisis dan pengurus dana di pejabat TNB. S e l a i n d a r i p a d a persidangan dan mesyuarat di luar premis TNB.

iaitu:1. Di samping itu. 4. Yayasan Tenaga Nasional. Matlamat Bahagian ini adalah untuk memastikan pencapaian dan pematuhan amalan-amalan terbaik tadbir urus dengan memupuk pendekatan terbuka dan beramah mesra dalam hal ehwal bisnes dan korporat dan ke arah memperkukuhkan perhubungan dengan pihak berkepentingan TNB. Bahagian ini terus menyediakan bantuan pendidikan dan kebajikan menerusi Yayasan Tenaga Nasional (YTN). 3. 2. 5. pengurusan dan perhubungan kawal selia dan komunikasi korporat yang amat bernilai dengan pihak berkepentingan dalaman dan dari luar Syarikat. Jabatan Perkhidmatan Undang-undang. Jabatan Pengurusan dan Perhubungan Kawal Selia.Dato’ Abdul Razak bin Abdul Majid Naib Presiden Kanan Hal Ehwal Korporat Matlamat Bahagian Bahagian Hal Ehwal Korporat ditubuhkan pada bulan Januari 2008 berikutan keputusan penyusunan semula fungsi-fungsi korporat TNB. organisasi-organisasi bukan-Kerajaan dan para pelanggan keseluruhannya. 76 [ Tenaga Nasional Berhad ] [ Laporan Tahunan 2008 ] . Bahagian ini terdiri daripada lima (5) jabatan. Bahagian ini terus membantu bisnes-bisnes teras TNB dengan menyediakan perkhidmatan-perkhidmatan kesetiausahaan korporat dan penasihat korporat. pengurusan perundangan dan litigasi. dan Jabatan Komunikasi Korporat Pada tahun kajian. agensi-agensi Kerajaan. Setiausaha Syarikat.

menganalisa Indeks Kaji Selidik Pelanggan (CSI) dan Indeks Kaji Selidik Pekerja (ESI) sebagai kayu ukur dan maklum balas untuk meningkatkan kepuasan pelanggan. Fungsi utama yang lain adalah membantu Lembaga Pengarah meng­ gunapakai prinsip-prinsip dan amalan-amalan tadbir urus sebagai unsur yang perlu untuk prestasi dan kewibawaan Syarikat. Jabatan Pengurusan dan Perhubungan Kawal Selia Jabatan ini memberi tumpuan kepada membina dan mengukuhkan perhubungan rapat dan pertalian di antara TNB dengan pihak kawal selia. penjenamaan korporat. y a n g memaparkan dan menjaga koleksi lukisan TNB. organisasiorganisasi dan persatuanpersatuan yang boleh mempengaruhi perkaraperkara berkaitan dengan TNB khususnya dan industri tenaga amnya. Fokus Pelanggan dan Pengurusan Pihak Berkepentingan Bahagian ini berkomited sepenuhnya kepada inisiatif Kecemerlangan Perkhidmatan SE10/10 Syarikat. Setiausaha Syarikat Pejabat Setiausaha Syarikat bertanggungjawab terhadap pematuhan keperluan undang-undang dan kawal selia serta perjalanan berkesan Lembaga Pengarah dari segi penggubalan dasar dan tugas-tugas kewangan lain kepada Kumpulan TNB mengikut peruntukan undang-undang syarikat. keratan berita media. pengurusan majlis dan sukan. v. Ini termasuklah menubuhkan Pusat Aduan Korporat dan Sistem Maklumat Komunikasi Korporat (CCIS). Ini termasuk: • P e m b a n g u n a n S i s t e m Pengurusan Perundangan untuk pengurusan dan pemantauan litigasi. Di samping itu. laman web dan perhubungan dalaman. Jabatan Perkhidmatan Undang-undang Jabatan ini menyediakan khidmat nasihat perundang­ an dan litigasi korporat berkaitan hal-hal operasi serta memastikan pematuhan kepada Akta-akta Parlimen. Jabatan ini juga bertanggungjawab terhadap G a l e r i Te n a g a . Bahagian ini telah memberi penekanan yang amat tinggi kepada membangunkan keupayaan sumber manusia melalui program-program latihan bagi memenuhi keperluan pelbagai disiplin dan profesion. 77 [ Tenaga Nasional Berhad ] [ Laporan Tahunan 2008 ] . Bahagian Hal Ehwal Korporat telah melaksana­ kan berbagai inisiatif untuk terus meningkatkan kecekapan dan keberkesanan aktiviti yang dirancang. • Memperkukuhkan sistem intranet TNB menerusi “Livewire” supaya memudah­ kan akses dan perkongsian maklumat dalam TNB. Pengurusan Sumber Manusia Tenaga kerja adalah salah satu asetnya yang paling bernilai dalam mendorong kejayaan matlamat-matlamat operasinya. Di samping itu. • M e n g o p e r a s i k a n S i s t e m Pemantauan Pinjaman untuk menjejak pembayaran balik pinjaman oleh para penuntut. • Pelaksanaan Sistem Maklumat Komunikasi Korporat untuk dokumentasi dan perkongsian maklumat mengenai kalendar aktiviti korporat. Yayasan Tenaga Nasional (YTN) Yayasan Tenaga Nasional (YTN) yang ditubuhkan sebagai badan amanah TNB memastikan inisiatif-inisiatif serta usaha-usaha tanggung­ jawab sosial korporat TNB ditunaikan melalui biasiswa dan pinjaman kepada pelajarpelajar yang wajar diberi bantuan. iii. Jabatan Komunikasi Korporat Jabatan ini bertanggung­ jawab untuk menguruskan persepsi pihak ber­ kepenting­ an menerusi komunikasi dalaman dan luaran yang berkesan dalam perhubungan media. ii. program-program lain adalah penganjuran Program CLOP atau Community Leader Outreach Programme. garis panduan-garis panduan Suruhanjaya Sekuriti dan keperluan penyenaraian Bursa Malaysia. inisiatif-inisiatif Penjenamaan Korporat. Berbagai sistem. penerbitan. Sehubungan dengan itu. agensi-agensi Kerajaan. khususnya Akta Bekalan Elektrik 1990. undang-undang sekuriti. mengadakan ceramah-ceramah TNB sebagai satu sumber rujukan berasaskan Internet mengenai isu-isu TNB untuk media di Malaysia serta mengendalikan Bengkel Media TNB serta menjadi tuan rumah dalam sesi yang diadakan dari semasa ke semasa dengan pihak berkepentingan. hal-hal komuniti dan tanggungjawab korporat. peraturanperaturan dan undangundang yang berkenaan serta Ter ma dan Syarat Perlesenan bagi TNB dan subsidiari-subsidiarinya. iv. Jabatan ini juga bertanggungjawab terhadap hal-hal pentadbiran berkaitan dengan pemegangpemegang saham yang terdiri daripada orang ramai serta warga kerja yang layak. perpustakaan dokumen dan penyerahan tugasan. Penambahbaikan Operasi Pada tahun kajian.Ringkasan Operasi i. aktiviti dan program telah diadakan untuk meningkat­ kan tahap profisiensi selaras dengan kecemerlangan perkhidmatan di bawah Matlamat Korporat. individu-individu. • Melancarkan saluran per­ kongsian maklumat seluruh TNB yang dikenali “TNB NewsTube”.

Program Pertukaran Bakat Kepimpinan Program Pertukaran Bakat Kepimpinan yang julung kali diadakan di kalangan Syarikat-syarikat Berkaitan Kerajaan (GLC) telah dilancarkan pada Jun 2008. pembendungan dan kesediaan anggota kerja syarikat. Dua daripada mereka telah mendapat pengiktirafan antarabangsa kerana berjaya mempatenkan Flashover Analysis Tool untuk kegunaan Sistem Perlindungan Penghantaran Elektrik dan menghasilkan sebuah buku mengenai Power Quality Guidebook. Keadaan ini memerlukan Bahagian Sumber Manusia memainkan peranan aktif sebagai rakan kongsi di dalam aktiviti pengurusan perniagaan dan operasi. yang telah dilaksanakan oleh syarikat perunding bebas. Terdapat 254 Jawatan Kepimpinan Utama (KLP) dan calon-calon berpotensi telah dicadangkan sebagai pengganti untuk mengisi 85% daripada jawatan-jawatan tersebut. TNB juga turut menerima dua orang eksekutif. Sorotan Pencapaian: Pengurusan Penggantian/Bakat Kepimpinan Pada masa ini terdapat 288 eksekutif yang tersenarai di dalam Himpunan Bakat (Talent Pool) Kepimpinan TNB. Pelaksanaan Buku Biru (Blue Book) TNB telah dinilai sebagai di antara dua Syarikat-syarikat Berkaitan Kerajaan (GLC) yang menduduki tempat teratas di dalam pelaksanaan Buku Biru oleh syarikat perunding bebas. proses & amalan bagi memenuhi keperluan-keperluan pengambilan tenaga kerja. TNB telah mencapai tahap keseluruhan yang memuaskan dengan mendapat 5 elemen diiktiraf sebagai Amalan Baik (Good Practice) dan dua lagi sebagai Memadai (Adequate). menilai amalan syarikat dari segi kerangka program pembangunan. dasar. Pada masa yang sama. pembangunan. Tidak dapat dinafikan. Audit Pembangunan Kepimpinan (Leadership Development Audit LDA) Terdapat 7 elemen utama yang menjadi pengukur di dalam proses audit Pembangunan Kepimpinan yang tertera di dalam Orange Book. mewujudkan tenaga kerja yang berprestasi tinggi dan sebagainya. terdapat desakan yang jelas terhadap Bahagian Sumber Manusia untuk memperlihatkan nilai dan sumbangannya ke atas pencapaian keseluruhan organisasi. [ Tenaga Nasional Berhad ] [ Laporan Tahunan 2008 ] 78 . bukan hanya menumpukan sumber kepada fungsi-fungsi tradisi (asas) seperti urusan-urusan pentadbiran dan perkhidmatan.Dato’ Kamaruzzaman bin Jusoh Naib Presiden Sumber Manusia Kumpulan Mutakhir ini. ianya menjadi panduan kepada semua syarikat GLC. Haluan Kerjaya Pakar (Specialist Career Path – SCP) Skim ini telah dilaksanakan sejak empat tahun dahulu. Sehingga kini. dua Specialist dan 23 Pakar Teknikal telah dilantik. seorang dari Malaysia Airports Holdings Berhad (MAHB) dan seorang lagi dari MBSB. keperluan ini menjuruskan fokus Bahagian Sumber Manusia ke arah isu-isu strategik seperti menyediakan barisan kepimpinan. Audit ini. Dua orang eksekutif berpotensi tinggi dari Himpunan Bakat TNB telah ditugaskan di Celcom Berhad dan MBSB (Malaysian Building Society Berhad) selama setahun.

Skim Haluan Kerjaya Pakar terus mencipta peluang bagi caloncalon yang berinspirasi dan yang layak. Power Standards Lab.Ringkasan Operasi Sebagai usaha untuk memenuhi keperluan bisnes semasa dan masa depan syarikat. Laluan Kerjaya alternatif ini adalah antara penyumbang kepada pengekalan dan pening­ katan teknikal dalam TNB. 1 dunia). Abdul Karim Gagasan beliau “Flashover Analysis Tool” telah dipatenkan dan kini dipamerkan di World Intellectual Property Organisation (WIPO) Mohamed Fuad Faisal Penulis buku berjudul “Power Quality Guidebook” “Saya kagum dengan Power Quality Guidebook yang bertajuk kecil Voltage Sag Solutions for Industrial Customers” kata Alex Mc Eachern (Pakar Kualiti Kuasa No. kumpulan himpunan bakat kepimpinan ini berterusan menerima program pembangunan formal seperti PROGEM (Program untuk Pengurus Besar) yang dikendali­ kan oleh National University of Singapore dan juga programprogram pembangunan yang dikendalikan oleh institusiinstitusi berprestij dari masa ke semasa berpandukan kepada Pelan Pembangunan Individu (IDP) masing-masing. telah menilai TNB mempunyai piawaian pengurusan bakat yang boleh dibanggakan. yang diadakan dua kali setahun. Bagi mencapai matlamat ini. Ir. Pencarian bakat kepimpinan berpotensi tinggi ini telah diperluaskan sehingga ke peringkat bawah hierarki eksekutif TNB. TNB perlu memastikan saluran kepimpinan­ nya berupaya membekalkan pemimpin yang berkompeten dan berkebolehan. Hari ini bilangan Specialist dan Pakar Teknikal telah mening­ kat masing-masing kepada dua orang dan dua puluh tiga orang di dalam bidang kejuruteraan dan ICT. Dalam masa yang sama. Audit Pembangunan Kepimpinan (Leadership Development Audit atau LDA) yang dilaksanakan oleh syarikat perunding bebas. Sazali P. Proses tinjauan pelan pembangunan dan penempatan jangka panjang dan jangka pendek Himpunan Bakat Kepimpinan telah dijadikan agenda tetap Uzlah Pengurusan (Management Breakout) TNB. saiz Himpunan Bakat Kepimpinan TNB telah bertambah ke 288 calon hasil daripada fokus yang beterusan terhadap pem­ bangunan dan pengecaman bakat kepimpinan. USA 79 [ Tenaga Nasional Berhad ] [ Laporan Tahunan 2008 ] .

mengendali dan memantau tindakan tatatertib yang diambil terhadap para pekerja termasuk merumuskan Polisi Tatatertib TNB. Antara sebahagian inisiatif pelan jangka panjang pembangunan kapasiti (Capacity Building). jabatan ini melapor kepada Jawatankuasa Tatatertib Lembaga Pengarah dan dari segi operasi melapor kepada Naib Presiden (Sumber Manusia). 27 proses utama Sumber Manusia telah diisytiharkan bagi memastikan perkhidmatan yang diberikan mematuhi piawaian kualiti yang dijanjikan.110 program mandatori teknikal dan bukan teknikal telah dikendalikan untuk eksekutif dan bukan eksekutif. Buku Hijau FIDIC (FIDIC Green Book) dan Buku Kuning FIDIC (FIDIC Yellow Book) turut dikendalikan oleh Institut Latihan TNB. Dari segi fungsi. Dalam tempoh laporan ini. Di samping itu. 2 Jurutera telah dihantar ke Korean Advanced Institute of Science & Technology dan University of Michigan sebagai persediaan sekiranya tenaga nuklear diguna­ kan untuk menjana tenaga. Penambahbaikan Proses Untuk meningkat kecekapan perkhidmatan kepada pelanggan dalaman. program tambahan seperti Kepimpinan Bisnes Strategik (Strategic Business Leadership). ILSAS bagi melatih dan mengajar tenaga kerja mengenai aspek-aspek komersial dalam mengendalikan sesebuah organisasi. Penyelidikan dan Pembangunan termasuk mengadakan programprogram latihan dan taklimat kesedaran kepada seluruh warga kerja. Ringkasan Operasi JHED bertanggungjawab dalam mengurus. 114 program pembangunan dan 1. Talian Bebas Tol 1800 888 862 di bawah Prosedur Whistle Blowing telah dilancarkan pada bulan Ogos 2008 untuk membolehkan pelanggan dan warga kerja melaporkan sebarang pelanggaran atau penyalah­ g u n a a n p ro s e d u r. PEMBANGUNAN KAPASITI Kemahiran dan profesionalisme warga kerja merupakan salah satu ciri penting bagi sebuah organisasi bertaraf dunia. HAL EHWAL DALAMAN Sorotan Pencapaian: Memperkenalkan Prosedur Tangkapan Sewaktu Kejadian (Caught Red-Handed). Melangkah ke hadapan dan selaras dengan Fasa Kedua Rancangan Tindakan Strategik 20 Tahun TNB untuk mencapai perluasan geografi bisnes. Pendakwaan. Pia ga m Pe la n gga n S u mbe r Manusia telah diterbitkan pada bulan Jun 2008 bagi menyokong inisiatif SE10/10 Bahagian Sumber Manusia melalui ‘Mem­ pertingkatkan Profesionalisme Sumber Manusia’ (Enhancing HR Professionalism). Sejajar dengan matlamat tersebut. u n d a n g undang atau peraturan. dasar dan sistem • Faedah kepada warga kerja Audit tersebut telah menilai TNB sebagai di antara pengamal terbaik di kalangan SyarikatSyarikat Berkaitan Kerajaan (GLC). Di bawah inisiatif ini.Ulasan Operasi – Sumber Manusia Kumpulan Sebuah syarikat perunding bebas telah dilantik oleh Khazanah Nasional untuk menjalankan audit ke atas pelaksanaan Garis Panduan Buku Biru dalam Mem­ perkukuhkan Pengurusan Prestasi berdasarkan tiga elemen utama seperti berikut: • Prestasi Organisasi • Program. Bahagian Sumber Manusia perlu memastikan TNB mempunyai tenaga kerja yang berkemahiran dan berkebolehan. calon- calon telah dikenal pasti untuk bertugas di luar negara supaya dapat menambahkan pengetahuan dan meluaskan pendedahan mereka dalam bidang-bidang tertentu. Rundingdamai. Program-program ini telah direka bagi memastikan tenaga kerja TNB dilengkapkan dengan kompetensi bagi memenuhi keperluan bisnes serta meningkatkan kecekapan dan produktiviti organisasi. 86 prosedur dan 118 arahan kerja Pengurusan Sumber Manusia telah diisytiharkan dalam MS ISO 9000:2001 berbanding hanya 65 prosedur dan 82 arahan kerja diisytiharkan pada tahun kewangan lalu. Pengurusan kes di peringkat Mahkamah Perusahaan/Mahkamah Buruh. Melancarkan Sistem Maklumat “Whistle Blowing” (WBIS) dan Talian Bebas Tol. lima orang warga kerja TNB telah dipinjamkan kepada TNB Liberty Power Limited di Pakistan dan enam yang lain kepada Shuaibah III Independent Water and Power Project di Arab Saudi. Fungsi Utama JHED adalah Penyiasatan. Objektif utama jabatan ini ialah mengurangkan bilangan kes-kes salahlaku dalam TNB melalui program-program pendidikan dan pencegahan serta memberi perkhidmatan cemerlang. Memperkenalkan Piagam Pelanggan bagi Jabatan Hal Ehwal Dalaman (JHED) Matlamat Bahagian JHED berazam menjadi sebuah jabatan yang profesional dan berintegriti dalam pengurusan disiplin bukan sahaja dalam TNB tetapi juga di kalangan Syarikatsyarikat Berkaitan Kerajaan (GLC). 80 [ Tenaga Nasional Berhad ] [ Laporan Tahunan 2008 ] .

Cabaran dan Prospek Cabaran utama yang dihadapi oleh Jabatan ini ialah dalam menyumbang kepada pembentukan warga kerja TNB yang berprestasi tinggi dan berintegriti serta dapat mempertahankan Nilai-Nilai Bersama Kumpulan ke arah mencapai Visi dan Misi Syarikat. Projek-projek Utama • Program Stesen Angkat. Peningkatan integriti akan menghasilkan penjimatan kos serta penggunaan belanjawan yang wajar. • Jabatan berjaya mencatatkan Indeks Kepuasan Pelanggan (CSI) sebanyak 85% pada Julai 2008.Penambahbaikan Operasi Penambahbaikan Kecekapan Pengenalan Sistem Maklumat “Whistle Blowing” dan Talian Bebas Tol akan membantu meningkatkan tahap integriti di kalangan warga kerja TNB dan memperkukuhkan disiplin pekerja. Petunjuk Prestasi Utama • Pengurangan bilangan keskes disiplin daripada 158 (TK2006) kepada 102 (TK2007) dan 66 (setakat Jun 2008) • Penyiasatan disiapkan dalam tempoh 1½ bulan. Ini dapat menyumbang kepada peningkatan imej dan nilai tambah kepada TNB. meningkatkan kecekapan dan produktiviti. 81 [ Tenaga Nasional Berhad ] [ Laporan Tahunan 2008 ] . • Program Audit Stesen dan Kursus Kemahiran untuk Jentera Tatatertib.

Penjanaan Bergabung dan Struktur Industri Bekalan Elektrik Malaysia (ESI). Memperkenalkan Inisiatif Mekanisme Pembagunan Bersih (CDM) dalam TNB. Penglibatan dalam Sambungtara Sarawak – Semenanjung Malaysia (SARPEN). [ Tenaga Nasional Berhad ] [ Laporan Tahunan 2008 ] Perluasan Bisnes Pertahankan Bisnes Teras Kemas kini Operasi Syarikat Membina kesetiaan Pelanggan/ Pihak Berkepentingan KEUNGGULAN DUNIA 2025 Kecemerlangan Perkhidmatan PELABURAN LUAR NEGARA 2020 PELUASAN BISNES (PERKHIDMATAN) 2015 s Peningkatan kedudukan kewangan dan keupayaan sumber manusia TNB s Membuat pelaburan di dalam sektor tenaga di arena antarabangsa Bersedia Untuk Berkembang KECERLANGAN PERKHIDMATAN 2010 s Muncul sebagai syarikat terbaik di Malaysia menjelang tahun 2007 s Meningkatkan prestasi bisnes teras kita berlandaskan T7 s Meletakkan TNB sebagai syarikat yang terbaik di Malaysia menjelang 2007 dan terbaik di Rantau ini menjelang 2010 s Peluasan kerja dan perkhidmatan yang berkaitan dengan sektor tenaga s Mewujudkan pendapatan baru syarikat berdasarkan kompetensi dan pengetahuan TNB dalam bisnes tenaga s Cemerlang di dalam: – Kesemua bidang bisnes – Reputasi yang baik sebagai rakan bisnes – Berupaya menambah nilai pelaburan untuk para pelabur s TNB diiktiraf sebagai salah sebuah syarikat yang disegani dunia Projek 17 Pelan Strategik 20 Tahun 82 . Zainab binti Abdullah Naib Presiden Perancangan Peranan dan fungsi utama Bahagian Perancangan termasuklah merumus dan menyemak rancangan strategik jangka panjang TNB yang akan meletakkan organisasi ini kearah mencapai kedudukan masa depan yang diingini. boleh diharap dan berekonomi untuki memenuhi keperluan permintaan dan bekalan elektrik negara.Sorotan Pencapaian: Mengkaji semula Rancangan Bisnes Bahagian dan Petunjuk-petunjuk Utama Prestasi Pengurusan Atasan. Penyelarasan Isu Strategik Utama. Pelaksanaan Perjanjian Tahap Perkhidmatan bagi Stesenstesen Janaelektrik Haba di bawah bidang kuasa Bahagian Penjanaan. Memetrai Perjanjian Bekalan Elektrik dengan Sarawak Electricity Board (SEB). merancang pembangunan jangka panjang sistem tenaga bagi menjamin bekalan tenaga yang selamat. Kajian ke atas Pembangunan Penjanaan Tenaga Nukliar. Penyelarasan Harga Gas dan Tarif Elektrik.

Bahagian ini juga mengendalikan Forum Perancang Strategik pada tahun 2008 untuk mewujudkan s at u la n da s a n membincang strategi dan pelaksanaan dan dengan itu menyumbang ke arah penjajaran strategi serta matlamat korporat dengan bahagian-bahagian. Di samping itu.Matlamat Bahagian Bahagian Perancangan yang mula beroperasi pada Januari 2008 merangkumi tiga jabatan iaitu Jabatan Perancangan Strategik. Aktiviti-aktiviti komunikasi. Bahagian ini memainkan peranan sebagai urusetia untuk projekprojek CDM di TNB. sedang diterokai untuk peng­ gunaan CDM. Program Kuasa Tenaga Boleh Diperbaharui Kecil ( S R E P ) . Peranan dan fungsi utama Bahagian ini termasuklah merumus dan menyemak rancangan strategik jangka panjang TNB yang akan meletakkan organisasi ini kearah mencapai kedudukan masa depan yang diingini. pengendalian serta pembayaran tenaga dan kapasiti yang diperoleh daripada pengeluar tenaga dan perdagangan merentasi sempadan. beberapa projek CDM yang berpotensi juga telah dikenalpasti dalam satu kajian yang dijalankan bersama dengan TNB Research. Pada masa ini dua projek penjanaan melibatkan penggunaan CDM iaitu projek-projek hidro di Ulu Terrengganu dan Ulu Jelai. boleh diharap dan berekonomi bagi memenuhi keperluan permintaan dan bekalan elektrik negara. • Penjanaan Bergabung Sebagai satu usaha menyokong inisiatif Kerajaan kearah kecekapan penggunaan sumber-sumber tenaga. Bagaimanapun. Jabatan Perancangan dan Pembangunan Sistem dan Jabatan Perolehan Tenaga. Te n a g a B o l e h Diperbaharui menggunakan biojisim dan kitaran semula gasgas SF6 di pencawangpencawang TNB. pelarasan tarif tidak mengambil kira kenaikan harga arang batu baru-baru ini. • Penentuan Harga Gas dan Pelarasan Tarif Elektrik Bahagian ini terlibat secara aktif dalam pelarasan tarif baru-baru ini hasil daripada penyemakan harga gas untuk sektor tenaga. Ini termasuklah penyelarasan Kajian Separuh Penggal Rancangan Bisnes 5-Tahun semua Bahagian untuk memastikan penjajaran dengan arah tuju strategik jangka panjang TNB. Bahagian ini barubaru ini telah menubuhkan satu Kumpulan Petugas Silang Fungsi untuk mengkaji semula dasar Penjanaan Bergabung bertujuan menggalakkan penggunaan tenaga secara cekap dalam sektor bisnes. Ini termasuklah pemulihan hidrohidro kecil. penyelarasan dan pelaksanaaan Rancangan Strategik 20 Tahun dilaksanakan bersama dengan bahagianbahagian lain yang berkaitan. Mekanisme Pembangunan Bersih (CDM) merupakan satu susunan di bawah Kyoto Protocol yang membenarkan negara-negara maju yang mengalami Gas Rumah Hijau (GHG) memberi komitmen pengurangan (dikenali sebagai Lampiran 1) supaya melabur dalam projek-projek yang mengurang­ kan pelepasan CO2 di negara-negara sedang membangun (seperti Malaysia) sebagai alternatif kepada usaha mengurangkan pelepasan GHG yang jauh lebih mahal di negara sendiri. forum ini juga berperanan sebagai landasan yang berguna untuk penyebaran maklumat mengenai strategi dan dasar. Kumpulan Petugas telah mencadangkan beberapa langkah jangka sederhana berkaitan skim kadar dan syarat untuk memudahkan pembangunan Penjanaan Bergabung. Jabatan Perancangan Strategik dahulunya diletakkan di bawah Bahagian Kewangan Kumpulan sementara Jabatan Perancangan dan Pembangunan Sistem dan Jabatan Perolehan Tenaga pula beroperasi di bawah Bahagian Penghantaran. merancang pembangunan jangka panjang sistem tenaga bagi menjamin bekalan tenaga yang selamat. Jabatan Perancangan Strategik berfungsi sebagai urusetia untuk mesyuarat dwi tahunan Pengurusan iaitu “Management Breakout” yang menjadi forum membincang dan menyelesaikan isu-isu strategic oleh Pengurusan Atasan TNB. Pengurusan Isu-isu Strategik • Pelaksanaan Projek-projek Mekanisme Pembangunan Bersih (CDM) TNB menyokong penuh usaha-usaha Kerajaan meletakkan Mekanisme Pembangunan Bersih (CDM) sebagai satu mekanimse pelangkap yang penting untuk membantu pelaksanaan projek-projek tenaga terjamin (dengan penekanan kepada Tenaga Boleh Diperbaharui (RE) dan projek-projek K e c e k a p a n Te n a g a ( E E ) dengan itu membawa kepada penambahbaikan dan perlindungan alam sekitar. Bahagian Perancangan terlibat secara aktif dalam penyelarasan dan komunikasi Rancangan Strategik untuk memudahkan pelaksanaan strategi dan inisiatif di seluruh Kumpulan. 83 [ Tenaga Nasional Berhad ] [ Laporan Tahunan 2008 ] Perumusan dan Pelaksanaan Strategi Korporat . Di samping itu. Pelarasan tarif pada Julai 2008 adalah semata-mata untuk mendapat kembali kos tambahan bahan api yang ditanggung oleh TNB disebabkan terutamanya oleh kenaikan harga gas. Di samping itu Bahagian ini juga bertanggungjawab dalam pengurusan pemerolehan tenaga.

1% 10. Kajian tersebut telah menerbitkan satu laporan utama yang berjodol ”Basis for Functional Performance Specification ( B FA ) ” . penggunaan bahan api yang tinggi untuk penjanaan kuasa boleh menimbulkan isu alam sekitar disebabkan pelepasan gas rumah hijau.9% 2. Di samping itu.0 Actual 2008 4.4% 10.3% 9. Peranan kedua-dua pihak ialah untuk memastikan keboleh harapan dan prestasi tinggi sambungtara berdasarkan kriteria yang tertera dalam Piawaian Kebolehharapan Sistem Penghantaran dan Kanun Grid Malaysia.3% 58.6% 68.3% 49.0 Pulangan Keatas Aset Penggearan Kadar Henti Tugas Tidak Terancang (UOR) Kehilangan T & D Minit Sistem Penghantaran (minit) SAIDI1 1 Pembahagian (minit) SAIDI merujuk kepada Indeks Tempoh Masa Purata Gangguan Sistem. Harga-harga bahan api fosil sudah kian meningkat di sebabkan permintaan yang meningkat dan diburukkan lagi oleh bekalan terhad yang kian berkurangan. Bahagian ini telah terlibat dalam dua aktiviti utama yang ada kaitan dengan pembangunan sambungtara antara Sarawak (Stesen Tenaga Hidro Bakun) dengan Grid Semenanjung Malaysia yang dikenali sebagai Kajian S i s t e m Te k n i k a l d a n persediaan Spesifikasi Teknikal untuk sambungtara.6 78. B a h a g i a n Perancangan juga turut terlibat dalam persediaan pakej Spesifikasi Teknikal.5% 14. 84 .6 Actual 2007 6.5% 55%-60% < 3% < 9. Jadual 1: Petunjuk-petunjuk Prestasi Utama Atasan TNB Tahun Kewangan Petunjuk Prestasi Utama Actual 2004 2.5% <7 78.0 Actual 2006 3.5% 6. Susulan kepada Kajian Sistem Te k n i k a l .0 Target 2008 5. L a p o r a n y a n g disiapkan pada Disember 2007 itu telah menggariskan keperluan teknikal fungsi sambungtara tersebut. Pembangunan dan Perancangan Sistem Jangka Panjang Bahagian Perancangan melaksanakan perancangan pembangunan sistem kuasa jangka panjang untuk menjamin bekalan tenaga yang selamat.6% 46. selain daripada Bakun.7% 11.0 152.2% 64. Inisiatif-inisiatif utama yang dijalankan oleh Jabatan Pembangunan dan Perancangan Sistem termasuk: [ Tenaga Nasional Berhad ] [ Laporan Tahunan 2008 ] • Sambungtara Sarawak – Semenanjung Malaysia Pada tempoh kajian. Di bawah perjanjian ini. • Kajian Pembangunan Penjanaan Tenaga Nuklear di Malaysia Sektor tenaga Semenanjung Malaysia mungkin akan menghadapi keselamatan dan kekangan bekalan tenaga (bahan api) yang berpunca dari pengurangan rizab gas asli dan kerana terlalu bergantung kepada arang batu yang diimport.0 148.9% 3.1% 4. Di samping itu. Negara juga mungkin menghadapi tekanan bekalan yang semakin meningkat disebab­ kan harga tenaga yang tinggi dan yang mudah berubah.2% 10.0% 9.6% 9.0% 7.0 Actual 2005 2.9% 6. Bahagian Perancangan telah berkerjasama dengan pemaju awal projek dan perundingperunding yang dilantik dalam Kajian Sistem Teknikal.3 83.Ulasan Operasi – Bahagian Perancangan Pengurusan Prestasi Bisnes TNB Bahagian Perancangan telah Berjaya membangunkan Petunjuk-petunjuk Utama Prestasi pengurusan atasan bagi Tahun Kewangan 2009. Bahagian ini juga bertanggungjawab memantau KPI Atasan TNB (Sila lihat Jadual 1) yang turut dijejaki oleh Khazanah Nasional di bawah Program Transformasi Syarikat-syarikat Berkaitan Kerajaan (GLC).3 101.8% 18. berwibawa dan berekonomi bagi menampung permintaan elektrik negara. SEB juga bersetuju membekal elektrik sebanyak 3000 Megawat kepada TNB mulai tahun 2017 hingga 2020 dan tambahan 5000 Megawat mulai 2021 hingga 2030. Demi pembangunan terjamin sektor elektrik dan tenaga • Perjanjian Bekalan Elektrik Dengan Sarawak Energy Berhad (SEB) Tenaga Nasional Berhad (TNB) dan Sarawak Energy Berhad (SEB) telah menanda­ tangani Perjanjian pada 7 Julai 2008 untuk bekalan elektrik ke Semenanjung Malaysia dari loji hidro dan atau arang batu di Sarawak.

komersial dan perundangan Perjanjian ini telah diadaptasikan daripada Perjanjian Pembelian Tenaga (PPA) yang terkini. Semua terma teknikal. Pergau dan Cameron Highlands. Bahagian Perancangan akan melaksanakan berbagai inisiatif untuk mengurangkan risiko berkaitan dengan cabaran-cabaran ini: • Menjaminkan Keselamatan Tenaga Jangka Panjang Keselamatan bekalan tenaga disebabkan oleh pengurangan sumber tenaga (gas). Bahagian Perancangan telah membangun dan melaksanakan SLA bagi semua loji tenaga haba yang dikendalikan oleh Bahagian Penjanaan. menjalankan kajian-kajian prakebolehlaksanaan dan kebolehlaksanaan. Untuk menjajar­ kan TNB dengan persekitaran bisnes semasa dan masa hadapan. Cabaran dan Prospeks Industri bekalan tenaga akan menghadapi cabaran-cabaran yang semakin meningkat disebabkan harga bahan api yang mudah berubah. serta analisis struktur Industri Bekalan Elektrik Malaysia (ESI) bagi memastikan kejayaan pelaksanaan Rancangan Pengenalpastian Risiko Strategik dan Pengurangan Risiko Bersekutu. Bahagian Perancangan akan memainkan peranan sokongan yang aktif untuk menangani risiko-risiko strategik khususnya kajian semula tarif. harga bahanapi (arang batu) antarabangsa yang mudah berubah dan kekangan dalam rantaian bekalan arang batu antara­ bangsa (sumber bekalan 85 [ Tenaga Nasional Berhad ] [ Laporan Tahunan 2008 ] . Tenaga Boleh Diperbaharui dan sumbersumber tanaga bukanfosil yang lain.dan untuk mengurang­ kan isu keselamatan bekalan tenaga. Air dan Komunikasi dan Unit Perancangan Ekonomi (EPU). – M e n g g a l a k k a n p e n g ­ gunaan Pengurusan Aspek Permintaan. Fasa pertama yang bermula pada tahun 2006 bermatlamat untuk mencapai Kecemerlangan Pelaksanaan Perjanjian Tahap Perkhidmatan (SLA) dengan stesen-stesen tenaga haba yang dikendalikan oleh Bahagian Penjanaan Dalam usaha untuk memastikan semua stesen janaelektrik beroperasi di bawah persekitaran bisnes yang sama. arang batu dan infrastruktur) memberi cabaran utama kepada sektor tenaga Malaysia. Rancangan ini akan dikaji semula dan strategi yang wajar dinilai semula untuk pelaksanaan pada Fasa Kedua (2011-2015) yang memfokuskan perluasan geografi bisnes. Sehubungan dengan ini. Perkhidmatan pada tahun 2010. Bahagian Perancangan telah dipertanggungjawabkan untuk melaksanakan inisiatifinisiatif berikut: – Memanfaatkan tenaga hidro di Semenanjung Malaysia dan Sarawak (Bakun dll). Kecekapan Tenaga. mengenalpasti tapak. TNB telah berjaya mencapai banyak matlamat strategik di bawah fasa ini meskipun menghadapai kesan cabaran-cabaran luaran dan tekanan-tekanan persekitaran. merangka peraturan. – B e k e r j a s a m a r a p a t d e n g a n p i h a k b e r­ kepentingan seperti Kementerian Tenaga. Projek ini memerlukan berbagai usaha untuk merumuskan dasar. • Kajian Semula Rancangan Strategik 20 Tahun TNB Rancangan Strategik yang dibangunkan pada tahun 2005 menetapkan arah tuju strategik TNB bagi tempoh 2006-2025. mekanisme memindahkan kos dan kajian penentuan harga bahanapi. • PPA Hidro dan TNBG Bahagian Perancangan kini sedang mengadakan rundingan serta membangun SLA untuk loji-loji tenaga Hidro TNB. • Forum Perancang Strategik dan Forum Perancang Teknikal Forum dwitahunan ini melibatkan perbincangan antara perancang-perancang strategik atau teknikal dan eksekutif-eksekutif yang berkaitan atas isu-isu strategik dan teknikal yang bakal membawa impak kepada TNB dalam jangka pendek dan jangka sederhana. Temenggor. Forum ini juga merupakan landasan untuk menyampaikan maklumat terkini mengenai isu-isu/inisiatif-inisiatif utama strategik dan teknikal di samping dasar-dasar TNB. – Merancang pembangun­ an loji-loji penjanaan yang lebih cekap. loji tenaga nuklear harus diberi pertimbangan serius sebagai alternatif berdaya maju untuk masa depan. Ini termasuklah Stesen-stesen Janaelektrik Kenyir. kemelesetan ekonomi dunia semasa dan kedudukan kewangan yang semakin merosot. menjalankan perancangan tenaga manusia. TNB sedang bekerja­ s ama rapat dengan pihak berkepentingan dan agensi-agensi lain khususnya Agensi Nuklear Malaysia (Nuclear Malaysia) mengenai opsyen nukliar itu. Sehingga ini. • Menangani Isu-isu Risiko Strategik Utama Dalam hal ini. Jabatan Perdana Menteri mengenai kajian dasar te naga nega ra untuk pembangunan tenaga yang terjamin. – Membantu kerja-kerja persediaan bagi kemungkinan mengguna tenaga nuklear. enam SLA individu telah ditandatangani. isu keselamatan bekalan tenaga. Untuk memastikan keterjaminan jangka panjang sektor ini khususnya pengurangan risiko keselamatan bekalan tenaga.

Di samping itu. perkhidmatan dan khidmat pakar runding. Bhd. Perolehan MTM telah meningkat kepada 17. Malaysia Transformer Manufacturing Sdn Bhd (MTM) menjadi syarikat milik penuh Kumpulan TNB berikutan kejayaannya mengambil alih 27 peratus ekuiti daripada ABB.8 juta.8 peratus sebanyak RM227.0 juta dan telah menyumbang keuntungan sebelum cukai sebanyak RM21. 86 . sementara terus mengukuhkan tadbir urus serta meningkatkan orientasi perniagaannya. Pengurusan Pelaburan Ekuiti Yang Utama Berikut adalah di antara syarikat-syarikat di bawah Bahagian Pengurusan Pelaburan dan Kumpulan TNB mempunyai pegangan ekuiti: [ Tenaga Nasional Berhad ] [ Laporan Tahunan 2008 ] 1. menggaris arus operasinya dan merumuskan strategi-strategi pelaburan ekuiti jangka pendek dan jangka panjang di dalam Kumpulan TNB. pendidikan. (MTM) Pada tahun 2007. Pada masa kini. Ringkasan Operasi Bahagian Pengurusan Pelaburan berperanan penting di dalam penetapan arah tuju strategik syarikat di bawah tanggungannya. Strategi MTM adalah untuk mengekalkan peranannya sebagai peneraju dalam perkilangan alat ubah seperti Alat Ubah Sistem Pembahagian dari 300 kVA kepada 3000 kVA 11 kV dan seterusnya kepada 33 kV dan Alat Ubah Sistem Penghantaran dari 7.5 hingga 90 MVA 33 kV dan seterusnya sehingga 132 kV serta meningkatkan kedudukannya sebagai syarikat perkhidmatan dalam Pengilangan Semula dan Perkhidmatan Pengurusan Jangka Hayat Alat Ubah serta Projek Pemasangan. MTM mengekalkan identitinya bagi meneruskan pengaruhnya di rantau ini. Ujian dan Pemulatugasan di Malaysia dan di rantau ini.Dato’ Nik Ibrahim bin Nik Mohamed Naib Presiden Pengurusan Pelaburan Matlamat Bahagian Bahagian Pengurusan Pelaburan adalah bertanggungjawab dalam menguruskan portfolio pelaburan ekuiti Syarikat dan Kumpulan TNB yang luas dengan objektif untuk memastikan penambahan nilai positif kepada Kumpulan TNB secara keseluruhan. Sebahagian besar perolehan ini adalah disebabkan oleh peningkatan permintaan terhadap Alat Ubah Sistem Pembahagian dari 300 kVA hingga 3000 kVA 11 kV dan seterusnya sehingga 33 kV.949 bilion. dan perlombongan. Bahagian tersebut juga memantau pelaburan ekuiti di 68 buah syarikat dan syarikat bersekutu dan lain-lain pelaburan jangka panjang di dalam perniagaan teras dan bukan teras dengan nilai pasaran yang dianggarkan sebanyak RM4. 83 peratus syarikat ini berdaftar di dalam negara. Namun. Malaysia Transformer Manufacturing Sdn. Bahagian tersebut juga berperanan penting di dalam penyeliaan dan pemantauan prestasi 68 buah syarikat dan pada masa yang sama turut menyelia 10 buah syarikat yang terlibat di dalam sektor-sektor seperti perkilangan.

TSG telah mencatatkan jualan sebayak RM52.000 RT di Abu Dhabi. Bhd. Nisbah Semasa (CR) dari 115 peratus kepada 146 peratus dan Nisbah Penggearan dari 0. (TSG) Sebagai sebuah syarikat milikan Kumpulan TNB iaitu sebanyak 60 peratus ekuiti.7 peratus daripada RM54.61 juta. PMU Masjid Tanah. (TCI) Tenaga Cable Industries Sdn. Bhd.” 2. pengalir aluminium (ACSR). PMU Melaka 275 kV GIS. (TNEC) TNB Engineering Corporation Sdn. Usahanya yang gigih telah memberikan pulangan dari segi kewangan apabila syarikat tersebut berjaya membuat penjimatan dari segi kos sebanyak RM0. Sabah. Sejak pembentukannya pada tahun 1996. Bhd.79 juta bersama penjimatan kos berjumlah RM1. 4. Tenaga Switchgear Sdn. Aset Ketara Bersih (NTA) TCI meningkat dari RM0. Projek Utama TNB SSU 33 kV MAHA. TNB Pusat.48 kali. Kerja-kerja Infrastruktur Utama. TSG menyedari sepenuhnya perubahan-perubahan ekonomi yang memberi impak di rantau ini. adalah sebuah syarikat milik penuh Kumpulan TNB yang telah melalui satu tahun yang aktif.17 juta dengan keuntungan sebelum cukai sebanyak RM4.4 juta dan Pulangan Pelaburan (ROI) sebanyak 13 peratus. UiTM. 3. Bahagian Pengurusan Pelaburan yakin dengan kekuatan dan keupayaan TSG untuk mencapai kejayaan melalui visinya iaitu “Menjadi Peneraju Berkualiti Dalam Industri Alat Suis Voltan Tinggi”. 5. Projek 170 kV GCB dan DS yang kini 80 peratus siap telah dimajukan untuk menampung keperluan pasaran di Indonesia. termasuk yang berkaitan dengan industri. Bhd. Sungai Buloh. Bhd. MTM berkeyakinan penuh untuk memenuhi visinya iaitu “Menjadi Pemimpin Bertaraf Dunia Dalam Perniagaan Alat Ubah Menjelang Tahun 2020. Sistem Pendinginan Daerah di 1 Borneo Hypermall. TNB Timur.84. operasi dan 87 . Sebagai peneraju dalam perkilangan kabel. (TNBES) Sebagai sebuah syarikat milik penuh Kumpulan TNB. Syarikat tersebut telah berjaya mendapat kontrak Kejuteraan.5 juta kepada RM25. TSG juga berjaya menyiapkan bekalan produknya seperti di PMU TG Langsat. dan Pembinaan dengan fokus utamanya iaitu kepada Sistem Pendinginan Daerah 30. Semasa tempoh penilaian semula. Syarikat juga berjaya mengatasi pihak pesaing melalui kecemerlangan perkhidmatannya.72 kepada RM0. projek Injin Gas Achi Jaya Plantations dan projek Sistem Pendinginan Daerah di Pusat Latihan Perubatan UiTM. rod aluminium aloi/aloi dan jualan aksesori OPGW. Tenaga Cable Industries Sdn. Pengkhususan TNBES adalah dalam penyelesaian masalah dan perkhidmatan tenaga berkualiti kepada pelanggan. Wayar Tanah Optikal (OPGW). TCI berjaya menetapkan tanda aras kualiti kabel serta harganya. Kejayaan TSG dalam bisnes teras adalah dalam pemasangan dan pengilangan alat suis voltan tinggi dengan menawarkan pelbagai produk dan perkhidmatan kepada pelanggannya pada harga yang kompetitif. TNB Energy Services Sdn Bhd telah diberi autonomi untuk beroperasi sepenuhnya pada tahun 1997. TCI yakin akan berjaya melaksanakan strategi perniagaannya di Malaysia dan di rantau ini selaras dengan visinya iaitu “Menjadi Pemimpin Global Dalam Penyelesaian Perkabelan Dan Bisnes Berkaitan Tenaga Menjelang Tahun 2020”. Ciri-ciri utama model perniagaan TCI ialah mewajibkan pemantauan rapi harga di Pasaran Logam London (LME). PMU Ulu Repah. Syarikat tersebut sedang meneliti untuk memasuki secara meluas peluang perniagaannya di pasaran luar negara. memperluaskan perniagaan di dalam DCS ke peringkat antarabangsa serta menjalinkan perkongsian strategik.92 kali kepada 0. PMU Putrajaya dan PMU KL Pavilion. Fasa 1. dan SSU 33 kV MOX. TNB Engineering Corporation Sdn. TNEC berazam untuk mencapai kecemerlangan yang lebih tinggi melalui pemasaran terbuka secara agresif bagi projekprojek DCS. TCI telah juga melaksanakan projek Pengurusan Kitar Semula Aluminium (ARM) dengan nilai kitar semula sebanyak RM4. TNEC terus mara ke hadapan untuk menonjolkan dirinya di arena global. TSG telah berjaya menyiapkan projek serahsiap 132 kV GIS seperti PMU Shah Alam Barat. Penilaian berkualiti ke atas fungsi syarikat telah membawa kepada penyusunan semula peranan dan tanggungjawab syarikat dan ini adalah untuk meningkatkan keberkesanan dalam memenuhi keperluan Kumpulan TNB dan pelanggan dan seterusnya sebagai syarikat terunggul di dalam Sistem Pendinginan Daerah (DCS) di bangunan utama di Malaysia. Kesedaran terhadap cabaran masa hadapan.79 juta bagi tembaga setelah menetapkan harga kontrak LME atau pada harga yang lebih rendah bagi kedua-dua logam tersebut. TCI telah mencatatkan prestasi yang dinamik dalam perkilangan dan pembahagian kabel kuasa seperti kabel XLPE sebanyak 33 kV. TNEC telah memainkan peranan sebagai Pengurus Projek dan Pemaju Projek. Dalam suasana persaingan global yang semakin sengit khususnya dari firma-firma kontraktor tempatan yang terkemuka. perolehan dan khidmat pakar runding dan khidmat nasihat untuk pembangunan. Syarikat ini menawarkan pakej lengkap perkhidmatan tenaga termasuk kejuruteraan.65 juta bagi aluminium dan RM0. Kontraktor Kejuruteraan. Tenaga Switchgear Sdn. Perolehan dan Pembinaan.Dalam melangkah ke era baru. Pada tempoh yang sama. PMU Kuala Pilah. Oleh itu syarikat telah mengenalpasti strategi-strategi yang sesuai untuk mengurangkan impak itu. TNB Energy Services Sdn. TCI berjaya mengurangkan pinjamannya sebanyak 53. adalah syarikat Kumpulan TNB dengan milikan 76 peratus ekuiti. TNBD Selangor dan PMU 132 kV Kuantan. Sehubungan dengan itu.2 juta. [ Tenaga Nasional Berhad ] [ Laporan Tahunan 2008 ] Didorongi oleh visinya iaitu “Menjadi Di Antara Syarikat Perkhidmatan Terunggul Di Dalam Bisnes Tenaga Serantau”. Bhd. penggubalan strategi bagi pakej projek baru supaya berdaya saing dalam urusan tender. telah menunjukkan keputusan yang dinamik dan meneruskan pembangunan dalam pelaksanaan strategi secara konsisten. wayar biasa voltan rendah. projek Sistem Pendinginan Daerah untuk IJN. Bhd. Operasi dan Penyelenggara Projek serta Pemilik Ekuiti. Perolehan. Sepanjang tempoh penilaian semula.

Audit dan Pelaksanaan Tenaga yang efisien dan Penyelenggaraan sistem pengalih udaraan. Syarikat tersebut dengan kepakarannya akan berganding bahu dengan Bahagian Pengurusan Pelaburan untuk mencapai visinya iaitu “Menjadi Syarikat Perkhidmatan Tenaga Yang Terpilih di Malaysia Pada Tahun 2010 Dan Di Rantau Ini Pada Tahun 2015”. Secara relatifnya Universiti ini kecil jika dibandingkan dengan universitiuniversiti yang sedia ada. ia adalah milik penuh TNB dan fokus UNITEN adalah kepada tiga bidang khusus iaitu kejuruteraan. sewa kemudahan. TNB Fuel Services Sdn. TNBES bangga kerana berpeluang mengambil bahagian dalam Projek K e j u r u t e r a a n . Stesen Janaelektrik Tenaga Yang Boleh Diperbaharui (RE) (Angin/ Solar Hibrid) untuk bekalan sehingga 300 kW setiap Stesen untuk Stesen Tengah Kereta Kabel Langkawi untuk LADA.3 juta bagi Tahun Kewangan 2007/2008 (TK08). Syarikat tersebut telah menikmati pengiktirafan yang berprestij tinggi daripada pihak ASEAN sebagai pemenang “The Landfill Gas (Biomass) Project” di Pertandingan Projek Tenaga Boleh Diperbaharui (RE) ASEAN 2005 di bawah Kategori Grid serta sebagai pemenang naib johan Projek Hibrid Solar di luar pesisir Mersing di bawah Kategori “Off Grid” pada tahun 2008. Universiti Tenaga Nasional (UNITEN) Sejak penubuhannya pada tahun 1997. Malaysia Institute of Certified Public Accountants (MICPA) dan Institute of Chartered Accountants of England and Wales (ICAEW) . TNBES telah mengambil inisiatif untuk membuat penilaian semula bagi memastikan polisi dan objektif strateginya tetap relevan dengan menggunakan peluang-peluang yang sedia ada daripada perubahan persekitaran dan permintaan yang semakin tinggi daripada pihak yang berkepentingan. Engineering Accreditation Councils (EAC). TNBF memainkan peranan yang penting dalam memantau pasaran arang batu dan pengangkutan. biojisim dan hidro mini. Johor. bayaran khidmat pakar perunding dan latihan. Republik Iraq dan Republik Yemen. Teknologi dan Innovasi (MOSTI). Pendidikan adalah salah satu agenda utama UNITEN dan ini boleh dilihat dari segi misi dan kualiti para penyelidiknya. Institution of Civil Engineers (UK). menjadi teras keunggulan universiti ini ialah visi dan misinya serta sokongan yang tidak berbelah bagi daripada segenap lapisan warganya. 6. Sumber utama pendapatan ialah dari hasil yuran pengajian. UNITEN sentiasa mendapat penyataan yang positif seperti lokasinya yang strategik. adalah sebuah syarikat milik penuh Kumpulan TNB. pulau-pulau di pesisir Mersing. Universiti ini mempunyai lima kolej yang menyediakan program pendidikan dan penyelidikan dan mempunyai seramai 7100 pelajar. Sebagai universiti yang terawal di kalangan universiti-universiti swasta di Malaysia. (TNBF) Sebagai pembeli dan pembekal bahan api. Kerajaan Arab Saudi. penginapan. Komitmen UNITEN menggalakkan program penyelidikan terbukti dengan bilangan penyelidikan yang meningkat dari setahun ke setahun. TNBF bersikap optimis bahawa visinya iaitu “Untuk Menjadi Pembeli Dan Pembekal Bahan Api Yang Bereputasi Tinggi dan Syarikat Perkhidmatan Bahan Api Yang Bertaraf Antarabangsa” akan tercapai memandangkan rekod pencapaian serta pengalamannya dalam bidang ini adalah cemerlang. Bhd. Pulau Perhentian (angin/solar) di luar pesisir Terengganu dan KawasanKawasan terpencil di Sabah untuk Kementerian Pembangunan Luar Bandar dan Wilayah dan Pulau Kapas untuk PERMINT iaitu milik Kerajaan Terengganu. Selain dari itu. Jawatankuasa Eksekutif Perolehan Bahan Api dan Jawatankuasa Lindung Nilai Arang Batu telah dibentuk untuk mengkaji pasaran bahan api dan telah memperluaskan aktivitinya untuk merangkumi komoditi kritikal lain seperti tembaga dan aluminium yang diperlukan oleh syarikat Kumpulan TNB yang lain. Jumlah hasil bagi tiga tahun kewangan yang lalu telah meningkat dari RM77.6 juta bagi Tahun Kewangan 2006/2007 (TK07) dan kepada RM98. Program utama UNITEN adalah menyediakan pendidikan tinggi dan latihan. Selangor. termasuk arang batu untuk penjanaan kuasa di Malaysia sejak tahun 1998. infrastrukturnya yang bertaraf kelas pertama serta siswazahnya yang berpotensi memperoleh pekerjaan. UNITEN telah memenangi 38 anugerah tempatan dan 3 anugerah antarabangsa dan berjaya mendapat geran penyelidikan berjumlah RM10 juta daripada Kementerian Sains. Malaysia Institute of Accountants (MIA). Sumber pendapatan utamanya adalah dari yuran pengajian. Perkampungan Orang Asli di Semenanjung Malaysia. 7. akan terus menghadapi cabaran baru dan sengit dalam keadaan pasaran bahan api yang mudah berubah. Mitigasi dan Pemantauan Kualiti Tenaga. Pada tahun akan datang yang penuh dengan cabaran TNBES telah bersedia untuk menghadapi persaingan yang semakin meningkat dalam sektor perkhidmatan tenaga. Program-program tersebut juga diterima oleh negara yang lain seperti Emiriah Arab Bersatu (UEA). namun keupayaan universiti tersebut menunjukkan prestasi yang setanding atau lebih baik dalam program pendidikan dan penyelidikan dan ini dapat dilihat melalui kejayaannya di peringkat kebangsaan dan di peringkat antarabangsa.4 juta bagi Tahun Kewangan 2004/2005 (TK05) kepada RM82. Kebanyakan program pengajiannya adalah diiktirafkan oleh badan-badan profesional seperti Institution of Mechanical Engineers (UK). Bhd. Operasi dan Penyelenggaraan dan Pemulihan Stesen Hidro Mini TNB. Kualiti penuntut dan siswazah UNITEN boleh dibuktikan dengan kejayaan mereka mendapat pengiktirafan dan mencapai kemenangan dalam pertandingan- 88 [ Tenaga Nasional Berhad ] [ Laporan Tahunan 2008 ] . P e ro l e h a n d a n Pembinaan Stesen Janaelektrik Gas Landfill 2 MW di Puchong. TNB Fuel Services Sdn.Ulasan Operasi – Bahagian Pengurusan Pelaburan penyenggaraan projek berkaitan Te n a g a B o l e h D i p e r b a h a r u i (Renewable Energy atau RE) seperti projek angin/hibrid solar. UNITEN berada di tempat yang Ke-7 di dalam senarai Institusi Pengajian Tinggi Swasta dan merupakan sebuah institusi pengajian tinggi swasta yang menerima bantuan kewangan yang tertinggi daripada MOSTI. teknologi maklumat dan bisnes. universiti ini telah muncul di antara salah sebuah institusi pengajian tinggi yang menjadi pilihan utama di dalam negara bagi tempoh 10 tahun.

Purata setiap pekerja hendaklah menjalani latihan selama 5 hari. Keputusan kaji selidik itu telah menunjukkan bahawa semua segmen pelanggan berpuas hati dengan pendekatan perkhidmatan pelanggan yang diamalkan oleh warga kerja Bahagian. • Menambahbaikkan Pengurusan Modal/Aset – Penangguhan Projek Purata (Bulan). dan sebagai universiti penandaaras menjelang tahun 2010. Sepanjang tempoh penilaian semula. Pada masa yang sama bahagian ini juga meneruskan penyusunan semula dan rasionalisasi operasinya iaitu penglibatan berpusat kepada fungsi perniagaan dan sokongan ibu pejabat. kewibawaan dan ketepatan perkhidmatan pelanggan yang diberikan. Pelanggan akan dimaklumkan tentang tindakan pembetulan sebaik sahaja aduan mereka diselesaikan. nisbah prestasi yang positif dan pendedahan risiko yang minimum ke atas subsidiari-subsidiari di bawah pengurusannya. Sepanjang tempoh penilaian semula juga. peningkatan kemahiran dan kompetensi dan perkhidmatan pelanggan. Fokus Pelanggan Bahagian tersebut telah memberi autonomi fungsi-fungsinya kepada syarikat-syarikat berkenaan untuk membina hubungan yang lebih dinamik serta memberi perkhidmatan yang lebih cekap. Cukai. 89 . Model perkhidmat­ an ini telah membolehkan Bahagian turut terlibat secara aktif dalam pembangunan strategi perniagaan dan rancangan untuk pelanggan. UNITEN telah membentuk rangka kerja kualiti dan komprehensif iaitu UNITEN 10 yang selaras dengan sasaran Kecemerlangan Perkhidmatan 10/10 TNB (SE10/10). yang dihubungkaitkan dengan sasaran strategik Bahagian. • M e n c a p a i K e c e m e r l a n g a n Operasi – Rancangan Tindakan Audit disiapkan berdasarkan penemuan-penemuan audit. Matlamat utamanya ialah mencipta platform bagi tokoh-tokoh terkenal yang berjaya mencipta nama di dunia untuk berkongsi pengalaman tentang pencapaian mereka yang boleh menjadi inspirasi kepada pihak awam khususnya generasi muda. Kejayaan dicapai apabila UNITEN muncul sebagai universiti pertama dalam negara untuk menerima anugerah Amalan Persekitaran Kualiti (5S) daripada Perbadanan Kualiti Malaysia (MPC). Ini telah dicapai dengan penilaian yang berterusan dan pemantauan subsidiari dengan menggunakan KPI Kumpulan yang meliputi beberapa aspek seperti berikut: • Keberuntungan terjamin – Kos Perkhidmatan Purata. Untuk mencapai sasaran “Memperting­ katkan Mutu Perkhidmatan Pelanggan” di bawah inisiatif SE10/10. syarikat dibawah tanggungannya.220 pekerja yang berkhidmat di ibu pejabat dan semua syarikat dibawah pengurusannya. Bahagian ini telah meningkatkan dan menumpukan fokus terhadap perkhidmatan pelanggan dan prestasi kewangan. • Menambahbaikkan Kepuasan Pelanggan dan Pihak Berke­ pentingan – Indeks Kepuasan Pelanggan Dalaman (CSI). mengadakan mesyuarat dari semasa ke semasa dan mewujudkan mekanisme untuk menjejak dan memantau aduan-aduan pelanggan yang berkaitan dengan bidang kuasa Bahagian. Sistem Maklumbalas Pelanggan (SMP) digunakan sebagai mekanisme menjejak dan memantau aduan-aduan pelanggan dan untuk merancang dan melaksanakan tindakan pembetulan dalam rangka waktu tertentu. menunjukkan kepuasan pelanggan secara amnya. unit-unit serta syarikat sekutu dan syarikat pelaburan. Di samping itu Uniten telah memula­ kan usaha pengkongsian maklumat sedunia dengan pihak awam melalui program siri Syarahan Tun Mahathir. UNITEN juga dianugerahkan pensijilan ISO9001:2000 dari SIRIM. menyiapkan Pembangunan Rancangan Strategik. • Mencapai sasaran Warga Kerja yang berkompeten tinggi – Indeks Kompetensi Organisasi dan memastikan ketersediaan dan jaminan penggantian – Skor Rahmah Pekerja (EES). Sebagai persediaan untuk persaingan yang lebih sengit serta cabaran era globalisasi. dan juga telah memberi peluang-peluang untuk memperbaiki kualiti dan julat perkhidmatan yang ditawarkan. Bahagian ini meneruskan usaha membina keupayaan tenaga kerja dengan memfokuskan kerja berpasukan. Siri syarahan ini diadakan setiap tahun di UNITEN dan terbuka kepada pihak awam secara percuma. [ Tenaga Nasional Berhad ] [ Laporan Tahunan 2008 ] Pemiawaian Proses dan Penambahbaikkan (PSI) Bahagian Pengurusan Pelaburan telah memperkukuhkan kawalan sistem pengurusan kualiti yang didokumenkan dengan menambah baikkan kualiti proses bisnesnya secara berterusan sejak TNB dianugerahkan pensijilan MS ISO 9001:2000 secara Kumpulan pada Januari 2006. menyiapkan penyerahan produk/perkhidmat­ a n s u b s i d i a r i b e rd a s a r k a n Perjanjian (dalaman). struktur mudah tunai yang kukuh. menyiapkan proses pengiraan kos dan harga untuk perkhidmatan/produk yang dibekalkan kepada TNB. khususnya dalam budi­ bicara. kualiti aset yang tinggi. Kaji Selidik Kepuasan Pelanggan merangkumi semua Bahagian di bawah Kumpulan TNB. Memajukan Bisnes Baru – Perolehan Sebelum Faedah. Penilaian tahunan pekerja lebih memberi tumpuan kepada pengurusan berpandukan matlamat Petunjuk-petunjuk Prestasi Utama Petunjuk-petunjuk Prestasi Utama Bahagian ditentukan oleh kejayaan dalam menjamin prestasi yang stabil. Susut Nilai dan Penulasan (EBITDA) dan Pulangan Ke atas Pelaburan (ROI). Pembangunan Keupayaan Sumber Manusia Bahagian Pengurusan Pelaburan dianggarkan mempunyai seramai 4. Bahagian ini telah menjalankan program latihan dan pembangunan yang komprehensif. Para siswazah UNITEN amat dialu-alukan bekerja di industri dan syarikat kebangsaan dan antarabangsa yang bereputasi tinggi. Mobiliti anggota pengurusan ke seluruh Bahagian digalakkan untuk m e m p ro m o s i k a n p e m i n d a h a n pengetahuan dan pengalaman dan pada masa yang sama memupuk penghayatan budaya organisasi yang seragam.pertandingan di peringkat kebangsaan dan antarabangsa.

Dengan siapnya naik taraf SAP. Peningkatan teknikal TNB Enterprise System yang merangkumi ERMS. Membangunkan E-Aplikasi TNB. Peningkatan dan perluasan pusat data untuk menghoskan perkhidmatan dan aplikasi kritikal TNB. Pusat Data 2 TNB ditubuhkan awal tahun ini untuk memberi sokongan kepada Pusat Data 1.Teknologi Maklumat & Komunikasi Sorotan Pencapaian: Menyiapkan Projek ‘Mobile Field Force Automation’ untuk mempertingkatkan komunikasi dan tempoh respons gangguan antara Pusat Pengurusan Panggilan TNB dan krew tapak. Kemudahan tambahan ini kritikal kerana ia membolehkan TNB memberi jaminan keselamatan yang diperlukan kepada pihak berkepentingan dari segi melindungi data penting. satu sistem berasaskan web yang membolehkan pemaju perumahan dan pelanggan individu memohon bekalan elektrik secara dalam talian. Melaksanakan pembaharuan Intranet TNB untuk memberi antara muka yang lebih mesra pengguna dan menggalakkan kerjasama dan perkongsian maklumat melalui platform tunggal. pengguna akan menikmati fungsi yang lebih baik serta sistem yang lebih mesra pengguna pada masa akan datang. [ Tenaga Nasional Berhad ] [ Laporan Tahunan 2008 ] 90 . Bahagian ICT terus menginovasikan cara-caranya untuk memenuhi keperluan ICT di TNB demi menyokong visi dan misi keseluruhan TNB. Menyiapkan Kajian Pelan Induk GIS 10 Tahun TNB yang bertujuan merumus rangka jadual dan strategi pelaksanaan Corporate Geographical Information System (CGIS) yang komprehensif merangkumi semua bahagian dalam Kumpulan TNB. EHRMS dan eCIBS ke versi platform yang lebih tinggi.

91 [ Tenaga Nasional Berhad ] [ Laporan Tahunan 2008 ] .Razali bin Awang Ketua Pegawai Maklumat Matlamat Bahagian Bahagian ICT terus mengamalkan empat matlamat utama ke arah menyokong Visi dan Misi keseluruhan TNB iaitu secara efektifnya mengawal dan menyeragamkan penggunaan ICT dalam TNB. Bahagian ICT juga terus komited menyumbang secara efektif kepada matlamat bisnes dan pertumbuhan TNB melalui penciptaan nilai. kecemerlangan organisasi dan kepelbagaian. penambahbaikan perkhidmatan dan kecekapan. menyediakan infrastruktur digital bagi sistem penyampaian tenaga secara pintar serta memaksimumkan pulangan daripada infrastruktur dan kepakaran ICT. membolehkan prosesproses bisnes dan teknikal yang kritikal secara elektronik.

Pengurusan Rantai Bekalan dan strategi komunikasi. Integrated Fleet Management System (IFMS) telah dilaksanakan di Selangor. Kanun Amalan dan Garis Panduan-Garis Panduan dalam usahanya untuk mengawal dan menyeragamkan penggunaan ICT dalam TNB. Wilayah Persekutuan Kuala Lumpur dan Putrajaya untuk pengurusan penyeng­ garaan kenderaan TNB yang cekap serta pemantauan efektif prestasi dan kualiti perkhidmatan yang disediakan oleh bengkelbengkel yang dilantik. berdaya harap dan berterusan kepada pelanggan. Di samping itu. [ Tenaga Nasional Berhad ] [ Laporan Tahunan 2008 ] Fokus operasi terasnya ialah memenuhi Ketersediaan Paras Perkhidmatan TNB bagi Sistemsistem ICT TNB dan Rangkaian Te l e k o m u n i k a s i y a n g a k a n memberi bantuan secara langsung kepada operasi teras TNB dalam menyediakan bekalan elektrik yang selamat. Bahagian ini telah melaksanakan naik taraf keselamatan di bidang-bidang kritikal bagi memastikan kewibawaan data dalam sistem ICT tidak terjejas.Ulasan Operasi – Bahagian Teknologi Maklumat & Komunikasi Tumpuan Teras Bahagian ICT terus menguat­ kuasakan Dasar-dasar ICT. Bahagian ini juga meluangkan masa dan tenaga untuk meningkatkan produktiviti dalam TNB menerusi sistem-sistem yang dibangunkan secara dalaman untuk menyokong rangka kerja Pengurusan Perhubungan Pelanggan. 92 . Penambahbaikan Operasi Projek-projek Utama Pada tempoh kajian.

Pelaksanaan Pemiawaian Proses dan Penambahbaikan Bahagian ICT banyak menggunakan platform PSI untuk menambahbaikkan perkhidmatan dalamannya. Dalam tahun ini. Projek-projek lain yang dilaksanakan termasuklah Sistem Pengurusan Dokumen Elektronik (EDMS) untuk mengurus rekod dan fail TNB dan projek Penyimpanan Maya (Storage Virtualisation) yang melibatkan konsolidasi pelbagai platform penyimpanan untuk memperbaiki prestasi ERP yang memudahkan pengurusan penyimpanan serta pengurangan jumlah kos pemilikan. Membuat. Bahagian ini bukan sahaja telah berjaya menepati sasaran tetapi telah melebihi aras tanda industri. Bahagian ini berjaya mengurangkan perbelanjaan modal melalui p e l a k s a n a a n p ro j e k s e c a r a inovatif yang berjaya memenuhi semua keperluan pada kos yang optimum. Pada masa yang sama. menambahbaikkan kecekapan pelanggan menerusi produk dan penyampaian perkhidmatan ICT yang terbaik dan bertaraf industri. Indeks Prestasi Utama Penggunaan Pelayan telah menunjukkan penggunaan infrastruktur Bahagian ICT yang optimum oleh Kumpulan. Usaha ini telah membuahkan hasil apabila TNB menerima Anugerah “Best New Services” untuk aplikasiaplikasi ICTnya yang bereputasi seperti OVR. Sistem ini dilaksana­ kan mengikut prinsip-prinsip IT Infrastructure Library (ITIL) iaitu amalan terbaik industri untuk Pengurusan Perkhidmatan IT. Bahagian ICT juga telah memberi sumbangan kepada pem­ bangunan Whistle Blowing System secara dalam talian bersama Jabatan Hal Ehwal Dalaman sebagai sebahagian daripada usaha TNB untuk memperbaiki saluran aduan dalaman dan luaran berkaitan dengan salah laku dan penyalahgunaan kuasa oleh pekerja TNB. Bahagian ICT telah menjalankan kajian prosesproses operasinya untuk memudah dan menguruskan perkhidmatannya dengan lebih teratur. Indeks Kepuasan Pelanggan dalaman juga telah menunjukkan peningkatan yang menggalakkan. Penambah­ baikan cbPMS telah memboleh­ kan TNB memantau Petunjukpetunjuk Prestasi Utama dan kompetensi-kompetensi semua pekerja. Proses-proses baru itu akan merangkumi aplikasi keseluruhan kitaran Merancang. Dari segi ini. 93 .Bahagian ini juga telah menyumbang kepakaran terhadap pembangunan Sistem Pendaftaran Vendor Secara Dalam Talian (OVR). demi menyumbang ke arah pengurusan prestasi yang lebih baik. Selain itu. perkhidmatan Bahagian ICT kepada Bahagian-bahagian teras diukur melalui Ketersediaan Rangkaian Telekomunikasi dan petunjuk-petunjuk Ketersediaan Sistem. Bahagian ini juga telah melaksanakan sebahagian daripada Control Objectives for Information and Related [ Tenaga Nasional Berhad ] [ Laporan Tahunan 2008 ] Petunjuk-petunjuk Utama Prestasi Petunjuk-petunjuk Utama Prestasi Bahagian ICT telah dinilai berasaskan empat matlamat utama yang dirumus sebagai sokongan kepada sasaran keseluruhan TNB iaitu perbelanjaan berhemah dan memaksimumkan nilai dari pelaburan ICT. Bahagian ini telah melaksanakan Sistem Pengurusan Pelanggan (CMS) yang membolehkan per mintaan servis ICT dan menjejaki insiden ICT secara dalam talian. daya harap dan ketersediaan rangkaian komunikasi TNB serta menyediakan saluran-saluran yang kukuh dan berwibawa untuk teleperlindungan. kecemerlangan operasi menerusi e-proses dan memanfaatkan modal insan untuk pertumbuhan yang berterusan. Menyemak dan Bertindak mengikut IT Infrastructure Library (ITIL) bagi memastikan keberkesanan perkhidmatan yang diberikan kepada pelanggan. Melalui PSI. Bahagian ini juga telah melaksanakan peningkatan infrastruktur secara berterusan untuk memperbaiki daya tahan. Bahagian ini dapat mengkaji dan mencadangkan penambahbaikan sistem selaras dengan matlamat utamanya untuk membolehkan proses-proses bisnes dan teknikal yang kritikal secara elektronik untuk meningkatkan tahap kecekapan kerja. eCIBS dan MFFA sempena Ekspo & Forum ASEAN Communications & Multimedia (ACM) 2007 ke-10 di Kuala Lumpur. Selaras dengan amalan industri. telekawalan dan SCADA. Sistem yang dibangunkan dalam TNB bersama dengan disiplin pengurusan projek yang berhemah telah membolehkan TNB memperoleh penjimatan kos bagi jangka masa panjang. Beberapa projek bertujuan untuk menambahbaikkan operasi dalaman telah dilaksanakan pada tahun kewangan ini. Secara keseluruhannya.

Bahagian ini telah dapat melaksanakan program perikatan strategik bagi TNB seperti berikut: • Perluasan Skim Perolehan Strategik yang diperkenalkan pada tahun 2004/2005 bagi merangkumi pembelian lainlain kelengkapan IT seperti p e n g i m b a s . 94 [ Tenaga Nasional Berhad ] [ Laporan Tahunan 2008 ] . pelaksanaan 5S dan menjalankan audit Sistem Pengurusan Persekitaran dan Keselamatan (SEMS). Melalui acara itu. Membangun Keupayaan Bahagian ICT percaya bahawa membangun keupayaan warga kerja adalah asas kepada peningkatan prestasi ke arah mencapai kecemerlangan syarikat. membentuk Pasukan Peningkatan Kerja (WIT). Sementara itu. warga kerja telah mendapat manfaat daripada produk-produk IT yang ditawarkan oleh vendor pihak ketiga TNB pada harga yang Pengurusan Kualiti dan Inisiatif Pengurusan Kualiti Bahagian ICT dilaksanakan menerusi penambahbaikan dalam Sistem Perancangan Sumber Perniagaan.Ulasan Operasi – Bahagian Teknologi Maklumat & Komunikasi Te c h n o l o g y ( C O B I T ) u n t u k mengawal operasi ICT dan proses-proses secara berkesan. Audit asas SEMS telah dijalankan untuk menentukan tahap keselamatan semua unit operasi ICT di empat wilayah di Semenanjung Malaysia. Pelbagai inisiatif telah diambil untuk meningkatkan kompetensi para pekerja termasuk sesi perkongsian ilmu dengan para pekerja. Peningkatan Meja Perkhidmatan. p r o j e k t o r. Pemantauan Pusat Data dan Pengurusan Pelanggan. sandaran k e r j a . sesi penyebaran KPI dan program anugerah serta ganjaran seperti Anugerah Khidmat Cemerlang Suku Tahunan/Tahunan (AKC) dan lima Pelaksana CMS Cemerlang Bulanan. Pengurusan Perhubungan Melalui perkongsiannya dengan pihak berkepentingan. Pengurangan bilangan proses ini menandakan pengurangan pita merah dan membolehkan prosesproses yang lebih sistematik dan tanpa kelim dalam menyampaikan produk dan perkhidmatan ICT. p ro g r a m k o m u n i k a s i bersemuka untuk membincang­ kan aspirasi warga kerja. Bahagian ini telah mengurangkan bilangan proses daripada 38 kepada 23 berikutan penyatuan proses-proses dalam sistem-sistem Pelaksanaan Projek. pencetak dan toner serta kelengkapan telekomunikasi. mengenalpasti jurang dan keperluan pembangunan. Empat Pasukan Peningkatan Kerja (WIT) telah melaksanakan projekprojek untuk memperbaiki kerja seharian mereka yang merangkumi pengurusan Akses dan Inventori Pusat Data. Bahagian ICT telah berjaya menganjurkan Hari Produktiviti Pejabat ICT untuk mempromosikan produk dan perkhidmatan ICT termasuk alat-alat dan tip untuk meningkatkan produktiviti kepada warga kerja TNB.

Sumbangan dalam bentuk wang tunai dan barangan telah diberikan kepada pihak yang memerlukan termasuk menderma komputer kepada sekolahsekolah. Hari Produktiviti Pejabat ICT akan dianjurkan setiap tahun. Prospek dan Cabaran Bahagian ICT akan terus tabah menghadapi cabaran tahun hadapan demi memenuhi permintaan perkhidmatan ICT yang semakin meningkat. 95 [ Tenaga Nasional Berhad ] [ Laporan Tahunan 2008 ] . Memandangkan sambutan yang diterima adalah sangat menggalakkan. Anugerah dan Penghargaan Ketua Pegawai Maklumat ICT. Ini termasuklah mengurus rangkaian optik gentian dalaman TNB. Satu penyelesaian Service Oriented Architecture (SOA) akan dimasukkan ke dalam skop pelaksanaan untuk mengoptimumkan fungsi projek GIS Korporat dan perkongsian maklumat di antara pelbagai aplikasi TNB. pengurusan hartanah. skop projek Mobile Field Force A u t o m a t i o n ( M F FA ) a k a n diperluaskan untuk merangkumi pasukan-pasukan Bahagian Pembahagian yang berada di lokasi-lokasi lain di Semenanjung Malaysia seperti Johor dan Pulau Pinang. Penghantaran dan Pembahagian dalam meningkatkan penyenggaraan operasi untuk menjamin bekalan tenaga yang cekap. Projek ini akan dilanjutkan kepada Bahagian Penghantaran tidak lama lagi. Melangkah ke hadapan.berpatutan. Encik Razali Awang telah diberi pengiktirafan peringkat kebangsaan sebagai pemimpin yang berwawasan dan berkarisma oleh MIMOS seperti yang dilaporkan dalam majalah Business Today. Bahagian ICT telah dipertanggungjawabkan oleh Pengurusan TNB untuk menerajui dan menyelaras inisiatif GIS seluruh korporat ini. keselamatan dan logistik. Bahagian ICT sentiasa proaktif dalam menyokong dan mengambil bahagian dalam program-program kebajikan. Fasa Asas Projek GIS Korporat akan dimulakan pada TK08/09 dan akan mengambil masa selama empat tahun. Prestasi ICT yang membanggakan telah mendapat keyakinan tiga bahagian bisnes teras TNB iaitu Penjanaan.

Pelaksanaan e-bida untuk produk dan perkhidmatan telah menghasilkan penjimatan sebanyak RM15 juta. [ Tenaga Nasional Berhad ] [ Laporan Tahunan 2008 ] Ringkasan Operasi Pada tempoh kajian. kewibawaan dan kecekapan proses perolehan. Ulang kaji pertama Prosedur-Prosedur dan Dasar-Dasar BVDP diluluskan pada Ogos 2008. Bahagian ini merupakan pendorong p e n t i n g p re s t a s i b i s n e s d e n g a n tanggungjawab merumus dasar perolehan TNB. sumber bekalan strategik. Inisiatif-insiatif yang berjaya menghasilkan penjimatan yang ketara termasuklah penyatuan perbelanjaan. meningkatkan ketelusan. Bahagian ini juga komited terhadap mencipta nilai melalui inovasi dan menggunapakai amalanamalan perolehan terbaik. pengecualian cukai. 96 . mengerakkan strategistrategi perolehan selaras dengan arah tuju strategik korporat. Pelancaran Prosedur-Prosedur dan Dasar-Dasar Jaminan Kualiti Produk TNB pada Julai 2008. menguatkuasa pematuhan dan memajukan keutamaan pembangunan negara termasuk pembangunan masyarakat usahawan Bumiputra yang lebih kompetitif dan berdaya tahan. memperbaiki pengurusan pembekal dan memperkukuhkan organisasi perolehan dengan menukarnya menjadi fungsi yang lebih strategik. Kemajuan tahun kedua yang kukuh dan berterusan bagi pelaksanaan Rancangan Transformasi Perolehan. melaksanakan penciptaan nilai. Nor Azmi bin Ramli Ketua Pegawai Perolehan Perolehan Sorotan Pencapaian: Perolehan adalah satu fungsi strategik yang mendorong penciptaan nilai dalam rantaian bekalan bagi Syarikat Penciptaan Nilai yang penting bagi Tahun Kewangan berjumlah RM118 juta.Matlamat Bahagian TNB telah menyusun semula dan memperkukuhkan organisasi perolehannya dan memberi mandat kepada Bahagian Perolehan untuk memainkan peranan strategik yang lebih besar dalam mendorong penciptaan nilai dan memperbaiki ketelusan. memberi khidmat nasihat. kewibawaan dan keberkesanan proses perolehan. Didorong oleh visi dan misinya. Bahagian Perolehan beraspirasi untuk menjadi peneraju di kalangan utilitiutiliti serantau dalam Pengurusan Rantaian Bekalan. Menjadi tuan rumah acara ‘Anugerah Usahawan/Vendor Cemerlang’ pada Februari 2008. berbagai aktiviti dan inisiatif telah berjaya dilaksanakan untuk menangani lima bidang fokus utama dalam Rancangan Transformasi Perolehan iaitu menggalakkan penggunaan isi kandungan tempatan dan menjamin saham-saham ekuiti Bumiputra. pengurusan kontrak dan e-bida. Pelancaran “ On-line Vendor Registration” (OVR) di seluruh negara pada Oktober 2007.

• Penilaian Perolehan Bahagian ini meneruskan usaha meningkatkan kewibawaan dan ketelusan proses dengan menjalankan 44 penilaian perolehan atas stesen-stesen terpilih di seluruh Malaysia untuk memastikan keberkesanan perlaksanaan dan pematuhan kepada proses. ia juga membolehkan Bahagianbahagian berkenaan membuat pengesahan status vendor semasa penilaian tender. Sejak OVR dilaksanakan bilangan pembaharuan dan pendaftaran baru vendor telah meningkat. mesyuarat ini mengambil keputusan supaya HAPUA Procurement Circle harus dikekalkan sebagai platform bagi ahli-ahlinya berinteraksi. Antara lain. Keupayaan warga kerjanya pelbagai kemahiran dan disiplin terus dipertingkatkan untuk menyokong fungsi strategik perolehan yang diperkukuhkan. Matlamatnya ialah untuk memendekkan proses pendaftaran dan meningkatkan kecekapan. dasar dan prosedur perolehan. Ahli-ahli HAPUA juga melakukan lawatan ke PT PLN (Persero) Indonesia untuk berkongsi dan membanding amalan terbaik yang digunapakai oleh rakan seindustri TNB di Jakarta. “Strategic Supplier Management”. Perkongsian Dengan Pihak Berkepentingan • Ketua-ketua Perbadanan/ Utiliti Kuasa ASEAN (HAPUA) Kumpulan Perolehan HAPUA telah dibentuk pada Februari 2007 sebagai platform bagi negara-negara anggota ASEAN berkongsi amalanamalan terbaik. 97 [ Tenaga Nasional Berhad ] [ Laporan Tahunan 2008 ] .l i n e Vendor Registration” (OVR) OVR telah dilaksanakan pada Oktober 2007 menggantikan sistem pendaftaran vendor manual.Peningkatan Operasi • E-bida Lapan sesi e-bida untuk produk dan perkhidmatan telah berjaya dijalankan dan menghasilkan penjimatan lebih daripada RM15 juta. TNB telah menanjurkan mesyuarat 2nd HAPUA Procurement Circle pada Mac 2008 yang dihadiri oleh wakil-wakil dari lapan negara ASEAN. memberi sumber maklumat alternatif untuk tujuan perisikan pasaran dan menanda aras harga melalui Portal P e ro l e h a n H A P U A s e r t a mewujudkan peluangpeluang kerjasama perolehan dan aktiviti menanda aras untuk meningkatkan prestasi. Pengukuhan sistem ini dijalankan secara berterusan untuk menampung keperluan semasa dan masa depan. “Best Practice and Policies” dan “Shared Purchasing”. Lawatan ini adalah sebahagian daripada inisiatif rangkaian kerjasama peringkat wilayah di kalangan kumpulan perolehan untuk menjalin perhubungan serta mencipta platform bagi aktiviti menanda aras dan kajian perbandingan. Pembangunan Keupayaan Sumber Manusia Struktur Bahagian ini merangkumi 4 jabatan utama iaitu “Sourcing Controller”. berkongsi maklumat dan amalan terbaik perolehan. Oleh kerana sistem ini dikongsi bersama oleh Bahagian-bahagian lain melalui Internet. • “ O n .

Untuk memastikan penyebaran maklumat dijalankan dengan sempurna. Pengurusan Kualiti dan Inisiatif Dasar dan Prosedur Jaminan Kualiti Produk Bagi menjamin rangkaian bekalan elektrik yang cekap. Beberapa mesyuarat yang diadakan sepanjang tahun membolehkan TNB membuat perbandingan amalan terbaik perolehan yang sedia ada di kalangan ahli-ahli. Bahagian Perolehan sentiasa memberi keutamaan tertinggi kepada pelanggannya (baik dari dalam atau luar Kumpulan) sebagai menghayati semangat Nilai-nilai Bersama.Ulasan Operasi – Bahagian Perolehan • Kumpulan Perolehan GLC TNB adalah anggota Kumpulan Perolehan GLC tempatan yang diterajui oleh “ Putrajaya Committee on GLC High Performance”. antaranya adalah Kementerian Kewangan. Air dan Komunikasi untuk memastikan matlamat bisnes TNB adalah selaras dengan kehendakkehendak Kerajaan. Dasar yang mengandungi 24 prosedur juga berfungsi sebagai pemangkin dalam memper­ tingkatkan kualiti produk-produk . Dasar dan Prosedur Jaminan Kualiti Produk telah dilancarkan pada Julai 2008 sebagai panduan kepada TNB dalam perolehan produk berkualiti tinggi menerusi prosesproses yang berkesan dan telus. Kementerian Pembangunan Usahawan dan Koperasi dan Kementerian Tenaga. • Info Perolehan Sebagai salah satu daripada nilai-nilai bersama. Bahagian Perolehan telah menubuhkan satu platform yang dikenali sebagai “Info perolehan” untuk membolehkan pelang­ gan dalaman mengajukan pertanyaan mengenai hal-hal perolehan. berterusan dan berwibawa. 98 [ Tenaga Nasional Berhad ] [ Laporan Tahunan 2008 ] • Kementerian-kementerian Kerajaan Bahagian Perolehan mengadakan mesyuarat dari semasa ke semasa dengan Kementerian-kementerian berkenaan.

Satu program kesedaran telah dirancang untuk menyebarluaskan Dasar kepada semua wilayah pada TK2009. 99 [ Tenaga Nasional Berhad ] [ Laporan Tahunan 2008 ] . yang juga satu daripada kriteria Anugerah Kecemerlangan Industri Perdana Menteri (AKIPM). Acara ini telah diadakan di One World Hotel. Anugerah Kecemerlangan untuk Usahawan/Vendor Sejak Program Pembangunan Usahawan diperkenalkan pada tahun 1993. TNB melalui Bahagian Perolehan telah mengasuh dan memajukan usahawan-usahawannya sekali gus merintis jalan bagi mereka mencebur diri sebagai usahawan peringkat antarabangsa. Kuala Lumpur.tempatan. Salutary Avenue Manufacturing Sdn Bhd muncul sebagai pemenang Anugerah Kecemer­ langan Usahawan/Vendor 2008 berdasarkan pencapaian mereka yang konsisten dalam pasaranpasaran tempatan. Dengan penyertaan bersama. Inisiatifinisiatif mencipta nilai termasuk menerimapakai amalan-amalan terbaik khususnya Jumlah Kos Pemilikan (TCO) adalah penting untuk menjamin keberuntungan TNB. Cabaran-Cabaran Bahagian Harga-harga bahan mentah yang melambung tinggi termasuk kos bahan api membawa impak secara langsung kepada kos operasi perolehan TNB. wilayah dan antarabangsa. pensijilan dan pengiktirafan. Bahagian ini memastikan kualiti produk dan perkhidmatan TNB dengan usaha-usaha jaminan kualiti yang konsisten dan merangkumi pemilihan pembekal. EXPO Kementerian Pembangunan Usahawan dan Koperasi yang diadakan pada Mei 2008 di Pusat Dagangan Dunia Putra (PWTC) dan juga rombongan pemasaran antara­ bangsa ke Cambodia dan Vietnam pada Julai 2008. Anugerah dan Pengiktirafan Bahagian Perolehan telah diamanahkan untuk merangka kriteria “Jaminan Kualiti Pembekal Luar”. antara lain. Tanggungjawab ini adalah berdasarkan per­ hubungan baik Bahagian Perolehan dengan para pembekal seluruh Kumpulan TNB. Bahagian ini telah menyertai. Anugerah Kecemerlangan U s a h a w a n / Ve n d o r t e l a h diperkenalkan buat pertama kali pada Februari 2008 sebagai bukti kejayaan TNB dalam melaksanakan Program Pembangunan Usahawannya. para vendor akan menerima manfaat daripada jenama TNB untuk menembusi pasaran tempatan dan luar negeri. Program-program Pemasaran & Promosi “Jabatan Strategic Supplier Management” Bahagian Perolehan turut mengambil bahagian bersama para vendor dalam program-program pemasaran dan promosi di dalam dan luar negara.

kabel dan kunci di kemudahan-kemudahan TNB. SSID melaksanakan KPI dan penalti yang ketat dalam kontrak dengan syarikatsyarikat keselamatan swasta.Perkhidmatan Korporat Md. • Menyiapkan penandaan 4708 kenderaan Kumpulan. Jabatan ini juga mengambil inisiatif untuk menyediakan latihan kepada anggota keselamatan swasta seperti yang diperuntukkan dalam kontrak. Jabatan Perkhidmatan Logistik • Penghijrahan semua kad-kad petrol Shell ke Petronas. • Melaksanakan sistem PERFEKTO di seluruh Kumpulan (Semenanjung Malaysia). Jabatan Perkhidmatan Harta • Berjaya melaksanakan kerja-kerja projek dan penyenggaraan yang dipohon oleh Bahagian.000 atas OPEX TNB daripada pengurangan pembayaran sewa kepada Majlis Perbandaran Port Dickson berikutan penilaian semula ke atas Stesen Janaelektrik Tuanku Ja’afar Port Dickson. • Meningkatkan penjimatan duti Kastam dan Cukai Jualan setelah berjaya mendapat pengecualian untuk barang-barang diimport. • Menjalankan Latihan Krisis Siber dengan kerjasama EWRM. • Mulai 1 Mei 2008. Sorotan Pencapaian: Antara sorotan pencapaian Jabatan-jabatan dan Unit-unit di bawah Bahagian ini adalah: Jabatan Perkhidmatan Keselamatan & Risikan • P embentukan Pasukan Petugas Kebangsaan Kecurian Logam bersama agensi-agensi penguatkuasa yang lain untuk membanteras pencerobohan dan kecurian di kemudahan-kemudahan TNB dengan penyertaan GTD. • Penubuhan Bilik Kawalan SSID Kebangsaan. [ Tenaga Nasional Berhad ] [ Laporan Tahunan 2008 ] • Kejayaan Unit Penyiasatan & Risikan termasuk membongkar sindiket jenayah melibatkan pekerja TNB terhadap aset TNB. harta. Ini adalah urusan yang berterusan dan penandaan status kenderaan baru dan kenderaan sedia ada akan dijalankan setiap tahun. keselamatan dan perkhidmatan risikan. penyambung fius TNB. 100 . Cyber Security & Majlis Keselamatan Kebangsaan. sindiket-sindiket yang terlibat dalam kecurian alat ubah. • Memperoleh penjimatan tahunan berjumlah RM600. • Mengadakan sesi dialog dengan Persatuan Pedagang Logam dan Pengitar Semula India Malaysia (MIMTA). elektrik. Jailani bin Abas Pengurus Besar Kanan Bahagian Perkhidmatan Korporat menyediakan perkhidmatan sokongan kepada Kumpulan TNB dalam bidang pengkhususannya iaitu logistik.

Tugasan penting pada tempoh tersebut termasuklah pembaikan dan penyenggaraan kenderaan. SSID beraspirasi menjadi di antara penyedia perkhidmatan keselamatan yang terunggul pada 2010. pengangkutan dan set penjana untuk menyokong bisnes teras TNB. gudang-gudang wilayah dan pejabat-pejabat di seluruh Semenanjung Malaysia. Jabatan ini mempunyai tiga unit operasi iaitu unit-unit Operasi. Fokus teras operasi Bahagian ini adalah menerajui sokongan kepada visi dan misi T N B d a n m e n y e d i a k a n p e r­ khidmatan sokongan dalam TNB. pemeriksaan kenderaan Ringkasan Operasi Jabatan Perkhidmatan Keselamatan & Risikan adalah salah satu perkhidmatan sokongan penting dengan menyediakan dan memberikan perkhidmatan keselamatan secara berkesan dan cekap kepada TNB bagi memastikan bekalan tenaga yang berterusan. Fokus utama SSID ialah melindungi kemudahan-kemudahan utama TNB daripada kerosakan. vandalisme dan kecurian. pencawangpencawang. Perancangan & Pengurusan Krisis dan Penyelidikan & Risikan. Anggotanya telah ditugaskan di berbagai lokasi kritikal seperti stesen janaelektrik. pengurusan dan perolehan tanah. Jabatan Perkhidmatan Harta menyediakan perkhidmatan sokongan harta kepada bisnes teras TNB dengan meningkatkan nilai aset Kumpulan menerusi disiplin yang cemerlang dalam perancangan dan pembangunan. Ini termasuklah perkhidmatan fret. Jabatan ini telah memberi perkhidmatan yang cekap dari segi kos dan yang berkesan dengan kepuasan pelanggan yang tinggi.Matlamat Bahagian Susulan kepada penstrukturan semula pada awal 2008. keselamatan dan risikan serta perkhidmatan-perkhidmatan sokongan termasuk sumber manusia dan pentadbiran. mencapai kecemerlangan operasi dengan mengurangkan pencerobohan keselamatan untuk mencegah kerugian kepada TNB. produk dan perkhidmatan. Jabatan Perkhidmatan Logistik memberi perkhidmatan logistik dengan kos yang berkesan kepada p e l a n g g a n s e r t a m e n e ro k a i perkhidmatan baru yang boleh menambah nilai kepada Kumpulan. Misi Jabatan ialah untuk mencapai kecemerlangan dalam pengurusan harta. Matlamat jabatan adalah mengurus keperluan logistik yang menyeluruh untuk memenuhi kehendak pengguna. kewangan dan perancangan dan prestasi. fungsi dan tanggung­ j awab Bahagian Perkhidmatan Korporat telah dikaji semula untuk merangkumi empat bidang utama iaitu logistik. harta. Matlamatnya adalah 101 [ Tenaga Nasional Berhad ] [ Laporan Tahunan 2008 ] . pengurusan projek. Pada tempoh kajian.

Pelanggan • Skor Perkhidmatan Pelanggan Dalaman. ceramah-ceramah motivasi. Pada tempoh kajian. Petunjuk Prestasi Utama (KPI) Petunjuk Prestasi Utama (KPI) Bahagian dihimpunkan di bawah empat katogori seperti berikut: Kewangan • Pengurusan Belanjawan OPEX yang berkesan (tidak termasuk keperluan & perbelanjaan p ro j e k y a n g t i d a k b o l e h dikawal).Ulasan Operasi – Bahagian Perkhidmatan Korporat oleh PUSPAKOM. pengangkutan kargo am & lif berat. Prosedur-prosedur ini telah diaudit semasa Audit Kualiti Dalaman (AQA). dialog bersama pelanggan dan vendor untuk menyelesaikan isu-isu operasi dan Penilaian Prestasi Vendor. pengurusan kad bahan api dan bil-bil telefon bimbit. perumusan dan pelaksanaan matlamat dan strategistrategi Bahagian untuk mencapai matlamat keseluruhan TNB. permohonan pengecualian duti dan Cukai Jualan Kastam. Jabatan Perkhidmatan Sokongan merangkumi Jabatan Perancangan dan Prestasi. Jabatan Perkhidmatan Harta bertanggungjawab dalam pengurusan projek-projek mega TNB seperti Menara TNB dan bangunan-bangunan lain TNB. Jabatan Sumber Manusia dan Pentadbiran dan Jabatan Kewangan membantu Pengurus Besar Kanan dalam perancangan. Belanjawan tahunan berjumlah RM10 juta telah diperuntukkan untuk projek ini. Muadzam Shah dan Feri Rantai. 102 [ Tenaga Nasional Berhad ] [ Laporan Tahunan 2008 ] . • Projek penandaan kenderaan. sesi-sesi perkongsian ilmu dan maklumat. Tiga prosedur pengurusan pengangkutan akan didaftarkan. Bahagian ini merancang untuk mengkaji semula Rancangan Tindakan keatas NCR dan OFI yang dikenalpasti oleh SIRIM pada pertengahan Projek-projek Utama SSID telah dipertanggungjawab dengan pelaksanaan Sistem Pengurusan Keselamatan Bersepadu (ISMS) dalam tempoh lima tahun mulai TK2006/2007. • Membina tangki simpanan minyak terpakai di Kelana Jaya dan Malim Nawar. Sepuluh prosedur Bahagian ini telah didaftar di bawah sistem ISO. • Penambahan nilai dari aset. Tiada sebarang ketidak patuhan ditemui kecuali beberapa pemerhatian kecil untuk penambah­ baikan. Pemiawaian Proses dan Penambahbaikan Pada masa ini terdapat empat prosedur dan lapan Arahan Kerja di Jabatan Perkhidmatan Keselamatan & Risikan (SSID). Indeks Penambahbaikan Operasi Berbagai program telah dimulakan dan dilaksanakan dalam Bahagian ini untuk meningkatkan kecekapan operasi. Bahagian ini telah melaksanakan program anugerah dan pengiktirafan pekerja. • Pengurusan Belanjawan CAPEX yang berkesan (tidak termasuk keperluan & perbelanjaan p ro j e k y a n g t i d a k b o l e h dikawal). projek-projek utama yang dikendalikan oleh Jabatan Perkhidmatan Logistik ter masuklah perkara-perkara berikut: • Menjalankan kerja pembaikan ke atas enam unit set-set penjanaan bergerak 500 kW. pengurusan sumber manusia. program pembangunan dan persijilan. Pembelajaran dan Pertumbuhan • M e m p e r b a i k i Kompetensi. Di samping itu. bekalan set-set penjanaan. Beberapa prosedur lagi akan dibangunkan dan dimuat masuk dalam sistem selepas perbincangan dengan pemilik aset serta kelulusan oleh Pengurus Besar Kanan Bahagian. pembaikkan peti pembekal. Malim Nawar. • Mengurangkan pencerobohan keselamatan. pengurusan fret (import dan eksport kargo). • M e l a k s a n a k a n s i s t e m PERFEKTO di seluruh Kumpulan khususnya Bahagian Pembahagian dan Penghantaran. Sistem ini menggabungkan Penyelesaian Keselamatan yang berbeza kepada satu Sistem Kawalan. Jabatan juga berfungsi sebagai pusat yang memenuhi semua keperluan jabatan/subsidiari lain dalam Bahagian dalam perancangan bisnes. Ini termasuklah mengendalikan latihan warga kerja. Proses-proses Dalaman • Penambahan nilai/Penjimatan daripada Pengurusan Kenderaan Bersepadu dan operasi set-set Penjanaan. • M e m p e r b a i k i P e n y e r a h a n Projek untuk projek-projek Harta. Jabatan Perancangan dan Prestasi telah memulakan Sistem Peng­ urusan Keselamatan Bersepadu untuk semua aset kritikal TNB. Audit Kualiti Dalaman Bahagian telah dijalankan pada 27 Jun hingga 8 Julai 2008. laporan bulanan oleh unit-unit untuk tujuan pemantau prestasi dan pemusatan aduan pelanggan untuk penyelesaian yang lebih berkesan. pentadbiran dan kewangan. • Membina tangki kelincir untuk pengkalan operasi set-set penjanaan di Gong Badak. Jabatan Perkhidmatan Harta telah memajukan 15 prosedur dan 20 arahan kerja yang tertakluk kepada kajian semula setiap suku tahun di peringkat jabatan. • M e m p e r b a i k i P e n y e r a h a n Projek untuk projek-projek Keselamatan. pemindahan pejabat. • Menjalankan PMS. pelepasan kastam.

Untuk meningkat­ k an kemahiran dan kompetensi mereka. mesyuarat-mesyuarat bulanan dan audit setiap suku tahun. Anggota-anggota pasukan adalah dari unit-unit yang sama kerana projekprojek dirancang untuk memperbaiki proses dalam unit masing-masing. Prospek dan Cabaran Oleh kerana aset milik TNB digazetkan sebagai Infrastruktur Kritikal Nasional. Perbadanan Pembangunan Industri Malaysia (MIDA). CELCOM. Antaranya termasuklah Kementerian Kewangan. Ini termasuklah: • Mengenalpasti bidang-bidang untuk diperbaiki. • 26 pasukan WIT giat terlibat dalam merumus cara-cara memperbaiki kualiti produk dan perkhidmatan kepada pelanggan. Bahagian ini juga menguruskan berbagai kategori vendor terdiri daripada. mengguna­ pakai dan melaksanakan undangundang yang perlu dan berkongsi maklumat di pelbagai peringkat adalah antara inisiatif yang perlu. [ Tenaga Nasional Berhad ] [ Laporan Tahunan 2008 ] Fokus Pelanggan Bahagian Perkhidmatan Korporat telah mengenalpasti keperluan dan harapan pelanggannya menerusi Indeks Kepuasan Pelanggan (CSI) Tahunan. • M e m e n u h i k e p e r l u a n pelanggan telah ditetapkan sebagai satu daripada KPI pekerja. Pengurusan Kualiti dan Inisiatif Bahagian ini telah menjalankan berbagai inisiatif pengurusan kualiti yang termasuk: • Walaupun terdapat penilaian AKP pada tempoh kajian. Pengurusan Sumber Manusia Selain daripada mengambil anggota kerja yang layak dan kompeten. aktiviti di bawah AKP tetap dilaksanakan seperti dirancang. Petronas. • Membangun dan melaksanakan Rancangan Pengurusan Perhubungan Pelanggan. Polis Diraja Malaysia dan PUSPAKOM. Semua jabatan di bawah Bahagian ini dikehendaki mengedar soal selidik kepada pelanggan mereka setiap tahun. proses dan prosedur ISO akan disebarkan kepada para pekerja Bahagian pada Tahun Kewangan depan. Pengurusan Pihak Berkepentingan/Perhubungan Bahagian ini telah menjalin perhubungan baik dan rangkaian dengan ramai pihak berkepentingan yang berkaitan secara langsung dengan operasi sehariannya. Analisis akhir keputusan kaji selidik itu akan dilaporkan oleh Jabatan Prestasi & Perancangan. Bahagian Perkhidmatan Korporat mempunyai seramai 1. Antara cabaran-cabaran utama yang dihadapi oleh Jabatan Perkhidmatan Harta adalah penyerahan peranan dan fungsi pengurusan harta yang sesuai khususnya perkhidmatan penyenggaraan dan pengurusan projek kepada pihak luar. Pada akhir Ogos 2008. • M e n g a d a k a n p e r j u m p a a n formal dan tidak formal dengan pelanggan untuk memahami keperluan dan harapan mereka serta masalah yang dihadapi dari perkhidmatan yang diberi. Meningkatkan kesedaran dan mendidik warga kerja TNB tentang ancaman. Antara inisiatif yang diambil termasuklah merumuskan strategi dan mekanisme yang menggalakkan agar TNB sentiasa berwaspada serta menjalin rangkaian perhubungan dengan berbagai agensi keselamatan. Untuk memerangi sabotaj dan ancaman keganasan memerlukan strategi-strategi pelbagai segi dan komprehensif. panel Pengendali Pengangkutan Pelbagaimodal (MTO). Konsep. Skor dan penemuan akan dijadikan asas bagi semua Jabatan mengambil tindakantindakan pembetulan yang sewajarnya. Jabatan Pengangkutan Jalan. antara lain panel bengkel. agensi-agensi keselamatan swasta termasuk kontraktor. bilangan hari latihan yang dihadiri oleh pekerja khususnya para eksekutif telah dimasukkan sebagai salah satu daripada KPI. Kementerian Perdagangan Dalam Negeri dan Hal Ehwal Pengguna. jika tidak menghapuskan. para vendor am untuk bekalan bahan.September 2008. Bahagian ini juga menitikberatkan pembangunan keupayaan yang berterusan. impak dan kemungkinan Bahagian/ Jabatan tidak mencapai objektif masing-masing dan untuk mengurangkan ketidak­ tentuan kejadian-kejadian yang tidak diingini berlaku. mengambil langkah-langkah pematuhan yang ketat. • Aktiviti 5S yang dijalankan telah dapat banyak memper­ baiki persekitaran kerja pejabat. 103 . • Risiko telah dipantau daripada Sistem Maklumat Risiko (TRIS) untuk memastikan kawalan dalaman yang kukuh dengan matlamat meminimum.500 warga kerja dalam berbagai bidang pengkhususan. Kementerian Perdagangan Antarabangsa dan Industri. Pada masa ini lebih 90% pekerja telah mengambil bahagian dalam program 5S melalui pemerhatian mingguan. panel pengangkutan. Programprogram latihan yang sesuai akan terus dikenalpasti dan dicadangkan kepada Pengurusan. Jabatan Perkhidmatan Keselamatan dan Risikan perlu proaktif dalam memastikan perlindungan yang wajar bagi aset-aset ini. Jabatan Kastam Diraja.

menunjukkan peningkatkan sebanyak 5.74 juta berbanding kWh3.44 juta berbanding RM3.96 juta berbanding RM909. SESB telah menerima jumlah subsidi disel dan bahan api sederhana yang agak besar daripada Kerajaan Malaysia dan dibentangkan bersih daripada Kos-kos Tenaga. Jumlah kos kewangan dan kerugian tukaran asing bagi tahun kewangan adalah sebanyak RM75.07%. satu peningkatan sebanyak 5. 104 [ Tenaga Nasional Berhad ] [ Laporan Tahunan 2008 ] . setelah ditolak kos kewangan.47 juta.Sabah Electricity Sdn Bhd Sorotan Pencapaian: Jualan elektrik pada tahun kewangan mencecah RM854 juta berbanding RM807 juta tahun lalu.8%.03 juta pada TK2008 (RM59. Jumlah perbelanjaan operasi melebihi jumlah pendapatan (hasil dicampur pendapatan operasi lain) menyebabkan kerugian operasi sebanyak RM16. Jumlah perbelanjaan operasi yang dilaporkan bagi tahun kewangan berjumlah RM977.221.34 juta pada TK2006. Jumlah unit dijual bagi tahun yang sama berjumlah kWh3.22 juta yang dilaporkan bagi TK2007 (ditolak subsidi). sebanyak RM81.384.50 juta pada TK2007) menyebabkan kerugian bersih.24 juta pada TK2007.

Pada tempoh kajian. jumlah kapasiti terpasang bagi Bahagian Penjanaan adalah 871. Bahagian ini juga telah mengoptimumkan penjanaan tenaga dari loji-loji hidro dan gas sebagai strategi penjimatan kos. 13%. PSI (Pemiawaian Proses dan Penambahbaikan). luar Bandar dan stesen mini hidro) serta loji-loji IPP bagi TK2007/2008 adalah sebanyak 16.1 sen/kWh. Kira-kira 75% daripada eksekutif dan 33% bukan eksekutif telah menjalani latihan. Amalan 5S. Sebagai strategi mengurangkan keseluruhan kos penjanaan. Antara inisiatif yang akan dilaksanakan untuk mencapai matlamat ini adalah Projek Pengalih Sampah II di Stesen Janaelektrik Tenom Pangi dan gantian Saluran Ekzos Sisi dan Pintu Peredam di Stesen Janaelektrik Patau-Patau. Penjanaan daripada bahan api gas merupakan 52% daripada jumlah tenaga disusuli oleh MFO 21% dan hidro.71% daripada jumlah unit yang terjana dan 0. SEMS. Projek Sambungtara Timur-Barat yang disiapkan pada bulan Julai 2007 membolehkan tenaga dari Pantai Barat dieksport ke Pantai Timur. Graf 1 menunjukkan campuran bahan api penjanaan pada akhir bulan Ogos 2008. Jumlah keseluruhan unit yang terjana dan jumlah perbelanjaan yang terlibat adalah masing-masing 4. Nilai-nilai Bersama dan lain-lain program kemahiran insan. KepnerTregoe Problem Solving and Decision-Making. Mini MBA.9 MW. Bagi TK2007/2008.Bahagian Sumber Manusia Dengan bilangan warga kerja seramai 2. Disel (Sutra) IPP 3% Hidro SESB 13% Gas IPP 34% Gas SESB 18% Biomass (THS) IPP 2% PML IPP 0. kecil. Bahagian Penjanaan Pada tempoh kajian. Inisiatif anugerah dan pengiktirafan diperkenalkan melibatkan 30 skim insentif. Bahagian ini telah mengendalikan berbagai bengkel dan sesi latihan termasuk kursus teknikal GTD.8 MW dan IPP 435. semua IPP dan loji-loji mini hidro.3 MW (SESB 435. mata AKP pengurusan sumber manusia (HRM) SESB adalah 80%. Sepanggar Bay Power Corporation (34 MW) Fasa 2 (satu projek IPP) dan projek Powertron Fasa 2 (70 MW) telah siap sepenuhnya masing-masing pada bulan Julai dan Ogos 2008. dengan demikian dapat mengurangkan unit terjana dari operasi yang mahal Turbin Gas disel di Tawau dan Sandakan.5 MW) dan permintaan maksimum bagi seluruh negeri Sabah adalah sebanyak 646. SESB meneruskan kerjasamanya dengan Institut Latihan Perindustrian Kota Kinabalu (ILPKK) dalam urusan pengambilan tenaga kerja teknikal bukan-eksekutif melalui Skim Latihan Perantis Ketukangan. Jumlah kos seunit (CPU) yang terjana bagi semua stesen janaelektrik SESB (iaitu besar. Di samping itu.10% MFO IPP 21% Disel SESB 8% 105 [ Tenaga Nasional Berhad ] [ Laporan Tahunan 2008 ] Graf 1 Campuran Bahan Api Penjanaan pada 31 Ogos 2008 . SESB terus membangunkan kompetensi dan k e u p a y a a n w a rg a k e r j a n y a sebagai sebahagian daripada strategi utama untuk meningkatkan produktiviti dan kecekapan syarikat. SESB telah menerimapakai model penilaian latihan empat tahap Kirk Patricks. Pada tempoh kajian.176 GWh dan RM681 juta di mana stesen kecil dan stesen luar bandar menyumbang hanya 1.4 sen/kWh sementara CPU bagi stesen besar SESB dan IPP adalah 16.289 orang. Bahagian ini telah memberi tumpuan kepada stesen-stesen besar.53% daripada jumlah perbelanjaan. Pencapaian AKP ini akan m e n j a d i p e n d o ro n g u t a m a kepada SESB supaya terus mara ke hadapan bagi mencapai kecemerlangan perkhidmatan pada tahun 2012.

penyenggaraan dan kerja-kerja penambahbaikan sistem penghantaran di seluruh negeri Sabah dan Wilayah Persekutuan Labuan. • Perolehan dan latihan Menara Sistem Pemulihan Kecemasan (ERS) 132/275 kV siap pada 13 Jun 2008. operasi. Kota Kinabalu dan di Inanam. • Pemasangan pemutus litar gas tiga tiang 132 kV & 66 kV SF6 di Pencawang 66 kV di Pekan Tenom. terdapat perbezaan yang ketara antara “Pencapaian Total” dan “Pencapaian Tanpa Insiden Besar”. • Mengendalikan Grid Sabah mengikut cara yang paling cekap. Bahagian ini telah melaksanakan sebanyak 21 projek penyeng­ garaan dan peningkatan sistem. dua jabatan baru iaitu Unit Perolehan Tenaga (EPU) dan Perancangan Operasi (OP telah dibentuk.89 0. Bahagian Penghantaran telah menetapkan matlamat-matlamat seperti berikut: • Menjalankan perancangan. • Kerosakan VT di Pencawang Karamunsing dengan jumlah kehilangan beban sebanyak 308 MW pada 6 November 2007. Seperti yang tunjuk dalam Jadual 1. • Menghantar bekalan elektrik yang mencukupi secara cekap dan berekonomi dengan gangguan minimum. • Perbersihan rentice talian penghantaran 132 kV bagi tahun 2008 dari Tawau ke Pencawang Kalumpang pada 13 Mei 2008.29 154. Penampang. Tiga insiden besar yang menyebabkan perbezaan pencapaian yang besar pada tempoh kajian adalah: • Bekalan elektrik di Pantai Timur putus keseluruhannya disebabkan oleh pelantikan di kedua-dua talian 275 kV Kolopis – Segaliud dengan jumlah kehilangan beban sebanyak 124 MW pada 30 September 2007. • Perbersihan rentice talian penghantaran 132 kV bagi tahun 2008 dari Sandakan ke Pencawang Segaliud pada 13 Mei 2008. Keboleh harapan bekalan taliantalian penghantaran menjadi faktor penyumbang kepada imej SESB kerana talian penghantaran dan pencawang-pencawang merupakan titik perhubungan antara sumber bekalan dan sistem pembahagian.125 Tanpa Insiden Besar 11.Ulasan Operasi – Sabah Electricity Sdn Bhd Bahagian Penghantaran Mandat utama Bahagian Penghantaran adalah memastikan bekalan yang berdaya harap dan berkualiti. Pengasingan dua senario ini adalah perlu untuk pemantauan keberkesanan prestasi-prestasi penyenggaraan rutin dan untuk tujuan pencegahan.3 MW pada 21 April 2008. siap pada 4 April 2008. Hasil daripada penyusunan semula Bahagian Penghantaran SESB pada tempoh kajian. Tujuh projek berikut telah siap sementara 14 lagi berada pada berbagai peringkat pelaksanaan: • G a n t i a n perintang pembumian neutral (NER) di Pencawang Karamunsing dan Pencawang UMS 66 kV siap pada 1 Disember 2007. Dalam usaha hendak menunaikan tanggungjawab ini. • Keruntuhan Menara 132 kV di talian Kayu Madang – UMS akibat pencurian bahagian menara yang menyebabkan kehilangan beban sebanyak 459. Jadual 1 menunjukkan Indeks Ta k K e t e r s e d i a a n P u s a t Penghantaran (DPUI) dan Indeks Tempoh Masa Purata Gangguan Sistem (SAIFI) yang dicapai oleh Bahagian Penghantaran pada TK2007/2008. siap pada 13 Mei 2008. Sambungtara Timur-Barat yang menghubungkan antara Grid Pantai Barat dan Grid Pantai Timur telah dimulatugas pada 29 Julai 2007 dan menandakan detik pembentukan Grid Sabah. Insiden besar ditakrif sebagai kehilangan beban sebanyak 50 KW ke atas. [ Tenaga Nasional Berhad ] [ Laporan Tahunan 2008 ] bertanggungjawab terhadap pemantauan Pengeluar Tenaga Bebas (IPP) sementara OP akan menumpukan usaha kepada perancangan dan peramalan untuk tujuan operasi. EPU Jadual 1 Petunjukpetunjuk Utama Prestasi/Ukuran Minit Sistem Gangguan/Titik Penghantaran Pencapaian Sasaran Jumlah 42 0. • Perbersihan rentice talian penghantaran 132 kV bagi tahun 2008 dari Semporna ke Pencawang Kalumpang.108 Sasaran dan Matlamat 1 2 Indeks Tak Ketersediaan Pusat Penghantaran Indeks Tempoh Masa Purata Gangguan Sistem 106 .38 1.

850 2.000 500 0 1.000 4. Kerugian dan ACP.000 1.583 Bahagian Pembahagian Di bawah Rancangan Strategik 20 Tahun SESB.000 3.849 2.000 1.109 4. Graf 2 Tempoh Masa Indeks Purata Gangguan Sistem bagi TK2005-2008 3. Antara projek-projek penyenggaraan yang telah dilaksanakan adalah: • P e n g u r u s a n T u m b u h Tumbuhan bagi sistem 11 kV Dan 33 kV. Bahagian Pembahagian telah berjaya mengurangkan SAIDI sebanyak 700 minit sementara keseluruhan SAIDI bagi SESB adalah seperti ditunjukkan dalam Graf 3.• Pemasangan penangkappenangkap talian peng­ hantaran polymetrik 132 kV dari Sandakan ke Pencawang Segaliud siap pada 23 Julai 2008. 1. Tumpuan telah diberi kepada pelaksanaan jadual penyenggaraan pencegahan dan projek menambahbaik sistem HV untuk meningkatkan daya harapan bekalan.645 2. • Penyenggaraan Pencegahan untuk alat sius VCB di PMU dan PPU • Penyenggaraan Pencegahan untuk alat ubah 33 kV oleh MCM Inisiatif-inisiatif ini akan terus diperbaiki pada Tahun Kewangan 08/09 sementara 52% daripada belanjawan telah digunakan untuk penambah­ b aikan sistem HV pada TK2007/2008. Seperti yang tertera dalam Graf 2. 3 Petunjuk Prestasi Utama (KPI) yang terletak di bawah tanggung­ jawab langsung Bahagian Pembahagian adalah Indeks Tempoh Masa Purata Gangguan Sistem (SAIDI). Antara projek-projek yang diberi keutamaan di bawah inisiatifinisiatif ini adalah penyuappenyuap dari PMU dan pencipta sistem maklumbalas.000 0 3.500 1.717 1.958 2005 2006 2007 SAIDI GTD 2008 107 [ Tenaga Nasional Berhad ] [ Laporan Tahunan 2008 ] .000 2.000 2.150 2005 2006 2007 SAIDI Dx 2008 Graf 3 Indeks Tempoh Masa Purata Gangguan Sistem Keseluruhan bagi TK2005-2008 5.500 2.

07 17.251 % 70% 100% 36% • Memantau prestasi harian Pembaca Meter • Pemantauan harian Akaunakaun tidak dibil • M e l a n t i k v e n d o r u n t u k mengendalikan tindakan pemberhentian – hanya dijalankan di Kota Kinabalu • P e m a n t a u a n b e r t e r u s a n Akaun-akaun Kerajaan Prestasi ACP bagi TK2007/2008 adalah seperti dalam Graf 5. beberapa inisiatif baru telah dilaksanakan pada TK2007/2008 termasuk: [ Tenaga Nasional Berhad ] [ Laporan Tahunan 2008 ] Graf 4 Kehilangan Sistem Dicatatkan dari TK2004-TK2008 25 20 15 10 5 0 22.Ulasan Operasi – Sabah Electricity Sdn Bhd Unit Meter Bahagian ini yang bertanggungjawab mengurang­ kan kehilangan sistem telah menggariskan inisiatif-inisiatif kritikal seperti berikut yang membawa impak terbesar ke atas pengurangan kehilangan sistem khususnya Kehilangan Bukan Teknikal (NTL) Sistem.431 80 62. • Pemeriksaan terjadual ke a t a s M e t e r. Selain daripada meningkatkan aktiviti pemberhentian seharian yang dijalankan di peringkat stesen.179 Pencapaian 1.57 2004 2005 2006 Kehilangan (%) 2007 2008 Jadual 2 No. Graf 5 (Hari) Arah Aliran TK2004-TK2008 100 80 62 92 91 83 60 40 20 0 53 2004 2005 2006 (Hari) Arah Aliran 2007 2008 108 .21 18.704 80 22.55 20. Graf 4 menunjukkan Kehilangan Sistem yang dicatatkan bagi TK2004-TK2008. Inisiatif-inisiatif untuk mengurang­ kan ACP terletak di bawah bidang kuasa Unit Perkhidmatan Pelanggan dan Pemasaran.81 18.m e t e r L P C Pemeriksaan 100% • Pemasangan Meter kVARH untuk Pengguna LPC • Pemasangan Check Meter untuk Pengguna LPC • Gantian Meter lama untuk Pengguna Kuasa Biasa (OPC) Keputusan inisiatif-inisiatif ini pada TK2007/2008 adalah seperti yang tertera dalam Jadual 2. 1 2 3 KPIs Lawatan LPC Meter Pemasangan kVARH Meter Gantian meter OPC lama Sasaran 2.

PMU pertama menggunakan sistem Udara Padat Tertebat. 2 3 Cadangan 132/33 kV Unggun PMU baru Tambahan 132/11 kV. Bangunan PPU mula pada Oktober 2008. Sedang berlangsung. Bahagian SCADA akan diuji apabila pembekuan data ditarik balik. Berlangsung. 132 kV dari UMS PMU Sambung Grid Timur Barat Sabah Sedang berlangsung. Sistem Janaelektrik Luar Bandar Nabawan telah ditutup dan semua beban dipindah ke PPU baru. Kerajaan Persekutuan telah memperuntukkan RM600 juta untuk pelaksanaan 23 projek bagi memantapkan bekalan elektrik.Bahagian Projek Utama Di bawah Rancangan Malaysia Ke-9. Purata pindah 70-90 MW tenaga dari Pantai Barat ke Pantai Timur setiap hari. Litar akan dipindah berperingkat-peringkat ke 33 kV alat sius baru di Kepayan PMU. 1 Projek Pemanjangan dari 132/66 kV Inanam PMU seperti 132/33 kV Minintod PMU yang dicadangkan Status Talian penghantaran: 89% siap Pencawang: 97% siap Pemanjangan Inanam PMU: 12% siap Projek mula: Jun 2008 Kemajuan: 10% Projek mula: Mei 2008 Kemajuan: 98% Projek mula: Mei 2008 Kemajuan: 8% Dimulatugaskan pada 21 Ogos 2008 Projek mula: Mac 2008 Kemajuan: 20% Projek mula: Ogos 2007 Kemajuan: 90% Dimulatugaskan pada 28 Julai 2007 Dimulatugaskan pada 11 Disember 2007 Catatan Sedang berlangsung. 1 x 45 MVA alat ubah di PMU Sandakan dan Tawau 132 kV Kota Kinabalu Lingkaran Luar Fasa 1 dari Northern Town PMU ke Kepayan PMU baru 132 kV Kota Kinabalu Lingkaran Luar Fasa 2 dari Kepayan baru PMU ke Lok Kawi PMU baru Cadangan 132 kV Alam Mesra PMU. 2 x 800mm2 XLPE cu. 4 5 — 6 Sedang berlangsung. Bangunan PPU 75% siap. Sebahagian besar daripada projek-projek tersebut adalah untuk sistem-sistem penghantaran dan pembahagian di Sabah seperti berikut:Bil. [ Tenaga Nasional Berhad ] [ Laporan Tahunan 2008 ] 8 9 Talian atas 33 kV dari Sook ke 33/11 kV Nabawan PPU baru 10 Kabel Bawah Tanah 33 kV dari PMU Kepayan ke PPU KKIA & MAB Kota Kinabalu Kabel siap direntang dan ditenagakan pada paras 11 kV 11 Kabel Bawah Tanah 33 kV dari PMU Kepayan & PMU Minintod ke PPU Star City. 1 x 20/30 MVA alat ubah di PMU Lahad Datu Tambahan 132/33 kV. Kota Kinabalu Laluan kabel ditukar atas permintaan pihak berkuasa 109 . Kerja kabel kemajuan 60%. 7 Sedang berlangsung.

12 Projek Kabel bawah tanah dari 33 kV PMU Sepangar ke Pangkalan TLDM. Kota Kinabalu Status Kabel siap direntang dan ditenagakan pada paras 11 kV pada 20 Mei 2008 Catatan Siap sepenuhnya bergantung kepada projek Unggun 132/33 kV PMU. Tarik Tamat mengikut kontrak: 6 Julai 2007 Penundaan tidak memperuntukkan klausaklausa penalti. Sedang berlangsung. Teluk Sepanggar. Dipengaruhi oleh penghantaran barangan M&E dan hal-hal tanah yang tidak dapat diselesaikan. COD Baru blok pertama (Kitar Terbuka) 8 November 2009. Sandakan 100 MW Seguntor Bioenergy Sdn. Kota Belud Sg. Kedamaian. Sandakan 5 MW Kalansa Energy Corporation Sdn Bhd. Bhd. 1 Projek Sepanggar Bay Power Corporation (SBPC).Ulasan Operasi – Sabah Electricity Sdn Bhd Bil. 13 Kabel bawah tanah 33 kV dari SJ Patau-Patau ke PPU W. Bahagian Projek Utama juga memantau dan menyeleras pelaksanaan beberapa projek penjanaan yang dikendalikan oleh Pengeluar Tenaga Bebas (IPP) dan Program Tenaga Boleh Diperbaharui Kecil (SREP) seperti berikut: Bil. Tender untuk bangunan PPU di Pangkalan TLDM untuk dianalisi sebelum dianugerah. kemajuan kerja kabel adalah 20%. Perjanjian Tambahan ditandatangan. Pangapuyan. Kota Marudu Sg. Tambunan 5 6 7 10 MW Kina Biopower Sdn. Kaingaran. — 2 Kemajuan Keseluruhan 99% 3 Ranhill Powertron II (RPSBII) [ Tenaga Nasional Berhad ] [ Laporan Tahunan 2008 ] 4 Projek-projek SREP: Sg. Sedang berlangsung.P. Beluran COD disemak: 23 Oktober 2008 COD disemak: 30 Oktober 2008 Kerja tanah dimulakan 110 . Penjanaan Turbin Wap (STG)23 Tarikh Operasi Awal (IOD) pada 23 Ogos 2008 dan prestasi percubaan mula dari 22 September 2008. Keseluruhan kerja (termasuk sambungan kabel) kemajuan 80% 14 Di samping projek-projek yang dilaksanakan oleh SESB. 33 kV lengkap dengan kabel gentian optik dari PMU Segaliud ke PPU Kinabatangan Laluan kabel ditukar atas permintaan pihak berkuasa Pemasaran ABC siap. 100 MW Kitar Tergabung Ranhill Powertron (RPSB) 190 MW Kitar Padu Blok 1 & 2 Status Siap Catatan Tarikh Operasi Komersil dicapai pada 15 Ogos 2008. Labuan Kabel Aerial Terberkas (ABC) 2 x 185 mm2. Bhd. Sedang berlangsung. Sedang berlangsung.

Setiap initiatif kualiti diketuai oleh seorang Penaja Projek yang mempromosi. 34 warga kerja telah dilatih sebagai Juruaudit Utama ISO dan 64 anggota lain dilatih sebagai Juruaudit untuk mengendalikan urusan Audit Kualiti Dalaman dalam SESB. pelaksanaan. dan dengan demikian menggalakkan kerja berpasukan. Manual Kualiti SESB . Manual Kualiti SESB dan 9 Prosedur Am telah dikemukakan kepada SIRIM untuk audit kecukupan sebagai persediaan untuk audit pematuhan ISO 9001:2000 yang dijadualkan pada September 2008. 9 Prosedur Am.Bahagian Pembangunan Organisasi Pemiawaian Proses dan Penambahbaikan (PSI) SESB telah melancarkan program PSI pada 27 November 2007. Rajah M1 Rangka Kerja Kualiti MCM Majlis Kualiti SESB Urusetia Kualiti Penaja Projek Agen Perubahan WIT ISO SEMS Urusetia Kualiti AKP AUDIT GRR BM CFT 5S SV EWRM BMWA etc SOP SugScnm HQ [ Tenaga Nasional Berhad ] [ Laporan Tahunan 2008 ] WG1 WG2 Penyelaras Stesen WG5 WG4 KK = Kumpulan Kerja SC1 SC2 SC3 Tx PS = Penyelaras Stesen Penyelaras Wilayah PS WC7 WC6 Wc5 WC4 Penaja Projek WC1 WC2 WC3 WG3 PW = Penyelaras Wilayah 111 . menyelaras dan mengkaji semula kemajuan inisiatif kualiti tersebut. 175 Prosedur Tahap 2 dan 216 arahan kerja telah dibangun­ kan menerusi usaha bersama pasukan pengurusan dan warga kerja utama Syarikat yang dipilih. Ini telah membolehkan pelaksanaan secara tersusun inisiatif-inisiatif kualiti dengan melibatkan penyertaan warga kerja. merancang. menyelia perancangan. Pengurusan SESB telah meluluskan Rangka Kerja Kualiti seperti yang ditunjuk dalam Rajah M1 pada 9 November 2007. tindakan pembetulan dan mengkaji semula semua inisiatif kualiti menerusi mesyuaratmesyuarat Majlis Kualiti. Majlis Kualiti yang diterajui Pengarah Urusan.

Program 5S Program 5S dimulakan di SESB pada November 2007. b. Tahap penusukan PC di SESB telah melebihi sasarannya sebanyak 90% sejak pemasangan kiosk-kiosk itu.5mbps di sebelas pejabat cawangan SESB. focus pelanggan. Syarikat juga berjaya mencapai penjimatan tahunan berjumlah RM185. 33 kiosk (gerai) telah diletakkan di lokasi-lokasi strategik di pejabat-pejabat tempatan SESB di mana maklumat dari laman web SESB. mengurangkan kehilangan sistem’ dan kewibawaan data dalam pembacaan meter. satu petanda bahawa warga kerja memang komited terhadap ‘keselamatan dan kesihatan’ di tempat kerja masingmasing. SESB telah mencatat 700 mata untuk AKP pada TK2006/2007 dan sasaran bagi TK2007/2008 adalah 750 mata. Sistem Pengurusan Alam Sekitar dan Keselamatan (SEMS) Program SEMS sudah diamalkan dalam SESB sejak tahun 2002. Nilai-nilai Bersama SESB memulakan inisiatif kualiti berteraskan lima Nilainilai Bersama iaitu kewiba­ waan. Satu lagi peningkatan penting adalah gantian talian komunikasi data 9. Inisiatif AKP Seorang ketua kumpulan kerja dilantik oleh Majlis Kualiti untuk menerajui setiap daripada sembilan kriteria AKP. kecemerlanga bisnes dan perkhidmatan dan berprihatin.000 dari sewa talian yang lebih rendah. pemandu dan pekerja am. Sebuah Jawatankuasa Kerja juga dibentuk untuk setiap kumpulan kerja untuk merumus rancangan kerja pelaksanaan untuk kumpulan masing-masing. Seorang Penaja Projek telah dilantik untuk mendorong penyemaian nilai-nilai bersama di seluruh Syarikat. meningkatkan bilangan stesen yang bertaraf ‘4 BINTANG’ dari 0 kepada 8. Alamat e-mel bersama telah diuntukkan kepada warga kerja dalam golongan ini di kiosk-kiosk itu bagi memudah­ kan komunikasi yang lebih cepat dan lebih baik. setiap pasukan WIT dan CFT akan diketuai oleh seorang Penaja Projek.Ulasan Operasi – Sabah Electricity Sdn Bhd a. Audit dalam yang dijalankan itu telah menyumbang kepada pengurangan bilangan stesen yang bertaraf ‘SIFAR bintang’ dari 19 ke 6. Satu Program ‘Nilai-Nilai Bersama’ telah dikendalikan oleh ILSAS pada 13-14 Mei 2008 untuk 40 agen perubahan dari berbagai zon dan jabatan di SESB. 118 warga kerja telah dilatih sebagai juruaudit SEMS. 90 warga kerja telah dilantik sebagai juruaudit dalam 5S yang juga akan menjalankan audit dalam setiap suku tahun ke atas kesemua 34 stesen. d. Berikutan Rangka Kerja Kualiti diperkenalkan pada 2007. c. 50 ‘Pasukan Peningkatan Kerja’ WIT dan 33 Pasukan Silang Fungsi (CFT) telah dibentuk dari kalangan warga kerja bagi menangani isu-isu spesifik yang membawa kesan ke atas prestasi syarikat. Terdapat projekprojek CFT yang mula membuahkan hasil seperti ‘pengurusan rentice’. dan laporan akhir untuk dikemukakan kepada TNB. program SEMS berjaya mencapai kemajuan yang besar. WIT/CFT Pada TK2007/2008. Berdasarkan struktur Rangka Kerja Kualiti. a n g g o t a keselamatan. dan menambahkan bilangan stesen dengan taraf ‘2 BINTANG’ dari 9 ke 20. Usaha gigih bersama Penaja Projek SEMS dan pemudahcara stesen telah menghasilkan pengurangan dalam bilangan stesen yang bertaraf ’sifar BINTANG’ dari 4 ke 0. Seorang Penaja Projek telah dilantik bagi menyelia program-program 5S keseluruhannya meliputi 34 stesen. Usaha bersepadu oleh Penaja Projek dan Pemudahcara Stesen 5S dengan sokongan berterusan oleh Pengurusan telah membawa kepada 11 stesen dianugerah pensijilan oleh P e r b a d a n a n P ro d u k t i v i t i Malaysia (MPC) pada Julai 2008. Intranet dan sistem terkongsi boleh diakses oleh mereka yang tidak diuntukkan dengan stesen kerja berkomputer seperti p e k e r j a l u a r. 112 [ Tenaga Nasional Berhad ] [ Laporan Tahunan 2008 ] . mengumpul dan menyusun bukti untuk aktiviti yang dijalankan. Di samping memperbaiki masa respons.6kbps dan 128kbps dengan streamyx 1. Bahagian Sistem Maklumat Salah satu fokus utama inisiatif IT bagi tahun kajian ialah penyebaran maklumat kepada semua warga kerja SESB di seluruh syarikat melalui infra­ strukturnya. menyediakan bahan per­ sembahan. dan satu stesen mencapai taraf ‘5 BINTANG’. Satu kursus ‘7 Quality Tools’ telah dianjurkan untuk 25 pemudah cara WIT yang berpotensi untuk memboleh­ kan mereka memudahcarakan projek-projek WIT. e.

menderma kepada Persatuan Thelesemia. S e h u b u n g a n dengan ini.7% sehingga tahun 2010. Prospek S e b u a h P e l a n Te n a g a komprehensif SESB yang meliputi tiga bisnes teras Penjanaan. kemanusiaan. majlis dan acara telah dianjurkan untuk memupuk jalinan muhibah dengan Kerajaan dan komuniti di samping meningkatkan imej korporat SESB.000.00 untuk program Ta n g g u n g j a w a b S o s i a l Korporatnya yang merangkumi sumbangan kepada kerja-kerja amal jariah dan perkhidmatan kabajikan komuniti termasuk antara lain. Justeru itu. Pada TK2007/2008. alam sekitar dan projek bekalan elektrik Luar Bandar. SESB telah memperuntukkan sejumlah RM50. kesihatan. Inisiatif-inisiatif lain Tanggungjawab Sosial Korporat Sebagai salah sebuah GLC yang terbesar di Sabah SESB menyedari hakikat bahawa kejayaannya bukan sahaja diukur dari prestasi syarikat tetapi juga dari apa yang disumbangkan kepada kesejahteraan komuniti. masyarakat dan a l a m s e k i t a r.Sistem Pengurusan Penyeng­ garaan dan Tumbuh-Tumbuhan yang dibangunkan oleh SESB sendiri telah dilaksanakan pada bulan Mac 2008. 113 [ Tenaga Nasional Berhad ] [ Laporan Tahunan 2008 ] . Sistem ini memudahkan pengurusan kerjakerja pembersihan tumbuhtumbuhan sepanjang rangkaian talian tenaga pembahagian sebagai satu usaha hendak mengurangkan SAIDI. berbagai projek penjanaan. Penghantaran dan Pembahagian telah dirangka sehingga tahun 2025. Untuk menampung permintaan yang semakin meningkat serta untuk memperbaiki daya harapan bekalan. Syarikat menyokong penuh konsep memberi kembali kepada masyarakat. penghantaran dan pembahagian akan dilaksanakan. tema Tanggjungjawab Sosial Korporat SESB adalah “Prihatin Demi Pembangunan Masa Depan” yang memfokuskan pendidikan. Pertumbuhan permintaan elektrik diramalkan pada sekitar 7. berbagai aktiviti. SESB telah menetapkan sasaran bekalan tenaga elektrik sebanyak 90% pada tahun 2010 untuk membolehkan lebih ramai rakyat negeri menimati bekalan elektrik ke arah pembangunan sosial dan ekonomi negeri Sabah.

Bhd.tnb. Jalan Munshi Abdullah 50100 Kuala Lumpur.my Sistem Maklumat Whistle Blowing: Talian Bebas Tol 1-800-888-862 http://wbis. Malaysia Pejabat Berdaftar Dan Ibu Pejabat Tenaga Nasional Berhad No. 129.my 114 . Jalan Bangsar 59200 Kuala Lumpur.com. Tingkat 26.hq.com. Malaysia Telefon : 603-2296 5566 Faks : 603-2283 3686 Laman web : www.tnb. 8.Maklumat Korporat Lembaga Pengarah Tan Sri Leo Moggie (Pengerusi. Menara Multi-Purpose Capital Square No. Pengarah Bukan Eksekutif Bukan Bebas) Dato’ Sri Che Khalib bin Mohamad Noh (Presiden/Ketua Pegawai Eksekutif) (Pengarah Eksekutif Bukan Bebas) Dato’ Puteh Rukiah binti Abd Majid (Pengarah Bukan Eksekutif Bukan Bebas) Dato’ Mohammad Zainal bin Shaari (Pengarah Bukan Eksekutif Bukan Bebas) Tan Sri Dato’ Lau Yin Pin @ Lau Yen Beng (Pengarah Bukan Eksekutif Kanan Bebas) Tan Sri Dato’ Hari Narayanan a/l Govindasamy (Pengarah Bukan Eksekutif Bebas) Dato’ Zainal Abidin bin Putih (Pengarah Bukan Eksekutif Bebas) Jawatankuasa Audit Lembaga Pengarah Tan Sri Dato’ Lau Yin Pin @ Lau Yen Beng (Pengerusi Jawatankuasa) Dato’ Mohammad Zainal bin Shaari Tan Sri Dato’ Hari Narayanan a/l Govindasamy Dato’ Zainal Abidin bin Putih [ Tenaga Nasional Berhad ] [ Laporan Tahunan 2008 ] Jawatankuasa Penamaan dan Ganjaran Lembaga Pengarah Tan Sri Leo Moggie (Pengerusi Jawatankuasa) Dato’ Mohammad Zainal bin Shaari Tan Sri Dato’ Hari Narayanan a/l Govindasamy Dato’ Fuad bin Jaafar Tan Sri Dato’ Seri Siti Norma binti Yaakob Setiausaha-setiausaha Syarikat Nor Zakiah binti Abdul Ghani (LS 0008795) Wan Marzimin bin Wan Muhammad (LS 0009013) Pendaftar Saham Symphony Share Registrars Sdn.

O. Malaysia CIMB Bank Berhad No. 1. 21 & 23. AF: 1146) Tingkat 10. Tower A Dataran Maybank No. Malaysia 115 [ Tenaga Nasional Berhad ] [ Laporan Tahunan 2008 ] . KL Sentral 50474 Kuala Lumpur. Malaysia Bank Islam Malaysia Berhad Cawangan KL Sentral Tingkat Bawah No.Dato’ Fuad bin Jaafar (Pengarah Bukan Eksekutif Bebas) Tan Sri Dato’ Seri Siti Norma binti Yaakob (Pengarah Bukan Eksekutif Bebas) (Dilantik mulai pada 12 September 2008) Datuk Zalekha binti Hassan (Pengarah Pengganti kepada Dato’ Puteh Rukiah binti Abd Majid) (Pengarah Bukan Eksekutif Bukan Bebas) (Meletakkan jawatan pada 28 Januari 2008) Datuk Mohd Zaid bin Ibrahim (Pengarah Bukan Eksekutif Bukan Bebas) (Meletakkan jawatan pada 18 Mac 2008) Bank-bank Utama Malayan Banking Berhad Tingkat 1. 1 Sentral Jalan Travers Kuala Lumpur Sentral P. Box 10192 50700 Kuala Lumpur. Lorong Ara Kiri 1 Lucky Garden. Blok 3B Plaza Sentral. Bangsar 59100 Kuala Lumpur. CS/3B/G. Jalan Maarof 59000 Kuala Lumpur. Malaysia Penyenaraian Bursa Saham Papan Utama Bursa Malaysia Securities Berhad Malaysia Penarafan (setakat 9 Oktober 2008) Baa1 (Moody’s) BBB (Standard & Poor’s) AA1 (Rating Agency Malaysia) AA+  (Malaysian Rating Corporation Berhad) American Depository Receipts Programme (ADR) ADR Tahap 1 Juruaudit Luar Tetuan PricewaterhouseCoopers (No.

(100%) LAHAD DATU HOLDINGS SDN. (100%) TNEC CONSTRUCTION SDN. BHD. BHD. BHD. (60%) ORION MISSION SDN. (100%) POWER AND ENERGY INTERNATIONAL (MAURITIUS) LTD. BHD. (100%) (Dahulunya dikenali sebagai TNB Kulim Distribution Sdn. BHD. (100%) TENAGA MICROWAVE TECHNOLOGIES SDN. (100%) INDEPENDENT POWER INTERNATIONAL LTD. (100%) TNB INTEGRATED LEARNING SOLUTION SDN. (100%) JANA LANDFILL SDN. (100%) TNB POWER DAHARKI LTD. (100%) 116 . Bhd. BHD. BHD.) TNB COAL INTERNATIONAL LIMITED. (100%) TNB FUEL SERVICES SDN. (100%) UNIVERSITI TENAGA NASIONAL SDN. BHD. (75%) MALAYSIA TRANSFORMER MANUFACTURING SDN.Struktur Korporat Kumpulan Setakat 9 Oktober 2008 TNB ENGINEERING CORPORATION SDN. BHD. BHD. BHD. (100%) TNB RESEARCH SDN. (100%) TNB REPAIR AND MAINTENANCE SDN. (20%) DYNAMIC ACRES SDN. BHD. BHD. (100%) TNB JANAMANJUNG SDN. BHD. BHD. BHD. BHD. (Di dalam proses pembubaran) [ Tenaga Nasional Berhad ] [ Laporan Tahunan 2008 ] TENAGA CABLE INDUSTRIES SDN. BHD. BHD. BHD. (70%) TNB LIBERTY POWER LIMITED (100%) TNB OPERATIONS & MAINTENANCE INTERNATIONAL LTD (100%) TRICHY POWER LIMITED (100%) TNB CAPITAL (L) LTD. (100%) SABAH ELECTRICITY SDN. BHD. BHD. (60%) KAPAR ENERGY VENTURES SDN. (100%) TENAGA SWITCHGEAR SDN. (100%) BANGSAR ENERGY SYSTEMS SDN. BHD. BHD. (76%) NORTHERN UTILITY RESOURCES SDN. (100%) TNEC OPERATIONS AND MAINTENANCE SDN. (100%) TRICHY ENERGY LIMITED (100%) TNB VENTURES SDN. (100%) TNB ENGINEERS SDN. (100%) TNB ENERGY SERVICES SDN.

67%) ELECTROSTORM INC. (8. BHD. (100%) Nota: Senarai penuh SyarikatSyarikat di bawah Tenaga Nasional Berhad dinyatakan dalam Nota 15 hingga Nota 16 kepada Penyata Kewangan di muka surat 218 hingga 225 dalam Laporan Tahunan ini. (20%) SAUDI-MALAYSIA WATER & ELECTRICITY COMPANY LIMITED (50%) LAHAD DATU ENERGY SDN. (100%) SAUDI-MALAYSIA OPERATION AND MAINTENANCE SERVICES COMPANY LIMITED (30%) BAKUN HYDRO-ELECTRIC CORPORATION SDN. (49%) TEKNOLOGI TENAGA PERLIS CONSORTIUM SDN. (10%) FEDERAL POWER SDN. BHD. (20%) FIBRECOMM NETWORK (M) SDN.91%) OASIS PARADE SDN. BHD. BHD. (70%) Yayasan Amanah YAYASAN TENAGA NASIONAL RETIREMENT BENEFIT TRUST FUND [ Tenaga Nasional Berhad ] [ Laporan Tahunan 2008 ] MALAYSIAN SHOAIBA CONSORTIUM SDN. (1. (20%) LABUAN REINSURANCE (L) LTD. (20%) PERUSAHAAN OTOMOBIL ELEKTRIK (MALAYSIA) SDN. (20%) GB3 SDN. (6.Syarikat-Syarikat Bersekutu / Pelaburan JIMAH ENERGY VENTURES HOLDING SDN. BHD. BHD. BHD. 117 . BHD.58%) TOMEST ENERGY MANAGEMENT SDN. BHD. (51%) SELESA ENERGY SYSTEMS SDN. BHD. BHD. BHD.

Struktur Organisasi Setakat 9 Oktober 2008 Ketua Audit Dalaman Lembaga Pengarah JawatankuasaJawatankuasa Lembaga Pengarah Setiausaha Syarikat Presiden / Ketua Pegawai Eksekutif Naib Presiden Kanan (Operasi & Teknikal) Bisnes Teras Naib Presiden Bahagian Penjanaan Naib Presiden Bahagian Penghantaran Naib Presiden Bahagian Pembahagian Bisnes bukan teras Pengurusan PERUSAHAAN Ketua Pegawai Kewangan / Naib Presiden Kanan Kewangan Kumpulan Bahagian Kewangan Naib Presiden Kanan Bahagian Hal Ehwal Korporat Naib Presiden Bahagian Perancangan Naib Presiden Bahagian Sumber Manusia Naib Presiden Bahagian Pengurusan Pelaburan Ketua Pegawai Maklumat Bahagian Teknologi Maklumat dan Komunikasi Ketua Pegawai Perolehan Bahagian Perolehan Perkhidmatan Korporat Pengurus Besar Kanan Bahagian Perkhidmatan Korporat 118 [ Tenaga Nasional Berhad ] [ Laporan Tahunan 2008 ] .

Perhimpunan diadakan di Kelab Kilat telah disiarkan melalui sidang video kepada kesemua 25 stesen TNB di seluruh negara. 8 Oktober 2007 Pendaftaran E-Vendor TNB melancarkan Pendaftaran E-Vendor yang membantu mempermudah dan mempercepat proses pendaftaran vendor. Ini adalah sebahagian daripada inisiatif di bawah Program Pembangunan Vendor Bumiputera TNB. Oktober 2007 10 September 2007 8 Oktober 2007 25 Oktober 2007 8 Oktober 2007 119 [ Tenaga Nasional Berhad ] [ Laporan Tahunan 2008 ] . Oktober 2007 25 Oktober 2007 Pengumuman Keputusan Suku Tahun Ke-4 TK2007 TNB mengumumkan keputusan kewangan yang belum diaudit bagi suku tahun ke-4 TK2007.Kalendar Korporat September 2007 10 September 2007 Sambutan Ulang Tahun Ke-58 TNB mengadakan perhimpunan sempena Ulang Tahun Ke-58. Kerjasama TNB-PERKEM Satu majlis diadakan untuk menandatangani pertukaran Dokumen Kerjasama antara TNB dan PERKEM (Persatuan Kontraktor Melayu Elektrik dan Mekanikal).

Kalendar Korporat November 2007 T7 Final Review Session TNB mengadakan T7 Final Review Session untuk menandakan tamat dengan jayanya Strategi T7 pada penutup TK2007. T7 meletakkan asas bagi TNB menjadi antara syarikat terunggul di Malaysia dengan menyemaikan budaya berorientasikan sasaran. Satu perjanjian untuk mengesahkan persetujuan tersebut telah ditandatangani pada 2 November 2007. 2 November 2007 10 Januari 2008 Sambutan Ma’al Hijrah TNB mengambil bahagian di dalam sambutan Ma’al Hijrah 1429H peringkat kebangsaan 21 Januari 2008 Audit Pengawasan Ke-2 SIRIM QAS International Sdn Bhd menjalankan “Audit Pengawasan ke-2” ke atas Piawaian Proses dan Penambahbaikan (PSI) untuk meningkatkan kecemerlangan perkhidmatan [ Tenaga Nasional Berhad ] [ Laporan Tahunan 2008 ] 2 November 2007 13 Disember 2007 10 Januari 2008 2 November 2007 21 Januari 2008 120 . Januari 2008 Disember 2007 13 Disember 2007 Mesyuarat Agung Tahunan TNB mengadakan Mesyuarat Agung Tahunan bagi tahun 2007 dan meluluskan 13 resolusi. Majlis menandatangani Perjanjian TNB REMACO & TurboCare SpA TNB Repair & Maintenance Sdn Bhd (TNB REMACO) menjalinkan usaha sama dengan syarikat multinasional TurboCare SpA Group yang memberinya akses penuh kepada teknologi dan kemahiran melalui pemindahan teknologi.

15 April 2008 Mac 2008 18 Mac 2008 MoU antara FELDA & JPower TNB menandatangani Memorandum Persefahaman dengan FELDA Palm Industries Sdn Bhd dan J-Power dari Jepun untuk membangun Loji Janakuasa biomass di Jengka. Lawatan oleh Yunan Power Grid Corporation (YPGC) Yunan Power Grid Corporation (YPGC) melawat Ibu Pejabat TNB yang merupakan sebahagian daripada lawatan sambil belajar untuk menyesuaikan diri dengan pengawalseliaan sektor tenaga. Februari 2008 April 2008 18 Februari 2008 18 Mac 2008 15 April 2008 19 April 2008 121 [ Tenaga Nasional Berhad ] [ Laporan Tahunan 2008 ] . 19 April 2008 Anugerah Perkhidmatan Setia TNB meraikan 913 warga kerja di atas perkhidmatan setia mereka pada Majlis Anugerah Perkhidmatan Setia Zon Tengah. 18 Februari 2008 Majlis Malam Usahawan/ Vendor TNB 2008 TNB menganjurkan majlis makan malam meraikan usahawan dan vendor TNB sebagai sokongan dan komitmen terhadap Program Pembangunan Bumiputera. Pahang.

YAB Timbalan Perdana Menteri Malaysia. Di samping itu. Pameran ini terdiri daripada Exposisi Antarabangsa dan Persidangan serta Simposium Teknikal. Dahulu. 27 Mei 2008 AKIPM untuk TNB TNB muncul sebagai pemenang Anugerah Kecemerlangan Industri Perdana Menteri bagi tahun 2007. yang diadakan di Pusat Konvensyen Kuala Lumpur. TNB juga meraih Anugerah Kecemerlangan Pengurusan Kualiti (Kategori 4). [ Tenaga Nasional Berhad ] [ Laporan Tahunan 2008 ] 3 Mei 2008 Jun 2008 3 Jun 2008 30 Jun 2008 27 Mei 2008 17 Jun 2008 122 . ia dikenali sebagai Tenaga Ekspo & Forum. Jun 2008 30 Jun 2008 Anugerah BrandLaureate 2008 TNB memenangi anugerah The BrandLaureate Societe Award 2008 atas kecemerlangan dalam Tanggungjawab Sosial Korporat. Johor. satu pameran terunggul industri elektrik dan tenaga. 17 Jun 2008 Expo & Forum Electric Asia ’08 TNB mengambil bahagian dalam Pameran Electric Asia ’08 Expo & Forum.Kalendar Korporat Mei 2008 3 Mei 2008 Sambutan Hari Pekerja Peringkat Kebangsaan Seramai 108 warga kerja TNB dari bahagian dan wakil Kesatuan hadir pada Hari Pekerja Peringkat Kebangsaan anjuran Kementerian Sumber Manusia di Stadium Putra Bukit Jalil. 3 Jun 2008 REPPA dengan Bell Eco Power TNB menandatangani Perjanjian Pembelian Kuasa Tenaga Boleh Diperbaharui (REPPA) dengan Bell Eco Power untuk membangunkan loji janakuasa 2 MW di Batu Pahat. Kedua-dua Anugerah telah disampaikan oleh Dato’ Seri Mohd Najib Tun Abdul Razak.

Hari Produktiviti ICT TNB menganjurkan Hari Produktiviti ICT yang pertama untuk mempromosi produk-produk ICT yang ditawarkan oleh beberapa vendor bersekutu Bahagian ICT. Ogos 2008 28 Ogos 2008 31 Ogos 2008 Perarakan Merdeka 2008 TNB mengambil bahagian dalam Kategori Sektor Swasta Perarakan Merdeka 2008 yang diadakan di Dataran Merdeka sempena Sambutan Hari Merdeka Ke-51. Ogos 2008 Julai 2008 29 Julai 2008 14 Ogos 2008 Sistem Maklumat ‘Whistle Blowing’ (WBIS) TNB memperkenalkan WBIS yang membolehkan orang ramai melapor salah laku atau penyalahgunaan kuasa warga kerja TNB. E-Application TNB memperkenalkan permohonan untuk bekalan elektrik secara online kepada pengguna. sistem ini dapat memantau permohonan bekalan elektrik dengan cekap dan mudah. 29 Julai 2008 14 Ogos 2008 31 Ogos 2008 28 Ogos 2008 123 [ Tenaga Nasional Berhad ] [ Laporan Tahunan 2008 ] . Dengan menggunakan teknologi berasas web.

124 [ Tenaga Nasional Berhad ] [ Laporan Tahunan 2008 ] Sorotan Media .

125 [ Tenaga Nasional Berhad ] [ Laporan Tahunan 2008 ] .

adalah penting bagi proses dan struktur kawalan dalaman dikaji dan dipertingkatkan dari masa ke semasa agar pihak Lembaga Pengarah dan Pengurusan boleh menjalankan tugasan mereka untuk memastikan nilai-nilai yang dijanjikan kepada pemegang saham dipenuhi. untuk menjamin bekalan bahan api ke stesen janakuasa dan seterusnya dapat menghalang gangguan operasi bekalan elektrik harian oleh sistem penjanaan kuasa. Pengetahuan serta pengalaman­ n ya dalam bidang perundangan akan dapat dimanfaatkan oleh Lembaga sebelum sebarang keputusan dibuat. LOA sentiasa dikaji dan telah diguna pakai oleh Anak-anak syarikat. Di awal Tahun Kewangan. Beliau dikenali sebagai seorang yang berwibawa dan a h l i p r o f e s i o n a l y a n g t e r s o h o r. Tiga buah Bahagian baru iaitu Hal Ehwal Korporat. Ia melibatkan isu kewangan dan isu bukan kewangan dan had kuasa ini adalah untuk mengesyor dan meluluskan aktiviti operasi dan pengurusan syarikat sebelum ianya dijalankan. Perancangan dan Perolehan telah diwujudkan hasil dari kajian semula tersebut. Pihak Lembaga Pengarah juga telah menggariskan perkara-perkara yang boleh diwakilkan dalam membuat sesuatu keputusan serta perkara yang hanya boleh diputuskan oleh pihak Lembaga Pengarah melalui penggunaan Had Kuasa (LOA). LOA ialah satu komponen 126 [ Tenaga Nasional Berhad ] [ Laporan Tahunan 2008 ] .Penyata Tadbir Urus Korporat Untuk melengkap dan menyediakan Tenaga Nasional Berhad (TNB atau Syarikat) dengan daya ketahanan bagi menghadapi cabaran-cabaran persekitaran semasa. Satu kajian semula ke atas fungsi dan peranan pejabat Presiden/Ketua Pegawai Operasi untuk memastikan tumpuan ke atas isu strategik dan untuk menyelaraskan semua aktiviti perniagaan telah diluluskan oleh pihak Lembaga Pengarah pada bulan Disember 2007. Berikut adalah perkara-perkara utama bagi inisiatif amalan pentadbiran korporat yang baik untuk diambil kira bagi tahun di bawah kajian. Struktur organisasi yang disusun semula boleh dilihat di muka surat 118 Laporan Tahunan ini. Komposisi dalam Lembaga Pengarah diperkasakan lagi oleh perlantikan Tan Sri Dato’ Seri Siti Norma Yaakob yang membawa bersamanya latar belakang bertauliah sebagai seorang ahli perundangan di Malaysia. perubahan ekonomi yang mendadak dan mendesak. pihak Lembaga telah meluluskan penubuhan satu Jawatankuasa Eksekutif Perolehan Bahan Api yang bertanggungjawab untuk membuat keputusan melibatkan pembelian bahan api. terutamanya arang batu. kos bahan dan operasi yang berubah-ubah.

Polisi ini bertujuan untuk memberi garis panduan kepada TNB untuk memastikan fungsi hubungan dengan pelabur. tepat dan informatif. Pihak Lembaga Pengarah masih komited untuk mempertingkatkan lagi amalan tadbir urus korporat untuk memastikan tahap tertinggi budaya korporat diamalkan di seluruh Syarikat demi kebaikan pemegang saham. L at ar belakang yang berbeza di antara ahli Lembaga Pengarah iaitu dari bidang kewangan. kemahiran dan pengetahuan industri yang akan memperkukuhkan lagi komposisi dalam Lembaga Pengarah dan seterusnya dapat membuat sumbangan yang ketara kepada Lembaga Pengarah. pengurusan dan pentadbiran awam membawa pelbagai ilmu pengetahuan. Satu Polisi Perhubungan Pelabur untuk memastikan ketelusan dan pendedahan maklumat mengenai perkembangan syarikat kepada pemegang saham telah diadakan.my. (A) LEMBAGA PENGARAH Lembaga Pengarah beriltizam dan bersungguh-sungguh dengan tanggungjawabnya untuk mentadbir.hq. perundangan. Dasar itu menyediakan garis panduan pada kawasan tumpuan. Ia juga bertujuan untuk membentuk hubungan jangka panjang serta kredibiliti dengan pemegang saham serta pelabur berdasarkan kepercayaan. kejuruteraan. Ia menggariskan panduan yang akan menggalakkan peningkatan integriti dan nilai-nilai baik yang melebihi pematuhan kepada kod etika yang sedia ada.com. ketelusan dan pemahaman yang lebih mengenai Syarikat dan perniagaannya. satu Dasar dan Dokumen Strategi untuk Pelaburan telah diluluskan oleh Lembaga Pengarah. Pematuhan dengan LOA akan menggalakkan disiplin pengurusan dalaman yang lebih mantap kerana arahan dan peraturan yang terang dengan proses kawalan dan semakan diadakan untuk membolehkan keputusan dibuat dengan lebih yakin. sambil mengambil kira kepentingan pemegang saham yang lain. Dasar perbendaharaan itu dibentuk mengikut polisi-polisi kecil ini: • • • • • • • Polisi Risiko Kredit Polisi Pencairan Risiko Polisi: Risiko Kadar Faedah Polisi Risiko Pertukaran Wang Asing Polisi Pelaburan Instrumen yang dibenarkan Memantau Polisi Tabung Amanah Kemudahan Pencen TNB (RBTF) • Polisi Pembayaran Bagi memupuk disiplin yang baik di kalangan pekerja TNB dan anak syarikatnya. kearifan dan kepakaran kepada Lembaga Pengarah TNB. aktiviti serta usaha adalah berkesan. satu polisi Anti-Penipuan telah diluluskan oleh Lembaga Pengarah. Lembaga juga telah meluluskan satu Dasar Perbendaharaan yang dibentuk untuk mempertimbang amalan-amalan cermat dan baik yang terkini dan juga untuk mempertimbangkan tahap yang tertentu keperluan praktikal disebabkan arus ketidakstabilan pasaran yang mempengaruhi aktiviti-aktiviti pembendaharaan Syarikat. Budaya ini sebaliknya akan meningkatkan prestasi yang semestinya baik untuk keadaan semasa serta jangka panjang dan juga pengurusan risiko oleh Syarikat. Profil ringkas mengenai setiap Pengarah boleh didapati dalam muka surat 154 hingga 159 Laporan Tahunan ini. maklumbalas serta aduan dari masyarakat boleh disalurkan ke http//wbis. dan tujuh (7) Pe n ga r a h Bu k a n Ek s e k u t i f .tnb. Proses Perlantikan ke Lembaga Pengarah Perlantikan ke Lembaga Pengarah TNB boleh dibuat melalui Pemegang Saham Khas berkaitan dengan Artikel 5(2) dari Tataurus Syarikat atau oleh Lembaga Pengarah melalui Artikel 133 dari Tataurus Syarikat. Sejajar dengan Pelan Strategi Jangka Panjang Syarikat untuk mengembangkan urusniaga perniagaannya di peringkat antarabangsa bagi mempertahankan pertumbuhan. Lembaga Pengarah juga berbesar hati untuk melaporkan kepada pemegang saham cara TNB bagi memperkukuhkan penyebaran prinsip tadbir urus korporat dan penerimaan amalan terbaik tadbir urus korporat seperti yang digariskan oleh Kod bagi Tadbir Urus Korporat (the Code). 127 [ Tenaga Nasional Berhad ] [ Laporan Tahunan 2008 ] . Jawatankuasa Lembaga Pengarah Pencalonan dan Ganjaran (BNRC) meneliti semua penamaan dan pencalonan setiap calon yang sesuai bagi jawatan Pengarah di TNB dan juga anak syarikatnya. Jawatankuasa ini juga akan memastikan pemilihan ahli lembaga pengarah yang mempunyai kepakaran. Bagi menguatkan lagi penggunaan sedia ada ‘Whistle Blowing’ dan aktivitinya di dalam Syarikat. Selain itu. seorang (1) Pengarah Eksekutif. risiko-risiko negara dan jangkaan pulangan hasil dari pelaburan. satu talian bebas tol 1-800-888-862 Sistem Pelaksanaan Whistle Blowing telah dilancarkan secara rasminya pada 14 Ogos 2008. membimbing serta memantau arah tuju Syarikat dengan objektif keseluruhannya ialah mempertingkatkan nilai jangka panjang yang mampan dan sejajar dengan kepentingan pemegang saham. Bagi tempoh semakan. Syarikat juga telah memenangi pelbagai anugerah dan penghargaan dari organisasi serta badan-badan profesional seperti yang tertera pada muka surat 10 hingga 15 Laporan Tahunan. Pematuhan kepada dasar-dasar dalaman dan strategi akan memastikan hubungan baik akan diperkukuhkan lagi demi kebaikan Syarikat dan pemegang sahamnya.yang asas dan penting dalam Kumpulan Kawalan Kewangan dan Rangka kerja Pengurusan Risiko. Dasar itu mengambil kira syarat-syarat bagi piawai perakaunan yang baru yang boleh digunakan pada instrumen kewangan. Lembaga Pengarah juga mempunyai komitmen untuk memastikan yang amalan tadbir urus korporat akan diaplikasikan sejajar dengan tanggungjawab utama seperti yang digariskan di dalam Kod dan beroperasi di dalam bidang pentadbiran seperti yang digariskan di bawah ini:Komposisi Lembaga Pengarah Lembaga Pengarah TNB mengandungi 9 ahli yang terdiri daripada seorang (1) Pengerusi Bukan Eksekutif.

Presiden/Ketua Pegawai Eksekutif pula mempunyai tanggungjawab untuk memastikan perjalanan harian syarikat berjalan lancar. terutamanya Jawatankuasa Tertinggi Kumpulan. dan kesemua jawatankuasa ini bertanggungjawab untuk melaksanakan resolusi yang diluluskan oleh Lembaga Pengarah. Presiden/Ketua Pegawai Eksekutif disokong oleh pihak Pengurusan melalui Jawatankuasa. Pengerusi bertanggungjawab untuk perilaku Lembaga Pengarah dan memastikan agar setiap perbincangan Lembaga Pengarah dijalankan dengan mengambil kira semua pendapat didengar sebelum sebarang keputusan dibuat. Jawatankuasa Pengurusan Risiko Kumpulan. Gambarajah yang menggariskan Jawatankuasa induk yang terlibat dalam proses suatu keputusan dibuat keputusan adalah seperti di bawah: LEMBAGA PENGARAH [ Tenaga Nasional Berhad ] [ Laporan Tahunan 2008 ] JAWATANKUASA LEMBAGA PENGARAH Jawatankuasa Audit Lembaga Pengarah Jawatankuasa Tender Lembaga Pengarah JAWATANKUASA PENGURUSAN Jawatankuasa Tertinggi Kumpulan Jawatankuasa Eksekutif Kumpulan Jawatankuasa Disiplin Lembaga Pengarah Jawatankuasa Tender Pengurusan Kumpulan Jawatankuasa Bekalan Tenaga Jawatankuasa Pencalonan dan Ganjaran Lembaga Pengarah Jawatankuasa Kewangan dan Pelaburan Lembaga Pengarah Jawatankuasa Pengurusan Risiko Kumpulan Jawatankuasa Eksekutif Perolehan Tenaga 128 . Terdapat perbezaan yang nyata antara tanggungjawab antara Lembaga Pengarah dan pihak Pengurusan. yang menjalankan tugas mereka mengikut garis panduan yang telah ditetapkan oleh Lembaga Pengarah. Lembaga Pengarah memastikan pihak Pengurusan bekerja untuk kebaikan Syarikat dan pemegang saham seterusnya mempertingkatkan lagi prestasi Syarikat. Pengurusan Lembaga Pengarah Pihak Lembaga Pengarah telah membentuk lima (5) Jawatankuasa Lembaga Pengarah. Jawatankuasa Tender Pengurusan Kumpulan. Kebertanggungjawaban adalah sebahagian dari asas pentadbiran dalam TNB – sementara pihak Lembaga Pengarah adalah bertanggungjawab kepada pemegang saham. Pemantauan pencapaian dalam sasaran perniagaan dibuat setiap suku tahun oleh Lembaga Pengarah sementara laporan kewangan dan prestasi teknikal pengurusan dilaporkan setiap bulan. Jawatankuasa ini akan mengadakan perbincangan dan mesyuarat yang mendalam mengenai isu-isu berbangkit sebelum membuat cadangan atau saranan kepada pihak Lembaga Pengarah. Jawatankuasa Eksekutif Kumpulan. Ini mengujudkan satu imbangan kuasa yang mantap agar tidak berlaku pertelagahan dalam proses membuat keputusan. Peranan dan tanggungjawab Pengerusi Lembaga Pengarah dan Presiden/Ketua Pegawai Eksekutif adalah nyata dan berbeza. Jawatankuasa Eksekutif Perolehan Bahan Api.Penyata Tadbir Urus Korporat Peranan dan Tanggungjawab Pihak Lembaga Pengarah telah melakarkan rancangan strategi jangka panjang dan mengkaji prestasi jangka pendek dan sederhana setahun sekali. pihak Pengurusan pula adalah bertanggung­ jawab kepada pihak Lembaga Pengarah. serta ber­ tanggungjawab keseluruhannya ke atas operasi harian Bahagian operasi dan perniagaan Kumpulan. Lembaga Pengarah telah memper­ tanggungjawabkan tugasan tertentu kepada Jawatankuasa Lembaga Pengarah. Ini adalah untuk memastikan yang pelan strategik jangka panjang dan arah tuju permintaan pelanggan masa kini adalah sejajar.

• Jawatankuasa Tender Lembaga Pengarah mengadakan mesyuaratnya sekurang-kurangnya sebulan sekali. bahanbahan. [ Tenaga Nasional Berhad ] [ Laporan Tahunan 2008 ] Jawatankuasa Audit Lembaga Pengarah Pengarah Tan Sri Dato’ Lau Yin Pin @ Lau Yen Beng Dato’ Mohammad Zainal bin Shaari Tan Sri Dato’ Hari Narayanan a/l Govindasamy Dato’ Haji Zainal Abidin bin Putih Kehadiran Mesyuarat 17/17 14/17 16/17 15/17 Jawatankuasa Tender Lembaga Pengarah Pengarah Dato’ Puteh Rukiah binti Abd Majid Dato’ Mohammad Zainal bin Shaari Tan Sri Dato’ Lau Yin Pin @ Lau Yen Beng Dato’ Fuad bin Jaafar Kehadiran Mesyuarat 13/13 11/13 13/13 13/13 Jawatankuasa Pencalonan dan Ganjaran Lembaga Pengarah Pengarah Tan Sri Leo Moggie Dato’ Mohammad Zainal bin Shaari Tan Sri Dato’ Hari Narayanan a/l Govindasamy Dato’ Fuad bin Jaafar Tan Sri Dato’ Seri Siti Norma binti Yaakob Kehadiran Mesyuarat 2/2 1/2 1/2 2/2 Tiada Jawatankuasa Kewangan dan Pelaburan Lembaga Pengarah Pengarah Tan Sri Leo Moggie Dato’ Mohammad Zainal bin Shaari Dato’ Haji Zainal Abidin bin Putih Tan Sri Dato’ Seri Siti Norma binti Yaakob Kehadiran Mesyuarat 5/5 5/5 5/5 Tiada • Untuk melaksanakan semua proses yang telah dibentuk oleh Lembaga Pengarah bagi tujuan memantau keberkesanan pihak Lembaga Pengarah. kepakaran serta kemahiran termasuk keupayaan asas yang perlu ada dari Pengarah bukan eksekutif. 129 . peraturan-peraturan serta garis panduan yang ditetapkan bagi mencapai Amalan Perniagaan Terbaik dalam pembelian peralatan. • Untuk menentukan tahap serta pelan ganjaran untuk Pengarah Eksekutif dan Pengurusan Atasan. • Untuk membantu Lembaga Pengarah menyemak keperluan. • Untuk memastikan TNB mematuhi segala undang-undang yang berkaitan. Jawatankuasa Pencalonan dan Ganjaran Lembaga Pengarah • Untuk mengenalpasti dan membuat cadangan bagi ahli-ahli baru kepada Lembaga Pengarah dan anak syarikatnya serta kepada Jawatan­ kuasa Lembaga Pengarah. Jawatankuasa dan memastikan TNB mengamalkan Nilai Baik dengan penuh integriti dan kebertanggung­ jawaban. • Jawatankuasa Pencalonan dan Ganjaran Lembaga Pengarah mengada­ k an mesyuarat apabila perlu dan sekurang-kurangnya setahun sekali. kerja atau perkhidmatan. Terma rujukan utama mengenai Jawatan­ kuasa Lembaga Pengarah adalah seperti berikut:Jawatankuasa Audit Lembaga Pengarah • terma rujukan untuk Jawatankuasa Lembaga Audit digariskan dengan nyata di bawah laporan Jawatankuasa Audit.Komposisi Jawatankuasa Lembaga Pengarah dan kehadiran ahli di mesyuarat Jawatankuasa Lembaga Pengarah adalah seperti berikut:- Jawatankuasa Tender Lembaga Pengarah • untuk memastikan pelaksanaan dan pematuhan terhadap Polisi Perolehan dan Prosedur TNB serta membuat saranan yang sesuai (jika ada) kepada Lembaga Pengarah.

Pengarah yang berkenaan akan membuat deklarasi mengenai pencanggahan itu secepat mungkin. 130 . pihak Lembaga Pengarah juga diberitahu tentang prestasi jabatan-jabatan yang utama. keputusan tidak akan diambil sehingga semua maklumat dikaji semula. Tidak kira sama ada ia bertindak sebagai ahli penuh atau mengikut keupayaan individu itu sendiri. saiz. perancangan operasi. Selain dari perjumpaan Mesyuarat Lembaga Pengarah yang ditetapkan. Pengarah berkenaan kemudiannya akan menarik diri dari membuat sebarang keputusan dalam mana-mana bidang di mana dia mempunyai kepentingan diri. prestasi keseluruhan Syarikat dan anak syarikatnya serta perkara-perkara lain yang berkaitan dengan hal syarikat yang memerlukan perbincangan serta kelulusan dari pihak Lembaga Pengarah. Sesi interaktif dalaman antara Lembaga Pengarah dan Pengurusan yang diada­ kan dua kali setiap Tahun Kewangan semenjak 2004 telah membuktikan yang ia adalah satu platform/cara yang berkesan sebagai satu cara rundingan intensif dan pertukaran idea dan pendapat antara Lembaga Pengarah dan Pengurusan dalam membentuk pelan-pelan strategik serta arah tuju Syarikat.Penyata Tadbir Urus Korporat Jawatankuasa Kewangan dan Pelaburan Lembaga Pengarah • untuk mewujudkan satu rangka polisi dari mana pihak Lembaga Pengarah akan membuat saranan kepada Lembaga Pengarah untuk perkara-perkara yang berkaitan dengan pengurusan kewangan dan pelaburan Syarikat. inisiatif pembangunan sumber Kehadiran Mesyuarat 15/15 15/15 14/15 12/15 15/15 15/15 15/15 8/8 15/15 Tan Sri Dato’ Hari Narayanan a/l Govindasamy Dato’ Zainal Abidin bin Putih Datuk Mohd Zaid bin Ibrahim meletak jawatan berkuatkuasa 18 Mac 2008 Dato’ Fuad bin Jaafar Saluran Maklumat kepada Ahli Lembaga Pengarah Pihak Lembaga Pengarah berserta ahli Jawatankuasanya mempunyai akses sepenuhnya dan tiada batasan ke atas semua maklumat mengenai TNB berkaitan dengan hal-hal urusan dan pengurusan perniagaan Kumpulan. setiap Pengarah dibenarkan mengambil nasihat profesional bebas atas manamana perkara yang berkaitan dengan bidang tugasan mereka apabila perlu. penilaian risiko. kesemuanya menyumbangkan kepada pembentukan satu Lembaga Pengarah yang berkesan. Sekiranya berlaku apa-apa pencanggahan pendapat. keputusan kewangan suku tahun. Menerusi sesi sebegini. berserta dengan laporan pengurusan terperinci berkaitan analisa cadangan. Ini juga adalah sejajar dengan prinsip-prinsip dan amalan baik yang termaktub dalam Kod Tadbir Urus Korporat Malaysia (dikaji semula 2007). penilaian risiko serta dokumendokumen sokongan untuk dikaji oleh pihak Lembaga Pengarah. hubungan yang erat antara Pengurusan dan Jawatankuasa Lembaga Pengarah. Pihak Lembaga Pengarah juga akan dimaklumkan mengenai pendedahan/ pengumuman yang dibuat ke Bursa Malaysia. Antara perkara-perkara yang dibincangkan di dalam sesi ini ialah senario bekalan arang batu. Pihak Lembaga Pengarah diberitahu lebih awal mengenai agenda setiap mesyuarat Lembaga Pengarah. sebulan sekali dan mesyuarat khas diadakan bila perlu. Mesyuarat Ahli Lembaga Pengarah diadakan mengikut jadual. bajet. pengurusan semula hutang serta cadangan-cadangan korporat yang lain seperti eksesais pelaburan asing. • Jawatankuasa Kewangan dan Pelaburan Lembaga Pengarah mengadakan mesyuarat apabila perlu dan sekurang-kurangnya dua kali setahun. pertimbangan diberikan terhadap ketepatan maklumat yang diberikan kepada pihak Lembaga Pengarah. cara bekerja. dan jika perlu. 15 Mesyuarat Lembaga Pengarah telah diadakan untuk membincang dan menimbang pelbagai perkara-perkara berbangkit termasuklah mengulangkaji semula pelan perniagaan. tanda aras prestasi bagi Pengurusan Atasan. Dalam kebanyakan keadaan. Sebelum apa-apa keputusan dibuat. Maklumat Kedatangan Ahli Lembaga Pengarah Pengarah Tan Sri Leo Moggie (Pengerusi) Dato’ Sri Che Khalib bin Mohamad Noh Dato’ Puteh Rukiah binti Abd Majid Dato’ Mohammad Zainal bin Shaari Tan Sri Dato’ Lau Yin Pin @ Lau Yen Beng [ Tenaga Nasional Berhad ] [ Laporan Tahunan 2008 ] Semua Pengarah mempunyai kuasa dan tanggungjawab untuk mendapatkan maklumat yang lebih lanjut sekiranya ia diperlukan. pihak Pengurusan Atasan Syarikat berserta penasihat bebas dijemput untuk menghadiri mesyuarat Lembaga Pengarah untuk memberi maklumat dan penerangan yang lebih lanjut terhadap isu-isu yang akan dibangkitkan oleh Lembaga Pengarah. Keberkesanan Lembaga Pengarah Komposisi yang sedia ada. Mesyuarat Ahli Lembaga Pengarah Mesyuarat ahli Lembaga Pengarah dijadualkan lebih awal dan untuk Tahun Kewangan berakhir 31 Ogos 2008. Minit-minit mesyuarat yang diluluskan pada setiap mesyuarat ahli Lembaga Pengarah dan Jawatankuasa Lembaga Pengarah disimpan di dalam daftar berkanun yang terdapat di pejabat berdaftar syarikat. sebagaimana yang disarankan oleh Pengurusan. rundingan serta perbincang­ an di mesyuarat Lembaga Pengarah dijalankan secara komprehensif dan teliti sebelum apa-apa keputusan dibuat.

(NLDC) dan Pusat Kawalan Serantau Bangsar. Beliau juga ialah Pengarah yang paling lama berkhidmat di Syarikat dan dengan itu mempunyai pengetahuan yang mendalam dan meluas mengenai Syarikat dan perniagaannya. Profil yang lengkap mengenai Pengarah yang bertanding telah diberikan bagi memudahkan pemegang saham membuat keputusan. Pelbagai program profesional yang ditawarkan oleh pelbagai badan profesional juga dibuka kepada Pengarah untuk menghadirinya. Lembaga Pengarah yang sedia ada terdiri dari lima (5) Pengarah Bukan Eksekutif Bebas iaitu Tan Sri Dato’ Lau Yin Pin. Jawatankuasa boleh mengambil nasihat profesional dari sumber dalaman juga luaran. komposisi yang seimbang dari segi kepakaran dan pengalaman sebelum membuat saranan kepada Lembaga Pengarah untuk kelulusan. laporan terkini tentang projekprojek utama dan pelbagai inisiatif pembangunan yang lain. Ahli-ahli Lembaga Pengarah telah menghadiri dan berjaya menduduki P ro g r a m P e n t a u l i a h a n M a n d a t o r i manakala bagi Pengarah yang baru dilantik dijadualkan untuk menghadiri program yang sama seperti yang ditetapkan oleh Syarat Penyenaraian bagi Sekuriti Bursa Malaysia. Pengarah juga mendapat manfaat dari program d a l a m a n P ro g r a m P e m b a n g u n a n Lembaga. Latihan untuk Pengarah juga termasuk lawatan ke tapak. Dato’ Fuad bin Jaafar dan Tan Sri Dato’ Seri Siti Norma binti Yaakob yang bukan sebahagian dari ahli Pengurusan dan oleh itu bebas dari mempunyai sebarang hubungan perniagaan yang mungkin akan menjejaskan keupayaan mereka untuk membuat keputusan yang adil. Maklumat lanjut mengenai Pengarah yang dicalonkan untuk perlantikan semula semasa Mesyuarat Agung Tahunan nanti dilampirkan di dalam Lampiran Kenyataan Notis Mesyuarat Agung Tahunan. Dato’ Zainal Abidin bin Putih. Ia juga berkaitan dengan penilaian ke atas prestasi kerja setiap individu. Dalam menentukan rangka tersebut. Pengarah yang baru dilantik dimestikan menjalani perlantikan semula oleh pemegang saham secepat yang mungkin sementara Pengarah yang akan bersara boleh menawarkan diri mereka untuk perlantikan semula oleh pemegang saham. Kriteria yang ditetapkan untuk jumlah bonus yang perlu dibayar ialah tahap keuntungan yang dicapai oleh Syarikat menerusi aktiviti perniagaannya berbanding dengan sasaran. Selaras dengan Artikel 135 Tataurus Syarikat. Prosedur Ganjaran untuk Pengarah BNRC akan mengesyorkan kepada Lembaga mengenai rangka pakej ganjaran untuk Pengarah Eksekutif dan Pengurusan Atasan. Pengarah Eksekutif pula diberikan bonus kontrak berdasarkan prestasi kerjanya. Tataurus Syarikat. di Pusat Kawalan Muatan Nasional Peringkat dan Bentuk Ganjaran (a) Pakej ganjaran bagi Pengarah Eksekutif terdiri dari gaji tetap dan gaji tidak tetap yang boleh dikaitkan dengan Petunjuk Prestasi Utama (KPI) seperti berikut:(i) Gaji Pokok Gaji pokok (termasuklah sumbangan daripada majikan k e p a d a K u m p u l a n Wa n g Simpanan Pekerja) bagi Pengarah Eksekutif disyorkan oleh BNRC. Skim Ganjaran Kumpulan menawarkan skim bonus untuk semua pekerja. Tan Sri Dato’ Lau Yin Pin adalah Pengarah Kanan Bebas Bukan Eksekutif. BNRC akan mengkaji semua perlantikan Pengarah ke dalam Lembaga dan anak syarikatnya dengan mengambil kira (ii) 131 [ Tenaga Nasional Berhad ] [ Laporan Tahunan 2008 ] . Meneruskan Pembangunan Lembaga Pengarah Mengakui bahawa peranan mereka sebagai Pengarah di sebuah syarikat “awam tersenarai” semakin mencabar. Topik mengenai Pasaran Tenaga Elektrik di Singapura dalam program dalaman Program Pembangunan Lembaga 2008 di mana senario pemulihan pasaran di Singapura telah dibentangkan. Ini termasuklah program latihan oleh Akademi Pengarah Malaysia (MINDA) – Program untuk Membina Pengarah Yang Berprestasi Tinggi yang dianjurkan oleh Khazanah Nasional Berhad dengan kerjasama IMD. dengan mengambil kira prestasi kerja individu serta maklumat yang diperolehi sumber luar mengenai gaji pokok untuk jawatan yang sama di dalam industri yang lebih kurang sama.manusia. kesemua Pengarah diwajibkan bersara dari jawatan sekurangkurangnya sekali setiap tiga (3) tahun. Keseimbangan dan Kebebasan Ahli Lembaga Pengarah Salah satu keperluan dalam Kod adalah keseimbangan dalam kumpulan ahli Lembaga Pengarah dan ini dicapai dengan perlantikan sebanyak satu per tiga Pengarah-pengarah Bebas dari jumlah keseluruhan ahli Lembaga Pengarah. Selain dari menghadiri pelbagai persidangan dan seminar yang dianjurkan oleh penganjur luar. Pengarah di TNB terus melengkapkan diri mereka menerusi program pembangunan profesional yang berkaitan terutama sekali di dalam bidang pembangunan korporat dan isu semasa industri ini. termasuklah Pengarah Eksekutif. Perlantikan Semula Mengikut Artikel 133. Kehadiran Pengarah-Pengarah Bebas ini memantapkan lagi keseimbangan Lembaga Pengarah kerana mereka boleh memberikan pendapat yang adil dan saksama kepada semua perbincangan Lembaga Pengarah. Tan Sri Dato’ Hari Narayanan a/l Govindasamy. Taklimat mengenai perancangan perniagaan dan operasi di UNITEN dan Pusat Penyelidikan TNB telah memberi­ kan kesedaran dan pemahaman mengenai perjalanan-perjalanan operasi anak syarikat.

80 127.33 96.520.00   Nama Pengarah Pengarah Eksekutif Dato’ Sri Che Khalib bin Mohamad Noh Bonus (RM) Jumlah (RM)   1. Faedah Lain Faedah lain yang diberikan termasuklah pembayaran bil elektrik.00 Pengarah Bukan Eksekutif Tan Sri Leo Moggie Dato’ Puteh Rukiah binti Abd Majid Dato’ Mohammad Zainal bin Shaari Tan Sri Dato’ Lau Yin Pin @ Lau Yen Beng Tan Sri Dato’ Hari Narayanan a/l Govindasamy Dato’ Zainal Abidin bin Putih Dato’ Fuad bin Jaafar Datuk Zalekha binti Hassan (Pengarah Pengganti.996.78 128.20 17.520.94 6.738.000.00 **44.00 76.096.41 Yuran Pengarah (RM)   —   Elaun Mesyuarat (RM)   —   Manfaat Bukan Dalam Bentuk Wang (RM)   354.000.00 76.821.000.00 76. Yuran-yuran tersebut dibentangkan kepada pemegang saham Syarikat untuk diberi kelulusan.00 35.00     [ Tenaga Nasional Berhad ] [ Laporan Tahunan 2008 ] — 48.00 (ii) 119.700. (ii) Pendedahan Mengenai Ganjaran Pengarah Butir-butir mengenai agregat ganjaran bagi Pengarah untuk tahun kewangan berakhir 31 Ogos 2008 adalah seperti berikut:(i) Gaji & (ii) Potongan EPF (RM)   (i) 600.33 719.00 36.000.175.097.239.00 500.200.703.838.00 152.775.629.212.00 — — — — — — — — 22.000.00 30.00 31.520.000.000.18 4.04 * Jumlah ini terdiri dari RM42.640.00 **73.600.78 13.00 71. sambil meneruskan komitmennya untuk mempertahankan tahap amalan tadbir urus korporat yang tinggi keseluruh Kumpulan dengan penuh kesedaran mengenai kesannya ke atas prestasi jangkamasa panjang korporat dan nilai pemegang saham secara optima.00 256.00 628. 132 .850.00 719.00 76.000.00 — 34.344.602.048.Penyata Tadbir Urus Korporat (b) Pakej ganjaran untuk Pengarah Bukan Eksekutif terdiri dari elemen-elemen berikut:(i) Yuran Pengarah-pengarah dibayar yuran bulanan yang tetap serta elaun mesyuarat diberikan untuk setiap mesyuarat Lembaga dan Jawatankuasa Lembaga yang dihadiri sepanjang tahun.262.000.879.41 188.864. Hubungan antara Syarikat dan Pelabur Pihak Lembaga Pengarah dan Pengurusan TNB mengakui kepentingn ketelusan serta kebertanggungjawaban ke atas pemegang-pemegang saham dan pelabur.344.000. supaya ia berusaha lebih giat lagi untuk meningkatkan amalan pentadbiran korporat yang tinggi sekali keseluruh Kumpulan.238.00 13.80 14.00 untuk kemudahan fleksible ** Dibayar terus kepada Khazanah Nasional Berhad (B) PEMEGANG SAHAM TNB adalah komited untuk menjalinkan hubungan yang baik dengan pemegang sahamnya.00 354.825.00 51.097.00 280.94 7.40 117.050.000.18 131.40 10.00 38.520.170.000.200.00 untuk elaun kenderaan dan RM55.20 119.04 2.475.298.742. serta pembayaran balik di mana sesuai. meletak jawatan berkuat kuasa 28 Jan 2008) Datuk Mohd Zaid bin Ibrahim (meletak jawatan berkuat kuasa 18 Mac 2008) Jumlah — — — — — — — — 132.750.00 — 34.00       *97.

• S e l a i n d a r i p e r s i d a n g a n d a n mesyuarat yang dihadiri di luar pejabat TNB. Dalam Tahun Kewangan ini. TNB telah menghadiri satu mesyuarat untuk bertemu dengan pelabur kewangan yang telah diaturkan oleh CIMB. Morgan Stanley dan Deutsche Bank. unit ini telah menganjur dan mengambil bahagian di dalam pelbagai acara di dalam dan luar negara yang termasuk:- • P e r s i d a n g a n d a n f o r u m y a n g dianjurkan oleh badan-badan penyelidikan seperti CLSA. Untuk tahun di bawah kajian. 133 [ Tenaga Nasional Berhad ] [ Laporan Tahunan 2008 ] . Kehadiran pemegang saham di mesyuarat agung TNB sentiasa menggalakkan.Dengan mengoptimakan penggunaan pelbagai saluran komunikasi bagi memastikan kesemua pemegang saham dan pelabur mendapat pandangan yang seimbang dan menyeluruh mengenai prestasi Kumpulan serta cabaran-cabaran yang dihadapi oleh Kumpulan dari segi alam persekitaran yang mencabar. pihak Pengurusan dan IR kerap menjadi tuan rumah kepada pelabur kewangan sama ada dari dalam dan luar negara yang ingin mengadakan perjumpaan di TNB. penganalisa penyelidikan serta pelabur. pameran bergerak dan pembentangan kewangan suku tahun). Pemegang saham boleh menggunakan kuasa mengundi mereka dan mesyuarat dijalankan mengikut peraturan undang-undang dan juga peraturan mesyuarat agung. pemegang saham diberi peluang untuk menyoal mengenai isu-isu berkaitan dengan prestasi kewangan dan operasi Syarikat. Credit Suisse First Boston. U n t u k Ta h u n i n i . penganalisa serta juga pihak media. sebuah unit yang berdedikasi di bawah Jabatan Kewangan telah diamanahkan dengan tanggungjawab untuk mengkoordinasi dan menjawab semua pertanyaan dan maklumat yang dibangkitkan oleh pemegang saham. Penggunaan Positif Mesyuarat Agung Tahunan Mesyuarat Agung Tahunan (AGM) merupakan saluran utama bagi pemegang saham untuk berkomunikasi dan mengadakan sesi dialog dengan Lembaga Pengarah serta Pengurusan TNB.o n . Setiap Resolusi diluluskan mengikut cadangan yang dibuat dan Pengerusi akan mengesahkan kesahihan setiap resolusi setelah setiap cadangan dan sokongan dibuat oleh pemegang saham. atau mengambil bahagian dalam tele-persidangan semasa pembentangan suku tahun Tahun Kewangan. Untuk tujuan ini. Bahagian Hubungan Pelabur dan Laporan Pengurusan (IRMU). Program Hubungan Pelaburan Tahunan yang bertujuan untuk memberikan peluang dan platform kepada Pengurusan untuk berinteraksi dengan pelabur. Sesi dialog antara Lembaga Pengarah dan pemegang saham juga digalakkan di mana semasa AGM dijalankan. Aturcara dan aktiviti-aktiviti yang dijalankan dalam program tersebut termasuklah:• Pengumuman keputusan suku tahun • Penerangan oleh Penganalisa/ Panggilan Persidangan • Pengumuman keputusan tahunan • Penerangan oleh Penganalisa/ Panggilan Persidangan • Pembayaran Dividen • Persiapan dan meluluskan Laporan Tahunan • Mesyuarat Agung Tahunan • Lawatan Tapak • Hari Pelabur/Pameran Bergerak Dalam Negara • Pameran Bergerak Antarabangsa • Persidangan Broker Antarabangsa Program ini dikaji dan dipertingkatkan dari masa ke semasa sekiranya jemputan untuk acara IR diterima. • O n e . TNB telah mengadakan lebih kurang 68 perjumpaan dengan penganalisa penyelidikan ekuiti. kemudahan telepersidangan telah diaturkan bagi memudahkan lagi komuniti pelabur di pusat-pusat kewangan terbesar di seluruh dunia untuk mendengar serta mengambil bahagian di dalam taklimat tersebut.o n e d a n m e s y u a r a t kumpulan dengan pemegang ekuiti dan pelabur tetap serta penganalisa diadakan. Pengerusi akan memberi masa yang mencukupi kepada setiap soalan pemegang saham berkaitan perkaraperkara mengenai prestasi Syarikat dan akan berusaha untuk memberi penjelasan yang secukupnya kepada pemegang saham. Secara puratanya. • Pameran Melabur di Malaysia anjuran Bursa Malaysia. Kepentingan yang sama juga diberikan kepada keperluan hubungan pelabur untuk menyalurkan pendapat komuniti pelaburan kembali kepada Pengurusan dan Ahli Lembaga Pengarah. Pemegang saham juga diberi peluang untuk menyoal resolusiresolusi yang dicadangkan dan juga mengenai perjalanan operasi Kumpulan. TNB telah mengadakan lebih kurang 120 perjumpaan (tidak termasuk pengumuman suku tahun laporan kewangan). Seramai 3835 pemegang saham dan proksi menghadiri AGM ke-17 pada tahun 2007. Sewaktu acara ini dijalankan. Setiap perkara dalam urusniaga biasa dan urusniaga yang istimewa dalam notis mesyuarat akan diberi penjelasan yang penuh mengenai kesan atau implikasi setiap resolusi. Pembentangan tentang prestasi teknikal dan kewangan Syarikat menerusi penyampaian visual disampaikan oleh Pengerusi dan Presiden/Ketua Pegawai Eksekutif diAGM tersebut. Untuk tahun di bawah kajian ini. peranan hubungan pelabur pula dijadikan sebagai platform komunikasi antara Kumpulan dan pelabur. T N B t e l a h menghadiri lima dari persidangan/ forum tersebut. JP Morgan. Bagi Tahun Kewangan. • Pengumuman keputusan kewangan suku tahun pada komuniti kewangan dan pihak media. Mesyuarat ini terbuktikan berkesan sebagai cara yang terbaik bagi meningkatkan tahap pemahaman pelabur serta persepsi mereka terhadap Kumpulan. seramai 87 peserta dari komuniti kewangan dan pihak media telah menghadirinya. pelabur kewangan dan pelabur yang telah membuat per mintaan untuk bertemu dengan pegawai-pegawai syarikat (tidak termasuk pelabur yang ditemui semasa persidangan.

Pendedahan yang tepat dan jitu dibuat ke atas kesemua maklumat dan sepanjang Tahun Kewangan di bawah kajian. Meneruskan Pendedahan mengenai Maklumat Bahan TNB patuh kepada kewajiban untuk pendedahan yang ditetapkan oleh sebuah senarai pengeluar Bursa Malaysia. penukaran bon-bon. TNB mematuhi garis panduan oleh Bursa Malaysia mengenai Penyata bagi Kawalan Dalaman: Garis Panduan untuk Pengarah Syarikat Awam. polisi dan prosedur Syarikat. kemudahan notis penutupan buku dicadangkan. Kawalan Dalaman Pihak Lembaga Pengarah mengakui tanggungjawab mereka untuk memastikan satu sistem dalaman yang mantap wujud untuk mengawal kepentingan pelaburan pemegang saham serta harta Syarikat seperti yang ditetapkan oleh Kod. Syarikat telah membentuk satu Polisi dan Panduan Pendedahan Korporat semenjak 1994. Pengerusi dan Presiden/Ketua Pegawai Eksekutif akan menjawab semua persoalan yang dikemukakan oleh pihak media dan penganalisa melalui satu persidangan akhbar dan pembentangan analisis di mana semua pemegang saham akan diberikan maklumat terkini mengenai Syarikat. Setiausaha Syarikat juga dikenal pasti sebagai ‘Pengurus Pendedahan Korporat’ dalam konteks yang disebutkan di dalam Amalan Terbaik. Jawatankuasa Audit Lembaga Pengarah mengadakan perjumpaan dengan juruaudit dalaman serta luaran untuk berbincang dan mengkaji semula pelan audit. menerusi BAC. satu penilaian diberi di dalam Laporan Pengarah bagi Penyata Kewangan yang diaudit. Jawatankuasa Audit Lembaga Pengarah mengadakan perjumpaan dengan Juruaudit Luaran tanpa kehadiran Pengarah Eksekutif dan Pengurusan untuk membincangkan keupayaan sistem kawalan dalaman bagi memastikan keberkesanan dan kecekapan operasi dan pematuhan kepada kehendakkehendak berkanun serta garis panduan. penyata kewangan tahunan. yang memenuhi garis panduan Amalan Terbaik dalam Pendedahan Korporat yang ditetapkan oleh Bursa Malaysia pada bulan Julai 2004. pelupusan. Maklumat Sulit Semasa mengadakan taklimat atau pembentangan kertas kerja. Pihak Lembaga Pengarah memastikan bahawa laporan kewangan Syarikat mempunyai integriti dan memahami bahawa kebertanggung­ jawaban ke atas pendedahan kewangan merupakan satu bahagian yang penting dalam amalan terbaik tadbir urus korporat.27(b) Syaratsyarat Penyenaraian Bursa Malaysia adalah seperti yang digariskan dalam muka surat 142 hingga 144. Maklumat mengenai kawalan dalaman Kumpulan dibentangkan di dalam Penyata Kawalan Dalaman. penemuanpenemuan audit dan membuat cadangan untuk kelulusan Lembaga Pengarah. satu taksiran dilampirkan di dalam Laporan Pengarah bagi Akaun Yang Telah Diaudit. selaras dengan perenggan 15. skim opsyen saham pekerja. telus serta baik dengan pihak juruaudit Kumpulan. Bagi pihak Lembaga Pengarah. transaksi yang berkaitan. 134 . Jawatankuasa Audit Lembaga Pengarah mengkaji semua pematuhan berkanun dan meneliti aspek-aspek kewangan Kewangan Diaudit sebelum dibentang­ kan di peringkat Lembaga Pengarah. baik dalaman atau luaran. Satu laporan oleh Jawatankuasa Audit Lembaga Pengarah disediakan di muka surat 145 dan Terma Rujukannya boleh didapati pada muka surat 148 hingga 151. maklumat serta perkembangan maklumat mengenai pengambilalihan. TNB menerbitkan laporan kewangannya setiap suku tahun agar pemegang sahamnya boleh memantau kedudukan kewangan Syarikat dengan mudah. notis penutupan buku akaun serta perubahan dalam ahli Lembaga merupakan sebahagian dari maklumat bahan yang dikeluarkan kepada Bursa Malaysia melalui Link Bursa Malaysia. Hubungan dengan Juruaudit Pihak Lembaga Pengarah.Penyata Tadbir Urus Korporat Sebaik sahaja selesai AGM. Jawatankuasa Audit Lembaga Pengarah (BAC) meneliti kesemua aspek kewangan serta pematuhan berkanun dari Penyata Kewangan diaudit serta polisi serta prosedur Syarikat sebelum dibentangkan ke pihak Lembaga Pengarah. keputusan kewangan suku tahun. pember­ hentian nota-nota. Di dalam Laporan Tahunan ini. telah memupuk satu hubungan yang formal. (C) K  EBERTANGGUNGJAWABAN DAN AUDIT Laporan Kewangan Lembaga Pengarah bertanggungjawab untuk memastikan kesemua penyata kewangan dibuat mengikut ketetapan Akta Syarikat 1965 dan mematuhi garis panduan yang diluluskan oleh piawaian perakaunan di Malaysia agar kedudukan kewangan serta prospek syarikat dapat dinyatakan secara objektif dan mudah difahami.27(a) Syarat-syarat Penyenaraian Bursa Malaysia) Pihak Lembaga Pengarah bertanggung­ jawab sepenuhnya untuk memastikan yang penyata-penyata kewangan disediakan mengikut peraturan Akta Syarikat 1965 dan piawaian perakaunan yang diiktiraf oleh Badan Piawaian Perakaunan Malaysia agar pandangan yang benar dan adil. Seperti yang ditetapkan oleh Amalan Terbaik ini. Pada 28 Ogos dan 16 Oktober 2008. KENYATAAN KEBERTANGGUNG­ JAWABAN BAGI TAHUN KEWANGAN DALAM KAJIAN [ Tenaga Nasional Berhad ] [ Laporan Tahunan 2008 ] (selaras dengan perenggan 15. Syarikat begitu berhati-hati dalam menyebarkan maklumat terutamanya maklumat yang sulit mengenai Syarikat dan perjalanan operasinya tidak hanya diberikan kepada pemegang saham tertentu. Di dalam Laporan Tahunan ini. seimbang dan taksiran yang mudah difahami mengenai kedudukan dan prospek kewangan Kumpulan diberikan. sebagai panduan untuk memenuhi kehendak tersebut.

225 saham biasa bernilai RM1.000.00 setiap satu di TNB selaras dengan penukaran Sekuriti Pendapatan Boleh Ditebus Balik Tidak Terlindung pada harga RM9. (5) Sekatan/Penalti Tidak terdapat sebarang sekatan dan/atau penalti yang dikenakan ke atas Syarikat dan anak syarikatnya. (6) Yuran Tidak Diaudit Selain dari yuran audit tahunan.573. Pengarah atau Pengurusan oleh mana-mana badan berkanun sepanjang Tahun Kewangan berakhir 31 Ogos 2008.212. 1965 kecuali maklumat mengenai pekerja-pekerja yang ditawarkan opsyen mewakili 450.04587 Bentuk Yuran Tidak Diaudit Kepada Juruaudit RM 487.000 syer biasa ke atas.50 15.00* (PKR1. 3. Waran atau Sekuriti boleh Tukar yang Diisytihar Untuk Tahun Kewangan.052 saham biasa bernilai RM1. RM7. dan 236.99.00 setiap satu telah dikeluarkan oleh Syarikat seperti berikut:a) b) 2. Setiap ADR mempunyai nilai yang sama dengan empat syer TNB.00 10.518.00 setiap satu di TNB selaras dengan Skim Opsyen Saham Pekerja II (‘ESOS II’) pada harga RM6. 2. Jumlah yang dibayar untuk Tahun Kewangan berakhir 31 Ogos 2008 adalah seperti berikut:Bil 1.334.345. (2) Pembelian balik saham untuk Tahun Kewangan Tiada belian balik saham yang dibuat oleh Syarikat untuk Tahun Kewangan berakhir 31 Ogos 2008. RM6. (4) American Depository Receipts (“ADR”) Pada bulan Januari 1994. TNB melancarkan Tahap 1 American Depository Receipts (ADR) di New York.277 saham biasa baru bernilai RM1.345 syer TNB yang dikeluarkan. RM11. Syer-syer biasa yang baru dikeluarkan semasa tahun kewangan berada ‘pari passu’ dalam semua aspek dengan saham biasa yang sedia ada di dalam Syarikat. Bank yang dilantik untuk program ini ialah Malayan Banking Berhad. Kumpulan juga terpaksa membayar yuran tidak diaudit kepada juruaudit luaran. 2. Pada 31 Ogos 2008. Butir-butir lanjut boleh didapati pada muka surat 177 Laporan Pengarah. 4. Bank of New York di Amerika Syarikat pula ialah Bank Simpanan dan ADR boleh diurusniaga di kaunter. jumlah syer-syer biasa yang dipegang melalui ADR ini adalah 3. Syarikat telah diberikan pengecualian oleh Suruhanjaya Syarikat Malaysia menerusi surat bertarikh 16 September 2008 dari mendedahkan di dalam laporan ini nama-nama individu yang ditawarkan opsyen ini untuk tahun tersebut serta butir-butir pegangan mereka selaras dengan Seksyen 169(11) Akta Syarikat.750.809.33 setiap syer. Bahagian/Anak Syarikat Perbendaharaan Kewangan Kumpulan Kewangan-Kewangan Kumpulan Korporat TNB Engineering Corporation (TNEC) Liberty Power Limited (LPL) Projek Pegasus Khidmat Perakaunan Khidmat Nasihat Cukai JUMLAH * PKR 1 = RM0.962.KENYATAAN PEMATUHAN TAMBAHAN Selain dari menyediakan satu ulasan mengenai keadaan tadbir urus korporat Syarikat kepada pemegang saham. Amerika Syarikat.2 juta) 567.71.33. RM7.42.50 135 [ Tenaga Nasional Berhad ] [ Laporan Tahunan 2008 ] . TNB begitu berbesar hati untuk melaporkan maklumat ini: (1) Penggunaan Keuntungan Hasil dari Cadangan Korporat Tiada perolehan dibuat dari mana-mana cadangan korporat untuk Tahun Kewangan berakhir 31 Ogos 2008.501 yang mewakili kurang dari lima peratus dari jumlah 4. (3) Opsyen.07 dan RM6.18 satu syer.000.00 55.

848.00 136 . yang diperlukan untuk perjalanan operasi harian Kumpulan.59% kepentingan dalam Putrajaya Holdings Sdn. menjadikan ianya berkaitan dengan pemegang saham utama.203. Bhd. pemegang saham telah meluluskan dan menandatangani semua transaksi yang berkaitan pihak yang berulang (RRPT) untuk satu pendapatan atau bersifat dagangan.501. Syarikat yang berurusniaga dalam Kumpulan TNB TNB [ Tenaga Nasional Berhad ] [ Laporan Tahunan 2008 ] Pemegang Saham Utama Berkepentingan Khazanah Nasional Berhad Bentuk Perhubungan Khazanah Nasional Berhad adalah pemegang saham utama TNB dan mempunyai 15. satu senarai nilai agregat bagi transaksi yang berulang berserta jenis transaksi berulang. (8) Jaminan Keuntungan Syarikat tidak mengeluarkan sebarang jaminan keuntungan bagi Tahun Kewangan berakhir 31 Ogos 2008. (10) Dasar Penilaian Semula Dasar penilaian semula syarikat berkaitan dengan harta tanah digariskan di dalam Nota 2(f) Nota Penyata Kewangan di dalam muka surat 190 hingga 191 Laporan Tahunan ini. Khazanah Nasional Berhad adalah pemegang saham utama TNB. Telekom Malaysia Berhad Khazanah Nasional Berhad Perkhidmatan Kapasiti dan Tenaga 10. Bhd.1.Penyata Tadbir Urus Korporat (7) Perbezaan dalam Keputusan Syarikat tidak mengeluarkan jangkaan keuntungan untuk Tahun Kewangan berakhir 31 Ogos 2008. Bentuk Urusniaga Berulang Pembayaran untuk sewa pejabat Nilai Agregat (RM) Urusniaga Semasa Tempoh Sah Mandat 1. dan mempunyai 41. atau dari semenjak penghujung tahun sebelum Tahun Kewangan berakhir 31 Ogos 2007.78% kepentingan dalam Telekom Malaysia Berhad. Bhd. yang ditandatangani oleh Kumpulan dengan beberapa pihak tertentu dari 14 Disember 2007 sehingga AGM yang akan datang. Oleh itu. (11) Transaksi Pendapatan yang Berkaitan dengan Pihak yang Berulang atau Bersifat Perdagangan Pada Mesyuarat Agung TNB yang ke-17 yang diadakan 13 Disember 2007. pihak yang terlibat dan hubung kait mereka dengan TNB untuk setiap jenis transaksi berulang yang dibuat semasa Tahun Kewangan adalah seperti berikut:MANDAT PEMEGANG SAHAM UNTUK RRPT BAGI PENDAPATAN ATAU BerSIFAT PERDAGANGAN Individu Berhubung Kait Dengan PemegangPemegang Saham Utama (Pihak Berkaitan Terlibat) Putrajaya Holdings Sdn. (9) Kontrak-kontrak Penting Tidak terdapat kontrak penting yang diperolehi oleh Syarikat dan/atau anak syarikatnya melibatkan Pengarah dan kepentingan pemegang saham. baik semasa berakhir Tahun Kewangan 31 Ogos 2008.094. tidak ada ulasan dibuat untuk perbezaan dalam keputusan.5 Nota Latihan 12/2001 Syarat-syarat Penyenaraian. menjadikan ianya berkaitan dengan pemegang saham utama.80 Bangsar Energy System Sdn. Bersesuaian dengan perenggan 4.

Tan Sri Dato’ Lau Yin Pin @ Lau Yen Beng PENGARAH KANAN BEBAS BUKAN EKSEKUTIF 137 .94 [ Tenaga Nasional Berhad ] [ Laporan Tahunan 2008 ] Nota: T  ransaksi yang disebutkan di atas tidak bersamaan atau melebihi had-had yang ditetapkan selaras dengan Perenggan 2.399. Datuk Mohd. Ditandatangani bagi pihak ahli Lembaga Pengarah mengikut resolusi mereka yang bertarikh 16 Oktober 2008. Zaid Ibrahim & Co. Khazanah Nasional Berhad adalah pemegang saham utama TNB dan mempunyai 41. Lembaga Pengarah adalah komited untuk mencapai piawaian yang tertinggi dalam tadbir urus korporat menerusi penerimaan amalan-amalan terbaik yang disarankan di Bahagian 2 Kod tersebut. Datuk Mohd Zaid bin Ibrahim Peruntukan untuk Khidmat Perundangan dan Khidmat Nasihat 647..758.1 Nota Latihan 12/2001 Syarat-syarat Penyenaraian.78% kepentingan dalam Telekom Malaysia Berhad.24% kepentingan dalam OPUS International. Bentuk Urusniaga Berulang Pembayaran untuk Pengurusan Projek dan Yuran Profesional Nilai Agregat (RM) Urusniaga Semasa Tempoh Sah Mandat 433.20 NILAI AGREGAT UNTUK TRANSAKSI 16.26 syarat-syarat penyenaraian Bursa Malaysia) Lembaga Pengarah ini berbesar hati untuk melaporkan kepada pemegang saham bahawa Syarikat telah mengaplikasikan prinsip-prinsip tadbir urus korporat dan telah mematuhi Bahagian 1 Kod tersebut.) Individu Berhubung Kait Dengan PemegangPemegang Saham Utama (Pihak Berkaitan Terlibat) OPUS International Syarikat yang berurusniaga dalam Kumpulan TNB TNB Pemegang Saham Utama Berkepentingan Khazanah Nasional Berhad Bentuk Perhubungan Khazanah Nasional Berhad adalah pemegang saham utama TNB dan mempunyai 62. Zaid Ibrahim & Co.126.532.092. Sehubungan itu.75 TNB Messrs.19 TNB Telekom Malaysia Berhad Khazanah Nasional Berhad Pembayaran untuk Sewa Pejabat 3. menjadikannya berkaitan dengan pemegang saham utama. Zaid bin Ibrahim adalah Pengarah TNB yang juga Pengerusi dan Pemegang Saham terbesar Tetuan. (selaras dengan perenggan 15. menjadikan OPUS berkaitan dengan pemegang saham utama.680. KENYATAAN UNTUK PEMATUHAN KEPADA SYARAT-SYARAT BURSA MALAYSIA BERHUBUNG DENGAN APLIKASI PRINSIP-PRINSIP SERTA PENGGUNAAN AMALAN-AMALAN TERBAIK YANG DIGARISKAN DALAM KOD TADBIR URUS KORPORAT MALAYSIA. menjadikan beliau berkaitan dengan Pengarah.MANDAT PEMEGANG SAHAM UNTUK RRPT BAGI PENDAPATAN ATAU BERSIFAT PERDAGANGAN (Samb.

ia juga membolehkan rancangan audit dalaman dibentuk untuk proses pengurusan risiko ini. pihak Pengurusan dapat membuat keputusan-keputusan yang teliti dan tepat dengan membentuk dan melaksanakan rancangan-rancangan tindakan yang perlu serta mengawasi keputusannya. usaha-usaha ini akan memberi kesan yang positif terhadap pencapaian objektif Syarikat.Pengurusan Risiko Perusahaan TNB memahami bahawa pengurusan risiko yang menyeluruh adalah elemen penting dalam strategi Syarikat. Hasilnya. Seterusnya pihak pengurusan dan pihak audit dapat menumpukan perhatian ke bahagian-bahagian risiko tinggi dengan tepat. Koordinator Risiko serta Pemilik Risiko. 138 . Rangka kerja EWRM memastikan aplikasi yang sekata untuk pengurusan risiko keseluruhan Kumpulan melalui proses pengurusan risiko yang sekata dan pertukaran maklumat risiko. pembaikan. Oleh kerana rangka kerja EWRM berupaya untuk mengutamakan ulasan-ulasan operasi dalam Kumpulan. pelaporan. pengawasan dan pengkajian semua risiko perniagaan di dalam Kumpulan. 2.1 Polisi Pengurusan Risiko Polisi EWRM TNB yang dibentuk dalam tahun 2004 telah dikaji semula pada tahun ini bagi mengemaskan lagi rangka kerja polisi tersebut. Pelaksanaan yang berterusan bagi rangka kerja Pengurusan Risiko Perusahaan (EWRM) yang diperkenalkan semenjak tahun 2003 memastikan semua bahagian yang berisiko tinggi dikenalpasti. diurus dan dikawal atau dikurangkan dengan berkesan. diurus dan dikawal dengan berkesan. Pengenalan Tenaga Nasional Berhad (TNB) mengakui bahawa pengurusan risiko-risiko yang menyeluruh memainkan peranan yang penting dalam operasi harian Kumpulan dan dengan mengenalpasti risiko tersebut serta melalui pengurusan yang efektif. Rangka kerja Pengurusan Risiko Perusahaan (EWRM) Rangka kerja EWRM TNB menyediakan satu kitaran pengurusan risiko yang mantap yang merangkumi penilaian. – mentakrifkan peranan serta tanggungjawab Pengurus Risiko. [ Tenaga Nasional Berhad ] [ Laporan Tahunan 2008 ] Rangka kerja EWRM tersebut memastikan aplikasi pengurusan risiko yang sekata untuk Kumpulan melalui proses-proses pengurusan risiko yang telah diseragamkan serta melalui pertukaran maklumat risiko antara Kumpulan. Edisi kedua telah diterbitkan pada bulan Oktober 2007. 1. dengan itu ia memfokuskan usaha kepada pelaksanaan berterusan rangka kerja Pengurusan Risiko Perusahaan (EWRM) bagi memastikan risiko-risiko utama Syarikat dikenalpasti. Peningkatan-peningkatan baru juga telah dibuat pada bahagian-bahagian ini:– memperkemaskan peranan serta tanggungjawab Jawatankuasa Kerja Kumpulan Pengurusan Risiko (GRMWC) untuk membolehkan ahli jawatankuasa menumpukan perhatian ke atas pengurusan risiko operasi. dan – membuat perubahan dalam struktur pelaporan EWRM 2. Sila lihat Rajah 1.

Laporan penilaian risiko setiap setengah tahun yang disediakan oleh bahagian-bahagian operasi TNB dimajukan kepada Jabatan EWRM untuk analisa dan seterusnya dibincang di dalam jawatankuasajawatankuasa risiko yang berkaitan. Jabatan Pengurusan Risiko Perusahaan (EWRM). 2. Jawatankuasa Kumpulan Pengurusan Risiko (GRMC) yang dipengerusi oleh Presiden/Ketua Pegawai Eksekutif. Kumpulan Audit Dalaman (GIA) dan bahagianbahagian operasi TNB.2 Struktur Pengurusan Risiko EWRM memerlukan satu struktur pengurusan risiko yang tersirat di dalam rangka kerjanya agar setiap peranan. itoring and review Mon Risk Policy and Guidelines Group Wide Risk Assessment Process Business review Risk Identification Controls Risk rating Risk treatment Risk monitoring & reporting Mon Risk Treatment Options TNB Risk Information System (TRIS) Mitigation plans – – – – Terminate Reduce Accept Pass on Response by management itoring and review Struktur Risiko Lembaga Pengarah JAWATANKUASA AUDIT LEMBAGA Jawatankuasa Pengurusan Risiko Kumpulan (GRMC) Audit Dalaman Kumpulan Jawatankuasa Kerja Pengurusan Risiko Kumpulan (GRMWC) Jabatan EWRM Bisnes Teras Perkhidmatan Pengurusan Perkhidmatan Korporat 139 [ Tenaga Nasional Berhad ] [ Laporan Tahunan 2008 ] Rajah 2 Struktur Pengurusan Risiko . tanggungjawab serta kebertanggungjawaban untuk mengurus risiko dikenalpasti dan disebarkan.Rajah 1 Enterprise Wide Risk Management (EWRM) Framework 2. Struktur pengurusan risiko (Rajah 2) terdiri daripada beberapa tahap kuasa di dalam Kumpulan terutamanya ahli Lembaga Pengarah. Jawatankuasa Kerja Kumpulan Pengurusan Risiko dipengerusikan oleh Ketua Pegawai Kewangan/ Naib Presiden Kanan (Kewangan). Jawatankuasa Lembaga Audit (BAC).3 Manual Kualiti ISO TNB Rangka kerja EWRM telah dikenalpasti sebagai salah satu proses sokongan utama dalam manual kualiti ISO TNB dan telah dimaktubkan dan diiktiraf di bawah proses pensijilan QMS MS ISO 9001:2000.

3 Pembentukan Profil Risiko Profil risiko untuk bahagian dan/atau jabatan yang baru ditubuhkan dan bagi bahagian/jabatan yang menjalani perombakan yang besar telah dibentuk bagi memastikan risiko-risiko yang berkaitan dikenalpasti dan diajukan. Latihan ini adalah bertujuan untuk mengesahkan perubahan yang telah dibuat ke atas risiko operasi serta menyelaraskan profil risiko bahagian-bahagian dengan strategi dan objektif perniagaan TNB semasa. penambahan ciri-ciri kepada sistem TRIS telah dikenalpasti dan dibentuk. 3. Semasa forum ini diadakan. Jabatan EWRM juga terlibat dalam penilaian risiko projek-projek besar dan urusniaga luar negara TNB dengan kerjasama penasihat luaran. pengawalan serta pemantauan risiko-risiko. 3. Pelbagai saranan bagi mengurangkan risiko-risiko ini telah dibentangkan dan diluluskan oleh jawatankuasajawatankuasa risiko dan BAC. Koordinator Risiko dan Pemilik Risiko yang berkenaan. penipuan dan kemalangan. Perkara lain yang dibincangkan ialah kegunaan rangka kerja EWRM dengan jayanya dalam usaha memperbaiki prestasi sebuah anak syarikat.5 Komunikasi Risiko Komunikasi risiko yang menekankan penyebaran maklumat risiko ke semua peringkat merupakan salah satu aktiviti penting dalam pengurusan risiko di TNB. Sebagai salah satu usaha pembaikan berterusan untuk sistem ini. Aktiviti berterusan untuk mengurangkan risiko perundangan melibatkan penilaian atas pengurusan kontrak TNB dan penyeragaman kontrak-kontrak yang besar serta pembentukan Polisi Kerahsiaan TNB. Untuk kes-kes risiko kemalangan pula. terutamanya dari segi pendedahan kepada risiko perundangan. Jabatan EWRM telah menubuh dan sedang menyelenggarakan sistem on-line Sistem Maklumat Risiko TNB (TRIS). 140 . Koordinator Risiko dan Pemilik Risiko yang baru dilantik atau sebagai kursus ulangkaji bagi mereka yang sudah lama berkhidmat. 3. Ia menekankan proses-proses pengenalan. isu-isu berkaitan pengurusan risiko yang telah dikenalpasti semasa audit yang dijalankan oleh Kumpulan Audit Dalaman telah dipertengahkan. sepuluh profil risiko baru telah dikenalpasti oleh Jabatan EWRM dengan kerjasama bahagian dan anak syarikat yang terlibat. Koordinator Risiko serta pihak pengurusan. latihan yang berterusan mengenai TRIS dijalankan sepanjang tahun untuk Pengurus Risiko.6 Sistem Maklumat Risiko TNB Rangka kerja EWRM memerlukan pemasangan satu sistem yang dapat mengumpul dan menyimpan semua informasi mengenai risiko.4 Analisa Risiko bagi Risiko Umum Untuk tahun-tahun sebelum ini. 3. [ Tenaga Nasional Berhad ] [ Laporan Tahunan 2008 ] Dua forum pengurusan risiko telah dianjurkan dalam tahun di bawah kajian sebagai landasan untuk menyampaikan maklumat mengenai keputusan-keputusan yang dibuat oleh GRMWC. Jabatan juga telah menubuhkan TRIS Helpdesk yang diuruskan oleh pentadbir TRIS yang berdedikasi bagi memastikan kelancaran sistem tersebut. Tambahan lagi. Tambahan lagi. Untuk tujuan ini.2 Kesedaran mengenai Risiko serta Sesi Kajian Semula Risiko Jabatan EWRM juga telah menjalankan lebih dari 20 sesi kesedaran dan sesi kajian semula risiko untuk bahagian operasi TNB dengan kerjasama Pengurus Risiko.Pengurusan Risiko Perusahaan 3. Inisiatif Utama/Pencapaian 3. audit ke atas polisi penipuan dan etika telah dimasukkan ke dalam rancangan audit untuk tahun di bawah kajian dan satu pangkalan data untuk penipuan sedang dikumpulkan. Bagi tahun di bawah kajian. GRMC dan BAC kepada Pengurus Risiko. penilaian.1 Proses Penilaian Risiko Proses Penilaian Risiko Kumpulan (GWRA) telah dikaji semula dan diselaraskan untuk menyeragamkan kaedah pengurusan risiko di dalam Kumpulan. 3. pengumpulan data dan penyeragaman statistik serta butiran insuran masih berterusan dan pameran bergerak diadakan untuk mendedahkan warga TNB tentang risiko ini berserta langkah-langkah yang perlu diambil untuk mengurangkannya. beberapa risiko umum dalam TNB telah dikenalpasti dan kesan risiko-risiko ini ke atas Kumpulan telah dikaji. satu sistem dalaman yang dibentuk dengan kerjasama Bahagian ICT.

Penambahan kepada ciri-ciri proses ini dan pembentukan sistem on-line penilaian risiko projek bagi sesuatu projek telah pun dirancang untuk tahun kewangan yang seterusnya. ILSAS. Pelan Tindakan Kecemasan Korporat (CERP) Pelan Tindakan Kecemasan Korporat TNB (CERP) telah dibentuk untuk memberi satu rangka kerja yang membolehkan tindakan yang cepat. Inisiatif-inisiatif pengurusan risiko dalam TNB akan terus diperkuatkan bagi memastikan TNB berupaya untuk bertindak secara efektif terhadap perubahan berterusan dalam persekitaran perniagaan sambil mencapai objektifnya untuk melindungi dan meningkatkan nilai kepada pemegang sahamnya. Jawatankuasa Induk juga memastikan bahawa ujian berstruktur dan latihan simulasi dijalankan dan latihan yang mencukupi diberikan kepada kakitangan terlibat termasuklah ahli dalam Kumpulan Pengurusan Krisis. Untuk tahun di bawah kajian. Satu kajian semula mengenai kurikulum ini telah dijalankan pada hujung tahun tersebut bagi memperbaiki modul tersebut. memberi panduan kepada pembentukan CERP dan penyebaran pelan tersebut ke semua jabatan di TNB. Dokumen ini dijadualkan untuk kelulusan dan pelaksanaan pada tahun kewangan seterusnya. Jawatankuasa Induk CERP.8 Pelaksanaan dan Kajian Semula Kurikulum untuk Pengurusan Risiko Jabatan EWRM telah berjaya membentuk dan melaksanakan kurikulum yang pertama untuk “Pengenalan kepada Pengurusan Risiko” dengan bantuan dan kerjasama institut latihan TNB. menganalisa dan menguruskan risiko yang berkaitan dengan projek sepanjang projek dijalankan. 141 [ Tenaga Nasional Berhad ] [ Laporan Tahunan 2008 ] . Penutup Punca kejayaan pengurusan risiko ialah keupayaannya untuk menyerap budaya pengurusan risiko serta proses-prosesnya ke dalam Kumpulan. Proses ini bertugas sebagai satu alat penilaian risiko bagi mengenalpasti. 3. dokumen CERP untuk Kecemasan Berkaitan Sistem telah dicetak dan diagihkan kepada kakitangankakitangan terlibat dalam TNB.7 Proses Penilaian Risiko Projek Kaedah permulaan untuk Proses Penilaian Risiko Projek telah diluluskan oleh GRMWC dan GRMC. Tambahan juga. Sesi-sesi latihan kesedaran dijalankan di seluruh Kumpulan dengan kerjasama Jabatan Sistem Operasi. Sebagai sebuah syarikat yang membekalkan perkhidmatan yang penting bagi keselamatan negara. yang diketuai oleh Naib Presiden Kanan (Operasi & Teknikal) yang juga Komander Krisis TNB. Jabatan Perdana Menteri dan Kementerian Kesihatan. sekurang-kurangnya dua program latihan telah dijalankan oleh jurulatih bertauliah dengan peserta-peserta dari pelbagai jabatan. untuk memastikan kesediaan untuk menangani sebarang situasi kecemasan dan untuk memberi penekanan akan kepentingan kerjasama antara jabatan-jabatan utama. 5.3. 4. Bahagian Penghantaran bagi meningkatkan lagi pemahaman terhadap elemen-elemen berkaitan CERP. Ketua Pegawai Keselamatan Kerajaan. TNB terus berkerjasama dengan pihak luaran serta pelbagai agensi kerajaan terutama sekali Majlis Keselamatan Negara. TNB juga telah mengambil bahagian dalam pelbagai latihan kecemasan untuk bencana alam serta ugutan siber yang dianjurkan oleh agensi-agensi kerajaan yang berkenaan. teratur dan efektif pada situasi-situasi kecemasan. Jawatankuasa Induk CERP telah mengkaji semula dokumen CERP untuk Kecemasan Bukan Berkaitan dengan Sistem seperti banjir dan pandemik. sama ada yang dijangka dan yang tidak dijangka.

mengawal. Analysis Data Penipuan dan menyemak sistem untuk pengurusan penipuan. Agensi Pencegah Rasuah (ACA) turut dijemput untuk memberi ceramah kepada warga kerja tentang pentingnya menyemai. inisiatif-inisiatif berikut telah diambil untuk memantapkan prosesp ro s e s p e n g u r u s a n r i s i k o d a l a m Kumpulan: • Penyemakan Dasar & Prosedur Perolehan dan Dasar dan Prosedur EWRM bertujuan memperbaiki proses-proses pengurusan risiko dan p e ro l e h a n d a n m e n i n g k a t k a n kebertanggungjawaban dan tanggungjawab. • Pelancaran talian hotline ‘Whistle Blowing’ untuk menyokong prosedur ‘Whistle Blowing’ yang sedia ada sebagai mekanisme untuk memudah­ kan pemberian maklum balas. Rangka kerja dan proses pengurusan risiko dikaji semula dari masa ke semasa oleh Lembaga Pengarah dan adalah mengikut Penyata Kawalan Dalaman: Garis Panduan untuk Pengarah-Pengarah Syarikat Senarai Awam. Pada tahun kajian. Jawatankuasa Audit Lembaga Pengarah (BAC) mengkaji keberkesanan sistem ini bersama laporan-laporan yang berbangkit daripada aktiviti-aktiviti pengurusan risiko yang dijalankan sepanjang tahun. Jabatan EWRM dan warga kerja operasi dalam proses-proses pengurusan risiko. • Pembangunan dan kelulusan Dasar Anti Penipuan. Lembaga Pengarah telah mewujudkan satu rangka kerja untuk mengenalpasti. undang-undang dan penguatkuasaan terhadap penipuan. Kajian semula ke atas sistem-sistem EWRM dijalankan oleh Audit Dalaman Kumpulan ke atas entiti operasi untuk memberi jaminan tentang kecukupan dan keberkesanan sistem dalam mengurang dan mengawal risiko yang dihadapi oleh Kumpulan.kerugian dan penyelewengan. menangani dan memantau risiko-risiko dalam skop kerja mereka. Ketua Pegawai Risiko. BAC telah dibantu oleh Jawatankuasa Pengurusan Risiko Kumpulan. • Kajian semula Penipuan dan Etika. pencegahan penipuan dalam organisasi untuk pelatih-pelatih pengurusan baru. Sistem ini dirangka bagi memenuhi objektif perniagaan Kumpulan dan menjaga kepentingan pelaburan para pemegang saham.Penyata Kawalan Dalaman Tanggungjawab Lembaga Pengarah Lembaga Pengarah bertanggungjawab terhadap sistem kawalan dalaman bagi Tenaga Nasional Berhad (“Kumpulan”). melaporkan dan memantau risiko-risiko yang strategik dan operasi yang dihadapi oleh Kumpulan. Sistem yang dilaksanakan menyediakan satu jaminan yang munasabah dan bukan muktamad terhadap salah nyata. dan juga aset Kumpulan. Proses-proses yang sedia ada itu akan membolehkan sistem itu terus diperbaiki dan diper­ kukuhkan bagi menghadapi cabaran dan keperluan Kumpulan. • Pelaksanaan Penilaian Risiko Projek bagi projek-projek bernilai lebih RM100 juta. • Pembangunan dan pelaksanaan modul latihan atas kesan-kesan penipuan. terdiri dari Kaji Selidik Penipuan dan Etika. sistem maklumat pengurusan. menilai. menilai. pegawal selia dan pekerja. • Pembangunan dan pelaksanaan modul pengurusan risiko sebagai sebahagian daripada program latihan untuk meningkatkan kesedaran risiko warga kerja dan membantu mereka mengenalpasti. kepentingan pelanggan. [ Tenaga Nasional Berhad ] [ Laporan Tahunan 2008 ] Pengurusan Risiko Satu Sistem Pengurusan Risiko Seluruh Per niagaan telah diluluskan oleh Lembaga Pengarah dan dilaksanakan oleh Kumpulan untuk mengenalpasti. menilai dan menguruskan risiko-risiko penting yang dihadapi oleh Kumpulan. Sistem kawalan dalaman meliputi pengurusan risiko. memupuk dan menjaga kewibawaan dan amalan etika yang baik di seluruh organisasi. kewangan. operasi serta pematuhan dengan undang-undang dan peraturan. • Sesi taklimat kunjungan untuk menyebar luas Kod Etika Kumpulan serta pentingnya kewibawaan. 142 . dengan itu menggalakkan ketelusan yang lebih tinggi serta memperbaiki proses tadbir urus.

tanggungjawab dan kebertanggungjawaban telah ditetapkan bagi membolehkan visi. strategi dan objektif operasi dicapai. misi. Lembaga Pengarah juga telah mengkaji dan mengemaskan keberkesanan struktur organisasi dan kawalan bagi meningkatkan keupayaan Kumpulan untuk mencapai objektif strategik dan operasi serta menangani cabaran di dalam persekitaran operasi. tiga bahagian baru telah ditubuhkan iaitu Hal Ehwal Korporat. Fungsi perancangan sistem-sistem tenaga. komunikasi yang tepat dan menepati masa dengan pihak berke­ pentingan serta meningkatkan prestasi Kumpulan dalam jangka panjang. Dasar dan prosedur ini dikaji semula dari masa ke semasa bagi memastikan keberkaitan dan keberkesan­ annya. Perhubungan pengawalseliaan. undangundang. • e-Sistem Maklumat dan Bil Pelanggan (e-CIBS) • Sistem Pengurusan Sumber Manusia Seluruh Perniagaan (EHRMS) • Sistem Kawalan Penyeliaan dan Pemerolehan Data (SCADA) • Sistem Meter Jarak Jauh (RMR) • Kemudahan Perbankan Elektronik • Sistem Maklumat Risiko Tenaga (TRIS) • Sistem Pengurusan Dokumen Elektronik (EDMA) • Pengurusan Maklumat Rangkaian Pembahagian (DNIM) Dasar dan Prosedur Kumpulan Lembaga Pengarah telah meluluskan dasar dan prosedur untuk mentadbir fungsi kewangan dan operasi dan etika Kumpulan. Matlamat dasar dan prosedur tersebut adalah untuk memastikan supaya etika dan prinsip dan mekanisme kawalan dalaman diterapkan dalam operasi. Sistem-sistem utama yang digunakan oleh Kumpulan adalah seperti berikut: • Sistem Pengurusan Sumber Seluruh Perniagaan (ERMS) 143 . JawatankuasaJawatankuasa ini memainkan peranan penting dalam mengarah. Had-had kuasa. Jawatankuasa-Jawatankuasa Lembaga Pengarah dan Pengurusan ditubuhkan oleh Lembaga Pengarah untuk membantu mencapai visi. komunikasi dan fungsi kesetiausahaan syarikat telah disatukan di bawah Bahagian Hal Ehwal Korporat. dasar-dasar dan prosedur-porsedur yang dilaksanakan adalah: • Garispanduan Kawalan Dalaman • Dasar dan Prosedur Kewangan Kumpulan • Dasar Perbendaharaan • Dasar Keselamatan dan Kesihatan • Dasar Alam Sekitar • Dasar Pelaburan • Dasar dan Prosedur Perolehan • Dasar Anti Fraud • Dasar dan Prosedur Tatatertib • Dasar dan Kod Amalan Maklumat dan Komunikasi • Dasar dan Garis Panduan Pengurusan Risiko Seluruh Perniagaan • Had-had Kuasa • Kod Etika • Kod Kelakuan Perolehan • Prosedur Whistle Blowing [ Tenaga Nasional Berhad ] [ Laporan Tahunan 2008 ] Sistem Maklumat Pengurusan Lembaga Pengarah memperakui kepentingan Pengurusan Teknologi Maklumat dan Komunikasi bagi membantu operasi bisnes yang berkesan dan cekap. misi.Struktur Kawalan Lembaga Pengarah telah mengadakan struktur kawalan dan komited untuk menilai. Pada tahun kajian. mempertingkat dan mengekalkannya untuk menjamin kawalan strategik dan operasi yang berkesan ke atas operasi bisnes Kumpulan. memantau dan memastikan bahawa rancangan dan operasi adalah selaras dengan rancangan bisnes jangka pendek dan jangka panjang Kumpulan yang diluluskan serta dasar-dasar Kumpulan. JawatankuasaJawatankuasa itu menyelia bidangbidang yang ditugaskan di bawah terma rujukan masing-masing. Antara lain. ketelusan dan kebertanggung­ jawaban. perolehan tenaga dan strategi tergolong di bawah Bahagian Perancangan. Fungsi perolehan telah dinaik taraf dari jabatan ke bahagian untuk menyelia hal-hal perolehan strategik Kumpulan. Ini membolehkan organisasi bertindak balas dengan segera terhadap risiko yang berubah-ubah dan segera melaporkan sebarang kegagalan kawalan yang penting. JawatankuasaJawatankuasa tersebut adalah: Jawatankuasa-jawatankuasa Lembaga Pengarah • Jawatankuasa Audit • Jawatankuasa Tender • Jawatankuasa Tatatertib • Jawatankuasa Penamaan & Ganjaran • Jawatankuasa Kewangan & Pelaburan Jawatankuasa-jawatankuasa Pengurusan • Jawatankuasa Eksekutif Kumpulan • Jawatankuasa Pengurusan Eksekutif Kumpulan • Jawatankuasa Bekalan Tenaga • Jawatankuasa Tender • Jawatankuasa Pengurusan Risiko Kumpulan • Jawatankuasa Eksekutif Bahan Api Struktur Operasi Lembaga Pengarah telah melaksanakan satu struktur bahagian untuk Kumpulan. Struktur bahagian meningkatkan keupayaan setiap bahagian memberi tumpuan kepada fungsi-fungsi teras dan sokongan dalam Kumpulan. Perancangan dan Perolehan Kumpulan. strategi dan objektif yang ditetapkan untuk Kumpulan. Penubuhan bahagian-bahagian ini adalah untuk mengukuhkan fungsi-fungsi serta meningkatkan prestasi strategik dan operasi. Struktur kawalan dalaman utama yang telah dilaksanakan untuk menjamin persekitaran kawalan yang berkesan adalah seperti berikut: Jawatankuasa-jawatankuasa Lembaga Pengarah dan Pengurusan Bagi mempromosikan tadbir urus yang baik.

Audit Dalaman Kumpulan (GIA) menikmati status bebas dalam Kumpulan dan melapor secara langsung kepada Lembaga Pengarah melalui Jawatankuasa Audit Lembaga Pengarah. Pelan audit tahunan GIA. Kajian itu juga akan membantu untuk mengesahkan audit yang perlu dikendali bersama dengan pihak luar dan oleh pihak luar sahaja bagi memudahkan pemindahan pengetahuan dari pakar runding dan liputan oleh pihak luar dalam bidang-bidang di mana GIA tidak ada kemahiran teknikal itu. sumber-sumber yang sedia ada dan liputan bidangbidang berisiko tinggi dan penting. Penggunaan belanjawan yang berkesan dicapai menerusi pemantauan oleh pengurusan dari semasa ke semasa. “Breakout Session” pertama Jawatankuasa Audit Lembaga Pengarah dengan Pengurusan Kanan telah diadakan pada tahun ini untuk mempromosikan kesedaran dan kepentingan memperbaiki dan mengekalkan kawalan dalaman yang mantap dalam Kumpulan. Kajian kerap dijalankan oleh ADK terhadap proses-proses bisnes untuk memantau pematuhan dengan prosedur Kumpulan. Maklum balas dari Lembaga Pengarah semasa Breakout Session dengan pengurusan digunakan untuk membangun Pelan Lima Tahun dan Pelan Operasi Tahunan. teknologi maklumat dan komunikasi.Penyata Kawalan Dalaman Pasukan Pembanteras Kehilangan Khas dan Unit Pemaksimuman Hasil Kedua-dua entiti di atas membantu Kumpulan dalam arah tuju dan pembanterasan pencurian elektrik serta memperbaiki pembilan dan kutipan di mana pencurian telah dikenalpasti. pelaburan dalam subsidiari. Jawatankuasa Audit Lembaga Pengarah kerap mengadakan mesyuarat untuk membincangkan laporan audit dalaman. kawalan dalaman dan sistem tadbir urus. bidang penjanaan. Audit Dalaman Kumpulan (ADK) Lembaga Pengarah menubuhkan ADK bagi menyediakan jaminan bebas berhubung kecukupan sistem pengurusan risiko. bajet. PEMANTAUAN DAN KAJIAN Interaksi Lembaga Pengarah Dengan Pengurusan Menerusi “Board Breakout Sessions” Lembaga Pengarah memainkan peranan aktif dalam “breakout session” yang diadakan dengan pengurusan untuk membincang dan mengkaji semula pelan. bajet dan Petunjuk Prestasi Utama (KPI) perlu dijajarkan dengan Pelan Strategik. kewangan. Penyata ini disediakan selaras dengan resolusi Lembaga Pengarah bertarikh 16 Oktober 2008. Akaun pengurusan bulanan yang berfungsi sebagai alat pemantauan. Lembaga Pengarah berpuas hati tiada kerugian ketara kesan daripada kelemahan sistem kawalan dalaman. setelah diselidiki dengan teliti dan berdasarkan kepada maklumat dan jaminan yang diberi. Pelan Bisnes 5 Tahun. penghantaran. Strategi-strategi yang dikenal pasti dalam Pelan Strategik 20-Tahun. perbandingan bajet supaya mereka dapat memberi sumbangan ke arah memperbaiki prestasi. menilai keber­ kesanan kawalan dalaman dan mengetengahkan risiko-risiko penting yang memberi kesan kepada Kumpulan. petunjuk-petunjuk prestasi operasi. dilulus dan dipantau oleh Lembaga Pengarah dan Pengurusan. projek. kompetensi dan sumber-sumber akan dikaji dan diluluskan oleh Jawatankuasa Audit Lembaga Pengarah. Semakan dibuat berdasarkan perubahan-perubahan 144 . sumber manusia. untuk membolehkan Syarikat menggunakan sumber-sumber ke arah mencapai objektif kewangannya. [ Tenaga Nasional Berhad ] [ Laporan Tahunan 2008 ] Kajian Kewangan dan Operasi Jawatankuasa Audit Lembaga (BAC) menyemak prestasi kewangan suku tahun Kumpulan bersama dengan pengurusan. tindakan telah dan sedang diambil bagi memastikan kecekapan dan keberkesanan kawalan dalaman adalah berterusan dan untuk melindungi pelaburan pemegang saham dan aset Kumpulan. strategi. Ini adalah untuk membolehkan kajian dijalankan terhadap kecukupan liputan pelan audit itu. dan ini kemudiannya akan dilaporkan kepada Lembaga Pengarah. Ini akan membantu organisasi mencapai visi menjadi antara badan korporat terunggul di dunia dalam bisnes tenaga dan bidang-bidang lain yang berkaitan. Semakan suku tahun ini membolehkan BAC membincang dan menilai keputusan kewangan dan prestasi operasi. Bagaimanapun. Pelan Operasi Tahunan dan KPI dikaji semula. pembahagian. Pelan Bisnes. Pada tahun ini dua “Breakout Session” telah diadakan. pengurusan risiko dan pematuhan. Pelan Bisnes Lima Tahun dan Pelan Operasi Tahunan juga mengandungi belanjawan Syarikat. perolehan. Kesimpulan Bagi Tahun Kewangan yang ditinjau. prestasi dan risiko yang dihadapi oleh Kumpulan. bagi bidang-bidang yang memerlukan perhatian. Skop ADK meliputi Perancangan dan Bajet Perniagaan Lembaga Pengarah telah meluluskan Pelan Strategik 20 Tahun. Namun demikian. dalam persekitaran bisnes dan operasi. Sesi-sesi ini memberi mekanisme pemantauan dan kajian bagi meningkatkan keberkesanan Lembaga Pengarah dan membolehkan pengurusan mendapat mandat untuk menangani risiko yang dihadapi dalam persekitaran dalaman dan luaran. kejuruteraan. beberapa kelemahan kawalan dalaman telah dikenal pasti. tindakan pengurusan dan pemantauan pelaksanaan keatas langkah-langkah pencegahan dan pembetulan bagi bidang-bidang yang penting dan berisiko tinggi. yang memerlukan pendedahan berasingan dalam Laporan Tahunan Tenaga Nasional Berhad. akan diedarkan kepada Lembaga Pengarah dan Pengurusan Kanan untuk memberi maklumat mengenai keputusan kewangan penting.

Tidak 14/17 145 [ Tenaga Nasional Berhad ] [ Laporan Tahunan 2008 ] Jawatankuasa Audit Lembaga Pengarah (BAC) diwujudkan oleh Lembaga Pengarah pada 9 Disember 1990 untuk membantu Lembaga Pengarah melaksanakan tanggungjawabnya. Ya 15/17 4.Laporan Jawatankuasa Audit Lembaga Pengarah Ahli-ahli Jawatankuasa Audit Lembaga Pengarah dan jumlah mesyuarat yang mereka hadiri semasa tahun kewangan adalah seperti berikut: Jumlah Mesyuarat Dihadiri 17/17 No. BAC ditadbir mengikut Terma Rujukan seperti yang digariskan di muka surat 148 hingga 151 dalam Laporan Tahunan ini. Tan Sri Dato’ Lau Yin Pin @ Lau Yen Beng (Pengerusi) Tan Sri Dato’ Hari Narayanan a/l Govindasamy Dato’ Zainal Abidin bin Putih Dato’ Mohammad Zainal bin Shaari Status Pengarah Pengarah Bukan Eksekutif Pengarah Bukan Eksekutif Pengarah Bukan Eksekutif Pengarah Bukan Eksekutif Bebas Ya 2. Nama 1. Ya 16/17 3. Keahlian Dan Mesyuarat .

Laporan Jawatankuasa Audit Lembaga Pengarah. Laporan Tahunan • Menilai dan mengesyorkan untuk kelu lusan Lembaga Pengarah. • Mengkaji perubahan-perubahan yang dibuat terhadap Dasar Pengurusan Risiko Seluruh Perniagaan untuk memperluaskan skop aktivitiaktiviti pengurusan risiko dan mempertingkatkan kebertanggung­ jawaban terhadap proses-proses pengurusan risiko. Presiden/Ketua Pegawai Eksekutif juga hadir atas undangan BAC untuk memberi maklum balas dan mengambil perhatian ke atas perkara-perkara yang berkaitan dengan strategik dan operasi. Urusniaga Pihak Yang Berkaitan • Menilai sistem bagi mengenalpasti. • Mengkaji dua kali setahun Profil Risiko Strategik dan Risiko Operasi Kumpulan. Laporan Kewangan • Mengkaji Penyata Kewangan suku tahun dan tahunan termasuk pengumuman. • Mengkaji laporan audit dalaman yang dikeluarkan oleh ADK dan pihak-pihak luar berhubung keberkesanan dan kecukupan prosesproses pengurusan risiko. dan juga menyegerakan pelaksanaan dan pemantauan tindakan pembetulan oleh pengurusan operasi. Ringkasan Aktiviti Jawatankuasa Audit Lembaga Pengarah Ringkasan aktiviti-aktiviti yang telah di j a l a n k a n o l e h B A C p a d a Ta h u n Kewangan adalah seperti berikut. Pengurusan Risiko [ Tenaga Nasional Berhad ] [ Laporan Tahunan 2008 ] • M e n g k a j i k e c u k u p a n s i s t e m pengurusan risiko untuk mengenalpasti dan mengurus risiko Kumpulan. • Mengadakan sesi Breakout BAC yang pertama dengan Pengurusan Kanan untuk meningkatkan kesedaran kawalan dalaman memberi penekanan kepada tanggungjawab pekerja terhadap kawalan dalaman dan tindakan yang perlu untuk menangani penemuan audit yang lazim dan berulangan. • Menilai prestasi Jabatan AJK. Jawatankuasa seharusnya mengadakan mesyuarat apabila diperlukan dan sekurang-kurangnya enam (6) kali sepanjang tahun kewangan. Selepas setiap mesyuarat BAC. • Membincang keputusan siasatansiasatan ‘ad hoc‘ yang dijalankan dan mengesahkan tindakan-tindakan bersesuaian diambil untuk mem­ perbaiki kelemahan-kelemahan. kompetensi dan liputan yang mencukupi terhadap entiti yang mempunyai risiko tinggi dan penting. Pengerusi BAC akan mengemukakan satu laporan berhubung perkara-perkara yang dibincangkan kepada Lembaga Pengarah. operasi. dan mengesyorkannya untuk kelulusan Lembaga Pengarah.p ro s e s pengurusan risiko. dan aktiviti-aktiviti yang dilaksanakan oleh Jabatan Pengurusan Risiko Seluruh Kumpulan untuk menggalak dan meningkatkan k e s e d a r a n d a n p ro s e s . • Mengesyorkan kepada Lembaga Pengarah pelantikan dan ganjaran Juruaudit Luar Kumpulan. • M e m b i n c a n g d a n m e l a p o r k a n keputusan audit tahunan kepada Lembaga Pengarah. • Mengadakan pertemuan dengan Kumpulan Audit Luar tanpa kehadiran pengurusan bagi membincangkan sebarang isu yang ingin dibentangkan.Laporan Jawatankuasa Audit Lembaga Pengarah Berdasarkan Ter ma Rujukan BAC. pematuhan dan tadbir urus. Jawatankuasa ini telah bertemu sebanyak tujuh belas (17) kali Ketua Audit Dalaman dan Setiausaha Syarikat yang juga adalah setiausaha kepada BAC turut menghadiri mesyuaratmesyuarat tersebut. memantau dan mendedahkan urusniaga pihak yang berkaitan untuk TNB dan subsidiarisubsidiarinya. Audit Dalaman • Mengkaji dan meluluskan Bajet dan Pelan Tahunan Audit bagi Audit Dalaman Kumpulan (ADK) untuk m e m a s t i k a n s u m b e r. • M e n g k a j i k e c u k u p a n d a n keberkesanan tindakan-tindakan pembetulan yang diambil oleh pengurusan berkaitan semua perkara penting yang ditimbulkan. Penyata Tadbir Urus Korporat.s u m b e r. 146 . dan Pekeliling kepada Pemegang-pemegang Saham mengenai Urusniaga Pihak Berkaitan dan Laporan Tanggungjawab Sosial Korporat. Audit Luar • Mengkaji dan meluluskan Pelan Audit Luar dan skop bagi audit tahunan. Penyata Kawalan Dalaman.

Lain-lain
• Mengkaji semula dan mengesahkan bahawa opsyen peruntukan yang dibenarkan di bawah Skim Opsyen Saham Pekerja (ESOS) pada tahun kewangan adalah mengikut peruntukan-peruntukan tertentu seperti yang dinyatakan di bawah Skim Syarikat. • Melawat Universiti Tenaga Nasional dan TNB Research Sdn. Bhd. untuk meningkatkan kesedaran operasi dan memberi maklumbalas kepada pengurusan mengenai bidangbidang yang perlu diperbaiki.

Laporan-laporan yang dikeluarkan memberi penilaian bebas dan objektif bagi perkara-perkara berikut: • Kewujudan, keberkesanan dan kecukupan sistem kawalan dalaman untuk mengurus operasi dan melindungi aset-aset Kumpulan. • Kecukupan dan keberkesanan fungsi pengurusan risiko, tadbir urus dan pematuhan untuk mengurus dan menjangka risiko-risiko yang berpotensi terhadap proses-proses bisnes yang penting. Hasil daripada tugasan, laporan audit dalaman dikeluarkan kepada pengurusan untuk maklum balas dan tindakan pembetulan serta menetapkan tarikh akhir untuk menyelesaikan tindakan pencegahan dan pembetulan berkenaan. Tarikh sasaran siap bagi tindakantindakan pencegahan dan pembetulan berkenaan juga dinyatakan. Laporan tersebut kemudian dibentangkan kepada BAC untuk dibincangkan. Pengurusan turut hadir semasa perbincangan laporan tersebut bagi memastikan supaya mereka menjalankan tanggungjawab melaksanakan tindakan pencegahan dan pembetulan bagi kelemahan yang dilaporkan.

Audit Dalaman Kumpulan
Fungsi audit dalaman bagi Kumpulan adalah dijalankan oleh Jabatan ADK. ADK adalah bebas dan melapor terus kepada BAC. ADK menyediakan jaminan bebas dan objektif berhubung aspek operasi yang dikaji, dan memberi nasihat mengenai amalan-amalan terbaik yang akan memperbaiki dan menambah nilai kepada Kumpulan. Pendekatan yang bersistem dan berdisiplin telah diguna pakai untuk menilai kecukupan dan keberkesanan proses-proses pengurusan risiko, kewangan, operasi, pematuhan dan tadbir urus. Aktiviti-aktiviti audit dalaman dijajarkan dengan pelan strategik/ objektif-objektif syarikat. Satu metodologi berasaskan risiko telah digunakan untuk memastikan kawalan-kawalan yang berkaitan untuk menangani risiko dikaji dengan kerap. Sepanjang Tahun Kewangan, sebanyak 68 laporan meliputi 158 tugasan telah dikeluarkan. Bidang-bidang liputan termasuklah penjanaan, penghantaran, pembahagian, perolehan, kejuruteraan, projek, kewangan, tadbir urus, penipuan & etika, sumber manusia, logistik, teknologi maklumat dan komunikasi, pelaburan dalam subsidiari dan pengurusan risiko.

Tan Sri Dato’ Lau Yin Pin @ Lau Yen Beng Pengerusi Jawatankuasa Audit Lembaga Pengarah Tenaga Nasional Berhad (Pengarah Bukan Eksekutif Kanan Bebas)

147

[ Tenaga Nasional Berhad ] [ Laporan Tahunan 2008 ]

Terma Rujukan Jawatankuasa Audit Lembaga Pengarah
1. Penubuhan
1.1 Selaras dengan Artikel 146 Tataurusan Syarikat Tenaga Nasional Berhad (TNB), Lembaga Pengarah TNB telah menubuhkan sebuah Jawatankuasa Lembaga Pengarah yang dikenali sebagai Jawatankuasa Audit Lembaga Pengarah (BAC) melalui Minit No. 39/90 pada 9 Oktober 1990. 1.2 Fungsi dan kuasa BAC meliputi TNB dan semua subsidiari, syarikat usaha sama dan syarikat bersekutunya di mana tanggungjawab pengurusan dipikul oleh TNB atau subsidiari-subsidiari TNB (secara kolektif dirujuk sebagai “Kumpulan”).

3. Pengerusi Jawatankuasa
3.1 Berikut adalah tugas dan tanggungjawab utama Pengerusi Jawatankuasa: 3.1.1 mengemudi Jawatankuasa bagi mencapai matlamatnya; 3.1.2 memberi kepimpinan kepada Jawatankuasa dan memastikan aliran maklumat yang sesuai kepada Jawatankuasa, mengkaji kecukupan dan ketepatan masa dokumentasi; 3.1.3 memberi masa yang mencukupi untuk perbincangan semasa mesyuarat Jawatan­ kuasa. Menyusun dan membentangkan agenda untuk mesyuarat Jawatankuasa berdasarkan input daripada Ahli-ahli dan memastikan supaya semua isu yang berkaitan dimasukkan ke dalam agenda mesyuarat. Selain itu, Pengerusi hendaklah menggalakkan penilaian yang objektif dan bebas; 3.1.4 memastikan supaya kata putus dapat dicapai dalam setiap resolusi Jawatankuasa dan jika perlu, memutuskan supaya undian dilakukan dan keputusan akan dibuat berdasarkan majoriti mudah; percanggahan pendapat perlu diambil perhatian; 3.1.5 mengurus proses dan fungsi Jawatankuasa dan memastikan supaya Jawatankuasa menjalankan tanggungjawabnya; 3.1.6 memastikan supaya semua ahli mengambil bahagian dalam perbincangan bagi membolehkan keputusan yang berkesan dibuat; dan 3.1.7 Pengerusi BAC hendaklah bersedia untuk menjawab soalan-soalanberkenaan fungsi jawatankuasa semasa Mesyuarat Agung Tahunan Syarikat.

2. Komposisi Jawatankuasa
2.1 Ahli-ahli BAC hendaklah dilantik oleh Lembaga Pengarah TNB dan hendaklah terdiri daripada tiga (3) orang ahli. Semua ahli jawatankuasa audit hendaklah terdiri daripada Pengarah Bukan Eksekutif, dengan majoriti daripada mereka hendaklah bebas selaras dengan definisi Keperluan Penyenaraian Bursa Malaysia. 2.2 Jika keahlian BAC kurang daripada tiga (3) orang, Lembaga Pengarah hendaklah dalam masa tiga (3) bulan, melantik ahli-ahli baru bagi memenuhi keperluan ahli minimum seramai tiga orang. 2.3 Sekurang-kurangnya seorang (1) ahli Jawatankuasa hendaklah memenuhi kriteria yang ditetapkan oleh Keperluan Penyenaraian Bursa Malaysia, iaitu:i) ii)
[ Tenaga Nasional Berhad ] [ Laporan Tahunan 2008 ]

hendaklah merupakan ahli Institut Akauntan Malaysia; atau jika beliau bukan ahli Institut Akauntan Malaysia, beliau hendaklah mempunyai sekurang-kurangnya tiga tahun pengalaman bekerja, dan:a) beliau hendaklah lulus peperiksaan seperti yang dinyatakan dalam Bahagian 1 Jadual Pertama Akta Akauntan 1967; atau beliau hendaklah merupakan ahli salah sebuah persatuan akauntan yang dinyatakan dalam Bahagian II Jadual Pertama Akta Akauntan 1967.

4. Ahli-Ahli Jawatankuasa
4.1 Setiap ahli Jawatankuasa hendaklah:4.1.1 m e m b e r i p e n d a p a t b e b a s t e r h a d a p penemuan fakta, analisis dan proses membuat keputusan Jawatankuasa, berdasarkan kepada pengalaman dan pengetahuan mereka; 4.1.2 mempertimbangkan pandangan ahli-ahli Jawatankuasa lain; serta membuat keputusan dan syor demi kepentingan Kumpulan; 4.1.3 sentiasa dikemaskinikan dengan garis panduan tadbir urus korporat terkini yang berkaitan dengan Jawatankuasa dan Lembaga Pengarah secara keseluruhannya; dan 4.1.4 secara terus-menerus berusaha mendapatkan amalan terbaik bagi proses-proses yang digunakan oleh Jawatankuasa, yang mana kemungkinan ia diterima pakai perlu diper­ bincangkan dengan seluruh Jawatankuasa.

b)

2.4 Lembaga Pengarah hendaklah memilih Pengerusi daripada Jawatankuasa yang hendaklah merupakan pengarah bebas seperti yang ditetapkan dalam Keperluan Penyenaraian Bursa Malaysia. 2.5 Tempoh dan prestasi jawatankuasa hendaklah dikaji semula oleh Lembaga untuk memastikan Jawatankuasa telah menjalankan tugas mengikut terma rujukan mereka. 2.6 Pengarah gantian tidak boleh dilantik menganggotai BAC.

148

5. Objektif Jawatankuasa
Objektif-objektif Jawatankuasa ini adalah: 5.1 memastikan ketelusan, kewibawaan dan keber­ tanggungjawab dalam aktiviti Kumpulan untuk melindungi hak dan kepentingan pemegangpemegang saham; 5.2 memberi bantuan kepada Lembaga Pengarah dalam memenuhi tanggungjawab fidusiarinya yang berkaitan dengan perakaunan korporat dan amalan laporan; 5.3 mempertingkatkan kecekapan perniagaan Kumpulan, kualiti perakaunan dan fungsi audit serta menguatkan keyakinan orang ramai terhadap laporan keputusan kewangan Kumpulan. 5.4 mengekalkan komunikasi secara langsung antara Lembaga Pengarah dan Juruaudit Luar dan Dalaman, melalui mesyuarat yang dijadualkan secara kerap; 5.5 memastikan kebebasan fungsi audit luar dan dalaman; dan 5.6 mewujudkan persekitaran berdisiplin dan terkawal yang akan mengurangkan peluang bagi penyelewengan.

7. Fungsi Jawatankuasa
Fungsi dan tanggungjawab adalah seperti berikut: 7.1 Laporan Kewangan Korporat 7.1.1 Mengkaji dan mengesyorkan penerimaan atau sebaliknya berhubung dasar, prinsip dan amalan perakaunan. 7.1.2 Mengkaji keputusan suku tahunan dan penyata kewangan tahunan Syarikat dan Kumpulan sebelum diserahkan kepada Lembaga Pengarah. Kajian tersebut hendaklah memfokus terutamanya kepada: i. sebarang perubahan dalam pelaksanaan dasar perakaunan sedia ada; ii. bidang keputusan utama, peristiwa penting dan luar biasa; iii. pelarasan penting hasil daripada audit; iv. a n g g a p a n u s a h a p e r n i a g a a n berterusan; v. p e m a t u h a n d e n g a n p i a w a i a n perakaunan; dan vi. pematuhan dengan Keperluan Penyena­ raian Bursa Malaysia dan keperluan undang-undang dan berkanun. 7.1.3 Mengkaji dengan pengurusan dan juruaudit luar keputusan audit, termasuk sebarang kesukaran yang ditemui. 7.1.4 Mengkaji semula dan mengesahkan bahawa peruntukan Skim Opsyen Selaras dengan Skim Opsyen Saham Kakitangan (ESOS) mengikut Keperluan Penyenaraian Bursa Securities dengan memberi satu penyata dari jawatankuasa audit dalam laporan tahunan. 7.2 Pengurusan Risiko Seluruh Perniagaan 7.2.1 Mengkaji kecukupan dan menyediakan jaminan bebas kepada Lembaga Pengarah berhubung keberkesanan fungsi pengurusan risiko dalam Kumpulan TNB. 7.2.2 Memastikan supaya prinsip dan keperluan pengurusan risiko diterima pakai dengan konsisten di seluruh Kumpulan TNB. 7.2.3 M e m b i n c a n g k a n i s u - i s u r i s i k o y a n g diketengahkan oleh Jawatankuasa Pengurusan Risiko Kumpulan dalam laporan BAC. 7.3 Kawalan Dalaman 7.3.1 Menilai kualiti dan keberkesanan sistem kawalan dalaman dan kecekapan operasi Kumpulan. 7.3.2 Mengkaji penemuan kawalan dalaman dalam Kumpulan oleh juruaudit dalaman dan luar. 7.3.3 Mengkaji dan meluluskan Penyata Kawalan Dalaman bagi Laporan Tahunan seperti yang diperlukan di bawah Keperluan Penyenaraian Bursa Malaysia.

6. Kuasa Jawatankuasa
Jawatankuasa diberi kuasa oleh Lembaga Pengarah untuk: 6.1 menyiasat sebarang aktiviti mengikut terma rujukannya atau seperti yang diarahkan oleh Lembaga Pengarah; 6.2 menentu dan mendapatkan sumber-sumber yang perlu untuk menjalankan tugas-tugasnya, termasuk meluluskan bajet bagi fungsi audit luar dan dalaman; 6.3 mempunyai akses penuh dan tidak terhad kepada semua pekerja, hartanah, dan kerja Kumpulan, semua buku, akaun, rekod dan maklumat lain Kumpulan dalam apa jua bentuk; 6.4 mempunyai saluran komunikasi langsung dengan juruaudit luar dan individu-individu yang menjalankan fungsi audit dalaman atau aktiviti untuk Kumpulan; 6.5 mengarah Fungsi Audit Dalaman Kumpulan; 6.6 meluluskan pelantikan Ketua Audit Dalaman; 6.7 mendapatkan penasihat bebas dan memastikan kehadiran pihak-pihak luar dengan pengalaman dan kepakaran yang berkaitan jika difikirkan perlu; dan 6.8 mengkaji kecukupan struktur dan terma rujukan Jawatankuasa-jawatankuasa Lembaga Pengarah termasuk BAC.

149

[ Tenaga Nasional Berhad ] [ Laporan Tahunan 2008 ]

Terma Rujukan Jawatankuasa Audit Lembaga Pengarah

7.4 Audit Dalaman 7.4.1 Meluluskan Piagam Audit Korporat bagi fungsi audit dalaman Kumpulan. 7.4.2 Memastikan supaya fungsi audit dalaman mempunyai kedudukan yang sewajarnya dalam Kumpulan dan mempunyai kuasa, sumber dan kompetensi yang perlu untuk menjalankan tugas mereka. Ini termasuk satu kajian terhadap struktur organisasi, sumber, bajet dan kelayakan anggota kerja audit dalaman. 7.4.3 Mengkaji laporan audit dalaman dan maklum balas pengurusan serta tindakan yang diambil berkaitan dengannya. Jika pengurusan tidak mengambil tindakan dalam tempoh masa yang mencukupi, BAC akan melaporkan perkara tersebut kepada Lembaga Pengarah. 7.4.4 Mengkaji kecukupan rancangan audit dalaman dan skop audit serta memastikan supaya fungsi audit dalaman dijalankan tanpa halangan. 7.4.5 Menilai prestasi Ketua Audit Dalaman. 7.4.6 Dimaklumkan berhubung dengan perletakan jawatan dan pemindahan anggota kerja kanan audit dalaman dan memberi peluang kepada anggota kerja yang meletak jawatan/ berpindah untuk mengutarakan pandangan mereka. 7.4.7 Mengarah sebarang penyiasatan khas dijalankan oleh Audit Dalaman. 7.5 Audit Luaran 7.5.1 Menamakan Juruaudit Luar berserta fungsifungsi mereka yang lain seperti yang dipersetujui oleh Lembaga Pengarah dan mengesyorkan untuk kelulusan Lembaga Pengarah yuran audit luar serta memper­ timbangkan sebarang persoalan berhubung dengan peletakan jawatan atau pemecatan. 7.5.2 Mengkaji laporan audit luar dan tindak balas pengurusan serta tindakan yang diambil berkaitan dengannya. Jika pengurusan tidak mengambil tindakan dalam tempoh masa yang mencukupi, BAC akan melaporkan perkara tersebut kepada Lembaga Pengarah. 7.5.3 Mengkaji rancangan dan skop kerja audit luaran. 7.5.4 BAC akan bermesyuarat dengan Juruaudit Luaran dan Juruaudit Dalaman atau keduaduanya sekurang-kurangnya dua kali setahun untuk mem­ bincangkan masalah-masalah dan pandangan yang timbul daripada audit luar dan sebarang perkara yang mungkin ingin dibincangkan oleh juruaudit, tanpa kehadiran pengurusan, Pengarah-pengarah Eksekutif atau para Pengarah bukan bebas jika perlu.

7.6 Tadbir Urus Korporat 7.6.1 Mengkaji keberkesanan sistem pemantauan pematuhan dengan undang-undang dan peraturan serta keputusan penyiasatan pengurusan dan tindakan susulan (termasuk tindakan tatatertib) terhadap sebarang kejadian ketidakpatuhan. 7.6.2 Mengkaji penemuan daripada sebarang pemeriksaan oleh pihak penguat kuasa peraturan. 7.6.3 Mengkaji sebarang urusniaga dengan pihak berkaitan dan situasi konflik kepentingan yang mungkin timbul dalam Kumpulan termasuk sebarang urusniaga, prosedur atau tatacara yang menimbulkan persoalan berhubung kewibawaan. 7.6.4 Mengkaji dan meluluskan Penyata Tadbir Urus Korporat bagi Laporan Tahunan seperti yang diperlukan di bawah Keperluan Penyenaraian Bursa Malaysia. 7.6.5 Mengkaji program perhubungan pelabur dan dasar komunikasi pemegang saham Syarikat. 7.6.6 Memeriksa kejadian dan hal-hal yang mungkin menjejaskan prinsip-prinsip tadbir urus korporat dan melaporkannya kepada Lembaga Pengarah. 7.6.7 Membangun dan mengkaji secara kerap Kod Tadbir Urus Korporat dan Etika Perniagaan TNB. 7.6.8 Jika BAC berpendapat bahawa perkara yang dilaporkan olehnya kepada Lembaga Pengarah tidak diselesaikan secara memuas­ kan sehingga menyebabkan pelanggaran Keperluan Penyenaraian Bursa Malaysia, BAC hendaklah dengan segera melaporkan perkara sedemikian kepada Bursa Malaysia.

[ Tenaga Nasional Berhad ] [ Laporan Tahunan 2008 ]

8. Mesyuarat Jawatankuasa
8.1 Jawatankuasa hendaklah mengadakan mesyuarat apabila diperlukan dan sekurang-kurangnya enam kali dalam tempoh setahun kewangan TNB. 8.2 Bilangan mesyuarat Jawatankuasa yang diadakan dalam tempoh setahun dan butir-butir kehadiran bagi setiap ahli berkaitan dengan mesyuarat yang diadakan hendaklah didedahkan dalam laporan tahunan. 8.3 Pengerusi Jawatankuasa atau Setiausaha hendaklah, pada bila-bila masa, memanggil mesyuarat Jawatan­ kuasa di dalam tempoh yang berpatutan jika diminta oleh mana-mana ahli, Ketua Audit Dalaman atau Juruaudit Luar. Notis mesyuarat Jawatankuasa tidak perlu diberi kepada mana-mana ahli yang tidak ada di Malaysia pada masa tersebut.

150

8.4

Sebarang urusan tidak boleh dikendalikan pada mana-mana mesyuarat Jawatankuasa melainkan dengan kehadiran satu kuorum. Kuorum bagi setiap mesyuarat hendaklah terdiri daripada tiga (3) orang ahli. Pengerusi Jawatankuasa hendaklah mem­ pengerusikan mesyuarat Jawatankuasa dan jika beliau tidak hadir, ahli-ahli yang hadir hendaklah memilih salah seorang dari kalangan mereka untuk menjadi Pengerusi bagi mesyuarat tersebut. Atas sebab-sebab tertentu yang munasabah, selain daripada mengadakan mesyuarat formal, Jawatankuasa boleh menangani hal-hal berbangkit melalui laporan dan resolusi pekeliling. Para pegawai Kumpulan atau anggota kerja lain boleh dijemput untuk menghadiri mesyuarat jika Jawatankuasa berpendapat kehadiran mereka adalah perlu. Semua syor Jawatankuasa hendaklah dikemukakan kepada Lembaga Pengarah untuk kelulusan. Seseorang ahli Jawatankuasa hendaklah mengecualikan diri daripada mesyuarat semasa perbincangan atau pertimbangan berhubung sebarang perkara yang menimbulkan situasi konflik kepentingan sebenar atau anggapan bagi ahli tersebut. Jika keadaan ini menyebabkan bilangan Pengarah untuk satu kuorum tidak mencukupi, Jawatankuasa mempunyai hak untuk melantik Pengarah (Pengarah-pengarah) lain, yang memenuhi kriteria keahlian.

9.4

8.5

Minit bagi setiap mesyuarat hendaklah dimasukkan ke dalam buku minit yang berada di bawah penjagaan Setiausaha Syarikat dan disimpan di pejabat berdaftar Syarikat. Minit tersebut hendaklah tersedia untuk diperiksa oleh ahli-ahli Lembaga Pengarah, juruaudit luar, juruaudit dalaman dan individu-individu lain yang dianggap wajar oleh Setiausaha Syarikat.

10. Pendedahan
10.1 Jawatankuasa perlulah membantu Lembaga Pengarah dalam membuat pendedahan berkenaan aktiviti-aktiviti Jawatankuasa dalam laporan BAC untuk di terbitkan dalam Laporan Tahunan. 10.2 Pihak Lembaga Pengarah mengehendaki semua Pengarah untuk mendedahkan kepentingan mereka bagi mengelakkan sebarang konflik tentang kepentingan peribadi dan juga kepentingan syarikat. Sekiranya terdapat sebarang konflik sama ada nyata atau tidak, pendedahan kepentingan ini perlulah di majukan kepada Pengerusi dan sesalinan kepada Setiausaha Syarikat.

8.6

8.7

8.8 8.9

11. Semakan Semula Terma Rujukan
11.1 Sebarang semakan semula atau pindaan kepada Terma Rujukan, sebagaimana yang dicadangkan oleh Jawatankuasa atau mana-mana pihak ketiga, hendaklah dibentangkan kepada Lembaga Pengarah untuk kelulusan. 11.2 Selepas diluluskan oleh Lembaga Pengarah, semakan semula atau pindaan tersebut hendaklah dijadikan sebahagian daripada Terma Rujukan dan Terma Rujukan ini hendaklah dianggap telah disemak semula atau dipinda.

8.10 Jawatankuasa, melalui Pengerusinya, hendaklah membuat laporan kepada Lembaga Pengarah selepas setiap mesyuarat. 8.11 Jawatankuasa hendaklah mewujudkan prosedur mesyuaratnya sendiri, tertakluk kepada peruntukan terma rujukan serta tatacara dan Tataurusan TNB

9. Setiausaha Jawatankuasa
9.1 9.2 Setiausaha Jawatankuasa hendaklah merupakan Setiausaha Syarikat. Setiausaha hendaklah menggariskan satu agenda bagi setiap mesyuarat, dengan merujuk kepada Pengerusi Jawatankuasa. Agenda tersebut hendaklah diedarkan berserta dengan kertas-kertas yang berkaitan kepada semua ahli Jawatankuasa dan Ketua Audit Dalaman sekurang-kurangnya tiga hari bekerja sebelum setiap mesyuarat. Setiausaha hendaklah menyediakan dengan segera minit mesyuarat bertulis dan mengedarkannya kepada setiap ahli. Minit mesyuarat Jawatankuasa tersebut hendaklah disah dan ditandatangani oleh Pengerusi mesyuarat pada mesyuarat yang berikutnya.

9.3

151

[ Tenaga Nasional Berhad ] [ Laporan Tahunan 2008 ]

Pengarah Bukan Eksekutif Bukan Bebas) • Dato’ Sri Che Khalib bin Mohamad Noh (Presiden/Ketua Pegawai Eksekutif) (Pengarah Eksekutif Bukan Bebas) • Dato’ Puteh Rukiah binti Abd Majid (Pengarah Bukan Eksekutif Bukan Bebas) • Dato’ Mohammad Zainal bin Shaari (Pengarah Bukan Eksekutif Bukan Bebas) • Tan Sri Dato’ Lau Yin Pin @ Lau Yen Beng (Pengarah Bukan Eksekutif Kanan Bebas) • Tan Sri Dato’ Hari Narayanan a/l Govindasamy (Pengarah Bukan Eksekutif Bebas) 152 [ Tenaga Nasional Berhad ] [ Laporan Tahunan 2008 ] .Lembaga Pengarah dari kiri ke kanan: • Tan Sri Leo Moggie (Pengerusi.

dari kiri ke kanan: • Dato’ Zainal Abidin bin Putih (Pengarah Bukan Eksekutif Bebas) • Dato’ Fuad bin Jaafar (Pengarah Bukan Eksekutif Bebas) • Tan Sri Dato’ Seri Siti Norma binti Yaakob (Pengarah Bukan Eksekutif Bebas) • Nor Zakiah binti Abdul Ghani Setiausaha Syarikat • Wan Marzimin bin Wan Muhammad Setiausaha Syarikat 153 [ Tenaga Nasional Berhad ] [ Laporan Tahunan 2008 ] .

berusia 67 tahun dan merupakan warganegara Malaysia. Tan Sri Leo Moggie juga menganggotai Lembaga Pengarah Digi. Tan Sri Leo Moggie memiliki Sarjana Sastera dalam bidang Sejarah daripada University of Otago.Com Berhad dan The New Straits Times Press (Malaysia) Berhad.Profil Lembaga Pengarah Tan Sri Leo Moggie. Beliau mempunyai pengalaman yang luas. telah dilantik sebagai Pengerusi/Pengarah Bukan Eksekutif Bukan Bebas TNB pada 12 April 2004. Menteri Kerja Raya (1989-1995). [ Tenaga Nasional Berhad ] [ Laporan Tahunan 2008 ] TAN SRI LEO MOGGIE Tan Sri Leo Moggie telah menghadiri kesemua 15 Mesyuarat Lembaga Pengarah yang diadakan pada Tahun Kewangan ini. Beliau memulakan kerjaya beliau dalam Perkhidmatan Awam dan telah memegang pelbagai jawatan dalam Perkhidmatan Awam Negeri Sarawak dari tahun 1966 hingga tahun 1974. Telekomunikasi & Pos (1978-1989 dan 1995-1998) dalam Kabinet Persekutuan. Amerika Syarikat. Menteri Tenaga. Beliau merupakan Pengerusi Jawatankuasa Penamaan dan Ganjaran Lembaga Pengarah dan Jawatankuasa Kewangan dan Pelaburan Lembaga Pengarah. Pengerusi Pengarah Bukan Eksekutif Bukan Bebas 154 . Tan Sri Leo Moggie adalah bekas Menteri Tenaga. Di peringkat Kerajaan Negeri Sarawak pula. New Zealand dan Sarjana Pentadbiran Perniagaan daripada Pennsylvania State University. menyandang beberapa jawatan menteri kanan di peringkat negeri dan persekutuan sebelum dilantik sebagai Pengerusi TNB. beliau menjadi Menteri Kerajaan Tempatan (1977-1978) dan Menteri Perkhidmatan Kebajikan (1976-1977). Komunikasi dan Multimedia (1998-2004). Beliau juga pernah menjadi Ahli Dewan Undangan Negeri Sarawak (1974-1978) dan ahli Parlimen (1974-2004).

beliau telah berkhidmat di beberapa syarikat dalam Kumpulan Renong termasuk Projek Lebuhraya Utara-Selatan. Bhd. Beliau adalah ahli bertaraf Fellow dalam Association of Chartered Certified Accountants (United Kingdom) dan ahli Institut Akauntan Malaysia. Beliau juga pernah menganggotai Lembaga Pengarah beberapa syarikat dalam Kumpulan United Engineers Malaysia Berhad dan Bank Industri & Teknologi Malaysia Berhad. Renong Overseas Corporation Sdn. Sebelum berkhidmat dengan TNB. Bhd. Bhd. Beliau pernah menjadi Pengarah Urusan dan Ketua Pegawai Eksekutif KUB Malaysia Berhad sebelum dilantik sebagai Presiden/Ketua Pegawai Eksekutif TNB. Beliau telah menghadiri kesemua 15 Mesyuarat Lembaga Pengarah yang diadakan pada Tahun Kewangan ini. telah dilantik sebagai Presiden/ Ketua Pegawai Eksekutif/Pengarah Eksekutif Bukan Bebas TNB pada 1 Julai 2004. Presiden/Ketua Pegawai Eksekutif Pengarah Eksekutif Bukan Bebas DATO’ SRI CHE KHALIB BIN MOHAMAD NOH 155 [ Tenaga Nasional Berhad ] [ Laporan Tahunan 2008 ] . Beliau memulakan kerjayanya dengan Tetuan Ernst & Young dan kemudian menyertai Bumiputra Merchant Bankers Berhad. Pada bulan Jun 1999. dan Marak Unggul Sdn. iaitu syarikat konsortium yang bertanggung­ jawab ke atas pengurusan Keretapi Tanah Melayu Berhad.. Beliau menganggotai Jawatankuasa Tatatertib Lembaga Pengarah. Di antara tahun 1992 dan 1999. beliau telah menyertai Ranhill Utilities Berhad sebagai Ketua Pegawai Eksekutif. Dato’ Sri Che Khalib pernah menjadi ahli Lembaga Pengarah dan Jawatankuasa Eksekutif Khazanah Nasional Berhad dari tahun 2000 hingga tahun 2004. Dato’ Sri Che Khalib pernah memegang beberapa jawatan penting dalam sektor swasta sepanjang kerjaya beliau.. berusia 43 tahun dan merupakan warganegara Malaysia. HBN Management Services Sdn.Dato’ Sri Che Khalib bin Mohamad Noh.

Menteri Kewangan (Diperbadankan). Beliau turut menganggotai Lembaga Pengarah Perbadanan Usahawan Nasional Berhad. Kementerian Kewangan (2004-Ogos 2006). Bahagian Pelaburan. Pelaburan Hartanah Bumiputera Berhad dan Penerbangan Malaysia Berhad. Beliau juga merupakan ahli Institut Akauntan Malaysia dan Institut Akauntan Awam Bertauliah Malaysia. Dato’ Mohammad Zainal merupakan ahli bertaraf Fellow di Institute of Chartered Accountants England & Wales dan Association of Chartered Certified Accountants (ACCA) United Kingdom. Jawatankuasa Kewangan dan Pelaburan Lembaga Pengarah dan Jawatankuasa Penamaan dan Ganjaran Lembaga Pengarah. Menteri Kewangan (Diperbadankan) dan Bahagian Penswastaan. Kementerian Kewangan. Beliau juga adalah seorang ahli Financial Reporting Foundation.Profil Lembaga Pengarah Dato’ Puteh Rukiah binti Abd Majid. Beliau adalah Pengerusi Jawatankuasa Tender Lembaga Pengarah dan juga ahli Jawatankuasa Tatatertib Lembaga Pengarah. [ Tenaga Nasional Berhad ] [ Laporan Tahunan 2008 ] Beliau kini adalah merupakan Pengarah Eksekutif/Ketua Pegawai Operasi Khazanah Nasional Berhad. telah dilantik sebagai Pengarah Bukan Eksekutif Bukan Bebas pada 31 Mac 2007. Amerika Syarikat. Pengurusan Aset Air Berhad. Pengarah Bukan Eksekutif Bukan Bebas DATO’ PUTEH RUKIAH BINTI ABD MAJID Dato’ Mohammad Zainal bin Shaari. Dato’ Puteh Rukiah telah menghadiri 14 daripada 15 Mesyuarat Lembaga Pengarah yang diadakan pada Tahun Kewangan ini. Beliau menganggotai Jawatankuasa Tender Lembaga Pengarah. buat seketika sebelum dilantik untuk berkhidmat bersama Khazanah Nasional Berhad pada Oktober 2004. Beliau pernah memegang pelbagai jawatan dalam Kerajaan seperti Timbalan Setiausaha Bahagian. Dato’ Mohammad Zainal telah menghadiri 12 daripada 15 Mesyuarat Lembaga Pengarah yang diadakan pada Tahun Kewangan ini. Bahagian Penswastaan dan Perusahaan Awam (2000-2004) dan kemudiannya sebagai Setiausaha Bahagian. telah dilantik sebagai Pengarah Bukan Eksekutif Bukan Bebas TNB pada 13 September 2006. Dato’ Mohammad Zainal mempunyai pengalaman yang luas dalam bidang perakaunan dan pernah memegang pelbagai jawatan dalam Firma Perakaunan Antarabangsa di United Kingdom (1984-1990) dan PricewaterhouseCoopers (1990-2002). berusia 45 tahun dan merupakan warganegara Malaysia. Bhd. Kini beliau merupakan Timbalan Ketua Setiausaha (Sistem dan Kawalan). Beliau pernah berkhidmat bersama Bina Fikir Sdn. Pengarah Bukan Eksekutif Bukan Bebas DATO’ MOHAMMAD ZAINAL BIN SHAARI 156 . Jawatankuasa Audit Lembaga Pengarah. berumur 55 tahun dan adalah warganegara Malaysia. Beliau mempunyai kelulusan Sarjana Muda Ekonomi (Kepujian) dari Universiti Malaya. Malaysia dan Sarjana (Ekonomi) dari Western Michigan University.

Beliau telah menghadiri kesemua 15 Mesyuarat Lembaga Pengarah yang diadakan pada Tahun Kewangan ini. dan Timbalan Pengerusi Emrail Sdn. Tan Sri Dato’ Lau Yin Pin pernah memegang beberapa jawatan dalam sektor swasta termasuk sebagai Akauntan Awam dan Pakar Rundingan Perniagaan dan Kewangan. Beliau mempunyai pengalaman yang luas dalam bidang kejuruteraan elektrik dan elektronik dan pernah memegang pelbagai jawatan penting di Inchcape Berhad dan Tamco Cutler-Hammer Sdn. Puncak Niaga Holdings Berhad dan IEV Group Berhad. Beliau merupakan Pengerusi Star Publications (Malaysia) Berhad dan menganggotai Lembaga Pengarah YTL Power International Berhad dan Media Chinese International Limited. Kini beliau merupakan Pengerusi Noblemax Resources Sdn. Beliau mempengerusikan Jawatankuasa Audit Lembaga Pengarah dan menganggotai Jawatankuasa Tender Lembaga Pengarah. Beliau adalah seorang Akauntan Bertauliah daripada Institut Akauntan Malaysia (MIA) sejak tahun 1979. Bhd. Bhd. ahli bertaraf Fellow dalam Chartered Association of Certified Accountants (ACCA). berusia 58 tahun dan merupakan warganegara Malaysia adalah Pengarah Bukan Eksekutif Bebas. Beliau dilantik menganggotai Lembaga Pengarah TNB pada 1 Mac 1995. Beliau memperolehi Diploma dalam bidang Perdagangan (Cemerlang) daripada Kolej Tunku Abdul Rahman. Beliau juga merupakan ahli Jawatankuasa Audit Lembaga Pengarah dan Jawatankuasa Penamaan dan Ganjaran Lembaga Pengarah. Beliau memiliki Sarjana Muda Kejuruteraan Elektrik dan Elektronik daripada University of Northumbria. Tan Sri Dato’ Hari Narayanan telah menghadiri kesemua 15 Mesyuarat Lembaga Pengarah yang diadakan pada Tahun Kewangan ini. Pengarah Bukan Eksekutif Bebas TAN SRI DATO’ HARI NARAYANAN A/L GOVINDASAMY 157 . Pengarah Bukan Eksekutif Kanan Bebas TAN SRI DATO’ LAU YIN PIN @ LAU YEN BENG Tan Sri Dato’ Hari Narayanan.Tan Sri Dato’ Lau Yin Pin @ Lau Yen Beng. Beliau telah dilantik ke dalam Lembaga Pengarah TNB pada 25 September 1990. United Kingdom sejak tahun 1981 dan juga merupakan seorang graduan Institute Chartered Secretaries and Administrators (ICSA). berusia 59 tahun dan merupakan seorang warganegara Malaysia. Bhd. United Kingdom. England. merupakan Pengarah Bukan Eksekutif Kanan Bebas. [ Tenaga Nasional Berhad ] [ Laporan Tahunan 2008 ] Tan Sri Dato’ Hari Narayanan juga merupakan Pengarah SP Setia Berhad.

Pengarah Bukan Eksekutif Bebas DATO’ ZAINAL ABIDIN BIN PUTIH [ Tenaga Nasional Berhad ] [ Laporan Tahunan 2008 ] Dato’ Fuad bin Jaafar. Bhd. dan Pemegang Amanah Yayasan Institut Jantung Negara. Beliau juga menganggotai Jawatankuasa Audit Lembaga Pengarah serta Jawatankuasa Kewangan dan Pelaburan Lembaga Pengarah. Dato’ Zainal Abidin merupakan Akauntan Bertauliah daripada England and Wales Institute. 65 tahun dan seorang warganegara Malaysia. ESSO Malaysia Berhad. Beliau menghadiri kesemua 15 Mesyuarat Lembaga Pengarah yang diadakan pada Tahun Kewangan ini. Beliau menganggotai Jawatankuasa Tender Lembaga Pengarah. Beliau dilantik sebagai Pengarah Bukan Eksekutif Bebas TNB pada 1 Mei 2003. Pengarah Bukan Eksekutif Bebas DATO’ FUAD BIN JAAFAR 158 . antaranya sebagai Penolong Jurutera Pembahagian. Beliau memperolehi Diploma dalam jurusan Teknologi daripada Brighton University. Timbalan Ketua Jurutera/Penolong Pengurus Besar dan Timbalan Pengurus Besar. Jurutera Pembinaan. Pengurusan Danaharta Nasional Berhad. Mobile Money International Sdn. Beliau kini merupakan Pengerusi Lembaga Piawaian Perakaunan Malaysia (MASB). dilantik sebagai Pengarah Bukan Eksektuif Bebas TNB pada 15 Mac 2007. Jawatankuasa Tatatertib Lembaga Pengarah dan Jawatankuasa Penamaan dan Ganjaran Lembaga Pengarah. Pengarah Eksekutif. Pada bulan Januari 1994. Dato’ Fuad dilantik sebagai Pengurus Besar Bahagian Penghantaran dan kemudian menjadi Pengurus Besar Kanan bagi Pembekalan Tenaga. Penolong Jurutera Kanan Pembinaan. CIMB Investment Bank Berhad dan CIMB Bank Berhad. Rakan Kongsi Urusan Negara dan Pengerusi dalam firma Hanafiah Raslan & Mohamad yang telah bergabung dengan Ernst & Young pada tahun 2002. Beliau juga menganggotai Lembaga Pengarah Bumiputra-Commerce Holdings Berhad. United Kingdom. Pengurus Kanan Daerah. Jurutera Kanan Pembinaan. Pada 4 September 1997 beliau dilantik sebagai Ketua Pegawai Operasi dan Pengarah Eksekutif TNB dan kemudiannya pada 16 Oktober 2000 beliau dilantik sebagai Presiden/Ketua Pegawai Eksekutif TNB. Dato’ Zainal Abidin telah menghadiri kesemua 15 Mesyuarat Lembaga Pengarah yang diadakan pada Tahun Kewangan ini. Beliau mempunyai pengalaman yang luas dalam Amalan Perakaunan Awam dan pernah memegang pelbagai jawatan seperti Rakan Kongsi. Beliau pernah berkhidmat dalam pelbagai kapasiti di TNB.Profil Lembaga Pengarah Dato’ Zainal Abidin bin Putih. bekas ahli Suruhanjaya Multimedia & Komunikasi Malaysia dan bekas Penasihat kepada Tetuan Ernst & Young Malaysia. bekas Presiden Institut Akauntan Awam Bertauliah Malaysia (MICPA). berusia 62 tahun dan warganegara Malaysia. Beliau juga merupakan bekas Pengerusi Mentakab Rubber Company Berhad.

Mahkamah Sesyen. Beliau kemudiannya dilantik sebagai Ketua Hakim Malaya pada 8 Februari 2005 dan terus memegang jawatan itu sehingga 5 Januari 2007. Mulai 1 Januari 2001.Tan Sri Dato’ Seri Siti Norma binti Yaakob. Beliau kini menganggotai Lembaga Pengarah KAF Investment Bank Berhad. Presiden. Mahkamah Persekutuan. Mahkamah Rayuan Malaysia (1994-2000). Beliau telah dilantik sebagai Hakim Mahkamah Tinggi Malaya (1983-1994) dan Hakim. London dan Sijil Public International Law di dalam Post-Finals Course. telah dilantik sebagai Pengarah Bukan Eksekutif Bebas pada 12 September 2008. RAM Rating Services Berhad dan RAM Rating (Lanka) Limited. Tan Sri Siti Norma mempunyai kelulusan Barrister-at-Law dari Gray’s Inn. Timbalan Pemegang Amanah Raya dan Ketua Pendaftar Mahkamah Persekutuan Malaysia. Council of Legal Education. London. Peguam Kanan Persekutuan. berusia 68 tahun dan merupakan warganegara Malaysia. Jabatan Peguam Negara. RAM Holdings Berhad. Pengarah Bukan Eksekutif Bebas Tan Sri Dato’ Seri Siti Norma binti Yaakob 159 [ Tenaga Nasional Berhad ] [ Laporan Tahunan 2008 ] . beliau telah dilantik sebagai Hakim. Beliau pernah memegang beberapa jawatan kanan dalam Perkhidmatan Kehakiman dan Perundangan Malaysia seperti Penolong Pendaftar Kanan. Beliau merupakan Pengerusi Jawatankuasa Tatatertib Lembaga Pengarah dan menganggotai Jawatankuasa Kewangan dan Pelaburan Lembaga Pengarah dan Jawatankuasa Penamaan dan Ganjaran Lembaga Pengarah.

Sidek bin Ahmad (Naib Presiden Kanan. Hal Ehwal Koporat) Dato’ Izzaddin Idris (Ketua Pegawai Kewangan/Naib Presiden Kanan. 160 . strategi dan prosedur Kumpulan agar selaras dengan misi dan visi Syarikat. Sepanjang Tahun Kewangan ini. Operasi & Teknikal) Dato’ Abdul Razak bin Abdul Majid (Naib Presiden Kanan. prestasi keseluruhan Kumpulan serta kenaikan pangkat eksekutif.Jawatankuasa Tertinggi Kumpulan – JTK dari kiri ke kanan: [ Tenaga Nasional Berhad ] [ Laporan Tahunan 2008 ] • • • • Dato’ Sri Che Khalib bin Mohamad Noh (Presiden / Ketua Pegawai Eksekutif ) Datuk Wira Md. JTK juga bertanggungjawab untuk menyelaras strategi perancangan bisnes dan pelbagai dasar Kumpulan termasuk pemantauan dan pengawasan efektif terhadap pelaksanaan aktiviti-aktiviti serta prestasi Jawatankuasa-jawatankuasa Pengurusan Kumpulan yang lain yang turut merangkumi perlantikan Ahli-ahli Jawatankuasa berkenaan. Kumpulan Kewangan) Jawatankuasa Tertinggi Kumpulan (JTK) adalah merupakan forum eksekutif tertinggi organisasi ini dan memainkan peranan penting dalam mengkaji semula dasar. Jawatankuasa ini telah mengadakan 10 mesyuarat.

161 [ Tenaga Nasional Berhad ] [ Laporan Tahunan 2008 ] . Operasi & Teknikal) Dato’ Abdul Razak bin Abdul Majid (Naib Presiden Kanan. Perancangan) Jawatankuasa ini merupakan badan Pengurusan Tertinggi dengan kuasa untuk mengesah dan meluluskan semua rancangan dan cadangan pembangunan sistem pembekalan tenaga untuk TNB di Semenanjung Malaysia sebelum dikemukakan kepada Lembaga Pengarah TNB. Sidek bin Ahmad (Naib Presiden Kanan. Penghantaran) Dato’ Ir. Penjanaan) Zainab binti Abdullah (Naib Presiden. Pembahagian) Mohd Nazri bin Shahruddin (Naib Presiden.Jawatankuasa Pembekalan Tenaga – JPT dari kiri ke kanan: • • • • • • • Dato’ Sri Che Khalib bin Mohamad Noh (Presiden /Ketua Pegawai Eksekutif) Datuk Wira Md. Aishah binti Dato’ Haji Abdul Rauf (Naib Presiden. penghantaran dan pembahagian yang sedang dilaksanakan di Semenanjung Malaysia. Jawatankuasa ini telah mengadakan lima mesyuarat. Sepanjang Tahun Kewangan ini. Hal Ehwal Koporat) Ir. Jawatankuasa ini juga membuat keputusan berhubung isu-isu berkaitan dengan operasi bisnes teras TNB serta isu-isu berhubung dengan penyegeraan aktiviti-aktiviti projek penjanaan. Ab’llah bin Haji Mohd Salleh (Naib Presiden.

Sidek bin Ahmad (Naib Presiden Kanan. 162 . Penghantaran) duduk dari kiri ke kanan: • Dato’ Sri Che Khalib bin Mohamad Noh (Presiden / Ketua Pegawai Eksekutif ) • Dato’ Ir. JEK yang bermesyuarat secara bulanan menyediakan ruang bagi Pengurusan Kanan membincangkan dan menyelesaikan isu-isu penting untuk memudahkan koordinasi dan interaksi yang efektif di antara Bahagian-bahagian dan Syarikat-syarikat Kumpulan TNB dengan memberi penyelesaian sebaik mungkin bagi memastikan implementasi serta pelaksanaan tindakan-tindakan yang perlu dibuat selaras dengan pelbagai inisiatif dan dasar-dasar Syarikat. Operasi & Teknikal) Dato’ Izzaddin Idris (Ketua Pegawai Kewangan/Naib Presiden Kanan. Hal Ehwal Korporat) Ir. Aishah binti Dato’ Haji Abdul Rauf (Naib Presiden.Jawatankuasa Pengurusan Eksekutif Kumpulan – JEK berdiri dari kiri ke kanan: [ Tenaga Nasional Berhad ] [ Laporan Tahunan 2008 ] • • • • Datuk Wira Md. Ab’llah bin Haji Mohd Salleh (Naib Presiden. Pembahagian) Jawatankuasa Pengurusan Eksekutif Kumpulan (JEK) yang diterajui Presiden/Ketua Pegawai Eksekutif bertanggungjawab ke atas pengurusan keseluruhan operasi dan pentadbiran kewangan Syarikat. Kumpulan Kewangan) Dato’ Abdul Razak bin Abdul Majid (Naib Presiden Kanan.

Sepanjang Tahun Kewangan ini.berdiri dari kiri ke kanan: duduk dari kiri ke kanan: • Zainab binti Abdullah (Naib Presiden. prosedur. Sumber Manusia) Razali bin Awang (Ketua Pegawai Maklumat) Nor Azmi bin Ramli (Ketua Pegawai Perolehan) . kewangan. Penjanaan) Dato’ Nik Ibrahim bin Nik Mohamed (Naib Presiden. sumber manusia. 163 [ Tenaga Nasional Berhad ] [ Laporan Tahunan 2008 ] • • • • • Mohd Nazri bin Shahruddin (Naib Presiden. Jawatankuasa ini telah mengadakan 15 mesyuarat. hal ehwal korporat dan pembangunan usahawan. Perancangan) • Md. strategi dan membuat keputusan berhubung dengan perkara-perkara berkaitan operasi. Pengurusan Pelaburan) Dato’ Kamaruzzaman bin Jusoh (Naib Presiden. Perkhidmatan Korporat) JEK juga turut bertanggungjawab untuk merumus dasar. Jailani bin Abas (Pengurus Besar Kanan. isu-isu korporat.

Tanggungjawab Sosial Korporat [ Tenaga Nasional Berhad ] [ Laporan Tahunan 2008 ] Tanggungjawab sosial korporat (CSR. alam sekitar dan lain-lain pihak berkepentingan. komuniti. Pada tahun kewangan yang dikaji. beriltizam melaksanakan amalan-amalan terbaik CSR untuk memberi kesan positif bukan sahaja kepada warga kerja. kini juga dikenali sebagai tanggungjawab korporat) merupakan satu konsep di mana organisasi-organisasi mengambil kira kepentingan masyarakat dan bertanggungjawab ke atas kesan-kesan aktivitinya terhadap pelanggan. warga kerja. Rasa tanggungjawab ini menjangkaui pematuhan undang-undang di mana organisasi dengan sukarelanya mengambil langkah lanjut untuk memperbaiki kualiti hidup warga kerja dan keluarga mereka serta untuk komuniti tempatan dan masyarakat umum. persekitaran operasi tetapi yang paling utama ialah sebagai sumbangan kepada agenda pembangunan negara. TNB sebagai antara GLC yang terkemuka negara. pembekal. pelanggan. pemegang saham. Impak dasar CSR TNB telah diiktiraf oleh Kerajaan yang menjadikan dasar Syarikat sebagai asas untuk kajian rintis aktiviti-aktiviti CSR untuk dimuatkan dalam ‘Silver Book’. 164 . rakan kongsi atau komuniti.

Setakat ini. Guru-guru boleh memainkan peranan yang berkesan dalam mendidik dan menghebahkan maklumat penggunaan kelengkapan elektrik secara selamat kepada para pelajar. Dalam TK2008. Program ini membuktikan kesungguhan TNB terhadap pembangunan negara kerana kos pelaburan. 99% daripada kawasan berpenduduk dalam negara kita telah mendapat bekalan elektrik berbanding hanya 30% pada 1957. Antara kumpulan yang dikenal pasti untuk program ini adalah guru-guru sekolah rendah dan menengah. . Keselamatan Elektrik di Pepasangan Domestik dan Keselamatan di Pepasangan TNB. Program yang mula diperkenalkan pada tahun 2005 ini juga menjadi platfor m bagi TNB menjalin hubungan mesra dengan pihak berkuasa tempatan dan masyarakat setempat. Program Bersama Pemimpin Komuniti (CLOP) berfungsi sebagai saluran alternatif bagi para pelanggan membuat laporan. TNB menyokong kuat dasar-dasar yang dilaksanakan oleh Kerajaan dalam Rancangan Malaysia Ke-9 dan matlamat untuk terus menggerakkan visi negara bagi menjadikan Malaysia sebuah negara maju sepenuhnya menjelang tahun 2020. Dalam tempoh kajian. seramai 2. Dengan mengambil kira aspek ini. Ini adalah aktiviti CSR syarikat yang paling utama yang merupakan cabaran kepada komitmen TNB untuk menyediakan bekalan elektrik yang selamat. berdaya harap dan terjamin kepada pelanggan seiring dengan keperluan dan pembangunan negara yang berterusan. Untuk tujuan ini. TNB berusaha menyediakan bekalan elektrik kepada orang ramai dengan efisien pada kadar serendah yang boleh. Program Bersama Pemimpin Komuniti (CLOP) TNB mengadakan sesi dialog dengan pemimpin-pemimpin komuniti dan para pelanggan untuk mendapat maklum balas terhadap mutu perkhidmatannya. orang kurang upaya dan ibu tunggal. golongan warga tua. Projek Baiti Jannati ‘Rumahku Syurgaku’ Satu program direka khas untuk membantu golongan miskin tegar di seluruh negara untuk membantu memperbaiki kualiti hidup menerusi pembaikan rumah usang agar mereka dapat tinggal di tempat yang baik dan selesa. Komitmen ini diterjemahkan menerusi slogan Syarikat iaitu “Penggerak Kemajuan Negara” yang menjadi asas bagi inisiatif-inisiatif CSR. mengemukakan permintaan atau cadangan demi meningkatkan mutu perkhidmatan TNB.000. Kempen ini dikendalikan melalui seminar-seminar yang mengandungi tiga modul iaitu Keselamatan Elektrik. TNB telah melaksanakan inisiatif CSR dalam pelbagai bidang yang telah memberi kebaikan dan manfaat kepada masyarakat dan dalam pada masa yang sama meningkatkan usaha untuk mencapai kecemerlangan dalam bisnes. 165 [ Tenaga Nasional Berhad ] [ Laporan Tahunan 2008 ] Kempen Kesedaran Keselamatan Elektrik TNB menganjurkan Kempen Kesedaran Keselamatan Elektrik untuk menyampai­ kan maklumat keselamatan elektrik kepada masyarakat.949 orang guru dari 10 negeri telah menghadiri program ini. program-program yang membawa kesejahteraan dan kehidupan masyarakat yang lebih baik telah dilaksanakan. Keutamaan diberi kepada Program Bekalan Elektrik Luar Bandar Program ini telah membantu meningkatkan taraf hidup serta kualiti kehidupan masyarakat luar bandar. Kesejahteraan Komuniti Ini adalah selaras dengan falsafah TNB untuk berbakti kepada masyarakat dengan menghulurkan bantuan kepada mereka yang memerlukan.Sebagai peneraju dalam industri tenaga negara. operasi dan pengurusan talian yang disambung ke kawasankawasan luar bandar adalah jauh lebih tinggi daripada keuntungan yang diperoleh dari kawasan-kawasan ini. Setakat ini 18 buah rumah telah diperbaiki dengan menelan belanja kira-kira RM200.

Tanggungjawab Sosial Korporat

Program ‘Mobile Cancer Screening’ TNB bekerjasama dengan Majlis Kanser Negara (MAKNA) menganjurkan satu program pengesanan awal kanser buah dada, servikal, prostat dan perut prasymtomatik menerusi unit-unit bergerak yang dihantar ke lokasi-lokasi strategik di seluruh negara. TNB memberi sokongan kepada program ini dengan memberi peruntukan sebanyak RM200,000 setahun untuk selama lima tahun.

yang tinggal di W ilayah Ekonomi Koridor Utara (NCER), Wilayah Ekonomi Pantai Timur (ECER) dan Kawasan Pembangunan Iskandar (IDR). Pelaksanaan PINTAR adalah selaras dengan seruan Kerajaan yang meng­ galakkan perkongsian swasta-kerajaan dalam pembangunan pendidikan di bawah Rancangan Malaysia Ke-9 dan Bajet 2006. Dua teras utama Misi PINTAR ialah meningkatkan motivasi untuk berbelajar di kalangan kanakkanak dan memastikan persekitaran pembelajaran yang sesuai. 23 buah sekolah rendah di seluruh negara telah diterima sebagai sekolah anak angkat TNB di bawah program ini. Sebanyak RM520,000 diperuntukkan bagi tujuan meningkatkan kecemerlangan akademik pelajar-pelajar sekolah luar bandar yang akan mengambil peperiksaan UPSR. Sumbangan ini bertujuan membiayai yuran tiusyen, mengendalikan sesi-sesi dialog dengan ibu bapa, menjalankan kursus-kursus motivasi dan bengkel pembangunan kemahiran. Sehingga kini, seramai 2,387 pelajar telah menerima manfaat dari program ini. Program Motivasi/PINTAR 2008 Program motivasi ini dikendalikan sepenuhnya oleh penuntut-penuntut Universiti Tenaga Nasional (UNITEN) di bawah Persatuan Pembimbing Rakan Sebaya (PRS) bertujuan meningkatkan semangat, keazaman dan keyakinan pelajar-pelajar dalam menghadapi peperiksaan UPSR. Seramai 150 murid Darjah 6 dari Sekolah Kebangsaan Bayan Lepas, Bertam Indah dan Sekolah Kebangsaan Sg. Ara, Pulau Pinang dipilih untuk menyertai program selama tiga hari itu. Program Jejak Kegemilangan Di bawah program ini, pelajar-pelajar cemerlang dari luar bandar dan dari keluarga yang tidak berkemampuan telah menyertai lawatan sambil belajar ke Kuala Lumpur termasuk lawatan ke Universiti Tenaga Nasional (UNITEN) yang bertujuan mendedahkan mereka kepada kehidupan di kampus di samping m e n d o ro n g m e re k a m e m p e ro l e h kejayaan yang lebih cemerlang.

Program Kem Remaja Bestari Satu program perkhemahan pendidikan yang diadakan untuk anak warga kerja TNB dan juga anak-anak yatim untuk membimbing dan merangsang mereka mencipta kecemerlangan dalam peperiksaan-peperiksaan seperti UPSR, PMR dan SPM. Biasiswa dan Pinjaman Pelajaran TNB memberi biasiswa dan pinjaman p e l a j a r a n k e p a d a p e l a j a r- p e l a j a r cemerlang dan layak menerima bantuan melalui badan yayasannya iaitu Yayasan Tenaga Nasional. Bagi tahun kewangan yang dikaji, YTN telah menyediakan pinjaman berjumlah RM53 juta kepada pelajar-pelajar terbaik untuk melanjutkan pengajian peringkat tinggi di universitiuniversiti tempatan dan luar negara yang terkenal sebagai salah satu usaha untuk membina kumpulan terpelajar bagi TNB dan negara. Pusat Perkhidmatan Pendidikan Khas (3PK) TNB melalui YTN telah menjadikan Pusat Perkhidmatan Pendidikan Khas (3PK) sebagai program angkat untuk tempoh 5 tahun mulai 2008-2011. Pusat ini merancangkan pelbagai perkhidmatan bagi membantu kanak-kanak berke­ perluan khas ke arah kualiti hidup yang lebih baik. Ceramah Motivasi Pendidikan TNB telah menganjurkan ceramah motivasi pendidikan untuk pelajar-pelajar Darjah 5 dari Sekolah Kebangsaan Bebar, Pekan, Pahang dan Sekolah Kebangsaan Dato’ Seri Kamaruddin, Manjung, Perak. Program ini bertujuan membimbing pelajar-pelajar dalam teknik pembelajaran yang sistematik dan berkesan di samping merangsang mereka untuk terus berusaha mencapai kecemerlangan dalam pelajaran dan aktiviti ko-kurikulum. Kebanyakan mereka yang dipilih adalah dari keluarga miskin yang kurang berkemampuan. Program ‘Taking Motorsports to School’ TNB tidak membataskan aspek pembelajaran hanya boleh diperolehi di dalam bilik darjah sahaja sebagai salah satu wadah pembelajaran. TNB telah membawa 100 pelajar dari Sekolah

Menjana Mutu Pendidikan
TNB percaya bahawa pendidikan mampu mengubah impian menjadi kenyataan. Syarikat mempunyai tradisi yang kukuh dalam melahirkan golongan cerdik pandai dan penyelidik-penyelidik yang bertaraf dunia menerusi programprogram pendidikan dan biasiswa. Ramai golongan korporat di negara ini merupakan penerima pemberian biasiswa TNB dan menikmati kemudahan pendidikan yang disediakan oleh Syarikat. Universiti Tenaga Nasional Sebagai sebuah institusi pengajian tinggi, UNITEN mempunyai tanggung­ jawab yang besar dan penting dalam membantu Kerajaan melahirkan individu yang serba boleh. UNITEN juga memberi fokus penting dalam aktiviti penyelidikan dan pembangunan yang menggalak dan melahirkan budaya inovasi dan persaingan di kalangan tenaga akademik dan juga pelajar. Kerjasama strategik antara UNITEN dan sektor industri menyediakan akses dan peluang bagi pelajar dan tenaga akademik untuk menguasai pengetahuan malah kepakaran saintifik dan teknikal yang relevan untuk keperluan industri dan pasaran. PINTAR PINTAR atau Promoting Intelligence, Nurturing Talent and Advocating Responsibility merupakan program pendidikan di bawah pengendalian bersama TNB dan Khazanah Nasional Berhad (Khazanah). Ia bertujuan memupuk kesedaran pendidikan para pelajar dari kalangan keluarga miskin. Tumpuan khas diberi kepada mereka

166

[ Tenaga Nasional Berhad ] [ Laporan Tahunan 2008 ]

Kebangsaan Bebar, Pekan dan Sekolah Kebangsaan Dato’ Sri Kamaruddin, Manjung, menyaksikan perlumbaan kereta For mula One, di Sepang, Selangor. Program TNB@SUKMA TNB membawa seramai 160 pelajar dari sekolah-sekolah di Terengganu untuk menyaksikan perlawanan akhir hoki lelaki dan wanita sempena Sukan Malaysia Ke-12 (SUKMA ke-12). Program tahunan yang dianjurkan bersama dengan SUKMA akan memberi pendedahan dan memupuk minat para pelajar terhadap sukan hoki.

Meningkatkan Kecemerlangan Bisnes
TNB percaya bahawa inisiatif-inisiatif CSR yang dilaksanakan sejajar dengan strategi bisnes akan menghasilkan pulangan jangka panjang. Antara inisiatif yang berjaya dilaksanakan ialah Program Pembangunan Vendor. Di samping sentiasa mengekalkan piawaian bisnes dan operasi yang tinggi dengan memastikan bekalan elektrik yang cukup, selamat, berdaya harap dan berterusan; memberi perkhidmatan cemerlang kepada pelanggan; dan memupuk budaya kerja yang berwibawa tinggi adalah antara komitmen-komitmen TNB untuk merangsang peningkatan kecemerlangan bisnes. Program Pembangunan Vendor Program ini diadakan untuk membangun golongan pembekal yang berdaftar dengan TNB yang berdaya harap serta kompetitif menerusi jalinan perkongsian strategik dan mendapat sokongan komuniti vendor tempatan khususnya vendor Bumiputra. Melalui program pengurusan vendor yang berstruktur dengan bercirikan aktiviti-aktiviti strategik dan inovatif seperti latihan, bimbingan, pembiayaan bank, pelaksanaan Sistem Pengurusan Kualiti dan insentif-insentif pembangunan v e n d o r, T N B b e r j a y a m e m b a n t u pembekal mengurangkan kos dan mempertingkatkan tahap dan kualiti perkhidmatan. Syarikat juga mem­ promosikan produk-produk vendor di luar negeri dengan bersandarkan kekuatan jenama TNB. Faedah-faedah seumpama ini telah menjadikan TNB lebih bersedia untuk menghadapi cabaran persekitaran industri yang amat kompetitif. Secara langsung inisiatif ini membolehkan TNB menyumbang ke arah pencapaian matlamat pembangunan negara iaitu “pertumbuhan dengan kesaksamaan”. Tenaga Boleh Diperbaharui Sehingga kini TNB telah menandatangani sembilan perjanjian pembelian dengan Pembangun-pembangun Kuasa Tenaga Boleh Diperbaharui Kecil di Semenanjung Malaysia dengan jumlah kapasiti eksport sebanyak 49.8 MW. TNB telah juga menandatangani Memorandam Per­ sefahaman dengan FELDA Palm Industries Sdn Bhd dan J-Power dari Jepun untuk membangun loji janaelektrik biojisim di Jengka, Pahang. Indeks Tempoh Masa Purata Gangguan Sistem (SAIDI) Indeks Tempoh Masa Purata Gangguan Sistem atau SAIDI adalah piawaian industri yang mengukur keboleh harapan perkhidmatan atau piawaian tahap perkhidmatan kepada pelanggan oleh sesebuah utiliti seperti TNB. Ia menunjukkan purata masa gangguan perkhidmatan dalam kiraan minit bagi sesuatu jangka masa tertentu. Mulai September 2008, TNB telah meng­ gunakan Sistem Pengurusan Henti Tugas (TOMS) bersepadu yang baru yang berupaya mengukur SAIDI atau piawaian perkhidmatan kepada pelanggan, dengan lebih tepat. TNB Careline 15454 Helpdesk TNB Careline 15454 adalah pusat pengurusan panggilan setempat 24 jam yang menangani pertanyaan-pertanyaan mengenai bekalan tenaga seluruh negara. Dengan menggunakan sistem telefoni pusat panggilan terkini, TNB Careline 15454 berusaha mencapai kecemerlangan perkhidmatan dengan memastikan 90% daripada panggilan yang diterima dijawab dalam masa 20 saat untuk memenuhi tahap perkhidmatan lebih daripada 75%. Sistem WBIS Sistem ini membolehkan orang ramai melapor salah laku, atau salah guna kuasa atau kedudukan oleh pekerja TNB melalui talian bebas toll 1-800-888-862. Sistem WBIS dalaman juga telah disediakan untuk membolehkan warga kerja TNB melaporkan salah laku oleh rakan sekerja mereka.

167

[ Tenaga Nasional Berhad ] [ Laporan Tahunan 2008 ]

Tanggungjawab Sosial Korporat

E-Application Permohonan bekalan elektrik secara ‘on-line’ TNB yang mensasarkan pemajupemaju projek perumahan dan pemohon-pemohon individu. Sistem yang menggunakan teknologi berasaskan web ini membolehkan pemantauan permohonan bekalan elektrik dengan cepat dan mudah. Seminar “Wayleave and Land Matters” Program yang dikendalikan bersama agensi-agensi Kerajaan dan Pihak Berkuasa Tempatan yang berkenaan untuk berkongsi maklumat perundangan sedia ada yang berkaitan penggunaan tanah dan “wayleave’ untuk pembangunan infrastruktur elektrik voltan tinggi.

mengikut jarak waktu yang ditetapkan untuk memastikan komitmen Alam Sekitar Korporat TNB dipatuhi. Di samping itu, program-program latihan juga diadakan untuk warga kerja Syarikat untuk membangun kompetensi perlindungan alam sekitar yang tinggi. Pemuliharaan Kelip-Kelip TNB dan Kerajaan Negeri Selangor telah berganding bahu dalam projek pemuliharaan koloni kelip-kelip di Kampung Kuantan. Di samping menjalankan kajian dan penyelidikan, TNB juga telah melaksanakan empat projek untuk memperbaiki infrastruktur di Pusat Kelip-Kelip. Ini melibatkan pembinaan empat buah astaka, pembinaan mini teater, berserta sistem siar raya di bangunan sedia ada, menaik taraf jeti, jalan masuk serta dataran di Pusat Kelip-kelip. Projek-projek tersebut adalah sebahagian daripada tanggung­ jawab TNB di bawah perjanjian yang ditandatangani di antara kedua-dua pihak. Sebelum itu, TNB telah melaksanakan projek pengubah­ suaian pintu gerbang, mendirikan papan iklan Syarikat di tempat letak kereta serta meletakkan papan-papan tanda arahan ke Pusat Kelip-kelip di beberapa lokasi strategik sepanjang jalan dari Kuala Lumpur ke Tanjung Karang, Selangor. TNB juga telah mengambil berbagai inisiatif untuk memperbaiki kualiti kehidupan pengendali-pengendali perkhidmatan bot di pusat tersebut. Ini termasuklah mengadakan kelas pertuturan bahasa Arab dan Jepun untuk membolehkan mereka berkomunikasi dengan pelawat-pelawat yang datang dari negara Jepun dan timur tengah. Kelas-kelas tersebut dikendalikan oleh tenaga pengajar dari Institut Latihan Sultan Ahmad Shah (ILSAS). Kelas bahasa asing semakin diperlukan memandangkan Pusat KelipKelip kini menerima kunjungan pelawat asing yang semakin meningkat. Syarikat juga telah melaksanakan program “Jom Ke Sekolah Bersama TNB” dengan anak-anak pendayung bot yang kebanyakannya tidak mempunyai sumber pendapatan yang tetap.

Tempat Perlindungan Burung Stesen Janaelektrik Sultan Salahuddin Abdul Aziz, Kapar telah menjadi tempat persinggahan burung. Perkarangan stesen ini kini menjadi tempat perhimpunan utama berbagai jenis burung migrasi seperti pipis, bangau dan puchong dan sekali gus menjadikannya sebahagian daripada usaha TNB memelihara warisan alam semula jadi untuk dinikmati generasi akan datang. Program Motivasi, Pendidikan dan Kesedaran Alam Sekitar Remaja TNB Program anjuran bersama TNB dan TNB Research Sdn. Bhd. yang mula dilaksanakan pada tahun 2003 bertujuan antara lain, untuk memupuk kesedaran terhadap alam sekitar di kalangan remaja, khususnya kanak-kanak sekolah. Terdapat tiga fasa dalam program tersebut: Fasa 1: Kem Kesedaran Alam Sekitar Fasa 2:  Projek Mini – pemeliharaan alam sekitar Fasa 3:  Pertandingan projek mini antara sekoIah Pada tempoh yang dikaji, tumpuan program adalah terhadap pemuliharaan kelip-kelip. 10 buah sekolah yang mewakili setiap daerah di negeri Selangor telah menyertai program ini. Sehingga akhir bulan Ogos 2008, seramai 268 pelajar dari 26 sekolah di seluruh Malaysia telah menyertai program ini.

Menjaga Kesejahteraan Alam Sekitar
Sebagai pengeluar dan pembekal tenaga, bentuk operasi TNB memerlukan Syarikat menjaga kepentingan alam sekitarnya. Sebagai prinsip asas, TNB beranggapan bahawa apa jua projek atau pembangunan yang dilaksanakan oleh TNB menjaga dan tidak menjejaskan alam sekitar. Dasar Alam Sekitar TNB telah merumuskan dasar alam sekitar yang mematuhi peruntukan semua undang-undang dan peraturanperaturan serta menetapkan piawaian untuk melindungi, memelihara dan memperbaiki alam sekitar dalam semua operasi serta keputusan yang dibuatnya. Sistem Pengurusan Alam Sekitar telah dilaksanakan untuk memastikan impak negatif ke atas alam sekitar yang berpunca dari operasinya dihapus, dikurang atau diminimumkan. Piawaian Global ISO 14000 TNB telah menjadualkan audit ke atas semua inisiatif tanggungjawab korporat serta merumuskan dasar-dasar dan prosedur-prosedur untuk menetapkan pematuhan, pencapaian dan keber­ kesanan inisiatif-inisiatif alam sekitarnya. Audit alam sekitar telah dijalankan

[ Tenaga Nasional Berhad ] [ Laporan Tahunan 2008 ]

Memperkasakan Warga Kerja
Adalah menjadi pegangan TNB bahawa warga kerja adalah aset yang paling bernilai bagi Syarikat. Sepanjang tahun dalam kajian, semua inisiatif CSR untuk warga kerja melibatkan programprogram latihan yang tersusun, peluangpeluang kemajuan kerjaya serta meningkatkan tahap profesionalisme. Di samping itu, warga kerja juga digalakkan menyertai kegiatan-kegiatan di luar skop pekerjaan seperti aktivitiaktiviti sukarela atau aktiviti-aktiviti lain supaya mencapai keseimbangan kerjaya antara kerjanya dan kehidupan.

168

Faedah-Faedah Kesihatan TNB menyediakan berbagai faedah kesihatan dan perubatan untuk warga kerja, pesara-pesara dan tanggungantanggungan yang layak. Keselamatan, Kesihatan Pekerjaan dan Alam Sekitar (OSHE) TNB tetap komited dalam menyediakan tempat kerja yang selamat dan selesa untuk warga kerjanya bagi memastikan kemalangan di tempat kerja diminimumkan jika tidak boleh dihapuskan sama sekali, satu program yang merangkumi inisiatif-inisiatif berikut telah dilaksanakan: • Merumus, membangun dan menguat­ kuasa dasar-dasar keselamatan dan ­ kesihatan pekerjaan. • Memupuk dan membina budaya yang mementingkan keselamatan dan kesihatan pekerjaan. • Pengurusan Bahagian Pembahagian dinasihat supaya mematuhi semua undang-undang dan peraturan yang berkaitan. • Melantik Juruaudit serta menubuhkan urusetia keselamatan dan kesihatan pekerjaan di peringkat Bahagian.

Kelab Sukan dan Rekreasi Berbagai kemudahan fisikal dan riadah serta aktiviti sosial disediakan menerusi Kelab Kilat untuk meningkatkan kesejahteraan dan semangat warga kerja. Pihak Syarikat telah membelanjakan kira-kira RM470,000 untuk membiayai aktiviti sukan dan sosial Kelab. Program 5S Program 5S yang dirumus berasaskan lima perkataan Jepun iaitu seiri, seiton, seisa, seiketsu dan shitsuke adalah alat pengurusan bagi mewujudkan persekitaran kerja yang selesa dan produktif. 5S juga menjadi asas semua inisiati f u n t u k m e m p e r t i n g k a t k a n produktiviti serta mengeratkan kerja berpasukan.

Program Bimbingan Sukan TNB melaksanakan program pembangunan klinik hoki remaja Negara menerusi pengendalian sesi-sesi bimbingan kemahiran kepada pelajarpelajar sekolah berusia 12-18 tahun di seluruh negara oleh pemain TNB yang juga merupakan pemain hoki kebangsaan. Program ini dikendalikan dengan kerjasama Persatuan Hoki Malaysia dan Persatuan Hoki Negeri. Sehingga kini seramai 3,000 bakat baru dari 9 negeri telah dikenal pasti serta terlibat dalam projek ini. TNB adalah penaja utama kejohanan hoki Piala Sultan Azlan Shah, yang menyaksikan penyertaan pasukanpasukan ternama dari seluruh dunia. TNB juga penaja utama beberapa liga tempatan seperti Piala Razak, Liga Remaja dan Liga Hoki TNB-MHL yang dianjurkan oleh Persatuan Hoki Malaysia (MHF). Selain hoki, TNB adalah juga penaja utama kriket. Syarikat terlibat aktif dalam pembangunan kriket dengan menyertai setiap pertandingan peringkat tempatan dan antarabangsa anjuran Persatuan Kriket Malaysia.

Perintis Kejuaraan
Sukan sentiasa menjadi salah satu agenda penting dalam bisnes TNB. Sukan bukan setakat sebagai peranan sosial tetapi yang lebih penting sebagai pemangkin untuk membangunkan juarajuara masa depan. Penglibatan TNB dalam bidang sukan selaras dengan aspirasi Kerajaan untuk melahirkan atletatlet terbaik dan membolehkan Malaysia muncul sebagai negara yang handal dalam bidang sukan.

169

[ Tenaga Nasional Berhad ] [ Laporan Tahunan 2008 ]

Perkhidmatan-Perkhidmatan Lain – Pengurusan Produktiviti dan Kualiti
Unit Pengurusan Polisi
Unit Pengurusan Polisi mempunyai tanggungjawab besar dalam penyelarasan aktiviti-aktiviti Sistem Pengurusan Kualiti (QMS) TNB mengikut Skim Pensijilan Sistem SIRIM. Untuk menunaikan tanggungjawab ini, Unit Pengurusan Polisi telah menetapkan objektif-objektif seperti berikut: • M e m a s t i k a n p e n c a p a i a n d a n pengekalan piawaian proses dan penambahbaikan (PSI) dalam TNB dengan membantu Bahagian/ Jabatan mendokumenkan semua proses, prosedur dan arahan kerja mengikut Keperluan Piawaian ISO 9000. • M e m a s t i k a n k e t e r s e d i a a n d a n penggunaan polisi-polisi, prosedurprosedur dan pekeliling terkini di seluruh TNB. Untuk menyokong objektifnya, unit ini telah memainkan peranan seperti berikut: A. PIAWAIAN Proses dan Penambahbaikan (MS ISO 9001:2000) • Khidmat nasihat dan panduan kepada Bahagian/Jabatan mengenai pelaksa­ naan PSI dan pengekalannya. • Membangun dan mengemaskini kurikulum dan modul latihan PSI dengan ILSAS secara berterusan. B. PENGUMPULAN POLISI Menyelaras pengumpulan semua polisi, prosedur dan pekeliling. bagi penyertaan pada Anugerah Kecemerlangan Pengurusan Kualiti (Kategori 4). Usaha ini telah beroleh hasil apabila TNB memenangi anugerah itu dan seterusnya memenangi Anugerah Kecemerlangan Industri Perdana Menteri (AKIPM) bagi tahun 2007. TNB terus menghidupkan tradisi peningkatan kualiti secara berterusan khususnya dalam WIT di mana terdapat kira-kira 700 pasukan WIT yang aktif dalam Kumpulan dan subsidiarisubsidiarinya. Bagi TK2007/2008, pasukan-pasukan WIT telah memenangi beberapa anugerah seperti berikut: • A n u g e r a h K e t u a P e n g a r a h Perbadanan Produktiviti Malaysia – untuk penyertaan dan kejayaan TNB dalam Konvensyen ICC Kebangsaan MPC. Anugerah itu telah diterima oleh Dato’ Abdul Razak bin Abdul Majid, Naib Presiden Kanan (Hal Ehwal Korporat) bagi pihak TNB. • Anugerah Prism Kategori 1 – Pingat Emas – dianugerahkan kepada WIT EG dari Stesen Janaelektrik Sultan Iskandar, Pasir Gudang, Johor di Konvensyen Kualiti Indonesia 2008 yang diadakan di Cisarua, Jakarta, Indonesia. • Naib Johan Sektor Perkhidmatan dimenangi oleh WIT Impian dari Stesen Janaelektrik Gelugor, Pulau Pinang di Konvensyen ICC Kebangsaan 2008 yang diadakan pada 19-22 Ogos 2008 setelah menewaskan 38 pasukan lain dari seluruh negara. • Anugerah Pingat Perak kepada WIT K Power dari Bahagian Pembahagian Kuala Lipis, Pahang di Konvensyen QCC Antarabangsa (ICQCC) di Beijing pada 23-26 Oktober 2007. TNB terus melaksanakan konsep 5S di seluruh organisasi untuk mewujudkan tempat kerja yang selesa dan selamat. Walaupun konsep ini bukan objektif utamanya, beberapa unit bisnes telah dianugerahkan pensijilan 5S daripada Perbadanan Produktiviti Malaysia (MPC). Selain itu Stesen Janaelektrik Tuanku Jaafar Port Dickson pula telah dipilih sebagai pemenang Pengamal 5S Kebangsaan MPC 2007.

Jabatan Pengurusan Produktiviti dan Kualiti (PQM) bertanggungjawab untuk meningkatkan produktiviti dan kualiti secara keseluruhannya dalam TNB serta mengendalikan program transformasi korporat. Jabatan ini terdiri daripada tiga unit iaitu Unit Pengurusan Perubahan, Unit Pengurusan Polisi dan Unit Pembangunan Organisasi & Kualiti.

Unit Pengurusan Perubahan
Unit Pengurusan Perubahan (CMU) membantu Bahagian-bahagian membangunkan inisiatif-inisiatif penting serta mencapai sasaran Program Korporat yang ditetapkan. Objektif unit ini adalah untuk meningkatkan kadar kejayaan dengan membantu mengenalpasti dan menghapuskan sekatan-sekatan dan mengenalpasti semua intervensi. Jabatan ini juga bertanggungjawab memantau pelaksanaan dan pencapaian inisiatifinisiatif penting setiap Bahagian di bawah program transformasi korporat. TNB sedang berusaha untuk mencapai kecemerlangan perkhidmatan di bawah Program Transformasi Kecemerlangan Perkhidmatan 10/10 (SE10/10) yang dijadualkan tamat pada 2010. Unit ini juga membantu setiap Bahagian mencapai peningkatan melalui pelaksanaan projek-projek khas jangka pendek dan melalui pengendalian bengkel dan aktiviti “team building”.

[ Tenaga Nasional Berhad ] [ Laporan Tahunan 2008 ]

Unit Pembangunan Organisasi dan Kualiti
Unit Pembangunan Organisasi dan Kualiti bertanggungjawab dalam mem­ promosikan kualiti di seluruh organisasi melalui inisiatif-inisiatif seperti Anugerah K u a l i t i P re s i d e n ( A K P ) , P a s u k a n Peningkatan Kerja (WIT), 5S, “team building” dan lain-lain. Mulai tarikh kajian, penilaian AKP diadakan dua tahun sekali. Tempoh yang lebih lama ini telah memberi TNB masa yang cukup untuk lebih bersedia

170

Latihan-latihan kecemasan dipantau rapi dan satu sistem penilaian akan dilaksanakan untuk memastikan keberkesanan.Laporan Keselamatan Dan Kesihatan Pekerjaan Sistem Pengurusan OSH Sistem Pengurusan OSH. Orang ramai juga tidak dilupai dalam usaha Kumpulan berkongsi pengetahuan berkenaan keselamatan elektrik. Anugerah Perak dan Gangsa dalam Anugerah Persatuan Keselamatan dan Kesihatan Pekerjaan Malaysia (MSOSH) 2007. berkesan dan berdaya harap dan pada masa yang sama memberi perlindungan kepada nyawa dan aset bagi membolehkan organisasi berkembang dan mencapai kecemerlangan dalam mandatnya sebagai “Penggerak Kemajuan Negara”. Kualiti perkhidmatan dipantau dengan rapi dan kesediaan menerima cabaran dalam mencapai sasaran telah dinilai dan dilaksanakan. Tapak-tapak projek juga diteliti untuk pelaksanaan sistem pengurusan OSH yang sewajarnya. Warga kerja yang sesuai telah dikenalpasti untuk menghadiri seminarseminar dan persidangan-persidangan di luar negeri supaya TNB sentiasa peka dan mengetahui tentang perubahan terkini dalam teknologi dan konsep-konsep OSH. Malah kontraktor-kontraktor TNB turut diberi pendedahan OSH. prerogatif pengurusan. organisasiorganisasi bukan Kerajaan. Program yang sama telah dikendalikan untuk penyelia-penyelia kerja luar sebagai usaha bersepadu TNB untuk membasmikan kejahilan tentang hal-hal berkaitan OSH. Anugerah Kecemerlangan OSH Sejumlah 12 stesen janaelektrik TNB telah memenangi Anugerah Emas Kelas 1 & 2. Komitmen mereka adalah amat penting bagi memastikan kecemerlangan OSH diletakkan pada tahap yang sama pentingnya dengan kecemerlangan operasi. Agensi-agensi pensijilan turut dijemput untuk menjalankan audit bagi memastikan pematuhan kepada keperluan OSH dan kualiti yang berkaitan. Kumpulan telah melaksanakan rancangan tindak balas kecemasan yang terperinci yang dipantau oleh bahagian-bahagian dan jabatan-jabatan yang berkenaan. Pasport Keselamatan NIOSH-TNB telah diwujudkan secara usahasama dengan Institut Keselamatan dan Kesihatan Pekerjaan Kebangsaan (NIOSH) bagi memastikan para kontraktor tahu sepenuhnya tentang keperluan asas OSH. Tindak Balas Kecemasan Tahap bersiap sedia untuk bertindak balas terhadap krisis dan kecemasan adalah kritikal bagi business TNB dalam penjanaan. Adalah juga wajib bagi subsidiari-subsidiari Syarikat menerima pakai sistem ini. SEMS terus dipertingkatkan untuk menghadapi cabaran-cabaran dari badan-badan pensijilan supaya Kumpulan mencapai prestasi OSH terbaik. Keseimbangan ini diperlukan untuk memastikan keadaan ini sentiasa dicapai. Kempen-kempen keselamatan telah dijalankan oleh Bahagian-bahagian berkaitan dengan melibatkan tenaga kerja serta orang ramai sebagai sebahagian daripada tanggungjawab sosial korporat TNB. Peningkatan Kualiti Perkhidmatan Pengurusan OSH terus mencapai kemajuan dengan berbagai keperluan dipertingkatkan bagi memastikan kadar pematuhan yang lebih tinggi. Hasilnya. Pengenalan TNB menghadapi cabaran yang besar dalam memastikan keselamatan dan kesihatan pekerjaan. audit keseluruhan telah dijalankan ke atas UNITEN dan semua subsidiari lain. Aset TNB yang paling bernilai iaitu warga kerjanya telah diberi pendedahan yang berterusan kepada OSH melalui kursus-kursus latihan dalaman dan luaran. serta peruntukan sumber dan tenaga kerja. Sistem ini terus diperkemaskan untuk memenuhi piawaian OHSAS 18001:2000 dan MS1722 dan program-program telah dilaksanakan untuk mengatasi cabaran-cabaran baru ini. (OSH) diuruskan selari dengan operasi yang cekap. Ia memerlukan sinergi yang k o m p re h e n s i f d a n k o m p l e k s d a l a m berinteraksi di antara sistem dan proses. Dalam hal ini. persidangan. 171 [ Tenaga Nasional Berhad ] [ Laporan Tahunan 2008 ] . Gabungan yang sukar ini perlu dikenalpasti dalam usaha TNB menyediakan perkhidmatan yang cekap. Program ini akan menjadi wajib bagi semua kontraktor kelak. simposium dan bengkel. berbagai seminar. yang dikenali sebagai Sistem Pengurusan Kecemerlangan Keselamatan (SEMS) sudah sekian lama digunakan untuk mengurus OSH dalam TNB. walau betapa kecil sekalipun akan dilaporkan. industri-industri dan persatuan-persatuan sebagai satu cara untuk memastikan keselamatan dalam penggunaan elektrik. Seminar-seminar telah dianjurkan untuk sekolah-sekolah. Kesedaran OSH dan Latihan Tumpuan kesedaran dan kefahaman OSH telah diberikan kepada Pengurusan Kanan. Pasukan Pengurusan Tindak Balas Kecemasan dan Pasukan Tindak Balas Kecemasan terus diberi pendedahan kepada rejim latihan dan status kewaspadaan terus diuji dan dikaji. Penambahbaikan. penghantaran dan pembahagian. Operasi bisnes yang kritikal harus dijalankan bersepadu dengan menjamin persekitaran kerja yang selamat dan sihat. Latihan telah diadakan secara berkala untuk membangun kompetensi semua anggota dalam pengurusan bagi pelaksanaan dan audit OSH seperti yang ditetapkan.

Audit Pengurusan Alam Sekitar tahunan atau EMS berdasarkan kepada MS ISO 14001 dilaksanakan di semua stesen janaelektrik oleh Juruaudit Bahagian Penjanaan TNB. Pelan Pengurusan Alam Sekitar Program Pemantauan Alam Sekitar Pelan Pengurusan Alam Sekitar dilaksanakan mengikut keperluan bagi mendapatkan lesen di bawah Akta Kualiti Alam Sekitar 1974 atau mengikut perincian EIA yang ditetapkan oleh Jabatan Alam Sekitar atau berdasarkan syarat-syarat kelulusan EIA bagi setiap stesen janaelektrik. menetapkan piawaian yang akan membantu meningkatkan prestasi alam sekitar secara berterusan. Selain daripada itu. Sentiasa meningkatkan tahap kesedaran terhadap alam sekitar di kalangan kontraktor. masyarakat umum dan pihak-pihak yang berkepentingan di samping menyediakan polisi alam sekitar bagi keperluan mereka. Audit penilaian semula EMS dilaksanakan setahun sekali oleh SIRIM QAS International. Sentiasa melaksanakan semakan audit alam sekitar mengikut jadual yang ditetapkan untuk memastikan pematuhan kepada komitmen Alam Sekitar. memulihara dan mempertingkatkan kualiti alam sekitar dalam semua operasi dan dalam proses membuat sebarang keputusan yang berkaitan. dan melaksanakan program-program latihan bagi warga kerja untuk memastikan tahap kompetensi yang tinggi dalam bidang pemuliharaan alam sekitar. 172 . kualiti air dan paras bising sempadan. Audit Alam Sekitar dan Persijilan MS ISO Kesemua 12 stesen janaelektrik mempunyai satu set dokumentasi MS ISO 14001 yang lengkap dan pada masa ini sedang melaksanakan EMS yang berasaskan piawaian. fokus program pemantauan adalah memantau kualiti udara. TNB akan sentiasa memastikan setiap peralatan yang dipasang di semua stesen janaelektrik baru adalah mesra alam dan juga mematuhi Sistem Pemantauan Berterusan Pengeluaran Asap (CEMS).Penyata Alam Sekitar Polisi Alam Sekitar TNB A. Secara amnya. Sentiasa melaksanakan Sistem Pengurusan Alam Sekitar (EMS) yang akan menjamin semua kesan ke atas alam sekitar daripada operasinya dapat dikurangkan atau pun dihapuskan. [ Tenaga Nasional Berhad ] [ Laporan Tahunan 2008 ] B. beberapa buah stesen juga menjalankan program pemantauan ekologi sebagai sebahagian daripada Program Pemantauan Alam Sekitar. Sentiasa mematuhi semua undang-undang dan peraturan. Sentiasa melindungi.

C. Pelupusan Sisa Berjadual
Program Pengurusan Sisa Berjadual TNB telah dilaksanakan selaras dengan Peraturan Kualiti Alam Sekitar (Sisa Berjadual) Tahun 2005. Sisa berjadual termasuklah semua sisa yang dihasilkan dari semasa ke semasa telah dilupuskan oleh kontraktor-kontraktor yang berdaftar dengan Jabatan Alam Sekitar. Semua sisa berjadual yang dikeluarkan perlu dimaklumkan kepada Jabatan Alam Sekitar dan akan disimpan buat sementara di Stor Sisa Berjadual sebelum dilupuskan. EMR bertanggungjawab untuk merekod, memantau, dan meng­ uruskan semua sisa yang dikeluarkan oleh unit masing-masing.

E. Pengurusan Krisis
Pasukan Pengurusan Bencana Alam diwakili oleh Pasukan Tindakan Kecemasan yang merupakan komponen utama bagi Sistem Pengurusan Kecemerlangan Keselamatan (SEMS) yang telah dilaksanakan di semua bahagian dalaman TNB. SEMS akan mengenalpasti semua bentuk kecemasan yang mungkin berlaku dalam aktiviti bisnes bahagian dan seterusnya menyediakan Pelan Tindakan Kecemasan sebagai langkah pengawalan. Setiap bahagian juga melaksanakan latihan ERP tahunan yang melibatkan semua warga kerja dan agensi-agensi dan pihak berkuasa yang berkenaan.

karbon dioksida (CO2), nitrogen oksida (NOx) dan sulfur dioksida (SO2) dan memasang teknologi itu dalam operasi loji janakuasa kami yang terkini. ii. Mekanisme Pembangunan Bersih (CDM): Mekanisme Pembangunan Bersih (CDM) merupakan satu usaha global di bawah Kyoto Protocol (K.P.) Artikel 12, untuk mengurang dan menstabilkan kepekatan gas-gas rumah hijau (GHG) yang disuntik ke dalam atmosfera kita. Malaysia sebagai sebahagian daripada masyarakat global mengiktiraf dan menyokong objektif Konvensyen Rangka Kerja mengenai Perubahan Iklim Bangsabangsa Bersatu (UNFCCC) untuk mencegah kepekatan gas anthropogenik dalam atmosfera yang melebihi tahap dan yang membawa kesan mudarat kepada kehidupan di bumi. Malaysia telah menandatangani UNFCCC pada 9 Jun 1993 dan kemudiannya meratifikasikan konvensyen itu pada 13 Julai 1994. Pada 12 Mac 1999, Malaysia menandatangani KP dan meratifikasikan protokol itu pada 4 September 2002. Kyoto Protocol sudah mula berkuatkuasa pada 16 Februari 2005 dan TNB kemudiannya mengintegrasikan potensi CDM ke dalam bisnes syarikat. TNB telah mengenalpasti projek-projek yang layak untuk CDM dan sekarang sedang giat menyusuli inisiatif ini. Pendidikan dan Kesedaran Alam Sekitar: Setiap tahun TNB menerima lawatan pelajar-pelajar sekolah dan penuntut-penuntut universiti untuk melihat operasinya khususnya lojiloji janakuasa kami. Semasa lawatan-lawatan itu TNB memberi demonstrasi sistem pengurusan alam sekitar serta aktiviti-aktiviti alam sekitar yang dilaksanakan oleh syarikat. TNB juga menganjurkan kem remaja sebagai komitmen kami mewujudkan Negara Hijau untuk faedah generasi-generasi masa depan.

D. Program Kitar Semula
Program pengurangan dan kitar semula sisa telah disenaraikan sebagai salah satu inisiatif Pengurusan Alam Sekitar (EMS) bagi setiap bahagian di dalam TNB. Ketika ini, hampir kesemua stesen janaelektrik telah mengamalkan program EMS ini bagi mengurangkan sisa serta pengunaan sumber tenaga. Malahan, sesetengah stesen telah pun mengenal­ pasti kawasan-kawasan strategik untuk dijadikan kawasan kitar semula. Sementara itu, program-program kesedaran untuk warga kerja mengenai EMS ini dilakukan menerusi perjumpaan bulanan. Program-program kesedaran yang berterusan telah dilaksanakan menerusi perjumpaan bulanan para pekerja. i. Program Pemantauan Keadaan (CMP): Program pemantauan ini dilakukan secara berterusan oleh Bahagian Penghantaran dalam operasinya. Salah satu inisiatif adalah penebusgunaan minyak alat ubah terpakai di mana minyak itu ditapis dengan menggunakan teknologi terkini dan diguna semula dalam operasi. Program Mengitar Semula KabelKabel Lama: Program mengitar semula kabel-kabel lama dilaksanakan menerusi Jawatan­ kuasa Pelupusan di semua wilayah. Proses mengitar semula bagi kabelkabel lama boleh dilaksanakan sebaik sahaja kelulusan diberikan oleh Jawatankuasa ini. Lazimnya, Jawatankuasa ini akan melantik syarikat kitar semula untuk mengumpul barang-barang lusuh ini untuk proses seterusnya.

F. Penggantian Halon
Bahagian-bahagian Penjanaan Pembahagian telah mencapai bebas Halon dalam semua operasinya sementara program penggantian halon masih berterusan dalam Bahagian Penghantaran. Program menggantikan gas halon merupakan antara fokus utama Jabatan Penyenggaraan Rangkaian (NMD), Bahagian Penghantaran. Penggantian gas halon dengan gas baru yang diluluskan dalam sistem pencegahan kebakaran dilakukan secara berperingkat telah dilaksanakan di bawah Pelan Bisnes untuk Tahun 2004-2008. Program ini dijangka siap pada tahun kewangan akan datang.

G. Isu-Isu Semasa
i. Pemanasan Global: Cabaran bagi industri elektrik bukan sahaja pada bahan api fosil terhad tetapi juga pada harga bahan api fosil yang semakin meningkat. Penggunaan bahan api fosil untuk penjanaan elektrik juga banyak menyumbang kepada pencemaran udara dan gas-gas rumah tanaman. Penguat­ kuasaan protokol antarabangsa dan perundangan alam sekitar kebangsaan menghendakkan TNB meningkatkan inisiatif pengurusan untuk mematuhi piawaian pemancaran yang ketat. TNB sedang menerokai teknologi terkini untuk mengurangkan pencemaran seperti karbon monoksida (CO), iii.

ii.

173

[ Tenaga Nasional Berhad ] [ Laporan Tahunan 2008 ]

[ Tenaga Nasional Berhad ] [ Laporan Tahunan 2008 ]

Penyata Kewangan
175 180 181 183 185 187 270 271 272 Laporan Pengarah Penyata Pendapatan Kunci Kira-Kira Penyata Perubahan Dalam Ekuiti Penyata Aliran Tunai Nota kepada Penyata Kewangan Kenyataan Para Pengarah Pengakuan Berkanun Laporan Juruaudit Bebas

174

Laporan Pengarah
Pengarah-pengarah dengan sukacitanya mengemukakan Laporan mereka berserta penyata-penyata kewangan bagi Kumpulan dan Syarikat bagi tahun kewangan berakhir 31 Ogos 2008.

AKTIVITI UTAMA
Aktiviti-aktiviti utama Kumpulan dan Syarikat adalah dalam bidang penjanaan, penghantaran, pembahagian dan penjualan tenaga elektrik dan juga dalam jadual seperti diNota 15 penyata kewangan. Sepanjang tahun kewangan ini, tidak terdapat sebarang perubahan ketara dalam aktiviti-aktiviti tersebut.

KEPUTUSAN KEWANGAN
Kumpulan Syarikat RM’juta RM’juta Keuntungan bagi tahun yang diatributkan kepada – Pemegang ekuiti Syarikat – Kepentingan minoriti Keuntungan bagi tahun

2,594.0 6.4 2,600.4

2,663.6 0 2,663.6

DIVIDEN
Dividen yang dibayar atau diisytiharkan sejak 31 Ogos 2007 adalah seperti berikut: RM’juta Bagi tahun kewangan berakhir 31 Ogos 2007 seperti yang dinyatakan dalam Laporan Pengarah bagi tahun kewangan ini: Dividen kasar akhir sebanyak 16.3 sen sesaham biasa, ditolak cukai pendapatan 26%, dibayar pada 3 Januari 2008 Bagi tahun kewangan berakhir 31 Ogos 2008: Dividen kasar interim sebanyak 10.0 sen sesaham biasa, tolak cukai pendapatan 26%, dibayar pada 29 Mei 2008

522.6

320.7

Untuk tahun kewangan berakhir 31 Ogos 2008, para Pengarah telah mencadangkan pada 16 Oktober 2008, pembayaran dividen kasar akhir sebanyak 10.0 sen sesaham biasa, ditolak cukai pendapatan 25%, tertakluk kepada kelulusan para pemegang saham di Mesyuarat Agung Tahunan Kumpulan yang akan datang. Tarikh Penutupan Buku dan Pembayaran akan diumumkan kemudian.

175

[ Tenaga Nasional Berhad ] [ Laporan Tahunan 2008 ]

Laporan Pengarah

RIZAB DAN PERUNTUKAN
Semua pemindahan penting kepada atau daripada rizab dan peruntukan pada tahun kewangan ini adalah seperti yang dinyatakan dalam penyata kewangan.

TERBITAN SAHAM
Pada tahun kewangan ini, 2,809,277 saham biasa baru berharga RM1.00 sesaham telah diterbitkan oleh Syarikat yang merangkumi:(a) 2,573,225 saham biasa berharga RM1.00 sesaham dalam TNB menurut Skim Opsyen Saham Pekerja II (‘ESOS II’) pada harga pelaksanaan bernilai RM6.71, RM6.99, RM7.42, RM7.33, RM11.07 dan RM6.33 sesaham, dan

(b) 236,052 saham biasa berharga RM1.00 sesaham dalam TNB menurut pertukaran Sekuriti Pendapatan Boleh Tebus Boleh Tukar Tak Bercagar pada harga RM9.18 sesaham. Saham biasa yang baru diterbitkan pada tahun kewangan ini adalah bertaraf ‘pari passu’ dari segala segi dengan saham biasa Syarikat yang sedia ada.

SKIM OPSYEN SAHAM PEKERJA (‘ESOS’)
Opsyen di bawah ESOS telah diberikan kepada para Pengarah, warga kerja dan pesara Kumpulan yang layak untuk melanggan saham biasa berharga RM1.00 sesaham dalam TNB. Terbitan ESOS pertama telah tamat tempoh pada 11 Mei 2002. Syarikat telah melaksanakan Skim Opsyen Saham Pekerja II (‘ESOS II’) yang baru pada 8 Julai 2003 untuk tempoh 10 tahun. ESOS II ini adalah tertakluk kepada undang-undang kecil yang telah diluluskan oleh para pemegang saham di Mesyuarat Agung Luar Biasa (‘EGM’) yang diadakan pada 29 Mei 2003 dan dipinda sewaktu berlangsungnya EGM pada 15 Disember 2005. Ciri-ciri utama dan perubahan dalam bilangan opsyen saham Syarikat pada tahun kewangan ini dinyatakan dalam Nota 34 kepada penyata kewangan. Syarikat telah diberi pengecualian oleh Suruhanjaya Syarikat Malaysia melalui sepucuk surat bertarikh 18 September 2008 daripada syarat supaya menyatakan dalam Laporan ini nama pihak-pihak yang diberi opsyen ini dalam tempoh tersebut dan butir-butir pegangan mereka mengikut Seksyen 169(11) Akta Syarikat 1965 kecuali maklumat warga kerja yang diberi opsyen saham-saham biasa yang berjumlah 450,000 ke atas.

176

[ Tenaga Nasional Berhad ] [ Laporan Tahunan 2008 ]

SKIM OPSYEN SAHAM PEKERJA (‘ESOS’) (SAMB.)
Senarai nama warga kerja yang diberi opsyen saham-saham biasa berjumlah 450,000 ke atas di bawah ESOS II adalah seperti berikut: Bil. saham biasa diberi dan Bil. saham biasa diperoleh dilaksanakan Nama Jawatan di bawah opsyen di bawah opsyen Dato’ Sri Che Khalib bin Mohamad Noh Datuk Wira Md Sidek bin Ahmad Dato’ Abdul Razak bin Abdul Majid Dato’ Mohd Izzaddin bin Idris Dato’ Ir Aishah binti Dato’ Haji Abdul Rauf Dato’ Haji Nik Ibrahim bin Nik Mohamed Dato’ Kamaruzzaman bin Jusoh Presiden/Ketua Pegawai Eksekutif Naib Presiden Kanan, Operasi dan Teknikal Naib Presiden Kanan, Hal Ehwal Korporat Ketua Pegawai Kewangan/ Naib Presiden Kanan (Kewangan Kumpulan) Naib Presiden, Pembahagian Naib Presiden, Pengurusan Pelaburan Naib Presiden, Sumber Manusia

915,000 590,000 655,000

0 470,000 100,000

580,000 635,000 597,500 614,000

0 177,500 352,500 186,500

Tidak ada pekerja daripada subsidiari diberikan opsyen yang mewakili 450,000 saham biasa dan ke atas di bawah ESOS II.

PENGARAH
Para Pengarah yang memegang jawatan dalam tempoh sejak tarikh Laporan lalu adalah: Tan Sri Leo Moggie Dato’ Sri Che Khalib bin Mohamad Noh Dato’ Puteh Rukiah binti Abd Majid Dato’ Mohammad Zainal bin Shaari Tan Sri Dato’ Lau Yin Pin @ Lau Yen Beng Tan Sri Dato’ Hari Narayanan a/l Govindasamy Dato’ Zainal Abidin bin Putih Dato’ Fuad bin Jaafar Tan Sri Dato’ Seri Siti Norma binti Yaakob Datuk Zalekha binti Hassan Datuk Mohd Zaid bin Ibrahim
[ Tenaga Nasional Berhad ] [ Laporan Tahunan 2008 ]

(Dilantik pada 12 September 2008) (Meletak jawatan sebagai pengarah pengganti kepada Dato’ Puteh Rukiah binti Abd Majid pada 28 Januari 2008) (Meletak jawatan pada 18 Mac 2008)

177

500 0 0 0 40.500 Bilangan opsyen saham biasa bernilai RM1. Sejak akhir tahun kewangan yang lalu. butiran kepentingan Pengarah yang memegang jawatan pada akhir tahun kewangan dalam saham Syarikat adalah seperti berikut: Bilangan saham biasa bernilai RM1. MAKLUMAT BERKANUN MENGENAI PENYATA KEWANGAN Sebelum penyata pendapatan dan kunci kira-kira Kumpulan dan Syarikat disediakan.8.2008 Tan Sri Leo Moggie Dato’ Zainal Abidin bin Putih Dato’ Fuad bin Jaafar 40.2007 Diberi Dilaksana 31. dan (b) bagi menentukan sebarang aset semasa selain daripada hutang.000 0 0 0 1. telah dikurangkan nilainya kepada suatu jumlah yang lebih berpatutan untuk direalisasikan.250 62.000 0 915.000 Mengikut Daftar Pengarah.2007 Diperoleh Dilupus 31.00 sesaham Setakat Setakat 1.000 1.250 62. para Pengarah telah mengambil langkahlangkah sewajarnya seperti berikut:(a) untuk memastikan tindakan sewajarnya telah diambil berhubung dengan penghapusan hutang lapuk dan penyediaan peruntukan bagi hutang ragu serta telah berpuas hati bahawa semua hutang lapuk yang diketahui telah dihapuskan dan juga peruntukan yang memadai telah pun dibuat untuk hutang ragu. para Pengarah lain tidak memegang opsyen saham dalam Syarikat. tiada sebarang urusan melibatkan Syarikat.9.8. yang tidak mungkin dapat direalisasikan dalam laluan normal perniagaan.Laporan Pengarah FAEDAH PENGARAH Di sepanjang dan pada akhir tempoh kewangan ini.2008 Dato’ Sri Che Khalib bin Mohamad Noh 735. atau sebuah syarikat di mana Pengarah mempunyai kepentingan kewangan yang utama.9. [ Tenaga Nasional Berhad ] [ Laporan Tahunan 2008 ] Tiada Pengarah lain yang memegang jawatan pada akhir tahun kewangan ini yang mempunyai sebarang kepentingan dalam saham dan debentur Syarikat atau badan korporat berkaitan. KEPENTINGAN PENGARAH DALAM SAHAM DAN DEBENTUR Berdasarkan Daftar pegangan saham Pengarah. 178 . yang bertujuan atau mempunyai tujuan untuk membolehkan para Pengarah Syarikat mendapat faedah secara memperoleh saham atau debentur Syarikat atau mana-mana badan korporat lain.000 180. nilai aset tersebut seperti mana tercatat dalam rekod perakaunan Kumpulan dan Syarikat.00 sesaham Setakat Setakat 1. tiada Pengarah yang telah menerima atau layak menerima faedah (selain faedah yang dinyatakan dalam Nota 5 penyata kewangan) melalui kontrak yang dibuat oleh Syarikat atau badan-badan korporat yang ada kaitan dengan Pengarah atau dengan firma dalam mana Pengarah menjadi ahli. kecuali opsyen yang diberi kepada Presiden/Ketua Pegawai Eksekutif di bawah ESOS II.

kejadian penting dan luar biasa yang mungkin akan menjejaskan dengan ketara keputusan operasi Kumpulan dan Syarikat bagi tahun kewangan dalam mana Laporan ini dibuat. Ditandatangani bagi pihak Lembaga Pengarah rentetan daripada resolusi Lembaga Pengarah bertarikh 3 November 2008. dalam tempoh antara akhir tahun kewangan dan tarikh Laporan ini.MAKLUMAT BERKANUN MENGENAI PENYATA KEWANGAN (SAMB.) Pada tarikh laporan ini. tidak wujud: (a) sebarang caj ke atas aset Kumpulan dan Syarikat yang telah timbul selepas berakhir tahun kewangan yang menjamin tanggungan mana-mana pihak lain. atau (b) sebarang tanggungan luar jangka Kumpulan dan Syarikat yang telah timbul sejak berakhir tahun kewangan. atau (c) yang boleh mengakibatkan kaedah penilaian aset atau tanggungan Kumpulan dan Syarikat mengelirukan dan tidak sesuai. urusan. para Pengarah tidak mengetahui sebarang keadaan yang belum diambil kira dalam Laporan ini atau penyata kewangan yang boleh mengakibatkan kekeliruan terhadap sebarang jumlah yang dinyatakan dalam penyata kewangan. atau (b) yang boleh menimbulkan kekeliruan ke atas nilai yang diletakkan ke atas aset semasa dalam penyata kewangan Kumpulan dan Syarikat. Pada tarikh laporan ini. para Pengarah tidak mengetahui sebarang keadaan: (a) yang boleh menyebabkan jumlah yang boleh dihapus kira sebagai hutang lapuk atau jumlah peruntukan hutang ragu dalam akaun Kumpulan dan Syarikat tidak mencukupi yang akan membawa kesan ketara. LAIN-LAIN MAKLUMAT BERKANUN Pada tarikh Laporan ini. Tan Sri Leo Moggie Pengerusi Dato’ Sri Che Khalib Bin Mohamad Noh Presiden/Ketua Pegawai Eksekutif 179 . telah menyatakan kesanggupan mereka untuk meneruskan perkhidmatan. Tiada tanggungan luar jangka atau tanggungan lain telah dikuatkuasakan atau berkemungkinan dikuatkuasakan dalam tempoh dua belas bulan selepas akhir tahun kewangan yang pada pendapat para Pengarah akan atau pun mungkin akan menjejaskan keupayaan Kumpulan dan Syarikat untuk menunaikan kewajipan tanggungan tersebut apabila tiba masanya. tidak timbul sebarang perkara. [ Tenaga Nasional Berhad ] [ Laporan Tahunan 2008 ] JURUAUDIT Juruaudit. PricewaterhouseCoopers. Pada pendapat Pengarah-pengarah.

6 3.542.752.3 0 Dividen sesaham: Dividen interim (kasar) Dividen akhir (kasar) Cadangan dividen akhir (kasar) 12 12 12 Nota-nota di muka surat 187 hingga 269 membentuk sebahagian penting penyata kewangan ini.4 2.9 (1.2 0 5.4) 2.514.5 4.915.9 (969.095.1) 3.7 485.5 0 3.0 Sen 20.Penyata Pendapatan bagi tahun kewangan berakhir 31 Ogos 2008 Kumpulan Syarikat Nota Hasil Perbelanjaan operasi Lain-lain pendapatan operasi 4 5 7 2008 RM’juta 25.7 341.503.4 4.1) 0 3.4 3.061.069.663.093.320.0 0 10.488.2 (11.9) 3.663.600.6 (17.104.4 (18.0 (1.5 [ Tenaga Nasional Berhad ] [ Laporan Tahunan 2008 ] Pendapatan sesaham – asas 11(a) – cair 11(b) Sen 59.00 Sen 10.067.121.8 4.594.0 34.514.6 2007 RM’juta 21.025.441.0) 4.305.0 6.6 0 2.750.926.663.2 (20.6 2008 RM’juta 23.87 59.8) 793.600.765.042.5) 4.0 16.4 6.4) 593.0 (440.371.9 (698. 180 .8) 2.067.5 Keuntungan operasi Keuntungan/(kerugian) tukaran wang asing 8 Bahagian hasil dari syarikat bersekutu Keuntungan sebelum kos kewangan Kos kewangan 9 Keuntungan sebelum cukai dan zakat Cukai dan Zakat 10 Keuntungan bagi tahun Diatribut kepada: Pemegang ekuiti Syarikat Kepentingan minoriti Keuntungan bagi tahun 2.1 44.631.2 (424.8 42.124.1 (811.6 2.4) 1.84 Sen 94.7 5.400.92 93.1 6.4 2007 RM’juta 23.3) 4.514.9 4.8) 3.070.4) 794.4 (609.6 (22.9 4.

1 2.1 2.195.6 46.3 1.180.9 345.6 4.773.1 0 1.1 52.299.452.8 56.6 12.6 8.5 692.9 9.558.058.0 0 58.5 2.524.250.1 34.1 400.4 613.434.2 844.015.734.192.528.3 171. deposit dan pendahuluan 21 Aset cukai semasa Jumlah dihutang subsidiari 22 Jumlah dihutang syarikat bersekutu Pelaburan jangka pendek 23 Sekuriti boleh niaga 24 Deposit.769.7 13.5 1.4 0 46.6 0 1. loji dan kelengkapan Pajakan operasi prabayar Subsidiari Syarikat Bersekutu Pelaburan Penghutang jangka panjang 13 14 15 16 17 18 57.9 11.3 53.689.0 Nota-nota di muka surat 187 hingga 269 membentuk sebahagian penting penyata kewangan ini.1 125.3 3.6 5.965.6 0 45.2 63.1 12. 181 .5 5.0 0 57.3 3.6 0 233.332.4 4.955.1 125.452.4 2.3 2.685.403.6 8.208.7 1.4 3.4 224.3 1.0 1.4 55.8 1.0 4.1 226.533.3 3.475.500.405.383.5 4.6 2.0 38.8 11.4 1.8 693.6 3.5 221.6 2008 RM’juta 2007 RM’juta 2008 RM’juta 2007 RM’juta ASET SEMASA Aset bukan semasa dipegang untuk jualan 19 Inventori 20 Penghutang.4 0 346. baki bank dan tunai 25 14.0 97.Kunci Kira-Kira pada 31 Ogos 2008 Kumpulan Syarikat Nota ASET BUKAN SEMASA Hartanah.3 9.426.3 12.8 69.581.4 703.292.921.654.732.6 10.3 6.187.4 60.0 57.204.3 852.4 55.661.1 0 322.301.0 [ Tenaga Nasional Berhad ] [ Laporan Tahunan 2008 ] TANGGUNGAN SEMASA Pemiutang 26 Jumlah dihutang kepada subsidiari 22 Jumlah dihutang kepada syarikat bersekutu Cukai semasa Pinjaman jangka pendek 27 ASET SEMASA BERSIH JUMLAH ASET DITOLAK TANGGUNGAN SEMASA 5.1 4.115.132.833.230.158.162.769.7 6.212.421.9 5.6 0 226.9 47.2 59.8 97.8 12.307.3 10.5 6.5 38.2 14.7 37.6 10.679.9 4.

331.331.418.2 15.858.6) (145.170.4) (63.6 98.0) (2.761.8) 0 (31.999.627.6) (2.258.525.5 2008 RM’juta 2007 RM’juta 2008 RM’juta 2007 RM’juta MODAL DAN RIZAB DIATRIBUTKAN KEPADA PEMEGANG EKUITI SYARIKAT Modal saham Premium saham Penilaian semula dan rizab lain Keuntungan tersimpan 34 35 36 37 4.657.551.345.899.880.5) 23.5 0 23.898. 182 .9 (14.4) (2.5 23.998.9) (6.0 4.745.285.334.3) (2.7 25.880.124.8 4.9 13.9 Sen 554.908.426.880.8) (2.021.524.274.242.8) (258.9) (6.5 5.401.242.504.8) (5.1) 0 (2.8 0 25.1) (2.730.8 (14.9) (3.5 5.319.2 104.334.0 894.3 24.6) (37.7 5.7) (5.9) 0 (2.7 5.499.580.337.Kunci Kira-kira Kumpulan Syarikat Nota TANGGUNGAN BUKAN SEMASA Pinjaman 28 Amaun terhutang kepada subsidiari 22 Deposit pelanggan 29 Faedah pekerja 30 Tanggungan lain Cukai tertunda 31 Pendapatan tertunda 32 Geran pembangunan Kerajaan 33 JUMLAH ASET BERSIH (21.8) (2.745.9 (21.8 718.7 15.1) (2.745.0 23.3 13.258.1) 25.9 Sen 591.096.096.186.9 4.4) (563.4) (2.0 1.8 981.761.5) (36.5) (620.1) (56.8) (3.7 25.621.8 25.5 [ Tenaga Nasional Berhad ] [ Laporan Tahunan 2008 ] KEPENTINGAN MINORITI JUMLAH EKUITI ASET BERSIH SESAHAM* * Nilai aset sesaham bersih diatribut dengan pemegang ekuiti biasa Syarikat.7) 0 (31.530.4) 24.8) 25.9) (3. Nota-nota di muka surat 187 hingga 269 membentuk sebahagian penting penyata kewangan ini.845.803.963.682.

GEB dan CRIS 34.9 Nota-nota di muka surat 187 hingga 269 membentuk sebahagian penting penyata kewangan ini.7 121.329.345.912.8) (65.9 0 0 0 0 0 0 0 0 0 1.08.00 Premium Saham dan rizab Keuntungan Kepentingan Jumlah Nota sesaham saham Pekerja lain tersimpan minoriti ekuiti RM’juta RM’juta RM’juta RM’juta RM’juta RM’juta RM’juta Kumpulan Setakat 1 September 2007 4.6 0 15.061.08.7) 27.5 6.1) 15.2 0 0 0 0 0 0 0 0 0 196.6 24.7 859.8) 0 (203.0 35.2006 12 – 31.2 13.761.5 42.4 0 0 0 (138.334.331.0 98.6 0 0 0 0 0 859.5 0 27.0 0 104.6) (320.08.3 24.088.530.Penyata Perubahan Dalam Ekuiti bagi tahun kewangan berakhir 31 Ogos 2008 Diatribut kepada pemegang ekuiti Syarikat Saham Rizab biasa Skim Penilaian bernilai Opsyen semula RM1.7 0 35.7 (27.7 10.4 843.3 0 0 0 6.2007 12 – 31.4 6.4 2.1 27.1 4.0 2. 35 Sehingga 31 Ogos 2007 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 27. 183 [ Tenaga Nasional Berhad ] [ Laporan Tahunan 2008 ] .7 4.8) 0 0 0 0 65.7 16.135.7) 0 0 0 0 6.546.7 0 655.2 0 15.0) 35.0 65.659.5) (459.2007 12 Skim Opsyen Saham Pekerja – opsyen diberi Terbitan modal saham – opsyen saham.1 5.096.7) (632.594.331.242.0) 0 0 13.6 42.6 4.3 19.6 (522.9 Perbezaan tukaran mata wang asing Realisasi penilaian semula rizab 36 Pendapatan dan perbelanjaan diiktiraf secara langsung dalam ekuiti Keuntungan untuk tahun Jumlah pendapatan dan perbelanjaan diiktiraf untuk tahun Dividen dibayar bagi tahun berakhir – 31.6 25.8 0 0 0 0 0 0 0 0 0 35.6) (320.5 (29.5) 0 0 0 0 98.7 1.0 0 62.096.7 0 42.530.600.7 5.8) 2.1 2.110.067.242.2 0 (459.1 (138. 35 Sehingga 31 Ogos 2008 Setakat 1 September 2006 Perbezaan tukaran mata wang asing Realisasi penilaian semula rizab 36 Pendapatan dan perbelanjaan diiktiraf secara langsung dalam ekuiti Keuntungan untuk tahun Jumlah pendapatan dan perbelanjaan diiktiraf untuk tahun Transaksi dengan kepentingan minoriti dalam subsidiari Dividen dibayar bagi tahun berakhir – 31.0) (203.5 4.0 2.08.9 19.533.8 5.5 4.258.1 4.0 (522.461.7) (632.8 4.8) 0 (138.3 (29.8 3.525.2008 12 Skim Opsyen Saham Pekerja – opsyen diberi Terbitan modal saham – opsyen saham dan pertukaran Sekuriti Pendapatan Boleh Tebus Boleh Tukar 34.

6 25.514.8 Setakat 1 September 2006 [ Tenaga Nasional Berhad ] [ Laporan Tahunan 2008 ] 4.8 5.9 0 0 0 1.525.258.514.0 0 0 0 0 0 30. 35 Sehingga 31 Ogos 2007 0 0 0 0 0 0 196.8 0 30.8 990.541.08.0) 65.2008 12 Skim Opsyen Saham Pekerja – opsyen diberi Terbitan modal saham – opsyen saham dan pertukaran Sekuriti Pendapatan Boleh Tebus Boleh Tukar 34.7 0 0 0 0 0 0 1.6 (459.08.8 19.Penyata Perubahan Dalam Ekuiti Tak boleh diagihkan Boleh diagihkan Saham Rizab biasa Skim bernilai Opsyen Penilaian RM1.1) 0 (27. GEB dan CRIS 34.4 (65.7 5.663.5 0 15.8 4.0) 0 0 13.835.745.663.7) (632.242.331.2007 12 Skim Opsyen Saham Pekerja – opsyen diberi Terbitan modal saham – opsyen saham.5 3.880.0) 0 (65.5 3.5 (459.6) (320.1) 10.334.0 2.5 27.5 23.5 13.1 19. 35 Sehingga 31 Ogos 2008 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 25.5 Nota-nota di muka surat 187 hingga 269 membentuk sebahagian penting penyata kewangan ini.5 4.663.1 5.329.1) 0 0 0 0 990.514.5 0 3.0) 30.880. 184 .6 (522.4 2.901.242.170.7) (632.912.08.0) 0 0 0 65.6 2.2006 12 – 31.2 0 925.017.728.0 0 Pendapatan dan perbelanjaan diiktiraf secara langsung dalam ekuiti Keuntungan untuk tahun Jumlah pendapatan dan perbelanjaan diiktiraf untuk tahun Dividen dibayar bagi tahun berakhir – 31.331.0 30.7) 25.5 16.8 (27.00 Premium Saham semula dan Keuntungan Jumlah Nota sesaham saham Pekerja rizab lain tersimpan ekuiti RM’juta RM’juta RM’juta RM’juta RM’juta RM’juta Syarikat Setakat 1 September 2007 4.7) 0 0 2.8 1.6 (522.2 0 3.6) (320.285.6 2.135.6 (27.2007 12 – 31.08.1 3.6 27.5 Realisasi penilaian semula rizab 36 0 0 0 (65.8 0 56.3 0 Realisasi penilaian semula rizab 36 Pendapatan dan perbelanjaan diiktiraf secara langsung dalam ekuiti Keuntungan untuk tahun Jumlah pendapatan dan perbelanjaan diiktiraf untuk tahun Dividen dibayar bagi tahun berakhir – 31.285.6 23.

1 (499.2) (85.663.1 10.1 (274. loji dan kelengkapan Keuntungan daripada pelupusan aset bukan semasa yang dipegang untuk jualan Keuntungan daripada pelupusan pajakan operasi prabayar Bahagian hasil dari syarikat bersekutu Pendapatan dividen Pendapatan faedah Faedah atas pinjaman Hapus kira hartanah.015.1) (9.6) (1.7) 454.9 29.1 128.600.514.6 171.6) 8.9) 395.4 (797.751.2) 0 7.228.0) 1.2 35.067.5 609.4) (40.9 2.9) (29.3 (3.6 0 682.9 0 12.7 822.6 698.8 3.9 34.199.9 33.0) 698.274.9 0 0 2.8 19.0) 0 (4.7 (452.5 0 7.0 30.9) 0 2.6 440.1 0 0.5 4.0) 975.2 0 646.1 (53.2) (291.461.3 (56.4 (519.392.9) (4.7 Nota-nota di muka surat 187 hingga 269 membentuk sebahagian penting penyata kewangan ini.6 45.3 3.6) (9.0) 0 (4.6) (1.0 25.7 0 0 0 (1.0 561.8 (307.7 26.0 (1.1 3.7 215.8 (798.4 2.4 424.595.2 8.0 232.9) 514.3 (44.528.508.0 10.2 (73. 185 .9 22.4) (472.9) (301.3) (326.7 0 638.683.2 (484.9) 906.3 (65.3 0 119.9 0 [ Tenaga Nasional Berhad ] [ Laporan Tahunan 2008 ] 2008 RM’juta 2007 RM’juta 2008 RM’juta 2007 RM’juta 7.4 7.0) 866.9 7.0) (42.8) 326.883.7) 117.9) 23.341.2) (345.4) 9.4) (201.4) (4.7) 0 9.8) (238.0 5.2 23.860. loji dan kelengkapan Pelepasan geran pembangunan Kerajaan Peruntukan untuk penurunan nilai perlombongan arang batu Peruntukan/(masuk kira) untuk penurunan nilai dalam sekuriti boleh niaga Peruntukan/(masuk kira) untuk penurunan nilai dalam pelaburan Peruntukan/(masuk kira) untuk inventori usang Hapus kira inventori Hapus kira muhibah Inventori Penghutang Pemiutang Jumlah hutang daripada/kepada subsidiari Jumlah hutang daripada/kepada syarikat bersekutu Tunai dijana daripada operasi Ganjaran anggota kerja dibayar Sumbangan pelanggan diterima Deposit pelanggan diterima Cukai dan zakat dibayar Pembayaran semula cukai yang diterima Aliran tunai bersih daripada aktiviti operasi 2.4 2.186.5 (231.6) 1.4 (232.3) (44.5) 200.2 14.1 0 (0.869.2 0 5.9 156.8) (29.1 5.4) 441.5 5.8) (463.3) 383.4 557.Penyata Aliran Tunai bagi tahun kewangan berakhir 31 Ogos 2008 Kumpulan Syarikat ALIRAN TUNAI DARIPADA AKTIVITI OPERASI Keuntungan bagi tahun Pelarasan untuk: Cukai dan zakat Susut nilai Pelunasan pajakan operasi prabayar Pelunasan hak perlombongan arang batu Peruntukan bagi ganjaran pekerja Peruntukan bagi opsyen saham (Keuntungan)/Kerugian tukaran mata wang asing Pelepasan pendapatan tertunda Keuntungan daripada pelupusan hartanah.196.1) 0 (4.4 4.1) (191.7 649.6) 5.3) 0 (671.1 (680.8 (41.8 27.1 (275.4) 0.8 (288.7) (238.5) 0 5.

299.4 (1.3 (65.6 0 3.212.4) 19.446.1) 11.9) 1.091.949.399.1) 0 0 10.0 0 3.3 4.4 1.4 (48.9 253.525.782.063.6 296.4) (0.785. dipegang dalam amanah* TUNAI TERSEDIA * D  eposit dan tunai di bank dipegang dalam amanah selaras dengan geran yang diberikan kepada sebuah subsidiari oleh Kerajaan untuk projek modal.6) 5.6) (843.072.6 622.524.6 375.2 (4.9 232.6 782.899.7 (5.137.0) (1.9 (205.4 (67.6 0 8.383.036.008.6) (0.4) (3. loji dan kelengkapan Hasil daripada pelupusan aset bukan semasa yang dipegang untuk jualan Hasil daripada pelupusan pajakan operasi prabayar Aliran tunai bersih daripada aktiviti pelaburan ALIRAN TUNAI DARIPADA AKTIVITI PEMBIAYAAN Hasil daripada terbitan saham Hasil daripada pinjaman jangka panjang Pembayaran balik pinjaman jangka panjang Faedah dibayar Dividen dibayar kepada pemegang saham Hasil daripada pinjaman jangka pendek Pembayaran balik pinjaman jangka pendek Aliran tunai bersih daripada aktiviti pembiayaan [ Tenaga Nasional Berhad ] [ Laporan Tahunan 2008 ] 2008 RM’juta 0 (51.525.9) 5.3) 1.9 (4.9 0 4.8 542.3 5.3 0 4.8 5.8 (3.5 (4.7 0.574.124.178.0) (2.3 TUNAI DAN BERSAMAAN TUNAI DI AWAL TAHUN KEWANGAN TUNAI DAN BERSAMAAN TUNAI DI AKHIR TAHUN KEWANGAN 25 Tunai di bank.233.2) 0 4.6) 47.5 302.4 1.4) 0 4.4 (1.033.Penyata Aliran Tunai Kumpulan Syarikat ALIRAN TUNAI DARIPADA AKTIVITI PELABURAN Pelaburan tambahan dalam subsidiari Pelaburan tambahan dalam syarikat bersekutu Hasil penebusan nota pinjaman tak bercagar dalam subsidiari Hasil penebusan nota pinjaman tak bercagar dalam syarikat bersekutu Hasil penebusan saham keutamaan boleh tebus dalam syarikat bersekutu Pendapatan dividen diterima Pendapatan faedah diterima Pembelian hartanah.0) 3.091.7 4.8) (1.2 10.6 (7.225.6 0 8.326. loji dan kelengkapan Bayaran untuk pajakan operasi prabayar Hasil daripada pelupusan hartanah.8 (4.5 (4.7 (311.0) (876.3) 0 (30.6) 2007 RM’juta (42.607.1) (843.7) 32.3) 160.5) 2007 RM’juta (26.6 655.9) (1.7) 0 0 (2.7) PERTAMBAHAN/(PENGURANGAN) BERSIH DALAM TUNAI DAN BERSAMAAN TUNAI KESAN PERUBAHAN DALAM MATA WANG ASING 104.483.431. Nota yang dikemukakan dari halaman 187 hingga 269 membentuk sebahagian penting penyata kewangan ini.7) 0 5.356.0 0 3.6) (16.7 0.299. 186 .8 3.200.6) 47.212.4 302.7) (1.1) 5.524.0) (16.2) 19.7) 22.0 1.7 5.8) (1.7 (20.9) (3.9 1.6) 2008 RM’juta 0 (51.730.025.524.1 (3.0 (4.9 269.1) 10.0 (2.

pembahagian dan penjualan tenaga elektrik dan juga dalam jadual seperti di Nota 15 penyata kewangan. Syarikat ialah sebuah syarikat tanggungan awam berhad. Sepanjang tahun kewangan ini. (i) Standard. Alamat berdaftar Syarikat ialah 129 Jalan Bangsar. pindaan kepada standard yang diterbitkan dan tafsiran kepada standard yang dikuatkuasakan dan yang boleh dilaksanakan bagi tempoh kewangan Syarikat bermula ataupun selepas 1 September 2007 adalah seperti berikut: FRS FRS FRS FRS FRS FRS 107 111 112 118 124 137 – – – – – – Penyata Aliran Tunai Kontrak Pembinaan Cukai Pendapatan Hasil Pendedahan Pihak Berkaitan Peruntukan. Penyata-penyata kewangan telah disediakan berdasarkan konvensyen kos sejarah kecuali yang mana dinyatakan dalam ringkasan dasar-dasar perakaunan utama ini. Standard perakaunan yang baru. Penyediaan penyata kewangan selaras dengan FRS memerlukan penggunaan beberapa anggaran perakaunan kritikal dan andaian yang akan memberi kesan ke atas amaun yang dilaporkan daripada aset dan tanggungan serta pendedahan aset-aset dan tanggungan luar jangkaan pada tarikh penyata kewangan dan tarikh penyata kewangan dan amaun hasil dan perbelanjaan yang dilaporkan dalam tempoh laporan. Standard Perakaunan MASB Yang Diluluskan dalam Malaysia untuk Entiti Selain daripada Entiti Persendirian. 2 RINGKASAN DASAR PERAKAUNAN UTAMA Melainkan dinyatakan sebaliknya. ataupun perkara di mana andaian dan anggaran adalah ketara kepada penyata-penyata kewangan. Ia juga memerlukan para Pengarah membuat penilaian dalam proses pelaksanaan dasar perakaunan Kumpulan. 59200 Kuala Lumpur. (a) Asas penyediaan Penyata kewangan Kumpulan dan Syarikat telah disediakan selaras dengan peruntukan Akta Syarikat 1965 dan Standard Pelaporan Kewangan (‘FRS’). Tanggungan Luar Jangka dan Aset Luar Jangka 187 [ Tenaga Nasional Berhad ] [ Laporan Tahunan 2008 ] .Nota kepada Penyata Kewangan 31 Ogos 2008 1 MAKLUMAT AM Aktiviti utama Kumpulan dan Syarikat ialah penjanaan. adalah dinyatakan dalam Nota 3 penyata kewangan ini. keputusan yang sebenar kemungkinan berbeza. ditubuhkan dan berada di Malaysia serta disenaraikan di Papan Utama Bursa Malaysia Securities Berhad. dasar perakaunan berikut telah diterima pakai secara konsisten dalam semua perkara yang dianggap penting berkaitan penyata kewangan. Meskipun anggaran dan penilaian ini adalah berdasarkan pada pengetahuan terbaik para Pengarah berhubung peristiwa dan tindakan semasa. Malaysia. dan tafsiran yang dikuatkuasakan. tiada sebarang perubahan ketara dalam aktiviti-aktiviti tersebut. Penyampaian dasar ini telah diterima pakai secara konsisten dalam semua tahun melainkan dinyatakan sebaliknya. Perkara yang melibatkan tahap penilaian yang tinggi atau kompleks. pindaan kepada standard yang diterbitkan. penghantaran.

pindaan kepada standard dan tafsiran yang diterbitkan kepada standard sedia ada yang belum lagi dikuatkuasakan dan tidak diterima pakai awal. Kumpulan dan Syarikat akan menggunakan standard ini apabila ia dikuatkuasakan.Nota Kepada Penyata Kewangan 2 RINGKASAN DASAR PERAKAUNAN UTAMA (SAMB. Pelan Kumpulan dan Pendedahan. Kumpulan telah mengguna pakai peruntukan peralihan dalam FRS 139 yang mengecualikan entiti daripada mendedahkan kesan yang berkemungkinan timbul daripada penggunaan awal piawaian ini terhadap penyata kewangan Kumpulan. Standard.) (a) Asas penyediaan (Samb. pindaan kepada standard yang diterbitkan. Semua perubahan dalam dasar perakaunan telah dibuat selaras dengan peruntukan peralihan dalam standard dan pindaan terbabit kepada standard yang telah diterbitkan. (iii) Standard. tanggungan kewangan dan kontrak tertentu untuk membeli dan menjual item bukan kewangan. Perakaunan lindung nilai dibenarkan hanya di bawah keadaan yang khusus. pindaan kepada standard yang diterbitkan dan tafsiran yang dikuatkuasakan tetapi tidak relevan. Pemulihan dan Dana Pemuliharaan Alam Sekitar – Tanggungan yang terbit daripada Penyertaan dalam Pasaran Tertentu – Sisa Peralatan Elektrik dan Elektronik – Melaksanakan Pendekatan Penyataan Semula di bawah FRS 1292004 Laporan Kewangan dalam Ekonomi Inflasi Melampau FRS 120 FRS 134 Interpretasi IC 1 Interpretasi IC 2 Interpretasi IC 5 Interpretasi IC 6 Interpretasi IC 7 188 . FRS 139 – Instrumen Kewangan: Pengiktirafan dan Pengukuran (tarikh berkuat kuasa belum lagi ditetapkan oleh Lembaga Standard Perakaunan Malaysia). Standard baru ini menggariskan prinsip bagi pengiktirafan dan pengukuran aset kewangan.) (i) Standard. Kesemua standard (yang boleh diguna pakai). (Samb. yang diguna pakai oleh Kumpulan dan Syarikat memerlukan pelaksanaan retrospektif. pindaan kepada standard dan tafsiran yang telah diterbitkan di atas tidak mempunyai kesan ketara ke atas penyata kewangan serta dasar Kumpulan dan Syarikat kecuali untuk keperluan pendedahan tambahan di bawah FRS 124 seperti yang diperincikan dalam Nota 40. Pemulihan dan Tanggungan Serupa yang Sedia Ada – Saham Ahli dalam Entiti Koperasi serta Instrumen Serupa – Hak ke atas Kepentingan yang timbul dari Henti Tugas. (ii) Standard.) Tafsiran IC 8 – Skop FRS 2 Pindaan kepada FRS 121 – Kesan Perubahan dalam Kadar Tukaran Asing – Pelaburan Bersih dalam Operasi Asing Pindaan kepada FRS 1192004 Faedah Pekerja – Keuntungan dan Kerugian Beraktuari. dan tafsiran yang dikuatkuasakan. FRS 6 [ Tenaga Nasional Berhad ] [ Laporan Tahunan 2008 ] – Penerokaan untuk dan Penilaian Sumber Galian – Perakaunan untuk Geran Kerajaan dan Pendedahan Bantuan Kerajaan – Pelaporan Kewangan Interim – Perubahan dalam Henti Tugas.

Dalam penyata kewangan Syarikat yang berasingan. Bagi pelupusan kepentingan minoriti. pelaburan dalam subsidiari dinyatakan pada kos ditolak kerugian keterjejasan. secara langsung atau tidak langsung menerusi subsidiari. Kepentingan minoriti yang mewakili bahagian keuntungan atau kerugian dan aset bersih subsidiari diatribut kepada kepentingan ekuiti yang tidak dimiliki. Dalam menyediakan penyata kewangan disatukan. Dasar perakaunan yang seragam diguna pakai dalam penyata kewangan disatukan seperti untuk transaksi dan peristiwa dalam keadaan yang sama. Ia diukur mengikut bahagian minoriti dari nilai saksama aset dan tanggungan subsidiari yang dikenal pasti pada tarikh pengambilalihan dan perubahan saham minoriti dalam ekuiti subsidiari sejak tarikh tersebut. aset yang diberi.2 RINGKASAN DASAR PERAKAUNAN UTAMA (SAMB. dipertimbangkan apabila menilai sama ada Kumpulan mengawal entiti yang lain. Subsidiari disatukan dari tarikh di mana Kumpulan memperolehi kawalan. pada tarikh pertukaran. tanggungan serta tanggungan luar jangka yang boleh dikenal pasti ke atas kos pengambilalihan diiktiraf dengan segera dalam untung dan rugi. tanggungan yang tertanggung atau diperolehi. umumnya mengiringi pegangan saham yang melebihi separuh kuasa mengundi. Apa-apa lebihan kos pengambilalihan ke atas kepentingan Kumpulan dalam nilai saksama bersih bagi aset. [ Tenaga Nasional Berhad ] [ Laporan Tahunan 2008 ] 189 . baki. Penyata kewangan subsidiari disediakan bagi tarikh laporan yang sama dengan Syarikat. perbezaan antara sebarang pendapatan diterima dan bahagian berkaitan kepentingan juga direkodkan dalam ekuiti. Kos pengambilalihan diukur sebagai agregat nilai saksama. Hak mengundi sedia ada dan kesan undi yang berpotensi yang kini boleh dilaksanakan atau boleh ditukar.) (b) Subsidiari dan asas penyatuan (i) Subsidiari Subsidiari adalah perbadanan ataupun entiti lain (termasuk entiti tujuan khusus) yang mana Kumpulan mempunyai kuasa untuk melaksanakan kawalan ke atas dasar kewangan dan operasi bagi memperoleh manfaat daripada aktiviti mereka. (ii) Asas Penyatuan Penyata kewangan disatukan merangkumi penyata kewangan Syarikat dan subsidiarinya mengikut tarikh kunci kira-kira. (c) Transaksi dengan kepentingan minoriti Kumpulan melaksanakan satu dasar kaedah transaksi dengan kepentingan minoriti sebagai transaksi dengan pemilik ekuiti Kumpulan. serta instrumen ekuiti diterbitkan. Kaedah perakaunan pembelian melibatkan memperuntukkan kos pengambilalihan kepada nilai saksama aset yang diperolehi dan tanggungan serta tanggungan luar jangka yang diperolehi pada tarikh pengambilalihan. tanggungan serta tanggungan luar jangka yang boleh dikenal pasti. perbezaan antara sebarang pertimbangan yang dibayar dan bahagian yang berkaitan nilai dibawa aset-aset bersih subsidiari diperoleh ditolak daripada ekuiti. Pengambilalihan subsidiari dikira menggunakan kaedah pembelian. Bagi tujuan pembelian daripada kepentingan minoriti. oleh syarikat induk. termasuk apa-apa kos yang berpunca secara langsung daripada pengambilalihan. mewakili muhibah (lihat Nota 2(e)). Dengan pelupusan pelaburan sedemikian. transaksi dan keuntungan atau kerugian belum direalisasi dihapuskan sepenuhnya. perbezaan di antara hasil pelupusan bersih dan amaun bawaan mereka dimasukkan ke dalam untung dan rugi. dan terus disatukan sehingga tarikh kawalan tersebut terhenti. Keuntungan atau kerugian atas pelupusan ke atas kepentingan minoriti juga direkodkan dalam ekuiti. Apa-apa lebihan kepentingan Kumpulan dalam nilai saksama bersih bagi aset.

190 . Para Pengarah telah menggunakan peruntukan perubahan dalam Piawaian Perakaunan Antarabangsa No. Muhibah dikira pada setiap tarikh pembelian berdasarkan nilai saksama aset dan tanggungan yang dikenal pasti. Keuntungan tidak direalisasi ke atas transaksi antara Kumpulan dan syarikat bersekutu dihapuskan sebahagian sehingga ke satu tahap kepentingan Kumpulan dalam syarikat bersekutu. bersih pengurangan kerugian terkumpul (lihat Nota 2(e)). Pencairan keuntungan dan kerugian dalam syarikat bersekutu diiktiraf dalam Penyata Pendapatan Disatukan. kepentingan Kumpulan dikurangkan sehingga kosong dan pengiktirafan kerugian lanjut dihentikan melainkan Kumpulan berhadapan dengan obligasi undang-undanag ataupun konstruktif ataupun membuat pembayaran bagi pihak syarikat bersekutu. Bahagian Kumpulan dalam keuntungan ataupun kerugian pascapengambilalihan diakui dalam Penyata Pendapatan Disatukan. loji dan kelengkapan bagi sistem yang signifikan dan bahagian komponen. tanah pajakan. pengubahsuaian dibuat ke atas penyata kewangan syarikat bersekutu demi memastikan konsistensi dasar perakaunan Kumpulan. Pelaburan Kumpulan dalam syarikat-syarikat bersekutu termasuk muhibah yang dikenal pasti ke atas pengambilalihan. kerugian tidak direalisasi juga akan dihapuskan melainkan transaksi tersebut menyediakan maklumat mengenai pengurangan aset dipindahkan. syarikat bersekutu serta usaha sama pada tarikh pengambilalihan. dan sahamnya dalam pergerakan pascapengambilalihan dalam simpanan diiktiraf dalam rizab.) (d) Syarikat Bersekutu Pelaburan dalam syarikat bersekutu diambil kira dalam Penyata Kewangan Disatukan berdasarkan kaedah perakaunan ekuiti dan pada awalnya diiktiraf pada kos. dalam melaksanakan kaedah ekuiti. Apabila perlu. [ Tenaga Nasional Berhad ] [ Laporan Tahunan 2008 ] (f) Hartanah. loji dan kelengkapan Hartanah. Apabila bahagian kerugian Kumpulan dalam syarikat bersekutu sama ataupun melebihi kepentingan dalam syarikat bersekutu. Kos termasuklah perbelanjaan yang secara langsung diatributkan kepada pembinaan ataupun pengambilalihan item dan membawanya ke lokasi dan keadaan ia digunakan untuk tujuan operasi dalam tatacara diinginkan oleh Kumpulan. bangunan dan kerja-kerja awam dinyatakan pada penilaian tahun sebelumnya selepas mengambil kira susut nilai.Nota Kepada Penyata Kewangan 2 RINGKASAN DASAR PERAKAUNAN UTAMA (SAMB. tarikh pengambilalihan merupakan tarikh di mana pengaruh yang signifikan diperoleh. (e) Muhibah Muhibah mewakili lebihan kos pengambilalihan ke atas perkongsian Kumpulan bagi nilai saksama aset bersih yang dikenal pasti termasuk tanggungan luar jangka subsidiari. Loji dan Kelengkapan” seperti yang digunakan oleh Lembaga Piawaian Perakaunan Malaysia yang membenarkan tanah milik bebas. Pergerakan pascapengambilalihan terkumpul diubah suai dengan amaun dibawa dalam pelaburan. termasuk apa-apa penghutang tak bercagar. Pegangan yang diperoleh sebelum ini dipertingkatkan sehingga nilai saksama dan bahagian keuntungan dan pergerakan ekuiti bagi pegangan yang diperolehi sebelum ini tidak diiktiraf memandangkan ia telah pun disertakan dalam peningkatan berkenaan. 16 (Pindaan) “Hartanah. Muhibah dipermodalkan diuji untuk pengurangan sekurang-kurangnya setiap tahun atau jika perkembangan ataupun persekitaran yang terjadi mencerminkan pengurangan kemungkinan berlaku. loji dan kelengkapan dinyatakan pada kos atau penilaian ditolak susut nilai terkumpul dan kerugian jejas nilai yang terkumpul. Bagi kepentingan yang mengalami peningkatan dalam syarikat bersekutu. Muhibah dan pengubahsuaian nilai saksama muncul daripada pengambilalihan daripada satu entiti asing dianggap sebagai aset dan tanggungan entiti yang diambil alih dan direkodkan mengikut kadar tukaran pada tarikh pengambilalihan. Kumpulan memperuntukkan kos item hartanah.

loji dan kelengkapan dipindahkan kepada keuntungan tersimpan. Tanah bebas pegangan dan projek modal dalam kemajuan tidak mengalami susut nilai. Alat ganti utama menggunakannya boleh digunakan hartanah. Kos kerja membaik pulih/pemeriksaan utama diiktiraf dalam jumlah aset yang dibawa sebagai penggantian dan baki jumlah aset yang dibawa untuk kerja baik pulih/pemeriksaan tidak diiktiraf. Sebarang defisit yang terbit daripada penilaian semula dicaj kepada rizab penilaian semula setakat lebihan sebelumnya yang dipegang dalam rizab penilaian semula bagi aset yang sama.2 RINGKASAN DASAR PERAKAUNAN UTAMA (SAMB. Berkaitan dengan pelupusan aset dinilai semula. loji dan dan alat kelengkapan tunggu sedia dianggap sebagai aset apabila Kumpulan dijangka untuk ketika lebih daripada satu tempoh. Dalam situasi yang lain. sebagai bersesuaian hanya apabila kemungkinan bahawa manfaat-manfaat ekonomi masa depan dikaitkan dengan item yang akan mengalir ke Kumpulan dan kos item berkenaan boleh diukur pada tahap boleh dipercayai. jumlah dibawa bagi aset-aset dinilai dan dikurangkan segera kepada jumlah yang boleh diperolehi semula (lihat Nota 2(n)). loji dan kelengkapan dan membolehkan Kumpulan mengekalkan amaun dinilai tidak dilunas tanah pegangan bebas dinilai semula sebagai amaun dibawa pengganti pajakan operasi prabayar dan pajakan operasi prabayar berkenaan seharusnya dilunaskan mengikut kaedah lurus bagi terma pajakan. 191 [ Tenaga Nasional Berhad ] [ Laporan Tahunan 2008 ] . loji dan kelengkapan. Keuntungan dan kerugian atas pelupusan hartanah. loji dan kelengkapan adalah seperti berikut: Bangunan dan kerja-kerja awam Loji dan jentera Talian dan sesalur pembahagian Perkhidmatan pembahagian Meter Lampu awam Perabot. jika alat ganti dan kelengkapan sedia khidmat hanya dalam hubungan dengan item hartanah. menganggap tanah milik bebas sebagai pajakan operasi prabayar yang sebelum ini diklasifikasikan dalam lingkungan hartanah. Kos berikut dimasukkan dalam amaun dibawa aset atau dianggap sebagai satu aset berasingan. (g) Pajakan operasi prabayar Para Pengarah telah melaksanakan peruntukan peralihan FRS No. Begitu juga. pengurangan dalam jumlah dibawa dicaj kepada penyata pendapatan. Tanah milik pajakan dilunaskan dengan tempoh baki pajakan antara 5 hingga 99 tahun atas asas kaedah lurus. loji dan kelengkapan (Samb. pepasangan dan kelengkapan pejabat Kenderaan bermotor 10 hingga 60 tahun 10 hingga 40 tahun 25 hingga 35 tahun 20 tahun 15 tahun 15 hingga 25 tahun 3 hingga 10 tahun 5 hingga 10 tahun Di mana wujudnya petanda jejas nilai. loji dan kelengkapan ditentukan oleh rujukan kepada amaun dibawa dan diambil kira untuk menetapkan keuntungan/(kerugian) sebelum cukai. ia diambil kira sebagai kelengkapan. amaun penilaian rizab yang berkaitan dengan hartanah. 117 “Pajakan”.) (f) Hartanah. loji dan kelengkapan lain berdasarkan kaedah lurus yang menggambarkan anggaran hayat berguna aset-aset tersebut. Susut nilai dikira bagi semua kategori hartanah.) Lebihan yang terbit daripada penilaian semua dikreditkan kepada akaun rizab penilaian semula. Anggaran hayat berguna hartanah. Amaun dibawa bahagian diganti tidak diiktiraf.

Pelaburan dalam pelaburan bukan semasa yang lain ditunjukkan pada kos dan satu peruntukan bagi penurunan nilai adalah dibuat. (i) Aset tidak ketara Perbelanjaan ke atas hak yang diambil alih. Tiada susut nilai ataupun lunasan disediakan ke atas aset berkenaan ketika ia diklasifikasikan sebagai aset dipegang untuk jualan. di mana pada pandangan para Pengarah. Di mana terdapat satu penurunan selain yang bersifat sementara dalam nilai sesuatu pelaburan. (l) Pelaburan Pelaburan dalam subsidiari dan syarikat bersekutu yang dipegang untuk jangka panjang dinyatakan dengan kos. Aset seharusnya tidak diiktiraf sebaik dijual dan perbezaan antara hasil jualan bersih dan amaun dibawa diiktiraf sebagai keuntungan atau kerugian dalam tempoh jualan. diubah suai untuk apa juga susut nilai. yang dijalankan dengan prospek untuk memperoleh pengetahuan saintifik ataupun teknikal yang baru dan kefahaman. 192 . lunasan atau penilaian semula yang akan dianggap aset berkenaan tidak diklasifikasikan sebagai aset bukan semasa dipegang untuk jualan. penurunan sedemikian dianggap sebagai perbelanjaan dalam tahun kewangan. dan amaun yang boleh diperolehi pada tarikh keputusan yang dibuat untuk tidak menjualnya. Sesuatu aset tidak lagi wujud yang diklasifikasikan sebagai aset-aset bukan semasa dipegang untuk jualan seharusnya diukur rendah pada amaun yang dibawa sebelum aset diklasifikasikan sebagai aset bukan semasa dipegang untuk jualan. terdapat penurunan selain yang bersifat sementara dalam nilai pelaburan berkenaan. Apabila sesuatu pelaburan dilupuskan. diiktiraf dalam penyata pendapatan sebagai perbelanjaan yang wujud.) (h) Aset bukan semasa dipegang untuk jualan Kumpulan seharusnya mengklasifikasikan aset bukan semasa yang dipegang untuk jualan jika amaun dibawa boleh didapatkan semula sepenuhnya menerusi transaksi jualan berbanding penggunaan berterusan. paten. Kos pembangunan dipermodalkan dianggap sebagai aset tak ketara dan dilunaskan daripada peringkat di mana aset berkenaan tersedia ada untuk digunakan atas asas lurus berdasarkan tempoh hayat faedahnya. digunakan sepenuhnya jika produk atau proses berkenaan dari segi teknikal dan komersial adalah berdaya maju dan Kumpulan mempunyai sumber-sumber yang secukupnya untuk menyempurnakan pembangunan. Aset tidak ketara tidak dinilai semula. Perbelanjaan ke atas aktiviti pembangunan. perbezaan antara hasil bersih pelupusan dan jumlah dibawa dicajkan atau dikreditkan ke dalam penyata pendapatan. memandangkan kes sedemikian adalah mungkin.Nota Kepada Penyata Kewangan 2 RINGKASAN DASAR PERAKAUNAN UTAMA (SAMB. di mana penemuan kajian digunakan dalam pelan ataupun reka bentuk bagi pengeluaran proses ataupun produk baru atau yang diperbaiki secara terus-menerus. Pengurangan dalam nilai sesuatu pelaburan dianggap sebagai perbelanjaan dalam tahun kewangan di mana pengurangan nilai telah dikenal pasti. Aset yang diklasifikasikan sebagai aset bukan semasa dipegang untuk jualan akan diukur pada kadar amaun dibawa dan nilai saksama ditolak kos jualan. (j) Penyelidikan dan pembangunan Perbelanjaan ke atas aktiviti penyelidikan. ditolak peruntukan bagi sebarang pengurangan nilainya. cap perdagangan dan lesen dipermodalkan dan dilunaskan berasaskan kaedah lurus sepanjang anggaran hayat kegunaan. [ Tenaga Nasional Berhad ] [ Laporan Tahunan 2008 ] (k) Permodalan faedah Faedah ke atas pinjaman luar berkaitan dengan projek jangka panjang yang sedang dilaksanakan dipermodalkan sehingga aset berkenaan tersedia ada untuk digunakan.

loji dan kelengkapan dalam kunci kira-kira dan ia mengalami susut nilai sepanjang tempoh hayat faedah aset berkenaan yang dijangkakan mengikut satu asas konsisten berbanding mana-mana aset yang serupa. Nilai pasaran pula dikira menggunakan rujukan kepada paras siling harga disebut pasaran saham yang relevan ketika urus niaga ditutup pada tarikh kunci kira-kira. 193 . Kos dicapai pada asas purata berwajaran. Bagi tujuan penilaian pengurangan nilai aset. (r) Penghutang perdagangan Penghutang perdagangan dibawa pada nilai yang dijangka boleh direalisasikan. diteliti dengan menyeluruh dalam penyata pendapatan. [ Tenaga Nasional Berhad ] [ Laporan Tahunan 2008 ] Kos kerja yang sedang dilaksanakan dan barangan siap merangkumi bahan mentah. (s) Pemiutang perdagangan Pemiutang perdagangan dinyatakan pada kos. Pengurangan nilai aset dicaj kepada penyata pendapatan melainkan ia membalikkan penilaian yang dibuat sebelum ini.2 RINGKASAN DASAR PERAKAUNAN UTAMA (SAMB. loji dan kelengkapan dan aset bukan semasa yang lain termasuk aset tidak ketara dikaji semula berhubung aspek pengurangan nilai aset apabila peristiwa ataupun perubahan dalam persekitaran menunjukkan bahawa jumlah yang dibawa kemungkinan tidak boleh diperoleh semula. tunai dan setara tunai merangkumi tunai dalam tangan. Hutang lapuk dilupuskan dalam tempoh ia dikenal pasti. ditolak kos penyiapan dan perbelanjaan jualan. Sebarang langkah menurunkan nilai pasaran pelaburan ataupun kemudiannya dimasuk kira semula kepada kos. yang merupakan nilai saksama pembayaran yang akan dijelaskan pada masa hadapan untuk barangan dan perkhidmatan yang diterima. overdraf bank dan jangka pendek. yang mana ia dicaj kepada lebihan penilaian semula. Peruntukan dibuat bagi hutang diragui berasaskan kepada semakan semula jumlah tertunggak pada akhir tahun kewangan. buruh langsung dan sebahagian overhed pengeluaran. Jumlah yang boleh didapatkan semula adalah tinggi daripada nilai saksama tolak kos ke atas jualan. pelaburan cairan tinggi yang tersedia ada untuk ditukar kepada sejumlah kadar tunai diketahui dan yang tertakluk kepada risiko tidak signifikan perubahan dalam nilai. (o) Pendapatan tertunda Sumbangan yang diterima daripada para pelanggan untuk membiayai kos projek modal dikreditkan kepada akaun pendapatan tertunda. aset dikumpulkan pada kadar terendah di mana terdapat aliran tunai boleh dikenali pasti secara berasingan. Sebarang peningkatan susulan dalam jumlah yang boleh diperoleh semula diakui dalam penyata kewangan kecuali ia membalikkan kerugian pengurangan nilai pada aset dinilai semula dalam keadaan di mana ia diambil kira untuk lebihan penilaian semula. Jumlah dalam akaun ini dimasukkan kepada penyata pendapatan mengikut kaedah lurus selama 15 tahun iaitu purata jangka hayat faedah projek berkenaan. Nilai realisasi bersih adalah harga jualan anggaran pada bisnes biasa. Kos ditentukan berdasarkan purata wajaran dan menggunakan asas masuk-awal-keluar-awal.) (m) Sekuriti boleh pasar dan pelaburan jangka pendek Sekuriti boleh pasar dan pelaburan jangka pendek dinyatakan pada kadar terendah antara kos dan nilai pasaran pada agregat asas portfolio. (t) Tunai dan setara tunai Bagi tujuan penyata aliran tunai. (n) Pengurangan nilai aset Hartanah. deposit dipegang atas panggilan dengan bank. (q) Inventori Inventori dinyatakan pada paras terendah antara kos dan nilai direalisasi bersih. Pengurangan nilai aset diiktiraf bagi jumlah di mana jumlah yang dibawa bagi aset adalah melebihi jumlah yang boleh didapatkan semula. (p) Pajakan kendalian Aset yang dipajak sebagai pajakan operasi adalah disertakan dalam lingkungan hartanah.

atas perbezaan sementara yang terbit antara jumlah yang diatributkan kepada aset dan tanggungan untuk tujuan cukai dan jumlah yang dibawanya dalam penyata kewangan. Kos terbitan saham Peningkatan kos luaran yang secara langsung diatributkan kepada terbitan saham baru ataupun opsyen ditunjukkan dalam ekuiti sebagai satu potongan. cuti tahunan bergaji. gaji. bonus dan ganjaran bukan berbentuk wang diakru dalam tahun kewangan di mana perkhidmatan berkaitan diberikan oleh para pekerja Kumpulan.Nota Kepada Penyata Kewangan 2 RINGKASAN DASAR PERAKAUNAN UTAMA (SAMB. syarikat bersekutu dan syarikat usaha sama kecuali di mana penentuan masa kebalikan perbezaan sementara boleh dikawal dan ada kemungkinan bahawa perbezaan sementara tidak akan berbalik dalam jangka masa terdekat. (w) Cukai pendapatan [ Tenaga Nasional Berhad ] [ Laporan Tahunan 2008 ] Perbelanjaan cukai semasa ditentukan berdasarkan undang-undang cukai Malaysia.) (u) Modal saham (i) Klasifikasi Saham biasa dan saham keutamaan tidak boleh ditebus dengan dividen budi bicara diklasifikasikan sebagai ekuiti. 194 . (v) Pinjaman Pinjaman pada mulanya diiktiraf berdasarkan hasil yang diterima. Kos terbitan instrumen hutang ditanggung sebaik ia wujud. Kadar cukai yang diaktakan atau kebanyakannya diaktakan pada tarikh kunci kira-kira. ospyen pertukaran dipindahkan kepada keuntungan tersimpan. (ii) (iii) Dividen kepada para pemegang saham Syarikat Dividen ke atas saham keutamaan boleh ditebus diiktiraf sebagai satu tanggungan dan dinyatakan dalam asas diakru. Agihan kepada para pemegang instrumen kewangan yang diklasifikasikan sebagai satu instrumen ekuiti dicaj terus kepada ekuiti. (x) Faedah pekerja (i) Faedah jangka pendek pekerja Upah. bersih cukai. digunakan untuk menentukan cukai tertunda. Jika bon ditebus semula. menggunakan kaedah tanggungan. kerugian cukai belum guna dan kredit cukai tidak digunakan. Aset cukai tertunda adalah diiktiraf hingga ke satu jumlah yang mana kemungkinan akan ada keuntungan boleh dicukai berbanding perbezaan sementara boleh ditolak. Bahagian bon yang boleh ditukar mewakili nilai opsyen pertukaran pada masa terbitan termasuk dalam ekuiti (lihat Nota 2(v) mengenai pinjaman). Saham lain diklasifikasikan sebagai ekuiti dan/atau sebagai tanggungan selaras dengan hakiki ekonomi sesebuah instrumen. Dividen lain diiktiraf sebagai tanggungan dalam tempoh di mana ia diisytihar. Nilai opsyen pertukaran tidak berubah pada tempoh yang menyusul. Tiada keuntungan atau kerugian diiktiraf. daripada hasil. Selepas pertukaran bon kepada saham ekuiti. jumlah yang dikreditkan kepada modal saham dan premium saham adalah agregat jumlah yang diklasifikasikan dalam tanggungan dan ekuiti pada masa pertukaran. Cukai tertunda diiktiraf atas perbezaan sementara yang terbit daripada pelaburan dalam subsidiari. Cukai tertunda diiktiraf sepenuhnya. Faedah dan dividen ke atas instrumen kewangan dianggap sebagai pinjaman seperti yang dinyatakan dalam lingkungan kos kewangan dalam penyata pendapatan.

Peruntukan perkiraan juga disediakan oleh Syarikat sebagai kadar caruman yang diperlukan untuk membiayai faedah di bawah pelan berkenaan adalah melebihi had maksimum Lembaga Hasil Dalam Negeri. tidak termasuk kesan apa-apa keadaan letak hak bukan pasaran (contohnya. Apabila caruman telah dibayar. pelan pampasan berasaskan saham bagi pekerja Kumpulan.2 RINGKASAN DASAR PERAKAUNAN UTAMA (SAMB. Tanggungan berhubung dengan pelan faedah wajib adalah nilai semasa obligasi faedah wajib pada tarikh kunci kira-kira. Obligasi faedah wajib. dengan pelarasan ekuiti yang sepadan. tarikh kuat kuasa Kumpulan menerima pakai FRS. Ia mengiktiraf kesan mengkaji semula anggaran asal. dalam penyata pendapatan. Kumpulan menentukan nilai semasa obligasi faedah bertabung dan nilai saksama sebarang aset pelan dengan kekerapan yang mencukupi seperti jumlah yang diiktiraf dalam penyata kewangan tidak berbeza dengan ketara daripada jumlah yang ditentukan pada tarikh kunci kira-kira. yang bebas daripada kewangan Syarikat. Kumpulan dan Syarikat juga menyediakan pelan perubatan selepas persaraan untuk pekerja-pekerja tertentu. ditentukan oleh aktuari bebas. Penilaian semula terakhir dilakukan pada Februari 2007. Keadaan letak hak bukan pasaran dimasukkan dalam andaian mengenai bilangan opsyen yang dijangka diletak hak. satu pelan faedah berwajib dan tabung yang diluluskan. sasaran pertumbuhan keuntungan dan jualan). Pelan caruman wajib Caruman Kumpulan kepada pelan caruman berwajib dicajkan kepada penyata pendapatan pada tahun kewangan yang berkaitan dengannya. berserta pelarasan bagi keuntungan atau kerugian aktuari dan kos perkhidmatan yang lepas. Pelan faedah wajib Kumpulan membuat caruman kepada Pelan Faedah Persaraan Syarikat. Kumpulan menggunakan ekuiti tetap.) (ii) Faedah persaraan Kumpulan mempunyai pelbagai skim faedah persaraan sama ada pelan caruman wajib atau faedah wajib. yang mempertimbangkan anggaran aliran keluar tunai masa depan menggunakan hasil pasaran pada tarikh kunci kirakira sekuriti Kerajaan yang mempunyai kadar mata wang dan tempoh kematangan hampir sama dengan tempoh tanggungan berkaitan. Hasil yang diperoleh bersih sebarang kos transaksi yang diatributkan secara langsung akan dikreditkan kepada modal saham (nilai nominal) dan premium saham apabila opsyen dilaksanakan. Jumlah amaun yang akan dibelanjakan selama tempoh letak hak ditentukan dengan merujuk kepada nilai saksama opsyen saham yang diberikan.) (x) Faedah pekerja (Samb. Kumpulan tidak lagi mempunyai obligasi pembayaran lanjut. Kumpulan akan mengkaji semula anggarannya tentang bilangan opsyen saham yang dijangka diletak hak. dikira menggunakan Kaedah Kredit Unit Diunjur. Pada tarikh setiap kunci kira-kira. Perkhidmatan pekerja yang diterima sebagai pertukaran kepada geran opsyen saham diiktiraf sebagai satu bentuk perbelanjaan dalam penyata pendapatan sepanjang tempoh geran berkenaan dengan mengambil pertambahan dalam ekuiti. Jumlah keuntungan dan kerugian aktuari bersih adalah dikreditkan atau dicajkan kepada penyata pendapatan berdasarkan baki tempoh perkhidmatan purata pekerja berkaitan yang menyertai pelan tersebut. jika ada. ditolak nilai saksama aset pelan. (iii) Pampasan berasaskan saham [ Tenaga Nasional Berhad ] [ Laporan Tahunan 2008 ] Kumpulan telah melaksanakan peruntukan FRS 2 ke atas kesemua instrumen ekuiti yang diberikan selepas 31 Disember 2004 tetapi belum lagi digunakan sehingga 1 September 2006. 195 .

Nota Kepada Penyata Kewangan 2 RINGKASAN DASAR PERAKAUNAN UTAMA (SAMB. Tanggungan luar jangka adalah obligasi yang mungkin.) (y) Geran pembangunan Kerajaan Geran pembangunan kerajaan berkaitan dengan pembinaan hartanah. loji dan kelengkapan adalah termasuk dalam tanggungan jangka panjang dan dikreditkan kepada penyata pendapatan berasaskan kaedah lurus sepanjang tempoh 15 tahun. telah ditranslasikan kepada mata wang pengemukaan seperti berikut: • • aset dan tanggungan bagi setiap kunci kira-kira dikemukakan adalah yang telah ditranslasikan mengikut kadar tutup pada tarikh kunci kira-kira. Apabila sesuatu operasi asing dijual sebahagiannya ataupun sepenuhnya. 196 . Pendapatan faedah dan pajakan diakru. (ab) Mata wang asing (i) Mata wang fungsian dan pengemukaan Item disertakan dalam penyata kewangan bagi setiap entiti diukur menggunakan mata wang persekitaran ekonomi utama di mana entiti beroperasi (‘mata wang fungsian’). perbezaan tukaran yang direkodkan dalam ekuiti diiktiraf dalam penyata pendapatan sebagai sebahagian daripada keuntungan atau kerugian ke atas jualan. Pendapatan operasi lain yang diperoleh oleh Kumpulan dan Syarikat terdiri daripada pendapatan faedah dan pajakan serta pendapatan dividen. (aa) Pengiktirafan hasil Jualan adalah diiktiraf apabila nilai yang diinvoiskan bagi perkhidmatan disediakan selepas pelarasan bil. dan kesemua perbezaan yang wujud diiktiraf sebagai satu komponen berasingan ekuiti. pendapatan dan perbelanjaan bagi setiap penyata pendapatan ditranslasi pada kadar tukaran purata (melainkan purata ini bukan satu anggaran munasabah kesan kumulatif kadar utama pada tarikh transaksi. Semua perbezaan pertukaran diuruskan menerusi penyata pendapatan. Penyesuaian muhibah dan nilai saksama yang timbul ekoran pengambilalihan sesebuah entiti asing dianggap sebagai aset dan tanggungan entiti asing dan ditranslasikan pada tarikh tutup. (z) Tanggungan luar jangka Kumpulan tidak mengiktiraf tanggungan luar jangka tetapi mendedahkan kewujudannya dalam penyata kewangan. Penyata kewangan dikemukakan dalam Ringgit Malaysia. yang mempunyai mata wang fungsian yang berbeza daripada mata wang pengemukaan. Transaksi dan keseimbangan Urus niaga mata wang asing ditukar kepada mata wang fungsian menggunakan kadar pertukaran yang berkuat kuasa pada tarikh urus niaga. timbul daripada peristiwa lalu yang kewujudannya akan disahkan oleh masa depan tidak pasti yang di luar kawalan Kumpulan ataupun obligasi semasa yang tidak diiktiraf disebabkan tidak mungkin adanya sumber aliran keluar diperlukan untuk melaksanakan obligasi terbabit. dalam kes di mana pendapatan dan perbelanjaan ditranslasikan pada kadar tarikh transaksi berkenaan). Pendapatan dividen diiktiraf apabila hak para pemegang saham untuk menerima bayaran disahkan. (ii) (iii) Syarikat kumpulan [ Tenaga Nasional Berhad ] [ Laporan Tahunan 2008 ] Keputusan dan kedudukan kewangan semua entiti kumpulan (tiada mana-mana yang mempunyai mata wang ekonomi inflasi melampau). yang merupakan mata wang fungsian dan pengemukaan Syarikat. Pendapatan faedah diiktiraf berdasarkan ukuran tempoh yang juga mengambil kira penyerahan yang memberi kesan ke atas aset. • Sebaik disatukan. Aset dan tanggungan monetari dalam mata wang asing ditukar pada kadar pertukaran yang ditentukan pada tarikh kunci kira-kira. perbezaan tukaran yang terbit daripada translasi pelaburan bersih dalam operasi asing dibawa kepada ekuiti para pemegang saham. kecuali jika kutipannya meragukan.

Keuntungan dan kerugian pertukaran kontrak diiktiraf dalam penyata pendapatan sewaktu diselesaikan. pemiutang. Opsyen mata wang Opsyen mata wang direka bentuk untuk mengurus pendedahan Kumpulan untuk melindungi Kumpulan daripada pergerakan dalam mata wang asing.0370 7. Asas nosional kontrak adalah terkeluar daripada kunci kira-kira. Kaedah pengiktirafan khas yang diterima pakai bagi setiap perkara di atas dinyatakan dalam penyata dasar masing-masing.5090 3. mata wang dan kontrak tukaran kadar faedah. Instrumen kewangan ini yang meliputi terutamanya kontrak hadapan mata wang asing. penghutang.3937 3.7749 4. Pokok nosional kontrak ini tidak dimasukkan dalam kunci kira-kira.0043 2007 RM 3. Keuntungan atau kerugian ke atas penamatan awal opsyen mata wang ataupun pembayaran semula pinjaman diambil kira ke dalam penyata pendapatan. Premium dibayar diambil kira dalam penyata pendapatan apabila ia berlaku.0582 5.4500 5.) (ab) Mata wang asing (Samb.) Kadar penutupan utama yang digunakan dalam nilai pertukaran mata wang asing adalah seperti berikut: Mata wang asing 1 Dolar AS 100 Yen Jepun 1 Pound Sterling 100 Rupee Pakistan 1 EURO 2008 RM 3. pelaburan. (ii) 197 [ Tenaga Nasional Berhad ] [ Laporan Tahunan 2008 ] . pajakan dan peminjam. tidak diiktiraf dalam penyata pendapatan.1250 6.2067 4.2 RINGKASAN DASAR PERAKAUNAN UTAMA (SAMB. Instrumen kewangan derivatif digunakan dalam pengurusan risiko mata wang asing dan pendedahan kadar faedah tanggungan kewangan Kumpulan dan Syarikat.) (iii) Syarikat kumpulan (Samb. Sebarang perubahan dalam keuntungan atau kerugian kadar pertukaran diiktiraf dalam penyata pendapatan secara serentak dengan perbezaan kadar pertukaran asas perkara lindung nilai. kontrak tukaran silang. Kumpulan dan Syarikat juga merupakan pihak kepada instrumen kewangan yang menguruskan pendedahan terhadap peningkatan dan penurunan dalam pertukaran mata wang asing dan kadar faedah. Kontrak swap mata wang asing silang Swap mata wang asing silang digunakan untuk menguruskan pendedahan terhadap pergerakan dalam kadar pertukaran dan mewujudkan mata wang di mana sesuatu tanggungan mata wang asing akan dilunaskan. Instrumen kewangan yang tidak diiktiraf dalam kunci kira-kira Kontrak hadapan mata wang asing Kumpulan menandatangani kontrak hadapan mata wang asing untuk melindungi Kumpulan daripada pergerakan dalam kadar pertukaran dengan mewujudkan kadar di mana sesuatu aset atau tanggungan mata wang asing akan dilunaskan.7843 (ac) Instrumen kewangan (i) Deskripsi Instrumen kewangan dibawa dalam kunci kira-kira termasuk tunai dan baki bank.

) Kontrak swap kadar faedah Swap kadar faedah. Jumlah yang berkaitan akan direkod sebagai geran pembangunan kerajaan dan geran tersebut akan dikreditkan kepada akaun penyata pendapatan berasaskan kaedah lurus untuk jangka masa yang sama seperti jangka hayat ekonomi bagi projek tersebut. biasanya ekoran keperluan untuk membuat anggaran mengenai kesan hal-hal yang tidak menentu. loji dan kelengkapan. loji dan kelengkapan selepas penerimaan rasmi dokumentasi penyerahan. Kos projek di bawah Rancangan Malaysia di Negeri Sabah hanya akan dipermodalkan dan diambil kira sebagai hartanah. (ad) Projek bekalan elektrik luar bandar dan projek di bawah Rancangan Malaysia (i) (ii) Projek bekalan elektrik luar bandar dipermodalkan sebagai hartanah. Keuntungan dan kerugian disebabkan oleh penamatan awal swap kadar faedah atau pembayaran semula pinjaman dinyatakan dalam penyata pendapatan. maka bahagian ini akan diambil kira secara berasingan oleh Kumpulan. [ Tenaga Nasional Berhad ] [ Laporan Tahunan 2008 ] 3 ANGGARAN PERAKAUNAN KRITIKAL DAN PERTIMBANGAN Anggaran dan pertimbangan secara terus-menerus dinilai oleh para Pengarah dan adalah berdasarkan pengalaman sejarah dan faktor-faktor lain. (a) Pertimbangan kritikal dalam menggunakan dasar perakaunan Kumpulan Dalam menentukan dan menggunakan dasar perakaunan.) (ac) Instrumen kewangan (Samb. Beberapa hartanah yang merangkumi sebahagian yang dipegang untuk memperoleh bayaran sewa atau kenaikan modal dan sebahagian lagi yang dipegang untuk kegunaan dalam pengeluaran atau bekalan barangan ataupun perkhidmatan atau bagi tujuan pentadbiran. pertimbangan pada lazimnya diperlukan dalam keadaan di mana pilihan dasar yang khusus boleh mempengaruhi hasil yang dilaporkan dan juga kedudukan kewangan Kumpulan. Pokok nosional kontrak-kontrak ini tidak dimasukkan dalam kunci kira-kira. Kumpulan dan Syarikat membuat andaian tertentu dan menggunakan kaedah aliran tunai diskaun untuk mengurangkan aliran tunai di masa hadapan bagi menentukan nilai saksama instrumen kewangan. termasuk harapan berkenaan peristiwa masa depan yang dipercayai munasabah di bawah sesuatu situasi. Dasar perakaunan untuk mengklasifikasikan di antara hartanah pelaburan dan hartanah. Nilai saksama derivatif dan sekuriti yang disenarai awam adalah berdasarkan harga pasaran yang disebut pada tarikh kunci kira-kira manakala nilai saksama kontrak hadapan mata wang asing dikira menggunakan kadar pertukaran asing seperti yang dipaparkan oleh Reuters pada tarikh kunci kira-kira. Jika bahagian ini boleh dijual (atau disewakan di bawah pajakan kewangan) secara berasingan. kolar dan perjanjian “cap” direka untuk mengurus pendedahan Kumpulan kepada pergerakan dalam kadar faedah.Nota Kepada Penyata Kewangan 2 RINGKASAN DASAR PERAKAUNAN UTAMA (SAMB.) (ii) Instrumen kewangan yang tidak diiktiraf dalam kunci kira-kira (Samb. Nilai saksama swap mata wang asing silang dan opsyen mata wang dikira berdasarkan nilai semasa aliran tunai masa hadapan dianggarkan dan/atau penilaian bank. Sebarang perubahan yang perlu dibayar atau diterima atas kontrak swap kadar faedah diiktiraf sebagai satu komponen pendapatan atau perbelanjaan selama tempoh kontrak tersebut. (iii) Anggaran nilai saksama untuk tujuan penyataan Dalam menaksir nilai instrumen kewangan. loji dan kelengkapan memerlukan pertimbangan subjektif. Jumlah dibawa bagi aset-aset kewangan dan tanggungan dengan tempoh matang kurang daripada satu tahun dianggap lebih kurang dengan nilai saksamanya. Nilai saksama tanggungan kewangan dianggarkan dengan mengurangkan nilai tunai masa hadapan pada kadar faedah semasa yang diperoleh Kumpulan dan Syarikat. Hartanah pelaburan adalah satu bentuk harta yang dipegang untuk memperoleh bayaran sewa atau kenaikan modal ataupun kedua-duanya. 198 .

keputusan dan rumusan mengenai penilaian jejas nilai dinyatakan dalam Nota 13 penyata kewangan. pasaran umum dan keadaan-keadaan ekonomi. berdasarkan definisi. Anggaran Hayat Berguna Hartanah. Keputusan operasi di masa hadapan boleh terjejas dengan ketara oleh perubahan dalam anggaran ini yang disebabkan oleh perubahan dalam faktor-faktor yang dinyatakan di atas. (i) Jejas nilai Hartanah. Pertimbangan dibuat berdasarkan hartanah individu untuk menentukan sama ada perkhidmatan tambahan adalah amat signifikan sehingga hartanah berkenaan tidak layak sebagai hartanah pelaburan. Aliran tunai masa depan yang dianggarkan adalah berdasarkan anggaran Kumpulan yang dikira menggunakan aspek sejarah. Bagi mempertingkatkan kandungan maklumat anggaran.3 ANGGARAN PERAKAUNAN KRITIKAL DAN PERTIMBANGAN (SAMB. yang diperoleh daripada aset yang didiskaun pada kadar diskaun yang sesuai. loji dan peralatan. Andaian digunakan dalam penilaian untuk menentukan nilai saksama ini dijelaskan dalam Nota 34 penyata kewangan. (b) Anggaran dan perakaunan kritikal dan andaian Kumpulan membuat anggaran dan andaian berkaitan dengan masa depan. Dalam tahun ini. loji dan peralatan berdasarkan faktor-faktor seperti rancangan dan strategi perniagaan. Pengurangan dalam anggaran hayat berguna harta tanah. sesuatu hartanah adalah satu pelaburan hanya jika satu bahagian tidak signifikan dipegang untuk digunakan dalam pengeluaran atau bekalan barangan ataupun perkhidmatan atau bagi tujuan pentadbiran.) (a) Pertimbangan kritis dalam mengguna pakai dasar perakaunan Kumpulan (Samb. Loji dan Kelengkapan Kumpulan menilai aspek jejas nilai aset bila saja sesuatu peristiwa atau perubahan dalam sesuatu situasi menunjukkan bahawa amaun dibawa sesuatu aset kemungkinan tidak boleh diperoleh semula. Anggaran perakaunan yang wujud. Jumlah yang diperoleh semula diukur pada nilai saksama yang tinggi tolak kos untuk menjual aset berkenaan dan nilai dalam gunaan. (iv) Tanggungan Luar Jangka Tanggungan luar jangka adalah berdasarkan kepada pendapat pengurusan mengenai jangkaan hasil luar jangka selepas berunding dengan penasihat undang-undang bagi kes litigasi dan pakar dalaman dan luar Kumpulan bagi hal-hal yang berkaitan dengan tindakan bisnes biasa. Kumpulan telah memajakkan beberapa tanah dan ruang pejabat tetapi tidak memenuhi definisi hartanah pelaburan sama ada disebabkan ketidakpentingan ataupun klasifikasi. sektor dan trend industri. misalnya amaun dibawa aset adalah lebih daripada jumlah yang boleh diperoleh semula. loji dan peralatan akan meningkatkan susut nilai yang direkodkan serta mengurangkan nilai harta tanah. Anggaran dan andaian yang mempunyai risiko signifikan kepada amaun aset yang dibawa dan tanggungan bagi tempoh kewangan selanjutnya disenaraikan seperti di bawah. beberapa variabel yang telah dijangkakan mempunyai kesan mendalam ke atas keputusan dan kedudukan kewangan Kumpulan. Loji dan Kelengkapan Kumpulan kerap mengkaji semula anggaran hayat berguna bagi harta tanah. perubahan dalam teknologi dan maklumat lain yang terdapat. Justeru. jarang sekali menyamai keputusan sebenar yang berkaitan. jangkaan tahap penggunaan dan kemajuan teknologi di masa hadapan.) Jika bahagian ini tidak boleh dijual secara berasingan. Andaian yang digunakan. Nilai dalam gunaan adalah nilai semasa aliran tunai masa depan yang dianggarkan. loji dan kelengkapan. hartanah ini akan terus diklasifikasikan sebagai hartanah. 199 [ Tenaga Nasional Berhad ] [ Laporan Tahunan 2008 ] (ii) . telah diuji bagi melihat sensitiviti kepada perubahan yang mendasari parameter. (iii) Bayaran Berasaskan Saham Ekuiti diuruskan berdasarkan pembayaran berasaskan saham (opsyen saham) diukur pada nilai saksama pada tarikh ia diberikan.

2 0.108.371.503.4 1.5 0 1. 4 HASIL Kumpulan Syarikat Jualan – elektrik – barangan dan perkhidmatan Pelepasan pendapatan tertunda (Nota 32) 2008 RM’juta 24.4 2007 RM’juta 12.9 23.578.3 0.9 2.5 0 0.4 2008 RM’juta 22.1 0.8 [ Tenaga Nasional Berhad ] [ Laporan Tahunan 2008 ] Perbelanjaan operasi merangkumi perkara berikut: Ganjaran para Pengarah – yuran – emolumen lain Ganjaran juruaudit – PricewaterhouseCoopers – yuran audit berkanun – Malaysia – anggota gabungan Malaysia**# – yuran berkaitan audit – Malaysia – anggota gabungan Malaysia# 1.069.2 1.6 0 307.9 1.761.384.3 3.7 1.) (v) Peruntukan bagi Penghutang Elaun ditentukan apabila terdapat bukti objektif bahawa Kumpulan tidak dapat mengutip kesemua amaun yang perlu dijelaskan mengikut terma asal ia perlu dijelaskan.1 1.3 200 .215.400. Ini ditentukan berdasarkan profil bersusia dan corak kutipan.4 2008 RM’juta 15.7 0 0.3 18.6 2.0 609.6 5 PERBELANJAAN OPERASI Kumpulan Syarikat Kos tenaga Kos penghantaran Kos pembahagian Perbelanjaan pentadbiran Perbelanjaan operasi lain 2008 RM’juta 15.631.320.4 194.4 2007 RM’juta 12.118.5 22.4 345.3 0.5 326.184.750.705.533.2 0.6 2007 RM’juta 22.2 0 1.) (b) Anggaran dan andaian perakaunan yang kritis (Samb.6 23.139.441.6 1.1 25.5 1.6 1.6 0 1.1 872.7 1.1 1.2 2007 RM’juta 21.3 1.5 979.Nota Kepada Penyata Kewangan 3 ANGGARAN DAN PERTIMBANGAN PERAKAUNAN YANG KRITIS (SAMB.198.1 17.148.4 307.150.6 980.708.712.2 854.7 20.8 21.1 1.6 3.340.3 0.8 0 291.123.190.117.4 0 0.

2 0 (26. Anggaran nilai wang bagi manfaat bukan dalam bentuk wang yang diterima oleh Pengarah-pengarah adalah sebanyak RM256.0 21.4) 200.9 22.2 2.2) (0.5 PERBELANJAAN OPERASI (SAMB.3 23.1 2008 RM’juta 26.9 (435.520 (2007: RM180.5 0 3.528.864).0 0 2.7 0 33. [ Tenaga Nasional Berhad ] [ Laporan Tahunan 2008 ] ** # Ini mewakili yuran bagi Liberty Power Ltd berjumah RM37.7) 5. (‘SESB’) bagi diesel dan minyak bahan api gred sederhana daripada Kerajaan Malaysia.5 2.0 0 (0. di mana seorang Pengarah merupakan ahli.7 26.8 2007 RM’juta 66.6) (40.2 39.4 * Berikut menunjukkan subsidi-subsidi yang diterima oleh Sabah Electricity Sdn.3) 2.7 39.2 47.5 0 2.1 0 0 0 (32.3 juta (2007: RM435.4 19. loji dan kelengkapan Pelupusan inventori Peruntukan bagi/(kemasukan semula) penurunan nilai sekuriti boleh niaga Peruntukan bagi penurunan nilai hak perlombongan arang batu Peruntukan bagi/(Kemasukan semula) penurunan nilai jumlah belum dibayar oleh subsidiari (Kemasukan semula) penurunan nilai pelaburan (Kemasukan semula) peruntukan hutang ragu Peruntukan bagi/(kemasukan semula) keusangan inventori Penerimaan subsidi Kerajaan* Kos anggota kerja (Nota 6) 2008 RM’juta 33.2 17.7) 2.236.9 0 2.2 (535.5 22.9 16.582. Bhd.3 (1.1 29.860.5 2007 RM’juta 52. PricewaterhouseCoopers Malaysia serta lain-lain firma anggota PricewaterhouseCoopers International Limited adalah berasingan dan merupakan entiti sah bebas.5) 0.3 34.595.4) 5.1 45.1 51.1 0 68.7 juta) dan ia telah dibatalkan dengan mengambil kira kos tenaga.806) untuk Kumpulan dan Syarikat.9 23.) Kumpulan Syarikat Peruntukan hutang ragu Pelunasan hak perlombongan arang batu Susutnilai Pelunasan pajakan-pajakan operasi prabayar Sewa tanah dan bangunan Sewa loji dan jentera Perbelanjaan penyelidikan dan pembangunan Pelupusan hartanah.1) (213.0 5.6) (207.8 19.2 19.7 3.243 (2007: RM673.881 (2007: RM42.1 46.6 10.4) 0 (13. bagi perkhidmatan profesional yang diberi kepada Syarikat adalah sebanyak RM458.199.6 63.2 14.104.9) 0 2. Jumlah amaun yang dikreditkan dalam tahun semasa ialah RM535.392.956).9 (1. Anggaran nilai wang bagi jumlah yang dibayar kepada sebuah firma. 201 .

4 123.1 2008 RM’juta 1.5 3.9 2.5 671.9 2.0 0 72.1 4.5 191.8 103.7 0.0 163.6 63.7 160.6 423.0 20.0 27.3 238.488.2 391.8 44.4 36.1 400. 7 LAIN-LAIN PENDAPATAN OPERASI Kumpulan Syarikat Pendapatan dividen daripada pelaburan dalam: – saham tercatat – saham tak tercatat Pendapatan pajakan Pendapatan faedah Pendapatan sewa Pengeluaran geran pembangunan Kerajaan (Nota 33) Keuntungan atas pelupusan hartanah.9 25.0 246.1 34.7 3.1 463.4 56.9 794.4 4.429.4 Butiran faedah persaraan dan pelan perubatan persaraan Kumpulan dan Syarikat dinyatakan dalam Nota 30 kepada penyata kewangan ini.582.8 1.1 2.2 35.4 793.6 0 9.7 1. gaji dan bonus Pelan persaraan caruman wajib Pelan faedah persaraan Pelan perubatan persaraan Skim Opsyen Saham Pekerja II Lain-lain faedah pekerja 2008 RM’juta 1.104.1 152.2 132.7 1.6 246.311.0 249.8 30.6 63.4 2.561.9 9.1 34.0 4.5 301.392.1 164.6 8.2 0 29.0 400.7 129.0 0 72.1 124.8 0.1 201.4 36.7 4.6 4.2 182.207.236.4 0.7 126.Nota Kepada Penyata Kewangan 6 KOS PEKERJA Kumpulan Syarikat Upah.5 29.3 238.9 202 [ Tenaga Nasional Berhad ] [ Laporan Tahunan 2008 ] .5 2007 RM’juta 1.0 31. loji dan kelengkapan Keuntungan atas pelupusan pajakan operasi prabayar Keuntungan atas pelupusan aset bukan semasa yang dipegang untuk jualan Faedah ke atas pembayaran lewat Caj pencukup minimum Pendapatan lain 2008 RM’juta 2007 RM’juta 2008 RM’juta 2007 RM’juta 0.8 2007 RM’juta 1.5 245.5 1.0 191.8 593.0 8.1 1.

095.2 9 KOS KEWANGAN Kumpulan Syarikat Faedah atas pinjaman Ditolak: Jumlah dipermodalkan ke dalam hartanah.9 112.3 453.0 2008 RM’juta 1.9 203 .8) 976.7 102.8 969.5 485.1 (233.5) 4.1 (23.2 25.5) 866.0 4.196.305.5 [ Tenaga Nasional Berhad ] [ Laporan Tahunan 2008 ] 10 CUKAI DAN ZAKAT Kumpulan Syarikat Cukai semasa: Cukai pendapatan korporat Malaysia Cukai tertunda (Nota 31) Cukai keuntungan hartanah Perbelanjaan cukai Zakat 2008 RM’juta 2007 RM’juta 2008 RM’juta 2007 RM’juta 349.4 810.1 (150.8 19.505.1 2007 RM’juta 1.1) 34.8 63.5 (309.000.0 432.1 427.2) 1.3 666.9 33.6) 1.8 815.0 440.8 32.3) (11.0 109.2 (309.8 KEUNTUNGAN/(KERUGIAN) TUKARAN WANG ASING Kumpulan Syarikat Keuntungan/(kerugian) tukaran mata wang asing merangkumi: Keuntungan translasi – pinjaman bertempoh sebutan mata wang asing Keuntungan/(kerugian) translasi – lain-lain Keuntungan/(kerugian) urus niaga 2008 RM’juta 2007 RM’juta 2008 RM’juta 2007 RM’juta 83.1 609.0 424.9 (25.7 (301.1) 263. loji dan kelengkapan Faedah atas deposit pengguna 2008 RM’juta 1.5) 1.278.8 8.0 1.0 416.4 8.176.2 811.8 2007 RM’juta 1.9 118.9) (6.2 32.8) 698.4 24.0 341.0 53.7 (301.0 (29.1 698.9 1.8) (19.3 577.

7 807.8 14.8 (456.7 (43.0 1.0 4.5) 4.0 8.1 (233.6) (43.2 506.2 8.8 63.4 799.Nota Kepada Penyata Kewangan 10 CUKAI DAN ZAKAT (SAMB.9 14.3 14.6 (232.0 416.6 0 (5.4 (6.3) 4.1 (52.0 440.1 609.2) 1.8) 2.2 2007 RM’juta 4.2) 0 0 4.9 815.286.1 (150.0 432.0) 8.104.0 8.124.2) 453. 204 .3) 0 (186.9 (175.9 0 (7.6 810.2) 1.1 10.3 4.025.6 0 0 1.2 1.2 4.8 Penjelasan hubungan antara perbelanjaan cukai dan keuntungan sebelum cukai adalah seperti berikut: Kumpulan Syarikat Keuntungan sebelum cukai dan zakat Cukai dikira pada kadar cukai pendapatan korporat Malaysia 26% (2007: 27%) Kesan cukai: – perubahan dalam kadar cukai pendapatan korporat – perkongsian keputusan syarikat bersekutu – pendapatan tidak tertakluk kepada cukai – perbelanjaan tidak boleh ditolak bagi tujuan percukaian – kerugian cukai tahun semasa tidak diiktiraf – perbelanjaan yang layak untuk pengurangan berganda (Lebih)/Kurang peruntukan cukai semasa pada tahun-tahun lepas Manfaat daripada kerugian cukai terdahulu tidak diiktiraf Perbezaan sementara tidak diiktiraf tahun semasa Cukai Keuntungan Hartanah Zakat Caj cukai dan zakat Kadar purata cukai berkesan (%) 2008 RM’juta 3.9 (286.8 806.9) (4.6) 31.3 32.7) 10.3 32.1 698.9) 349.5 10.6 (450.9) (52.3 577.8 [ Tenaga Nasional Berhad ] [ Laporan Tahunan 2008 ] Kadar cukai pendapatan korporat Malaysia untuk Tahun Taksiran 2009 ialah 25%.9 2008 RM’juta 3.4 786.5) 45.113.4 14.) Kumpulan Syarikat Analisis perbelanjaan cukai adalah seperti berikut: Cukai semasa: Cukai bagi tahun (Lebih)/kurang akruan pada tahun-tahun lalu Cukai tertunda: Keaslian/(kebalikan) perbezaan sementara Cukai keuntungan hartanah 2008 RM’juta 2007 RM’juta 2008 RM’juta 2007 RM’juta 393.765.0 2007 RM’juta 4.6 0 (5.1) 0 (141.3) 94.1 (217.6) 1.3 (6.8) 116.9 (25.3 666.0 424.1) 37.

0 4. Kumpulan Keuntungan diatributkan kepada pemegang ekuiti biasa Syarikat (RM’juta) Bilangan purata kewajaran saham biasa dalam terbitan (‘000) Pendapatan asas sesaham (sen) 2008 2.0 0 0 2.8 Bilangan purata kewajaran saham biasa dalam terbitan Pelarasan bagi opsyen saham Pelarasan bagi Bon Boleh Tukar Berjaminan Pelarasan bagi Sekuriti Pendapatan Boleh Tebus Boleh Tukar Tidak Bercagar Bilangan purata kewajaran saham biasa bagi pendapatan sesaham dicairkan Pendapatan sesaham dicairkan (sen) Perolehan sesaham dicairkan (sen) ’000 4.333.00 205 .058.5 4.146 93.988 14.012 59.0 2007 RM’juta 4.359 [ Tenaga Nasional Berhad ] [ Laporan Tahunan 2008 ] 4.594.527 53.061. kesan nilai bersih cukai Sekuriti Pendapatan Boleh Tebus Boleh Tukar Tidak Bercagar Keuntungan diguna untuk menetapkan pendapatan sesaham dicairkan 2008 RM’juta 2.333.594.87 2007 4.012 2.92 (b) Pendapatan sesaham dicairkan Kumpulan Keuntungan diatributkan kepada pemegang ekuiti biasa Syarikat Penghapusan perbelanjaan faedah ke atas: Bon Boleh Tukar Berjaminan.11 PEROLEHAN SESAHAM (a) Pendapatan asas sesaham Pendapatan asas sesaham dikira dengan membahagikan keuntungan yang diatributkan kepada pemegang ekuiti biasa Syarikat untuk tahun kewangan dengan bilangan purata kewajaran bilangan saham biasa dalam terbitan pada tahun kewangan.172 0 0 ’000 4.278.335.594.84 4.8) 4.1 4.527 94.1 (6.364.272 17.184 59.061.278.

3 sen nilai kasar sesaham biasa.0 325. akan dicadangkan untuk diluluskan oleh para pemegang saham.6 1.Nota Kepada Penyata Kewangan 12 DIVIDEN Kumpulan Dividen interim 10. dividen kasar akhir sebanyak 16. dikecualikan cukai pendapatan 27% (2007: dividen interim 20.3 sen nilai kasar sesaham biasa. dividen akhir bagi tahun kewangan berakhir 31 Ogos 2008 sebanyak 10.0 sen nilai kasar sesaham biasa. dikecualikan cukai pendapatan pada 27%) Cadangan: Dividen akhir dicadangkan 10.8 522.154. Dividen akhir ini akan diakru sebagai tanggungan dalam tahun kewangan berakhir 31 Ogos 2009 apabila diluluskan oleh para pemegang saham. Pada Mesyuarat Agung Tahunan yang akan datang. ditolak cukai pendapatan 25%.0 sen nilai kasar sesaham biasa.0 sen nilai kasar sesaham biasa.1 645. Bagi tahun kewangan berakhir 31 Ogos 2007. tolak cukai pendapatan 25% (2007: dividen akhir 16. tolak cukai pendapatan pada 26%) Dividen diiktiraf sebagai pengagihan kepada pemegang ekuiti biasa Syarikat 2008 RM’juta 2007 RM’juta 320.6 Dividen interim telah dibayar dan diambil kira dalam ekuiti pemegang saham sebagai pembahagian keuntungan tersimpan pada tahun kewangan.7 632.0 sen nilai kasar sesaham biasa. 206 [ Tenaga Nasional Berhad ] [ Laporan Tahunan 2008 ] . ditolak cukai pendapatan 26% telah diisytihar dan diluluskan oleh para pemegang saham di Mesyuarat Agung Tahunan yang diadakan pada 13 Disember 2007.

135.6 608.9 11.8) (0.2 1.672.4 0.8 [ Tenaga Nasional Berhad ] [ Laporan Tahunan 2008 ] 207 .2 2.1 367.5) 47.8 11.874.3 7.1) (233.335.0 1.791.8) (1.6) (0.7) 5.0 154.4 354.6) (5.9 22.323.4 6.8 0 0 (0.1) 17.034.4 1. LOJI DAN KELENGKAPAN Pelarasan Pindahan/ Pada kadar pengelasan Pada 1.060.267.1) (16.2008 RM’juta RM’juta RM’juta RM’juta RM’juta RM’juta Kumpulan 2008 Kos/penilaian Pada penilaian 1984 dan sebelumnya: Bangunan dan kerja awam Pada penilaian 1994: Tanah milik bebas Bangunan dan kerja awam Pada kos: Tanah milik bebas Bangunan dan kerja awam Loji dan jentera Talian dan sesalur pembahagian Perkhidmatan pembahagian Meter Lampu awam Perabot.8 77.889.117.5 445.9) (3.510.4 145.9.7 18.9) 0 0 0 0 0 15.5 1.668.485.100.4) (1.856.2 2.6) (0.8.5 9.225.3 4.8 11.076.0 2.2007 pertukaran Tambahan Penjualan semula 31.8 (5.5 220.6 13.9) (272.5) 0 (35.2 358.0) 0 0 (35.5 1.1) (3.412.081.7 255.7 38.6 590.7 9.0 5.931.9) (290.6 5.6 0 0 0 0 0 (1.1 (0.3 84.0 276.9) 0 0 0 0 (1.1 36.3 25.9 351.0) 0 (290.4 279.890.6 446.9) (1.391.4 89. pepasangan dan kelengkapan pejabat Kenderaan bermotor Modal projek dalam pelaksanaan 5.5) (2.350.3 1.6 572.3 82.306.5) (5.1 5.13 HARTANAH.4 59.6) 0 0 0 0 (7.1 1.0 12.954.023.535.4) 0.3 368.8 294.5 (233.0) (229.6 5.408.

pepasang dan kelengkapan pejabat Kenderaan bermotor Kerugian jejas nilai terkumpul Loji dan jentera 3.0 101.0 184.352.9 0 203.2 14.824.4 0 2.1 616.946.9 0 322.8.9.0 79.) Pelepasan Caj bagi atas Pada tahun pelupusan/ Pada 1.1 0 0 13.2 0 0 440.016.9 1.037.2 0 (1.186.8 1.528.4 0 190.1 696.147.2008 RM’juta RM’juta RM’juta RM’juta Kumpulan 2008 Susut nilai terkumpul Pada penilaian 1984 dan sebelumnya: Bangunan dan kerja awam Pada penilaian 1994: Tanah milik bebas Bangunan dan kerja awam Pada kos: Tanah milik bebas Bangunan dan kerja awam Loji dan jentera Talian dan sesalur pembahagian Perkhidmatan pembahagian Meter Lampu awam Perabot.2 162.823.1) (300.6 908.832.3) (1.9 8.144.0 193.0) (313.2 3.2 1.5) 0 0 0 0 (6. LOJI DAN KELENGKAPAN (SAMB.2007 kewangan pindahan 31.8) (5.4 28.6 148.7 0.5 13.6 207.1 3.6 207.4 1.6 14.671.Nota Kepada Penyata Kewangan 13 HARTANAH.6 814.5 107.869.2 .9 13.4 208 [ Tenaga Nasional Berhad ] [ Laporan Tahunan 2008 ] 440.9 336.5 0 3.6 9.0 27.5 0 (0.161.3) 0.7 3.293.4) 3.2 31.

3) (0.5 5.2 358.6 5.0 276.7 0 0 0 (0.8 2.1) (53.8 77.100.0 (46.485.912.523.947.2) 0 0 0 0 0 (3.610.5 233.6 1.7) 107.7 255.3 7.3 4.1 72.7 21.060.350.6 89.1) 109.791.4) (2.6 680.7 0 0 (0.0 12.889.4) (34.6) (13.517.0) 0 (36.0 9.2 37.7) (1.1 2.015.5 (16.200.1) (1.4) 0 0 0 88.9.1 36.8 124.9 336.4) (52. pepasangan dan kelengkapan pejabat Kenderaan bermotor Modal projek dalam pelaksanaan 5.267.3 (4.4) 9.2 425.8 12.5) (18.397.2 148.2 2.535.7 10.2007 RM’juta RM’juta RM’juta RM’juta RM’juta RM’juta Kumpulan 2007 Kos/penilaian Pada penilaian 1984 dan sebelumnya: Bangunan dan kerja awam Pada penilaian 1994: Tanah milik bebas Bangunan dan kerja awam Pada kos: Tanah milik bebas Bangunan dan kerja awam Loji dan jentera Talian dan sesalur pembahagian Perkhidmatan pembahagian Meter Lampu awam Perabot.6 446.2) (36.5 1.6 209 [ Tenaga Nasional Berhad ] [ Laporan Tahunan 2008 ] . LOJI DAN KELENGKAPAN (SAMB.4 439.3) (0.2) (0.8.2006 pertukaran Tambahan Penjualan semula 31.954.6 5.699.) Pelarasan Pindahan/ Pada kadar Pengelasan Pada 1.631.118.3) 0 0 0 0 (0.5) (4.2) 608.9 22.6 0 0 0 0 0 0 0 0 5.2) (19.9 80.5 1.5 1.395.1 1.3 33.125.9) (0.0) (55.1) (0.558.306.590.8 6.938.6 1.221.3) (53.9 79.0 11.2) (0.5 305.6 4.6) (82.3 84.3 265.0 1.9 11.284.391.13 HARTANAH.

2 180.0 0 0 14.9 0 6.4 0 172.946.186.2 .3 106.909.9) (6.774.9 8.2 545.0 27.1 320.8 10.9) 0 0.9 3.5 13.7 (15.4 0 190.510.638.5 0 2.1 616.1 3.525.0 707.2006 kewangan pindahan 31.2007 RM’juta RM’juta RM’juta RM’juta Kumpulan 2007 Susut nilai terkumpul Pada penilaian 1984 dan sebelumnya: Bangunan dan kerja awam Pada penilaian 1994: Tanah milik bebas Bangunan dan kerja awam Pada kos: Tanah milik bebas Bangunan dan kerja awam Loji dan jentera Talian dan sesalur pembahagian Perkhidmatan pembahagian Meter Lampu awam Perabot.3 0.9 71.7 24.147.8 3.0 193.016.0 0 306.0 100.2 0.0 184.1 1.3 1.9 0 0 3.4 1.7 11.5) (27.8.6 148.3 930.6 814.4 135.) Pelepasan Caj bagi atas Pada tahun pelupusan/ Pada 1.1 175.8) 3.0 13.823. pepasang dan kelengkapan pejabat Kenderaan bermotor Kerugian jejas nilai terkumpul Loji dan jentera 3.9.5 19.2 2.4 0 2. LOJI DAN KELENGKAPAN (SAMB.Nota Kepada Penyata Kewangan 13 HARTANAH.199.685.0 14.2 0 0 440.085.832.5 7.3 (16.1 210 [ Tenaga Nasional Berhad ] [ Laporan Tahunan 2008 ] 440.

4) (189.523.1 1.13 HARTANAH.1 26.247.1 985.3 11.7 1.383.8 276. pepasang dan kelengkapan pejabat Kenderaan bermotor Modal projek dalam pelaksanaan 608.5 154.242.9 71.1) (14.6 304.6 445.9) (181.963.2008 RM’juta RM’juta RM’juta RM’juta RM’juta Syarikat 2008 Kos/penilaian Pada penilaian 1994: Tanah milik bebas Bangunan dan kerja awam Pada kos: Tanah milik bebas Bangunan dan kerja awam Loji dan jentera Talian dan sesalur pembahagian Perkhidmatan pembahagian Meter Lampu awam Perabot.4) 0 (0. LOJI DAN KELENGKAPAN (SAMB.0) (3.3 4.9 (50.2 0 0 0 (13.182.424.8 2.4 22.8 211.2) (2.986.4 39.010.1 11.982.5 24.4 445.) Pindahan/ Pada pengelasan Pada 1.3) 17.7 [ Tenaga Nasional Berhad ] [ Laporan Tahunan 2008 ] 75.5 27.8 1.6) (6.6) 0 (35.461.8) (1.5 0 0 0 8.1 2.7) 0 0 0 0 (2.545.9 1.7 18.5) (1.8 4.0) 0 (189.819.8.9.3) (4.1 234.523.1 572.5 294.8 211 .9 10.393.017.239.447.439.1 6.6) (0.8 1.3 10.4 68.038.063.6 64.2007 Tambahan Penjualan semula 31.574.356.1 140.3) (44.8) (4.701.6 8.0) 3.004.054.8 295.682.6 6.139.5 1.6 8.0) (35.4 2.4 (0.5 306.5 308.

4 10.9 90.4 605.914.6 203.0 162.2) (0.841.573.6 1.1 24.5) (159.025.2) 203.2 816.8.821.3 212 [ Tenaga Nasional Berhad ] [ Laporan Tahunan 2008 ] .8 (0.6 276.7 14.860.0 171.6 0 2.3 13.7 77.585.2 149.3) 0 (0.969.2) 0 0 0 0 1.2 102.5 2.3) (0.614.4 2.0 0 262.9.7 148.3 724.1 27.9 24.9 0 2.2007 kewangan pemindahan 31.9 189.) Pelepasan Caj untuk atas Pada tahun pelupusan/ Pada 1.2008 RM’juta RM’juta RM’juta RM’juta Syarikat 2008 Susut nilai terkumpul Pada penilaian 1994: Bangunan dan kerja awam Pada kos: Tanah milik bebas Bangunan dan kerja awam Loji dan jentera Talian dan sesalur pengagihan Perkhidmatan pembahagian Meter Lampu awam Perabot.7 (3.1 683. LOJI DAN KELENGKAPAN (SAMB.Nota Kepada Penyata Kewangan 13 HARTANAH.110.559.2) (161.5 11.287.5 8.3 1.5 1.6 988.9 9.749. pepasang dan kelengkapan pejabat Kenderaan bermotor 189.9 3.0 14.213.

0 (16.1 5.5 1.876.0 145.6 64.9) (0.888.6 24.9 71.6 11.139.0 (46.7 60.5 410.4 1.9 1.0) 0 0 0 0 0 (0.160.1 26.127.3 2.6 445.9) (4.5 [ Tenaga Nasional Berhad ] [ Laporan Tahunan 2008 ] 213 .8) (11.2) (12.13 HARTANAH.8) (95.242.5 306.0 35.2) (91.247.2007 RM’juta RM’juta RM’juta RM’juta RM’juta Syarikat 2007 Kos/penilaian Pada penilaian 1994: Tanah milik bebas Bangunan dan kerja awam Pada kos: Tanah milik bebas Bangunan dan kerja awam Loji dan jentera Talian dan sesalur pembahagian Perkhidmatan pembahagian Meter Lampu awam Perabot.3 10.9.232.592.0) (31.7) 34.7 1.6) (4.054.248.4 439.9 0 0 0 (2.8 276.1 2.115.5 2.5) (18.6) (0.063.270.182.7 1.139.8 10.2 9.119.701.) Pindahan/ Pada pengelasan Pada 1.424.8 254. LOJI DAN KELENGKAPAN (SAMB.340.1) 0 (19.545.5) 608.2006 Tambahan Penjualan semula 31.4 22.1 985.007.1 4.0) (28.3 4.480. pepasang dan kelengkapan pejabat Kenderaan bermotor Modal projek dalam pelaksanaan 680.5 75.9 124.097.0 321.2 0 0 0 89.8.6 188.2) 0 (31.8 211.6 20.6 6.4) (36.906.753.3 11.2) (55.4) 9.0 265.7 9.6 913.239.1 66.4) (2.

841.8 189.1 14.585.3 724.914.9 0 2.4) (24.0 3.1 172.9 259.5 22.) Pelepasan Caj untuk atas Pada tahun pelupusan/ Pada 1.9 189.2 149. pepasangan dan kelengkapan pejabat Kenderaan bermotor 172.0 (22.Nota Kepada Penyata Kewangan 13 HARTANAH.8 3.0 1.5 893.8 2.6 (14.5 135.9 1.5 9.5 2.110.7 148.6 69.2 13.5) 0 2.9 24.9.595.478.013.2 0 7.6 14.3 1.2 11.4 2.152.4 10.7 7.2007 RM’juta RM’juta RM’juta RM’juta Syarikat 2007 Susut nilai terkumpul Pada penilaian 1994: Bangunan dan kerja awam Pada kos: Tanah milik bebas Bangunan dan kerja awam Loji dan jentera Talian dan sesalur pembahagian Perkhidmatan pembahagian Meter Lampu awam Perabot.2006 kewangan pindahan 31.711.4 605.0 627.7) 0 0 0 0 1. LOJI DAN KELENGKAPAN (SAMB.306.0 0 245.344.0 149.3 95.8.5 8.692.0 14.7 214 [ Tenaga Nasional Berhad ] [ Laporan Tahunan 2008 ] .749.3 96.559.8 536.

pepasang dan kelengkapan pejabat Kenderaan bermotor Modal projek dalam pelaksanaan 2008 RM’juta 2007 RM’juta 2008 RM’juta 2007 RM’juta 1.8 [ Tenaga Nasional Berhad ] [ Laporan Tahunan 2008 ] 215 .3 1.5 813.8 14.7 700.306.8 1.223.8 6.129.8 8.431.3 308.405.8 0 572.5 306.3 41.668.0 7.6 256.9 46.056.534.657.) Kumpulan Syarikat Nilai buku bersih Pada penilaian 1984 dan sebelumnya: Bangunan dan kerja awam Pada penilaian 1994: Tanah milik bebas Bangunan dan kerja awam Pada kos: Tanah milik bebas Bangunan dan kerja awam Jumlah tanah dan bangunan Loji dan jentera Talian dan sesalur pembahagian Perkhidmatan pengagihan Meter Lampu awam Perabot.332.503.8 72.461.833.7 39.8 49.6 14.4 127.1 127.3 7.8 1.1 50.3 637.6 131.9 8.937.180.0 16.4 650.9 9.3 56.475.6 22.6 368.9 13.711.5 23.164.806.9 6.2 716.971.012.9 7.9 0 608.3 194.2 8.8 6.4 241.8 261.7 47.5 286.5 15.6 256.2 358.8 226.217.297.1 63.247.596. LOJI DAN KELENGKAPAN (SAMB.0 864.674.786.7 572.13 HARTANAH.9 9.545.099.5 132.3 1.371.5 241.7 15.803.6 815.0 866.8 8.7 71.2 608.6 61.786.4 57.8 2.

7 110.63%) bagi Kumpulan dan Syarikat. peruntukan jejas nilai yang berjumlah RM440.101. nilai buku bersih hartanah. Kadar permodalan yang digunakan bagi menentukan jumlah kos pinjaman yang layak untuk dimodalkan ialah 5.) Jika hartanah.5 154. bangunan dan kerja awam Syarikat adalah berdasarkan penilaian bebas oleh firma penilaian profesional pada nilai pasaran terbuka tahun 1994. juga kapasiti maksimum yang tersedia.2 2008 RM’juta 43. Penilaian menunjukkan bahawa tiada kerugian jejas nilai susulan diperlukan bagi amaun dibawa melibatkan hartanah.1 juta (2007: RM25.4 juta. Untuk Sabah Electricity Sdn Bhd (SESB). loji dan kelengkapan pada tarikh kunci kira-kira adalah sebanyak RM2. Lebihan bersih daripada penilaian semula itu telah dipindahkan kepada rizab penilaian semula. Ujian jejas nilai hartanah. loji dan kelengkapan pada tarikh kunci kira-kira adalah sebanyak RM520. Nilai dibawa bagi hartanah. Turut dimasukkan dalam pindahan/pengelasan semula pada 2008 bagi Kumpulan dan Syarikat adalah sebanyak RM20. dua syarikat subsidiari telah melakukan ujian jejas nilai untuk hartanah. Lebihan bersih daripada penilaian semula itu telah dimasukkan ke dalam penyata kewangan pada 31 Ogos 1996 dan dipindahkan kepada rizab penilaian semula.2 juta).3 Penilaian bagi tanah milik bebas.8 juta (2007: RM2. Keputusan ujian adalah seperti berikut:a) TNB Liberty Power Limited telah mengiktiraf pada tahun-tahun sebelumnya.5 147. loji dan kelengkapan Pada tahun ini.5 154.8 110. Faedah dimodalkan sepanjang tahun ini untuk modal projek dalam pembinaan berjumlah RM301. LOJI DAN KELENGKAPAN (SAMB. kerugian jejas nilai tidak diperlukan untuk amaun dibawa melibatkan hartanah.5 juta) untuk Kumpulan dan Syarikat. loji dan kelengkapan. Hak milik daripada tanah tertentu sedang dalam proses pendaftaran kepada nama Syarikat dan beberapa subsidiari. loji dan kelengkapan yang dinilai semula akan menjadi seperti berikut: Kumpulan Syarikat Tanah milik bebas Bangunan dan kerja awam 2008 RM’juta 50. loji dan kelengkapan yang dinilai semula dimasukkan dalam penyata kewangan pada kos pengurangan nilai. [ Tenaga Nasional Berhad ] [ Laporan Tahunan 2008 ] b) 216 .6 juta).269. termasuk variasi realistik digunakan untuk andaian utama.5 161.8 juta (2007: RM309.Nota Kepada Penyata Kewangan 13 HARTANAH.34% (2006: 5.1 2007 RM’juta 50. Penilaian bangunan subsidiari masing-masing telah dibuat pada 1982 dan 1984 oleh sebuah firma penilaian ikhtisas bebas profesional berdasarkan nilai pasaran terbuka.2 2007 RM’juta 43. Nilai di bawah hartanah. termasuk jangkaan syarikat terhadap pertumbuhan hasil.7 103. loji dan kelengkapan yang dinilai berdasarkan andaian tertentu yang menggunakan ujian.2 juta. kos operasi dan kos dana. yang merupakan amaun dibawa melibatkan tanah dan bangunan yang dikelaskan semula sebagai aset bukan semasa yang dipegang untuk dijual (lihat Nota 19). dengan mengguna pengalaman lampau serta penilaian semasa tentang pertumbuhan pasaran dan industri. loji dan kelengkapan yang dinilai.6 103.

3 14.9) 0 215.7) 5.9) 0 163.029.6 (5.1 (0.4) (2. [ Tenaga Nasional Berhad ] [ Laporan Tahunan 2008 ] 217 .1) (1.043.6 16.1 (0.6) 191.059.4) (2.1 852.5 1.2 19.5 825.043.6 692.6 Pelunasan terkumpul Pada awal tahun kewangan Dicaj bagi tahun kewangan Pelepasan atas penjualan Pelepasan atas pengkelasan bagi aset bukan semasa dipegang untuk jualan (Nota 19) Pelepasan atas pengkelasan semula Pada akhir tahun kewangan 191.9) (1.7 1.2) (1.6 (5.2 26.14 PAJAKAN OPERASI PRABAYAR Kumpulan Syarikat Kos/Penilaian Pada awal tahun kewangan Tambahan Penjualan Dikelaskan semula bagi aset bukan semasa dipegang untuk jualan (Nota 19) Pengelasan semula Pada akhir tahun kewangan 2008 RM’juta 2007 RM’juta 2008 RM’juta 2007 RM’juta 1.1) (1.7) 146.5 16.2 Nilai buku bersih pada akhir tahun kewangan 844.4 Pajakan operasi prabayar telah dikelaskan sebelum ini sebagai tanah pegangan pajak dalam lingkungan hartanah.2 146.1 693.8 0.0) 19.7) (3.3 (0.8 22.5 855.8 172. Termasuk dalam pindahan/pengkelasan semula untuk 2008 ialah RM1.7 (0. Penilaian semula yang terakhir bagi tanah pegangan pajak ialah pada 1994. loji dan kelengkapan serta terdiri daripada tanah pegangan pajak jangka panjang dan tanah pegangan pajak jangka pendek.6 839.2) (1.7) 5.9 1.7) (3.6 (0.4 135.9) (1.6 0.2 (0.1 juta yang merupakan amaun dibawa pajakan operasi prabayar yang dikelaskan semula sebagai aset dipegang untuk jualan (lihat Nota 19).0) 19.8 839.

2 5.600.167.3 4.2 (586.581.558.7 570. rundingan dan perkhidmatan lain Pegangan pelaburan untuk usaha niaga dalam negeri dan antarabangsa Malaysia Mauritius Malaysia TNB Fuel Services Sdn Bhd 100% 100% TNB Energy Services Sdn Bhd 100% 100% [ Tenaga Nasional Berhad ] [ Laporan Tahunan 2008 ] Malaysia TNB Research Sdn Bhd 100% 100% TNB Ventures Sdn Bhd 100% 100% Malaysia Malaysia TNB Engineering Corporation 100% 100% Pengurusan projek dan khidmat Sdn Bhd  runding.7 547.1) 4.5 4.2 5. pada kos Saham pinjaman tidak bercagar boleh tebus.1 Kepentingan Kumpulan Negara Nama subsidiari 2008 2007 Aktiviti utama diperbadankan TNB Janamanjung Sdn Bhd 100% 100% TNB Power Daharki Ltd* 100% 100% Pengendalian loji janakuasa dan penjanaan elektrik Pegangan pelaburan Pembelian dan pembekalan bahan api dan arang batu untuk penjanaan tenaga Penjanaan dan pembekalan pelbagai sumber tenaga dan penyediaan perkhidmatan teknikal berkaitan Penyelidikan dan pembangunan. penyenggaraan dan ujian loji janakuasa Malaysia Malaysia 218 . pada kos Saham keutamaan boleh tebus.3 2007 RM’juta 296. kerja-kerja kejuruteraan dan perkhidmatan pembangunan projek tenaga dengan pengkhususan dalam pendinginan pembekalan serta penjanaan bersama TNB Repair and 100% 100% Maintenance Sdn Bhd Pembaikan.300. pada kos Ditolak: Peruntukan bagi penurunan nilai 2008 RM’juta 296.1) 4.4 (886.Nota Kepada Penyata Kewangan 15 SUBSIDIARI Syarikat Saham biasa tidak tercatat.444.

) Kepentingan Kumpulan Negara Nama subsidiari 2008 2007 Aktiviti utama diperbadankan TNB Engineers Sdn Bhd 100% 100% Penyediaan perkhidmatan kontrak.  perdagangan dan kejuruteraan berkaitan dengan sektor tenaga TNB Capital (L) Ltd Universiti Tenaga Nasional Sdn Bhd 100% 100% 100% 100% Pegangan pelaburan Menyediakan pengajian tinggi Malaysia Malaysia Malaysia Malaysia Transformer 100% 100% Manufacturing Sdn Bhd TNB Coal International Ltd* Power and Energy International (Mauritius) Ltd* Orion Mission Sdn Bhd 100% 100% 92.15 SUBSIDIARI (SAMB.  pembahagian dan penjualan elektrik di Sabah Tenaga Switchgear Sdn Bhd 60% 60% Pemasangan dan pembuatan perkakas suis bervoltan tinggi Malaysia Kapar Energy Ventures 60% 60% Menjana dan membekal tenaga elektrik Sdn Bhd  serta menjana kapasiti kepada TNB TNB Integrated Learning 100% 100% Solution Sdn Bhd (dahulunya dikenali sebagai TNB Kulim Distribution Sdn Bhd) Menyediakan latihan dan perkhidmatan yang berkaitan (Dahulunya merupakan pembahagian elektrik) Malaysia [ Tenaga Nasional Berhad ] [ Laporan Tahunan 2008 ] Malaysia TNB Generation Sdn Bhd TNB Transmission Network Sdn Bhd TNB Distribution Sdn Bhd 100% 100% 100% 100% Dorman Dorman Malaysia Malaysia 100% 100% Dorman Malaysia 219 . penjualan dan pembaikan alat ubah Pegangan pelaburan Pegangan pelaburan Malaysia Mauritius Mauritius 100% 0% Pegangan pelaburan Malaysia Malaysia Sabah Electricity Sdn Bhd 80% 80% Penjanaan. penghantaran.5% 100% Pembuatan.

Nota Kepada Penyata Kewangan 15 SUBSIDIARI (SAMB.) Kepentingan Kumpulan Negara Nama subsidiari 2008 2007 Aktiviti utama diperbadankan TNB Risk Management Sdn Bhd TNB Logistics Sdn Bhd TNB – IT Sdn Bhd TNB Workshop Services Sdn Bhd TNB Kekal Sdn Bhd** TNB Metering Services Sdn Bhd TNB Hidro Sdn Bhd Sumber Hidro Management Sdn Bhd** TNB Kapar Sdn Bhd** TNB Prai Sdn Bhd TNB Paka Sdn Bhd** TNB Properties Sdn Bhd TNB Kulim Generation Sdn Bhd Sepang Power Sdn Bhd 100% 100% 100% 100% 100% 100% 100% 100% Dorman Dorman Dorman Dorman Malaysia Malaysia Malaysia Malaysia 100% 100% 100% 100% Dorman Dorman Malaysia Malaysia 100% 100% 100% 100% Dorman Dorman Malaysia Malaysia 100% 100% 100% 100% 100% 100% 100% 100% 100% 100% Dorman Dorman Dorman Dorman Dorman Malaysia Malaysia Malaysia Malaysia Malaysia [ Tenaga Nasional Berhad ] [ Laporan Tahunan 2008 ] 70% 70% Dorman Malaysia Subsidiari TNB Engineering Corporation Sdn Bhd Bangsar Energy Systems 100% 100% Operasi sistem penyejukan setempat Sdn Bhd  dan penyaman udara bangunan pejabat TNEC Construction Sdn Bhd 100% 100% Kontraktor pembinaan Operasi dan penyenggaraan loji penyejukan dan tenaga Malaysia Malaysia Malaysia TNEC Operations and 100% 100% Maintenance Sdn Bhd 220 .

) Kepentingan Kumpulan Negara Nama subsidiari 2008 2007 Aktiviti utama diperbadankan Subsidiari Power and Energy International (Mauritius) Ltd Independent Power International Ltd* 100% 100% Pegangan pelaburan Mauritius Subsidiari Bangsar Energy Systems Sdn Bhd Selesa Energy Systems 70% 100% Sdn Bhd Subsidiari TNEC Operations and Maintenance Sdn Bhd Tomest Energy Management Sdn Bhd Subsidiari TNB Generation Sdn Bhd TNBG Power Services Sdn Bhd** Operasi dan penyenggaraan loji penyejukan Malaysia 51% 51% Dorman Malaysia 100% 100% Dorman Malaysia Subsidiari TNB Power Daharki Ltd TNB Liberty Power Ltd# 100% 100% Subsidiari TNB Properties Sdn Bhd TNP Construction Sdn Bhd Operasi loji tenaga dan penjanaan elektrik Pakistan Subsidiari TNB Research Sdn Bhd Tenaga Microwave 70% 70% Technologies Sdn Bhd*^ Pembekal dan pengilang komponen elektrik Malaysia Subsidiari TNB Energy Services Sdn Bhd Jana Landfill Sdn Bhd 70% 70% Penjanaan dan pembahagian haba dan  elektrik menggunakan gas kambus tanah dan/atau sumber tenaga boleh diperbaharui di Semenanjung Malaysia dan/atau tempat lain Malaysia 221 [ Tenaga Nasional Berhad ] [ Laporan Tahunan 2008 ] 100% 100% Dorman Malaysia .15 SUBSIDIARI (SAMB.

rod aluminium dan aktiviti berkaitan Subsidiari TNB Coal International Ltd Dynamic Acres Sdn Bhd* Subsidiari Orion Mission Sdn Bhd Lahad Datu Holdings Sdn Bhd [ Tenaga Nasional Berhad ] [ Laporan Tahunan 2008 ] Malaysia 100% 100% Perdagangan arang batu Malaysia 100% 0% Dorman Malaysia Subsidiari Lahad Datu Holdings Sdn Bhd Lahad Datu Energy Sdn Bhd 100% 0% Dorman Malaysia * # ^ ** Tidak diaudit oleh PricewaterhouseCoopers Diaudit oleh firma anggota PricewaterhouseCoopers International Limited yang merupakan sebuah entiti berasingan dan bebas dari segi undang-undang daripada PricewaterhouseCoopers Malaysia Pada 23 Ogos 2002. Setakat 31 Ogos 2008. Mahkamah Tinggi telah meluluskan petisyen pembubaran Tenaga Microwave Technologies Sdn Bhd yang dibeli oleh Syarikat serta TNB Research Sdn Bhd.Nota Kepada Penyata Kewangan 15 SUBSIDIARI (SAMB. Syarikat-syarikat ini sedang dalam proses pembubaran. 222 . proses pembubaran ini masih lagi berjalan.) Kepentingan Kumpulan Negara Nama subsidiari 2008 2007 Aktiviti utama diperbadankan Subsidiari TNB Repair and Maintenance Sdn Bhd Trichy Power Ltd* Trichy Energy Ltd* TNB Operations & Maintenance International Ltd Subsidiari TNB Operations & Maintenance International Ltd Oasis Parade Sdn Bhd 100% 100% 100% 100% 100% 100% Penjanaan tenaga Penjanaan tenaga Pegangan pelaburan India India Mauritius 100% 100% Pegangan pelaburan Malaysia Subsidiari TNB Ventures Sdn Bhd Tenaga Cable Industries 76% 76% Perkilangan dan pembahagian tenaga Sdn Bhd  dan kabel am.

9 302.2 44.9 224.5) 322.0 223 .0 Syarikat Saham tidak tercatat.6 33.2 87.2) (476.2 (9.16 SYARIKAT BERSEKUTU Kumpulan Bahagian aset bersih syarikat bersekutu 2008 RM’juta 322.2 171.0 2007 RM’juta 59.8 (137.8 270.6) 50.5 606.6 34.2 125.4 [ Tenaga Nasional Berhad ] [ Laporan Tahunan 2008 ] Aset bukan semasa Aset semasa Tanggungan semasa Tanggungan bukan semasa Aset bersih 592.7) 233. keuntungan. pada kos Ditolak: Peruntukan bagi penurunan nilai Saham keutamaan boleh tebus. pada kos Nota pinjaman tidak bercagar 2008 RM’juta 60.5 2007 RM’juta 233.6) 49.0 42.2 (9.3 42. aset dan tanggungan syarikat bersekutu adalah seperti berikut: 2008 RM’juta 2007 RM’juta Hasil Keuntungan selepas cukai 284.8 Bahagian Kumpulan bagi hasil.3 (96.9) (506.

operasi dan penyenggaraan kemudahan penjanaan elektrik Penyediaan rangkaian penghantaran gentian optik Janakuasa elektrik dan pegangan pelaburan Malaysia Malaysia Malaysia 40% 40% Kontraktor pembinaan Malaysia INDERA-TNB 40% 40% Properties Sdn Bhd KM Metro-TNB 40% 40% Properties Sdn Bhd [ Tenaga Nasional Berhad ] [ Laporan Tahunan 2008 ] Pembangunan harta tanah dan pembinaan Pembangunan harta tanah dan pembinaan Pembangunan harta tanah dan pembinaan Pembangunan harta tanah dan pembinaan Malaysia Malaysia TNB Properties-JB 40% 40% Citytowers Sdn Bhd ZEUS-TNB 40% 40% Properties Sdn Bhd Syarikat bersekutu TNB Ventures Sdn Bhd Northern Utility Resources 20% 20% Sdn Bhd (Penerima dan Pengurus dilantik) Malaysia Malaysia Operasi loji janakuasa. operasi. penyenggaraan loji janakuasa elektrik Dorman Malaysia Malaysia GB3 Sdn Bhd 20% 20% Fibrecomm Network 49% 49% (M) Sdn Bhd Jimah Energy Ventures 20% 0% Holdings Sdn Bhd Syarikat bersekutu TNB Properties Sdn Bhd HICOM-TNB Properties Sdn Bhd Reka bentuk. pembangunan.) Butiran syarikat-syarikat bersekutu adalah seperti berikut: Kepentingan Kumpulan Negara Nama syarikat bersekutu 2008 2007 Aktiviti utama diperbadankan Teknologi Tenaga Perlis 20% 20% Consortium Sdn Bhd Perusahaan Otomobil Elektrik (Malaysia) Sdn Bhd 20% 20% Pemilikan.Nota Kepada Penyata Kewangan 16 SYARIKAT BERSEKUTU (SAMB. penjanaan dan pembekalan elektrik Malaysia 224 .

4 135.7 0 75.4 2007 RM’juta 75.) Kepentingan Kumpulan Negara Nama syarikat bersekutu 2008 2007 Aktiviti utama diperbadankan Syarikat bersekutu Independent Power International Ltd Malaysian Shoaiba Consortium Sdn Bhd Syarikat bersekutu Oasis Parade Sdn Bhd Saudi-Malaysia Operation and Maintenance Services Company Limited 20% 20% Pegangan pelaburan Malaysia 30% 30% Pegangan pelaburan Arab Saudi 17 PELABURAN Kumpulan Syarikat Saham tidak tercatat.4 18 PENGHUTANG JANGKA PANJANG Syarikat Jumlah dihutang oleh subsidiari 2008 RM’juta 613. 225 .7 (37.0 2008 RM’juta 75.1 (37.7) 38.4 135.7 0 75.0 2007 RM’juta 75.7 59.7) 97.7 (37. pada kos Peruntukan bagi penurunan nilai: – saham tidak tercatat 2008 RM’juta 75. pada kos Saham pinjaman tidak bercagar tidak tercatat.7 59.8 juta (2007: RM54.7) 38.1 (37.5 juta).7) [ Tenaga Nasional Berhad ] [ Laporan Tahunan 2008 ] 97.5 juta (2007: RM648.1 Jumlah dihutang oleh subsidiari merangkumi pendahuluan dan lain-lain penerimaan daripada TNB Liberty Power Limited (‘TLPL’) dan TNB Power Daharki Ltd (‘TPD’) masing-masing berjumlah RM52.16 SYARIKAT BERSEKUTU (SAMB.3 2007 RM’juta 703.6 juta) dan RM560.

2 0 1.9 (2.2 20.4 0 1.1 0 54.4% (2007: 6.4 57.7 0 54.4 0 1.9 (2.1 125.) Jumlah ini adalah tidak bercagar dan Syarikat telah memberikan tanggungjawab kepada subsidiari untuk tidak menarik semula jumlah tersebut dalam tempoh 12 bulan daripada tarikh kunci kira-kira.4 1.4 3.4 3.2 [ Tenaga Nasional Berhad ] [ Laporan Tahunan 2008 ] Susut Nilai/Pelunasan Pembukaan Amaun terpindah daripada hartanah.2 0 1.7 69.7 0 0 0 57.7) 0.0 13. loji & kelengkapan (Nota 13) Amaun terpindah daripada pajakan operasi prabayar (Nota 14) Pelupusan Penutupan 1.4 20.7) 14.5 2.5 55.2 1. 226 .0 0 0 (66.6 0 0. Syarikat telah memasuki beberapa perjanjian jualan dan belian dengan beberapa pihak.6 0 0. loji & kelengkapan (Nota 13) Amaun terpindah daripada pajakan operasi prabayar (Nota 14) Amaun terpindah daripada hak perlombongan arang batu Amaun terpindah daripada pelaburan dalam syarikat bersekutu (Nota 16) Pelupusan Penutupan 2008 RM’juta 2007 RM’juta 2008 RM’juta 2007 RM’juta 126. Jumlah dihutang oleh TPD dikenakan kadar faedah antara 4.6 (135.2 1.5 2. Jumlah dihutang oleh TLPL adalah bebas daripada faedah.Nota Kepada Penyata Kewangan 18 PENGHUTANG JANGKA PANJANG (SAMB.7) 0.4 Amaun buku bersih Pada 31 Ogos 14.7% hingga 8.0 0 0.2% hingga 8.2 0 0 126. 19 ASET BUKAN SEMASA DIPEGANG UNTUK JUALAN Kumpulan Syarikat Kos/Penilaian Pembukaan Amaun terpindah daripada hartanah. di mana pelupusan masih dalam peringkat urusan.4%) setahun.8 Tahun ini.5) 14.

452.8) 8.0 (73.921.4 (342.6 Dasar kredit Kumpulan dan Syarikat adalah menyediakan tempoh kredit selama 30 hari (2007: 30 hari) kepada penghutang perdagangan.082.7 3.8 1.0) 1. 227 [ Tenaga Nasional Berhad ] [ Laporan Tahunan 2008 ] .6) 1.7 207.372.5 193.4 2.158.292.3 (83.8) 2.4 562.359.4) 2.1 21.204. lokasi geografi atau kategori industri.8 2008 RM’juta 1.501. Pendahuluan/pinjaman warga kerja Kumpulan dan Syarikat meliputi pinjaman perumahan dan kereta anggota kerja berjumlah RM490.2 26.2 2.223.230.7 (54.5 620.6 114.5 juta) yang tidak dapat direalisasikan dalam tempoh 12 bulan.1 92.3 2007 RM’juta 1. DEPOSIT DAN PENDAHULUAN Kumpulan Syarikat 2008 RM’juta Penghutang perdagangan Ditolak: Peruntukan bagi hutang ragu 2.1 2.133.5 98.2 227.6 (64.692. bahan api dan barang gunaan Kerja dalam pelaksanaan Barang siap 2008 RM’juta 2.0 35.3) 17.366.6 67.639.3 0 0 1.5 109.3) 4.3 539.7 616.3 527.8 Pendahuluan/Pinjaman warga kerja Pendahuluan kepada kontraktor Deposit dan pendahuluan Penghutang lain 566.702.769.1 (504.9 2.20 INVENTORI Kumpulan Syarikat Bahan mentah.6 juta (2007: RM536.3 2007 RM’juta 1.115.115.1 928. Kumpulan dan Syarikat tidak ada pendedahan ketara kepada sebarang pelanggan individu.1 2007 RM’juta 1.3 1.6 58.158.5 2008 RM’juta 1. Semua risiko kredit dan perolehan semula berkaitan dengan penghutang telah diperuntukkan di dalam penyata kewangan.4 61.2 2007 RM’juta 2.5 133.0 1.7 Penghutang boleh dicaj Ditolak: Peruntukan bagi hutang ragu 67.8) 1.541.4 0 0 1.1 (415.045.1 (418.8 24.6 963.4 21 PENGHUTANG.3 51.5 91.

6 228 .6 27. Jumlah yang dihutang oleh TPD dikenakan kadar faedah antara 4.5 27. Jumlah dihutang oleh Kapar Energy Ventures Sdn Bhd (‘KEV’) dan TNB Coal International Ltd. 23 PELABURAN JANGKA PENDEK Kumpulan Syarikat Waran tercatat.7 2008 RM’juta 12.4% (2007: 6.6) 8.4%) setahun. Jumlah dihutang oleh SESB dikenakan kadar faedah 6.1 (18.0% (2007: 15.6 8.7 24 SEKURITI BOLEH NIAGA Kumpulan Syarikat Tercatat di Malaysia. Jumlah dihutang oleh/kepada semua subsidiari lain adalah tidak bercagar.0 2007 RM’juta 12.0% (2007: 6.6 8.0%) setahun.6 23.5) 10.1 (16.0%) dan 7% (2007: 7.7% hingga 8.5 10.Nota Kepada Penyata Kewangan 22 JUMLAH DIHUTANG OLEH/KEPADA SUBSIDIARI Jumlah yang dihutang oleh TLPL dan TNB Janamanjung Sdn Bhd (‘TNBJ’) adalah tanpa faedah. pada kos: Saham Ditolak: Peruntukan bagi penurunan nilai Nilai pasaran 2008 RM’juta 2007 RM’juta 2008 RM’juta 2007 RM’juta [ Tenaga Nasional Berhad ] [ Laporan Tahunan 2008 ] 27.0%) setahun.2% hingga 8.0 2007 RM’juta 12.6) 8. tidak bercagar dan tidak mempunyai tempoh bayaran balik yang tetap. masing-masing dikenakan kadar faedah 15.1 (16.6 23.6 15. tanpa faedah dan tidak mempunyai tempoh bayaran balik yang tetap.1 (18. pada kos Nilai pasaran – waran tercatat 2008 RM’juta 12.5 27.6 15.5 10.5) 10.

Kumpulan Syarikat Tunai dan bersamaan tunai pada akhir tahun kewangan meliputi: Tunai dalam tangan dan di bank Deposit dengan bank berlesen Deposti dengan syarikat kewangan Tunai di bank dipegang sebagai amanah* 2008 RM’juta 2007 RM’juta 2008 RM’juta 2007 RM’juta [ Tenaga Nasional Berhad ] [ Laporan Tahunan 2008 ] 1.310.25 0.9 0 0 4.50 – 5.9 2007 RM’juta 295.6 (65.212.13 – 0.7 5.00 Deposit dengan bank berlesen dipegang dalam pasaran wang jangka pendek.383.299.233.260.228.50 – 5.6 0.3 yang berkesan pada tarikh kunci kira-kira adalah seperti berikut: Kumpulan Syarikat Deposit dengan bank dan syarikat kewangan berlesen Baki bank 2008 % 2007 % 2008 % 2007 % 3.3 * D  eposit dan tunai di bank dipegang sebagai amanah adalah berhubung dengan geran yang diberi kepada sebuah subsidiari oleh Kerajaan Malaysia untuk projek modal khusus.75 3.4 4.524.52 – 3.122.9 295.3 2008 RM’juta 463.2 3.8 4.212.4 4.122.749.13 – 1.9 0 4.75 0.25 DEPOSIT.310.50 3. baki bank dan wang tunai 2008 RM’juta 1.9) 5.7 0 4.0 988.2 3.7 463.749.6 5.4 0.228.25 0.6 0.178.1 4.7 0 0 4.1 4. BAKI BANK DAN TUNAI Kumpulan Syarikat Tunai dalam tangan dan di bank Deposit dengan bank berlesen Deposit dengan syarikat kewangan berlesen Kadar faedah setahun untuk deposit.13 – 4.75 0.524. 229 .52 – 3. Deposit Kumpulan dan Syarikat pada akhir tahun kewangan mempunyai tempoh matang purata 31 hari (2007: 60 hari). Deposit mempunyai tempoh matang antara 6 hingga 448 hari (2007: 5 hingga 228 hari) bagi Kumpulan dan Syarikat.260.4 0.13 – 1.50 3.9 2007 RM’juta 988.6) 5.8 4.7 (205.

75% hingga 6.7 0 30.059.8 9.3%) untuk Syarikat.7 240.8 1. 27 PINJAMAN JANGKA PENDEK Kumpulan Syarikat Bahagian pinjaman yang perlu dibayar balik dalam tempoh satu tahun kewangan (Nota 28) – tak bercagar – bercagar Pinjaman jangka pendek – bercagar – tak bercagar Penerimaan jurubank 2008 RM’juta 2007 RM’juta 2008 RM’juta 2007 RM’juta 653.727.233.0 32.7 15.Nota Kepada Penyata Kewangan 26 PEMIUTANG Kumpulan Syarikat 2008 RM’juta Pemiutang perdagangan Faedah terakru ke atas pinjaman Tanggungan gaji Deposit Pemiutang dan akruan lain 3.8 35.607.0 5.7 [ Tenaga Nasional Berhad ] [ Laporan Tahunan 2008 ] Pinjaman jangka pendek membawa faedah pada kadar dari 0.8 163.7 383.5 400.40% (2007: 2.9 893.4 2007 RM’juta 3.452.0 195.3 1.7 1.3 2.301.2 0 40.422.4 418.6 202.6 241.0 258. Termasuk dalam pinjaman jangka pendek Kumpulan ialah stok pinjaman dipegang oleh Syarikat dalam subsidiari yang mana membawa kadar kupon 15% setahun.999.9 152.422.1 239.0 140.187.0 0 1. bergantung kepada terma kontrak.5% hingga 8.7 506.5 3.8 121.7 470.30%) setahun untuk Kumpulan dan dari 0.0 4.7 Tempoh kredit pemiutang perdagangan bagi Kumpulan dan Syarikat berbeza-beza dari 30 hingga 60 hari (2007: 30 hingga 60 hari).50% hingga 8.3 39.25% (2007: 2. 230 .6 2008 RM’juta 3.3 2007 RM’juta 2.3 3.4 215.9 1.75% hingga 8.734.7 5.6 19.9 0 0 0 400.015.132.9 0 400.058.7 0 1.943.

898.8 0 0 15.9 484.0 1.561.6 1.2 138.142.5 0 15.682.422.0 628.0 23.2 4.246.0 623.246.8 16.9 23.559.575.2 8.212.908.5 6.0 7.8 1.907.1 361.5 2.198.0 5.28 PINJAMAN Kumpulan Syarikat Nota Tidak bercagar – Pinjaman berpenggal (a) – Bon (b) – Sekuriti Pendapatan (c) – Amaun dihutang kepada Cagamas Berhad – Stok Pinjaman Tidak Bercagar Boleh Tebus Bercagar – Pinjaman berpenggal (a) – Bon (b) 2008 RM’juta 2007 RM’juta 2008 RM’juta 2007 RM’juta 10.9 1.321.767.5 2008 RM’juta 2007 RM’juta 2008 RM’juta 2007 RM’juta 893.1 4.1 904.0 22.103.5 1.246.9 558.2 636.0 0 16.9 21.8 5.722.907.907.9 15.2 4.6 6.2 14.0 19.2 400.0 21.173.8 7.321.561.058.575.4 248.7 231 [ Tenaga Nasional Berhad ] [ Laporan Tahunan 2008 ] .689.321.2 20.5 365.2 138.166.1 5.4 1.963.549.7 2.781.043.1 22.1 583.5 Kumpulan Syarikat Perlu dibayar dalam tempoh setahun termasuk di bawah pinjaman jangka pendek (Nota 27) Perlu dibayar selepas satu tahun: Selepas Selepas Selepas Selepas Selepas Selepas satu dan sehingga dua tahun dua dan sehingga lima tahun lima dan sehingga sepuluh tahun sepuluh dan sehingga dua puluh tahun dua puluh dan sehingga tiga puluh tahun tiga puluh tahun 874.4 4.957.4 248.8 363.694.6 437.557.851.4 5.1 7.5 0 0 16.3 1.2 6.356.0 1.740.943.5 7.4 7.845.3 874.308.561.0 380.954.9 14.4 714.961.559.1 10.

Pinjaman ini ialah pinjaman berlunas yang mana prinsipalnya perlu dibayar dalam 17 ansuran setara setiap enam bulan dan akan matang pada 28 Februari 2015.9 2.0 JUTA (PINJAMAN ECA) Pada 30 Ogos 2006. (iii) PINJAMAN BERPENGGAL 9 TAHUN USD503.5 juta (2007: RM789. PINJAMAN BERPENGGAL 5 TAHUN JPY11.) Kumpulan Nilai buku bersih hartanah.7 juta).0 bilion sebagai lindungan nilai ke atas Pinjaman Berpenggal yang diambilnya.0 bilion.23% dalam Ringgit Malaysia.0 juta).4 juta (2007: RM3. loji dan kelengkapan yang dicagar sebagai sandaran bagi pinjaman berpenggal: (i) Jentera dan kelengkapan (ii) Bangunan 2008 RM’juta 2007 RM’juta 2.1 juta) yang perlu dibayar kepada Kerajaan Malaysia dan RM3.Nota Kepada Penyata Kewangan 28 PEMINJAMAN (SAMB.290. TNBCL menandatangani Perjanjian Opsyen Mata Wang dengan jumlah nosional JPY26.5 3. Pinjaman ini ialah pinjaman berlunas yang mana jumlah pokoknya perlu dibayar dalam 20 ansuran setara.812.0 3. 232 .7 bilion. Bakinya setakat 31 Ogos 2008 ialah RM812.453. Pinjaman ini adalah satu pinjaman pelunasan di mana jumlah pokok perlu dibayar dalam 10 ansuran setara.8 juta (2007: RM1.4 juta). dengan membayar faedah dalam USD pada kadar tetap. Opsyen USD-JPY ke atas bayaran balik jumlah pokok Pada April 2004.0 BILION Pada 30 Mac 2004.557. Pinjaman akan matang pada 4 Januari 2010. (a) Pinjaman berpenggal Pinjaman berpenggal dengan instrumen kewangan derivatif adalah seperti berikut: (i) PINJAMAN BERPENGGAL 30 TAHUN JPY26.630. Pembayaran pertama pinjaman bermula 4 Julai 2005. Pinjaman ini dijamin oleh Syarikat dan diiktiraf sebagai pinjaman antara syarikat. Swap mata wang asing bersilang JPY-MYR (‘CSS’) Pada Oktober 2006.4 juta) yang dijamin oleh Kerajaan Malaysia.5 Pinjaman berpenggal tidak bercagar termasuk RM14.651.7 juta (2007: RM16. Pinjaman ini akan matang pada 13 April 2034. (‘TNBCL’). iaitu di antara Syarikat dan TNBCL. Pembayaran balik yang pertama bermula pada 13 April 2015. dengan membayar faedah pada kadar terapung.0 BILION (ii) [ Tenaga Nasional Berhad ] [ Laporan Tahunan 2008 ] Pada 13 Disember 2004.571. Baki setakat 31 Ogos 2008 ialah RM1.0 bilion. Syarikat telah menggantikan Pinjaman kepada TNB Capital (L) Ltd. Translasi Ringgit Malaysia pinjaman pada 31 Ogos 2007 selaras dengan dasar perakaunan Syarikat adalah bersamaan dengan RM103. Prinsip nosional saling ganti adalah JPY7.405. Pembayaran balik pertama pinjaman ini adalah pada 28 Februari 2007. Syarikat telah menandatangani pinjaman tidak bercagar JPY11.5 818. sebuah subsidiari milik penuh TNB. Kesan transaksi ini adalah untuk menetapkan kadar faedah yang perlu dibayar ke atas pinjaman dan mengurangkan pendedahan TNB kepada kerugian yang mungkin timbul daripada turun naik kadar tukaran mata wang asing dan kadar faedah berkaitan dengan pinjaman. TNB menandatangani perjanjian CSS yang membolehkan TNB menerima kadar faedah terapung dalam JPY dan membayar satu kadar tetap 4.4 802. Faedahnya dibayar setiap enam bulan pada 13 April dan 13 Oktober setiap tahun bermula dari 13 Oktober 2005.1 juta (2007: RM167. TNB Capital (L) Ltd (‘TNBCL’) telah membuat pinjaman tidak bercagar 30 tahun JPY26. Urus niaga ini membolehkan TNBCL mengurangkan pendedahannya kepada kerugian yang mungkin terbit daripada kadar turun naik yang ketara ke atas kadar tukaran mata wang asing berhubung dengan Pinjaman Berpenggal di atas.

BaIDS dicagar dengan cara berikut: (i) (ii) Caj ke atas tanah pajakan KEV.6 juta.05% berjumlah RM200.0 juta untuk membiayai pengambilalihan Stesen Janaelektrik Sultan Salahuddin Abdul Aziz.000. Kapar Energy Ventures Sdn Bhd (‘KEV’). insurans yang dipindah milik dan akaun khas untuk mencagar pembayaran dan pembayaran balik jumlah yang bercagar. Caj tanah pajakan tersebut tidak dikuatkuasakan setakat 31 Ogos 2008. Tempoh bagi Kemudahan BaIDS tersebut dalam lingkungan dari 1 hingga 15 tahun dengan kadar keuntungan sebanyak 3.0 juta.5 juta masing-masing pada 16 Ogos 2011 dan 19 September 2011. SEKURITI PINJAMAN ISLAM – BAI BITHAMIN AJIL (‘BaIDS’) Pada 28 Jun 2004.76% pada jumlah pokok nosional agregat USD384. CRIS akan matang pada 8 Mei 2009.65% hingga 8.0 juta dan RM499.0 JUTA (PINJAMAN ECA) (SAMB. (c) Sekuriti Pendapatan Sekuriti Pendapatan Tetap (‘FIS’) FIS terdiri daripada kedua-dua bon boleh tebus dan Saham Keutamaan Boleh Tebus (‘RPS’).500 bon 10 tahun tidak bercagar boleh tebus (“Bon”) yang membawa nilai agregat nominal RM999. (iii) Perjanjian Perkongsian Keutamaan dan Jaminan. yang mana butirannya adalah seperti berikut: (i) 1.0 setiap satu).70% setahun.18 sesaham ekoran terbitan isu bonus. Bon-bon tersebut adalah untuk ditebus pada nilai setara dalam dua bahagian dengan penebusan berjumlah RM999. dengan kupon boleh asing yang mewakili faedah ke atas bon. dan. 233 . Terma BaIDS memerlukan deposit ditempatkan dalam akaun rizab pinjaman dengan bank berlesen untuk memenuhi keperluan penjelasan pinjaman. sebuah subsidiari TNB memperoleh BaIDS bernilai RM3. kepentingan hak milik dan manfaat di bawah dokumen projek. Pada 28 Februari 2006.) (iii) PINJAMAN BERPENGGAL 9 TAHUN USD503.) (a) Pinjaman berpenggal (Samb. Pemegang-pemegang CRIS mempunyai hak pada bila-bila masa pertukaran untuk mengubah kesemua atau mana-mana bahagian CRIS kepada saham biasa dibayar penuh Syarikat pada kadar harga pertukaran.0 juta setiap satu yang diterbitkan pada 100% daripada nilai nominal (dalam denominasi RM999.402.47 sesaham kepada RM9. dan memerlukannya membayar kadar faedah tetap 3. [ Tenaga Nasional Berhad ] [ Laporan Tahunan 2008 ] (ii) Debentur ke atas aset KEV dan hartanah penyerahan semua hak. Kesan dari urus niaga ini ialah menetapkan dengan berkesan kadar faedah yang perlu dibayar untuk pinjaman. Syarikat menerbitkan CRIS 3.00 JUTA (‘CRIS’) Pada 11 Mei 2004.28 PEMINJAMAN (SAMB. Terma BaIDS juga memerlukan KEV mengekalkan perjanjian kewangan tertentu.) Swap Kadar Faedah (‘IRS’) Syarikat telah menandatangani perjanjian IRS pada 10 Oktober 2008 dengan tempoh kuat kuasa dari 15 Oktober 2008 hingga 28 Februari 2015 yang membuatkannya layak menerima kadar faedah terapung. (b) Bon Maklumat bon dengan instrumen derivatif kewangan tertentu adalah seperti berikut: (i) SEKURITI PENDAPATAN BOLEH DITUKAR 5 TAHUN RM200. harga pertukaran CRIS telah diubah suai daripada RM11.

124.6 669. Kedua-dua kelas RPS boleh ditebus pada RM1. FIS ini dikelaskan sebagai instrumen pinjaman dan kerana itu ia dilaporkan sebagai tanggungan.1) 2.1 649.Nota Kepada Penyata Kewangan 28 PEMINJAMAN (SAMB.3) 1. Faedah yang perlu dibayar di bawah Kupon Bon ialah RM94.) (c) Sekuriti Pendapatan (Samb.136.8) 1.246.303. masing-masing bagi RPS Kelas A dan Kelas B.0 (123.011.00 setiap satu.8 Pada 31 Ogos 2007 Dicaj kepada penyata pendapatan Caruman dan manfaat dibayar 1. diterbitkan pada nilai premium RM999.5 1.4 423.6 (275.2 (108. berdasarkan kadar purata.0 sesaham dan 500 RPS Kelas B bernilai RM1.2 246.2 (232. 29 DEPOSIT PELANGGAN Pelanggan (kecuali anggota kerja dan jabatan/agensi Kerajaan) adalah diminta untuk membayar deposit dengan jumlah yang mencukupi untuk membayar caj untuk bekalan tenaga selama dua bulan seperti yang dibenarkan di bawah undangundang Peraturan Pemegang Lesen (Pindaan) 2002.314. pada bulan Januari setiap tahun.594.878.9) 2.0 sesaham. bergantung kepada syarat-syarat yang ditetapkan dalam undangundang.730.00 setiap satu.0 249.0 juta dikenakan ke atas bahagian pertama dan RM0. diterbitkan pada nilai premium RM999.) (ii) 1.3 3.1 400.4) Kumpulan Pada 1 September 2006 Dicaj kepada penyata pendapatan Caruman dan manfaat dibayar 1. Jika RPS Kelas A dan Kelas B masing-masing tidak ditebus selewat-lewatnya pada 16 Ogos 2011 dan 19 September 2011.000 setiap satu pada opsyen Syarikat bila-bila masa pada atau selepas 16 Ogos 2010 dan 19 September 2010. bayaran tambahan berjumlah RM1.000 RPS Kelas A bernilai RM1. Syarikat kini membuat pembayaran kupon ke atas FIS dan bukannya pembayaran dividen.5 juta ke atas bahagian kedua harus dibayar di bawah pembayaran akhir Kupon Bon bagi setiap bahagian. Kegagalan menjelaskan deposit mengikut tempoh yang ditetapkan boleh menyebabkan bekalan kepada pelanggan boleh ditamatkan.0 (139. 30 FAEDAH PEKERJA Pergerakan pada tahun kewangan ini dalam jumlah yang diiktiraf dalam kunci kira-kira yang disatukan adalah seperti berikut: [ Tenaga Nasional Berhad ] [ Laporan Tahunan 2008 ] Pelan Pelan ganjaran perubatan persaraan persaraan Jumlah RM’juta RM’juta RM’juta Pada 31 Ogos 2008 1.6 (136.5 juta setahun dan perlu dibayar setiap enam bulan. TNB akan membayar jumlah bersamaan dengan 5% setahun ke atas jumlah deposit yang dibayar sebagai rebat.7) 234 . Dengan menggunakan Sistem Cukai Setingkat.

8 (615.2 3.185.596.6 3.6 2.124.2 133.4 0 192.103.) Jumlah yang diiktiraf dalam kunci kira-kira disatukan dianalisis seperti berikut: Pelan Pelan ganjaran perubatan persaraan persaraan Jumlah RM’juta RM’juta RM’juta Perbelanjaan yang diiktiraf dalam penyata pendapatan disatukan dianalisis seperti berikut: [ Tenaga Nasional Berhad ] [ Laporan Tahunan 2008 ] Kumpulan Pada 31 Ogos 2007 Nilai semasa obligasi Nilai saksama aset pelan Nilai semasa obligasi tidak bertabung Kerugian aktuari tak diiktiraf Kos perkhidmatan lepas yang tidak diiktiraf Lain-lain Tanggungan dalam kunci kira-kira Pada 31 Ogos 2008 Nilai semasa obligasi Nilai saksama aset pelan Nilai semasa obligasi tidak bertabung Kerugian aktuari tidak diiktiraf Kos perkhidmatan lepas yang tidak diiktiraf Lain-lain Tanggungan dalam kunci kira-kira 2.8 (62.3 5.4 0 141.185.5 0 3.049.5 3.4 199.2) 1.9 (615.9 1.6) 0 1.053.4 5.9 0 (1.6 1.6) 202.1 (648.1 15.9 2.878.1) 4.2) 4.5) 6.0 400. termasuk dalam kos anggota kerja 249.211.1) 1.30 FAEDAH PEKERJA (SAMB.0) 0 (144.1) 0 0 1.9 (1.7 (62.5 8.459.5 (1.9) 6.5 235 .6 (648.8) (77.9) (77.652.2 (28.053.0) (294.4 (193.397.3) 5.602.6) 9.8 Pelan Pelan ganjaran perubatan persaraan persaraan Jumlah RM’juta RM’juta RM’juta Kumpulan 2007 Kos perkhidmatan semasa Kos faedah Jangkaan pulangan dari aset pelan Kerugian aktuari diiktiraf Kos perkhidmatan lepas Pulangan sebenar dari aset pelan (144.454.782.246.0) (1.401.307.7 15.3) 5.2 119.730.9 0 3.594.6 (28.136.2 649.6 318.0) Jumlah.

5 0. termasuk dalam kos anggota kerja 246.5 (33.0 337.9 5.0 669. Asas andaian aktuari yang digunakan berhubung dengan pelan ganjaran bertakrif Kumpulan adalah seperti berikut: Pulangan sebenar dari aset pelan (86.) Pelan Pelan ganjaran perubatan persaraan persaraan Jumlah RM’juta RM’juta RM’juta Kumpulan 2008 Kos perkhidmatan semasa Kos faedah Jangkaan pulangan dari aset pelan Kerugian aktuari diiktiraf Kos perkhidmatan lepas Lain-lain Caj kepada penyata pendapatan dimasukkan ke dalam perbelanjaan pentadbiran.5 0.0 N/A N/A 7.8 0 0 156.6 133.1 6.1 0 0 7.8 15.5 6.6 423.6 (33.9 130.1) Jumlah.1) 0 (86.1 N/A N/A 7.2 22.0 6.1 207.0 5.0 6.5 6.5) 193.1 0 193.2 Pelan Pelan ganjaran perubatan persaraan persaraan % % Kumpulan Pada 31 Ogos 2007 Kadar diskaun Jangkaan pulangan dari aset pelan Jangkaan kadar kenaikan gaji Inflasi kos perubatan – pesakit dalam – pesakit luar Pada 31 Ogos 2008 Kadar diskaun Jangkaan pulangan dari aset pelan Jangkaan kadar kenaikan gaji Inflasi kos perubatan – pesakit dalam – pesakit luar [ Tenaga Nasional Berhad ] [ Laporan Tahunan 2008 ] 6.5 236 .0 N/A N/A 7.Nota Kepada Penyata Kewangan 30 FAEDAH PEKERJA (SAMB.5) 0 15.

765.3) Pada 31 Ogos 2007 Nilai semasa obligasi Nilai saksama aset pelan 2.123.073.2) 2.005.2 (123.4 646.459.8 (108.962.000.1) Tanggungan dalam kunci kira-kira 1.3 0 5.9) (77.0 (274.999.5 (615.3 638.0) 1.8) (61.503.6 1.4 (1.7 2.307.8 400.278.2) 237 [ Tenaga Nasional Berhad ] [ Laporan Tahunan 2008 ] .1 (135.394.8) (77.962.9) 2.4) (61.9 (139.1 Nilai semasa obligasi tidak bertabung Kerugian aktuari tidak diiktiraf Kos perkhidmatan lepas tidak diiktiraf 1.357.4 1.9 0 5.9) Pelan Pelan ganjaran perubatan persaraan persaraan Jumlah RM’juta RM’juta RM’juta Tanggungan dalam kunci kira-kira 1.042.1 Pada 31 Ogos 2007 Dicaj kepada penyata pendapatan Caruman dan bayaran faedah 1.221.3) 2.9 (648.3) 1.8 2.663.3) 1.0) 2.9 391.652.4 Nilai semasa obligasi tidak bertabung Kerugian aktuari tidak diiktiraf Kos perkhidmatan lepas tidak diiktiraf 1.999.9 (1.233.) Pergerakan dalam jumlah yang diiktiraf pada tahun kewangan dalam kunci kira-kira Syarikat adalah seperti berikut: Pelan Pelan ganjaran perubatan persaraan persaraan Jumlah RM’juta RM’juta RM’juta Syarikat Pada 1 September 2006 Dicaj kepada penyata pendapatan Caruman dan bayaran faedah Jumlah yang diiktiraf dalam kunci kira-kira Syarikat dianalisis seperti berikut: Pada 31 Ogos 2008 1.205.0 (231.627.590.1) 3.1 (294.233.6) 0 4.073.123.30 FAEDAH PEKERJA (SAMB.9) Pada 31 Ogos 2008 Nilai semasa obligasi Nilai saksama aset pelan 2.7 (193.4 246.627.3 (1.4 1.8 (648.9) 3.765.2 (615.7 2.220.6 245.503.1) 0 4.602.6 (1.

0) [ Tenaga Nasional Berhad ] [ Laporan Tahunan 2008 ] Pelan Pelan ganjaran perubatan persaraan persaraan Jumlah RM’juta RM’juta RM’juta 2008 Kos perkhidmatan semasa 132.6 0 132.4 318. termasuk dalam kos anggota kerja 245.5 0 15. 238 .6 Jangkaan pulangan dari aset pelan (28.5 0 15.2 199.9 646.2 391.5 Jumlah.5) 0 (33.1 0 86.1 Kos perkhidmatan lepas 15.8 193.Nota Kepada Penyata Kewangan 30 FAEDAH PEKERJA (SAMB.6 Jangkaan pulangan dari aset pelan (33.5 207. termasuk dalam kos anggota kerja 246.5 Jumlah.8 Kos perkhidmatan lepas 15.) Perbelanjaan diiktiraf dalam penyata pendapatan Syarikat dianalisis seperti berikut: Pelan Pelan ganjaran perubatan persaraan persaraan Jumlah RM’juta RM’juta RM’juta Syarikat 2007 Kos perkhidmatan semasa 130.4 202.6) 0 (28.6 Kos faedah 130.5) Kerugian aktuari diiktiraf 0 193.4 Kos faedah 119.8 638.0 Pulangan sebenar dari aset pelan (144.4 0 130.1 Caj kepada penyata pendapatan telah dimasukkan dalam perbelanjaan pentadbiran.7 192.1 400.6) Kerugian aktuari diiktiraf 9.0 Pulangan sebenar dari aset pelan 86.0) 0 (144.1 337.

) Andaian aktuari utama yang digunakan berhubung dengan pelan ganjaran bertakrif Syarikat adalah seperti berikut: Pelan Pelan faedah perubatan persaraan persaraan % % Syarikat Pada 31 Ogos 2007 Kadar diskaun Jangkaan pulangan bagi aset pelan Jangkaan kadar kenaikan gaji Inflasi kos perubatan – pesakit dalam – pesakit luar Pada 31 Ogos 2008 Kadar diskaun Jangkaan pulangan bagi aset pelan Jangkaan kadar kenaikan gaji Inflasi kos perubatan – pesakit dalam – pesakit luar 6.0 5.274. Jumlah berikut.1 N/A N/A 8.0 31 CUKAI TERTUNDA Aset dan cukai tanggungan tertunda diimbangi apabila terdapat kebenaran undang-undang bagi mengelakkan cukai aset semasa dan apabila cukai tertunda tersebut berkait dengan undang-undang cukai yang sama.5 7. ditentukan selepas pengimbangan yang sewajarnya.8) 239 .337.0 N/A N/A 7.4) (6.1 6.3) (5.499. ditunjukkan dalam kunci kira-kira: [ Tenaga Nasional Berhad ] [ Laporan Tahunan 2008 ] Kumpulan Syarikat Tanggungan cukai tertunda: – tertakluk kepada cukai pendapatan korporat 2008 RM’juta 2007 RM’juta 2008 RM’juta 2007 RM’juta (6.0 6.0 N/A N/A N/A 8.5 6.4) (5.0 N/A 6.0 6.524.30 FAEDAH PEKERJA (SAMB.0 5.

184.7) 1.274.2 (6.3 (7.688.328.222.1) 837.362. loji dan kelengkapan Pengimbangan Aset cukai tertunda (selepas pengimbangan) 840.337.) Pergerakan pada tahun kewangan berkaitan dengan cukai tertunda adalah seperti berikut: Kumpulan Syarikat [ Tenaga Nasional Berhad ] [ Laporan Tahunan 2008 ] 2008 RM’juta Pada awal tahun kewangan (Dicaj)/dikredit kepada penyata pendapatan: – hartanah. 240 . loji dan kelengkapan – peruntukan dan elaun (6.6) 1.5 1.6 (6.0) Pada akhir tahun kewangan (6.2) 0 837.6 0 (798.1 150.5 (5.337.4 1.274.3) 0 803.665.1 1.8 juta (2007: RM740.8) (13.424.1 (1.2 juta). perbezaan sementara yang berkaitan dengan pendapatan subsidiari yang belum dimasukkan yang mana tanggungan cukai tertunda tidak diiktiraf berjumlah RM1.7 2008 RM’juta 0 0 2007 RM’juta 0 0 Pada 31 Ogos 2008.8 0 (837.2 (6.362.4) 2007 RM’juta (6.4) (6.5 (63.323.4) 232.021.4) 798.8 (6.4) (5.524.8) 0 798.337.5 (1.636.6) 149.8) Tertakluk kepada cukai pendapatan Aset cukai tertunda (sebelum pengimbangan) Peruntukan dan elaun Hartanah.3) 2007 RM’juta (5.6 (5.7) 39.758.524.4) 2008 RM’juta (5.5) 36.274.3) (5.8) Jumlah perbezaan sementara yang boleh ditolak dan kerugian cukai yang tidak digunakan (kedua-duanya tidak mempunyai tarikh luput) yang mana aset cukai tertunda tidak diiktiraf dalam kunci kira-kira adalah seperti berikut: Kumpulan Syarikat Perbezaan sementara boleh ditolak Kerugian cukai 2008 RM’juta 1.2 2007 RM’juta 1.6) 0 Tanggungan cukai tertunda (sebelum pengimbangan) Hartanah. loji dan kelengkapan Pengimbangan Tanggungan cukai tertunda (selepas pengimbangan) (7.499.338.1 233.524.499.2 25.Nota Kepada Penyata Kewangan 31 CUKAI TERTUNDA (SAMB.8 1.2 488.4) (99.328.7 558.

7 33 GERAN PEMBANGUNAN KERAJAAN Kumpulan Geran pembangunan Kerajaan adalah berhubung dengan geran modal yang diterima oleh Sabah Electricity Sdn Bhd yang merupakan 80% syarikat subsidiari untuk modal projek di Negeri Sabah.1) (326.5 2.899.5) 34 MODAL SAHAM [ Tenaga Nasional Berhad ] [ Laporan Tahunan 2008 ] Kumpulan dan Syarikat Saham Keutamaan Hak Boleh Tebus Kelas B bernilai RM1.00 sesaham 5.5 Pada awal tahun kewangan Diterima pada tahun kewangan Pelepasan penyata pendapatan (Nota 7) 2008 RM’juta 620.000 2008 RM 2007 RM 241 .6 395.675.0 0 (44.000 Saham Keutamaan Hak Istimewa Boleh Tebus bernilai RM1.803.5 0 (56.32 PENDAPATAN TERTUNDA Kumpulan Syarikat 2008 2007 2008 RM’juta RM’juta RM’juta Pada awal tahun kewangan 2.400.7 Pelepasan kepada penyata pendapatan (Nota 4) (345.000.6) Pada akhir tahun kewangan 2.00 sesaham 1 1 Dibenarkan: Saham biasa bernilai RM1.8) 2.8 2.6 383.000 5.0 454.000.000 1.4 2.9 (291.000.00 sesaham Pada awal/akhir tahun kewangan 1.9) (307.00 sesaham Pada awal/akhir tahun kewangan 500 500 Saham Keutamaan Hak Boleh Tebus Kelas A bernilai RM1.7 Diterima pada tahun kewangan 441.803.8 2007 RM’juta 2.580.9) 2007 RM’juta 665.504. Pada akhir tahun kewangan 563.6 620.000.504.5 2.

068 4.102.331.00 sesaham di bawah Sekuriti Pendapatan Boleh Tebus Boleh Tukar Tidak Bercagar Pada akhir tahun kewangan 4.312 0 236.135.00 sesaham Pada awal tahun kewangan Terbitan saham biasa bernilai RM1. yang mana secara individu atau kolektif melalui rakan sekutu. Ciri-ciri utama ESOS II adalah seperti berikut: (a) [ Tenaga Nasional Berhad ] [ Laporan Tahunan 2008 ] 2008 RM Diterbit dan dibayar sepenuhnya: Saham biasa bernilai RM1.699.00 sesaham Saham Keutamaan Hak Istimewa Boleh Tebus bernilai RM1. adalah layak untuk turut serta dalam ESOS II.925 15.00 sesaham di bawah tukaran Bon Boleh Tukar Berjaminan Terbitan saham biasa bernilai RM1. Anggota kerja di bawah Pengurusan Tertinggi Berpenggal Tetap juga layak untuk mendapat Opsyen Prestasi berdasarkan sasaran-sasaran yang dinyatakan dalam mesyuarat.225 66.709.518.170.00 sesaham Jumlah modal saham diterbit dan dibayar sepenuhnya pada akhir tahun kewangan 2007 RM 4.) Kumpulan dan Syarikat Skim Opsyen Saham Anggota Kerja (‘ESOS’) Syarikat melaksanakan Skim Opsyen Saham Anggota Kerja II (‘ESOS II’) yang baru pada 8 Julai 2003 bagi jangkamasa 10 tahun.331.709.334.709.052 114. (d) Harga opsyen saham di bawah ESOS II adalah lebih tinggi daripada nilai purata wajaran harga saham di pasaran yang ditunjukkan dalam senarai rasmi harian yang dikeluarkan oleh Bursa Malaysia Berhad bagi lima hari urus niaga sebelum tarikh penawaran dengan diskaun 10% ke atas nilai nominal saham tersebut. kecuali anggota kerja Skim A (skim yang mengawal selia anggota kerja yang masih tertakluk kepada terma dan syarat Kerajaan selepas pengkorporatan dan penswastaan Lembaga Letrik Negara pada tahun 1990).345 4. memiliki 20% atau lebih dalam modal berbayar Syarikat.Nota Kepada Penyata Kewangan 34 MODAL SAHAM (SAMB.331.069 Pergerakan terbitan saham biasa bernilai RM1.573.736.334.345 4.068 1 1 4.00 sesaham di bawah ESOS II Terbitan saham biasa bernilai RM1. ESOS II tertakluk kepada undang-undang kecil yang telah diluluskan oleh pemegang saham di Mesyuarat Agung Luar Biasa (‘EGM’) pada 29 Mei 2003 dan dipinda pada EGM yang diadakan pada 15 Disember 2005. (b) Tidak lebih daripada 10% saham-saham di bawah ESOS II Ini diperuntukkan kepada setiap Pengarah atau anggota kerja.068 Jumlah keseluruhan saham biasa yang akan diterbitkan oleh Syarikat di bawah ESOS II adalah tidak melebihi 10% daripada modal berbayar Syarikat dan tidak lebih daripada 50% saham-saham yang diperuntukkan secara agregat di bawah skim ESOS II kepada para Pengarah dan pengurusan kanan. (c) Mana-mana anggota kerja.518.337 2.334. termasuk mana-mana Pengarah Eksekutif dan mereka yang dikategorikan sebagai Pengurusan Tertinggi Berpenggal Tetap.331.709.346 4. 242 .494 4.518.

80 8.) (e) Jika terdapat sebarang perubahan terhadap struktur modal Syarikat sebelum opsyen ini tamat pada 7 Julai 2013.56 6. saham yang diterbitkan bertaraf ‘pari passu’ sama seperti saham yang sedia ada dalam Syarikat. perubahan berikut akan dibuat: (i) (ii) bilangan saham baru berkaitan dengan Skim ESOS II yang masih belum dilanggan. (g) Sesiapa yang telah mendapat opsyen di bawah ESOS II tidak layak menyertai sebarang terbitan saham oleh manamana syarikat lain dalam Kumpulan.73 6.) Skim Opsyen Saham Anggota Kerja (‘ESOS’) (Samb.92 6.68 7.84 7.351 (2.73 2008 Harga langganan Bilangan purata saham RM/saham ‘000 Awal tahun Diberi Dilaksana Luput Pada akhir tahun 7.031 243 [ Tenaga Nasional Berhad ] [ Laporan Tahunan 2008 ] . (f) Opsyen saham di bawah di bawah ESOS II tidak membawa sebarang dividen atau hak mengundi.86 11.736) (141) 84.031 21.34 MODAL SAHAM (SAMB.087 (66.066 Bilangan saham ‘000 133. Pergerakan dalam bilangan saham yang diwakili oleh opsyen baki dan harga langganan purata wajaran adalah seperti berikut: 2007 Harga langganan purata RM/saham 6. Dengan pelaksanaan opsyen.821 17. harga opsyen.89 10. dan/atau (iii) kaedah langganan opsyen.50 84.573) (743) 102.

149 205 7.110 1.00 8.95 9.71 6.2013 07.2013 07.07.573.42/7.60 – 7.42/7.60 – 7.42/7.71/6.2013 07.2013 07.172 0 288 7.216 102.07.45 – 10.75 7.75 – 8.2013 07.80 7.07.71/6.99/7.07.2008 Opsyen saham yang terdapat pada akhir tahun ekoran tarikh luput dan harga langganan: Bilangan saham Tarikh luput Harga langganan 2008 2007 RM/saham ‘000 ‘000 07.95 8.95 6.71/6.07.125 225.07.42/7.33 6.Nota Kepada Penyata Kewangan 34 MODAL SAHAM (SAMB.15 – 9.50 6.2013 07.2013 07.250 9.33 6.875 413.42/7.42 8.031 JUMLAH 2.375 154.189 9.25 – 10.99 7.33 6.99/7.42/7.189 10.80 – 9.125 140.00 7.558 11.70 – 8.000 8.40 9.33/11.2013 07.061 205 7.07.45 6.225 236.07.675 237.2013 07.30 9.189 11.33 6.2013 07.71/6.95 – 9.99/7.33 7.10 7.99/7.375 155.05 – 9.306 15.716 6.33 6.025 694.80 – 8.07.07.) Butiran yang berkaitan dengan opsyen yang dilaksanakan sepanjang tahun kewangan adalah seperti berikut: Nilai saksama Bilangan saham pada saham tarikh terbitan Harta diterbitkan Tarikh langganan saham langganan pada RM/saham RM/saham 31.877 5.350 [ Tenaga Nasional Berhad ] [ Laporan Tahunan 2008 ] 244 .18 2.052 September 2007 Oktober 2007 November 2007 Disember 2007 Januari 2008 Februari 2008 Mac 2008 April 2008 Mei 2008 Jun 2008 Julai 2008 Ogos 2008 9.07.71/7.245 1.07.750 125.066 42.71/7.33 9.011 1.33 41.99/7.07.39 7.07 11.2013 07.2013 07.07.2013 07.2013 07.2013 6.71/6.99/7.300 56.71/6.40 7.07 6.07.023 41 18.042 3.33 353.2013 07.649 3.33 6.8.42/7.33 7.469 0 288 8.00 – 9.71/6.809.277 Jumlah kecil Pertukaran Sekuriti Pendapatan Boleh Tebus Boleh Tukar (‘CRIS’) 9.50 6.42/7.306 15.33 6.71 6.71 6.99/7.585 0 0 0 0 0 0 0 84.07.460 5.) Skim Opsyen Saham Anggota Kerja (‘ESOS’) (Samb.237 9.33 6.252 13 34 90 1.07.99/7.33/6.2013 07.71/6.33/6.

Nilai saksama pada tarikh langganan saham diterbitkan 23.2007 27.35 7.2005 30.73/3.48/3.41 24.04.09.42 Caj kepada penyata pendapatan yang terbit daripada bayaran berasaskan saham ketika tahun kewangan mencecah RM27. Pemegang Saham Istimewa berhak melantik sesiapa tetapi tidak melebihi enam orang dalam satu masa.77 3.63/3.14 1.7 juta) bagi Kumpulan dan RM25.2005 17.42 7.50 3.54 6.43/3.95 10.2007 27.07 18.14 1.4 juta (2007: RM30.57 22.56 3.493 Modal saham biasa.45 19.14 1.72 6. Pemegang Saham Istimewa.14 3.28 9.2006 25. seperti yang dinyatakan dalam Nota 6 penyata kewangan ini.48 3.13 19.40 17.72 3. sebagai Pengarah yang dilantik Kerajaan.19 11.50 10.2005 24.33 7.65 9.07.33 7.07.59 17.14 1.8.47 20.2006 16.19 9.2007 24.8 juta) bagi Syarikat.1 juta (2007: RM35.02.56 8.60 3.07 11.03.89 21.14 1. 31.91 11. yang hanya terdiri daripada Kerajaan atau sebarang wakil atau sesiapa yang bertindak bagi pihaknya.2008 RM’000 Saham Keutamaan Hak Istimewa Boleh Tebus (‘Saham Istimewa’) (a) Saham Istimewa akan membolehkan Kerajaan Malaysia melalui Menteri Kewangan Diperbadankan memastikan keputusan utama tertentu yang melibatkan operasi Syarikat adalah sejajar dengan dasar Kerajaan.) Skim Opsyen Saham Anggota Kerja (‘ESOS’) (Samb.33 8 8 7 7 7 6 6 6 6 6 6 5 5 1.14 1.64/3.2006 28.33 9.45 3.56 11.) Purata wajaran nilai saksama opsyen yang diberi pada tahun ditentukan menggunakan model penilaian Trinomial.2007 25.14 1.80 7.55/3.08.12.37/3.29 9.34 MODAL SAHAM (SAMB.2007 26.920 245 [ Tenaga Nasional Berhad ] [ Laporan Tahunan 2008 ] .359 Hasil diterima ke atas langganan opsyen saham 17.04.33/3.573 14.24 8.10.76 8.32 22.00 8. adalah layak untuk menerima notis mesyuarat tetapi tidak layak untuk hadir dan bersuara pada mesyuarat-mesyuarat tersebut.52 17.14 1.14 1.96 3.70 8.07.24 9.14 1.79 3.40 3.95 3.64 3.2008 8.86/3. Input signifikan kepada model adalah seperti berikut: Harga Saham Hasil Kadar Pergerakan pada tarikh Harga Hayat dividen faedah harga saham Tarikh diberi langganan Opsyen dijangkakan bebas risiko purata 5 tahun diberi RM RM Tahun % % % 25. tara Premium saham 2.92 17.19/10.01 18.75 7.2008 30.03.14 1.14 1.02.

) Saham Keutamaan Hak Istimewa Boleh Tebus (‘Saham Istimewa’) (Samb.) (b) Beberapa perkara tertentu. Seperti yang dinyatakan dalam Nota 28(c) kepada penyata kewangan ini.0 246 .0 16.Nota Kepada Penyata Kewangan 34 MODAL SAHAM (SAMB.9 1. pada bila-bila masa.242. pembubaran Syarikat. 35 PREMIUM SAHAM Kumpulan dan Syarikat [ Tenaga Nasional Berhad ] [ Laporan Tahunan 2008 ] Pada akhir tahun kewangan Pada awal tahun kewangan Terbit dari saham biasa yang diterbitkan pada tahun kewangan 2008 RM’juta 5.000 setiap satu. Saham Keutamaan Boleh Tebus Kelas A dan Kelas B (‘RPS’) Ciri-ciri utama RPS Kelas A dan Kelas B Syarikat adalah seperti berikut: (a) RPS tidak memberi sebarang hak untuk penyertaan dalam aset dan keuntungan lebihan Syarikat. (d) Pemegang Saham Istimewa mempunyai hak untuk meminta Syarikat menebus Saham Istimewa pada harga tara. (c) RPS ini tidak boleh ditukar kepada saham biasa. (d) Syarikat mempunyai hak untuk menebus semua RPS Kelas A dan Kelas B masing-masing pada atau selepas 16 Ogos 2010 dan 19 September 2010 pada nilai RM1. percantuman.242. pembentukan dan penerbitan saham tambahan yang diberi hak pengundian yang berbeza. penggabungan dan pengambilalihan.8 5. pelupusan sebahagian besar aset. RPS tersebut membentuk sebahagian daripada Sekuriti Pendapatan Tetap Syarikat.912. memerlukan kelulusan daripada Pemegang Saham Istimewa. (b) Pemegang RPS tidak mempunyai hak untuk mengundi kecuali ke atas resolusi untuk mengubah hak pemegang RPS. terutamanya perubahan Tataurus Pertubuhan Syarikat berkaitan hak Pemegang Saham Istimewa. (c) Pemegang Saham Istimewa tidak mempunyai hak untuk mengambil bahagian dalam modal atau keuntungan Syarikat.329.8 2007 RM’juta 3.258.1 5.

6 (27.6 925.7 27.1 0 35.027.2 (146.7 990.8 1.1) (65.6 78.6) 0 0 35.3 25.3 247 .5 0 0 56.6 5.6 30.5 5.0) Pada akhir tahun kewangan 62.2 981.8 1.3 718.8) (37.021.6) (146.000.7 56.021.8 35.0) 843.4 (65.36 PENILAIAN SEMULA DAN RIZAB LAIN Kumpulan Syarikat 2008 2007 2008 RM’juta RM’juta RM’juta Tidak boleh diagih Rizab Rizab Rizab Rizab penilaian semula pertukaran mata wang asing daripada disatukan Skim Opsyen Saham Pekerja 935.0) (27.6 (133.6) 35.017.7 Jumlah rizab penilaian semula dan rizab lain Pada awal tahun kewangan Terbit pada tahun kewangan Realisasi rizab penilaian semula 894.017.6) 62.1) 1.7 894.5 0 0 30.021.8 30.7 0 0 0 0 0 [ Tenaga Nasional Berhad ] [ Laporan Tahunan 2008 ] (146.0) Pada akhir tahun kewangan 935.8 1.6) (146.6 1.9 925.2 894.7) (65.2 Pergerakan dalam setiap kategori rizab adalah seperti berikut: Kumpulan Syarikat 2008 2007 2008 RM’juta RM’juta RM’juta Rizab penilaian semula Pada awal tahun kewangan 1.000.8 25.5 Realisasi rizab penilaian semula (65.2 (138.000.7 30.8 (27.5 Pada akhir tahun kewangan 718.4 0 30.6) 5.1) 990.2 0 Rizab pertukaran mata wang asing Pada awal tahun kewangan Terbit pada tahun kewangan 2007 RM’juta 1.9 981.4 (27.2 Rizab Skim Opsyen Saham Pekerja Pada awal tahun kewangan Terbit pada tahun kewangan Rizab daripada disatukan Pada awal/akhir tahun kewangan Pada akhir tahun kewangan (133.1) 1.6 1.7 2007 RM’juta 990.5) 42.9 (111.

900.3 37.3 24.964.9 11.9 2007 RM’juta 912. Keuntungan yang berbaki (2007: RM11.0 24.2 284.283.3 13.4 (b) Komitmen pajakan operasi tidak boleh batal Kumpulan dan Syarikat [ Tenaga Nasional Berhad ] [ Laporan Tahunan 2008 ] Bayaran minimum pajakan masa hadapan Tidak lebih dari satu tahun Lebih dari satu tahun dan tidak lebih dari lima tahun 2008 RM’juta 2007 RM’juta 13.3 juta) tersedia untuk diagihkan sebagai dividen dikecualikan cukai kepada pemegang saham.858.3 16.8 16. 248 . jika dibayar sebagai dividen.248.8 juta Satu Tingkat.196.0 1.3 11. 38 KOMITMEN (a) Komitmen modal dan komitmen lain untuk 5 tahun Kumpulan Syarikat 2008 2007 2008 RM’juta RM’juta RM’juta Perbelanjaan modal diluluskan yang tidak diambil kira dalam penyata kewangan Dikontrakkan 548.5 12.739.3 juta (2007: RM47.9 11.352. Syarikat mempunyai kredit cukai Seksyen 108 Akta Cukai 1967 untuk membayar kira-kira RM1.427.141.6 Bayaran pajakan di atas adalah berkaitan dengan pajakan operasi tidak boleh batal bagi Kumpulan dan Syarikat.721.6 15.431. Syarikat mempunyai pendapatan dikecualikan cukai pada 31 Ogos 2008 yang timbul daripada Akta Cukai Pendapatan (Pindaan). Sebagai tambahan.2 juta) boleh diagihkan sebagai dividen dikecualikan di bawah sistem Cukai yang mencukupi di bawah juta) daripada keuntungan sebanyak RM13.Nota Kepada Penyata Kewangan 37 KEUNTUNGAN TERSIMPAN Tertakluk kepada persetujuan Lembaga Hasil Dalam Negeri. 1999 berkaitan cukai ke atas pendapatan yang diperoleh pada tahun 1999 yang dilepaskan daripada cukai dan pendapatan dividen dikecualikan berjumlah kira-kira RM247.6 Tidak dikontrakkan 16.3 tersimpannya pada 31 Ogos 2008.580.9 12. Pendapatan dikecualikan cukai ini tertakluk kepada persetujuan Lembaga Hasil Dalam Negeri.0 juta (2007: RM1.

3 Tuntutan oleh pihak ketiga merangkumi tuntutan oleh kontraktor. SESB sedang dalam proses mendapatkan perintah perlindungan untuk dikecualikan daripada sebarang potensi tanggungan.9 4.39 TANGGUNGAN LUAR JANGKA (TIDAK BERCAGAR) Kumpulan Syarikat 2008 2007 2008 RM’juta RM’juta RM’juta Tuntutan daripada pihak ketiga 1.4 Duti setem ke atas pindah milik aset kepada 108.8 3.256.2 5.5 170. 249 [ Tenaga Nasional Berhad ] [ Laporan Tahunan 2008 ] .077.7 0 1.1 1. khususnya yang berikut: Subsidiari • • • • • • • • • • TNB Janamanjung Sdn Bhd TNB Fuel Services Sdn Bhd Kapar Energy Ventures Sdn Bhd Tenaga Switchgear Sdn Bhd Malaysia Transformers Manufacturing Sdn Bhd Sabah Electricity Sdn Bhd TNB Research Sdn Bhd TNB Capital Ltd TNB Repair & Maintenance Sdn Bhd Tenaga Cable Industries Sdn Bhd Syarikat Bersekutu • Teknologi Tenaga Perlis Consortium Sdn Bhd • GB3 Sdn Bhd • Fibrecomm Network (M) Sdn Bhd Semua urus niaga pihak berkaitan telah dilaksanakan dalam perjalanan biasa perniagaan pada harga yang tersedia untuk pihak ketiga atau mengikut syarat-syarat yang dirundingkan. perunding. 40 PENDEDAHAN PENTING PIHAK BERKAITAN Urus niaga pihak berkaitan bagi Syarikat sebahagian besarnya merangkumi urus niaga antara Syarikat dan subsidiari serta syarikat bersekutunya.0 108.18% kepentingan ekuiti dan merupakan pihak berkaitan bagi Syarikat.0 947.4 0 Jaminan korporat diberi kepada institusi kewangan ekoran kemudahan yang diberi kepada subsidiari 307.4 0 0 4.894.5 943.9 29. (1) Berhubung dengan cukai setem bagi pemindahan aset daripada Lembaga Letrik Sabah.500.5 2007 RM’juta 917.812.0 0 subsidiari (1) Tanggungan luar jangka lain 5.9 0 3.1 Jaminan perdagangan dan bon prestasi 1.686. Tuntutan ini sedang diselesaikan dan Pengarah-pengarah berpendapat bahawa keputusan tuntutan tersebut tidak akan membawa kesan ketara terhadap kedudukan kewangan Kumpulan dan Syarikat. pelanggan dan bekas warga kerja.739. Khazanah Nasional Berhad (Khazanah) merupakan pemegang saham utama dengan 37.

9 34.3 4.3 5.8 345.9 3. di bawah ini dibentangkan urus niaga penting pihak berkaitan yang lain yang dilaksanakan atas syarat dan peraturan yang dirundingkan di kalangan pihak yang berkaitan: Kumpulan Syarikat 2008 2007 2008 RM’juta RM’juta RM’juta (a) Urus niaga dengan subsidiari Pendapatan – Penjualan elektrik – Pendapatan faedah – Pendapatan dividen – Pendapatan sewa Perbelanjaan – Pembelian elektrik – Perbelanjaan faedah Jumlah yang hutang daripada subsidiari Jumlah yang dihutang kepada subsidiari 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 24.4 201. 124 “Pendedahan Pihak Berkaitan”.) Selain daripada baki pihak berkaitan yang dinyatakan di bahagian lain penyata kewangan.306.718. pendedahan urus niaga penting pihak berkaitan antara syarikat yang dikawal oleh kerajaan dengan syarikat kawalan kerajaan yang lain tidak diperlukan dalam penyata kewangan.2 161.5 25.2 0.574.194.1 3.Nota Kepada Penyata Kewangan 40 PENDEDAHAN PENTING PIHAK BERKAITAN (SAMB.2 133.5 1. 250 .299.8 658.5 [ Tenaga Nasional Berhad ] [ Laporan Tahunan 2008 ] Penjualan dan pembelian elektrik kepada dan daripada syarikat-syarikat bersekutu diagregatkan kerana urus niaga tersebut berbentuk serupa dan tiada urus niaga yang tidak cukup ketara bagi membolehkan pendedahan secara berasingan.6 0.9 34.443.9 1.6 224.2 0.8 345.306.0 4.5 37. Seperti dinyatakan di bawah perenggan 5 daripada FRS No.024.1 1.6 285.8 4.7 2007 RM’juta 22.5 0. Oleh itu.5 (b) Urus niaga dengan syarikat bersekutu Pendapatan – Penjualan elektrik – Pendapatan faedah – Pendapatan pajakan Perbelanjaan – Pembelian elektrik Jumlah dihutang daripada syarikat bersekutu Jumlah dihutang kepada syarikat bersekutu 0.3 4.8 0 1.953.6 224. urus niaga pihak berkaitan yang penting antara Syarikat dan entiti kawalan Kerajaan yang lain tidak dinyatakan kerana pemegang saham utama Syarikat adalah Kerajaan Malaysia dan entiti-entiti miliknya.9 0 1.5 37.2 5.8 1.8 2.3 5.194.4 12.

3 2.2 – Caruman kepada Kumpulan Wang Simpanan Pekerja (KWSP) 1. 41 PELAPORAN BERSEGMEN Memandangkan aktiviti utama Kumpulan dan Syarikat adalah dalam penjanaan. laporan segmen dianggap tidak perlu. panduan dan prosedur kawalan bagi menangani pendedahannya terhadap risiko kewangan.2 0. instrumen derivatif kewangan hanya digunakan untuk melindung nilai pendedahan komersial itu dan bukannya untuk dipegang atau dijual bagi tujuan spekulatif.5 3.0 0. Urus niaga lindung nilai ditentukan bagi komitmen komersial.9 0. penghantaran. urus niaga pihak berkaitan turut memasukkan urus niaga dengan entiti yang dikawal. Kumpulan juga mempunyai subsidiari yang beroperasi di negara asing yang menjana hasil dan menanggung kos yang didominasikan dalam mata wang asing. Sekiranya wujud. Pendedahan mata wang utama sebahagian besarnya dalam Dolar Amerika dan Yen Jepun.5 0.2 3.7 – Faedah anggota yang lain 0. pembahagian dan penjualan elektrik. risiko pencairan dan aliran tunai. mengarah dan mengawal aktiviti Syarikat atau Kumpulan.0 7. kredit. Pendedahan mata wang asing utama adalah sebahagian besarnya dalam Dolar Amerika. • Risiko mata wang Risiko pertukaran mata wang asing Kumpulan timbul daripada pinjaman dalam mata wang asing. sama ada secara langsung ataupun tidak langsung tetapi tidak termasuk Pengarah bukan eksekutif Syarikat.5 0.8 0. [ Tenaga Nasional Berhad ] [ Laporan Tahunan 2008 ] 251 .2 0. dikawal bersama atau banyak dipengaruhi secara langsung atau tidak langsung oleh mana-mana personel utama atau anggota keluarga terdekat mereka. 42 PENGURUSAN RISIKO KEWANGAN (a) Objektif dan dasar pengurusan risiko kewangan Risiko utama daripada aset kewangan dan tanggungan Kumpulan adalah pertukaran mata wang asing.3 2.2 Pembayaran berasaskan saham – Perbelanjaan ESOS 2007 RM’juta 4. elaun dan bonus 9.2 0.6 0.1 – Manfaat barangan 0. Keseluruhan pengurusan risiko Kumpulan berhasrat untuk meminimumkan kesan buruk yang mungkin berlaku pada prestasi kewangan Kumpulan. kadar faedah.4 6.0 Personel pengurusan utama merupakan orang yang mempunyai kuasa dan tanggungjawab untuk merancang.40 PENDEDAHAN PENTING PIHAK BERKAITAN (SAMB.) Kumpulan Syarikat 2008 2007 2008 RM’juta RM’juta RM’juta (c) Pampasan pihak pengurusan utama Ganjaran anggota kerja jangka pendek – Gaji. Kumpulan telah mewujudkan dasar-dasar pengurusan risiko.

pelanggan kebanyakannya dibahagikan kepada perniagaan dan kediaman. Syarikat memantau dan mengekalkan satu tahap nilai tunai dan bersamaan tunai yang dianggap mencukupi oleh pihak pengurusan bagi membiayai operasi Kumpulan dan mengelakkan kesan turun naik dalam aliran tunai. Namun. untuk menjana profil kadar faedah diinginkan. pinjaman bank. Instrumen kewangan digunakan. Semua Instrumen lindung nilai dimeterai dengan institusi kewangan dengan tujuan mengehadkan pendedahan risiko kredit Kumpulan. Kumpulan terdedah kepada kerugian berkaitan kredit sekiranya pihak-pihak berkenaan gagal menjelaskan hutang instrumen derivatif kewangan tersebut. Jika perlu. Disebabkan sifat dinamik perniagaan teras. Pendedahan kadar kaedah timbul ekoran pinjaman dan deposit Kumpulan. jika sesuai. Kumpulan mendapatkan deposit atau jaminan bank daripada pelanggan. bon dan nota-nota. Bagi mendapatkan campuran ini. Risiko kadar faedah aliran tunai Pendapatan dan aliran tunai operasi adalah bebas daripada perubahan dalam kadar faedah pasaran. • Risiko kecairan dan aliran tunai [ Tenaga Nasional Berhad ] [ Laporan Tahunan 2008 ] Dalam pengurusan risiko kecairan dan aliran tunai. Hutang Kumpulan meliputi overdraf bank. Kumpulan berazam untuk mengekalkan fleksibiliti dalam pembiayaan dengan menyimpan kedua-dua pinjaman komited dan tidak komited yang ada. Risiko kredit diurus melalui penggunaan had kredit dan prosedur pengawasan. wang tunai dan bersamaan tunai. Kumpulan menguruskan sendiri kadar faedahnya dengan menyimpan baki tersebut dalam pelbagai terma tempoh matang dan kadar faedah. Kumpulan tidak mempunyai tumpuan risiko kredit yang besar selain perniagaan dan penghutang perdagangan kediaman berikutan asas pelanggannya yang luas.) • Risiko kadar faedah Kumpulan mempunyai baki tunai dan bank serta deposit dalam bank berlesen dan institusi kewangan yang berwibawa. Objektif pengurusan risiko kadar faedah Kumpulan ialah untuk mengurus perbelanjaan faedah sejajar dengan mengekalkan tahap pendedahan kepada turun naik kadar faedah yang berpatutan. Kumpulan menggunakan tukar ganti silang kadar faedah mata wang. Disebabkan sifat perniagaan Kumpulan. sekuriti boleh niaga dan instrumen kewangan yang digunakan dalam aktiviti lindung nilai. 252 .Nota Kepada Penyata Kewangan 42 PENGURUSAN RISIKO KEWANGAN (a) Objektif dan dasar pengurusan risiko kewangan (Samb. tukar ganti kadar faedah dan opsyen untuk menukar pinjaman mata wang asing jangka panjang tertentu daripada kepelbagaian kepada kadar faedah tetap dan sebaliknya. Dasar kumpulan mengehadkan tumpuan ke atas pendedahan kewangan kepada mana-mana institusi kewangan tunggal. (b) Risiko kadar faedah Risiko kadar faedah nilai saksama Pendedahan Kumpulan kepada risiko bahawa nilai instrumen kewangan akan mengalami turun naik ekoran perubahanperubahan dalam kadar-kadar faedah pasaran disebutkan dalam 28. Untuk mencapai objektif ini. dan diuruskan menerusi penggunaan kadar tetap dan terapung hutang dan derivatif instrumen kewangan. • Risiko kredit Aset kewangan yang berpotensi mengalih tumpuan Kumpulan terhadap risiko kredit kebanyakannya terdiri daripada penerimaan. Kumpulan menyasarkan campuran hutang tetap dan terapung berdasarkan penilaian ke atas profil pendedahan semasa dan kadar faedah yang dikehendaki. Kumpulan menyimpan wang tunai dan bersamaan tunai serta sekuriti boleh niaga dalam beberapa institusi kewangan. tetapi tidak menjangkakan kegagalan mana-mana pihak berkenaan untuk memenuhi kewajipan mereka.

2 34.5 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 224. Beza di luar kunci kira-kira mewakili nilai nosional bersih semua kadar faedah sensitif instrumen derivatif.2007: 5. Jadual di bawah meringkaskan pendedahan Kumpulan dan Syarikat kepada risiko kadar faedah.) Risiko kadar faedah aliran tunai (Samb.85%) setahun.6 4.8.3 202.1 109.8 2.5 139. aliran tunai dan ciri-ciri aset yang lain dan pembiayaan tanggungan masing-masing.5 3.6 4.42 PENGURUSAN RISIKO KEWANGAN (SAMB.828.6 281.1 0 122. Selepas swap kadar faedah.) Kadar faedah purata wajaran bagi kadar tetap pinjaman Syarikat pada tarikh kunci kira-kira ialah 5.1 0 268.7 4.1 267.0 3.087.9 3.44% (31.8 5.978.79%) setahun.2007: 5. Faedah efektif pada Instrumen kadar tetap matang Jumlah tarikh kunci Kadar atau dinilai semula dalam sensitif kira-kira terapung < 1 tahun 1-2 tahun 2-3 tahun 3-4 tahun 4-5 tahun > 5 tahun faedah % setahun RM’juta RM’juta RM’juta RM’juta RM’juta RM’juta RM’juta RM’juta Kumpulan 2008 Aset kewangan Penghutang perdagangan dan penghutang lain Jumlah dihutang oleh syarikat bersekutu Deposit dan baki bank 2007 Aset kewangan Penghutang perdagangan dan penghutang lain Jumlah dihutang oleh syarikat bersekutu Deposit dan baki bank 0 0 0 17.1 1. kadar faedah purata wajaran Syarikat pada tarikh kunci kira-kira ialah 5.4 0 0 0 22.5 0 0 0 0 0 0 0 0 17.741.696.5 38.2 37.8.075.952.2 0 87. Dimasukkan dalam jadual ini adalah aset kewangan dan tanggungan Kumpulan dan Syarikat pada nilai yang dibawa yang dikategorikan dengan harga semula terdahulu atau tarikh matang dalam kontrak.49% (31.8 253 [ Tenaga Nasional Berhad ] [ Laporan Tahunan 2008 ] .2 0 0 0 0 582.4 34.271.1 0 0 17. Sensitiviti kepada kadar faedah timbul daripada ketidakseimbangan dalam tarikh harga semula.) (b) Risiko kadar faedah (Samb.

299.4 0 1.2 8.828.3 50.1 7.6 9.921.3 8.5 5.) (b) Risiko kadar faedah (Samb.414.506.8 2007 Aset kewangan Pelaburan Penghutang perdagangan dan penghutang lain Jumlah dihutang oleh syarikat bersekutu Sekuriti boleh niaga Deposit dan baki bank Aset-aset lain (jumlah boleh diperoleh daripada rakan balas dalam perjanjian tukar ganti) 0 224.446.5 0.935.7 10.696.0 0 3.9 0.5 802.857.3 2.087.6 5.8 0 826.6 2.6 0 4.6 2.2 3.0 50.2 8.5 46.9 0 0 1.332.8 50.075.Nota Kepada Penyata Kewangan 42 PENGURUSAN RISIKO KEWANGAN (SAMB.383.9 254 [ Tenaga Nasional Berhad ] [ Laporan Tahunan 2008 ] .6 2.2 0 0 460.3 10.327.9 0 3.3 0.4 34.1 0 350.2 10.513.7 0.) Baki Jumlah Tidak di bawah sensitif sensitif prinsip faedah faedah Islam Jumlah RM’juta RM’juta RM’juta RM’juta Kumpulan 2008 Aset kewangan Pelaburan Penghutang perdagangan dan penghutang lain Jumlah dihutang oleh syarikat bersekutu Sekuriti boleh niaga Deposit dan baki bank Aset-aset lain (jumlah boleh diperoleh daripada rakan balas dalam perjanjian tukar ganti) 0 582.5 38.4 50.8 45.382.6 3.1 0 365.8 0 5.1 8.

8 0 2.4 54.42 PENGURUSAN RISIKO KEWANGAN (SAMB.6 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 1.8 8.4 37.2 2.5 419.5 1.480.8 34.866.888.6 0 0 54.5 0 0 648.6 3.9 0.444.6 0 350.349.8 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 1.6 2.444.1 4.0 1.727.649.0 2.9 52.94 0 0 648.0 37.2 110.749.6 0.03 0 0 560.7 300.8 2.2 8.0 3.1 5.768.4 37.) (b) Risiko kadar faedah (Samb.212.908.768.452.) Syarikat 2008 Aset kewangan Jumlah dihutang oleh subsidiari Jumlah dihutang oleh syarikat bersekutu Deposit dan baki bank Faedah efektif pada Instrumen kadar tetap matang Jumlah tarikh kunci Kadar atau dinilai semula dalam sensitif kira-kira terapung < 1 tahun 1-2 tahun 2-3 tahun 3-4 tahun 4-5 tahun > 5 tahun faedah % setahun RM’juta RM’juta RM’juta RM’juta RM’juta RM’juta RM’juta RM’juta 6.5 946.5 Syarikat 2008 Aset kewangan Pelaburan Penghutang perdagangan dan penghutang lain Jumlah dihutang oleh subsidiari Jumlah dihutang oleh syarikat bersekutu Sekuriti boleh niaga Deposit dan baki bank Aset-aset lain (jumlah boleh diperoleh daripada rakan balas dalam perjanjian tukar ganti) 0 0 1.0 255 [ Tenaga Nasional Berhad ] [ Laporan Tahunan 2008 ] Baki Jumlah Tidak di bawah sensitif sensitif prinsip faedah faedah Islam Jumlah RM’juta RM’juta RM’juta RM’juta .700.5 0 0 560.239.480.1 37.6 3.7 34.2 2007 Aset kewangan Jumlah dihutang oleh subsidiari Jumlah dihutang oleh syarikat bersekutu Deposit dan baki bank 8.0 4.444.6 0 8.9 0 0 0 1.8 0 0 52.998.8 2.2 110.0 0 4.998.385.299.3 0 1.5 4.

953.155.638.9 12.7) (15.3 2.7 1.651.941.6 0 3.3 8.1 1.1 2.636.0) (626.9 303.638.5) 0 0.) (b) Risiko kadar faedah (Samb.6 0 365.649.7) (15.941.5 205.45 0 0 1.788.0 (307.2 34.5) (102.5 0 0 2.0 1.789.8) (2.0 894.6 4.0) 2.5) 0 18.2 0 0 0 506.9 Beza sensitiviti kadar faedah pada kunci kira-kira 0 Beza sensitiviti kadar faedah di luar kunci kira-kira 0 Jumlah beza sensitiviti kadar faedah (1.6 10.775.768.775.4 349.3) (2.0 250.5) 18.5 0 0 205.1) 103.0 0 601.941.463.638.4 0 10.7 484.Nota Kepada Penyata Kewangan 42 PENGURUSAN RISIKO KEWANGAN (SAMB.896.941.6 249.533.452.7 484.524.0 2.8 34.8 12.0 0 0 626.0 2.036.7) 256 .1 0 5.0 0 (205.1 61.377.5 110.3 (12.3 0.8 0 872.0) 0 (626.5 0 0 250.331.4 951.0 17.5 626.4 0.8 (1.377.) Baki Jumlah Tidak di bawah sensitif sensitif prinsip faedah faedah Islam Jumlah RM’juta RM’juta RM’juta RM’juta Syarikat 2007 Aset kewangan Pelaburan Penghutang perdagangan dan penghutang lain Jumlah dihutang oleh subsidiari Jumlah dihutang oleh syarikat bersekutu Sekuriti boleh niaga Deposit dan baki bank Aset-aset lain (jumlah boleh diperoleh daripada rakan balas dalam perjanjian tukar ganti) 0 0 1.3 0 (12.5 19.0 110.652.1 Kumpulan 2008 Tanggungan kewangan Pemiutang perdagangan dan pemiutang lain Jumlah dihutang kepada syarikat bersekutu Pinjaman Faedah efektif pada Instrumen kadar tetap matang Jumlah tarikh kunci Kadar atau dinilai semula dalam sensitif kira-kira terapung < 1 tahun 1-2 tahun 2-3 tahun 3-4 tahun 4-5 tahun > 5 tahun faedah % setahun RM’juta RM’juta RM’juta RM’juta RM’juta RM’juta RM’juta RM’juta [ Tenaga Nasional Berhad ] [ Laporan Tahunan 2008 ] 0 0 5.

3 (604.9 224.2) (170.832.7) (3.896.680.2) 272.8 0 0 307.42 PENGURUSAN RISIKO KEWANGAN (SAMB.257.220.814.814.407.1) (13.0 0 0 639.5) (3.338.2 0 0 3.7 721.1) 0 (483.9 (15.2) 0 (3.4 0 (63.1) 0 (13.1 0 0 63.634.1) (11.8 63.331.0 4.1 491.1) 0 (11.9 224.7) 4.3) (3.7 3.196.0 17.7 28.77 0 0 1.941.7 346.8) Kumpulan 2008 Tanggungan kewangan Pemiutang perdagangan dan pemiutang lain Jumlah dihutang kepada syarikat bersekutu Pinjaman Tanggungan lain (jumlah perlu dibayar kepada rakan balas dalam perjanjian tukar ganti) 484.6 (19.0) 0 (639.1 639.4 (63.5) 0.4 0.410.1 11.008.) (b) Risiko kadar faedah (Samb.338.0) Beza sensitiviti kadar faedah pada kunci kira-kira Beza sensitiviti kadar faedah di luar kunci kira-kira Jumlah beza sensitiviti kadar faedah 257 [ Tenaga Nasional Berhad ] [ Laporan Tahunan 2008 ] Baki Jumlah Tidak di bawah sensitif sensitif prinsip faedah faedah Islam Jumlah RM’juta RM’juta RM’juta RM’juta .008.5 0 19.5) 167.5) (1.865.814.8 23.257.814.8 (19.1 Beza sensitiviti kadar faedah pada kunci kira-kira 0 Beza sensitiviti kadar faedah di luar kunci kira-kira 0 Jumlah beza sensitiviti kadar faedah (1.) Kumpulan 2007 Tanggungan kewangan Pemiutang perdagangan dan pemiutang lain Jumlah dihutang kepada syarikat bersekutu Pinjaman Faedah efektif pada Instrumen kadar tetap matang Jumlah tarikh kunci Kadar atau dinilai semula dalam sensitif kira-kira terapung < 1 tahun 1-2 tahun 2-3 tahun 3-4 tahun 4-5 tahun > 5 tahun faedah % setahun RM’juta RM’juta RM’juta RM’juta RM’juta RM’juta RM’juta RM’juta 0 0 5.8) (477.1) 0 0 5.495.008.665.8 1.008.2 307.220.635.778.274.7 18.5 0 5.5 (3.2 (483.8) 0 (307.0 3.1 0 0 11.4 951.246.4 0.5 17.2) 4.077.8) 0.077.8 491.5) 4.8 (15.941.5 4.0) (639.

6) 0 (1.407.0 (20.012.1 1.7 196.7) .7 13.7 0 18.160.5 626.636.5) 0 (250.5 0 0 250.8 (982.072.2 4.0 1.1 24.085.6 345.7 1.941.0 0 0 626.5 17.6) 2.012.0) (11.679.5 205.012.609.435.40 5.7) 0 (2.435.2 28.2 0 6.5) (20.8 18.6) Beza sensitiviti kadar faedah pada kunci kira-kira Beza sensitiviti kadar faedah di luar kunci kira-kira Jumlah beza sensitiviti kadar faedah [ Tenaga Nasional Berhad ] [ Laporan Tahunan 2008 ] Faedah efektif pada Instrumen kadar tetap matang Jumlah tarikh kunci Kadar atau dinilai semula dalam sensitif kira-kira terapung < 1 tahun 1-2 tahun 2-3 tahun 3-4 tahun 4-5 tahun > 5 tahun faedah % setahun RM’juta RM’juta RM’juta RM’juta RM’juta RM’juta RM’juta RM’juta Syarikat 2008 Tanggungan kewangan Jumlah dihutang kepada syarikat bersekutu Jumlah dihutang kepada subsidiari Pinjaman 0 4.964.2) 4.1 2.2 345.5) (250.2 1.619.680.2 (5.0 (152.3) (3.5) (13.033.3 11.) (b) Risiko kadar faedah (Samb.3) (626.7 (1.410.0 0 2.Nota Kepada Penyata Kewangan 42 PENGURUSAN RISIKO KEWANGAN (SAMB.7 61.0 2.1) (3.0 0 (152.301.096.809.7) 103.32 0 1.816.2) 0 (5.619.449.5) 0 0 0.3) (626.1 (13.8) 3.435.388.609.6) (13.6 226.2 4.0) (102.2 1.9 224.646.478.388.5 0 0 2.5 1.718.0) (11.9 0 0 205.7) (3.778.941.) Baki Jumlah Tidak di bawah sensitif sensitif prinsip faedah faedah Islam Jumlah RM’juta RM’juta RM’juta RM’juta Kumpulan 2007 Tanggungan kewangan Pemiutang perdagangan dan pemiutang lain Jumlah dihutang kepada syarikat bersekutu Pinjaman Tanggungan lain (jumlah perlu dibayar kepada rakan balas dalam perjanjian tukar ganti) 491.495.639.941.7 258 Beza sensitiviti kadar faedah pada kunci kira-kira 0 Beza sensitiviti kadar faedah di luar kunci kira-kira 0 Jumlah beza sensitiviti kadar faedah (1.0 250.196.043.3 8.6 221.6) 0 0 6.6) (13.

336.9) 259 [ Tenaga Nasional Berhad ] [ Laporan Tahunan 2008 ] Baki Jumlah Tidak di bawah sensitif sensitif prinsip faedah faedah Islam Jumlah RM’juta RM’juta RM’juta RM’juta .1 0 (9.008.838.8 63.0 3.7 345.1) 0 (11.) (b) Risiko kadar faedah (Samb.680.024.6) 167.3 (486.035.0 166.0 15.0 1.0 0 0 0.0 3.7) Syarikat 2008 Tanggungan kewangan Pemiutang perdagangan dan pemiutang lain Pinjaman Jumlah dihutang kepada subsidiari Jumlah dihutang kepada syarikat bersekutu Tanggungan lain (jumlah perlu dibayar kepada rakan balas dalam perjanjian tukar ganti) Beza sensitiviti kadar faedah pada kunci kira-kira Beza sensitiviti kadar faedah di luar kunci kira-kira Jumlah beza sensitiviti kadar faedah 0 13.841.) Syarikat 2007 Tanggungan kewangan Jumlah dihutang kepada syarikat bersekutu Jumlah dihutang kepada subsidiari Pinjaman Faedah efektif pada Instrumen kadar tetap matang Jumlah tarikh kunci Kadar atau dinilai semula dalam sensitif kira-kira terapung < 1 tahun 1-2 tahun 2-3 tahun 3-4 tahun 4-5 tahun > 5 tahun faedah % setahun RM’juta RM’juta RM’juta RM’juta RM’juta RM’juta RM’juta RM’juta 0 5.718.8 0 0 307.3 0 0 63.336.1) 0 (486.1) 3.008.2 0 18.160.449.1 639.1 0 2.035.5 1.5) 0.7 23.32 5.192.7 (13.8 (15.7 Beza sensitiviti kada faedah pada kunci kira-kira 0 Beza sensitiviti kadar faedah di luar kunci kira-kira 0 Jumlah beza sensitiviti kadar faedah (1.421.184.57 0 1.1 (179.6) 3.2) (170.025.8 (13.008.644.0) 0 (639.7) 0.196.2) (3.008.7) (307.1) 0 (860.2 307.0 0 0 639.025.026.3 0 0 0 2.855.2) (12.2 0 0 3.934.307.5) (307.096.7 (860.035.7 3.2 224.2) (3.413.718.587.1 224.679.0) (639.1) (11.858.5 5.8 4.186.058.5 13.42 PENGURUSAN RISIKO KEWANGAN (SAMB.5) (1.2 0.7 1.2) 0 (3.7 18.7 345.1 4.2) 0 (12.9 11.1 197.421.7 (15.7) 3.186.3 8.1 4.1) 0 2.

06 6.25 260 .2) (3.61 1.6) Jadual di bawah meringkaskan kadar faedah purata berwajaran yang berkuatkuasa pada 31 Ogos 2008 dan 31 Ogos 2007 mengikut mata wang asing utama bagi setiap kelas aset kewangan dan tanggungan kewangan JPY EURO RM Lain-lain % % % % USD % [ Tenaga Nasional Berhad ] [ Laporan Tahunan 2008 ] Kumpulan 2008 Aset kewangan Deposit dan baki bank Tanggungan kewangan Pinjaman 2007 Aset kewangan Deposit dan baki bank Tanggungan kewangan Pinjaman 4.95 3.804.Nota Kepada Penyata Kewangan 42 PENGURUSAN RISIKO KEWANGAN (SAMB.058.7 0 0 0 3.646.7) 2.7 (2.) (b) Risiko kadar faedah (Samb.804.2) 0 (512.6 0 0 1.53 0 6.2) 0 3.) Baki Jumlah Tidak di bawah sensitif sensitif prinsip faedah faedah Islam Jumlah RM’juta RM’juta RM’juta RM’juta Syarikat 2007 Tangungan kewangan Pemiutang perdagangan dan pemiutang lain Pinjaman Jumlah dihutang kepada subsidiari Jumlah dihutang kepada syarikat bersekutu Tanggungan lain (jumlah perlu dibayar kepada rakan balas dalam perjanjian tukar ganti) Beza sensitiviti kadar faedah pada kunci kira-kira Beza sensitiviti kadar faedah di luar kunci kira-kira Jumlah beza sensitiviti kadar faedah 0 13.855.5) (15.2 24.5 0 18.7) 2.61 1.024.60 2.7 5.5 224.975.2 (15.5) (12.0 16.53 0 6.60 2.0 5.2 2.307.06 6.1) (3.5 224.592.024.7) 0 (2.362.52 0 0 3.52 0 0 3.95 3.490.362.25 4.5 1.7 (12.0 170.490.858.858.8 (512.861.

53 0 0 0 261 [ Tenaga Nasional Berhad ] [ Laporan Tahunan 2008 ] .37 7.08 7.71 4.00 5.05 1.57 4.45 4.58 0 0 0 7.39 0 2.06 0 6.30 0 2.25 2007 Aset kewangan Jumlah dihutang oleh subsidiari Penghutang perdagangan dan penghutang lain Deposit dan baki bank Tanggungan kewangan Jumlah dihutang kepada subsidiari Pinjaman 4.) (b) Risiko kadar faedah (Samb.25 0 0 0 0 0 0 7.42 PENGURUSAN RISIKO KEWANGAN (SAMB.25 0 0 0 0 0 0 5.21 0 5.50 0 6.43 0 3.90 4.04 0 5.00 3.14 0 0 JPY EURO RM Lain-lain % % % % 5.) USD % Syarikat 2008 Aset kewangan Jumlah dihutang oleh subsidiari Penghutang perdagangan dan penghutang lain Deposit dan baki bank Tanggungan kewangan Jumlah dihutang kepada subsidiari Pinjaman 5.05 1.

Nota Kepada Penyata Kewangan 42 PENGURUSAN RISIKO KEWANGAN (SAMB.4 [ Tenaga Nasional Berhad ] [ Laporan Tahunan 2008 ] 2007 Kerajaan Institusi kewangan Perniagaan Individu Syarikat Bersekutu Lain-lain 0 4.739.3 37.2 6.2 15. bersih peruntukan.8 0 190.566.8 0 0 0 0 4.8 0 0 37.879.566.264.3 1.3 0 0 196. Faedah Deposit dan Pelaburan diterima baki bank dalam Penghutang daripada Jumlah (tidak instrumen perdagangan rakan balas pada Komitmen termasuk tidak dan aset Antara perjanjian kunci dan luar tunai) tercatat# lain syarikat tukar ganti kira-kira jangka RM’juta RM’juta RM’juta RM’juta RM’juta RM’juta RM’juta Kumpulan 2008 Kerajaan Institusi kewangan Perniagaan Individu Syarikat Bersekutu Subsidiari Lain-lain 0 4.4 0 3.) (c) Risiko kredit (i) Komitmen dan luar jangka pada kunci kira-kira Risiko kredit adalah risiko satu pihak kepada satu instrumen kewangan yang gagal melunaskan tanggungjawabnya dan menyebabkan pihak lain mengalami kerugian kewangan.414.7 0 38.4 1.739.2 4.0 84.4 0 0 0 0 0 3.8 0 0 0 0 34.2 1.3 0 0 0 0 0.5 0 0 0 0 0 3.0 2.7 0 0 0 0 0 4.3 3.393.8 34.6 0 0.459.0 0 0 0 0 0 38.3 # Jumlah ini tidak termasuk instrumen ekuiti berjumlah RM21.041.0 0 0 0 0 38.2 juta). Jadual berikut menganalisis aset-aset Kumpulan dan Syarikat mengikut tumpuan industri pada tarikh kunci kira-kira.264.965.1 juta (2007: RM23.105.3 6.2 1.8 0 0.474.2 0 0 0 0 0 0.9 923.3 114.8 0 196.414.6 190.0 114.339.466. 262 .105.2 1.7 0 0 0 0 37.8 0 38.6 0 34.3 1.2 84.3 2.2 4.339.0 6.041.9 923.

1 0 0 0 0 0 3.987.8 903.1 juta (2007: RM23.8 0 0. bersih peruntukan.953.0 84.0 196.2 0 0 0 0 0 0.739.8 903.0 0 0 0 0 0 38.228.049.9 4.155.) (i) Komitmen dan luar jangka pada kunci kira-kira (Samb.6 0 0 0 0 37.739.3 967.4 [ Tenaga Nasional Berhad ] [ Laporan Tahunan 2008 ] # Jumlah ini tidak termasuk instrumen ekuiti berjumlah RM21.4 0 4.2 3.9 15.3 8.282.) Faedah Deposit dan Pelaburan diterima baki bank dalam Penghutang daripada Jumlah (tidak instrumen perdagangan rakan balas pada Komitmen termasuk tidak dan aset Antara perjanjian kunci dan luar tunai) tercatat# lain syarikat tukar ganti kira-kira jangka RM’juta RM’juta RM’juta RM’juta RM’juta RM’juta RM’juta Syarikat 2008 Kerajaan Institusi kewangan Perniagaan Individu Syarikat Bersekutu Subsidiari Lain-lain 2007 Kerajaan Institusi kewangan Perniagaan Individu Syarikat Bersekutu Subsidiari Lain-lain 0 3. * Jumlah ini mewakili jaminan kewangan diterbitkan oleh Syarikat atas kemudahan pinjaman diberikan kepada subsidiari.9 0 0 0 0 0 4.299.6 1.794.4* 0 3. 263 .8 0 0.0 2.894.42 PENGURUSAN RISIKO KEWANGAN (SAMB.750.750.0 0 0 0 0 0 38.6 905.) (c) Risiko kredit (Samb.364.336.9 0 38.894.2 84.0 8.3 37.6 1.0 34.3 2.299.239.3 76.2 190.3 1.3 0 0 0 0 0 0.228.1 0 0 0 0 34.049.0 76.0 0 2.7 0 0 0 0 0 3.4 0 3.5 967.6 1.1 0 0 0 0 0 3.2 juta).8 2.953.2 6.3 0 0 196.8 2.1 0 38.6 905.410.0 0 0 190.2 0 1.

1 103.1 0 57. menunjukkan pendedahan risiko kredit. Kumpulan Syarikat Kontrak Nilai Kontrak Nilai atau jumlah saksama atau jumlah saksama pokok bersih meng- pokok bersih meng nosional untungkan nosional untungkan RM’juta RM’juta RM’juta RM’juta 2008 Swap kadar faedah mata wang asing silang 103.7 6.5 1.506. [ Tenaga Nasional Berhad ] [ Laporan Tahunan 2008 ] USD JPY EURO Lain-lain RM’juta RM’juta RM’juta RM’juta Kumpulan 2008 Aset kewangan Penghutang.0 0 0 167.2 63.1 4.0 167.2 0.2 6.1 0.1 0 0 103.3 0 0 0 264 .Nota Kepada Penyata Kewangan 42 PENGURUSAN RISIKO KEWANGAN (SAMB.385.4 0.506.8 2.) (ii) Di luar kunci kira-kira Kumpulan dan Syarikat terdedah kepada risiko kredit apabila nilai saksama kontrak menguntungkan.6 0 63.9 0 57.4 0 145.1 103.1 0 0 2007 Swap kadar faedah mata wang asing silang 167. di mana rakan balas perlu membayar kepada Kumpulan dan Syarikat sekiranya ada penamatan kontrak.) (c) Risiko kredit (Samb.0 167. Jadual berikut meringkaskan nilai saksama kontrak yang menguntungkan.2 124. deposit dan prabayar Deposit dan baki bank Aset-aset lain Tanggungan kewangan Pemiutang – luaran Pinjaman 21.1 75.9 0 0 0.0 0 0 (d) Risiko pertukaran mata wang asing Pendedahan mata wang aset kewangan dan tanggungan kewangan Kumpulan dan Syarikat yang tidak didenominasikan dalam mata wang yang digunakan oleh syarikat-syarikat berkenaan adalah seperti berikut.310.9 0 4.

1 0 4.3 6.42 PENGURUSAN RISIKO KEWANGAN (SAMB.6 0 19.724.2 0 0 0.9 0 0 63.254.380.543.3 0 0 0 0 0 0 0 0 1.625.7 885.9 4.2 63.9 0.6 18.9 4.668.1 8.1 3.657.6 6.1 6.3 0.8 1.1 6.3 2.2 0 0 0.380.9 0.) USD JPY EURO Lain-lain RM’juta RM’juta RM’juta RM’juta Kumpulan 2007 Aset kewangan Penghutang.1 USD JPY EURO Lain-lain RM’juta RM’juta RM’juta RM’juta Syarikat 2008 Aset kewangan Jumlah dihutang oleh subsidiari Deposit dan baki bank Aset-aset lain (kadar faedah akan diterima daripada rakan balas dalam Perjanjian tukar ganti) Tanggungan kewangan Jumlah dihutang kepada subsidiari Pinjaman 1.4 0 0 0 0.8 6.5 0 1.2 0 8. deposit dan prabayar Deposit dan baki bank Aset-aset lain Tanggungan kewangan Pemiutang – luaran Pinjaman 0.) (d) Risiko pertukaran mata wang asing (Samb.901.6 3.3 0 [ Tenaga Nasional Berhad ] [ Laporan Tahunan 2008 ] 0 1.666.254.8 0 0 0 265 .

1 3. selain pelupusan yang dipaksa atau pelupusan pencairan.) (d) Risiko pertukaran mata wang asing (Samb.6 3. nilai saksama yang ditentukan adalah anggaran yang diperolehi menggunakan nilai bersih semasa atau melalui kaedah-kaedah penilaian yang lain. bagi kebanyakan instrumen kewangan bagi Kumpulan dan Syarikat.6 6.2 4. digunakan untuk menentukan nilai saksama.427.108. Nilai muka bagi aset dan tanggungan kewangan yang matang dalam tempoh kurang dari satu tahun dianggap hampir sama dengan nilai saksamanya. Walau bagaimanapun.7 885.1 6. kadar diskaun.6 0. harga pasaran yang tercatat tidak wujud.336.2 0 0 1.3 0 0 0 0. anggaran aliran tunai masa hadapan. jangkaan kerugian masa hadapan dan lain-lain faktor. Perubahan dalam andaian boleh menyebabkan kesan yang ketara terhadap anggaran dan seterusnya nilai saksama. Kaedah tersebut membabitkan ketidaktentuan dan banyak dipengaruhi oleh andaian-andaian dan pertimbangan yang dibuat mengenai ciri-ciri risiko berbagai instrumen kewangan.754.1 266 [ Tenaga Nasional Berhad ] [ Laporan Tahunan 2008 ] .4 0 0 0 0 0. Bagi instrumen kewangan seperti ini.2 3.322. 1.) USD JPY EURO Lain-lain RM’juta RM’juta RM’juta RM’juta Syarikat 2007 Aset kewangan Jumlah dihutang oleh subsidiari Deposit dan baki bank Aset-aset lain (kadar faedah akan diterima daripada rakan balas dalam perjanjian tukar ganti) Tanggungan kewangan Jumlah dihutang kepada subsidiari Pinjaman (e) Nilai saksama Nilai saksama instrumen kewangan dianggap sebagai jumlah di mana instrumen itu boleh ditukar atau dibayar antara dua pihak yang berpengetahuan dan rela hati dalam urus niaga yang teliti. Harga pasaran yang tercatat.1 8.8 0 6.862.1 0 8.2 14.312.3 0.Nota Kepada Penyata Kewangan 42 PENGURUSAN RISIKO KEWANGAN (SAMB.

nilai saksama telah dianggarkan dengan memberi diskaun kepada anggaran aliran tunai masa hadapan menggunakan kadar faedah pasaran pada masa tersebut untuk risiko kredit yang sama dan bagi tempoh kematangannya. Para Pengarah menganggap bahawa nilai yang dibawa ini dapat dituntut sepenuhnya kerana mereka tidak bercadang untuk merealisasikan aset kewangan melalui pertukaran pihak lain.1 0 44.525. Tanggungan kewangan Nilai saksama bon-bon yang tercatat telah dianggarkan menggunakan harga tawaran masing-masing yang tercatat.449.0 0 0 0 23.2 .9 0 0 712.2 0 0 15.514.0 0 25.2 0 Aset kewangan Nilai saksama penghutang jangka panjang adalah lebih rendah daripada nilai yang dibawa pada tarikh kunci kira-kira kerana Syarikat memberi pendahuluan kepada subsidiari di bawah kadar pasaran semasa.6 0 613.1 0 15.4 0 703. Bagi pinjaman tidak tercatat dengan kadar faedah terapung. 267 [ Tenaga Nasional Berhad ] [ Laporan Tahunan 2008 ] 32.0 0 0.9 24.1 3.1 0 3.1 23.3 0 0 611. nilai kadar faedah yang dibawa biasanya adalah anggaran nilai saksamanya yang berpatutan.) (e) Nilai saksama (Samb.616.8 0 0 17.808.42 PENGURUSAN RISIKO KEWANGAN (SAMB.1 0 0 700.156.589.4 0 0 3.435.231.3 0 16.) (i) Pada kunci kira-kira Jumlah nilai yang dibawa bagi aset dan tanggungan kewangan Kumpulan dan Syarikat pada tarikh kunci kirakira hampir sama dengan nilai saksama kecuali yang dinyatakan di bawah: Kumpulan Syarikat Nilai Nilai Nilai Nilai dibawa saksama dibawa saksama RM’juta RM’juta RM’juta RM’juta 2008 Aset kewangan Pelaburan Penghutang jangka panjang Penghutang. deposit dan prabayar Tanggungan kewangan Pemiutang Pinjaman Bayaran kepada subsidiari (bukan semasa) Tanggungan lain 2007 Aset kewangan Pelaburan Penghutang jangka panjang Penghutang.499. deposit dan prabayar Tanggungan kewangan Pemiutang Pinjaman Bayaran kepada subsidiari (bukan semasa) Tanggungan lain 0.1 0 38.8 3.621.7 0 0 0 15.3 0 734. Bagi pinjaman tidak tercatat dengan kadar faedah tetap.127.8 0 0 15.

) Kaedah di mana maklumat nilai saksama ditentukan dan sebarang andaian signifikan dibuat dalam aplikasinya adalah seperti berikut: • saham sebutan dan sekuriti boleh dipasarkan – harga pasaran disebut pada tarikh kunci kira-kira • pinjaman kepada subsidiari. 268 [ Tenaga Nasional Berhad ] [ Laporan Tahunan 2008 ] .) (i) Pada kunci kira-kira (Samb. Jumlah pokok nosional dalam kontrak bagi derivatif ini dan pelarasan nilai saksama yang sejajar adalah dianalisis seperti di bawah.) (e) Nilai saksama (Samb. jumlah daripada subsidiari dan pinjaman diambil oleh warga kerja – aliran wang tunai kontraktual masa depan didiskaun menggunakan sebutan harga peniaga-peniaga berkaitan kadar faedah bagi pinjaman serupa • overdraf bank. dikira menggunakan kadar-kadar ke hadapan (ii) Di luar kunci kira-kira Derivatif Instrumen kewangan yang digunakan untuk melindung nilai risiko pertukaran mata wang asing dan risiko kadar faedah yang berkaitan dengan beberapa pinjaman mata wang asing jangka panjang. tunai dan setara tunai. diaplikasikan ke atas jumlah yang dikontrak • swap kadar faedah – nilai semasa aliran tunai masa depan dianggarkan. penghutang dan pemiutang dengan tempoh matang kurang daripada setahun (kesemuanya tertakluk kepada terma kredit normal) – nilai dibawa pada tarikh kunci kira-kira • pinjaman-pinjaman selain daripada overdraf bank – aliran tunai kontraktual masa depan didiskaun pada kadar faedah pasaran semasa yang tersedia ada untuk instrumen kewangan yang serupa • peruntukan hartanah kosong – aliran tunai didiskaun menggunakan satu kadar diskaun yang menggambarkan penilaian pasaran semasa nilai masa wang dan risiko khusus kepada tanggungan • jaminan kewangan yang diberikan kepada pihak ketiga – sebut harga daripada jurubank seiring dengan jumlah yang diperlukan untuk menyelesaikan obligasi luar jangka pada tarikh kunci kira-kira • kontrak tukaran asing hadapan – perbezaan antara kadar tukaran semerta dan kadar tukaran hadapan yang dikontrak pada tarikh kunci kira-kira. Nilai saksama bagi instrumen derivatif adalah nilai semasa bagi aliran tunai masa hadapannya. dan ditentukan berdasarkan penilaian oleh bank Syarikat. Nilai saksama yang menguntungkan menunjukkan jumlah yang boleh diterima oleh Syarikat jika kontrak tersebut ditamatkan pada 31 Ogos 2008 atau sebaliknya.Nota Kepada Penyata Kewangan 42 PENGURUSAN RISIKO KEWANGAN (SAMB.

) (e) Nilai saksama (Samb.0 789.127.842.7) 43 PENGESAHAN PENYATA KEWANGAN Penyata kewangan telah diluluskan untuk diterbitkan menurut satu resolusi Lembaga Pengarah pada 3 November 2008.1) 3.4) (0.5 0 0 0 0 (5.1 812.1) (11.2) 0 (16.0 4.3) 167.4 103.739.1) (110.7 170.9) 0 (1.7) (0.) Kontrak Nilai Nilai atau jumlah saksama saksama bersih pokok bersih meng- tidak meng nosional untungkan untungkan RM’juta RM’juta RM’juta Kumpulan 2008 Swap kadar faedah mata wang asing silang Opsyen mata wang Jaminan korporat diberikan kepada institusi kewangan selaras dengan kemudahan disediakan kepada subsidiari 2007 Jaminan korporat diberikan kepada institusi kewangan selaras dengan kemudahan disediakan kepada subsidiari Swap kadar faedah mata wang asing silang Syarikat 2008 Jaminan korporat diberikan kepada institusi kewangan selaras dengan kemudahan disediakan kepada subsidiari Swap kadar faedah mata wang asing silang 2007 Swap kadar faedah mata wang asing silang Opsyen mata wang Jaminan korporat diberikan kepada institusi kewangan selaras dengan kemudahan disediakan kepada subsidiari 103.42 PENGURUSAN RISIKO KEWANGAN (SAMB.061.4 167.5 0 915.5 0 (125.) (ii) Di luar kunci kira-kira (Samb.6 0 0 0 0 (0.4 0 0 0 (105. 269 [ Tenaga Nasional Berhad ] [ Laporan Tahunan 2008 ] 3.1 0 0 (124.3) 3.8 1.894.6) (5.4) .

selaras dengan resolusi mereka bertarikh 3 November 2008. dua daripada Pengarah Tenaga Nasional Berhad.Kenyataan Para Pengarah menurut Seksyen 169 (15) Akta Syarikat. TAN SRI LEO MOGGIE Pengerusi DATO’ SRI CHE KHALIB BIN MOHAMAD NOH Presiden/Ketua Pegawai Eksekutif 270 [ Tenaga Nasional Berhad ] [ Laporan Tahunan 2008 ] . 1965. pada pendapat para Pengarah. penyata kewangan yang dibentangkan dari muka surat 180 sehingga 269 telah disusun bagi menunjukkan satu gambaran yang benar dan saksama mengenai kedudukan Kumpulan dan Syarikat pada 31 Ogos 2008 dan keputusan serta aliran tunai Kumpulan dan Syarikat bagi tahun kewangan yang berakhir pada tarikh tersebut menurut piawaian-piawaian perakaunan yang diluluskan oleh MASB di Malaysia dan peruntukan Akta Syarikat. dengan ini menyatakan bahawa. Tan Sri Leo Moggie dan Dato’ Sri Che Khalib bin Mohamad Noh. Ditandatangan bagi pihak Lembaga Pengarah. 1965 Kami.

Pengakuan Berkanun menurut Seksyen 169 (16) Akta Syarikat. dan menurut peruntukan Akta Pengakuan Berkanun 1960. 1965 Saya. dengan ikhlas dan sesungguhnya mengaku bahawa penyata kewangan yang dibentangkan di muka surat 180 sehingga 269 adalah. DATO’ MOHD IZZADDIN IDRIS Diturunkan dan diakui dengan sesungguhnya oleh penama yang di atas Dato’ Mohd Izzaddin Idris di Kuala Lumpur. orang utama yang bertanggungjawab ke atas pengurusan kewangan Tenaga Nasional Berhad. di hadapan saya. Dato’ Mohd Izzaddin Idris. Malaysia pada 3 November 2008. 271 [ Tenaga Nasional Berhad ] [ Laporan Tahunan 2008 ] MOHD RADZI BIN YASIN PESURUHJAYA SUMPAH . adalah tepat dan saya membuat pengakuan benar ini sesungguhnya dengan penuh kepercayaan akan kebenarannya. pada pendapat saya.

Laporan Juruaudit Bebas kepada para Ahli Tenaga Nasional Berhad (No.com LAPORAN MENGENAI PENYATA KEWANGAN Kami telah mengaudit penyata kewangan Tenaga Nasional Berhad. seperti yang dikemukakan di muka surat 180 hingga 269. yang merangkumi kunci kira-kira Kumpulan dan Syarikat setakat 31 Ogos 2008. termasuk penilaian risiko salah nyata penting penyata kewangan. Prosedur yang dipilih adalah bergantung kepada pertimbangan kami. Syarikat 200866-W) (Diperbadankan di Malaysia) PricewaterhouseCoopers (AF 1146) Akauntan Bertauliah Aras 10.pwc. Tanggungjawab ini termasuk: merangka. dan membuat anggaran perakaunan yang munasabah mengikut keadaan. Kami percaya bahawa bukti audit yang diperolehi adalah mencukupi dan bersesuaian untuk memberikan asas yang munasabah terhadap pendapat audit kami. sama ada disebabkan oleh penipuan ataupun kesilapan. 272 . melaksana dan mengekalkan kawalan dalaman yang relevan kepada penyediaan dan pembentangan saksama penyata kewangan yang bebas dari salah nyata ketara. Piawaian tersebut memerlukan kami mematuhi keperluan etika serta merancang dan melaksanakan audit bagi memperolehi jaminan yang munasabah mengenai sama ada penyata kewangan ini bebas daripada salah nyata yang ketara. juga ringkasan dasar perakaunan yang penting serta nota-nota penjelasan yang lain. memilih dan mengguna pakai dasar perakaunan yang bersesuaian. Malaysia Telefon +60 3 2173 1188 Faksimili +60 3 2173 1288 www. sama ada disebabkan oleh penipuan ataupun kesilapan. penyata perubahan dalam ekuiti dan penyata aliran tunai bagi Kumpulan dan Syarikat untuk akhir tahun kewangan tersebut. di samping menilai pembentangan penyata kewangan secara keseluruhan. tetapi bukan untuk tujuan memberikan pendapat tentang keberkesanan kawalan dalaman Syarikat. Kami telah menjalankan audit mengikut piawaian penguaditan yang diluluskan di Malaysia. Tanggungjawab Juruaudit Tanggungjawab kami adalah untuk menyatakan pendapat tentang penyata kewangan ini berdasarkan audit kami. 1 Sentral Jalan Travers. 1965 agar memberi gambaran yang benar dan saksama mengenai kedudukan kewangan Kumpulan dan Syarikat pada 31 Ogos 2008 dan berkenaan prestasi kewangan serta aliran tunai mereka bagi akhir tahun kewangan tersebut. [ Tenaga Nasional Berhad ] [ Laporan Tahunan 2008 ] Sesuatu audit melibatkan pelaksanaan prosedur untuk mendapatkan bukti audit tentang amaun dan pendedahan di dalam penyata kewangan. Kuala Lumpur Sentral P O Box 10192 50706 Kuala Lumpur. Dalam membuat penilaian risiko tersebut. Tanggungjawab para Pengarah terhadap Penyata Kewangan Para Pengarah Syarikat bertanggungjawab terhadap penyediaan dan pembentangan penyata kewangan yang saksama menurut Piawaian Perakaunan Diluluskan MASB di Malaysia untuk Entiti Selain daripada Entiti Persendirian dan Akta Syarikat 1965. kami mempertimbangkan kawalan dalaman yang relevan kepada penyediaan dan pembentangan saksama penyata kewangan Syarikat agar dapat merangka prosedur audit yang bersesuaian dengan keadaan. Audit juga melibatkan penilaian kesesuaian dasar perakaunan yang digunakan serta kewajaran anggaran perakaunan yang dibuat oleh para pengarah. Pendapat Pada pendapat kami penyata kewangan telah disediakan menurut Piawian Perakaunan Diluluskan MASB di Malaysia untuk Entiti Selain daripada Entiti Persendirian dan Akta Syarikat. serta penyata pendapatan.

kami turut melaporkan perkara berikut: (a) Pada pendapat kami rekod perakaunan dan rekod-rekod lain serta daftar yang dikehendaki oleh Akta untuk disimpan oleh Syarikat dan subsidiari yang mana kami bertindak sebagai juruaudit telah disimpan dengan sempurna menurut peruntukan Akta tersebut. SANGARAPILLAI (No. Kami tidak memikul tanggungjawab terhadap mana-mana orang untuk kandungan laporan ini. PERKARA-PERKARA LAIN Laporan ini dibuat semata-mata untuk para ahli Syarikat. AF: 1146) (No. 2085/09/08(J)) Akauntan Bertauliah Akauntan Bertauliah . menurut Seksyen 174 Akta Syarikat. 1965 di Malaysia. sebagai sebuah badan. 273 [ Tenaga Nasional Berhad ] [ Laporan Tahunan 2008 ] PRICEWATERHOUSECOOPERS THAYAPARAN A/L S. (c) Kami berpuas hati bahawa akaun subsidiari yang disatukan dengan penyata kewangan Syarikat adalah dalam bentuk dan kandungan yang sesuai serta wajar untuk tujuan penyediaan penyata kewangan Kumpulan dan kami telah menerima maklumat serta penjelasan yang memuaskan yang kami perlukan untuk tujuan tersebut. 1965 di Malaysia dan bukan untuk tujuan lain. Terjemahan ini telah dibuat untuk membolehkan ahli-ahli Tenaga Nasional Berhad yang fasih dalam Bahasa Malaysia untuk memahami sepenuhnya penyata kewangan berkenaan. yang pada asalnya telah disediakan dalam Bahasa Inggeris. (d) Laporan audit ke atas akaun subsidiari tidak tertakluk kepada sebarang pengecualian penting atau sebarang teguran di bawah Seksyen 174(3) Akta tersebut.LAPORAN MENGENAI KEPERLUAN PERUNDANGAN DAN KAWAL SELIA YANG LAIN Selaras dengan keperluan Akta Syarikat. Kuala Lumpur 3 November 2008 Ini adalah terjemahan Bahasa Malaysia untuk penyata kewangan Tenaga Nasional Berhad yang telah diaudit. seperti yang dinyatakan dalam nota 15 kepada penyata kewangan. Para pembaca dinasihatkan supaya merujuk kepada versi Bahasa Inggeris untuk penyata kewangan dan pendapat juruaudit yang telah disahkan. (b) Kami telah mempertimbangkan akaun serta laporan juruaudit untuk semua subsidiari di mana kami tidak bertindak sebagai juruaudit.

Analisis Pegangan Saham setakat 9 Oktober 2008 MODAL SAHAM Modal Saham Dibenarkan  5.00 0.00 sesaham.30 5.518. 1.676 2.295 saham biasa bernilai RM1.79 100.000 Kelas A Keutamaan Boleh Tebus bernilai RM1.295 0.28 58.247.001 –10.00 0.345 1.00 [ Tenaga Nasional Berhad ] [ Laporan Tahunan 2008 ] PEGANGAN SAHAM PENGARAH Bil.00 sesaham.55 23. 1.548 64.000 10.00 sesaham.01 100.000.548.647.000.887.001 – 100.00 sesaham.00 sesaham.00 sesaham.774 2. Satu hak mengundi untuk satu saham biasa ANALISIS PEGANGAN SAHAM Bilangan % Bilangan % Modal Pemegang Pemegang Saham Saham Saiz Pegangan Saham Saham Saham Biasa Diterbitkan Kurang daripada 100 100 – 1.29 38.334.000 1.500 1. 1 (Satu) Hak Istimewa Saham Keutamaan Boleh Tebus bernilai RM1.00 274 .00 sesaham.334.88 0.00 sesaham.429 23.250 62. Saham Kepentingan Langsung / Bil.659. Nama Pengarah Tidak Langsung   1   2   3   4   5   6   7   8   9 Tan Sri Leo Moggie Dato’ Sri Che Khalib Bin Mohamad Noh Dato’ Puteh Rukiah Binti Abd Majid Dato’ Mohammad Zainal Bin Shaari Tan Sri Dato’ Lau Yin Pin @ Lau Yen Beng Tan Sri Dato’ Hari Narayanan a/l Govindasamy Dato’ Zainal Abidin Bin Putih Dato’ Fuad Bin Jaafar Tan Sri Dato’ Seri Siti Norma Binti Yaakob — — — — — — 1.000 saham biasa bernilai RM1. Modal Saham Diterbitkan dan Dibayar Sepenuhnya Hak Mengundi 4.445.000 100.66 1.304 6.021 672 3 35.49 1.60 66.424 55.000 Kelas A Keutamaan Boleh Tebus bernilai RM1.250 % — — — — — — 0. 500 Kelas B Saham Keutamaan Boleh Tebus bernilai RM1.900 4.00 0.647.001 sehingga kurang daripada 5% saham diterbitkan 5% dan ke atas saham diterbitkan Jumlah 910 8.711 2.00 26. 500 Kelas B Saham Keutamaan Boleh Tebus bernilai RM1.521.15 1. 1 (Satu) Hak Istimewa Saham Keutamaan Boleh Tebus bernilai RM1.

80 11.07 3.361 3 AMANAH RAYA NOMINEES (TEMPATAN) SDN BHD Skim Amanah Saham Bumiputera 393.708.354.53 2.500.000 saham dipegang melalui Mayban Nominees (Tempatan) Sdn Bhd 280.000 saham dipegang melalui RHB Nominees (Tempatan) Sdn Bhd 1.79 1.54 1.500.086.99   4   5   6 KUMPULAN WANG PERSARAAN (DIPERBADANKAN) LEMBAGA TABUNG HAJI CARTABAN NOMINEES (ASING) SDN BHD SSBT FUND NB37 FOR JANUS CONTRARIAN FUND   7 AMANAH RAYA NOMINEES (TEMPATAN) SDN BHD AMANAH SAHAM WAWASAN 2020   8 AMANAH RAYA NOMINEES (TEMPATAN) SDN BHD AMANAH SAHAM MALAYSIA   9 HSBC NOMINEES (ASING) SDN BHD TNTC FOR SAUDI ARABIAN MONETARY AGENCY 10 CITIGROUP NOMINEES (ASING) SDN BHD ROYAL BANK OF SCOTLAND AS DEPOSITORY FOR FIRST STATE ASIA PACIFIC LEADER FUND (CB LDN) 275 .92 [ Tenaga Nasional Berhad ] [ Laporan Tahunan 2008 ] KHAZANAH NASIONAL BERHAD EMPLOYEES PROVIDENT FUND BOARD AMANAH RAYA NOMINEES (TEMPATAN) SDN BHD SKIM AMANAH SAHAM BUMIPUTERA 1.000 42.686.600 saham dipegang melalui Mayban Nominees (Tempatan) Sdn Bhd 693.474.086.24 0.400 9.300 saham dipegang melalui SBB Nominees (Tempatan) Sdn Bhd 15.700 saham dipegang melalui Am Nominees (Tempatan) Sdn Bhd 2.638.988.07 SENARAI 30 PEMEGANG SAHAM TERBESAR Bil.146.000 saham dipegang melalui Alliancegroup Nominees (Tempatan) Sdn Bhd 7.PEMEGANG SAHAM UTAMA Bil.42 1.700 saham dipegang melalui Mayban Nominees (Tempatan) Sdn Bhd 4.900 saham dipegang melalui DB (Malaysia) Nominee (Tempatan) Sendirian Berhad 23.000 61.000 saham dipegang melalui Citigroup Nominees (Tempatan) Sdn Bhd 502.000 saham dipegang melalui Mayban Nominees (Tempatan) Sdn Bhd 4.700 9.686.511 saham dipegang atas nama sendiri 1.700 120.750 saham dipegang melalui HSBC Nominees (Tempatan) Sdn Bhd 708.180. Nama Pemegang Saham Utama Bil.112.96 1.582.000 saham dipegang melalui Alliancegroup Nominees (Tempatan) Sdn Bhd 2.194.700 153.638.861.983.617.66 KHAZANAH NASIONAL BERHAD EMPLOYEES PROVIDENT FUND BOARD – – – – – – – – – – – – – – – 516.900 66.175 84. Saham 1 2 % 37. Nama Pemegang-pemegang Saham Bil.418.000 saham dipegang atas nama sendiri 11.400 53.900 saham dipegang melalui Cartaban Nominees (Tempatan) Sdn Bhd 250. Saham   1   2   3 % 37.80 13.689 592.400.689 516.511 393.474.390.722.

26 VALUECAP SDN BHD PERMODALAN NASIONAL BERHAD MALAYSIA NOMINEES (TEMPATAN) SENDIRIAN BERHAD GREAT EASTERN LIFE ASSURANCE (MALAYSIA) BERHAD (PAR 1) 41.988.29 0.200 14.34 0.918. INC.500 15.180.35 0. Nama Pemegang-pemegang Saham Bil.Analisis Pegangan Saham SENARAI 30 PEMEGANG SAHAM TERBESAR (SAMBUNGAN) Bil.28 0.30 0.91 0.39 0.541.40 0.879.000 12.269 14.34 0.50 0.500 40.55 0.71 276 .000 25.670.075 17.490 20.390.642.711.54 0.32 0.900 17.48 0.558.700 15.350 13.94 0.335.400.985.042.680 81.000. Saham 11 12 13 % 0.900 13.000 15.134.35 0.808.000 12.60 0.300 14 AMANAH RAYA NOMINEES (TEMPATAN) SDN BHD AMANAH SAHAM DIDIK 15 HSBC NOMINEES (TEMPATAN) SDN BHD NOMURA ASSET MGMT MALAYSIA FOR EMPLOYEES PROVIDENT FUND 16 CITIGROUP NOMINEES (ASING) SDN BHD BEAR STEARNS SECURITIES CORP FOR PERRY PARTNERS INTERNATIONAL.910 11.35 0.747.950 23.336 21. 17 CITIGROUP NOMINEES (ASING) SDN BHD EXEMPT AN FOR MELLON BANK (MELLON) 18 CITIGROUP NOMINEES (TEMPATAN) SDN BHD EXEMPT AN FOR PRUDENTIAL FUND MANAGEMENT BERHAD 19 CARTABAN NOMINEES (TEMPATAN) SDN BHD PETROLIAM NASIONAL BERHAD (STRATEGIC INV) 20 CARTABAN NOMINEES (ASING) SDN BHD SSBT FUND RNZX FOR STICHTING PENSIOENFONDS ABP 21 CITIGROUP NOMINEES (ASING) SDN BHD CB LDN FOR FIRST STATE ASIA PACIFIC FUND 22 ALLIANCEGROUP NOMINEES (TEMPATAN) SDN BHD PHEIM ASSET MANAGEMENT SDN BHD FOR EMPLOYEES PROVIDENT FUND 23 CITIGROUP NOMINEES (ASING) SDN BHD GSI FOR PERRY PARTNERS INTER INC 24 MAYBAN NOMINEES (TEMPATAN) SDN BHD MAYBAN TRUSTEES BERHAD FOR PUBLIC ITTIKAL FUND (N14011970240) [ Tenaga Nasional Berhad ] [ Laporan Tahunan 2008 ] 25 26 PERTUBUHAN KESELAMATAN SOSIAL AMANAH RAYA NOMINEES (TEMPATAN) SDN BHD SEKIM AMANAH SAHAM NASIONAL 27 HSBC NOMINEES (ASING) SDN BHD BNY BRUSSELS FOR MAGELLAN 28 29 LEMBAGA TABUNG ANGKATAN TENTERA HSBC NOMINEES (ASING) SDN BHD BNY BRUSSELS FOR ING JANUS CONTRARIAN PORTFOLIO 30 SBB NOMINEES (TEMPATAN) SDN BHD EMPLOYEES PROVIDENT FUND BOARD JUMLaH 3.075 39.449.96 0.750 23.512.112.861.

Analisis Pegangan Sekuriti Pendapatan Tidak Bercagar Boleh Tebus Boleh Tukar 2004-2009 (“CRIS”) setakat 9 Oktober 2008 Jenis Sekuriti :  3.970 102.00 setiap satu : Tiada sehingga selepas ditukarkan kepada Saham Biasa pada RM1.000 1.100 38.00 4 8 19 25 28 6 % Pemegang Nilai Nominal CRIS CRIS (RM) 4. Nama Pengarah Tidak Langsung   1   2   3   4   5   6   7   8   9 TAN SRI LEO MOGGIE DATO’ SRI CHE KHALIB BIN MOHAMAD NOH DATO’ PUTEH RUKIAH BINTI ABD MAJID DATO’ MOHAMMAD ZAINAL BIN SHAARI TAN SRI DATO’ LAU YIN PIN @ LAU YEN BENG TAN SRI DATO’ HARI NARAYANAN A/L GOVINDASAMY DATO’ ZAINAL ABIDIN BIN PUTIH DATO’ FUAD BIN JAAFAR TAN SRI DATO’ SERI SITI NORMA BINTI YAAKOB — — — — — — — — — % — — — — — — — — — [ Tenaga Nasional Berhad ] [ Laporan Tahunan 2008 ] 277 .44 8.001 – 10.600 % CRIS Diterbitkan 0.191.200.89 21.46 32.952 100.001 – 100.54 PEGANGAN CRIS PENGARAH Nilai Nominal CRIS (RM) Kepentingan Langsung / Bil.000 10.00 0.78 31.11 6. Pemegang Kategori CRIS KURANG DARIPADA 100 100 – 1.00 59.67 94 4.429.001 SEHINGGA KURANG 5% SAHAM DITERBITKAN 5% DAN KE ATAS SAHAM DITERBIT JUMLAH 90 100.01 1.455.00 sesaham Hak Mengundi ANALISIS PEGANGAN SEKURITI PENDAPATAN TIDAK BERCAGAR BOLEH TEBUS BOLEH TUKAR 2004-2009 (“CRIS”) Bil.000 100.688 1.11 27.17 2.000 19.05% 5 tahun Sekuriti Pendapatan Tidak Bercagar Boleh Tebus Boleh Tukar 2004-2009 (CRIS) dengan nilai nominal RM1.82 64.

000 5.89 12.38 2.000.000.000 2.89 12.000 5.65 MAYBAN NOMINEES (TEMPATAN) SDN BHD ETIQA INSURANCE BERHAD (LIFE PAR FUND) 10.89 5.000 5.000   2 CITIGROUP NOMINEES (TEMPATAN) SDN BHD ING INSURANCE BERHAD (INV-IL PAR)   3 MALAYSIA NOMINEES (TEMPATAN) SENDIRIAN BERHAD GREAT EASTERN LIFE ASSURANCE (MALAYSIA) BERHAD (PAR 1)   4 AMANAH RAYA NOMINEES (TEMPATAN) SDN BHD PUBLIC FAR-EAST BALANCED FUND [ Tenaga Nasional Berhad ] [ Laporan Tahunan 2008 ]   5 AMANAH RAYA NOMINEES (TEMPATAN) SDN BHD PUBLIC ENHANCED BOND FUND   6 AMANAH RAYA NOMINEES (TEMPATAN) SDN BHD KUMPULAN WANG BERSAMA   7 AMANAH RAYA NOMINEES (TEMPATAN) SDN BHD PUBLIC GLOBAL BALANCED FUND   8 AMANAH RAYA NOMINEES (TEMPATAN) SDN BHD PUBLIC DIVIDEND SELECT FUND   9 HSBC NOMINEES (TEMPATAN) SDN BHD HSBC (M) TRUSTEE BHD FOR OSK-UOB KIDSAVE TRUST (3621) 10 MAYBAN TRUSTEES BERHAD CIMB-PRINCIPAL STRATEGIC BOND FUND 11 HSBC NOMINEES (TEMPATAN) SDN BHD HSBC (M) TRUSTEE BHD FOR OSK-UOB INCOME FUND (4314) 12 KE-ZAN NOMINEES (ASING) SDN BHD KIM ENG SECURITIES PTE.49 9.800.000 7. Nama Pemegang CRIS CRIS (RM)   1 % 16.264.000 2.500 3.07 MAYBAN NOMINEES (TEMPATAN) SDN BHD ETIQA INSURANCE BERHAD (LIFE PAR FUND) 10.04 1.000 1.544.207.90 11.000 1. LTD.49 9.000 5.500.61 2.100 6.22 3.000.07 4.100 6.500. FOR CYL INVESTMENTS LIMITED 278 .500 976.29 8. Nama Pemegang CRIS CRIS (RM) 1 % 16.000 2 CITIGROUP NOMINEES (TEMPATAN) SDN BHD ING INSURANCE BERHAD (INV-IL PAR) 3 MALAYSIA NOMINEES (TEMPATAN) SENDIRIAN BERHAD GREAT EASTERN LIFE ASSURANCE (MALAYSIA) BERHAD (PAR 1) 4 AMANAH RAYA NOMINEES (TEMPATAN) SDN BHD PUBLIC FAR-EAST BALANCED FUND 5 AMANAH RAYA NOMINEES (TEMPATAN) SDN BHD PUBLIC ENHANCED BOND FUND 6 AMANAH RAYA NOMINEES (TEMPATAN) SDN BHD KUMPULAN WANG BERSAMA Senarai 30 pemegang terbesar cris Nilai Nominal Bil.29 8.000.264.636.800.000 1.500 3.500.000 7.89 5.Analisis Pegangan Sekuriti Pendapatan Tidak Bercagar Boleh Tebus Boleh Tukar 2004-2009 (“CRIS”) Pemegang cris utama Nilai Nominal Bil.90 11.636.52 2.492.000.

85 0.000 141.000 800.000 187.000 0.35 1.000 717. Nama Pemegang CRIS CRIS (RM) 13 % 1.000 1.32 0.300 187.000 500.000 963.300 14 DB (MALAYSIA) NOMINEE (TEMPATAN) SENDIRIAN BERHAD CIMB-PRINCIPAL ASSET MGMT BHD FOR GLOBALE RUCKVERSICHERUNGS-AKTIENGESELLSCHAFT 15 UNIVERSAL TRUSTEE (MALAYSIA) BERHAD HLG BOND FUND (L1) 850.400 96.33 0.21 1.000 800.32 0.35 1.000 195.000 482.24 27 CIMSEC NOMINEES (TEMPATAN) SDN BHD CIMB FOR TAN KOK HENG (PB) 28 29 NADIAH PAUT ABDULLAH @ REBECCA PAUT CIMSEC NOMINEES (TEMPATAN) SDN BHD CIMB FOR ZAKARIA BIN ARIFFIN (PB) 30 CITIGROUP NOMINEES (TEMPATAN) SDN BHD ING INSURANCE BERHAD (ING-GP-EB) jumlah 57.000 347.55 279 .700 600.59 0.01 0.Senarai 30 pemegang terbesar cris (SAMBUNGAN) Nilai Nomini Bil.63 MAYBAN NOMINEES (TEMPATAN) SDN BHD MAYBAN TRUSTEES BERHAD FOR CIMB-PRINCIPAL INCOME PLUS BALANCED FUND 970.000 505.64 1.44 1.000 450.81 0.153.000 338.76 0.84 0.34 0.57 [ Tenaga Nasional Berhad ] [ Laporan Tahunan 2008 ] 16 CIMSEC NOMINEES (TEMPATAN) SDN BHD CIMB FOR HASRAT JAGUH SDN BHD (PB) 17 18 DAYA MAHSURI SDN BHD CITIGROUP NOMINEES (TEMPATAN) SDN BHD ING INSURANCE BERHAD (INV-IL NON-PAR) 19 CIMSEC NOMINEES (TEMPATAN) SDN BHD CIMB FOR SIEH KOK SWEE (PB) 20 HLG NOMINEE (TEMPATAN) SDN BHD HLG ASSET MANAGEMENT SDN BHD FOR YAYASAN USAHAWAN BUMIPUTRA 21 CIMSEC NOMINEES (TEMPATAN) SDN BHD CIMB FOR FAIRLY YAP SWEE ENG (PB) 22 CIMSEC NOMINEES (TEMPATAN) SDN BHD CIMB FOR CHEONG KEE LAI (PB) 23 MALAYSIA NOMINEES (TEMPATAN) SENDIRIAN BERHAD OVERSEAS ASSURANCE CORPORATION (MALAYSIA) BERHAD (MGF) 24 HSBC NOMINEES (TEMPATAN) SDN BHD HSBC (M) TRUSTEE BHD FOR RHB BALANCED FUND (3936) 25 HLG NOMINEE (TEMPATAN) SDN BHD HLG ASSET MANAGEMENT SDN BHD FOR PERBADANAN BEKALAN AIR PULAU PINANG SDN BHD 26 CIMSEC NOMINEES (TEMPATAN) SDN BHD CIMB FOR ROSLINA BINTI ABDUL RAHMAN (PB-IU) 200.

102 Stesen Mini W.657 5 184.136 4 231.676 27 6 22.498 543 39 56.456.938 93 268.348 114 133.673.742 8.232 48 1.036 117 80.338.415 142.576 147.493 5.362 5.444 832.445 5.850 68.538 Sabah 23 5.595 63.184 Hidro.096 313.599 8 10.511 456. Selangor 5 16.413 6. TNB juga mengendalikan sebilangan stesen mini hidro dan set penjanaan diesel.814.530 Kelantan 75 76. Cyberjaya — — — — — — — — — — — — Bangunan N.410 48 28.616 105 329.547 Jumlah 214 23.047 8 23.600 PENJANAAN Elektrik dihasilkan melalui proses penukaran sumber tenaga lain kepada tenaga elektrik.037 1.539 1.550 1.045 4 514.378 564. Pulau Pinang 2 163.869 122.478 Pejabat.858 12.656 Janaelektrik. Binaan NBB Penjanaan Lot (MP) (RM’000) Lot (MP) (RM’000) Lot (MP) (RM’000) (MP) (RM’000) (1) (2) (3) (4) (5) (6) (1+4) (2+5) (3+6) (10) (11) (12) (13) Lokasi Perlis — — — 2 1.051 28. Nota: NBB – Nilai Buku Bersih MP – Meter Persegi .120 10 1.969 2 167.257 158.688 895.280 – Penjanaan [ Tenaga Nasional Berhad ] [ Laporan Tahunan 2008 ] Senarai Hartanah Bentuk TANAH BANGUNAN KETERANGAN Aktiviti Fungsian Pegangan Pajakan Milik Bebas Jumlah Jumlah Jumlah Keluasan Jumlah Bil. Keluasan NBB Bilangan Keluasan NBB Bil.933 Terengganu 45 239.074 1 13.892 26 9.205 614 138.074 21 2.352 190 6. Selain daripada itu.923 5 256.916 18 1.769 41 9. Putrajaya/ Bangunan Stor.515 13.366 Luarbandar.817 13. Proses ini dikenali sebagai penjanaan dan biasanya dijalankan di stesen-stesen janaelektrik.527 26.707 25.325 26.330 8.588 238 58 98.129.203 30.462.031 Empangan Pahang 47 230. Melaka — — — — — — — — — — — — Jeti dan Johor 3 89.853 404 30.854 137 2.463 18 4.499 52 — — — Stesen Kedah 2 1.100 176.731 20 3.017.463 2 67.451 9 17.517 124.316 443.812 4.689 3.479.755 37.499 52 2 1.684.407. Sembilan 4 170.012 12.280 6.348 92 12.726 2.892. Keluasan NBB Bil.258 149.956 6.112 188.891 94 4.386 16. Persekutuan — — — — — — — — — 11 150 7.496 40 11.271 Stesen Perak 8 129.

024 1.552 22.657 7.132 74 619. Bagi tujuan ini satu rangkaian untuk talian penghantaran yang membentuk Grid Nasional diperlukan.740 336.436 Putrajaya/ Cyberjaya — — — — — — — — — — — — N.402 Jumlah 138 4.447 8.454 1 14.487 1.311.069 51 7.373 Perak 10 157. Persekutuan 10 176.409 180 71.017 3.139.468 5.285 133 9.236 138. Nota: NBB – Nilai Buku Bersih MP – Meter Persegi 281 [ Tenaga Nasional Berhad ] [ Laporan Tahunan 2008 ] .800 14.957 76 2.627 7.074 37.994 Pahang 8 86. 275 kV.345 W. Keluasan NBB Bil Keluasan NBB Bilangan Keluasan NBB Bil.029 6.504 16 3.363 11 — 210 16 170.836 159.090 28 775.188 27 80.622 3.739 51 1.961 53 8.794 10. 132 kV dan 66 kV.624 PencawangPencawang Masuk Utama PENGHANTARAN Aktiviti Penghantaran melibatkan proses penghantaran tenaga elektrik yang dijana di stesen-stesen janaelektrik ke pusat-pusat beban di mana ia diperlukan.751 Kelantan 3 95.069 1.201 Sabah 3 30.588 19 5.544 69.200 46 7.052. Sisem Penghantaran dikendali pada paras voltan 500 kV.860 474 6 125. pusat perindustrian dan para pelanggan utama.673 715.165 134 4 45.904 6.493 46 92.884 1.310 Selangor 20 257.835 4. Binaan NBB Penghantaran Lot (MP) (RM’000) Lot (MP) (RM’000) Lot (MP) (RM’000) (MP) (RM’000) (1) (2) (3) (4) (5) (6) (1+4) (2+5) (3+6) (10) (11) (12) (13) Lokasi Perlis 4 110.040 82.927 Pulau Pinang 15 1.451 2.991 204 79. Sembilan 13 688.934 177.628 1.812 91.441 191 511.030 2 15.551 67.717 4.498 69 26.713 113.908 4.355 12.438 12.231 Johor 30 554.174 818 919.594 25.426.130 173 271.029 5.031 Melaka 6 59.881 21 20.126 36 114.193 1.653 167.923 66 350.968 35 5.865 44 3.189 278.146 245.027 697.153 44 64.059.904 1.235 19 155.416 124 13.622 3.167 89.322 5.523 24.838 170 176.820 Terengganu 5 170.803 Kedah 11 440.850 70 7.209 214 256. pencawang penghantaran dibina bagi menyalurkan tenaga elektrik dari Grid Nasional ke beberapa pusat beban.145 63.793 59 3.694 180.150 3.703 15 87. misalnya di bandar. Di beberapa tempat tertentu.029 767 81.344 12.631 13.377 186. – PENGHANTARAN Bentuk TANAH BANGUNAN KETERANGAN Aktiviti Fungsian Pegangan Pajakan Milik Bebas Jumlah Jumlah Jumlah Keluasan Jumlah Bil.855 956 5.722 27 242.522 15.933 11.573 41 3.463 79 183.

039 465 19.096 147.709 Putrajaya/ Cyberjaya — — 70 3 — 676 3 — 746 16 — 27.088 49.568 366 11.225 Perak 538 562.859 217.757 546 366.595 37 173.615 788 1.457 5. Binaan NBB Pembahagian Lot (MP) (RM’000) Lot (MP) (RM’000) Lot (MP) (RM’000) (MP) (RM’000) (1) (2) (3) (4) (5) (6) (1+4) (2+5) (3+6) (10) (11) (12) (13) Lokasi PencawangPencawang Pembahagian Perlis 37 16.009 756.935 3.783 67.843 7.675 175 12.760 366 47.177 35.756 Kedah 159 363.276 1.801 28.888 9.476 322 84.880 28.191 6.546 348 245.903 3.151 18. Sembilan 246 108.114 28. talian atas dan kabel bawah tanah pada paras voltan 33 KV dan ke bawah.468 4.844 468 792.709 58 40.145 45.459 7.554 376.915 472 202.319 2.843 W.243 1.659 52 1.481 Selangor 398 316.928 113. Persekutuan 176 122.378 779 42 71.156 Melaka 197 61.214 1.107 172 122.391 Pahang 204 157.716.383 391 149.033 Sabah 52 645.689 2.232 123 6.601 N.103 354 729.194 3.648 153 9.509 6.062 10.695 159.793 119 4.858 55.872 6.132 3.127 2.880 24.342 1.808 944 682.000 211 67.200 4.282 – PEMBAHAGIAN Senarai Hartanah [ Tenaga Nasional Berhad ] [ Laporan Tahunan 2008 ] Bentuk TANAH BANGUNAN KETERANGAN Aktiviti Fungsian Pegangan Pajakan Milik Bebas Jumlah Jumlah Jumlah Keluasan Jumlah Bil. Nota: NBB – Nilai Buku Bersih MP – Meter Persegi .971 322.584.289 7.369 25.091.279 155 4.220 853.520 PEMBAHAGIAN Sistem pembahagian bermula di hujung talian penghantaran di mana pencawang pembahagian merendahkan paras voltan bagi membolehkan tenaga elektrik dibekalkan kepada para pelanggan TNB.964 880 79 88.045 63.178 5.881 89 819.943 Kelantan 175 516. Keluasan NBB Bil Keluasan NBB Bilangan Keluasan NBB Bil.641 3.849 145 40.423 22.810 9.429 177 94.626 Terengganu 188 639.008 5.084 246 680. Sistem pembahagian ini meliputi pencawang pembahagian.976 11.894 44.774 40.206 Pulau Pinang 106 155.279 408 129.720 139 67.064 4.006 Johor 588 464.588 214 46.882 44.953 250 528.250 39.985 6.387 405.830 219 381 252.653 17.653 295 15.808 9.565 793 121.007 6.544 Jumlah 3.646 24.980 2.744 309 428.617 179 212.508 17.131.763 632 388.500 31.

757 7.294 23 256.080 Kedah 5 43.079 5 140.042 22.820 31.213 125 136. “Lain-lain” meliputi Bangunan Pejabat.628 134.310 22 87.185 25.400 Pahang 23 760.466 324 5.863 7.631.019 20 142.369 3.983 2.037 322 6 50.538 331 90.050 19. Gudang dan Bengkel Perlis 1 1.462 54 13.576 23.074. – kediAman dan lain-lain Bentuk TANAH BANGUNAN KETERANGAN Aktiviti Fungsian Pegangan Pajakan Milik Bebas Jumlah Jumlah Jumlah Keluasan Jumlah Bil.035.410 Kelantan 11 229.822 163.112 11 79.300 Jumlah 193 38.342 31.708 13.173 517 44. Sembilan 10 113.101 14 98.430 137.446 Pulau Pinang 8 26.389 W.436 3 12.810 394.772 53 47.184 Sabah 5 122.263 1.057 119 76.675 81.711 34 303.718 Johor 23 384.338 296.362 29 3.582 26 678.329 2.009.207 1.915.749 63.845 5.639 1. Rumah Peranginan dan Pangsapuri.214 KEDIAMAN DAN LAIN-LAIN ‘Hartanah Kediaman’ meliputi Kuarters Anggota Kerja. Stor Utama.491 29 259.681 10 262.816 1.922 2.308.897 85 34.943 183 76.544 90 1.309 13 6.232 59.132 54 322.598 7.953 72 1.332 47 828.207 20.968 28.601 31 28.060 674.636 58.013 28 359. Stor Utama. Pangsapuri.158.870 Melaka 6 535.060 53 1.597 38 473.882. Keluasan NBB Bil Keluasan NBB Bilangan Keluasan NBB Bil.611 24 67.410 4 1.214 Selangor 36 33.797 33.894 58.822 33 317. RumahRumah Peranginan.389 Perak 37 78.604 116 134.547. Persekutuan 3 18.906 29.168 24.292 1. Nota: NBB – Nilai Buku Bersih MP – Meter Persegi 283 [ Tenaga Nasional Berhad ] [ Laporan Tahunan 2008 ] .829 5.713 1.500 18.774.436 1 856.306. Binaan NBB Kediaman dan Lot (MP) (RM’000) Lot (MP) (RM’000) Lot (MP) (RM’000) (MP) (RM’000) Lain-lain (1) (2) (3) (4) (5) (6) (1+4) (2+5) (3+6) (10) (11) (12) (13) Lokasi Rumah Kediaman.987 7 51.710 28.110 3.509 Terengganu 25 3.635 14.764.151 6.151. Gudang serta bengkel.439 36.853 2.207 2.434 89.793 22.610 71 132.762 10. Bangunan Pejabat.908 158.641 49 1.207 2.202 22.235 31.858 Pakistan — — — 1 856.447 Putrajaya/ Cyberjaya — — — — — — — — — — — — N.104 49 773.760 12 33.152.326 148.918 74.444 15.420 29.168 31 283.250 280.288 9.202 42 39.373 65.

.Muka surat ini sengaja dibiarkan kosong.

Akaun CDS: (NAMA PENUH DALAM HURUF BESAR) No. 3. 5. RESOLUSI 7   8. Jika tiada arahan undian diberikan. Capital Square. Syarikat sebagai Ahli/Ahli-ahli Tenaga Nasional Berhad.00 pagi dan/atau pada sebarang penangguhannya. No. Bertarikh: 2. RESOLUSI 10 11.Borang Proksi Saya/Kami. 8 Jalan Munshi Abdullah. Sekiranya. borang ini akan dianggap sebagai memberi kuasa kepada proksi anda untuk mengundi mengikut budi bicara beliau). RESOLUSI 6   7. seorang ahli melantik dua (2) orang proksi. 1965 Cadangan Pembelian Balik Saham Menerima Penyata Kewangan yang telah Diaudit bagi Tahun Kewangan berakhir 31 Ogos 2008 Pengisytiharan dividen Pembayaran Elaun Pengarah Pemilihan semula Tan Sri Leo Moggie menurut Artikel 135 Pemilihan semula Tan Sri Dato’ Hari Narayanan a/l Govindasamy menurut Artikel 135 Pemilihan semula Dato’ Zainal Abidin bin Putih menurut Artikel 135 Pemilihan semula Tan Sri Dato’ Seri Siti Norma binti Yaakob menurut Artikel 133 Melantik semula Tetuan PricewaterhouseCoopers sebagai Juruaudit Syarikat tidak setuju (Sila tandakan “X” dalam ruang yang sesuai di sebelah tiap-tiap Resolusi tentang bagaimana proksi anda akan mengundi. perlantikan itu tidak sah melainkan peratus pegangan yang diwakili oleh setiap proksi itu ditetapkan. tidak kurang daripada empat puluh lapan (48) jam sebelum waktu yang ditetapkan untuk Mesyuarat. 59200 Kuala Lumpur pada hari Khamis. Proksi saya/kami akan mengundi sebagaimana yang dinyatakan di bawah ini: SeTUJU   1. Tingkat 26. KP Bil. Tandatangan Pemegang Saham atau Meterai Biasa Syarikat NOTA: 1. memberi kuasa kepada seseorang yang difikirkan sesuai untuk bertindak sebagai wakilnya dalam Mesyuarat ini menurut Artikel 107(6) Tataurus Syarikat. pada pukul 10. KP/No. Menara Multi-Purpose. beralamat di (alamat) dengan ini melantik: Proksi 1 Proksi 2 Nama / No. Pasport/No. . Sebuah perbadanan yang menjadi ahli. boleh. Akta Syarikat. RESOLUSI 1   2. 50100 Kuala Lumpur.. Saham JUMLAH Peratus (%) atau sekiranya beliau tidak dapat hadir atau sekiranya beliau tidak dapat hadir Pengerusi Mesyuarat dilantik sebagai Proksi saya/kami untuk menghadiri dan mengundi bagi pihak saya/kami di MESYUARAT AGUNG TAHUNAN KELAPAN BELAS TENAGA Nasional BERHAD yang akan diadakan di Dewan Serbaguna. RESOLUSI 11 Kuasa Menerbitkan Saham Menurut Skim Opsyen Saham Pekerja II (ESOS II) Kuasa Menerbitkan Saham Baru Menurut Seksyen 132D. surat ini hendaklah dimeterai atau ditandatangani oleh seorang pegawai atau peguamcara yang diberi kuasa. Bhd. 11 Disember 2008. RESOLUSI 5   6. RESOLUSI 2   3. RESOLUSI 9 10. RESOLUSI 8 Urusan Khas   9. RESOLUSI 4   5. Jalan Pantai Baru. 4. Proksi ini tidak semestinya seorang ahli Syarikat. RESOLUSI 3   4. Disember 2008. Mana-mana ahli yang layak untuk menghadiri dan mengundi di Mesyuarat ini adalah layak untuk melantik proksi. Kompleks Sukan TNB. Jumlah Saham Biasa Dipegang No. Instrumen perlantikan proksi perlu dibuat secara bertulis dan ditandatangani oleh orang yang melantik atau dimeterai peguamcaranya. Instrumen perlantikan proksi atau proksi-proksi hendaklah sampai di Symphony Share Registrars Sdn. Jika instrumen pelantikan proksi atau proksi-proksi diuruskan oleh sesebuah perbadanan. melalui resolusi Pengarah-pengarahnya atau badan pengawasan yang lain.

8. Bhd.Stem Symphony Share Registrars Sdn. Tingkat 26. Menara Multi-Purpose Capital Square No. Jalan Munshi Abdullah 50100 Kuala Lumpur .

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful